cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Overberg (Utert)
Yn Overberg wurdt, as it iennige plak bûten East- en Noardeast-Nederlân dêr't de midwinterhoarn blaasd wurdt.
Driebergen-Rijsenburg
Skiednis
Driebergen-Rijsenburg ûntstie op 1 maaie 1931 troch it gearfoegjen fan de doarpen Driebergen en Rijsenburg dy't oant doe selsstannige gemeenten wiene. De twa doarpen foarmen dêrnei ien gemeente en woeksen alhiel út ta ien plak. Op 1 jannewaris 2006 waard de gemeente gearfoege mei Amerongen, Doarn, Leersum, Maarn, Maarsbergen en Overberg ta de nije gemeente Utertske Heuvelrêch, neamd nei it nasjonaal park mei deselde namme.
Poker
Fideopoker
Under fideopoker wurdt in ienpersoanskompjûterspultsje ferstien dat meastentiids as in gokautomaat. Meastentiids giet it hjirre om in fiif kaarten draw fariant. De spiler kin dan ynsette wêrnei't fiif kaarten dield wurde. Hjirnei kin de spiler kaarten fuortdwaan wêrnei't er likefolle nije kaarten krijt. It bedrach dat útkeard is wurdt basearre op de ynset en de úteinlike hân.
Hendrik Alting
Wurk
Karút:
Morfeem
Foarbyld
It wurd berneboekje hat de neikommende morfemen:
Jodocus Hondius
Publikaasjes
In karút.
Artezyske boarne
In "artezyske wel" is in put dat troch minsken makke is.
Alexander de Savornin Lohman
thumb|Alexander de Savornin Lohman Alexander Frederik de Savornin Lohman (1837 - 1924) wie in Nederlânsk steatsman.
Skrobberheide
Alle leden fan it geslacht hawwe altydgriene, nuddeleftige blêden fan 2 - 15 millimeter lang yn krânsen fan trije of fjouwer.
Telefyzjestjoerder
In telefyzjestjoerder of tillefyzjestjoerder is in byinoar hearrend tal apparaten en oar reau dêr't bewegende bylden mei útstjoerd wurde kinne oer de radiofrekwinsjes fan 'e eter. Soks giet fan 'e eigentlike stjoermêst nei alle ûntfangende apparaten ynsafier't dy har binnen it berik fan 'e útstjoering befine. Dizze ûntfangende apparaten binne telefyzjes. Ornaris wurdt mei de term 'telefyzjestjoerder' net sasear de eigentlike apparatuer bedoeld dy't nedich is om telefyzjebylden út te stjoeren, mar de organisaasje dy't ferantwurdlik is foar it útstjoeren fan sokke strukturearre bylden nei in publyk: it telefyzjestasjon of tillefyzjestasjon.
Museum De Grutterswinkel
Yn 1991 waard in aksje fierd ûnder it motto “Ons winkeltsje mut blieve”. Op de earste ferdjipping wurde geregeld eksposysjes hâlden. Sa wiene der yn 2008 guons mei as tema "Ald Ark" en "Fan Kloksjippe oant Verkade".
Lettele
Yn Lettele steane in roomske tsjerke, in basisskoalle, in bûtenswimbad en fuotbalfjilden. It is wat befolkingsopbou oanbelanget in frij jong doarp omdat it him troch wenningbou yn de ôfrûne desennia faak útwreidzje kind hat.
Rekreaasje en eveneminten
De natoer lûkt in soad kuier- en fytsrekreanten. Yn de bosken fan lângoed Oostermaet direkt beëasten it doarp binne kuierrûtes útsetten. Oan de noardrâne fan dit boskgebiet waard yn de Twadde Wrâldoarloch troch de Dútske besetter in lansearynstallaasje foar V1 'fleanende bommen' boud. Dêrfan binne noch in pear restanten te besichtigjen.
Ychtenbrêge
Duimstraat|thumb|right|300px|De Duimstrjitte yn Ychtenbrêge Ychtenbrêge is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, earder Lemsterlân, oan de súdeastkant fan de Tsjûkemar. It doarp hat likernôch 500 ynwenners (2004).
Johannes Willem Ooms
De Korevaars (1939), De watermolen (1940), Lidia en de erven Neuteboom (1942), Water over Holland (1946) en Het meisje met de kaarsjes (1947) binne der foarbylden fan. Ooms droech by oan it tydskrift foar de kristlike hûshâlding Op den Uitkijk. Ek skreau er histoaryske romans oer Paulus Potter en oer Cornelis van Aerssen van Sommelsdijck, de sânde gûverneur fan Suriname: Een man in de branding (1967).
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 2000
Kwartfinales
* 5-4 nei panalty's
List fan bylden yn Boalsert
Dit is in (ûnfolsleine) gronologyske list fan bylden yn Boalsert. Under in byld wurdt hjir ferstien elk trijediminsjonaal fisueel keunstwurk yn de iepenbiere romte fan de gemeente Boalsert, wêrby't byld brûkt wurdt as sammelbegryp foar skulptueren, stânbylden, ynstallaasjes en oare byldhouwurken.
Vincent van Gogh
Libben en wurk
It drokke libben yn it faak kâlde en grouwe Parys wurdt te swier foar de swakker wurdende Van Gogh. Hy is 35 jier as hy yn febrewaris 1888 Parys ferlit en nei Arles yn Súd-Frankryk giet. As hy dêr oankomt is it dêr al like kâld: it friest en der leit snie.
Oevenum
thumb|Lizzing thumb|Strjitte yn Oevenum Oevenum (Deensk: Øvenum, Noardfrysk: Ööwenem) is in plak en gemeente op it eilân Feer yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Oevenum hat 428 ynwenners (2016).
Vincent van Gogh
Libben en wurk
Op 27 july 1890, kwalik 37 jier âld, ferwûnet Vincent van Gogh himsels mei in kûgel yn syn boarst. Op 29 july ferstjert hy oan de gefolgen dêrfan, yn it bywêzen fan broer Theo.
The Visitor (band)
Skiednis
Yn 1984 ferlit bassist Tjeerd Folmer de band. Dêr komt Wierd Duk, popsjoernalist by it "Nieuwsblad voor het Noorden", foar yn it plak. Mei him as bassist en toetsenist komt it earste folsleine album út: "Tranparant World". It wurdt in flop en The Visitor set it op in sêft sin. Bertus de Blaauw stoart him yn dy tiid op de saneamde garage-rock mei de band Umberto di Bosso é Compadres.<BR> Yn 1986 komt The Visitor opnij mei in yn eigen behear opnommen kassette "Black and Gold" dêr't wol sukses mei helle wurdt. Yn 1987 bringt de band, sterke troch it sukses fan de kassette, in twadde album út ûnder de namme "This Rain Is Blood". Yn dat jier moat bassist Wierd Duk foar syn wurk nei Leningrad en wit dêr in twatal optredens foar The Visitor te regeljen. It soe it startsein wurde fan in rige optredens yn Ruslân. Yn 1988 foel de band út elkoar. It lêste album wie in registraasje fan it ôfskiedskonsert yn it Bolwurk yn Snits.
