cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Domp (wyk)
De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk Pasveer, yn it easten oan de Stedsrûnwei East, yn it suden oan it Sperkhim en it Yndustryterrein Houkesleat en yn it westen oan de It Eilân en de Stedsfinne.
Kaydel Ko Connix
Yn The Last Jedi
Nei't de lieding fan it Ferset foar it meastepart omkomt by in foltreffer fan in TIE-jager fan 'e Earste Oarder op 'e brêge fan 'e Raddus, nimt fise-admiraal Amilyn Holdo it befel oer de flechtsjende fersetsfloat oer. Mei kaptein Poe Dameron fasilitearret Connix, bûten it witten fan Holdo om, de ôfreis fan Finn, Rose Tico en de robot BB-8 foar in misje om it apparaat te sabotearjen dat de Earste Oarder brûkt om 'e fersetsfloat troch de hyperromte te folgjen.
Dwershûspleats (De Rottefalle)
Sûnt 1968 wurdt der net mear buorke yn de pleats. It wenhûs hat in sealdak mei twa skoarstiens op de hoekpunten. Oer de hiele lingte fan it foarhûs rint in blokte sierlist. It gebou is erkend as in ryksmonumint.
Douglas C-47 Skytrain
Untwerp en ûntjouwing
De C-47 ferskilde fan de passazjiers D-3 troch gâns wizigingen, lykas de útrissing mei in frachtdoar, takelbefêstiging en ferstevige flier, in ynkoarte sturtkegel foar sweeffleantugen en in astrodome yn it kabinedak.
Willem Claess. Heda
Libben
Heda wurke yn Haarlim en wie dêr haad fan it Sint Lucasgilde en hie oare iepenbiere funksjes, mar fierders is der net folle bekend oer syn libben. Ien fan syn learlingen wie syn soan, Gerrit Willems Heda, en faaks ek Pieter de Ring. Hy wie in tiidgenoat en freon fan Dirck Hals.
Falleikanaal
Lizzing
It kanaal rint fan de Nederryn by Renen (oan de foet fan de Grebbeberch) nei de Iem yn Amersfoart. Op ferskate plakken foarmet it kanaal de grins tusken Utert en Gelderlân. De plakken dêr't it Falleikanaal trochhinne of lâns rint, binne:
Winter fan 1978-1979
Sniestoarmen
It is lykwols de trêde sniestoarm dy't de ynwenners fan Fryslân en de rest fan Noard-Nederlân bybleaun is en dêr't nei ferwiisd wurdt as men it oer de "sniewinter fan 1979" hat. Yn 'e nacht fan tiisdei 13 op woansdei 14 febrewaris stiek yn it noarden fan Nederlân nammentlik in sniestoarm op dy't de swierste fan 'e tweintichste iuw wurde soe. Dat wie troch de meteorologen net foarsein, en doe't op 'e moarn fan 14 febrewaris yn hiel Noard-Nederlân de wegen folslein ûntagonklik blieken te wêzen, duorre it in skoft foar't it besef dêrfan yn 'e rest fan it lân trochkrong. Hiele doarpen wiene totaal fan 'e bûtenwrâld ôfsletten en sels de Keninklike Lânmacht moast swier materieel ynsette om plakken en pleatsen op it plattelân fan Fryslân en Grinslân te ûntsetten.
Yndustryterrein De Himmen
Histoarje en bebouwing
De Himmen hat foar in yndustryterrein in soad grien en wetter.
Margot Boer
Margot Boer (Woubrugge, 7 augustus 1985) is langebaanrydster út Goaiïngaryp. Se is spesjalisearre yn de sprintôfstannen en rydt foar Team Liga. Earder hat se shorttrackt en tennisse. Oan it shorttrack hat se har goede bochtetechnyk oerhâlden.
Hollânske Skiekundigen
De Hollânske skiekundigen wienen:
Fandaalske Oarloch
De oarloch tsjin de Fandalen duorre yn totaal twa jierren, wêrnei't de Byzantinen it Fandaalske ryk oermastere hienen. Der fûnen twa grutte fjildslaggen plak, dy't alle kearen troch de Romeinen wûn waarden. Nei de oerwinning by Tricameron koe it Fandalenryk maklik ûnder de foet rûn wurde wêrtroch it Romeinske bewâld op 'e nij festige wurde.
Sint-Bonifatiustsjerke (Dokkum)
Ynterieur
De yn 1910 yn it atelier fan Mengelberg boude preekstoel is dekorearre mei fykwurk fan Kristus, Sint-Eobanus, Sint-Bonifatius en Sint-Athalarius (Eobanus en Athalarius wiene gesellen fan Bonifatius dy't ek de martlersdea stoaren). De brânskildere ramen binne fan H. de Vos út 1904 en fan Max Weiss, in learling fan Joep Nicolas, út 1946.
Buorrefeart
De Buorrefeart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De Buorrefeart rint oan de súdeastkant fan de wyk De Ikkers yn Warkum tusken It Soal en de Hoarsa.
Pieter Benjamin Johan Vegelin van Claerbergen (1808-1879)
Libben
Doe't troch de provinsjale wet nije ferkiezings foar de Steaten sûnder ûnderskied tusken ridderskip, stêden en plattelân hâlden waarden, waard hy op 3 septimber 850 yn de distrikten Ljouwert en Snits keazen; in beide wie hy dejinge dy't fan alle kandidaten de measte stimmen krige. Hy nom de beneaming foar Snits oan. Op 27 dêropfolgjend weaard hy ek as deputearre werkeazen; hy wie de ienige fan it âlde kolleezje, dy't by de kiezers en by syn meileden as sadanich genede fûn hie. Wyls nom hy yn septimber 1853 ûntslach as lid fan Deputearre Steaten.
Jan Wouter Felix
Yn 1860 ferliet er Fryslân en stie as predikant yn Nieuwe Tonge (1860), Katwyk (1862) en Utert (1864). Hy wie ek mei-oprjochter fan Konfesjonele Feriening yn 1864 en fan de Frije Universiteit. Letter briek er mei Abraham Kuyper. Hy wie tsjin de Doleânsje.
21
Ferstoarn
20er
Burgumerfeanster Feart
De Burgumerfeanster Feart is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De feart rint fan de sportfjilden oan de súdkant fan Hurdegaryp nei it noardliker lizzende Quatrebras.
It Eilân (Snits)
Histoarje en bebouwing
De wyk It Eilân wie nei de Twadde Wrâldoarloch bedoeld om wenjen en wurkjen tiicht by elkoar te bringen: der waarden wenningen boud en fabriken. De measte wenningen yn dize wyk binne boud tusken 1945 en 1975. Sirka 40 wenningen yn it noarden fan de wyk binne iengesinswenningen, de rest bestiet benammen út portykflats foar starters en frijwat nije appartemintegebouwen foar de âlderein oan it Simmerrak. It grutste diel fan de wyk bestiet út hierwenningen, dy't meast beheard wurde troch Wenningstichting De Wieren. De strjitten yn de wyk binne meast ferneamd nei skippen of skipsûnderdielen. Foarbylden binne de Seilstrjite en de Mêststrjitte. Ynearsten is de ferwizing begûn nei oanlieding fan ide tichtby lizzende Snitser Jachthaven.
