cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Greve Dooku
Yn Attack of the Clones
Greve Dooku wurdt yntrodusearre yn 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002) as in eardere Jedi-master dy't de Jedi Oarder ferlitten hat nei't er it fertrouwen kwytrekke is yn 'e Galaktyske Republyk, dy't de Jedi tsjinje. Hy spilet in rol fan krúsjaal belang by de oprjochting fan 'e separatistyske Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels, dy't him fan 'e Republyk ôfskiede wol. Neffens Dooku is de Republyk troch en troch korrupt en binne de leden fan 'e Galaktyske Senaat mear ynteressearre yn it behâlden fan 'e burokratyske regeltsjes en it ferrykjen fan harrensels as yn it oprjocht fertsjintwurdigjen fan harren kiezers.
Minne Endstra
Minne Endstra wie de tredde soan fan Wypke Endstra (1875-1933) en Cornelia Catharina Gerbehij (1875-1937). Syn âlden hienen in winkel yn glês- en ferveguod en wennen oant harren dea op de Beukenweg 12 ien heech yn Amsterdam-East. Minne syn pake-en-beppe Simon Endstra (1845-1911), fan berop timmerman, en Popkje van der Werf (1843-1941) wienen midden jierren '70 fan de 19e iuw út Snits wei nei Amsterdam ferhuze om dêr in better bestean te finen.
Minne Endstra wie yn it earstoan hannelsreizger yn glês- en ferveguod en troude op 28 april 1927 yn Amsterdam mei Judith Sophia Eduardus Vaz Dias (1899-1981), in Joadske keapfrou, en hja krigen twa soannen dêr't de jongste fan, Willem, al op 16-jierrige leeftiid stoar. Hoe't de húshâlding oan de joadeferfolging ûntkomd is, is net bekend. Minne wenne yn it earstoan op de Nieuwe Achtergracht 25 en nei de Twadde Wrâldoarloch yn de Andreas Bonnstrjitte 13 yn Amsterdam. De lêste desennia wennen se op de Apolloleane 109.
Minne Endstra en Judith Sophia Eduardus Vaz Dias wienen de pake-en-beppe fan de bekende ûnreplik guodmagnaat Willem Endstra.
Karibysk Gebiet
Geology
It grutste part fan de Karibyske See, dat yn de Kaimangrêven oant 7.680 m djip is, leit op de Karibyske plaat, útsein it noardwestlike diel oarekant de Djipsee, leit op de Noardamearikaanske plaat.
Fokje Bleeker-Dijkstra
Se krigen hjirfoar yn 1981 de Yad Vashem-ûnderskieding.
Grutte Folkeferfarren
Oanlieding en betsjutting
De lêste West-Romeinske keizer waard yn 476 troch de Germaanske kriichshear Odoaker, foarmiel in 'generaal' yn it Romeinske leger, ôfsetten. De keninkriken dy't de Germanen stiften hawwen op de oerbliuwsels fan it West-Romeinske Ryk de grûn foarmen foar de maatskiplike oarde fan it Midsiuwsk Europa. Hoewol't de Germanen de politike macht oernamen waarden sy binnen inkele generaasjes yn taal en gewoanten folslein assimileare mei de Romeinske befolking.
Hunnen
De Hunnen wienen Aziatyske nomaden dy't raar ferneamd wienen om harren wreedheid. Yn 450 foelen se ûnder lieding fan Attila Galje binnen. Yn 451 waarden se ferslein op de Katalaunyske Fjlden tsjin in leger dat bestie út Germanen en Romeinen en dat oanfierd waard troch ien fan de lêste 'Romeinske' generaals fan betsjutting: Aetius.
Okko I tom Brok
Skiednis
Okko waard troch de keninginne fan Napels ta "condottiere" (ridder) slein. Yn 1377 boaske hy mei de haadlingedochter Foelke Kampana, dy't troch har wredens "Quade Foelke" (Kweade Foelke) neamd waard.
Nabateeërs
De Nabateeërs of Nabateeën wiene in folk dat yn de iere Aldheid fan it Midden-Easten libbe. Harren keninkryk besloech dielen fan it hjoeddeiske Jordaanje, Syrje, Saûdy-Araabje en Israel. Hja stiene bekend as in hannelsfolk.
Joseph Bosworth
Biografy
Nei ûnderjocht oan in skoalle yn Repton gie Bosworth nei de Universiteit fan Aberdeen om dan yn 1817 predikant (vicar) yn Little Horwood, Buckinghamshire te wurden. Yn syn frije tiid lei er him ta op literatuer, benammen makke er stúdzje fan de Angelsaksyske talen. Yn 1823 ferskynde syn Elements of Anglo-Saxon Grammar en waard er ek ynskreaun as 'studint foar tsien jier' oan Trinity College, Cambridge. Juny 1829 wurdt er keazen ta Fellow of the Royal Society.
An Inspector Calls (film út 1954)
Produksje
An Inspector Calls waard regissearre troch Guy Hamilton nei in senario fan Desmond Davis. As produsint wie A.D. Peters by it projekt belutsen foar de filmstudio Watergate Productions. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ted Scaife, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Francis Chagrin. De opnamen fan An Inspector Calls fûnen yn har gehiel plak yn 'e Shepperton Studios yn it Ingelske greefskip Surrey.
Aksje Sulverdin
De aksjes jilden as represaillemaatregel foar oanslaggen op fral Nederlânske kollaborateurs, en waarden goedkard troch ferskate Dútske offisieren. De eksekúsjes barden troch spesjaal foarme moardkommando's fan de Waffen-SS en letter allinnich noch troch it beruchte Sonderkommando Feldmeijer.
Star Wars: Episode I – The Phantom Menace
Star Wars: Episode I – The Phantom Menace krige fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar ûntjoech him yn 'e bioskopen út ta in ûnbidich kommersjeel súkses. It wie de meast opbringende film fan 1999 en de op ien nei meast opbringende film aller tiden. Star Wars: Episode I – The Phantom Menace waard nominearre foar trije Oscars, twa BAFTA's en in Grammy en wûn twa Saturn Awards. In folgjend diel fan 'e Star Wars-prequeltrilogy kaam yn 2002 út ûnder de titel Star Wars: Episode II – Attack of the Clones.
Plot
It romteskip fan 'e keninginne lânet op Tatooine by de delsetting Mos Espa. Obi-Wan bliuwt by it skip, wylst Qui-Gon mei Jar Jar en R2-D2 op sleeptou derop útgiet om in T14-hyperoandriuwing te sykjen. Padmé jout hat yn 'e momkape fan ien fan har hofdames ek by Qui-Gon, sabeare om't de keninginne nijsgjirrich is nei Tatooine en in persoanlik ferslach hawwe wol. Yn Mos Espa fynt Qui-Gon in winkel yn twaddehâns ûnderdielen fan romteskippen dêr't in T14-hyperoandriuwing te keap is. De eigner, Watto, is lykwols in Toydariaan en dêrom ymmún foar de ferstânstrúk fan 'e Jedi. Hy wegeret de Galaktyske krediten fan Qui-Gon te akseptearjen, mei't dy op Tatooine neat wurdich binne. Underwilens komt Padmé yn 'e winkel yn 'e kunde mei de njoggenjierrige minsklike jonge Anakin Skywalker, dy't har fertelt dat hy en syn mem Shmi slaven fan Watto binne. As it selskip troch de wegereftigens fan Watto sûnder wat bedijd te hawwen ôfdrippe moat, stekt der in sânstoarm op. Anakin, dy't wol foar it ferstân hat dat dizze útlanners net beseffe hoe gefaarlik sok waar wêze kin, nimt harren mei nei de wente fan syn mem en himsels om dêr te oernachtsjen.
