cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paterswoldsemar
Beskriuwing
De Paterswoldsemar is in part fan de Drintsk-Grinzer marrekrite. At de Hoarnsemar meirekkene wurdt, is it 270 ha grut. Oan de eastkant is de Paterwolsemar mei de skutslûs de Nijveensterkolk ferbûn mei it Hoarnsedjip, in oerbliuwsel fan de Drintske Aa, en sa ek mei it Noard-Willemskanaal. Oer it dykje neist it Hoarnsedjip, de Hoarnsedyk, rint it Piterpaad. Oan de súdkant wurdt de mar begrinzge troch de Marwei, de dyk fan Haren nei Paterswolde. Besuden dêrfan leit it Friese Veen.
Ferdivedaasje
Oant de jierren 1970 wie der oan de Meerweg in boarterstún en oant yn de jierren 1950 wie der oan de westkant fan de mar in swimbad. Letter koe der allinich noflik swommen wurde by it Slakke-eilân, om't dêr in frijwat sânige boaiem is.
King of Kings (film út 1961)
Untfangst
Noch negativer wie it blêd Time, dat King of Kings omskreau as "sûnder mis de flauste, ûnoprjochtste, ûnnoazelste en alderferskriklikst fulgêrste fan alle grutte Bibelferhalen dy't Hollywood yn it lêste desennium ferteld hat." En yn The Washington Post liet Richard L. Coe King of Kings ôfrinne as "in film dy't nea makke wurde moatten hie" omreden fan it beslút fan 'e makkers om Jezus te presintearjen as "in universeel, ûnkontroversjeel figuer". Neffens Coe wie "it fuortsnijen fan Syn dynamyske, revolúsjonêre konsepten" itselde as "Syn reis op 'e ierde ta in hol ritueel meitsje, in sinleas mearke […]."
Jean-Baptiste Charcot
Libben
Letter ferkende Jean-Baptiste Charcot Rockall yn 1921 en East-Grienlân en Svalbard fan 1925 oant 1936. Hy stoar yn 1936 doe't de Pourquoi-Pas? in swier waar fergie foar de kust fan Yslân. Ta oantins fan Charcot waard yn 1936 in monumint oprjochte yn Reykjavík, fan byldhouwer Einar Jónsson en noch ien fan Ríkarður Jónsson yn 1952.
Fresia
Hartochdom Fresia
Under it bewâld fan Karel de Grutte waard yn 804 it Fryske rjocht optekene yn de Lex Frisionum dy't fan tapassing wie op in Hartochdom Fresia dat har útstrekke fan de Sinkfal yn Flaanderen, oant de Weser yn Dútslân.
Strjitten fan Aldskoat
De Strjitten fan Aldskoat:
Broeretsjerke (Swol)
Skiednis
Yn 1465 waard op dat plak in Dominikanekleaster stifte, dy't doe justjes bûten de stedsgrêften lei. By it kleaster waard in tsjerke oanboud. Yn 1580 waard it kleaster sletten en fan 1640 waard de tsjerke foar protestantske tsjinsten holden. Fan likernôch 1760 brûkte de Joadske mienskip fan Swol parten fan it kleaster as synagoge. Dêr is hjoed-de-dei it ArtEZ-Konservatoarium yn fêstige. Yn 1983 waard de tsjerke sletten foar tsjerketsjinsten en dêrnei kaam it gebou leech te stean.
Schipbeek
Dêrnei rint de beek lâns Ahaus, om Graes hinne en troch Alstätte (hjir Alstätter Aa neamd) om by Buurse de grins mei Nederlân te passearen. Fanôf de grins stiet de beek bekend as Buurserbeek. De beek rint ten suden fan Haaksbergen del en passeart by Rietmolen de grins tusken de provinsjes Oerisel en Gelderlân. Hjirby passeart de beek by Haaksbergen de Oostendorper wettermole, ek wol Grevemölle neamd. Dit is de âldste dûbele wettermole fan Nederlân (ynbedriuwstelling 1548). De hjoeddeiske mole is foar it meastepart út 1634, doe't de mole nei ferwoasting yn de Tachtichjierrige Oarloch werboud wie. De oaljemole waard dêrnei yn 1946 troch heech wetter nochris fernield, wêrnei't de gemeente Haaksbergen de mole kompleet werbouwe liet en restaureare. Sûnt 1988 is de mole wer folop yn it wurk.
Britske Eilannen
Fierder besteane der noch in hiele protte middelgrutte oant lytse eilannen, dy't ta de Britske eilannen rekkene wurde. De grutste binne:
Wanneljen fan in eilân
Lange tiid waard tocht dat al ús eilannen nei ferrin fan tiid yn de mûning fan de Eems ferdwine soenen, mar op it ein fan de 20e iuw die bliken dat der ek sânwinst oan de westkant fan de eilannen wêze kin. En soenen in de rin fan millenniums de hjoeddeiske eilannen al nei it easten ferdwine, dan moatte we oannimme dat oan it begjin fan de rige oare eilannen it gat wer folle soenen. Sa binne de Heakse grûnen safolle woeksen dat de Noarderheaks no eins al net mear as in plaat beskôge wurde kin. Sa feroaret it byld fan in weiwannelende rige eilannen yn ien fan eilannen dy't foarby wannele, wylst de rige altyd bliuwt.
Keninkryk East-Anglia
thumb|left|115px| Wapen fan East Anglia thumb|250px|Lizzing fan East-Anglia It Keninkryk East-Anglia wie ien fan de tradisjonele Angelsaksyske keninkriken yn Ingelân, dy't mei-inoar wol de heptargy neamd wurde. Sa't de namme al seit, wie it it gebiet fan eastlike Angelen.
It ryk ûntstie om 520 hinne troch de gearfoeging fan it noardlike en súdlike folk, dêr't de nammen fan noch werom te kennen binne yn dy fan de greefskippen Norfolk en Suffolk. Ek in part fan it tsjintwurdige Cambridgeshire wie part fan East Anglia en ek it Eilân fan Ely.
Ramallah
Skiednis
De Israelyske oerheid sette útein mei it bouwen fan Joadske delsettings om Ramallah hinne, lykas Beit-El en Psagot. Dat behindere fierdere stedsútwreiding fan Ramallah en snie it ôf fan omlizzende Arabyske doarpen. Doe't de tsjinstân dêrfoar grutter waard, waarden ynwenners fan Ramallah dy't lid fan de Palestynske Befrijingsorganisaasje (PLO) wiene oppakt of nei oanbuorjende lannen ferballe. Yn desimber 1987 bruts in grutte rebûlje, dy't bekend as de Palestynske Intifada kaam te stean, tsjin de Israelyske besetting út.
John Speed
Syn atlas The Theatre of the Empire of Great Britaine ferskynde ek yn 1611. It hie kaarten fan greefskippen yn Ingelân en Wales en in tal kaarten fan Ierlân en ien fan Skotlân, faak mei fersierde stedsplattegrûnen. In grut part fan de kaarten liet er yn Amsterdam gravearje yn it atelier fan syn freon Jodocus Hondius.
In werútjefte fan syn atlas ferskynde yn 1953-1954 mei de titel ''John Speed's England. A Coloured Facsimile of the Maps and Text''. Printen fan syn kaarten wol men noch graach hawwe, fral om op te hingjen.