Iepenbiere romte
Semi-publike romte
In bredere betsjutting fan iepenbiere romte giet ek oer plakken dêr’t eltsenien komme kin at der betelle wurdt. Plakken dêr’t dan oan tocht wurde moat binne bygelyks treinen, bioskopen, stadions en bordelen. In winkel is in foarbyld fan wat wer tusken de twa termen yn sit, eltsenien kin yn in winkel komme sûnder de ferplichting wat te keapjen, mar aktiviteiten dy’t net mei de winkel te krijen hawwe wurde net altiden tastien.
Haïty
Lizzing
Haïty wurdt begrinzge troch:
Lânskip
Eartiids wie it eilân bedutsen mei grutte reinwâlden, hjirfan is it grutste part weikapt. Tsjintwurdich bestiet it lânskip benammen út savannen en komt noch mar yn in inkeld berchgebiet reinwâld foar. Troch it ûntbosken fan de steile hellings ûntstienen modderstreamen en eroasy dat ten koste gie fan de lânbou en makket it lân ekstra kwetsber foar orkanen en cyclonen. 260px|thumb|right|Kaart Haïty
Ekonomy
Haïty foarmet it minst ûntwikkele lân yn it westlik healrûn en is ien fan de earmste lannen op 'e wrâld. Yndikaasjes op it sosjaal en ekonomyske mêd litte sjen dat Haïty in efterstân hat op 'e oare earme lannen op 'e wrâld sûnt 1980. Haïty hat no it 153ste plak fan de 177 lannen yn de F.N. ûntwikkelings yndeks. Likernôch 80 % fan de ynwenners libben yn earmoede, op dit mêd is it lân twadde leechste op 'e wrâld ranglist.
Heksemuseum 'De Heksehoeve'
By de oplieding fan ien jier ta heks heart in DVD mei 13 lessen. De lessen besteane ûnder oare út:
Feluwe
Toerisme
thumb|left|250px|De Feluwe wurdt in soad brûkt foar rekreaasje.
Omgong fan Frankryk 1988
Startplak
De start wie yn Pontchâteau, is in gemeente yn it Frânske departemint Loire-Atlantique (regio Lannen fan de Loire), en makket diel út fan it arrondissemint Saint-Nazaire.
Skyrinnen op de Paralympyske Winterspullen
100px|right
Jeremy Renner
Priveelibben
Renner is fierders in fan fan it Amerikaansk fuotbalteam de San Francisco 49ers út San Francisco. Hy die de voice-over foar de yntroduksjefideo foar de iepening fan it Levi's Stadium fan 'e 49ers en ek fan 'e Timeline-ôflevering oer de histoaryske rivaliteit tusken syn team en de Dallas Cowboys út Dallas.
Herulen
Ferskaat
Yn 533 tsjinnen der noch in protte Herulen yn it leger fan it Byzantynske Ryk. Tûzenen fan har fochten mei yn de kampanje tsjin it Fandaalske ryk yn Afrika. Sy tsjinnen ûnder de Byzantynske generaal Belisarius.
Yndustryterrein Houkesleat
De wichtichste ferkearsier fan it yndustryterrein is de Stedsrûnwei, dy't it terrein fan west nei east trochkrúset. Ek de Tppenhústerwei en de Einsteinstrjitte binne drokke wegen yn de wyk. Op it yndustryterrein leit ek it Houkesleat Akwuadukt.
Gildebert I
Libben
Nei de dea fan Klodomers, dy't by in fjildtocht tsjin de Boergonden yn 524 op it libben kaam, beslute Gildebert en Klotarius, de trije minderjierrige soannen fan Klodomer, harren neven, út de wei te romjen, om sa de erfenis te ferkrijen. Op inisjatyf fan Gildebert deadet Klotarius eigenhannich de twa âldsten. No koe Gildebert syn ryk útwreidzje mei in part fan Klodomer syn neilittenskip.
Gildebert troude op syn ierst yn 512 mei Ultrogoto, in frou fan fermoedlik Goatyske komôf. Mei har hie er twa dochters, Grodoswinth en Grodoberga, mar gjin soan. Omdat er gjin opfolger hie, foel nei syn dea yn 558 syn keninkryk ta oan syn broer Klotarius. Klotarius dy't allinnichhearsker wurden wie, stjoerde Ultrogota en har twa dochters fuort yn ballingskip. Hja wie in fromme, edelmoedige frou en waard as in hillige beskôge.
Gildebert wie de earste Merovinger dy't yn Paryske abdij St. Vincent, de lettere St. Germain-des-Prés begroeven waard, dêr him letter it famyljemasoleum befûn.
Arcangelo Corelli
Corelli syn oeuvre bestiet ûnder oaren út in searje konserti grossi, keamersonates ensaf..
Judas Priest
thumb|right|160px|Rob Helfort yn 2015 thumb|right|160px|Glenn Tipton yn 2005 thumb|right|160px|Richie Faulkner yn 2018 thumb|right|160px|Ian Hill yn 2009 thumb|right|200px|Scott Travis yn 2018 Judas Priest is in Ingelske metalband oprjochte yn 1969 yn Birmingham. Judas Priest begûn ûnder de namme Freight. Fan 1970 ôf is de band fierder gien ûnder de namme Judas Priest. 1973 ferliet sjonger Al Atkins de band en syn ferfanger waard fûn yn Rob Halford. De band brocht yn 1974 syn debútalbum Rocka Rolla út. De teksten fan de band gean benammen oer skiednis, allegory, tsjustere fantasy en science fiction. Rob Halford ferliet yn 1991 Judas Priest foar in solo-aventoer hy waard ferfongen troch Ripper, Halford kaam yn 2003 wer werom. Yn 2018 waard bekend dat gitarist Glen Tipton de sykte fan Parkinson hat, en net mear mei op toernees sil, by toernee's wurdt Tipton ferfongen troch Andy Sneap earder fan Hell. Judas Priest hat achttjin studio-albums en sân live-albums útbrocht.
Oerflakte
It begryp oerflakte jout de mannichte fan in flakte oan dy't metten wurde kin mei help fan in flaktemjitte. In flak is in twadiminsjonaal objekt sûnder ynhâld dy't effen as bryk wêze kin.
Kambodja
Lânskip
It lân hat in fochtich tropysk klimaat mei in fegetaasje dat fariearet fan mangrove oan de kust oer moessonbosken yn it sintrale part, oant reinwâlden yn it berchlân.
Reinier Nooms
Foaral it skilderjen fan de Nederlânske oerwinnings yn de seeslaggen fan de Ingelsk-Nederlânske Oarloggen mocht er graach dwaan. Hy skildere it flaggeskip Amalia fan Marten Tromp foar de Slach by Duins yn 1639 (Nasjonaal Maritym Museum yn Londen) en de Slach by Livorno yn 1653 (hinget no yn it Ryksmuseum).
Lusius Aelius Fearus
Hy krige de titel Caesar omdat er, neffens de tradysje fan de adoptyfkeizers, troch keizer Hadrianus yn febrewaris 136 troch adopsje as syn opfolger beneamd waard. Hjirtroch waard syn folsleine namme Lusius Aelius (Fearus) Caesar. Yn datselde jier wurdt hy ek ta gûverneur beneamd fan de provinsje Pannoanje. Ein 137 keart er werom nei Rome, mar ferstoar dêr op 1 jannewaris 138, krekt inkele moannen foar de dea fan Hadrianus.
