cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uldrik Bottema
Hy hie in tsiishannel yn Ljouwert oan it Suderplein en wie ienichst bern. Hy hat syn jild neilitten oan it in jier foar syn dea oprjochte museum Aldheidkeamer Uldrik Bottema yn Aldeboarn. Hy hat de iepening net mear meimakke, mar wist fan it wurk dat dien waard om it klear te meitsjen.
Mobile telefoan
Yn 2010 waarden der 1,4 miljard mobile telefoans ferkocht.
Andes
thumb|high|It Andesberchtme yn Súd-Amearika De Andes is in grutte langhalige rige bergen bylâns de westkant fan Súd-Amearika. It berchtme is likernôch 7.000 km lang, is op guon plakken 160 km breed en hat in hichte fan trochstrings 4.000 meter. De rige bergen rint foar it grutste part parallel oan de kust mei de Grutte Oseaan.
Fryske flagge
thumb|Flagge oan flaggestôk. thumb|Flagge oan flaggemêst. thumb|Flagge as [[Skoutingynsynje]] De Fryske flagge is: "Yn blau trije rjochtsskeane banen, mei dêrop sân reade pompeblêden, oardere twa, trije, twa." Dat tal fan sân banen en sân pompeblêden is in ferwizing nei de Sân Seelannen. De foarm fan de pompeblêden is presiis fêstlein; it meie gjin herten wêze.
Honoré de Balzac
Bibliografy
{{Kolommen3
Cliegg Lars
Cliegg Lars (útspr.: [ˈkliːɡ ˈlɑːɹz], likernôch: "kliik laarz") is in fiktyf personaazje fan minder belang út 'e Star Wars-franchise fan 'e Amerikaanske filmmakker George Lucas. Hy is in boer op 'e planeet Tatooine, dy't yntrodusearre waard yn 'e film Star Wars: Episode II – Attack of the Clones (2002). De rol fan Cliegg waard fertolke troch akteur Jack Thompson.
Heemstrastate (Oentsjerk)
Dêrnei kaam it yn besit fan de herfoarme gemeente. Yn 1931 krige it de bestemming as rêsthûs foar de âlderein yn Oentsjerk. De oprjochters fan de frijsinnich rêstoarde Heemstra State wiene de tsjerkfâdijen en tsjerkerieden fan de herfoarme gemeenten yn Aldtsjerk, Oentsjerk, Lekkum en Warten. Op 1 juny 1957 wennen der 30 minsken.
Cliegg Lars
Fiktive biografy
Koarte tiid letter komt Cliegg Lars te ferstjerren, mei't er troch it ferlies fan Shmi de wil om te libjen kwytrekke is. Syn pleats giet dêrnei oer op Owen en Beru.
Freddie Mercury
Sykte en ferstjerren
De rabberijen dat Freddy Mercury Aids hawwe soe, wurde mei it ferrin fan tiid hieltyd sterker. Hy kaam net in soad bûten. Yn de simmer fan 1991 ferskynde de fideoklip fan I'm going slightly mad, dêr't de sjonger wol yn te sjen wie. Mar hy hie in soad make-up op en in prúk. Dôchs wie wol te sjen dat er bot fermeagere wie. Doe kaam These are the days of our lives út. Dat soe de lêste klip wêze dêr't Freddy yn te sjen wie. It wie dúdlik te sjen dat Freddy slim siik wie. De klip einiget mei de wurden I still love you, wat in oade wie oan de fans fan Queen.
Hendrik Cannegieter
Libbensrin
Op de bibleteek fan de KNAW te Amsterdam wurdt in kopy bewarre fan syn hânskrift Domburgsche oudheden. Dit wie ornearre om útjûn te wurden mei platen nei tekeningen fan Hendrik van Schuylenburgh fan Romeinske foarwerpen, dy't yn 1647 fûn wienen, mar foar it grutste part ferlern gien wiene yn 1848 by in brân yn de tsjerke fan Domburg.
Roos Tarpals
Yn The Phantom Menace
Roos Tarpals is berne op 'e planeet Naboo. Hy begjint al jong in karriêre as militêr yn it leger fan 'e Gunganen en klimt troch de rangen op ta kaptein fan 'e wacht yn 'e ûnderwetterstêd Otoh Gunga, op 'e boaiem fan 'e Paongamar. As sadanich fiert er de opdracht fan 'e Gungaanske foaroanman baas Nass út om 'e knoffelige Jar Jar Binks omreden fan syn ûnopsetlike fernielsucht út 'e stêd te warjen. As dyselde ûnder de ynvaazje fan Naboo troch de Hannelsfederaasje weromkeart as gids foar de Jedi-ridders Qui-Gon Jinn en Obi-Wan Kenobi, nimt Tarpals him yn 'e hechten. Mar Jar Jar wurdt neitiid troch baas Nass oerdroegen oan master Qui-Gon.
Kastiel fan Loppem
Park
thumb|left|Doalhôf It park waard oarspronklik om 1800 hinne oanlein as in jardin anglo-chinois. Tagelyk mei de bou fan it kastiel feroare de Luikske túnarsjitekt Jean Gindra it park yn de Ingelske lânkskipsstyl. Yn 1873 waard neffens ûntwerp fan Albert en Ernest van Caloen in doalhôf oanplante dat bestiet út reade en griene hageboeken.
Roos Tarpals
Yn The Phantom Menace
Neitiid nimt kaptein Tarpals diel oan in oerwinningsparade troch de strjitten fan Theed, dêr't hy, Jar Jar, baas Nass en de Gungaanske soldaten lûd tajûchheid wurde troch de Nabooaanske befolking.
Yn The Clone Wars
Under de Kloane-oarloggen jout Tarpals, dy't tsjin dy tiid opklommen is ta de rang fan generaal, gehoar oan 'e oprop fan 'e Jedi-master Yoda, dy't freget om Gungaanske frijwilligers foar de striid op 'e planeet Mon Cala. Om't de Gunganen amfibyen binne, kinne se op 'e oseaanwrâld Mon Cala nammentlik better út 'e fuotten as minsken of in hiel soad oarsoartige bûtenierdske wêzens. Tarpals jout him by in detasjemint Gunganen, dat ûnder de nominale lieding fan ôffurdige Jar Jar Binks op Mon Cala meifjochtet mei de kloansoldatedûkers út it Grutte Leger fan 'e Republyk en de lânseigen Mon Calamari en Quarren tsjin 'e androïdelegers fan 'e separatistyske Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels.
Stasjon 't Harde
Stasjon 't Harde (Hde) is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp 't Harde yn de gemeente Elburch yn de provinsje Gelderlân. En waard iepene yn 1863 oan de Sintraalspoarwei (Utert-Sintraal - Kampen).
Belisarius
Lettere jierren
Op beskuldiging fan ûnbetrouberens waard Belisarius feroardield ta de finzenis. Mar omdat al it ryk mei swierrichheden te krijen hie oan de grinzen, waard al gau wer berop op him dien. Yn it easten wienen de Sassaniden wer op it oarlochspaad en yn it noarden waard de Balkan oerspield mei Slavyske stammen, omdat it meastepart fan de grinstroepen earne oars ynset wienen. Op wûnderbaarlike wize slagge Belisarius der yn om it leger op 'e nij te organisearjen en koed er de Slaven werom driuwe. Ut tankberens mocht er yn syn amt weromkomme. Koart dêrnei stoaren sawol de âlde keizer as de generaal.
Terziet
Yn Terziet steane ferskate fakwurkpleatsen en -huzen.
