cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kilt
Untwerp en dracht
De kilt is in op maat makke klaaiïngsstik dat om 'e mul fan 'e drager hinne wuolle wurdt, op in hichte likernôch healwei tusken de leechste rib en de heup yn. Men begjint ornaris oan 'e lofterside fan 'e drager, en wikkelet de kilt dan om 'e foarkant, de rjochterside, de efterkant, de lofterside en nochris om 'e foarkant fan it lichem hinne, wêrnei't de kilt mei gaspen oan beide siden fêstset wurdt. As er goed droegen wurdt, bedekt in kilt it lichem fan 'e mul oant de midden fan 'e knibbels. Hy mei net oer de knibbels hinne falle, en ek net boppe de knibbels ophâlde. De oerlaapjende lagen oan 'e foarside wurde 'skelken' (aprons) neamd, en binne plat. De inkele laach stof oan 'e efterkant is ploaid, om romte te bieden oan 'e stuten as men foaroer bûcht of sitten giet.
Skiednis
De ierste foarm fan 'e kilt wie de grutkilt of oangurde plaid (Ingelsk: belted plaid; Skotsk-Gaelysk: filleadh mhòr), dy't him geandewei de sechstjinde iuw yn 'e Skotske Heechlannen ûntjoech. Dat wie in klaaiïngsstik fan folle lingte, wêrfan't de boppeste helte yn 'e regel los boppe de mul om it lichem hong, mar ek as in mantel oer de skouders droegen of sels as in kapusjon oer de holle hinne slein wurde koe. De grutkilt hie sadwaande mear wei fan in mantel of in jurk as fan in rok.
Hongaarske Opstân (1848)
Foarskiednis
Om 'e Hongaren tusken de stringen te hâlden, waard sadwaande yn 1837 de rjochtlinige Fidél Pálffy ta kânselier foar it Keninkryk Hongarije oansteld yn it plak fan 'e moderate Adám Reviczky. Pálffy weefde mei hurde hân ôf mei de opposysje en smiet politike tsjinstanners foar trije oant tsien jier yn it tichthûs. Mar ynstee dat dêrtroch yn Hongarije rêst ûntstie, fitere dit hurde fanwegen kommen de protesten krekt oan. Om't syn oanpak gjin effekt hân hie, waard Pálffy yn 1839 alwer oan 'e kant skood. Dêrnei besocht men it op in oare manear: yn Pozsony (no Bratislava) waard datselde jiers in nije Hongaarske lândei iepene, dêr't ek de opposysje tagong ta krige. Troch in blokkade fan wetsfoarstellen fan it regear wist de opposysje doe in rige herfoarmings ôf te twingen, wêrûnder, yn 1840, in amnesty foar de finzen sette opposanten. Under de frijlittenen wie ek de radikale herfoarmer Lajos Kossuth.
Dizze hurde opstelling wie in ûnnedige flater fan 'e Hongaren, want krekt yn in snuorje dat de striid tsjin it reäksjonêre bewâld yn Wenen ta in klimaks kaam, jagen se hjirmei de minderheden yn 'e earms fan 'e Eastenrikers. De misrekken blykt nammenste grutter as men betinkt dat de Hongaren eins in minderheid yn harren eigen keninkryk foarmen. Neffens de folkstelling fan 1842 wennen der yn it Keninkryk Hongarije ntl. 5.570.000 Hongaren, mar ek 2.470.000 Roemenen, 1.720.000 Slowaken, 1.320.000 etnyske Dútsers, 1.260.000 Kroäten, 1.050.000 Serven, 460.000 Roetenen en Oekraïners en rom 300.000 oaren, lykas Joaden, Roma, Slovenen en Poalen. Fral de progressiven en nasjonalisten yn Kroaasje kanten har earder oan tsjin 'e Hongaarske liberalen as tsjin 'e Eastenrykske konservativen, wylst ûnder de Roemenen, Serven en yn mindere mjitte de Slowaken deselde tendinzen fûn wurde koene. Inkeld de ferstedske en mear ûntwikkele minderheden, lykas de Dútsers en de Joaden, fersetten har net tsjin 'e oanhâldende magyarisaasje.
De Hongaarske Opstân
Mids desimber kaam de langferwachte oanfal. Eastenrykske troepen teagen fluch op yn 'e rjochting fan Pest, en nettsjinsteande de inoar tsjinsprekkende oarders dy't er ûntfong, wist de eigensinnige generaal Görgei it Hongaarske leger fierhinne yntakt te hâlden troch lieding te jaan oan in razendflugge weromtocht. Op 31 desimber 1848 besleat de Hongaarske lândei dat it parlemint en it regear ferhuze wurde moasten nei Debrecen, dat fierder fan 'e Eastenrykske grins ôf lei. De sitewaasje liek hopeleas, mar doe makke Windisch-Grätz, dy't oermoedich wurden wie troch syn súksesfolle opmars, in kritike flater: hy miende dat de Hongaren alhiel útinoar slein wiene en dat er fan harren neat mear te duchtsjen hie. Dêrom liet er syn troepen ho-hâlde foar in winterskoft, wêrmei't er de Hongaren de tiid joech om har te wergroepearjen, dêr't se sa wanhopich ferlet fan hiene. Ein jannewaris, begjin febrewaris 1849 slagge it de Hongaren dan ek om ferskate oerwinnings te boeken. Görgei fersloech de Eastenrikers yn 'e Slach by Branyiszkó; György Klapka dreau harren werom yn 'e Slach by Miskolc, en de Poalske generaal yn Hongaarske tsjinst Józef Bem pasifisearre Transsylvaanje. Allinnich Henryk Dembiński, in oare Poal yn Hongaarske tsjinst, waard yn it suden ferslein. Mei it each op 'e oanhâldende ynterne ferdieldheid fan 'e Hongaren wiene dizze oerwinnings nammenste opmerkliker.
Claudia Cardinale
Filmografy
In karút:
Casino Royale (film út 1967)
It ferhaal folget in James Bond op jierren dy't twongen wurdt om werom te kommen út syn pinsjonearring sadat er ûndersyk dwaan kin nei de moarden op en ferdwinings fan in rige ynternasjonale spionnen. Dêrby moat er it opnimme tsjin 'e mysterieuze smjunt dr. Noah en de organisaasje SMERSH. It biedwurd fan 'e film, dat op 'e filmposter fermeld waard, wie "Casino Royale is tefolle foar ien James Bond!" Dat ferwiist nei Bond syn mûklist om ta betizing fan syn fijannen seis oare geheim aginten yn te setten dy't allegear úthâlde de echte James Bond te wêzen: bakkaratmaster Evelyn Tremble, spionne en miljonêr Vesper Lynd, Bond syn sekretaresse Miss Moneypenny (de dochter fan 'e oarspronklike Miss Moneypenny, de sekretaresse fan syn baas M), Bond syn eigen dochter mei Mata Hari Mata Bond, de karate-ekspêr Coop en de eksoatyske Finzenhâldster.