Feike Boschma
Hy ûntwikkele yn de Twadde Wrâldkriich syn marionettespul en debutearre as poppespiler by Wim Sonneveld yn 1947. Dêrnei wurke er mei útienrinnende keunstners sa as dûnseres Cilli Wang, byldzjend keunstner Peter Struycken, (hân)poppespiler Jan Nelissen, (mime)akteur Rob van Houten en sjonger/akteur Guy Sonnen. De perioade Funhouse mei Rob van Houten wie tige suksesfol. Hja makken absurdyske teäter, harren gearwurking sette útein ein jierren sechtich en mear as tritich jierren waard geregeld optreden. Feike Boschma makke ek in útstapke nei Grikelân dêr't syn teäter foarstelling A romance in many dimentions troch it publyk goed ûntfongen waard.
Lemsterwei-East
De wyk grinzet yn it noarden oan de wyk Poarte fan Snits, yn it easten oan it Sperkhim, yn it westen oan de Lemsterwei-West en yn it suden oan Dúnterpen.
Sigge Ericsson
Hy die seis kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, fjouwer kear oan it Europeesk kampioenskip en twa kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 1952 en 1956). Ericsson waard yn 1955 wrâldkampioens allround en Europeesk kampioen allround. Yn 1956 waard er Olympysk kampioen op de 10 kilometer. Yn Sweden waard fan 1932 oant en mei 1962 gjin allround kampioenskip holden, der wiene allinnich ôfstannen. By dizze nasjonale kampioenskippen behelle er meardere medaljes Sigge Ericsson ferstoar op 2 novimber 2019, yn 'e âldens fan 89 jier.
Woudenberg
Skiednis
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard it oanwiisd as groeikearn en waarden sûnt begjin jierren sechtich in oantal wenwiken út de grûn stampt, mei ûnder oare it Seeheldekertier, de J.F. Kennedyleane, de Fersetsheldewyk, 't Seelân en it nij te bouwen It Griene Wâld. Sûnttiids is Woudenberg stadichoan útgroeid ta in folslein funksjonearjende gemeente. De soad transportbedriuwen binne skaaimerkend krektas de lichte yndustry. thumb|260px|right|It Skoutehûs
Kromhaskerdiken
Se lizze oan de slingerjende âlde hearewei dy't nei de Twadde Wrâldoarloch as strjitwei Van Sminiadyk kaam te hjitten.
Ken Henry
Kenneth (Ken) Charles Henry (Chicago, 7 jannewaris 1929 - Lake Bluff, Illinois, 1 maart 2009) wie in Amerikaansk reedrider en reedrydtrainer.
Lambertus Krips
Hy die mei Simke Molenaar Krips en Molenaar en die mei oan de programma's fan de Winterjûnenochten tusken 1904 en 1926.
Burgum
19e iuw
Oarspronklik wie de buorskip Burgumer Daam it iennige part fan it doarp dat oan it wetter lei. Yn 1850 wie it noch sa dat de opfeart dy't fan dêr nei it noarden rûn de ferbining fan de buorren mei it wetter wie. Burgum en Burgumer Daam binne oan inoar groeid en it buorskip en de opfeart binne letter ferdwûn. Oant 1930 hearde ek de buorskip Noardburgum by it doarp, mar dat is dat jier in selsstannich doarp wurden.
Twadde Wrâldkriich
Op 14 april wiene de Kanadezen al by Drachten. De Dútsers fernielden mei eksposiven de draaibrêge oer it kanaal, mar der waard mei man en macht wurke oan in provisoaryske brêge, sadat de Kanadezen op snein 15 april om 10:00 Burgum offisjeel befrije koene. De skoallen tsjinnen foar it ynternearjen fan Dútsers en NSB-ers en oaren dy't foar Dútsers wurken. Ek de NSB-boargemaster Frijling waard fêstset. Dochs hie Burgum it minder treffe kind want Frijling hat nea immen ferret, ek al wist er wêr't ûnderdûkers sieten. Nei de oarloch waard Steenhuizen wer boargemaster.
Doarpsútwreiding
thumb|left|Sicht op de Wide Ie Lykas de measte wâlddoarpen is Burgum nei de oarloch troch nijbou bot feroare en folle grutter woarn. Sûnt de jierren 1950 waard Burgum ynearsten oan de westkant útwreide mei de strjitten dy't ferneamd binne nei de leden fan it keninklik hûs en oan de eastlike kant fan de Noardersingel mei strjitten dy't ferneamd waarden nei âld-ynwenners. Yn de jierren 1970 waard der fierder nei it easten boud oan de Kleasterloane ta. Dêrnei folge de oanlis fan Winterswyk en it plan Tuskendiken. Dêr't it eartiids in earmoedige boel wie, kamen no de grutste hûzen. Nei't de lêste grutskalige útwreiding westlik fan de sportfjilden plak fûn, waard it lestiger om nije útwreidingsplannen te ûntwikkeljen.
Ferkear
By Burgum krúst de N356 (Sintrale As) mei it Hendrik Bulthuis Akwadukt it wetter fan it Prinses Margrietkanaal. Nei it noarden rint de wei om de westkant fan it doarp hinne en dan fierder by Feanwâlden lâns nei Dokkum, en jout by Quatrebras ferbining mei Hurdegaryp en Ljouwert. Nei it suden stekt de wei tusken Sumar en Garyp troch en jout sa ferbining mei Drachten.
Strjitten
Alle strjitten yn Burgum.
Asser
Libben
Asser hat as fertrouweling fan de kening grif bydroegen oan de saneamde Agelsaksyske „Renêssânsee“, dy't troch de gelearde rûnten oan Alfred's hof mooglik waard.
Asser stoar yn 908, 909 of 910 en waard doe troch Swithelmus as biskop fan Sherborne opfolge.
Wurk
Fan Asser's wurk is ien hânskrift út de 10e iuw bewarre bleaun (Cottonian manuscript: Otho A, XII), dy't troch Francis Wise yn 1722 werprinte en útjûn waard, foardat it orzjineel yn 1731 by in brân ferlern gie.
Auschwitz
It kamp
Auschwitz II - Birkenau waard yn 1942 boud om systematysk te deadzjen. Der wienen seis gaskeamers en fjouwer krematoaria. Yn de maitiid fan 1942 begûnen de massadeportaazjes fan de Joaden nei Birkenau. Yn de simmer fan 1942 wienen der al mear as 20.000 Joaden yn Birkenau. Yn de neikommende jierren waarden mear en mear minsken deportearre nei Birkenau. Yn 1944 wie it tal transporten op in hichtepunt. Der waarden 600.000 Joaden nei Birkenau transportearre, dêrfan binne 500.000 fuortendaliks yn de gaskeamer fermoarde. De barbaarske SS-arts Josef Mengele wurke yn Birkenau.
Hjoeddeisk
thumb|350px|Skoarstiennen yn Auschwitz II Auschwitz leit yn it suden fan it hjoeddeiske Poalen, 60 kilometer westlik fan Krakau, benoarden de grins tusken Tsjechje en Slowakije.
Koos Vorrink
Yn de Twadde Wrâldkriich siet hy yn it ferset. Nei it lykskeakeljen fan de Nederlânske pars fuortendaliks nei de kapitulaasje, besocht hy ferskate malen in ûndergrûns blêd op te setten. Alle besikings fan him misleare lykwols oant hy Frans Goedhart tsjinkomt; út de gearwurking mei dizze sjoernalist ûntstie Het Parool.
