cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chloë Grace Moretz
Biografy
Doe't har broer Trevor Duke Moretz mei aktearjen út ein sette, krige Moretz ek niget oan yn aktearjen. Mortetz spile har earste rôl yn de telefyzjesearje The Guardian. Har debút as filmaktrise wie yn 2005 mei de rol fan 'Molly' yn Heart of the Beholder en hja die ek mei yn de horrorfilm The Amityville Horror. In jier hie hja in rôl yn de komeedzje Big Momma's House 2.
Victoria Smurfit
Victoria Smurfit is troud mei reklameman Douglas Baxter op 29 july 2000, sy hawwe twa dochters en in soan.
Trije keninkriken fan Koreä
Sa ûntwikkelen him yn Koreä trije grutte keninkriken. Net hindere troch Sina, dêr't oan it begjin fan de 3e iuw de Han-dynasty einige, ûntstie in mienskiplike Koreaanske kultuer. De keninkriken wreidden út oant se hiel it skiereilân omfetten. Yn it noarden wreidde Koguryo him ek noch út mei grutte stikken Mantsjoerije. Ek krige it in twadde haadstêd, Nangnang, it hjoeddeiske Pjongjang. Uteinlik krige Silla de oerhân. Yn 660 slagge it der yn Baekje te oerweldigjen. Doe, mei de Sineeske Tang-dynasty as bûnsgenoat koe it yn 668 ek Koguryo ynnimme, wat beskôge wurdt as it ein fan de perioade.
Fenysje
Bloeitiid
thumb|300px|Fenysyske hannelsrûtes Der waard mear oer Fenysje bekend troch de bemasterings fan it gebiet troch farao Tûtmosis III (1479-1425 f.Kr.). De Egyptners foelen de havenstêden Byblos, Arwad en Ullasa oan om't dy krúsjale ferbinings mei it efterlân (troch de rivieren de Nahr al-Kabir en de Orontes) hiene. Dy stêden joegen Egypte tagong ta de hannel mei Mesopotaamje, en tagong ta in grutte hoemannichte sederhout yn it gebiet. Yn it midden fan de fjirtjinde iuw f.Kr. waarden de Fenisyske stêdsteaten fazalsteaten fan Egypte. Tyrus, Sidon, Beirût en Byblos waarden de wichtichste stêden. De Fenysjers hiene in soad autonomy en harren stêden wiene gegoed en goed ûntwikkele. Byblos wie de wichtichste stêd bûten Egypte en wie in mulpunt fan it meitsjen fan brûns. Sidon en Tyrus krigen ek in soad belangstelling fan de Egyptners en sa ûntstie der stadichoan in ûnderlinge striid tusken de stêden.
De Amarna brieven neame dat fan 1350 oant 1300 f.Kr. de buorlju fan de Fenysjers, de Amoriten en Hettiten, Fenisyske stêden oanfoelen, benammen yn it noarden. Egypte ferlear syn greep op de kuststripe fan Ugarit, yn noardlik Syrje, oant Byblos yn Mid-Libanon.
Hellenistyske tiid
thumb|De belegering fan Tyrus troch Aleksander de Grutte troch [[André Castaigne (1898-1899)]] Fenysje wie ien fan de earste gebieten dy't troch Aleksander de Grutte oermastere waard yn syn militêre tochten yn westlik Aazje. Aleksander syn wichtichste doel yn de Levant wie Tyrus, om't dat de grutste en wichtichste stêd yn de omkriten wie. Tyrus joech him nei in belegering fan sân moanne lang oer, dêr't in soad fan de befolking nei Kartago flechten. Tyrus wegere Aleksander de timpel fan Melkart besykje te litten dat ta it deadzjen fan syn ôffurdigen late. Aleksander liet dêropta twatûzen fan de foaroansteande ynwenners fan de stêd krusigje en in marionet waard as hearsker oer de stêd oansteld. De rêst fan Fenysje kaam folle makliker ûnder Aleksander syn gesach, dêr't Sidon ûnder oaren him freedsum oerjoech.
Kultuer
De kultuer fan Fenysje wie besibbe mei dy fan de oare Kanaäniten. Op grûn fan syn geografyske lizzing en lettere hannelskontakten, waard de kultuer fan Fenysje beynfloede troch dy fan Minoysk Kreta, it Alde Egypte, Mesopotaamje en de kultueren fan it Middellânske Seegebiet. Yn de lette izertiid, sa om 1300 f.Kr. hinne, ûntwikkele Fenysje ta in eigen selsstannich folk, mei syn eigen kultuer, taal en ekonomy dêr't it grûnwurk fan op de seehannel lei.
Polityk
thumb|19e iuwske ôfbyld fan Fenisyske seehannelers. It belang fan de Fenysyske hannel late ta it dielen fan de macht fan de kening mei hannelsfamyljes. De Fenisyske stêdsteaten wiene ûnôfhinklik faninoar yn binnenlânske en bûtenlânske saken. Alliânsjes tusken stêden kamen komselden foar. De macht en de ynfloed fan de stêden feroare troch de tiid hinne. Sidon wie de machtichste stêd yn de tolfde en alfde iuw f.Kr. en hie in reedlike ynfloed oer syn buorlju, mar fan de tsiende iuw f.Kr ôf waard Tyrus de machtichste.
Fiktoariamar
thumb|Fiktoariamar thumb|Reliëf yn de Fiktoariamar thumb|Fiktoariamar en de kleau De Fiktoariamar (Ingelsk: Lake Victoria; Swahily: Victoria Nyanza) is de grutste mar fan Afrika en de op ien nei grutste swietwettermar op ierde. Hy leit yn East-Afrika tusken de steaten Tanzania, Uganda en Kenia yn. Mei in oerflak fan 69.484 km² is it ûngefear sa grut as it eilân Ierlân. De Fiktoariamar is de boarne fan de Fiktoarianyl. De mar is net sa djip, heechút 81 meter. It grutste eilân is mei 560 km² it Ukerewe-eilân. Yn de mar lizze in grut tal lytsere eilannen.
De Fiktoariamar is de op ien nei wichtichste boarne fan wetter foar de Nyl omdat de mar it reinweter sammelt fan de rivieren dy't der yn útkomme. Dizze rivieren rinne fanút westlik Kenia, it noarden fan Tanzania, Boerûndy en Rwanda.
Fenysje
Religy
Ferskate Kanaänityske gebrûken, dy't troch âlde boarnen en troch skiedkundigen neamd waarden, wiene timpelhuorkerij en berne-opoffering. Soksoarte plakken, bekend as tofeten waarden brûkt troch de Fenysjers en "ferbrân harren jonkjes en harren famkes yn it fjoer". Dy rituelen waarden troch Jahweh yn de Hebriuwske Bibel feroardiele, benammen yn Jeremia 7:30-32 en 2 Keningen 23:10 en 17:17. Nettsjinsteande dy en oare wichtige ferskillen, wiene der ek noch wol kulturele en religieuze oerienkomsten tusken de âlde Hebreeërs en Fenysjers.
Peins
Peins is in doarp dat yn de gemeente De Waadhoeke leit. Peins leit noardeastlik fan Frjentsjer en Skalsum, noardwestlik fan Skingen, súdwestlik fan Slappeterp en besuden Rie. De doarpskearn fan Peins leit om de Sint-Gertrudistsjerke, benammen oan de Doarpsstrjitte, en Master Frankstrjitte. Tegearre mei Boer, Sweins, Ried en Skalsum foarmet Peins it Frjentsjerter Fiifgea.
