cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deepwater Horizon (film)
Plot
Troch de ûntploffing is de besetting fan 'e brêge fan 'e Deepwater Horizon him einlings ek bewust wurden fan 'e ramp dy't plakfynt. Andrea wol de Amerikaanske Kustwacht alarmearje, mar kaptein Kuchta beskrobbet har dêrfoar en pakt har de portofoan ôf. Hja hjit him om ris nei bûten te gean en te sjen wat der eins op it boareilân geande is. As er dat docht, besaut er him deroer. Efter him pakt Andrea de portofoan wer op om har alarmearring te ferfetsjen. Ek de bemanning fan 'e Damon Bankston stjoert in needoprop út, krekt as in grut tal skippen dy't yn 'e neite fan 'e Deepwater Horizon passearje en oare boareilannen dy't sicht op 'e Deepwater Horizon hawwe. De needsintrale fan 'e Kustwacht yn Louisiana wurdt ynienen oerspield troch berjochten dat der in boarplatfoarm yn 'e brân stiet. Fuortendaliks wurde patrûljeboaten en helikopters útstjoerd, mar dy binne likernôch 35 minuten nedich om 'e lokaasje fan 'e Deepwater Horizon te berikken.
Produksje
Deepwater Horizon waard regissearre troch Peter Berg nei in senario fan Matthew Michael Carnahan en Matthew Sand. It skript wie basearre op it artikel Deepwater Horizon's Final Hours, fan sjoernalisten David Barstow, David Rohde en Stephanie Saul fan 'e krante The New York Times. As produsinten wiene Lorenzo di Bonaventura, Mark Vahradian, haadrolspiler Mark Wahlberg, Stephen Levinson en David Womark by it projekt belutsen foar de filmstudio's Participant Media, di Bonaventura Pictures, Closest to the Hole Productions en Leverage Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber fan $110 oant 120 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Enrique Chediak, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Steve Jablonsky. De opnamen foar Deepwater Horizon setten op 27 april 2015 útein en fûn plak yn New Orleans.
Periplus fan de Erytreyske See
Alhoewol’t de term Erytreyske See algemien beskôge as de oantsjutting fan de Reade See yn de Aldheid, sloech it foar de Alde Griken ek op de Yndyske Oseaan en de Perzyske Golf.
Clement van Maasdijk
Fleandemonstraasjes
It Hearrenfean organisearre fan 31 july oant en mei 4 augustus 1910 in fleandemonstraasje op de âlde Thialfiisbaan en Clément van Maasdijk soe dêroan meidwaan. Hjirtroch hie hy de earste Nederlanner wêze kind dy't boppe Nederlânsk grûngebiet fleach. De Firma Verwey & Lugard stuts hjir lykwols in skoatteltsje foar, troch hurd in eigen demonstraasje te organisearjen boppe harren fleanfjild yn Ede. Hjirtroch waard Johan Hilgers de earste Nederlanner. Dochs wie de demonstraasje op It Hearrenfean in grut súkses, mei in protte entûsjaste taskôgers. Op It Hearrenfean waard foar de fleander in tinkteken oprjochte, en waarden in skoalle en in strjitte nei him ferneamd.
Komeet
thumb|''[[Komeet Hale-Bopp op 29 maart 1997 fotogravearre boppe Pazin, Kroaasje]] thumb|right|''Komeet Hale-Bopp (11 maart 1997) mei blauwe plasma- en wite stofsturt. Yn beide sturten binne strielen en piken te ûnderskieden. Blackwater Falls State Park, [[Davis (West Virginia) mei in 20-sm f/1.5 Schmidt teleskoop, beljochtingstiid 1 minút.]] thumb|Komeet en sturt yn baan om de sinne thumb|Simulaasje fan de baan fan in komeet Kometen binne lytse hemellichems dy't frij faak tige elliptyske banen om in stjer draaie en út iis, gas en stof bestean ("smoarge snieballen"). As in komeet ticht genôch by in stjer komt en waarmer wurdt sublimearret in diel fan de matearje wêrút se bestiet om in saneamde koma (in atmosfear) en/of in komeetsturt te foarmjen. It fêste diel fan de komeet wurdt dan de komeetkearn neamd.
Koma
Dit gas foarmet in wolk om de kearn, dy't bekend stiet as de koma. Troch it bytsje swiertekrêft fan de komeetkearn wurdt de koma begrinze trochdat de molekulen yn dizze wolk ôfbrutsen wurde ûnder ynfloed fan sinneljocht.
Marron C. Fort
Akademyske libbensrin
Yn East-Fryslân hat Fort sûnt 1982 yntinsyf ûndersyk dien nei it Eastfryske Platt. Om dat te dwaan hifke er in basiswurdskat fan 3.000 wurden yn Auwerk, Baltrum, Boarkum, Dornum, Esens, Großefehn, Jyst, Krummhörn, Langereach, Lier, Norden, Norderney, Oldersum, Remels, Rhauderfehn, Reiderlân, Spikereach, Südbrookmerland, Wangereach en Westoverledingen respektyflik en waarden skriftlik fêstlein. Boppedat hat er in protte ferhalen fan ynformanten optekene yn it oanbelangjende pleatslike dialekt. It doel fan syn ûndernimming wie om it Eastfryske Platt tegearre mei de pleatslike ferskillen te dokumintearjen. In pland hânboek fan it Eastfrysk koe lykwols nea ôfmakke wurde. De grûnstof dy't er fan 1982 oant 2019 sammele, stiet no yn it Universiteitsargyf yn Oldenburg.
Noard Sentinel Eilân
Noard Sentinel Eilân is in eilân yn de Baai fan Bengalen. It eilân heat ta de Andaman Eilannegroep, in groep eilannen dy’t grûngebiet binne fan Ynje. It leit wat isolearre fan oare eilannen, westlik fan it súdlikste puntsje fan it Súd Andaman Eilân.
Befolking
Mei de tsûnamy fan desimber 2004 is it eilân swier skansearre. Dat, yn elts gefal in part, fan de befolking dizze tsûnamy oerlibbe ha waard befêstige neidat inkele dagen nei de tsûnamy in helikopter fan de Yndyske oerheid oer it eilân hinne fleach. De helikopter sêgen in pear ynwenners fan it eilân dy’t de helikopter mei pylken fuort probearre te jeien.
Dagobah
Floara en fauna
Yn 'e Star Wars-franchise wurdt Dagobah ôfskildere as in wrâld fan skimerige sompen, dampende bayou's en fochtige oerwâlden, dy't wol wat wei hat fan hoe't de Ierde der útseach yn it geologysk tiidrek fan it Karboan. Dagobah hat in wielderige lânseigen floara en teffens gâns fauna fan alderhanne grutte. De measte bisten lykje amfibyen, reptilen en ynsekten te wêzen, dy't de wrâld oan ien wei troch folje mei in gegûns op 'e eftergrûn. Ien fan 'e opmerklikste organismen op 'e planeet is de 'gnodsbeam', in plant dy't himsels fuortplantet as in op in spin lykjende mobile larve, dy't nei in metamorfoaze feroaret yn in bewoartele beam.
Eyssema State (De Westereen)
De state wurdt troch Van der Aa allinne neamd by de beskriuwing fan Dantumadiel: Vroeger had men in Dantumadeel vele adellijke staten, die thans bijna allen verdwenen zijn; als daar waren: [...] Eyssema te Zwaagwesteinde; van welken alleen nog Canter-state, Rinsma-state en Schierstins aanwezig zijn.
