cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fermiste en fermoarde lânseigen froulju yn Noard-Amearika
Sitewaasje yn Kanada
Fierders rinne lânseigen froulju yn Kanada ek in folle hegere kâns as net-lânseigen froulju om fermist te reitsjen (wat oer it algemien betsjut dat se fermoarde binne mar dat it stoflik omskot noch net fûn is). Kanada hold oant 2010 gjin database by foar fermissings, en dat makket it dreech om foar de perioade dêrfoar de ferhâlding te bepalen fan it persintaazje fermiste lânseigen froulju neffens it totaal oantal fermiste persoanen. Yn 2010 waard úteinlik it Nasjonaal Sintrum foar Fermiste Persoanen en Unidentifisearre Stoflike Omskotten (NCMPUR) oprjochte. Dat wie in gefolch fan it grutte tal ûndersiken fan 'e RCMP nei fermoarde en fermiste lânseigen froulju, benammen oangeande in gebiet fan inoar krusende autosnelwegen om Highway 16 yn Britsk-Kolumbia hinne, in krite dy't bekend kaam te stean as de Highway of Tears ("Autosnelwei fan 'e Triennen"). Yn dy lytse krite binne 19 (neffens de plysje) oant mear as 40 (neffens lânseigen organisaasjes) lânseigen froulju en famkes ferdwûn.
Knolstienbrek
De folde foarm fan de Knolstienbrek is Haarlimmer klokkespul (Saxifraga granulata 'plena') is in foldblommige cultivar dy't ferwyldere as stinzeplant foarkomt by bûtens as Martenastate yn Koarnjum, Hûs te Manpad (Heemstede), Thijsse's Hof (Bloemendaal), en de Haarlimmerhout.
Hardwired... to Self-Destruct (album)
Deluxe ferzje
Op de Deluxe ferzje fan it album steane noch in tal ekstra nûmers, in tal covers en in tal live opnamen. De measten opnaam by de Record Store Day yn 2016.
Sokrates
Proses
Uteinlik late Sokrates syn krityske politike en maatskiplike opstelling ta syn dea. Yn 399 f.Kr., doe't er 70 of 71 jier wie, waard er foar it gerjocht sleept. Doe't him frege waard wat syn straf wêze moatte soe, stelde er de rjochters foar dat de steat him ynstee in salaris betelje soe en him foar de rest fan syn libben fergees ite litte soe, om him te beleanjen foar syn rol as goeddogger foar Atene. Hy waard lykwols skuldich befûn oan it korrumpearjen fan 'e Ateenske jongerein en oan ûnleauwe yn 'e offisjele goaden fan 'e steat. Dêrop waard er feroardiele ta de deastraf troch it drinken fan dolkrûd, in foarm fan fergif. Neffens Ksenofon yrritearre Sokrates wittens en mienens de rjochters om't er fûn dat it in goede tiid foar him wie om te stjerren. Dêrmei soed er de lichaamlike en mooglik ek geastlike ôftakeling dy't mei âlderdom komt omsile wollen hawwe.
Gemaal Ychten
Tsjûke en March
Neist it gemaal stiet it byld fan Tsjûke en March, oan dêr't de Tsjûkemar nei neamd wêze soe neffens in âld folksferhaal. thumb|left|Gemaal fan Ychten.
Ecser
Etsjer (Hongaarsk: Ecser, Slowaaksk: Ečer) is in doarp yn Hongarije, mei 3.534 ynwenners (1 jannewaris 2008), dat in part is fan de stêdekloft fan Boedapest yn de provinsje Pest. In gedielte fan de ynwenners heart ta de Slowaakske minderheid binnen Hongarije. Etsjer leit flakby de ynternasjonale lofthaven Ferihegy International Airport en is mei it spoar Boedapest-Újszász-Szolnok en troch in snelwei mei Boedapest ferbûn.
Palmgier
De palmgier (Gypohierax angolensis) is in soarte út de ûnderfamylje fan de gieren fan de Alde Wrâld (Aegypiinae en Gypaetinae). Yn it Ingelsk wurdt der ek wol 'vulturine fish eagle' neamd, dus as in giereftige earn. Oanlieding hjirfoar binne syn itensgewoanten, dy't net oerienkomme mei dy fan de oare gieren.
Foarkommen
De fûgel is sa'n 56 oant 65 sm. grut en waacht in 1,3 oant 1,8 kg. De wjukspanwiidte leit tusken de 130 en 150 sm. Palmgieren binne ien fan de pear gieresoarten mei fearren op de hals, wylst sy hast net fan grutte kadavers ite en dêrtroch ek gjin bloed yn de fearren krije.
Iten
Fierder ite de fûgels ek wol libbene fisken dy't se yn it wetter fange mar ek wol oare ynsekten en lytse dieren, sa no en dan ite se ek wol aas.
Haskerlân
Skiednis
By de gemeentlike weryndieling fan 1984 is Haskerlân mei it oanbuorjende Doanjewerstâl opgongen yn de nije gemeente Skarsterlân, útsein Dolsterhuzen, dat by Lemsterlân kaam is.
1957
Muzyk
right|200px|thumb|Jailhouse Rock
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1948
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Londen 1948 De Olympyske Simmerspullen 1948, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It swimmen waard hâlden yn it Empire Pool.
John Ford
Biografy
It duorre lykwols oant fier yn de jierren tritich ear't hy de namme fan grut regisseur krige en hy it publyk en de kritisy ferôvere. De earste film dêr't Ford om bejubele waard wie The Informer út 1935. Hy krige dêrfoar de Oscar foar Bêste Regisseur.
John Ford wie 1973 de earste winner fan de AFI Life Achievement Award. Hy stoar augustus dat jier oan magekanker yn Palm Desert, Kalifornje. Hy waard 79 jier.
Anne Abrahami
Anne wie in soan fan Frederik Abrahami en Rinske Wigersma. Hy studearre teology yn Frjentsjer, waard yn 1717 proponint en 16 july 1719 as predikant befestige te Tsjalbert en Terbant.
Emiraat Transjordaanje
Op 24 april 1950 wie de formele anneksaasje fan it besette Westjordaanlân en East-Jeruzalem troch Transjordaanje. Doe waard de namme Transjordanië (oarekant de Jordaan) feroare yn Jordaanje, om't it lân no oan beide kanten fan de Jordaan lei. Allinne it Feriene Keninkryk en Pakistan erkenden dy anneksaasje, wylst de measte Arabyske lannen der neat fan hawwe moasten.
Wilhelm Gustloff
De oanslach
Yn guon plakken waarden yn it Ryk strjitten ferneamd nei Gustloff, dy't letter wer in oare namme krigen. Yn Düsseldorf waard de tsjintwurdige wenwyk 'Nordparksiedlung' yn 1936 nei Gustloff ferneamd. Yn Schwerin waard foar Gustlof in monumint oprjochte en syn urn byset yn de fundearring fan in fjildstien. It monumint en de fjildstien binne yn 1947 opblaasd.
Jannes van Dijk
Van Dijk folge in oplieding ta offisier en waard yn 1899 dosint militêr rjocht oan de Keninklike Militêre Akademy (KMA). Fan 1913-1921 wie er direkteur fan de topografyske ôfdieling fan it Ministearje fan Oarloch. Yn 1921 waard er Minister fan Oarloch en Minister fan Marine a.i. yn it Kabinet-Ruijs de Beerenbrouck I. De funksje fan Minister fan Oarloch ferfolde er ek fan 1922-1925 yn it Kabinet-Ruijs de Beerenbrouck II. Nei syn perioade as minister wie er fan 1925-1937 lid fan de Twadde Keamer foar de ARP. Yn 1937-1939 wie Van Dijk opnij minister en wol minister fan Definsje yn it kabinet-Colijn IV en Colijn V.