Ferienings
( Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside) thumb|260px|Brêge Skalsumerfeart
Sneeker Nieuwsblad
thumb|Sneeker Nieuwsblad It Sneeker Nieuwsblad is de regionale hûs-oan-hûs krante foar Snits en de Súdwesthoeke.
Sicco Mansholt
thumb|250px|Sicco Mansholt yn 1967 Sicco Leendert Mansholt (Ulrum, 13 septimber 1908 – Wapserveen, 29 juny 1995) wie in Nederlânsk boer, politikus en fersetsstrider yn de Twadde Wrâldkriich. Sicco Mansholt wie humanist en op beskieden skaal warber yn it Humanistysk Ferbûn.
Jeropeeske Kommisje
Yn 1958 waard Mansholt ien fan de kommissarissen fan de krekt oprjochte Jeropeeske Kommisje en arbeide hy as lânboukommissaris oan de modernisearing fan de Jeropeeske lânbou. Mansholt wie de geastlike heit fan it Miene Lânboubelied. Subsidiëaring fan de lânbou wie foar Mansholt in oplossing foar it tradisjonele sosjalistyske fraachstik ta hokker sosjale klasse de agraryske befolking heard (de Agrarfrage). De subsydzjes soene fan boeren arbeiders meitsje, miende Mansholt, omdat se in fêst ynkommen hawwe soenen; sa soenen hja meidwaan kinne oan dielen fan de boargerlike kultuer dy't foar arbeiders iepen stie, bygelyks fakânsjes.
Marga van Arnhem
Wurkpaad
Yn 1968 kaam sy as nije omropster yn tsjinst by it NOS Sjoernaal. Dat wurk die sy trije jier.
Reichsannalen
De Annales Fuldenses, de bekendste fan allegear, ferskynden ûnder it regear fan Loadewyk de Fromme. Dy hawwe in pleatslik Eastfrankysk karakter, mar strekte lykwols ek wol út ta nasjonale saken. De skriuwer moast nei alle gedachten yn kontakt mei it hof west hawwe. Hja beskriuwe it tiidrek fan 711 oant 901 mei ynformaasje dy't brûkt waard fan de Annales Laurissenses minoris, de Keninklike Frankyske Annalen en de offisjele Annales Lithienses. Foar de Annales Fuldenses oer stean de Annales Bertiniani fan West-Frânsje, mei in mear objektyf karakter. Hja foarmje de boarne fan de Chronicon de gestis Normannorum yn it Frankyske Ryk. Yn Loataringen ferskynden de Annales Vedastini en foarmje de grûn fan de Chronicum Vedastinum, in algemiene kronyk fan oant 899.
Pieter Sebes
Sebes wie learling fan Jurjen de Jong en studearre oan de keunstakademy fan Antwerpen. Hy wurke yn Brussel, Amsterdam en Ljouwert. Hy skildere meast portretten en binnenhuzen. Wurk fan him waard oankocht troch it Frysk Museum en it Hannemahûs.
Londen
Skiednis
Yn 1948 wie Londen noch drok mei it werstellen fan de oarlochskea, dochs waard yn dat jier de Olympyske Simmerspullen holden. De befolking fan Greater London kromp yn en nei de Twadde Wrâldkriich fan 8,6 miljoen yn 1939 nei 6,8 miljoen yn de 80er jierren fan de 20e iuw. Greater Londen as bestjoerlike ienheid waard formeel yn 1965 oprjochte. Tusken 1974 en 1984 waard de Thames Barrier boud, in wetterkearing dy't de stêd tsjin de Noardsee beskermje moast. Om it begjin fan de 21e iuw te fieren waarden de Millennium Dome, London Eye en Millennium Bridge boud. Op 6 july 2005 krige Londen de tawizing de Olympyske Simmerspullen 2012 organisearje te meien. Dêrmei wie Londen de earste stêd dy't trije kear organisator wêze mocht fan de Olympyske Spullen.
Neurenberch
Prosessen fan Neurenberch
De Prosessen fan Neurenberch waarden yn 1945-1946 troch it Neurenberch-tribunaal holden tsjin de lieders fan Nazy-Dútslân dy't beskuldige waarden fan kriichsmisdieden. De Alliëarden fûnen dat Neurenberch in gaadlik plak wie om't it ien fan de eardere haadkertieren fan de nazys wie. Yn de stêd waarden nammers de nazy-partijdagen holden en de rasistyske wetten fan Neurenberch oankundige, dy't de Dútske Joaden harren boargerrjochten ûntnamen. Boppedat hie de stêd, dy't sels skansearre wie, noch hieltyd in gerjochtshôf mei finzenis hie, dy't alhiel net skansearre wie. Nei oanlieding fan it 50 jier ferlyn wêzen fan de Prosessen en de ein fan de Twadde Wrâldkriich yn 1995, wurdt sûnt dan om de twa jier de Ynternasjonale Neurenberchske Minskerjochtepriis útjûn, dêr't de stêd in bydrage leverje wol oan de frede wrâldwiid en in sein jaan wol dat skeinings fan de minskerjochten nea mear yn Neurenberch barre sille. Neurenberch waard dêrtroch eard mei de "Bilbao=priis foar it Fuortsterkjen fan de Kultuer fan Minskerjochten".
Sier
Sier is in ferdwûne buorskip súdwest fan Hollum op It Amelân. It lytse fiskersdoarp waard rûn 1730 ferlitten, mei't de dunen de leefberens ferhinderden troch ûnderstowing. Lyk nei de Twadde Wrâldkriich, yn 1947, kaam in sechtichtal âlde putten foar it ljocht, nei't in stik dún weislein wie.
Ron Jans
As spiler
Yn de simmer fan 1984 ferhuze Jans nei Roda JC. By Roda spile er trije seizoenen, dêrnei spile er in seizoen yn Japan by Mazda Sport. Doe't er werom kaam út Japan spile er noch trije seizoenen foar BF Feendam.
As trainer
Fan it seizoen 2004-2005 ôf wist Jans mei Grins it paad nei boppen te finen. Yn it lêste folsleine seizoen yn it Stadion Oosterpark waard Grins tolfde. In seizoen letter folge de ferhúzing neide Euroborg. Grins berikte sels de play-offs fan de Champions League dêr't it de Champions League mar krekt miste. Sûnt dy tiid is de namme fan Jans fêstige.
Harkemaske Boys
Earelist
Tredde klasse A (3×)
Sponsers
Sûnt 2003 bestiet de 'Sponsorwervingcommissie', in kommisje dy't foarme is troch de SSHB en ta doel hat it "ynteressearjen fan nije bedriuwen om harren oan te sluten by de SSHB". Sûnt de stifting fan dizze kommisje is it tal sponsers waakse fan 130 yn 2003 oant goed 180 yn 2010. De kommisje wol besykje yn 2011 220 bedriuwen by de SSHB oansletten te krijen.
Slykwilster
Iten
De slykwilsters sykje harren iten it leafst op it strân of in it slyk oan de kusten. Se ite ynsekten, wjirms, slakken en kreeften.
Izertoer
De oarspronklike toer is yn de nacht fan 15 op 16 maart 1946 folslein fernield troch in oanslach mei dynamyt. In pear jier letter waard op in pear meter dêrneist in nije en folle hegere toer boud fan 84 meter. Mei de resten fan de fernielde toer waard op it terrein, op it Izerbeafaartlân, yn 1950 de Paxpoart as Poart fan Frede boud. De ruïne fan de âlde toer wurdt goed bewarre.
