cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gregorius Gregorii
Gregorius Gregorii (Halle, Dútslân), ek wol Gregorius Gregorii Hallensis Saxoniae en Gregorius fan Hall, wie in brûnsjitter út Ljouwert. Hy wurke dêr fan 1602 oant 1611 ûnder oaren as klokke- en kanonnejitter foar de Steaten fan Fryslân. Dêrnjonken makke er liedklokken foar ferskate tsjerken yn Fryslân (9 hawwe syn sinjatuer) en Grinslân.
Blaustirns
Oare nammen
De Blaustirns wurdt yn Fryslân ek wol blausterns, blaustarring, skierstirns, skierstjirring as wetterswel neamd.
Tjeerdsmastate
De stinstoer is oplutsen út melearre kleastermoppen; de fleugels binne fan lytsere bakstien, yn ljocht en donkerread sadat it liket oft yn ferskillende perioades tafoege binne. De fleugels binne ûngelyk oan de toer lipke sadat der romte is foar in halfinsterke. Yn de fleugels steane oan toerside inkele finsterkes, soms op ûngelikense hichte. Fierders binne der grutte finsters mei boppeljochten mei lytse roeden sa’t dy om 1900 wenst wienen. It hiele gebou docht tinken as oft de stins yn de rin fan de skiednis syn oansjen krigen hat. By de geveltoppen binne rollagen mitsele en lytse skouders foarme. Dakgoaten binne der net sadat der in frije ôfdrip is.
Tichtset
thumb|In tichtset yn in [[Sleat (wetter)|sleat troch Egnatius Ydema ]] In tichtset is in fertikaal fiskersnet fan de iene wâl nei de oare wâl. De bûtenste parten fan it net binne de skodden; it middenste is it tichtsetterskod. Oan wjerskanten fan it net, dat oan de boaiem tarint, wurde ielfûken setten. Tichtsetfiskerij bart meast nachts; men fangt de iel op de trek. Tichtsetfiskjen is al hiel âld.
Skieppeklokje
Fersprieding
It Skieppeklokje is wat in seldsume plant wurden. De plant is wetlik beskerme en stiet dan ek op de Reade list. Om de plant te fermearderjen is de Blauwe Brigade oprjochten. Hjirfan kin it Gintsiaanblaujurkje. profiteare. De soarte komt noch it meast foar op wiete heidegrûn. Dêrneist is de plant ek te finen op de Waadeilannen. Bûten Nederlân komt de plant yn hiel de wrâld foar, sels oant Sibearje ta.
Anatomy
De measte anatomen betsjinne har fan it Latyn om maklik mei wittenskippers yn oare talen kommunisearje te kinnen. Foar de minske is der in algemien akseptearre terminology, de terminologia anatomica, fêststeld troch it FCAT, Federative Committee of Anatomical Terminology.
Oare (eardere) anatomyske terminologysystemen binne neamd nei it plak dêr't de gearkomste hâlden is, wêryn se fêststeld binne:
Sudergemaal
It gemaal is opnomd yn it programma fan iepenloftmuseum It Damshûs en toant de ynfloed fan bemeallen op it brûken fan it leech lizzende lân yn dizze omkriten. Yn it Sudergemaal wurde eksposysjes hâlden fan Fryske lânskipsskilders.
Riemer Veeman
Direkteur fan it koöperative molkfabryk yn Achlum en Marsum. Joech lieding by de opbou fan de lânboukoöperaasje. Foarsitter fan it Bûn fan Koöperative Molkfabriken yn Fryslân tusken (1905 - 1910). Foarsitter fan de Frico en lid fan fertsjinste fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou (1912)
Biogemy
As basiswittenskip besiket se in ferklearring fan it libben op molekulêrbiologysk nivo te jaan. De gemyske reaksjes dy't by in bepaald biologysk proses hearre, wurde ûndersocht oant op it molekulêr nivo. Troch de analyse fan ferskynsels op it lytste nivo, kinne dy op in grutter nivo, bygelyks selnivo, ferklearre wurde.
Georgius Pachymeres
Libben
Ek fan belang wie syn kompindium fan 13 boeken (Syngraphikai historiai), dy't allegear de Byzantynske skiednis behannelen en dy't as fuortsetting fan Georgios Akropolites syn wurk beskôge wurden kin.
Pachymeres wie ek dwaande mei oare wittenskiplike disiplines: sa garre er in samling geskriften fan Aristoteles en publisearre er hânboeken oer astronomy, wiskunde en muzyk.
Biogemy
Biogemy is sterk ferbûn mei de biotechnology en genetika.
Moarrewâld
thumb|225px|It eardere gemeentehûs fan Dantumadiel, 1927 thumb|225px|De Hale, Moarrewâld Moarrewâld (ek Moarmwâld) is in earder doarp yn de gemeente Dantumadiel. Op 1 jannewaris 1971 waarden Moarrewâld, Ikkerwâld en Dantumawâld gearfoege ta Damwâld. Moarrewâld wie it sintraal lizzende doarp fan de trije.
Bridgetown
Ekonomy
Fierders is it toerisme wichtich foar de ekonomy en wurdt der rum, sûker en melasse makke.
Bobbie Koek
Yn 2010 hold Koek op mei Kinderen geen bezwaar om har fierder ta te lizzen op it meitsjen fan film. Se studearre regy fiksje oan de Nederlânske Filmakadeemje.
Skuorbot
Etymology
It wurd skuorbot is in ferbastering fan it Latynske scorbus.
Slach oan de Sava
De Slach oan de Sava fûn plak yn 388 tusken de legers fan de Romeinske keizers Magnus Maksimus en Teodosius. De slach waard wûn troch Teodosius.
Petrus Overney
Pieter Izaäk Overney (Suwâld, dêr doopt 1636 - Ljouwert, nei 1711) wie in brûnsjitter (klokkejitter) út Ljouwert yn de 17e iuw.
Yfke Sturm
Wurkpaad
Sturm die yn 1997 mei oan de Nederlânske ferzje fan de Elite Model Look neidat sy op strjitte oansprutsen waard troch immen fan Elite Model Management. Sy wûn de wedstriid, en fuort dêrnei de International Elite Model Look Contest yn Nice, Frankryk. Sy wie doe 15 jier.
Romeinske ferovering fan Brittanje
Mar wat lykwols de wichtichste redenen wienen foar de oermastering wie de stipe dy't kening Kunobelin joech oan de Gallyske druïden dy't hieltyd foar rebûlje soargen yn Galje. Om syn greep op de Gallyske provinsje te fergrutsjen stelde Klaudius alle druïden bûten de wet en sûnder de oermastering fan Brittanje hie dy wet gjin sin.
Hollânske skoalle
De wichtichste binne Rembrandt van Rijn, Frans Hals, Johannes Vermeer, Jacob van Ruisdael en Jan Steen.
Bumastate (Bitgummole)
Op de kaarten fan Schotanus en Eekhoff stiet Buma oanjûn benoarden de seedyk, dus ‘bûtendyks’. As der in Bumastins west hat, sil dy grif oan de oare kant fan de dyk stien hawwe. De âldst bekende bewenner wie Wybrandt Buama, dy't yn 1511 54 pûnsmiet nij lân en 7,5 pûnsmiet âld lân yn eigendom hie en der noch ris 27 pûnsmiet by hierde fan widdo Lyoets Roorda en 7 pûnsmiet fan twa oaren. Dat de eigeners fan de state sille in soad nij lân oanmakke hawwe.
