cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brokeback Mountain
Prizen
Yn 2006 waard Brokeback Mountain by de Oscars nominearre foar prizen yn 8 kategoryen, wêrûnder bêste film, bêste akteur (Heath Ledger), bêste byrol fan in akteur (Jake Gyllenhaal), bêste byrol fan in aktrise (Michelle Williams) en bêste kamerarezjy. De film wûn 3 Oscars, foar bêste regisseur (Ang Lee), bêste adaptearre senario (Larry McMurtry en Diana Ossana) en bêste orizjinele filmmuzyk (Gustavo Santaolalla).
Matthijs Kuiper
Matthijs Kuiper (It Hearrenfean, 19 maart 1951) is in koartebaanrider en broer fan Geert Kuiper. Yn 1983 waard hy 20e op de NK Sprint. Yn 1985 waard er Frysk Kampioen koartebaan.
Nei de iepenbiere ULO yn Wolvegea gie er nei de rykskweekskoalle op It Hearrenfean.
Ruhrgebiet
Sport
De grutste fuotbalploegen binne Borussia Dortmund, MSV Duisburg, VfL Bochum en FC Schalke 04.
Richard McDermott
De iennige ynternasjonale kampioenskippen dêr't McDermott oan dielnaam wiene de Olympyske Winterspullen yn 1960, 1964 en 1968 dêr't er allinne op de 500 meter útkaam. Op de Winterspullen fan 1960 yn Squaw Valley waard er sânde. By de Winterspullen fan 1964 yn Innsbruck waard er tige ferrassend olympysk kampioen troch favoryt de Rus Jevgeni Grisjin mei 0,5 sekonden te ferslaan, en hold Grisjin dêrmei ôf fan syn tredde titel op de 500 meter. Op de Winterspullen fan 1968 yn Grenoble wûn hy de sulveren medalje troch, tegearre mei de Noar Magne Thomassen, 0,2 sekonden efter de Dútser Erhard Keller te einigjen. Op dizze spullen wie er de Amerikaanske flaggedrager. By de Olympyske Winterspullen 1980 yn Lake Placid wie McDermott aktyf as sjuerylid, en lei er út namme fan alle sjueryleden by de iepening de olympyske eed ôf. Richard McDermott ferstoar op 20 maaie 2023, yn 'e aldens fan 82 jier.
UNESCO
De UNESCO stelt ûnder oaren in list op fan Wrâlderfskip (World Heritage) en in register mei de wichtichste dokuminten oangeande de Wrâldskiednis (Memory of the World).
Elysium (film)
Elysium is in Amerikaanske dystopyske science fiction-aksjefilm út 2013 ûnder rezjy fan Neill Blomkamp, mei yn 'e haadrollen Matt Damon, Jodie Foster, Alice Braga en Sharlto Copley. De titel ferwiist nei it Elysium, in foarm fan 'e ûnderwrâld yn 'e Grykske mytology dy't wol wat liket op 'e himel, mar ek nei in romtestasjon mei dy namme yn 'e film. Mids twaentweintichste iuw hawwe har dêr de superriken weromlutsen yn in paradyslike keunstmjittige wrâld, dêr't se libje as goaden. Op 'e fersmoarge, ferrinnewearre Ierde is de rest fan 'e minskheid efterbleaun, dy't libbet yn djippe earmoede en útrûpele wurdt troch grutte bedriuwen dy't út Elysium wei bestjoerd wurde. Yn Elysium bestiet de technology om alle sykten te genêzen, mar dy wurdt de rest fan 'e minskheid ûntholden. Dat liedt derta dat de siken wanhopige dingen begjinne út te heven om it romtestasjon te berikken. Elysium krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy, en wie kommersjeel súksesfol yn 'e bioskopen.
Plot
Tsjin 'e midden fan 'e twaentweintichste iuw is de Ierde slim oerbefolke en fersmoarge rekke. Inkele generaasjes lyn hawwe de superriken de planeet ferlitten om har te fêstigjen yn in reuseftich, rêdfoarmich romtestasjon yn in baan om 'e Ierde, dêr't se yn wielde libje yn grutte, superdelúkse filla's middenmank tunen en parken mei moaie blommen en beskaadzjend beamte en strewelleguod, dêr't de sinne altyd skynt. Se wurde op alle mooglik manearen fersoarge troch dêrta ûntwurpen robots, dy't alle ienfâldige wurk oernommen hawwe. Se neame it romtestasjon Elysium, nei it Elysium, it hjirneimels foar helden en healgoaden yn 'e Grykske mytology. Mei't alle sykten en ferwûnings genêzen wurde kin, hawwe de bewenners fan Elysium praktysk it ivige libben. Dat genêzen wurdt dien yn in saneamde medyske kapsule, dy't it minsklik lichem op atomêr nivo feroaret. Eltse húshâlding hat sa'n apparaat, dat lykwols faker brûkt wurdt om lju dy't ferfeeld rekke binne mei harren lichem in oar uterlik te jaan, as wêrfoar't se eins bedoeld binne.
Potsdamer Platz
De lokaasje fan de eartiidske Berlynske Muorre is op guon plakken mei stiennen yn de diken oanjûn.
Kersebiter
thumb|right| thumb|right|| De Kersebiter (Coccothraustes coccothraustes) is in fûgel út de famylje fan de finkfûgels (Fringillidae)
Klaai
Klaai is in klastysk sedimintêr stiente, dat benammen bestiet út lutum, grûnpartsjes lytser as 2µm.
Klaai bestiet út klaaimineralen, wêrfan in soad ferskate soarten besteane. Klaaigrûnen litte, yn fergelyk mei sân, mar min wetter troch. Yn drûge tiden hâlde se in soad wetter lang fêst, mar yn wiete tiden komme in soart gewaaksen om omdat se fersûpe. Ek hawwe klaaigrûnen minder lêst fan útspieling as sângrûnen. Hjirtroch hâlde se better fiedselstoffen foar planten fêst en binne se oer it algemiene fiedselryk. Besikingen om yn it ramt fan natoerbehear klaaigrûnen te ferskraaljen binne net slagge.
Gebrûk
thumb|right|200px|Ierdewurk, makke fan klaai. thumb|right|200px|In berch fan klaai, de ferskate sediminten binne goed te sjen.
97
Ferstoarn
90er
Oslo
De gemeente Oslo hie op 1 july 2017 in ynwennertal fan 672.061 en wie oan it begjin fan de 21ste iuw de fluchst groeiende grutte stêd yn Jeropa.
Skiednis
Yn 1624 brânde de stêd foar in grut part ôf, wêrnei't de Deensk-Noarske kening Kristiaan IV de stêd wat fierder nei it westen ta, tichter by it kastiel Akershus, weropbouwe liet. Hy neamde de stêd om nei himsels: Christiania. De namme waard yn 1877, doe't der in nije stavering kaam, feroare yn Kristiania. Yn 1925 krige de stêd syn oarspronklike namme Oslo wer werom.
Klimaat
Oslo hat in fochtich lânklimaat (Köppen: Dfb) mei mylde winters en it hiele jier troch delslach. De simmers binne frij waarm mei in gemiddelde maksimumtemperatuer fan 22,3 °C yn july. It waarmterekôr is fan 21 july 1901, doe't yn Oslo in temperatuer fan 35 °C mjitten waard. De kâldste moanne fan it jier is jannewaris mei in gemiddelde maksimumtemperatuer fan -0,4 °C. De leechste temperatuer ea waard mjitten op 21 jannewaris 1841, doe't it -29,6 °C wie.