De Skâns (doarp)
Skiednis
De fiskersfloat fan de Noardfryske doarpen lei yn 'e winter ek op 'e Skâns.
Meindert de Jong
De Jong emigrearde yn 1914 mei syn famylje nei de Feriene Steaten. Hy gie nei de kristlike skoalle en it Calvin College yn Grand Rapids, Michigan en studearre oan de universiteit fan Chicago, mar sûnder titel.
Snitser Mar
Lizzing
Troch de Snitser Mar rint it Prinses Margrietkanaal. De Terhernster Slûzen jouwe tagong ta de Terhernster Mar nei it noarden. It Krúswetter is de tagong ta de Modderige Geau yn it suden. Fia it Krúswetter ferbynt de Houkesleat de mar mei Snits.
Jack the Giant Slayer
Plot
Yn it Keninkryk Cloister reitsje sawol prinsesse Isabelle, de ienlingsdochter fan kening Brahmwell, as Jack, de soan fan in earme komelker, al op jonge jierren fassinearre troch de leginde fan Earik de Grutte. Dat is in kening dy't lang ferlyn in leger fan minskeslinende reuzen ferslein hawwe soe troch de wêzens syn wil op te lizzen mei in magyske kroan dy't makke wie fan deselde stiensoarte as harren hurde herten. Sa slagge it him om 'e reuzen op te sluten yn in lân heech yn 'e loft, dêr't se foar ivich finzen sieten.
Underwilens ûntdekt hear Roderick, de rykskonstabel fan Cloister, dy't de machtichste man fan it ryk is nei kening Brahmwell sels, dat er bestellen is troch in mûnts. Dyselde hat de magyske beantsjes weinommen dêr't Roderick ferlet fan hat om 'e macht yn it keninkryk oer te nimmen. Op 'e merk wurdt Jack oansprutsen troch in mûnts, dy't him in stikmannich magyske beantsjes as ûnderpân foar syn hynder oanbiedt. Mei't de man in geastlike is, fertrout Jack him as er seit dat er syn skuld letter ynlosse sil.
Michiel de Ruyter
Earste Ingelske Oarloch
As eskaderkommandant naam De Ruyter diel oan 'e Slach by de Haden, de Slach by de Singels, de Trijedeiske Slach, de Seeslach by Nijpoart en de Slach by Ter Heijde. Under de Trijedeiske Seeslach besette er mei in diel fan 'e bemanning fan syn skip ’t Witte Lam de Ingelske Prosperous, mar moast dy letter yn deselde slach wer opjaan. Yn 'e jammerdearlik ferrûne Slach by Ter Heijde, foar de Hollânske kust by Skeveningen, kaam de Steatske luitenant-admiraal Maarten Harpertszoon Tromp te sneuveljen. De Ruyter wie de iennichste kommandant dy't Tromp syn flaggeskip de Brederode berikke koe om mei eigen eagen it lyk fan syn befelhawwer te oanskôgjen. Hy wie it, dy't Egbert Bartolomeusz. Kortenaer advisearre om 'e dea fan Tromp geheim te hâlden oant de slach foarby wie. De Ruyter boude ûnder de seeslaggen fan 'e Earste Ingelske Oarloch de reputaasje op in betrouber en kundich ofsier te wêzen. Troch de nederlaach yn 'e Slach by Ter Heijde einige de Earste Ingelske Oarloch lykwols mei in Ingelske hegemony op see. De Republyk wie twongen en tekenje de fernederjende Frede fan Westminster.
Tusken de oarloggen yn
Neitiid moast der in opfolger komme foar Maarten Tromp as luitenant-admiraal. Dat wie nammentlik yn 'e praktyk de heechste marine-ofsier fan 'e Republyk, dy't lieding joech oan 'e hiele float, besteande út 'e flottyljes fan alle fiif admiraliteiten: Amsterdam, de Maas (yn Rotterdam), West-Fryslân (yn Hoarn en Inkhuzen), Fryslân (yn Dokkum, letter Harns) en Seelân (yn Flissingen). Yn teory wie de steedhâlder, as admiraal-generaal, de wiere oerbefelhawwer fan 'e marine, mar dy liet him yn 'e hiele skiednis fan 'e Republyk nea yn mei oarloch op see. Boppedat wie yn 1650 yn Hollân en Seelân it Earste Steedhâlderleaze Tiidrek begûn, sadat der op dat stuit hielendal gjin steedhâlder wie: Willem II wie jong stoarn en syn soan Willem III wie noch in pjut.
Oarloch yn 'e koloanjes
Fan 1661 oant 1663 wie De Ruyter mei in Steatsk eskader yn it Middellânske-Seegebiet aktyf om mei de Barbarijske seerôvers ôf te weven. Hy twong harren in ferdrach ôf, mar dat waard frijwol daliks skeind nei't er ôfreizge wie, sadat er yn 1664 foar in fjirde jier op rige nei de Middellânske See ta útstjoerd waard. Dêr arrivearre, krige er berjocht dat der driuwender swierrichheden wiene. Yn 1660 wie troch de Restauraasje fan it Hûs Stuart mei Steatske stipe Karel II op 'e troan kommen fan it yn âlde steat werombrochte Keninkryk Ingelân. De Republyk hie lykwols net folle tankberens fan 'e heechhertige foarst te ferwachtsjen. Yn 1664 besleat Karel syn broer Jakobus Stuart (de lettere kening Jakobus II), dy't troch Karel oansteld wie as kommandant fan 'e Ingelske marine, om 'e besittings fan 'e Steatske Westyndyske Kompanjy (WIC) ûnder Ingelsk bestjoer te bringen. Hy liet Nij-Nederlân, de Steatske koloanje yn Noard-Amearika, besette, en stjoerde admiraal Robert Holmes út om 'e faktorijen fan 'e WIC yn West-Afrika te feroverjen en sa de lukrative slavehannel dêre oer te nimmen.
Weromkeard by de westpunt fan Afrika, dêr't De Ruyter de oankomst fan 'e ferwachte Ingelske en Steatske floaten ôfwachtsje woe, krige er berjocht dat dy net kamen, en dat er de Atlantyske Oseaan oerstekke moast om 'e Ingelske koloanjes yn Amearika oan te fallen. Op 27 febrewaris sette De Ruyter ôf nei it súdeasten, om in geunstige eastlike passaatwyn te finen foar de oerstek, om op 15 maart, mei de sochte wyn yn 'e rêch, oan 'e oerstek te begjinnen. Op 30 april oerfoel er de Ingelske koloanje Barbados, dêr't er mei syn kanonnen de fêstingwurken en in tritichtal foar anker lizzende keapfarders beskeat. Op it Frânske Martinyk waarden nije foarrieden ynslein, en nei in besyk oan Sint-Eustasius makke it eskader njoggen Ingelske keapfarders bút dy't it tafallich tsjinkaam. De bút waard ferkocht op it hjoeddeistige eilân Sint-Kits, dat doe yn Frânske hannen ferkearde, wêrnei't De Ruyter op 15 maaie koerts sette yn 'e rjochting fan Bermuda.