Global Positioning System
De satelliten stjoere in sinjaal en mei help fan GPS-ark (lykas autonavigaasje) kin neigien wurde wannear't it sinjaal ferstjoerd is en wêr't it wei komt. Teorysk is it mooglik mei trije satelliten en in GPS-ûntfanger it plak en de hichte nei te gean. It plak dêr't men dan is wurdt berekkene mei in krektens fan op syn heechst 10 meter ôfwiking.
Loek Hermans
Hermans folge de hbs yn Kerkrade en studearre fan 1969 - 1976 bestjoerskunde oan de Katolike Universiteit Nymwegen. Hjirnei wie hy learaar maatskippijlear oan de Bestjoersskoalle yn Gelderlân. Fan 1969 ôf wie Hermans lid fan de VVD. Hy hie ferskate funskjes yn de JOVD, de jongereinorganisaasje fan de VVD. Fan 3 septimber 1974 - 5 septimber 1978 wie hy lid fan de gemeenteried yn Nymwegen. Fan 8 juny 1977 - 24 septimber 1990 wie Hermans lid fan de Twadde Kamer, fan septimber 1988 oant septimber 1990 as ficefraksjefoarsitter. Hermans waard yn 1986 ferslein troch Voorhoeve by de striid om it fraksjefoarsitterskip fan de VVD. Hy late yn 1987-1988 de Parlemintêre enkête nei de Paspoartaffêre.
Hermans ferliet yn 1990 de Twadde Keamer en waard boargemaster fan Swol. Fan 1994 - 1998 wie hy kommissaris fan de Keninginne fan Fryslân. Syn idee foar in grut folksfeest sette kwea bloed doe't Hermans it ferbûn oan it tema 500 jier sintraal bestjoer yn Fryslân. De festiviteiten gienen lykwols troch ûnder de namme Fryslân 500 en kosten Hermans in soad populariteit yn Fryslân.
Hoorneboegse Heide
De Hoorneboegse Heide is in natoergebiet lizzend ten suden fan de beboude kom fan Hilfertsom. It gebiet beslaat ± 190 ha natoergebiet. It lângoed "De Hoorneboeg" foarmet it heechste punt fan it gebiet. Hjir leit tsjintwurdich in konferinsjesintrum. It gebiet wurdt sûnt 12 maaie 2004 beweide troch kofee sadat it lânskip iepen bliuwt en de foar de heide spesifike fegetaasje in stân hâlden wurdt.
Jacob Binckes
Famylje
De bruorren sochten it lykwols hegerop. Jacob keas foar de seestriidmacht en soe de rang fan kommandeur berikke yn tsjinst fan de admiraliteit te Amsterdam. Ek syn bruorren krigen grutte ynfloed, se wurken foar de VOC of krektas Jacob by de Amsterdamse admiraliteit. In diel fan de famylje bleau yn de Súdwesthoeke en fêstigen har lykas Jacob yn Starum dêr't se ek minsken fan oansjen wiene. Yn de 19e iuw is de famyljenamme útstoarn.
Arbogast
Arbogast († 8 septimber 394) wie in Romeinsk generaal fan Frankysk komôf, dy't in oantal jierren as oerbefelhawwer de machtichste man wie yn it West-Romeinske Ryk. Hy brocht it Ryk yn in slimme krisis doe't er syn eigen polityk fierde.
Oerbefelhawwer
Arbogast skode dêrnei Flavius Eugenius as keizer nei foaren, dy't earst yn Galje en letter ek yn Itaalje erkend waard. De East-Romeinske keizer Theodosius I wie hiel bot op dizze beneaming tsjin en fûn dat hy allinnich it rjocht hie in opfolger oan te wizen. In noch grutter ûnderwerp fan konflikt wie de godstsjinst. Keizer Teodosius wie in sterk oanhinger fan it kristendom, en hie alle iepenbiere heidenske gearkomsten yn it hiele keizerryk ferbean. Arbogast lykwols hie him ferbûn mei de heidense fraksje yn de senaat, en ûnder Eugenius hie it heidendom yn Rome har lêste bloeiperioade.
Armeenje
Armeenje is in lân in Lyts-Aazje. De haadstêd is Jerevan en de presidint fan de republyk is sûnt 2008 Serzj Sarkisian. It lân makke foarhinne diel út fan Sowjetuny, mar is hjoed de dei in demokratyske steat. Armeenje is ien fan de âldste beskavingen fan de wrâld mei in rike skiednis en kulturele erfenis. It is ek it earste lân dat it Kristendom as steatsreligy oannomd hat. Hoewol't it grûnwetlik in sekuliere steat foarmet spilet it kristlik leauwen in wichtige rol yn de skiednis en de identiteit fan de befolking, de Armeenjers.
Talen
thumb|right|190px|Armeensk manuskript út de 11e iuw De talen dy't yn Armeenje sprutsen wurde binne Armeensk (offisjele taal) en it Russysk. It Armeensk hat in eigen alfabet dy't útfûn is troch de muonts Mesrob Mashtots yn 405. It alfabet bestie earst út 36 letters, dêr't yn de 12e iuw twa letters oan tafoege binne. Neffens de lêste folkstelling út 2001 sprekt 97,7% as memmetaal it Armeensk, 1% Koerdysk en 0,9% Russysk.
Folkshegeskoalle
In folkshegeskoalle is in ynstelling foar folwoeksene-ûnderwiis dat kursussen fersoarget. De earste folkshegeskoallen waarden fan 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw ôf stifte yn Denemark. Dat barde op inisjatyf fan 'e dichter, teolooch en filosoof N.S.F. Gruntvig, dy't it doel hie om dêrmei de plattelânsbefolking te emansipearjen en ferset te bieden tsjin it opkommende rasjonalisme en liberalisme. Oant op 'e dei fan hjoed hawwe folkshegeskoallen yn 'e Skandinavyske lannen in wichtich oandiel yn 'e edukaasje fan 'e befolking.
Kerklaan
Kerklaan is in buorskip yn de gemeente Stichtske Fecht in de provinsje Utert. It leit oan it Amsterdam-Rynkanaal by de Loenerslootske Brêge.
Grutte alk
De grutte alk (Pinguinus impennis) wie mei 75 sm de grutste fûgel út de famylje fan de alkfûgels. Sûnt likernôch 1844 is de soarte lykwols útstoarn.
Judith Leyster
Wurk
Bekend wurk is:
Hôf (perseel mei fruchtbeammen)
In hôf, hou of hôving is in stik grûn dat yn gebrûk is foar it kweken fan frucht- of nutebeammen, mei as doel om 'e fruchten of nuten te brûken foar minsklike konsumpsje. Yn Nederlân komme sokke hôven fral foar yn 'e Betuwe en yn it Lân fan Maas en Waal. Foarhinne hiene ek yn Fryslân in protte boerepleatsen in eigen hofke; dêrfandinne it wurd "hofkesjonge", dat it stellen fan fruchten út oarmans hôf wie. Yn it Frysk wurdt it wurd "wyngerd" wol as synonym foar "hôf" brûkt, hoewol't in wyngerd eins in spesifyk soarte hôf is, dêr't druven kweekt wurde.
Dominikanen
De dominikanen (aktiven) krige yn de midsiuwen fan paus Gregoarius IX de ynkwisysjetaak opdroegen.
