cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moaren
Betsjutting en gebrûk
De Byzantynske histoarikus Prokopius omskreau de Moaren yn de 6e iuw as swarthûdigen dy't Numydje en Kartago befolken. De katolike aartsbiskop Isidorus fan Sevilla (560-636) skreau dat Maurus swart betsjutte. Yn de 9e iuw skreau de islamityske skriuwer Al-Jahiz dat de Zengs, Etioopjers, Fezzanen, Berbers, Kopten, Nubyers, Moaren ensfh. ta de swarte rassen hearden.
Klitoris
De klitoris leit oan de boppekant tusken de grutte skamlippen, op it plak dêr't de lytse skamlippen by elkoar komme, dat boppe de iepening fan de uretra (pisbuis) en de fagina (skie).
Moaren
Betsjutting en gebrûk
In populêr sûkelarjegebakje wurdt yn Nederlân in moarkop neamd. It âld Nederlânsk berneferske begjint mei de opfallende sin "Moriaantje zo zwart als roet".
Langsturtmarmot
Skaaimerken
De langsturtmarmot wurdt troch soölogen benammen as in aparte soarte ûnderskaat op grûn fan 'e genitale bonken: it penisbonkje hat by langsturtmarmotten in folle yngewikkelder struktuer as by oare marmottesoarten.
Falentinianus III
thumb|right|Solidus fan Falentinianus III. Falentinianus III (Latyn: Flavius Placidus Valentinianus; 2 july 419, Ravenna - 16 maart 455, Rome), wie keizer fan it West-Romeinske Ryk fan 425 oant 455.
Den Dolder
In soad fan de sauzen en produkten fan it merk Remia komme út it fabryk yn Den Dolder. Oan Remia dankt Den Dolder ek syn bynamme 'It sauzehert fan Nederlân'. Yn Den Dolder stiet ek it Nederlânske haadkantoar fan de YMCA.
Teakesyl
Joadsk tsjerkhôf
thumb|It joadsk begraafplak Hjir steane tsientallen âlde sarken en in tinkplaat oan de oarloch 1940-1945. Yn 'e oarloch waarden ek trije Joadske ynwenners fan De Lemmer op transport nei Auschwitz setten. Se kamen net werom. It Joadske tsjerkhôf wurdt ûnderholden troch de Stifting Joadsk Begraafplak Teakesyl op De Lemmer.
Grut Frysk Diktee
2010
Foar it jubileum dienen ek pommeranten mei lykas skriuwers, politisy en sjoernalisten. By de pommeranten wienen de steateleden Pytsje de Graaf (FNP) en Johannes Kramer (FNP), sjoernalisten Gerbrich van der Meer (Frysk Deiblêd) en Femke de Walle (Omrop Fryslân), kabaretier Ruurd Walinga, sjonger Gurbe Douwstra, skriuwers Lida Dykstra, Hylke Speerstra en ynstitútsdirekteuren Geart de Vries (Histoarysk Sintrum Ljouwert), Henk Wilbers (Cedin), en Reinier Salverda (Fryske Akademy). By de pommeranten wie skriuwster Lida Dykstra mei 8,5 flaters winneres.
2012
It diktee fan 2012 wie skreaun troch kabaretier Rients Gratama, dy't it diktee sels ek foarlies. Pommeranten by it diktee fan 2012 wiene Wiebe Wieling, Remon de Jong, Sytse Broersma, Eric Ennema, Geart de Vries, Ate Grypstra en Ferdinand de Jong. Nei 2010 waard André Looijenga ek yn 2012 winner fan it Grut Frysk Diktee mei fjouwer flaters. Ate Grypstra wûn by de pommeranten. Hy hie ek fjouwer flaters yn it diktee makke.
Joeri Andropov
Joeri Vladimirovitsj Andropov (Nagûtskaja (Kraj Stavropol, Ruslân), 15 juny 1914 — Moskou, 9 febrewaris 1984) wie in Sovjet-Russyske politikus.
Karriêre
Yn 1967 beneamde Leonid Brezjnev, doe de lieder fan Sovjet-Uny, Andropov ta haad fan de KGB. Hy soe dat seis jier dwaan, dêrnei waard Andropov lid fan it Politburo, it heechste orgaan fan de Kommunistyske partij.
Andropov ferstoar op 9 febrewaris 1984 yn Moskou. Hy waard doe opfolge troch Konstantin Tsjernenko.
Psychiater
In psychiater is in arts dy't him spesjalisearre hat yn de psychiatry.
Sjoch ek
Психиатр
André Nieuwkoop
Biografy
As jonge hie Nieuwkoop al niget oan muzyk. Thús spile er fakentiden op it oargel. Alhoewol't er oantrune waard oargelles te nimmen, learde Nieuwkoop himsels it oargelspyljen sûnder stúdzje oan.
Finsk
Namfallen
Wêr't it Frysk ferhâldingswurden hat, brûkt it Finsk neist eftersetsels faker namfallen, eat wat karakteristyk is foar agglutinearjende talen. It Finsk hat fyftjin namfallen, wêrfan't der ien, de partityf, hiel dreech is, omdat it foar immen dy't net it Finsk as memmetaal hat, slim is om te bepalen wannear't dizze namfal no krekt brûkt wurde moat. De partityf wurdt bygelyks brûkt om it saaklik foarwerp út te drukken als it ûnfolslein is of ûntkend wurdt: mies lukee lehteä 'de man lêst de krante' (dat wol sizze: hy lêst yn de krante, net de hiele krante), mies ei lue lehteä 'de man lêst de krante net'. As it saaklik foarwerp folslein is, stiet it yn de akkusatyf, wêrfan't de foarm meastentiids oerienkomt mei de genityf: mies lukee lehden 'de man lêst de krante (hielendal út)'.
De partityf wurdt ek brûkt nei telwurden: talo 'hûs', kaksi taloa 'twa huzen'. Fierders kin ek it ûnderwerp yn de partityf stean, as dat in ûnbepaalde hoemannichte oanjout: Suomessa on järviä 'yn Finlân binne marren' (hjir stiet järvi 'mar' yn de partityf meartal).
Lûdsharmony
Krekt lykas it Hongaarsk, mar ek bygelyks it net besibbe Turksk hat it Finsk lûdsharmony. Dit betsjut dat binnen in wurd allinnich lûden út ien kategory foarkomme meie, al foarmje gearstalde wurden en lienwurden hjirop útsûnderings. Der binne yn it Finsk twa kategoryen lûden: oan 'e iene kant a, o en u, dy't efter yn de mûle foarme wurde, en oan 'e oare kant ä, ö en y, dy't foar yn de mûle foarme wurde. Hjirby wurdt y útsprutsen as de u fan rút.
Dit prinsipe hat as gefolch dat efterheaksels, lykas namfalsútgongen, yn twa farianten foarkomme: ien mei in efterlûd en ien mei in foarlûd. a komt oerien mei ä, o mei ö en u mei y.
Twadde Keamer fan de Steaten-Generaal
Funksjonearjen
De Twadde Keamer hat yn 'e haadsaak trije taken:
Yn útsûnderlike gefallen makket de Keamer gebrûk fan it rjocht fan ûndersyk, it rjocht fan enkête. In spesjaal dêrfoar beneamde kommisje ûndersiket dan yn in kwestje it regearingsbelied oant op 'e boaiem. Belutsenen kinne ûnder de eed heard wurde en gizele wurde. Bekende foarbylden binne de Parlemintêre enkête nei de Bijlmerramp en de Parlemintêre enkête nei de boufraude (2002). Yn minder swiere gefallen folstiet in Parlemintêr Undersyk, wêrby't tsjûgen net ûnder de eed steane.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1908
200px|thumb|right|Roeie op de Olympyske Simmerspullen yn 1908. De boat fan Grut Brittanje nêst Hongarije De Olympyske Simmerspullen 1908, ek wol de IVe Olympiade neamd waarden yn 1908 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It roeien hie plak by Henley-on-Thames yn de Teems op de Henley Royal Regatta baan. De wedstriden waarden hâlden oer in ôfstân fan 2.412 meter.
