cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iere Midsiuwen
Sosjaal
It rjochtssysteem yn dy tiid ferwettere, elke stam hie syn eigen gewoanterjocht dat safolle mooglik folge waard. De Frankyske foarsten reizgen mei harren hiele gefolch fan palts nei palts om de útfiering fan de wetten te kontrolearjen en rjocht te sprekken. Nei de dea fan Karel de Grutte feroare it systeem fan Frankyske greven yn in feodaal systeem.
Ebroin
Skiednis
Yn 656 stoar Sigibert III, de Austrasyske kening en woe de ambisjeuze hofmeier Grimoald de macht oernimme, in boargerkriich bruts út dy't lykwols net lang duorre soe. De kûp fan Grimoard mislearre en neitiids roppen de elite fan de Franken kening Klodwig II op it ferdielde Frankyske Ryk wer te ferienigen. Erkinoald waard as hofmeier beneamd en doe't er yn 658 stoar wie Ebroin syn opfolger.
Aldeholtpea
Skiednis
De typyske healannen mei de kletterbeammen en djerreblommen binne ferdwûn en ek de wiete sompige heidefjilden. Yn 'e tiid fan it turfmeitsjen tusken de twadde helte fan de 18e iuw oant it begjin fan de 20e iuw kamen der foar in part petgatten en sethagen werom. In soad âlde lânskipseleminten binne tusken 1972 en 1994 yn it ramt fan 'e ruilferkaveling ferdwûn en ferfongen troch bosk. . thumb|left|Monumint foar Wilfred Berry By de befrijing kamen 12 april 1945 twa Kanadeeske pânserweinen fan de Royal Canadian Dragoons yn Aldeholtpea yn in Dútske mûklaach telâne. Wylst de oare Kanadezen allinne ferwûne rekken, ferstoar de 24 jier âlde soldaat Wilfred Berry. Noch yn itselde jier waard foar de soldaat yn it doarp in monumint oprjochte. Yn 1965 waard ek in strjitte nei de soldaat ferneamd.
Andries Boelens
Vondel oer Boelens
Undanks dat Joost van den Vondel ek melding makket fan dizze jefte is der (noch) gjin bewiismateriaal fûn dat de bewearing fan J. van Wieringen Ghijsbertsz staaft.
En die ’s lants vryburg Amsterdam
Gemyske reaksje
De reagearjende dieltsjes wurde reagintsia of reaktanten neamd. De ferbiningen dy't troch in gemysk proses foarme wurde, wurde de reaksjeprodukten neamd.
By dy reaksje wurde de gemyske ferbiningen tusken de atomen yn metaan en de gemyske biningen tusken de atomen yn soerstof ferbrutsen en twa nije gemyske ferbiningen (koalstofdiokside en wetter) makke mei dy atomen.
Amerikaanske dwerchmûs
De Amerikaanske dwerchmûs (Latynske namme: Baiomys taylori) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae), de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (Neotominae), de tûke fan 'e Amerikaanske dwerchmûzen en it lyknammige skaai fan 'e Amerikaanske dwerchmûzen (Baiomys). Dizze soarte komt foar yn 'e súdlike Feriene Steaten oant yn sintraal Meksiko, en wurdt ek wol de noardlike Amerikaanske dwerchmûs neamd, om him te ûnderskieden fan 'e nau besibbe súdlike Amerikaanske dwerchmûs (Baiomys musculus), út Midden-Amearika.
Wakefield
De namme Wakefield is ferbûn mei de midsiuwske rige fan mystearjespulen dy't dêr opfierd waarden, de Wakefield-syklus, ek wol bekend as de Towneley Plays.
Barsum
De namme komt ek foar as Beersuert, Berswert en Barzum. De útgong -wert soe komme kinne fan slyk.
Bianca Trump
Priveelibben
Yn febrewaris 2003 wenne Trump yn Floarida en wurke se as tatoeëarster. Yn septimber 2010 wenne se yn Spokane, yn 'e steat Washington, dêr't se in dierewinkel eksploitearre dy't spesjalisearre wie yn reptilen. Trump hie fan 1990 oant 1991 in houlik dat yn in skieding einige. Sûnt 5 maaie 2005 is se troud mei har twadde man Jason.
Pablo Neruda
Skûlnamme
Pablo Neruda basearre syn pseudonym op 'e namme fan 'e troch him bewûndere Tsjechyske dichter Jan Neruda (1834-1891). It út 'e wei gean fan spul mei syn folk soe hjirby in rol spile hawwe; se woene net dat hy dichter wurde soe. Pablo Neruda waard letter syn offisjele namme.
Libben
Op syn trettjinde stjoerde Neruda in stikmannich fan syn gedichten nei de lokale krante La Mañana. Syn earste gedicht hiet Entusiasmo y Perseverancia (Entûsjasme en Trochsettingsfermogen). Yn 1920 stjoerde er mear gedichten nei it literêre blêd Selva Austral, wêrby't er foar it earst it pseudonym 'Pablo Neruda' brûkte. Syn earste gedichtebondel, La Canción de la Fiesta, waard datselde jiers publisearre. Yn 1923 brocht er Crepusculario út, yn 1924 folge troch Veinte Poemas de Amor y Una Canción Desesperada, ien fan syn bekendste wurken.
Baton Rouge (Louisiana)
Skiednis
Yn de 50er en 60er jierren fan de 20e iuw kaam de petrogemyskeyndustry earst goed op. De stêd wreide hin út bûten it oarspronklike sintrum. Nei ± 2000 giene oerheid en sakewrâld stadichoan werom nei de âlde stêd. Yn de 90er jierren waard der in soad byboud en ferbettere de libbenskwaliteit bot ûnder Multi-Millionen-Dollar-Projekten. Nei 2005 gie it ynwennertal fan de stêd bot omheech troch de ynstream fan slachtoffers fan de orkaan Katrina út de New Orleans metropolitan area.
Hockey op de Olympyske Simmerspullen 1936
De Olympyske Simmerspullen 1936, ek wol de XIe Olympiade neamd waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden. It hockey waard hâlden yn it Olympia-Hockeystadion.
Weachlingte
Weachlingte en frekwinsje
Ynstee fan 'e lingte fan ien werhelling yn it weachpatroan (de weachlingte) wurdt ek wol de frekwinsje metten: it tal werhellings fan 'e weach yn ien sekonde. Dat wurdt oanjûn yn hertz (Hz). As men útgiet fan in sinusfoarmige weach dy't beweecht mei in konstante faasje, is de weachlingte omkeard proporsjoneel oan 'e frekwinsje: weagen mei hegere frekwinsjes hawwe in koartere weachlingte, en weagen mei in langere weachlingte hawwe in legere frekwinsje. De weachlingte hinget ôf fan it medium (bgl. fakuüm, lucht of wetter) dêr't in weach him trochhinne fuortbeweecht. Der bestiet in direkte relaasje tusken de weachlingte \lambda (yn m), de frekwinsje f (yn Hz) en de fuortplantingsfaasje v fan 'e weach (yn m/s) yn it belutsen medium: Ek tusken de weachlingte en it weachgetal bestiet in direkt ferbân: it weachgetal is omkeard evenredich oan 'e weachlingte.