894
Foarfallen
thumb|130px|It Grut-Moravyske Ryk op syn hichtepunt
Wherever I May Roam
Wherever I May Roam is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica yn 1991 en útbrocht op it album Metallica better bekend as The Black Album fan Metallica út 1991. Wherever I May Roam wie it fyfde nûmer op it album en waard op 19 oktober 1992 útbrocht as fjirde single fan it album.
Albert Göring
Anty-nazyaktiviteiten
Letter ferhuze Göring nei Pilsen dêr't er eksportmanager yn de Škoda-fabryk waard. Dêr moedige hy sabotaazjeaktiviteiten fan it personeel oan. Sa koe it barre day in ynwenner fan Rochester nei in bombardemint in "bom" út it Škoda-fabryk fûn dy't mei sân fold wie. Ek hat er yn alle gefallen ienris in frachtwein nei in konsintraasjekamp stjoerd ûnder it mom dat der grut ferlet fan arbeiders foar syn fabryk wienedich. In grut tal finzenen waard him oerdroegen en dy waarden letter djip yn de bosk troch him frijlitten.
A Nice Girl Like You
Distribúsje
De distribúsje fan A Nice Girl Like You waard fersoarge troch Vertical Entertainment, dat yn juny 2020 de distribúsjerjochten yn 'e hannen krige. It wie op dat stuit de bedoeling dat de film op 17 july fan dat jier yn 'e Amerikaanske bioskopen komme soe, mar dy plannen waarden dwerseide troch de lockdowns en oare beheinings dy't doe oan bioskoopbesyk oplein wiene yn it ramt fan 'e koroanafiruspandemy. Uteinlik kaam A Nice Girl Like You yn 'e Feriene Steaten direkt-op-fideo út. De film gie op 20 septimber 2020 wol yn Dútslân yn 'e bioskopen yn premiêre
In the Heat of the Night (film)
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat In the Heat of the Night in tige heech goedkarringspersintaazje fan 95%, basearre op 55 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "De film is spannend, grappich en ta neitinken oansettend tagelyk en wurdt ferheft troch sterke aktearprestaasjes fan Sidney Poitier en Rod Steiger". Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet In the Heat of the Night in goedkarringspersintaazje fan 75%, basearre op 14 resinsjes.
Nothing Else Matters
Oer it nûmer
James Hetfield skreau de tekst fan it nûmer yn 1990 by in toernee, doe 't Hetfield "him ergere dat er net thús wie". Ynearsten wie it net de bedoeling dat it nûmer útbrocht wurde soe, omdat Hetfield it foar himsels skreaun hie, mar nei 't drummer Lars Ulrich it heard hie, kaam it dochs op it album. De fideoclip toant in diel fan de tarieding fan in optreden by in toernee fan Metallica.
Ferzje fan Metallica (op S&M)
Yn 1999 trede Metallica twa kear op mei it San Francisco Symphony Orchestra, dizze optredens binne op it album S&M útbrocht. Nothing Else Matters wie de earste single fan dit album. De bylden fan it optreden binne brûkt yn de fideoclip.
Boksleat (Appelskea)
De Boksleat (Stellingwerfsk en offisjeel: Boksloot) is in feart yn de gemeente Eaststellingwerf. De feart rint benoarden Appelskea east-west nei de Earste Wyk rjochting Ravenswâld.
Hantsjemier
Untfangst en posysje yn Fryslân
Hoewol't der in grut ferlet fan har bestie, hienen de Dútske arbeiders net in hege status. Se waarden lekskoaiend as poepen (fan Buben - jonges) oantsjut en gongen foar smoarch, ûnnoazel en lomp. De boeren brochten de hantsjemieren meast ûnder yn it strie, yn 'e skuorre. Neffens Joast Hiddes Halbertsma kamen se nea yn 'e hûs. Mei de boeren praten se meast Platdútsk. Dyselden dy't út it Sealterlân koenen har doe mei it Sealterfrysk goed fersteanber meitsje.
Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum
It Frysk Letterkundich Museum is yn 1959 útein set op in souder fan de Fryske Akademy. De earste konservator, Marten Koops Scholten, waard foar in tal deidielen útliend troch syn wurkjouwer, de Provinsjale Biblioteek, en krige in beskieden budzjet mei fan 800 gûne yn it jier. Tsien jier letter koe it FLMD ferhúzje nei in eigen pand, Grutte Tsjerkestrjitte 20, fuort by de Fryske Akademy. Scholten gie mei pensjoen en waard opfolge troch Freark Dam. Mei syn assistint Sibe van der Meer boude hy it FLMD út ta it sintrum foar de Fryske literatuer. Doe't yn 1977 it eardere wenhûs fan Mata Hari, Grutte Tsjerkestrjitte 28 (no: 212) yn gebrûk nommen wurde koe, krige it museum pas echt de fuotten ûnder it gat. Der koe mei subsydzje fan it ministearje van WVC en fan de Provinsje Fryslân mear personiel oanlutsen wurde.
Stifting Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum
Ek nei it opgean fan it FLMD yn Tresoar is de Stifting Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum bestean bleaun. De stifting hâldt him û.o. dwaande mei it behear fan it Tamminga-Piebenga-Fûns (ûntstien út de neilittenskip fan Douwe Tamminga) en mei it behear fan de troch Rink van der Velde neilitten wenarke op De Feanhoop, dêr't skriuwers harren in skoftsje weromlûke kinne om oan literêr wurk te arbeidzjen.
Kortney Kane
Kortney Kane, echte namme: Hannah Kingry (31 july 1986), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, wa har artystenamme oft ek wol misstavere wurdt as Courtney Kane of Kourtney Kane. Neffens har offisjele opjefte is se 1.65 m, mei in gewicht fan 48 kg en kupmaat 32DD, dêr't se oan kommen is troch in boarstfergruttingsoperaasje te ûndergean.
Libben en karriêre
Njonken har aktearwurk posearret Kane ek as neakenmodel foar in ferskaat oan neakenblêden. Yn 2013 stie se op dy manear as Miss Oktober yn 'e Amerikaanske edysje fan 'e Penthouse. Kourtney Kane wennet op 't heden (2014) yn Los Angeles.
Kamtsjatka-skiereilân
Skiednis
Fan 1755 ôf begûn it Russyske regear Kamtsjatka te brûken as ballingsoard foar ûnwinske persoanen. Yn 1768 en 1769 waarden de Korjaken en de súdlik fan harren libjende Itelmenen (of Kamtsjadalen) swier troffen troch in pokke-epidemy. Yn 1820 wiene der noch mar 1.900 Itelmenen oer fan in oarspronklike befolking fan 12.000 oant 25.000 minsken. De oerlibbenen fermongen har foar in grut part mei de Russyske kolonisten, sadat de oantsjutting "Kamtsjadaal" in namme waard foar in Rus dy't op it skiereilân berne wie. Yn 1740 waard de Kamtsjatkyske haadstêd Petropavlovsk-Kamtsjatskij, neamd nei de apostels Petrus (petr) en Paulus (pavl), stifte troch de Deenske ûntdekkingsreizger yn Russyske tsjinst Vitus Bering.
Michael van Praag
Michael van Praag (Amsterdam, 28 desimber 1947) is in Nederlânsk sportbestjoerder. Tsjintwurdich wurket hy as presidint fan de KNFB.