Kleastermop
Ofmjittings
As fûstregel jildt: hoe grouwer de mop, hoe âlder. De âldste stiennen hienen itselde formaat as de dowestiennen dy't út de Eifel ymportearre waarden. De ôfmjittings ferskilden fan ± 30-38 x 14-18 x 8-12 sm (l x b x h). Letter ûntstie in min ofte mear standertformaat fan 28,5 x 13,5 x 8,5 sm.
Johan de Jong (fûgelkenner)
Johan de Jong (Drachten, 26 maart 1941 – dêre, 7 desimber 2022) wie in Frysk learaar biology, fûgelkenner en amateur-ornitolooch, dy't him o sa ynsette foar wylde fûgels yn Fryslân. Sa spile er bygelyks in rol fan krúsjaal belang by de reyntroduksje fan 'e goudûle. De Jong krige bekendheid by in breder publyk troch syn skriftlike publikaasjes en fral ek troch syn fûgelpraatsjes foar de radio op Omrop Fryslân.
Antoine de Saint-Exupéry
Fleander
Underwilens hied er súkses behelle mei syn skriuwen, dat almeast oer de loftfeart gie en gauris basearre wie op autobiografyske ûnderfinings. Yn 1931 troude er mei de Salvadoraanske skriuwster en keunstneresse Consuelo Suncin Sandoval (1901-1979), dy't doe al twaris widdo wie. Harres wie in stoarmeftich houlik, en Saint-Exupéry gie troch de jierren hinne ferskate kearen by har wei om letter wer by har werom te kearen. Harren houlik bleau sûnder bern.
Mem Teresa
Libben
Yn 2003 waard Mem Teresa sillich ferklearre troch paus Johannes Paulus II. Sy soe yn 1998, in jier nei har ferstjerren, frou Monica Besra fan tuberkuloaze en kanker better makke hawwe doe't dy in foto fan Mem Teresa tsjin har boarst hâlde. Op 4 septimber 2016 waard se hillich ferklearre troch paus Fransiskus.
Keppelings om utens
ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ മദര്‍ തെരേസ
Fokker D. XXI
Skiednis
De D.XXI wie ornearre foar it ûnderskeppen fan fleanmasines. It tastel waard ûntwurpen foar it ML-KNYL, mar dy keas foar Amerikaanske tastellen. Doe waard de D.XXI oanskaft troch de LuVA, de Loftfeartôfdieling fan it Nederlânske leger; de earsten kamen yn 1938. De D.XXI waard ek levere oan Denemark en Finlân. Finlân boude it type ek yn lisinsje en brûkte it mei súkses yn de Winterkriich. Guon Finske piloaten hellen mei harren D. XXI's de Aas-status. Spanje krige ek lisinsjerjochten (Hispano Aviacion), mar der binne nea Spaanske tastellen boud.
Dowestien
Gebrûk
Dowestien is in relatyf sêfte stiensoarte dy't maklik te bewurkjen is. Oare beneamingen binne tufstien of dufstien. Mealde dowestien neamt men tras. Tras wurdt tafoege oan mitselspeesje om te soargjen foar in fêster en wetterticht mitselwurk.
By de bou fan kastiel Fredenburch yn Utert yn de 16e iuw waard ek dowestien brûkt. De Italjaanske stêd Orvieto is op in heech plato fan dowestien boud.
Tsjoksnaffelskoet
Foarkommen
De rsjoksnaffelskoet is sa'n 40 oant 44 sm grut en hat in wjukspanwiidte fan 64 oant 75 sm. Dêrmei is er krekt wat grutter as de gewoane Skoet. Folwoeksen fûgels bin swart op de kop, hals, rêch en op de wjukken. De bûk en ûnderkant binne wyt. De tsjoksnaffelskoet is sa as de namme al seit fan de gewoane Skoet te ûnderskieden troch de dikkere snaffel. Ek is de rêch meast donkerder as by de Skoet. Lykas by de Skoet wurde de ûnderste parten fan it gesicht winterdeis wyt.
Fersprieding
right|thumb|300px|Tsjoksnaffelskoeten op [[Spitsbergen (Noarwegen)|Spitsbergen]]
Grut-Dearsum
Grut-Dearsum wie in state dy 't sa'n oardel kilometer noardeast fan Achlum yn de gemeente Frjentsjerteradiel. Op it âlde stee stiet no in 18e-iuwske pleats mei in slotgrêft der omhinne. Ien fan de earste bewenners soe in Piter fan Dearsum west ha. Yn it "Register van Aanbreng" fan 1546 wurden de erfgenamten as eigeners fan de pleats lyts Lollum oan de oare kant fan it doarp neamd.
Eiffeltoer
300px|right thumb De Eiffeltoer is boud foar de ynternasjonale wrâldútstalling fan Parys yn 1889. De Prins fan Wales, Kening Edward VII fan Ingelân, iepene de toer.
De Bou
Fan de 700 foarstellen dy’t yntsjinne wienen foar in ûntwerpkompetysje, waard it ûntwerp fan Maucice Koechlin en Emile Nouguier unanym útkeazen, mei as oannimmer Gustave Eiffel. Mei syn 324 meter wie dit it heechste gebou oant 1930. Der binne 2.5 miljoen klinkneilen brûkt, 300 stielwurkers hawwe twa jier oan it bouwen west. De top beweecht maksimaal 12cm troch de wyn. Der sit 40 ton ferve op it gebou en it bestiet út mear as 15.000 stikken izer. Yn 1909 is it gebou hast sloopt. Mar it mocht stean bliuwe fanwege de antenne dy’t op de top stiet. Dizze antenne waard brûkt as tillegraaf. Ek de Frânske radio en telefyzje hawwe gebrûk makke fan de toer.
Wierskuorre
Oan de eastkant fan Aasterein op Skylge stiet yn it bûtendykske kultuerlân de Grië noch in wierskuorre. Dy wurdt no brûkt as fakânsje-ûnderkommen.
Theo de Jong
Hy spile fan 1970 oant 1972 foar NEC, dêrnei oant 1977 foar Feyenoord. Dêrnei noch oant 1981 foar Roda JC en twa jier foar Seiko Hongkong. De Jong sluet syn rinbaan ôf by FC Den Bosch.
Tafefoby
Foardat de moderne medyske wittenskip opgong makke wie de eangst om libjend bedobbe te wurden net alhiel sûnder rasjonele grûn. Der binne yn de skiednis tal fan gefallen bekend fan lju dy't troch ûngelok te betiid ûnder de grûn brocht wiene. Yn 1905 kaam de ingelskman William Tebb by syn ûndersyk op 219 gefallen fan minsken dy't benei libbend bedobbe waarden, 149 gefallen dat it feitlik bard wie, 10 gefallen fan seksje op noch libjende minsken en 2 gefallen fan minsken dy't ûnder it balsemjen 'wekker waarden'.
Skriuwers makken ek tankber gebrûk fan de natuerlike eangst om libben bedobbe te wurden. Ien fan Edgar Allan Poe syn horrorferhalen, "The Premature Burial", giet oer in persoan mei tafofoby. Oare ferhalen fan Poe oer te hastige begraffenissen binne "The Fall of the House of Usher" and "The Cask of Amontillado".
Pieter Breuker
Oplieding en wurk
Pieter Breuker die doktoraaleksamen Nederlânsk oan de Universiteit van Amsterdam (UvA) en doktoraaleksamen Frysk oan de Vrije Universiteit (VU).
