cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferdinand II fan Aragon
Houlikspolityk
Op 21 augustus 1496 waard der in dûbel houlik sletten: Jehanne fan Kastylje, de dochter fan Ferdinand en Isabella, troude mei de Habsburger Filips de Skiene en harren soan en troanopfolger don Jehan troude mei Margareta fan Eastenryk. Troanopfolger Jehan ferstoar lykwols al gau op 4 oktober 1497 en nei't ek it jier dêrop Ferdinand's âldste dochter Isabella ferstoar, de keninginne fan Portugal, waard Jehanne troanopfolgster.
Wrâldmacht
Under Ferdinand en Isabella waard Spanje in wrâldmacht. Hja stribben der nei om de keninklike macht oer de geastlikens en de adel te fersterken en om de kroanbesittings werom te krijen, dy't yn hannen rekke wiene fan fazallen. Fierder waard in strange rjochtspraak hanthavene en it rjochtwêzen mei de ynfiering fan de Santa Hermandad (Hillige Bruorskip) oanskerpe.
Teksas
Meksikaansk Teksas
Yn Teksas, mei syn grutte befolkingsgroep fan Amerikaansk komôf, wie soks krekt oalje op it fjoer. De Amerikanen yn Teksas, dy't kwa leauwe, taal en kultuer frijwol neat gemien hiene mei Meksiko, mar nammenste mear mei de Feriene Steaten, wiene it Meksikaanske regear stadichoan as in útlânske oerhearsking begûn te beskôgjen. De Teksaanske Meksikanen, de saneamde Tejanos, dy't yn Meksiko eins neat yn 'e molke te krommeljen hiene om't se yn Teksas alhiel oan it fuottenein sieten, stiene yn dizze saak foar in grut part oan 'e kant fan 'e Amerikanen. By de Konvinsje fan 1832 easken de Teksanen dat Teksas in selsstannige dielsteat fan Meksiko wurde soe, los fan Koäwyla. It jiers dêrop werhellen se harren easken by de Konvinsje fan 1833.
20e en 21e iuw
Yn 'e 1930-er jierren hie de Teksaanske ekonomy slim te lijen ûnder de Grutte Depresje sawol as de Dust Bowl, in perioade fan jierrenlang oanhâldende swiere stofstoarmen, feroarsake troch grûneroazje dy't wer in gefolch wie fan ûngaadlike foarmen fan lânbou op 'e Amerikaanske prêrjes. Tusken 1910 en 1940, mar yn 't bysûnder yn 'e tritiger jierren, ferlieten swarte Teksanen by de saneamde Afro-Amerikaanske Folksferhuzing massaal de steat om yn 'e yndustrystêden fan it noarden en Kalifornje in bettere takomst foar harrensels en har bern te sykjen.
Ferneamde foarfallen út 'e Teksaanske skiednis wiene fierders de moard op 'e Amerikaanske presidint John F. Kennedy, doe't dy op 22 novimber 1963 Dallas besocht, en de belegering fan de Branch Davidians, in wapene sekte wêrfan't it haadkertier yn Waco yn 1993 51 dagen lang belegere waard troch ATF, in federale plysjetsjinst. By de bestoarming fan it gebou, op 19 april 1993 kamen 76 minsken om. Ein augustus 2017 waarden Houston en súdeastlik Teksas troffen troch de orkaan Harvey, dy't benammen in ûnbidige soad rein en dêrtroch grutte wettersneed brocht. Der foelen 83 deaden en 194.000 huzen yn Houston en omkriten rekken slim skansearre, mei dêrûnder 9.000 dy't folslein ferneatige waarden.
Texas Rangers
De bekende Texas Rangers binne in paramilitêre plysjetsjinst mei jurisdiksje yn 'e hiele steat, dy't ressortearret ûnder it Teksaansk Departemint foar Iepenbiere Feilichheid. Dy organisaasje waard yn 1823 ynformeel yn it libben roppen troch Stephen F. Austin en wetlik formalisearre yn 1835. Yn 'e tiid fan it Wylde Westen wiene de Texas Rangers ferneamd om harren ûnbûchsume neifolging fan 'e wet, en troch de jierren hinne hawwe se misdriuwen ûndersocht dy't útinoar rinne fan moard oant politike korrupsje. Se binne ynset as mobile ienheid en as resjerzje en leverje de liifwachten fan 'e Teksaanske gûverneur.
Willem Hendrik Scheltes van Heemstra
thumb|Willem Hendrik Scheltes fan Heemstra Baron Willem Hendrik Scheltes van Heemstra (Oentsjerk, 18 oktober 1779 - Ljouwert 30 desimber 1826) wie in militêr en politikus.
Teksas
Ekonomy
De lânbou spilet yn Teksas noch in wichtige rol, en de steat hat de measte agraryske bedriuwen en de measte hektares lânbougebiet fan alle Amerikaanske steaten. It is de liedende Amerikaanske steat op it mêd fan 'e feehâlderij, wêrby't it noch altyd benammen om kij giet, hoewol't Teksas ek op it earste plak fan 'e ranglist fan Amerikaanske steaten stiet op it mêd fan 'e skieppe- en geitehâlderij. Fierders is Teksas ek de grutste katoenprodusint fan 'e Feriene Steaten, en omfiemet it in oansjenlike nôtproduksje, wylst oan 'e kust in soad oan fiskerij dien wurdt. Ek mynbou op it mêd fan 'e produksje fan semint, kalkstien, sâlt, sân en gravel wurdt yn Teksas in protte oan dien.
De yndustry yn 'e steat is sterk rjochte op 'e ûntwikkeling fan kompjûtertechnology en loft- en romtefearttechnology. De krite oan 'e noardkant fan Dallas dêr't har in protte kompjûterbedriuwen fêstige hawwe, wurdt wol de "Silicon Prairie" neamd, in ferwizing nei Silicon Valley, yn noardlik Kalifornje. Houston, mei it Lyndon B. Johnson Space Center, it haadkertier fan 'e NASA, is it klopjend hert fan 'e romtefeartyndustry. Yn Fort Worth binne ferskate loftfeartbedriuwen fêstige, wêrûnder Bell Helicopter Textron en in difyzje fan Lockheed Martin, dy't û.m. de F-16 Fighting Falcon en de F-35 Lightning II boud hat.
Etnisiteit
Mank de Aziaten yn Teksas wurdt de grutste groep foarme troch de Ynjers (1,0% fan 'e steatsbefolking), folge troch de Fjetnamezen (0,8%), de Sinezen (0,6%), de Filipino's (0,4%) en de Koreänen (0,3%). De grutste Yndiaanske etnyske groep yn Teksas wurdt foarme troch de Sjeroky (Cherokee), dy't mei 19.400 persoanen 0,1% fan 'e Teksaanske befolking útmeitsje. Teksas omfiemet 3 federaal erkende Yndianestammen: Dizze stammen hawwe allegear harren eigen (tige lytse) reservaat. Fierders binne der yn Teksas ek noch 2 stammen dy't erkenning fan 'e steat, mar net fan 'e federale autoriteiten hawwe. Dat binne:
Taal
De op ien nei grutste taal fan Teksas wie yn 2010 it Spaansk, dat doe foar 29,2% fan 'e befolking (oftewol rom 6,5 miljoen Teksanen) de memmetaal wie. Oare minderheidstalen wiene it Fjetnameesk (0,75%), alle fariëteiten fan it Sineesk (0,56%), it Dútsk (ynkl. Teksaansk-Dútsk) (0,33%), it Filipynsk (Tagalog) (0,29%), it Frânsk (ynkl. Kadjunsk-Frânsk) (0,25%), it Koreaansk (0,24%), it Oerdû (0,24%), it Hindy (0,23%) en it Arabysk (0,21%). It Sjeroky wie de meast sprutsen Yndiaanske taal yn Teksas. Yn totaal hiene yn 2010 34,2% fan 'e Teksanen (oftewol 7.660.406 minsken) in oare memmetaal as it Ingelsk.