Waach (Warkum)
De waach fan Warkum waard yn 1650 boud. It ferfong in earder ferfallen bouwurk. De lizzing is oan it merkplein de Merk njonken de Gertrudistsjerke. De waach hat oan ien kant in lange luif.
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen 1994
De VIe Paralympyske Winterspullen waarden yn 1994 hâlden yn it Noarske Lillehammer.
Bassekou Kouyaté
Libben
Kouyaté syn album Segu Blue waard 2007 ynternasjonaal útbrocht troch ‘’Out Here Records’’. It album waard produsearre troch Lucy Duran. Teffens hat er meidien op in tal platen fan Toumani Diabaté en yn ferskate Europeeske lannen konserten jûn.
Pokahontas
Pokahonta koe net skriuwe; alles wat der fan har witten is fan hearren en sizzen. Har libbensferhaal is wierskynlik tige romantisearre.
Tsjinstesektor
De tsjinstesektor stelt oare easken oan har aktoaren as de oare sektoren. Sa komt yn in ekonomy dêr't tsjinsten hieltiten wichtiger wurde in gruttere klam op formele oplieding en nimme de kânsen foar net- of leech-oplieden wurknimmers dramatysk ôf.
Seven Tears (album)
Seven Tears is it sânde album fan Golden Earring; it album waard yn septimber 1971 útbrocht.
Andrej Bely
Biografy
Nei 1917 preke Bely in soarte fan religieusk en revolúsjonêr kleure messianisme. Yn it poëem "Kristus is verrezen" (1918) wol er hawwe dat de Russyske Golgotha (revolúsje) nedich is foar de rêding fan it minskdom. Soksoarte ideeën waarden ek útwurke yn syn "Frije filosofyske assosjaasje".
Jan Planting
Libben
Jan Planting hat syn hiele libben yn Drachten tahâlden. Hy hat in skoftke yn de lear west by printerij 'De Vrije Fries' yn Drachten, mar waard al rillegau feint by in hûsskilder. Neist dat wurk folge er tekenûnderrjocht.
Fierders wurdt er oantrune ta skilderjen troch Sjoerd de Roos, famylje fan memmekant.
Klaas Hoekstra
Biografy
Klaas Hoekstra fersoarge earder al, tegearre mei syn soan, foar de oersettingen fan in tal gedichten fan John Brown, dy't ferskynden yn de bondel Dêr’t de ko him deljout / Where the cow lies down, útjûn by de Koperative Utjouwerij yn 2006. Yn 'e bondel steane ek gedichten fan de Fryske dichter Bartle Laverman oer plakken yn Fryslân en Ierlân, mei byldzjend wurk fan Tjibbe Hooghiemstra.
Dream
thumb|260px|De dream fan [[Charles Dickens|Dickens (Dickens' Dream) ûnfoltôge skilderij fan Robert William Buss (1804-1875)]] In dream is de samling fan bylden, lûden, gedachten en gefoelens dy't immen ûnderfynt, as hy of sy sliept. Dreamen komme benammen foar yn de remsliep. Wat in dream is en wêr't it krekt goed foar is, is net bekend, al binne der wol fermoedens. Sa hat bliken dien dat der faak dreamd wurdt oer dingen dy't men oerdei meimakke hat. Dat wurdt de deirêst neamd. Dreamen soenen helpe de barrens te ferwurkjen.
Dreamen yn ferhalen
De Frânske striptekener Jacques Tardi tekene It wiere ferhaal fan de ûnbekende soldaat, in nachtmerjeeftich stripferhaal oer de lêste minuten fan in stjerrende soldaat yn de rinfuorgen. Dizze strip makke hy, op it ein nei, troch te ymprovisearjen om hjirmei it fan-de-koarstekoeke nei jenever rinnen fan de dream nei te dwaan.
It Suske en Wiskeferhaal 'De dreamenrôf' ûnderstelt dat it mooglik is om dreamen te "stellen". Dêrtroch rekke de minskheid tige yrritearre en fertribele, men moat úteinlik gebrûk meitsje fan hallusinogene poddestuollen út Kambodja om wer dreame te kinnen.
List fan planetoïden 9301-9400
Dit is in list fan planetoïden 9301-9400.
Falentinus
Libben en wurk
Falentinus waard om-ende-by it jier 100 berne yn Neder-Egypte. Hy waard wierskynlik op jonge leeftyd kristen en folge yn Aleksandrje in wittenskiplike oplieding. Letter gong er nei Rome, dêr't hy fan 135 oant 165 wurksum wie. Hast wie er biskop fan Rome wurden, mar de gemeente keas Pius de martelder as nije biskop. Falentinus is ek noch nei Syprus ferfard.
Hy wie in tige ûntwikkele man (út en thús mei Plato, de Stoa, Pilo ensafuorthinne) en tige bejeftige. Yn de wurden fan de gnosisbestrider Tertullianus: 'et ingenio et eloquio poterat': 'hy wie én geniaal én bespraakt'. Ek hie der in protte learlingen: û.o. Teodotus, Markus de Tsjoender, Ptolemaeus en Herakleon. Falentinus ferkeas de 'mytos' boppe de 'ratio'. Ta dat betinken wie er komd troch religieuze ûnderfining. Hy hie in kear in fisioen oer in krekt berne bern. Hy frege oan dat bern: 'Wa bisto?'. It bern andere dy fraach mei: 'Ik bin de Logos'. Oan Falentinus wie, krekt as earder by de apostel Paulus op wei nei Damaskus, de ivige Kristus ferskynd.
Ofslútdyk
Skiednis
Oer de hiele wrâld is der noch altiten in soad bewûndering foar it fakmanskip wêrmei't de Ofslútdyk boud is. De dyk waard oanlein sûnder kompjûters en oare avansearre apparaten. De bou fan dy dyk befêstige de posysje fan Nederlân yn de wetterboukunde. 300px|border|thumb|De Ofslútdyk aan de kant fan Noard-Hollân, mei it stânbyld fan Lely
Dead Beat
Ynhâld
Neitiid beseft Harry dat er de frou ken: it is Miss Gard, de feilichheidsadviseur fan Monoc Securities dy't foar "Gentleman Johnny" Marcone wurket. Hja helpt Harry yn in auto dy't bestjoerd wurdt troch Hendricks, Marcone syn liifwacht, en dêr't de maffiabaas sels efteryn sit. Gard warskôget Marcone dat it Harry syn lot wie om yn dy stege te stjerren, en dat der reperkusjes wêze sille no't yn dy gong fan saken yngrepen is, mar Marcone wiuwt dy warskôging fuort. Hy fertelt Harry dat Bony Tony Mendoza ien fan syn mannen wie, en dat net ien sûnder straf ien fan syn mannen út 'e wei rommet. Om't Harry him dochs al fêstlein hat om 'e nekromantisy tsjin te hâlden, is it foar Marcone it maklikst om wraak te nimmen troch Harry te helpen. Dêrom leit er him út dat Bony Tony op it punt stie him út 'e kriminaliteit werom te lûken. Om fan te libjen wied er mei goedkarring fan Marcone de ynhâld fan in âlde opslachromte oan it ferkeapjen, dêr't er op 'e iene of oare wize de kaaien fan bemachtige hie. De romte lei grôtfol mei oarlochsbút út 'e Twadde Wrâldoarloch en hie sûnt 1945 net mear iepen west. Tony besocht ûnder mear in âld manuskript oan 'e man te bringen en fûn dêrfoar in keaper dy't Grevane hiet. Doe't er foar it ferstân krige dat Grevane oer boppenatuerlike krêften beskikte, frege er Marcone om rie, dy't him fertelde dat tsjoenders net mei moderne technology omgean kinne. Dêrfandinne dat Tony de ynformaasje dy't er ferkeapje woe (de koade fan in klúske dêr't er it manuskript yn opburgen hie), op in USB-stick sette, wat it frijwol ûnberikber makke foar Grevane. Hy tocht op dy manear normaal ûnderhannelje te kinnen, mar blykber wied er mis, want Grevane deade him likegoed.