Libbensrin
Yn de perioade dat Van Praag de foarsitter fan Ajax wie wûn de klup seis kear it Lânkampioenskip fan Nederlân, 4 kear de KNFB Beker, 4 kear de Johan Cruijff-skaal, 1 kear de Champions League, 1 kear de UEFA Kup, 1 kear de Jeropeeske Superkup en 1 kear de Wrâldbeker foar Fuotbalklups.
Cyndi Lauper
thumb|Cyndi Lauper Cynthia Ann Stephanie Lauper (New York, 22 juny 1953) is in Amerikaansk sjongster en aktrise.
Lauper is troud mei David Thornton. Yn 1997 krigen se in soan.
Maas
Belgje
By it Belgyske Namen streamt de rivier de Sambre yn de Maas. Fan hjirôf bûcht de rivier nei it easten en berikt it de grutste stêdekloft oan har rin, Luik en de omkriten fan dy stêd. Nei dit gebiet bûcht de rivier wer yn noardlike rjochting nei Maastricht ta.
Nederlân
thumb|800px|center|De Maas yn de Franske Ardinnen
Field Museum
Animal Halls
Yn 'e Animal Halls (Bistesealen) binne útstallings te sjen dy't bisten toane yn harren natuerlike habitat. Der binne seis sealen: de Nature Walk ("Natoerkuier"), de Stanley Field Hall ("Stanley Field Seal"), Mammals of Africa ("Sûchdieren fan Afrika"), Mammals of Asia ("Sûchdieren fan Aazje"), Messages from the Wilderness ("Boadskippen út 'e Wyldernis", oer bisten út 'e Amearika's) en Sea Mammals ("Seesûchdieren"). Dêryn binne in protte opsette eksimplaren fan bisten te sjen: Ek stiet der in opset eksimplaar fan 'e Afrikaanske oaljefant yn 'e Stanley Field Hall. Opmerklike eksimplaren binne fierders de opsette lichems fan 'e beruchte Minskesliners fan Tsavo, twa liuwen dy't fan maart oant en mei desimber 1898 oant 135 deadlike slachtoffers makken (almeast ûnder arbeiders dy't it spoar fan Kenia nei Oeganda oanleine), ear't se sels deade wurde koene.
Evolving Planet
Evolving Planet ("Untwikkeljende Planeet") is in útstalling dy't de evolúsje fan it libben op 'e Ierde beljochtet oer in perioade fan 4 miljard jier. Der wurde fossilen toand fan iensellige organismen, synapsiden út it Perm, dinosauriërs, útstoarne bisten en iere minskeftigen. De kolleksje net-sûchdierlike synapsiden fan it Field Museum bestiet út mear as 1.100 katalogisearre eksimplaren, wêrûnder 46 holotypen.
Steppemarmot
Uterlike skaaimerken
De steppemarmot hat trochinoar in kop-romplingte fan 49-58 sm, mei in sturtlingte fan 11-15 sm en in gewicht fan 3-7½ kg. De pels is tinner as dy fan syn berchbewenjende sibben, en bêzje-eftich fan kleur op 'e bealch en de fangen, mar dûnkerder brún op 'e rêch, kop, snút, sturt en poaten. De earen binne lyts en de búk is opmerklike rûn.
Josse de Haan
Libben en wurk
Josse de Haan skreau romans, koarte ferhalen, toanielstikken, poëzij en berneboeken. Fierders wied er redakteur by de ferskate tydskriften Quatrebras en Trotwaer.
Morgan Tsvangirai
Troch syn politike tsjinstanner Robert Mugabe wurdt er hieltyd útmakke foar nitwit, omdat er net folle oplieding hân hat. Yn tsjinstelling ta Morgan beskikt de presidint wol oer in rige fan universitêre titels.
De Styl
De Stijl wie in Nederlânske keunstbeweging dy't yn 1917 te Leien oprjochte waard. De wichtichste leden wiene Theo van Doesburg, Piet Mondriaan, Vilmos Huszàr, Bart van der Leck, Gerrit Rietveld, Georges Vantongerloo en J.J.P. Oud. De keunst fan De Styl hat as skaaimerken it gebrûk fan de primêre kleuren, kombinearre mei swart, wyt en grys en rjochte linen. De leden fan De Styl sochten nei in súvere represintaasje fan de wurklikheid om sa in universele styl te skeppen. De ideeën waarden yn it tydskrift De Styl ferdútst.
Arsjitektuurtentoanstelling 1923
Neijier 1923 wie der op inisjatyf fan Theo van Doesburg de útstalling Les Architectes du Groupe “De Styl” yn galery L'Effort Moderne yn Parys, dy't begjin 1924 op 'en nij te sjen wie yn de École spéciale d'architecture. De sabeare-offisjele lokaasje fan dy lêste tentoanstelling joech yn Nederlân de yndruk dat De Styl yn Frankryk akseptearre waard. Dochs waard De Styl útsletten fan de Nederlânske fertsjintwurdiging op de Exposition des Arts Décoratifs yn 1925. Dat noaske Van Doesburg mar min.
Heanmar
De Heanmar is in drûchmakkerij en eardere mar tusken Koudum en Hylpen. Yn 1858 waard de 177 hektare grutte mar drûchlein. De namme komt fan de plant heanen (Juncus subuliflorus) dy't hjir in soad groeide.
Natoergebiet
In stik fan 4 bunder fan de polder is eigendom fan It Fryske Gea. It lân wurdt beheard lykas it eartiidske boerelân. Yn de blomrike greiden bloeie bûterblom, pinksterblom, koweblomke, hynsteblom en surk. Yn it gebiet briede tsjirken, ljippen, ljurken en in soad skriezen.
Broekensleat
De Broekensleat is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. It wetter rint yn de Feanpolder fan Ychten, west fan Bantegea. In broek is in troch it wetter "brutsen" lân.
Sebû
Taksonomy
De wittenskiplike namme fan de sebû wie oarspronklik Bos indicus, mar sy wurde no meast klassifisearre ûnder de soarte Bos primigenius, mei de domestisearre ko (Bos primigenius taurus) en de foarâlder fan harren, de útstoarne Oerokse (Bos primigenius). Europeeske kobisten stamje ôf fan de Europeesk-Aziatyske ûndersoarten fan de oerokse en sebû's fan de Yndyske ûndersoarten fan de oerokse.
Tsjasker De Deelen
Al yn 2018 wie de tsjasker yn poerminne steat. Neffens de database fan Nederlânske mûnen wie de steat fan de mûne yn 2023 al sa slim fertutearze, dat in folsleine nijbou nedich is (2023).
Tsjasker Grou
thumb|250px|De Tsjasker Grou yn 2009 De Tsjasker Grou is in poldermole út 2004 benoarden it doarp Grou yn Boarnsterhim. Dizze pealtsjasker is mealree en is eigendom fan in partikulier. Hy stiet op in mini-camping yn it Leechlân tichtby de Timertsmar, in natoergebiet.
Edward Fox
Karriêre
Yn 2003 krige Fox de OBE.
Waad
Typen
Der is in ûnderskie makke yn fiif soarten waadkusten:
Sykte fan Crohn
Komplikaasjes
Wat by Crohn faak foarkomt binne ferbinings, fistels tusken term en omlizzende organen. Bygelyks kin der in ferbining ûntstean tusken term en blaas, term en fagina of in iepen ferbining tusken term en hûd by de anus-iepening (peri-anale fistel).
Andries Miedema
Andries Miedema (Frjentsjer, 19 april 1937) is in Frysk dichter út Wytgaard.
