cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
F.F.J. Bernlef
FFJ Bernlef is in studinteferiening foar Fryske jongerein in Grins. De offisjele namme is FFJ Bernlef, wat stiet foar Feriening foar Fryske Jongerein Bernlef. Bernlef is in studinteferiening mei in sterke Fryske identiteit, dy't oansletten is by de Contractus en de Federaasje fan Fryske Studinteferienings.
Kameleon-film
Al feroare Bernlef geandewei yn in geselligensferiening, de Fryske identiteit ferdwûn dêr net mei. Dit is werom te sjen troch in aksje, hâlden in 2003. Yn dat jier kaam de Hollânsktalige film "De Schippers van de Kameleon" regissearre troch Steven de Jong út. De leden fan Bernlef wienen fan betinken dat yn de film Frysk sprutsen wurde moast, omdat it ferhaal ommers ek yn Fryslân spilet. De leden besletten in parody te meitsjen, dit waard "De Kameleon Sjocht yn it Waar". Yn de film spilen leden fan de feriening mar ek pommeranten as Piet Paulusma, Jaap Nienhuis, Ids Postma en Hans Wiegel. De film waard in grut súkses. Rûnom yn Fryslân waard de film yn doarpshuzen en skoallen fertoand. Utjouwerij Kluitman wie lykwols fan betinken dat Bernlef mei it meitsjen fan de film ynbreuk makke hie op it auteursrjocht, en begûn in rjochtsaak tsjin FFJ Bernlef. De útspraak fan de rjochter kaam yn 2007: Bernlef moast oan de útjouwerij in skeafergoeding fan goed 10.000 euro betelje.
Rega (rivier)
De Rega is in rivier yn it noardwesten fan Poalen, dy't ûntspringt op 146 meter hichte út de mar Jeziora Resko yn it Pommersk Marreplato en nei 168 km by Dzwirzyno útmûnet yn de Eastsee. De rivier hat in streamgebiet fan 2725 km², dat hielendal yn Poalen leit. Underweis rint de rivier de stêden Świdwin, Łobez, Gryfice en Trzebiatów troch en bylâns.
Noardske Ried
De Noardske Ried en de Noardske Ried fan Ministers is in gearwurkingsferbân fan Skandinavyske lannen. De ried waard yn 1952 stifte mei ta doel in mienskiplike arbeidsmerk, feiligens en it frij reizgjen sûnder paspoart yn 'e lidsteaten (inkeld foar ynwenners fan 'e lidsteaten).
Łobez
Ut de skiednis
De namme Łobez komt fan it Aldpoalske łobuzie (dat betsjut 'strewel', 'strûken'). Łobez waard foar it earst neamd yn in dokumint fan 1271, dêr't in ridder mei de namme Borko de besitter fan de stêd yn neamd wurdt. Yn 1295 krige Łobez stedsrjochten. De stêd hat de offisjele namme Łobez sûnt 1946. Boargemaster is op 't heden Piotr Ćwikła.
Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân
Beskerme doarpsgesicht
Achlum, Balk, Ballum, Burdaard, Koarnwert, Dronryp, Ie (Dongeradiel), Ferwert, Goaiïngea, Gordyk, Grou, Hallum, Heech, Hegebeintum, Holwert, Húns, Hollum, Jannum, Jelsum, Kollum, Langwar, Lytsewierrum, Mantgum, Marsum, Mitselwier, Nes (It Amelân), Koarnwertersân, Kimswert, Makkum, Moddergat, Nijlân, Aldeberkeap, Aldeboarn, Easterein, East-Flylân, Aldebiltsyl, Piaam, Penjum, Poppenwier, Rien, Skraard, Skettens, Skiermûntseach (plak), Warstiens, Weidum, Wergea en Wâldsein.
Behalven doarpskearnen kinne ek gebieten as beskerme doarpsgesicht beskôge wurde:
Untsliepeniskatedraal (Poltava)
Skiednis
De bou fan de katedraal is yn de styl fan in byzantynske basilyk. Oarspronklik hie de katedraal mar trije koepels, mar likernôch tsien jier letter waard de katedraal al wer ferboud en waarden der noch twa koepels tafoege, sadat it in fiifkoepelige katedraal waard.
G.G. Kloeke
Wurkpaad
Om it ûndersyk nei dialekten ienfâldiger te meitsjen, ûntwurp er in systeem fan koades foar tûzenen plakken en buorskippen yn Dútslân, Nederlân, Flaanderen en Frânsk Flaanderen (yn 'e mande mei de Flaamske dialektolooch L.J.J. Grootaersen). Dat koadearringssysteem, de saneamde Kloeke-tabel of Kloeke-koade, wurdt noch hieltyd brûkt, bygelyks troch it Meertens Ynstitút om dialektologyske gegevens te ûntsluten.
Pantaléon (hillige)
Hagiografy
It bloed dat by it marteljen op de grûn fallen wie soe de deade olivebeam wer libben jûn ha. De beam waard grien en joech tenei in rynske rispinge.
Riniastate (Stiens)
De state is boud yn de 14e iuw. Om it stee dêr't de state stie rint no de rûnwei om Stiens. By de oanlis dêrfan yn 1962 binne oerbliuwsels fan de state fûn út ein 14e iuw. Neffens it stimkohier fan 1698 is Runia fan frou Doedt fan Holdinga en is Liuwe Piters de brûker. Twa jier letter is it yn hannen fan Gerben Pijters dy't dan “selfs gebruicker” is.
Spegelferwulft
It hege flakke diel fan it ferwulft kin rjochthoekich of ellipsfoarmich wêze.
Dit type ferwulf is tige geskikt foar it meitsjen fan plafondskilderijen.
Stockholm
Ut de skiednis
thumb|left|Omkriten Stockholm 3 000 f.Kr. thumb|left|Wetterstannen troch de iuwen hinne Stockholm wurdt foar it earst yn 1252 yn in geskrift neamd. De namme komt fan de gearstelling stock (blok hout) en holm (eilantsje) en stiet foar it Gamla Stan fan no. Guonts miene dat de stêd stifte is troch Birger Jarl, om Sweden te beskermjen tsjin oanfallen út see wei.
Gran Rio (Suriname)
Skipfeart
De Gran Rio is net befarber foar grutte boaten, mei't er net djip genôch is en der in soad rotsen yn de rivier lizze. Korjalen kinne de rivier lykwols wol foar in diel befarre. Dy wurde brûkt troch de Marrons, dy't oan de iggen fan de rivier wenje.
Émile Zola
Biografy
Tritich jier earder al, yn 1866, doe’t er noch beskieden betsjinner wie by Hachette, foel er bysûnder skerp út nei de offisjele Salonsjuery, doe’t Le fifre fan Édouard Manet wegere waard. Hy soe nammers fûleindich ferdigener wurde fan it ympresjonisme, ek al rint er 20 jier letter minder waarm foar yn syn l'Oeuvre fan 1886. Syn âlde freonksip mei Cézanne gie dêrtroch kapot.
Sint-Antoniustsjerke (Peazens)
Ynrjochting
De preekstoel komt út de 19e iuw.
't Zandt (Grinslân)
Skiednis
It doarp ûnstie nei ynpoldering fan de eardere Fivelboezem troch muontsen fan it kleaster Blomhof. De namme ferwiist nei in sânrêch yn dy âlde boezem dêr't it doarp letter op boud waard. De bewenners wenje net yn 't Zandt mar op 't Zandt.