Om Harry yn libben te hâlden, fertelt Mab him dan dat Kemmler in briljante psychopaat wie, dy't ûntdutsen hie hoe't er de geasten fan 'e ferstoarnen ta slaaf meitsje moast en ek hoe't er dy geasten fersline koe om as enerzjyboarne foar syn eigen tsjoenderij te tsjinjen. Hy besocht dat yn 'e praktyk te bringen, wat him ta in soarte fan god makke hawwe soe, mar de Wite Ried kaam mei man en macht fanwegen en ferdylge him ear't er ree wie. Harry begrypt no wat de dissipels fan Kemmler yn 't sin hawwe, en dat se hoe dan ek tsjinholden wurde moatte. As ien fan harren yn syn bedoeling slagget, sil it yndie Tsjusterheljen wurde (sa't de Likenimmer it neamde) ynstee fan Alderheljen. Mar om har doel te berikken, hawwe se It Wurd fan Kemmler nedich, dat Harry moat sjen dat er dat út harren hannen hâldt. Hy freget him daliks ôf oft it dan wol sa'n goed idee is om it boek oan Mavra te jaan, dy't ek in kundich brûkster fan swarte magy is. Oan 'e oare kant is Mavra fansels al dea (of eins ûndea), dat Harry wit net iens oft nekromânsje foar har wol wurket.
As Harry-en-dy yn syn auto fan rutens spylje en Grevane en de Likenimmer oaninoar oerlitte, falt it harren pas op dat de hiele stêd yn it tsjuster sit. De elektrisiteit is blykber útfallen, en Harry fermoedet dat Cowl dêrefter sit, mei't Grevane en de Likenimmer te drok mei inoar binne. Harry-en-dy nimme in omwei nei it hûs fan Murphy, dêr't Harry ommers de kaai fan hat. Dêr fersoarget Butters Harry syn wûne, dy't troch alle drokte wer iepengien is. Thomas stoppet temûk in pear swiere pinestillers yn syn drinken, sadat Harry tsjin syn wil twongen wurdt om wat sliep yn te heljen. Yn in dream ferskynt de fallen ingelinne Lasciël oan him, dy't him útleit dat de wiere Lasciël yndie mei har denaarje ûnder in heale meter beton yn in magyske sirkel yn Harry syn kelder bedobbe leit, en dat se yn dizze foarm in 'ôfdruk' fan Lasciël is dy't Harry syn geast ynkrongen is op it stuit dat er de denaarje oppakte. As 'skaad' fan Lasciël hat se noch hieltyd in protte macht, mar lang net sa folle as de wiere Lasciël. Se leit him út dat se mear macht krigen hat trochdat hy dy deis foar it earst út frije wil hellefjoer brûkt hat, en dat se dêrtroch no mei him kommunisearje kin. Se besiket him te ferlieden om mei har te hantsjebakken, mar Harry hat syn siel noch nedich, en wol him leaver net ferkeapje.
Alles dat de lêste pear dagen bard is, hat it oansjen fan it slepende konflikt tusken de Wite Ried en it Reade Hôf, dat lang it karakter fan in kâlde oarloch hie, folslein feroare. De Merlyn en de faksje yn 'e Hege Ried dy't him stipet, stjoerden lange tiid oan op in diplomatike oplossing, mar dat is no ûntinkber wurden. Oan 'e oare kant binne der sa'n soad warders sneuvele dat de Wite Ried no it iene gat yn 'e frontliny mei it oare tichtsje moat. Dat de reade fampieren sûnder tastimming it Nevernever ynkrongen binne, en, slimmer noch, dêr bûtensteanders brocht hawwe, betsjut lykwols dat se no ek yn oarloch binne mei sawol it Simmerhôf as mei it Winterhôf fan 'e ierdgeasten, en de Wite Ried moat sjen fol te hâlden oant Mab en de Simmerkeninginne, Titania, harren legers mobilisearje kinne. Ien en oar betsjut dat de Wite Ried, dy't Harry noch nea alhiel fertroud hat, him no ynienen graach by de warders yndiele wol. Harry wol dêr neat fan witte, mar Luccio kin him mei wurden wol oer. Uteinlik stimt Harry dermei yn, op it betingst dat er net út Chicago wei hoecht en dat er neat mei Donald Morgan te krijen hawwe sil. Luccio seit dat se Morgan dochs oerpleatse moat, om't er no yn oare dielen fan 'e wrâld nedich is. Se stelt Harry yn Morgan syn plak oan ta regionaal kommandant fan 'e warders yn it easten fan Noard-Amearika.
As er wer bykomt, is de Erlkönig út 'e sirkel frijbrutsen. Hy ropt in boppenatuerlik hynder by him, en in grutte kliber boppenatuerlike jachthûnen, en set útein mei de Wylde Jacht. Harry beseft dat er faald hat: de Erlkönig is no frij yn Chicago, en hý is dejinge dy't him oproppen hat. De dissipels fan Kemmler kinne nei beleavjen gebrûk meitsje fan 'e oanwêzigens fan 'e Erlkönig. Dejinge dy't Harry delslein hat, blykt Cowl te wêzen, dy't tajout dat hy en Kumori him de hiele dei om bar folge hawwe, om't se derfan oertsjûge wiene dat hy it smoarge wurk wol foar harren opknappe soe. Hy lit Harry lykwols fierder gewurde, want hy is wis dat de Erlkönig it misledigjende besykjen fan Harry om him finzen te setten, net ferjitte sil, en perfoarst weromkomme sil om wraak te nimmen. Kumori komt op dat stuit út Murphy har hûs wei en tegearre sette se ôf. Harry is bang dat Kumori Butters wat oandien hat, mar as er mei in seare holle yn 'e hûs mankepoatet, fynt er Butters en Mouse ferskûle yn in kleankast. Butters tinkt dat hysels yn panyk rekke is en Mouse meisleept hat nei dat sideplak, mar it is foar eltse waarnimmer dúdlik dat sa'n lyts mantsje as hy in hûn fan 'e grutte fan Mouse nea wêr dan ek hinne slepe kinne soe. Dat betsjut dat it Mouse is dy't Butters meisleept hat nei in skûlplak, en dat betsjut dat Mouse wist dat er net tsjin Kumori op koe en dat er in alternatyf aksjeplan betocht hat, en dat betsjut wer dat Mouse folle yntelliginter is as in hûn heart te wêzen.