Waylon Jennings
Jonkheid
Waylon Jennings waard yn 1937 berne op in pleats by Littlefield, yn 'e steat Teksas, dêr't syn heit boere-arbeider wie, as de soan fan William Albert Jennings en Lorene Beatrice Shipley. Oan syn heite kant wied er fan Iersk en Black-Dutch (Dútsk en Yndiaansk) etnysk komôf, wylst er oan syn memmekant û.m. Sjeroky- en Komantsje-bloed hie. Syn folsleine namme wie Wayland, mar doe't in baptistyske dûmny tsjin syn mem sei hoe moai oft er it fûn dat se har soan nei de Wayland Baptistyske Universiteit yn Plainview neamd hie (fan it bestean wêrfan't hja net op 'e hichte west hie), begûn se him ynstee Waylon te neamen.
Skepen
Yn it earstoan is de skepen allinnich tsjûge by it Seend- en merkrjocht (fan de lêste komme de stedsrjochten) en is dan lyk oan de atta en tolva. De skepens blike letter de hiele rjochtspraak te fersoargjen en foarmje mei de riedslju de 'Riucht ende Reed'. Fan 1806 - 1811 is Skepen de rjochtstitel fan de rjochters yn Ljouwert, Snits en Harns.
Waylon Jennings
Priveelibben
Waylon Jennings troude fjouwer kear en skiede trije kear. Syn earste houlik wie yn syn jonkheid mei Barbara Rood, wêrnei't er ein 1955 wertroude mei Maxine Carroll Lawrence. Mei har hied er fjouwer bern. Hy wertroude foar de twadde kear yn 1962, mei Lynne Jones, mei wa't er ien bern hie, mar ek dat houlik einige, yn 1967, yn in skieding. Twa jier letter, yn 1969, wertroude er foar de trêde kears, mei sjongster Jessi Colter, mei wa't er ek ien bern krige. Colter en Jennings bleaune byinoar oant syn dea.
Brantgum
Brantgum is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Brantgum leit noardlik fan Foudgum, westlik fan Hantum en besuden Waaksens. De doarpskearn leit oan de Ids Wiersmastrjitte, Roasterwei en de Lytse Buorren, op de terp fan Brantgum.
Brantgum hat  ynwenners.
Skoalle
Brantgum hie al betiid in skoalle. Ien fan de prysters wie ek skoalmaster. Hy hie foar it ûnderhâld fan de skoalle lân. Dat skoallân hat letter ûnder behear fan de tsjerkfâden oant yn de 19de iuw bestien. Nei 1580 bleauwen de skoalmasters. Wat opfalt is dat de skoalmasters hiel lang net by de offisjele tsjerke hearden. Yn 1889 boude de gemeente in nije skoalle en de bân tusken tsjerke en skoalle waard doe ferbrutsen.
Komelker
300px|thumb|right| Hynder en meanmasine yn de pream by Terkaple, letter in [[skou (fartúch)|skou mei oanhingmotor der foar. ]] In komelker is in boer dy't in pear kij foar de molke hâldt. Yn de 18e iuw wurde al komelkers neamd, mar begjin 20e iuw wienen der in soad komelkers. Guon melkten ek wol foar oaren. Bytiden fuorren se it fee op 'e stâl. Meastentiids hienen se gjin eigen lân, mar pachten dat. It fretten moast dan gauris mei in boat nei de stâl brocht wurde. Dêrfoar waard faak in saneamde bok brûkt. In bok hat wol wat fan in pream mar hat in skerpere stjûne en wie fan hout. Letter kamen der ek izeren bokken. Inkeld koe der syld wurde om kij, gers of hea thús te krijen, mar meastentiids moast der boomke wurde. Meand gers waard mei stokken yn de pream of bok skood. Soks wie in bealch fol wurk. Op hûs oan rûn de boer njonken it skip mei de boom op de wâl en moast sa de boat rjocht farre litte. Dat wurdt preamkeskowen neamd. In preamkeskower dy't de boat tsjin de wâl stjitte liet rûn it risiko dat de lading skowen gie.
Doe't de molkfabriken opkamen, seagen in soad arbeiders in kâns om boer te wurden. Dan hoegde der ommers net sels tsjerne, of tsiis makke te wurden. In gat foar de stront, in heaberch en in stâl wiene it begjin. Dochs wie it in striid en bealgjen om troch de tiid te kommen. Omdat komelkers gjin eigen lân hienen, moast der lân pachte wurde. Eigeners wienen meast rike lju, dy't it lân faak ferhierden oan de heechste ynskriuwer. Winterdeis, as it lân faak ûnder wetter stie, wienen der net folle ynkomsten. Dochs moast de pacht foar de beteldatum fan 12 novimber betelle wurde. As soks net slagge wie it dien mei de komelkerij en waard de earmoede faak noch folle grutter.
Marten Klasema
Marten Klasema (Drachten, 12 maaie 1912 - Leersum, 1 novimber 1974) wie in Nederlânsk atleet en haad fan de tsjinst Suderseewurken.
Ardooie
Ardooie is in plak en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. It doarp leit 7 kilometer noardeastlik fan de stêd Roeselare. De gemeente hat 9.083 ynwenners (12/11/2020) en de ynwenners wurde 'Ardooienaars' neamd.
Skiednis
Yn de Earste Wrâldkriich, benammen yn 1918, waard it doarp slim troffen. De weromlûkende Dútsers blaasden doe de tsjerke op. thumb|left|Kriichsmonumint De Dútsers bombardearren op 26 maaie 1940 de Sint-Martinustsjerke, dy't dêrnei ôfbaarnde. Op 27 maaie 1940 folge de besetting fan Ardooie. De befrijing folge op 8 septimber 1944 troch de Poalske 1e Pânserdifyzje. De slachtoffers fan de oarloch wurde betocht by it Ardooiske kriichsmonumint.
Yndieling gemeente
De gemeente bestiet út twa dielgemeenten: Ardooie en Koolskamp. Yn 'e dielgemeente Ardooie leit noch in doarp en in buorskip. It doarp Tasse leit in pear kilometer westlik fan it plak Ardooie op de grins fan Roeselare. Yn it easten leit noch de buorskip Sneppe, dy't foar it measte yn 'e oanbuorjende gemeente Meulebeke leit. Yn 'e dielgemeente Koolskamp leit oan de ferbiningswei tusken Koolskamp en Beveren noch de kearn De Kortekeer.
Melissa Sneekes
Melissa Sneekes waard as winner fan Miss Nederland yn 2007 ôffurdige fan Nederlân nei de Miss World ferkiezing yn Sjina. Melissa Sneekes is de dochter fan de eardere proffuotballer Richard Sneekes.
Maria Montessori
Arts
Maria Montessori wie nei har skoalletiid begûn oan in stúdzje as yngenieur, letter keas se foar medisinen. Se wie dêrmei ien fan de earste froulike medisynstudinten fan Itaalje en yn 1896 waard se de earste froulike arts.