Casino Royale makket gjin ûnderdiel út fan 'e 'offisjele' James Bond-kanon fan Eon Productions, mar waard ynstee produsearre troch filmstudio Columbia Pictures. Filmprodusint Charles K. Feldman wie fan miening dat er net konkurrearje koe mei de films fan Eon, en besleat fan syn film dêrom in parody te meitsjen. Fan 'e filmkritisy krige Casino Royale oer it algemien negative resinsjes, mar hoewol't it budget eskalearre doe't almar mear regisseurs by it projekt belutsen rekken, wie de film in kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Plot
Dêr fielt Bond lykwols neat foar. Hy is opstapt nei't er syn troch it lot bedoarne wiere leafde fûn hie yn Mata Hari, en hat sûnt mei ferachting tasjoen hoe't syn mei gimmicks oerladen opfolgers syn identiteit oernommen en syn goede namme te grabbel goaid hawwe. Dat, hy stegeret it fersyk fan syn gasten ôf. As dúdlik wurdt dat se him net op oare gedachten bringe kinne, lit M in mortieroanfal op it lânhûs útfiere, dat dêrby ferwoastge wurdt. Sa hopet er Bond yn beweging te krijen. Sels komt M lykwols by dy oanfal om.
Opbringst
Casino Royale brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $22,7 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $19,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $41,7 miljoen (omrekkene nei jild fan 2019 soe dat $320 miljoen wêze). Ofset tsjin it budget fan $12 miljoen betsjut dat in winst fan $29,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. Nettsjinsteande de minne resinsjes wie Casino Royale dêrmei yn Noard-Amearika de op tolve nei meast opbringende film fan 1967. Orson Welles skreau it súkses ta oan in slûchslimme marketingkampanje dy't gebrûk makke fan in neakene, tatoeëarre frou op 'e filmposter.
Fideoklip
Skiednis
Oarspronklik is de fideoklip yn 'e jierren santich ûntstien by wize fan ferfanging as de oangeande artyst net live op 'e tillefyzje optrede koe. As alderearste fideoklip wurdt faak dy fan it nûmer Bohemian Rhapsody, fan 'e Britske band Queen neamd, út 1975. Dat is lykwols net wier, hoewol't it al de earste wie dy't mei in fideokamera opnommen waard. Letter hat de Amerikaanske sjonger Michael Jackson in pioniersrol ferfolle by de fierdere ûntwikkeling fan 'e fideoklip. Fral de klip fan syn nûmer Thriller, út 1983, is tige ferneamd. De opkomst fan tillefyzjestasjons dy't spesjalisearre binne yn it útstjoeren fan fideoklips, lykas MTV, TMF, The Box, ensfh., hat der ta laat dat tsjintwurdich hast gjin artyst mear in cd of single útbringt sûnder in byhearrende fideoklip te produsearjen.
Goreu fab Custennin
Leginden
Letter is it Goreu dy't de reus Ysbaddaden deadet en him oan syn hier nei in heuvel ta sleept om him te ûnthalzjen. Dêrnei set er syn holle op in staak op 'e muorren fan 'e reus syn sitadel en nimt it kastiel en it byhearrende grûngebiet foar himsels yn besit, by wize fan wearjild foar de moard op syn trijeëntweintich bruorren.
Carol W. Voges
Carel Willem (Carol) Voges (Amsterdam, 19 juny 1925 - Laren, 9 jannewaris 2001) wie in Nederlânsk yllustrator, striptekener en skriuwer.
Heir to Sevenwaters
Ynhâld
Sadwaande stelt se it wikselbern út 'e ôfsletten bernekeamer en set moarnsier ôf troch it wâld fan Sevenwaters om in poarte nei de Oare Wrâld te sykjen, mei as doel om it wikselbern werom te bringen en Finbar te mei te krijen. Underweis treft se Cathal, dy't neisitten wurdt troch de mannen fan har heit, en dy't har tsjin alle ferwachtings yn nei sa'n poarte ta liedt. Hy beselskippet har ek nei de Oare Wrâld, dêr't se mei help fan 'e boppenatuerlike Fomoaren, fan wa't it skaai fan Sevenwaters ôfstammet, in paad fine nei it hof fan Mac Dara, in foarst fan 'e Tuatha Dé Danann, dy't no oer de Oare Wrâld hearsket. Dêr komt oan it ljocht dat Mac Dara de heit fan Cathal is, en dat de hiele ûntfiering fan Finbar en alle omballingen dêromhinne inkeld wiene om Cathal nei de Oare Wrâld ta te lokjen.
Alana Summers
Libben en karriêre
Fierders hat Summers ek wol wurke foar minder bekende studio's, lykas Girlfriends Films en Pure Play Media. En teffens hat se in protte yn 't spier west foar pornowebsiden op it ynternet, benammen foar Reality Kings. Under har karriêre hat Summers gearwurke mei kollega-aktrises as Marie McCray en mei manlike tsjinspilers as Mike Adriano, Xander Corvus en Alex Davis.
Grant McCune
Jonkheid en oplieding
McCune wie hikke en tein yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje, dêr't er yn 1943 berne waard. Hy studearre oan 'e Steatsuniversiteit fan Kalifornje, Northridge, yn 'e Losanzjelynske wyk Northridge, dêr't er in bachelorstitel yn biology behelle en yn 'e kunde kaam mei syn lettere frou Katherine, mei wa't er in soan en in dochter krige. Oarspronklik wurke McCune as laboratoariumtechnikus, wylst er yn syn frije tiid miniatueren yninoar nifele.
Lady
Lady (útspr.: [ˈleːdi], likernôch: " lee -dy") is yn it Ingelsk in hoflikheidsterm foar in frou of famke, dy't yn it Frysk oerset wurde kin mei "dame". It is yn it Ingelsk ek in aadlike titel dy't oerset wurde kin as "frouwe". De titel fynt syn oarsprong yn Ingelân, mar wurdt ek yn oare dielen fan it Feriene Keninkryk brûkt. Yn it Ingelsk wurdt dizze titel altyd mei in haadletter skreaun (as Lady), mar mei't titels yn it Frysk en Nederlânsk net mei haadletters skreaun wurde, hoecht dat gebrûk net oernommen te wurden. De byhearrende oansprektitel is milady, útsprutsen as [mai̭ˈleːdi] (likernôch: "mai- lee -dy) of as [miˈleːdi] (likernôch: "mi- lee -dy). It manlike ekwifalint fan lady is lord.
Mungo Jerry
Mungo Jerry spilet ek hjoed-de-dei noch, meast op blues-, rock- en jazzfestivals. Yn Mungo Jerry hawwe muzikanten spile dy't letter yn oare bekende bands spilen, lykas Bob Daisley (û. o. Rainbow, Ozzy Osbourne) en Boris Williams (The Cure).
Achille Devéria
Libben en wurk
Déveria syn heit hie in sivile funksje by de marine. Hy wie in learling fan Anne-Louis Girodet-Trioson en Louis Lafitte.
Devéria bestege syn lêste tiid oan reizgjen troch Egypte, tekenjen en it oersetten fan teksten.
Grottekleaster fan Pskov
It Pskov-Petsjori Kleaster of it Pskovo-Petsjerksi Untsliepenis Kleaster (Russysk: Пско́во-Печ́ерский Успе́нский монасты́рь, Estsk: Petseri klooster) is in Russysk-otterdoks kleaster foar muontsen yn Petsjory yn it oblast Pskov, Ruslân. It kleaster leit in pear kilometer fan de grins mei Estlân en lei fan 1920 oant 1945 op it grûngebiet fan dat lân. Dêrmei wist it kleaster te ûntkommen oan de slutingsweach fan kleasters yn de Sovjet-Uny tsjin it ein fan de jierren 1920. It kleaster bleau as útsûndering op de regel yn de hiele skiednis en ek yn de hiele 20e iuw in bewenne en aktyf kleaster.