Arktis
Klimaat
De Arktis hat kâlde winters en koele simmers. De delslach komt meast as snie. De jierlikse delslach yn de Arktis is lykwols leech, yn it grutstepart falt mar in lytse 50 cm. It liket wol dat it dêr faak sniejaget, mar dat is opwaaide snie troch de hurde winen dy't faak yn it gebiet hearskje. De trochsneed wintertemperatuer kin sa'n -40 °C wêze; de leechste temperatuer ea metten, hat sa'n -68 °C west. De kustgebieten fan de Arktis hawwe in mylder klimaat troch de ynfloed fan de oseaan; dêr lizze de temperatueren trochstrings heger en falt mear snie as yn de kâldere en drûgere ynlânske gebieten. De opwaarming fan de ierde is goed te fernimmen yn de Arktis, iisfjilden wurde lytser en troch it ranen fan de toendra komt hieltiten mear metaangas frij.
Koldykster Rak
De namme Koldykster Rak jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Koldijkster Rak.
John A. Burns
thumb|John Anthony Burns (1966) John Anthony Burns (berne: 30 maart 1909 te Fort Assinniboine, Hill County, Montana ; stoarn: 5 april 1975 yn Honolulu, Hawaï ) wie in Amerikaansk politikus en gûverneur fan 'e steat Hawaï fan 1962 oant 1974.
Hartemûzen
De hartemûzen (wittenskiplike namme: Reithrodontomyini) foarmje in tûke fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae) en de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (Neotominae). Ta dizze tûke hearre sa'n 95 soarten dy't foarkomme yn Noard- en Súd-Amearika. De namme "hartemûzen" is har taparte om't se krekt as harten útsûnderlik goede dravers en springers binne.
Aleksander Sibirjakov
Hy stipe ek de publikaasjes fan wurk oer de skiednis fan Sibearje. Yn 1880 besocht er om it estuarium fan de Jenisej fia de Karasee te berikken op in skoender. Yn 1884 berikte Sibirjakov it Petsjora-estuarium op de stoomboat de "Nordenskiöld" en farde de rivier op. Doe stiek er it Oeralberchtme oer mei help fan de lânseigen befolking (Samojeden) en harren rindieren en berikte Tobolsk oan de rivier Tobol.
Spektrum
It wurd wurdt ek brûkt at net wier alle golflingtes beskôge wurde dy't part fan in gearstalling binne, mar at part-spektrums elts ferfongen wurde troch ien golflingte út dat part-spektrum. Wylst de reinbôge alle golflingtes fan ljocht hat, wurde dy faak ferfongen troch in spektrum mei seis of sân golflingten: De seis/sân kleuren fan de reinbôge.
Cold Case (koart ferhaal)
Ynhâld
It stânplak fan Ramirez is Los Angeles, en as Molly him freget wat er hjirre moat, leit de tsjoender har út dat er berjochten oer fermissings en oare nuvere dingen op Unalaska heard hat. Molly waard foarhinne, nei't Harry Dresden troch syn (tydlike) dea har net mear de hân boppe de holle hâlde koe, troch de Wite Ried fan Tsjoenderij beskôge as in fuortflechtige krimineel, mar Ramirez bewissiget har derfan dat soks foarby is no't se de Winterfrouwe wurden is. Boppedat hat hy nea bot syn bêst dien om har op te spoaren: as Harry Dresden sei dat se te fertrouwen wie, fûn hy dat bêst genôch, en boppedat hied er wol bettere dingen mei syn krappe tiid te dwaan. Molly merkt dat har bejeftiging mei de krêften fan 'e Winterfrouwe ek har libido sterk ferhege hat, en se hat muoite om fan 'e knappe Ramirez ôf te bliuwen.
Stichting Fytskomitee Surhústerfean
Stichting Fytskomitee Surhústerfean is in organisaasje dy't (anno 2012) al tritich jier de Profrûnte fan Surhústerfean en al 17 jier om Ald & NIj de Ynternasjonale Sintrumcross, in fjildrit yn de Topklasse organisearret. Dêrneist wurdt de Pieter Weening Classic hâlden, in toertocht troch de regio. Organisator Emi Nieuwenhuis makket al sûnt de oprjochting yn 1976 diel út fan it Fytskomitee en krige dêrfoar yn 2006 it Sulveren Tsjil fan de KNWU.
Rabé Tonsort
Fiktive biografy
Nei't Padmé har termyn as keninginne fan Naboo fjouwer jier letter úttsjinne hat, begjint Rabé in nije karriêre as musika oan in prestizjeus konservatoarium yn Theed.
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Evaristus
De dei dat Evaristus betocht wurdt is yn de Roomsk-Katolike Tsjerke op 26 oktober. Paus Evaristus is begroeven tichteby it lichem fan Petrus, yn it Petrus-grêf ûnder de Sint Piter fan it Fatikaan.
Stichting Fytskomitee Surhústerfean
Profronde om de Gouden Fyts
De dielnimmers oan de profronde stride elk jier yn augustus om de Gouden Fyts dy't beskikber steld wurdt troch de Feriening Spavo en de Friesland Bank.
Pieter Weening Classc
In toertocht troch de regio. Wurdt ferriden yn july sûnt 2006. Start en finishplak is it Toerplein. Dielnimmers kinne kieze tusken 25, 40, 60 en 100 kilometer.
Nannewiid
Ekology
Yn it gebiet komme ek in soad fûgelsoarten foar. Briedfûgels binne bygelyks: de glee, hauk, bûnt reidhintsje, gielegou, reidimerke, snilekrûper en geal.
Aldhôf (Olterterp)
thumb|It Aldhôf, Olterterp It Aldhôf is sûnt 1830 it famyljebegraafplak fan de famylje Boelens yn Olterterp. Nei 1828 wie it om hygiënyske redenen ferbean om ferstoarnen yn de tsjerke te beïerdigjen. Dêrom lei Ambrosius fan Boelens in begraafplak oan op it plak op syn lângoed dêr't yn de 14e iuw de tsjerke fan Olterterp stien hawwe moat. De Lykleane, mei links en rjochts in rige bûken, roan fan de tsjerke nei it Aldhôf. It Aldhôf komt op de Schotanus-Halmakaart fan 1718 foar as Old Kerkhof.
Arianisme
It Romeinske Ryk
Utsein dizze fersmiting bleau it arianisme noch in skoft ynfloedryk. Yn bepaalde perioades wie it sels de oerhearskjende teology. In nije fersmiting folgde op it Konsily fan Konstantinopel (381). Troch hurd tafege fan keizer Theodosius I tsjin de folgers fan it Arianisme, wie dit leauwen by de Romeinen om-ende-by 400 sawat útrûge.
Aldetrine
Mienskip
thumb|left|De Lantscheene It doarpssintrum is yn 'e mande mei Sonnegea en underbrocht yn de eardere herfoarme tsjerke fan Aldetrine. Sonnegea-Aldetrine hat in histoaryske wurkgroep.
Sjoch ek
thumb|center|700px
Koudumer Feart
De Koudumer Feart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan de Krússleatsbrêge west fan Koudum lâns de jachthaven en de noardkant fan Koudum en de slieperdyk fierder nei it noardeasten om út te rinnen yn de Swarte Wâlde.
Jacques Tichelaar
Jacques Tichelaar (It Hearrenfean, 2 jannewaris 1953) is in Fryske politikus. Yn 2005 wennet de politikus yn It Oranjewâld en wie fan 23 maaie 2002 oant 1 maaie 2009 ôf lid fan de Twadde Keamer foar de PvdA. Fan 1 maaie 2009 oant 1 maart 2017 wie hy Kommissaris fan de Keninginne fan Drinte.