Skiednis
Op it Fjirde Lateraansk Konsylje fan 1215 wienen preekjen en sielesoarch neamd as de wichtichste preesterlike taken wêr't yn dy tiid troch preesters net genôch oandacht oan bestede waard. Dominikus Guzman, in muonts hat spesjaal om yn dy need te foarsjen syn oarde oprjochten. Ein 1216 krige hy fan de paus Honoarius III goedkarring yn de bul Religiosam vitam foar dat inisjatyf. De earste leden fan de oarde waarden troch him nei universiteiten fan Parys en Bologna stjoerd om harren te bekwamen yn de teology. De oarde fan de dominikanen waard en wurdt skaaimerke troch yntellektuele ynspanningen, yngreven stúdzje, aktive ynteresse yn de stedske maatskippij, preekjen en misjonêre aktiviteiten. De dominikanen ferbûnen kontemplaasje (beskôging) mei aksje. Yn Utert kaam yn 1232 de earste Nederlânske festiging fan de dominikanen.
Jan Postma (skriuwer)
Jan Postma (Hurdegaryp, 1 july 1932 - 23 july 2015) wie in Nederlânsk âld-plysjeman en auteur fan plysjeromans.
Biografy
Nei de middelbere skoalle moast Postma it leger yn. Dêrnei folge er in plysjeoplieding en gie doe oant wurk by de berneplysje en de sedeplysje.
Frederik August Stoett
thumb|F.A. Stoett Frederik August Stoett (Ljouwert, 5 maaie 1863 - Nymwegen, 27 april 1936) is in Nederlânsk taalkundige. Syn heit wie yn Ljouwert gemeente-arsjitekt.
Biografy
Neist syn wurk as learaar wijde Stoett him oan de wittenskip om de Nederlânske taal. It bekendst is hy wurden mei syn boek oer Nederlânske sprekwurden.
1314
Ferstoarn
thumb|Jacques de Molay
Jeddah
Jedda is de wichtichste tagongspoarte nei Mekka en Medina, de hillichste stêden yn de islam.
Hynstekrêft
De hynstekrêft hat gjin ynternasjonaal symboal.
English horsepower
Dy wearde is lyk oan wat letter yn Ingelân metric horsepower neamd waard. 1 hk komt dus oerien mei likernôch 0,736 kW, en 1 kW mei sa'n 1,359 hk.
Keppeling om utens
kW nei pk omrekkenje
74
Ferstoarn
70er
Harz (Landkreis)
Landkreis Harz is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saksen-Anhalt en hat 229.176 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 2007.
Nominatyf
De nominatyf (Latyn nominare = beneame) of earste nammefal is de nammefal dy oer it algemien it ûnderwerp fan in tiidwurd oanjout. Mei oare wurden: de nominatyf jout oan wa't de hanneling ferrjochtet dy't mei it tiidwurd útdrukt wurdt.
Baktearje
Algemien
De measte baktearjen binne sa'n 1–5 µm (0,001-0,005 mm) lang. De grutte kin per soarte lykwols frijwat farieare. De parasitêre baktearje Rickettsia kin 0,1 μm (0,0001 mm) mjitte, wylst de "swervel-itende" reuzebaktearje Thiomargarita namibiensis ôfmjittingen oant 750 mikrometer (0,75 mm) berikke kin. Baktearjen binne de lytste organismen dy't noch mei in ljochtmikroskoop waarnimber binne.
Skiermûntseach (plak)
Mei de lizzing fan 53°29' NB is it it noardlikste plak fan Fryslân en Nederlân.
Yslânsk
It Yslânsk (íslenska) is in Noardgermaanse taal mei omtrint 320.000 sprekkers. It is de offisjele taal fan Yslân. Histoarysk sjoen hat it twa tiidrekken hân: it Aldyslânsk en it Nijyslânsk.
De letters c, q, w en z wurden net brûkt, behalve foar wurden en namen fan net-Yslânske ôfkomst. Fjirder klinke i en y gelyk, sa as ek í en ý. De yn ûnbrûk rekke z klinkt as s, krekt as in alle Noardgermaanske talen. Op it earste wurdlid fan in wurd leit de klam.
Noardgermaanske talen
Tiidwurden
De hin wurdt slachte:
Kuorbalferiening WWC
De feriening is ûntstien doe't de kuorbalferiening fan Mantgum, Wês Tûk en Fluch, fusearre mei de kuorbalferiening fan Wiuwert, Wardy.
Juwinga
De famylje Juwinga wie in wichtige Haadlingenfamylje yn Westerlauwersk Fryslân. Yn de twadde helte fan de 15e iuw waarden sy mei de Siaerda's en Harinxma's ta de machtichste famyljes fan Fryslân rekkene. Sy hienen sizzenskip oer Boalsert en hearden ta de partij fan de Skieringers.
Dominylyster
Fersprieding
De Dominylyster komt selden foar yn Nederlân, en dan allinnich op trochtocht. Dominylysters briede yn it berchtme, yn it noarden yn Skotlân en Skandinaavje, en ek yn de Alpen. Winterdeis lûke de fûgels nei de lannen by de Middellânske See. Soms binne se yn de maaitiid of yn de hjerst yn Nederlân te sjen, fral oan de kust, at se ûnderweis binne.
Fuortplanting
It nêst is, lykas by de measte Lysters, moai rûn en meast leech by de grûn yn 'e strûken. De 4-5 aaien wurde yn 2 wike útbred, wêrnei de jongen ek noch 2 wike yn it nêst bliuwe.
Johannes Jelgerhuis
thumb|Johannes Jelgerhuis fan [[Jan Willem Pieneman]] thumb| J. Jelgerhuis, De Amsterdamske bûtensingel by de Leidske poarte Johannes Jelgerhuis (Ljouwert, 24 septimber 1770 - Amsterdam, 6 oktober 1836) wie in Nederlânsk keunstskilder, yllustrator en akteur. Hy krige ûnderwiis fan syn heit, Rienk Jelgerhuis (1729-1806), en fan de behang- en lânskipsskilder Pieter Pietersz. Barbiers II. Hy reizge mei syn heit de Republyk troch en makke wilens yllustraasjes foar almanakken, politike tekeningen en grafysk wurk oer it doetiidske barren.
Houlik en bern
Ut it twadde houlik:
Thera Coppens
Skreau in soad berneboeken en bernepoëzij. Hja skreau 9 bernemusicals en mear as 150 berneferskes (ferskynden op grammofoanplaten en cd’s). Stalde ûnder mear twa kear it Berneboekewikegeskink gear (yn 1981 'Je Eigen Tijd' oer bern en skiednis en yn 1982 'Retourtje Ver weg' oer reizgjen).
Azerbeidzjan
Skiednis
Oant en mei 1991 soe Azerbeidzjan by de Sowjetuny heare. Dat jier stoarte de Sowjetuny yn en krige it har ûnôfhinklikens werom krektsa as de neistlizzende buorlannen Armeenje en Georgje. Al gau ûntstie kriich mei Armeenje oer de kristlike enklave Nagorno-Karabakh. Yn 1994 foel Armeenje Azerbeidzjan oan en oermastere de enklave, dy't sûnt dy tiid troch har beset holden wurdt. Yn de kriich foelen mear as in miljoen slachtoffers, en moasten 800.000 mensen flechtsje.
Halina Reijn
Halina Reijn (Amsterdam, 10 novimber 1975) is in Nederlânsk aktrise en skriuwster. Sy waard grut yn Wildervank en Grins en wennet yn Amsterdam. Se wûn de Theo d'Or, in Nederlânske toanielpriis. Op 28 jannewaris 2017 ûntfong se de Theo Mann-Bouwmeesterring. Reijn is de sânde persoan dy't de ring drage mei.