Heechtijdagen fan it kleaster
De muorren fan Kornelius holden it kleaster 150 jier feilich en sloegen oanfallen fan Poalske en Sweedske troepen ôf, mar nei de Grutte Noardske Kriich fan 1700-1721 ferlear it kleaster it strategyske belang.
Allard van der Scheer
Libben
Teffens hie Van der Scheer rollen yn in fiiftal films: Wat Zien Ik!?, Peter en de Vliegende Autobus, De Inbreker, De mannetsjesmaker en Martijn en de Magiër. Yn 2010 wied er noch te sjen yn 'e searje Bloedverwanten, dêr't it senario fan skreaun wie troch syn skoansoan Haye van der Heyden. Syn lêste tillefyzjerol wie dy fan dhr. Groenteman yn Charlie. Begjin jannewaris 2014 ferstoar Van der Scheer yn 'e âlderdom fan 85 jier.
Butte (Montana)
Butte (útspr.: [bju:t], likernôch: "bjûût") is in stêd yn it súdwesten fan 'e Amerikaanske steat Montana. It is it haadplak fan it omlizzende Silver Bow County, wêrmei't it ien feriene bestjoer hat as de consolidated city-county Butte-Silver Bow. It wurd butte is in Ingelske term foar "steile heuvel". Butte waard yn 1864 stifte en wie oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw en it begjin fan 'e tweintichste iuw ien fan 'e grutste mynstêden fan 'e Feriene Steaten. Neffens in offisjele skatting út 2016 hie de stêd doe krapoan 34.000 ynwenners.
Ekonomy
Histoarysk stipe de ekonomy fan Butte suver inkeld op 'e mynbou. Oarspronklik gie it dêrby om goud en sulver, mar letter, doe't foar de betriedding fan elektrisiteit in grut ferlet oan koper ûntstie, naam dy dylchstof it wichtichste plak oer. Nei de Twadde Wrâldoarloch gie it mei de mynbou yn Butte lykwols stadichoan minder, oant der yn 'e earste helte fan 'e 1980-er jierren suver hielendal in ein oan kaam. Fan dy tiid ôf waard besocht om 'e pleatslike ekonomy te diversifiëarjen. Sûnt 2000 nimme benammen de sûnenssoarch en enerzjybedriuwen lykas de Renewable Energy Corporation en NorthWestern Energy in wichtich plak yn 'e pleatslike ekonomy yn.
Demografy
Butte hie yn 1870 net mear as 241 ynwenners, mar tsien jier letter, yn 1880, wie it al útwoeksen ta in stedsje fan krapoan 3.400 minsken. Yn 1900 wiene der rom 30.000 ynwenners. It hichtepunt kwa ynwennertal berikte Butte yn 1920, doe't der krapoan 42.000 minsken wennen. Neitiid gie it stadich berchôf oant 1970, doe't der noch mar 23.000 ynwenners oer wiene. De befolking wie yn 1980 wer oanwoeksen ta 37.000, mar dêrnei sakke it nei 33.000 yn 1990. Sûnt dy tiid is it ynwennertal fan Butte min oft mear stabyl bleaun.
Alberto Santos-Dumont
De ein
Syn hûs yn it simmerferbliuw fan de keizers fan Brazylje, Petrópolis, is no in lyts museum.
Jan Elburg
Joannes Gommert Elburg (Wemeldinge, 30 novimber 1919 — Amsterdam, 13 augustus 1992) ek bekend as Jan G. Elburg wie in Nederlâns dichter dy't ta de Fyftigers rekkene wurdt.
Opstanningskatedraal (Chanty-Mansyjsk)
Skiednis
De doedestiidske patriarch fan de Russysk-otterdokske Tsjerke, Alexius II, besocht it bouplak yn 2001.
Arsjitektuer
It ynterieur fan de katedraal is yn Servysk-byzantynske styl beskildere. Yn de katedraal stiet in ikonostase fan trije rigen. It sintrale alter is wijd oan de Opstanning, de beide sydalters oan Alexander Nevsky en de Alderheljen fan Sibearje.
Matlock (Ingelân)
Matlock is de haadstêd fan it Ingelske greefskip Derbyshire. De stêd leit yn de delling fan de rivier Derwent oan de súdeastgrins fan it nasjonaal park Peak-District, sa'n 35 km benoarden Derby. Yn Matlock sit sawol it bestjoer fan it greefskip as it distrikt Derbyshire Dales.
Nomy
Nomy is in Sweedsk muzikant, waans ferskes op it ynternet in tige grut publyk berikke. Yn de jierren 90 skreau er Eurodance en Psytrance mei bekende chiptunemuzikanten sa as Anak en Thomas Danko, mar gong letter oer op it skriuwen fan rockmuzyk yn syn thusstudio.
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri is in Amerikaansk-Britske komeedzjedramafilm en swarte komeedzje út 2017 ûnder rezjy fan Martin McDonagh, mei yn 'e haadrollen Frances McDormand, Woody Harrelson en Sam Rockwell. De titel betsjut: "Trije Reklamebuorden Bûten Ebbing (Missoery)". It ferhaal giet oer in frou dy't trije grutte reklamebuorden hiert om oandacht te freegjen foar de ûnoploste ferkrêfting fan en moard op har dochter. De film waard foar it earst fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje en krige rûnom loovjende resinsjes fan 'e filmkritisy. Yn 2018 waard Three Billboards Outside Ebbing, Missouri nominearre foar seis Golden Globes. Dêrfan wûn de film fjouwer, wêrûnder de Golden Globe foar bêste film (drama). Datselde jiers waard Three Billboards Outside Ebbing, Missouri ek nominearre foar sân Oscars, dêr't er twa fan wûn. Fierders wûn de film fiif BAFTA Awards, trije Screen Actors Guild Awards en in ferskaat oan minder wichtige prizen.
Untfangst
Dêrnjonken koene oare kritisy de behanneling fan rasiale tema's yn 'e film net goedkrije, benammen de rehabilitaasje fan 'e rasistyske plysje Dixon, spile troch Sam Rockwell. Sa skreau blogger Ira Madison III yn The Daily Beast dat dy ommekear "yn ien wurd oanstjitjaand is […] McDonagh syn besykjen om it libben fan 'e swarten yn 'e Feriene Steaten yn syn skript op te nimmen, is gauris knoffelich en âlderwetsk en sit fol efterhelle byldspraken."
Opbringst
Three Billboards Outside Ebbing, Missouri brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $54,5 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $104,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de totale opbringst dêrmei út op $159,2 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $12-15 miljoen komt dat del op in winst fan teminsten $144,2 miljoen, al moatte dêr de marketingkosten noch fan ôf.
Theatre World Award
De Theatre World Award is in Amerikaanske teäterpriis dy't elts jier oan it begjin fan juny yn New York útrikt wurdt oan ferskate akteurs en/of aktrises, foar in treflik teäterdebút op Broadway of off-Broadway yn 'e stêd New York. Dizze priis waard oarspronklik ynsteld troch John A. Willis, de haadredakteur fan it gesachhawwende Newyorkske teäterjierboek Theatre World, en hy waard foar it earst útrikt yn 1946, foar it teäterseizoen 1945-1946. De trofee is in byldsje, ûntwurpen troch keunstner Harry Marinsky, dat bekend stiet as de 'Janus', nei de Romeinske god fan opkomsten, ôfgongen en alle soarten fan begjinnen.