Beti Hana
Beti Hana, echte namme: Jinah Chung (20 septimber 1983), is in rêstend Súd-Koreaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2009. Neffens har offisjele opjefte is se 1.68 m lang, mei in gewicht fan 64 kg en kupmaat 36E.
Hillichdom
Sawat oeral op de wrâld hawwe folken hillige plakken. Beammen, iepen plakken yn bosken, bergen, marren en rivieren binne útkeazen om as hillichdom te brûken en op sokke plakke komme minske gear om harren godstsjinsten te beöefenjen. Al sûnt de prehistoarje wurde dizze plakken ûnderskieden as bysûnder plak, bygelyks troch it te beplantsjen mei beammen, dy't dan as hillich beskôge wurde, of mei stiennen: menhirs, stiensirkels en hunebêden. Letter waarden op dizze hillige plakken timpels, tsjerken en katedralen boud.
Adam en Eva
De Bibel oer Adam en Eva
As straf foar har oerhearrigens, stjoerde God Adam en Eva út de tún fuort nei de bûtenwrâld, dêr't Adam hjitten waard om de grûn te be-arbeidzjen Eva har bern krige. It meast wichtige gefolch fan Adam en Eva's dôfhûdigens wie lykwols de dea: Want stof biste en stof silst wer wurde, sei God. (Gen. 3:19)
Pennsylvania
Etymology
Pennsylvania is ferneamd nei de stifter fan 'e oarspronklike Ingelske koloanje dêr't de Amerikaanske steat út fuortkomt, William Penn. De rest fan 'e namme ferwiist nei it grutte tal wâlden yn 'e steat (silva is Latyn foar "wâld"), en de folsleine namme betsjut dan ek safolle as "Penns Wâldlân". Yn 'e mande mei trije oare Amerikaanske steaten (Firginia, Kentucky en Massachusetts) hjit it offisjeel in "mienebêst" (commonwealth) te wêzen ynstee fan in "steat" (state), mar dat hat inkeld juridyske betsjutting, en komt allinnich fuort út in histoaryske ûntwikkeling.
Geografy
Yn it noardwesten hat Pennsylvania in 82 km lange kustline oan 'e Earymar, wat in ynternasjonale grins is mei't oan 'e oare kant fan it wetter de Kanadeeske provinsje Ontario leit. Yn it súdeasten hat Pennsylvania fierders in 92 km lange igge oan 'e rivier de Delaware, net fier fan it plak dêr't dy útmûnet yn 'e Atlantyske Oseaan. Pennsylvania is de iennichste fan 'e oarspronklike Trettjin Koloanjes dy't gjin diel fan 'e Atlantyske kust omfettet. It heechste punt yn 'e steat is de Mount Davis, yn 'e Appalachen, op 979 m boppe seenivo, en it leechste punt is it oerflak fan 'e rivier de Delaware, oan 'e súdeastgrins, dat op seenivo leit.
Bestjoer
Pennsylvania bestiet bestjoerlik út 67 countys. De steatshaadstêd, Harrisburg, leit yn Dauphin County, yn it sintrale suden fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Pennsylvania bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan 'e Algemiene Assimblee fan Pennsylvania, dy't bestiet út 'e Steatssenaat mei 50 sitten en it Steatshûs fan Offurdigen mei 203 sitten. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Pennsylvania, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Pennsylvania 18 sitten.
Dorothy DeBorba
Doe't hja yn 1933 te âld waard foar de rige en derút stapte, wie har karriêre ek tenein. Sy hie noch wol in lytse rol yn Bombshell, mei Jean Harlow yn itselde jier.
Stasjon Bunnik
Stasjon Bunnik (Bnk), iepene op 20 maaie 1884, is in spoarweistasjon yn it Nederlânske doarp Bunnik yn de provinsje Utert. It stasjon leit oan de Rhijnspoarwei (Amsterdam Sintraal - Elten).
Abdij fan Sint-Vaast
thumb|Loftfoto fan de Abdij fan Sint-Vaast yn Arras De Abdij fan Sint-Vaast (Frânsk: Abbaye Saint-Vaast) is in earder Benediktynsk kleaster dat stifte waard op in heuvel dy't no yn de hjoeddeiske stêd Arras leit. Arras is de haadstêd fan de eardere provinsje Arteezje, hjoed-de-dei yn it departemint Pas-de-Calais. It kleaster spile yn de Iere Midsiuwen in wichtige rôle yn it noarden fan Galje en letter yn de Nederlannen. Hjoed-de-dei is it gebiet fan it kleaster part fan de binnenstêd.
Ewa Sonnet
Libben en karriêre
Yn novimber 2005 posearre Sonnet foar it earst foar in papierren tydskrift. Dat wie it Poalske neakenblêd CKM. Yn it fraachpetear by dy fotoreportaazje sei Sonnet dat har boarsten poer natoer binne. Koarte tiid letter sette se útein mei in karriêre as sjongster, en yn jannewaris 2006 gie se op toernee troch Poalen. Dêrtroch waard se ek by in breder publyk bekend. Se posearre foar in ferskaat oan tydskriften en ferskynde op 'e Poalske radio en tillefyzje. Sa wie se op 11 desimber 2005 te gast yn it praatprogramma fan Kuba Wojewódzki op 'e stjoerder Polsat. Se waard yn maart 2006 sels ynterviewd troch it Amerikaanske radiostasjon KUSF út San Francisco.
Lichemsskaaimerken
Ewa Sonnet is blank, mei griene eagen en brún hier. Neffens har offisjele opjefte is se 1.63 m lang, mei in gewicht fan 52 kg, en in natuerlike kupmaat 30J. Hja hat gjin piercings (útsein de wenstige gatsjes troch de earlellen) en likemin hat hja tatoeaazjes.
Sarah Jessica Parker
thumb|right|200px|Sarah Jessica Parker 2009 thumb|200px|Parker yn New York City, juny 2003 Sarah Jessica Parker (Nelsonville (Ohio), 25 maart 1965) is in Amerikaansk telefyzje- en Filmaktrise ûnder oaren bekend fan har haadrol as Carrie Bradshaw yn de Amerikaanske searje Sex and the City dy't op de Amerikaanske stjoerder HBO te sjen wie fan 1998 oant 2004.