Semityske talen
Untwikkeling
Yn 'e Brûnstiid en Izertiid waarden Semityske talen yn it meastepart fan it Midden-Easten en Lyts-Aazje sprutsen. De ierst oerlevere Semityske talen wiene it Akkadysk fan Mesopotaamje en it Eblaïtysk fan Syrje, dy't allebeide bekend binne fan ynskripsjes dy't weromgeane oant de fiifentweintichste iuw f.Kr. It Akkadysk wie oarspronklik de taal fan it Akkadyske Ryk, dat bestie fan 2334 f.Kr. oant 2154 f.Kr. Letter foel it útinoar yn 'e dialekten Assyrysk en Babyloanysk, dy't sprutsen waarden yn it Assyryske Ryk, resp. it Babyloanyske Ryk. It Eblaïtysk wie de taal fan it beheindere Eblaïtyske Keninkryk.
Mei de opkomst fan 'e islaam, yn 'e sânde iuw, kaam it Arabysk, dat oant dy tiid alhiel net yn tel west hie, ynienen op, sawol as literêre taal, mar ek as sprektaal. It ferkrong in protte, mar net alle, oare Semityske talen yn it Midden-Easten. Sawol de Fruchtbere Healmoanne as Noard-Afrika waarden oerspield troch islamityske Arabieren fan it Arabysk Skiereilân, dy't de posysje fan it Arabysk dêr stevich ferankeren oan 'e Atlantyske Oseaan ta. Under druk fan it Arabysk begûnen ek de Arameeske talen stadichoan terrein priis te jaan, hoewol't in stikmannich dêrfan oan 'e dei fan hjoed ta sprutsen wurdt. Yn Egypte koe it Koptysk it úteinlik net foar it Arabysk oer hâlde, en stoar út as sprektaal. De Berbertalen fan 'e Magreb waarden meitiid tebekkrongen nei de berchgebieten of, yn it gefal fan 'e Tûarek-talen, nei it hert fan 'e Sahara. It Arabysk fersprate him ek nei Malta, en in skoft lang nei it Ibearysk Skiereilân en Sisylje. Nei de fal fan it Nubyske keninkryk Dongola, yn 'e fjirtjinde iuw, begûn it Arabysk him ek nei Sûdaan te fersprieden.
Underwilens hiene de Semityske talen dy't yn 'e achtste iuw f.Kr. oerstutsen wiene fan it Arabysk Skiereilân nei de Hoarn fan Afrika, harren dêr oer in grut gebiet ferspraat yn Eritreä en Etioopje. It Geëz wie de taal fan it Aksûmityske Ryk, dat bestie fan 'e Klassike Aldheid oant de Midsiuwen. Yn dyselde tiid ûntjoegen de Súdetiopyske talen har ta harren moderne foarm, ûnder swiere ynfloed fan 'e Kûsjityske talen. Sa ûntstie it Amhaarsk, wylst út it Geëz neitiid it Tigrinja fuortkaam. Mei de útwreiding fan Abessynje ûnder de Salomonityske Dynasty fersprate it Amhaarsk, dat earder in regionale taal sûnder folle oansjen west hie, him oer it hiele lân, wêrby't it sawol Semityske talen (lykas it Gafat) as net-Semityske talen (lykas it Weyto) ferkrong. Yn 'e tweintichste iuw waard mei de stifting fan 'e steat Israel, yn 1948, it útstoarne Hebriuwsk wer nij libben ynblaasd, dat al mear as tûzen jier in deade taal wie dy't inkeld noch op liturgysk mêd brûkt waard.
Sprekkers
Op it twadde plak komt it Amhaarsk, de nasjonale taal fan Etioopje, mei sa'n 25 miljoen memmetaalsprekkers, folge troch it Tigrinja, de nasjonale taal fan Eritreä, mei 7 miljoen en it Hebriuwsk, de nasjonale taal fan Israel, mei 5 miljoen. Fierders hat it Tigreesk, in minderheidstaal út Eritreä, goed 1 miljoen memmetaalsprekkers, en it Arameesk-Assyrysk, in minderheidstaal út noardlik Irak, 590.000 oant 830.000. It Malteesk, ta einbeslút, de nasjonale taal fan Malta, telde yn 2018 483.000 memmetaalsprekkers.
Www.goedfrysk.nl
thumb|right|300px| De foarsitter fan de Ried fan de Fryske Beweging, Jaap van der Bij, hat ornearre by in riedsgearkomste dat it Frysk tichter by de minsken komme moat. De hiemside fan goedfrysk is der de earste oanset fan.
Sacramento (Kalifornje)
Skiednis
Yn 1839 arrivearre de Switserske ymmigrant Johann August "John" Sutter, dy't mei tastimming fan de Meksikaanske oerheid deunby it hjoeddeistige Sacramento in partikuliere Switserske koloanje en delsetting stifte dy't er Nij-Helveesje neamde, mar dy't nei it haadgebou al rillegau bekend kaam te stean as Sutter's Fort. Yn 1840 begûn Sutter 2.000 fruitbeammen te plantsjen, wat it begjin foarme fan 'e lânbou yn 'e Sacramento-delling. Nei de Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch moast Meksiko it hjoeddeistige Kalifornje en it Amerikaanske Súdwesten yn 1848 by it Ferdrach fan Guadelupe Hidalgo oan 'e Feriene Steaten ôfstean.
Natasha Henstridge
thumb|Natasha Henstridge (2012) thumb||Natasha Henstridge yn 2009 Natasha Henstridge (Springdale (Newfoundland), 15 augustus 1974) is in Kanadeesk earder fotomodel en filmaktrise.
Fenus (planeet)
Moanne
Fan 1672 oant likernôch 1892 waard oannaam dat Fenus in moanne hie: Neith. Sûnt wurdt der oannaam dat Fenus net in moanne hat. Op it stuit hat de planeet al in sabeare satelyt, 2002 VE68. Om't dy net wier ynfongen is yn de swiertekrêft fan Fenus is dat lykwols net wier in moanne fan de planeet.
Rûgehuzen
Strjitten
Coenderssingel, Jan Jurjenssingel, Lutswâl, Rûchhústerwei, Tsjerkhôfleane.
It besjen wurdich
Efter de Coenderssingel stiet oan de ein fan in oprydleane it wyt plastere De Mottekamp, oarspronklik in jachthûs of bûtenferbliuw by in boereskuorre fan ûngefear 1880 dêr't de ôfkomst noch net helder fan is.
Dick Eisma
Biografy
Yn 1985 stapte er út it ûnderwiis en begûn doe as korrektor by de Friese Pers, de Friesland Post en de Afûk. Hy joech Fryske les by de Afûk en fersoarge dêr in grut tal publikaasjes op ûnderwiis- en taalmêd, wêrûnder samlingen sprekwurden. Hy wie mei oaren skepper en skriuwer fan kursusboeken A, B, C, Akte, Offisjeel ferkear, Taaleigen en Tiidwurden (letter mei Jan Popkema).
Italjaansk
Italjaansk is in Romaanske taal dy't oeral op de wrâld troch om-ende-by 65 miljoen minsken sprutsen wurdt. It is de offisjele taal fan Itaalje, San Marino, Fatikaanstêd en yn parten fan Switserlân. Yn de taal binne in soad dialekten te ûnderskieden.
Yorkshire
Bestjoerlike ienheden
Yn 1996 waard Humberside opheft en gearfoege mei in pear lytsere gebieten om it nije greefskip de East Riding of Yorkshire te foarmjen.