Ferbûn mei Theatre World Award binne twa spesjale prizen, dy't ûnder deselde seremoanje útrikt wurde. De Dorothy Loudon Starnaby Award waard yn 2009 ynsteld en wurdt útrikt troch de Dorothy Loudon Foundation. Dizze priis is ferneamd nei de aktrise Dorothy Loudon, en waard yn 2013 omneamd ta de Dorothy Loudon Award for Excellence in the Theater. Yn 2013 waard ek de John Willis Award ynsteld (ferneamd nei de oprjochter fan 'e World Theatre Awards), dat in oeuvrepriis is, dy't de earste kears wûn waard troch toanielfeteraan Alan Alda. Foar in list mei winners fan 'e Theatre World Award en ferbûne prizen, sjoch op dizze side, op 'e Ingelske Wikipedy.
Sjar-Kali-Sjarri
Sjar-Kali-Sjarri (Akkadysk: 𒀭𒊬𒂵𒉌 𒈗𒌷, sekuere transliteraasje: Šar-ka-li-Šarri; Akkad?, 23e iuw f.Kr. – dêre?, 2193 f.Kr.) wie de fyfde kening fan it Akkadyske Ryk, dy't in fearnsiuw regearre, fan 2218 f.Kr. oant syn dea. Hy wie de oerpakesizzer fan Sargon fan Akkad, de stifter fan it ryk, en de soan en opfolger fan Naram-Sin. Under syn bewâld rekke it mei de Akkadyske macht yn it neigean, en nei syn dea folge in perioade fan gaos.
Sword and sorcery
De term 'sword and sorcery' waard yn 1961 betocht troch de fierde Amerikaanske skriuwer Fritz Leiber, doe't syn Britske kollega Michael Moorcock yn it fanzine Amra oprôp ta it betinken fan in namme foar it soarte fantasy-aventoereferhaal dat fan 1929 ôf skreaun wie troch Robert E. Howard, de geastlike heit fan it ferneamde personaazje Conan de Barbaar.
De earste ferhalebondel fan it subsjenre wie Swords and Sorcery, dy't yn 1963 útkaam ûnder redaksje fan L. Sprague de Camp. Nei't sword and sorcery yn 'e earste helte fan 'e 1980-er jierren syn hichtepunt berikte, ûntstie der yn 'e ienentweintichste iuw in beskate oplibbing mei de boeken fan auteurs as Steven Erikson en Joe Abercrombie, dy't skriuwe oer ûnderwerpen dy't mear gemien hawwe mei hege fantasy, mar dat dogge op in wize dy't wenst is by sword and sorcery.
Roman Herzog
Oplieding en berop
Roman Herzog studearre rjochten fan 1953 oant 1961 yn München. Oant 1964 wurke hy oan de universiteit, promofearre ta doktor en letter ta perfester. Oant 1965 wie hy ferbûn as dosint oan de Ludwig Maximilians-Universiteit yn München. Yn 1965 wiksele hy nei de Frije Universiteit Berlyn as dosint foar steatsrjocht en polityk. Hjir wie hy fan 1967 oant 1968 dekaan en in jier letter oant 1969 prodekaan fan de rjochtswittenskiplike ôfdieling. Hjirnei waard hy dosint foar Polityk oan de universiteit fan Speyer, wêr hy fan 1971 oant 1972 rektor wie.
Martlers fan Gorkum
De Martlers fan Gorkum wie in groep fan 19 katolike preesters en muontsen, dy't yn 1572 troch de wettergeuzen by de oerjefte fan Gorkum finzen nommen en tamtearre waarden en dêrnei yn Brielle ferhongen waarden, om't se wegeren harren leauwe te fersaakjen. Paus Pius IX ferklearre de martlers fan Gorkum op 29 juny 1867 hillich. De feestdei fan de martlers fan Gorkum is 9 july.
Eftergrûn
It jier 1568 joech it startskot foar de Tachtichjierrige Oarloch, wêryn't de protestantske Nederlanners yn opstân kamen kamen tsjin de katolike hearsker Filips II fan Spanje.
Vulkaneifel
Geografy
Yn it gebiet lizze trije wichtige toeristyske rûte's: de Deutsche Wildstraße, de Deutsche Vulkanstraße en de Eifelsteig.
Noardlik Firginia
Skiednis
Yn 'e koloniale perioade wie Noardlik Firginia in krite dy't oerjûn wie oan 'e tabakstylt, in foarm fan lânbou dy't op grutte plantaazjes mei de ynset fan negerslaven beävensearre waard. De bekendste plantaazje út dy tiid is Mount Vernon, dat eigendom wie fan George Washington, in generaal út 'e Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch (1774-1783) dy't neitiid de earste presidint fan 'e Feriene Steaten waard. Yn 1790 joegen Firginia en de buorsteat Marylân beide in lyts diel fan harren grûngebiet op sadat it Distrikt Kolumbia foarme wurde koe, dêr't de nije federale haadstêd Washington, D.C. boud waard (dy't net yn ien fan 'e Amerikaanske steaten lizze mocht). It Firginiaanske diel waard lykwols yn 1846 weromjûn, sadat it hjoeddeiske Distrikt Kolumbia inkeld gebiet omfiemet dat oarspronklik by Marylân hearde.
Duël
In duël, fan it Latynske duellum, dat letterlik "twakriich" betsjut (fan duo, "twa" en bellum, "oarloch"), is in mei regels omjûn en almeast yn 't foar ôfsprutsen treffen tusken twa persoanen dy't de striid oangeane mei gelikense wapens. In likernôch synonym dat lykwols net deselde semantyske lading hat, is twagefjocht. It útfjochtsjen fan in duël hjit duëllearjen, en in dielnimmer oan in duël is in duëllist. Duëls kamen histoarysk it measte foar yn it Jeropa fan 'e fyftjinde oant en mei de achttjinde iuw en it Noard-Amearika fan 'e njoggentjinde iuw, mei presedinten yn 'e Midsiuwske koade fan ridderlikheid en útrinners nei de tweintichste iuw. Oant fier yn 'e achttjinde iuw waarden duëls oer it algemien útfochten mei in swurd: earst de degen en letter de sabel. Begjinnend yn it let achttjinde-iuwske Ingelân gie men letter oer op it gebrûk fan pistoalen. Duëllisten hearden ta de hegerein of wiene militêre ofsieren, en it wiene hast altyd manlju, hoewol't der inkele duëls tusken froulju bekend binne dy't mei it pistoal útfochten waarden. De reden foar it oangean fan in duël wie dat ien fan 'e dielnimmers him troch de oare oantaast fielde yn syn eare. Histoarysk ferskilde de wetjouwing oangeande duëls, mar tsjintwurdich is duëllearjen yn 'e hiele wrâld ferbean en wurdt it beskôge as in misdriuw, spesifyk as moard of besykjen ta moard.
Oanboazjende krityk
Yn dy maatskiplike atmosfear fûn it lêste fatale duël tusken Ingelsen yn Ingelân plak yn 1845 yn Southsea, doe't James Alexander Seton en Henry Hawkey deilis rekken om't Hawkey mei de frou fan Seton omslein hawwe soe. Dêrby waard Seton deasketten en Hawkey waard neitiid fan ferfolging frijsprutsen. It alderlêste fatale duël yn Ingelân waard yn 1852 by Englefield Green útfochten tusken twa Frânske ballingen, Frédéric Cournet en Emmanuel Barthélemy, wêrby't Counet omkaam. Barthélemy waard feroardiele foar deaslach ynstee fan foar moard, en kaam nei in finzenisstraf fan sân moannen wer frij (wêrnei't er yn 1855 de deastraf krige en ophongen waard doe't er syn wurkjouwer en in oare man fermoarde hie).