Slot Stolzenfels
Skiednis
Yn de jierren 1242 oant 1259 liet de Trierer aartsbiskop Arnold II fan Isenburg it kastiel Stolzenfels bouwe op in helling oan de Ryn. Oan de oare kant fan de Ryn stiet it yn 1232 boude kastiel Lahneck, dat op it grûngebiet fan 'e karfoarsten fan Mainz foel en de noardlikste bûtenpost fan dat karfoarstedom wie. Fan it âlde Stolzenfels datearret noch de fiifhoekige hege toer, dy't yn 1248 boud en letter nochris ferhege waard. Aartsbiskop Boudewyn fan Lúksemboarch liet it kastiel om 1300 hinne ta in tolkastiel fan Kar-Trier útwreidzje en ferbûn it kastiel doe mei muorren oan de delsetting, dy't oan de igge fan de Ryn lei. Yn 'e jierren 1388-1418 wreiden de aartsbiskoppen Kuno en Werner fan Falkenstein Stolzenfels út mei in wentoer en in paleis oan 'e kant fan 'e Ryn. De funksje fan tolkastiel rekke Stolzenfels yn 1412 kwyt doe't it yn 1371 troch Kuno boude kastiel Kunostein by Neuwied dy taak oernaam. Kunostein stie op it plak dêr't tusken 1759 en 1764 it Slot Engers boud waard. thumb|left|De ruïne yn 1840 Yn de Tritichjierrige Oarloch waard Stolzenfels yn 1632 ynearsten troch Sweedske troepen beset en dêrnei twaris twa jier lang (yn 1634 en 1646) troch de Frânsen. Nei de ferneatiging fan it kastiel yn 1689 troch de Frânsen yn 'e Njoggenjierrige Oarloch rekke de ruïne fan it kastiel de oardel iuw dêrnei jimmeroan mear yn it neagean. Yn de Frânske tiid (1794-1814) waard it eigendom fan de ruïne oerdroegen oan 'e stêd Koblenz, dy't de ruïne op syn beurt yn 1815 oan kroanprins Freark Willem fan Prusen joech, de lettere kening Freark Willem IV. Hy akseptearre de skinking lykwols pas yn 1823, fuort nei syn houlik mei Elisabeth Ludovika fan Beieren. Dat beslút waard oanfitere troch syn entûsjasme foar it romantyske lânskip en it begjin fan 'e weropbou fan kastiel Rheinstein troch syn neef Freark fan Prusen.
Weropbou
It neogoatyske kastiel is ien fan 'e moaiste gebouwen fan de saneamde Rynromantyk, in keunst- en kulturele beweging fan de Romantyk, weryn't it Rynlânskip mei syn sêgen en myten sintraal stiene en dy't yn dy tiid in grutte ynfloed op de Dútske kultuer útoefene. Sûnt 2002 foarmet it kastiel Stolzenfels in ûnderdiel fan it UNESCO-wrâlderfgoed Boppe-Middenryndelling.
Desidearius Erasmus
Wurken
Erasmus is fral bekend fan syn boek Moriae Encomium (De Lof fan de Healwizens). Dat wurk is in satire op alderhande misstannen út syn tiid. Yn it boek lit er de allegoaryske Healwizens dingen sizze dy't yn dy tiid nuodlik nei foarren te bringen wienen. De humor yn it stik helle de skerpe kantsjes der lykwols wat ôf, dat dat wurk waard wol akseptearre, as yn alle gefallen tolerearre.
Thom Mercuur
Sûnt 1971 konservator fan gemeentemuseum 't Coopmanshûs yn Frjentsjer. Yn it earstoan keunsthanneler yn Ljouwert en It Hearrenfean. Dêr skode er al opfallende keunstners nei foaren, wêrûnder Jentje van der Sloot.
Colmschate
Skiednis
Hast it hiele skoutamt Kolmenschate bestie út sângrûnen mei grutte stikken heide. Foar de measte bewenners wie de lânbou (rogge, bokweet, hjouwer, garst) it wichtichste middel fan bestean. Dêrneist waard der op lytse skeal noch wat fee hâlden. Op meardere plakken yn it skoutamt waard izererts fûn. Dit erts waard ûnder oare ferwurke ta potten, kachels en kanonnen. Dizze produkten waarden in soad nei Dútslân ferkocht en oer de Schipbeek en de Regge dêrhinne brocht.
Eugénie fan Montijo
Komôf en titulatuer
Eugénie fan Montijo waard yn 1826 berne yn Granada, in stêd yn 'e Spaanske regio Andalûsje, as doña María Eugenia Ignacia Augustina de Palafox y Kirkpatrick. Hja wie in dochter fan don Cipriano de Palafox y Portocarrero (1785-1839), in grande fan Spanje fan Kastyljaansk komôf, dy't de 14e markys fan Ardales wie en ek de 17e markys fan Moya, de 13e markys fan la Algaba, de 8e greve fan Ablitas, de 9e greve fan Montijo, de 15e greve fan Teba en de 8e greve fan Fuentidueña. Her mem wie Cipriano syn heal-Skotske en kwart-Belgyske frou María Manuela Enriqueta Kirkpatrick de Closbourn y de Grevigné (1794-1879), in dochter fan 'e Skotske ealman William Kirkpatrick of Closeburn (1764-1837), dy't de Amerikaanske konsul yn Málaga en letter in gruthanneler yn wyn wie, en dy syn frou Marie-Françoise de Grevigné (1769-18??), dy't wer in dochter wie fan Henri baron fan Grevigné, in ealman út it Prinsbisdom Luik, en dy syn Spaanske frou doña Francisca Antonia de Gallegos.
Houlik
It houlik kaam der nei oansjenlike aktiviteit om in gaadlike oarehelte foar de nije keizer te sykjen yn 'e foarm fan in telch út ien fan 'e âlde kenings- of keizershuzen fan Jeropa. Napoleon syn úteinlike kar sinnige syn famylje, syn regear en syn hofhâlding min, om't men har fan te leech komôf fûn en ornearre dat de keizer himsels fergoaide. Wat har posysje net holp wie dat it Eugénie tige swier foel om it libben te skinken oan in troanopfolger. In miskream yn 1853, dy't kaam nei in fearnsjier swierwêzen, makke har benaud. Uteinlik skonk se op 16 maart 1856, nei twa dagen yn 'e weeën lein te hawwen, it libben oan in soan, Napoléon Eugène Louis Jean Joseph Bonaparte.
Publyk libben
Eugénie wie strang roomsk-katolyk en oer it algemien konservatyf, en har ynfloed neutralisearre ornaris de liberale nigings fan 'e keizer sels. Se wie in stânheft oanhingster fan 'e lear fan it ultramontanisme, dat de macht en privileezjes fan 'e paus ferdigenet, ynklusyf de wrâldske macht dy't de paus doedestiden oer de Pauslike Steat yn sintraal Itaalje útoefene. Dêrmei kearde se har fûleindich tsjin 'e yn 'e Risorgimento (1848-1871) befochten ienwurding fan Itaalje. Dêrnjonken wie Eugénie ek in foarfjochtster foar frouljusrjochten; sa sette se it Frânske Ministearje fan Underwiis ûnder druk om 'e earste universitêre diploma oan in frou út te rikken en besocht se om 'e nocht om 'e skriuwster George Sand as earste froulike lid de Académie Française binnen te loadsen. Eugénie krige de skuld op 'e lea skood fan 'e jammerdearlik ferrûne Frânske yntervinsje yn Meksiko, dy't einige mei de romleaze nederlaach fan 'e Frânske troepen tsjin 'e Meksikaanske frijheidsstriders fan Benito Juárez en de terjochtstelling fan 'e troch de Frânsen op 'e troan holpen Meksikaanske keizer Maksimiliaan I.