Trêde Ingelske Oarloch
De moard op de bruorren De Witt griep De Ruyter tige oan. Troch de machtswiksel drige ek De Ruyter syn posysje as marinekommandant yn 'e knipe te kommen. Hy hie ommers persoanlik befreone west mei Johan de Witt, en boppedat hied er, doe't der kwealaster oer de fermiende leffens fan Cornelis de Witt ûnder de Tocht nei Chatham oppenearre waard, in brief nei de Steaten fan Hollân stjoerd wêryn't er tsjûge fan 'e moed fan Cornelis de Witt. Mei yn reäksje dêrop waard De Ruyter der falsk fan beskuldige dat er de Steatske oarlochsfloat oan 'e Frânsen ferriede woe. En op 6 septimber 1672 waard in kliber oranjesinnich folk tsjin syn wente yn Amsterdam ophyst, mar troch yngripen fan 'e skutterij waard de fernieling fan it hûs foarkomd.
Frânske Oarloch
De oarloch mei Frankryk soe noch ûnfermindere trochgean oant 1678, mar de kânsen begûnen yn 'e simmer fan 1673 te kearen, net inkeld troch De Ruyter syn oerwinning yn 'e Slach by Kijkduin, mar ek trochdat Willem III op 30 augustus de Quadruple Alliânsje wist te sluten mei keizer Leopold I fan it Hillige Roomske Ryk, kening Karel II fan Spanje en hartoch Karel fan Loataringen. Dat wiene allegear foarsten dy't noch in eigen appeltsje mei Loadewyk XIV te skilen hiene. Yn septimber werovere Willem III Naarden, en yn novimber loeken de Keulske en Múnsterske troepen har út 'e Republyk werom nei't Willem mei syn Rynfjildtocht harren oanfierlinen ôfsnien hie.
Lofgedicht
troch Gerard Brandt
Lytse Sûnda-eilannen
Taal
Yn de Lytse Sûnda-eilannen wurde sa'n 70 talen sprutsen. De foarneamste talen nei oerflak fan it taalgebiet binne it Sasak (op Lombok), it Sûmbawareesk (op Sûmbawa), it Kamberaask (op Sûmba) en it Uab Meto (op Timor).
NightMoves Award
De NightMoves Awards binne in groep Amerikaanske prizen dy't ienris yn it jier takend wurde foar de bêste pornografyske films. Dizze prizen wurde útrikt troch it tydskrift NightMoves, dat yn 1988 fuortkaam út it sportblêd SportsSouth, en dat it earste tydskrift oer de Amerikaanske pornoyndustry wie, dat him konsintrearre op in regionale merk (it Amerikaanske Suden).
Wergea
Skiednis
Wergea is grut wurden troch't it doarp sawat healwei de Wergeaster Feart lei, dêr't in protte skipfeart wie. De feart wie iuwenlang de koartste ferbining tusken noard- en súd Fryslân. Oan de iene kant troch beropsfeart, in soarte fan lytse hannelfeart. De lading bestie benammen út jirpels en nôt fan it noarden nei it suden en Turf de oare kant wer út. Mei't Wergea sintraal lei diene in soad skippers dêr ynkeapen en wreide it doarp him út. Der waarden oaljemûnen boud, slachters en bakkers fûnen dêr wurk en der kamen winkeltjes yn tou, drank, piteroalje, lynkoeken en tar. Soms wienen der twa winkeltjes yn ien hûs. Benammen de freedmerk yn Ljouwert soarge foar in soad drokte fan skippen. Sa'n 50 boaten gienen op de hinnereis op tongersdei troch de twa Wergeaster klapbrêgen, dy't doe Suder- en Noarderholt hjitten. De earste lei yn it ferlingde fan de Giele Eker en foarme de oerbrêging mei de Lytse Buorren. It Noarderholt is noch altiten de brêgeferbining tusken de Tsjerkebuorren en de Ljouwerterdyk. Freedtemiddeis waard de rûte omkeard ôflein, wêrby't wèr tol betelle wurde moast oan de "brêgewippers". De argewaasje fan de skippers oer dy jildynhelderij utere him troch de Wergeasters foar "brêgebidlers" út te skellen.
Befolkingsferrin
Op woansdei 22 augustus 2007 waard súdwestlik fan it doarp de earste peal slein foar de nijbouwyk Grut Palma. thumb|260px|Brêge Hillebuorren
Pitersbierrum
Skoalle
thumb|260px|Van Hottingawei-Tsjerkhôfspaed
Nij-Hampshire
Ekonomy
Yn 2008 bedroech it totale bruto steatsprodukt fan Nij-Hampshire $60 miljard. Op it mêd fan 'e lânbou produsearret de steat benammen suvelprodukten, fokfee, kowefleis, apels en aaien. Wat de yndustry oangiet, wurdt der benammen masinery, elektryske apparaten en rubberen en plestikken produkten makke.
Taal
De offisjele taal fan Nij-Hampshire is it Ingelsk, dat foar de grutte mearderheid fan 'e befolking de memmetaal is. Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2000 hie doe 3,4% fan 'e befolking fan Nij-Hampshire (en 16% fan 'e befolking fan it noardlike Coös County) it Frânsk as memmetaal. Op it trêde plak kaam it Spaansk, dat foar 1,6% fan 'e befolking de memmetaal wie.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2008 64,5% fan 'e befolking fan Nij-Hampshire út kristenen, wêrûnder 35,5% protestanten en 29% roomsen. De grutste protestantske denominaasjes wiene de Feriene Tsjerke fan Kristus mei rom 26.000 leden en de Feriene Metodistyske Tsjerke mei 18.000 leden. Lykwols omskreau 52% fan 'e befolking fan Nij-Hampshire himsels yn in opinypeiling fan it renommearre buro Gallup, út 2012, as ateïstysk of agnostyst, wat ien fan 'e heechste persintaazjes is fan alle Amerikaanske steaten. Oare godstsjinsten yn Nij-Hampshire binne: it joadendom (1%); it boedisme (1%); de islaam (0,5%); en it hindoeïsme (0,5%).
Elma de Vries
Elma de Vries (De Haule, 20 maart 1983) is in Fryske langebaanrydster, skeelerster en maratonrydster. Se hat it vwo ôfmakke en docht op dit stuit (2007) ek in stúdzje sosjale geografy.
Lolo Ferrari
Lolo Ferrari, berne as Ève Geneviève Aline Valois (Clermont-Ferrand, 9 febrewaris 1963 - Grasse, 5 maart 2000) wie in Frânsk dûnseresse, sjongster, model, mainstream-aktrise, neakenmodel, stripper en pornografysk aktrise, dy't bekend stie as de frou mei de grutste boarsten fan 'e wrâld, mei in boarstomfang (nei boarstfergrutting) fan 130 sm.
MULO
It skoaltype Mulo waard yn 1968 ferfongen troch de Mafû.
Keimpe Sikkema
Yn 1955 waard der yn De Westereen in monumint ta oantins fan Sikkema set.
Francisco Goya
Films
It libben fan Goya is yn ferskate film portrettearre:
Wapen fan Achtkarspelen
thumb|Wapen fan Achtkarspelen thumb|Flagge fan Achtkarspelen It gemeentewapen fan Achtkarspelen is op 25 maart 1818 troch de Hege Ried fan Adel jûn mei de neikommende omskriuwing: Fan sulver, beladen mei in kerspeltsjerke mei acht tuorren, steand op in griene grûn, dekt mei in gouden kroan.
Dêr kin fierder noch oer sein wurde dat de karspeltsjerke griisread fan kleur is en de toerspitsen blau binne. Achtkarspelen hat in saneamd sprekkend wapen: der is in direkte relaasje tusken ôfbylding en namme. De acht tuorren slaan op de acht tsjerkedoarpen (karspelen) dy’t yn 1818 yn Achtkarspelen leine. Dat wiene: Stynsgea, Bûtenpost, Droegeham, Koaten (no Koatstertille), Koartwâld (tusken Surhuzum en Surhústerfean), Lytsepost (heart no by Bûtenpost), Surhuzum en Twizel.