Gerrit van Houten
Libben
Van Houten skildere stillibbens, portretten, stedsgesichten en lânskippen yn in naturalistyske styl mei in ympresjonistyske ynslach. Lânskippen skildere er fral yn de omkriten fan Grins en Almelo, dêr't syn memme famylje wei kaam. depresjes makken dat syn sûnens hurd efterút gie. Hy waard om 1892 hinne opnaam yn sikehûs 'Oud Meerenberg' yn Santpoort en mocht net mear tekenje en skilderje. Hy rekke wei yn Santpoort en waard beïerdige op it Suderbegraafplak yn Grins.
West-Berlyn
Skiednis
thumbnail|left|De fjouwer besettinssônes, wêrby de ljochtblau, donkerblau en pears West-Berlyn foarmje mei inkele útbuorren. Grinzen binne fan 1987 Berlyn waard by de ôfrin fan de Twadde Wrâldkriich beset troch de fjouwer alliearden Frankryk, Grut Brittanje en de Feriene Steaten yn it westen en de Sowjet Uny yn it easten. Hja ferdielden de stêd lykas Dútslân yn fjouwer sektoaren. De westlike sektoaren foarmen West-Berlyn en de eastlike Sowjet sektor foarme East-Berlyn. Berlyn lei yn it midden fan de Sowjet-besettingssône fan Dútslân. Doe't de D-Mark yn de westlike sônes ynfierd waard, ferklearre Stalin dat dat tsjin de makke ôfspraken wie en yn reaksje dêrop sleat hy de ferbinings tusken de Westlike sônes mei West-Dútslân en sette mei de Blokkade fan Berlyn útein. Yn andert dêrop begûnen westlike alliearden in loftbrêge yn te stellen. Alle guod dat de stêd nedich hie, waard mei fleantugen oanfierd. Op 12 maaie 1949 waard in ein makke oan de blokkade. De enklave West-Berlyn wie no fan West-Dútslân út te berikken oer de grinsoergong Helmstedt-Marienborn lâns in 170 km lange dyk.
Buorrens en wiken
300px|thumbnail|De buorrens fan West-Berlyn yn 1990 West-Berlyn bestie yn 1990 út dizze buorrens:
Arie van der Veer
Programmas
Ek hold er op de radio eltse sneontemoarn om 11.00 uur in Bibeloertinking. Dy is sûnt 2015 te beharkjen yn it programma De Muzikale Fruitmand op Radio 5, ûnder de titel "De Bijbel open".
Beafeartstsjerke fan de Hillige Martlers fan Gorkum
Oargel
It oargel yn 'e tsjerke is ôfkomstich út de Hillich Herttsjerke fan Swyndrecht. It waard yn 1876 troch de oargelmakker Michaël Maarschalkerweerd boud. It oargelbedriuw Elbertse út Soest restaurearre it ynstrumint en brocht it yn de oarspronklike disposysje werom.
Stac Lee
Martin Martin neamde it eilantsje "Stac-Ly", oare boarnen sprekke fan "Stac Lii."
Dûker (piip)
thumb|Lytse dûker ûnder in fuotpaad In dûker is in sivyltechnysk bouwurk. It is in kokerfoarmige konstruksje yn in wei of daam, dy't bedoeld is om wetters mei elkoar te ferbinen. Dûkers wurde ek brûkt as in wetterwei in wettergong kruset. By in dûker wurdt yn prinsipe de boaiem fan de wettergong ûnderbrutsen, dit yn tsjinstelling ta in brêge of akwadukt.
Yn Vlaardingen waard yn 1996 in tige âlde dûker opgroeven, dy't makke wie fan in âlde beamstammekano. Dy wie yn in dyk yngroeven en hie in knierjende klep, dy't by floed it wetter fan bûten opkearde. Undersyk hat útwiisd dat de kano ± 70-125 jier nei Kristus makke is.
Moluntha
Moluntha of Malunthy (yn it gebiet besuden de Grutte Marren, ±1692 – yn Ohio, novimber 1786) wie in opperhaad fan 'e Sjâny (Shawnee), in Yndiaansk folk út it gebiet fan 'e Grutte Marren fan Noard-Amearika. Hy late de Sjâny nei de dea fan Maïsstâle en wie troud mei dy syn suster Nonhelema. Hy waard fermoarde troch in Amerikaanske legerofsier.
Libben
Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch focht Moluntha yn 1778 oan 'e kant fan 'e Britten tsjin 'e jonge Feriene Steaten by it Belis fan Boonesborough. Under de Noardwestlike Yndiaanske Oarloch, doe't it Amerikaanske Leger ûnder de generaals Richard Butler en George Rogers Clark de Sjâny mei ferdylging bedrige, wie Moluntha yn 1786 ien fan 'e opperhaden dy't belies joegen en mei de Amerikanen it Ferdrach fan Fort Finney sleaten.
Loftfeartmaatskippij
In Loftfeartmaatskippij is in bedriuw dat ferfier troch de loft fersoarget. Yn de regel betsjut dat passazjiers- en/of frachtferfier mei in fleanmasine.
Zeeland Charter Township (Michigan)
Zeeland Charter Township is in charter township (bestjoersfoarm tusken city en village, allinne yn Michigan) in de Amerikaanske steat Michigan. Yn 2009 hie it 9.266 ynwenners.
Grifformearde tsjerke (Wâlterswâld)
Gemeente
De gemeente rekke mei de frijmakking yn 1944 hast de helte fan it tal leden kwyt. Op slach wie dêrmei ek it tekoart oan sitplakken oplost. Fan 1977 ôf praten de grifformearden wer mei de herfoarmen oer gearwurking. De tsjerke is tsjintwurdich as grifformearde tsjerke oansletten by de PKN.
Koepeltsjerke (Ljouwert)
De Koepeltsjerke is in eardere grifformearde tsjerke op de hoeke fan de Vredeman de Vriesstrjitte en de Alma Tademastrjitte yn Ljouwert. De tsjerke is in ryksmonumint en troch it byzantynske oansjen fan de tsjerke is it ien fan de meast bysûndere bouwurken fan de stêd. Sûnt 2015 wurdt de Koepeltsjerke brûkt as teäter.
Boonsong Lekagul
Libben en karriêre
Boonsong waard yn 1907 berne yn 'e stêd Songkhla, yn it uterste suden fan Tailân, net fier benoarden de Maleizyske grins. Hy learde foar dokter oan 'e Chulalongkorn Universiteit yn 'e Taiske haadstêd Bangkok, dêr't er yn 1933 ôfstudearre. Yn 1935 rjochte er yn Bangkok de earste poliklinyk fan Tailân op.