Thijsje Oenema
Earmbân as steunbetsjûging
By de wedstriden droech Team Continu it fierdere seizoen in pearse aarmbân mei dêrop in spesjaal teken foar Oenema, in ôflate fan de Vulcan Greet ("live long and prosper", libje lang, far wol) út Star Trek betocht troch Leonard Nimoy. Ek in soad oare riders út meardere lannen droegen de pearse earmbân by de wrâldbekerwedstriden yn Inzell en It Hearrenfean.
Medhuzen
Medhuzen is in buorskip by Easterwâlde yn de gemeente Eaststellingwerf. De namme komt ek foar as Medhuizen en Mathuizen en komt fan miede, healân.
Sidoanius Apollinaris
Sidoanius Apollinaris (5 novimber 431 – augustus 489) wie in Gallo-Romeinsk politikus, biskop en skriuwer. Syn oerlevere briefwikseling mei de grutten fan syn tiid binne ien fan ús wichtigste boarnen oer de skiednis fan de 5e iuw.
Libben
Sidoanius Apollinaris waard berne yn Lugdunum (Lyon) en groeide op yn in nommel Gallo-Romeinske famylje dy't yn Galje in soad lân hie. Hy waard ûnderwiisd troch de bêste learmasters fan syn tiid. Syn libben en freonskip brocht him yn it sintrum fan de macht yn Galje. Om-ende-by 452 boaske hy mei Papianilla, de dochter fan de Romeinske keizer Avitus.
briefwikseling
Fan Sidoanius Appolinaris binne in oantal briefwikselngen oerbleaun en de lofredes dy't er skreaun hat ta eare fan de Romeinske keizers. Hjirtroch witte wy in soad oer de omstannichheden fan it troch Germaanske ynfallers besette Galje, itjinge dat bard is en alderlei nijgjirrichheden oer de hearskers fan dy tiid.
Lombok (Noardwâlde)
Lombok is in buorskip yn de gemeente Weststellingwerf en leit yn de himrik fan Noardwâlde. Lombok leit yn it westen fan Noardwâlde-Súd.
De namme waard jûn nei de bluoddrige striid fan it Nederlânske koloniale leger op it Yndonsesyske eilân Lombok yn de jierren 1891-1895. Nei in lokale rúzje soe ien dy't yn Ynje west sein hawwe: "Ik liket hjir Lombok wol".
Ooij (Berg en Dal)
Skiednis
It doarp waard foar it earst neamd yn 1081 as de Oge, en betsjut "lân by it wetter". Ooij ûntjoech him yn de iere midsiuwen op heger lizzende grûnen oan de Waal. De toer fan de Nederlânske Herfoarme Tsjerke datearret út de ein fan de 15e iuw. De tsjerke waard tusken 1856 en 1858 fannijs ynrjochte. Oant 1818 hearde it plak ta it Keninkryk Prusen.
Sondel
Sondel is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, east fan de bosken. Oant 2014 lei it yn 'e gemeente Gaasterlân-Sleat. It doarp hat in lytse 400 ynwenners.
Strjitten
Beamkamp, Beuckenswykstrjitte, Delbuersterwei, It Gaastdyk, J Boomsmastrjitte, Krúspaad, Noarderreed, Sondelerdyk, Sondelerleane, Swaaigat.
Moarnsstjer
Morgenster
Termometer
Types
Der wurde meardere soarten brûkt:
Verné Lesche
Verné Lesche ferstoar op 21 april 2002, yn 'e âldens fan 84 jier.
Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen
De feriening Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) is op 19 desimber 1981 oprjochte yn kafee 'De Hinde' te Hylpen.
Fransiskus Ksavearius
Missy
Werom yn Goa yn 1552, gie hy fuortendaliks wer op reis nei Sina. Hy kaam oan yn Shang Ch'uan, in eilân tichtby Kanton, dêr wachte hy trije moanne om nei it fêstelân oer te stekken. Ksavearius waard siik en hy ferstoar op 3 desimber 1552. Syn lichem waard oerbrocht nei Goa en yn de katedraal begroeven.
Made in Heaven
Mother love is it lêste nûmer dat troch Freddie Mercury ynsongen is. A Winter's Tale is it lêste nûmer dat troch Mercury skreaun is. De cd einiget mei in 22 minuten duorjende farwol opdroegen oan Mercury. Dit nûmer stiet net op de albumhoes oanjûn, it is in saneamd ferburgen nûmer.
Nijkerkerveen
It is ûntstien om 1900, omdat men hjir rjochtsjen gie op de lânbou en feehâlderij. It doarp is al folle âlder mar waard doe benammen it Veen neamd. Nei 1900 kaam de namme Nijkerkerveen as offisjele namme. Yn de folksmûle wurdt it doarp noch wol 't Veen neamd.
Wytsingen
Drakaars
right|thumb|[[Langskip]] De Wytsingen hiene lichte boaten ta harren foldwaan dy't Drakaars neamd waarden en dêr't hurd mei fearn wurde koe. It wiene kundige skipbouwers dy't sawol grutte as lytse boaten bouden foar it ferfieren fan fracht (minsken, guod en fee) en ek om der kriich mei te fieren. De skippen dy't sy bouden, wiene lang en smel en hiene foar en efter deselde foarm. Sy wiene sa kundich boud, dat der sels mei op de Atlantyske Oseaan fearn wurde koe. De tochten dy't de Wytsingen makken, brochten harren sels nei Amearika.
Sudlike ekspânsje troch de Denen
De Deenske Wytsingen farden súdlik nei Ingelân, Flaanderen, Nederlân, Frankryk en Normandje. Yn 834 oermasteren sy foar it earst it doetiids wichtige hannelssintrum Dorestêd yn it tsjintwurdige Nederlân. By it Limburchske doarpke Asselt hienen sy in oantal jierren in fersterke kamp fan wêrút sy alle jierren op rôftocht gienen. Ek yn it oanbuorjende greefskip Flaanderen gienen de Deenske Wytsings tekear. Antwerpen waard yn 836 plondere. Dêrnei folge de Rûpelstreek mei de stêden Gint, Kortrijk, Doornik, Leuven en de Maasstreek.
De Griene Mole
thumb|250px|right|De Griene Mole De Griene Mole op De Jouwer waard om 1800 hinne boud. It moletype is in spinnekopmole op stelling, de ienige yn Fryslân. De funksje is poldermole. Eigener is de gemeente De Fryske Marren. It is in ryksmonumint.
Eastersk-katolisisme
It eastersk-katolisisme is in streaming binnen it eastersk kristendom dy't opmakke is út in rige tsjerken fan sawol nestoriaanske, oriïntaalsk-otterdokse as eastersk-otterdokse synjatuer. Se foarmje histoarysk noch teologysk in ienheid, en it iennichste dat al dy tsjerkgenoatskippen gemien hawwe, is dat se har as selsbestjoerende tsjerken mei behâld fan eigen eastersk-kristlike liturgy, teology en earetsjinst weriene hawwe mei de Roomsk-Katolike Tsjerke, yn folsleine kommuny ferkeare mei de Roomsk-Katolike Tsjerke en it gesach fan 'e paus fan Rome erkenne. Yn 'e measte gefallen giet it hjirby om ôfspjaltings fan nestoriaanske, oriïntaalsk-otterdokse en eastersk-otterdokse tsjerken, dy't njonken har fuortbesteane (lykas de Koptysk-Otterdokse Tsjerke njonken de Koptysk-Katolike Tsjerke). De eastersk-katolike tsjerken binne dan yn 'e regel (folle) lytser as de easterk-kristlike denominaasje dêr't se fan ôfspjalte binne. In útsûndering is de Maronityske Tsjerke, dy't yn syn gehiel eastersk-katolyk is.