Karriêre
Fan 1976 oant 1989 fice-direkteur fan in basisskoalle, algemien siktaris fan it ABOP fan 1989 oant 1994. Oanslutend wie er foarsitter fan de AOB oant 1 juny 2002.
By de Twadde Keamerferkiezngs 2002 waard er keazen yn it parlemint. Hy hold him dwaande mei ûnderrjocht (beropsûnderrjocht en heger ûnderrjocht) en lânbou, natoerbehear en fiskerij. Hy wie ek foarsitter fan de fêste kommisje foar Finânsjes.
Tichelaar kaam as KfdK yn 2013 en 2017 yn de problemen doe't er him bemuoide dêr't famyljeleden by belutsen wiene. Yn 2013 bemiddele er yn in skeel tusken de gemeente Coevorden en syn sweager. Yn 2017 kaam nei foaren dat er streekrjocht belutsen wie by it jaan fan in opdracht oan in skoansuster. It bliek dat er dêr ferskate kearen oer dy kwestje leagene hie. By in debat op 1 maart 2017 oer de twadde kwestje makke er buorkundich fuortendaliks ôf te treden.
Aldeholtwâlde
Aldeholtwâlde hat  ynwenners.
Skiednis
Yn 1980 waard yn Aldeholtwâlde in kamp fan rindierjagers ûntdekt en opgroeven. Undersyk wiisde út dat it in tydlik kamp út likernôch 12.100 f.Kr. wie, dat nei alle gedachten troch hamburchjagers opset wie. Hamburchjagers kamen mar komselden yn dit gebiet en it kampke lei tichteby de Tsjonger: de dellings fan rivieren wienen yn it Saaleglasiaal de iennige plakken dêr't brânhout te finen wie. By it kamp binne houtskoal en tsientallen fjoerstiennen fûn, itjinge betsjut dat de bewenners fjoer meitsje koene. Neffens ûndersyk gie soks mei twiichjes en fjoerstienen.
Memphis Monroe
Memphis Monroe (New Orleans, 23 maart 1985), echte namme: Samantha Jennings, is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't yn it begjin fan har karriêre ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Memphis, Jamie, Jamie Lynn en Jamie Norton. Nei't it skynt is har úteinlike artystenamme Memphis Monroe ûntliend oan 'e efternamme fan har idoal Marilyn Monroe, en oan 'e bynamme fan it personaazje Randall "Memphis" Raines, spile troch akteur Nicolas Cage, út 'e Hollywood-film Gone in 60 Seconds.
Libben
Yn 2005 posearre Monroe foar it neakenblêd Hustler. Dat wie sa'n súkses dat Hustler har in kontrakt oanbea. Datselde jiers makke har noch har debút yn in pornografyske film foar Hustler Video. Ek stie se op 'e cover fan it desimbernûmer fan Hustler fan 2005. Nei't har kontrakt yn 2007 ôfrûn, wurke se ek foar oare labels en websiden as Brazzers en Reality Kings. Yn 2009 wûn se (mei in stikmannich oaren) in AVN Award (de Oskar fan 'e pornowrâld) foar bêste lesbyske groepsekssêne. Uteinlik spile se neffens de Internet Adult Film Database (IAFD) likernôch tachtich pornofilms foar't se yn 2010 de pornoyndustry de rêch takearde. Njonken har pornokarriêre trede Monroe ek op as stripper yn klubs yn hiel de Feriene Steaten. Yn 2008 wie se te gast yn it beruchte radioprogramma fan Howard Stern.
Utslaggen Profronde Surhústerfean
De earelist mei útslaggen Profronde Surhústerfean, de nûmmers ien wûnen de Gouden Fyts:
De Beinten
De Beinten is in eardere delsetting en in hjoeddeistige strjitnamme yn 'e krite besuden Minnertsgea yn de gemeente De Waadhoeke.
Ynfiltraasje (militêr)
Ynfiltraasje kin troch in leger beoefene wurde, mar ek troch in persoan, organisaasje of bedriuw.
Haworth (West Yorkshire)
Haworth is foaral bekend om't it wenplak fan de susters Brontë west hat. Charlotte Brontë, Emily Brontë, Anne Brontë waarden berne yn Thornton, mar al har wurk hawwe sy skreaun yn Haworth, dêr't harren heit dûmny wie. De pastorij is no in museum (The Brontë Parsonage), it besit fan de Brontë Society. It lange-ôfstân-kuierpaad Brontë Way rint troch Haworth.
Avine Fokkens
Avine Fokkens-Kelder is in Frysk VVD-politikus út Ljouwert. Sûnt 2019 is se deputearre foar de provinsje Fryslân.
Lodewijk Meeter
Yn 1970 en 1971 waard hy kampioen mei syn skûtsje "It Doarp Huzum". Dat skip hie Meeter yn 1966 rêden fan 'e sloop. Hy restaurearre it en droech it skip oer oan de Freoneclub Huzumer Skûtsje, mei de bepaling dat ien fan syn neisieten it helmhout yn hannen hawwe soe.
Kataloanje
Kataloanje (Katalaansk: Catalunya, Oksitaansk: Catalonha, Spaansk: Cataluña) is ien fan de 17 Spaanske autonome regio's, en waard as sadanich oprjochte yn 1979. Kataloanje leit yn it noardeasten fan Spanje oan de kust fan de Middellânske See. De kust bestiet út de Costa Brava, Costa del Maresme, Costa del Garraf en de Costa Daurada. De regio grinzet yn it suden oan de regio Valencia, yn it westen oan Arragon en yn it noarden oan Frankryk. De haadstêd en grutste stêd fan Kataloanje is Barselona. Op 27 oktober 2017 hat it Katalaanske parlemint Kataloanje ûnôfhinklik fan Spanje ferkleare.
Skiednis
Under de Spaanske republyk (1931-1939) hie Kataloanje gâns selsstannigens. Troch Franco waard dat wer beheind.
Herbert Grönemeyer
thumb|Herbet Grönemeyer Herbert Arthur Wiglev Clamor Grönemeyer (Göttingen, 12 april 1956) is in Dútske sjonger en akteur. Troch syn fans wurdt er ek wol Herbie neamd.
Iishal
Yn Nederlân binne relatyf in soad 400 meter-banen, dêr't Thialf op It Hearrenfean fierút de bekendste fan is. Ek yn bygelyks Amsterdam, Grins, Assen, Dimter, De Haach en Utert binne iishallen dêr't faak wedstriden yn ferriden wurde.
Aldlemmer
Aldlemmer (Stellingwerfsk: Ooldelaemer) is in doarp yn de gemeente Weststellingwerf, likernôch fjouwer kilometer west fan Wolvegea.
Anky Spoelstra
Ferhuze al jong nei Amsterdam. Nei de middelbere skoalle gie hja nei Academie de Schans om in moadetekenoplieding te folgjen. Dêrnei folge de Rietveld akademy. Moadetekenjen past net sa goed by har, mar it byfak grafysk ûntwerpen nammerste mear. Dat waard har nije stúdje mei as byfak Yllustraasje.
Berkwert
De namme komt ek foar as Berckwerdt, Berckquert, Berkwerterleane, Barkwerd en Barkwert.