Harry syn kânsen keare lykwols as Butters, dy't foar it earst syn eigen deadseangst oerwûn hat, weromkomt nei't er om it museum hinne draafd is en Mouse út 'e auto helle hat. De mânske hûn stompt Cassius fansiden, mar dy hat de krêften fan in warlock, en ropt dêrmei in grutte slange op om Mouse te befjochtsjen, wylst er sels Harry ôfmeitsje wol. Butters springt him lykwols op 'e hûd ear't er dat dwaan kin, en de lytse patolooch-anatoom hâldt de breinroere Cassius krekt sa lang dwaande oant Mouse mei de slange ôfweefd hat, Cassius syn hals yn 'e bek nimt en trochbyt. Hy is lykwols net fluch genôch om foar te kommen dat Cassius syn deadsflok útsprekke kin, dy't tsjin Harry rjochte is: "Stjer allinnich." Harry rekket it bewustwêzen op 'e nij kwyt en hat in dream wêryn't er fannijs mei Lasciël ûnderhannelet. Hy beslút har help oan te nimmen om't Cassius him sa tramtearre hat dat er oars net fierder kin. Lasciël lit him sjen hoe't er de pine fansiden triuwe kin, sadat it him net mear behinderet yn syn dwaan en litten. Se fertelt him ek wat der yn It Wurd fan Kemmler stie, mei't se wier in fotografysk ûnthâld hat. Dat wie fansels ek de reden dat Harry it boekje fluch trochblêde hie ear't Grevane by him kaam. It docht bliken dat de dissipels fan Kemmler om har doel te berikken gjin ritueel útfiere moatte, sa't Harry ferwachte hie, mar in betsjoening, wêrby't se mei-inoar in grutte draaistream fan libbensenerzjy skeppe, wat foar nekromantisy itselde betsjut as macht. As dejinge yn 'e midden fan 'e draaistream dy macht yn himsels opnimt, wurdt er in soarte fan god, mar tagelyk kreëarret dat in fakuum dat opfolle wurde moat nije libbensenerzjy, wat betsjut dat alle minsken binnen oardel kilometer omtrek omkomme sille om't al har libbensenerzjy oan harren ûntskuord wurdt.
Morgan, dy't Harry nea fertroud hat, sjocht lykwols inkeld hoe't Harry de kommandant fan 'e warders deasjit, en dêrtroch wurde al syn foaroardielen tsjin Harry befêstige. Hy falt Harry daliks oan, en hoewol't Harry oan him besiket út te lizzen wat er dien hat, wol Morgan net nei him harkje. Uteinlik moat Ramirez Morgan yn 'e skonk sjitte om him ta stean te bringen. Pas dêrnei wol Morgan nei Luccio lústerje, dy't har yndie yn it swierferwûne lichem fan Alicia Nelson befynt. Luccio ferwachtet dat har wûne fataal wêze sil, en Ramirez syn kûgel hat Morgan syn knibbel tebrizele. Kowalski is by de oanfal fan 'e sombys fan 'e Likenimmer omkommen en Yoshimo hat in brutsen skonk. Sadwaande binne inkeld Harry en Ramirez oer om Grevane en Cowl tsjin te hâlden. Om't de draaistream fuortby is, en it lûd fan Butters syn grutte tromme fier draacht, lit Harry Butters efter by Luccio en Morgan, wylst er mei Ramirez op Sue ôfset. By de draaistream oankommen, brekt Sue mei gemak troch in rûnte fan hûnderten fan Grevane syn sombys hinne. Harry stiget ôf en falt Grevane oan, dy't lykwols net folle muoite hat om him Harry fan it liif te hâlden. Mar dêrtroch sjocht er Ramirez net oankommen, dy't him delstekt en deasjit.
Anastasia Luccio oerlibbet har ferwûnings, mar se wurdt as kommandant fan 'e warders fan 'e Wite Ried op non-aktyf pleatst oant har fysike en mentale steat fêststeld is nei't se oan har eigen lichem ûntskuord en yn it lichem fan Alicia Nelson dumpt is. As har ferfanger wurdt Donald Morgan oansteld, dy't mei tsjinnichheid Luccio har beneaming fan Harry as regionaal kommandant fan eastlik Noard-Amearika befêstiget. Hy komt yn Chicago del om Harry te fertellen dat er no beseft dat er mis wie yn syn beoardieling fan Harry: alle dingen wêrfan't er earder miende dat Harry se út kweadaardige bedoelings die, moatte grif fuortkomme út arrogânsje en in folslein gebrek oan dissipline en ynsjoch. Harry beseft dat dat sa ticht by in ûntskuldiging komt as er ea fan Morgan krije sil. Ferskate wiken letter kriget Harry fan Butters as in ier krystkado in gitaar. De lytse patolooch-anatoom is derfan oertsjûge dat de spyloefenings Harry helpe sille by in fluggere genêzing fan syn lofterhân.
Dansk Boldspil-Union
It bûn waard yn 1889 oprjochte en is ien fan de âldsten op 'e wrâld. De Deenske fuotbalbûn waard yn 1904 lid fan de FIFA en yn 1954 fan de UEFA.
Together (album fan Golden Earring)
Seven Tears is it achtste album fan Golden Earring. It album waard opnommen yn maart 1972, yn de Island Studio's yn Londen en waard twa moanne letter yn juny 1972 útbrocht.
Easterbierrumer Feart
De namme Easterbierrumer Feart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oosterbierum vaart.
Earnsleat
De namme Earnsleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Eernesloot.
Carl Jung
Biografy
Jung wie de soan fan in dûmny. Hy folge yn Bazel it gymnasium en studearre dêr fan 1895 ôf medisinen. Yn 1902 promovearre hy op in stúdzje oer syn efternicht Hélène Preiswerk, dy't har presintearre as medium, mar letter troch syn mei-studinten fan bedroch betrape waard. Yn 1903 boaske hy mei Emma Rauschenbach (1882-1955). Hja krigen fiif bern.
Sjalom
It ekwifalinte wurd yn it Arabysk is salam.
Utdrukkingen
Sjalom wurdt in protte brûkt yn allerhanne útdrukkingen yn it skreaune en yn it sprutsen Hebriuwsk:
Stedhûs fan Hylpen
Foar 1919
Foar 1919 wie it stedhûs fan de eardere gemeente Hylpen fêstige mei twa sealdakken komt fan 1683 oan de Dykwei 3 húsmanne ek in waach. Yn 1823 waard de yngong fan it gebou ferhuze nei de eastkant. De yn in list sette doar stiet boppe in parredis. Boppe de doar is in timpaan mei dêrboppe in byld fan Frouwe Justitia. Yn it sûterrên wie in finzenis. Yn 1917 krige de doetiidske gemeente Hylpen de keunst- en antyksamling mei in grutte kolleksj fan Hylper guod oanbean troch Hidde Nijland. As betingst by syn skinken moast de kolleksje útstald wurde yn it stedhûs oan de Dykwei. De gemeente naam de kolleksje oan en moast sykje nei in oar ûnderkommen foar it stedhûs. It gebou oan de Dykwei waard ynrjochte as museum en krige de namme Hidde Nijland Museum, dy't fan 2008 ôf Museum Hindeloopen neamd waard. It pân is in ryksmonumint.
Snits fan A-Z
R
It Rak · Boargemaster Rasterhoffpark · Rezjiment Perthplein · Roomsk-Katolyk Begraafplak Sint Martinustsjerke · RSG Magister Alvinus · List fan ryksmonuminten yn Snits · Fytstoerklup Rally
Stedhûs fan Dokkum
thumb|250px|Stedhûs fan Dokkum It Stedhûs fan Dokkum is in stedhûs en ryksmonumint yn de stêd Dokkum. It is boud yn 1610. Tsjintwurdich wurdt der net mear fergadere yn de boargemaster- en de wethâlderskeamer. Dit bart yn de neistlizzende gebouwen en yn de Keningstrjitte. It stedhûs is sûnt 1984 gemeentehûs fan Dongeradiel.