Pier (dyk)
Foarbylden binne der yn Scheveningen, Blankenberge en Brighton.
Guyana
Guyana is in lân yn it noarden fan Súd-Amearika en grinzet oan Suriname, Brazylje en Fenezuela. De haadstêd is Georgetown.
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Sybadastate
Yn 1511 en 1540 wie Sijbada goet in pachtpleats fan de Botnia's. It wapen Sibeda figurearre doe noch yn de kertiersteaten fan de Botnia's.
Binnendykster Haadfeart
De Binnendykster Haadfeart is in feart yn de gemeente It Hearrenfean. It wetter rint eastlik fan Terbant besuden Lúnbert. oan de Pastoriesingel ta. Oan de eastkant fan de Patoriesingel benoarden Tsjalbert hjit it de Bûtendykster Haadfeart.
Hinnaarderadiel
Demografy
Yn 1971 wie fan 'e befolking fan Hinnaarderadiel 30,7% wurksum yn 'e lânbou; 29,4% yn 'e yndustry; en 36,9% yn 'e tsjinstesektor. It wurkleasheidspersintaazje bedroech yn 1981 foar manlju 9,2% en foar froulju 10,5%.
Grutte Omgongen
De Omgong fan Itaalje wurdt trochstrings yn 'e maitiid riden, de Omgong fan Frankryk yn 'e simmer en de Omgong fan Spanje yn 'e hjerst. De Vuelta waard oarspronklik ek ferriden yn de maitiid, meastentiids ein april, mei in pear edysjes yn juny yn de jierren 40. Yn 1995 waard de Omgong fan Spanje lykwols ferpleatst nei septimber om direkte konkurrinsje mei de Omgong fan Itaalje te mijen. De Omgong fan Frankryk is de âldste en meast prestisjeuze fan alle trije.
Beskriuwing
Yn syn hjoeddeistige foarm wurde de grutte omgongen trije wiken efterinoar holden en omfetsje se meastal twa rêstdagen oan it begjin fan de twadde en tredde wike. As de iepenings etappen plakfine yn in lân dat net grinzget oan it thúslân fan de wedstriid, is der soms in ekstra rêstdei nei it iepeningswykein om in reis nei it thúslân mooglik te meitsjen. De etappen binne in mjuks fan etappen mei heuvels, bergen en flakke geaen, en faaks binne der ek yndividuele en teamtiidritten. Etappen yn de grutte omgongen binne oer it algemien minder as 200 kilometer lang.
Aldste winners fan in Grutte Omgong
De Amerikaan Chris Horner waard troch syn winst yn de Omgong fan Spanje 2013 de âldste winner fan in grutte omgong. Hy die dit op in leeftiid fan 41 jier en 327 dagen en is sa goed 5 jier âlder as nûmer twa yn dizze rangskikking, de Belch Furmin Lambot.
Castillo de La Mota
16e iuw
Letter tsjinne it kastiel fanwegen de grutte ek as militêre basis en as opslach foar de artillery. Der waard yn de tiid fan de Kastiliaanske Comuneros-opskuor tusken 1520 en 1522 tsjin de Habsburgske kening Karel I fûleindich fochten om de stêd en it kastiel.
17e iuw - no
Sûnt de 17e iuw rekke it kastiel stadichoan yn it neigean. Jimmeroan waarden dielen reparearre, mar de algehiele tastân waard oant de 20e iuw hieltiten minder.
It kastiel waard op 19 april 1937 nei de Spaanske Boargerkriich troch Franco oerdroegen oan de frouljusôfdieling fan syn partij Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (FET y de las JONS). Yn Franco's tiid waard it kastiel fierder restaurearre; sa waard û.o. de binnenhôf neffens histoarysk foarbyld yn de mudejarstyl hielendal werboud.
Aenjewier
Skiednis
De gritenij Aenjewier waard yn 1851 in gemeente nei de ynfiering yn Nederlân fan de gemeentewet fan Thorbecke. By de gemeentlike weryndieling fan 1934 is Aenjewier in part wurden fan de nije gemeente it Hearrenfean. Reden hjirta wie dat it Hearrenfean op de grins fan Aenjewier en Skoatterlân lei.
Plakken
It haadplak wie Tsjalbert, en de oare doarpen yn de gemeente wienen: Gersleat, Lúnbert, Terbant en in lyts diel fan It Hearrenfean. Fierders hearden ek de buorskippen Aldeweisterfeart, Terbantster Skâns en Uterbuorren ta Aenjewier.
Ralph Vaughan Williams
Libben en wurk
Ralph Vaughan Williams wie in soan fan in geastlike, dy't al yn 1875 stoar. Hy wie besibbe oan de famylje Darwin; Charles Darwin wie in âld-omke fan him. Hy waard grutbrocht troch syn mem Margaret Susan Wedgwood (1843–1937), in efter bernsbern fan de ferneamde porseleinfabrikant Josiah Wedgwood, yn Leith Hill Place (Surrey). Hy krige dêr fan in muoike syn earste muzykles. Fan 1890 ôf studearre er oan de Royal Academy of Music yn Londen by Hubert Parry en Charles Villiers Stanford. Dêrnei ferfolge er syn stúdzjes fan 1892 oant 1895 by Charles Wood oan it Trinity College fan de Universiteit fan Cambridge en yn 1896 opnij yn Londen, dêr't er befreone rekke mei Gustav Holst. Fierders studearre er by Max Bruch yn Berlyn (1897). Yn 1908 wie er de lêste learling fan Maurice Ravel. thumb|De Darwin-Wedgwood-Galton stambeam, dy't Vaughan Williams's besibbenens oan [[Charles Darwin en Josiah Wedgwood sjen lit]]
Paralympyske Simmerspullen 1960
Sporten
Dit jier stiene tidens dizze earste Paralympyske Spullen 8 sporten op it programma
Albert Cuyp
Styl
Albert Cuyp waard beynfloede troch Salomon van Ruysdael, Jan van Goyen, Jan Both en Claude Lorrain. Hy fielde him oanlutsen troch de ridderlike en dynastike kultuer. De ruterkeunst is bûtengewoan wichtich: ruters binne by Cuyp faak klaaid yn sabeare-easterske of 'Poalske' styl dy't favoryt wie by de boppelaach fan de befolking, en nimme hâldingen oan sa't dy ûnderwiisd waarden oan de hynsterydakademys yn Frankryk. De skilderijen binne meast net datearre.
Jean-Claude Mézières
Biografy
Mézières wie yn 1996 as produksje-ûntwerper belutsen by de science fiction-film The Fifth Element.
Chris Froome
Priveelibben
Chris Froome waard berne yn de Keniaanske haadstêd Nairobi as soan fan Britske âlden. Doe't er 14 jier wie ferhuze er nei Súd-Afrika. Froome is yn 2014 boaske mei de Súdafrikaanske fan Welsk komôf Michelle Cound. Hja hawwe twa bêrn en wenje yn Monako.
Houliksbrûkme
It barde ek wol dat in geit as gefolch fan in weddenskip ûnder frijfeinten jûn waard. Wa't fan harren it earst troude, krige sa'n bist (as begjin fan in eigen feesteapel) oanbean en wol foár it gemeentehûs.
Meden
Skiednis
Yn 614 f.Kr. fersleinen de Meden de Assyrjers foarfêst en ferwoasten harren haadstêd Assur.