Ferkundigingskatedraal (Moskou)
Arsjitektuer
De tsjerke waard yn de 16e iuw útwreide mei galerijen foar sydalters. Boppe de tagong nei de noardlike galerij falt in grut ikoan fan Kristus de Ferlosser op, dy't taskreaun wurdt oan de ikoaneskilder Simon Usjakov. De galerij wurdt fan de eigentlike tsjerke skieden troch in portaal, dat yn de 16e iuw troch Italjaanske arsjitekten yn opfallend azuerblauwe kleuren mei fergulde ornaminten fan planten dekorearre waard.De koperen doarren binne mei ôfbylden fan dichters en filosofen út de antike tiid fersierd. Fan de oarspronklike fresko's út 1508 is in diel bewarre bleaun. Se binne oanbrocht troch de master Teodos, soan fan Dionysos en syn learlingen. De fresko's binne yn de tsjerke sels en de galerijen te sjen en stelle bibelske foarstellings en Russyske foarsten en grutfoarsten foar. By in grutter diel fan de muorrefresko's giet it lykwols om lettere rekonstruksjes dy't nei brannen yn de 16e en 17e iuw de ferneatige fresko's ferfongen.
Kromsleatsrak
It Kromsleatsrak is in rak, yn de gemeente Ljouwert, fan de Wergeaster Feart. It is it rak dêr't de Kromme Sleat op útkomt. Nei it noarden is it oare rak it Eagumer Djip; nei it suden is it oare rak it Koldykster Rak.
Jeruzalim
Yn de Bibel komt de namme it earst foar yn it boek Jozua; as de earste Israelyske kening David de stêd oermasteret op de Jebusiten en er syn troan fêstiget. Syn opfolger Salomo lit er de timpel bouwe.
Befolkingstal, gearstalling en ûntjouwing
Sûnt de besetting fan de Westlike Jordaanigge op 28 juny 1967 wurde de bewenners fan East-Jeruzalim en de útreiding dêrmei fan anneksearre Palestynske doarpen, en ek de Israelyske delsettingen om de âlde stêd hinne, meiteld by it ynwennertal fan de Israelyske gemeente (West-)Jeruzalim. Foar 1967 hie East-Jeruzalim 71.000 ynwenners, allegear net-Joaden. .
Bennemastate (Kollum)
Bennemastate wie in state by de buorskip De Pomp, no in doarp. De state soe yn de 14e iuw ûntstien wêze, der is neat fan werom te finen.
Sagrada Família
Yn 1882 begûn de bou fan de tsjerke dy't troch Antoni Gaudí yn nijkatalaanske styl ûntwurpen is. De tsjerke moat yn 2026 klear wêze, mar wierskynlik sil de bou noch langer duorje.
Grou (plak)
Grou is in doarp yn de gemeente Ljouwert. Oant de opheffing fan de gemeente Boarnsterhim yn 2018 wie Grou it haadplak fan dy gemeente. Under Grou falle ek de buorskippen De Burd, Goattum en Suorein.
Bruorren Halbertsma
De Bruorren Halbertsma binne yn Grou hikke en tein. Se hawwe in soad dien foar it Frysk. Hja skreaunen bg.‘Rimen en Teltsjes’. Eeltsje Halbertsma (1797-1858), wie húsarts en skreau de tekst fan it Fryske Folksliet. By de tagong fan it Wilhelminapark stiet in boarstbyld út 1904 fan him. Yn Museum de Trije Gritenijen is in soad werom te finen fan dizze bruorren.
Eastlike nôtmûs
Status
De eastlike nôtmûs hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen.
Krûme Ie
De Krûme Ie is in feart yn de gemeente Tytsjerksteradiel. It brede wetter is in diel fan it Prinses Margrietkanaal oan de súdwestkant fan Burgum, foar it Hendrik Bulthuis Akwadukt. East fan de Smelle Ie leit de Wide Ie.
Santa Fe (Nij-Meksiko)
Skiednis
Doe't de oangrinzgjende Meksikaanske provinsje Teksas yn 1836 syn eigen selsstannigens wûn yn 'e Teksaanske Unôfhinklikheidsoarloch, makke de nije republyk oanspraak op Santa Fe en in grut part fan Nij-Meksiko. Yn 1841 waard der in legerke stjoerd om beslach op it gebiet te lizzen, mar dêr weefden de Meksikanen handich mei ôf. Lykwols moast Meksiko nei de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch, yn 1848, ûnder it Ferdrach fan Guadelupe Hidalgo, Santa Fe dochs noch ôfstean, mar no oan 'e Feriene Steaten, dy't ûnderwilens ek de Republyk Teksas opslokt hiene. Twa jier earder, yn 1846, wie Santa Fe al mei gemak ferovere troch in Amerikaansk leger ûnder brigadegeneraal Stephen W. Kearney, waans troepen oft yn it stedsje munysjefoarrieden fan it pleatslike garnizoen oantroffen mei it opskrift "Makke yn Spanje, 1776". Wêrmei't pynlik dúdlik waard hokfoar militêre stipe oft Nij-Meksiko fan it regear yn Meksiko-Stêd ferwachtsje koe. Nei 1848 waard Santa Fe de haadstêd fan it nije Amerikaanske Nij-Meksiko-territoarium, dêr't doedestiden ek de lettere steat Arizona ta hearde.
Klokketoer fan Ivan de Grutte
Skiednis
Oant 1917 fûnen der noch alle dagen tsjinsten plak yn de Jehannes Klimakustsjerke. De toer waard yn de Sovjettiid lykas ynearsten it hiele kremlyn sletten foar it publyk. Foar it lêst lieden de klokken fan Ivan de Grutte mei Peaske en de Himelfeart yn 1918, dêrnei moasten de klokken swije. Neffens in ferhaal hat in soldaat yn de jierren 1950 of 1960 noch besocht it ferbot te skeinen en binne de klokken toe oan ketten fêstset.
Klokken
De yn de klokkestoel fan de Filaret-oanbou hingjende sneinsklok is 13 ton swier en waard yn 1704 getten troch Ivan Motorin, deselde jitter as de tsjintwurdich foar de klokketoer steande Tsarenklok.
Ryksstrjitwei
thumb|250px|De ryksstrjitwei tusken [[Leien en Haarlim rint troch Bennebroek (±1910)]]
Andrew Carnegie
thumb|Skilderij troch [[Bernard Blommers|B.J. Blommers oanbean oan de Carnegie Stichting troch Carnegies Nederlânske bewûnderers.]] Andrew Carnegie (Dunfermline (Skotlân), 25 novimber 1835 - Lenox (Massachusetts), 11 augustus 1919) wie in Amerikaansk stielmagnaat en filantroop fan Skotske komôf. Bûten Amerika is hy grif it bekendst troch syn bydrage oan de Carnegie Hall yn New York, mar syn namme is ek ferbûn mei it Haachske Fredespaleis.
Biografy
Syn rykdommen woe er net allinnich oan syn neisieten neilitte, mar noch by libben oan goede doelen besteegje. Dat moast sa barre dat de minsken dy't derfan profitearren harsels ek fierder ûntwikkelje koene. Sa wie de sirkel wer rûn, want elkenien yn Amearika woe graach leauwe dat der in 'selfmade man' yn him skûle, en Carnegie woe de minsken de gelegenheid jaan om it séls te meitsjen.
Howard Hughes
Biografy
Der binne talleaze boeken oer Hughes skreaun. Yn Nederlân wijde Willem Frederik Hermans in essay oan him. Oer it libben fan Hughes binne ek trije films makke:
Strân
In strân wurdt faak brûkt as rekreaasjegebiet, benammen by't simmer. Der kin dan sinnebaaid, yn de see swommen, sânkastielen boud wurde en folle mear. Sylweinride en strânfollybal binne typyske strânsporten. Hjerstmis wurdt it strân brûkt om út te waaien.