Paulus Folkertsma
Biografy
Folkertsma komponearre as autodidakt operettes en skreau lieten, kanons, kwartetten en orkestwurken. ien fan syn bekendste wurken is de kanon It Muzyk Giet troch de Buorren, dat generaasjes Fryske bern op 'e skoalle leard hawwe. De Paulus Folkertsma Stichting wol syn wurk opnij ûnder de oandacht bringe middels konserten en jout de útjefte "Nijs" út. Op 23 juny 2018 waard yn Aldeboarn foar ien kear it muzykfestival Midsimmertwirre holden, wêrby't Folkertma en syn wurk sintraal stiene.
Efteling
It park waard yn 1952 iepene en wie yn it earstoan ornearre as park foar lytse bern. Yn 'e rin fan de tiid is it in alsidich park wurden mei attraksjes foar bern en folwoeksenen.
Löf
It besjen wurdich
De parochytsjerke waard foar it earst yn 1140 neamd. Oant 1803 wie it de parochytsjerke fan ferskillende omlizzende plakken, mar sûnt dat jier heart allinne noch Kattenes by de parochy. Oarspronklik wie de tsjerke oan Marije wijd en wie Sint-Lesij de twadde patroanhillige, mar sûnt 1719 is hja de earste patroanhillige fan de tsjerke.
Hardangerjøkul
Filmlokaasje
De Hardangerjøkul waard brûkt as filmlokaasje foar de Star Wars-film Star Wars: Episode V – The Empire Strikes Back (1980). De sênes op 'e iisplaneet Hoth waarden foar in grut diel op 'e gletsjer filme, ûnder barre winterske omstannichheden. De bylden fan 'e bestoarming fan 'e basis fan it Rebelleferbûn troch de stoarmtroepers fan it Galaktysk Keizerryk yn reuseftige AT-AT-rinners waarden lykwols yn 'e studio opnommen mei miniatueren op in set dêr't de snieïge setting neibeard waard mei natriumbikarbonaat (bekender as baking soda of suveringssâlt).
Strjitten fan Jobbegea
De strjitten fan Jobbegea en de ferklearring fan de nammen:
Strjitte fan Denemark
thumb|left|300px|Pakiis yn de Strjitte fan Denemark De Strjitte fan Denemark of Strjitte Denemarken (Yslânsk: Grænlandssund, Deensk: Danmarksstrædet) is in seestrjitte tusken Yslân en Grienlân. De seestrjitte ferbynt de noardlike Atlantyske Oseaan (Irmingersee) en de Noardlike Iissee (Grienlânsee) mei-inoar. Hy is ûngefear 480 kilometer lang en is op it smelste punt 290 kilometer breed. It Noarske eilân Jan Mayen leit noardeastlik fan de seestrjitte.
Ernst fan Haren
Hy wenne mei syn frou Catharina fan Oenema op it troch har erve 'Oenemastate' oan it hjoeddeiske gemeenteplein op It Hearrenfean. Dit span liet troch Mathias fan Pelckum in plafondskildering meitsje; mei de restauraasje hjirfan waard yn 1997 begûn.
Reinwâld
Reinwâlden yn de tuskenbeiden klimaatsône
Reinwâlden yn de tuskenbeiden klimaatsône komme foar yn Noard- en Súd-Amearika, Oseaanje (Tasmaanje en Nij-Seelân), dielen fan Jeropa, Sibearje en oare dielen fan noardlik Aazje.
John Lee Hooker
John Lee Hooker (22 augustus 1917, Clarksdale - Los Altos (Kalifornje), 21 juny 2001) wie in ynfloedrike en tige produktive Amearikaanske bluessjonger en -gitarist, berne yn Clarksdale yn de steat Mississippy.
Radio Ienhoarn
Utwreiding nei It Bilt en Frjentsjerteradiel
Underwilens hie de oangrinzgjende gemeente It Bilt plannen foar in eigen lokale radio-omrop. Doe't bliken die dat soks finansjeel net helber wie, waard nei oerlis mei Menameradiel besletten om it wurkgebiet fan Radio Ienhoarn út te wreidzjen mei It Bilt, sadat de beide gemeenten tegearre ien lokale omrop krigen. Op 31 desimber 1991 waard dat plan in feit. Neitiid kaam it kantoar fan Radio Ienhoarn yn Sint-Anne te stean (it haadplak fan It Bilt), wylst de studio yn Menaam bleau. Yn 1992 waard yn 'e radiorige Net Ferjitte yn 28 oeren de hiele Twadde Wrâldoarloch yn Menameradiel en It Bilt behannele. De searje krige sels yn 'e lanlike media oandacht. Op 31 desimber fan dat jier waard it fiifjierrich bestean fan 'e omrop fierd mei in maratonútstjoering en in slagge donateursaksje op It Bilt.
Fierdere útwreiding
Sûnt de hjerst fan 2018 wurke Radio Ienhoarn nau gear mei Radio Stêd Harns, de lokale omrop fan 'e gemeente Harns, dy't trouwens behalven de stêd Harns ek de doarpen Mullum en Winaam betsjinnet. Fan 1 jannewaris 2022 ôf foelen Radio Ienhoarn en Radio Stêd Harns ûnder ien bestjoer, hoewol't de beide omroppen fierders selsstannich bleaune. Yn febrewaris 2022 makken de beide gearwurkjende omroppen bekend dat se fierfoardere plannen hiene om ek de Waadeilannen Flylân en Skylge by harren wurkgebiet te lûken, omreden fan 'e nauwe bân dy't de beide eilannen mei de stêd Harns ûnderhâlde.
Grins (gemeente)
Skiednis
Yn 1998 waard Bruilweering fan de Drintske gemeente Eelde anneksearre. Yn 2012 waard mei de gemeente Slochteren (de plakken Engelbert en Middelbert foar bougrûn fan it nije plak Meerstad) in útstel dien, mar waard letter wer skrast. Letter kamen Grins en Slochteren oerien, mei foarútsjoch op de gemeentlike weryndieling, dat Meerstad op 1 jannewaris 2017 alhiel by Grins foege waard.
Gerrit Breteler
Fjouwer Kroechteäterstikken
Sûnt 2007 giet it kroechteaterstik 'Katarsis' de kroegen yn Fryslân del. Al mear as 160 foarstellings binne der spile. Bretelers styl is dúdlik te werkennen: alles op rym. Syn foarstelling Katarsis rûn hast in jier mei in soad súkses yn kafee 'De Bûnte Bok' yn Ljussens. Syn frou Anke Bijlsma en Gerrit Haaksma, kroechbaas fan it kafee spilen de foarstelling. Alderhande markante personaazjes dy’t it kafee oandogge hâlde elkoar en it publyk in spegel foar hoe’t feroarings op maatskiplik, etysk en estetysk mêd in minske (mis)foarmje kinne. It stik hat in dúdlike boadskip: as in minske syn woartels net hoedet en noedet, wat bliuwt der dan fan syn wêzen oer.. De CD Katarsis stie yn juny 2012 twa wiken yn de Nederlânske Album Top 100. Kredo is de offolger fan Katarsis en spilet him ôf yn de kroech oan de taap. Tema is de ferhâlding fan it hjoeddeiske plattelân mei de minsk. Hoe feroaret de ferhâlding mei de flugge feroarings en hoe beynfloedet it harren en harren taal. Sintraal yn it stik stiet Pytsje, de fiskersfrou út Peazens dy't mei sykte en tsjinslach te krijen hat. It stik is op rym en sit fol koartswyl en tragyk. Alle rollen fan dizze teaterproduksje wurde spile troch twa akteurs.