Gemeente (Frankryk)
Nijsgjirrich
Nettsjinsteande it tal ynwenners, hat eltse gemeente wol in bestjoer. It bestjoer hat syn sit yn it gemeentehûs (mairie of hôtel de ville). Elts gemeentebestjoer hat deslde rjochten en foech, nettsjinsteande de grutte fan in gemeente. In útsûndering is Parys, want dy gemeente is tagelyk in departemint en is ûnderferparte yn tweintich arrondisseminten. Elts arrondiisemint kiest syn eigen arrondissemintsrie, dy't it arrondissemint bestjoert.
Fjetnam
Lânskip
thumb|left|200px|Ban Giok Wetterfallen yn it noarden fan Fjetnam Fjetnam hat sânstrannen, berchwâlden en in protte kultuermoniminten. Oan de Golf fan Tongking leit de delta fan de Reade- en Swarte Rivier. Besuden leit Annam, it sintrale diel fan Fjetnam, dat foarme wurdt troch in langhalige kuststripe dy't op syn smelst amperoan 40 km breed is. Noch fierder nei it suden leit de 70.000 km² grutte Mekong-delta. As gefolch fan in lange reintiid binne de kustgebieten bedutsen mei tropysk reinwâld en mangrovebosk.
Boergondyske Ryk
Earste ryk (407-436)
thumb|eardere Boergongyske wengebieten Yn de winter fan 406 op 407 doe't de Ryn ticht ferzen wie, stutsen grutte kloften Germaanske folken as Boergonden, Fandalen, Sueven en Alanen de rivier oer it Romeinske Ryk yn. Der wie sprake fan in folslein folkeferfarren, sawol manlju as froulju mei bern, al harren besit meinimmend. . It Romeinsk gebiet dêr't sy trochlutsen wie it doetiidsk Germania Superior. It meastepart fan de Boergonden bleau lykwols efter op de linker ouwer fan de Ryn. It Romeinsk bewâld oan de Limes (Ryn) stoarte yn en yn de omkrite fan Worms (Civitas Vangionum), hjoeddeisk Rynlân-Palts waard it earste Boergondyske Ryk stifte. De Romeinen soenen letter besykje harren macht werom te festigjen, mar slaggen dêr lykwols mar heal yn. Keizer Honorius hie de stipe fan de Boergonden nedich en sluet mei de kening Gundohar fan de Boergonden yn 413 in ferbûn. As foederati, 'bûnsmaten', waarden sy oan it Romeinske Ryk ferbûn en yn ruil foar militêre stipe koenen sy frij harren gong gean yn it gebiet dêr't sy wennen; nei alle gedachten hat de kerstening fan de Boergonden yn dy jierren úteinset. De Romeinske oerbefelhawwer fan it leger Flavius Aëtius hat letter yn 435 de Boergonden de wacht oan sein doe't sy harren gebiet útwreidzje woenen en it oanswettende Romeinsk gebiet ynfoelen. Aëtius stjoerde in leger Hunnen as strafekspedysje dêrhinne, dy't by Worms de Boergonden in ferpletterjende nederlaach tabrochten dêr't kening Gundohar by sneuvele en in grut part fan it folk útrûge waard. Letter soe it ryk fan Gundohar en wat der foarfoel as ynspiraasjeboarne tsjinje foar it Nibelungenliet.
Partenon
thumb|De westkant fan it Partenon It Partenon (Aldgryksk: Παρθενών) wie de timpel foar Atena Partenos (de Faam), dy't de beskermgoadinne wie fan de stêd Atene, op de Akropolis fan Atene. De timpel foarmet it hichtepunt fan de Ateenske boukeunst yn de klassike perioade fan de fiifde iuw f.Kr. De timpel stie ek symboal foar de hegemony fan Atene, neidat it har wersteld hie fan de ferliezen yn de Perzyske Oarloggen.
Lettere skiednis
Wichtich wie de besite fan de Frânske ambassadeur markys Charles Olier de Nointel yn 1674, omdat hy de skilder Carrey yn syn gefolch hie. Dizze makke yn opdracht fan Nointel tekenings fan it Partenon dy't fan ûnskatbere wearde binne, omdat se it gebou werjouwe foar syn ferwoasting.
Gebou
De sella wie makke fan fyn-bewurke blokken, dy't sûnder simint te brûken mei metalen klampen oan elkoar setten wienen. Oan de foarkant wie in ûndjippe pronaos mei seis pylders en ek oan de efterside fan de sella stienen seis pylders. De sella sels wie yn twa romtes ferdield: de eigentlike sella dêr't it goadebyld stie en in lytser efterfertrek (opistodomos) dat fan d westkant ôf (de efterkant) tagonklik wie. Yn de sella stie it troch Fidias makke sirka 12 m. hege, kryselefantine goadebyld fan Atena Partenos. Wy witte hoe't it derút sjoen hat troch beskriuwings fan ûnder oare Pausanias en troch de lytsere kopyen dy't derfan makke waarden, wêrûnder de ‘Atena fan Barbakeion’, dy't yn it Nasjonale Museum te sjen is. De goadinne wie steande ôfbylde yn folle wapenrêsting wylst se Nikè (de Frede) oan de Ateners jout. Om it byld stie in twa ferdjippings tellende pylderrige oan trije drie kanten fan it fertrek. It efterfertrek oan de westkant hie fjouwer Ioanyske pylders dy't it dak ûndersteunden. Hjir stie, sa't wy út de ynskripsje witte, sûnt 439 f.Kr. de skatkiste fan de stêd.
Byldhouwurk
Oan de binnenkant fan de kolonnade wie de architraaf om de bûtenkant fan de sella fersierd mei in trochrinnend fries fan 160 m. lang en 1 m. heech. Hjirop wie de prosesje by de jierlikse Panathenaeën ôfbylde wêryn de arrefoaren it nije gewaad foar Atena dat se weefd hienen, nei de goadinne brochten.
Geesje Kwak
Op 28 oktober 2003 waard Famke yn reade kimono feild by Christie's. De Maastrichtske keunsthanneler Robert Noortman telde der 582.450 euro foar del.
Goatwhore
Goatwhore is in Amerikaanske metalband oprjochte yn 1997 yn New Orleans. De band brocht yn 2000 syn debútalbum The Eclipse of Ages into Black út. De teksten fan de band gean benammen oer satanisme, it tsjustere en it ein der tiden. Goatwhore hat sân studio-albums útbrocht.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1992
200px|thumb|right|It plak foar it roeien fan de Olympyske Simmerspullen 1992 yn Barselona De Olympyske Simmerspullen 1992, ek wol de XXVe Olympiade neamd, waarden yn 1992 hâlden yn Spanje yn de Katalaanske haadstêd Barcelona. It roeien hie plak yn Banyoles by yn de Lake of Banyoles. It wie de earste kear dat froullju ek 2000 meter fearnen.
Wingene
Skiednis
Yn it jier 847 waard it plak al as 'Wenghinas' neamd, doe't Karel de Keale in skinking fan de Wenghinasvilla oan de Sint-Amandsabdij (Saint-Amand-les-Eaux) ûndertekene.
Feyo Schelto Sixma van Heemstra
Baron Feyo Schelto Sixma van Heemstra (De Haach, 4 septimber 1916 - It Hearrenfean, 13 july 1994) wie in keunsthistoarikus en Frysk skriuwer, ûnder de skûlnamme Homme Eerntsma.
Libben
Hy wie in soan fan Cornelis Schelto Sixma baron van Heemstra en Johanna (Annie) Schimmelpenninck. Cornelis Sixma van Heemstra, ôfkomstich fan âlde Fryske adel, wie in oantal jierren partikulier sikretaris fan keninginne-mem Emma en letter fan keninginne Wilhelmina. Sixma van Heemstra brocht as bern de simmerfakânsjes troch op Fogelsanghstate te Feankleaster en kaam winterdeis in soad yn Ljouwert, sadwaande learde er Frysk.