Keppelarbeid
Keppelarbeid wie seizoenarbeid troch organisearre groepen. Sokke groepen bestienen út losse arbeiders, froulju en bern, ûnder lieding fan in keppelbaas dy't it wurk fan de boer oannaam.
Keppelarbeid wie yn de 19e iuw benammen yn de bouhoeke wenst foar wjudzjen, flaakslûken, ierpeldollen en sa. Trochdat der gjin beskerming tsjin de eigenwille fan de boer en de keppelbaas wie en troch de gearstalling fan de 'keppel' of 'boom', soms besteand út de rûchste eleminten fan de arbeidersdoarpen op de heide, foarme de keppelarbeid faak in maatskiplik kwea. Dat kaam benammen troch de berne-arbeid en it ferfal fan de troch de need yn it keppel dreaune goede arbeider. Sjoch ek by Sint Jabik: "Broedertrouw".
Gielbealchmarmot
Fersprieding en biotoop
Gielbealchmarmotten komme foar yn hast de hiele westlike Feriene Steaten en súdwestlik Kanada, fan 'e Rocky Mountains oant de kust fan 'e Stille Oseaan. Se libje yn berchtmen lykas de Rocky Mountains en de Sierra Nevada, mar ek yn steppe-eftich gebiet, op berchgreiden, rotsskeanten en yn oare iepen biotopen. Soms binne se ek wol te finen oan 'e râne fan leaf- of nullewâlden. Se jouwe de foarkar oan hichten fan boppe de 2.000 m.
Pietro Locatelli
Syn betide komposysjes litte ynfloeden sjen fan Arcangelo Corelli, fan wa't er in learling wie; letter kin syn styl mear ferglike wurden mei dy fan Antonio Vivaldi. Hy wie in tiidgenoat fan Jean-Marie Leclair, mei wa't er wol tegearre spile, ûnder oaren yn Londen en oan it hof fan Kassel, en wa't er ek fioeleles joech doe't Leclair yn Hollân wie yn 1738-1743. Neffens de oerlevering spile Leclair "as in ingel" en Locatelli "as in duvel".
Joaden
Skiednis
It Joadske folk libbe te minsten trijetûzen jier yn it Lân fan Israel, dêr't it in monoteïstyske religy ûntwikkele en yn elts gefal twarris in selsstannige steat foarme (fan 1350 oant 586 f.Kr. en 140 oant 37 f.Kr.). De Joaden waarden troch de Romeinen nei de lêste joadske opstân hast folslein út Palestina ferbanne en binne sûnt oer de wrâld ferspaat rekke (diaspora) en hawwe sûnt in bestean hân dêr't earmoede, diskriminaasje, ûnderdrukking en útrûging, ôfwiksele waard mei tiden fan kulturele, ekonomyske en yndividuele. Troch de jierren hinne wie de joadske religy, it joadendom, de foarneamste binende faktor foar de joaden, mar gjin eask om ta it joadske folk rekkene te wurden.
Joaden yn Fryslân
Al yn de Midsiuwen wennen der joaden yn Fryslân. Guon joadske gemeenten neame Fryslân yn harren martyrologium as goa dêr’t joaden yn 1350 útrûge waarden. thumb|De synagoge yn Snits De earste oanwizing foar joaden yn Fryslân is de ynskriuwing fan Israhel Kistemaecker yn it boargerboek fan Frjentsjer yn maart 1539. Nei 1600 begjinne fernijings oer joaden faker foar te kommen. Yn 1634 pachte in David Provana de lienbank fan Warkum en in 1645 hjit it pronvinsjaal betsjoer registraasje fan joaden. Sa binne der noch wol in stikmannich fernijings. Yn de 18e iuw nimt it tal joaden yn Fryslân ta. Schudt seit yn Jüdische Merkwürdigkeiten dat der joaden yn Makkum, Boalsert en Dokkum wenje, mar ek yn Surhústerfean, Noardwâlde en de stêd Frjentsjer wiene hja al ier fêstige. Dizze ymmigranten kamen faak út East-Fryslân en omkriten. Somtiden lei de oerheid beheinings oan de ymmigranten op, benaud at hja wie foar besmetlike syktes, tanimmende earmoed en ek wol ut oare ekonomyske motiven. Skerpe maatregels waarden lykwols meast net útfierd. De magistraat kaam benammen joadske keaplju mei in fêst wenplak earder yn’e mjitte. Fierderop yn de 18e iuw wurdt de hâlding foar joaden oer noch wat mylder. De Tegenwoordige Staat van Friesland sprekt dan ek fan de Jood, die alle voorrechten en bescherming als alle andere ingezetenen geniet.
Yn de Frânske tiid wiene de Provisjonele Representanten fan Fryslân by de earsten dy’t har fersetten tsjin it útsluten fan joaden fan de nije boargerlike gelikens, dêr’t it Amsterdamske genoatskip ‘Felix Libertate’ tige wiis mei wie. Yn de 19e iuw bliuwt it tal joaden tanimmen. Yn 1796 binne it der 630 (Ljouwert: 354); yn 1811 1018 (Ljouwert: 615); yn 1830 1555; yn 1879 it maksimum 2203 (Ljouwert:1114). Yn 1930 binne der noch 907 dêr’t nei de Twadde Wrâldkriich noch 120 fan oer bleaune.
Katedraal fan Senlis
Skiednis
Op it plak fan de foargongers waard op oantrunen fan biskop Pierre (1134-1151) yn 1153 útein set mei de bou fan de hjoeddeiske Us-Leaffrouwekatedraal. Om 't de biskoppen fan Senlis net it measte hiene om by te setten, soe de katedraal ien fan de lytsten fan it lân wurde. De bou begûn mei it eastlike en it westlike ein fan it gebou. Yn 1160 waard it sintrale portaal fan de westlike gevel al foltôge. Sân jier letter stiene it koer en de westlike gevel. Om 1180 hinne wie de katedraal op de transeptearms nei hast klear. De aartsbiskop fan Reims konsekrearre op 16 juny 1191 de katedraal.
Reliken
De tsjerke bewarret in kaakbonke fan de earste biskop fan Senlis, Sint-Rieul. Rieul brocht yn de 3e iuw of 4e iuw it evangeelje yn Galje en in soad monuminten binne letter nei him ferneamd. Oer de reliken is it folgjende mirakelferhaal optekene. De earste kristlike kening fan it lân, Klovis, kaam by syn grêf te bidden en woe as oantinken wat fan de hillige meinimme. De biskoppen joegen permisje om in toske út de de kake te loeken, mar in wûnder barde en de kake begûn dêrby te blieden. Klovis naam de tosk dochs mei, mar doe't de kening mei syn gefolch de stêd ferlitte woe, sletten de poarten harrensels, sadat de tosk werom brocht wurde moast.
Aristokrasy
Aristokrasy (Gryksk: ἀριστεύς ("beste") + κρατεῖ ("hearskjen")) is in steatsynrjochting dêr't it liederskip yn hannen is by dyjingen dy't achte wurde dêr it meast geskikt foar te wêzen, de aristokraten. De Grykske oarsprong fan it wurd suggerearret de betsjutting: regearre troch de besten. Faak is der mar in lytse groep fan aristokraten, wêrtroch de steatynrjochting dan ek in oligargy is. It kin ek sa wêze dat aristokraten net wier de bêsten binne, mar allinnich de ryksten; yn dat gefal is de aristokrasy ek in plutokrasy. De term 'aristokrasy' wurdt ek in protte brûkt as oantsjutting foar de maatskiplike klasse dêr't de aristokraten ta hearre.