Yn dit fjirde kroechteäterstik Kredyt út 2015 spylje Gerrit Haaksma en Anke Bijlsma de haadrol.
Waling Dykstra
Sukses en krityk
Waling-om wie ien fan de mannen fan de earste oere fan de Fryske beweging.
De foardrachtsjûnen dy't er mei oaren organisearre, de Winterjoenenocht, ûntwikkele him ta in nij sjenre, dat oant nei 1920 beöefene waard.
Daniël Engelen
thumb|Jhr. Daniël Engelen Jonkhear Daniël Engelen (Nymwegen, 19 juny 1791 - It Oranjewâld, 2 desimber 1857) wie gemeentesekretaris, riedslid en kantonrjochter op It Hearrenfean.
Blankenberge
Yndieling gemeente
Blankenberge bestiet út twa dielgemeenten: Blankenberge en Uitkerke. De dielgemeente Blankenberge is hast hielendal beboud en dy bebouwing grinzget hjoed-de-dei fuort oan it doarp Uitkerke.
Befolkingsferrin
Alle histoaryske ynformaasje giet oer de hjoeddeiske gemeente lykas dy ûntstie nei de weryndieling fan 1 jannewaris 1977.
Wurkhûs
Soks barde pas op basis fan frijwillichheid fan oanbelangjende yn de 18e en 19e iuwske wurkhuzen of 'wurkynrjochtingen foar earmen.' Guon Fryske earmhuzen wienen tagelyk wurkhuzen wylst de spinhuzen fan Warkum, Boalsert, Snits en Harns dat type it suverst fertsjintwurdigen, yn tsjinstelling mei it Hollânske 'spinhuis' dat in frouljusfinzenis wie. Mar it Ljouwerter tichthûs wie wol in echt wurkhûs. thumb| 't wandeld zo plaisierig in 't voorjaar, als de boomen zo lief gaan worden. . . . exept na 't werkhuis. In frou wurdt troch twa beämbten nei it wurkhûs brocht. Tekening fan [[Christiaan Andriessen, 1806]]
Ulrum
Ulrum (Grinslânsk: Ollerom) is in doarp yn Grinslân yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne). Ulrum leit benoardeasten fan Sâltkamp, tusken de N361 en it Hunzegoakanaal.
Ulrum wie eartiids in woltierich doarp mei in protte middenstanners en lytse bedriuwen. Tsjintwurdich is der fral noch wat te dwaan yn de lânbou.
Stellenbosch (stêd)
It besjen wurdich
Yn Stellenbosch binne in soad huzen út de tiid fan de Feriene Eastyndyske Kompanjy bewarre bleaun. Guon huzen binne yn it behear fan Dorp Museum. De huzen wurde restaurearre en wer yn de âlde steat werombrocht, bygelyks it Roazehof.
St. Lawrence (eilân)
Skiednis
Tsjin 'e tiid dat Alaska yn 1867 (troch de Oankeap fan Alaska) yn Amerikaanske hannen oergie, libben der likernôch 4.000 Jûpik (Yup’ik) op St. Lawrence, dy't ferdield wiene oer ferskate doarpen. Hja jagen op walrussen en walfisken en diene oan fiskerij. Troch de slimme hongersneed op St. Lawrence, yn 'e jierren 1878-1880, kaam in part fan 'e befolking om fan 'e honger, wylst oaren it eilân ûntflechten. Doe't St. Lawrence yn 1880 besocht waard troch fertsjintwurdigers fan 'e Amerikaanske oerheid, troffen dy fan 'e oerbleaune 1.500 bewenners 1.000 dea oan troch ferhongering. Ferslaggen út dy tiid leine de skuld by keaplju dy't de Jûpik alkohol oansmaard hiene, mei as gefolch dat de lju fersake hiene om itensfoarrieden oan te lizzen foar de winter, sa't se normaal diene. Moderne histoarisy tinke dat it faaks mear oan in ûngeunstige feroaring yn 'e waarpratroanen lei.
Under de Twadde Wrâldoarloch tsjinne in diel fan 'e bewenners fan St. Lawrence yn 'e Territoriale Garde fan Alaska (ATG). Nei't dy yn 1947 opheft wie, joegen in protte eilanners har by de Nasjonale Garde fan Alaska, om it eilân te beskermjen, dat doe troch syn lokaasje oan it front fan 'e Kâlde Oarloch tusken de Feriene Steaten en de Sovjet-Uny lei.
Leusden-Súd
Yn de wyk Tabaksteeg is it winkelsintrum Winkelcentrum Zuidhoek.
FVC
De spylfjilden leinen foar koarten noch op it bedriuweterrein De Himrik, yn it súdeasten fan Ljouwert. Sûnt it seizoen 2009-2010 wurde alle wedstriden spile op it nije Wiarda-kompleks by Goutum. De fjilden wurde dield mei de sneonsfuotbalferieniging Blau Wit '34.
Wâldbeantsje
It wâldbeantsje wurdt op it stuit ûnder de oandacht brocht troch it projekt Wâldpyk en Wâldprodukten.
Ezinge
Beskriuwing
Yn it doarp is it museum Wierdenland, Centrum voor wierden en landschap (foarhinne: Museum Wierdenland) festige, dat terpen en it terplânskip ta ûnderwurp hat.
Tichthûs (tuchtskoalle)
Ljouwert is eins de ienichste stêd dy't sûnder ûnderbrekking fan 1598 - 1837 in tichthûs hân hat, earst stêdlik, letter provinsjaal. De spinhuzen fan Boalsert, Snits en Warkum wienen gjin frouljusfinzenissen lykas op oare plakken yn Nederlân.
Sarajevo
De stêd waard yn 1461 stifte troch de Ottomanen. Yn 1914 spile de stêd in grutte rol yn de wrâldskiednis, troch de moard op aartshartoch Frans Ferdinand dy't hjir begongen waard en dy't de Earste Wrâldoarloch ynliede. Santich jier letter wie de oandacht fan de wrâld wer rjochte op Sarajevo: yn 1984 waarden de Olympyske Winterspullen hjir hâlden. Tusken 1992 en 1995, yn de Bosnyske Oarloch, waard Sarajevo swier bombardearre troch Bosnysk-Servyske troepen.