Jalta
Jalta (Oekraynsk en Russysk: Ялта; Krimtataarsk: Yalta; Armeensk: Յալտա) is in stêd yn de Krimrepublyk op de Krim, yn it suden fan de Oekraïne. De stêd op de noardkust fan de Swarte See is fral ferneamd fan de Konferinsje fan Jalta yn febrewaris 1945. It is in kueroarde en baaiplak dat fanâlds in protte minsken lûkt.
Stedhûs fan Dokkum
Skilderijen
De skilderijen út 1763 fan Daniël Reynes (1711 - 1777) fan Swol yn de riedsaal binne setten yn in greinen betimmering. De earste fan de rige ferbyldet de skiednis, de skilderkeunst, de âldheid en de Oseaan, dy't altyd in gefaar foar Dokkum west hat. It twadde skilderij lit de opkomst fan it Kristlike leauwe sjen. It tredde skilderij lit de oarloggen sjen. Sa sjogge wy de oerwinning op de Spaanske besetting. Ek sjogge wy dat Dokkum Protestant wurdt. It lêste skilderij lit de bloei fan Dokkum sjen. Ek binne der skilderijen fan ûnder oare Burmania. De skilderijen byldzje benammen de rom en dapperheid fan de Dokkumers út.
Easterbrêgesleat
De namme Easterbrêgefeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oosterbrug sloot.
List fan bylden yn Ljouwerteradiel
Dit is in gronologyske list fan bylden yn Ljouwerteradiel. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Ljouwerteradiel, wêrby't byld brûkt wurdt as sammelbegrip foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Salentein
Yn 1980 wurdt it lângoed mei de gebouwen opkocht en restaurearre. It kastiel wurdt yn 1982 yn gebrûk nomd as kantoar fan Pon Holdings fan de Volkswagen-ymporteur. Ein 1983 iepent Restaurant "de Salentein" syn doarren yn it eardere Koetshûs en de Terskmole.
Tomkes
De tomkes (Troglodytidae) is in famylje yn it skift fan de moskeftigen. De namme Troglodytidae (hoalebewenners) hawwe de fûgels om harren nêst- en ytgedrach, op tsjustere plakken en yn hoalen. It binne mar lytse fûgels, mei in grutte sturt dy't somtiden rjochtomheech holden wurdt. Tomkes binne ûnopfallende fûgeltsje, útsein dat se lûd sjonge. Alle Tomkes binne ynsekte-iters.
Chiem van Houweninge
Skriuwer
Foar de Dútske telefyzjestjoerder WDR wied er tusken 1982 en 1991 (mei)auteur fan de searje Tatort en fan 1997 oant 2013 fan Schimanski. Dy searjes mei kommissaris Horst Schimanski (spile troch Götz George) spilen him ôf yn Duisburg. Van Houweninge spile sels ek mei as Hänschen. Yn de ôflevering "Der Fall Schimanski" út de searje waard de folle namme fan Hänschen bekend makke: Hans Scherpenzeel van Maaskant-Schoutens. Van Houweninge skreau benammen de ôfleveringen dy't foar in part yn Nederlân spylje. Van Houweninge wûn yn 1968 de ANV-Visser Neerlandia-priis foar Pachacamac.
Stadsbrouwerij Sneek
Stadsbrouwerij Sneek is in brouwerijhierder yn Snits yn 2018 oprjochte troch Wietse Nieuwenhuis, Cees Vogelvanger en Klaas-Pieter Majoor.
Zürich (stêd)
Gebouwen fan belang binne it Grossmünster, it Kunsthaus Zürich, de ETH, de Universiteit en it Heidi Weber Haus fan de Switserske arsjitekt Le Corbusier.
Stadsbrouwerij Sneek
Hjoed
Bierbrouwerij De Waterpoart is sterk ferbûn oan Stichting 't Waterpoartsje. It missy statement fan ’t Waterpoartsje is: “ ut stimúleren fan plezier en ut fergroaten fan maatskapleke betrokkenheid in ’e Sneker gemeenskap. " Der is in klup fan 100 oprjochte (KlupFan100) dy 't ek harren stientsje bydraacht.
Abbemastate
De stins wurdt foar it earst neamd yn it begjin fan de 16e iuw. Yn 1505 waard Focko Abbema as ealman yn Kollumerlân neamd; in Snitser Abbema pretindearre inkele generaasjes letter mar foar it Hof fan Fryslân terjocht stean te hoegen omdat er in neisiet fan dizze haadling wie. Yn 1517 ferkochten Bauk en Hylk, widdo en dochter fan Fokke Abbema lân ûnder Aldwâld oan it Feankleaster. Om 1543 hinne hawwe Sipke, Lieuwe en Adzert Abbema besittings yn dizze gritenij. Sipke wie yn 1540 boargemaster fan Snits, Lieuwe en Adzert wurde neamd yn in list fan Hearskippen út 1545. Yn 1567 wie “Floeress Aebema” besitter van “Aebemastaede toe Collum”. Yn 1581 komt te Kollum in Aebo Abbema foar. Yn 1590 is de state eigendom fan Sipke Abbema, troud mei Auck Rispens, dy't dêr sels nei alle gedachten net of allinnich yn de simmer wennen, omdat Sipke âlderman fan Snits wie. Oant de ein fan de 16e iuw bleau de state eigendom fan de Abbema's yn Snits, dêrnei waard it ferkocht.
Woldendorp
Skiednis
Dêrnei hearde Woldendorp ta de Fryske goa Aldamt. It doarp wie fan oarsprong in radiaal terpdoarp. By de útgeande diken del is hjoed-de-dei lintbebouwing te finen.
Op de wierde fan Lesterhuis stie dêr sûnt de trettjinde iuw in foarwurk fan it Grizemuontsekleaster yn Baamsum, dy't om 1600 hinne sloopt waard en plak makke foar twa grutte pleatsen. Yn de fyftjinde iuw hie it doarp in boarch fan de famylje Rewelyng en foarme it in selsstannige rjochtstoel. Fuortendaliks om it doarp hinne stiene meardere eardere stinzen lykas Huningaweer en Ald- en Lyts-Houwerda (by Oterdum. Huningaweer (1508 Hunsingaheerd, 1741  ' Leger) wie eigendom fan it aadlik laach Huninga en ferbûn mei it lânguod fan de Huninga's dy't oarspronklik oant Oostwold rûn. Ek de Riddervenne yn de doarpskearn wie mooglik in midsiuwske stins.
Ivan V fan Ruslân
thumb|Ivan V fan Ruslân Ivan V Aleksejevitsj (Russysk: Иван V Алексеевич) (Moskou, 27 augustus 1666 – dêre, 29 jannewaris 1696) wie tsaar fan Ruslân fan 25 juny 1682 oant 1696, tagelyk mei syn jongere broer Peter de Grutte. Hy wie it alvde bern fan Aleksej I fan Ruslân en Maria Milroslavskaja.
Wolgograd (oblast)
Skiednis
Yn de 5e iuw foar Kristus bewennen Skyten it gebiet, wylst yn de 8e en 9e iuw it in ûnderdiel wie fan it ryk fan de Chazaren. Dêrnei bewennen ferskillende stammen lykas de Kiptsjaken it gebiet, oant yn de 13e iuw de Gouden Horde it gebiet oermastere. De Nogai Horde hearske yn de 14e iuw oer it gebiet en tsjin it ein fan de 16e iuw anneksearre it Russyske tsaredom nei in striid tsjin de Kozakken en Kalmukken it gebiet.