Foarskiednis
It eigentlike produksjeproses fan 'e films fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy foel Lucas lykwols ôf. Fan alle stress en de swierrichheden dy't it meitsjen fan 'e fillms oprôpen, waard er fysyk min en krige er in fierstente hege bloeddruk. Dêrom besleat er ein 1981 om mar ôf te sjen fan fierdere films. Foarútgong fan technyk, benammen op it mêd fan special effects, oertsjûge him der yn 'e iere 1990-er jierren lykwols fan dat it no mooglik wêze moast om 'e films te meitsjen sa't se him oarspronklik foar eagen stien hiene. Yn 1997 waarden de films fan 'e oarspronklike trilogy op 'e nij yn 'e bioskoop brocht, nei't se remastere wiene mei itselde slach special effects dat Lucas foar de twadde trilogy brûke woe. Dêrnjonken murk er troch de populariteit fan 'e Thrawn Trilogy fan auteur Timothy Zahn en de nije Star Wars-strips fan útjouwerij Dark Horse Comics dat de belangstelling foar nije Star Wars-aventoeren noch sa libben as in hart wie.
Om't Lucas foar de films fan 'e oarspronklike Star Wars-trilogy de eftergrûn fan alle personaazjes útwurke hie, wied er fassinearre troch it idee om in prequeltrilogy te meitsjen, wêryn't er dy eftergrûn mei it publyk diele koe. Yn 1993 waard yn û.m. it tydskrift Variety oankundige dat de prequelfilms op kommendeweis wiene. Op 1 novimber 1994 sette Lucas útein mei it skriuwen fan 'e senario's fan 'e trije prequelfilms. De wurktitel fan it earste diel fan 'e prequeltrilogy wie lange tiid The Beginning, en dat waard pas koart foar it foltôgjen fan 'e film feroare yn The Phantom Menace ("De Ungrypbere Bedriging"), wat ferwiist nei it ferbergjen troch de wichtichste antagonist fan syn wiere identiteit fan 'e boasaardige Sith-master Darth Sidious efter de fasade fan 'e freonlike en sympatike senator Palpatine.
Casting
Ahmed Best waard oannommen foar de rol fan 'e knoffelige Gungaan Jar Jar Binks nei't castingdirector Robin Gurland in optreden fan him seach yn San Francisco. It wie oarspronklik de bedoeling dat er inkeld de motion-capturebylden fersoargje soe, mar syn oanbod om ek de dialooch fan it personaazje yn te sprekken, waard akseptearre. Op 'e filmset wie Best klaaid yn in pak fan skomrubber en lateks mei in kap, wêrmei't it uterlik fan Jar Jar benei kommen waard sadat de oare akteurs in idee hiene wêr't se sjen en rikke moasten. Best waard letter út 'e bylden wiske en ferfongen troch in op basis fan 'e motion-capturegegevens mei fisuele effekten oanmakke foarm fan Jar Jar.
Prizen
Star Wars: Episode I – The Phantom Menace waard yn 2000 nominearre foar trije Oscars, yn 'e kategoryen bêste lûdsmontaazje, bêste lûdsmixing en bêste fisuele effekten, dy't lykwols allegear wûn waarden troch The Matrix. De film waard ek nominearre foar twa BAFTA's (foar bêste lûd en special effects) en foar de Grammy Award foar bêste soundtrack foar fisuele media. Teffens wiene der nominaasjs foar de Teen Choice Awards foar favorite dramafilm, favorite filmsmjunt en favorite simmerfilm. Star Wars: Episode I – The Phantom Menace wûn de Saturn Awards foar bêste kostúmûntwerp en bêste special effects, wylst de aktearprestaasje fan Jake Lloyd as de njoggenjierrige Anakin Skywalker bekroane waard mei in Young Artist Award. Ek wûn de film de MTV Movie Award foar bêste aksjesêne.
Rommert Metzlar
Sûnt 1898 wenne er yn Ljouwert. Hy wie koarlieder fan sjongferiening T.A.V.E.N.U. As lieder fan it 'Kritekoar' wie Metzler 40 jier promotor fan de Fryske sang.
Madagaskar
Skiednis
Madagaskar waard al hiel ier kolonisearre troch Súd-Aziatyske folken en yn 1500 ûntdutsen troch de Portegezen dy't harren lykas de Frânsken op de kust fêstigen. Yn 1896 waard it eilân in koloanje fan Frankryk.
Ferlies (ûndernimming)
De winst of it ferlies komt op de ferlies- en winstrekken telâne.
Dûmny
Yn de Roomsk-Katolike Tsjerke giet de pastoar foar yn de mis en hâldt de preek.
Stapert (Tsjalhuzum)
Stapert is in delsetting westnoardwest fan Tsjalhuzum yn de gemeente Wymbritseradiel.
Ferkrêfting
Omstannichheden
Ek as der oarloch is, groeit de kâns op ferkrêfting. As oarlochsferkrêfting en seksuële slavernij op grutte skaal of as systematyske praktyk plakfine, wurdt dat beskôge as in oarlochsmisdie en in misdie tsjin de minsklikheid. As soks dien wurdt mei it doel om in etnyske, rasiale, religieuze of nasjonale groep hielendal of foar in part te ferdylgjen, wurdt it ek erkend as in elemint fan 'e misdie genoside.
Sybren Jansma
Yn jannewaris 2006 kwalifisearre Jansma him definityf yn it team dat inkele wiken dêrfoar kwalifikaasje ôftwongen hie foar de Olympyske Winterspullen 2006 yn Turyn. Hy die dit troch yn it Dútske Oberhof syn konkurrinten foar de Spullen yn in startwedstryd efter him te litten.
After All (metalband)
After All is in Belgyske metalband oprjochte yn 1990 yn Brugge. De band brocht yn 1995 syn debútalbum Wonder út. After All hat njoggen studio-albums útbrocht.
Baai fan Manilla
Yn de tagong ta de baai lizze inkelde eilannen. De grutste is Corregidor, dat op sa'n trije kilometer fan Bataan leit. Mei it eilân Caballo skiedet it eilân de yngong fan de baai yn in noardlik en in súdlik kanaal. Yn it súdlik kanaal leit noch El Fraile-eilân en krekt bûten de baai, oan de súdkant, leit Carabao. Op El Frailel hawwe de Amerikanen in fort set om de súdlike tagong ferdigenje te kinnen.
Maly
Skiednis
Yn de 19e iuw waard Maly troch Frankryk ferovere yn it tiidrek tusken 1860 en 1890. Yn 1920 krige it har tsjintwurdige grutte mei de namme Frânsk Sûdan. Yn 1959 foarme it lân, dat ûnderwilens selsbestjoer krige hie, in federaasje mei Senegal. Senegal luts him yn 1960 wer tebek en Frânsk Sûdan waard selsstannich ûnder de namme Maly.