't Zandt waard boud op in sânplaat dy't al bestie yn 'e tiid dat de dyk Godlinze-Schatsborg-Zeerijp as beskerming tsjin it wetter oanlein waard. Yn dy tiid rûnen waadrinners al fan de dyk nei de sânplaat en werom. Dêrby brûkten hja stokken, dy't yn de rin fan de tiid moaier makke waarden. Sa kamen de ynwenners fan 't Zandt oan harren bynamme "'t Zandster Handstokken". De skoalle fan 't Zandt hjit "De Zandplaat".
Jan Kooistra (NSB-boargemaster)
Libben en wurk
Kooistra troude op 24 septimber 1920 yn Veendam mei Stientje Luken.
Djûmû
Djûmû (ek Djoemoe) is in doarp yn Suriname. Djûmû leit yn it distrikt Sipaliwini op it plak dêr't de rivier Gran Rio gearrint mei de Pikin Rio. Tegearre foarmje se dêrnei de Surinamerivier. It doarp hat in medyske post foar earste help en in lyts fleanfjild.
Goddo
Goddo, as Godo, is in doarpke yn it ynlân fan Suriname. Goddo leit yn it distrikt Sipaliwini oan de Surinamerivier, op 89 meter booppe seenivo. De lâningsbaan fan Djûmû leit tichtby it doarp.
Belgyske mortier 21 sm M 1894
thumb|Belgyske mortier 21 sm M 1894 Belgyske mortier 21 sm M 1894 waard ôflaat fan in mortier mei lutsen loop ûntwurpen as fêstinggeskut yn 1880 mei in kaliber fan 10 sm. Fan dat stik geskut waarden neitiid de stikken mei kaliber 15 sm, 21 sm en 24 sm ôflaat. Al dy mortieren hawwe in hast gelikens uterlik. It ûntwerp wie fan Krupp dy't ferskate Europeeske lannen bewapende foar en ûnder de Earste Wrâldoarloch.
De 21 sm M 1880 wie in swiere mortier, in efterlader, dy't ûntwurpen wie foar yndirekt fjoer ûnder in grutte hoeke foar belegearingsoperaasjes. Hy koe brûkt wurde om ferskate soarten fersterkingen oan te fallen of te ferdigenjen.
Ulaangom
Ulaangom (Mongoalsk foar 'Reade delling') is in stêd yn Mongoalje en is it haadplak fan de provinsje Uvs. It plak leit 26 km súdwestlik fan de mar Uvs Nuur oan de foet en skeante fan de berch Kharkhiraa, 120 km besuden de grins mei Ruslân en 1300 kilometer westlik fan de haadstêd Ulaanbaatar.
Klimaat
Ulaangom hat in kâld heal-drûch klimaat mei lange, drûge, tige kâlde winters en koarte waarme oant hjitte simmers. De jierlikske delslach is trochstrings 130 mm. Ulaangom is ien fan de meast kâlde plakken yn Mongoalje. Temperatueren kinne winterdeis nei −50 °C of mear sakje en yn de simmer kin it +43 °C as heger wurde.
Flammewerper
Skiednis
Yn de Twadde Wrâldoarloch waarden se op noch gruttere skaal as taktysk belegeringswapen tsjin fêstingwurken ynset. Yn 1939 sette de Wehrmacht foar it earst draachbere flammewerpers yn tsjin it Poalske postkantoar yn Danzig. Dêrnei yntrodusearre it Amerikaanske leger yn 1942 syn eigen draachbere flammewerper.
Eastrail 177 Trilogy
Unbreakable
Unbreakable waard regissearre troch M. Night Shyamalan nei in senario fan himsels. De film gie op 21 novimber 2000 yn premiêre, en brocht $248,1 miljoen op tsjin in budget fan $75 miljoen.
Oedmoersje
Skiednis
De twadde helte fan de 19e iuw betsjutte in gaueftige ûntwikkeling. Der waarden fabriken, skoallen en oare foarsjennings boud. Yn 1899 waard oer it gebiet ek it spoar fan Perm nei Kotlas oanlein.
Friisk Gesäts
It wetsfoarstel is dien troch Lars Harms fan de SSW.
Kane (Nederlânske band)
Kane wie in Nederlânske Rockband oprjochte yn De Haach en wie aktyf tusken 1998 en 2014. De band brocht yn 2000 syn debútalbum As Long As You Want This út. Yn de rin fan de jierren hat Kane in protte bandleden ferspile De boarnen binne it der net hielendal oer iens, oer wa't der no echt bandlid west hat, en wa't allinnich mar meiwurke hat as sessy-muzikant en of as live-muzikant. Kane hat sân studio-albums en fiif live-albums útbrocht.
Eelkje fan Bouricius
Dichtwurk
Der is net folle bekend oer de gedichten fan Eelkje fan Bouricius en der is ek net safolle fan bewarre bleaun. Yn ien dêrfan winske se Sophie Anna fan Pipenrooij in goede reis ta. It gedicht is der net mear, mar it tankbriefke wol. It âldste wurk van Eelkje dat bewarre bleaun is, is in lofdicht fan 92 rigels op de Frede fan Münster. Yn 1652 stjoerde se Constantijn Huijgens in glês mei ynskripsje en in gedicht as tank foar it presint-eksemplaar fan syn boek Ooghen-troost.
Calgary
Calgary is de grutste stêd fan de Kanadeeske provinsje Alberta, de stêd leit op sawat 80 kilometer ôfstân fan de Rocky Mountains. Calgary telde yn april 2010 1,071,515 ynwenners (agglomeraasje: 1.230.248) (2009)) wêrmei't it nei Toronto en Montreal de grutste stêd fan Kanada is en de fjirde grutste agglomeraasje fan it lân. De ynwenners fan Calgary steane bekend as Calgarians.
It ûntstean fan Calgary
Yn it gebiet dêr't de stêd tsjintwurdich leit wennen tûzenen jierren lyn al Blackfoot-Yndianen, ien fan de yndianenstammen dy't it Noard-Amerikaanske kontinint bewenne. De earste Europeaan dy't him yn de omjouwing fan Calgary fêstige wie de Ier John Glenn, dy't him hjirre yn 1793 mei de frou fêstige oan de rivier de Bow. Ynearsten krige de stêd de namme Fort Brisebois, neamd nei plysjeoffisier Éphrem-a Brisebois fan doetiidske North West Mounted Police. Yn 1876 begûn men lykwols te twifeljen oan de betrouberens fan dy, en doe krige de stêd de namme Fort Calgary, neamd nei Cala-ghearraidh, in strân fan it Skotske eilân Mull. In tal jierren letter krige Fort Calgary har eigen treinstasjon en waard sa oansletten op it spoarnetwurk fan de Canadian Pacific Railway. Dêrtroch groeide de delsetting út ta in wichtich sintrum op it gebiet fan lânbou en hannel. Oant de dei fan hjoed is it haadkantoar fan de Canadian Pacific Railway yn Calgary fêstige. Yn 1884 waard Calgary in town en waard ek de earste boargemaster, George Murdoch, keazen. Pas yn 1894 waard Calgary in stêd, diel útmeitsjend fan it gebiet Northwest Territories, de provinsje Alberta soe pas yn 1905 ûntstean.