Rol yn 'e Frânsk-Dútske Oarloch
Nei in nije nederlaach yn 'e Slach by Sedan joech Napoleon III him oer oan 'e Dútsers. It nijs fan syn kapitulaasje berikte Parys op 3 septimber. Doe't se hearde dat har man, soan en it hiele Frânske leger no yn kriichsfinzenskip wiene, ûntstiek Eugénie yn grutte grime en frege har lûdop ôf wêrom't de keizer net selsmoard dien hie en oft er net besefte hoe'n skande oft er oer himsels en syn hûs brocht hie troch him oer te jaan. Letter, doe't in fijannige kliber folk gearklofte by de Tuileryen en it tsjinstfolk en de stêf fan it paleis útnaaide, gloep Eugénie mei in hofdame troch in sydyngong nei bûten ta en socht se beskûl by har Amerikaanske toskedokter, Thomas W. Evans. Dyselde begelate har nei Deauville, oan 'e kust fan It Kanaal, en dêrwei stiek se op 7 septimber op it jacht fan in Britske funksjonaris oer nei Ingelân.
Slangen
Der besteane sa'n 3150 ferskate soarten slangen, wêrfan't ûngefear 15% fergiftich is. Slangen bewege har altiten op it liif en de hûd is hielendal bedutsen mei skobben. Oare typyske skaaimerken binne it ûntbrekken fan beweechbere Eachlidden en de oanpaste peargewize organen as de longen en de nieren.
Fay Weldon
Fay Weldon waard 1931 yn Ingelân berne as Franklin Birkinshaw, yn in literêre famylje: sawol har pake Edgar Jepson as ek har mem Margaret (ûnder pseudonym Pearl Bellairs) wienen skriuwer. Doe't hja fiif wiken âld wie gie hja mei har mem werom nei Nij-Seelân. Weldon wenne oant har fjirtjinde yn Auckland, dêr't har heit dokter wie, mar nei de skieding fan har âlden ferfarre Weldon mei har mem en har suster Jane naar Ingelân. Har heit hat hja nea wer sjoen.
Weldon gong nei de Universiteit fan St. Andrews yn Skotlân, dêr't hja psychology en ekonomy studearre, mar ferfarre nei Londen doe't hja in bern krigen hie wylst sy net troud wie. Koart skoft dêrnei boaske hja oan Ronald Bateman, in 20 jier âldere learaar, en ferhuze nei Acton yn Londen. It pear gie lykwols twa jier letter út elkoar. Weldon gie oan 't wurk yn de reklame om mei har soantsje troch de tiid te kommen.
Op har 29e, yn 1962, moete hja Ronald Weldon, in antykhanneler. Sy trouden en krigen trije soannen. Weldon sette yn dy tiid útein mei skriuwen foar radio en tv. Yn 1967, publisearre sy hat earste roman: The Fat Woman's joke. Yn de neifolgjende 30 jierren boude se in súksesfolle karriêre as skriuwster op. Weldon publisearre goed twieintich romans, en boppedat ferskate bondels mei koarte ferhalen, films en artikels yn kranten en tydskriften, en hja waard in ferneamd gesicht en stim by de BBC.
Sint-Anne
De buorskippen Stêd-Niks en De Oasthoek (lyts diel) hearre ek by Sint-Anne. Earder hearde Nij Altena ek by Sint-Anne, mar dat is sûnt 2006 in selsstannich doarp.
Hawker Seahawk
thumb|Seahawk mei opklapte fleugels De Hawker Seahawk wie in ienpersoans jachtfleanmasine ornearre foar operaasje fan fleandekskippen ôf. It tastel waard boud fan de Ingelske firma’s Hawker Aircraft en Armstrong Withworth Aircraft. De Seahawk waard healwei de jierren ’50 brûkt.
Douwe Miedema
Douwe Miedema (Akkrum, 12 augustus 1900 - It Hearrenfean, 23 febrewaris 1978) wie sjoernalist by de Friese Koerier en it Nieuwsblad van het Noorden oant 1965.
Peymastate (Hantumhuzen)
thumb|Peymastate Peymastate stie noard fan Hantumhuzen yn de gemeente Dongeradiel, oan de wei nei Wierum. Op it stee stiet yn 2010 in pleats.
Mariager
Mariager is in plak en eardere gemeente yn Denemark oan de Mariagerfjord. It plak hat 2.503 ynwenners (2006). Sûnt de weryndieling fan 2007 is it in part fan de gemeente Mariagerfjord. Mariager is stifte yn de 15e iuw en waard neamd nei 'Us Leaffrouwe Maria'.
Turkwaze (kleur)
Assosjaasjes
Tsjintwurdich wurde de ealstien turkoais en de kleur turkwaze sterk assosjearre mei de koepels en it ynterieur fan grutte moskeeën yn Iraan, Afganistan, de Sintraalaziatyske republiken (Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgyzje en Kazachstan) en yn it súdeasten fan Jeropeesk-Ruslân.
George Slenitz
De 'oerste kapitein' wurdt ús beskreaun as ien dy't, lykas Nittert Foks, fan tige grut stal en kêft west hawwe moat; in oefene en ûnferfeard kriichsman, dêrby lykwols pronkerich en frij as in echte lânsfeint út syn tiid. Dierber wied er by syn binde dy't letter fannijs ferskynd liket wêzen yn de Swarte Heap, ± 1516 oanfierd troch oaren as Siegmund fan Sichaw.
McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
Wilens hawwe de Amerikaanske striidkrêften al in stikmannich jierren de ferbettere en sterkere ferzje yn gebrûk: de F/A-18E/F Super Hornet.
Technyske feiten
1 Hi-Lo-Lo-Hi-Profyl mei 4 × GBU-31 + 2 × AIM-9 + 2 × ekstra tanks fan 1.800 l
Rintjemastins
thumb|Rintjema 1970 thumb|Rintjema 2010 Rintjemastins, ek: Rintjema Groot Stins of Riemkema te Hantumhuzen yn de gemeente Dongeradiel stie oan de wei nei Wierum. Fan de stins en letter state is neat werom te finen, yn 2010 stiet op it stee in pleats.
Nei alle gedachten ûntstien yn de 14e en 15e iuw. Yn de 13e iuw wurde faker ynwenners neamd út Hantumhuzen. Sa wienen om it jier 1200 in Hessel en Wibrand fan Hantumhuzen besibbe oan de Ljouwerter eallju Jelgera fan Jelgerhuis en Cammingha fan Cambuur. Oan it begjin fan de 15e iuw wurde Thiallama huse en Ulfarda huse neamd, tagelyk mei Jield Elingha, grif wenjend op Elinga. Oare aadlike huzen wienen Popta en Rintjema. Yn 1664 waard ek Banga (FC1) as edele state oanjûn, mar in stins of midsiuwsk lânhûs wurdt dêr net neamd.
Rintjema wurdt yn 1543 as Rynthyma zate neamd. Yn 1511 ferpachte Rentske Antez te Kollum it goed oan Pybe Rentzie(ma). Yn 1543 waard út dit goed in rinte fan fiif arentsgûnen betelle oan de pastorije fan Hantumhuzen.
Besançon
Renêssânse
thumb|Porte Noire en katedraal Saint-Jean thumb|left|Gesicht op Besançon trch [[Pierre d'Argent (1575)]] Yn de fyftjinde iuw kaam Besançon ûnder de ynfloed fan de hartoggen fan Boergonje. Nei it houlik fan Marije fan Boergonje en keizer Maksimiliaan I waard de stêd winliken in liengoed fan de Habsburgers. Yn 1519 waard Karel V, harren pake-en-beppesizzer, keizer fan it Hillige Roomske Ryk en hartoch fan Boergonje. BesanFn mei it Franche-Comté kaam ûnder syn hearskippij. Yn 1526 krige de stêd it rjocht munten te slaan. Alle munten dy't slein waarden, hiene de namme fan Karel V.