Bill Clinton
Jonkheid en komôf
Doe't Clinton fjouwer jier wie, kearde syn mem werom nei Arkansas, en wertroude se mei in Roger Clinton sr., mei wa't se har nei wenjen sette yn it plak Hot Springs, dêr't har nije man mei syn broer in autosaak hie. Hoewol't Clinton fan dy tiid ôf de namme fan syn styfheit brûkte, liet er syn efternamme pas formeel feroarje yn 1961, doe't er fyftjin jier wie. Neffens syn eigen sizzen wie syn styfheit in gokker en in alkoholist, dy't sawol syn mem as syn jongere healbroer Roger Clinton jr. geregeldwei sa slim mishannele dat Bill Clinton sels as opslûpen jonge mei de fûsten tuskenbeiden komme moast.
Lewinsky-skandaal
right|thumb|150px|[[Monica Lewinsky.]] In grut part fan Clinton syn twadde amtstermyn as presidint waard bedoarn troch it Lewinsky-skandaal, dat feroarsake waard troch syn omgong mei de 22-jierrige Wite-Hûsstazjêre Monica Lewinsky en syn lettere besykjen om dy saak ûnder it flierkleed te feien. It draaide fierhinne om Clinton syn bekende sitaat "I did not have sexual relations with that woman" ("Ik haw gjin seksuële omgong hân mei dat frommes"), en soartgelikense útspraken, wêrby't er, sa't letter bliken die, "seks" definiëarre as folsleine fleislike mienskip, wylst Lewinsky inkeld orale seks mei him bedreaun hie. Troch dizze saak waard ek in âlder skandaal wer oprakele, dat fan Paula Jones, in eardere meiwurkster fan Clinton út syn tiid as gûverneur fan Arkansas, dy't úthold dat er har op in seksuële manear ûnfoech bejegene hie.
Prêrjeoarloch fan Lincoln County
Yn 'e popkultuer
De Prêrjeoarloch fan Lincoln County wie eins in frij lytsskalich konflikt, dat yn neat oars wie as withoefolle oare prêrjeoarloggen yn it Wylde Westen. Mar tanksij de belutsenens fan 'e ferneamde bandyt Billy the Kid krige it in bûtenproporsjonele mjitte fan bekendheid. De Prêrjeoarloch fan Lincoln County wurdt sadwaande werjûn (de iene kear histoarysk akkurater as de oare) yn in ferskaat oan romans en films. De bekendste films oer it konflikt binne Billy the Kid (1930), The Kid from Texas (1950), The Left Handed Gun (1958), Chisum (1970), Pat Garrett and Billy the Kid (1973), Young Guns (1988) en it ferfolch dêrop Young Guns II (1990), The Kid (2019) en Old Henry (2021).
Sint-Nikolaastsjerke (Sint-Nyk)
thumb|left|270px|
Omgong fan Frankryk 1962
De 49ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 24 juny oant en mei 15 july 1962.
Grutte Priis Formule 1 fan São Paulo 2022
Kwalifikaasje systeem
Sneontemoarns wurdt in twadde frije training fan in oere ferriden wêrnei 't middeis de sprintkwalifikaasje hâlden wurdt. De winner fan de sprintkwalifikaasje krijt ek de pole posysje foar de wedstriid op snein op syn namme. De wedstriid op snein wurdt ferriden oer in " normale " Grutte Priis ôfstân (sa 'n 300 kilometer) en de teams hawwe in frije kar yn it type bân.
Rúgjers
Skiednis
Neffens de iere boarnen wienen sy in âld en wiis folk en net tige kriichshaftich, wol hienen sy in goeie namme op it mêd fan metaalbewurkjen omdat sy beste swurden en wapens smije koenen.
De kening fan Itaalje Odoaker hie it net sa stean op dat keninkryk en liet twa strafekspedysjes tsjin de Rúgjers hâlde, beide kearen helle dat de oerwinning. Yn 488 soe lykwols harren ryk troch Odoaker ferneatige wurde. De Rúgjers sleaten har dêrop oan by de Ostrogoaten. Sy joegen stipe oan de Ostrogoatyske kening Diderik de Grutte doe't dizze yn 489 dwaande wie Itaalje te oermasterjen. Yn Itaalje foarmen sy in eigen legerûnderdiel en tegearre mei de Ostrogoten ferdwûnen sy út de skiednis nei de delgong fan de Ostrogoaten yn de twadde helte fan de 6e iuw.
RoboCop 2
Plot
En dat is mei de binde fan Cain ôfweve. RoboCop motivearret de stakende plysjes om him te helpen by in ynfal yn Cain syn haadkertier. Hob en Angie witte fannijs te ûntkommen, mar de measte oare bindeleden wurde òf arrestearre of komme om. Ek de foarrie nuke fan 'e binde en in reuseftige hoemannichte kontant jild falt yn 'e hannen fan 'e plysje. Cain sels besiket út te piken, mar by in efterfolging wit RoboCop him oan te hâlden, hoewol't Cain dêrby swierferwûne rekket en yn it sikehûs bedarret. Neitiid nimt de slûchslimme Hob mei de heal ûnwillige help fan Angie de lieding oer it drugskartel oer. Cain wurdt yn it sikehûs opsocht troch Faxx, dy't fan betinken is dat er de perfekte kandidaat is foar it RoboCop 2-projekt. Want om't er sels ek oan nuke ferslave is, mient se dat se him behearskje kin troch him nuke te jaan of te ûnthâlden. Se docht de medyske apparatuer út dy't him yn libben hâldt, wêrnei't sjirurgen yn 'e tsjinst fan OCP syn harsens transplantearje nei it roboatyske lichem fan RoboCop 2.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige RoboCop 2 oer it algemien negative resinsjes. In gauris neamd punt fan krityk wie dat de film it personaazje RoboCop weromset nei de monotoan pratende masine út it begjin fan 'e earste film, ek al hied er oan 'e ein fan dy rôlprint syn identiteit en minsklike emoasje weromwûn. In oar elemint út RoboCop 2 dat in soad negative belangstelling loek, wie de ynset fan Hob, in jonge fan tolve jier of dêromtrint, as ûnmeilydsume moardner en assistint fan 'e psychopatyske krimineel Cain.
Sicherheitsdienst
Feilichheidstjinst
De SD wie de feilichheitstjinst yn de besette gebieten en SD-bataljons waarden pleatst ûnder it befel fan de SS en de lokale plysjelieders. Se wienen ek oanwêzich op alle konsintraasjekampen en se joegen ek personiel oan de spesjale ienheden lykas de SS-Einsatzgruppen. De SD wie ek de organisaasje dy’t tegearre mei de Ordnungspolizei de oarder en de feilichheid yn de Joadske getto’s yn Poalen fersoargje moast. It byld dat allinnich SS-soldaten moardzjend troch strjitten gean op siik nei Joadske minsken is net wier, foaral de SD die dit.
Mar
right|thumb|200px|Lake Nahuel Huapi ([[Argentynje)]] right|thumb|200px|Lake Mapourika, [[Nij-Seelân]] In mar (ôfhinklik fan de grutte bytiden: plas) is in troch fêstelân omringde wetterflakte, almeast mei in 'fiedende' en in 'ôfwetterjende' rivier. It lêste is lykwols gjin rigel. Somtiden wurdt in beheindere definysje fan mar brûkt dy't gjin sâlt wetter talit. In wetterflakte sûnder in ôfwetterjende rivier, dêr't sâlt wetter yn stiet, jildt dan net as in mar. Sa wurdt de Kaspyske See dan net as in mar beskôge mar as in see, in sletten see.