Blauhof
De namme komt ek foar as Blauwhof en Blaauwhof. It earste diel blau soe in ferwizing wêze kinne nei blaugerzen.
Krúswetter (Boalsert)
thumb|It Krúswetter by de Stoombootkade (2008) thumb|[[Krúswetterbrêge]] It Krúswetter is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart leit oan de súdkant fan de stêd Boalsert.
Ine Bomers
Ine Bomers (Hilfertsom, 1933), is in byldzjend keunstner yn Ljouwert. Har techniken binne meast tekenjen en skilderjen.
Sofokles
Biografy
Hy waard berne yn 496 f.Kr. yn Kolonos (in foarstêd fan Atene), as soan fan in rike wapensmid. De jonge Sofokles krige in fersoarge opfieding, op sportyf mêd, mar ek op artistyk flak. Yn 480 krige er, as jonge fan 16, de lieding fan en trede op as stjerútfierder by in oerwinningsfeest nei de Slach by Salamis, neffens de leginde ûnder it goedkarrend each fan Aiskylos, dy't ien fan de huldigden wie, wylst op datseldichste stuit in eintsje fierder op it eilân Salamis Euripides berne waard. Sofokles droech blykber syn literêr talint oer op syn neiteam. Syn soan Iofon wie ek treurspuldichter, krekt as in oerwûne pakesizzer, Sofokles “de Jongere”, foar wa't er iepentlik in swak hie.
Eysmastate
Skiednis
De Eysema's of Eysma's te Boerum wurde geregeldwei as rjochter neamd: yn 1497 Hero Eysma, yn 1501 en 1520 syn soan Gjelt Eysma, yn 1578 dy syn pakesizzer Gylt Eysma. In oare soan fan Hero, Wyert Eysma, waard yn 1502 of 1505 op in gearkomst fan fertsjintwurdigers fan de Saksyske hartoch en de Grinslanners yn it Gerkeskleaster deastutsen troch in Tjalling Bouwma of Buwema. De moardner waard troch de mûntsen ferstoppe en fuortholpen, oars soe it him grif de kop koste hawwe. Dochs skine de Eysma’s der in rjochtsaak fan makke te hawwen want neffens in oarkunde út 1506 hie it kleaster op befel fan de Saksyske foarst de lêste termyn útbetelle fan zalighe Wyerts lyff geldinghe. De famylje joech dêrta in kwitânsje oan de erfgenamten fan Bouwma dy't troch de grytman Schelte Tjaarda besegele waard. Om 1558 wie Tet Eysma fan Kollum widdo fan Lolcke Donia út Easterein. Yn 1586 wenne Ant Eysma op Eysmastate toe Burum. It paad nei de state ta hiet yn 1492 Eysemawech, yn 1627 reedt van Eysmasaete of vuytwech nae Eysmaheert en noch letter 't kerckepad van Eysma hornleger.
Anna Achmatova
Biografy
Mei har man en de dichter Osip Mandelstam hat se yn 1911 in literêre groep ûnder de namme Akmeïsten oprjochte. Dy namme komt fan it Grykske wurd 'akmé', top, hichtepunt. Dy streaming fersette him meast tsjin de symbolisten.
Dugs
Dugs (inkeltal: Dug; útspr.: [ˈdʌɡ]; likernôch: "dak") binne in fiktyf ras fan bûtenierdske wêzens út 'e Star Wars-franchise. Hja komme fan 'e planeet Malastare, dy't foar it meastepart út woastyn en steppe bestiet. De wrâld wurdt regearre troch de Ried der Dugs, wêrfan't de foarsitter de titel fan "doge" fiert.
Kolibrys
Eigenskippen
De kolibry hat in lange snaffel, dêr't hy mei yn de kroanbuis fan de blom komme kin. Om by de nektar te kinnen moat hy syn tonge útrôlje. De punt fan de tonge is spliten en hat de foarm fan in strieke. Hjirtroch kin hy by nektar komme dêr't sels ynsekten net by kinne. De blommen hawwe in tige lange kroanbuis en hawwe har foar de bestowing oanpast oan de kolibry en de kolibry oan de blommen. Om it foar dizze fûgel ekstra oantreklik te meitsjen is der in soad nektar oanwêzich. Kolibrys hawwe in sterke foarkar foar oranje en reade blommen. thumb|Sûkerwetter drinkende kolibry De kolibry kin mei sûkerwetter byfuorre wurde. Eartiids waard in reade floeistof tafoege, tsjintwurdich is de foerhâlder fan plastic en is de foet, dêr't it foerwetter yn sit, read kleure. De iepeningen fan de foerbuiskes binne sa lyts dat der gjin ynsekten by kinne en allinnich de snaffel fan de kolibrie der trochhinne kin.
Sebulba
Fiktive biografy
Ien fan 'e oare koereurs is de njoggenjierrige minsklik slavejonge Anakin Skywalker. Dyselde giet troch sabotaazje fan Sebulba mar dreech fan start en kriget, op 'e nij troch Sebulba syn tadwaan, oan 'e ein fan 'e twadde omgong suver in deadlik ûngemak. Mar syn wetterflugge, troch de Krêft ûnderstipe refleksen rêde him. Anakin komt werom, en Sebulba en hy stride om it earste plak oant Sebulba mei syn cockpit te ticht by de motors fan 'e podracer fan Anakin komt en delstoart. Dat klearret it paad foar it winnen troch Anakin fan 'e Boontajûnklassiker, wêrmei't er tagelyk syn frijheid wint.
Accell Group
Fabrikaazje
Accell Group hat in oantal fabriken yn Nederlân, Dútslân, Frankryk, Hongarije en Finlân. En der wurde healprodukten út it Fiere Easten kocht. De produksjeplakken yn Nederlân binne It Hearrenfean (Batavus en Koga Miyata) en Apeldoorn (Sparta). Yn Dútslân binne produksjebedriuwen yn Sennfeld (Winora en Staiger). Yn it Hongaarske Tószeq is in produksjebedriuw dêr't benammen Hercules, mar ek Sparta fytsen makke wurde. Yn Finlân wurde fitnessapparaten makke, en yn Frankryk binne produksjebedriuwen yn Andrézieux en Dijon
De Hoekstien (Nijemardum)
Skiednis
De tsjerke waard yn 1898 boud as 'Grifformearde Tsjerke fan Nijemar­dum, Aldemardum en Sondel'.
Oare tsjerken fan de PKN gemeente
De oare tsjerken fan de PKN-gemeente binne:
Pieter Wijbenga
Foar syn fertsjinsten yn de oarloch waard er yn 1975 troch Yad Vashem ûnderskieden as Rjochtfeardige ûnder de Folken
Wia Bouma
thumb|right|220 px| thumb|right|220 px| Wia Bouma, folút Wytske Antje Bouma (Drachten, 21 augustus 1957), is in Fryske keunstner. Se folge in oplieding oan de Akademy foar byldzjende keunst Vredeman de Vries yn Ljouwert. Se rûne har stúdzje ôf yn 1992 mei as rjochting monumintale foarmjouwing.
De techniken dy't se brûkt binne oaljeferve op doek of paniel en inkt/kryt op papier. Tekstuer, ferfining en pinsielfiering ôfwiksele mei swierdere oansetten binne ek ûnderdiel fan har wurk. De styl wikselt tusken ympresjonistysk nei ekspresjonistysk.