Jacob de Haan
Libben
Jacob de Haan krige benammen bekendheid troch syn wurken binnen de symfoanyske blaasmuzyk en de koarmuzyk. Syn muzyk wurdt útjûn troch útjouwer De Haske Publications (It Hearrenfean en sûnt 2008 Hal Leonard Corporation (Milwaukee). Dêrby is net allinnich sprake fan eigen komposysjes mar ek fan arranzjeinten.
Syn komposysjes, dy 't meast yn opdracht ûntsteane, wurde oer de heule wrâld útfierd. In diel fan syn oeuvre bestiet út wurken, dy 't in filmmuzykeftige kombinaasje fan stilen hearre lit. Foar koar skreuw hy in fjouwertal missen, Missa Katharina foar mingd koar, sopraan en symfanysk blaasorkest levere hinm in priis op yn in komposysjewedstryd. It late taútfierings yn ferskate tsjerken wêrûnder de Sint-Pietersbasilyk yn Rome en de Dom yn Keulen.
Hades (god)
Jonkheid
Yn 'e Grykske mytology wie Hades de earstberne soan fan 'e titanen Kronos, de god fan 'e tiid, en dy syn oarehelte Reä. Hy hie trije âldere susters, Hestia, Demeter en Heara, en ek in jongere broer, Poseidon. Alle fiif bern waarden troch Kronos opiten sadree't se te wrâld kamen. It jongste bern, in twadde broer fan Hades dy't Seus hiet, wie troch tadwaan fan Reä oan dat lot ûntkommen. Doe't dyselde folwoeksen wurden wie, twong er syn heit om syn bruorren en susters op te koarjen. De seis jongere goaden spanden doe gear mei bûnsgenoaten en fersloegen yn 'e tsien jier duorjende Titane-oarloch de âldere goaden.
Nei harren oerwinning en de dea fan Kronos loeken Seus, Poseidon en Hades (neffens in ferneamde passaazje yn 'e Ilias (Boek XV, r. 187-193) lotten om út te meitsjen hokker diel fan 'e skepping se oer hearskje soene. Seus loek de himel of loft, Poseidon de see en Hades de ûnderwrâld. Dat lêste omfette sawol it ûnsjoene ryk dêr't de sielen fan 'e deaden hinnegiene nei't se de wrâld fan 'e libbenen ferlitten hiene, as alle fysike dingen dy't har ûnder de grûn befûnen. Guon myten suggerearje dat Hades ûntefreden wie oer de útkomst fan 'e lotting, mar dat er gjin oare kar hie as om him der by del te lizzen.
As god fan 'e ûnderwrâld
Yn in oare myte ûntjoech de healgod Asklepius, de soan fan Apollo en de Tessalyske prinsesse Koronis, him ta in ferneamd en talintearre dokter. Hy wie sa ûnderlein, dat er úteinlik sels de deaden wer ta libben bringe koe. Dêrmei kaam er lykwols Hades op it sear, dy't soks opfette as it him ûntstellen fan eat dêr't er rjocht op hie. Hy beprate Seus om Asklepius dea te slaan mei in wjerljochtsslach, mar nei syn dea waard Asklepius nei de Olympus brocht, de wente fan 'e goaden, dêr't er folslein fergoade rekke en de god fan 'e genêskunde waard.
Oare myten
De helden Teseus en Piritûs sprieken ôf om allebeide mei in dochter fan Seus te trouwen. Dat se dy dêrfoar ûntfiere en finzenhâlde moasten, fûnen se gjin beletsel. Teseus keas foar Helena fan Troaje, dy't se tegearre as lyts famke ûntfierden en by Teseus syn mem Aitra brochten, dêr't se bliuwe koe oant se âld genôch wie om mei Teseus te trouwen. Underwilens soe Teseus Piritûs oan 'e frou helpe. Piritûs keas foar Perséfoné, dat twaresom krongen de helden de ûnderwâld yn om har te ûntfieren. Hades, dy't foarkennis fan harren snoade plan hie, ûnthelle har beiden as gasten en rjochte yn harren eare in feestmiel oan. Sadree't de mannen plaknommen, krinkelen der lykwolse slangen om harren fuotten en holden harren fêst. Teseus waard úteinlik rêden troch Hearakles, mar Piritûs kaam nea de ûnderwrâld mear út as straf foar syn heechmoed om 'e frou fan in god stelle te wollen.
Neffens in myte waard Hades op in stuit fereale op 'e nimf Minte, dy't assosjearre waard mei de rivier de Kosytus. Hja waard dêrom troch in jaloerske Perséfoné omtsjoend ta de earste muntplant.
Neo-western
Western (genre)
Kommanderije
Nasjonalisaasje fan de kommanderijen
Wylst Napoleon en syn bruorren yn harren keninkriken de kommanderijen fan de âlde oarders nasjonalisearren of sekularisearren waarden foar de nije "Napoleontyske Oarders" nije kommanderijen stifte.
Maine
Etymology
Der bestiet gjin slutende ferklearring foar de oarsprong fan 'e namme 'Maine'. Yn 2001 naam it Steatsparlemint fan Maine in resolúsje oan dy't Franco-American Day skoep, in feestdei ta oantins oan 'e Amerikanen fan Frânsk etnysk komôf. Yn dy resolúsje waard steld dat de steat ferneamd is nei de histoaryske Frânske provinsje Maine. Oare teoryen hâlde lykwols út dat Maine ferneamd is nei oare plakken mei deselde namme, of wolle hawwe dat it in ferwizing út 'e seefeart is nei it fêstelân (fan Noard-Amearika), yn it Ingelsk mainland.
Skiednis
De oarspronklike haadstêd fan 'e steat Maine wie Portland, mar de sit fan it regear waard yn 1832 ferhuze nei Augusta, fanwegen de sintralere lizzing fan dat plak. Lykwols is Portland noch altyd de sit fan it Heechgerjochtshôf fan Maine. Om 1840 hinne kamen de Feriene Steaten en Grut-Brittanje wer yn konflikt oer de grins tusken Maine en de Britske koloanjes yn wat letter Kanada wurde soe. Hoewol't der net fochten waard, kaam dat konflikt bekend te stean as de Aroostook-Oarloch. Lang om let waard doe yn 1842 it ferrin fan 'e grins dúdlik fêststeld yn it Webster-Ashburton-Ferdrach, mei as gefolch dat it noardlike Aroostook County by Maine kaam te hearren. Foartiid hie de hegere Saint John-delling diel útmakke fan 'e saneamde Republyk Madawaska.
Taal
De measte Frânsktaligen stamje ôf fan lju dy't har foarôfgeande oan 'e grinsfêststelling fan 1842 fanút Nij-Breunswyk yn noardlik Maine fêstigen, of fan Kebekanen dy't tusken 1840 en 1930 nei de Feriene Steaten emigrearren. Fral yn 'e Saint John-delling yn Aroostook County, yn noardlik Maine, binne in protte Frânsktaligen konsintrearre.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie yn 2010 39% fan 'e befolking fan Maine út kristenen, wêrûnder 28% roomsen en 11% protestanten. Dêrmei wie Maine it minst religieus fan alle Amerikaanske steaten. De grutste protestantske denominaasjes wiene yn 2010 de Feriene Metodistyske Tsjerke mei 28.000 leden en de Feriene Tsjerke fan Kristus mei 23.000 leden. Ateïsten en agnosten foarmen 59,3% fan 'e befolking. De oanhingers fan alle oare godstsjinsten as it kristendom makke mei-inoar 1,7% fan 'e befolking út. De grutsten dêrfan wiene it hindoeïsme, de islaam, it boedisme en it bahaïsme.