Yn it Russyske Ryk en yn de Sovjet-tiid hearde it gebiet by ferskillende bestjoerlike dielgebieten. Op 5 desimber 1936 waard de oblast Stalingrad stifte. Yn de Twadde Wrâldkriich waard der yn 1942-1943 mei de Slach om Stalingrad slim fochten. Nei de dea fan Stalin waard de oblast op 10 desimber 1961 yn Wolgograd omdoopt.
Werkendam
Werkendam is in doarp yn 'e gemeente Altena yn de Nederlânske provinsje Noard-Brabân. It leit súdlik fan it plak dêr't de Boppe-Merwede yn de Nije Merwede en Under-Merwede spjaltet. De kearn fan Werkendam hie yn 2021 11.215 ynwenners.
Tsjerklik libben
De rjochtsinnigens fan it protestantisme yn Werkendam bloeide fral yn de 19e iuw op. Mei de beneaming fan de protestantsk-otterdokse boargemaster Hendrik Gay krigen de tsjerken in meistanner yn it handhavenjen fan de sneinsrêst. Under de boargemaster waard it drankgebrûk oanpakt en moasten kafee's tenei op snein ticht. Noch jimmeroan kin de sneinsrêst in punt fan strideraasje wêze: yn 2010 fersette bygelyks de lokale SGP, fierwei de grutste partij yn Werkendam (2023), him tsjin it farren fan de nije oerset op snein.
It besjen wurdich
thumb|260px|Vervoorne Mûne
Sơn Đoòng
Sơn Đoòng (offisjeel: Hang Sơn Đoòng) is in grot yn it nasjonaal park Phong Nha-Kẻ Bàng (stiet sûnt 2003 op de UNESCO Wrâlderfgoedlist) yn de Fietnameeske provinsje Quảng Bình. De grot leit 50 km besuden Đồng Hới, de haadstêd fan de provinsje. Der rint ek in ûndergrûnske rivier trochhinne.
SC Cambuur Ljouwert
Sportive skiednis
Yn 2000 degradearre Cambuur en moast it werom yn de Earste Difyzje. SC Cambuur hat dêrnei wer 13 jier yn de Earste Difyzje spile. Fia direkte promoasje yn it seizoen 2012/2013, troch it beheljen fan it kampioenskip spilet Cambuur sûnt it seizoen 2013/2014 op 'e nij op it heechste nivo.
Skaaimerk
It wapen hat in giel wapenskyld mei in lizzend hart, dy't de foarpoaten útstrekt. Tegearre mei trije swarte kamen mei allegearre twa rigen swarte tosken: Twa kamen fan boppen en ien kaam ûnder.
38
Ferstoarn
30er
Pekka Halonen
Pekka syn heit wie in boer fan Lapinlahti. Halonen studearre in keunstakademy yn Helsinky. Yn 1890 ferfarre er nei Parys dêr't er oan de Académie Julian studearre en letter by Paul Gauguin.
Kleaster De Stad Gods
It kleaster makket diel út fan de oarder fan de Augustinessen fan Sint-Monika, bekend troch harren klam op earmoede (de susters liften bygelyks geregeld). De namme fan it kleaster ferwiist nei it haadwurk De Civitate Dei (Oer de stêd Gods) fan Sint-Augustinus, de nammejouwer fan de oarder. Der is fierders in boarterstún foar bern, en in gasteferbliuw foar froulju dy't it tydlik thús net mear oan kinne.
Cambuurstadion
Iere skiednis
It stadion waard op 12 septimber 1936 foar it earst yn gebrûk nommen. Doe wie der allinnich mar in haadtribune. Yn 1949 kamen der trije net oerdutsen steantribunen by dêr't de kapasiteit troch útkaam ta 14.000 taskôgers. Yn 1961 waard de ljochtynstallaasje yn gebrûk nommen, dat foar dy tiid syn tiid foarút wie.
Hjoeddeistige tastân
Doe't Cambuur yn it seizoen 2010/13 promovearre, moast it stadion oan de starngere easken foar it meidwaan yn de Earedifyzje foldwaan. Dêrom waard der fannijs in keunstgersmatte oenlein. Ek waard it útfek fergrutte troch in oar fek der oan ta te heakjen en waard it útfek beskerme troch pleksyglês. Njonken it stadion is der foar de supporters foar de útspiljende ploech in beskerme parkearplak foar bussen oanlein sa't streamen supporters skaat faninoar bliuwe.
Earste Oarder (Star Wars)
Bestjoer
De Earste Oarder is in diktatuer, dy't basearre is op it autokratyske en absolute regear fan 'e opperste lieder. Dat is Snoke, de oprjochter fan 'e Earste Oarder, en nei dy syn dea Sith-ridder Kylo Ren. Letter docht bliken dat de Earste Oarder altyd al temûk behearske waard troch de út 'e dea opstiene keizer Palpatine, en dat Snoke gjin wiere eigen identiteit hie. It wichtichste middel wêrmei't de Earste Oarder it Stjerrestelsel syn wil oplizze wol, wurdt foarme troch Striidkrêften fan 'e Earste Oarder, yn 't bysûnder de stoarmtroepers, dy't de elitesoldaten binne. Kylo Ren jout dêrnjonken lieding om in lyts groepke Sith-dissipels, dy't de Ridders fan Ren neamd wurde.
Nijkerk
Takomstfyzje romtlike oardering
Op basis fan de ûntwikkelingsfyzje soe Nijkerk yn 2030 trochgroeie kinne nei maksimaal 51.000 ynwenners.
De Walster
Algemien
De brouwer organisearret priuwerijen yn syn brouhok.
Leominster
Leominster is in plak yn it bestjoerlike gebiet Herefordshire, yn it Ingelske greefskip Herefordshire. It leit op it plak dêr't de rivieren Lugg en Kenwater byelkoar komme, sa'n 19 km benoarden de stêd Hereford en 18 km besuden Ludlow.
Warhero Brewery
Warhero Brewery is in thúsbrouwerij yn Ljouwert dy't yn 2021 troch Rutger Krijgsheld oprjochte waard.
Wibe Sjoerds fan Grovestins
thumb|Skerne Wibe ferarbeide yn it opskrift op de T-shirten fan frijwilligers fan it Ingelumer doarpshûs. Wibe Sjoerds fan Grovestins (Ingelum?, ? – Ingelum, 1482), better bekend ûnder syn bynamme Skerne Wibe, wie in Frysk haadling dy't de soan wie fan Sjoerd fan Grovestins. Syn bynamme hat er neffens oerlevering te tankjen oan it feit dat er him skeare liet om himsels fermomje te kinnen. Sa rûn er wol as muonts ferklaaid om efter de geheimen fan syn fijannen te kommen. In modernere teory is dat er ien fan 'e lêste Fryske eallju wie dy't oan 'e ferâldere moade fêsthold om it hier oan 'e sydkanten fan 'e holle op te skearen.
Honoarius
Skiednis
thumb||right|In Solidus fan Honoarius. Honoarius wie noch mar in jonge fan 12 jier doe't er ta keizer beneamd waard. Twa jier letter moast hy trouwe mei Maria, de dochter fan syn regint Flavius Stilicho. Letter, yn 408, troude er op 'e nij, doe mei Termantia, in oare dochter fan Stilicho. Syn regint hie ûnder syn bewâld in soad te dwaan mei ynfallende Germaanske stammen. Benammen Itaalje waard hieltyd bedrige troch de Fisigoaten, ûnder lieding fan kening Alarik, en fan oare folken. Stilicho hie net genôach troepen om Itaalje goed beskermen te kinnen en ûntluts in soad soldaten oan de provinsjes Galje en Brittanje, wêrtroch de Ryn-grins net mear goed beweitsje wie. Op it ein fan 406 late dat ta de Slach by Mainz, wêrtroch in alliânsje fan Germaanske folken de Ryn passeare en Galje ynteagen.