Teater en Film
It wichtichste kulturele sintrum fan Calgary is it Southern Alberta Jubilee Auditorium, yn de folksmûle simpelwei the Jube. It auditoarium hat in kapasiteit fan 2700 taskôgers, en men kin der teater, Broadway musicals, mar ek lokale produksjes besjen. Alle jierren geane mear as 850.000 besikers nei ien fan dy foarstellings. It auditoarium is de thúsbasis foar it Alberta Ballet, de Calgary Opera en ek wurdt it Kiwanis Music Festival der organisearre. Yn Calgary wurde alle jierren in protte festivals organisearre, de wichtichst dêrfan binne it Folk Music Festival en it rodeotoernoai Calgary Stampede, dat yn 2005 mear as 1 miljoen besikers luts. Fierder hat de stêd har eigen jierlikse Ynternasjonaal Filmfestival.
Transport
Yn de stêd sels fynt men in typysk Noard-Amerikaanske rasterfoarmich netwurk fan nûmere strjitten. It iepenbier ferfier fan Calgary wurdt fersoarge troch Calgary Transit en bestiet út 160 busrûtes en de C-Train.
Hillich Krús kleaster (Poltava)
It Krúsferheffingskleaster of it Kleaster fan it Hillich Krús is in 17e-iuwsk otterdoksk kleaster yn Poltava yn de Oekraïne.
Wilco Julius van Welderen baron Rengers
200px|thumb|Mr. W.J. van Welderen baron Rengers. Wilco Julius van Welderen Rengers (Ljouwert, 14 novimber 1835 - dêre, 21 febrewaris 1916) wie in jurist, boargemaster en politikus. Hy skonk yn 1904 it Rengerspark oan de gemeente Ljouwert.
Bern (persoan)
Beukers
Yn 'e âldens tusken 4 en 6 jier wurdt in bern in beuker neamd. Tsjin dy tiid is der troch it opgroeien fan it bern ferlet fan mear ynfloed fan bûtenôf om nije funksjes te ûntwikkeljen. It is dan ek net tafallich dat beukers foar it earst nei de basisskoalle (foarhinne de beukerskoalle) geane, dêr't se noch in protte nije dingen leare kinne. Men kin dêrby tinke oan kleurjen, tekenjen en nifeljen, mar benammen ek it oan omgean mei oare beukers (in fierdere sosjalisaasje). Dêrnjonken is dit de âldens dat bern (almeast fan 'e eigen âlden) it fytsen leare, en mooglik de begjinsels fan it lêzen en skriuwen. Beukers groeie noch mei yn trochsneed 8 sm yn it jier.
Adolesinten
Adolesinsje is in leeftydsperioade dy't yn ûnderskate lannen en talen ferskillend oantsjutten wurdt. Yn Nederlân wurdt mei de beneaming adolesinten ferwiisd nei jongerein fan 'e 15-17 jier oant likernôch 20 jier. Dizze groep wurdt ek wol de jongfolwoeksenen neamd, mei't se de puberteit ôfsletten hawwe en sosjaal net mear (mar wetlik oant 18 jier noch wol) as bern beskôge wurde. Adolesinten binne benammen dwaande mei folwoeksen te wurden. Dêrby is seksualiteit noch hieltyd tige wichtich, mar teminsten like wichtich is oer it algemien it jin selsstannich meitsjen fan 'e âlden. Yn dizze leeftydsperioade geane de measte jongerein út 'e hûs, faak om yn in oar plak te studearjen, mar ek wol om gear te wenjen mei harren freon of freondinne. As der gjin heger ûnderwiis folge wurdt, giet it meastepart fan 'e jongerein om dizze tiid hinne oan it wurk. Foarhinne makke, alteast foar jonges, ek de tsjinstplicht in wichtich ûnderdiel fan dizze perioade út.
Siebe ten Cate
Siebe Johannes ten Cate (Snits, 27 febrewaris 1858 – Parys, 19 desimber 1908) wie in keunstskilder.
Rintje Ritsma (reedrider)
Ritsma hat sawat alles wûn yn it reedriden wat er te winnen falt. De ienichste priis dy't Rintje Ritsma net wûn hat is de gouden medalje op de Olympyske Spullen.
Grutste suksessen
Nederlânsk kampioen:
Dolly (skiep)
Dolly is 14 febrewaris 2003 nei in longûntstekking ôfmakke en opset. Sy is no te sjen yn it Scottish National Museum yn Edinboarch.
Metalen bikiny fan prinsesse Leia
Untwerp en materiaal
De metalen bikiny fan prinsesse Leia bestie út in beha, in slipke en assessoires. Rodgers-en-dy makken ferskate farianten fan 'e beha. Ien dêrfan wie in fleksibele ferzje fan rubber dy't Carrie Fisher en stuntfrou Tracy Eddon droegen by shots wêryn't se yn beweging wiene, en in oaren wie fan echt metaal foar as Fisher stilstie.
De Kameleon
De Kameleon is in boekesearje fan Hotze de Roos. Yn de boeken steane aventoeren fan de Fryske twilling Hylke en Sytse Klinkhamer mei harren boat De Kameleon yn it doarp Lenten. De boeken binne oarspronklik yn it Nederlânsk útjûn troch Kluitman, mar sûnt 1995 jout Utjouwerij Bornmeer oersettings yn it Frysk út. Yn it Nederlânsk binne 65 titels ferskynd, en nêst de Fryske binne der ek Dútske oersettings. De Roos hat nea in offisjele priis krigen foar syn boeken; wol hat er yn 1980 in sulveren penne krigen fan in basisskoalle út it Kameleondoarp Terherne. Hotze de Roos hat 60 Kameleonboeken skreaun; lykas foar syn ferstjerren ôfpraat wie hat nei syn dea P. de Roos (skûlnamme fan Piero Stanco) de searje oernaam.
Films
Ek hawwe de haadrolspilers fan de films, Jos en Koen van der Donk mei Arjen Rooseboom sels twa films opnaam foar it Kameleondoarp:
Fryske film
Doe't by de plannen foar de earste film dúdlik waard dat tekst yn it Nederlânsk wêze soe, hat de Kameleon Aksjerûnte fan FFJ Bernlef as protest sels in Fryske Kameleonfilm makke: De juridyske stappen fan Kluitman, doe't dizze film útbrocht waard foar de offisjele film, hawwe beide films in soad publisiteit jûn.
Israelyske barriêre (Westjordaanlân)
Konstruksje
De betonnen parten fan de muorre wurde gauris brûkt troch graffiti-keunstners, mei oan de Palestynske kant dêr't de tsjinstân yllustrearre wurdt.
Sjamaan
Manlike en froulike sjamanen
By de measte folken binne de sjamanen manlik, mar froulike sjamanen binne net ûngewoan. Sa komt it by de Eskimo's, bygelyks, inkeld foar dat de sjamaan froulik is, mar meastal wurdt dy funksje by harren troch manlju ferfolle. By Mongoalske folken komme sawol manlike as froulike sjamanen foar, sûnder ûnderskie fan wurk. In manlike sjamaan wurdt in boo neamd en in frouliken in udgan. De Koreaanske sjamanen, de mudang, binne frijwol altyd froulju.
Brekking (taalkunde)
Yn it Frysk
Brekking nimt in wichtich plak yn 'e grammatika fan it Frysk yn. Der besteane trije farianten fan: Ien fan 'e skaaimerken dêr't it Hylperske dialekt him mei ûnderskiedt fan it Standertfrysk, is dat net ien fan 'e neamde brekkingsfoarmen him dêryn foardien hat. Ek mûljearring is in foarm fan brekking, hoewol't dat ferskynsel yn it Standertfrysk ornaris as in spraakgebrek beskôge wurdt.