Bestjoer
Sarajevo is yn polityk opsicht de wichtichste stêd fan Bosnje en Herzegovina. It is de haadstêd fan it lân, en fan de Bosniak-Kroatyske Federaasje (ien fan de twa sub-entiteiten fan it lân). Fierders wurdt ek it kanton Sarajevo bestjoerd út de stêd Sarajevo wei. De stêd Sarajevo is de iennige stêd yn it lân dy't út ferskillende dielgemeenten bestiet. Al is Sarajevo dan de haadstêd fan it lân, soks hat net altiten sa west. Travnik hat koarte tiid haadstêd west fan Bosnje, mar waard net lang dêrnei wer ûnder Sarajevo setten, wêrtroch 't de stêd wer syn status as haadstêd werom krige.
Gielguorde
In gielguorde wie in (faak geheim) bewarplak yn it hea om fruit te bewarjen oant it giel is. 'In ding yn 'e gielguorde dwaan' betsjut dan ek: 'foar letter bewarje'.
Marrit Leenstra (reedrydster)
Seizoen 2006/2007
Yn novimber 2006 ried Marrit Leenstra (mei trener Jan van Veen) foar it earst in wrâldbekerstriid, dit wie de 1500 meter yn Moskou. Dit kaam troch har 9e plak op it NK ôfstannen en in oantal ôfsizzings. Se waard 6e yn de B-groep. .
Grut Barriêrerif
It Grut Barriêrerif is de grutste toeristyske attraksje fan Austraalje en ek in wichtich natoerlik gebiet dat sûnt 1981 op de wrâlderfgoedlist stiet. Fanút plakken as Cairns en Townsville wurde in soad toeristyske aktiviteiten ûntploaid by it rif, wêrûnder dûktochten en rûnfearten. Der wurdt in soad ûndersyk dien nei de tastân fan it Grut Barriêrerif. In resinte stúdzje fan in Australysk ûndersyksteam hat dêrby oantoand dat de snelheid wêrmei't koraal kalk út it seewetter opnimt, de lêste tweintich jier hurd minder wurden is. Dit liedt ta in fertrage groei fan stienkoralen yn dit gebiet. Neffens ûndersikers is dit mooglik in gefolch fan de taname fan koaldiokside yn de atmosfear wêrtroch't oseanen stadichoan fersoerje, of fan de opwaarming fan it seewetter.
Geoffrey Hughes
Wurkpaad
Ek spile er tusken 2001 en 2007 de rol fan de eksintike Vernon Scripps yn komyske dramarige Heartbeat dy't útstjoerd waard op één en SBS 6. Hughes spile fierders de rol fan Eddie Yeats yn Coronation Street (1974-1983, 1987) en die de stim fan Paul McCartney yn de tekenfilm Yellow Submarine (1968) fan The Beatles ûnder de namme Geoff Hughes.
East-Dongeradiel
Skiednis
By de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 1984, waard Eest-Dongeradiel, mei West-Dongeradiel en Dokkum wer gearfoege ta ien gemeente Dongeradiel. Op 1 jannewaris 2019 gie Dongerdiel mei de buorgemeenten Ferwerderadiel en Kollumerlân op syn beurt op yn 'e nije fúzjegemeente Noardeast-Fryslân. thumb|left|Eastdongeradiel, Schotanus/Halmakaart 1718
Plakken
It haadplak wie Mitselwier, en de oare doarpen yn de gemeente wienen: Ealsum, Eanjum, Easternijtsjerk, Eastrum, Ie, Ingwierrum, Jouswier, Ljussens, Moarre, Nijewier, Peazens en Wetsens.
Skotsk
Taalbesibskip
It Skotsk is it naust besibbe oan it Ingelsk en in pear útstoarne taalfarianten dy't foarhinne yn Ierlân sprutsen waarden, it Yola en it Fingaalsk. Mei-inoar foarmje dy fjouwer talen de Angelsaksyske taalgroep, dy't weromgiet op it Angelsaksysk fan 'e Angelen en de Saksen. Mei de Fryske taalgroep makket dy Angelsaksyske taalgroep de Noardwestgermaanske talen op, dy't sels mei û.m. it Nederlânsk en it Dútsk wer diel útmakket fan 'e Westgermaanske taalkloft. Mei de Noardgermaanske talen (Noarsk, Deensk, Sweedsk, ensfh.) foarmje de Westgermaanske talen de Germaanske taalfamylje, en dy heart wer ta de Yndo-Jeropeeske supertaalfamylje, yn 'e mande mei û.o. de Keltyske, Romaanske, Slavyske en Yndo-Iraanske talen.
Taalgebiet
It taalgebiet fan it Skotsk omfiemet it hiele leechlân fan Skotlân, fan 'e Ingelske grins yn it suden oant de Skotske Heechlannen yn it noardwesten. Fierders hearre ek de Orkney- en Sjetlâneilannen, dy't benoarden Skotlân yn 'e Noardsee lizze, ta it Skotske taalgebiet, mei dêropta de noardeastpunt fan it skiereilân Caithness, oftewol it gebiet om it plak Thurso hinne, dat yn it uterste noarden fan it Skotske fêstelân leit. De Orkney- en Sjetlâneilannen en de krite om Thurso hinne waarden yn 'e Midsiuwen kolonisearre troch Noarske Wytsingen, en sadwaande waard yn dy kontreien foarhinne Norn sprutsen, in Noardgermaanske taal, dy't lykwols yn 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw útstoarn is.
Literatuer
Fan 'e ein fan 'e santjinde iuw ôf naam de feringelsking fan 'e Skotske skriuwtaal ta. Om dy tiid hinne waarden in protte mûnlinge ballades út it súdlike grinsgebiet en it noardeasten skriftlik fêstlein. Skriuwers út dy snuorje wiene û.m. Robert Sempill, Robert Sempill de Jongere, Francis Sempill, lady Elizabeth Wardlaw en lady Grizel Baillie. Oan 'e ein fan 'e achttjinde en it begjin fan 'e njoggentjinde iuw waard it Skotsk as skriuwtaal nij libben ynblazen troch skriuwers as Robert Burns, Allan Ramsay, James Orr en Robert Fergusson. Ek sir Walter Scott yntrodusearre Skotsk yn syn wurken, mar benammentlik as dialooch. Lettere skriuwers, lykas Robert Louis Stevenson, William Alexander, George MacDonald, J.M. Barrie en Ian Maclaren diene itselde.