Erwin Rommel
It Ynterbellum
Mei dat optreden hied er blykber yndruk makke op 'e Führer, want dy pleatste him oer nei Potsdam, dêr't er fan 1935 oant 1938 ferbiningsofsier foar de Wehrmacht by de Hitler-Jongerein wie. Yn 1937 liet Rommel syn deiboeken út 'e Earste Wrâldoarloch útjaan, in publikaasje dy't yn militêre fermiddens tige goed ûntfongen waard. Underwilens bestie syn wurk by de Hitler-Jongerein út jaan fan lêzings en it ynspektearjen fan 'e ûnderskate kampen fan 'e jongereinmilysje. Hy rekke lykwols al rillegau deilis mei it haad fan 'e Hitler-Jongerein, Baldur von Schirach, û.m. om't er fûn dat de Wehrmacht mear ynfloed krije moast op 'e trening fan 'e jongereinmilysje, wat Schirach as in ynbrek op syn eigen macht beskôge. Hoewol't der neitiid dochs legerynstrukteurs by de Hitler-Jongerein kamen, wie harren taak folle beheinder as wat Rommel foar eagen stien hie.
De Slach by Atert
Op 26 maaie waard de striid ferfette. De 7e Pânserdifyzje berikte de deis dêrop Risel (Lille), en foar de ferovering fan dy stêd krige Rommel ek de 5e Pânserdifyzje ûnder syn befel. Dyseldichste deis, 27 maaie, krige er it berjocht dat him as earste Dútske difyzjekommandant yn 'e oarloch it prestizjeuze Ridderkrús fan it Izerne Krús taparte wie. Dat kaam him op 'e oergeunst fan oare generaals te stean, en kweatongen bewearden, hy hie de ûnderskieding inkeld krigen fanwegen syn inige bân mei de Führer. Op 28 maaie kamen Rommel syn troepen by de úteinlike oanfal op Risel swier ûnder fjoer te lizzen fan 'e Frânske artillery. Hy sette lykwols troch en wist de stêd te oermasterjen en dêropta de helte fan it Frânske 1e Leger kriichsfinzen te meitsjen. Nei dat huzarestikje koene Rommel syn troepen einlings in goed wike útrêste.
Rommel syn tsjinoanfal
Under Operaasje Crusader waard Rommel ferskate kearen hast kriichsfinzen makke troch de Alliëarden. Ien kear besocht er in Nijseelânsk fjildhospitaal dat noch gewoan yn Alliëarde hannen wie, en blufte him derút troch in ynspeksje te hâlden en te freegjen oft der noch foarrieden nedich wiene. De Nijseelanners joegen him dêrop in listke mei saken dy't se wol brûke koene, en Rommel koe dêrnei sûnder swierrichheden fuortride (hy liet letter de needsaaklike medikaminten by it fjildhospitaal besoargje). In oare kear ried er mei syn stêfauto, dat in bútmakke Britske wein wie, by nacht oerenlang middenmank in kolône Britske transporttrucks sûnder dat immen it yn 'e gaten hie.
It twadde Dútske offinsyf
Op 5 jannewaris 1942 krige it Afrikakorps 55 nije tanks en oare foarrieden, en dêrop begûn Rommel daliks mei it plannen fan in nije tsjinoanfal. Dy gie op 21 jannewaris fan start. De Alliëarden hiene sa'n flugge wergroepearring net ferwachte, en se ferlearen yn koarte tiid 110 tanks en withoefolle oar swier materieel. Op 29 jannewaris werovere it Afrikakorps Bengazy, en op 3 febrewaris Timimi, wylst de Alliëarden har wer oant Gazala weromlûke moasten. Tsjin april fan 1942 hie fjildmaarskalk Kesselring soarge dat de Britten op Malta hast stikkenbombardearre wiene, sadat de Dútsers it no boppe de Middellânske See yn 'e loft foar it sizzen hiene. Sadwaande kaam der fan dy tiid ôf in stream oan nije foarrieden by it Afrikakorps binnen. Rommel koe doe begjinne mei it plannen fan syn nij grut offinsyf. Hy hie it yn 't sin en tsjoch om 'e Alliëarde stellings by Gazala hinne, en fal de Britten yn 'e rêch oan.
Oanslaggen yn Bombay (2008)
Yn 'e popkultuer
Der waarden neitiid ferskate films makke oer de oanslaggen. De bekendste dêrfan is Hotel Mumbai, in Australysk-Amerikaansk-Yndiaaske aksjeskriller út 2018, ûnder rezjy fan Anthony Maras. Oaren binne de Yndiaaske aksjeskriller The Attacks of 26/11 (2013) en Taj Mahal (2015), in Frânsk-Belgyske dramafilm. Operation Black Tornado (2018) is in dokumintêre oer de oanslaggen yn it ramt fan 'e tillefyzjesearje Battle Ops op it Discovery Channel.
Erwin Rommel
It twadde Dútske offinsyf
Nei't er de striid op 28 maaie ferfette hie, drigen swiere Britske tsjinoanfallen it Afrikakorps ôf te snijen fan syn befoarriedingslinen. Rommel liet hohâlde mei de útstrutsen Britske minefjilden yn 'e rêch, sadat de Britten him net yn 'e skjirre nimme koene. Dêrop liet er de Italjaanske ynfantery in paad frijmeitsje troch de minefjilden sadat de tanks befoarriede wurde koene. Dêrnei gied er wer oer ta de oanfal, optsjend nei it westen mei eleminten fan it Italjaanske Xe Korps. Op 2 juny died er mei de Dútske 90e Lichte Difyzje en de Italjaanske Trieste-Pânserdifyzje in wraam op it bolwurk fan 'e Frije Frânsen by Bir Hakeim, mar pas op 11 juny slagge it him en nim dat yn. Mei Bir Hakeim feilich yn 'e rêch, en syn lofterflank beskerme troch de Britske minefjilden, sette er dêrnei wer ôf nei it noarden. De Britten, dy't no it risiko rûnen om fêst te reitsjen tusken de Dútsers en har eigen minefjilden, koene net oars as tebekwike nei it easten, en begûnen sadwaande op 14 juny oan in weromtocht nei Egypte.
De stjit nei Egypte
It Afrikakorps state troch nei Egypte, dêr't Rommel nettsjinsteande de ferliezen dy't er yn 'e Slach by Gazala lit hie, sûnder opûnthâld de Alliëarde fêsting Mersa Matruh oanfoel. It wie him deroan gelegen om foar te kommen dat de Britten in nije ferdigeningsliny opsette koene. Dizze aksje kaam him lykwols op 'e nij op krityk te stean, mei't syn opmars yn Egypte syn foarrielinen oansjenlik langer makke. Oan 'e oare kant soene syn logistike swierrichheden as snie foar de sinne fuortteie as it him slagge en nim Aleksandrië yn. Underwilens hie Kesselring in oanfal op Malta pland, en doe't dy it spul ôfblaze moast fanwegen Rommel syn nije offinsyf, wied er op syn sêfts sein net bliid en protestearre er fûleindich. Mar Hitler joech Rommel gelyk, want as it slagje soe en ferdriuw de Alliëarden út Egypte, dan soe dat in ûnbidige oerwinning wêze.