Faaneach
Mienskip
Nei de gemeentlike weryndieling fan 2007 bleau Faaneach in selsstannige gemeente. Dêrtroch is it, nei ynwenners, de op ien nei lytste gemeente fan Denemarken. Boargemaster fan Faaneach is Erik Nørreby.
thumb|right|In wynmûne yn Sønderby.
Jonny Nilsson
Erling Martin (Jonny) Nilsson (Filipstad, 9 febrewaris 1943 - Hindås, 22 juny 2022) wie in Sweedsk reedrider.
Wapse
Wapse wurdt al yn 1447 neamd, mar de betjutting fan de namme is ûnbekend. Ut Wapse wei ûntstie yn de midsiuwen troch ûntginning fan in beekdal it lintdoarp Wapserfean.
Aldeboarn
De Waach
thumb|260px|[[De Waach (Aldeboarn)|Eardere Waach, Aldheidkamer ]] De Waach is in waachgebou út 1736, dat no as de Aldheidkeamer Uldrik Bottema tsjinst docht.
The Dictator (film út 2012)
Plot
As er weromkomt by syn hotel, it Lancaster, ûntdekt Aladeen lykwols dat de steatsgreep it wurk is fan syn ferriedlike omke en rjochterhân Tamir Aladeen. Dyselde hie syn broer, Aladeen syn heit, opfolgje wollen as diktator, mar waard oerslein. Sûnt hat er tasjen moatten hoe't syn omkesizzer der in potsje fan makket. No hat er de echte Aladeen ferfongen troch de dûbelgonger Efawadh, in ûnnoazele geitehoeder dy't krekt docht wat hy seit (as er teminsten begrypt wat der fan him frege wurdt, wat lang net altyd sa is). It is Tamir syn bedoeling om Efawadh in nije, demokratyske grûnwet ûndertekenje te litten, dy't de doar iepenje soe foar Westerske ierdoaljemaatskippijen. Mei Exxon, BP, Gazprom en de Sineeske steatsoaljemaatskippij hat Tamir oerienstimming berikt oer it beteljen fan in 'finerslean' oan himsels.
Opnamen
De opnamen foar The Dictator setten yn juny 2011 útein en duorren oant yn augustus fan dat jier. De sênes yn New York waarden dêr ek opnommen, mar foar de sênes yn it net echt besteande Wadiya waard filme yn Marokko en op it Kanaryske eilân Fuerteventura. It Plaza de España, yn it Spaanske Sevilla, gie troch foar it eksterieur fan it paleis fan Aladeen.
Jane Birkin
thumb|Jane Birkin yn 2009 Jane Mallory Birkin (Londen, 14 desimber 1946 – Parys, 16 july 2023) wie in Ingelske aktrise en sjongster dy't sûnt ein 60er jierren yn Frankryk wenne. Yn Nederlân wie hja fral bekend fan har duet mei har doetiidske man, Serge Gainsbourg, "Je t'aime... moi non plus" út 1969.
Koergan (oblast)
Ekonomy
It Transsibearyske Spoar ferbynt de oblast mei de ekonomyske sintra fan de Europeeske en Aziatyske dielen fan Ruslân. Troch de ûnôfhinklikheid fan Kazachstan leit de oblast lykwols mear oan it rânegebiet fan Ruslân as foarhinne. De wichtichste sektoaren binne de masjinebou (foar de lânbou, oanlis fan strjitten en gemy-yndustry), foedselferwurking en lânbou. Oars as yn de omlizzende gebieten hat de oblast gjin grutte oaljefoarrieden yn 'e grûn. Wol is de oblast ryk oan boumaterialen; yn it suden wurdt ek izererts fûn.
Kanadeeske kraan
Fersprieding
De Lytse Kanadeeske kraan briedt yn it arktysk gebiet fan Noard-Kanada, Alaska en it noardeasten fan Sibearje. Hy oerwinteret yn it súdwesten fan de Feriene Steaten en noard-Meksiko. De fûgels dy't yn Sibearje libje, moatte derby in ôfstân fan mear as 8.000 kilometer oerwinne. Yn de famylje fan de kraanfûgels is dit de soarte mei de grutste ôfstân tusken bried- en oerwinteringsgebiet.
300px|thumb|right|jonge Kanadeeske kraan.
Elly Stoelwinder
Elly Stoelwinder (Koartsweagen, 10 maart 1953) is in byldzjend keunstner. Hja studearre ûnder oaren oan de Akademy foar byldzjende keunsten ABK Vredeman de Vries te Ljouwert.
1926
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1920-er jierren.
Turyn
Turyn (Italjaansk: Torino, Piëmonteesk: Turin) is nei Milaan de grutste stêd fan Noard-Itaalje. It leit súdwestlik fan Milaan en noardwest fan Savona en is de haadstêd fan de regio Piëmont en de provinsje Turyn.
Disney Studios Australia
De Disney Studios Australia binne in studiokompleks yn Sydney, yn 'e Australyske steat Nij-Súd-Wales. It bedriuw waard yn 1998 oprjochte troch de Amerikaanske filmstudio 20th Century Fox en stie 24 jier lang bekend as Fox Studios Australia. Nei de oername fan 20th Century Fox troch The Walt Disney Company yn 2019 krige it studiokompleks yn 2022 syn hjoeddeistige namme. Yn 'e Disney Studios Australia binne in grut tal films en tillefyzjesearjes opnommen, wêrûnder de trije dielen fan 'e Star Wars-prequeltrilogy, The Matrix, Mad Max: Fury Road en Thor: Love and Thunder. Ek is der de produksje fersoarge fan tekenfilms en tekenfilmsearjes, lykas Star Wars: The Clone Wars en The Simpsons.
Skiednis
De Disney Studios Australia steane op it plak dêr't earder de Sydney Showground wie yn 'e wyk Moore Park. Dêr waard foarhinne 116 jier efterinoar de Keninklike Peaskeshow holden, it grutste evenemint fan Austraalje. Dat waard nei de edysje fan 1997 ferhuze nei in oar plak, sadat de Sydney Showground frijkaam.
Katedraal
Yn de Eastersk-otterdoksy wurdt in katedraal oantsjut mei katolikon.
Ivo Niehe
Karriêre
Ivo Niehe is ambassadeur fan it Prinses Beatrix Spierfûns, in stifing dy 't him dwaande hâldt mei it ynsammeljen fan jild foar it bestriden fan spiersykten en it stypjen fan minsken dy't dêrmei te krijen hawwe. KWF Kankerbestriding In stifting dy't him ynset foar bestriding fan kanker troch wittenskiplik ûndersyk, foarljochting, pasjintestipe en fûnsenwerving. En foar UNICEF in organisaasje binnen de Feriene Naasjes dy't him ynset foar it wolwêzen fan bern, ûnder oare fia it Ferdrach oangeande de rjochten fan it bern.
Sue (dinosaurus)
Untdekking
Yn 'e simmer fan 1990 wie in groep fossilejagers fan it Black Hills Institute net fier fan it stedsje Faith ôf nei fossilen oan it sykjen yn it Cheyenne River Yndianereservaat fan súdwestlik Súd-Dakota. Se fûnen it fossyl fan in Edmontosaurus, dy't se útgroeven en dêr't se mei fuort soene. In lekke bân oan harren frachtwein soarge op 12 augustus lykwols foar opûnthâld, en om 'e tiid te deadzjen, besleat ien lid fan 'e groep, Sue Hendrickson, om in deunby klif te ferkennen. Se fûn oan 'e foet fan it klif in pear lytse stikjes fossilisearre bonke, en doe't se har blik omheech rjochte, seach se gruttere bonken út it klif stekken. Se lei har fynst foar oan Peter Larson, de foarsitter fan it Black Hills Institute, dy't oan 'e hân fan 'e opmerklike kontoeren en tekstuer fan 'e bonken fêststelde dat it om it fossyl fan in Tyrannosaurus rex gie.