Yn oare talen
It ferskynsel brekking komt ek yn oare talen foar. Sa bestie it histoarysk ek yn it Aldingelsk en it Midingelsk, de foarmen fan 'e Ingelske taal dy't it Aldfrysk it neist wiene. Yn it moderne Ingelsk komt it benammen foar yn twa dialekten fan it Amerikaansk-Ingelsk: it Súdlik Amerikaansk-Ingelsk, dat yn it Suden fan 'e Feriene Steaten sprutsen wurdt, en it dêr nau oan besibbe Afro-Amerikaansk-Ingelsk, dat sprutsen wurdt troch in grut diel fan 'e Afro-Amerikaanske mienskip. Yn dy dialekten hawwe foarlûden in healfokaal (yn dit gefal in j-klank) ûntwikkele, dy't yn guon gebieten dan wer omleech giet nei in sjwa of stomme e. Wurden as pat (Standertingelske útspr.: [pæt]), pet ([pet]) en pit (pɪt]) wurde dan útsprutsen as [pæjət], [pɛjət], resp. [pɪjət]. (Soks is bygelyks tige dúdlik te belústerjen as men nei de útspraak harket fan 'e swarte patolooch-anotoom Curtis Brumfield, spile troch de akteur Windell Middlebrooks, yn 'e Amerikaanske plysjesearje Body of Proof.)
Eeltsje Hiddes Halbertsma
Eeltsje Hiddes Halbertsma (Grou, 8 oktober 1797 – dêre, 22 maart 1858) wie in Frysk skriuwer, dichter en dokter, en de jongste fan 'e bruorren Halbertsma. Hy waard bekend doe't er yn 1822 tegearre mei syn broer Joast de ferhale- en dichtbondel De Lapekoer fan Gabe Skroar publisearre. Neitiid waard dat wurk almar fierder útwreide, ek mei bydragen fan in trêde broer, Tsjalling, oant alle proaza en poëzij fan 'e trije bruorren yn 1871 postúm sammele waard en ferskynde as de ferneamde Rimen en Teltsjes. Dat wurk spile in rol fan krúsjaal belang by it ûntjaan fan in nije literêre Fryske tradysje nei't de taal trije iuwen lang suver allinnich as sprektaal brûkt wie. Fan 'e trije bruorren Halbertsma wie Eeltsje miskien wol it meast bejeftige, en benammen syn poëzij wurdt noch altyd tige bewûndere. Hy wie de skriuwer fan û.m. it gedicht De Alde Friezen, oftewol it Frysk folksliet.
As skriuwer
Op 'e grûnslach fan Romantyk dy't er yn Heidelberch skipe hie,    wie foar Eeltsje Halbertsma syn wurk faak in oanstjit nedich, in besteande tekst of meldij dy't er nei eigen wurden ferfryskje koe "sadanich dat gjin minsk it orizjineel der noch yn weromkenne sil." Sadwaande wurdt fermoede dat it masterlike Jonker Pyt en Sibbel wolris in gâns ferbettere ferzje wêze kin fan it Nederlânsktalige fers Steedsche Jonker en een Friessche Boerin, út 'e achttjinde iuw. Bûten kiif stiet dat Halbertsma guon fan syn gedichten basearre op earder wurk fan dichters as Johann Peter Hebel en Ludwig Hölty. Sa is De Boalserter Merke, noch altyd ien fan syn bekendste fersen, in 'neidichting' fan Hebel syn leafdesliet Hans und Verene, wêryn't de haadpersoanen Hoatse en Wobbel kommen binne te hjitten, de eftergrûn fan in Dútske boarne de merke fan Boalsert wurden is, en ek fierders gâns feroarings oanbrocht binne. In foarbyld fan in fers dat basearre is op wurk fan Hölty is it wat morbide Deagraverssankje.
Neilittenskip
Yn 1949 skreau auteur en literatuerkritikus Anne Wadman dat de Halbertsma's "it Fryske folk in literêr monumint [jûn hiene], dêr't it syn eigen folkslibben yn [...] wjerspegele seach." Ek hjoed de dei steane de Rimen en Teltsjes noch op it earste plak fan 'e ranglist fan Fryske literêre klassikers. Yn 1993 kaam de tsiende printinge fan it boek út, dêr't ek wurk fan Eeltsje Halbertsma yn opnommen wie dat earder bûten de Rimen en Teltsjes bleaun wie. Dizze werútjefte hie in (foar Fryske literatuer) ambisjeuze oplaach fan 3.000 eksimplaren, mar wie yn twa moannen útferkocht.
Simmer 2000
Simmer 2000 en Fryslân 500
Yn 'e twadde helte fan 'e 1990-er jierren wie de provinsjale oerheid fan Fryslân ek dwaande mei de organisaasje fan in feest, Fryslân 500. Dat moast plakfine yn 1998, om it fiifhûndertjierrich bestean fan Fryslân as provinsjale bestjoerlike ienheid te fieren. Mei't it weromgie op 'e ferovering fan Westerlauwersk Fryslân troch Albrecht fan Saksen, yn 1498, dy't de ein fan 'e Fryske Frijheid en it begjin fan 'e útlânske oerhearsking yn 'e Saksyske Tiid markearre, moasten de measte Friezen dêr neat fan hawwe.
Loppersum (Grinslân)
Skiednis
Yn 1811 waard Loppersum it haadplak fan in gemeente mei deselde namme, mar oant 1925 hie de gemeente gjin eigen gemeentehûs. Fan 1824 oant de bou fan it nije gemeentehûs yn 1925 hierde de gemeente in boppekeamer oan de Lagestraat. De gemeente Loppersum waard yn 2021 opheven doe't de gemeente ûnderdiel waard fan de gemeente Iemsdelta.
Oergongsritueel
Neiere beskriuwing
In goed foarbyld fan in oergongsritueel komt foar by de Masai fan súdlik Kenia en noardlik Tanzania. Masai-jonges geane yn har libben nammentlik troch in oantal stadia, dy’t bûn binne oan âlderdom: jonge, jong kriger, âlder kriger, jong stamâldste, bestjoerend stamâldste. De earste fan 'e oergongen tusken dy stadia, dus fan jonge nei jong kriger, wurdt oanjûn troch in besnijenisrite. Sa’n rituële besnijenis komt trouwens by in protte Afrikaanske folken foar. Sa is it by de Dogon, fan súdlik Maly, de earste stap nei de status fan folwoeksen man, dy’t jonges ûndergeane as se tsien oant tolve jier âld binne. By de Dogon bart soks by in groepsseremoanje dy’t mar ienris yn 'e trije jier plakfynt.
Sneon
Sneon is neffens de sânde dei fan de wike. De dei folget op de Freed.
Super Trouper (liet)
Super Trouper is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch ABBA yn 1980 en útbrocht op it album mei deselde namme út 1979. Super Trouper wie it earste nûmer op it album en waard op 3 novimber 1980 útbrocht as tredde single fan it album.
Albert van der Heide (politikus)
Yn 2011 promovearre Anne-Marie de Harder op in biografy oer Albert van der Heide.
Palestynske Befrijingsorganisaasje
It gesicht fan de PLO wie foar in lange tiid syn lieder Jasser Arafat, dy't yn 1969 lid waard. Hy wie al lieder fan Fatah-beweging, dy't dêrnei nau oparbeide mei de PLO.