Aldous Huxley
Biografy
Huxley hie ek grutte belangstelling foar de effekten fan geastferromjende middelen as LSD en meskaline en de godstsjinstige mystyk (foaral dy't fan it hindoeïsme en boedisme). Syn ûnderfinings hat er beskreaun yn The Doors of Perception (1954) en Heaven and Hell (1956).
Earkrûpers
200px|right|thumb|De [[gewoane earkrûper (Forficula auricularia).]] De earkrûpers (Dermaptera) foarmje in skift dat ta de klasse ynsekten (Insecta) fan 'e stamme fan 'e lidpoatigen (Arthropoda) heart. Se wurde ek wol earkekrûpers, foarkestekkers, knypsturten, eartiken, knyptangen neamd.
Earkrûpers wurde noch wolris as 'smoarch' of aaklik beskôge fanwege it platte lichem en it feit dat se oeral tusken krûpen, krektas kakkerlakken wêr't de knyptangen famylje fan binne. Wjukken binne net te sjen, mar binne der wol, ûnder de lytse foarwjukken. De knyptange kin der ek wol mei fleane, mar dit bart komselden. Knyptangen hawwe in ûnfolsleine metamorfoaze en de nymfen lykje al op de folwoeksen dierkes en bliuwe in skoftke by de mem, dy't ek de aaikes beweitst.
Der binne ûngefear 1800 soarten yn 10 famyljes dy't allegear itselde bouplan folgje en maksimaal 5 sintimeter lang wurde kinne. Mar de measte soarten bliuwe tusken 1 en 3 sm. Ien soarte helle de 8 sm, mar dizze is allinnich bekend as fossyl.
Jeropeesk Parlemint
thumb|250px|De plenêrseal fan it Jeropeesk Parlemint yn Straasburch thumb|250px|De plenêrseal fan it Jeropeesk Parlemint yn Brussel
Sitferdieling per lân
De sitferdieling sûnt 1 febrewaris 2020:
Blonde fan de Pyreneeën
De Blonde fan de Pyreneeën is in fleistypysk koweras en ien fan de rassen dy't yn 1963 opgien binne yn it stamboek foar de Blonde d'Aquitaine.
Marijke Jongbloed
Karriêre
Stap foar Stap, wêryn't fiif jonge balletdûnsers folge waarden, joech in soad opskuor. It wie foar de earste kear dat der dwers troch de balletspegel hinne filme waard, sadat de skaadkanten fan 'e balletwrâld toand waarden. Dat kaam hurd oan om't de oant doe beskerme balletwrâld himsels graach sjen mocht as lichtfuottich, estetysk en high culture, wêrby't alles tastien wie om ta it hegere doel te kommen. Stap voor Stap waard de Nederlânske dokumintêre-ynstjoering foar de Oscars yn Los Angeles.
As ûnôfhinklik filmmakster wie Jongbloed fierders ferantwurdlik foar ôleverings fan Het Uur van de Wolf en Hartfilm. Het Uur van de Wolf wie in searje fan 'e NTR wêryn't û.m. har film Dans voor het Leven útstjoerd waard. Hartfilm wie in rige fan 'e AVRO dêr't in fiiftal filmmakkers oan meiwurken (lykas John Appel en Michiel van Erp). Yn it ramt dêrfan waard yn 2004 Jongbloed har dokumintêre Harticonen útstjoerd.
Ensyklopedy
Digitaal
Nokieksel
Stasjon Mantgum
Yn septimber 2018 krige it stasjon Mantgum fernijde, dimde ferljochting. Dat waard dien op inisjatyf fan in groep Mantgumers, by wize fan enerzjybesparring, mar mear noch om 'e ljochtfersmoarging tsjin te gean, dy't it nachtlik tsjuster by Mantgum ferpeste en dêr't nachtdieren as flearmûzen en ûlen lêst fan hiene.
Keninkryk Powys
Der wienen iderkear wer konflikten mei Mercia, dat kening Offa boude Offa's Dyke as ferdidigingsliny tsjin de Welsh. Dizze wâl wie sûnt in lang skoft tiid de grins tusken Mercia en Powys.
Biskopsrak
It Biskopsrak en it Sylster Rak binne wetters dy't oerbleaun binne fan de Harnzer Trekfeart by Ljouwert. De Harnzer Trekfeart waard yn 'e 17e iuw as sylfeart groeven om Ljouwert in bettere ferbining mei Harns te jaan. Bylâns it Sylsterrak/ Biskopsrak binne trekwegen oanlein dy't no ta fytspaden makke binne. It Biskopsrak slút oan op it Van Harinxmakanaal. De wetters lizze westlik fan Ljouwert by Ritsumasyl. Yn it Biskopsrak leinen in soad arken. Oan it Biskopsrak leit in grutte bult as oerbliuwsel fan de eardere dwinger.
Fenezuëla
Lânskip
Yn it noardwestigen leit in oaljeryk gebiet, de Marakaibodepreesje meit it 13.600 km2 grutte Marakaibomar. Dat leechlân wurdt begrinzge troch in berchmassyf, de Cordillera de Mérida mei als heechste pyk de "Pico Bolvar". Súdeastlik dêrfan leit it leechlân dêr't de rivier de Orinoko yn de Atlantyske Oseaan útmûnet. It sintrum fan it lân wurdt karakterisearre troch útstrekte flakten, llanos, dy't fan de Kolombiaanske grins trochrinne oant de rivierdelta fan de Orinoko. Yn it suden lizzen it isolearre Heechlân fan Guyana, mei de Angelwetterfal, de heechste wetterfal op 'e wrâld.
Religy
Offisjeel is 96% fan de befolking Roomsk-katolyk en 2% Protestantsk
Lida Dykstra
Biografy
Dykstra makke har debút as berneboekeskriuwster mei Sjoerd Stiensma syn reis troch de tiid. Neist boeken foar bern en jongerein skriuwt se ek ferhalen en gedichten foar folwoeksenen. Se skriuwt yn it Frysk en yn it Nederlânsk en set sels har boeken fan de iene yn ‘e oare taal oer. Foar ien fan har ferhalen krige se yn 1999 de Rely Jorritsmapriis. Har Wolken fan wol is yn septimber 2001 ûnder de titel 'Wachten op Apollo' yn it Nederlâns ferskynd. It waard bekroand mei in ‘Vlag en Wimpel’. Ek har bydrage oan de sammelbondel Listen fan goaden en bisten hat in klassyk tema, yn dit gefal it ferhaal fan Psyche. Hjerst 2003 ferskynde as aksjeboek Mûske myn famke. It is basearre op in gedicht fan Gysbert Japicx. Der binne oersettingen fan yn it Ingelsk, Nederlâns en Afrikaansk. In Welpeprint wie der foar har boeken Snotaapkes, Wolken fan wol en Lederwyntsje, bern mei krêften yn 2000, 2001 en 2006. Yn 2004 krige se foar dat boek de Simke Kloostermanpriis, yn 2007 wûn se dy priis nochris, no mei Lederwyntsje, bern mei krêften. Yn 2009 wûn hja foar de twadde kear de Rely Jorritsmapriis mei De Lytse ik, dêrnei yn 2011 foar it ferhaal De jonge dy’t Koraal neamd waard, yn 2013 foar De dûnsflier fan de duvel en yn 2014 foar Flinteraikes.
Pingo
Pingo's yn Nederlân
In Nederlân komme pingoruïnes foar yn it grinsgebiet fan Grinslân, Fryslân en Drinte, rûchwei lizze yn de trijehoek Haulerwyk, De Westerein en Marum en yn de rest fan Drinte. Boppe-Smilde.In prachtich eksimplaar is de Esmar tusken Feanhuzen en Ek de markes op de Kampsheide by Balloo en yn it Nije Fean yn Bruchterveld binne pingoruïnes. Ek de Uddelermar op de Feluwe is wierskynlik in pingoruïne.