Yn 1674 kaam de stêd definityf oan Frankryk, nei't it Franche-Comté by de Frede fan Nimwegen yn 1678 oan Frankryk tawiisd waard. Besançon waard it bestjoerlike sintrum fan de provinsje. Vauban ûntwikkele de Spaanske fêstingwurken fierder en de Sitadel fan Besançon waard yn 1711 lang om let foarme. Ek it ferdigeningswurk om de stêd hinne waard ferbettere.
Autoferfier
Besançon wurdt betsjinne troch de autodyk A36 dy't Boergonje mei de Elzas ferbynt. De nasjonale dyk 57 ferbynt de stêd yn it noarden mei Metz, Nancy en Vesoul en yn it suden mei Pontarlier en de grins mei Switserlân.
Yn 1996 waard in autotunnel ûnder de sitadel iepene en tusken 2003 en 2009 waard yn it westen in ringwei om de stêd hinne oanlein.
Holokaust
Medyske eksperiminten
Hy wurke meast mei Sigeunerbern. Hy soe har snuobbersguod en boartersguod jaan, en persoanlik nei de gaskeamer liede. Hja neamden him Omke Mengele. Vera Alexander wie in Joadin dy't yn Auschwitz finzen wie en naam 50 bern foar har noed:
Albrecht Dürer
Biografy
Dürer syn famylje kaam út Hongarije en ferdútske de famyljenamme fan Thürer nei Dürer. Heit Albrecht wie goudsmid. Hy troude mei de dochter fan syn patroan. It pear krige leafst 18 bern, wêrfan't Albrecht de twadde wie.
Yn 1505 gie Dürer foar de twadde kear nei Itaalje. Dêr soe er him mear en mear talizze op it skilderjen fan wurken op linnen. Yn 1506 kaam hy wer oan yn Venetië en soe dêr sawat in jier bliuwe. Dürer syn gravueres wiene doe al tige bekend en syn wurk waard rûnom neifolge. Hy soe yn Venetië in tal masterwurken skilderje.
Wol wurke Dürer yn dy jierren hurd oan syn boeken, alhoewol hy gjin grut skriuwerstalint hie. Hy slagge der yn om by syn libben twa te publisearjen, wêrfan dy oer geometry en perspektyf lang in standertwurk bliuwe soe. Nei syn ferstjerren yn 1528 ferskynde syn stúdzje oer de minsklike proporsjes.
The Matrix (franchise)
Dokumintêre
The Matrix Revisited is in dokumintêre fan spylfilmlingte oer de produksje fan 'e film The Matrix. Dizze efter-de-skermendokumintêre waard op 20 novimber 2001 direkt-op-fideo útbrocht troch Warner Bros. De film waard regissearre troch Josh Oreck en produsearre troch Eric Matthies.
Trojaanske Oarloch
250px|thumb||right|Kaart fan Troaje (Troas) en omkriten
Wie
De buorskip waard yn de 14e iuw neamd mei de nammen Norther Hee, yn 1439 Hwe, yn 1448 Weye, yn 1511 as Hwee en Huwee en yn 1718 as Wie.
Wevelgem
Wevelgem is in gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat sa'n 31.000 ynwenners. It plak Wevelgem leit oan de Leie, dy't de grins foarmet mei it doarp Lauwe, in dielgemeente fan Menen.
De lêste tiid is it beboude gebiet fan Wevelgem tige útwreide. In soad ynwenners wurkje yn Kortrijk.
Cornelius Rogge (1932-2023)
Biografy
Cornelius Rogge waard grutbrocht yn in teosofysk gesin en de teosofy behearske syn opfettingen oer libben en dea.
Wyk by Duerstede
Toerisme
thumb|right|360px|[[Kastiel Duerstede]]
Wetterskip Polder Boekhorst
It Wetterskip Polder Boekhorst wie fan 1657 oant 1979 in wetterskip yn de gemeente Foarhout, yn de provinsje Súd-Hollân. De polder wie in ôfskieding fan de Swetterpolder ûnder Noardwyk en ûntstie nei it graven fan de Haarlimmer Trekfeart. It wetterskip wie ferantwurdlik foar de ferfeanting, drûchlizzing en wetterhúshâlding yn de polder.
Rynlânsk kapitalisme
It Rynlânsk kapitalisme (ek wol Rynlânsk model) is in ekonomysk systeem dêr't sawol de polityk as de finansjele wrâld yn behelle is. De grûnslach fan it Rynlânsk kapitalisme is de krêft fan de mienskip, de maatskiplike konsensus, in aktive rol fan de steat, en it tinken oer in langere tiid.
Natalja Estemirova
Natalja Estemirova waard op 15 july 2009 foar har wente yn de Tsjetsjeenske haadstêd Grozny ûntfierd en deselde deis noch ombrocht mei twa kûgels troch de holle. Dat barde yn in bosk yn de omkriten fan it doarp Gasi-Jurt yn it rayon Nazran fan de buorrepublyk Ingoesjeesje
Popmastins
Skiednis
De stins stiet net op âld kaartmateriaal en der binne ek gjin ôfbyldingen bewarre bleaun, wêrtroch't ûnmooglik wat sein wurde kin oer it uterlik fan de stins. By de Popmastins stie in kapel, de ienpoarte, dêr't no kafee-restaurant de Boschplaat stiet. Efter dy kapel wie in begraafplak en de wei foar dy kapel hjit no ek noch de "lykwei."
It wapen fan de Skylger Popma's ferskilt fan dat fan de Fryske Popma's, meidat der in Davidstjer (poalstjer) neist de leelje stiet.
Prekmoereesk
thumb|right|250px|Prekmoereeske kalinder ([[1931).]] It Prekmoereesk is in dialekt fan it Sloveensk. It makket diel út fan it skift fan de Slavyske talen. It wurdt sprutsen troch sa'n 80.000 minsken, dy't wenje yn 'e Prekmoerje-regio fan Sloveenje en oangrinzgjende dielen fan Eastenryk en Hongarije (Vendvidék, by Szentgotthárd). Ek binne der Sloveenske emigranten yn Kanada, Dútslân en de Feriene Steaten dy't it dialekt noch sprekke.
Nijekleaster (Skearnegoutum)
Yn 1578 waard it kleaster platbaarnd troch de geuzen. Yn 1956 binne resten fan it kleaster opgroeven. Ta neitins oan de nonnen stiet yn Skearnegoutum it keunstwurk 'De nonnen fan it Nijkleaster'.
Oostrozebeke
Oostrozebeke (West-Flaamsk: Ôostrôzebeke) is in stêd en gemeente yn de Belgyske provinsje West-Flaanderen. De gemeente hat goed 7.900 ynwenners en wurdt yn de folksmûle oantsjutten as "Rosebeke".
Katolisisme
It katolisisme is de grutste streaming yn sawol it westersk kristendom, as it kristendom as gehiel. De namme is ôflaat fan it wurd katolyk en komt út it Gryksk (καθολικός-ή-όν - katholikos), wat algemien of universeel betsjut.
Sigerswâld (Tytsjerksteradiel)
Yn de midsiuwen wie Sigerswâld in tsjerkedoarp. De parochy waard betsjinne troch de pastoar fan Garyp. De tsjerke rekke al foar 1500 yn de nederklits, mar yn 1482 waard dêr it kleaster Sinaï stifte troch regularissen dy't út Hoarn flechte wienen. It kleaster kaam ta bloei en hat oant 1580 bestien doe't Roomske tsjerken ferbean waarden. Ek de kleasters waarden sletten. It kleaster yn Sigerswâld waard fanwege de oerheid yn 1581 ôfbaarnd. De omkriten bleaune wol in bytsje bewenne en yn 1664 waard de buorskip neamd as Sigerswolde, yn it Frysk Sijgerswaalde. Om ûnderskied te meitsjen tusken it doarp / kleasterperioade mei de buorskip waard yn it begjin fan de 19e en 20e iuw ek wol Sigerkleaster brûkt as oantsjutting foar wat ferdwûn wie.