Bedriuwsekonomy
De bank is de wichtichste ynstelling foar it beteljen of ûntfangen fan jild fan oare bedriuwen of ynstellingen. Grutte bedriuwen of ynstellingen hawwe in spesjale ôfdieling, de Treasury ôfdieling, dy't him dêrmei dwaande hâldt. It kontante jild (de cash flow) wurdt ferwurke troch it cash management.
Keep Yourself Alive
Keep Yourself Alive is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen yn 1972 yn de Trident studio en útbrocht op Queen, it debútalbum fan Queen út 1973. Keep Yourself Alive wie it earste nûmer op it album en waard op 6 july 1973 útbrocht as earste single fan Queen.
Sinnestelsel
Dwerchplaneten
Njonken de acht planeten binne der yn ús sinnestelsel noch in tal dwerchplaneten. Yn de astroidengurl is dat Seres, yn de Kuipergurl binne dat Pluto en Charon en djipper yn de gurl binne der noch mear, mûglik in lytse sechtich.
Jan van Bijlert
Jan van Bijlert wie de soan fan in glêsskilder en gie oan 't wurk yn de wurkpleats fan Abraham Bloemaert yn Utert. Hy reizge nei Frankryk en Itaalje. Yn 1621 wie er yn Rome ien fan de oprjochters fan de Bentvueghels. Yn 1624 wie er werom yn Utert en dêr hat er de rest fan syn libben wenne en arbeide. Yn 1634 waard er regint fan it Sint-Jobsgasthûs.
Skathûs
thumb|Skathûs fan de Menkemaboarch thumb|Skathûs by Verhildersum In skathûs is fan oarsprong de feestâl dy't by in Grinslanner boarch of in Drintske havesate hearde.
Romulus Augustulus
right|thumb|Romulus Augustulus. Romulus Augustulus, ek wol Romulus Augustus of Flavius Romulus (om-ende-by 460 - nei 507?), wie de lêste keizer fan it Westromeinske Ryk. De namme Augustulus, eins in bynamme, is it ferlytsingswurd fan Augustus, en betsjut sokssawat as keizerke.
Tafeltennis op de Olympyske Simmerspullen 1992
Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it tafeltennis medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1992.
Hilverbeek
1634 - 1758
Yn 1658 erft syn dochter Alida (1616-1686) it diel mei de hofstee Hilverbeek, en syn soan Joan (1613-1670) it diel mei pleats Stofbergen. Hja neamt yn har testamint de namme Hilverbeek (Hilferbeecq).
1758
Nei it ferstjerren fan syn widdo yn 1758 wurdt it hûs troch de famylje iepenbier ferkocht. De nije eigener is Coenraad Jacob de Leeuw, dy't in Ingelske tún oanlizze lit. De Leeuwenlaan is nei him neamd. Yn 1761 keapet er Spiegelrust derby. Letter wreidet hy syn lângoed noch mear út. Hy ferstjert yn 1791. Nei it ferstjerren fan syn frou Jacoba Arendina Meulenaar yn 1896 wurdt har neef Hendrik Muilman eigener. Hy lit it koetshús en de túnmanswente oan beide kanten foan it foarplein ôfbrekke. Fan 1816 oant 1820 wurdt it hûs as loazjemint brûkt troch Hendrik Smiers, in Leienske keapman.
1826 - 1933
Mear as in iuw lang wurdt Hilverbeek bewenne troch de family Six. Jonkhear Hendrik Six is de earste eigener, hy lit in oranjery bouwe. Yn 1845 wurde Noard- en Súd-Wolfsbergen oan it lângoed tafoege.
Boele Bregman
Syn libben waard foar in grut part bepaald troch syn ûnderfiningen yn de Twadde Wrâldoarloch, syn berop as leadjitter en syn swakke sûnens. Yn de oarloch waard er belutsen by it ferset, mar hy waard nei de oarloch krektas syn heit leadjitter. Nei in earste hertoanfal yn 1956 koe er it wurk net mear dwaan en Boele waard beropskeunstner. Troch syn wrakseljen mei de oarloch en de eangst foar gaos en leechte kin er ta de eksistinsjalisten rekkene wurde. Syn wurken geane dan ek meast oer de fraach fan goed en kwea en de sin fan it bestean. Tegearre mei keunstners út de omkriten fan It Hearrenfean as Sjoerd de Vries en Sies Bleeker socht er nei in earlike besiele keunst, mei romte foar minsklike emoasjes as pine, wille of fertriet.
Syn wurk heart ta it bêste fan wat der yn Fryslân makke waard. Bregman hat in wichtige ynfloed hân op in soad jonge keunstners yn Fryslân, wêrûnder Mare van der Woude. Nei 1970 hat er net folle mear eksposearre. De provinsje Fryslân en de gemeente Ljouwert kochten wurk fan him oan. Ek Museum Belvédère op It Hearrenfean en it Karmelkleaster yn Drachten hawwe wurk fan Bregman.
Camstrastate 1 (Wurdum)
De Camstrastins moat der al foar 1453 stien hawwe. Rienck (Renick) Camstra, de oerpake fan de wettergeus Foppe Camstra, wenne op dizze stins. Rienck wie yn 1453 grytman fan Ljouwerteradiel. De gritenij Ljouwerteradiel lei om de stêd Ljouwert hinne. Der wienen gauris twisten tusken de stêd Ljouwert en de gritenij Ljouwerteradiel. De striid ferhurde mei de rivaliteit tusken de Skieringers en de Fetkeapers. Rienck Camstra stie oan de kant fan de Skieringers. Hy sneuvele yin 1461 yn in gefjocht tsjin de Fetkeapers by it doarp Eagmaryp. Rienk Camstra soe as earste persoan de gefolgen fan it brûken fan buskrûd ûnderfûn hawwe. Hy wie de earste Fryske haadling dy't deade waard troch in kûgel, ôfsketten mei buskrûd.
Nei de ferwoasting fan de stins, liet Wietse Camstra, in neef fan Foppe, in hûs sette yn 1549 op it âlde steed fan de stins. Op de tekening stiet gjin stins ôfbylde, mar in hearehûs. Wietse stoar sûnder bern en it hûs kaam yn besit fan Hessel Bootsma, byneamd Hessel de Bline, dy't oant doe ta op de State Twixel ûnder Reduzum wenne hie.
Kortenhoef
It Wapen
De gemeente fierde offisjeel gjin wapen, wol waard it wapen fan de lykneamde hearlikheid brûkt (16 april 1839):
Jan fan Beieren
Jan fan Beieren wie in soan fan Albrecht fan Beieren en Margareta fan Brieg. Hy troude mei Elisabet fan Görlitz, wêrtroch't hy hartoch fan Lúksemboarch waard.
Quito
It Plaza de La Independencia, it sintrale plein fan Quito, leit op in hichte fan 2800 m; it makket Kwito de twds heechst lizzende regearingstêd fan de wrâld (nei La Paz, Bolivia).
Koarte skiednis
Nei de ferôvering troch de Inka's wie Quito neist Kûzko en Kajamarka (beide yn it Perû fan no) in stêd fan belang yn it Inkaryk. De stêd waard it sintrum fan keizer Atahualpa syn ryk; hy rekke yn oarloch mei syn broer Huaskar dy't fanút Kuzko operearre. Under de ferovering troch de Spanjerts yn 1534 waard de stêd oant de grûn ta ôfbaarnd, mar fannijs stifte ûnder de namme Muy noble y muy leal ciudad de San Francisco de Quito ('Tige heechsteande en tige loyale stêd fan Sint Fransiskus fan Quito').