In âlde namme foar pingoruïnes is gletsjerkûm - earder tochten se dat sokke kûlen ûntstien wienen troch efterbleaune stikken lâniis.
Skilderkeunst
De ûndergrûn is faak doek. Lykwols wurdt der ek skildere op hout, glês, stien, muorre of grotwand.
Knottedoek
Foar de knotte kaam letter in 'ponge', in sulveren houlikshert of in breidskofferke yn 't plak. Dêryn koenen wol 20 dukaten 'op de kant' setten wurde. Ek de houlikspinning waard der yn bewarre. Op de knottedoeken en knottedoaskes stienen spreuken mei inisjalen. De ring ferfong ek de knotte. Yn it Frysk Museum en it Princessehof binne noch knottedoeken te sjen.
Oerûguay
Demografy
De befolking fan Oerûguay bestiet foar it grutste part (88%) út ôfstammelingen fan Jeropeanen. Mestizen, minsken fan mingd Spaansk-Yndiaansk bloed foarmje de twadde grutste groep mei 8% en neikommelingen fan Afrikaanske Slaven mei-inoar 4%. De Jeropeeske ynwenners kamen fral út Spanje en foar in grut diel út Itaalje, fierders kamen sy ek út Dútsktalige lannen. De yndiaanske stammen dy't ynearsten yn Oerûguay wennen binne allegearre yn de 19e iuw útrûge troch de blanken.
Ferbean
Ferneamde nûmers
Ek stiet Ferbean op inkele Fryske sammel skiven:
Sâltkamp
Twadde Wrâldkriich
Yn de Twadde Wrâldkriich waard Sâltkamp beset troch 80 oant 100 man Dútske troepen; tusken de beide sluzen waarden foar harren grutte barakken set. Ek waard yn 1942 it spoar wer ôfbrutsen wêrby allinne it stasjon oerbleau. It reizgersferfier, dat al yn 1938 dien wie (útsein in skoftke yn 1940), waard sûnt fersoarge troch de bussen fan de Marnetsjinst. De kade by it Reitdjip waard yn de oarloch rekke troch twa bommen en oan de ein fan de oarloch waard de brêge oer it Reitdjip opblaasd. Op 15 april 1945 waard it dorp befrijd troch Kanadeeske troepen.
Ynterfryske Flagge
Utlis
De kar foar it Skandinavyske krús waard makke fanwege it feit dat de Friezen as folk op ferskate mêden besibbe binne oan 'e oare folken om 'e Noard- en Eastsee hinne, dêr't dit ûntwerp in protte foarkomt. De krúsfoarm ferwiisde, neffens de útlis dy't de Groep fan Auwerk bea, boppedat nei de iuwenâlde bân fan 'e Friezen mei it kristlik leauwe, mar koe ek as teken foar de sinne, en as sadanich dus as in heidensk symboal, opfet wurde.
Oanpaste Steatestavering
û of oe
It Frysk hat trije ferskillende oe-lûden, te witten it koarte ienlûd /u/, it lange ienlûd /u:/ en it twalûd /u.ə/. Dy wurde op dizze wize stavere:
ieu wurdt iuw
Oant no ta waarden foar it twalûd /i:ṷ/ twa ferskillende staveringen brûkt, te witten ieu (yn ieu, Sieusk, Hebrieusk) en iuw (yn kiuw, liuw, miuw en spriuw).
1952
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1950-er jierren.
Mark Rutte
Yn 2002 makke Rutte de oerstap fan it bedriuwslibben nei de lânlike polityk. Hy wie steatssikretaris fan Sosjale Saken en dêrnei fan Underwiis, Kultuer en Wittenskip yn it earste en twadde kabinet-Balkenende. Tuskentroch wie er ek noch efkes Twadde Keamerlid.
List fan planetoïden 44701-44800
Dit is in list fan planetoïden 44701-44800.
Earste Punyske Oarloch
Ein fan de kriich
De kriich hie foar Kartago in minne neisleep. Kartago begûn mei Rome oer frede te ûnderhanneljen. By de Frede fan Lutatius waard bepaald dat Kartago swiere ophelpbetellings oan de Romeinen dwaan moasten. Dêrtroch hie Kartago net genôch jild mear om syn hierlingen te beteljen, dy't dêrnei yn opstân tsjin harren hearen kamen. Benammen Libyske hiersoldaten wisten stêden yn harren bertelân, dy't ûnder Kartaachske hearskippij wiene te stokeljen harren te helpen. De hierlingen makken ynearsten stikmannich suksessen, mar lang om let waarden se folslein ferneatige troch Hamilkar Barkas. De Romeinen makken gebrûk fan de tastân en anneksearje Sardynje en Korsika yn it neidiel fan Kartago.
John Bunyan
John Bunyan (Harrowden, 28 novimber 1628 - Londen, 31 augustus 1688), in kristlike skriuwer en preker, waard berne yn Harrowden, in myl súdeastlik fan Bedford, yn de parochy fan Elstow, Ingelân. Hy skreau De Pylgerreize, sa as guon ha wolle de meast bekende publisearre kristlike allegory. Yn de Tsjerke fan Ingelân wurdt er betocht op 30 augustus.
Tjûmen (oblast)
Geografy
Grutte rivieren binne de Irtysj en de Ob.
Hendrik Lorentz
Hendrik Lorents hie in grut oandiel yn de opbou fan de natuerkunde. Yn 1902 krige er, tegearre mei professor Pieter Zeeman, de Nobelpriis foar de Natuerkunde foar harren ûndersyk nei de ynfloed fan magnetisme op spektraallinen: it zeemaneffekt. Lorentz die foaral teoretysk ûndersyk nei de elektromagnetyske eigenskippen fan matearje: syn elektroneteory. Hy kaam ta de ûnderstelling dat de ôfmjitting fan foarwerpen beynfloede wurdt troch harren faasje (de lorentzkontraksje) lykas ek harren massa. Ek naam er oan dat de ljochtsnelheid de heechst mooglike faasje is. Dêrmei lei hy de basis foar de spesjale relativiteitsteory fan Albert Einstein. Lorentz wie de nestor fan de natuerkundigen yn syn tiid: Einstein seach by him op. De lorentzkrêft op in stroomfierende tried of lieder yn in magneetfjild is nei him ferneamd, lykas ûnder mear de lorentztransformaasje út de spesjale relativiteitsteory, de Lorentz-Lorenz-ferliking foar de brekkingsyndeks en de lorentzferdieling út de statistyk.
Tjûmen (oblast)
Ekonomy
Opdield nei de ferskillede dielen docht de oblast Tjûmen it hiel goed, mar wurdt troch de twa autonome distrikten oertroffen, fral troch Chanto-Mansje.
Hendrik Lorentz
De ein
Hy waard ûnder massale belangstelling en oanwêzigens fan tal fan kollega-wittenskippers en heechweardichheidsbekleders beïerdige op Begraafplak Kleverlaan yn Haarlim. Der waarden sels ekstra treinen ynset om alle dielnimmers oan de begraffenis te plak te krijen.
Foarhinne Mole Schokker
Foarhinne Mole Skokker is in poldermole by it doarp Nijetrine yn de gemeente Weststellingwerf.
Hebe Camargo
Hebe Camargo begûn mei har sjongkarriêre yn de jierren fjirtich; tegearre mei har suster foarme se it duo Rosalinda e Florisbela.