Katinka van Haren
thumb|út: Gorgelrijmen en Gorgelwezens thumb|út: Gorgelrijmen en Gorgelwezens Katinka van Haren (Vught, 16 maaie 1961) is in byldzjend keunstner út Dordrecht. Nei har oplieding Aktiviteitebegelieding folge se de oplieding oan de Moade Akademy Charles Montaigne yn Amsterdam mei as ôfstudearrjochting dessinûntwerpen. Folge kursussen by Lenie van Gils (akwarelje), Berckepoort ( tekenje/skilderje, model tekenje/ skilderje en Ab Vroegindewey-Atelier 104 (skilderje)
Ynspiraasje
Van Haren siket om materialen dy't har ynspirearje en útdaagje. De iene kear is dat oanspield hout, in oare kear in âlde boarstel of stikken tou. Betingst is al dat de materialen natuerlik binne en mei elkoar in ferhaal fertelle.
Foarnamme
Ferneaming
Foarhinne spile by it jaan fan foarnammen oan nijberne poppen it gebrûk ferneaming in wichtige rol, wêrby't bern deselde foarnamme taparte krigen as âldere famyljeleden, sadat in foarnamme 'yn de famylje' bleau. Yn dat ramt wie it foarhinne yn Fryslân gebrûklik dat de âldste soan út in gesin nei de pake oan heitekant ferneamd waard, de twadde soan nei de pake oan memmekant, de trêde nei de âldste omke oan heitekant, de fjirde nei de âldste omke oan memmekant, de fyfde nei de twadde omke oan heitekant, ensfh. Krektsa waard de âldste dochter ferneamd nei de beppe oan memmekant, de twadde dochter nei de beppe oan heitekant, de trêde nei de âldste muoike oan memmekant, ensfh. Tsjintwurdich is dit gebrûk oan it útstjerren en jouwe de âldelju har bern faak beskate nammen om't se dy moai fine en net om't famyljeleden ek sa hieten.
Keningsnammen en kleasternammen
In spesjaal type foarnammen binne keningsnammen en kleasternammen. Dat binne 'nije' foarnammen dy't soms troch folwoeksenen oannommen wurde as se in troan bestige, as se yn it kleaster yntrede of as se in religieus amt beklaaie. In bekend foarbyld hjirfan wurdt foarme troch de paus fan Rome, dy't by it begjin fan syn pontifikaat altyd in nije namme oannimt. Sa waard Karol Wojtyła paus Jehannes Paulus II, Joseph Ratzinger waard paus Benediktus XVI en Jorge Bergoglio waard paus Fransiskus. Fierders kaam bygelyks de Frânske maarskalk Jean-Baptiste Jules Bernadotte (1763-1844) yn 1818 as Karel XIV Jehan op 'e troan fan Sweden. Guon lju dy't har ta de islaam bekeare, nimme dêrnei ek in nije, islamityske foarnamme oan, lykas de Nederlânske heechlearaar Abdulwahid van Bommel (berne as Wouter van Bommel).
Tennis op de Olympyske Simmerspullen 2016
It tennis toernoai hie plak yn it Centro Olímpico de Tênis.
Medaljespegel
De top-10 fan lannen dy't by it tennis medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2016.
Strjitten yn Marsum
De Strjitten yn Marsum:
Halvemaanspoort 15-17
thumb|''De dûbele wenning oan de Halvemaanspoort 15-17 Halvemaanspoort 15-17 binne twa monumintale pânen ûnder ien kape en mei in mienskiplike geveltop yn Dokkum. thumb|left|150px|Gevelstien mei jiertal en in ôfbylding fan wolfarvers It dûbele pân soe neffens de gevelstien út 1739 komme. De Flaamske geveltop is rynsk dekorearre yn in Loadewyk XIV-styl. Neffens Stenvert yn Monumenten in Nederland soe de ôfbylding op de gevelstien ferwize nei de wolfarverij. It is lykwols nei alle gedachten in ôfbylding fan in sâltsierderij. Dy sâltsierderij stie al yn de 18e iuw op dit stee. Yn saneamde sâltpannen waard Noardseewetter, dat mei houten skippen yn Dokkum oanfierd waard, ferdampt. Ien fan dizze sâltbaarnders wie Gosse Jacobs Heeringa, tagelyk kastlein fan "Het Wapen van Dokkum".
Beide pânen binne erkend as ryksmonumint.
Rambo: Last Blood
Alternative 'Noardamerikaanske' ferzje
De bioskoopferzje fan Rambo: Last Blood dy't yn 'e Feriene Steaten, Kanada en it Feriene Keninkryk útbrocht wie, hie in spyldoer fan 89 minuten. Yn 'e measte oare lannen en territoaria, wêrûnder Nederlân, Dútslân, Sweden, Finlân, Japan, Meksiko, Brazylje en Austraalje, waard in alternative ("ynternasjonale") ferzje fan 'e film útbrocht, dy't in spyldoer fan 101 minuten hie. Dêr wiene inkele koarte stikjes oan tafoege dy't út 'e 'Noardamerikaanske' ferzje fuortknipt wiene, mei dêropta in hast 10 minuten duorjende begjinsêne wêryn't Rambo dielnimt oan in rêdingsaksje fan trije ferdwaalde kuierders yn 'e bergen. (De 'Noardamerikaanske' ferzje fan 'e film begjint de moarns dêrnei mei Rambo op syn ranch.)
Fré Meis
Jonkheid en iere karriêre
Fré Meis waard op 17 novimber 1921 yn Oude Pekela berne yn in kommunistysk gesin as soan fan Michiel Meis, in arbeider yn in striekartonfabryk en Trientje Bruintjes. Doe't er 9 jier âld wie, waard er troch syn heit behelle by stakingsaktiviteiten en moast er de fabrykspoarte beweitsje. Nei de legere skoalle wurke er as lânbou- en fabryksarbeider. Yn 1943, yn de Twadde Wrâldkriich, waard er yn it ramt fan de wurkferskaffing twongen ynset yn Delfsyl en letter by de bunkerbou op it Eastfryske eilân Boarkum.
Westerwald
Geografy
It gebiet wurdt begrinzge troch de rivieren de Sieg yn it noarden, de Heller yn it noardeasten, de Dill yn it easten, de Lahn yn it suden en de Ryn yn it westen.
Offerritueel
Kristendom
Yn it Kristendom wurdt de dea fan Kristus beskôge as it lêste offer. Ferskate rjochtingen binnen it Kristendom hâlde lykwols it ritueel fan de eucharisty, dêr't dat lêste offer hieltiid noch yn foarkomt.
Typecasting
In hiel bekend foarbyld fan typecasting is wat der barde mei de cast fan 'e oarspronklike Star Trek-tillefyzjesearje, dy't fan 1966 oant en mei 1969 op 'e Amerikaanske tillefyzje te sjen wie. De akteurs fan dy searje rekken nammentlik sa sterk mei harren rollen identifisearre, dat neitiid inkeld William Shatner ('kaptein James T. Kirk') en Leonard Nimoy ('Mr. Spock') noch betelle rollen krije koene, en dat mei muoite en foar in folle leger salaris as dêr't se eins rjocht op hiene. De oare akteurs, lykas Nichelle Nichols ('luitenant Uhura'), James Doohan ('Mr. Scott') en DeForrest Kelley ('dokter McCoy') wurken neitiid frijwol nea mear as akteur, útsein yn 'e seis films dy't op basis fan 'e tillefyzjesearje makke waarden. Fierders bestie harren ynkommen foar it meastepart út persoanlike optredens op science fiction-konvinsjes. It tydskrift Parade skreau yn 1978 oer de cast fan 'e oarspronklike Star Trek-rige: "[Se] rekken de behearsking oer harren lotsbestimmings kwyt op it eigenste stuit dat se yn 1966 op 'e brêge fan 'e sabeare Enterprise stapten."