Hûs Bijma
De Mepsche
De Mepsche hie allegeduerigen jildpine en wie yn 1753 twongen om de boarch te ferkeapjen. It hûs en de rjochten kamen doe yn hannen fan syn sweager, Edzard Alberda fan Bloemersma. Letter waard de boarch bewenne troch meardere boargemasters fan de gemeente Oldekerk.
Golf fan Panama
De golf hat sels ek wer in tal lytsere baaien, de Panamabaai yn it noarden, de Golf fan Parita yn it westen en de Golf fan San Miguel yn it easten.It gebiet hat in pear eilannen en in stikmannich wichtige havens, sa as Panama-Stêd, La Palma en Chitrè.
Johan Zuidema
Johan Zuidema (De Westereen, 21 septimber 1948) is in Frysk âld-proffuotballer. Hy spile de measte fan syn wedstriden as oanfaller, mar hat oan de ein fan syn karriêre ek as ferdigener fuotballe.
Fuotbalkarriêre
By FK Twinte makke Zuidema in bêste perioade troch. Yn syn earste jier by Twinte waard de klup twadde yn de Earedifyzje. In seizoen letter, 1974/1975, behelle hy mei de ploech it tredde plak yn de kompetysje, en waard yn de UEFA Kup de finale helle neidat ûnder oare it Italjaanske Juventus ferslein waard. Yn de útwedstriid mei Juventus makke Zuidema it ienichste doelpunt fan de wedstriid wêrtroch Twinte de finale fan it toernoai helle. Uteinlik waard de finale wol ferlern fan Borussia Mönchengladbach.
St. Paul (Minnesota)
Skiednis
Yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw fungearre St. Paul as de poarte ta de frontier fan Minnesota en ta it Dakota-territoarium, mei't it de lêste stêd oan 'e bopperin fan 'e Mississippy wie dy't de steamboaten noch oandwaan koene (om't de hege rivierkliffen de rivierwâlen streamop ûntagonklik makken). Yn dy snuorje stie de St. Paul ek wol bekend as "De Lêste Stêd fan it Easten". Op 20 augustus 1904 rjochte slim swierwaar, mank geand mei ferskate tornado's, yn 'e binnenstêd fan St. Paul foar $1,8 miljoen (yn hjoeddeisk jild $45,5 miljoen) oan skea oan. Oan 'e ein fan 'e Fjetnamoarloch, mids jierren santich, setten tsientûzenen Hmong-flechtlingen út Fjetnam en Laos (dy't de Amerikanen yn 'e oarloch stipe hiene) harren nei wenjen yn St. Paul. Yn 2004 makken de Hmong 10% fan 'e befolking fan 'e stêd út.
W.C. Fields
Yn 1936 moast Fields in skoft mei syn wurk ophâlde troch sykte, dy't ferslimme waard troch syn alkoholisme. (Sitaat taskreaun oan Fields: "I can't stand water because of the things fish do in it."). Nei behanneling foar delirium tremens kaam er wêrom yn 1938 mei radiowurk en yn 1940 spile er mei Mae West yn My little Chickadee.
Mûntsebuorren
Mûntsebuorren is in delsetting en fjildnamme súd fan Hieslum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Monnikeburen, Monnikepollen Muckhuis of Terpoorte. De lêste wie in bekend oarde, in úthôf fan it kleaster Lidlum, dêr't abt Eelke Liaukema yn de 14e iuw fermoarde waard troch losbannige muontsen. Mooglik hie kleaster Fulda besittings yn Hieslum. Ek yn Holwert en Blije wie in muontsehûs.
Ljouwerter Lyseum
Underwiisfoarmen
De VMBO ôfdieling is sûnt it skoaljier 2010-2011 fuorthelle fan dizze lokaasje, dêfoar is de ISK yn it plak kommen. De ISK hat in eigen fleugel yn de skoalle, hat in eigen lessentabel en dosinteteam. It lesprogram bestiet fral út it Nederlânsk, mar ek fakken as maatskippijlear, gymnastyk en in byldzjend fak steane op it program.
Albert Assies
Hy soe op 1 novimber 1981 mei betiid pinsjoen gean, mar goed in moanne earder stoar er yn de âldens fan 64 jier oan in hertoanfal.
Douwe Komter
Hy wie de soan fan in begoedige Ljouwerter keapman. Douwe Komter sluet him yn 1897 oan by in groepke skilders yn de 'Oude Brouwerij' oan de Torenlaan in Blaricum, by Co Breman, Derk Meeles en Elias Stark. Dy keunstners wurde rekkene ta de twadde generaasje fan de Larenske Skoalle.
Laurel en Hardy
Stan Laurel stoar op 23 febrewaris, 1965; Oliver Hardy op 7 augustus, 1957.
Lângoed It Oranjewâld
Ruilferkaveling
As gefolch fan de ruilferkaveling Midden Tsjonger waard in diel fan it NW túndiel rûge. Hjirtroch wie de barokke tún net mear yntakt.
Tearns
Skiednis
De namme fan de brêge oer de Nauwe Greons dy't Tearns mei Himpens ferbûn wie oxena brids’, Aldfrysk foar 'oksebrêge'. Der is al yn 'e midsiuwen sprake fan in ‘oxena brids’ yn 'e himrik fan Himpens. Eartiids waarden de kij dêr oer de Nauwe Greons setten. In yn it Aldfrysk opstelde oarkonde van 21 july 1463 neamt dy brêge, dy't grif al wat eastliker lei as de hjoeddeiske brêge. thumb|250px|left|Auckemastate Tearns en Himpens wiene eartiids twa tige lytse selsstannige parochydoarpen, dy't nei de reformaasje yn 1603 gearfoege waarden. De kearn fan Tearns lei yn it ferline folle westliker, op it plak dêr't tsjintwurdich de oergong nei Goutum oer de Drachtsterwei leit. Tearns wie in terpdoarp en hie in eigen tsjerke, dy't yn de twadde helte fan de 18e iuw ôfbrutsen waard. De klokkestoel dy't de tsjerke ferfong waard yn 1872 ôfbrutsen nei't it doarp him nei de rjochting fan Himpens ûntwikkele hie. It tsjerkhôf en de terp is neitiid ôfgroeven. Súdlik fan de tsjerke stie de Auckamastate.
Reuzeberchtme
thumb|De Sniekop thumb|Alpine fegetaasje op de Riesenkamm (1400 m), east fan de Sniekop
Pilgrimz
Pilgrimz wie in Deenske hardrock band oprjochte yn 1998 yn Nykøbing Falster. Yn 2008 brocht de band it album Boar Riders út. De band mjukste hardrock mei eleminten út de metal enpunk. Yn 2013 wie it nei twa albums definityf ôfrûn mei de band.
Katedraal fan Metz
Brânskilderde ramen
De katedraal besit it grutste oerflak fan âld brânskildere glês yn ien gebou. De ramen stamme fan Hermann von Münster (14e iuw) en Valentin Bousch (16e iuw). Yn de 20e iuw foege Marc Chagall tusken 1958 en 1968 trije ramen ta oan de kolleksje. Roger Bissière en Jacques Villon makken ûntwerpen foar mear ramen, wêrûnder dy fan de kapel fan it Hillich Sakramint.
Tafeltennis op de Olympyske Simmerspullen 1988
Medaljespegel
De top seis fan lannen dy't by it tafeltennis medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1992.