Bûn fan Fryske Fûgelwachten
Oare aktiviteiten
Neist oan greidefûgels jout de feriening ek omtinken oan oare eleminten fan de Fryske floara en fauna, al is it meast oan de avifauna. Dêrbinnen is der spesjale oandacht foar de tsjerkûle, toerswellen, de blaustirns en de patriis. De aktiviteiten rinne fan politike lobby, rjochte op bettere regeljouwing en edukaasje, oant tige praktyske beskermingsaktiviteiten lykas it ferbetterjen fan de nêstgelegenheid yn it boerelân en op pleatsen.
Rangoon
Ut de skiednis
Trije lanlike stakings tsjin it Britske Ryk setten útein yn Rangoon, dat wie yn 1920, 1936 en 1938. de stêd rekke yn 1930 swier skansearre troch in ierdskodding in dêrnei folgjende tsûnamy. Ek yn de Twadde Wrâldkriich waard dêr in protte fernield. De stêd waard 8 maart 1942 troch de Japanners ynnaam.
Johan Sippo van Harinxma thoe Slooten (1848-1904)
Karriêre
Se krije dêr trije bern, dy't allegear mei in Harinxma boaskje:
Yn 1879 wurdt hy troch de liberale kiesferiening kandidaat foar de gemeenteried yn Ljouwert steld en as lid fan de ried keazen. Hy wurdt jierren efterelkoar keazen oan de ein fan syn termyn.
Bartholomeus Eustachius
thumb|right|Bartholomeus Eustachius thumb|Tabulae anatomicae (Rome, 1783) Titelside Bartholomeus Eustachius (San Severino Marche, 1500 of 1514 – Umbrje, 27 augustus 1574), eins Bartolomeo Eustachi, wie doedestiids in ferneamd Italjaansk anatoom. Syn bertejier is men net wis fan. Om 1540 hinne waard er dokter. Al gau waard syn talint opmurken troch de greve fan Urbino, dy't him frege om syn liifdokter te wurden.
Rodry de Grutte
Ferset tsjin de Denen
Yn 876 wie der wer in slach tsjin de Noarske ynfallers op Anglesey, wêrnei't Rodry nei Ierlân flechtsje moast.
Bitgumer Feart
By de feart lâns rint in rekreatyf fytspaad. Oan it wetter lei earder de pleats Lyts Alserd.
Ynternasjonale Styl
Bekende arsjitekten dy't mei de Ynternasjonale Styl yn ferbân brocht wurde binne bygelyks Le Corbusier, Ludwig Mies van der Rohe, Oscar Niemeyer, Alvar Aalto en Eero Saarinen. It lettere wurk fan Frank Lloyd Wright kin ek ta dizze skoalle rekkene wurde. Fan de meubelûntwerpers kinne ûnder oaren Marcel Breuer en Mart Stam neamd wurde.
Saskia Stuiveling
thumb|Sakia Stuiveling (1985) Saskia Jenne Stuiveling (Hilversum, 3 maaie 1945 - Rotterdam, 20 april 2017) wie in Nederlânske âld-politika fan de PvdA. Nei har politike karriêre waard hja 1984 lid fan de Algemiene Rekkenkeamer, sûnt 1999 is hja dêrfan de presidinte.
Mathilde Stuiveling-Van Vierssen Trip
Literêr besjoen wie hja fral ferneamd as de frou fan Garmt Stuiveling, mar sy skreau sels ek, faak ûnder de skûlnamme Merijn of Merijntje Trip. Under oaren ûnder dy namme publisearre hja yn tydskriften sa as De Vlaamse Gids, Mens en Wereld en Rekenschap. It lêste blêd is in útjefte fan it Humanistysk Ferbûn yn Nedelân.
Road House (film út 1989)
Plot
Koarte tiid letter ûntbiedt Wesley Dalton by him thús om te besykjen him by Tilghman wei te keapjen, mei't er sels mear as genôch wurk hat foar immen mei Dalton syn feardichheden. Yn it petear lit er blike bekend te wêzen mei in ynsidint yn it ferline fan Dalton, doe't er yn Memphis (Tennessee) by in fjochtpartij in man deade hat, nei't it skynt troch him de strôt út 'e kiel te skuorren. De familiêre ferwizing nei dat barren, dêr't er noch altyd psychysk mei ompakt, kin Dalton net wurdearje. Mei't er boppedat noch farsk yn it ûnthâld hat hoe't Denise, de minneresse fan Wesley, dy't de jûns tefoaren yn 'e Double Deuce om 'e nocht besocht hat Dalton te fersieren, no mei in blau each omrint, lit er Wesley yn net mis te fersteane bewurdings witte wat er fan him tinkt.
It spul eskalearret as de oare jûns de garaazje fan 'e pleatslike ûndernimmer Red Webster, in omke fan Elizabeth, ferwoastge wurdt troch in brân dy't dúdlik oanstutsen is yn opdracht fan Wesley. Neitiid kringe Wesley en syn trewanten de Double Deuce binnen, dêr't de miljonêr syn rjochterhân Jimmy, in man dy't betûft is yn kung fu en karate, in fjochtpartij begjinne lit. Nei in konfontaasje tusken Jimmy en Dalton dy't ûnbeslist einiget, jouwe Wesley-en-dy har wer ôf.
Opbringst
Road House brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $30,1 miljoen op. De opbringst bûten Noard-Amearika is ûnbekend. Mar ôfset tsjin it budget fan $15 miljoen ferdûbele de film allinne yn Noard-Amearika al syn ynvestearring. Yn lettere jierren krige Road House de status fan in cultklassiker en wûn de film gâns fans.
Finsint fan Beauvais
Benammen it Speculum historiale is yn in protte hânskriften oerlevere. Neist de ensyklopedy skreau er noch in ferskaat oan lytsere traktaten, sa as dy oer it opbringen fan keningsbern, De eruditione filiorum regalium.
Poe Dameron
Yn The Force Awakens
Werom op in stjerreslachskip fan 'e Earste Oarder wurdt Dameron martele om te witten te kommen wêr't de ynformaasje oer de lokaasje fan Luke Skywalker bedarre is. Hy wegeret en doch de mûle iepen, mar troch de Krêft te brûken wit Kylo Ren neitiid dochs oan 'e weet te kommen dat er de ynformaasje oan BB-8 jûn hat. Underwilens is ien fan 'e stoarmtroepers, FN-2187, yn gewisseneed rekke troch it bloedbad dat syn maten yn it doarp op Jakku oanrjochte hawwe. Hy beslút te desertearjen, mar hat dêrfoar ferlet fan in piloat. Dêrom befrijt er Dameron, dy't him de namme 'Finn' jout. Se stelle in TIE-jager en naaie tegearre út, mar harren tastel rekket skansearre as se mei grou geskut besketten wurde, dat se moatte in needlâning yn 'e woastyn fan Jakku meitsje. Finn, dy't út 'e TIE-jager slingere wurdt, mient dat Dameron omkomt as it tastel yn driuwsân weisakket en ûnder de grûn ûntploft.
Wylst generaal Hux, de kommandant fan 'e Stjerredeaderbasis, risselwearret om mei syn skriklike wapen D'Qar te ferneatigjen, duorret it lang ear't Finn-en-dy it enerzjyskyld útkrije kinne. Dêrnei blike de X-wjukjagers fan it Ferset net folle út te rjochtsjen tsjin 'e pânsere bûtenkant fan 'e termale ossilator. As Chewbacca nei de moard op syn freon Han Solo troch Kylo Ren ûntstekt yn razernij en de eksplosiven ta ûntploffing bringt dy't hy en Solo pleatst hawwe, ûntstiet der lykwols in gat yn 'e bepânsering, dêr't Dameron syn X-wjukjager troch nei binnen fleane kin. Dêrnei is it foar him in kâld keunstke om 'e termale ossilator fan binnenút op te blazen, sadat de totale ferneatiging fan 'e Stjerredeaderbasis yn gong set wurdt.