Nei it gymnasium studearre er keunstskiednis yn De Haach en Parys. Promovearre yn 1950 yn Grins op De klederdracht van Hindeloopen. Wurke ûnder oaren yn it museum Hidde Nijland Museum yn Hylpen en wie fjouwer jier wittenskiplik amtner by it museum fan Folkekunde yn Arnhim.
Roman Hagois
De auteur seit yn in ynterview yn it Parool op de fraach at it wol in echte biografy is: ''Ik heb het boek een jaar of wat geleden geschreven. [...] Het is gebaseerd op wat mijn moeder me heeft verteld en vooral op wat zij heeft opgeschreven. En op de dagboeken van mijn vader.''
Lytse tuorrebout
De Lytse Tuorrebout (Typha angustifolia) is in skaai yn de Tuorrebout (famylje). De Lytse Tuorrebout komt foar oan wâlkanten, op sompen en yn reidlannen en is geskikt om yn middelgrutte of grutte fivers te plantsjen.
De Mûzel
De Mûzel giet op de hichte fan Friens mei in dûker ûnder de alde Rykswei troch en giet sa fierder op nei Raerd dêr't oansluting is op de Snitser Aldfeart. It stik fan de Mûzel tusken de Rykswei en Raerd waard earder ek wol de Alde Ljouwerterfeart neamd.
Skiednis
De Mûzel waard eartiids Muysel neamd, yn 1574 waard praat fan de Muyseldyck. De Muyseldyck rûn oan de westkant fan De Mûzel en wie nei de Midsiuwen in binnedyk fan de Leppedyk nei Slachtedyk. It waard ek ûnder-Boarn neamd, omdat De Boarn hjirlâns eartiids de Middelsee yn rûn. It krige syn namme wierskynlik fan mussel dat 'leech sompelân' betsjutte. It kin ek komme fan mosa = 'slyk' of 'dridze'.
Dog Eat Dog
Dog Eat Dog is in Amerikaanske hardcorepunkband oprjochte yn 2007 yn Bergen County, Nij-Jersey. De band brocht yn 1994 syn debútalbum All Boro Kings út. Dog Eat Dog hat fjouwer studio-albums útbrocht.
Pappegaai-eftigen
De pappegaai-eftigen (Latynske namme: Psittaciformes) foarmje in skift fan 'e fûgels (Aves).
Aksum
Wichtige bouwurken binne in tsjerke dêr't de bûnsarke stean soe, in fjild mei obelisken en de paleizen fan Kaleb en de Keninginne fan Sheba. Benoarden Aksum leit it (faaks 6e iuwske) kleaster Debre Damo. Aksum hat sûnt 2006 in universiteit.
Sokoban
Omdat de puzel net ienfâldich fysyk makke wurde kin, wurdt it meast as kompjûterspul oanbean.
Der besteane ek inkele farianten fan it spul Sokoban, lykas Hexoban, Trioban en Multiban.
Kadaster
Nederlân
De ferskillende wetlike taken fan it Kadaster wurde hjirûnder taljochte. It Kadaster is yn Nederlân in selsstannich bestjoersorgaan.
Ryksdeigebou
Bou
It gebou waard yn eklektisyske styl ûntwurpen troch de Frankfurter arsjitekt Paul Wallot. Earder stie op dat plak it Racsynskpaleis, dat yn 1884 ôfbrutsen waard foar de Ryksdei. Mei de bou waard úteinset yn 1884 en dy waard foltôge yn 1894. De tekst Dem Deutschen Volke (Foar it Dútske Folk) yn brûns op de fries fan de foargevel waard ûntwurpen troch Peter Behrens yn 1916. Keizer Willem II woe de tekst der ynearsten net op hawwe, mar joech letter dochs tastimming.
Brân en weropbou
Op 27 febrewaris 1933 rekke it Ryksdeigebou foar in grut part skansearre troch in grutte brân. De Nederlânske kommunist Marinus van der Lubbe krige de skuld fan de nazys, waard oppakt en ta dea feroardield. Ek beskuldigen hja de kommunisten derfan dat hja mei de brân meiholpen hiene. It is lang net wis dat Van der Lubbe it dien hie en oft er der ek help by hie. Wierskynlik sieten de nazys der sels efter. De brân kaam Hitler dêrfoaroer goed út en hy kundige in stikmannich needferoarderings oan dy it paad frijmeitsje koene foar totale diktatuer. Nei de brân waarden wurksumheden begûn en help it gebou wer op en der waarden yn de neikommende jierren in soad propagandafilms makke. De machteleaze Ryksdei kaam tenei yn it neiere 'Kroll Oper' byïnoar. Hitler hat nea yn it Ryksdeigebou sprutsen. Yn de rin fan de Twadde Wrâldkriich waard it gebou gauris brûkt as kreamôfdieling fan it neiere sikehûs Charité. Stikmannich berte-aktes jouwe Berlyn-Ryksdeigebou (Berlin-Reichstaggebäude) oan. De Georgyske serzjant Meliton Kantaria liet op 2 maaie 1945 de Sowjetrussyske flagge op it Ryksdeigebou wapperje. Der waard hurd om it gebou fochten, want it gebou waard as in machtsymboal fan Dútslân sjoen.
Kadaster
Keppelings om utens
Nederlân: Nederlânske Antillen:
Dobben Hurdegarypsterwarren
Hjir groeie seldsume plantesoarten as Stjersigge en Galigaan. Lytse elzebroekboskjes biede ûnderdak oan it nêst fan de mûzefalk en yn de tichte hagedoarns briede in soad lytse sjongfûgels. By hege wetterstannen yn de winter fine in soad einen hjir beskûl. De greiden om de pingoruïnes wurde nei 15 juny meand, en wurde net bedonge om foar te kommen dat fiedingsstoffen útspiele yn de plassen. Hjir groeie soarten as de Koekútsblom, it blaublomke en sulverblêd. Lâns de nij oanleine ferbiningstroken binne strewellen fan krikelbeam en hagedoarn oanplante en dêrby in soad elzen en iken, lysterbeibeammen en essen. Ek de kantsjeroas, dy't fanâlds yn dizze omkriten groeit, is dêr wer. Sa kinne lije plakken ûntstean yn de folle sinne, wat benammen flinters oanlûkt. Bistkes as rintuorren, mûzen, ychels en sa kinne no fan de iene nei de oare dobbe komme, sadat harren leefgebiet útwreide wurdt. Dizze oanjûne fleanrûtes wurde ek brûkt troch flearmûzen.
Foppe de Haan
SK It Hearrenfean
De Haan wie as jeugdspiler en amateur al ferbûn oan it Hearrenfean. Sûnt 1985 makket hy diel út fan de technyske stêf by SK It Hearrenfean. Hy wie fan 1985 oant 1988 haadtrainer. Yn dy funksje waard De Haan opfolge troch Frits Korbach. De Haan krige doe de funksje technysk direkteur. Doe't Korbach yn 1992 It Hearrenfean ferliet, naam Foppe de Haan de funksje fan haadtrainer wer op him.
Jong Oranje
Neidat De Haan It Hearrenfean yn 2004 ferliet, waard er trainer yn tsjinst fan de KNVB. Hy waard de nije trainer fan Jong Oranje.
Yn de finale moast spile wurde tsjin Servje. Yn de Euroborg yn Grins waard de finale tsjin spile. De wedstriid einige yn in 4-1 oerwinning fan Jong Oranje. Foar it earst yn de skiednis wûn in ploech dy't it toernoai organisearre.