Minske-offer
Azteken
De Azteken fan sintraal Meksiko, dy't om 'e praktyk bekendstienen, leauden dat se libben yn 'e fyfde wrâld. De fjouwer foargeande wrâlden wienen elts einige yn in apokalyptyske ferneatiging troch it ferstjerren fan 'e sinne, nei't de goaden harren kosmyske striid tsjin 'e demoanen ferlern hienen. Neffens de myte offeren alle goaden útsein de leffe Xolotl, de god fan 'e meunsters en alles dat dûbeld is, lykas twillingen, oan it begjin fan 'e fyfde wrâld harren bloed om in nije sinne te meitsjen. De Azteekske offerrituëlen, útfierd boppe-op 'e piramidefoarmige Grutte Timpel yn it sintrum fan Tenochtitlán, it hjoeddeiske Meksiko-Stêd, wienen dêrom bedoeld as fuortsterkjend iten foar de goaden, sadat it opgean fan 'e sinne feilichsteld wurde soe.
Freed
Betsjutting
De joadske sjabbat begjint by sinne-ûndergong op freedtejûn, en hâldt op by sinne-ûndergong op sneon.
Tongersdei
De tongersdei foar Peaske hjir Wite Tongersdei.
Griene Line (Israel)
Fredesferdraggen
De PLO en syn lieder Jasser Arafat, de Palestynske premier Mahmûd Abbas, de Amerikaanske presidint Barack Obama en de Jeropeeske Uny hawwe oantrúnd om de grinzen tusken Israel en Palestina fan foar 1967 as offisjele grinzen fêst te stellen.
Happy New Year (liet)
Happy New Year is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch ABBA yn 1980 en útbrocht op it album Super Trouper út 1980. Happy New Year wie it sechsde nûmer op it album en waard op 15 desimber 1980 útbrocht as fjirde single fan it album.
Kopperij
Oare redenen
In oare reden foar kopperij koe de winsk wêze om in deade fan 'e eigen groep in tsjinner mei te jaan nei it hjirneimels. Dy foarm fan kopperij kaam bygelyks foar by de Mentawaiers fan westlik Yndoneezje, dy't foar de begraffenis fan in haadman ferskate koppen nedich wienen.
Preservearring fan ’e koppen
De ôfhoude hollen waarden faak mei hûd en hier preservearre. Sa waard yn it suden fan West-Papoea troch ferskate folken de hiele holle boppe in fjoer mummifisearre en dêrnei beskildere.
Histoarysk perspektyf
De Shuar steane derom bekend dat se, njonken de kriichshaftige Araukanen út 'e Sileenske Andes, it iennichste Yndianefolk wienen, dat de útwreiding fan it Spaanske koloniale ryk yn Súd-Amearika mei súkses wist op te kearen. Dat hie fansels alles te krijen mei harren reputaasje as koppers, dy't in machtich ôfskrikkingseffekt hie. Kopperij wie foar de Shuar in hiel gewoan ûnderdiel fan it libben en se bedreauwen dy praktyk dan ek yn alle iepenheid oant 'e jierren fyftich fan 'e 20e iuw ta. Neffens ûnbefêstige mar oanhâldende geroften, soenen hja it ek sûnt dy tiid hieltyd noch dwaan, mar dan stikem.
Hjoed de dei
Sûnt 'e Twadde Wrâldkriich like it as hienen de Dajak-folken ôfstân nommen fan kopperij, mar yn 2000 en op 'e nij yn 2001, doe't der yn Kalimantan, it Yndonezyske part fan Borneo, in oarloch útbruts tusken ynheemske Dayak-folken oan 'e iene kant en Madoereeske ymmigranten oan 'e oare kant, die bliken dat neat minder wier wie en koe men op 'e ynternasjonale tillefyzje Dajaks omrinnen sjen mei Madoereeske hollen oan har spearen en yn 'e hân.
Bangkok
Langste plaknamme
'De stêd fan ingelen, de grutte stêd, it wenplak fan de Smaragdgriene Boeda, de ûntrochlitbere stêd (oars as Ayutthaya) fan de god Indra, de grutte haadstêd fan de wrâld dy't mei njoggen kostbere edelstiennen bejeftige is, de lokkige stêd, ryk oan in enoarm Keninklik Paleis dat liket op it himelske wenplak dêr't de reïncarnearre god regearet, in stêd dy't troch Indra jûn is en dy't troch Vishnukarn boud is'.
Demografy
Bangkok hat in grut ferskaat oan befolkingsgroepen. Neist Tai út alle dielen fan it lân, wenje dêr in soad Sinezen, ymmigranten út Yndia en in protte expatriates.
Abdij fan Bath
Skiednis
Nei in restauraasje fan de tsjerke waard de abdij yn jannewaris 1539 oerdroegen oan de Ingelske kroan, dy't it kompleks ferkocht. Mei de ûntbining fan kleasters yn Ingelân wie der ek in ein kommen oan de benediktynske mienskip. De abdijtsjerke rekke syn status as ko-katedraal kwyt en nei de ferwidering fan brûkbere materialen lykas izer, lead en glês waard it krekt restaurearre gebou oan it ferfal oerlitten. Keninginne Elizabeth I fan Ingelân stelde nei jierrenlange ferwaarleazging in fûns yn om de tsjerke wer te restaurearjen en beskikber te stellen as parochytsjerke fan Bath.
Under lieding fan George Gilbert Scott fûn yn de 19e iuw in belangrike restauraasje plak. It wurk bestie ek yn it oanbringen fan it waaierferwulft, dat net allinne in estetyske tafoeging wie mar ek de foltôging fan it oarspronklike ûntwerp.
Njonken de religieuze funksje wurde der ek konserten en kulturele eveneminten holden. Ek is der ûnder de tsjerke in museum ynrjochte.
Rambo (film út 2008)
Rambo, ek bekend as John Rambo en Rambo IV (sjoch hjirre foar útlis), is in Amerikaansk-Dútske aksjefilm út 2008 ûnder rezjy fan Sylvester Stallone, mei yn 'e haadrollen Stallone sels en Julie Benz. It ferhaal giet oer de ferâlderjende Amerikaanske oarlochsfeteraan en âld-kommando John Rambo, dy't al mear as tweintich jier yn Tailân tahâldt. As er troch in groep Amerikaanske sindelingen frege wurdt harren it troch boargeroarloch en diktatuer ferskuorde Birma binnen te smokkeljen, lit er him op 't langelêst beprate. De sindelingen wurde lykwols al rillegau finzen nommen troch it Birmeeske Leger en draaie in raar gat yn. Rambo jout him by in groepke hierlingen dat betelle wurdt om 'e sindelingen te rêden. Rambo is it fjirde diel fan 'e Rambo-filmsearje, en folget as sadanich nei tweintich jier stilte op Rambo III, út 1988. De film is opdroegen oan 'e yn 2003 ferstoarne akteur Richard Crenna, dy't yn 'e trije eardere Rambo-films de rol fan kolonel Sam Trautman spile. Fan 'e filmkritisy krige Rambo mingde resinsjes, mar yn 'e bioskopen wie de film in kommersjeel súkses. In fyfde diel yn 'e rige kaam yn 2019 út ûnder de titel Rambo: Last Blood.