Fire Touched
Ynhâld
Aiden freget de wearwolvetroep fan 'e Tri-Cities om 24 oeren beskerming tsjin syn fijannen, en Mercy stiet him dat ta as tank foar syn help mei Joel, op betingst dat Aiden neat yn it neidiel fan 'e wearwolven dwaan sil. As de erchtinkende Aiden twifel útsprekt oft Mercy har diel fan 'e ôfspraak wol ferfolje kinne sil, swart se it wylst se har gongelstôk yn 'e hân hat, deselde magyske gongelstôk, dy't makke is troch Lugh en dy't har al efterfolget sûnt har earste aventoer mei de ierdgeasten (sjoch: Iron Kissed). Dêr foeget se ympulsyf, of mooglik ûnder ynfloed fan 'e gongelstôk, in proklamaasje oan ta dat de Tri-Cities it domein fan 'e pleatslike wearwolvetroep binne, dy't asyl biede oan wa't se mar wolle. Dy útspraak, in regelrjochte útdaging oan it adres fan 'e Grize Hearen, wurdt filme troch in kameraploech en letter útstjoerd op alle grutte nijsstjoerders.
David Kaufman
David Kaufman (St. Louis, 23 july 1961) is in Amerikaansk akteur.
London Has Fallen
Plot
Twa jier letter komt James Wilson, de premier fan it Feriene Keninkryk, hommels te ferstjerren, nei't it liket yn syn sliep, oan in hertoanfal. Der wurdt halje-trawalje in steatsbegraffenis organisearre, dêr't de oare wrâldlieders foar útnûge wurde, ûnder wa presidint fan 'e Feriene Steaten Benjamin Asher. Lynne Jacobs, de direktrise fan 'e Secret Service, stelt har bêste agint Mike Banning oan om lieding te jaan oan 'e befeiliging fan Asher by dizze ûnferwachtse reis. Dat komt Banning min út, om't syn frou Leah op alle dagen rint, en hysels mei it idee boartet om ûntslach te nimmen, sadat er mear thús wêze kin. Presidint Asher en syn entoeraazje arrivearje betider as ôfpraat mei Air Force One op 'e Lofthaven Stansted yn 'e Britske haadstêd Londen, om't Banning út feilichheidsomtinkens mei opsetsin it tiidskema feroare hat sûnder oaren dêroer yn te ljochtsjen. Sadwaande arrivearret de presidint ek earder mei de helikopter Marine One op it binnenplak fan Somerset House, dêr't er oerstapt yn 'e Presidinsjele Steatsauto, byneamd The Beast, om nei St Paul's Cathedral te riden, dêr't er ek betider oankomt.
Kamran en de oare noch libbene terroristen komme om, mar Banning en Asher oerlibje de ûntploffing en de fjoersee yn 'e ôfsletten skacht, dêr't se neitiid troch de SAS-kommando's fûn wurde. Underwilens hat Jax Marshall ûntdutsen wa't de ferrieder oan Britske kant is. Se konfrontearret John Lancaster, it haad kontraspionaazje fan ynljochtingetsjinst MI5, yn in parkeargaraazje dêr't er in auto oan it ynladen is om mei út te naaien. As er wegeret him oer te jaan, sjit se him dea. Yn Jemen ûntfangt Barkawi ûnderwilens in tillefoantsje fan Trumbull. Barkawi warskôget de fise-presidint dat de Amerikanen noch net fan him ôf binne, mar Trumbull riedt him oan om ris út it rút te sjen. As Barkawi dat docht, sjocht er de Amerikaanske drone-oanfal oankommen dy't him it libben kostet.
Distribúsje
De distribúsje fan London Has Fallen wie yn 'e hannen fan Focus Features, de memme-ûndernimming fan Gramercy Pictures. It wie oarspronklik de bedoeling dat de film op 2 oktober útkomme soe, mar troch fertragings yn 'e postproduksje moast dy datum opskood wurde. Uteinlik gie de film op 1 maart 2016 yn Hollywood yn premiêre, wêrnei't er op 4 maart fan dat jier iepene yn 'e Amerikaanske bioskopen. Dyselde deis kaam ek it soundtrackalbum út. London Has Fallen waard op 14 juny 2016 útbrocht op dvd en blu-ray.
Herfoarme tsjerke (Ballum)
Ynrjochting
In part fan de ynrjochting fan de âlde Barbarakapel belâne wer yn de nije tsjerke. Nei in restauraasje yn de jierren 1960 bleau fan de meinommen ynrjochting allinne de renêssânse preekstoel oer. Dy waard yn 1604 makke troch Claes Jelles foar de Grutte Tsjerke fan Harns. Doe't de Grutte Tsjerke yn 1771 ôfbrutsen waard om plak te meitsjen foar de tsjintwurdige Harnzer Grutte Tsjerke is de preekstoel ferkocht oan de herfoarme gemeente fan Ballum.
Geastedûnsoarloch
De Geastedûnsoarloch wie in wapene konflikt yn desimber 1890 en jannewaris 1891 tusken de Feriene Steaten en de Lakota, in lânseigen Yndiaansk folk fan 'e Grutte Flakten fan Noard-Amearika. Hoewol't it in oarloch neamd wurdt, foldocht dy namme mar amperoan, om't it konflikt der eins te lyts en te iensidich foar wie. It draaide om 'e ûnderdrukking troch it Amerikaanske Leger fan 'e geastedûnsbeweging, dy't beskôge waard as in opstannige organisaasje. De Geastedûnsoarloch omfieme trije wapene konfrontaasjes, wêrfan't it kweaferneamde Bloedbad fan Wounded Knee fierwei it bekendst wurden is.
Foarskiednis
Yn 'e reservaten, dêr't it iten troch de Amerikaanske autoriteiten levere waard, moasten de Lakota gauris op heale of twatrêde rantsoenen libje, en boppedat wie it iten dat harren ferskaft waard faak fan minne kwaliteit. Dat waard noch nammenste slimmer makke trochdat oan 'e ein fan 'e 1880-er jierren de rispingen fan 'e Yndianen (en trouwens ek dy fan 'e blanke kolonisten op 'e Grutte Flakten) ferskate jierren efterinoar mislearren. Tsjin dy eftergrûn moat de opkomst fan 'e geastedûns sjoen wurde, in synkretistyske religy dy't it troch de misjonarissen brochte kristendom fermong mei de lânseigen leauwensoertsjûgings fan 'e Yndianen, en dy't fanút Nevada ferspraat waard troch de Pajût-profeet Wovoka.
Wyn (waar)
Untstean
Troch ferskillen yn 'e luchtdruk komt der in luchtstreaming op gong fan it hegedrukgebiet nei it legedrukgebiet. De rjochting fan de wyn wurdt bepaald troch it draaien fan de ierde en it wriuwen mei it ierdoerflak.
Earste Skotske Unôfhinklikheidsoarloch
Foarskiednis
Twa jier letter, yn 1294, easke Edwert fan 'e Skotske kening en eallju dat se yn it Ingelske leger tsjinje soene, dat op it Jeropeeske fêstelân tsjin 'e Frânsen focht. Dat gie sels Jan te fier, en ynstee fan oan Edwert syn easken te foldwaan, sleaten de Skotten doe in bûnsgenoatskip mei Frankryk, de saneamde Auld Alliance ("Alde Alliânsje").
De opstân fan William Wallace
Yn 'e Slach by Stirling makken de Skotten strategysk gebrûk fan 'e gesteldheid fan it terrein fan it slachfjild om 'e oerwinning te beheljen. Doedestiden waard soks troch de adel beskôge as in gemiene streek (letterlike betsjutting: in streek fan lju dy't net fan adel wiene), mei't men yn 'e Jeropeeske ridderkultuer fan 'e Midsiuwen achte waard om oarloch útslutend te bedriuwen mei mankrêft en eare. Sadwaande rekken de relaasjes tusken Skotlân en Ingelân as gefolch fan dizze Skotske oerwinning noch sterker ferbittere as dat se al wiene.