It Mar (buorskip)
De namme hat neat te krijen mei in mar as wetter mar komt fan Mear of Maer, in âlde namme foar grins- of grinsskieding. Sa falt yn âlde stikken te lêzen oer de “Hemriks Maer” wêrmei't de grins fan de himrik bedoeld wurdt, meastentiids in sleat. Yn dit gefal giet it om de grins tusken Aenjewier en Skoatterlân.
By de feanslûs by it molkfabryk, neist it fiadukt oer de Skoatterlânske Kompanjonsfeart stiet it hearehûs Huzinge Voormeer. It is fan ± 1600 en is yn 1800 yngreven ferboud. Oan de Hearrenfeanster kant fan it fiadukt de pleats "Voormeer Zathe". Yn 1958 wennen yn It Mar ± 900 minsken.
Vladimir (stêd)
Stifting
De earste fernijing fan Vladimir yn de Nestorkronyk is fan 1108, it jier wat yn it generaal as stiftingsjier fan de stêd beskôge wurdt. Der wurdt oannaam dat Vladimir Monomach de stifter en nammejouwer fan de stêd west hat. Vladimir Monomach soe de regio erfd hawwe as part fan it foarstedom Rostov-Sûzdal en de soe de stêd stifte hawwe om him los te meitsjen fan de ynfloed fan de bojaren. Yn 1958 waard de 850e jierdei fan Vladimir fierd.
Ekonomy
Yn Vladimir binne ferskate elektrisiteitssintrales en gemyske fabriken festige; teffens fiedselferwurkjende fabriken en it is it haadkertier fan it 27e raketleger fan de Strategyske Raketstriidkrêft. It toerisme hâldt ferbân mei de histoaryske plakken yn de stêd en foarmet in wichtige boarne fan ynkommen.
Universiteit Stellenbosch
Fakulteiten
De Universiteit Stellenbosch jout les yn likernôch 185 fakgebieten, ferdield oar tsien fakulteiten. Ek hat it mear as 40 ûndersyks- en oare ynstituten.
Fasiliteiten
De universiteit hat in teater dêr’t 430 minsken yn kinne, it H.B. Thom Teater, ek is der in iepen loft amfiteater. Hjir wurde út en troch optredens jûn troch de Fakulteit Taal en Sosjale Wittenskippen.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1904
200px|thumb|right|De Olympyske Fuotbal lokaasje fan Saint Louis
Jinswâlde
De namme komt ek foar as Henswoude, Henssewallinger felt en in Henswoudster vierendeel.
Rudolf Binkes
Hy wenne oan de "Lindegracht" op It Hearrenfean (op it stee dêr't begjin 21e iuw it kantoar fan de fersekeringsmaatskippij Univé sit). Op it Hearrenfean is yn 1958 in strjitte nei him neamd, tusken de Kartst de Jongwei en de Engelenstrjitte.
Smolensk (oblast)
Ekonomy
De bosken yn de oblast foarmje in wichtich ûnderdiel foar de ekonomy en meitsje houtyndustry en toerisme mooglik. Dêrnjonken is der metaalyndustry en masinebou en wurdt der in soad dien oan it slypjen fan diamanten.
Foarryp
Foarryp (Harnzersk: Veurryp) is in buorskip yn de gemeente Harns. Foarryp leit yn de himrik fan Winaam east fan dat plak en besuden de Seisbierrumer Feart. Yn de terp efter de pleats Tjitsma is de ferneamde keningsfibula fûn. Soks wiist der op dat dêr eartiids in wichtich man wenne hat.
Pitertsjerke (Súdbroek)
Fynst
Yn 1997 waarden by opgravings dielen fan in byldegroep fûn. Nei alle gedachten binne it dielen fan in begjin 16e-iuwske krusigingsgroep. Alhoewol't de dielen fan in Marije- en in Kristusbyld skeind binne, beöardielje saakkundigen it byldhouwurk as fan hege kwaliteit en frij seldsum foar Grinslân.
Neön
Neön is in gemysk elemint mei symboal Ne en atoomnûmer 10. It is in kleurleas edelgas.
De Westhoek
Weach fan ûnrêst
thumb|left|Monumint "Golf fan onrust" De Golf van Onrust is in monumint ta neitins oan de oprjochting fan "Bruorretrou". Dat earste bûn fan lânarbeiders waard yn 1889, middenyn de lânboukrisis, oprjochte yn herberch ‘De Zalm’ yn de Westhoek. "In 'n landbou-gemeente as 't Bildt ferdienden, tot an de sterke meganisasy, 'n soad erbaaiers 'n stikky broad. Sij waren evenwel onmondig. In de jaren fan Domela Nieuwenhuis (+- 1880) kwam hierin wat ferandering. De erbaaiers worden hur bewust, dat 't soa niet langer kon. D'r ging 'n golf fan onrust deur de befolking. Stakings, branden, militerebesettings waren 't gefolg. De erbaaiersbeweging "Broedertrouw" worde opricht. Dut monumint is hier set as herinnering an die tiid fan striid."
Glee (telefyzjesearje)
De searje is in súkses sjoen nei de sjochsifers en Fox woe nei trije ôfleverings in hiele rige fan 22 ôfleverings. Yn it begjin fan 2010 makke Fox ek de twadde rige fan de rige buorkundich. Op 23 maaie 2010 joech Fox ek oan dat de rige ek in tredde seizoen krije soe. Dit sil de kosten fan it programma drukke kinne en de skriuwers de kâns biede om foarút te tinken by it skriuwen fan de senario's.
It ferhaal
Om't de klup in pear goede manlike sjongers mist, besiket Will oare studinten oer te heljen om mei te dwaan, mar der binne net safolle bern ynteressearre, ek troch de druk fan oare skoalbern dy't de Gleeklup mar neat fine. Wannear't er dan ûntdekt dat footballer Finn Hudson (Cory Monteith) sjonge kin, betinkt er eat om him ek by it koar te krijen. Troch brûk te meitsjen fan sjantaazje akseptearret Finn it oanbod om yn Glee club sjonge te kommen. Nei in skoftke komt ek syn footballfreon Noah Puckerman (Mark Salling) by it koar. Puck is de rebel fan de skoalle en hat in net al te bêste reputaasje. Wannear't Puck him by it koar foeget, nimt er noch twa freonen mei: Mike Chang en Matt Rutherford.
Sa evoluearret it koar en wy folgje harren op wei nei harren grutte dream: de nasjonale koarenwedstriid winne (nettsjinsteande in protte obstakels dy't se op harren wei tsjinkomme).
De Westhoek
Ferskaat
Yn de buorskip De Oasthoek stiet de masjinefabryk Meijer Metal mei in kolleksje steammasjines.
Eastersee-Buorren
Eastersee-Buorren, lokaal ek De Buorren, is in buorren yn de gemeente De Fryske Marren, earder Lemsterlân, oan de súdkant fan de Tsjûkemar. It is ien fan de beide buorrens fan it doarp Eastersee. De Buorren hat likernôch 350 ynwenners (2004). Earder wie dit in selsstannich doarp, mar no foarmet it mei Eastersee-Giterskebrêge it doarp Eastersee. Troch de oanleine eilantsjes yn de Tsjûkemar is der mear rekreaasje komd yn it doarp. Sûnt 2006 streamt wer wetter troch de Giterske Feart. De feart waard ein jierren '60 ticht goaid, mar is wer útgroeven. It is ûnderdiel fan in projekt om it doarp oantrekliker te meitsjen foar toeristen.