Ferskaat
thumb|230px|Foppe de Haan Spurt
Stienkiste fan Riis
Yn 1849 waarden op it lânguod fan G.R.G. van Swinderen by it graven fan greppels inkele dikke stienen ûntdekt. De stienen waarden ôffierd en fereatige. Lange tiid waard er tocht dat de archeologyske fynst yn de Rysterbosk it ienige hunebêd fan Fryslân wie. Yn 1996 kaam archeolooch Jan Lanting fan de Ryksuniversiteit Grins ta de konklúzje dat it om in stienkiste gie. It grêf is mar 1 meter breed, krektas de twa bekende stienkistegrêven yn Diever en Heveskesklooster. Boppedat leit it grêf 1 meter ûnder it meanfjield, hunebêden binne op it meanfjild boud.
Sosjology
Praktysk sjoen betsjut dat de bestudearring fan it deistich libben fan minsken en it funksjonearjen fan minsken yn harren fermidden, sosjale ferbannen en struktueren, rolpatroanen en kulturele ferbannen ensf.
Stasjon Hallum
thumb|250px|Stasjon Hallum Halte Hallum (Hll) wie in stopplak oan it eardere spoar spoar fan Ljouwert nei Eanjum. It stopplak fan Hallum waard boud yn 1900, iepene op 22 april 1901 en sluten op 1 desimber 1940.
Heamieldagen
Hjoeddeistich ferrin
Op tongersdei wurdt in jiermerk holden, op freed it konsert Night of the Heamiel en op sneon it Bolstjurrich Strjitfestival. Oare fêste ûnderdielen fan 'e Heamieldagen binne it Ynternasjonaal Folkloristysk Dûnsfestival Boalsert en fansels it tradisjonele heamiel sels. Der wurdt noch altyd rys mei rezinen optsjinne, mar tsjintwurdich ek oare Fryske lekkernijen, lykas sûkerbôle. It festival wurdt op sneontejûn ôfsletten mei in spektakulêre fjoerwurkshow.
Martelder
Kristendom
Ek yn de 20e iuw hawwe der noch in protte kristlike martelders west. Sa as de slachtoffers yn it kommunistyske Sjina en Ruslân en ek yn de 21e iuw wurde der yn Noard-Korea kristenen ferfolge en deadien út reden fan harren leauwe.
Prinses Margriettunnel
thumb|300px|right|Prinses Margriettunnel De Prinses Margriettunnel is in akwadukt ûnder it Prinses Margrietkanaal by Twellingea.
Yn 1976 waard mei de bou fan de tunnel begûn. De tunnelbuis hat in lingte fan 77 meter, in breedte fan 29 meter en in hichte fan 8 meter. De totale lingte op- en ôfritten meirekkene bedraacht 938 meter. Yn 1978 waard de tunnel iepene foar ferkear op de A7 tusken Snits en De Jouwer.
Mâle Tiisdei
De term 'Dolle Dinsdag' waard it earst fûn yn De Gil, in sabeare fersetsblêd, mar feitlik in propagandakrantsje dat fan de besetter bekostige waard. Op 15 septimber hie it bledsje oer it barren op 5 septimber de kop: GENERALE REPETITIE - DURE LES VAN DOLLEN DINSDAG. De alliterearjende rigels waarden skreaun troch Willem van den Hout, dy't nei de oarloch ferneamd wurde soe as Willy van der Heide, de skriuwer fan jeugdboekerige Bob Evers.
Ferdinand Holthausen
Holthausens wie it meast warber op it mêd fan de Aldingelske en Aldyslânske literatuer. Hy wie heechlearaar oan de universiteiten fan Goateboarch, Gießen en Kiel oant 1925.
Stasjon Moarre-Ljussens
It stasjon is boud neffens it stasjonsûntwerp mei de namme Standaardtype NFLS, dat benammen brûkt waard foar spoarstasjons yn Fryslân. It stasjon Moarra-Ljussens foel yn it type NFLS halte 3e klasse.
De Lauwers
thumb|Slûzen (1882) yn de Lauwers yn Muntsjesyl thumb|Lauwers by [[Fiskflyt fan de Gerkesbrêge (noarden) ôf]] thumb||Alde Lauwers by De Leechte (suden) thumb|Syldjip yn [[Pitersyl (noarden)]] thumb|Gesicht fan de Friesche Sluis ôf op de mûning fan de Muntsjesylsterryd foar de slûs De Lauwers is de grinsrivier tusken Fryslân en Grinslân, en ek de fuortsetting dêrfan yn de foarm fan it seegat tusken Skiermûntseach en Rottum.
Utrin
De mûning fan de Lauwers lei earder mear nei it noardwesten. Neffens guon boarnen soe de Lauwers oant likernôch 1300 fia de Lauwerssee lâns de eastkant fan Skiermûntseach (op it plak dêr’t tsjintwurdich it doarp leit) yn de Noardsee útkommen wêze. Yn de 17e iuw wiene it eilân en it seegat al sa fier opskoot dat it wetter doe oan beide kanten by it eilân lâns gong, en yn de 20e iuw is de ferbining mei it eastlik seegat ferdwûn. Ek sûnder dy ferbining hjit lykwols it seegat tusken Skiermûntseach en Rottum noch "Lauwers".
Sûchnettel
De namme dôvenettel komt fan de âlde betsjutting dôf = net wurkjend. De blêden lykje sterk op dy fan de brânnettel, mar hawwe gjin nettels mei mieresoer. De namme sûchnettel komt fan de nektar dy't út de blomkes sûge wurde kin.
Margareta de Heer
Oer har wurk
Yn 2002 wien op in oersjochstentoanstelling yn it Frysk Museum sa'n fjirtich wurken fan har te sjen. Dy wurken wiene oanfold mei pintekeningen fan har broer Gjerrit en skilderijen fan neef Willem.
Wurk fan har is te sjen yn it Frysk Museum, it Stedhûs fan Ljouwert, it Grinzer Museum, it Westfrysk Museum yn it Noardhollânske Hoarn en yn it Lycklamahûs yn Beetstersweach.
Sippe fan Meckema (-1519)
Biografy
Nei alle gedachten wie Fan Meckema al yn 1503 grytman fan Kollumerlân. Yn it testamint fan syn efterneef en nammegenoat, Sippe fan Meckema (†1599), wurdt melding makke fan in saneamde Grijtsclaeu: in klaufoarmich foarwerp dat symboal stiet foar de weardichheid fan de grytman en dat blykber famyljebesit wie.
Ost+Front
Ost+Front is in Dútske metalband oprjochte yn 2009 yn Berlyn. De band brocht yn 2012 syn debútalbum Ave Maria út. Ost+Front hat seis studio-albums útbrocht.
Hawaï
Geografy
De steat Hawaï omfiemet hast de hiele Hawaï-arsjipel, dy't rûchwei yn 'e midden fan 'e Stille Oseaan leit. Geografysk en folkekundich heart Hawaï ta Polyneezje en yn grutter ferbân ta Oseaanje, mar beslist net ta Noard-Amearika. De eilannegroep is foarme troch fulkanyske aktiviteit en strekt him út oer in ôfstân fan 2.400 km², fan it eilân Hawaï yn it súdeasten oant it atol Kure yn it noardwesten. Allinnich it eilân Midway, dat in ûnynkorporearre territoarium fan 'e Feriene Steaten is, falt bûten de steat Hawaï.