Azerbeidzjan
Taal
It meastepart fan de Azerbeidzjaanske befolking sprekt foaral Azerbeidzjaansk. Azerbeidzjaansk is in Turkske taal en liket dan ek in soad op it Turksk, mar de taal hat ek in protte Arabyske, Perzyske en Russyske ynfloeden ûndergien. Neist it Azerbeidzjaansk wurdt it Russysk as twadde taal sprutsen. Fierders wurde noch ferskate talen sprutsen troch de lytse minderheden, lykas it Lezgysk.
Halina Reijn
Wurkpaad
Yn it seizoen 2006/2007 spile sy yn leafst fjouwer stikken: “The Taming of the Shrew”; “Hedda Gabler”; “Oresteia”; en “Rouw siert Electra”; hja krige der in Theo d’Or-nominaasje as “Beste Frouljus Aktrise” foar.
Likebroer
In likebroer (ek wol konvers) is in kleasterling dy't wol de gelofte fan de oarder dêr't hy ta heart, ôflein hat mar sûnder klerikale wijingen en mei minder ferplichtings wat it koaroffysje oangiet. Sy wienen yn it earstoan muontsen dy't (meast) op lettere leeftyd yn it kleaster gongen en dy, omdat hja gien kennis fan it latynsk hienen en dêrtroch net geskikt foar de koartsjinst. De likebruorren waarden meastentiids ynset foar hânwurk of oare materiële en praktyske oangelegenheden te dwaan. Sa wurken se by Sistersjenzers benammen op de úthôven, de grutte pleatseftige fêstigingen fan wêrút men it kleasterlike grûnbesit bewurke en behearde.
Potsdam
Sport en rekreaasje
Potsdam leit oan de Jeropeeske kuierrûte E11, dy't fan De Haach nei it easten rint, op it stuit oant de grins mei Poalen/Litouwen. De súksesfolle frouljusfuotbalferiening 1. FFC Turbine Potsdam komt út Potsdam.
De Haukes
De Haukes is in plak yn de gemeente Hollâns Kroan yn de provinsje Noard-Hollân.
Wierskuorre
De Haukes is it ienige plak op Wieringen dêr't noch in typyske âlde wierskuorre te sjen is. It is in grutte houten skuorre mei swart tarre planken. Yn dit soarte skuorren waard wier (eigentlik seegers) yn balen opslein. Faak waarden yn de wierskuorren de balen ek parse. In orizjinele wierskuorre is fersetten nei it Suderseemuseum yn Inkhuzen. Ek steane yn De Haukes eineboeten, dêryn waarden einen hâlden en de aaien waarden ferkocht oan de grutte koekefabriken. Tsjintwurdich stean se leech of se hawwe in oare bestimming krigen.
Pieter Weening
Karriêre
Weening, dy't berne is yn de Harkema, rydt sûnt 1999 by de ploegen fan Rabobank, fan 2004 oant 2011 by de profôfdieling fan dy ploech sûnt 2012 rydt Weening foar de Australyske ploech Orica-GreenEdge Cycling. Yn syn earste profjier wûn hy in tal lytse wedstriden en ried boppedat de Omgong fan Spanje út. Pieter Weening syn spesjaliteit is it klimmen.
Skipsleat (Nijlemmer)
thumb|right|250px|Skipsleat by Nijlemmer De Skipsleat (Stellingwerfsk en offisjeel: Schipsloot) is in opfeart by Nijlemmer yn de gemeente Weststellingwerf.
Ferbûn fan de trije stêden
It stêdenferbûn hie yn Westerlauwersk Fryslân in stabilisearjende wurking yn de fûleindige tiid fan de partijstriid.
Skûtsje
Skûtsjes wienen net boud foar de Sudersee, mar dochs binne se al brûkt om terpierde en dong fan Fryslân nei de omkriten fan Warmond te bringen. Sûnt 1974 wurdt yn de hjerstfakânsje op dat trajekt de Strontrace fersyld.
Stabij
Lichemsskaaimerken
De stabij is in middelgrutte hûn, mei foar rikels in skofthichte fan likernôch 53 sm, en foar teven 50 sm. Rikels weagje ideäliter 23-25 kg, en teven likernôch 20 kg. De measte stabijen hawwe lang, slaggerich, sêft hier en in swartbûnte kleur. Lykwols komme ek brúnbûnte en blaubûnte eksimplaren foar, en dy binne tastien, mar trijekleurige bisten wurde as rasûnsuver beskôge en kinne net opnommen wurde yn it stamboek. Krollich hier wurdt ek as in rasflater sjoen. De gemiddelde libbensferwachting is foar stabijen 13-14 jier.
Anni Friesinger
Anni Friesinger (folút: Anna Christina Postma-Friesinger; Bad Reichenhall, 11 jannewaris 1977) is in âld Dútske reedrydster.
Yn de perioade fan 2000 oant 2005 waard Friesinger fiif kear Europeesk kampioene allround. Allinne in 2001 wûn se de titel net trochdat se op de 1500 meter fallen wie.
Ferstienne patronym
Nederlân
Yn Grinslân, Drinte, Oerisel en Gelderlân komme efternammen op -ing of -ink foar: Wiebing (ôfstammeling fan Wiebe); Wesselink (ôfstammeling fan Wessel). Mar omdat dy efterheaksels yn de Nedersaksyske dialekten de rommere betsjutting "hearrende by" hat, wurdt it yn efternammen ek wol oan oare wurden plakt: Banning, Veltink, Waterink. It algemien Germaansk efterheaksel -ing is trouwens tige âld. De ôfstammelingen fan Karel Martel wurde de Karolingen neamd; sjoch ek de oantsjutting Wytsing (fan oarsprong Viking), foar lju dy't mei harren boaten ynhammen fan 'e see (vík) opsylden.
Skandinaavje
Yn Noardgermaanske talen komt it ferstienne patronym foar as it efterheaksel -son of ek wol -sen yn it Deensk en Noarsk. It Iislânsk is de iennichste Jeropeeske taal dêr't it patronym noch funksjoneel is (en dus net ferstienne), en dêr't eltse 'efternamme' yn prinsipe einiget op -son ("-soan") of -dóttir ("-dochter").
Roemeenje
Yn it Roemeensk komme de ferstienne patronimen -escu en -eanu foar, lykas yn Petrescu (soan fan Petre).
Kofi Annan
Underskiedingen
Yn 2003 krige er de Sacharovpriis foar Frijheid fan Tinken fan it Europeesk Parlemint en itselde jier ûntfong er in earedoktoraat fan de Universiteit Gint.
50 Cent
thumb|50 Cent Curtis James Jackson III (* 6 july 1975 in New York City), ferneamd ûnder syn artystenamme 50 Cent, is in Gangsta-Rapper út de Feriene Steaten.
Poarperstreekparlemoerflinter
Foarkommen
Froeger wiene der lytse populaasjes in Limburch mar dy binne in de rin fan de jierren ferdwûn. De flinter hâldt fan matich fiedselrike rûchten en greiden mei rivierkes. De Poarperstreekparlemoerflinter is noch te finen yn de Ardennen en Eifel. It is in honkfêste soarte.
Op de reade list stiet de flinter as ferdwûn út Nederlân.
Henricus Antonides Nerdenus
Henricus Antonides van der Linden brûkte de Latynske namme Nerdenus nei syn berteplak Naarden. Henricus boaske mei Ludoviva Herberts Wijncoop, en se hiene yn alle gefallen ien soan: Henricus Antonides van der Linden.
Kosovo
Klimaat
Kosovo hat in myld kontinintaal klimaat. Kâlde winters mei aardich wat snie oant −20 °C, simmerdeis en hjerstmis is it drûch en kin it 40 °C wurde. Mediterraanske en Alpine ynfloeden soargje foar regionaal ferskaat. De measte rein falt ornaris fan oktober oant en mei desimber.