Winteroarloch
Eftergrûn
Finlân hat lange tiid ûnderdiel útmakke fan it Sweedske Keninkryk. Yn 1808 waard it lân oermastere troch Ruslân en waard it in autonome buffersteat, sadwaande moast de Russyske haadstêd Leningrad (no Sint Petersburch) beskerme wurde. Nei de Oktoberrevolúsje hat it Grut Hartochdom fan Finlân himsels op 6 desimber 1917 ûnôfhinklik ferklearre. Dizze ûnôfhinklikheids ferklearring waard op 4 jannewaris 1918 troch Ruslân erkend. Sterke bannen tusken Finlân en Dútslân ûntstienen doe’t it Dútske Ryk Finlân har ûndergrûnske ûnôfhinklikheidsbeweging yn de tiid fan de Earste Wrâldoarloch stipe joech. Yn de Boargeroarloch yn Finlân dy’t dêrop folge hawwe Dútsk tariede Finske legerienheden en Dútske troepen in wichtige rol spile. Allinnich de Dútske nederlaach yn de Earste Wrâldoarloch hat de festiging fan in Dútsk-ôfhinklike monargy yn Finlân tsjinhâlden. Nei de oarloch bleaunen de bannen tusken Dútslân en Finlân goed, alhoewol’t der nea in soad sympaty foar it Nasjonaal Sosjalisme west hat yn Finlân.
Frede fan Moskou
Nei de Winteroarloch hawwe de Karelyske pleatslike regearings, gemeenten en provinsjale organisaasjes de bewegeging Karjalan Liitto, wat nei it Frysk oersetten wurde kin as it Karelyske Bûn, stifte om de rjochten en belangen fan de Karelyske befolking dy’t harren hûs ferlern hienen te fertsjinwurdigje en om in oplossing te sykjen foar it weromgean nei harren heitelân, Kareelje. Yn de tiid fan de Kâlde Oarloch hat doetiids presidint fan Finlân Urho Kekkonen ferskate kearen besike om de gebieten werom te krijen troch mei de Sovjetlieders te ûnderhannelje, mar dit bleaun alle kearen sûnder súkses. Nei it út elkoar fallen fan de Sovjet-Uny libbe it striidpunt wer op ûnder de Kareeljers. Guon lytse groepearrings yn Finlân easkje ek hjoed de dei noch it freedsum weromjaan fan de by de Frede fan Moskou ôfstonne gebieten. De meast warbere groep yn dit ferbân is de groep ProKarelia.
Shmi Skywalker
Fiktive biografy
As Anakin njoggen jier is, komt er yn 'e kunde mei de Jedi-master Qui-Gon Jinn, lykas te sjen is yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace. Dyselde is mei syn frijwol follearde learling Obi-Wan Kenobi en keninginne Padmé Amidala fan Naboo op sleeptou ûnderweis nei Coruscant, de haadstêd fan 'e Galaktyske Republyk. Hy ken fuortendaliks it potinsjeel fan Anakin wer, en hoewol't de jonge eins al te âld is om noch útein te setten mei Jedi-training, stiet Qui-Gon derop dat Anakin syn nije learling wurdt. Dêrta keapet Qui-Gon him frij en nimt him mei nei Coruscant. Shmi, dy't se derfan oertsjûge is dat it podracen nochris syn dea wurdt, hechtet har goedkarring oan 'e ôfreis fan har soan om't se him út Watto syn kloeren hawwe wol.
Wyk (sydkanaal)
Nei de ferfeanting wie de wyk foar de op ûntgûne dalgrûn wenjende boeren it middel om by harren lân te kommen. Meastentiids binne de wiken op geregelde ôfstannen (faak ± 200m.) fan elkoar ôf. Nei de Twadde Wrâldoarloch binne op hast alle plakken de útmûnings fan de wiken tichtsmiten, om lâns it haadkanaal ferfier oer de dyk mooglik te meitsjen. Allinnich lâns de Skoatterlânske Kompanjonsfeart, fan "Under-Knipe" oant It Hearrenfean hat de âlde tastân noch lang bestien.
Hearke Tjerks Witteveen
Hearke Tjerks Witteveen (Droegeham 6 desimber 1801 – dêre 25 july 1890), better bekend ûnder syn bynamme Sterke Jerke of Sterke Hearke, wie in Frysk arbeider en fjildwachter. Hy hie syn bynamme te tanken oan syn gigantyske krêft. Sterke Jerke libbe it grutste part fan syn libben yn Droegeham.
It anker
De maten fan Sterke Jerke daachden him út om syn grutte spierkrêft sjen te litten. Beskieden as hy wie, gie hy dêr earst net op yn. Doet't se him der op ferchden, gie hy dochs op de útdaging yn en tilde hy it anker fan 612 kilogram op. Elk wie ûnder de yndruk, ek syn superieuren. Sterke Jerke, dy’t neat leaver woe as wer nei hús te gean, bea oan om it anker om de kazerne hinne te tillen, op betingst dat hy dan frijstelling foar it leger krije soe. Syn mearderen koenen hjir net op yn gean, dochs tilde hy it anker om de kazerne hinne.
Triodos Bank
Triodos Bank N.V. is in Nederlânske bank, oprjochte yn 1980, mei filialen yn Belgje, Spanje, Feriene Keninkryk en Dútslân. De Bank bankieret duorsum en etysk en is fêstige yn Zeist.
Kweamar
De namme 'Kweamar jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Quameer.
Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2018
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Eastenryk 2018 yn Spielberg op 1 july. It wie de njoggende race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2018. Hy waard op de Red Bull Ring hâlden. De race waard hâlden oer 71 omgongen, op it 4,3 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,5 kilometer.
Welmoed
Welmoed (ek wol "Welmoet" of "Welmoedtsje") is in Fryske famkesnamme. Hoewol't dizze namme foarhinne ek wol yn Noard-Hollân foarkaam, soe dat bêst ris weromgean kinne op 'e Fryske oarsprong fan dat gebiet.
De namme is fan oarsprong in saneamde twastammige Germaanske namme, besteande út de stammen "wil" (wilskrêft, stribjen) en "mud" (moed(ich), stimming, lilkens). Hoewol't de namme fan Frysk komôf liket te wêzen, kaam dizze namme eartiids ek frij faak foar yn Noard-Hollân, ek yn de foarmen wolmet en wolmoed. Anno 2006 wurdt de namme net folle mear oan bern jûn.
Titia Crab
Titia Crab (Ljouwert, doopt op 21 april 1718 - maart 1771) wie in dochter fan Gerhardus Crab en Maycke Mockema. Op 23 septimber 1739 die hja belidenis yn Ljouwert. Op 18 juny 1752 boaske hja mei de predikant Jan Althuysen en kaam hja yn De Lytse Jouwer te wenjen. Nei it ferstjerren fan har man gie hja yn 1765 werom nei Ljouwert. Yn 1768 is hja nei Frjentsjer tein. Hja kaam te hôf yn Ljouwert op 18 maart 1771.