Bestjoer
Al dizze organisaasjes foarmje mei-inoar de saneamde Hawaïaanske soevereiniteitsbeweging. De oanhingers dêrfan beskôgje it Amerikaanske bestjoer fan Hawaï faak as in oanhâldende militêre besetting troch in bûtenlânske macht. De Gearkomste fan it Hawaïaanske Folk wie fan 1993 oant 2012 lid fan 'e UNPO, de alternative Feriene Naasjes foar minderheden dy't net fertsjintwurdige wurde troch it lân dêr't se yn libje.
Dwersstreekgrienjurkje
Fleantiid
De flinter fljocht yn ien generaasje. De flinter fljocht yn april, maaie en juny. thumb|250px|De ierdbeibeam, de [[weardplant fan it Dwersstreekgrienjurkje]]
Douglas SBD Dauntless
Midway
Mei oare Amerikaanske oanfalsfleanmasines waard ek de Douglas SBD Dauntless ynset tsjin de opstomende Japanske float yn de Slach by Midway. Harren oanfallen wienen fral rjochte op de fjouwer Japanske fleandekskippen, de Kaga, Akagi, Soryu en de Hiryu. Nettsjinsteande de ûndersteuning fan Grumman F4F Wildcat-jagers waarden in protte Dauntless-tastellen delhelle troch it loftôfwargeskut fan de float en de manoevrearbere Zero's, dy't ek folle hurder fleane koenen. Dochs hawwe sy de fjouwer fleandekskippen goed rekke en wie de skea grut omdat De Amerikanen oanfoelen op it stuit dat fleantúgen oan dek laden en bytankt waarden. De oan dek klearlizzende bommen en benzinefetten eksplodearren mei fataal gefolch.
Sûpe
thumb|right|200px|Glês mei sûpe. Boppe-yn de streken dy't oerbliuwe nei it drinken fan sûpe Sûpe (Stedsfrysk:Suup) is in molkprodukt dat ûntstiet by it meitsjen fan bûter en waard eartiids in soad brûkt. Tsjintwurdich wurdt sûpe noch wol wurdearre, fral at it kâld optsjinne wurdt, by hjit waar. Hjoeddeisk wurdt hast alle sûpe makke yn de suvelfabryk. Oan meagere molke wurde molksoerbaktearjes tafoege. Dêrtroch wurdt molksûker (laktoaze) omset yn molksoer. Biologysk-dynamyske sûpe wurdt noch op de âlderwetske wize makke.
Omgong fan Spanje
Klasseminten
Roberto Heras wûn de Omgong fan Spanje fjouwer kear en is dêrmei rekôrdhâlder.
Punteklassemint
It punteklassemint yn de Omgong fan Spanje is in njonkenklassemint wêrby 't de hurdfytsers punten per etappe krije, ôfhinklik fan harren oankomst. De Vuelta fan 1945 hie foar it earst in punteklassemint. Dêrnei waarden der oant 1955 Omgongen ferriden sûnder punteklassemint. Sûnt 1955 wurdt it klassemint eltse ronde wer opmakke. De lieder yn it punteklassemint krige fan 1945 oant en mei 1986 in blauwe trui, tusken 1987 en 1989 in griene fiskjes trui en fan 2009 ôf, krekt lykas yn de Omgong fan Frankryk, in griene trui.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1924
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan 1924
Ikonoklasme
Ikonoklasme of byldestriid is yn algemiene sin it fuortdwaan of fernielen fan "ôfgodsbylden" om't dy as idolatrysk sjoen wurde. Spesifyk ferwiist de term nei de striid dy't yn it Byzantynske Ryk yn de 8e en 9e iuw levere waard tusken de bestriders (de ikonoklasten: yn haadsaak de keizer en de hege bestjoerders en foar in part de Lytsaziatyske befolking) en de ferdigeners (de ikonodoulen: yn haadsaak muontsen, it grutste part fan de befolking en guon teologen ) fan de byldeferearing. De bestriders en ferdigeners stienen yn dizze striid, dy't sawol dogmatysk-devosjoneel as polityk-religeusk wie, hiel bot tsjinoer elkoar. Mei it regear fan keizer Michael III (842-867) waard de byldeferearing foarfêst wersteld.
Idi i Smotri
Ferhaal
De film einiget mei de ynformaasje dat 628 Wyt-Russyske doarpen mei al harren ynwenners ûnder de Dútske besetting ferneatige binne.
Jinjer
Jinjer is in Oekraynske groovemetalband oprjochte yn 2009 yn Donetsk. De band brocht yn 2014 syn debútalbum Cloud Factory út. Jinjer hat fjouwer studio-albums en ien live-album útbrocht.
50 First Dates
Plot
Henry Roth is in bistedokter yn it dolfinarium Sea Life Park op it eilân Oähû yn Hawaï, dy't in reputaasje hat foar it fersieren fan froulike toeristen. Hy hat alhiel gjin belang by it oangean fan in fêste, serieuze relaasje. Syn iennichste freonen binne de oan ien wei troch marihûanasmokende, etnysk Hawaïaanske biste-oppasser Ula, syn assistinte Alexa, fan wa't net dúdlik is oft it no in man of in frou is, de swartfuotpinguïn Willy en de walrus Jocko. Op in dei rekket Henry syn boat stikken as er om it eilân hinne sylt, dat hy giet oan lân en wachtet yn it Hukilau Café op 'e Kustwacht. Dêr sjocht er in jonge frou dy't Lucy Whitmore hjit. Henry nimt oan dat se dêr út 'e omkriten komt, en sprekt har net oan. Mar de oantins oan har lit him net los, dat de oare deis giet er werom nei it kafee, dêr't er har wer treft. Diskear stapt er op har ta. It klikt daliks tusken harren, en sy freget him har dêr de folgjende moarn wer te moetsjen.
Burchardifloed
De Nederlânse wetterboukundige Jan Adriaanssoan Leeghwater wie tsjûge fan de oerstreaming. Leeghwater wie doe yn Dagebüll (ûnder Hüsem) dêr't er wurke oan de ôfsluting fan it Bottschlotter Tief. Hy makke in ferslach fan wat er sjoen hie yn it Haarlemmermeer-boek (1641).
Wetter
Wetter foar ûntwikkeling
Anno 2007 hawwe 1,1 miljard minsken gjin skjin wetter. Dit is in seisde fan de wrâldbefolking. Dêrby hawwe 2,4 miljard minsken net genôch hygiëne troch wettergebrek. Elke dei stjerre wrâldwiid 6000 minsken troch gebrek oan wetter.
Willem fan Gruisen
Wilhelmus (Willem) fan Gruisen (Ljouwert, 1788 – Ljouwert, 3 novimber 1843) wie in oargelbouwer.
Lânbou
Skiednis
Neffens de histoarisy fûn tusken 7000 en 10.000 jier lyn in omslach plak, dat ek wol de agrikulturele revolúsje of neolityske revolúsje neamd wurdt. Yn it Midden-Easten en yn Sina wienen doedestiids minsken dy't har festigen op fêste plakken. Sy setten útein mei it hoedzjen fan fee en it kweken fan planten. De agrikulturele revolúsje markearret de oergong fan de Alde Stientiid of Paleolitikum nei de Nije Stientiid of Neolitikum. Dizze oergong fan jagen-samlen nei lânbou is hiel stadich ferrûn. De minsken ferbouden ynearsten wylde weet en oare gerzen. Dat wie geunstich foar it waaksen fan de befolking omdat fiedseloerskotten opslein wurde koene foar mindere tiden. Tagelyk fûn seleksje plak trochdat sied bewarre waard foar de nije oanplant, wat it begjin wie fan de planteferedeling. Nei alle gedachten hat de lânbou har op net minder as trije ferskate gebieten ûntwikkele, te witten: yn de Fruchtbere Sikkel lizzend yn it Midden-Easten, yn Midden-Amearika en yn East-Aazje.