Paul van Ostaijen
Priuwke
De zeeman
Hippolytushoef
Hippolytushoef is in doarp yn de Noard-Hollânske gemeente Hollâns Kroan. It wie it grutste doarp fan de eardere gemeente Wieringen en yn it doarp stie it gemeentehûs fan de gemeente Wieringen.
Lingua franca
In lingua franca is in taal dy’t as mienskiplik kommunikaasjemiddel op grutte skaal brûkt wurdt tusken minsken mei ferskillende memmetalen.
Herford (Kreis)
Herford is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 247.754 ynwenners. It distrikt waard yn syn hjoeddeistige foarm oprjochte yn 1969.
Missoery (rivier)
De rivier sleept in soad slyk mei, dêrom wurdt er ek wol Big Muddy neamd.
Der is net folle skipfeartferkear op de Missoery. Allinne it part dat nei gearrin mei de Niobrara is befarber. De rivier is sadwaande fan mear belang foar yrrigaasje en de wetterreserves.
Georgius Coopmans
Coopmans wie in fraachbeak foar syn medyske studinten en skriuwer fan meardere wurken. Syn hûs oan de Foarstrjitte yn Frjentsjer út 1746 toant yn de gevel de kop fan Hippokrates en waard letter 't Coopmanshûs.
Ankeveen
It doarp hat 1530 ynwenners (2004) en twa tsjerken. De roomske tsjerke is fan 1928 en is wijd oan de hillige Martinus. De protestantske tsjerke wurdt net mear brûkt.
Kamp Vught
Kamp Vught (Dútsk: Konzentrationslager Herzogenbusch) wie ien fan de trije konsintraasjekampen yn Nederlân yn de Twadde Wrâldkriich. Kamp Vught lei tichtby de rekreaasjeplasse de IJzeren Man. thumb|Kamp Vught thumb|Nasjonaal Monimint Kamp Vught It kamp waard laat fan de SS, oars as de oare kampen. De lizzing waard mei bepaald troch de neite fan De Bosk; it waard dêrom troch de Dútsers oantsjut as Konzentrationslager Herzogenbusch. Yn De Bosk wienen in oantal lanlike Dútske ynstellingen en it kamp lei tichteby goede wegen en it spoar. It kamp moast as 'modelkamp' tsjinje. It wie it iennige kamp bûten Dútslân yn West-Europa dat as konsintraasjekamp registrearre wie.
Snoop Dogg
thumb|Snoop Dogg (2005) Snoop Dogg (berne 20 oktober 1971 yn Long Beach (Kalifornje) as Calvin Cordozar Broadus, Jr.), is in Amerikaansk rapper en filmstjer. Eartiids hied er in langere namme, Snoop Doggy Dogg.
Nederlânske Reade List fan fûgels
De reade listen wurden geregeldwei bywurke, bygelyks om de tsjien ta tolve jier. De aktualiseare Reade list fan fûgels fan 2016 waard op 30 novimber 2017 troch it Ministearje fan Ekonomyske Saken en Klimaat publiseare (Beslút nr. 17174206 fan 18 novimber 2017).
Kategoryen
Dûkelmantsje - Charadrius alexandrinus ssp. alexandrinus - bedrige
Rinkelein - Bucephala clangula ssp. clangula - gefoelich
Skries - Limosa limosa ssp. limosa - gefoelich
Puzelmuseum
Yn it museum binne in soad logyske puzels, Breinbrekkers en Ridsels te sjen. Der kin ek sels puzele wurde troch jonge en âlde besikers. It is ek geskikt foar berne-, famylje-, buert- en personeelsfeesten en skoallen.
Ksylofoan
thumb|right|250px|Ksylofoan foar bern De konsert ksylofoan is in muzykynstrumint dat by it stimd slachwurk heard en bestiet út twa rigen toetsen, dy't ophongen binne oan in op in freem spand tou. Ien rige foar de wite toetsen, as it ferlike wurdt mei in piano en in rige foar de swarte. Under elke toets kin in resonator hingje om de grûntoan te fersterkjen. Omdat de toanhichte (ûnder oare) ôfhinget fan de lingte fan de toets binne de leechste toanen folle langer as de heechste (itselde jildt foar de resonatoaren).
Arend Hauer
Hauer wie benammen warber op it mêd fan amateurtoaniel. Dêrneist spile er ek yn in stikmannich telefyzjesearjes. Hy wie belutsen by de Nederlânske Amateur Toaniel Uny en joech ek toanielles. Hauer wie boaske oan de aktrise Teunke Mellema (1906-1979), tegearre spilen sy noch yn 1975 yn de searje Oorlogswinter. Hauer en syn frou binne de âlden fan akteur Rutger Hauer (1944-2019).
Landseer
Skiednis
Fanwegen har treflike swimkapasiteiten waarden sokke twakleurige hûnen brûkt troch fiskerslju om netten oan lân te slepen. Ek rekken se bekend om't se drinkelingen út it wetter rêden. Dat mei-inoar makke har populêr by Jeropeeske fiskers. Men is fan betinken dat de útfier fan 'e hûnen fan Nijfûnlân ôf benammen yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw begûn, mar har oanwêzigens op skilderijen út it begjin fan dy iuw bewiist dat der doe al guon yn Ingelân west hawwe moatte.
Anny de Jong
Dichteres
Nei har ûnderwizersoplieding begûn Anny de Jong mei de stúdzje MU-Frysk. Se skreau yn dy tiid al gedichten en waard oantrune troch Freark Dam om troch te gean mei dichtsjen. Har earste fers waard publisearre yn De Strikel (1971), in jier letter siet se al yn de redaksje fan it blêd. Har earste dichtbondel Flinterfyn flues fan wearde kaam út yn 1981. Har fersen hawwe gauris in wat tryste melangolyske ynslach. Njonken Freark Dam hat noch in oare Fryske dichter har ynspirearre, Sybe Sybesma. Foar de Fryske dichter Sybe Sybesma skreau hja har twadde bondel Nettsjinsteande.
Ferskaat
Gedichten fan har ferskynden yn de Fryske Skriuwerskalinder, ek skriuwt De Jong gedichten foar Ferstifal, de jierlikse foardrachtskriich foar jongerein. Der ferskynt ek Nederlânsk wurk fan har. Sa skriuwt se oarspronklik Nederlânsk lyk as Een Ster van een hond (letter oerset yn it Frysk) mar set ek boeken fan har sels oer, bygelyks de Mentha Minnema-rige. By Utjouwerij Bekadidact wurket se mei oan de Klippersearje, in Nederlânsktalige searje foar bern mei lêsproblemen.
Jan van der Veen
Wolsprekkend abbekaat en Frysk Steatelid. Mei Anne Franciscus Jongstra en Anthony Winkler Prins siet er sûnt 1814 yn de redaksje fan de 'Provinciale Friesche Courant', it orgaan fan de liberale partij yn Fryslân.
Frâns fan Donia
Fan Donia waard wierskynlik berne op Hinnemastate yn Jelsum. Heit Keympe wie ûnder mear grytman fan Ljouwerteradiel. Yn 1618 boaske er yn Ljouwert oan Geertruyd Engelstede dy't yn 1642 ferstoar. Yn 1645 troude er twads yn Sutfen mei Helena fan Heuclom, dochter fan de boargemaster fan Hurderwyk.