Charles Le Goffic
Libben en karriêre
Le Goffic waard berne yn Lannion, yn it Frânske departemint Côtes-du-Nord (no Côtes-d'Armor), dat diel útmakket fan 'e histoaryske regio Bretanje. Hy kaam út in begoedige sosjaal fermidden en brocht syn jonkheid troch yn Perros-Guirec en Trégastel, dêr't er fierhinne grutbrocht waard troch in minne. Yn oktober 1888 troude er mei in Julie Fleury. Nei't er dêroer in rjochtsaak wûn hie, kocht Le Goffic in pleats op Run-Rouz, dat ta Trégastel heart. Hy foarseach yn syn libbensûnderhâld troch om utens, yn oare dielen fan Frankryk, as skoalmaster te wurkjen: yn Gap, Évreux, Nevers en Le Havre.
Le Goffic waard yn 1930 keazen as lid fan 'e prestizjeuze Académie française. Hy kaam yn 1932 mei 68 jier te ferstjerren yn syn berteplak Lannion. Le Goffic waard te hôf brocht yn Trégastel, dêr't er rêst yn ien grêf mei syn frou Julie en harren dochter, dy't mar santjin jier waard.
Frije Universiteit
Personiel
Yn 2005 hie de FU ûngefear 3600 meiwurkers (wêrfan 2000 yn wittenskiplike funksjes, wêrûnder sa'n 300 heechleararen).
Alde Katedraal (Salamanca)
Sûnt 1887 hat de katedraal de status fan monumint.
Onno Reint van Andringa de Kempenaer
Libben en wurk
De Kempenaer wie lânboukundige en ûntginner fan namme. Sa liet er de heide tusken de Rotstergaastwei en de Rottumerwei ûntginne en liet dêrta ek de Kempenaerwyk grave.
Fuotbalferiening De Sweach
Sportkompleks
Tsjintwurdich spylje ek 'grutte' klups, dy't foar in UEFA Cup tsjin SC It Hearrenfean spylje moatte, op De Boskfinnen. Se sliepe dan faak yn hotel Lauswolt dat flakby stiet. Sa hawwe bygelyks VfB Stuttgart en Newcastle United der alris west. Op 27 july 2007 oefene It Hearrenfean, krektas in jier earder, tsjin it Grykske Xanthi. Mear as 1200 taskôgers seagen It Hearrenfean winnen mei 3-2.
Grytmanshûs
Grytmannen
It hûs waard yn de 15e-16e iuw mooglik Eminga's stienhûs neamd. It waard yn fazes boud, nei alle gedachten fan 1500 ôf. It Grytmanshûs, rjocht foar it Histoarysk Sintrum Ljouwert oer, yn de Grutte Tsjerkestrjitte op de hoeke mei de Bollemanssteech is in foarbyld fan de residinsjes fan de gewestlike elites dy't yn de santjinde en achttjinde iuw de toutsjes yn hannen hiene. De funksje fan grytman wurdt wol ris fergelike mei it hjoeddeiske boargemastersamt. By de ynfiering fan de Gemeentewet yn 1851 waard yn Fryslân de grytman as haad fan it bestjoer oer in gritenij/gemeente ferfongen troch de boargemaster. Dat is dan ek wol hast de ienige oerienkomst fan beide funksjes.
Martinus fan Toers
Syn wurkpaad yn it leger einige yn 356, en hy waard learling fan Hillarius fan Poirtier. Likernôch yn 360 waard er kluzener, by Ligugee. Hy krige dêr safolle folgelingen dat dêr it earste Frânske kleaster ûntstie.
Saksekriich
Oermastering (772-778)
De earste kriich duorre twa jierren (772-773) en ferrûn earst tige súksesfol. Fier yn it Saksenlân ferneatige Karel de Irminsul, it wichtige hillichdom dat ek as gearkomstplak tsjinne foar de lieders fan it folk. Hjirmei rekke er de Saksen djip yn it hert fan harren gebiet en macht. Lykwols hie de ferneatiging yn earsten ynstânsje in dwersferkeard effekt op it ferrin fan de kriich. De Saksen seagen de ferneatiging fan Irminsul as in oantaasting fan harren frijheid en de striid boaze fûl wer oan. Oeral sloegen de Saksen werom. Sa waard de krekt boude tsjerke fan Lebuïnus by Dimter yn brân stutsen en moast Karel syn strafekspedysje werhelje.
Legere skoalle
Legere skoalle is in foarm fan basisûnderwiis dy't yn de hiele wrâld foarkomt.
Dover
Oare:
Merke
Literatuer
Jahrmarkt Jahrmarkt Вашар
Eufraat
right|thumb|De Eufraat yn Irak De Eufraat (Arabysk: الفرات, Al Foerat, Turksk: Fırat, Gryksk: Εὐφράτης) is de wichtichste rivier yn it Midden-Easten. De rivier is 2735 kilometer lang en har streamgebiet is 673.000 km² grut. Fanút de bergen yn Noardeast-Turkije streamt it fia Syrje nei Irak, dêr't it noardlik fan Basra gearrint mei de Tigris en as de Sjatt al-Arab ferfolgens troch in sompich gebiet fia Abadan útrint yn de Perzyske Golf.
Johannes Kolk
Kolk krige syn earste oplieding oan de gemeentesekretary fan Wolvegea. Yn 1915 waard er gemeentesekretaris fan Idaarderadiel en noch wer twa jier letter boargemaster fan Aenjewier. Hy wie hjirmei de earste sosjalistyske boargemaster yn Fryslân, de twadde fan Nederlân.
Tsjerke fan Scheemda
Beskriuwing
In eintsje fierder fan de tsjerke stiet de klokketoer. It sealtek fan de toer is by in romantyske restauraasje fan 1887 bot feroare troch trepgevels en in spits ta te foegjen. De ûnderferdjipping fan de toer hat in restaurearre koepelferwulft.