De opstân fan Robert de Bruce
Yn febrewaris 1307 kearden Robert-en-dy yn twa groepkes werom nei it Skotske fêstelân. Ien legerke, ûnder lieding fan himsels en syn broer Edwert, gie oan lân by it Kastiel fan Turnberry en sette yn Galloway útein mei in guerrilja-oarloch. It oare legerke, mei oan it haad Robert syn bruorren Tomas en Aleksander, kaam súdliker oan lân, by Stranraer. De leden fan dy troepemacht waarden lykwols nei de Slach by Loch Ryan ynsletten en oppakt, en de beide bruorren Bruce waarden letter eksekutearre yn Carlisle. Yn april behelle Robert in lytse oerwinning yn 'e Slach by Glen Trool, en koart dêrnei fersloech er Aymer fan Valence, 2e greve fan Pembroke, in favoryt fan Edwert I, yn 'e Slach by Loudoun Hill. Yn dyselde snuorje sette de Swarte Douglas útein mei syn eigen ferneamde guerrilja-oarloch yn súdwestlik Skotlân, wêrby't er syn eigen (troch de fijân besette) kastiel yn Douglasdale oanfoel en platbaarnde. Koarte tiid letter, op 7 july 1307, kaam Edwert I fan Ingelân te ferstjerren, en liet er de oarloch tsjin 'e Skotten oer oan syn folle minder krêftdiedige soan Edwert II.
Yn maart 1309 rôp Robert foar it earst in parlemint gear te St. Andrews, en tsjin augustus fan dat jier behearske er hiel Skotlân benoarden de rivier de Tay. Yn 1310 waard er troch de hiele Skotske geastlikheid as kening erkend, nettsjinsteande it feit dat er feitliks noch altyd ekskommunisearre wie. Dy kar fan 'e Tsjerke wie fan grut polityk belang, mei't in foech oanpart fan 'e Skotske befolking syn stipe ôfhingje liet fan wat de geastlikheid sei. Yn 'e folgjende trije jier ferovere Robert it iene nei it oare Ingelske garnizoensplak, lykas Linlithgow yn 1310, Dumbarton yn 1311 en Perth yn jannewaris 1312. Yn dyselde snuorje fierde er ek plondertochten út yn noardlik Ingelân, en yn 1313 lâne er mei in leger op it strategysk wichtige eilân Man, yn 'e Ierske See, dêr't er letter dat jier Castletown ynnaam en yn 1314 de rest fan it eilân ferovere.
Yn it foarjier fan 1314 sloech Edwert fan Bruce mei in leger belis foar it Kastiel fan Stirling. De kastlein, Filips fan Mowbray, stimde deryn ta om dy fêsting oer te jaan as er foàr 24 juny net ûntset wie. Underwilens ferovere de Swarte Douglas yn maart fan dat jier Roxburgh, wylst Tomas Randolph, greve fan Moray, it Kastiel fan Edinburch ynnaam. Doe't Edwert II fan Ingelân letter dat jier persoanlik in leger nei Skotlân ta late om it Kastiel fan Stirling te ûntsetten, waard er yn 'e ferneamde Slach by Bannockburn beslissend ferslein troch in Skotsk leger ûnder lieding fan Robert de Bruce, in oerwinning wêrmei't de Skotske ûnôfhinklikheid foar krapoan trijehûndert jier (oant 1603) feilichsteld waard.
Oarloch yn Ierlân
De Skotske ynfaazje fan Ierlân, yn 1315, moat yn it ljocht sjoen wurde fan 'e Ierske famyljerelaasjes fan Robert en Edwert fan Bruce. Sa wie Robert troud mei Elizabeth fan Burgh, de dochter fan Richard fan Burgh, 2e greve fan Ulster, mar folle wichtiger wie dat beide bruorren oan heitekant ôfstammen fan leden fan ferskate Ierske keningshuzen, wêrûnder Eva fan Leinster (†1188), kening Brian Boru fan Munster en de keningen fan Leinster. Oan memmekant skaaiden de bruorren út 'e âlde keningen fan Galloway, dy't sels wer in tûke wiene fan 'e keningen fan Man en de Eilannen (deselde oarsprong dêr't ek Skotske clans as de MacDonalds en de MacDougalls út fuortkamen). Yn dy tiid bestie der noch gjin dúdlik etnysk of taalkundich ûnderskie tusken de Ieren en de Gaelen fan westlik Skotlân. Sadwaande propagearre Robert in pan-gaelyske uny fan Skotlân, Ierlân en it eilân Man.
Órlaith íngen Cennétig
Libben
Óengus mac Donnchad Donn oerlibbe dizze saak en folge syn heit letter op as hege kening fan Ierlân. It is ûnbekend oft Órlaith ek bern hie of net.
Vladimir Nabokov
Vladimir Vladimirovitsj Nabokov (Russysk: Влади́мир Влади́мирович Набо́ков) (Sint-Petersburg, 22 april 1899 – Lausanne, 2 july 1977) wie in Russysk-Amerikaansk skriuwer, dichter en literatuerkritikus. Nabokov syn earste njoggen romans wiene yn it Russysk. Letter ûntjoech er him ta in ynternasjonaal foaroansteand skriuwer fan Ingelsk proaza. Teffens hat er wichtige bydragen levere as lepidopterist (flinterkundige) en oplosser fan skaakproblemen.
Artyst
In artyst (froulike foarm: artyste), fan it Frânske artiste (dat tebek giet op it Latynske artista) is immen dy't syn talinten brûkt om yn persoan yn it iepenbier foar in publyk optredens te fersoargjen. In synonym fan 'artyst' is poadiumkeunstner.
List fan planetoïden 75301-75400
Dit is in list fan planetoïden 75301-75400.
Skoppende Bear
Yn 'e Amerikaanske Yndiaanske oarloggen
Nei it yngripen fan 'e Amerikaanske oerheid om 'e geastedûnsbeweging de kop yn te drukken, ein 1890, wêrby't it ferneamde âlde opperhaad Sittende Bolle omkaam en letter it Bloedbad fan Wounded Knee oanrjochte waard, waard Skoppende Bear yn 'e hechten set. Doe't er yn 1891 wer frijkaam, joech er him by de Wyldwestshow fan William Frederick Cody, better bekend as Buffalo Bill, wêrmei't er it hiele Easten fan 'e Feriene Steaten trochreizge en sels Jeropa besocht, al joech er letter oan dat dy tiid foar him in fernederjende ûnderfining west hie.
Baaiplak
Nederlân hat sa'n tritich ûnderskate baaiplakken, dêr't Zandvoort, Skeveningen, Domburg en Bergen (Noard-Hollân) wierskynlik de bekendsten fan binne. Yn Fryslân is Makkum in bekend baaiplak, en fierders East-Flylân, West-Skylge en Nes (It Amelân). Bekende baaiplakken om utens binne:
Sesilia fan Grikelân en Denemark
Libben
Harren dochterke Johanna wie yn it slot Wolfsgarten yn Langen bleaun en waard nei it ûngelok troch har omke Ludwig en syn frou adoptearre. Johanna ferstoar lywols al yn 1939 oan meningitis (harsenfluesûntstekking). It famke war tichteby har famylje op de Rosenhöhe begroeven.