Nei de Twadde Wrâldoarloch ferskynde yn 1955 it boek Bairnsangs ("Bernesankjes"), wêryn't Sandy MacMillan, Thomas Limond en A.L. Taylor de sliep- en oare bernelietsjes fan it Skotsk fêstleine. Yn dyselde tiid wûn de dichter Alexander Gray yn Skotlân faam mei syn oersettings fan poëzij yn it Skotsk. Yn 1983 kaam fierders in moderne oersetting fan it Nije Testamint út, dy't makke wie troch William Laughton Lorimer. Oare resinte fertalings yn it Skotsk wiene û.m. Tartuffe, fan Molière, troch Liz Lochhead; de poëzij fan Katullus, troch Alexander Hutchison, en de Rubaiyat fan Omar Khayyam, dy't yn 2004 troch Rab Wilson nei it Skotsk oerbrocht waard.
Maatskiplike status
Hoewol't de status fan it Skotsk as selsstannige taal troch taalkundigen oer it algemien (mar net unanym) akseptearre wurdt, rinne de mienings op dat mêd ûnder de Skotske befolking tsjintwurdich noch altyd sterk útinoar. Ut in ûndersyk út 2010, dat yn opdracht fan it Skotske regear útfierd waard, die bliken dat 64% fan in represintative trochsneed fan 'e ynwenners fan Skotlân "net echt fynt dat it Skotsk in taal is". Lykwols die ek bliken dat "fan 'e lju dy't it faakst Skotsk prate, it leechste persintaazje fynt dat it Skotsk net in taal is (58%), wylst fan dejingen dy't nea Skotsk sprekke it heechste persintaazje dat fynt (72%)."
Politike status
Yn 'e Ierske Republyk hat it Skotsk ek in beskate erkenning as "tradisjonele taal", ûnder de oerienkomsten tusken Ierlân en it Feriene Keninkryk yn it ramt fan it Noard/Súd Taalorgaan (North/South Language Body), dy't datearje út 1998. Ierlân hat lykwols noch altyd it Jeropeesk Hânfêst foar Regionale of Minderheidstalen net ûndertekene of ratifisearre. It Skotsk is fierders ek ien fan 'e "regionale talen" dy't erkenning genietsje binnen it ramtwurk fan 'e Britsk-Ierske Ried.
Stavering
De stavering fan it Aldskotsk wie tsjin 'e midden fan 'e sechstjinde iuw njonkelytsen min ofte mear standerdisearre wurden, mar troch de personele uny fan Skotlân mei Ingelân waard fanôf 1603 de ynfloed fan it Ingelsk op 'e Skotske skriuwtaal almar sterker. Nei de Uny fan 1707 rekke it Skotsk as skriuwtaal fierhinne yn 'e nederklits, en doe't him yn 'e twadde helte fan 'e achttjinde iuw in weroplibbing foardie, wiene de âlde literêre foarmen yn it ferjit rekke. Sadwaande waard der doe in nije stavering ynfierd dy't dan wol basearre wie op 'e âlde hoftaal, mar dy't tagelyk ûntdien wie fan 'e mear ôfwikende Skotske foarmen, dêr't Ingelske foarmen foar yn 't plak kamen.
Geert Mak
Biografy
Mak waard berne yn Flaardingen, as neikommelinkje fan dominy Catrinus Mak en Geertje van der Molen, yn in húshâlding fan acht persoanen. Hy groeide op yn Hurdegaryp, en folge it Grifformeard Gymnasium yn Ljouwert. Yn 1966 begûn er mei in stúdzje steatsrjocht en rjochtssosjology aan de Frije Universiteit te Amsterdam, om yn 1967 oer te stappen nei de Universiteit fan Amsterdam. Doe't er yn 1972 ôfstudearre waard er yn 1973 dosint steats- en fremdljingerjocht oan de Universiteit Utert. Sûnt 1975 wurket er foar de Groene Amsterdammer en NRC Handelsblad, en dêrnei foar de VPRO. Yn de tachtiger jierren wurket er as fraksjemeiwurker by de PSP. Yn de njoggentiger jierren waard er fulltime skriuwer. Hy beklaaide de Wibautlearstoel oan de Universiteit fan Amsterdam fan 2001 oant 2003.
Khatia Buniatishvili
Khatia Buniatishvili, Georgysk: ხატია ბუნიათიშვილი, transliteraasje: "Chatia Bûniatisjvili", (Batoemi, 21 juny 1987) is in yn Georgië berne Frânske pianiste fan joadsk komôf.
Biografy
thumb|left|Khatia Buniatishvili yn 2014 Khatia Buniatishvili begûn doe't hja trije jier wie piano te studearjen by har mem. Se joech har earste konsert mei it Keamerorkest fan Tbilisi doe't se 6 wie en trede ynternasjonaal op doe't se 10 jier wie. Se studearre yn Tbilisi by Tengiz Amiredjibi en yn Wenen by Oleg Maisenberg oan de Universiteit foar Muzyk en Utfierende Keunsten yn Wenen. Har âldere suster, Gvantsa Buniatishvili is ek pianiste en hja hawwe by withoefolle gelegenheden tegearre spile.
Karriêre
Yn 2012 brocht Buniatishvili har twadde album út, Chopin, dat sawol solopianowurken as Chopin syn Pianokonsert Nû. 2 in F minor befette, begelaat troch it Orchestre de Paris en Paavo Järvi. The Guardian skreau: " Dit is rjocht út it hert spylen fan ien fan de meast opwinende en technysk bejeftige jonge pianisten fan no "
Doanjum
Skiednis
Yn it begjin fan de 17e iuw waard hjir de stins Goslinga State boud, dêr't letter de grytman en steatsman Sicco van Goslinga wenne, dy't yn 1731 ferstoar. Yn 1803 waard de stins ôfbrutsen. Yn de tsjerke fan Doanjum (1711) is in grêfmonumint fan Sicco van Goslinga.
Hades (ûnderwrâld)
Hades is de ûnderwrâld yn 'e Grykske mytology. It is ferneamd nei Hades, de god fan 'e ûnderwrâld, waans namme op in stuit frijwol synonym waard mei it ryk dat er regearre. Yn âldere myten is Hades in somber en dizich plak dêr't de deaden nei harren ferstjerren hinne geane. As men ienris de poarten fan Hades yngie, kaam men der nea wer ta'n út. De útsûnderings op dy regel wiene beskate healgoaden en helden, lykas Hearakles en Teseus. Odysseus, sels dochs ek perfoarst in held, ropt yn 'e Odyssee leaver de geasten fan 'e ferstoanen op as dat er nei harren delgiet. Letter yntrodusearre de Grykske filosofy it idee dat alle stjerlingen nei de dea berjochte waarden en al neigeraden harren dieden yn it libben beleanne of ferflokt waarden.
Dongeradiel
Skiednis
Yn 1984 waard by de gemeentlike weryndieling út de gemeenten East-Dongeradiel, West-Dongeradiel en Dokkum de nije gemeente Dongeradiel foarme. Op 1 jannewaris 2019 waard Dongeradiel opheft, wêrnei't it yn 'e mande mei Ferwerderadiel en Kollumerlân en Nijkrúslân opgie yn 'e nije gemeente Noardeast-Fryslân.