Dyami Millarson
Libben
Millarson learde yn 2018 it Skiermûntseagersk mei syn ynternasjonale freonegroep. It wie harren doel om de taal wer cool te meitsjen. De Telegraaf gie mei harren nei it eilân ta en die ferslach dat se de taal sa goed as de lêste sprekkers yn 'e macht hiene, alhoewol't se net earder op it eilân west hiene. De eilanners seine sels dat hja op it eilân bliuwe mochten, om't hja wol echte eilanners liken. Millarson hat in mearke mei de titel "Trooi reuzen op ús eilaun" skreaun. Op 26 septimber 2019 ferskynde er foar Jeropeeske Dei fan 'e Talen as "talendokter" yn it telefyzjeprogramma Man Bijt Hond en learde er it Skiermûntseagersk oan minsken op strjitte (it wie te hearren dat er it Skiermûntseagersk goed yn 'e macht hie). Hy sei oan it ein fan it clipje dat de dei in sukses wie.
Yn septimber 2018 waarden Millarson en Ho yn Hylpen as "taalhelden" ûnthelle. De Hylpers wiene bot ferrast dat it duo him yn 'e Hylper taal ferdjippe hie. Millarson joech oan dat de taalsituaasje yn Hylpen slimmer wie as er oarspronklik tocht hie. Hy woe net dat de taal fan Hylpen lykas it Molkwardersk útstjerre soe. Hy foege dêroan ta dat it Hylpersk it lêste oerbliuwsel wie fan it meast argayske Frysk út 'e regio. Ut it ûndersyk fan Millarson en Ho yn 2018 docht bliken dat it Hylpersk in tige behâldend taal is.
Slotpleats (Bakkefean)
Histoarje
De Slotpleats waard yn 1668, tsien jier nei it graven fan de feart, oanlein. Grytman Tjaerd fan Aylva liet it bûten, it Blauhûs neamd, bouwe. Hy die soks mei stiennen fan de stins dy't by Mariënhôf, in úthôf fan it kleaster Mariëngaarde by Hallum, stie. De minsken hiene it oer it Blauhûs fanwege de blauwe glazuere pannen dy't foar it dak brûkt waarden. It Blauhûs waard yn 1838 ôfbrutsen. Yn 1818 ferriisde efter it Blauhûs in lângoedwenning, dy't yn 1920 ferboud is ta de hjoeddeiske foarm fan it teehûs De Slotpleats.
Skâns
Yn it gebiet leit in skâns. Dy is yn âlde steat werombrocht. It sil hjir nei alle gedachten om in oefenskâns gean dy't nea in militêre betsjutting hân hat. Hy is troch de wiskundige Johann Hermann Knoop ûntwurpen.
Menkemaboarch
Skiednis
De oarsprong fan de hjoeddeiske boarch leit ein fjirtjinde, begjin fyftjinde iuw. Oannomd wurdt dat foar de boarch op itselde steed al in stienhûs stien hat: Yn in gevelstien út 1614 stiet te lêzen ''Anno 1400 is Menckemahuis vernelt. Anno 1614 dorch Gods gnade gereparert.'' Om deselde tiid (1400) waarden mear boargen fernield, wat derop wiist dat dizze bewearing oannimlik is. De earste Menkema dy't neamd wurdt is 'redger' (rjochter) Eppo Menkema yn 1376. De ienige oare Menkema's dy't neamd wurde binne Rypke Mennekumma (1465) en Eylart Menckema (1489). Om 1489 is de boarch mooglik yn hannen fan in frou Bywe to Stedum fan Nittersum, omdat dy doe redger wie op it Menkemahûs yn Uithuizen. Fan in dokumint fan oerdracht is lykwols neat bekend. Mooglik kaam dit troch in houlik tusken Teteke Nittersum en Egbert Clant Menkema, wêrtroch't it hûs (krektas Nittersum om deselde tiid) yn hannen kaam fan de famylje Clant. Egbert wie Spaansgesind en syn dochter troude mei Verdugo syn plakferfangend steedhâlder Antoni de Cocquel. Syn soan Osebrandt erve de boarch en waard yn 1593 oansteld as redger. In jier letter wist hy de boarch te behâlden troch de eed fan trou te ûndertekenjen oan it nije bewâld nei de Reduksje fan Grins (22 july 1594). Yn 1614, doe't hy foar de twadde kear troud wie ( mei Josina Manninga) liet hy de boarch ferbouwe. De boarch bestie oant dan ta út in rjochthoekich gebou, dat fan foarôf besjoen linksefter it hjoeddeiske gebou stiet. Hy liet der in grut stik oan fêst bouwe sadat it in iepen u-foarm krige, wêrby't de yngong oan de lofterside makke waard. thumb|De boarch op de kaart fan [[Theodorus Beckeringh (1781)]] De boarch is yn 1682 yn it besit komd fan de famylje Alberda, dy't sûnttiids ek wol Alberda fan Menkema neamd waard. Unico Alberda hat de boarch om 1700 yngreven ferboud.
Hjoeddeiske boarch
Tsjintwurdich is de boarch in museum en jout it in byld fan it libben fan de Grinslanner jonkers yn de santjinde en achttjinde iuw. De byhearrende tún is opnij ynrjochte as in achttjinde-iuwske Hollânske tún. Yn de tún stiet ien fan de pear orizjinele doalhôven yn Nederlân.
Abraham Bloemaert
right|thumb|350px|Boerehiem, Gemäldegalerie Berlyn
Hoarnstersweach
Gea
Yn de Midsiuwen is it lân wierskynlik útjûn troch de biskop fan Utert of in lânhearre, wêrby't elk doarp in stik lân krige fan de Tsjonger oant it fean yn it noarden. Oan 'e súdkant fan dy wei rûnen healannen nei de fallei fan de Tsjonger. De stripen lân stienen heaks op de wei. De ikkers leinen foaral noardlik fan de wei.
Jacob Botke
Libben
De beneaming stinzeplanten, dy't troch Dr. Jacob Botke yn 1932 foar it earst brûkt waard, is mooglik ynspirearre troch it feit dat de bewenners fan Feanwâlden it by de Skierstins groeiende Haarlimmer klokkespul mei stinzeblomkes oantsjutten. Jacob Botke wie troud mei Blijke de Groot (1882-1965). It pear krige twa bern: Taeke Jitze Botke (1901 - 1990), de lettere fersetsman, keunstsamler en skriuwer, en Lijsbet Botke (1904-1988).
Hoarnstersweach
Feanterij en Untginnen
Troch in artikel yn de krante De Telegraaf, sosjalistyske keamerleden fan Skoatterlân yn de Twadde Keamer, in Polygoon-filmke út 1926, presintaasjes mei glêsplaten waarden de tastannen lanlik bekend. De Opboukommisje (Commissie voor de opbouw van Oost-Schoterland) fan 1928/1929 is oprjochte nei besite fan minister Kan yn 1927 en nei foarbyld fan Emmen. Doe binne der ek lânarbeidershuzen boud, wêrfan’t oan de Dekemawei en it Rogmonepaad noch in pear te finen binne. De Griene Krúspost wie by de kristlike skoalle. De wyksusters en –baaksters fan it Griene Krús leinen tûzenen besiken it jier ôf oan siken, memmen yn ferwachting en minsken mei tbc. De memmen kamen mei har bern nei it konsultaasjeburo. Se krigen ek memmekursussen. Fan 1932 ôf hâlde ds. Retel aksjes wêrby't guod út hiel Nederlân ynsammele waard. It wie foar krystpakketten foar de minsken dy't yn in spithutte op de heide wennen of oan de wiken yn hoallen yn de liemen wâlen dy't meastentiids mei pealtsjes, planken en kisthout betimmere waarden. (de 'heidsjers' en de 'wyksters' of 'swarten'). De liemen wâlen by de wiken en lâns de Skoatterlânske Kompanjonsfeart binne wei helle en it heechfean der ûnder is mei baggelbakken ta turf makke.