Basel
thumb|300px|Basel Basel is in stêd yn it noardwesten fan Switserlân, oan de oere fan de Ryn. Nei Zürich en Genêve is Basel de tredgrutste stêd fan Switserlân. De stêd hat in grutte gemyske en farmaseutyske yndustry. Basel grinzet oan Dútslân en Frankryk.
Niederzissen
Niederzissen leit yn in syddelling fan de Ryn oan de foet fan de Bausenberg,de bêste bewarre hoefizerkrater fan it lân. Tusken fulkaanbergen rint it histoaryske paad oer it plak rjochting Eifel.
Frânske Alpen
center|thumb|700px|Oersjoch fan de fallei fan [[Chamoniks ]]
De Schaduw van Bonifatius
Ynhâld
Foar de film is gebrûk makke fan itselde produksjeproses as by de ferfilming fan Lord of the Rings en Pirates of the Caribean. Yn septimber en oktober 2010 wie de film te sjen op it Nederlânsk Film Festival yn Utert.
Rixt Meijer
Har earste top-10 plak by in senioaren NK wie by it NK allround 2002 dêr't se debutearre mei in ferrassend 8e plak. Dizze prestasje wist se lykwols nea wer te oertreffen. By de NK ôfstannen 2010 ried se de 1500m en 3000m, wêrop se respectivelik 17e en 16e waard. fanôf it seizoen 2010/2011 wie Meijer ek aktyf yn it maratonriden.
Hunsrück
Geology
It foarkommen fan fossilen yn beskate laaistienôfsettings (bygelyks yn de Bundenbacher laaistien) wie al yn 'e 19e iuw bekend by geologen. Njonken seeleeljes, trilobiten en seestjerren wurde ek ferskillende soarten seespinnen fûn. Der binne tsientallen soarten ammoniten fûn, lykas ek in soad krabben. Yn 'e samling fan it Natoerhistoarysk Museum fan Mainz wurdt bygelyks in 15 sm grutte pantserkrab 'Nahecaris stuertzi' bewarre.
St. Anger (liet)
St. Anger is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica tusken2002 en 2003 en útbrocht op it album St. Anger fan Metallica út 2003. St. Anger is it twadde nûmer op it album en waard op 23 juny 2003 útbrocht as earste single fan it album.
Sijtje van der Lende
Biografy
Nei har rinbaan as rydster wurke Van der Lende lange tiid by de KNSB-gewest Fryslân, wie se aktyf as bûnscoach en wurke foar ferskate kommersjele ploegen. Se wie by it gewest ûnder oare de trainster fan Tonny de Jong. Fan seizoen 2005/2006 oant en mei seizoen 2007/2008 wie Van der Lende coach fan de ploech VPZ. By dit team wurke se ûnder mear mei Jorien Voorhuis en Ben Jongejan. Op 13 maaie 2008 waard bekend dat Van der Lende in kontrakt foar twa jier tekene hie as bûnscoach foar Sina. Neffens Van der Lende hie mear as de helte fan de Sineeske treners betinkings by har komst, mar neigeraden de Friezinne de treningsskema's oanpast hie en de resultaten folgen, waard de wjerstân lytser. Pupilen Yu Fengtong dy't goud wûn op de Aziatyske Spullen en brûns op it WK ôfstannen en Wang Fei dy't ek aardich meikomme koe yn de top hie se in behoarlik súkses
1925
Muzyk
thumb|Het [[Countrymuzyk|country-nûmer "Bully Of The Town", útfierd troch Gid Tanner and his Skillet Lickers (1925)]] thumb|[[Sigeunermuzyk út 1925: "Cigana de Catumbi", fan José Resende de Almeida. Utfierd troch Orquestra Cícero.]]
The Unnamed Feeling
The Unnamed Feeling is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Metallica tusken 2002 en 2003 en útbrocht op it album St. Anger fan Metallica út 2003. The Unnamed Feeling is it njoggende nûmer op it album en waard op 12 jannewaris 2004 as tredde single fan it album útbrocht.
Looft den Heer (Bitgummole)
Skiednis
It debút fan it korps wie op 26 desimber 1945. It joech meiwurking oan de útfiering fan sjongferiening 'Halleluja'. Dat wie tige slagge en in soad leden tochten doe dat se der wiene. Dat foel ôf, want by de kommende repetysjes die bliken dat der noch gâns oefene wurde moast. Op 11 augustus 1948 die it korps foar it earst mei oan it konkoers. Yn de fjirde ôfdieling hellen se in earste priis mei 153 punten. Twa jier letter gong it noch better: in earste priis mei lof fan de sjuery foar de útfiering fan 'Stella'. Yn de jierren dy't folgen groeide it korps stadichoan troch nei de earste ôfdieling. Mar doe wie it dien. It korps hat der santjin jier oer dien om troch te streamen nei de ôfdieling 'uitmuntend'. En der hat in tiid west dat de iene krisis de oare jage. Der hat sels ris in briefke op it tsjerkeboerd hongen: 'Dringend gevraagd nieuwe leden voor Looft den Heer. Anders moeten wij ophouden te bestaan'. De fersterking kaam fan âld-leden fan it Britsumer korps dat krekt opdoekt wie.
Gilperik II
Skiednis
Gilperik hie ien soan, de lettere kening Gilderik III.
Nederlânske kampioenskippen Reedriden Oer Alles foar Manlju
Medaljes
Medaljeferdieling nei persoan oant en mei 2023 (top-20 klassemint):
Kylo Ren
Yn The Rise of Skywalker
Kylo reizget mei syn stjerreslachskip sa fluch mooglik nei Pasaana en set dan Rey-en-dy efternei yn syn TIE-jager. Rey wurdt syn oanwêzigens gewaar en ferlit har freonen foar in konfrontaasje mei Kylo yn 'e woastyn. Dêrby lit se syn TIE-jager ferûngelokje, mar hy oerlibbet it delstoarten fan it tastel. Underwilens witte de Ridders fan Ren lykwols Rey har selskipsman Chewbacca finzen te nimmen. Finn warskôget Rey, dy't de Krêft brûkt om it romtefear wêryn't Chewbacca ûntfierd wurdt, werom nei de planeet te lûken. Kylo brûkt lykwols de Krêft om har tsjin te kearen. Dy ynspanning is tefolle foar Rey, en se ferliest de behearking oer de Krêft. In ûntlading fan Krêftwjerljocht, heech yn loft, soarget derfoar dat it romtefear ûntploft. Rey is raar gesteld, om't se mient dat se har freon Chewbacca deade hat, mar mei help fan Finn en Poe Dameron wit se fan Pasaana te ûntkommen.