Prooi
Plot
Brinkers freget Lizzy dan dochs om 'e namme fan har profesjonele liuwejager. Dat is de Ingelsman Jack Delarue, mei wa't Lizzy yn it ferline in relaasje hân hat. Dyselde komt de oare moarns út Londen wei op Skiphol oan. Brinkers sjocht allinne raar op as bliken docht dat de jager oan in (motorisearre, op rupsbannen geande) rolstoel klústere is trochdat in eardere minskeslinende liuw him in skonk ôfbiten hat. Nei't Delarue it plak delikt yn it Vondelpark besocht hat, dêr't er fuortendaliks in stik as fiif flaters oantsjut dy't Theo begien hat, slacht er foar om op itselde plak nochris in mûklaach te prebearjen, mar diskear mei it lyk fan Theo as lokies, mei't mantsjesliuwen tige territoriaal binne foar har proaien oer. Kommissaris Zalmberg wiist dat foarstel poerrazen fan 'e hân en beëiniget de meiwurking mei Delarue, dy't er as in gefaarlike gek beskôget.
Delarue fynt in gat yn it stek om it park hinne, dêr't de liuw trochhinne glûpt wêze moat. Hy folget it bist en Lizzy jout har by him. Se bedarje by it gebou fan 'e Medyske Fakulteit fan 'e Universiteit fan Amsterdam, dêr't de liuw wat der noch oer is fan Theo lizze litten hat en troch in kelderfinster nei binnen krongen is. As Lizzy en Delarue der fia de haadyngong yn geane, blykt de portier al dea te wêzen. Al rillegau fine se de liuw, dy't efter harren oan komt. Se hawwe allebeide ferskate konfrontaasjes mei it bist, wêrby't Lizzy mei de skrik frijkomt, mar Delarue swierferwûne rekket. Se ferskânzje har yn it mortuarium, wêrfan't se de doar barrikadearje.
Lizzy, dy't foar it ferstân kiget dat der de hiele tiid al twa liuwen west hawwe, springt efter út 'e ambulânse, wylst de beide ferwûne ferpleechkundigen der oan 'e sjauffeurskant ta'n út flechtsje. De bestjoerder fan it autobuske dat efter de ambulânse stiet te wachtsjen, sjocht wat der bart, springt út syn fiertúch en naait geandefoets út. Lizzy klimt yn it buske, jout gas en begjint de ambulânse nei foarren te triuwen. Wylst de liuw har efter út 'e ambulânse wei besiket dea te meitsjen, skoot se de ambulânse op it spoar, krekt foar de passearjende trein. De ambulânse mei de liuw deryn wurdt skept troch de trein en in ein meisleept oant er ûntploft ta in reuseftige fjoerbal, wêrby't de liuw, nei't men oannimme mei, omkomt.
Untfangst
Op 'e webside CineMagazine wie Henny Wouters folle minder posityf en neamde Prooi "in gefaltsje fan krekt (net) slagge", mei in gebrek oan "skerpte", personaazjes dy't "te betocht" wiene en grappen dy't "te faak foar de hân lizze" soene. Hy klage fierders dat it aktearjen "net altyd oer[hâldt]" en ek dat de akteurs "net altyd te ferstean [binne]". Dêr heakke er oan ta dat der dochs noch genôch oan 'e film wie om fan te genietsjen as men it ferhaal oer de liuw net al te serieus naam: "De krêft fan Maas syn senario sit, lykas gebrûklik, yn 'e kombinaasje fan in útsinnige plot en oerhollânske lullichheid." Wouters parte Prooi sadwaande mar 21/2 fan 5 stjerren ta.
Stasjon Ynskedee
Gebou
Yn it Ynskedeeske weropbouplan fan nei 1945 waarden grutte wizigingen trochfierd yn de haadweistruktuer. Dêrtroch waard de spoarline yn westlike (Hengelooske) rjochting ophege. In nij stasjon wie sadwaande needsaaklik. Hja wiene fan miening dat it âlde Stasjonsgebou te fier bûten it sintrum fan 'e stêd lei. It nije stasjonsgebou kaam 500 meter westliker te stean op it plak fan de eardere trein remize.
Arsjitekt Schelling ûntwurp it nije stasjon. Typearjend is it brûken fan beton en alle pylders. It haadgebou is rjochte op de kopspoaren. It gebou is opset út modules fan 5,25x5,25 meter. De haadgebou is foar Schelling it belangrykste ûnderdiel fan it stasjon. Net fanwegen de hichte, mar fanwegen syn iepenheid. Dy iepenheid stimulearre er troch iepen slútstiennen te brûken. De heakfoarmige plattegrûn beakent in stasjonsplein ôf dat oarspronklik brûkt waard foar as busstasjon en taksystânplak. Yn de jierren 70 waard it busstasjon ferpleatst nei de sydkant fan it gebou, wêrtroch't de haadyngong amper mear brûkt waard om't reizgers benammen fia de sydyngong it stasjon ynrûnen.
Niger
Lânskip
Twa-tredde part fan Niger is ûnderdiel fan de Sahara. Yn it suden en súdeasten leit de Sahel. De rivier de Niger streamt 650 km troch it súdwesten fan it lân, it is de tredgrutste rivier fan Afrika.
Befolking
De befolking fan Niger is ûnderferparte yn ferskate etnyske kloften, te witten: de Hausa (55,4%), Songhay (21%), Touarek (9,3%), de Fulany of Fulbe (8,5%), de Kanury (4,7%) en oare kloften. It grutste part fan de befolking wennet yn de fallei fan de rivier de Niger.
Princehofmûne
De spinnekopmole stie earder by Fâtum, in buorskip besuden Tsjom. Wannear't de mûne oarspronklik boud waard is net bekend. Yn 1958 waard hy opkocht troch in bedriuw en werpleatst op syn hjoeddeiske lokaasje, sa'n twa kilometer ten westen fan Earnewâld. Hy stiet dêr op in dykje tusken de Folkertssleat en it natoergebiet De Koaipleats, dat diel útmakket fan it Nasjonaal Park De Alde Feanen. De Princehofmûne, dy't wyls partikulier eigendom is, hat dêr gjin funksje, mar is yn begjinsel noch wol mealree. Hy kin net besichtige wurde.
Vilfredo Pareto
200px|right|thumb|Vilfredo Pareto Vilfredo Pareto ( Parigi, 15 july 1848 – 19 augustus 1923 ) wie in Italjaansk ekonoom.
Tichvinbegraafplak
It Tichvin-begraafplak (Russysk: Тихвинское кладбище, Tichvinskoje kladbisjtsje) leit by it Aleksander Nevski-kleaster yn Sint-Petersburch, Ruslân. It begraafplak is yn 1823 stichte.
Vincent Bijlo
Libben en wurk
Bijlo is ek kollumnist, ûnder mear trije kear yn de wike foar it AD. Ek hat er in fêste kollum yn it Feyenoord Magazine en it UWV-magazine. Ien kear yn 'e moanne skreau er in reportaazje foar it deiblêd Trouw. Hy levere ek bydragen yn NRC Handelsblad. Ek hie er geregeld in kollum by BNR-nijsradio. Op NPO Radio 1 presintearre er 10 jier lang alle wiken " HollandDocRadio ", it radiodokumintêre-programma fan de NPS / VPRO / Publike omroppen.