Plot
As de munysje fan 'e Browning oprekket en Rambo sa ûnder fjoer nommen wurdt dat er yn it skouder rekke wurdt en gjin nije patroanrym yn it masinegewear ynbringe kin, liket alles dochs noch ferlern. Mar op dat stuit arrivearret in ôfdieling Karenske rebellen dy't de Birmezen oanfalle. Dêrtroch slagget it Rambo om syn masinegewear wer sjitklear te krijen, en dat is mar goed ek, want in Birmeeske patrûljeboat arrivearret op 'e rivier, dy't mei in swier masinegewear op 'e rebellen ynsjit. Rambo iepenet it fjoer op 'e patrûljeboat en syn bemanning, dy't folslein trochsingele wurde. In Birmeeske luitenant sjit ien fan 'e sindelingen del en sil dêrnei Lewis deasjitte, mar Burnett slacht him dea mei in stien. As dúdlik is dat syn troepen belies jaan moatte, besiket majoar Pa Tee Tint út te piken. Rambo sjocht him lykwols gean en wachtet him op, wêrnei't er him de búk iepenryt mei in masjete. Middenmank alle dea en ferdjer fine Burnett en Sarah inoar op it slachfjild en falle inoar yn 'e earmen. As se de ferwûne Rambo op 'e hichte stean sjogge, stekke se de hân nei him op.
Ploffer (Star Wars)
In ploffer (Ingelsk: blaster) is in fiktyf fjoerwapen út 'e Star Wars-franchise. It is in soarte fan laserpistoal, dat koarte 'ploffen' (blasts) enerzjy ôffjurret. It bekendste model ploffer is de E-11, mear in gewear as in pistoal, dat it standertwapen is fan stoarmtroepers fan it Galaktysk Keizerryk. De smokkelder Han Solo, ien fan 'e haadpersoanen yn 'e Star Wars-films, hat in DL-44-ploffer, dy't folle mear op in pistoal liket. Syn wapen is yllegaal modifisearre, sadat it folle gruttere skea oanrjochtet sûnder dat dêr mear enerzjy foar nedich is.
Rambo (film út 2008)
Resultaat
Rambo brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $42,8 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $70,4 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $113,2 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $50 miljoen betsjut dat in winst fan $63,2 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Tsjerke fan de Hillige Martlers Leauwe, Hope en Leafde en harren mem Sofia (Moskou)
Op 2 septimber 2012 fersoarge de patriarch fan Moskou en hiel Ruslân Kirill II de grutte wijing en de godlike liturgy fan de nije tsjerke.
Fryske Nasjonale Partij
Stânpunten
De FNP stiet oan de lofterkant fan it politike barren en is regionalistysk ynsteld. Oars as de namme tinken docht, is de FNP net foar folsleine selsstannigens fan Fryslân. Wol sjocht de partij Friezen as in apart folk en stiet it foar in federalistysk polityk systeem yn Fryslân. De partij stiet foar mear autonomy foar Fryslân, it brûken, beskermje en erkenne fan de Fryske taal en eigen gesach oer de gasreserven yn de Fryske boaiem.
Palestynske kriten
Geografy
De Gazastripe is in smelle stripe lân oan de Middellânske Seekust yn it súdwesten fan it eardere mandaatgebiet en wurdt begrinzge troch Egypte en Israel. It Westjordaanlân is berchgea yn it easten en wurdt troch de rivier de Jordaan en de Deade See begrinzge mei Jordaanje en yn t noarden, westen en suden oan Israel.
One of Us (liet fan ABBA)
One of Us is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch ABBA op 21 oktober 1981 yn de Polar Studios yn Stockholm en útbrocht op it album The Visitors út 1981. One of Us wie it sechsde nûmer op it album en waard op 7 desimber 1981 útbrocht as earste single fan it album.
Lois McMaster Bujold
Lettere jierren
The Spirit Ring, in roman dy't yn 1992 ferskynde, waard as earste fan Bujold har boeken útjûn yn in hardcover-edysje. It wie tagelyk ek har earste útstapke nei it fantasy-sjenre, mei't hja foartiid útslutend science fiction skreaun hie.
Falling Free
Falling Free spilet likernôch twahûndert jier foar de berte fan Miles Vorkosigan, wannear't quaddies skepen wurde troch genetyske manipulaasje.
The Mountains of Mourning
Yn The Mountains of Mourning studearret Miles ôf oan 'e militêre akademy en wurdt dêrnei daliks troch syn heit nei in berchdoarp stjoerd om in moardsaak te ûndersykjen en deroer rjocht te sprekken.
Cetaganda
Yn Cetaganda is Miles twaentweintich jier en wurdt er as diplomaat útstjoerd om mei syn neef Ivan as fertsjintwurdigers fan it Barrayareeske regear in steatsbegraffenis op 'e planeet Cêtaganda by te wenjen. Hy bemuoit him lykwols mei in moardsaak en rekket behelle yn 'e yntriizjes oan it Cêtagandyske Hof.
The Flowers of Vashnoi
Yn The Flowers of Vashnoi is de haadrol weilein foar Miles syn oarehelte Ekaterin, dy't tegearre mei dr. Enrique Borgos stappen ûndernimt om 'e radio-aktive sône fan 'e eardere stêd Vashnoi, dêr't mear as hûndert jier lyn in atoombom op smiten is, wer bewenber te meitsjen. Grut is harren ferheardens as se ûntdekke dat der al (of noch) guon lju wenje.
The World of the Five Gods
The World of the Five Gods, earder ek wol de Chalion-syklus neamd, is in searje fan Bujold dy't bestiet út fierhinne op harsels steande fantasy-ferhalen (al sit der wat plotbejerrende ynformaasje oer The Curse of Chalion yn Paladin of Souls, dus it is it handichst om earst The Curse te lêzen en dan pas Paladin). De novellen fan 'e subsearje Penric and Desdemona foarmje wol in gearhingjend gehiel, mar binne mei sin sa skreaun dat se ek lof faninoar lêzen wurde kinne.
Paladin of Souls
Yn Paladin of Souls wurdt de pylgerstocht fan Ista, de keninginne-mem fan Chalion, ûnderbrutsen as hja foar in Roknaarske ynfal beskûl sykje moat yn in ôfhandich kastiel. Dêr komt se alderlei nuvere saken op it spoar, mar it nuverste fan alles is dat sy har sels ûntjout ta in hillige fan 'e Bastert (de god fan rampen, demoanen en dingen bûten it seizoen), en op syn oanwizings de wrâld behoedet foar in grut gefaar.
Penric and Desdemona
In rige novellen dy't in soarte fan subsearje fan The World of the Five Gods foarmet. (Hjirûnder werjûn op folchoarder fan ynterne gronology fan 'e searje ynstee fan op folchoarder fan útjefte.)
Beguilement
Yn it earste diel fan 'e searje, Beguilement, moetet de wachtrinder Dag, ien fan 'e semy-nomadyske Marrestrijders (Lakewalkers), de boeredochter Fawn, dy't útnaaid is fan hûs en djip yn 'e swierrichheden bedarre is. Nei't se inoar it libben rêden hawwe, reitsje se fereale, hoewol't se hast fjirtich jier skele. As er har wer thúsbrocht hat, trout er mei har, ek al is it not done dat Marrestrijders mei boeren houlikje.