Olympyske Simmerspullen 1904
Maraton
thumb|200 px|rechts|Foto fan de maraton ûnder de Spullen fan Saint Louis yn 1904 De maraton fan de Spullen yn Saint Louis is ien fan de frjemdste barren op de Olympyske Spullen ea. De wedstriid waard hâlden mei tige waarm waar en op stoffige diken dêr't auto's en hynders foar noch mear stof soargen. De Kubaanske dielnimmer Carvajal, postboade fan berop, kaam nei in lange tocht te foet oan by de start yn syn deiske klean, om't er gjin sportklean hie. Neidat in oare dielnimmer him holpen hie in stik fan syn broekspipen te knippen om der dochs noch wat sportyfs fan te meitsjen, koe de Kubaan fan start. Hy waard úteinlik fjirde nettsjinsteande it feit dat hy ûnderweis in oantal kearen stil hâlden wie om in praatsje te meitsjen mei de taskôgers en hy lêst fan de mage krige fan de appels dy't er ûnderweis iet. It earst oer de finish wie Fred Lorz. Hy wie allinne eins al nei in pear kilometer útfallen en hie it parkoers foar in grut part yn in auto ôflein. Doe't de auto stikken gie naam Lorz it beslút om de rest mar te rinnen. Hy kaam as earste oan en hja tochten dat hy hie wûn. Pas nei de medalje-útrikking waard dúdlik dat hy in grut part yn in auto ôflein hie. Syn medalje waard him ôfnommen en hy waard foar it libben skorst. In jier letter waard dizze skorsing wer ynlutsen en wist er yn 1905 de maraton fan Boston te winnen. De úteinlike winner, de Brit Thomas J. Hicks, dy't útkaam foar de Feriene Steaten, hie ûnderweis in oantal ynsinkingen hân. Hy krige dêrom fan syn treners ûnder oare Strychnine mei kognac om him by de tiid te hâlden. Alhoewol't er ûnderstipe waard troch syn treners doe't hy oer de finish kaam, waard hy dochs as winner oanwiisd. Len Tau, in Afrikaan ôfkomstich fan de Tswana-stam dy't útkaam foar it mingde team mei sporters út ferskeidene lannen. Hy wie der eins foar de Wrâldútstalling yn Saint Louis. Hy kaam as njoggende oer de finish. Syn resultaat hie better wêze kinnen as er net troch in hûn efterfolge wie dy't him mear as in kilometer fan it parkoers ôf jage hie.
Wapen fan Dongeradiel
It wapen is gearstald út symboalen út de wapens fan de trije ophefte gemeentes. Ek stelle de twa skeanbalken de rivierkes De Peazens en de Dokkumer Ie foar, dy't yn Dokkum gearrinne.
Fedastus
Libbensrin
Hy ferstoar op 6 febrewaris 539 en de Abdij fan Sint-Vaast waard ta syn eare nei him ferneamd. Syn feestdei is op 6 febrewaris.
Karakterisearring
Karakterisearring of karakterisaasje is hoe't persoanen (of bisten of oare wêzens) werjûn wurde yn ferheljende en dramatyske wurken. As de karakterisearring geandewei it wurk feroaret om't de persoan troch wat er belibbet beynfloede wurdt, sprekt men fan karakterûntwikkeling. In persoan dy't karakterisearre wurdt, hjit in personaazje. De term 'karakterisearring' waard pas yn 'e rin fan 'e njoggentjinde iuw yntrodusearre.
By direkte of eksplisite karakterisearring wurdt oan it publyk streekrjocht ferteld hoe't in personaazje yninoar stekt. Yn in roman kin soks dien wurde fia in ienfâldige beskriuwing. By aktearjen, lykas yn in toanielstik of in film, is it in stik lestiger. Dêr kin soks oanpakt wurde troch in voice-over yn te setten dy't it plublyk sokke dingen fertelt (bgl. "Jan is koppich"), mar dat is net bepaald subtyl. Moaier is om bygelyks it personaazje sels tsjin in oar personaazje sizze te litten: "Ik bin koppich." Of wat ek kin, is om twa oare personaazjes mei-inoar prate te litten, wêrby't de iene tsjin 'e oare seit: "Dy Jan, dy is wol sà koppich."
Fuotbalferiening It Hearrenfean
It tenu fan de feriening is in blau/wyt streke shirt mei pompeblêden (as de Fryske flagge), wite broek en swarte sokken.
Ilias
Opbou
De Ilias is ûnderferdield yn 24 boeken of sangen, dy't nûmere binne neffens de letters fan it Gryksk alfabet fan Α (alfa) oant Ω (omega) (yn haadletters). Alle boeken besteane út trochstrings 650 fersregels. Yn totaal omfettet de Ilias 15.693 fersregels, allegearre yn daktylyske heksameters. De taal is it argayske Homearysk Gryksk, dat Ioanysk Gryksk en guon oare dialekten út dy tiid trochinoar mjukset, en him ûnderskiedt fan it lettere Attysk Gryksk yn sawol byldspraak as morfology. Homêros brûkte in protte wiidweidige, ta de ferbylding sprekkende ferlikings (letter de Homearyske ferliking neamd). It epos set útein mei de wurden: Der is in twadde epos dat op 'e Ilias folget en ek oan Homêros taskreaun wurdt: de Odyssee. Dat ferhellet fan 'e tsienjierrige omdoarmings fan 'e Grykske held Odysseus, yn syn besykjen om nei de oerwinning op 'e Trojanen wer thús te kommen. Om't Poseidon, de god fan 'e see, wrok tsjin him koesteret, wol dat mar net slagje en fart er jierrenlang om, wêrby't er fan it iene yslike aventoer yn it oare belânet, ear't er op 't langelêst syn thúseilân Itaka berikt.
Ynhâld
thumb|left|300px|Achilles Beklaget de Dea fan Patroklus, in skilderij fan 'e [[Ruslân|Russyske reälist Nikolai Ge, út 1855.]] As er fan Patroklus syn dea heart, wurdt Achilles suver gek fan fertriet. (Der bestiet frijwat ûnienichheid oer it aard fan 'e relaasje tusken harren beiden, oft dy homo-eroatysk wie, ja of nee. It is yn alle gefallen dúdlik dat de Alde Griken it wol sa opfetten.) Achilles swart wraak op Hektor. Tetis, Achilles syn mem, is krektlyk ûntreastber, mar dan fanwegen de profesije dat Achilles jong stjerre sil as er Hektor deadet. Hja freget Hefaistos, de smid fan 'e goaden (en de god fan 'e smidden), om in nije wapenris foar har soan te meitsjen. De oare moarns bringt Agamemnon Briseïs by Achilles werom, mar it fanke kin him no neat mear skele. Hy docht de wapenris oan dy't Hefaistos foar him makke hat, negearret de foarsizzing fan syn eigen dea en riidt syn striidwein it slachfjild op.
Dêrnei hâlde de Griken in dei lins om harren deaden, wêrûnder Patroklus, te begraven. Yn ûntsetting oer it oanhâldend misbrûk troch Achilles fan it lichem fan Hektor, beslist Seus dat it lyk weromjûn wurde moat oan Hektor syn heit Priamos, de kening fan Troaje. Under begelieding fan Hermes, de boadskipper fan 'e goaden, giet Priamos it Grykske kamp yn en smeket Achilles om it lichem fan syn soan. Dêrmei komt er Achilles sa op it moed dat de beiden inoar yn 'e earms falle en tegearre harren ferliezen yn 'e oarloch beskrieme. Neitiid wurdt Hektor troch Priamos Troaje binnendroegen en dêre begroeven, wylst de stêd him berouwet. Dêrmei einiget de Ilias.
The Matrix Reloaded
Plot
Niobe en de bemanning fan 'e Logos slagje yn harren opset, mar ear't Soren en de bemanning fan 'e Vigilant harren taak folbringe kinne, wurdt harren skip ferneatige troch in Skyldwacht, wêrby't alle ynsittenden omkomme. Om't Neo en Morpheus it net oerlibje sille as se de doar nei de Boarne iepenje sûnder dat it back-upsysteem útset is, giet Trinity dochs de Matrys binnen. It slagget har krekt op 'e tiid om it wurk fan Soren-en-dy ôf te meitsjen, wylst Neo, Morpheus en de Kaaimakker opholden wurde troch in groep Smiths. Neitiid rekket Trinity lykwols yn in gefjocht behelle mei agint Thompson. De Kaaimakker wit op snoade wize oan 'e Smiths te ûntkommen en de doar nei de Boarne te iepenjen, sadat Neo en Morpheus dertroch kinne. Sels wurdt er lykwols troch de Smiths deasketten wylst er de doar wer ticht docht.