Sint-Niklaas (plak)
Namme
De namme Sint-Niklaas is ôflaat fan Nikolaas fan Myra, de beskermhillige fan de stêd. Oan it begjin fan de 13e iuw waard in oan him wijde parochy mei in byhearrende tsjerke boud, de Sint-Nikolaastsjerke. Dy namme waard ek de namme foar it omlizzende doarp. Yn de akte fan skinking fan Johanna fan Konstantinopel út 1219 wurdt de delsetting Sancti Nicolae in Bosco (Sint-Nikolaas-yn-it-Bosk) neamd, ferwizend nei it âlde Keningsbosk. Letter waard Sint-Nikolaas wat ferbastere ta de hjoeddeiske namme. Farianten fan de namme dy't ek ea brûkt binne wiene ûnder oare Sinte-Niclaus, Sint-Niclaes, Sint-Nicolaes, Sint-Nikolaas of gewoan de Frânske namme Saint-Nicolas. Eartiids waard der wol '-Waas' of '-Waes'oan taheakke, ferwizend nei de lizzing fan Sint-Niklaas yn it Lân fan Waas, mar dy gewoante is bûten gebrûk rekke. Dat wurdt allinnich noch wol yn it Frânsk dien, om betizing mei Saint-Nicolas, in gemeente yn de provinsje Luik, tefoarren te komme
Oare gebouwen
thumb|260px|Art Deco yn de Prins Albertstraat Sint-Niklaas is ryk oan arsjitektuer yn de Art Deco-styl. Ein 19e iuw hie Sint-Niklaas in bloeiendw tekstylyndustry, dy troch it  útbrekken fan de Earste Wrâldoarloch stûke mar neitiid wer gau opbloeide. Dat soarge foar in soad wurkgelegenheid en der ûnstie in rike boppelaach, dy't yn de nije wiken om it âlde sintrum hinne grutte huzen bouwe liet yn de styl fan de doetiidske moade.
Eveneminten
In oare tradysje ûnstie om Rein de Foks hinne. Ferspraat yn de stêd en omkriten binne der ferwizings nei it ferhaal, ferskillende fytsrûtes troch it Lân fan Waas, in soad bylden en de Reynaertgalerij, in ferbining tusken de Stasjonsstrjitte en de Grutte Merk. thumb|260px|Fredesfeesten Sint-Niklaas hat histoarysk in bân mei loftballonnen. Op 15 april 1784 waard foar it earst in troch Joannes van Goethem sels makke loftballon omheech litten, doe noch net mei bemanning. Op 3 maart 1845 waard der yn Sint-Niklaas wer in ballon oplitten en no mei bemanning. Sûnt 1873 waarden loftballonnen ûnderdiel fan de simmermerke. Hjoed-de-dei wurde yn it ramt fan de saneamde freedesfeesten (earder de befrijingsfeesten) yn it earste wykein fan septimber ballonfeesten organisearre.
Borneo
Geografy
Noardwestlik fan it eilân leit de Súd-Sineeske See, benoareasten de Sûlûsee, beëasten de Selebessee, súdeastlik de Strjitte Makassar, besuden de Javasee en yn it súdwesten de Strjitte Karimata.
Paleis Soestdyk
Takomstplannen
Op 8 juny 2017 makke it ministearje fan Binnenlânske Saken en Keninkryksrelaasjes buorkundich dat it paleis en it lân dat der by heart foar 1,7 miljoen euro ferkocht waard oan MeyerBergman Erfgoed Groep. It gehiel wurdt in proeftún foar ynnovaasje, dêr't ynstituten, bedriuwen en begjinnende ûndernimmers harren presintearje kinne. Ek komme der hoarekafoarsjenningen. It boskgebiet sil iepensteld wurde foar rekreanten. Op it terrein fan de eardere maresjauseekazerne komme wenten. It paleis wurdt fan 2020 ôf yngeand renovearre en restaurearre; ek de bygebouwen en it lângoed freegje om ûnderhâld. De totale kosten fan it projekt wurde rûsd op mear as 100 miljoen euro.
Deep Impact (film)
Plot
Wolf besiket de autoriteiten te warskôgjen, mar syn server leit plat. Dat, hy stapt yn 'e auto om syn ûntdekking yn persoan oan 'e ferantwurdlike oerheidsynstânsje oer te bringen. In kombinaasje fan in smelle, bochtsjende berchwei, in astronoom dy't ûnder it autoriden mei syn mobile tillefoan omprutst en in temjitte kommende frachtwein bestjoerd troch in sjauffeur dy't op in krityk momint syn sigaret falle lit, soarget lykwols foar in ferkearsûngemak dêr't Wolf by omkomt ear't er immen warskôgje kinnen hat.
Noch foar't se wer yn Washington, D.C. is, wurdt Jenny fan 'e dyk twongen troch in stikmannich auto's dêr't spesjaal aginten fan 'e federale resjerzje FBI yn blike te sitten. Se wurdt by presidint Beck en dy syn adviseur Morten Entriken brocht. Hoewol't se beart dat se alles fan 'e saak ôfwit, wurdt it har al rillegau dúdlik dat se eins gjin idee hat wat der oan 'e hân is. Beck freget har 48 oeren te wachtsjen mei it bringen fan it ferhaal en biedt Jenny yn ruil dêrfoar in plak oan op 'e foarste rige by de parsekonferinsje dêr't er alles bekendmeitsje sil. Sy giet dêrmei akkoart, mar betinget dat sy as earste in fraach stelle mei. Werom op har kantoar beslút se dat "Ellie" wat folslein oars wêze moat as dat se tocht. Se trochsiket it ynternet en ûntdekt dat ELE, mei deselde útspraak, in ôfkoarting is foar extinction-level event, oftewol in ramp dy't sa grut is dat it fuortbestean fan 'e minskheid faai komt te stean.
Leo Beiderman, syn âldelju en syn jongere suske binne preselektearre by wize fan tank foar syn earste waarnimming fan 'e komeet. Dat pleatst Leo, dy't hâldt fan syn faam Sarah, foar in aaklik dilemma. Hy lost it op troch mei har te trouwen, mei't de húshâlding fan preselektearre lju automatysk ek preselektearre is. Dêrnei brûkt er syn nijwûne ferneamdens as de ûntdekker fan 'e komeet om Sarah har heit en har mem, dy't op alle dagen rint, ek talitten te krijen ta de Ark. Mar as de dei komt dat se ophelle wurde om nei Missoery oerbrocht te wurden, blike Sarah har âlden net op 'e list te stean fan minsken dy't mei meie. Dêrop kiest Sarah derfoar om by har heit en mem te bliuwen, wylst Leo mei syn âlden en suske nei Missoery reizget. By oankomst yn 'e Ark beseft er lykwols dat er in misse set begien hat om't er net sûnder Sarah libje kin. Hy giet lykme-allinne werom nei Firginia om har op te heljen.
Distribúsje
De distribúsje fan Deep Impact waard yn Noard-Amearika fersoarge troch Paramount Pictures en yn oare lannen en territoaria troch DreamWorks Pictures, dat dy put útbestege oan United International Pictures. De film gie op 8 maaie 1998 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde op 5 maaie by platemaatskippij Sony Classical Records.