Yn The Last Jedi
De oanfal is eins bedoeld as in efterhoedegefjocht, dat de fijân ophâlde moat oant de lêste fersetssskippen it oerflak fan D'Qar ferlitten hawwe. Dameron sjocht lykwols in kâns om 'e Fulminatrix, in stjerreslachskip fan 'e Earste Oarder te ferdylgjen, en negearret befellen om him werom te lûken troch de oanfal troch te setten. Dêrby geane op ien nei alle bommesmiters fan it Ferset ferlern. De lêste, it tastel fan piloate Paige Tico, rekket skansearre en kin inkeld de lading bommen útgoaie as Paige dat sels hânmjittich docht. Hja offeret harsels op; de oanfal slagget en de Fulminatrix wurdt ferneatige, mar foar it Ferset is it in Pyrrusoerwinning, mei't de ferliezen dy't se lit hawwe net wer goed te meitsjen binne. Dameron wurdt neitiid troch Leia foar it negearjen fan befellen yn rang weromset fan luitenant-kolonel ta kaptein.
Angels & Demons (film)
Plot
Koarte tiid letter wurde yn Fatikaanstêd fjouwer kardinalen fan 'e preferiti, de favorite gadingmakkers foar de ferkiezing ta paus, by nacht út harren keamers ûntfierd. De dieder nimt neitiid kontakt op mei it Fatikaan om útlis foar syn die te jaan. Hy hâldt út in fertsjintwurdiger te wêzen fan 'e Illuminati, in histoarysk mar al iuwen lyn útstoarn waand geheim genoatskip fan wittenskippers en yntellektuelen, wêrfan't de leden troch de Roomsk-Katolike Tsjerke as ketters ferfolge binne. Fierders dielt er mei dat er fan doel is om 'e ûntfierde kardinalen dyselde jûns noch fan 20.00 oere ôf ien foar ien op 'e folle oere te fermoardzjen. Dêrnei sil er om midsnacht de tromp mei antymatearje ûntploffe litte, dy't er earne ferstoppe hat yn 'e grimelgrammel fan gebouwen dy't mei-inoar it Fatikaan foarmje. Troch de eksploazje sil hiele Fatikaanstêd fan 'e Ierde fuortfage wurde.
Yn it brief skept de moardner ek op dat nimmen foar him feilich is, sels, sa hat al bliken dien, de paus sels net. Richter hâldt fol dat de befeiliging troch de Switserske Garde sa goed is dat nimmen mei kwea yn 't sin by de paus yn 'e buert komme kin. Dêrta binne koartby sels noch mear maatregels nommen om 'e pauslike fertrekken yn 'e rekken te hâlden. Nettsjinsteande dat begjint Vetra te fermoedzjen dat paus Pius XVI net oan in oerhaal beswykt is, sa't men tocht, mar ynstee fermoarde is mei in oerdoazis fan syn eigen medisyn tinzaparine, dat er ynnaam foar syn tromboflebitis (ûntstekking fan 'e ieren feroarsake troch bloedproppen). Underwilens binne de deiboeken fan Bentivoglio, dy't Vetra earder by it CERN opfrege hie, yn Fatikaanstêd besoarge, en Vetra set har oan it lêzen om te sjen oft har kollega syn kennis oer it antymatearje-eksperimint soms mei immen dield hie. Ear't se botte fier kommen is, freget McKenna har help om út te finen oft de paus silger echt fermoarde is. Vetra berget de deiboeken sekuer op en giet mei McKenna nei de Fatikaanske nekropolis, dêr't se de sarkofaach fan Pius XVI iepenje en oan 'e hân fan syn swarte tonge fêststelle dat er yndie fermoarde is mei in oerdoazis tinzaparine. Werom yn 'e pauslike fertrekken binne de deiboeken fan Bentivoglio poater. Vetra ûntdekt dat se yn beslach nommen binne troch Richter, dy't wegeret en jou se werom.
McKenna skuort syn eigen preesterklaad iepen, hellet it fyfde brânmerk út it fjoer fan 'e iepen hurd en brânmerket himsels op it boarst. Richter lûkt syn pistoal, mar is te feralterearre om fierder wat te dwaan. De doarren wurde iepenbrutsen en Chartrand en oare Switserske Gardisten falle de keamer binnen. McKenna, dy't ferwûne op 'e flier leit, kryt om help, Chartrand-en-dy sjogge it pistoal yn Richter syn hân, en as dyselde in hommelse beweging makket, sjitte se him del. Aartsbiskop Simeon komt de keamer yn, sjocht hoe't McKenna de leden fan 'e Switserske Garde manipulearre hat om har eigen kommandant dea te sjitten, en ferliest syn selsbehearsking. Hy pakt it falle brânmerk op en sil McKenna te liif, mar wurdt ek delsketten.
Produksje
Howard wurke foar Angels & Demons nei in senario dat oarspronklik skreaun wie troch Akiva Goldsman, dy't ek ferantwurdlik west hie foar it skript fan The Da Vinci Code. Syn wurk waard letter nochris hielendal op 'e nij oereide troch David Koepp. Dêrby rûn de produksje oansjenlike fertraging op troch de de lange staking fan it Writers Guild of America, it machtige Amerikaanske fakbûn fan senarioskriuwers, yn 2007-2008. As produsinten wiene Howard sels, Brian Grazer en John Calley by it projekt belutsen foar de filmstudio's Columbia Pictures, Imagine Entertainment, Skylark Productions en Panorama Film Studios. Foar de film wie in budget beskikber fan $150 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Salvatore Totino, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Hans Zimmer.
Untfangst
Oare resinsjes wiene minder sarkastysk, mar faak dochs noch frij lau. Sa joech Peter Travers yn it tydskrift Rolling Stone oan Angels & Demons 21/2 fan 4 stjerren, en skreau: "de film kin men fan genietsje om 'e ûnsinnige rebûlje dy't er is." Yn 'e krante The Wall Street Journal skreau Joe Morgenstern dat de film "it oprêdt om jin foar in diel by it ferhaal belutsen te hâlden, sels as er op syn meast esotearysk of absurd is." De krante The Christian Science Monitor kwalifisearre Angels & Demons as "in aksjefilm dy't wol okee is."
Perikles
Jeugd
Perikles waard nei alle gedachten om-ende-by 500 f.Kr. berne yn Kolargos, in plak by Atene. Troch syn mem Agariste, in nicht fan Klistenes, wie hy besibbe mei de Alkmaeoniden famylje, in laach dy't nochal wat ynfloed hienen. Syn heit Ksantippus hie rom opdien as oerwinner yn de Mykale. As fyftjinjierrige jongen waard hy mei in protte oaren út de stêd nei Salamis evakuearre doe't de stêd oanfallen waard troch Perzje. Nei de Perzyske nederlaach kearde hy werom nei it befrijde Atene en oanskôge de werbou fan de ferwoaste stêd.