Skryn
thumb|De skryn mei de bonken fan [[Tomas fan Kempen yn Swol.]] In skryn (Latyn: scrinium) of reliquarium is in kist(je) dêr't kostberheden, benammen relikwyen, yn beware wurde kin.
Antananarivo (stêd)
De namme
Antananarivo waard om 1625 hinne fanwege kening Andrianjaka stifte. De namme betsjut "stêd fan tûzen minsken", fanwege it tal soldaten dat de stêd beweitsje moast.
Mikroneezje (lân)
Mikroneezje, of eins de Federearre Steaten fan Mikroneezje binne in lân yn Oseaanje. It lân leit yn de Grutte Oseaan en is in ûnderdiel fan de Mikroneezje. Mikroneezje beslacht it sintrale en eastlike diel fan de eilannekloft de Karolinen, yn it westlike diel fan dizze kloft leit it eilan Palau.
Paazjes
De famylje fan de paazjes hat likernôch 700 ferskillende soarten. De measte fan dy soarten libje yn de tropen. Yn Europa komme alve soarten foar, dêrfan yn Noard-Europa fjouwer. In soad skaaien libje op giftige planten en nimme dat gif op yn harren lichem. De rûpen besitte in osmatearium. Dat is in soart foarke-eftich orgaan dat se útstekke kinne. Wylst se dat útstekke skiede se in sterke krûdeftige stof út. Dy stof stjonkt, dêrmei hopet de rûp dat de fijân fuortgiet. Yn de famylje fan de Paazjes wurdt allinnich oerwintere as aai of as pop. De Healwaaks rûp komt net foar by de Paazjes.
Ohio (rivier)
De gearrin fan de rivieren Allegheny en Monongahela yn it sintrum fan de stêd Pittsburgh yn Pennsylvania wurdt beskôge as it begjin fan de rivier. De rivier streamt fierder troch de steaten Ohio, West Firginia, Kentucky, Indiana en Illinois, of foarmet de grins fan dy steaten. Se mûnet yn de Mississippy by de stêd Kairo yn de steat Illinois.
Muorre fan Hadrianus
Doel
De muorre foarme ek de noardlike grins fan it Romeinske ryk en is ien fan de bêst bewarre stikken. Wierskynlik dienen de poarten yn de muorre ek tsjinst as dûaneposten, om sa foar de hannel as trochgong te fungearjen.
Sjoerd de Vries (reedrider)
Yn 2006 waard er trettjinde by it NK Oer Alles 2006/07. Begjin 2007 waard er kampioen NK Oer Alles foar Junioaren. Yn itselde jier die der mei oan de WK foar junioren, dêr't er goud wûn foar syn lânsman Tim Roelofsen. Ek wie er part fan de ploech dy't dêr goud wûn by it ploegriden. Op 3 en 4 maart waard er ek noch Nederlânsk kampioen Sprint foar Junioaren.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1984
200px|thumb|right|It Olympysk boksstadion fan Los Angeles 1984
Medaljespegel
De top sân fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1984.
Heinrich Christian Schnoor
Biografy
De gegevens fan Heinrich Christian Schnoor syn libben binne net wis. De Allgemeine Deutsche Biographie fernijt syn bertedatum yn 1760, wylst syn bekende data fan ynskriuwing as studint yn de rjochten oan Dútske universiteiten suggerearje dat er om 1766 hinne berne waard. Hy wie in soan fan de distriktsbestjoerder yn Rethwisch (Stormarn), Kammerrat Jakob Schnoor. Al yn 1790, yn syn stúdzjetiid oan de Friedrich Universiteit yn Halle, soe er in "âld-studint" west hawwe. Tsjin de eftergrûn fan syn earste ynskriuwing oan de Christian Albrechts Universiteit te Kiel op 28 oktober 1782, is dat in begryplike ferklearring.
Erich Deppner
Nei de oarloch
Ier yn 1945 waard Deppner weromroppen nei Berlyn; nei it feroverjen fan Berlyn troch Russyske troepen, kaam er yn Russysk kriichsfinzeskip. Yn 1950 waard er frijlitten. Werom yn Dútslân wurke er foar de Organisation Gehlen, in fan Amerikanen dominearre ynljochtinetsjinst, en letter foar de BND (Bundesnachrichtendienst). Syn wurkjouwers wisten fan syn oarlochsferline. Ut Nederlân wei waard sa'n tweintich kear besocht om Deppner foar de rjochter te krijen fanwege oarlochsmisdieden, mar alle fersiken waarden ôfwiisd. . Yn 1964 waard Deppner foar it hof yn München oanklage foar de moard op de Russyske kriichsfinzenen, mar hy waard - ek yn heger berop - frijsprutsen.
Gurbe Douwstra
Muzyk
Nei Maîtresse hat hy in skoftlang net mear mei de muzyk dwaande west, mar nei it skriuwen fan inkele lieten foar de trouwerij fan twa freonen begûn hy dochs wer. Hjir ûntstie de folkgroep Bêdbuks út en sûnt 1999 sjongt hy benammen solo. Stadich oan waard de rom fan Douwstra yn Fryslân grutter, yn 2001 hat dat laat ta it meitsjen fan syn earste kompakt skiif, Dizze Stoarm. Fan dizze skiif komt ûnder oare it ferneamde ferske Lit jim Gean Friezen. Fan 2005 is syn skiif Myn Eigen Paad, mei ûnder oare Cliffs of Moher. Sa stie er twa kear op de Fryske Music Night.
Fikaris
By guon oarders is de fikaris de ûnderoerste fan in kleaster.
Fikaris is ek de beneaming fan de geastlike dy't ferbûn wie oan in fikary.
Piano
Meganyk
Yn rêst drukke sêfte filten dimpers tsjin de snaren, om trochklinken foar te kommen. Troch it deldrukken fan in toets wurdt dy dimper fan de oanbelangjende snaar ôf tild, en slacht in mei hurd filt beklaaide hammerkop tsjin de snaren. It triljen fan de snaren wurdt troch in kaam (foar it midden- en hegetoanegebiet) en in baskaam (foar it legetoanegebiet) oerbrocht nei de sjongboaiem sadat dy begjint te sjongen (resonânsje). As de toets loslitten wurdt, wurdt de dimper fuortdalik wer tsjin de snaar drukt sadat de toan ferstillet. Om it folume fan de klank grutter te meitsjen, binne de snaren yn it midden- en hegetoanegebiet dûbeld of sels yn trijefâld útfierd. De heechste toanen wurde ornaris net dimpt, omdat de heechste toanen folle koarter trochklinke.
Stimme
thumb|ynwindige fan in krússsnarige piano
89
Ferstoarn
80er
Terp
thumb|right|240px|Hegebeintum In terp is in keunstmjittige hichte, oanlein yn de Fryske kuststreken, fan Belgje oant it suden fan Denemarken Jutlân.
Halligen
Op de Halligen, dy't lang ûnbedike bleaun binne, en ek no mar lege diken hawwe, hawwe de terpen noch altyd in funksje.
Departemint fan de Dommel
It Departemint fan de Dommel bestie fan 1798 oant 1801. De haadstêd wie De Bosk.
Elburch (gemeente)
thumb|Gemeente Elburch Elburch (Nederlânsk: Elburg) is in gemeente yn de provinsje Gelderlân. De gemeente hat ynwenners (, boarne: CBS) en in oerflak fan 65,95 km². It gemeentehûs, dat iuwenlang yn de âlde stêd fan it haadplak Elburch stie, stiet no yn de wyk Oostendorp, in earder oan de stêd grinzjend buorskip. Elburch krige yn 1233 stedsrjochten, itjinge as it begjin fan it gemeentlik bestjoer sjoen wurde kin.