Jadeboezem
Middenyn de Jadeboezem stiet de fjoertoer Arngast op it plak dêr't earder in eilân lein hat.
Sjitsport op de Olympyske Simmerspullen 1972
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it Westdútske München. De sjitsport waard hâlden op de Schießanlage.
Tasitus (skriuwer)
Tasitus (yn it Latyn: Tacitus), folút: Publius Kornelius Tasitus of Gajus Kornelius Tasitus (56/57-±120) wie in Romeinsk histoarikus, skriuwer en reedner. Dat lêste wie iroanysk, yn acht nommen dat syn cognomen Tasitus yn it Latyn de betsjutting "swijend" of "swijsum" hat. Hy wurdt gauris beskôge as Romes grutste skiedskriuwer. Tasitus syn sympaty gie dúdlik út nei in republikeinske steatsfoarm, ynstee fan nei de eigenwille fan guon fan 'e keizers. Hy skreau oer sljochtwei lju mei likefolle fanselssprekkendheid as oer keizers en oare machthawwers, en joech dêrmei in prachtich ynsjoch yn it libben fan syn tiid.
Libben
Der is net in protte bekend oer Tasitus syn libben. Wierskynlik waard er yn it jier 56 of 57 berne yn in aadlike famylje út 'e Romeinske provinsje Gallia Narbonensis (yn Fréjus of Vaison-la-Romaine) of út 'e provinsje Gallia Cisalpina (yn Padua). As jongeman studearre er retoarika te Rome. Yn 77 of 78 troude er mei Julia Agrikola, de dochter fan 'e ferneamde legeroerste Julius Agrikola. Dyselde waard yn 84 troch keizer Domitianus weromroppen út Britanje, ferdwûn doe nei de eftergrûn en stoar yn augustus 93 min ofte mear fergetten. Syn testamint pakte net goed út foar Tasitus syn frou, want njonken har mem naam ek de princeps (keizer) begearich syn diel – hoewol't dy earder noch ferkundige hie gjin beërf oannimme te sillen fan immen mei bern.
Tasitus, syn gesin en syn besittings oerlibben keizer Domitianus syn skrikbewâld, al krige er der geastlik in flinke tik fan mei, sa't út syn skriuwwurk bliken docht. Doe't Domitianus op 18 septimber 96 fermoarde waard troch syn neiste meiwurkers, hie de likernôch fjirtichjierrige Tasitus as consul suffectus foar it jier 97 wer sit yn 'e Senaat. Yn dat amt wied er nei alle gedachten noch beneamd troch Domitianus sels. Under dy syn opfolgers Nerva en Trajanus hearde er as âld-konsul by de politike elite fan it ryk, en yn dy snuorje joech er him fierhinne oer oan 'e skiedskriuwing. Yn 112 en 113 wied er noch in jier lang gûverneur fan 'e provinsje Asia, in fûlbegeare post. Tasitus stoar as in reedner en histoarikus fan namme earne nei it jier 117, wierskynlik om 120 hinne, al wolle party histoarisy syn ferstjerren pas yn 125 of sels yn 130 pleatse. thumb|left|250px|De foarside fan in útjefte fan Tasitus syn wurken yn in edysje fan [[Justus Lipsius, út 1598.]]
Germania
De Origine et Situ Germanorum, of koartwei de Germania, dat ek yn 98 ferskynde, en dat nei alle gedachten Tasitus syn bekendste wurk is, is in echte etnografy, wêryn't earst Germania en de libbenswize fan 'e bewenners fan dat gebiet yn it algemien besprutsen wurde, en wêryn't dêrnei útwreide wurdt oer ferskate spesifike Germaanske folken. It is it iennichste oerlevere traktaat oer de iere Germanen, en foarmet sadwaande in unike boarne fan kennis foar ûndersikers en histoarisy.
Historiae
Men is fan tinken dat it wurk ferdield wurde kin yn twa heksades, nammentlik in earstenien oer de boargeroarloch ûnder Galba, Oto en Fitellius (I-III) en oer Fespasianus syn regear (IV-VI); en in twadden oer de jierren fan stabiliteit ûnder Titus en de earste jierren ûnder Domitianus (VII-IX), folge troch it skrikbewâld fan dyselde, fan 89 oant 96 (X-XII). Soks kin lykwols it nivo fan 'e spekulaasje net ûntstiigje. Yn syn praefatio (foaropwurd) kundiget Tasitus de dramatyske ûntknoping al min ofte mear oan, en foarseit er teffens dat er – as him dêrta de jierren gund binne – ek noch it regear fan Nerva en Trajanus beskriuwe wol.
Ferdinand François de Smeth
Biografy
Ferdinand wie de âldste soan fan Paul Arnold Jacques baron de Smeth en Marie Isabelle Jeane Elise du Tour van Bellinchave. Ferdinand boaske 4 febrewaris 1913 yn Diepenveen mei jonkfrou Ada Wilhelmina Sandberg tot Essenburg, waans famylje in bûtenpleats yn de gemeente Diepenveen besiet. Ut it houlik waarden trije soannen berne: Henri (Swol, 26 desimber 1913), Paul Arnold Jacques (Diepenveen, 5 april 1917) en Theodore (Sassenheim, 29 maart 1919). Op 24 maart 1920 stoar Ada. Sy waard beïerdige yn in nij famyljegrêf op it herfoarme begraafplak fan Colmschate, dêr't it bûtenhûs De Bannink fan de famylje Sandberg wie.
Onno Meijer
Trochbrek
Yn 1998 docht Meijer mei oan de Gay Games yn de dissipline keunstriden op redens. Hy wint der in medalje mei en wurdt it middelpunt fan in mediahype. Yn in emoasjoneel tv-ynterview mei de Amsterdamske stjoerder AT5 fertelt Onno dat hy HIV-besmetten is. Regisseur Pieter Kramer sjocht op dat stuit telefyzje en sjocht yn Meijer de perfekte besetting foar ien fan de karakters yn de telefyzjerige Hertenkamp, in tige populêre tv-rige fan de VPRO. Fan 1999 ôf is Meijer te sjen as Klaus yn it twadde seizoen fan de show en ûntvangt yn 2000 mei de heule crew in Gouden Keal (filmpriis) foar de rige.
Kristin Booth
Kristin Booth (Kitchener, Ontario; 28 augustus 1974) is in Kanadeesk aktrise. Sy studearre cum laude ôf oan de Teaterskoalle Ryerson oan Ryerson Universiteit, Toronto, yn 1997. Sy is teffens ôfstudearre oan it Rockway Mennonite Collegiate yn Kitchener, Ontario.
Grinslânsk
Grinslânsk is de dialektkloft fan Friso-Saksyske dialekten, dy't sprutsen wurde yn 'e provinsje Grinslân, grutte parten fan it noarden, noardeasten en easten fan 'e provinsje Drinte en yn fjouwer doarpen yn it easten fan 'e gemeente Kollumerlân, yn 'e provinsje Fryslân (Kollumerpomp, Warfstermûne, Muntsjesyl en Boerum).