Iepenbier Ferfier
line 52: Fan Dokkum nei Wetsens, Nijewier, Easternijtsjerk, Moarra, Ljussens, Eanjum, de Skâns, Paezens, Moddergat, Wierum en dan fia Easternijtsjerk en Nijewier werom nei Dokkum
Flânsum
300px|right Flânsum is in buorskip by Raerd yn de gemeente Súdwest-Fryslân, dy't tusken de doarpen Raerd, Jirnsum en Poppenwier leit.
Earder wie Flansum oer it wetter berikber fia de Flansumer Feart, dy't op de Krúsbrekken út kaam. Hjoed-de-dei komt in sydfeart noch krekt benoarden Jirnsum út op de Mûzel.
De Tibben
thumb|Tibben, súdwestkant thumb|right|Tibben eastkant De Tibben is in buorskip yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De Tibben leit noardeast fan Ie en hat in beskerme terp dy't fan de 5e oant 7e iuw is. It is ien fan de âldst bewenne terpen yn Noardeast-Fryslân. Tibben komt foar op 'e earste list fan kleasterbesit fan Fulda (twadde helte 8e iuw) as Tippencheim. De delsetting wurdt ek neamd as Dibbingheim, Tybbing en Tybbynge.
Limitanei
Gefolgen
Alhoewol't de militêre feroarings in folle doelmjittiger ferdigening oplevere foar it Romeinske ryk, hie it ek syn kearside. De kwaliteit fan de grinstroepen rûn nammentlik efterút, omdat de limitanei faak yn earme omstannichheden oan de grinzen libben, wylst de kondysjes foar de troepen yn it binnenlân folle better wienen. De omstannichheden hienen foaral in grutte ynfloed op de dissipline en it moraal fan de troepen.
Star Trek
Discovery
Star Trek: Discovery begûn as prequel fan The Original Series (spyljend yn 2256-2258). It wie de earste Star Trek-searje mei in swarte frou yn 'e haadrol, en ek de earste Star Trek-searje wêryn't dúdlik net de kaptein fan in skip de haadpersoan is. It earste seizoen liet yn ien lange ferhaalline in oarloch sjen tusken de Feriene Federaasje fan Planeten en it Klingon-Ryk, dy't feroarsake waard troch Michael Burnham (de haadpersoan). Hja waard dêrop foar de kriichsried brocht, yn rang weromset en tafoege oan it skip de USS Discovery. Lettere seizoenen folgen dat skip en syn bemanning by langere ferhaallinen oer oare aventoeren.
Star Trek: Discovery wie de earste searje dy't makke waard as ûnderdiel fan 'e saneamde Star Trek-revival yn 'e twadde helte fan 'e 2010-er jierren. It wie ek de earste Star Trek-searje dy't net daliks op 'e tillefyzje útstjoerd waard, mar ynstee fia streaming media oer it ynternet te sjen wie, yn 'e Feriene Steaten en Kanada fia CBS All Access en yn 'e rest fan 'e wrâld fia Netflix. De earste ôflevering kaam ein septimber 2017 beskikber. Anno 2021 rint de searje noch altyd. Sûnt 14 febrewaris 2021 is er yn Nederlân op 'e tillefyzje te sjen op 'e stjoerder Spike.
Strange New Worlds
It is de bedoeling dat ek Strange New Worlds streamd wurde sil troch CBS All Access (no Paramount+. De opnamen foar it earste seizoen steane pland foar febrewaris oant july 2021.
The Motion Picture
De nijfûne populariteit fan 'e Star Trek-franchise brocht Gene Roddenberry en de oare produsinten der yn 1975 ta om te risselwearjen foar in nije live-actionsearje, dat de twadde nei Star Trek: The Original Series wurde moatten hie. De titel wie Star Trek: Phase II. Dy plannen rûnen lykwols op 'e non doe't de oprjochting fan 'e Paramount Television Service, dy't it eigen tillefyzjenetwurk fan filmstudio Paramount Pictures wurde moatten hie, ôfblaasd waard. Doe't yn 'e twadde helte fan 'e 1970-er jierren science fiction-films as Star Wars (1977) en Close Encounters of the Third Kind (1977) grut kommersjeel súkses hiene, besleat Paramount it senario foar de pilotôflevering fan Star Trek: Phase II om te wurkjen ta in filmskript.
Generations
Star Trek: Generations waard regissearre troch David Carson nei in senario fan Ronald D. Moore en Brannon Braga. De film gie op 18 novimber 1994 yn premiêre, en krige mingde resinsjes fan 'e filmkritisy. Yn 'e bioskoop die Generations it lykwols goed; dêr brocht er $118 miljoen op tsjin in budget fan $35 miljoen.
Insurrection
Yn Star Trek: Insurrection komme kaptein Jean-Luc Picard en de bemanning fan 'e USS Enterprise in gearspanning op it spoar tusken de Stjerrefloat en de bûtenierdske Son'a. Dy wolle de 'metafazedieltsjes' út 'e ringen om 'e fierhinne ûnbewenne planeet fan 'e bûtenierdske Bak'u 'rispje', om't de strieling fan dy dieltsjes de Bak'u yn 'e praktyk ûnstjerlik makket. Mei't it rispingsproses de planeet ûnbewenber meitsje sil, besykje Stjerrefloatadmiraal Matthew Dougherty (Anthony Zerbe) en de Son'a om 'e Bak'u nei in reuseftich holodek te lokjen, dêr't harren doarp oant yn detail neibeard is. It plan is om harren bûten har eigen wittenskip om fan harren planeet te deportearjen. Om't sok dwaan de Primêre Rjochtline oantaast, komme Picard-en-dy tsjin it plan yn opstân.
Romans en koarte ferhalen
Sûnt 1967 binne der hûnderten romans en koarte ferhalen yn it ramt fan Star Trek publisearre, wêrfan't in diel orizjineel wurk wie, wylst it by in oar diel gie om 'ferboekings' fan films of ôfleverings út tillefyzjesearjes. De earste útjouwerij dy't sok wurk op 'e merk brocht, wie Bantam Books, dêr't auteur James Blish fan 1967 oant 1977 yn tolve dielen adaptaasjes publisearre fan ôfleverings út Star Trek: The Original Series. De earste orizjinele Star Trek-roman dy't by Bantam útkaam, wie ek fan Blish, te witten: Spock Must Die!, út 1970. De alderearste orizjinele Star Trek-roman wie lykwols Mission to Horatius fan Mack Reynolds, dy't al yn 1968 útkaam by Whitman Books.