Lage Vuursche
thumb|250px|Lizzing Lage Vuursche thumb|left|250px|Buorren fan Lage Vuursche thumb|250px|Lyts Drakestein thumb|250px|Kastiel Drakensteyn (Madurodam)
Sietske Poepjes
Oplieding en wurkpaad
Poepjes gie oant 1997 nei it vwo oan it Bogerman College en studearre fan 1997 oant 2002 Nederlânsk rjocht oan de Ryksuniversiteit Grins mei in spesjalisaasje yn it steats- en bestjoersrjocht en rjochtsteory. Yn 2005 folge hja de CDA Simmerskoalle en fan 2006 oant 2007 de CDA Kaderskoalle oan it Steenkampynstitút.
Ronnie Pander
Ronnie Pander bruts as proffuotballer yn 1994 troch by SK It Hearrenfean, hy wie doe 18 jier. By dizze klup soe hy oant en mei 1999 spylje. Pander makke by SK It Hearrenfean ûnder oare de KNFB Bekerfinale yn 1997 tsjin Roda JC mei en spile yn de earste Jeropeeske fuotbalwedstriden fan de klup yn 1998. Yn 1999 gie Pander oer nei BF Feandaam, wêr't hy oant 2006 fuotbaljen bleau.
Fryske derby
Hjirûnder stiet in list fan wedstriden dy't ek wol Fryske derby neamd wurde. It kin wêze dat in derby jierren lang net spile wurdt omdat de klubs yn in oare difyzje útkomme.
Theunis Piersma
Libben en karriêre
Fan 16 oktober 1995 oant 1 jannewaris 2011 wie Piersma boargemaster fan 'e gemeente Wûnseradiel. Mei syn oanstelling as yn dy funksje yn 1995 wie Piersma de earste boargemaster fan de FNP en de earste boargemaster yn Nederlân dy't net lid wie fan in lanlike politike partij.
Tony Alberda
Alberda fuotballe yn de jeugd by Fuotbalferiening Drachten, wêrnei't hy de jongereinoplieding fan SK It Hearrenfean trochrûn. Hy debutearre yn 1992 by de klub yn it earste alvetal. Alberda spile oant en mei 1995 foar It Hearrenfean. Nei it seizoen 1994/1995 gie Alberda foar FK Emmen fuotbaljen, hjir spile hy fjouwer jier wêrnei FK Grins him oanluts. Yn it seizoen 2001/2002 kaam hy foar BVO Veendam út, wêrnei't hy syn karriêre as proffuotballer stoppe.
Wânswert
Namme
De namme kaam ek foar as Wanswerd, Wandelswerth en Wandelsweert. Guon ferklearje de namme Wânswert as Weda's terp. Dat soe der dan op wize kinne dat de tsjerke in foargonger hân hat as in Germaansk hillichdom. Oaren tinke dat de namme ôflaat is fan de persoansnamme Wander. Yn dat gefal is it de terp fan Wander.
Wieringerrânemar
Skiednis
Yn 2002 wurdt der in gearwurkingsferbân starten tusken de provinsje Noard-Hollân, de gemeenten Wieringen, Wieringermar en it Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Dizze skriuwe in ûntwerpkompetysje út wêr't fiif ferienings oan mei dogge. De feriening dy’t wûn, in gearwurking tusken Boskalis en Volker Wessels, is frege om mei te dwaan oan it projekt en om mei-ferantwurdlikheid te dragen. Op 5 maart 2005 stimme alle partijen hjir mei yn en wurdt Publiek-Private Gearwurkingsferbân tekene troch alle dielnimmers, de provinsje, de gemeente en de bedriuwen Boskalis en Volker Wessels.
Kachelotplaat
Natuer
Lytse eilannen en sânplaten yn de Waadsee spylje in wichtige rol as nêstgebiet foar fûgels en rêstplak foar seehûnen. Dêrom is it eilân ta in Nasjonaal Park útroppen. Om it eilân mei net ûnnedich mei boaten fard wurde en ek fleantugen meie net al te leech oer fleane. Yn 2006 binne in tal Swarte seehûnen ûntdutsen op it eilân. Der wurdt oannaam dat der op it eastlike part fan it eilân in koloanje Swarte seehûnen fêstige is.
Howard Carter
Carter die in protte opgravings yn Egypte, dêr't er mei úteinsette yn 1891 doe't er noch mar 17 jier wie. Hy wie doe dwaande mei de opgraving fan Beni Hassan, de grêven fan de prinsen en prinsessen út it Middenryk (sa'n 2000 f.Kr.). Letter naam de egyptolooch professor W.M. Flinders Petrie hoed en noed oer de jonge Carter.
Kastiel de Hooge Vuursche
thumb|right|300px|Ofbrutsen yn 1909 thumb|right|300px|Boud yn 1911'' Kastiel de Hooge Vuursche leit yn de gemeente Baarn. De grutte bosken tusken Baarn en Hilfertsom binne yn de 19e iuw eigendom fan Jonkfrouwe Louise Charlotte Rutgers van Rozenburg (Amsterdam, 13 augustus 1854 - dêre 1 april 1908) en steane bekend as de Hooge Vuursche. Se trout mei de jonge Johannes Adrianus Leonard van den Bosch en tegearre wenje se yn in hûs op it plak dêr't no it kastiel stiet.
It kastiel is ien fan de troulokaasjes fan Baarn.
Koergan
Skiednis
Sûnt healwei de 19e iuw waard Koergan in hannelssintrum foar lânbouprodykten. Troch de oansluting op it trans-Sibearyske spoar yn 1893 koe ek de yndustry groeie en it tal ynwenners woeks oan. Yn 1917 hie de stêd al 40.000 ynwenners en hast 60 bedriuwen.
Septuaginta
Joadske fisy
Under it tiidrek fan de Talmoeden krige men spyt foar it meitsjen fan de oersetting, sadat de Joadske datum 8 Teweet in fastendei waard.
Swarte Prins
Skiednis
De mûne is partikulier eigendom, ferboud ta wente en net mear mealree, al kin er noch wol draaie. Yn 2019 hat der in renovaasje plakfûn. It mûndershûs is net mear oanwêzich.
Stéphane Mallarmé
Neffens Mallarmé moat dichtkeunst suggerearje en ûnbewitten op de lêzer ynwurkje. De dichter kin de werklikheid omfoarmje troch it minsklik intellekt konsekwint te brûken en troch gebrûk te meitsjen fan alle muzikale en magyske krêften fan de taal.
Valentina Nappi
Libben en karriêre
Nappi waard yn 1990 berne yn Scafati, in plak yn 'e neite fan 'e stêd Salerno, yn Italjaanske regio Kampaanje. Se folge in keunstoplieding yn Salerno en anno 2013 studearre se keunstskiednis en design oan 'e universiteit dêre. Se makke har debút yn 'e pornoyndustry mei de bekende Italjaanske pornoakteur Rocco Siffredi yn 2011, doe't se 21 jier wie, nei't se fia e-mail kontakt mei him socht hie. Mids 2019 hie Nappi neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) yn 595 pornofilms spile.
Anne Frank-priis
De Anne Frank-prijs wie in literêre priis dy't fan 1957 oant 1966 útrikt waard.
Valentina Nappi
Libben en karriêre
Njonken har aktearwurk is Nappi ek aktyf as neakenmodel en yn dy hoedanichheid posearret hja geregeldwei foar fotoreportaazjes yn neakenblêden. Yn juny 2012 wie se de Playboy Playmate fan 'e moanne yn 'e Italjaanske edysje fan 'e Playboy. En yn novimber 2013 wie se de Penthouse Pet fan 'e moanne yn it neakenblêd Penthouse. Fierders wurket Nappi ek as stripper, en reizget se, benammen yn 'e Feriene Steaten, as feature dancer by alle grutte stripklubs lâns.