Sprekkers
De Grinslânske dialekten wurde tsjintwurdich noch sprutsen troch likernôch 310.000 minsken en foarmje dêrmei ien fan 'e fitaalste Nedersaksyske dialektkloften yn Nederlân. Lykwols nimt it sprekkerstal stadichoan ôf, mei't in bûtenproporsjoneel grut part fan 'e sprekkers út âlderen bestiet. De generaasje únder de 30 praat it Grinlânsk ek noch wol, mar brûkt faak net mear de âlde "suver"-Grinslânske wurden, mar faak "Grinslânisearre" Nederlânske wurden.
Foarbylden
As foarbyld deselde tekst yn it Frysk en yn fiif Grinslânske dialekten. De dialekten binne skreaun yn de stavering fan 1952 fan K. Ter Laan dy't noch hieltiten as de standert jildt.
Frysk
It Grinslânsk is ûntstean yn de Midsiuwen doe 'e stêd Grins hieltiten mear ynfloed krige oer de Frysktalige Ommelannen. Doe Stêd en Ommelannen tegearre ien gebiet foarmen, waard it Frysk hast hielendal ferdreaun. It lêste part is noch hieltyd werom te finen yn de taal. In tal wurden, útdrukkings en grammatikaregels út it Frysk binne werom te finen yn it hjoeddeiske Grinslânsk. Sjoch foar in fergelyk ek de side fan it Westerkertiersk, dat it meast-Fryske dialekt fan it Grinslânsk is. It wurdt dan ek sawol ta it Grinslânsk as ta it Frysk rekkene. It Grinslânsk bestiet út 8 haaddialekten, dy't op himsels noch wer lytse regionale ferskillen hawwe.
Skuorjen (dûnsfoarm)
right|thumb|250px|In man en in frou oan it skuorjen. Skuorjen of skjirjen, ek wol bekend ûnder de Ingelske namme grinding (útspr.: /ɡɹaindɪŋ/) of yn it Nederlânsk as schuren of bubbling, is in seksueel eksplisite dûnsfoarm wêrby't it dûnspearke ticht tsjininoar oan dûnset. De frou is mei de rêch nei har manlike dûnspartner ta posysjonearre en wriuwt har stuten yn syn krús, wylst de man syn krús foarút triuwt tsjin har stuten oan, yn imitaasje fan seksuële mienskip yn 'e doggie-style-posysje of mooglik fan anogenitale koïtus. (Uteraard kin dizze dûnsfoarm ek troch twa manlju of twa froulju útfierd wurde.)
Michiel ten Hove
Hy wie sûnt 1664 in abbekkaat fan de West-Yndyske Kompanjy en wie fan 1672 ôf pinsjonaris fan de stêd Haarlim. Hy wie in soan fan Nicolaas ten Hove en Cornelia Fagel, en in neef van Gaspar Fagel, dy't him foargie as riedpinsjonaris en stoar yn 1688.
Beetstersweach
Tsjerken
thumb|260px|Ontmoetingstsjerke
M
100px|thumb|right|Normaal en kursyf skreaun. De M is de trettjinde letter fan it Latynske alfabet. De letter komt nei de L en foar de N.
Harm Tuin
Harm Tuin (Finsterwolde, 29 novimber 1896 - It Hearrenfean, 9 juny 1972) wie in Nederlânske boargemaster. Tuin wie lid fan de PvdA.
Kristlik-Demokratyske Uny
Skiednis
Yn 1941 waard de partij troch de besetter ferbean, mar libbe dochs wer op nei de befrijing. Op 8 febrewaris 1946 gie de partij op yn de Partij fan de Arbeid, dêr't eardere leden as ds. Jan Buskes en Fedde Schurer fan harren sprekke dienen.
Hunebêd
Hunebêden yn Nederlân
In soad hunebêden binne yn de rin fan de iuwen fernield, meidat de stiennen brûkt waarden as boumateriaal foar wegen en huzen. In goed foarbyld is de Grutte Tsjerke yn Emmen dêr't foar it fûnemint fan de toer stiennen fan hunebêden brûkt binne. Ek binne guon hunebêden ferwoaste troch religieuze fanaten yn earder tiden, omdat sy se as heidenske bouwurken beskôgen.
Likenis
Likenissen wurde fral brûkt yn religieuze kontekt, en binne oerlevere út û.m. it joadendom, it kristendom, de islaam en de easterske godstjinsten. Se binne yn it Westen lykwols benammentlik bekend as útspraken fan Jezus fan Nazaret, út 'e kanonike evangeeljes fan it Nije Testamint fan 'e kristlike Bibel. De meast ferneamde likenissen fan Jezus binne nei alle gedachten de Likenis fan de Barmhertige Samaritaan (Lukas 10:29-37) en de Likenis fan de Ferlerne Soan (Lukas 15:11-32). Yn it foarwurd fan syn boek De Poarten fan it Wâld jout de Joadsk-Amerikaanske skriuwer Elie Wiesel in werfertelling fan in chassidyske likenis wer, dy't wol bekendstiet as God Hat de Minske Skepen, Om't Er fan Ferhalen Hâldt.
Surhuzumer Mieden
De Surhuzumer Mieden, ek wol bekend as de Surhúster Mieden, is in polder en delsetting noardeast fan Surhuzum yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt ek foar as Surhuizumer Mieden. De buorskip falt oars bestjoerlik ûnder it doarp Strobos.
Smjunten
thumb|right|250px|Smjunt De Smjunten (Mareca) foarmje in skaai mei seis soarten yn de famylje fan de Einfûgels.
Pealdûnsjen
Skiednis
Yn 'e tweintiger jierren fan 'e tweintichste iuw begûn men ek yn Westerske sirkussen in "pealdûns" op te fieren, mar dat wie in poer akrobatyske oefening wêrby't de middelpeal fan 'e rûne sirkustinte brûkt waard. Uteinlik ferpleatste it pealdûnsjen him fan tinten nei bars ta, wylst ek de konnotaasje ferskode fan akrobatyk nei eroatyske dûnsfoarm. Sûnt de tachtiger jierren is pealdûnsjen sadwaande suver ûnskiedber ferbûn rekke mei it opfieren fan 'e striptease, earst yn Kanada, dêrnei yn 'e Feriene Steaten, en doe yn 'e rest fan 'e wrâld.
Yn 'e njoggentiger jierren begûn men ek te pealdûnsjen út it eachpunt fan fitnesstraining of as in keunstsinnige utering. Sûnt likernôch 2005 hawwe de organisators fan pealdûnsfitnesswedstriden besocht om it imago fan pealdûnsjen te ûntdwaan fan 'e assosjaasje mei stripklubs en de striptease, mar it is in drege striid dy't se noch net wûn hawwe.
Tsjaadmar
thumb|250px|Lizzing fan de Tsjaadmar thumb|250px|right|De feroaring fan oerflak fan de Tsjaadmar fan 1973 oant 2001 (boarne: NASA) De Tsjaadmar is de op ien nei grutste mar yn Afrika, de Fiktoriamar is de grutste swietwettermar yn Afrika.
Witte Molen (Sint-Niklaas)
Skiednis
Oant 1976 bleau de mûne jimmeroan yn partikuliere hannen. Yn dat jier naam de stêd de mûne oer. Fan 1981 oant 1982 folge in restauraasje fan de mûne. Nei dy restauraasje waard de mûne skeind troch in stoarm, mar yn 1985 folge de reparaasje.
Frânske tún
Koarte skiednis
In protte Frânske kastielen, benammen de grutte Renêssânsekastielen in de Loirefallei, hawwe no noch Frânske tunen.