Op 22 juny sette Rommel syn offinsyf eastoan troch. Auchinleck hie ûnderwilens besletten om it Britske 8e Leger werom te lûken op yn 't foar tarette stellings by El Alamein, healwei Aleksandrië en de Libyske grins, wylst er twa legerkorpsen efterliet by Mersa Matruh om Rommel op te hâlden. Betizing by de Alliëarde legerlieding soarge der lykwols foar dat it Xe Korps, besteande út fjouwer ynfanterydifyzjes, op 26 juny troch de Dútsers en Italjanen besingele rekke. Ien fan 'e difyzjes wist yn 'e nacht fan 26 op 27 juny in útbraak te forsearjen, en yn 'e twa folgjende dagen wisten de oare trije difyzjes har ek in wei nei it easten ta te fjochtsjen. Mersa Matruh foel op 29 juny, en mei de fêsting makke Rommel ek 6.000 Alliëarde soldaten kriichfinzen en ûnbidige foarrieden en in grutte hoemannichte materieel bút.
De Earste Slach by El Alamein
Nei de ynname fan Mersa Matruh sette Rommel syn opmars nei it easten en de efterfolging fan it 8e Leger fuort. Dat hie ûnderwilens de stellings by El Alamein berikt, dêr't troch de foar tanks ûnbegeanbere Qattaradepresje yn it binnenlân mar in relatyf smelle stripe lân ferdigene hoegde te wurden. Op 1 july begûn de Earste Slach by El Alamein, mar tsjin dy tiid hie Rommel troch meganyske swierrichheden en branjetekoarten noch mar 13 funksjonele tanks oer. Boppedat wiene syn troepen sa stikken as stikken fan it wikenlange fjochtsjen sûnder skoft. Hoewol't er noch mar in pear hûndert km fan 'e piramiden ôf wie, koe Rommel foarearst net fierder komme. Nei hast in moanne fan healslachtige gefjochten groeven beide partijen har yn om nije foarrieden ôf te wachtsjen en út te rêsten. Dit wie yn Rommel syn eagen sa mis as it mar koe, mar der bestie op dat stuit gewoan gjin oare mooglikheid.
De Slach by Alam El Halfa
Rommel briek mei gemak troch de El Alamein-liny, en it is de fraach oft er miende dat it allegear sa maklik gie of dat er sa wanhopich Britske foarrieden bútmeitsje woe dat er in gok weage. Yn elts gefal rûn er lyk yn 'e fâle, en kaam fêst te sitten yn in gebiet dêr't it optilde fan minefjilden en driuwsân, wylst syn troepen swier ûnder fjoer nommen waarden troch de Britske artillery en de Royal Air Force. Tsjin 2 septimber besefte er dat it neat wurde koe, en loek er him werom. Montgomery hie plannen makke om 'e Dútske weromtocht ôf te snijen, mar besleat úteinlik om 'e fijân gean te litten en sa de krêften fan syn eigen troepen te sparjen. Yn 'e nacht fan 2 op 3 septimber prebearre er mei de Nijseelânske 2e Difyzje en de Britske 7e Pânserdifyzje in oanfal út it noarden, mar doe't de Dútske 90e Lichte Difyzje alderfûleindichst fan him ôfbiet, liet er de oanfal hohâlde.
De Twadde Slach by El Alamein
Nei't in nije tsjinoanfal fan Rommel fêstrûn wie om't er noch mar 35 funksjonele tanks oer hie en de Royal Air Force hear en master yn 'e loft wie, besleat Montgomery op 3 novimber dat er it him wol oan tiid dwaan koe en wachtsje op nije fersterkings. Dat skoft yn 'e slach wie krekt wêr't Rommel ferlet fan hie om it Afrikakorps werom te lûken, mar just doe ûntfong er in direkt befel fan Hitler sels om te oerwinnen of te stjerren. Mei't er him der suver net ta bringe koe ta en slaan in befel fan 'e Führer yn 'e wyn, ferspile er in dei oant syn ferdigening noch fierder yn 't ûnleech brocht wie, foar't er úteinlik dochs besleat om syn troepen werom te lûken. Neitiid soe Rommel sizze dat it him it meast muoide fan al syn tiid yn Noard-Afrika dat er doe net daliks syn eigen sin trochsetten hie.
Yn Tuneezje
Dêrnei moast er him daliks wer tsjin 'e Britske troepen keare dy't him fan it suden út neisetten. De ein fan 'e Noardafrikaanske Kampanje wie no lykwols net mear foar te kommen, en Rommel koe it spul inkeld noch wat ophâlde. Yn it skoft dat er by Kasserine de Amerikanen in optater jûn hie, wie Rommel as kommandant fan 'e Pânsergroep Afrika ferfongen troch de Italjaanske generaal Giovanni Messe. Dat wie by wize fan erkenning dat dy pânsergroep (dy't no ek omneamd waard ta it Italo-Dútske Pânserleger) út ien Dútsk en trije Italjaanske legerkorpsen bestie. Hoewol't Messe no eins Rommel syn superieur wie, koene se mei-inoar troch ien doar, om't Messe sa diplomatyk wie om Rommel syn gong gean te litten. Dochs wie it in ûnkomfortabele sitewaasje, dat it wie foar eltsenien in opluchting doe't úteinlik de Legergroep Afrika skepen waard mei Rommel as befelhawwer, dy't bestie út it Italo-Dútske Pânserleger (dat no it 1e Italjaanske Leger kaam te hjitten) ûnder Messe en it Dútske 5e Pânserleger ûnder generaal Hans-Jürgen von Arnim yn noardlik Tuneezje.
Normanje (1943-1944)
Rommel wie dan ek skokt om by syn oankomst yn Frankryk te ûntdekken dat de kustferdigening, de romrofte Atlantikwall, net folle foarstelde. Sadwaande sette er daliks útein mei it fersterkjen fan ferdigeningswurken, it oanlizzen fan minefjilden en it opsmiten fan behinderjende opstakels op 'e Normandyske strannen. Fierders liet er ek obstakels pleatse yn fjilden dy't gaadlik wiene foar sweeffleantugen om yn te lânjen, fan in type dat bekend kaam te stean as de Rommelspargel ("Rommelsarperzje"). De strânobstakels needsaken de Alliëarden op D-Day om in lâning by êb te prebearjen, mei't se by floed nea genôch lâningsboaten oer de hindernissen krije koene. En in lâning by êb wie om foar de hân lizzende redens beheind troch de tiid, wylst it strân folle breder wie en de Dútsers dus mear tiid hiene om 'e Alliëarde troepen út 'e ljochten te helpen. As Rommel mear tiid hân hie, soe it him slagge wêze kinne om in lâning yn Normanje alhielendal ûnmooglik te meitsjen.
Doltesleat (Stobbegat)
De Doltesleat is in wetter yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint bylâns de Vegelinswei fan de Koarte Ekers by De Jouwer nei Nijskou oan It Deel. De Fegelinswei wie earder de haadwei fan De Jouwer nei it easten troch wat no de Haskerfeanpolder hjit.
Noarderhoek I
De Frjentsjerter Feart rint diels troch de wyk,ûnder de spoarwei rint in fuot- en fytstunnel. Yn it noardeasten fan de wyk stiet treinstasjon Snits Noard.