Passage
Yn Passage hawwe Dag en Fawn it Marrestrijderskamp efter harren litten en sakje se by wize fan houliksreis op in platboaiem boat de rivieren ôf dat út nei de see, dêrby beselskippe troch û.m. Fawn har broer Whit, in froulike skipper en in pear yn opspraak rekke jonge wachtrinders. Troch in ferskaat oan eksploaten en wederwarichheden hinne rekket it selskip inoar almar neier, oant se as freonen de súdlike see berikke.
Izjevsk
Skiednis
Yn de hjerst fan 1941 yn de Twadde Wrâldkriich ferhûze in diel fan de wapenyndustry yn de frontgebieten nei Izjevsk. Dêr waarden yn dy tiid miljoenen wapens yn it fabryk IzjMech produsearre, dy't letter troch Michail Kalasjnikov bekend waard om syn AK-47.
Jannah (Star Wars)
Jannah is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise. Hja waard yntrodusearre yn Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker, it ôfslutende diel fan 'e Star Wars-ferfolchtrilogy. It personaazje waard betocht troch de senarioskriuwers fan dy film, J.J. Abrams en Chris Terrio. Jannah is de liedster fan in groep desertearre stoarmtroepers fan 'e Earste Oarder, dy't harren by it Ferset jouwe. It personaazje waard yn 'e film spile troch de aktrise Naomi Ackie.
Naturalisme (literatuer)
Naturalisme, romantyk en realisme
It sintrum fan it naturalistyske keunstwurk is it personaazje yn syn miljeu. Dat personaazje is swak en faak siik, ferfeeld, tryst en dekadint. De naturalistyske keunstner behannelet faak de ûntnochtering, teloarstelling en ûndergong fan dat personaazje, en ek de kwealike gefolgen dêrfan op syn omjouwing. Wylst dat yn it realisme faak dien waard as in flakke werjefte, stiet it naturalisme ek foar in wittenskiplike ûnderbou en stúdzje. De romantyske keunstner wurdt profilearre as in geniale poeta vates, de realistyske as in objektive poeta faber. De naturalist beskôget himsels as in wittenskipper.
Naturalisme yn Nederlân
Opfallend is dat de trije haadpersonaazjes út de earste naturalistyske romans fan 1888 fan itselde type binne: sawol Eline Vere, Frou Lina as Mathilde (út Een liefde) binne nerveuze froulju. De trije skriuwers wiene der dan ek fan oerstjûge dat harren publyk benammen út froulju bestiet. Oarsaak fan de nerveuze frou as protagonist binne de opkomst fan de psychoanalyze en harren nijsgjirrige karakter foar de auteur as wittenskipper: oergefoelige persoanen binne makliker as objekt ûnder te ferdielen. Ek al is dat in typysk naturalistysk (en dêrtroch anty-romantysk) fenomeen, de nerveuze personaazjes stribje stik foar stik nei romantyske idealen, mar troch harren falen en ûntnochtering kin dat sjoen wurde as in tsjinreaksje. Ek it idee fan determinisme stiet sintraal; it hanneljen fan de personaazjes is it resultaat fan de omstannichheden dêr’t hja yn ferkeare, hja binne der net sels skuldich oan.
Naturalisme yn Fryslân
thumb|[[Sake Kornelis Feitsma: de iennige echte naturalist yn ‘e Fryske literatuer]]
Ein en neilittenskip
Dy twa oarsaken soene úteinlik soargje foar it útdôvjen fan de streaming. It naturalisme waard lykwols ferkrongen troch in oare streaming, in “isme”, lykas it realisme/naturalisme de romantyk ferkrong, mar opfolge troch in groep ferskate moderne stilen, lykas it symbolisme en de neoromantyk. Tsjintwurdich giet men der bytiden fan út dat it naturalisme sjoen wurde kin als de earste moderne streaming, dêr’t dy de definitive breuk betsjutte mei it romantysk-idealistyske.
Grand Hotel De Klanderij
Tsjin 'e 1970-er jierren foldie De Klanderij lykwols net mear. Yn 1973 waard bekend dat it hotel, dat foar it oansjen fan it Suderplein byldbepalend wie, sloopt wurde soe. Yn jannewaris fan dat jjier waard it gebou beset troch tritich leden fan 'e him tsjin 'e sloop oankantsjende aksjegroep Kloppend Hart, dêr't û.o. de lettere arsjitektuerkenner en keunsthistoarikus Peter Karstkarel diel fan útmakke. It die lykwols bliken dat hja net op folle stipe fan oare Ljouwerters hoegden te rekkenjen. Yn desimber 2022 fertelde Karstkarel yn in fraachpetear mei de Ljouwerter Krante dat er yn dy tiid in petear mei arsjitekt Abe Bonnema oer it behâld fan De Klanderij hie: "Hy begriep neat fan ús. Bonnema fûn it in pân dat min boud wie en fûn sloop in goede saak."
Al-Bireh
Skiednis
thumb|left|Ruïne fan de Krúsfarderstsjerke yn 1881 De Krúsfarders nemaden it plak Birra, wylst it plak ek wol Castrum Mahomeria, Magna Mahomeria of Mahomeria Major neamd waard. It wie ien fan de 21 plakken dy't roch kening Godfryd as lien oan de Hillich Grêftsjerke jûn. Yn 1114 waard de jefte troch kening Boudewyn I fan Jeruzalim befêstige.
Strjitten yn Sumar
J
thumb|100px
Ulaanbaatar
thumb|right|260px|Ulaanbaatar view from Zaisan hill Ulaanbaatar (Mongoalsk: Улаанбаатар), ek bekend ûnder de Russyske namme Oelan-Bator (Russysk: Улан-Батор), is de haadstêd fan Mongoalië.
Underwiis
De Nasjonale Universiteit fan Mongoalië is festige yn Ulaanbaatar en hat sa'n 12.000 studinten. De universiteit waard stifte op 5 oktober 1942 en is de âldste fan it lân.
List fan planetoïden 50101-50200
Dit is in list fan planetoïden 50101-50200.
Antonia Talamini
Antonia wie de dochter fan iismakker Antonio Talamini, grûnlizzer fan de Ljouwerter iissalon LaVenezia. Doe se 28 wie keas Antonia foar de keunst. Nei in oplieding oan de keunstakadeemje Vredeman de vries krige hja súkses yn en bûten Fryslân. Sa kocht Steedlik Museum yn Amsterdam grafysk wurk fan har oan. Se waard yn de tachtiger jierren fan de foarige iuw bekend troch grutte wurken mei mingde technyk. Yn Ljouwert makke se ûnder oaren de neon-gevelfersiering op de flats yn de Ljouwerter Frijheidswyk.
Wikipedy
Prizen
Yn 2015 waard oan de Wikipedia-mienskip de Erasmuspriis en de Prinses fan Asturiëpriis foar ynternasjonale gearwurking takend.
't Marnehoes
Oargel
It (net mear te bespyljen) oargel waard yn 1923 boud troch Jan Doornbos. It ferdong yn dy tiid in oargel út 1839 fan Abraham Meere. Doornbos brûkte by de bou fan it oargel foar in diel de âlde oargelpipen.
Lund
Lund bestiet al fan sa. 990 ôf. Der binne 27 tsjerken en kleasters dêr't guon fan no museum binne. De grutste tsjerke, de domtsjerke, wijd oan Sint-Laurentius, waard yn 1123 oplevere.