Evangeelje fan Mattéus
Fryske oersetting
De earste Fryske oersettings út Mattéus betroffen fragmintaryske passaazjes yn Aldfryske rjochtsteksten út 'e Midsiuwen (benammentlik Mattéus 6:9-13, it Us Heit). De earste fertaling fan in hiel haadstik (Mattéus 6) ferskynde yn 1802, yn Everwinus Wassenbergh syn Taalkundige Bijdragen tot den Frieschen Tongval I (sawol yn it Standertfrysk, ynsafier't men dat doe al sa neame koe, as yn it oan it Hylpersk besibbe en letter útstoarne Molkwarder dialekt). De earste Fryske oersetting fan it Evangeelje fan Mattéus as gehiel ferskynde yn 1858 fan 'e hân fan 'e grutte njoggentjinde-iuwske Fryske skriuwer en dichter Joast Hiddes Halbertsma, ûnder de titel It Ewangeelje fen Matthewes. Dêrby gie it om in oplaach 250 eksimplaren; pas yn 1884 folge der in (postume) folksútjefte. Yn 1911 en 1912 waard der as in soarte fan fúljeton in nije oersetting fan Mattéus fan 'e hân fan Gerben Postma en Pieter de Clercq útjûn yn it blêd Yn ús eigen tael.
Kanaaltunnel
Argewaasje
De tunnel kaam by de bou en nei de iepening gauris yn it nijs. De kosten fan de bou fan de tunnel wienen folle heger as tocht wie. Yn 'e rin fan de tiid binne de prizen foar de fearboat en de fleanmasine binne hieltyd goedkeaper wurden, wêrtoch de tunnel lêst hat fan konkurrinsje. Dêrneist komme de feilichheiseasken fan de oerheid. De tunnel is in mooglik doelwit foar terroristen en moat dêrom oan in oantal feilichheidsbetingsten fan de oerheid foldwaan. Yn 1996, 2006 en 2008 wie der brân yn 'e tunnel. De reparaasjekosten fan de lêste brân bedroegen sa likernôch 60 miljoen euro.
Arnold Heertje
Learaar
Heertje wie fan 1964 oant 1999 heechlearaar steathúshâldkunde oan de juridyske fakulteit fan de Universiteit fan Amsterdam; fan 1997 oant 2006 wie er dêr ek bysûnder heechlearaar yn de skiednis fan de ekonomyske wittenskip. Op 3 maaie 2006 naam er ôfskied fan de UvA dêr't er doe sa'n 40 jier dosint west hie. Hy is noch altyd ferbûn oan it Vossius Gymnasium te Amsterdam. Heertje is lid fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen (KNAW).
Maatskiplike belutsenens
Heertje wie ek tsjin de oanlis fan de Amsterdamske Noard/Súdline omdat er fûn dat de stêd te min ekspertize hie. Organisatoarysk, technysk en finansjeel foarseach er in debâkle. De publike sektor soe troch de private sektor by de noas naam wurde.
Albert Richter
Jeugd en betide karriêre
Yn 1932 wûn er de Grand Prix de Paris by de amateurs. Fanwegen jildkrapte by it Dútske hurdfytsbûn waard er net nei de Olympyske Spullen fan dat jier yn Los Angeles ôffurdige. Op 3 septimber 1932 waard er yn Rome wrâldkampioen sprint by de amateurs. Troch dit sukses waard Richter, dy't op dat stuit sûnder wurk siet, koart dêrop professional.
Nij-Apostoalyske Tsjerke (Middelseeleane, Snits)
De Nij-Apostoalyske tsjerke is in tsjerkegebou oan de Middelseeleane yn de wyk Stedsfinne fan Snits.
Albert Richter
Ofkear fan nazirezjym
Richter jilde as fûl tsjinstanner fan it Dútske nazirezjym. By bûtenlânske kollegarenners bestimpele er it bewâld as ien grutte Verbrecherbande (kriminele binde). Hy wegere om yn offisjele wedstriden it nasjonale shirt mei it swastikateken te dragen en keas yn stee dêrfan foar it âlde tenu mei in earn. By it wrâldkampioenskip baanhurdfytsen fan 1934 yn 'e Dútske stêd Leipzig joech er iepentlik blyk fan syn walging foar Adolf Hitler troch net de Hitlergroet te bringen. By de Dútske kampioenskippen yn datselde jier wegere er ek de groet út te bringen.
Ferstjerren
Tsjûgeferklearringen fan de Nederlânske hurdfytsers Kees Pellenaars en Cor Wals, dy't beiden oanwêzich wiene yn de trein, ûntkrêftsje de offisjele lêzing. Pellenaars en Wals ferklearren yn de Belgyske krante Het Volk dat Richter yn Weil am Rhein oanhâlden wie troch Dútske soldaten, dy't yn 'e bannen fan syn fyts jild oantroffen hiene. It feit dat fuortdaalk de fytsbannen trochsnien waarden en der net nei syn oare bagaazje sjoen waard, docht fermoeden dat Richter ferret wie. Neffens Pellenaars en Wals wie er út de tiid doe't er de trein útdroegen waard. Oare tsjûgen melden dat Richter yn in truck nei it ynternearringskamp dat net fier fan Lörrach ôf wie, oerbrocht waard. Nei oanlieding fan dat ferhaal waard earst sein dat Richter op 'e flecht stoarn wie en dêrnei kamen se mei it ferhaal dat er himsels tekoart dien hie troch him op te hingjen. Dat lêste waard op papier de offisjele deadsoarsaak.
Sosjaal-Demokratysk Bûn
Utgongspunten fan it SDB
Yn de praktyk waard dit bygelyks útwurke yn:
Teätertsjerke Nes
Skiednis
It oansjen fan de eardere grifformearde tsjerke bliuwt mei de nije bestimming bewarre. De liturgyske foarwerpen binne troch de tsjerklike gemeente meinommen. Yn de tsjerke is wurk te sjen fan de keunstskilder Jo Rispens (1914-2002).
Tsjintwurdich draacht it gebou de namme Teätertsjerke en hat it in maatskiplike funksje.
Sâltnomade
De nomaden drêgje it sâlt út de sâltmarren fan de Changtang. De marren wurde de 'Triennen fan Tara' neamd yn de Tibetaanske mytology en ek de eagen fan ûnderierdske wêzens dy't dêrmei sjen kinne wat der op ierde bart. De tochten binne 50 oant 100 kilometer lang. De karavanen kinne út hûnderten jaks, mei it sâlt op de rêch, bestean. De sâltkaravanen binne omjûn mei rituelen út it Tibetaansk boedisme en de Tibetaanske astrology, bygelyks de datum fan fuortgean, it bepalen fan de rûte en it tiidstip fan opslaan fan kampeminten ûnderweis, wurde sekuer bepaald.
Tsjerken yn Fryslân
Romaansk
De ierste romaanske tsjerken waarden op terpen boud. De tsjerken mei in sealdaktoer waarden oplutsen út dowestien dat út de Eifel oanfierd waard. Inkele tsjerken waarden letter wizige of útwreide.