Tsjerken
''Specificatie van de patroens landen in Hornsterswaegh. In den eersten in Frans Jan Boelens lant twee roeden hoeijlandts, streckende van die voor maedtsloot in den Cuijnder, de weerderinge omtrent acht stuvers. In Tijedger Roeleffs landt twee roeden, streckende van dat Heerenfeen in die Cuijnder, omtrent thien stuvers daestimatie sjaers. Noch ses roeden landts, streckende van die feenscheijdinge int Cuijnder diept, naestlandet aen de oestersijde Andries Pijers ende an de westersijde Saecke Wijttens aerffgenaemen, de werdieringe omtrent een philips gulden. Hijer lecht op thijen lijeuwedaelers van XXXV stuvers ende XXV slecht daelers van dartich stuvers tstuck. Item een acker landts in salige Claes [...] s landt, streckende van dat Heerenfeen in den Cuijnder, doet sjaers toe rente acht stuvers. Noch twee ackers landts omtrent vier roeden hiedtlandt, aen de oestersijde Harmen Steewens ende aen de westersijde Jan Broers aerffgenaemen, streckende van tHeerenfeen in den Cuijnder, doen nijet toe rente vermidts dlas[ten van] waeteren ende heerenweghen. Een halff dachmadt hoeijlandts hieten de Halve hem, de Cuijnder ten oesten ende Jan Oeds ten westen, doet sjaers toe rente [...] stuvers. Aldus bij Rommart Pijers, stellinck, ende Frans Jan Boeles, kerckvoegdt, aengegeven.''
Skoallen
250px|right|thumb|Iepenbiere legere skoalle, 15e wyk Oan 1836 wie dêr in winterskoalle. Dy skoalle stie oan de wei tsjinoer wêr't in 1951 de pleats fan Steunebrink wie. Masters wiene û.o. Tomes Tomesen, Wybe Wymers, Wytse Taerdts, Jan Bees, Pier Jans, Evert Fockes, Jan Everts en Andries Wybes Ruzardi. Fan de 27 manlju út Hoarnstersweach dy't op 10 desimber 1811 harren efternamme fêstlizze sette 5 in krúske. ‘de Vries’ is populêr.
Bylden
Byld fan 2008 troch Bertus Inia op de hoeke fan de Aise Bruggenswei mei de “Skoatterlânskewei” by de skoalle “It Bûtenplak” dat stelt de libbensrin fan bern foar, yn en nei de skoalleperioade.
Mienskip
De “Omtinker” hat as doel de fraach fan de boarger te helpe oersette yn soarchfragen en it fine fan in oplossing. De “Omtinker” docht dit troch te helpen by it helder krijen fan de soarchfraach fan in bewenner. Bepaalt oft it ferlet troch de bewenner sels dien kin wurde of troch frijwilligers of troch betelle, profesjonele organisaasjes. Om it ferlet yn te folje bemiddelt de “Omtinker” tusken boargers, frijwilligers en organisaasjes. De "Omtinker" hiet no de "Meitinker".
Iepenbier ferfier
Line fan Qbuzz:
Nij-Sweden
Healwei de 17e iuw wie Sweden in Jeropeeske grutmacht wurden, mei territoria yn it Ruslân, Finlân, Dútslân, Estlân en Letlân fan no. Om de Ingelske en Frânske hannelsmonopoaljes yn Noard-Amearika te omsilen, waard yn 1637 in hannelsmaatskipppij oprjochte dy't yn hannen wie fan Sweedske, Dútske en Nederlânske oandielhâlders. De earste twa skippen mei kolonisten fearen yn 1637 út Göteborg wei en kamen yn maart 1638 by de Delawarebaai oan; dat gebiet wie opeaske troch Nij-Nederlân. De Sweden en Finnen bouden Fort Christina, neamd nei keninginne Kristina fan Sweden, op it plak dêr't no de stêd Wilmington (Delaware) leit.
Yn 1654 besochten de Sweden om de Nederlânske koloanje te feroverjen troch Fort Casimir te besetten, mar gûverneur Peter Stuyvesant sloech yn 1655 werom en naam de twa Sweedske forten yn, sadat Nij-Sweden by de Nederlânske koloanje kaam. De Sweden hâlden bewesten de Delaware wol frijwat autonomy, oant Nij-Nederlân yn oktober 1664 ferslein waard troch de Ingelsken en de koloanje ophold te bestean (festlein yn it Ferdrach fan Westminster yn 1674). Yn 1682 waard it gebiet troch William Penn offisjeel oan de steat Pennsylvania taheakke.
Kompjûterprogramma
In kompjûterprogramma of software befettet koartsein alle opdrachten, skreaun yn in programmear-/kompjûtertaal, dy't nedich binne om de kompjûter ta hanneljen oan te setten. No kin de masine gjin taal útinoar hâlde mar wol koaden en dêrom binne alle opdrachten oerset yn de bypassende ien-/nulkoaden. De ferwurkingsienheid lêst dy ien-/nulkoaden yn ien lange rige efterinoar. Dat soe in kilometerlang ferhaal wurde en dêrfandinne is sa'n rige opdield yn in oantal triemmen. De programmeartaal soarget derfoar dat dy triemmen ûnderling ferbûn of loskeppele wurde kinne.
Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer
thumb|Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, 1913 Jhr. Edzard Tjarda van Starkenborgh Stachouwer (Maarssefean, 21 febrewaris 1859 — De Haach, 18 jannewaris 1936) wie in Grinzer jonkhear en notarissoan, dy't dat amt ek sels ferfolde en yn 1900 boargemaster fan Grins waard.
Fraksjefoarsitter
Nederlân
De fraksjefoarsitter is net perfoast foarsitter fan de fraksjegearkomsten. By guon partijen docht in oar dat, sadat de fraksjefoarsitter de hannen frij hat om mei te dwaan oan it debat. Meastal wurdt de fraksjefoarsitter bystien troch in fisefraksjefoarsitter, dy't ferantwurdlik is foar it ûnderhâlden fan de fraksjedissipline.
Hein Buisman
Hein Buisman Stichting
In oar part fan Buisman syn erfenis wie ornearre foar it behâlden fan it monumintaal erfguod yn Harns. Dêr hie Buisman ferkate monumintale pânen, sa as De Blauwe Hand in monumintaal pakhûs, dat er restaurearje liet en dat in kultuerele bestemming krige. De njoggen oare wenten, dy't er besiet, woe er ûnderbrige yn in stichting. Foardat it safier wie rekke Buisman lykwols út de tiid. Syn beneisten fierden syn plannen dêrnei út. Yn 1964 waard de Stichting Oud-Harlingen oprjochte, dy't in stik as wat moannen letter, yn jannewaris 1965 de namme "Hein Buisman Stichting" krige.
Donald Duck
Karakter
Donald Duck wurdt foar it earst neamd, as in freon fan Mickey Mûs, yn 1931 yn "More HooZoo", mar earst 9 juny 1934, yn "The Little Hen", waard er ek tekene, as in einfûgel mei in blau matroazepakje, en in net al te bêst karakter.
Friese Koerier
De earste haadredakteuren wienen Sjoerd van der Schaaf, en Fedde Schurer dy't letter allinnch haadrekteur waard. Dêrnei waard Laurens ten Cate haadredakteur. De (wat linkse) krante waard meast om It Hearrenfean hinne en yn súd-, súdeast en midden-Fryslân lêzen troch sa'n 20.000 abonnees (1958). De krante waard ek lêzen yn súdwest Drinte en de Kop fan Oerisel.