Jumastate
De earste persoan út it laach Juma/Iwema (útspraak Joeëma) is Menno Iwema, waans namme yn 1493 en 1543 fermelden wurdt. Oft beide fermeldings deselde persoan betreffe is net dúdlik. Wol is dúdlik dat yn 1527 Broer Iwema, mooglik in soan fan Menno, mei syn frou Jelck Phaesma dizze state bewennet. Broer stoar foár 1543 en syn frou ± 1554. Se hienen mar ien bern, dochter Auck. Hja komt yn 1550 en 1555 foar as frou fan Sije Buwema of Buma, nei alle gedachten kommend fan Westergeast. Hja krigen yn elts gefal ien soan, Broer, dy't earst Juma en letter Buma neamd wurdt. Hy komt û.o. yn 1566 en 1579 foar as troud mei Tjetscke Groestra. Fan harren is fermelden dat se wennen op Iwema State leggende opt oesterzijde van Collumer buren. Broer is om 1585 ferstoarn. Dochter Auck stoar as frijfaam yn 1595 neidat se har mem ta universele erfgenamt beneamd hie. Tjetscke Groestra wertroude yn 1589 mei de substitút grytman Johan fan Schevinchoven en nei dy syn dea troude se om 1600 foar de tredde kear. Diskear mei Lieuwe Lieuwes dêr't se ek de state mei bewenne. Lieuwe libbe noch yn 1616, mar in 1618 komt Tjetscke foar as syn widdo.
Blesdike
Blesdike is in doarp súd fan Wolvegea yn de gemeente Weststellingwerf tichteby de grins mei Oerisel.
Ayzo fan Boelens
Biografy
Hy waard berne as soan fan Boelardus fan Boelens en Ypkjen fan Hemminga. Hy troude op 6 april 1721 mei Rinske Lycklama à Nijeholt yn Beetsersweach; sy wennen yn Huzinge Olterterp. It pear krige twa bern, Boelardus Augustinus fan Boelens en Hillegonda Ypckjen van Boelens. Ayzo en syn fou vrouw Ypken joegen yn 1744 fiifhûndert gûne foar de bou fan in toer fan de Sint-Hippolytustsjerke yn Olterterp. yn 1749 waard Ayzo op grûn fan syn ekonomyske draachkrêft de Fryske kwotisaasjekohieren foar 315 karolusgûnen en fiif stuorren oanslein; dêrmei stie er oan de kop fan de list fan heechstoansleinen.
De Blesse
Skiednis
Noardlik fan De Blesse hie steedhâlder Willem Loadewyk yn 1583 by de Linde de Blessebrêgeskâns as ûnderdiel fan de Fryske Wetterliny oanlein. Munsterske troepen fernielden dy skâns yn it rampjier 1672-1673. Yn de 17e iuw hie it rivierke de Linde allinnich mar in oerset, in brêge kaam der pas yn 1668. De skâns is nei argeologysk ûndersyk yn 'e jierren 2009-2010 rekonstruearre. Dêrby waard ek in diel fan de âlde, meänderjende Linde wer útgroeven. thumb|left|Tinkstien Yn 'e Twadde Wrâldoarloch waard der by de brêge oer de Linde in pear kear swier fochten. By it bombardearjen fan de trein út It Hearrenfean troch in Britske jager op 6 maart 1944 ferstoar in frou yn 'e âldens fan 21 jier. By in oare alliearde loftoanfal op 7 april 1945 op in Dútske motorrider ferstoar letter ien fan de by dat bombardemint ferwûne jonges. Beide slachtoffers binne op it begraafplak fan Wolvegea begroeven. Ta neitins hat de Feriening Histoarje Weststellingwerf op 4 maaie 2005 in tinkstien by de tagong nei it Swarte Weike lein.
Kultuer
Kultuer wurdt faak wichtich fûn, omdat op grûn fan kultuer kloften minsken ûnderskieden wurde kinne. Sa kin men, om de klam te lizzen op de eigen identiteit, en it groepsgefoel te fersterkjen, de eigen gewoanten en tradysjes útfergrutsje. Sa wurdt ûnder kultuer fan folken faak spesifyk tradysjes en gewoanten bedoeld, sa as bygelyks folksdûnsjen, tradisjoneel iten, en sa fuort hinne.
Sjoch ek
diq:Portal:Zagon
Modest Mûssorgski
Libben en wurk
Yn syn wurk spilet 'it folk', fertriet, wurk en de dea fan de gewoane man faak in wichtige rol. Faaks hat dat te meitsjen mei syn ienfâldich komôf.
Kodiakarsjipel
De Kodiakarsjipel (Ingelsk: Kodiak Archipelago) is in eilannegroep yn 'e Amerikaanske steat Alaska. De eilannen lizze foar de kust fan Súdwest-Alaska, yn 'e Golf fan Alaska, dy't diel útmakket fan 'e Stille Oseaan. It grutste eilân fan 'e groep is Kodiak.
Gûatemala-Stêd
Gûatemala-Stêd is al goed 200 jier de administrative, ekonomyske en kulturele haadstêd fan it lân. Agraryske hannelsprodukten binne ekonomysk wichtich foar de stêd (kofje, sjippe en bananen). De stêd groeit eksponinsjeel: minsken dy't wurk sykje komme út oare parten fan it lân nei de stêd. De ferpaupering en miljeufersmoarging nimme hieltyd mear ta. Gûatemala-Stêd leit yn in delling yn it suden fan it lân; dêrtroch bliuwt smoarge loft faak yn de stêd hingjen.
Skiednis
De oerbliuwsels fan de Mayastêd Kaminaljuyu lizze binnen de stedsgrinzen en binne fan grut archeologysk belang. Yn de begjintiid fan de Spaanske kolonisaasje wie dêr yn lytse stêd mei de namme El Carmen. Doe't in ierdskodding Antigua Guatemala, de eardere haadstêd fan Guatemala, yn 1775 ferneatige, waard de haadstêd troch de Spanjerts ferpleatst nei it Gûatemala-Stêd fan no. In protte keunstskatten út de tsjerken fan Antigua binne doe oerbrocht nei de nije tsjerken yn Gûatemala-Stêd.
Ljouwerteradiel
Bestjoerlike gearwurking
Ljouwerteradiel wurke gear mei oare gemeenten. Sa wurke Ljouwerteradiel yn it BOS-L-ferbân op it mêd fan folkshúsfesting gear mei de gemeenten om Ljouwert hinne, yn it Middelseeferbân op it mêd fan ûnder oare ICT en mei acht oare gemeenten waard gearwurke op it mêd fan sosjale saken en wurk.
Bysûndere âlde gebouwen
Fierders wiene der yn de gemeente noch in tal grifformearde tsjerken. Trije dêrfan waarden net mear brûkt as tsjerke. It gie om de grifformearde tsjerken oan de Uniawei 37 yn Stiens, dy't brûkt waard as opslach foar de meubelhannel Snijder; oan de Liuwe Jellingastrjitte yn Britsum, dy't as opslach brûkt waard troch Hayma fietsen-witgoed; en oan De Streek 7 yn Aldeleie, dy't efter in wenhûs stie en as wurkplak foar de metaalbewurking brûkt waard.
Beskerme doarpsgesicht
Jelsum hie as iennichste doarp yn de gemeente Ljouwerteradiel in beskerme doarpsgesicht. Op grûn fan de Monumintewet 1988 hie in part fan it doarp yn it bestimmingsplan de bestimming: "beschermd dorpsgezicht" (beskerme doarpsgesicht). Yn it bestimmingsplan waarden foarskriften jûn om foar te kommmen dat it historyske gesicht oantaast waard. Troch dit bestimmingsplan, en omdat yn Jelsum gjin wenningbou dien waard mei omdat it op de oanfleanrûte fan de militêre fleanbasis fan Ljouwert lei, hie Jelsum syn autentike doarpsgesicht behâlde kinnen.