Yn de 19e iuw soe minskkrêft stadichoan oernommen wurde troch masines, earst troch de masine op stoom dy't letter opfolge wurde soe troch krêftige, avansearre masines mei in diselmotor, lykas in trekker of in meantersker.
Kamp Skoarl
Skiednis
Nei de befrijding yn 1945 waarden NSB'ers en kollaborateurs yn it kamp fêstset. De beweitsers wienen meastal tsjinstplichtige soldaten; ien fan harren wie Frédéric Bastet. Yn 1949 waard it kamp foar fêst sletten. Distiid is op it stee besikerssintrum Schoorlse Duinen fan Steatsboskbehear festige.
Justus van Maurik jr.
thumb|Portret fan Justus van Maurik jr. door [[Johan Braakensiek ]] thumb|Boekomslach fan Justus van Maurik syn 'Van allerlei slag', 1881, ûntwerper [[Johan Braakensiek]] Justus van Maurik (Amsterdam, 16 augustus 1846 - dêre, 18 novimber 1904), ek Justus van Maurik jr. neamd, wie in Nederlânske auteur en sigaremakker. Hy wie in pakesizzer fan sigaremakker Justus van Maurik.
Frank Lloyd Wright
thumb|right|200px|Frank Lloyd Wright Frank Lloyd Wright (Richland Center (Wiskonsin), 8 juny 1867- Phoenix (Arizona), 9 april 1959) wie in Amerikaansk arsjitekt.
Libben en wurk
Yn de simmer fan 1887 gie Wright fuort, nei Chicago. Syn gebrek oan in offisjele oplieding op heger niveau wie net echt yn syn neidiel. Om sa fuort te gean wie dan ek in risiko. Troch in omke kaam hy yn kontakt mei in Silsbee en de folgjende dei koe hy al oan it wurk. It earste projekt wie it All-Souls projekt: it ûntwerp foar in tsjerke foar syn omke. It wie in spesjaal ûntwerp foar in tsjerke en Silsbee's ynfloed wie bot sichtber. It gebou like mear op in kluphús as op in tsjerke.
Yn de hjerst fan 1887 hearde hy oer in fakatuere by Adler en Sullivan en Wright sollisitearre foar de baan fan tekener. Wright wurke ferskeidende nachten troch om in searje tekeningen út te kiezen dy’t hy Sullivan sjen litte soe. Guon fan de tekeningen wienen ferwurkingen fan Sillsbee’s tekeningen. Wright hat de baan krigen en syn earste lean wie 25 dollar yn 'e wike. Sullivan hie as partner Dankmar Adler dy’t mear ferantwurdlik wie foar de saaklike kant en de boekhâlding fan de saak. Doe't Wright oannaam wie kaam in opdracht binnen foar it meitsjen fan in Auditoarium yn Sjikako. Doe't it auditoarium klear wie ferhuze it kantoar nei de boppeste ferdjipping fan in kantoargebou. Dêr krige Wright in kantoar nêst dat fan Sullivan en it wie like grut. Wright makke ferskriklik hurd karriêre. Fan boukundich tekener oant sawat de partner fan de firma.
Letter is hiel dúdlik wurden dat hy in soad ynfloeden brûkte út de Japanske arsjitektuer, mar Wright sei altyd dat dit net sa wie.
Johan Braakensiek
Braakensiek is de pake fan Jan van Oort, dy't as Jean Dulieu ferneamd wurde soe mei syn strips, berneboeken en poppefilms oer Paulus de Boskkabouter. Hy hearde ta de earste leden fan Keunstnersferiening Sint Lucas yn Amsterdam.
Hogerhuis-saak
Refyzje
Yn 1897 luts de Hogerhuis-saak de oandacht fan de jurist Pieter Jelles Troelstra. Hy wie keazen as Twadde Keamerlid fan de SDAP yn it kiesdistrikt Ljouwert. Troelstra ûndersocht de saak yngeand holpen troch Pibo Antonius Pijnappel, en kaam mei nije feiten, dy't yn sosjalistyske blêden ûntfâlde waarden. Hy spriek fan 'eene gerechtelijke misdaad'. It die bliken dat in oergeunstige Ymkje sawol in ferhâlding mei Haitsma as mei Wybren hie, de tsjûgeferklearrings soene ûnder druk fan de plysje ôflein wêze. De rjochtbank soe ûntlêstende feiten negearre hawwe.
Hein Verbruggen
Nei syn oplieding oan it Ynstitút Nijenrode wurke hy earst yn it bedriuwslibben. Sûnt 1979 hie hy in ferskaat oan funksjes yn de hurdfytswrâld. Sa wie Verbruggen fan 1984 oant 1991 foarsitter fan de Fédération Internationale du Cyclisme Professionnnel. Dêrnei waard er foarsitter fan de UCI. Under syn foarsitterskip kaam de "ProTour" ta stân. Hy hat him benammen ynsetten foar de ynternasjonalisearring fan de fytssport.
Egbert fan Wesseks
Libben en wurk
Egbert wie in soan fan Ealhmund, kening fan Kent. Nei de dea fan syn heit is syn posysje ûnwis en wurdt er troch Offa fan Mercia en Beorhtric fan Wesseks yn 789 nei it fêstelân fan Europa ferbanne. Dêr hat er 13 jier ûnder beskerming fan Karel de Grutte libbe. Nei it ferstjerren fan Beorhtric yn 802, slagget it Egbert mei stipe fan Karel de Grutte en fan de paus de troan fan Wesseks te besetten. Karel seach him fral as tsjinwicht fan de oermacht fan Mercia. It leger fan Hwicce (in hartochdom yn Mercia), falt Wesseks fuortendaliks oan, mar de oanfal wurdt troch Egbert ôfslein.
Melaneezje
thumb|275px|Lizzing fan it eilanneryk Melaneezje is mei Polyneezje en Mikroneezje ien fan de trije grutte eilannekloften yn de Grutte of Stille Oseaan dy't meiïnoar Oseaanje foarmje. It leit ten noarden oant noardeasten fan Austraalje.
Russysk-Amearika
Achttjinde iuw
Om dyselde tiid hinne feroare de hannel yn in soarte fan ôfparsing; de Russen kochten net mear allinnich de pelzen dy't de Aleoetyske jagers beskikber hiene, mar twongen de jagers om oanhâldend foar harren op jacht te gean en sa it smoarge wurk op te knappen, wylst de Russen der ryk fan waarden. In gebrûklike praktyk wie dêrby om 'e froulju en bern fan 'e jagers yn gizeling te nimmen, en se inkeld wer gean te litten as de jagers oan in fêststeld kwoatum pelzen foldien hiene. Neigeraden dat yn it Russyske Ryk bekend waard hoe lukratyf oft de pelshannel yn Alaska wie, ûntstie der almar fûleindiger konkurrinsje tusken de ferskate Russyske hannelskompanjyen. De Aleoeten waarden dêr de dupe fan; se waarden hielendal net mear foar de pelzen betelle, en kamen ynstee yn in sitewaasje fan klearebare slavernij telâne.