The Help (film)
Plot
De nije húshâldster fan Hilly, Yula May, hat twa twillingsoannen dy't nei de middelbere skoalle allebeide trochleare wolle. Sy en har man wolle de jonges nei in universiteit foar swarten stjoere, mar se komme $75 tekoart foar it kolleezjejild. Yula May freget dêrom Hilly om in liening, mar Hilly stegeret har ôf en seit dat God net wol dat minsken dy't sûn fan liif en lidden binne, goeddiedichheid ûntfange. Dêr heakket se oan ta dat se Yula May dêrom eins in geunst docht troch har it jild net te lienen, en dat Yula May har dêr letter tankber foar wêze sil. By it himmeljen ûndekt Yula May letter efter de bank in ring mei in diamantsje dy't Hilly kwytrekke is. Se beslút it sieraad efteroer te drukken en nei de lommert te bringen om oan 'e $75 te kommen dy't se brek is. As se dat docht, skillet de lommert lykwols daliks nei't se ôfset is de plysje, om't gjin swartenien sa'n djoere ring heart te hawwen. De oare deis wurdt Yula May foar de eagen fan alle oare húshâldsters dy't op 'e bus steane te wachtsjen en yn it bywêzen fan in gnizende Hilly mei ûnfoech geweld arrestearre troch in fjouwertal blanke plysjes. As Skeeter dy jûns wer by Abilain thús komt, stiet it hiele hûs fol mei húshâldsters dy't harren ferhaal foar har boek dwaan wolle.
Prizen
Yn 2012 waard The Help by de Oscars nominearre foar 4 prizen yn 3 kategoryen, wêrûnder bêste film, bêste aktrise (Viola Davis) en bêste froulike byrol (Jessica Chastain). De film wûn dy lêste priis foar de aktearprestaasje fan Octavia L. Spencer. By de Golden Globes waard The Help nominearre foar 5 prizen, wêrûnder bêste dramafilm, bêste aktrise (Viola Davis), bêste byrol fan in aktrise (Jessica Chastain) en bêste orizjinele liet (The Living Proof fan Thomas Newman, Mary J. Blige, Harvey Mason jr. en Damon Thomas). De film wûn op 'e nij de priis foar bêste byrol fan in aktrise foar it wurk fan Octavia L. Spencer.
Sint-Piter
Feroarjend Sint-Piterfeest
Yn de 19e iuw gie Sint-Piter yn in duffelske jas troch it doarp mei in keatling oan 'e foet. Op de jas hied er snobbersguod en fruit. As er dan in wente yn gong, koenen de bern der wat fan ôf helje. En dan gong er wer fierder. thumb|left|Muorreskilderij Sint-Piter yn 'e Waachshaven De bruorren Joast Hiddes Halbertsma en Eeltsje Halbertsma beskriuwe yn Rimen en Teltsjes it feest fan Sint-Piter. Kunde hie him as Sint-Piter mei in rûge mûtse op 'e holle, in siden doek om it gesicht sadat allinne de eagen te sjen wiene ferklaaid, wylst syn klean benaaid wiene mei Hamburger kreakelingen, apels, koeke en buortersguod. Hy frege as de bern leaf west hiene en doe't de mem "ja" sei mochten dy alles fan 'e klean plôkje. Earne oars skriuwt Eeltsje Halbertsma oer de wenst dat jongerein fan de wat rikere Grousters mei in soad leven by de doarren fan earmere Grousters gyngen en mei pipernoaten struiden as der iepen dien waard. Neffens Joast Hiddes Halbertsma wie der ek in tradysje om yn 'e nacht fan 22 nei 23 febrewaris rûne weten boltsjes mei sjerp ferside te stopjen en moarns gyngen de bern dan te sykjen nei dy boltsjes. Letter kamen der Sint-Piterskoeken mei rymkes, taaimantsjes en taaiwiven, snobberij en oranjekoeke by, dêr't ek wol om dobbele waard.
Oan it begjin fan de 20e iuw wie der net sa folle mear oer fan it âlde Sint-Piterfeest. Doe hat in beukerjuf út Grou, frou Jansen, de hjoeddeiske Sint-Piter betocht, mei syn sêfte wite burd, syn wite tabbert en reade miter en syn stêf, en ek it ferhaal oer de twa bruorren.
Leeuwarder Nieuwsblad
It Leeuwarder Nieuwsblad wie in advertinsjeblêd dat fan 1907 oant 1942 ferskynde en útjûn waard troch it krantebedriuw fan de famylje Hepkema. It blêd hie as suppleminten Luim en lectuur, Kinderblad voor de jeugd, en Van en voor de vrouw. It jublileumnûmer 7074 ferskynde op 9 jannewaris 1932. Reinder Brolsma hie der de wyklikse rubryk Gesprekken op de brug yn.
Niklaastsjerke (Hjerbeam)
Skiednis
De tsjerke besit in klok út de 14e iuw mei in diameter fan 72 sintimeter. Alhoewol't de klok yn de Twadde Wrâldkriich foardere waard, kaam er nei de oarloch werom. Yn 1989 krige de klok spitigernôch in skuor. Sûnt koe de klok net mear brûkt wurde foar it lieden. De klok wurdt tsjintwurdich yn de tsjerke bewarre en nei in aksje krige de tsjerke wer in nije klok, dy't as opskrift "YN IT PLAK FAN’E 14 IEUWSKE KLOK LIED IK FOAR TSJERKE EN DOARP 1992" draacht.
Klaas Jansma
thumb|right|300px|Klaas Jansma Klaas Jansma (Ychten, 4 jannewaris 1949) wie oant oktober 2014 direkteur fan PENN Kommunikaasje, dêrnei oant juny 2017 fan PENN Utjouwerij yn Ljouwert. Hy is aktyf as presintator, skriuwer en ferteller.
Radio
Oant en mei 2012 fersoarge Klaas Jansma it radioferslach fan it skûtsjesilen. Dêr hat er ek de bynamme krigen fan de Theo Koomen fan Fryslân. Fierders presintearret Jansma alle wiken in boekeprogramma op Omrop Fryslân-radio.
Frysktalige literatuer
Fryske Ryk
thumb|In Fryske runeynskripsje út [[Westeremden, Grinslân]] Fan it tiidrek 500-800 binne Fryske runen oerlevere, wêrfan komme de measten út it Fryske Ryk. Inkeldris wurde Fryske runen bûten Fryslân fûn lykas de munt ‘skanomodu’ (‘skjinne moed’) dy't yn Grut-Brittanje fûn is. It lokbientsje fan Winaam mei it ynskrift ‘Inguz’ is mooglik it âldste, dat wurdt op likernôch 200 nei Kristus rûsd. Oare runeynskipsjes binne it swurdsje fan Arum fan om likernôch 650 hinne dêr’t neffens guon ‘foar Eda boadskipper’ op stiet, en it houtsje fan Westeremden dêr’t op stiet ‘Branning, bûch foar dit stêfke’. Oan 'e ein fan de 8e iuw is bekend dat der in Fryske bard mei de namme Bernlef bestien hat, mar der is gjin wurk fan him oerlevere. Nei de oermastering fan de Friezen troch de Franken wurdt om 800 hinne de Lex Frisionum skreaun, wêrfan in stikmannich Fryske wurden bekend binne.