Skiednis
thumb|Tsjerke Eastersee Dit wie eartiids it haadplak fan Lemsterlân en it wenplak fan de grytman. Yn it doarp stiet in monumint foar de stins Roardastate dy't hjir sûnt 1651 stien hat. De earste stien fan Roardastate is ferwurke yn it monumint.
It tsjerkje hat in klok út 1498. By it eardere kafee "De Brette Hoanne" is in jachthaven. Omdat de skippen tefolle lêst fan de golfslach hawwe krijt de haven in strekdaam.
Amazône (rivier)
Kleur fan de syrivieren
It rivierenstelsel fan de sydrivieren fan de Amazône falt yn twa soarten útinoar. De giele rivieren en de blauswarte rivieren. De giele rivieren komme út de Andes fan Perû en binne giel fanwege it protte alluviaal slib dat sy befetsje. De kleare blauwswarte rivieren binne earm oan slib en komme út geologysk tige âlde massieven lykas it Guyanese skyld. De Rio Negro is dêr in foarbyld fan.
Aede fan Eysinga (1560-1619)
Aede fan Eysinga (1560 - Oentsjerk, 2 juny 1619) wie in jurist.
Jan Tromp
Tromp wurket frij mar ek yn opdracht. Begjin 2009 krige hy opdracht fan Deputearre Steaten fan Drinte om in portret fan âld-kommissaris fan de keninginne Relus ter Beek te skilderjen.
Ostrava
Skiednis
De lêste myn is wilens yn 1994 ticht gien. Ek in grut part fan de metaalyndustry is sûnt de Flewielen Revolúsje fan 1989 ferdwûn. De wurkleazens is dêr dan ek heger as in oare parten fan it lân (18,4% yn 2004). De stielprodusint Vitkovice Steel, part fan de Evrazgroep is ek fêstige yn Ostrava. Netsjinsteande it ferdwinen fan de swiere yndustry bliuwt Ostrava ien fan de meast fersmoarge stêden fan de EU.
Dolsterhuzen
It doarp hat ynwenners (, boarne: CBS).
Sint-Jabik
Skiednis
Oant de weryndieling op 1 jannewaris 2019 wie Sint-Jabik ien fan de doarpen fan de gemeente It Bilt.
Noemilk
Noemilk, echte namme ûnbekend (2 maaie 1994), is in rêstend Portegeesk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Kaapverdysk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.70 m, mei in gewicht fan 54 kg.
Gerrit Hendrik Kuperus
Op It Hearrenfean folge hy 18 novimber 1946 boargemaster Falkena op. Kuperus wie offisier yn Oarder fan Oranje Nassau. De gemeenteried wie sa tefreden oer him dat se op 4 juny 1952 mei algemiene stimmen it nije plein eastlik fan de Dracht Boargemaster Kuperusplein nei him neamden. Op 1 juny 1963 gie hy mei pinsjoen.
Sodom (band)
Diskografy
thumb|260px|right|Tom Angelripper yn 2016 thumb|260px|right|Frank Blackfire yn 2018
Focke-Wulf Fw 189
thumb|275px|Twa masinegewearen efter yn de romp thumb|275px|In Fw 189 wurdt reemakke foar in missy op in fleanfjild yn Ruslân, jan. 1943 De Focke-Wulf Fw 189 Uhu (Dútsk foar Oehoe) wie in Dútsk taktysk ferkenningsfleanmasine, lichte bommesmiter en legerkoöperaasje fleanmasine boud troch Focke-Wulf. De Fw 189 makke de earste flecht yn juny 1938 en waard yn 1940 yn tsjinst naam. Mids 1944 waard opholden mei de produksje. Totaal binne 846 Fw 189’s makke. Ien Fw 189, de V7 + 1H, bestiet noch en stiet yn Washington, yn de Feriene Steaten.
Operasjonele skiednis
De Fw 189 wie it "fleanend each" fan it Dútske leger en waard mei súkses brûkt oan it eastfront. Syn Russyske bynamme wie "Rama" ('bonkerak'), in ferwizing nei de bou fan it tastel. Nettsjinsteande syn lege topsnelheid en fragile foarkommen, wie de Fw 189 robúst en syn manoevrearberens makke it in dreech oan te fallen doel foar de Russyske jachtfleantugen. Waard de Fw 189 oanfallen dan koe er troch in skerpe sirkel te draaien ûntkomme, meidat de oanfaller de Fw 189 net folgje koe.
Blohm & Voss BV 141
De Bv 141 syn earste flecht wie 25 febrewaris 1938. Hoewol't it tastel goed prestearre, waard it nea grutskalich makke. Dat hie te krijen mei it net ta foldwaan hawwen fan de foarkarmotor en de konkurrinsje fan in oar ferkenningsfleantúch, de Focke Wulf Fw 189. Der binne totaal mar 38 fan makke; der is net ien fan oerbleaun.
Zell (Verbandsgemeinde)
It haadplak Zell joech de namme oan de ferbânsgemeente.
Anna’s Hoeve
Skiednis
Yn de simmer fan 1934 gie de útfierder op fakânsje. Troch syn hâlding foar de wurkleazen oer wie hy net botte populêr. Yn syn ôfwêzichheid waard ‘opruiende lektuer’ ferspraat ûnder de tewurkstelden. Der fgie sels in oprop ta boljeien rûn. Ien persoan, dy 't de útfierder mei de dea bedrige hie, waard arrestearre. Doe't de boel wer wat delbêde wie skreau de krante: It is der sûn arbeidzjen, it sikehûs is seldsum leech en der hearsket in goede geast yn de ploegen.
Dampkring
It part fan de ierdwittenskip dat de dampkring as stúdzjeobjekt hat is de dampkringwittenskip.
Homoszféra Mwela Hewa Ajri Ҳаво ʻea
Biltsk
It Biltsk as skriuwtaal
De âldste oerlevere tekst yn in taalfoarm dy't net suver Biltsk is, mar dêr wol hiel sterk nei oerhinget, is it Aantekeningenboek van Dirck Jansz. út omtrint 1600. Dêryn wurde foarmen brûkt dy't no net mear yn it Biltsk foarkomme, lykas merdt foar de moanne "maart" (no: maart) en it efterheaksel -schep, lykas yn blitschep, "blydskip" (no: -skap). Fierders is opfallend dat yn it Aantekeningenboek de [u:] fan "drúf", de [œ] fan "put" en de [ø:] fan "reus" skreaun (en dus blykber útsprutsen) wurde as de [i:] fan "wiid", resp. de [ɪ] fan "pit" en de [e:] fan "leed". Dat ferskynsel wurdt yn 'e taalkunde ûntrûning neamd, mei't fokalen dy't mei rûne lippen útsprutsen wurde, ferfongen binne troch guon dy't sûnder rûne lippen útsprutsen wurde. Foarbylden út it Aantekeningenboek binne deer, "doar" (no: deur) en bijertdt, "buert" (no: buurt). Untrûning komt noch altyd foar yn beskate Westfryske dialekten; sa sei men yn it no útstoarne Flylânsk fan iis hiis foar "ús hûs" en yn it Egmondsk seit men derp foar "doarp".