Auke Scholma
Hy groeide as dammer op by Ons Genoegen Drachten en waard as lid fan dy klup Nederlânsk junioarekampioen sneldamjen en Frysk kampioen yn 1975. Dêrnei waard hy lid fan Damklup Huzum yn Ljouwert. As lid fan dy klup waard hy yn 1979 en 1981 wer Frysk kampioen. Hy waard Frysk sneldamkampioen yn 1977, 1979, 1980 en 1981.
Vegelin fan Claerbergen
Vegelin fan Claerbergen (offisjele stavering: Vegelin van Claerbergen) wie fan âlds in Dútsk laach, ôfkomstich út Konstanz, tsjin 'e Switserske grins oan, sûnt 1641 oan it Hof fan de Fryske steedhâlders. It laach levere in soad opperoffisieren, oaren wiene grytman, letter boargemaster fan Haskerlân. Bekende Vegelin fan Claerbergens wienen Johan Vegelin fan Claerbergen en Philip Ernst Vegelin fan Claerbergen.
Skiednis
In oerpakesizzer fan dizze lêste, de (bet)oerpake fan de yn 1814 erkende jonkhearen, Philip Ernst Vegilin fan Claerbergen (1613-1693), wie in Dútsk ealman oan it hof fan Karel I Loadewyk, karfoarst fan de Palts dy 't ferroaid de Tritichjierrige Oarloch ûntflechte hie. Hy brocht it yn 1641 úteinlik ta siktaris fan prins Willem Frederik fan Nassau (1613-1664), letter adjudant-generaal fan greve Johan Maurits fan Nassau (1673) en ferstoar yn Ljouwert. Hy waard de stamheit fan de Nederlânsk-Fryske staach.
Frysk hynder
It brûken
thumb|Frysk hynder foar de sjeas by [[ringriderij yn Ljussens]] Bekend binne de Friezen foaral fan de sjonûmers, dêr’t se foar de Fryske Sjeas rinne en riden wurde troch boeren en boerinnen yn Fryske dracht. Mar ek ûnder it seal prestearret de Fries goed. De Fries hat dúdlik oanlis foar dressuer en hy wurdt ek in soad brûkt as hegeskoallehynder, bygelyks yn ’t sirkus.
Vincentius Antonides
Yn 1705 waard er útstjoerd troch de klassis Amsterdam en beroppen ta de tsjerken fan Brooklyn, Midfurd en Amersfurd yn Nij Nederlân, as gefolch fan de ûnfrede tusken it Ingelske bewâld en de Hollânske ynwenners fan it gebiet. Dûmny Bernardus Freeman waard al beroppen foar de fjouwer plakken dêr, mar om't dêrfoar tastimming fan it Ingelske bewâld frege waard, dat dêr neat oer te sizzen hie, hie allinnich Nij Utert him as dûmny akseptearre. Doe't Antonides ein 1705 nei Flatbush emigrearre, en er op 1 jannewaris 1706 dûmny waard, wienen der dêrtroch twa dûmnys. It wie lykwols net dúdlik of't sy inoar ôfwikselje moasten, of dat sy it gebiet opdiele moasten. It soe noch aardich wat jierren duorje, oant 1714 eart it konflikt sa fier bekuolle wie dat beide dûmny's foar gâns it gebiet akseptearre waarden.
Elburch (plak)
Skiednis
Oait wie Elburch in fiskers- en hannelsplakje dat streekrjocht op de Sudersee útseach. Nei iuwenlang lêst hân te hawwen fan oerstreamings, waard nei de twadde Sint Marsellusfloed (1362) en de wetterfloed fan 1367 it beslút nomd dat Elburch ferpleatst wurde moast. Willem fan Gulick, de destiidske hartoch fan Gelre, joech syn rintmaster Arent Thoe Boecop de folgjende opdracht:
Atlas (boek)
thumb|Titelblêd Schotanusatlas, 1698 In Atlas is yn boek dêr't in samling fan kaarten op ien formaat yn byelkoar brocht binne. By âlde atlassen wienen dat faak ûnôfhinklik makke kaarten dy't tegearre publisearre waarden; bij moderne atlassen giet it ornaris om in gearhingjend stel kaarten dy't in gebiet, of de wrâld, hielendal omfieme.
FBTO
FBTO is in ûnderlinge fersekeringsmaatskippij út Ljouwert, oprjochte yn 1956 as Friese Boeren en Tuinders Onderlinge. FBTO is ûnderdiel fan de finansjele tsjinstferliener Achmea, de grutste ferzekeringsgroep fan Nederlân. Achmea is wer in ûnderdiel fan Eureko.
Jan Duiker
Biografy
Yn 1913 studearren sy beide ôf. Sy gienen oan it wurk by it buro fan prof. Henri Evers, dy't ûnder oaren it tafersjoch hie op de bou fan it troch him ûntwurpen stedhûs fan Rotterdam. Yn 1916 dienen Duiker en Bijvoet yn Zandvoort foar harsels as arsjitekten. Healweis de jierren 1920 ferbruts Bijvoet de gearwurking mei Duiker. Hy ferfarde nei Parys en gie oan 't wurk by it buro fan de Frânske arsjitekt Pierre Chareau.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1952
Messuhalli
De Messuhalli waard yn 1935 boud as beurs gebouw, en waard brûkt foar konserten, beurzen en sport eveneminten. foar de Olympyske Simmerspullen fan 1952 waard de hal útwreide. Yn 1966 wie der in grutte brân yn de Hal mar hy waard wer opboud. Hjoed de dei is de Messuhalli bekind as Töölön kisahalli en wurd allinne nog brûkt as sporthal.
Ice Cube
thumb|Cube (2012) Ice Cube (* 15 juny, 1969 yn Los Angeles, Kalifornje as O'Shea Jackson) is in rapper en filmstjer út de Feriene Steaten. Yn 1990 presintearre er syn earste soloalbum, AmeriKKKa's Most Wanted. Hy is mei troch it súkses fan de film Anaconda in ferneamd persoan wurden.
Atlas van de Provincie Friesland
Dizze atlas is 1979 werprinte troch útjouwerij Noorderboek.
Wiuwert
Strjitten
thumb|Buorren
Antonius Petri
Yn 1642 waard er herfoarme dûmny yn Jutryp - De Hommerts. Op 16 febrewaris 1645 boaske er yn Heech mei Jancke Tammeri Baerdt.
Petrus Antonides
Fan 1697 oant en mei 1736 wie Antonides dûmny yn Raerd, dêr't it pear noch trije bern krige: Yn dit plak is Antonides 9 maaie 1738 ek ferstoarn.
Sealter Ie
Rin
Sa’n pear hûndert meter besuden fan it Sealterlân rinne de streamkes Marka en Oaje yninoar oer en foarmje dan de Sealter Ie. Fan dêrôf giet it noardlik de kant fan Sealterlân op. De rivier giet troch Sealterlân hinne en komt by de plakken Seedelsbierich, Skäddel, Roomelse, Strukelje en Boukeläsk del. By it buorskip Roggenboarch komt de rivier út yn it Elisabethfeankanaal en it Barsseler Djip. Uteinlik komme dy rivieren tegearre út yn de Leda, in sydrivier fan de Iems.
Rabobank Nederlân
Rabobank Nederlân, hannelsnamme fan 'e Coöperatieve Raiffeissen-Boerenleenbank B.A., is de sintrale organisaasje fan de Rabobank, in konglomaraat fan lokale koperatyf-organisearre finansjele tsjinstferlieners. Oars as by de measte finansjele ynstellings, is Rabobank Nederlân yn eigendom fan de pleatslike banken en dêrmei in dochterûndernimming fan de oansletten koperaasjes.