Rasjonalisme en Klassisisme (1700 – 1800)
Yn 1686 ferskine twa Frysktalige boeken fan opmerklike skriuwers, in frou en in dûmny. Yn de De Bron-Swaan fan Titia Brongersma (likernôch 1660 - 1700) steane Frânske, Nederlânske en fjouwer Fryske teksten. Ds. Vitus Ringers (1660 - 1725) lit datselde jier syn Stichtelijk Sang-Priëel útjaan, dêr't er mei besocht it Fryske ta tsjerklike taal te meitsjen mei trije Fryske psalmen. It neamen wurdich is de twadde Friesche Rymlerye fan Jan Althuysen (1715 - 1763) fan 1755. Oare skriuwers binne Johannes Hilarides (1648 - 1725), de earste poëzij-oersetter út de 18e iuw Durk Lenige (1722 - 1798) brûkte it Frysk ek as earste foar it sonnet, Eelke Meinerts (1732 - 1810), Feike Hiddes van der Ploeg (1736 - 1790). It krewearjen op it wittenskiplik en literêr mêd fan Everwinus Wassenbergh (1742 - 1826) makke it fannijs opbloeien fan de Fryske literatuer mooglik. Dêrby ynspirearre hy syn studinten oan de universiteit fan Frjentsjer. Oare nammen fan skriuwers fan de 18e iuw binne Cynthia Lenige en Simen Althuysen.
De bining ferbrutsen (1945 – 1970)
thumb|left|150px|Stânbyld fan [[Fedde Schurer op It Hearrenfean]] Sa’t Fedde Schurer (1898 – 1968) yn it literêr tydskrift De Tsjerne al skreau, wie nei de Twadde Wrâldkriich wie de ferbining tusken de Fryske bewegers en Fryske skriuwers al fierhinne weiwurden. In man dy’t dat al earder die wie de dichter Obe Postma (1868-1963). Lykwols wie Schurer dochs taalstrider wurden fanwegen kneppelfreed dêr’t er in wichtige rol yn hie. Kritikus Anne Wadman easke yn De Tsjerne literatuer fan ‘Europeesk nivo’. Sa ûntstie ek in skieding tusken ‘literatuer’ en ‘lektuer’.
Ferbreding en konsolidaasje (1970 - 1995)
Yn dit tiidrek fynt in ferbreding plak fan it proaza. Der komt mear ferskaat: Proaza dêr’t yn eksperimintearre wurdt mei de foarm, wurk mei maatskiplik engagement, de mear tradisjonele psychologyske roman, populêre literatuer, misdiedromans, reisferhalen, histoaryske romans en biografysk wurk. Aparte fermelding fertsjinnet de rige folksferhalen sammele troch Ype Poortinga en de opkomst fan de jeugdliteratuer nei 1980. Yn it wurk fan Hylkje Goïnga, Margryt Poortstra en Baukje Miedema komme feministyske stânpunten nei foaren.
Cornelius Kempius
Kempius studearre yn Keulen (Magister artium) dêr't er by syn omke Johannes (ek út Dokkum) ynwenne. Nei syn stúdzje is er in skoftke yn Dokkum werom west, mar rillegau wurke er yn Grinslân, ûnder oaren as redger yn Fivelgoa, en as riedsman fan biskop Johannes Knijff (1568). Hy wie as trou Roomsk-Katolyk oanhinger fan de kening fan Spanje belutsen by it 'ferrie fan Rennenberg' (1580) en ek ynkwisiteur (augustus 1581).
Harree
Harree is in soad brûkte groet yn Bolsward, Snits en it suden fan 'e Greidhoeke. It is te fertalen as: hallo, hoi, goeie, oant sjen, ensafuorthinne.
De oarsprong fan it wurd is net bekend. It wurdt seker al inkele generaasjes yn Boalsert brûkt. It wurdt ornaris beskôge as Stêdsk.
Deine Lakaien
thumb|350px|Alexander Veljanov, Ernst Horn, B.Deutung, Robert Wilcocks mit der Neuen Philharmonie Frankfurt, [[Arena (Treptow)|Arena Berlin, 19. Februar 2007]] Deine Lakaien is in Dútske Darkwave- en Gothicband, aktyf sûnt 1985. Troch de klassike oefening fan komponist Ernst Horn en de djippe, dûnkere stim fan sanger Alexander Veljanov hat Deine Lakaien in ryk, melancholysk lûd witte te berikken.
De Advertinsje
Yn 1985 sette Ernst Horn, in pianist dy't klassyk ûnderrjocht folge hie, komponist en dirigint, in advertinsje yn in pleatslike krante fan München. De tekst wie: "Sjonger siket immen dy't fan eksperimintearjen hâldt." De fan oarsprong Masedoanyske sjonger Alexander Veljanov reagearde op de advertinsje. It klikte, en Deine Lakaien is begûn. De band neamt harsels nei in sin út in nûmer fan de Dútske Industrial band Einstürzende Neubauten.
Iepenloftspul Jorwert
Oanlieding om in jierliks iepenloftspul te begjinnen wie it ynstoarten fan de toer fan de tsjerke fan Jorwert op 25 augustus 1951. De toer ûndergie krekt in grutte restauraasjebeurt.
Andringahûs (Oksekop)
Op de earste ferdjipping sitte in stylkeamer, wurk- en sliepkeamer en in wenkoken. Op de twadde ferdjipping binne û.o. fjouwer sliepkeamers en ien winteltrep nei de sliepkeamer ûnder de nok.
Iepenloftspul Jorwert
De earste útfiering wie de basis foar in jierlikse happening dy't yn de rin fan de jierren útwoeksen is ta in Frysk kultureel barren. Ier yn de maitiid begjinne de spilers mei de repetysjes dy't in hiele simmer duorje sille. In spesjale bou-ploech is faak moannen yn it spier mei it dekôr.
Joeri Gagarin
thumb|Joeri Gagarin (1961
Biografy
Gagarin waard berne yn in doarp tichtby Gzjatsk yn de oblast Smolensk. Hy wie piloat yn de Russyske loftmacht en waard yn 1960 tegearre mei 19 kollega's selektearre foar de earste groep dy't de trening en oplieding ta romtefarder folgjen gie. Ynearsten waard German Titov selektearre foar de earste bemande romteflecht. Mar omdat de Russyske autoriteiten fûnen dat syn namme (German) te Dútsk klonk waard Gagarin selekearre foar de lansearing yn de Vostok 1 op 12 april 1961. Troch dizze romrofte flecht waard Gagarin de earste minsk yn de romte. Sûnt 1962 wurke hy as represintant yn de Oerste sovjet.
Molkrider
thumb|Molkrider yn [[Britsum, om 1935]] In molkrider of molkfarder is in persoan dy't de molke fan de boer nei de suvelfabryk ferfierd mei eigen reau of boat.
Nasjonale feestdei
It fieren fan de nasjonale feestdei ferskilt tusken lannen. Yn guon lannen wurdt de klam lein op de ienheid fan it lân, mei grutte optochten of útfierings. Yn oare lannen it is krekt de famyljerûnte dêr't de klam op lein wurdt.
Jeen van den Berg
Jeen van den Berg (De Feanhoop, 8 jannewaris 1928 - It Hearrenfean, 8 oktober 2014) wie in Frysk ûnderwizer en reedrider, dy't benammen bekend waard as de winner fan de Alvestêdetocht fan 1954. Hy wie ûnderwizer fan berop.
Rhijnvis Feith
Wurk
thumb|right|220px|Gedicht fan Rhijnvis Feith thumb|right|220px|Grêf fan Rhijnvis Feith yn Swol Rhijnvis Feith hearde ta de literêre streaming fan it sentimintalisme. Hy stie op it stânpunt dat de natoer net slaafsk folge wurde moast, mar idealisearre wurde moast.