Honoarius stoar berneleas yn 423. Syn primiserius notariorum, Iohannes, waard ta syn opfolger beneamd. Yn 425 waard dy lykwols ferdreaun troch de eastlike troepen, wêrnei Falentinianus III keizer fan it westen waard.
Edward Burnett Tylor
Sir Edward Burnett Tylor (Camberwell, Londen, 2 oktober 1832 – Wellington, Somerset, 2 jannewaris 1917) wie in Ingelske antropolooch.
Libben
E.B. Tylor wie de soan fan Joseph Tylor en Harriet Skipper. Doe 't syn âlden ferstoaren moast Tylor de saak fan syn heit oernimme. Mar hy krige de symptoanen fan Tuberkuloaze en de saak oernimme gie dan ek net troch. It advys wie om sa gau mooglik nei in waarm klimaat te gean. Derom ferliet Tylor Ingelân yn 1855 om nei Sintraal Amearika te gean. Dit soarge derfoar dat hy ynteressearre rekke yn oare kultueren.
Stedhûs fan Sleat
Beskriuwing
Nijsgjirrich is it plasterwurk yn de riedseal dy't yn 1791 yn Loadewyk XIV-styl oanbrocht waard troch Johan Bernard Logeman (1748-1814). Logeman wie ôfkomstich út Waardenburg yn it greefskip Aldenburch, mar learde it plasterjen yn Hollân. Logeman wie in plasterwurker, dy't fan plaster muorre- en plafondsiersels meitsje koe. Plaster is in mingsel fan gips, moarmerpoeier en lymwetter dy't fluch hurd wurdt. Doe't er 26 jier âld wie, fêstige er yn Grins, en trochdat yn de achttjinde iuw ynterieurkeunst ûnder Frânske ynfloed populêr waard, hie er genôch wurk. In soad fan syn wurk is yn Noard-Nederlân te bewûnderjen. Ferskate rike keaplju lieten harren balkeplafond fuortwurkje benefter glêde plasterplafonds mei siersels dêryn. Dochs is syn wurk gâns oars. Logeman krige yn syn Hollânske leartiidrek (1765-1775) te krijen mei de styl dy't yn de moade wie: rokoko mei swierige siersels, dochs folge er in nije metoade fan it strakkere neoklassisisme mei syn motiven út de Klassike Aldheid.
Nederlânske Suvel Organisaasje
Ek hâdt de NZO himsels dwaande mei de promoasje fan de suvel en suvelsektor. De ferneamdste foarbylden dêrfan binne Frau Antje en it keurmerk "Beskerme Geografyske Oantsjutting" (Beschermde Geografische Aanduiding) foar Gouda Holland en Edam Holland Kaas.
Yn 2003 is it Nederlânsk Suvelburo opgien yn it NZO.
Piet Keijzer
thumb|Alvestêdetocht 1940, winners: f.l.n.r.: [[Auke Adema, Sjouke Westra, Cor Jongert, Durk van der Duim en Piet Keijzer]] thumb|Piet Keijzer & [[Kees Broekman Monumint yn De Lier]] Pieter Keijzer (De Lier, 18 augustus 1918 – Leersum, 20 july 2008) wie in Nederlânske reedrider. Hy wûn de 6e Alvestêdetocht op 30 jannewaris 1940. Dizze oerwinning moat hy wol diele mei Auke Adema, Durk van der Duim, Cor Jongert en Sjouke Westra, omdat dizze fiif tegearre oer de einline kamen. De reedriders hienen by Dokkum ôfsprutsen tegearre oer de streep te kommen. Dizze ôfspraak soe úteinlik ferneamd wurde as ‘It pakt fan Dokkum’.
Wâldsteppemarmot
Uterlike skaaimerken
De wâldsteppemarmot hat trochinoar in kop-romplingte fan 49½-64 sm, mei in sturtlingte fan sa'n 12½-20 sm en in gewicht fan 4½-9 kg. De pels is dûnkerbrún op 'e rêchside mei in justjes ljochtere bealchkant. Soms sitte der gielige plakken op 'e wangen en/of in witich plak op it kin.
Hâlden en dragen
Wâldsteppemarmotten libje op heuvelskeanten yn steppegebieten oan 'e râne fan wâldlân, dêr't se ûndergrûnske hoalen oanlizze. Ek komme se wol foar yn of deunby greiden, en op tsjerkhôven. Soms belûke se ferlitten gebouwen. Sân oant acht moannen fan it jier hâlde wâldsteppemarmotten in wintersliep. Fierders binne se deis aktyf en libje se yn koloanjes dy't besteane út famyljegroepen fan ien dominant mantsje, 2-3 wyfkes en 4-8 jongen fan ferskillende jiergongen. It territoarium fan sa'n famyljegroep bedraacht likernôch 1 ha.
Grutte Pier Brouwerij
Skiednis
De brouwerij waard offisjeel iepene op 15 novimber 2014. De inisjatyfnimmers efter de brouwerij binne Frans Filius, Renze Bil, Menno Feenstra en Michelle Beerstra dy 't inoar kenne fan Speciaalbiercafe de Markies. Oant begjin 2020 wie de brouwerij allinnich aktyf as brouwerijhierder en waard der ûnder oare brouwd by Bax Brouwerij yn Grins en Admiraals Bierbrouwerij yn Aldtsjerk.
Piet Keizer (fuotballer)
Earelist
thumb|Keizer by de finale fan de Jeropacup I yn 1972.
It Tichelwurk
thumb|Tichelwurk súdkant thumb|Tichelwurk thumb|Tichelwurk noardkant
Fabryk
It Tichelwurk is ûntstien om it tichelwurk, ien de fjouwer eardere stienfabriken oan de Ie. De klaai om de Ie hinne wie tige gaadlik foar it bakken fan de reade Fryske stien. It stienfabryk is oprjochte troch Jentsje Wibrandi Csn. It fabryk stie ek bekend as It Wynzer Tichelwurk. Yn 1843 wienen dêr 19 folwoeksenen en 11 bern oan it wurk. De produksje wie mear as 2 miljoen stiennen it jier. Ein 19e iuw waard it fabryk ferkocht oan de firma Vermeulen yn Ljouwert, dy’t mear Fryske stienfabriken hie. Om 1920 hinne rûn de ferkeap fan de reade Fryske stiennen efterút. Vermeulen naam doe it beslút om it fabryk yn It Tichelwurk te sluten. Yn 1922 is it fabryk sloopt.
Fin (lichemsdiel)
Bienfisken (in groep dêr't fierwei de measte fiskesoarten ta hearre) beskikke oer yn totaal oant njoggen finnen: twa boarstfinnen oan wjerskanten fan it foarliif; twa búkfinnen ûnderoan it foarliif; in rêchfin op 'e rêch, likernôch healwei it liif; in fetfin, ek op 'e rêch, mar fierder nei efteren; twa earsfinnen ûnderoan it efterliif; en in sturtfin oan 'e útein fan 'e sturt. Ofsjoen fan 'e sturtfin hat net ien fan 'e finnen in direkte ferbining mei de wringe, en wurde se inkeld ûnderstipe troch spieren.