Kúnderbosk
De bosk is oanplante yn de perioade 1947-1953. De Kúnderbosk biedt in skala oan mooglikheden. Der binne talleaze wannel- en fytsrûtes, der is in rûte foar mountainbikers en ek foar ruters is der in rûte oanlein. Deirekreaasje en kampeare is ek mooglik. Ek is der in barbecueplak oanlein op it deikampearterrein by de eardere haven oan de Hopwei.
Brief oan de Filippiërs
Ynhâld
Nei in ynlieding mei in groetnis (Fil. 1:1-2) set Paulus útein mei in tankbetsjûging en in gebed foar de Filippiërs (Fil. 1:3-11). Dêrnei fertelt er hoe't it der mei himsels foarstiet (Fil. 1:12-26). Hy treastet de gemeenteleden oan om nettsjinsteande harren (relative) rykdom nederich te bliuwen en te libjen as tsjinners fan Kristus (Fil. 1:27-2:18). Nei in pear meidielingen oangeande Epafroditus en de hope fan Paulus en Timóteüs om sels Filippy wer te besykjen (Fil. 2:19-30), folget in warskôging tsjin lju dy't de kristenen fan it rjochte paad ôf besykje (sille) te bringen (Fil. 3:1-4:1). Nei noch wat oare fermoannings (Fil. 4:2-9), wurde de Filippiërs nochris betanke foar it jild dat se stjoerd hawwe (Fil. 4:10-20), en dan slút Paulus it brief ôf mei in groetnis en in seiniging (Fil. 4:21-23).
Patriargepaleis en de Tsjerke fan de Tolve Apostels
It Patriargepaleis en de Tsjerke fan de Tolve Apostels (Russysk: Патриарший дворец и церковь Двенадцати апостолов) foarmje in arsjitektoanysk gehiel yn it kremlyn fan Moskou noardlik fan de Untsliepeniskatedraal en de Klokketoer fan Ivan de Grutte. It paleis en de tsjerke waarden yn de jierren 1635-1656 yn opdracht fan patriarch Nikon boud. Oant yn de 18e iuw tsjinnen se as residinsje en hûstsjerke fan de patriargen fan Moskou. Tsjintwurdich is der yn de tsjerke in museum mei in eksposysje fan saken fan de Russysk-Otterdokske Tsjerke fan de 16e en 17e iuw.
Skiednis
Nei de Oktoberrevolúsje yn 1917 liet de bolsjewistyske oerheid it eardere patriargepaleis en ek de tsjerke slute. De patriargeresidinsje rekke yn it ferjittelboek doe't it hiele kremlyn foar it publyk ferbean waard. Pas mei de weriepening fan it kremlyn yn 1955 en de iepening fan in grut tal gebouwen en tsjerken as musea waard it paleis wer restaurearre en yn 1961 foar besikers iepene. It gebou is noch altyd in museum en der wurde saken útstald dy't foaral út oare gebouwen fan it kremlyn stamme; dêrûnder ek dingen út tsjerken en kleasters dy't yn de jierren 1920 en 1930 op lêst fan Stalin ferneatige binne.
Tolve Apostelstsjerke
De Tolve Apostelstsjerke waard oan it begjin fan de jierren 1990 werom jûn oan it patriargaat. Alle jierren, op de feestdei fan de Tolve Apostels op 13 july, wurdt der wer in fiering hâlden.
Fryske mytology
Ferhalen
thumb|left|250px|Dûnsjende ierdmantsjes yn 'e bosk Om-ende-by 1845 waard der troch de Fryske beweging in begjin makke mei it sammeljen fan Fryske mearkes, sêgen en teltsjes. De bruorren Joast Halbertsma en Eeltsje Halbertsma en Waling Dykstra hawwe hjir in soad ûndersyk nei dien en oer publisearre.
In wichtich samler fan Fryske mearkes, leginden en folksferhalen is Ype Poortinga. Hy reizge tusken 1970 en 1975 by fertellers lâns om harren folksferhalen op bân op te nimmen en út te wurkjen. Hy sammele sa’n seistûzen en lei in seleksje dêrfan fêst yn in rige fan sân mânske boeken. It earste, De ring fan it ljocht, kaam út yn 1976, de oare seis alle jierren dêrnei ien.
Hillige en mytyske plakken
It Amelân wurdt ek wol neamd as in eilân dêr't in timpel stie foar de hillige Foste, in ferfoarming fan de namme Fosite. Op de fêstewâl lei tusken Ferwert en Wânswert it kleaster Fostwert. Sawol it kleaster Foswert as de tsjerke fan Nes hienen Johannes de Doper as patroan. By Nes leit de Willibrordsdobbe, dy't troch de minsken út de omkriten de 'hillige boarne' neamd waard.
Stasjon Amsterdam Sloterdijk
Skiednis
Yn 1983 waard it earste part fan in nij stasjon iepene, noardwestlik fan de besteande lokaasje, oan de yn dat jier iepene omlizzing fan de spoarline fia de Hemtunnel nei Saandam. Dit stasjon krige tydlik de namme "Sloterdijk Noard" ta ûnderskieding fan it stasjon oan de âlde line, dat "Sloterdijk Súd" hjitte soe. Nei't yn 1985 ek nije rûte fan de âlde line fia Sloterdijk Noard ree kaam, waard it stasjon "Sloterdijk Súd" sletten en bleau it hjoeddeistige stasjon Sloterdijk oer.
El Niño
Gefolgen
Ek yn de rest fan de wrâld is it effekt fan El Niño grut. Sa is berekkene dat de krêftige El Niño yn 1982-'83 wrâldwiid in skea fan 8,2 miljard dollar feroarsake hat. De lêste El Niño fan 1997-'98 hat neffens de Fiedsel- en Lânbouorganisaasje yn mear as sechtich lannen oanlieding jûn ta ekstreme waarsomstannichheden. Yn totaal binne 41 lannen troffen troch oerstreamings en 22 troch drûchte. De skea dy't de lêste El Niño feroarsake hat wie in mannichfâld fan it skeabedrach yn 1982-'83. Mar El Niño hat ek positive effekten. Sa komme der dan minder orkanen foar boppe de Atlantyske Oseaan en it Karibysk gebiet, en is de winter yn trochsneed minder strang yn it noarden fan de Feriene Steaten.
Piter Yedema
Yedema ferstoar op 21 april 2018 hommels oan in hertstilstân yn de âldens fan 76 jier yn it MCL.
The Obelisk Gate
Ynhâld
Neidiel is wol dat it ûntstean fan 'e kleau, dy't it iene superkontinint fan 'e wrâld midstwa spalte hat, in fyfde seizoen feroarsake hat dat tsientûzen jier duorje sil. Sa lang kin nimmen ûnder dy omstannichheden oerlibje, dat as it net slagget om 'e moanne wer yn syn fêste baan te krijen, sil al it libben op 'e wrâld útstjerre. De priis dy't Albaster betelje moatten hat foar de dingen dy't er dien hat, is dat er no mei elts gebrûk fan magy fierder ferstiennet. En syn ferstienne lichemsdielen wurde opiten troch syn helpster, de mysterieuze stieniter Antimonium. Albaster is sadwaande net by steat en foltôgje it projekt dat er úteinset hat, en is yn Castrima kommen om foar syn ferstjerren oan Essun te learen hoe't se de moanne fange moat. Hy is lykwols in alderferskriklikst minne learaar, dat Essun har ûnderrjocht giet tergjende stadich.