Grêfskrift
Ik geloof in Jesus, en ik stierf in dat gelove,
Snake (rivier)
De Snake ûntspringt yn it Nasjonaal Park Yellowstone en mûnet yn de rivier Kolumbia (dy't mûnet yn de Stille Oseaan). Der binne 15 grutte keardamen yn de rivier. thumb|300px|left|Perrine Bridge oer de Snake yn Idaho
Adriaan Metius
Adriaan Metius makke ek it boekje Fortificatie en Stercktebouwinghe, dêr't er tige sekuer yn útleit hoe't syn heit Adriaan Anthoniszn. ûntwerpen foar fiif- en sânhoekige festingen berekkene en dizze yn it fjild ôfstuts. Dizze berekkeningen hat hy û.o. tapast by it ûntwerp fan de festing Boertange en de fersterking fan de festingstêd Coevorden, beide yn 1580, yn opdracht fan Prins Willem fan Oranje.
Gilles fan Barlaymont
Gilles wie in soan fan Karel fan Berlaymont en Adriana fan Ligne-Barbançon. Yn 1572 waard er talitten ta de Oarder fan it Gulden Flues en op 2 septimber 1577 bemachtige er it lidmaatskip fan de Ried fan Steat.
Yn 1567 hie Gilles in oandiel yn it belis fan Valencijn, de earste belegering fan de Opstân. Teffens wie er by yn 1568 by de Slach fan Jemmingen (Jemgum). Gilles sneuvele by it belis fan Maastricht (1579).
Noord Nederlandse Tankopslag
De NNT kaam yn 2011 yn it nijs nei in ûndersyk fan steatsekretaris Joop Atsma nei oanlieding fan de brân yn Moerdijk. Dêrút blykte dat de NNT net foldocht oan feilichheideasken foar risikofolle bedriuwen.
Geert Lageveen
Geert Lageveen (Drachten, 19 maaie 1961) is in Fryske toaniel, telefyzje- en filmakteur. Hy hat in soad gastrollen hân yn Nederlânske telefyzjesearjes, en spile fan 2002 oant 2003 ien fan de haadrollen yn de dramasearje Ernstige Delicten.
Biografy
Hy studearre fan 1982 oant 1986 oan de Tonielskoalle Amsterdam en rjochte nei syn slagjen it toanielselskip Illyrie op mei twa klasgenoaten. Foar dit selskip skriuwde hy stikken, wylst er teffens meidie as akteur by ferskate teatergroepen yn Nederlân.
Gerard Adriaan Heineken
thumb|Gerard Adriaan Heineken
Gerard Adriaan Heineken (Amsterdam, 29 septimber 1841 – Amsterdam, 18 maart 1893) wie de stifter fan bierbrouwer Heineken. Op 15 febrewaris 1863 naam hy de brouwerij De Hooiberg oer oan de Niewezijds Voorburgwal yn Amsterdam, hjir begûn hy op 16 desimber fan dat jier mei it brouwen fan bier, ûnder de namme Heineken & Co.
Kinderhook (New York)
Yn 1640 gienen de earste Nederlânske kolonisten it gebiet yn. Tusken de Nederlanners, Britske kolonisten en de yndianestam Mahikanen ûntstie earst letter yn de 17e iuw striderij om dit gebiet. It doarp Kinderhook waard stifte yn 1686. De gemeente Kinderhook ûntstie yn 1788. Lange tiid wennen der yn it doarp mar inkelde tsientallen minsken dy't meast fan Nederlânsk komôf wienen. Healwei de 19e iuw groeide it ynwennertal nei sa'n 1400 en dat tal is oant no likernôch itselde. De gemeente Kinderhook telt goed 8000 ynwenners en bestiet neist Kinderhook út de doarpen Niverville, Valatie en Valatie Colony. Kinderhook is in part fan Columbia County.
Liguerje
Om-ende-by de helte fan it lânoerflak is begroeid mei bosk. Fan de befolking wennet 50 % yn ien fan de fjouwer provinsjehaadstêden. It oare part fan de befolking wennet yn haadsaak ticht by de kust. It bercheftige binnenlân is tin befolke.
Klimaat
De Ligueryske kust hat in myld seeklimaat. Yn jannewaris wurdt it yn Genua trochstrings sa'n 8° oant 10°C. It friest der selden, útsein it bergeftich gebiet yn it binnenlân. Simmerdeis komt de temperatuer op sa'n 24-25°C út. De reinfal kin somtiden oerfloedich wêze; fanwege de bergen ticht by de kust is der in soad wolkefoarming wêrtroch yn Genua jierliks sa'n 2000 mm rein falt. Lykwols hawwe oare gebieten de gewoane wearden fan it Middellânske Seegebiet (500-800 mm).
Fort Sumter
1861: Begjin fan de boargeroarloch
Op 12 april 1861, om 04.30 oere moarns, iepenen de Súdlike batterijen it fjoer, rjocht op it fort, en hâlden dat 36 oeren lang fol. It garnizoen beäntwurde it fjoer, mar sûnder folle effekt, omdat majoar Anderson net tastie om kanonnen te brûken (omdat dy tefolle kâns rûnen troch it Súdlike kanonfjoer rekke te wurden). Op 13 april joech it fort him oer en waard evakuearre. Neffens tsjûgeferslaggen, lykas it bekende deiboek fan Mary Chesnut, fierden de bewenners fan Charleston grut feest by gelegenheid fan it begjin fan de striid.
Doelhôftsjerke
Skiednis
Jancko Douwama (1482-1533) skreau oer de Boarnster tsjerke yn it Boeck der Partijen as in cathedrael kercke fan it dekanaat Bornego, dêr't 40 tsjerken, kapellen en kleasters ûnder foelen. De oan Sint-Pankratius wijde trijeskippige tsjerke wie hielendal fan dowestien, dus der kin fanút gien wurde dat de tsjerke yn it lêst fan 1200 boud wêze moat.
Nei de Ofskieding fan 1834 ûnstie der ek in ôfskieden gemeente yn Aldeboarn, dy't yn 1860 offisjeel as de 'Kristlike Ofskieden Grifformearde Gemeente fan Aldeboarn' registrearre waard. Dy ôfskieden gemeente hie syn tsjerke yn in ferboude skuorre oan de Weaze, mar nei't de twa Boarnster mennistegemeenten fusearren, koene de grifformearden ien fan de twa Boarnster fermanje's oernimme, in gebou út 1738.
Sûnt de jierren 1990 tsjerkje de herfoarmen en grifformearden wer meiïnoar yn de Doelhôftsjerke. Nei in tiid fan gearwurking yn in federaasje fusearren de grifformearden en herfoarmen op 18 april 2007 ta de Protestantske Gemeente Aldeboarn.
The Mandalorian
Utgongspunt fan 'e plot
Fiif jier nei de dea fan keizer Palpatine en de ynstoarting fan it Galaktysk Keizerryk (sjoch: Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi) hearsket der noch altyd gaos yn grutte dielen fan it Stjerrestelsel. De troch de foaroanlju fan it Rebelleferbûn oprjochte Nije Republyk is noch net sterk genôch om oeral syn gesach jilde te litten en de restanten fan it Keizerryk fjochtsje om te oerlibjen. Tsjin dy eftergrûn folget The Mandalorian yn 'e wetteleaze Bûtenrâne fan it Stjerrestelsel in ienlike Mandaloriaanske preemjejager, dy't lange tiid inkeld bekendstiet as 'de Mandaloriaan' (Pedro Pascal). Yn 'e ôflevering Chapter 8: Redemption blykt er Din Djarin te hjitten.