Erin Brockovich (film)
Erin Brockovich is in Amerikaansk biografysk rjochtbankdrama út 2000 ûnder rezjy fan Steven Soderbergh, mei yn 'e haadrollen Julia Roberts, Albert Finney en Aaron Eckhart. De titel ferwiist nei de haadpersoan, Erin Brockovich, in echte juridysk sekretaresse, konsumintefoarfjochtster en miljeu-aktiviste. Nettsjinsteande har gebrek oan oplieding en middels spile dyselde yn 1993 yn Kalifornje in krúsjale rol by it opbouwen fan in rjochtsaak tsjin it grutte bedriuw Pacific Gas & Electric Company (PG&E) yn it ramt fan 'e grûnwetterfersmoarging fan Hinkley. PG&E hie sûnt de 1960-er jierren kankerferwekjend gif fuortrinne litten yn it plakje Hinkley, mei as gefolch dat it grûnwetter fersmoarge rekke wie en de ynwenners alderhanne potinsjeel deadlike sykten oprûnen. Erin Brockovich krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy en groeide yn 'e bioskopen út ta in grut kommersjeel súkses. De film waard nominearre foar fiif Oscars en fjouwer Golden Globes en wûn fan elk ien, beide yn 'e kategory bêste aktrise foar Julia Roberts.
Plot
Erin Brockovich is in wurkleaze allinnichsteande mem fan trije bern fan tsien en seis jier en njoggen moanne. As se om 'e nocht op sollisitaasjepetear west hat, rekket se licht ferwûne by in ferkearsûngemak. Om't se gjin syktekostefersekering hat en de medyske kosten dochs op 'e iene of oare manear betelje moat, besiket se dy te ferheljen op 'e man dy't har oanriden hat troch him oan te klagen foar in skeafergoeding. Se nimt as abbekaat Ed Masry yn 'e earm, dy't har derfan bewissiget dat se de rjochtsaak sûnder mis winne sille. Sa komt it lykwols net, benammen om't de opljeppende Erin opsternaat wurdt as se ûnderfrege wurdt troch de abbekaat fan 'e tsjinpartij. Dy suggerearret nammentlik fyntsjes dat in frou dy't twaris skieden is mei bern fan twa ferskillende heiten, grif gjin noarmen en wearden hat en dus wol lige moat, wylst syn kliïnt in oprjochte boarger en boppedat ek noch in dokter yn 'e polyklinyk fan it pleatslik sikehûs is.
Erin en Masry geane mei rûzje útinoar, mei't sy him kwea-ôf nimt dat er har foarliigd hat doe't er sei dat se de rjochtsaak beslist winne soe. Mei frijwol gjin reade sint mear op har bankrekken, no't se har dokterskosten sels ophoastje moatten hat, sparret se harsels it iten út 'e mûle sadat har bern genôch hawwe. Se giet wer oan it sollisitearjen, mar kin gjin wurk fine. Har rie te'n ein giet se werom nei Masry, tsjin wa't se seit dat hy har wat skuldich is, wêrnei't se him om wurk freget. Mei tsjinnichheid giet er dêrop yn. Underwilens is Erin har buorfrou, dy't altyd op 'e bern paste as sy fuort wie, ferhuze, en yn har wente is de langhierrige, burdige motorrider George kommen te wenjen, dy't út en troch goedbetelle wurk as boufakker docht en dan sa sunich mooglik libbet om sa lang mooglik mei it jild ta te kinnen. Hy ferrast Erin troch syn oprjochte belangstelling foar har en har bern, en as har nije oppas ûnbetrouber blykt te wêzen, nimt George oerdeis de soarch foar de bern op him.
Mei't PG&E in gewoane rjochtsaak en it heger berop dat dêrop folget desennia lang trainearje kinne soe, beslút Masry op oanrieden fan Potter om yn te stimmen mei in arbitraazje, wêrby't de kwestje foarlein wurdt oan ien inkele rjochter, waans útspraak definityf en foar alle partijen binend is. Der is dan dus gjin heger berop mooglik, en likemin is dêrby in sjuery belutsen (eat dat yn 'e Feriene Steaten as in ûnmisber ûnderdiel fan in rjochtsaak sjoen wurdt). Erin is dêr net bliid mei, want se hat de ynwenners fan Hinkley in kâns ûnthjitten om op syn minst harren sechje te dwaan yn in rjochtsaak, en dêr komt no neat fan telâne. Uteinlik wit Masry har derfan te oertsjûgjen dat dit de bêste beslissing is foar alle belutsenen, mar Erin hâldt har hert fêst oer hoe't se dit oan 'e ynwenners fan Hinkley útlizze moatte. Bykommend probleem is dat PG&E betinge hat dat 90% fan alle klagers ynstimme moat mei binende arbitraazje foar't it bedriuw der sels ek yn meigiet.
Produksje
Erin Brockovich waard regissearre troch Steven Soderbergh nei in senario fan Susannah Grant dat basearre wie op wiere foarfallen út it libben fan 'e echte Erin Brockovich, dy't yn 'e film in cameo hat as servearster. As produsinten wiene Danny DeVito, Michael Shamberg en Stacey Sher by it projekt belutsen foar de filmstudio's Universal Pictures, Columbia Pictures en Jersey Films. Foar de film wie in budget beskikber fan $52 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Ed Lachman, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Thomas Newman. De opnamen fûnen oer in perioade fan alve wiken yn 1999 plak, op lokaasje yn Ventura County yn 'e Amerikaanske steat Kalifornje.
Untfangst
In ôfwikende klank yn it koar fan resinsinten waard fuortbrocht troch Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times, dy't Erin Brockovich mar 2 fan 4 stjerren joech. Hy skreau: "Hjir sit dúdlik in ferhaal yn, mar Erin Brockovich makket dat net oangripend. De film mist fokus en enerzjy [en] de karakterûntwikkeling is oerflakkich en tin." Yn The New York Times wie A.O. Scott likemin bot fan 'e film ûnder de yndruk. Hy skreau: "Nei't se bewiisd hat, likernôch 40 minuten lang, hoe'n geweldige aktrise hja wêze kin, bringt Roberts de folgjende 90 minuten troch mei tefreden wêzen dat se al in filmstjer is. Wat langer de film him fuortsleept, wat mear har optreden oant barsten ta opswolt mei morele idelheid en neibeard populisme." Ek Richard Corliss fan it tydskrift Time fûn de film "glêd, pynlik om oan te sjen en nep."
Prizen
Fierders waard Erin Brockovich nominearre foar seis BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, wêrfan't de film ien wûn: de priis foar bêste aktrise, op 'e nij foar Julia Roberts. Teffens wûn Erin Brockovich twa Screen Actors Guild Awards, foar bêste aktrise (Roberts) en bêste byrol fan in akteur (Finney), en trije Critics' Choice Awards, foar bêste film, bêste regisseur en bêste aktrise (Roberts).
Pean
De Aldfryske namme fan 'e buorskip is oppa eeën. Pean betsjut dus: oan it wetter.
Chapelle Saint-Michel d'Aiguilhe
Oan de foet fan de fulkanyske rots stiet de 12e iuwske Kapel fan Sint-Klara (Chapelle Saint-Claire), de kapel fan it hospitaal dat yn 1088 stifte waard om de minsken dy't nei Sint-Michael pylgeren te fersoargjen.