Tusken 1940 en 1950 lei Hotze Sytses Buwalda (1915-1994) út Westhoek de basis foar it Biltsk as skriuwtaal. Sa sette er yn in artikel yn Us Wurk, it tydskrift fan it Frysk Ynstitút oan 'e Ryksuniversiteit Grins, sekuer útinoar hoe't it Biltsk stavere wurde moatte soe. Yn syn fisy wiene der dêrby twa grûnregels: yn it foarste plak moast de Biltske stavering sa ticht mooglik by dy fan it Nederlânsk bliuwe en dêrnjonken moast men út it skreaune Biltsk dúdlik de útspraak opmeitsje kinne. Om fral dat lêste te bewurkmasterjen, stelde Buwalda de ynfiering fan in hiele rige lûden mei diakrityske tekens foar (â, è, ê, î, ô, û, en ú), om't it Biltsk no ien kear oer folle mear ferskillende lûden beskikt as it Nederlânsk.
De hjoeddeistige taalsitewaasje
Wat it gebrûk fan it Biltsk yn 'e media oangiet, moat der fêststeld wurde dat der yn 'e skreaune parse hieltyd mear Biltsk brûkt wurdt, fral yn 'e pleatslike krante De Bildtse Post, dy't bestie fan 1935 ôf, mar der lykwols yn 2021 ûnder strûpte. Yn it plak dêrfan kaam neitiid in hûs-oan-hûsblêd mei deselde namme. Dêryn waard ek wol Biltsk skreaun, mar net sa'n protte, noch fan itselde nivo as yn syn foargonger. Underwilens wurde Biltsktalige famyljeberjochten yn 'e regionale deiblêden (Ljouwerter Krante, Frysk Deiblêd) almar gewoaner. Yn 2022 ferskynde fan 'e hân fan Gerard de Jong de earste roman yn it Biltsk, ûnder de titel Blau fan Dagen, Griis fan Ônrust. Fierders is der in lokaal radiostasjon, Radio Eenhoorn, dat behalven it Bilt ek de gemeente Menameradiel betsjinnet. Op dy stjoerder binne faak Biltsktalige of alteast foar in part Biltsktalige programma's te hearren. Op 'e regionale radio en tillefyzje, krekt as yn 'e rest fan Fryslân fersoarge troch Omrop Fryslân, wurdt lykwols mar komselden Biltsk praat. Wol binne der op it Bilt fiif amateurtoanielferienings, wêrfan't teminsten twa tsjintwurdich alle jierren in stik yn it Biltsk opfiere.
Tal sprekkers
Fierders sille der om utens, ferspraat oer de rest fan Nederlân nei in behâldende skatting grif nochris 1.000 Biltsksprekkers libje. It sprekkerstal fan it Biltsk yn Nederlân leit dêrom op 8.300. Dêrby moat noch oantekene wurde dat der ûnder de grutte stream emigranten dy't Fryslân tusken de fjirtiger en sechstiger jierren fan 'e foarrige iuw ferliet, ek grif Bilkerts west hawwe moatte, dat de taal sil ek yn lannen as Kanada, Austraalje en Nij-Seelân hjir en dêr noch troch ienlingen en yn famyljefermiddens sprutsen wurde. Sadwaande kin steld wurde dat it totale sprekkerstal fan it Biltsk wrâldwiid om ende by de 8.500 lizze moat. Mei't in grut part fan dy sprekkers ta de âldere generaasjes hearre, sil it mei it Biltsk foarearst sûnder mis efterút gean. Ek al om't it ôfstjerren fan 'e âlderein net it iennichste probleem fan it Biltsk is. Wurdboekgearstaller Sytse Hotzes Buwalda sei datoangeande: "'t Fâlt my nag met dat 't Bildts al soafeer kommen is." En: "De delgang likent him de leste jaren te stabiliseren. Doch sien ik soms nag Bildtstalige ouweloi, die't hur kines in 't Nederlâns opfoede. 't Is 'n ândere tijd."
Klanklear en wurdskat
De sinsbou fan it Biltsk komt benammentlik oerien mei dy fan it Frysk, dus bygelyks "sien late" ("sjen litte") yn tsjinstelling ta it Nederlânske "laten zien". Dat nettsjinsteande dat fierwei it grutste part fan 'e wurdskat ôfkomstich is út it Aldsúdhollânsk. Wol binne der fansels guon lienwurden út it Frysk, lykas "hait" ("heit"), "faint" ("feint") en "stoit" ("stuit", yn 'e betsjutting fan "momint").
Olympyske Simmerspullen 1924
It wie de twadde kear dat de Spullen yn Parys organiseare waarden.
Eanjum
Skiednis
Oant 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente East-Dongeradiel. Fan 1984 oant 2019 makke Eanjum diel út fan de gemeente Dongeradiel dy't yn 2019 opgie yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
De Michaeltsjerke
thumb|260px|De [[Michaeltsjerke (Eanjum)|Michaeltsjerke (2008)]]
Mûnen
Njonken de Iendracht stiet op it doarpsgebiet yn de buorskip Iezumasyl noch De Guos, in muonts út healwei de 19e iuw.
Mienskip
thumb|260px|Oarlochsmonumint (2008) It doarpshûs fan Eanjum hjit 'De Dobbe'. thumb|260px|Dûbele wente Foarstrjitte 14-14a
Ds. Sipke Huismans
Yn 1901 waard Sipke Huismans (1873-1924) beroppen yn de grifformearde tsjerke fan Eanjum. De Eanjumers wisten eins net hoe't se mei him omgean moasten. Teologysk wie Huismans lykas syn gemeente behâldend en hy skaaide de kant út fan Abraham Kuyper, mar wat it Frysk oanbelanget pike hy der út en hied er net in soad meistanners. De nije dûmny prate Frysk wat yn dy tiid tige ûngewoan wie. De tsjerkerie ferbea Huismans om yn 'e tsjerke en de konsistoarje Frysk te praten.
De Ulesprong (Opsterlân)
Eartiids hie De Ulesprong in eigen iepenbiere skoalle. Op de "Tynjefilm" út 1952 is dat noch goed te besjen.
West fan Uleprong leit it natuergebiet De Deelen.
Bruttig-Treis
De earste finzenen
Op 10 maart 1944 waarden de earste 300 finzenen út it konsitraasjekamp Natzweiler-Strutof mei weinen nei Bruttig-Fankel brocht, fral Frânsen, mar ek Belgen, Nederlannners, Lúksemboargers, Noaren, Russen, Poalen, Oekraïners, Griken, Italjanen, Spanjaarden en in pear Dútsers. Neffens ferklearringen stieken de weinen yn in lange kolonne de brêge tusken Cochem en Cond oer, dêr't hast de folsleine befolking fan it stedsje foar. Fasiliteiten om de finzenen yn ûnder te bringen wiene der noch net en yn Treis waard der noch gau in leechsteand pension foardere, dat lykwols fierstente lyts wie en mei stikeltried omfieme waard. Likernôch de helte hie gjin plak en de oare deis waarden dy oer de berch nei de oare kant fan de tunnel nei Bruttig brocht. De finzenen waarden twongen om sawol oan de kant fan Treis as oan de kant fan Bruttig in kamp te bouwen, dat yn de rin fan april foltôge wie. Bruttig-Treis krige op 24 july 1944 mei 1527 finzenen de heechste besetting yn syn bestean. Meiïnoar hawwe der mear as 2000 finzenen sitten.
Wredens
Yn 'e wykeinen hie de SS grutte sadistyske feesten yn Hotel Wildburg. Foar it fermaak waarden dan finzenen ophongen. Yn de folterbarak fan it Bruttiger kamp waarden finzenen mei de strop twongen harren sels op te hingjen.