Santuario della Madonna del Divino Amore
Skiednis
Om it jimmeroan gruttere tal pylgers te ferwurkjen duorre it noch oant 8 jannewaris 1996, doe't kardinaal-fikaris Camillo Ruini de earste stien foar in nij hillichdom lei. It doel wie om de tsjerke te foltôgjen foar it jubeljier 2000. It waard boud oan de foet fan de heuvel bûten de âlde muorren fan it kompleks sûnder it lânskip en de monumintale 18e-iuwske bebouwing te skeinen. Yn de troch de Fransiskaan pater Costantino Ruggeri (1925-2007) ûntwurpen tsjerke passe 1500 pylgers. Paus Jehannes Paulus II, dy't de tsjerke op 4 july 1999 ynwijde, foege de skryn yn it ramt fan it jubeljier ta oan de Sân Pylgertsjerken fan Rome.
Napoleon III fan Frankryk
Yn de Frânsk-Dútske Oarloch (1870-1871) late syn legers nederlaach op nederlaach. By Sedan waard er sels op 2 septimber 1870 finzennaam en waard er in kriichsfinzene. Hy kaam pas wer frij op 9 maart 1871 en ferliet Frankryk nei Chislehurst by London.
Kalkutta
Ynwennertal
Understeande giet oer it ynwennertal fan Kalkutta sûnt 1710. Oant 1839 giet it om rûzings, fan 1872 oant 2001 giet it om folkstellingen. It getal fan 2008 is in rûzing.
Bestjoerlike yndieling
De gemeente en de stêd Kolkota falt gear mei it distrikt Kalkutta. De stêdekloft leit fierder ferspraat oer de distrikten Uttar 24 Parganas, Dakshin 24 Parganas, Hooghly en Haora.
Richard Bernard
Libben
Bernard waard berne yn Epworth yn Ingelân en folge syn oplieding oan it Christ's College yn Cambridge. He krige syn B.A. yn 1592, in twadde B.A. yn 1595 en waard MA yn 1598. Hy boaske yn 1601 en krige seis bern. Fam 1612 oant 1641 libbe er yn Somerset en wie predikant yn Batcombe yn Somerset.
Taylor Wane
Libben en karriêre
Taylor Wane woe as bern altiten skoaljuffer wurde, mar keas letter foar in siktariële oplieding. Doe't se achttjin wie, skreau har mem har yn foar in kalindermodellewedstryd, dy't se wûn. Se hie doe de smaak te pakken en woe fierder as model. Al rillegau fûn se in modelleburo dat har wol ynskriuwe woe. Nei't se nei Londen ferfearn wie, begûn se topless te posearjen. Doe't se dêr grut súkses mei hie, emigrearre se nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Se ûnderhold har dêr in jier lang mei topless en neaken posearjen foar neakenblêden, foar't se úteinlik yn 1990 har debút makke yn in pornografyske film. Sûnt hat se, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn mear as 250 pornofilms spile. Teffens hat se har eigen produksjebedriuw, Taylor Wane Entertainment, opset. Wane is sels webmaster fan har eigen offisjele webside en bringt in protte tiid troch mei it by de tiid hâlden fan www.taylorwane.com, en mei persoanlike e-mailkontakten mei har fans. Yn 1992 wûn se in AVN Award foar de bêste sekssêne mei in pearke.
Lichemsskaaimerken
Taylor Wane is blank. Se hat blûn hier en brune eagen. Neffens har offisjele opjefte is se 1.57 m lang, mei in gewicht fan 50 kg. Se hat kupmaat 38DD, wêrfoar't se in boarstfergruttingsoperaasje ûndergien hat. Wane hat gjin tatoeaazjes en gjin piercings, útsein troch har earlellen.
Elisabeth Helena Korvezee
Lettere jierren en ferstjerren
Yn de lettere jierren hat se net folle mear dien, it wie mear weromlutsen as earder. Se wie belutsen by de oprjochting fan de plaatselijke Soroptimist Club yn Eindhoven. Ek hold se freonskippen mei oare froulike argivarissen lykas Elizabeth Prins, Sophie W.A. Drossaers, Marie A.P. (Meilink-)Roelofsz en Gerda Kurtz. Mei Gerda Kurtz gie se jierrenlang op reis. Nei har pensjonearring bleau se yn har flat yn Den Bosch wenjen, tegearre mei har húshâldsster, dy 't by har bleau oant de dea.
Formule 1 yn 2011
Sebastian Vettel wie by de start fan it seizoen de ferdigenjend wrâldkampioen by de koereurs, syn team Red Bull Racing is de regearjend wrâldkampioen by de konstrukteurs.
Renée Soutendijk
Aktearkarriêre
Yn 'e midden fan 'e 1990-er jierren spile Soutendijk benammen yn tillefyzjefilms. Doe't har spylfilm De Flat (1994) it min die yn 'e bioskopen, besleat se om 'e Nederlânske sinema foarearst de rêch ta te kearen. Ynstee wurke se yn 'e twadde helte fan 'e njoggentiger jierren in protte yn Dútslân, dêr't se behalven yn tillefyzjefilms ek te sjen wie yn plysjesearjes as Tatort. Neffens harsels waard se yn Dútslân folle minder typecast as yn Nederlân, wat har ynteressantere rollen opsmiet.
List fan bylden op It Hearrenfean
Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske list fan bylden op It Hearrenfean. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente It Hearrenfean, wêrby't byld brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Ursula fan Beckum
Houlik en gesin
Ursula fan Beckum troude op 12 juny 1538 mei Johan fan Beckum dit houlik bleau sûnder bern. Tegearre wennen se yn Diepenheim yn havezate Nijenhuis.
Road Trip (film út 2000)
Road Trip is in Amerikaanske gross-outkomeedzje en roadmovie út 2000 ûnder rezjy fan Todd Phillips, mei yn 'e haadrollen Breckin Meyer, Seann William Scott, Paulo Costanzo en D.J. Qualls. De titel is it Ingelske wurd foar in langere reis mei de auto, ornaris mei in rekreätyf doel. It ferhaal giet oer fjouwer studinten út Ithaca (New York), dy't mei de auto yn Austin (Teksas) besykje te kommen, foar't de post dêr in fideobân besoarget dy't ien fan harren syn yn Austin studearjende faam tastjoerd hat. By fersin is nammentlik net it fideoboadskip oan 'e faam opstjoerd, mar in opname fan syn seksuele eskapade mei in oar famke. Road Trip ûntfong fan 'e filmkritisy mingde resinsjes, mar wie yn 'e bioskopen in kommersjeel súkses. Yn 2009 waard ûnder de titel Road Trip: Beer Pong in ferfolchfilm direkt-op-fideo útbrocht.
Plot
Josh Parker en syn buorfamke Tiffany Henderson groeiden fan bern ôf oan tegearre op, en doe't se yn 'e puberteit kamen, krigen se ferkearing. Nei de middelbere skoalle giene se lykwols nei ferskillende universiteiten. Josh kaam oan 'e geweldige Universiteit fan Ithaca te studearjen, wylst Tiffany foar bistedokter learde oan 'e Universiteit fan Austin, yn Austin (Teksas). Wannear't dat syn beslach kriget, beswarre Josh en Tiffany inoar dat se inoar trou bliuwe sille, en se skilje inoar eltse dei op. Josh stjoert Tiffany boppedat geregeldwei fideoboadskippen dy't er mei syn fideokamera opnimt op VHS-fideobannen. It falt lykwols net ta om in relaasje geande te hâlden oer de lange ôfstân, dat sa njonkelytsen begjint it mei de ferkearing yn it neigean te reitsjen. Op in stuit, as Josh Tiffany al in dei as trije net tillefoanysk berikke kinnen hat en neat fan har heart, begjint er nachtmerjes te krijen wêryn't se mei in oare jonge omslacht.