Sigmund Freud
"It Sigmund Freud Museum" waard iepene yn syn eardere kantoar 19 Berggasse, Wenen yn 1971.
Farrah Fawcett
thumb|Farrah Fawcett yn 1977 Farrah Fawcett (Corpus Christi (Teksas), 2 febrewaris 1947 - Santa Monica (Kalifornje), 25 juny 2009) wie in Amerikaanske aktrise. Hja wie fral bekend troch har rol as Jill Munroe yn de telefyzjesearje Charlie's Angels.
De Marne (gemeente)
Skiednis
Benammen it súdlike stik, fuort boppe it Ryddjip, hat al in tige lange bewenningsskiednis. De wierde fan Ewer datearret fan om it begjin fan de jiertelling.
Ekonomy
It gebiet fan de eardere gemeente heart fanâlds ta de wichtichste lânbougebieten fan Grinslân. De streek wurdt skaaimerke troch relatyf grutte ikkerboubedriuwen. By de kust del profitearren de boeren fan it rjocht fan optrekkende heerden.
Antysemitisme
Foaroardielen
thumb|Op dizze print fan [[James Gilray út 1763 is in oantal anty-semityske en anty-roomske foaroardielen gearbrocht.]] Antysemitisme is faak basearre op eangst, fuortkommend út foaroardielen. De foaroardielen kinne ûnder oare ekonomysk, religieus, polityk of (biologysk-)rassistysk kleure wêze.
Xystus
Xystus wie in Nederlânske metalband oprjochte yn De Bosk en wie aktyf tusken 1999 en 2016. Xystus betsjut: portaal nei in Romeinske gymseal of in âlde Grykske tún. Yn 2004 brocht de band it album Receiving Tomorrow út. Yn 2016 gie de band mei skoft. Xystus hat trije studio-albums en ien live-album útbrocht.
Lyts-Diomedes
Demografy
De oarspronklike bewenners fan Lyts-Diomedes binne de Injûpiat (Iñupiat), dy't ta de Inûyt (Inuit) hearre, in subgroep fan 'e Eskimo's. Ek hjoed de dei noch meitsje dyselden 96% fan 'e eilânbefolking út. Hja sprekke Injûpiat (Iñupiat), in taal dy't sûnt 2014 yn Aaska in offisjele status hat.
Klimaat
Lyts-Diomedes hat in poalklimaat, mei temperatueren dy't by 't simmer trochinoar tusken 4 en 10 °C lizze en winterdeis tusken –12 en –14 °C. It eilân kriget mar 250 mm delslach yn 't jier, wat betsjut dat it yn prinsipe in woastyn is. Fan 'e delslach komt in oansjenlik diel del yn 'e foarm fan snie, dêr't Lyts-Diomedes oer de hiele winter ferdield yn trochsneed 76 sm fan kriget. De Beringstrjitte is ornaris tichtferzen fan mids desimber oant mids juny. Yn 'e simmermoannen is it oer it algemien bewolke of mistich. De wyn waait suver it hiele jier troch út it noarden, mei in krêft fan trochinoar 28 km/h, mei wynstjitten fan 97–129 km/h.
Yaoundé
Skiednis
Yaoundé waard yn 1888 troch Dútske hannelers stifte as útfalsbasis foar de hannel yn ivoar en as in lânboukundich ûndersyksintrum. It waard beset troch Belgyske troepen. Under de Earste Wrâldkriich en nei de oarloch waard it de haadstêd fan Frânsk Kameroen. Nei de ûnôfhinklikens waard it haadstêd fan de Republyk Kameroen.
Lytse seachbekken
thumb|right|250px|Lytse seachbek De lytse seachbekken (Mergellus) foarmje in skaai yn de famylje fan de einfûgels. It skaai hat mar ien soarte, de lytse seachbek (Mergellus albellus).
Iems
Skiednis
De Iems wie al bekend by ferskate skriuwers út de Aldheid: Plinius de Alde yn Natuerlike Histoarje (4.14), Tacitus yn de Annalen (Boek 1), Pomponius Mela (3.3) en Strabo en Ptolemeüs, Geografy (2.10). Ptolemeüs brûkte de namme Amisios potamos, yn it Latyn Amisius fluvius. Oaren brûkten deselde namme of Amisia, of Amasios. Dat it om ien en deselde stream giet is wis, want hja jouwe it altyd in plak tusken de Ryn en de Weser oan, en boppedat wie it de iennichste rivier dy't nei it Teutoburger Wâld late.
Q
100px|thumb|right|Normaal en kursyf skreaun. De Q is de sântjinde letter fan it Latynsk alfabet. De letter komt nei de P en foar de R.
Fryske Peallen
Mienskip
thumb|260px|De Dobbe Yn 2012 waard in nije brede skoalle oan 'e Kolk iepene. Dêr krige Fryske Peallen ek it doarpshûsDe Dobber. Utsein in boerderijwinkel binne der fierder gjin winkels yn it doarp; de ynwenners moatte harren boadskippen fral út Oerterp en út it wat fierder lizzende Drachten helje. Fryske Peallen hat in feestkommisje. Fryske Peallen hat mei Sigerswâld in mienskiplike doarpskrante 't Pompeblêd.
Bibelgurdle
De namme 'Bibelgurdle' komt fan it Ingelske wurd Bible Belt, dêr't in grut gebiet yn it súdeasten fan de Feriene Steaten mei oantsjut wurdt, dêr't in grut part fan de befolking ortodoksk-kristlik is.
Milton Friedman
Friedman wie tsjin elke foarm fan oerheidsbemuoienis. "De Wrâldbank en it IMF binne nutteleaze ynstituten wurden en in sintrale bank is eigentlik net nedich foar de stjoering fan de kapitaalmerken", neffens de ekonoom yn ien fan syn tirades. Friedman beskôge de Nobelpriis as in definitive erkenning an syn gedachtegoed, mar út de linkse hoeke kaam in stoarm fan protest. Sûnttiids kin sein wurde dat dêr’t Friedman kaam, spul wie.
Reagan
Syn ideeën waarden min ofte mear tapast troch de Amerikaanske presidint Reagan en de Britske premier Margaret Thatcher.
Öömrang
thumb|250px|De noardfryske dialekten thumb|250px|Tinkstien mei it eilanner liet It Öömrang is it Noardfrysk fan it eilân Amrum. Tegearre mei it dialekt Fering is it Öömrang ien fan de dialekten fan it Noardfrysk. Der binne sa likernôch 600 minsken dy't Öömrang prate. Yn de noardlike doarpen fan it eilân Amrum wenje de measte sprekkers fan it Öömrang.
Grifformearde Tsjerken frijmakke
Geskriften
Yn de GTf stiet ién samling fan boeken sintraal: de Bibel. Dan binne der noch de Trije Formulieren fan Ienichheid (de Heidelberchske Kategismus, de Nederlânske (Geloofs)belidenis en de Doardtske Learregels) dy't ek fan wêzentlik belang binne.
Swettehoarne
De namme komt ek foar as Swette Horne en Swettehorne en lei yn de hoeke ('herne') fan de Swette benoarden Marsum dêr't dy de feart Harns-Ljouwert kruse skean foar Skinkeskâns oer. De Swette as wie de grins tuske Eastergoa en Westergoa, mar de juridyske grins lei net troch it wetter, mar oer de dyk op de eastlike wâl. Westergoa koe sa de wetterôffier troch de eastlike slinke fan de Midelsee regelje.