Utbraak
Tsjin it ein fan april 1944 kaam it ta in útbraak fan Russyske finzenen. Dy wiene op 6 april 1944 oankommen tegearre mei Poalske finzenen. Oer it krekte tal fan de flechtlingen binne de boarnen net ienriedich. Neffens de sifers fan it kamp gyng it om 21 persoanen, mar yn de prosesprotokollen wurde in oantal fan 60 flechtlingen neamd. Acht finzenen slaggen yn har flecht, mar 13 waarden wer oppakt. Neffens tsjûgen waard ien fan de oppakte flechtlingen troch in SS-er mei in troch in ynwenner oanrikke skeppe yn inoar slein.
Follegea
Skiednis
By de wetterfloed fan 1825 stie it hiele gea ûnder wetter, sadat de tolopbringsten ek minder waarden.
Strjitten
De Lytse Brekken, Dunegeawei, Strjitwei, Tramdyk.
Jeropeesk Wikselkoersmagnisme
ERM II
Yn 1999 kaam de ERM II foar de ERM yn it plak. De Grykske en Deenske munt waarden in part fan it systeem, mar Grikelân waard yn 2001 in part fan de Eurosône. Dêrom bleau de Deenske kroan in skoftlang de iennige ERM II munt.
Theo Koomen
Op 4 april 1984 fersloech Theo Koomen yn Enschede de wedstriid FC Twente-MVV. Yn de nachtlike rit nei hûs ta krige er in botsing mei in tsjinlizzer. Koomen staor op it plak sels.
The Genesis Fleet: Vanguard
Ynhâld
As der by de planeet in korvet ferskynd fan Scatha, in oare nije koloanje, dy't de betelling easket fan jild foar de 'beskerming' fan Glenlyon, sit de koloanjeried mei de hannen yn it hier. Betelling fan it easke bedrach soe de nije koloanje fuortendaliks yn earmoede stoarte, mar Glenlyon hat neat om himsels mei te ferdigenjen. Under de kolonisten fan Glenlyon binne mar trije feteranen dy't ea yn in kriichsmacht tsjinne hawwe, en Rob is dêrfan de heechstpleatste. As de koloanjeried him om help freget, stalt er út 'e lytse plysjetsjinst fan Glenlyon en in stikmannich oare frijwilligers in team gear om 'e korvet te interjen. Lyn Meltzer, ien fan 'e oare beide feteranen, dy't de bynamme 'Ninja' hat om't der gjin kompjûtersysteem is dat se net hacke kin, kringt it ferâldere systeem fan 'e stokâlde korvet binnen en soarget derfoar dat de sensors fan it romteskip de bemanning sjen litte wat sy wol dat se harren sjen litte. Sa kin Rob mei in frachtskip ûngemurken deunby komme. It interjen slagget skoan, benammen om't de Scathanen de militêre dissipline folslein sloere litten hawwe. Rob-en-dy nimme de korvet yn besit foar Glenlyon en de koloanjeried is derfan oertsjûge dat dêrmei de saak foargoed ôfdien is.
Petronas Towers
thumb|Petronas Towers thumb|220px|right|The Petronas Towers De Petronas Twin Towers is in bouwurk mei twa tuorren yn Kuala Lumpur, Maleizje. By de iepening fan it bouwurk yn 1996 wiene de tuorren it heechste bouwurk fan de wrâld (ynklusyf antennes). Troch de bou oan de Taipei 101 ferlear de Petronas Towers op 17 oktober 2003 syn titel heechste bouwurk fan de wrâld.
Jistergea
Klokkestoel
Der hat in tsjerke stien dy't om 1740 hinne ôfbrutsen is. Op it hôf stiet ek ien fan de klokkestuollen yn Fryslân út 1617. De stoel is makke fan bilingahout en is grien fan kleur mei in wite kape. De kape is in helmdak mei waarhoanne en it dak is dekt mei potdeksele planken. De klok is getten troch Henricus Meurs, hat in trochsneed fan 65 sm en waacht sa'n 200 kilo.
Strjitten
Strjitwei.
Fryske Poppriis
De Fryske Poppriis wie in priis fan € 1.500,- dy't alle jierren jûn waard oan dejinge dy it meast bydroegen hie oan de Fryske popmuzyk. Dat kin sawol in de persoan wêze, in band of in ynstelling. Foar de publykspriis koe, yn gearwurking mei de Ljouwerter Krante fia ynternet stimd wurde. De priis waard yn 1996 ynsteld troch de Stichting Friesland Pop.
Wesselius Balster Kool van Heerens
Wesselius Balster Kool van Heerens (1785 - 1827) wie notaris en grutgrûnbesiter op It Hearrenfean.
Matthijs Röling
Karriêre
Underwerpen binne figuerfoarstellingen, ynterieurs, portretten, stedsgesichten, stillibbens en selsportretten. Röling is ferneamd troch syn stofútdrukking yn kombinaasje mei ljochtfal en kleurgebrûk. As dosint skilderjen hechtet er dan ek grut belang oan it ûnderwizen fan de ambachtlike en tradisjonele aspekten fan de skilderkeunst. Bekende skilders as Pieter Pander, Douwe Elias en Sam Drukker krigen les fan him.
Rintjemastate
Rintjema hie yn 1832 noch in ymposante grêft; it hiem wie in achtste segmint fan de Eastrumer doarpsterp. Op de kadastrale minút is op it steed fan Rintjemastate in ynbreuk te sjen op it ûntginningspatroan, dat om Eastrum tige strielsgewiis ferrint. Fan in poartegebou, dêr't troch in skriuwer yn de 19e iuw noch oer skreaun wurdt, is op de kaart neat mear fan te sjen. Alle lân oant it Dokkumer Grutdjip hearde by Rintjema.
Berg (Wynskoat)
De mûne is yn 2000 restaurearre en wurket sûnt dy tiid wer hielendal. In frijwillige mûnder set de Berg wer regelmjittich yn bedriuw.
Adrianus Eversen
Minsken yn it deistich libben, Nederlânske arsjitektuer yn de stêd en op it plattelân en de ljochtfal fan de sinne spilen in grutte rol yn syn wurk.
Samuel Berisch Berenstein
Hy waard yn Hannover berne as soan fan de rabbyn Issachar Berisch ben Arje Loeb. Hy troude mei Rebecca Roessle Loewenstam (Hannover, 1773 - Amsterdam, 1835). Hy ferfear mei syn skoanheit Jacob Loewenstamm nei Amsterdam.
Yn 1802 waard er opperrabbyn yn Grins. Yn 1809 ferfolde er dat amt yn Ljouwert dêr't syn soan Berend Berenstein, letter ek in ferneamd rabbyn, berne waard.
Yn 1811 waard er beroppen nei Amsterdam as grutrabbyn fan de Opperkonsistoary. Dy ynstelling moast fanwege Napoleon grutte feroarings en nijmoadrichheden ynfiere. Dat slagge Berenstein sûnder wet en tradysje te fersaakjen. Berenstein wie ek de earste opperrabyn dy't yn it Nederlânsk preke. Guon fan syn learreden binne útbrocht, sa as dy by de buskrûdeksploazje te Leien. Yn 1815 folge in beneaming as rabbyn yn Amsterdam en koart dêrnei krige er ek deselde funksje yn Amersfoart. Berenstein stoar op 1 jannewaris 1838 yn Amsterdam.
Johannes Fockema
thumb|Johannes Fockema Johannes Fockema (Dokkum, 12 maart 1745 - Dokkum?, 5 jannewaris 1820 ) wie in sâlt- en sjippesieder yn Dokkum. Hy wie de heit fan riedshear Daam Fockema.