De fjouwer jonges sette koers nei Teksas, mar yn Pennsylvania, de buorsteat fan New York, komme se al yn 'e swierrichheden. De eigenwize E.L. beslút de autosnelwei te ferlitten foar in slûprûte oer efterôfdykjes, dêr't se lykwols troch strâne reitsje foar in ynstoarte brêge. Rubin, dy't natuerkunde studearret, berekkenet dat de auto mei genôch faasje maklik oer it gat middenyn 'e brêge hinne springe kin. As E.L. dat besiket, tsjin Kyle syn ynmoedich freegjen om dat net dwaan yn, blykt Rubin gelyk te hawwen: de auto springt moai oer de stikkene brêge hinne. Mar by it delkommen rekket er total loss. It kwartet set de reis dêrom fan needs geandefoets fierder en bringt de nacht troch yn in suterich motel dêr't Rubin om 'e nocht marihûana besiket te keapjen fan 'e ûnfatsoenlike resepsjonist.
Underwilens komt Beth del yn 'e studintekeamer fan Josh en Rubin, op 'e siik nei Josh. Barry is de iennichste oanwêzige en hat inkeld belangstelling foar Mitch de slange. As Beth freget wêr't Josh is, antwurdet Barry, dy't neat fan topografy ôfwit, dizenich dat er nei syn freondinne is yn Austin, dat neffens him yn 'e steat Massachusetts of sa leit. Beth is poerlulk as se heart dat Josh al in faam hat, en se beslút om wraak op him te nimmen troch dy Tiffany Henderson te fertellen dat har feint efter har rêch om mei oare famkes omslacht. No hat se noch nea fan Austin, Massachusetts heard, dat se freget Barry oft er net Boston, Massachusetts bedoelt. Dêrop antwurdet dy dizenich dat dat ek wol kin. Dat, Beth nimt de bus nei Boston. Wilens ûntdekt Earl Edwards, Kyle syn oerhearskjende heit, dat syn creditcard oan 'e limyt ta leechhelle is. As er koart dêrnei berjocht kriget dat syn auto total loss by Bedford (Pennsylvania) oantroffen is, nimt er oan dat Kyle ûntfierd is. Ynstee dat er de saak troch de plysje útsykje lit, pakt er syn revolver en giet er der sels efteroan.
As se einlings en te'n lêsten yn Austin arrivearje, wit Josh yn Tiffany har studinteflat mei in protte gedoch it pakketsje mei de fideobân te bemachtigjen foar't it by Tiffany ôflevere wurdt. Frijwol tagelyk komt Earl Edwards dêr oan, dy't it spoar fan 'e fjouwer jonges nei Teksas ta folge is. Hy is noch altyd ûnder de yndruk dat Kyle ûntfierd is, mar as dy him út 'e dream helpt, wurdt er poerrazen oer de misbrûkte creditcard en de fernielde auto. Hy wol Kyle mei nei hûs slepe, mar Kyle, dy't ûnderweis einlings wat syn eigen man wurden is, wegeret en seit syn heit it mannewaar op. Hy wol mei syn freonen werom nei Ithaca. It liedt allegear suver ta slaanderij, mar úteinlik jout Earl him ôf sûnder wat bedijd te hawwen.
Dêr arrivearje se 59 minuten te let foar it tentamen, mar it docht bliken dat der in bommelding wie, dat de kolleezjeseal dêr't it tentamen holden waard, moast ûntromme wurde. Tsjin 'e tiid dat Josh der is, hat de tahastige plysje fêststeld dat it in falske melding wie. Professor Anderson lit dêrnei it tentamen dochs noch trochgean, dat Josh is eins persiis op 'e tiid. As er klear is, hat Josh der alle fertrouwen yn dat er in heech genôch sifer helje sil. Beth sprekt him oan en fertelt him dat sy dejinge is dy't de falske bommelding dien hat, om't se net woe dat Josh troch Jacob syn rotstreek fan 'e universiteit moast.
Diamond Kitty
Diamond Kitty, echte namme: Sujay Marie Gutierrez (2 maart 1985), is in Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise.
Sylvana IJsselmuiden
Komôf
Sylvana IJsselmuiden is berne op 24 novimber 1994 yn de Fryske haadstêd Ljouwert.
William Bridge
thumb|right|200px|William Bridge.
Bavius Voorda
thumb|Bavius Voorda Bavius Voorda (Frjentsjer, 1 july 1729 - Leien, 9 july 1799) wie in Frysk jurist.
Bavius wie de soan fan Jacobus Voorda. Hy wie abbekaat te Ljouwert (1751) en te Leien (1765-1799). Om syn patriottyske gefoelens waard hy ûntslein (1788 - 1799).
Skopje
Ried fan de stêd Skopje
De Ried is organisearre yn sân kommisjes/ôfdielings:
Centre hospitalier intercommunal de Poissy-Saint-Germain-en-Laye
It Poissy-Saint-Germain-en-Laye Hospitaal (Centre hospitalier intercommunal de Poissy-Saint-Germain-en-Laye) is in akademysk sikehûs yn Saint-Germain-en-Laye, Île-de-France.
Latynske Ryk
Nei in koart skoftke fan militêre súksessen rekke it Latynske Ryk stadichoan yn it neigean. It hie te lijen fan de oanhâldende kriich tsjin Bulgarije en de noch net ferovere dielen fan it Byzantynske Ryk. Lang om let feroveren de Byzantinen ûnder keizer Michael VIII Palaiologos yn 1261 it gebiet werom. De lêste Latynske hearsker, Boudewyn II, waard ferballe. De keizerlike titel lykwols oerlibbe mei ferskate pretendinten oant yn de 14e iuw.
Gerard Voorda
Gerard Voorda, (Utert, 29 juny 1735 - Ljouwert, 6 febrewaris 1805), wie boargemaster en administrateur.
Gerard wie rintmaster en administrateur fan de logysjilden te Ljouwert. Lid fan de froedskip (1792), boargemaster (1795), mar noch yn 1795 út syn amt setten. Lei him ta op teology, argyf- en muntstúdzje. Skreau dêr meardere wurken oer.
Kamp Westerbork
Nei de oarloch (Schattenberg)
Dêrnei hat it noch in skoft tsjinne as militêr kampemint, en yn 1951 waard Kamp Westerbork ynrjochte as wenoarde foar demobilisearre KNYL militêren fan Súd-Moluksk komôf. It krige doe de namme Schattenberg, nei in hichte yn de omkriten. De earste Molukkers kamen op 22 maart 1951; se wienen in dei earder yn Rotterdam oankaam mei de Kota Inten. Yn 1970 ferlieten de lêste húshâldings Schattenberg. It kamp waard dêrnei ôfbrutsen.
Sompe
Beskriuwing
Oan de kust bestean ek sompen, de saneamde ‘tijmoerassen’. Dizzen binne meastal te finen by de mûnings fan rivieren en tusken sânbanken tichtby de kust en it fêstelân. Se besteane út gebieten mei in protte sân of tinne klaai.