Reuzen yn Ljouwert
It evenemint
It barren wie in daverjend súkses. Jean-Luc Courcoult, de direkteur fan Royal de Luxe, dy't tefoaren foarspegele wie dat de Friezen in reservearre folk wiene, wie bliid ferrast mei de entûsjaste reäksjes fan it publyk. Sterker noch: weromsjend op it wykein foar in fraachpetear mei de Ljouwerter Krante oppenearre er it idee om oer in stikmannich jierren werom te kommen yn Ljouwert, dan mei de marionet fan in noch te bouwen reuseftige gorilla.
Hippolyte Mège-Mouriés
thumb|Hippolyte Mège-Mouriés Hippolyte Mège-Mouriés (Draguignan, 24 oktober 1817 – Parys, 31 maaie 1880) wie in Frânsk skiekundige. Hy wie de útfiner fan de bûterferfanger margarine.
Rocky II
Rocky II is in Amerikaansk sportdrama út 1979 ûnder rezjy fan Sylvester Stallone, nei in senario fan himsels en mei himsels yn 'e titelrol. Oare rollen waarden spile troch Talia Shire, Carl Weathers, Burt Young en Burgess Meredith. De film is in ferfolch op it tige súksesfolle Rocky, út 1976, en lit sjen wat der mei de sympatike bokser Rocky Balboa bart nei syn ferlerne gefocht om it kampioenskip yn 'e swiergewichtsklasse mei Apollo Creed. Rocky II krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy, en hoewol't de film rûnom beoardiele waard as net sa goed as de earste film, groeide er yn 'e bioskopen dochs út ta in daverjend súkses. Yn 'e Rocky-filmsearje waard Rocky II folge troch Rocky III, dy't yn 1982 útkaam.
Plot
Underwilens kriget Apollo Creed haatmail fan oer de hiele wrâld, om't it de fans net oan wol dat de wrâldkampioen boksen op in hier nei ferslein wurde kin troch samar ien út in efterbuert fan Philadelphia. Syn frou Mary Anne en syn trainer Tony "Duke" Evers riede him oan om der gjin oandacht oan te besteegjen, mar dat kin Creed net. Hy rekket obsedearre troch it idee dat in nije bokswedstryd tsjin Rocky de iennichste manear is om oan 'e hiele wrâld te bewizen dat de earste wedstryd gjin ôfsprutsen wurk wie, mar simpelwei lok foar Rocky en pech foar himsels. Wisberet om wat er sjocht as in besmodzging fan syn karriêre te ferhelpen, besiket er Rocky safier te krijen dat dy akkoart giet mei in nij gefjocht.
Patronym
Skiednis
Yn beskate dielen fan súdlik Nederlân wie it foarhinne ek wenst om èn in patronym èn in efternamme te brûken, bygelyks 'Jan Jans van Galder'. Soms waarden dêrby meardere generaasjes neamd: 'Gerrit Peters Wouters Jans van der Schuur' ("Gerrit, soan fan Peter, soan fan Wouter, soan fan Jan"). Yn it Noardbrabânske Liessel spriek men oant koartby noch fan 'Tijsse Toontjes Grardje' as men Grard Janssen (1878-1951), soan fan Toon Janssen en pakesizzer fan Tijs Janssen, bedoelde. Yn it Nederlânsk bestie foarhinne foar froulju it patronym -dochter, lykas by Kenau Simonsdochter Hasselaer. Om't it Frysk mei inkeld de genityfútgong -s it geslacht fan 'e drager yn 'e midden liet, kaam dy foarm yn Fryslân net foar.
Bernemisbrûk
De wrâldwide kâns fan in bern om it slachtoffer te wurden fan bernemisbrûk waard yn in stúdzje út 2009, dy't publisearre waard yn 'e Clinical Psychology Review, rûsd op 7,9% foar jonges en in skokkende 19,7% foar famkes (dus fan alle fiif famkes op 'e wrâld wurdt der ien it slachtoffer fan seksueel misbrûk). De oangeande stúdzje wie basearre op alle beskikbere gegevens; mei't dy lykwols mar út 22 lannen ôfkomstich wiene, sille dy op guon mêden in fertekene byld jûn hawwe. Sa kaam Afrika yn it ûndersyk út op in gemiddelde fan it foarkommen fan bernemisbrûk fan 34,4%. De reden dêrfoar is dat it gemiddelde yn Súd-Afrika (wêrfan't de gegevens yn it ûndersyk meinommen wiene), Simbabwe, Sambia en Nigearia sa freeslike heech leit, om't dêr in protte leaud wurdt yn 'e saneamde "fammesuveringsmyte" (virgin cleansing myth). Dat is de ûnsinnige misfetting dat men fan AIDS genêzen wurde kin troch mienskip te hawwen mei in famke dat noch faam is. Soks liedt yn dy lannen ta in ûnbidich soad ferkrêftings fan jonge famkes, wêrby't beukers, pjutten en sels poppen net ûntsjoen wurde. Foar Afrika as wrâlddiel leit it gemiddelde sadwaande wierskynlik leger as dat út it ûndersyk bliken die. Wat de oare wrâlddielen oangie, dy hiene in gemiddelde fan 23,9% (Aazje), 10,1% (Noard- en Súd-Amearika) en 9,2% (Jeropa). Fierders bliek út 'e stúdzje dat de dieders yn likernôch 30% fan 'e gefallen famyljeleden binne en yn ûngefear 60% fan 'e gefallen freonen of bekenden fan 'e famylje, buorlju of babysitters. Yn mar sa'n 10% fan 'e gefallen wurdt it misbrûk dien troch folslein frjemden.
Lavindel
Etymology
De namme 'lavindel' komt nei alle gedachten (fia it Nederlânske lavendel) fan it Aldfrânske lavandre, dat wer tebekgiet op it Latynske lavare, dat "waskje" betsjut. Dizze namme soe ferwize nei de Romeinske gewoante om lavindelekstrakt ta te foegjen oan waskwetter, by wize fan rûkersguod. In alternative útlis is dat it wurd fuortkomt út it Latynske livere, dat "blauwich" betsjut, ferwizend nei de kleur fan 'e blommen.
Knightsbridge
thumb|Knightsbridge Knightsbridge is in strjitte en lúkse wyk yn it westen fan de Britske haadstêd Londen.
List fan net-Fryske jongesnammen
C
Coen - Cornelis -
G
Geert - Gerrit - Gijs - Gijsbert
T
Teun - Theunis - Thomas - Tim -
Anzac Day
Skiednis
Doe't op 25 april 1915 de earste lânings op 'e Osmaanske kust útfierd waarden, bliek de reäliteit lykwols oars te wêzen. De taaie wjerstân fan 'e Osmaanske ferdigeners soarge der foar dat de Alliëarde troepen, wêrûnder de Austraaljers en Nijseelanners fan it ANZAC, yn brêgehaden oan 'e kust fêst kamen te sitten. De Gallipolikampanje ûntjoech him ta in bittere rinfuorgestriid, wêrby't krapoan 57.000 Alliëarde militêren sneuvelen foar't úteinlik besletten waard ta in evakuaasje fan 'e troepen, dy't yn desimber 1915 en jannewaris 1916 útfierd waard. Under de Alliëarde deaden wiene ek 8.709 Austraaljers en 2.721 Nijseelanners.