Ald-Akkrummer Wim Duisenberg is ien fan de bekendste eardere bestjoersfoarsitters fan dizze organisaasje.
Medalje
In medalje is in lyts, rûn (of soms ovaal of sels rjochthoekich), plat, metalen foarwerp, dat útrikt wurdt by wize fan priis of ûnderskieding as immen in bysûndere prestaasje ferrjochte hat. Yn 'e regel binne der op 'e platte kanten (of allinnich op 'e foarkant) ôfbylding(s) oanbrocht, faak mei in tekst derby dy't de gelegenheid oanjout wêrfoar't de medalje útrikt is. Medaljes binne sadwaande taastbere symboalen fan it oantinken oan dyselde gelegenheid.
By medaljes giet it faak om militêre ûnderskiedings of om sportprizen. Yn 'e sportwrâld is it wizânsje om foar it earste plak in goudene medalje út te rikken, foar it twadde plak in sulverne medalje, en foar it trêde plak in brûnzene medalje. Meastal, mar net altyd, binne stjerren, krusen en ridderoarders heger yn oansjen as medaljes. In earemedalje ferbûn oan 'e Húsoarder fan Oranje is sa'n útsûndering. In medalje foar moed sil yn it maatskiplik ferkear ek heger oanslein wurde as in ridderoarder dy't men inkeld út hoflikheid ûntfangt.
Fryslân 1926-1934
De atlas is in werprinting fan de saneamde Bonneblêdsjes - neamd nei de brûkte Bonne-projeksje - sa't dy yn it oanjûne tiidfak útjûn binne. It oarspronklike doel wie militêr, mar by de publikaasje binne alle militêre ynstillings fuorthelle. Ynearsten stienen der dan wite stikken op de kaart, mar letter waarden dy yntekene mei sabearre lânskip. De ferskillen tusken de tiid fan de kaarten en de tiid fan werútjefte wurdt behannele yn in ynlieding De metamorfaze fan Fryslân yn hûndert jier, troch Meindert Schroor.
Rabobank
Yn 1898 binne twa sintrale organisaasjes oprjochte, dy't by de fúzje yn 1972 de organisaasje foarme hawwe dy't tsjintwurdich bekend stiet as Rabobank Nederlân. De lokale Rabobanken binne oandielhâlders fan dy organisaasje.
Feanterij
Leechfean
Mei de útfining fan de baggelbûgel yn de 16e iuw waard it slachturven mûglik, it weibaggeljen fan it fean ûnder de wetterspegel. It neidiel fan dit bedriuw, benammen as soks op grutte skaal barde, wie dat hjirtroch grutte marren ûntstean koene. De smelle stripen fean tusken de gatten wienen net sterk genôch tusken sokke djippe gatten dat by stoarmen koenen hja weislein wurden. En hoe grutter it wetteroerflak, hoe heger de weagen, dat as it ienkear ferkeard gong waarden de petgatten hieltiten grutter.
Gerben Colmjon
Libben en karriêre
Fan amtswegen sette er útein mei de fiifdielige Systematische Catalogus van de Provinciale Bibliotheek van Friesland, mei in alfabetysk register, dat nei syn dea, yn 1887, foltôge waard troch syn opfolger Berns. Boppedat stalde er it Register fan Oarkunden, Dy't yn it Sjarterboek fan Fryslân Untbrekke, Oant it Jier 1400 gear (publ. 1883). Njonken syn wurk wied er in fjurrich strider foar it Frysk. Yn 1849 waard er lid fan it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse, dêr't er fan 1862 ôf in fearnsiuw siktaris fan wie. Hy wie de útjouwer fan 'e werprintingen fan Rimen en Teltsjes fan 'e bruorren Halbertsma (1871 en 1881), siet yn 'e Staveringskommisje 1876 (en wurke as sadanich mei oan 'e gearstalling fan 'e earste offisjele stavering fan it Frysk, de saneamde "Selskipsstavering" fan 1879), en skreau gedichten en koarte ferhalen yn alderlei tydskriften, somtiids ûnder de skûlnammen "Eelke" en "G. P.". Ek wie fan syn hân in Beknopte Friesche Spraakkunst (1863) en in oersetting fan it Evangeelje fan Lukas nei it Frysk (1879).
Koöperaasje
Skiednis
thumb|right|200px|koöperative winkel yn Ingelân De koöperaasje is in Britske útfining. Yn 1760 waarden al koöperative moalfabriken iepene yn Woolwich en Chatham. De arbeiders wienen eigeners fan it fabryk en koenen net allinnich moal, mar ek bôle, bûter en sels tee en sûker fan it fabryk keapje. Robert Owen (1771-1858) waard troch it idee ynspirearre. Yn 1816 stelde hy oan it Britske parlemint foar koöperative mienskippen op te rjochtsjen. Dit late wer ta de oprjochting fan it tydskrift "The Co-operator", mei ynstruksjes foar it oprjochtsjen en bestjoeren fan in koöperative mienskip. De oanhingers fan it idee organisearren in oantal kongressen yn de jierren 1831-1835 dêr't stadichoan it idee fan koöperative mienskippen plak makke foar koöperative winkels. thumb|right|200px|De orizjinele winkel fan The Rochdale Society of Equitable Pioneers It prototype fan de koöperative winkel wie "The Rochdale Society of Equitable Pioneers", oprjochte yn augustus 1844. De oarspronklike winkel yn Toad Lane te Rochdale is no in museum fan de koöperative beweging. It súkses fan dizze winkel kaam troch it feit dat de winst ferdield waard ûnder de leden fan de koöperaasje middels in dividend oan de ein fan it jier, ôfhinklik fan it tal oankeapen. Foar de administraasje fan wat de leden oankocht hienen waarden pinningen útjûn. Om 1860 belibbe de beweging in hichtepunt fan groei.
Gerrit van de Linde
Inkele bekende fragminten
(út: 'De leeuw')
En 't Pootjen in zijn kuiten,
De veestlucht en den drek,
Jeannette Rankin
Sosjaal wurk
thumb|right|200px|Jeannette Rankin yn 1973.
Aksjeviste
As oanhingster fan Dr. Martin Luther King Jr. liede se yn 1968 in groep fan 500 froulju, dy’t harren sels “The Jeannette Rankin Brigade” nommen, yn in mars nei it Kapitoal om te demonstrearje tsjin de belutsenheid fan de Feriene Steaten yn de Fietnamoarloch. Under de dielnimmers wienen ek Coretta Scott King en Judy Collins.
Botte fan Holdinga
Hy hat him dwaande hâlden mei it Fryske rjocht. Fan Holdinga wenne tusken 1567 - 1577 as balling yn Emden. Holdinga achtet Hidde fan Cammingha de drukker fan it Freeska Landriucht.
Alpineskyen
Skystokken
De skystokken soargje foar mear balâns by it skyen, jouwe steun as jo driigje te fallen en binne in helpmiddel yn de bochten. Skystokken wurde makke fan ferskate materialen, aluminium is hjoed de dei standert. Dêrnjonken bestean der karbon- en titaniumstokken.
Nedersaksen
Skiednis
It lân is neamd nei de eardere bewenners, de Saksen. Dy ha tegearre mei de Sjauken it lân bewenne oant de 1e iuw nei Kristus. Fan de earste iuw ôf ha de Saksen harren wengebiet oer it hjoeddeistige Nedersaksen útwreide en fier dêr bûten.