Lenten
Lenten is it optochte doarp dêr't Hylke en Sytse Klinkhammer wenje, de haadpersoanen út de boekerige De Kameleon. It doarp leit yn Fryslân oan in mar. Yn it doarp binne, njonken de normale ambachten, in molkfabryk en it kafee "It Paviljoen" fêstige. It molkfabryk wurdt letter in meubelfabryk. In part fan de omkriten wurdt foarme troch in polder, dy't bemeald wurdt troch de mole De Wâldaap. Tsjin it doarp oer oan de mar leit in oar doarp, Jonkersfean.
Douwe Heeringa
Diskografy
CD mei oaren:
Straasburch
'Haadstêd fan Jeropa'
250px|thumb|right|It Palais de l'Europe, it sit fan de Rie fan Jeropa Mei syn skiednis as twatalige stêd wurdt Straasburch symboalysk foarsteld as ien fan de wiere Jeropeeske 'haadstêden', hoewol't fan de twataligens net folle mear fan oer is. Straasburch is it sit fan de Rie fan Jeropa, it Jeropeesk Hof fan de Minskerjochten en tegearre mei Brussel it moanliks Jeropeesk Parlemint. Ek binne der in tal Jeropeeske ynstellings fêstige yn Straasburch, bygelyks it haadkommando fan Eurokorps, it rekkensintrum fan Europol en it Jeropeesk Direktoraat foar de Kwaliteit fan Genêsmiddels. Ek is de twatalich Frânsk-Dútske kulturele telefyzjestjoerder Arte dêr fêstige.
Silezysk
It Silezysk (Silezysk: ślōnskŏ gŏdka, ślōnski, faaks ek po naszymu) is in taal dy't sprutsen wurdt troch minsken yn Opper-Silezyske regio yn Poalen, mar ek yn Tsjechje en Dútslân. By de Poalske folkstelling fan 2011 ferklearren 509 000 minsken it Silezysk as harren memmetaal te beskôgjen.
Alfabet
Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn
Frysk Bûn
Skiednis
De Fryske Kristlik-Histoarysken kearden harren tsjin de ôfskieding (de doleânsje), fan de grifformearden út de Herfoarme Tsjerke. Dêrneist wienen se, mear noch as oare protestantske partijen, anty-Roomsk. It bûn kearde har dan ek tsjin de gearwurking fan de ARP mei de katoliken.
Noardeasthoek
Lizzing en berikberheid
De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk Swetteplan, yn it easten oan de Beammebuert, yn it suden oan de Binnenstêd en de Stasjonsbuert en yn it westen oan de Noarderhoek I.
Mirka Antolović-Tipurić
Mirka Antolović (Bosnië, 1981) is in Frysk politika.
San Lorenzo fuori le mura
Skiednis
Ear't de hjoeddeiske basilyk boud waard, stie der al in kapel dy't oarspronklik boud waard troch keizer Konstantyn I. Neffens de tradysje stie dy kapel by it grêf dêr't de hillige Laurentius yn 258 begroeven waard.
By opgravings yn 1957 by de muorre fan it tsjerkhôf waarden de resten fan de Konstantynske basilyk oantroffen, in grut sirkelfoarmich bouwurk mei trije skippen. Under de basilyk waarden tal fan grêfkelders ûntdutsen.
Simenssân
thumb|300px|right|Simenssân Simenssân is ien fan de Fryske eilannen, it leit tusken Skiermuontseach en Rottumerplaat.
Doeke Bekius
Libben en wurk
Bekius wie hikke en tein yn Gau ûnder Snits. Nei de ULO kaam as 16-jierrige yn tsjinst fan de gemeente Wymbritseradiel, in gemeente mei 28 doarpen. Yn 1946 gie Bekius fan dy plattelânsgemeente nei de stêd Zutphen. Mei dy ûnderfining wie er yn 1951 ree foar in baan by de gemeente Apeldoorn; hy waard dêr sjef Algemiene Saken. Yn july 1961 waard er boargemaster fan Westdongeradiel en yn desimber 1966 folge syn beneaming ta boargemaster fan Kollumerlân en Nijkrúslân.
Johannes Voorda
thumb|Johannes Voorda (Koll.: [[Museum Martena)]] Johannes Hendricus Voorda (Utert, 8 july 1732 - Ljouwert, 29 maart 1805) wie in Frysk jurist en politikus.
Jong Nederlânpartij
De Jong Nederlânpartij, tsjintwurdich offisjeel it Nederlânsk Kampioenskip Junioaren foar ôfdielings fan de KNKB neamd, is in keatspartij foar jongfeinten yn de leeftyd fan 17 oant 21 jier.
1816
Foarfallen
It jier 1816 stiet bekend as it jier sûnder simmer. As gefolch fan de erupsje fan 'e fulkaan Tambora yn 1815 falt yn 1816 de temperatuer op it noardlik healrûn sterk werom.
Sieds Johannes Rienks
Libben en wurk
Hy waard berne as twadde bern fan de boer Johannes Rienks Rienks en Aukje Siedses Boersma, dy't wol 14 bern krije soenen. Rienks wurke mei syn heit op de pleats Bangma-sathe by Jousumbuorren, en brocht dêrneist himsels it metaaldraaien op in draaibank by. Hy kaam yn kontakt mei Arjen Roelofs en syn bruorren yn Hijum en learde fan harren hoe't hy linzen slypje en polyste moast. Hy slipe brilleglêzen en linzen foar mikroskopen en boude dêrnei teleskopen nei in ûntwerp fan Pieter Roelofs.
Strânfollybal op de Olympyske Simmerspullen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. It strânfollybal hie plak in Horse Guards Parade.
Jellum
Skiednis
thumb|left|250px|Pleats Smidshoeke 4
Port (wyn)
thumb|300px|De Dourofallei Port of porto (Belgysk-Nederlânsk) is in fersterke wyn út Portugal, mei in alkoholgehalte tusken 18 en 20 persint. It is in typyske swiete reade, wite of roseewyn, serveard as aperityf of as dessertwyn. Tsjintwurdich wurdt rûnom op de wrâld fersterke wyn makke dy't in soad op port liket. Austraalje en Súd-Afrika de bekendste konkurrinten. Oars as yn de Feriene Steaten mei yn de Europeeske Uny allinnich it produkt út Portegal it label 'port' drage. In oare namme foar port is portwyn, dêr't 'port' de ferkoarting fan is.
Drúffariëteiten
Bekende drúffariëteiten foar it meitsjen fan port binne: Touriga nacional, Touriga francesca, Tinta roriz, Tinta barroca, Tinta cão, Tinta francisca, Tinto Rouro, Bastardo, Donzelinho, Mourisco en de Malvasia fina (wite port).
Ruby portsoarten
Late Bottled Vintage port (LBV)
Buma (laach)
Beskriuwing
Yn 1839 kaam it tsjerkhôf yn famyljebesit, eigner waard harren soan Mr. Wiardus Willem Buma (1802-1873) troud mei Maria de With (1803-1878). Harren soan Bernhardus (1826-1892) naam de namme Hopperus Buma oan en waard dêrtroch de stamheit fan it laach Hopperus Buma. In oare soan, Sijbrand van Haersma (1830-1886), naam de namme Van Haersma Buma oan en waard sa de stamheit fan it laach Van Haersma Buma.
It falt op dat in protte leden fan dit laach wurken by it iepenbier bestjoer, justysje en de kriichsmacht. Harren grêven binne te finen op it famyljetsjerkhôf yn Weidum.