Polityk
Dêrnei tredde hy algau op de foargrûn yn de Ateenske polityk. Trochdat hy Ephialtes stipe jûn hie by de ôfsetting fan Areopagus waard hy nei dy syn gewelddiedige dea yn 461 de net bestride foaroanman fan de demokratyske partij. Hy waard tusken 460 en 445 alle kearen as strateech keazen en late suksesfolle fjildtochten, ûnder mear tsjin Boeotje en Aigina. Aldus begûn er fuort de machtsútwreiding fan Atene nei te stribjen fia de reorganisaasje fan de Delyske Bûn. Under lieding fan Perikles hat dy bûn him hieltyd mear ûntwikkele ta in Ateensk imperium, dêr't bûnsmaten in ûndergeskikte rol yn spile. Neidat er mei Perzje yn 449/448 einlik offisjeel frede sleaten hie, waard de tanimmende spanning mei aartsrivaal Sparta yn 446 ek beswarren troch in tritichjirrige frede, wêrnei Perikles útein sette koe mei it realisearen fan syn politike ideaal.
Wynmotor Nijetrine 1
Noch gjin hûndert meter ten súdwesten fan dizze mole stiet de Wynmotor Nijetrine 2.
Petrus Adrianus Bergsma
Petrus Adrianus Bergsma wie bekend as útfiner fan it brûken fan sâlt foar it fee en yn it bysûnder as middel om hea te bewarjen, tsjin broeiing en skimmel, wylst it altiten de fiedingswearde fan it hea ferheget. It wie yn 1790 dat er dat foar 't earst op it aljemint brocht. De patrysjer Bergsma wie eigner fan 7 fan de 16 stimhawwende pleatsen yn Moarrewâld.
Waris Dirie
Biografy
Yn 1997 kaam har besnijenis op it aljemint yn in ynterview mei it tydskrift Marie Claire. Foar Kofi Annan reden om har te beneamen ta FN-ambassadeur sadat sy har ynsette koe tsjin dat ferskynsel.
Himmelumer Aldefurd
Geografy
Yn it súdwesten (tusken de grinzen mei Starum en Gaasterlân) en yn it westen (tusken de grinzen mei Hylpen en Starum) hie Himmelumer Aldefurd twa stikken kustline oan 'e Iselmar, of foar 1932 oan 'e Sudersee. Yn it binnenlân omjoech de gemeente De Moarre en De Fluezen hielendal. It diel fan Himmelumer Aldefurd oan 'e eastkant fan De Fluezen hiet Noardwâlde of De Wâlde. Yn totaal besloech Himmelumer Aldefurd in oerflak fan 65,68 km².
Plakken
It haadplak fan Himmelumer Aldefurd wie Koudum, en de oare doarpen yn de gemeente wiene: Ealahuzen, It Heidenskip, Himmelum, Kolderwâlde, Molkwar, Aldegea en Warns. Ek de buorskippen Boppebuorren, Galamadammen, Laaksum, Skarl en Tropherne hearden ta Himmelumer Aldefurd. Fierders wie Nijegea (net te betiizjen mei Nyegea yn Smellingerlân) in njoggende doarp yn Himmelumer Aldefurd oant it yn 1966 opgie yn Ealahuzen.
Namme
De oarspronklike Nederlânske namme fan Himmelumer Aldefurd wie Hemelumer Oldephaert en Noordwolde, gauris ôfkoarte ta H.O.N. Dy oantsjutting wie ôflaat fan it âlde haadplak Himmelum, oanfolle mei 'Oldephaert', dat ferwiisde nei rjochtsgebiet fan Himmelum: de Himmelumer Alde Frede ('ferd'). Noordwolde of Noardwâlde wie de namme fan it diel fan 'e gemeente dat beëasten De Fluezen lei, mei de doarpen Kolderwâlde, Aldegea en Ealahuzen.
Skiednis
Himmelumer Aldefurd ûntstie as gemeente troch de ynfiering fan 'e Gemeentewet fan Thorbecke yn 1851, wêrby't alle gritenijen omfoarme waarden ta gemeenten. It wie in fuortsetting fan 'e eardere Gritenij Himmelumer Aldefurd, dy't ta it kertier Westergoa hearde en tebek gie oant de fjirtjinde iuw.
Historia Augusta
It skriuwersfraachstik
Yn 1889 toande Hermann Dessau yn syn baanbrekkende Über Zeit und Persönlichkeit der Scriptores Historiae Augustae oan, dat de seis auteurs pseudonimen binne fan fermoedlik ien auteur dy't op de ein fan de fjirde iuw ûnder it regear fan Teodosius I skreau. It oanfurdzjen fan dizze teze krong mar stadichoan troch by de gelearden en op it heden binne der noch mar in pear oerbleaun dy't leauwe dat de Historia Augusta destiids yndied troch seis auteurs skreaun binne.
Himmelumer Aldefurd
Skiednis
Yn 'e Lette Midsiuwen wiene de doarpen Koudum en Himmelum plakken fan oansjen om't dêr de Galama's en de Epema's wennen, dat foaroansteande haadlingen wiene. Dat hie lykwols al fan gefolgen dat yn dy omkriten in protte fochten waard ûnder de partijskippen tusken de Skieringers en de Fetkeapers. Ek yn 'e Saksetiid wie der noch striid yn Himmelumer Aldefurd. Sa waard Koudum noch yn 1515 ferwuostge troch de Saksyske binde dy't bekend stie as de Swarte Heap.
Gunderik
Andalusje
Om politike redens waarden de Fisigoaten troch de Romeinske keizer werom roppen nei Galje en bleauwen de Asdingen krektsa as de Sueven de ûndergong bespare. Om 420 hinne ferlieten de Asdingen it bergige Gallysje en lutsen troch Lutetia rjochting Batika yn it suden. Stadich oan krige sy hieltyd mear fêste foet omdat de keizerlike steedhâlder yn Spanje, magister militum Kastinus sûnder help fan de Fisigoaten net by steat wie om de Fandalen te betwingen. Yn 422 waard it Romeinske leger sels ferpletterjend ferslein troch Gunderik en oermastere er Kartagena wêrtroch hy hear en master yn Batika waard.
List fan brêgen yn Harns
Lis fan brêgen yn de stêd Harns.
Amerikaanske presidintsferkiezings (2008)
Demokraten
Linkendewei wûn Obama yn mear steaten as Clinton. Clinton joech belies op 7 juny en sei Obama stipe ta yn 'e ferkiezing om it presidintskip.
Breugemanspiip
In breugemanspiip waard troch net-troude susters fan in breid oan it breidspear jûn. De lange piip hie in sulveren dop en keunstblommen mei papierene franjes oan de stâle. De breugeman smookte meastentiids foar de foarm in pear kear út, wêrnei't de breugemanspiip as oantinken oan de troudei yn in kastke efter glês setten waard. Yn it Frysk Museum binne noch ferskate fan sokke pipen te besjen.
Thomas McKenna
Thomas Patrick McKenna, (Mullagh (County Cavan), 7 septimber 1929 - Londen, 13 febrewaris 2011) wie in Iersk akteur, bekend fan syn film- en telefyzjewurk sûnt de jierren 50 fan de 20e iuw.
Oranienburg (konsintraasjekamp)
Skiednis
Op 21 maart 1933, waard in âlde brouwerij, midden yn Oranienburg, troch it 208e rezjymint fan de SA omboud ta in kamp foar 700 finzenen en 14 bewakers. Rillegau waard it kamp erkend troch de steat. De measte finzenen wienen leden fan de KPD (Dútske Kommunistyske Partij). Nei july kamen dêr leden fan de sosjaal-demokratyske partij by, en alle fijanige eleminten dy't gearspand hienen tsjin Adolf Hitler, sa as âld-partijleden.