Nappi wurdt guaris omskreaun as in "yntellektuële pornostjer", mei't se ferskate essays skreaun hat oer de rol fan manlju en froulju yn 'e moderne maatskippij. Ek hat se belangstelling foar filosofy en besiket se lêzings en konferinsjes op dat mêd. Yn 2015 sette se útein mei it skriuwen fan in kollumn yn it opinyblêd MicroMega.
Jan Decleir
Filmografy
thumb|Jan Decleir yn 2009 thumb|Blauwe Maandag Compagnie - Ten Oorlog (1997), Jan Decleir as Richard motherfucker de derde.
Skiednis fan Sina
De Zhou
De iere oarde fan de Zhou hat oant 771 f.Kr. doarre, dat jier waard de Zhou kening yn it westen ferslaggen troch nomadyske stammen en rekken har âlde wengebieten yn it Kung-chung-gebiet kwyt. It keninklik domein ferlear in grut part fan har gebiet en de haadstêd Luoyang har politike gewicht. Stadichoan foel de politike en militêre macht yn hannen fan wichtige regionale foarsten dy't it meastepart fan de fasaalsteaten fan de Zhou ferneatigen en har lân ynnommen. Grutte politike en kulturele feroarings hâlden plak en de kaart fan Sina feroare yngripend. Ut oerbleaune dokuminten docht bliken dat in protte nije stêden boud waarden en oanhâlden kriich fiere waard tusken de steaten ûnderinoar, dêr't massaal slachtoffers by foelen. Lykwols wie der yn dizze ûnrêstige tiden in eksplosive technologyske foarútgong, in grutte befolkingsoanwaaks en ferskine de earste echte Sineeske filosofen as Konfusius en Tao.
Republyk Sina
Mei it ôfsetten fan de lêst Sineeske keizer yn 1911 kaam in ein oan in keizerryk, de republyk Sina waard útroppen. Fuort dêrnei ferklearren Mongoalje en Tibet harren ûnôfhinklik fan Sina en Tûva waard beset troch Ruslân. Sun Yat-Sen, dejinge dy't de revolúsje oanfiere hie waard de earste presidint.
Tsjintwurdich
Geschiedenis van China จักรวรรดิจีน
Slot Drakesteyn
Yn 1634 wurdt Ernst van Reede de eigener fan Drakensteyn. Syn soan Gerard lit yn 1640 in nij, folslein symmetrysk achthoekich hûs bouwe, mooglik nei in ûntwerp fan Jacob van Campen. It hûs wurdt erkend as ridderhofstêd en Gerard wurdt ridder. Yn dy dagen wurdt ek it doarp Lage Vuursche boud. Ridder Gerard lit tsjerke bouwe - mei in pastorije -, in skoalle, in mûne en in herberch.
Sándor Márai
Biografy
Wilens hat Márai syn wurk in fêst plak ferôvere yn de Europeeske literêre kanon fan de 20e iuw.
Marcel Reich-Ranicki
Marcel Reich-Ranicki (Włocławek, 2 juny 1920 - Frankfurt am Main,18 septimber 2013) wie in wichtich Dútsk literatuerkritikus. Hy wie fan Joadsk komôf.
Reich-Ranicki wie in oerlibbene fan it getto fan Warsjau. Yn 1958 ferhuze er nei de Bûnsrepublyk Dútslân, dêr't er wurke as literêr kritikus, earst by it wykblêd Die Zeit en dêrnei by de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Hy wie in foaroansteand kritikus fan Gruppe 47, wurdfierder fan de sjuery fan de Ingeborg Bachmann-priis en inisjatyfnimmer fan it literêre programma Das Literarische Quartett, dat er fan 1988 oant 2001 organisearre. Troch legindaryske telefyzje-optredens waard Reich-Ranicki, by it publyk bekend as de "Paus fan de Literatuer", en in mediastjer. Syn memoires My Life (1999, ferfilme yn 2009) diene syn populariteit fierder omheech gean.
Reich-Ranicki wie troud mei Teofila Reich-Ranicki en heit fan harren soan Andrew Ranickim, de lettere wiskundige.
Konseptuele keunst
Fertsjintwurdigers
De Frânsman Marcel Duchamp wurdt wol sjoen as de earste grutte konseptuele keunstner mei syn saneamde readymades.
Ed Kienholz en George Segal binne wichtige byldhouwers yn rûnten fan de konseptuele keunst.
Yn Nederlân hearre Marinus Boezem, Jan Dibbets en Ger van Elk ta de wichtichste fertsjintwurdigers fa konseptuele keunst en arte povera. Yn Belgje binne dat Marcel Broodthaers en de betide Danny Matthys.
Militêr
thumb|right|Eastenrykske militêren In militêr is in persoan dy't wurk docht yn tsjinst fan in kriichsmacht fan in erkende steat, meastal it heitelân.
Militêre hiërarchy
De militêre hiërargy wurdt ûnderferdield yn kategorieën.
Evangeelje
Untstean
Nei de dea fan Jezus ferskinen der ferhalen dêr't syn libben en dieden yn beskreaun wurde. Al sûnt it begjin wienen der lytse en grutte ferskillen tusken al dizze evangeeljes, boppedat wienen der ek talrike ferzjes fan yn omrin.
Fjouwer evangeeljes
Yn de rin fan de tiid waarden in oantal fan dizze evangeeljes troch de wichtige Roomsk-Katolike Tsjerke as gesach hawwend beskôge. Dat binne de fjouwer dy't yn it Nije Testamint fan de Bibel steane, te witten: it Evangeelje fan Matteus, it Evangeelje fan Markus, it Evangeelje fan Lukas en it Evangeelje fan Johannes.
Harmen Thieden Ament
Libben en wurk
Hy waard aptekersfeint en letter yn 1791 selsstannich apteker yn Snits. Ferfolde in rol yn de polityk fan de Bataafske Republyk as lid Comité van Waakzaamheid en folksrepresintant en sekretaris fan East-Dongeradiel. Yn 1802 wie er notaris op It Amelân en fan 1812 ôf te Dokkum, letter kommys te Amsterdam en sûnt 1828 ûntfanger fan belestingen yn Fryslân.
Tjerk Terpstra
Tjerk Terpstra (De Jouwer, 14 july 1964) wie in koartebaanrider. Terpstra waard trije kear Nederlânsk kampioen koartebaan.
Protestantisme
Skiednis
By de godstjinstfrede fan Augsburg yn 1555 en by de Frede fan Westfalen yn 1648 kaam it ta in territoriale ôfbeakening, dêr't Dútske foarsten har eigen Luterske, Kalvinistyske of Katolike leauwen oan harren ûnderdienen foarskriuwe koenen.
Lear
De lear fan it ortodokse Protestantisme, yn it bysûnder wat de ferskillen mei it roomsk-katolisime oangiet, kin gearfetten wurde mei fiif Latynske útspraken:
Sola fide: Allinnich troch it leauwen
Fryske Rie foar Heraldyk
De Fryske Rie foar Heraldyk is in riejaande kommisje dy't oer de wapens en flaggen fan de oerheid, de provinsje Fryslân, de gemeenten, de wetterskippen, de steds- en doarpswapens en de besteande famyljewapens advizen ferskaft. Fierders hat ek de Nederlânske Hege Rie fan Adel hjir in yn de wet fêstleine taak (allinnich oer aadlike wapens en oerheidswapens). De Fryske Rie foar Heraldyk is gjin oerheidsorgaan en hat gjin wetlike taken en foegen.