Fjoerdún
De Fjoerdún is in fjoertoer op it Fjoerboetsdún op Flylân.
Hebriuwsk
Nijhebriuwsk
Underwilens hie him oan it begjin fan 'e njoggentjinde iuw yn Jeruzalim, dêr't Joaden út alle wynrjochtings gearkloften, in foarm fan sprutsen Hebriuwsk ûntjûn foar ûnderlinge kommunikaasje, benammen mei it each op 'e hannel. Dy nije sprektaal wie oant op beskate hichte in pidgintaal, dêr't kenners fan it 'echte' Hebriuwsk op delseagen. Doe't yn 1881 de aktivist Eliëzer Ben-Jehûda út Wyt-Ruslân wei nei Palestina emigrearre, dat doedestiden diel útmakke fan it Osmaanske Ryk, joech er him dêr by de Joadske nasjonale beweging. De weroplibbing fan it Hebriuwsk as memmetaal wie benammen oan syn krewearjen te tankjen.
Hoewol't in protte oare Joaden net folle yn 'e ideeën fan Ben-Jehûda seagen, of se sels feroardielen as godslasterlik (om't it Hebriuwsk de hillige taal fan 'e Torah wie en dêrom ûngaadlik foar fulgêr gebrûk as aldendeiske sprektaal), begriepen in soad Joadske ymmigranten yn Palestina ek wol dat der in lingua franca komme moast dy't se brûke koene foar ûnderlinge kommunikaasje. De ymmigranten hiene nammentlik in grut tal ferskillende talen as memmetaal: Joadske talen as Jiddysk, Sefardysk (ek wol Ladino neamd), foarmen fan Judeo-Arabysk en Judeo-Arameesk, mar ek talen fan 'e lannen dêr't se berne wiene, lykas Russysk, Frânsk, Perzysk en Arabysk. Sadwaande waard der in Komitee foar de Hebriuwske Taal oprjochte (dat nei 1948 de Akademy fan 'e Hebriuwske Taal fan 'e Hebriuwske Universiteit fan Jeruzalim wurde soe). Troch it wurk fan Ben-Jehûda en it Komitee wie it Hebriuwsk tsjin 'e tiid dat yn 1914 de Earste Wrâldoarloch útbriek in hiel ein op slach om 'e wichtichste taal fan 'e Joadske mienskip yn Palestina te wurden. Allinne de leden fan 'e âlde jisjûv (de Joaden dy't al foar de opkomst fan it sionisme yn Palestina wennen) en inkele gassidyske sekten (benammen dy ûnder it bewâld fan 'e Satmar-dynasty) wegeren Hebriuwsk te sprekken en holden fêst oan it Jiddysk.
Gebrûk as liturgyske taal
As sprutsen taal hat it Hebriuwsk iuwenlang in deade taal west, dy't foar de Joaden langer gjin memmetaal mear wie. Yn 'e joadske godstsjinst bleau de taal lykwols yn gebrûk en waard er altyd ûnderwiisd. Fanwegen de grutte Joadske diaspora, dy't hast de hiele wrâld omfettet, binne der yn it gebrûk fan it Hebriuwsk as liturgyske taal ferskate dúdlik ûnderskate útspraken ûntstien: De ferskillende útspraken fan it liturgysk Hebriuwsk wurde noch altyd brûkt by de earetsjinst yn 'e synagoge en by religieuze stúdzje, sawol yn Israel as dêrbûten, mar foar it meastepart troch lju dy't gjin memmetaalsprekkers fan it Hebriuwsk binne. Sels as wól war dien wurdt om 'e Sefardyske útspraak oer te nimmen út respekt foar it Nijhebriuwsk, behâldt it liturgysk Hebriuwsk yn sokke gefallen noch in dúdlik Asjkenazysk of Mizrahysk substraat. Guon tradisjonalistyske Israeeljers, dy't wól it Hebriuwsk as memmetaal hawwe, brûke lykwols in ôfwikende liturgyske útspraak foar it opsizzen fan gebedens, sa't roomske kristenen soms Latyn brûke ynstee fan harren memmetaal.
Tal sprekkers
Der wiene anno 2017 wrâldwiid 9 miljoen sprekkers fan it Hebriuwsk. Dêrfan sprieken 5 miljoen minsken dy taal as memmetaal, benammen yn Israel. Nochris 4 miljoen minsken sprieken it Hebriuwsk as twadde taal, fan wa de helte, 2 miljoen, floeiend. De Feriene Steaten wiene it lân mei de measte Hebriuwsksprekkers nei Israel: 220.000 minsken, foar it meastepart emigranten út Israel.
Fokalen
Fierders omfiemet it Hebriuwsk de folgjende fokalen, dy't yn 'e skreaune foarm fan 'e taal net of op oanpaste wize ta utering komme, mei't der gjin aparte letters foar besteane:
Hudsonbaai
Ekonomy
thumb|right|280px|De Arktyske Brêge
Paleis Het Loo
Arsjitektuer
Sûnt 8 jannewaris 2018 waard it paleis fannijs restaurearre dêr't it om needsaaklik ûnderhâld en útwreiding fan besikersfasiliteiten gie.
Rinke Tolman
Sjoernalist
Om troch de tiid te kommen begûn Tolman filmbesprekkingen skriuwen foar it wykblêd De Groene Amsterdammer en boekbesprekkingen foar it blêd Op de Hoogte: maandschrift voor de huiskamer. Al gau begûn er ek natuersketsen te skriuwen foar de NRC. Yn 1918 krige er in tydlike baan by it Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad op de redaksje bûtenlân. Hy learde ferskate frjemde talen, wat letter te pas kaam doe't er Noarske, Sweedske en Deenske natuerboeken oersette. Nei 't er in fêste betrekking krige by it Utrechts Dagblad, fêstige er him mei Käthe yn de stêd Utert. In skoftke letter ferhuzen se nei Den Dolder. Yn 1922 ferhuze it pear nei in wenning oan de Nieuweweg yn Soest. Yn 1920 waarden syn natuerfeuilletons út it Utrechts Dagblad bondele as De bloei der seizoenen en útjûn by Oosthoek. Doe't Tolman beneamd waard ta redakteur bûtenlân, koed er ferhúzje fan de Nieuweweg nei Huize Vredehof oan de Bosstraat yn Soest. Yn 1934 waard haadredakteur Ritter, freon en beskermhear fan Tolman, opfolge troch dr. Loohuis, dy't dúdlik pro-Dútske sympatyen hie. Dat late derta dat Tolman syn baan opsizze moast.
Dichter
Aaisiker wie ik, angler, fûgler, blommeploitser.
Soest
Yn Soest stie earder oan de Smitswei de Rinke Tolmanskoalle. Op it plak fan de skoalle stiet tsjintwurdich in breed edukatyf sintrum. Der is ek in Rinke Tolmanpaad dat fan de Parkleane nei de Koloanjewei rint, oan de râne fan de Engh.
Heak om Ljouwert
Yn 2008 leit dizze ferbining noch fuort ten suden en westen fan Ljouwert, wat soarget foar ferkearsopstoppingen yn de spits troch ferminging fan trochgeand ferkear mei ferkear dat de stêd yn en út giet. Boppedat rint de wei no dwers troch it gebiet wêr't de kommende jierren wurke wurdt oan it nije stedsdiel De Súdlannen, dat ûnderdiel is fan de ferstêdlikingsopjefte oant 2020 dy't Ljouwert steld is troch it Ryk en de provinsje Fryslân.