Cor Bruijn
Bruijn stoar mei 95 jier yn Hilfertsom. Margreet Bruijn, syn dochter skreau in biografy oer har heit dy't yn 1984 ferskynde.
Wilhelmshaven
thumb|260px|Stêdsteater thumb|260px|Stêdhûs thumb|260px|Stêdspark
Polityk
De Rie fan de stêd hat 42 sitten. Sa binne de sitten ferdield:
Wyomingmûsgoffer
Fretten
De Wyomingmûsgoffer fret benammentlik sied fan gerzen en krûden, dy't sammelet op nachtlike foeraazjetochten en yn syn wangpûden mei weromnimt nei syn hoale. Dêr leit er op dy manear in flinke foarrie oan, sadat er by min waar net op 'e lapen hoecht te kommen. Yn gebieten dêr't se gjin wintersliep hâlde, tarre Wyomingmûsgoffers winterdeis by kjeld en min waar gauris op 'e oanleine itensfoarrieden. Njonken sied ite se ek guon griene dielen fan planten.
Status
De Wyomingmûsgoffer hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Amerikaanske Unôfhinklikheidsferklearring
thumb|329x329px|Franklin, Jefferson, Adams, Livingston, en Sherman by it opstellen fan de ferklearring yn 1776. Gravuere nei Alonzo Chappel. thumb|309x309px|Unôfhinklikensferklearring De Amerikaanske Unôfhinklikensferklearring of Declaration of Independence is de ûnôfhinklikensferklearring fan de Feriene Steaten dy't foar in grut part opsteld waard troch Thomas Jefferson en dy't troch fertsjintwurdigers fan 12 fan de doe 13 Amerikaanske koloanjes oannommen waard op 4 july 1776. De steat New York sleat him oan by de ferklearring op 9 july 1776. De ferklearring hold de ûnôfhinklikens fan de Britske monargy yn. Dy ûnôfhinklikens waard yn de ferklearring rjochtfeardige troch in tal "wierheden" dy't de ûndertekeners "fanselssprekkend" fûnen: dat alle minsken gelyk skepen waarden, dat se troch harren skepper útrist binne mei bepaalde rjochten en dat ûnder dy rjochten falt: it rjocht op libben, op frijheid en op it neistribjen fan gelok. Under de ferklearring steane 56 hantekeningen. Ien dêrfan is fan John Hankock. Hy skreaun, sa giet it ferhaal, syn hantekening sa grut, dat de Britske Kening him sûnder bril lêze kinne soe.
Tusken 1775 en 1783 wie de Amerikaanske Unôfhinklikenskriich oan de gong yn de trettjin koloanjes oan de eastkust fan Amearika. De kriich waard fierd tusken de Amerikaanske ynwenners fan dizze koloanjes en de doe noch hearskjende Britten. De reden foar de kriich wie de wil fan de Amerikanen om ûnôfhinklik te wurden.
De orizjinele tekst
''We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness. – That to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed, – That whenever any Form of Government becomes destructive of these ends, it is the Right of the People to alter or to abolish it, and to institute new Government, laying its foundation on such principles and organizing its powers in such form, as to them shall seem most likely to effect their Safety and Happiness. Prudence, indeed, will dictate that Governments long established should not be changed for light and transient causes; and accordingly all experience hath shewn, that mankind are more disposed to suffer, while evils are sufferable, than to right themselves by abolishing the forms to which they are accustomed. But when a long train of abuses and usurpations, pursuing invariably the same Object evinces a design to reduce them under absolute Despotism, it is their right, it is their duty, to throw off such Government, and to provide new Guards for their future security. – Such has been the patient sufferance of these Colonies; and such is now the necessity which constrains them to alter their former Systems of Government. The history of the present King of Great Britain is a history of repeated injuries and usurpations, all having in direct object the establishment of an absolute Tyranny over these States. To prove this, let Facts be submitted to a candid world.''
Chrysalis
As de rûp folwoeksen is dan giet se ferpopkjen. De rûp spint meastal in kokon om har hinne. Krûpt dan út syn lêste rûpehûd wêrnei't de poppehûd oerbliuwt. De pop hinget oan in trie of heakje op in beskut plakje. Poppen hawwe faak in skutkleur. Se kinne har net bewege en moatte dêrom opgean yn de natuer. Guon skaaien lykje op deade blêden, of toarns of tûkjes. By flinters kin it popstadium acht dagen duorje mar ek wol fjouwer jier. Guon flinters bliuwe yn de pop sitten krekt sa lang oant de omstannichheden foar de flinter goed binne. As de flinter út de pop komt dan binne de wjukken nog opteard, sêft en ferfrommele. De flinter pompet de wjukken op troch se te bewegen. Dêrnei kin de flinter de wide wrâld yn fleane.
Sjoch ek
Nymphe (biologie) Chrysalis
Oksyrynchus
Keppeling om utens
Oksyrynchus papyri online - webside Oxford University
Stikelbaarch
De stikelbaarch (Latynske namme: Erinaceus europaeus), ek wol ychel, ychelbaarch of ychelswyn neamd, is in wiid ferspraat sûchdier út 'e famylje fan de stikelbargen (Erinaceidae), dat yn Fryslân rûnom foarkomt. Om ûnderskie te meitsjen mei oare stikelbargesoarten wurdt er ek wol oantsjut as de gewoane stikelbaarch, de westlike stikelbaarch of de Jeropeeske stikelbaarch. It is in bekende ferskining yn tunen yn West-Jeropa. De stikelbaarch is benammen bekend om syn stikelpels en syn gewoante om him by gefaar op te rôljen. It is wichtich om oan te jaan dat de stikelbaarch in folslein oar soarte bist is as de kjifstikelbaarch.
Fersprieding
De stikelbaarch komt yn hast hiel West-Jeropa foar, útsein Yslân en guon lytsere eilannen, lykas de Skotske Hebriden, Orkney- en Sjetlâneilannen en de Baleären. De eastgrins fan it gebiet dêr't er foarkomt, rint troch westlik Poalen, folget de grins tusken Tsjechje en Slowakije, en giet dan fierder súdoan troch Eastenryk en Sloveenje hinne nei de kust fan 'e Adriatyske See. Yn Skandinaavje libbet er oant fier boppe de poalsirkel, mar allinne oan 'e Atlantyske en Botnyske kusten, net yn it Skandinavysk Heechlân. Eastliker komt er ek foar yn hast hiele Finlân en Estlân en yn in flink part fan noardwestlik Ruslân en noardeastlik Letlân. Yn 'e rest fan East-Europa libje de naubesibbe noardlike (Erinaceus roumanicus) en súdlike Eastjeropeeske stikelbaarch (Erinaceus concolor). As eksoat komt de westlike stikelbaarch ek foar yn Nij-Seelân, dêr't er yn 1885 troch de minske útset is by de stêden Dunedin en Christchurch, op it Sudereilân, om ûngedierte te bestriden. Tsjintwurdich is de stikelbaarch folslein algemien op sawol it Sudereilân as it Noardereilân, útsein de hege berchkriten yn it binnenlân.