Oankeap fan Alaska
Net eltsenien wie lykwols bliid me de Oankeap fan Alaska. In protte Amerikanen seagen it yn 't earstoan as in kaptale blunder en it fuortsmiten fan withoefolle jild dêr't se nea wat fan weromsjen soene. De oankeap waard dêrom ek wol Seward's Folly ("Sewards Dwaasheid") neamd. De opperhaden fan 'e Tlingit hâlde oant hjoed de dei út dat Ruslân hielendal net it rjocht hie om Súdeast-Alaska te ferkeapjen, mei't de lânseigen befolking it gebiet nea ôfstien hie. Utslutend Castle Hill, by Sitka, dat Aleksander Baranov yn 1795 fan 'e pleatslike Tlingit kocht hie, wie Russyske grûn, en fierders wie alle lân fan 'e Tlingit yn 1867 noch fan harrensels en fan nimmen oars. Ek oare groepen fan 'e lânseigen befolking fan Alaska hâlde út dat se harren lân nea ôfstien hiene oan 'e Russen. Nei de oankeap ferlearen se dat lân lykwols gauris oan 'e Amerikanen. Pas yn it lêste trêdepart fan 'e tweintichste iuw waarden de lânoanspraken fan 'e lânseigen befolking serieus nommen en fêstlein yn 'e Alaska Native Claims Settlement Act (ANCSA) fan 1971.
Kleaster Kamp
Kleastergebouwen
Njonken de tsjerke binne twa oare kleastergebouwen bewarre bleaun. Súdeastlik fan de abdijtsjerke stiet in bakstiennen gebou, dêr't as iennige fan de gebouwen noch oan te sjen is dat it in kleastergebou west hat. It boppediel fan it gebou waard eartiids brûkt as sikehûs. It waard yn de Keulse Kriich ferneatige en nei de Westfaalske Frede waard it op de âlde fûneminten wer opboud. Nei de sekularisaasje tsjinne it as pastorij en tusken 1954 en 2002 brûkten de karmeliten it as kleaster. De rokokoseal en de kelder wurde hjoeddedei brûkt foar gearkomsten en útstallings. Westlik fan de abdij leit noch in part fan de eardere prelatuer út de 18e iuw, itjinge privébesit is en troch de oanbrochte stúklaach net mear yn de orizjinele steat bewarre bleaun is.
Lange Sleat (Terkaple)
Rin
De Lange Sleat oer dat hiele ein, fan de Wide Geau oant de stiennen brêge yn Eagmaryp/Terkaple (dêr't earder it molkfabriek stie), is likernôch 2,5 km. lang.
De Útlopers
Optreden
De Útlopers trede op yn Fryslân en dêrbûten. Hja hawwe as thúsband fan Thialf dêr wol mear as fyftich kear optreden by ferskate wedstriden lykas it NK, EK en WK Reedriden en olympyske kwalifikaasjewedstriden. Hja hawwe ek spile doe't it nije Thialf yn 2017 iepene waard troch kening Willem-Alexander. Fierders hawwe se optreden yn oare parten fan Nederlân, yn Belgje, Dútsklân, Eastenryk, Frankryk, Itaalje en Switserlân. Dêr spylje se yn ferskate eveneminten lykas karnavals, doarpsfeesten, ferskate Alvestêdetochten, oktoberfeesten, sinteklaasoptochten, Keningsdei en oare temafeesten.
Jo Daan
Libben en karriêre
Daan learde nei it ôfrûnjen fan 'e middelbere skoalle fierder oan 'e Universiteit fan Amsterdam, dêr't se Nederlânske taal- en letterkunde studearre. Dat wie yn in tiid dat froulju noch mar selden wat oars waarden as ferpleechster of skoaljuffer, en dat in froulike studinte oan 'e universiteit noch opsjen joech. Nei har ôfstudearjen, yn 1936, rekke se behelle yn it befolkingsûndersyk nei de taalkundige tastân yn 'e Wieringermarpolder, dy't yn 1930 krekt drûchlein wie. Sa kaam Daan yn 'e kunde mei de foaroansteande taalkundige Piet Meertens, dy't har yn 1939 oanstelde by it Dialekteburo, dat ûnder har lieding útgroeie soe ta de ôfdieling dialektology fan wat úteinlik it Meertens Ynstitút komme soe te hjitten.
Yn 1950 promovearre Daan op Wieringer Land en Leven in de Taal, in stúdzje nei it Wieringsk, it dialekt fan it eardere eilân Wieringen. Dêryn bestege se ek rûnom oandacht oan 'e skiednis en de folkskultuer fan dat gebiet. Letter die se ek ûndersyk nei û.m. it Lânwestfryske stedsdialekt fan Hoarn, it Westfrysk yn 'e bredere sin, en oerienkomsten fan en ferskillen tusken it Westfrysk, it Frysk en it Nederlânsk. Fan 1960 oant 1970 makke se fierders diel út fan 'e redaksje fan it jierboek fan it Westfries Genootschap.
Daan gie hiel fernijend te wurk. Sa sette se as earste Nederlânske taalkundige útein mei it opnimmen fan 'e taal fan dialektsprekkers op in bânrekorder, sadat de gegevens fan doe bewarre bleaun binne foar hjoeddeistige ûndersikers. Ek krige se as ien fan 'e earsten yn Nederlân omtinken foar it wurk fan 'e Amerikaan William Labov, de grûnlizzer fan 'e moderne sosjolinguïstyk. Daan publisearre ferskate boeken en skreau withoefolle artikels. Oan alle wichtige taalatlassen fan it Nederlânsk taalgebiet levere hja in bydrage. Nei har dea waard har troch guon eardere meiwurkers, lykas dialektolooch Jan Stroop, alle lof taswaaid, mar in oare eardere kollega, J.J. Voskuil, sketste yn syn foar in diel autobiografyske romansyklus Het Bureau in minder flaaikjend byld fan har.
Nei't se yn 1975 mei pinsjoen gien wie, sette Daan har nei wenjen yn Barchem, yn 'e Achterhoeke. Oan har dea ta wie hja nau belutsen by de dialektology yn it algemien en it Meertens Ynstitút yn 't bysûnder. Daan stoar yn 2006, yn 'e âlderdom fan 96 jier.
Albanezen
Albanezen binne in folk op it Balkan-skiereilân.
Alva (rivier)
De rivier ûntspringt yn de Serra da Estrela op in hichte fan 1425 meter en mûnet nei goed 100 kilometer út yn de Mondego ûnder Porto de Raiva (gemeente Penacova).
Pampus
De namme
De namme Pampus tsjut op in wurd dat yn it hjoeddeiske Nederlânsk net mear foarkomt, mar dat 'tsjûke brij' betsjut (fergelykje it Dútske: Pampe), wat slacht op de sloppe gearstalling fan de boaiem.
Twadde Wrâldkriich
Yn de Hûngerwinter (de winter fan 1944-1945) frear it bytiden hurd, sadat it eilân oer it iis te berikken wie. Yn 1944 hellen de Amsterdammers it hout út it fort om de kachel oan te meitsjen. It metaal wie doe al fuorthelle foar de Dútske oarlochsyndustry.
Sos del Rey Católico
Sos del Rey Católico leit yn it noardwesten fan de provinsje Zaragoza yn de Spaanske autonome regio Aragon.
Martinytoer
De liedklokken
De Martinytoer hat tolve klokken, alinne de Domtoer yn Utert hat mear.
Trije grutte klokken binne yn 1577 en 1578 getten troch Hindrik fan Trier. De grutste, fan 7850 kilo en in diameter fan 2,23 meter, wurdt de Salvator neamd, Latyn foar 'Ferlosser'. De oare twa, de grutte en de lytse Borgerklok ('boargerklok'), wage efterelkoar 4200 en 3400 kilo.