Skiednis fan Spanje
De Prehistoarje
left|thumb|200px|Dolmen de Menga, Súd-Spanje Yn deselde tiid as de ferneamde grotskilderings yn Lascaux, (Frankryk) makken waarden, libben der al lykweardige "keunstners" yn de omjouwing fan de havenstêd Santander. Sy skeppe de krektsa ferneamde skilderings yn de grotten fan Altamira (in replika derfan is noch altyd te besjen) dy’t inkele lytsere bruorren hawwe yn Puente Viesgo, en allyksa yn Kantaabrje.
De monargy yn distiid
Nei de dea fan Franco waard de monargy wersteld. Juan Carlos I, de pakesizzer fan Alfonso XIII, waard de nije kening. Yn 1978 kaam der in demokratyske grûnwet dy't de sterk sintralisearre steatsfoarm ûnder Franco wizige yn desintralisearre struktuer mei selsstannige regio's.
Dongfeart
De namme Dongfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Ebesloot.
RoboCop (film út 1987)
It ferhaal spilet yn 'e neie takomst yn in oan misdie te sink geand Detroit, dêr't it stedsbestjoer de plysje útbestege hat oan it grutte bedriuw Omni Consumer Products. Om't it meitsjen fan winst foar OCP de heechste prioriteit hat, komt men mei nije, effektivere, mar ek ymmorele foarmen fan oarderhanthavening op 'e lapen. Nei't plysjeman Alex Murphy troch kriminelen fermoarde is, wurdt er troch OCP wer ta libben wekke as de cyborg RoboCop. Dat is in heal-minsklik, heal-roboatysk wêzen, mei as iennichste doel it bestriden fan 'e misdie. Wat se by OCP lykwols net ferwachte hiene, is dat RoboCop gjin ferskil sjocht tusken strjitkriminelen en de korrupte top fan it bedriuw.
Casting
Foar de rol fan Alex Murphy/RoboCop passearren de nammen fan ferskate akteurs de revu, ûnder wa Arnold Schwarzenegger, Michael Ironside, Rutger Hauer, Tom Berenger, Armand Assante, Keith Carradine en James Remar. Orion Pictures hie in foarkar foar Schwarzenegger, dy't ek de haadrol spile hie yn The Terminator (1984), in film fan deselde studio dy't tige súksesfol west hie. Verhoeven en oaren fûnen lykwols dat Schwarzenegger der net oannimlik útsjen soe yn it RoboCop-kostúm, mei't dat syn dochs al tige spierde uterlik noch fierder beklamje soe. Oare gadingmakkers sieten deroer yn dat harren gesicht yn 'e rol fan RoboCop foar it meastepart fan 'e film ûnwerkenber makke wurde soe troch it fizier fan it kostúm. Neffens Davison wie Peter Weller de iennichste dy't frege waard foar de rol dy't daliks ja sei. De studio koe dêrmei libje om't er net botte bekend wie en dêrom gjin heech salaris freegje koe. Weller sels sei dat er him benammen ta de rol oanlutsen fielde om't er dêrtroch gearwurkje koe mei Verhoeven. Hy trainde moannenlang mei mymspiler Moni Yakim om 'e aparte, roboatyske manear fan rinnen fan RoboCop oan te learen.
Untfangst
Yn 'e Chicago Sun-Times skreau Roger Ebert dat it sjenre fan RoboCop mar dreech oan te tsjutten falt. Hy koe eleminten fan skrillerfiksje, slapstickkomeedzje, romantyk, maatskiplike satire en filosofy yn 'e film werom. Fral de sêne wêryn't de ED-209-robot op 'e rin giet en in lid fan 'e direksje fan OCP deasjit, fûn Ebert "hiel grappich"; hy ferliek dy passaazje mei de stomme film Modern Times (1936) fan Charlie Chaplin, wêryn't humor helle wurdt út it tapassen fan logika op in sitewaasje dêr't soks yrrelevant is.
Prizen
Yn 1988 waard RoboCop by de Oscars nominearre foar prizen yn 3 kategoryen, wêrûnder dy foar bêste filmmontaazje en bêste lûdsmixing. De film wûn ien Oscar, foar bêste lûdsmontaazje. By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard RoboCop nominearre foar 2 prizen: bêste special effects en bêste fisazjy en hierstilearring. By de Saturn Awards waard de film nominearre yn 8 kategoryen, wêrûnder bêste akteur (Peter Weller) en bêste aktrise (Nancy Allen). RoboCop wûn 5 Saturns: foar bêste science fiction-film, bêste regisseur, bêste senario, bêste special effects en bêste fisazjy.
Diergaarde Blijdorp
2010-hjoeddedei
Yn 2010 kaam der in nije gierenfoliêre, en in jier letter ien troch de feriening Vrienden van Blijdorp skonken ferbliuw foar stellers see-earnen. Ek waarden in trochrinferbliuw foar moeraswallaby's en in ferbliuw foar sânwallaby's boud. Yn 2013 is de flinterkas Amazonica iepene, op dat stuit de grutste flinterkas fan Europa. Njonken flinters binne der ek reptilen te finen dy 't foarkomme yn it Amazônegebiet. Yn 2014 ferstoar de spitssnuitkrokodil Matata, yn 2015 ferstoar ek Hakuna, se wiene yn 1929 as folgroeide krokodillen yn Diergaarde kommen te wenjen Matata waard sa'n 100 jier âld en Hakuna wie njonkenlitsen 85 jier. Yn 2016 waard it earste part fan projekt Oceanium 2.0 foar in grut part oplevere. It giet om in rige akwaria dy 't foarmjûn binne as it Grut Barriêrerif. Yn 2018 iepene it geladaferbliuw foar de gelada’s (gêrs itende apen út Etioopje). Boppedat is der in trochrinferbliuw foar de ringsturtmakys iepene, ek wer in geskink fan de Vereniging Vrienden van Blijdorp. Yn 2023 ferstoar gorilla Bokito yn 'e âldens fan 27 jier.
Ryksmonumint
Diergaarde Blijdorp is ien fan de pear bistetunen dy't hielendal ûntwurpen is troch ien arsjitekt. Yn april 2004 is Blijdorp en 21 fan har gebouwen (en túnen), opnommen yn it register fan ryksmonuminten. Sjoch de list fan ryksmonuminten yn Diergaarde Blijdorp.
Wiltshire
Etymology
It greefskip stie oarspronklik bekend as Wiltonshire, in ferbastering fan it 9e-iuwske Wiltunscir. De namme is ôflaat fan de eardere namme fan de stêd Trowbridge, Wilton. Dy namme kaam wer fan de rivier de Wylye, ien fan de acht natuerlike steamen fan Wiltshire.
Skiednis
Yn de tiid fan de folkstelling fan 1086 wie Wiltshire noch meast agrarysk. It Domesday Book fermeldet 390 funksjonearjende moles en wyngaarden by Tollard en Lacock. Yn de neikommende iuwen draaide de greefskiplike ekonomy foaral op basis fan de feefokkerij, meast skiep. De Sistersjenzer kleasters fan Kingswood en Stanley eksportearren al yn de 13e en 14e iuw wol nei Florâns en Flaanderen.
Strjitten yn Nijeberkeap
De Strjitten yn Nijeberkeap:
Yge Visser
thumb|Yge Visser (foto: Dimitri) Yge Visser (De Haach, 29 july 1963) is in Nederlânsk skaakgrutmaster.