De Rie advisearret ek oer de foarmjouwing fan nije wapens foar oerheden, doarpen, famyljes en ferienings en/of makket ûntwerpen hjirfoar. Dizzen wurde yn it "Genealogysk Jierboek" publisearre, dat troch de "Fryske Akademy" útjûn wurdt. De Rie advisearret ek oer flaggen, flaggeprotokollen, wimpels, banieren en standerts. Fierders fersoarget de Rie (kleur)advizen oer wapens by (tsjerke)restauraasjes enfh.
George Johan Arnold Offerhaus
Offerhaus kaam út in Frysk predikante- en profesoarelaach. Hy wie predikant yn Earnewâld fan 1908 oant 1938, opfolger fan Jacob Folpmers. Hy wie troud mei Gezina Werner (1872-1952).
Beringlânbrêge
De Beringlânbrêge hat om ferskate redenen fan betsjutting west, dêr't net it minst wichtige fan wie de minsklike migraasje oer de Beringlânbrêge fan Aazje út nei it kontinint Amearika om-ende-by 12.000 jier lyn. Ek bisten koenen troch de lânbrêge migrearje.
Ynternasjonale Doalertrûte
De rûte is yn de rin fan de tiid in bytsje feroare.
Bosksleat
De Bosksleat is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint yn polder It Hoflân nei it súdeasten en komt by yndustryterrein Biensma út yn de Rjochte Grou. Oan de noardeastkant fan it wetter leit de Boskkrite.
Intercity-Express
Trajekten
De trajekten binne opdield yn trije kategoryen:
Ynpolderingen yn Súdwest-Fryslân
Ynpoldere marren:
Bouwesleat
De Bouwesleat is in feart yn de gemeente Ljouwert. De feart rint fan de Timertsmar nei it westen en komt út yn it Pomprak east fan Idaerd. Eastlik fan de Timertsmar rint de Mar-Tynje.
Ynternasjonaal Monetêr Fûns
Yn 2012 hat it IMF 188 lidsteaten en 107 miljard dollar lieningen útstean oan 87 lannen. It haadkantoar sit yn Washington, D.C.
Van Aismadagen
Johannes Hartman van Aisma wie eartiids, sûnt 1914 beskermhear fan OKK Bitgum. Ek hat er in protte jild en prizen skonken oan de feriening, bygelyks yn 1929 de sulveren Van Aisma-telegraaf. Nei it ferstjerren fan Van Aisma gong syn fermogen oer yn de 'J.H. van Aimastifting'. OKK hat oant hjoed de dei (2007) in bysûndere bân mei dy stifting. De Van Aismastifting is nammentlik al sûnt 1966 beskermfrou fan OKK. Mei grutskens neamt OKK de namme fan de Van Aismastifting op harren briefpapier en op de keatslisten. Boppedat hat OKK twa bysûndere keatspartijen: De Van Aismadei en de Van Aisma Frouljuspartij. Sûnder stipe fan de Van Aismastifting soe OKK it keatsen net organisearje kinne sa't se no docht.
12 Monkeys (film)
Plot
Lang om let fine se it haadkertier fan it Leger fan 'e Tolve Apen, dat in kloft ekstremistyske miljeu-aktivisten is dêr't Goines de oprjochter fan blykt te wêzen. Under bedriging mei it bútmakke pistoal fan syn eardere bewekker wit Cole fan inkele leden fan 'e groep los te krijen dat Goines de soan is fan 'e foaroanstande en smoarrike firolooch dr. Leland Goines. Mei de plysje op 'e hakken, dy't Cole siket yn ferbân mei de ferdwining fan Railly en de moard op 'e krimineel yn 'e skouboarch, bejouwe Cole en Railly har nei it lânhûs fan 'e famylje Goines. Cole kringt dêr binnen wylst der in feestlike soirée oan 'e gong is en konfrontearret Jeffrey Goines mei syn belutsenens by it Leger fan 'e Tolve Apen. Goines seit dat Cole him yn 1990 sels it idee foar de útrûging fan 'e minskheid jûn hat mei in firus dat er út it laboratoarium fan syn heit stelle kin. As befeiligingslju him efternei komme, naait Cole út, tramtearre troch de gedachte dat hy sels skoan ris ferantwurdlik wêze kinne soe foar de útrûging fan 'e minskheid. As er wer by Railly komt, dy't er sa lang yn 'e kofferbak fan 'e auto opsletten hie, bepraat sy him om him oer te jaan oan 'e plysje, dêr't se de sirenes yn 'e fierte al fan hearre kin. Wannear't se har eefkes omdraait, is Cole lykwols ynienen nearne mear te bekennen.
Underwilens is de plysje, noch altyd op 'e siik nei Cole, op 'e lofthaven arrivearre. As se Cole mei in pistoal troch de terminal draven sjogge, hjitte se him om it fjoerwapen falle te litten en him oer te jaan. Wannear't Cole harren negearret, sjitte se him yn 'e rêch. Deadlik ferwûne falt er del. In oerstjoere Railly draaft op him ta en knibbelet by him del. Syn mei bloed besmodzge hân streaket har oer it wang foar't er ferstjert. Railly beseft dat dit it oantinken út Cole syn weromkearende dream is, en sjocht om har hinne oant se in achtjierrich jonkje gewaar wurdt dat mei grutte eagen stiet ta te sjen. Se makket eachkontakt mei it jonkje: in jonge James Cole dy't tsjûge is fan syn eigen dea. Underwilens giet Peters oan board fan 'e ferkearsfleanmasine foar it earste stadium fan syn kweeste om 'e minskheid út te rûgjen. Njonken him giet in frou sitten dy't har foarsteld as "Jones" en seit dat se "yn 'e fersekeringsbrâns" wurket. It is ien fan 'e wittenskippers út 'e takomst. (Dêrmei wurdt suggerearre dat Cole syn misje folbrocht hat troch de ferantwurdlike efter de firusútbraak te identifisearjen, wêrnei't de wittenskippers ien fan harren ôffurdige hawwe om it firus te ûndersykjen, sadat se der in faksên tsjin meitsje kinne.) Fan it parkearterrein fan 'e lofthaven ôf sjocht de jonge James Cole ta hoe't it fleantúch opstiget.
Casting
Regisseur Terry Gilliam syn earste kar foar de haadrol fan James Cole wie Nick Nolte en foar de byrol fan Jeffrey Goines hied er Jeff Bridges yn 'e holle. Filmstudio Universal Pictures lei dêr it near op. Foar de haadrol caste Gilliam doe Bruce Willis, mei wa't er foar it earst yn 1991 yn 'e kunde kommen wie, doe't Willis audysje die foar de rol yn The Fisher King dy't úteinlik nei Bridges gien wie. Foar Bridges yn it plak parte Gilliam de rol fan Goines ta oan Brad Pitt, dy't doedestiden noch oan it begjin fan syn karriêre stie en noch ridlik goedkeap wie. Tsjin 'e tiid dat 12 Monkeys útkaam, wiene trije oare films fan Pitt (Interview with the Vampire, Legends of the Fall en Seven) grutte súksessen wurden, wat in protte ekstra belangstelling foar 12 Monkeys opsmiet. Gilliam caste Madeleine Stowe yn 'e froulike haadrol fan dokter Kathryn Railly om't er ûnder de yndruk wie fan har aktearprestaasje as in blyn misdieslachtoffer yn 'e skrillerfilm Blink (1994).