Aleksej I fan Ruslân
Houliken en bern
Nei de berte fan de lêste stoar syn frou in stikmannich wiken letter.
List fan ferneamde komponisten
List fan ferneamde komponisten.
Pepsi
Skiednis
Foar de Nederlânske merk wurdt Pepsi sûnt 1950 yn lisinsje produsearre troch Vrumona. Lykas Coca-Cola wurdt de smaak fan Pepsi-Cola oanpast oan it gebiet dêr 't it ferkocht wurdt.
Râneskrift
Sprekkend is de tekst op de râne fan in tal Ingelske en Britske munten DECVS ET TVTAMEN - fersiering en feilichheid (boarch). Op it Nederlânske 1-gûnestik, de ryksdaalder, it fyfke, it sulveren tientsje en it sulveren fyftigje en tsjintwurdich it Nederlânske 2-eurostik stiet de spreuk God zij met ons.
Alfred Radcliffe-Brown
thumb|right|Alfred Reginald Radcliffe-Brown Alfred Reginald Radcliffe-Brown (Birmingham, 17 jannewaris 1881 - Londen, 24 oktober 1955) wie in Ingelske sosjaal antropolooch. Hy hat de teory fan strukturele funksjonalisme ûntwikkele, dizze teory beskriuwt de basiskonsepten fan de sosjale struktueren fan beskavingen.
Suden (Feriene Steaten)
Skiednis
Yn 'e jierren fyftich fan 'e tweintichste iuw kaam de swarte befolking fan it Suden massaal yn ferset tsjin it ynstitúsjonalisearre rasisme. Dy Amerikaanske Boargerrjochtebeweging stie ûnder lieding fan foaroanlju as Martin Luther King en Malcolm X. Nei in jierrenlange, grutdiels freedsume striid, dêr't de blanke machthawwers yn it Suden mei grou geweld tsjin fanwegen kamen, wisten de Afro-Amerikanen tsjin 1970 einlings har rjocht te heljen. De rasseskieding waard opheft, en de swarten yn it Suden krigen alle boargerrjochten dy't har blanke buorlju ek hiene. Nettsjinsteande dat hat it plattelân fan it Suden ek hjoed de dei noch de namme it meast rasistyske diel fan 'e Feriene Steaten te wêzen.
Bôge fan Galearius
De Bôge fan Galearius is in momumint yn de Noard-Grykske stêd Tessaloniky. It monumint is boud yn de 4e iuw ter eare fan de Romeinske keizer Galearius.
Ane Nauta
Ane Nauta (Hilaard, doe yn Baarderadiel, 21 oktober 1882 - Ljouwert, 9 april 1946) wie in arsjitekt fan skoallen, pleatsen en wenhuzen.
Henri Arnoldus
Henri Arnoldus stoar yn de âldens fan 83 jier.
Sint-Fitustsjerke (Stiens)
Preekstoel
De preekstoel is oarspronklik út de 17e iuw. Yn 1914 waard it koar ôfskieden fan it skip. De preekstoel krige doe in oar plak. Dit liket net sa sêftsinnich bard te wêzen. By de restauraasje yn 1974-76 is de preekstoel wer op syn âlde plak werom set. Dit kaam út op in hast komplete fernijing yn âlde styl.
Hearebanken
Der binne ek noch in tal hearebanken. De moaiste is de saneamde Burmaniabank. thumb|left|200px|Oargel
Grêven
Yn ede tsjerke binne der noch sa’n 13 âlde grêfsarken. De moaiste sark is dy fan Phillip fan Boschhuyzen (ferstoarn yn 1652) en syn frou Anna fan Eysingha (ferstoarn yn 1655). Phillip fan Boschhuyzen wie grytman fan It Bilt, en wenne yn Stiens. Anna fan Eysingha har namme libbet noch yn it troch har stifte Boschuyzer Gasthûs oan it Jakobiner Tsjerkhôf yn Ljouwert.
Dunum
Yn de gemeente leit ek de saneamde Redbadsberch, in grêfhichte dêr't neffens de oerlevering de Fryske kening Redbad begroeven leit.
Hoogland (Amersfoart)
260px|thumb|Gemeente Hoogland yn 1868 thumb|260px|De RK-tsjerke fan Hoogland Hoogland is in eardere gemeente en doarp yn de gemeente Amersfoart, yn de provinsje Utert. It doarp hat 10.255 ynwenners (2021).
It doarp leit yn in natoerlike omjouwing en oant yn de jierren tachtich wie yn de omkriten meast lânbougebiet. Sûnttiids is Hoogland, troch de sterke útwreiding fan de stêd Amersfoart, fergroeid mei dy stêd.
Eemmar
thumb|Eemmar De Eemmar is in 1.340 ha grut rânemar tusken de provinsjes Utert, Flevolân en Noard-Hollân dy't mienskiplik troch Natuermonuminten en Steatsboskbehear beheard wurdt. Hy rint fan de Stichtse Brêge (A27), de grins mei de Goaimar, oant de bocht by Spakenburch dêr't er fierder rint as Nijkerkernau.
Uniastate (Mitselwier)
Skiednis
Yn 1417 wurdt in Jarich Jarima út Mitselwier neamd as skiedsrjochter yn in skeel. It kin wêze dat hy besibbe is oan Riurd Jarichsma (fan Jaarsmastate-/Jarichsmastate te Holwert) dy't yn 1390 grytman yn Dongeradiel is. Yn 1468 wurdt in Pybo Jaddes neamd, faaks deselde as 'Pibo Jaddesoen hoveling to Mitzlewier', dy't yn 1491 it ferbûn mei de stêd Grins ûndertekenet. thumb|250px|left|Alde slotgrêft Earst yn 1639 wurdt Jaarsmastate wer neamd at de Aylva's eigners wurde. Ferkeaper wie doe gemeentesekretaris Marcus Verspeeck (± 1583-1652). Verspeeck wie troud mei Elisabeth Gilbertsdochter Forbes fan Dokkum dy't mûglik erfgename fan it hûs wie. De state wurdt omskreaun as in 'cleijn huijs ende twe hiemingen'. Yn de 17e iuw ferhiere de bern fan Douwe fan Aylva it Jaarsma-hoarnleger en yn 1698 dogge de bern fan Hobbe Esias fan Aylva itselde. Hobbe wie boaske oan Juliana Dorothea fan Unia en nei har wurdt de state letter neamd, sy wenne dêr ek. Sy ferkeapet it spul yn 1739 oan (grytman) Jarich Georg fan Burmania.
Om 1771 hinne is de state ôfbrutsen.
Soölogy
Soölogie (of dierkunde) is in stúdzjefjild fan de biology dat dieren bestudearret.
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen 2006
Froulju
{| width=60%
Alhambra
It grutte kompleks waard nei de ferovering fan it Keninkryk Granada yn 1492 troch de Reyes Católicos as in tige wichtige bút sjoen. Harren pake- en beppesizzer Karel V woe as ferjilding fan it Belis fan Wenen Granada mei it Alhambra de haadstêd fan it Habsburchske Ryk meitsje en liet dêrfoar midden yn it Alhambra begjinne mei de oalis fan in paleis, wêrfoar in part fan it Alhambra ôfbrutsen waard. Syn frou soarge der foar dat wat der no noch stiet, bewarre bleaun is.
George Washington
George Washington (County Westmoreland, Firginia, 22 febrewaris 1732 - Mount Vernon, Firginia, 14 desimber 1799) is de earste presidint fan de Feriene Steaten. Tidens Amerikaanske ûnôfhinklikenskriich wie hy oerbefelhawwer fan it leger fan de koloanjes.