Oare tige aktive skriuwers fan Star Trek-literatuer wiene Peter David, Diane Carey, Keith DeCandido, J.M. Dillard (in pseudonym fan Jeanne Kalogridis), Diane Duane, Michael Jan Friedman en Judith en Garfield Reeves-Stevens. Ferskate akteurs út 'e ûnderskate tillefyzjesearjes hawwe ek romans skreaun of mei-skreaun oer harren respektivelike personaazjes: William Shatner (kaptein James T. Kirk yn The Original Series), Armin Shimerman (Quark yn Deep Space Nine) en fertolkers fan mindere personaazjes, lykas John de Lancie, Andrew J. Robinson en J.G. Hertzler. Jeri Taylor, de produsinte fan Voyager, skreau twa romans oer de persoanlike foarskiednis fan 'e personaazjes út har searje. Ek senarioskriuwers David Gerrold, D.C. Fontana en Melinda M. Snodgrass publisearren romans yn it ferlingde fan harren wurk.
Maatskiplik boadskip
Star Trek ûnderskate him al yn 'e tiid fan Star Trek: The Original Series fan oare tillefyzjesearjes troch syn foarútstribjende maatskiplik boadskip. Yn in tiid dat de Amerikaanske boargerrjochtebeweging noch stride moast foar de rjochten fan Afro-Amerikanen, naam Star Trek-betinker Gene Roddenberry (net by tafal) in swarte frou op yn syn searje as lid fan 'e bemanning op 'e brêge fan 'e USS Enterprise. No wie kommunikaasje-ofsier Uhura, spile troch Nichelle Nichols, winliken net folle mear as in feredele tillefoniste, mar likegoed hie har oanwêzigens in grutte ynfloed op miljoenen jonge swarte famkes, dy't op 'e tillefyzje wat seagen dat se noch nea earder sjoen hiene. De tút fan kaptein Kirk en luitenant Uhura, yn 'e ôflevering Plato's Stepchildren, wie ek tige derop ôf foar dy tiid, en wurdt faak foutyf neamd as de earste ynterrasiale tút op 'e Amerikaanske tillefyzje (eins wie soks al inkele kearen earder foarkommen).
Parodyen
Star Trek is withoefolle kearen parodiëarre. Ien fan 'e earste kearen wie The Last Voyage of the Starship Enterprise, in ferneamde sketch yn 'e Amerikaanske komeedzjeshow Saturday Night Live, mei John Belushi yn 'e rol fan Kirk, Chevy Chase as Spock en Dan Aykroyd as McCoy.
Bearzerûch
Yn Nederlân
Yn de Feluwerânemarren koe it Bearzerûch him ûntjaan nei it biologysk ferbetterjen dat yn de njoggentiger jierren begûn. It krânswier die it ek wer better en ferdreau de ferskate bearzerûchkrûden nei it djippere wetter, dêr't it syn niche hat.
Yn fivers
As earste oarzaak hâldt glânzjend bearzekrûd fan healskaadrike plakken. At se te sinnich steane, of it wetter is yn in perioade te lang opwaarme, sille de blêden brún ferkleurje. Set men de planten wer yn in mear skaadrike omjouwing, dan kleurje se wer donkergrien.
Ek stof is in grutte fijân fan it glânzjend bearzerûch. Troch de wyn kin der stof yn it wetter bedarje en de blêden fersmoargje. Gean mei in fiskersnetsje de blêden lâns sadat it stof der ôf waait en nei de boaiem sakket.
Tsjewei
Tsjewei is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân dat noardwestlik fan Warkum rint. It wetter rint fan súdwest nei noardeast, gelyk oan Warkum, fan de Wetterliezen nei de eardere Brouwersfeart.
Hearrewâl
De "Hearrewâl" lei oant 1 july 1934 (wet 'It Hearrenfean-Ien') yn de gemeente Haskerlân (no Skarsterlân) en bestie eartiids út trije dielen: de "Hearrewâl" ûngefear oant de Stasjionsbrêge, de "Geile" ûngefear oant de pastorije en de Skâns, it noardlike diel.
Grutte Marren
Slûzen
De slûzen by Sault Ste. Marie, de saneamde Sault Locks (útsprutsen as [su: lɔks], en ek wol min ofte mear fonetysk skreaun as Soo Locks), meitsje it foar de skipfeart mooglik om fan 'e Boppemar (183 m boppe de seespegel) nei de Michiganmar en de Hueronmar (beide 177 m boppe seenivo) te farren. Hjirmei wurdt de rivier de St. Marys mijd. Dizze slûzen binne de droksten fan 'e wrâld. Jiers wurde der 12.000 skippen skutten en dat nettsjinsteande it feit dat de slûzen tusken jannewaris en maart sluten binne fanwegen iisfoarming yn 'e marren.
Baikalmar
thumb|De Baikalmar thumb|De Baikalmar yn de simmer De Baikal Mar of Bajkalmar (Russysk: Озеро Байкал, Ozero Baijkal; Boerjatysk: Байгал нуур, Baygal nuur) is in mar yn it suden fan Sibearje (Ruslân) besuden it Baikalberchtme. Mei in maksimale djipte fan 1642 meter en in oerflak fan 31.500 km² (ûngefear sa grut as Belgje) is de Baikalmar de djipste mar en it grutste swietwetterreservoir fan de wrâld. De etymology van de namme Baikal is ûnseker. Mooglik is der in ferbân mei it Turkske bai kul dat ryk mar betsjut of spesifiker it Jakoetske baigal dat 'mar', 'see' of bai-kyul dat 'ryk mar' betsjut. It Jakûtsk is in Turkske taal.
Fegetarisme
thumb|''Iet 'V'-logo sa't dat yn 1985 ûntwurpen is troch de Italjaan Bruno Nascimben. Dit logo wurdt wrâldwiid brûkt om fegetarisme of fegetaryske produkten oan te tsjutten. Fegetarisme is de fiedingswize dy't skaaimerke wurdt troch "it net iten fan fleis, fisk, skealdieren, fûgelte en ynsekten, mar ek gjin byprodukten fan deamakke bisten". Minsken dy't dizze fiedingsregel yn de praktyk bringe, wurde oantsjutten as "fegetaarjers". Guons nimme dy definysje krekter en beskôgje fegetarisme as de fiedingswize wêrby't net alinnich plantaardich fiedsel iten wurdt. De minsken dy't de krekte fariant oanhingje en dus gjin produkten fan libbene bisten ite, neame har feganist. Dejingen dy't sa no en dan fegetarysk ite wurde ek wol fleisferlitter neamd. Fegetarisme is ôflaat fa it Latyske adjektyf "vegetus", dat "libben, derten, krêftich" betsjut.
Lytse premy
In lytse premy is yn klasseminten goed foar ien punt.
Piramide fan Austerlitz
Restauraasje
Fan desimber 2001 oant 2004 is de sterk yn ferfal rekke piramide restaurearre mei it each op de fiering fan it 200-jierrich bestean yn 2004. Dit barde op inisjatyf fan de provinsje Utert, lângoed Den Treek-Henschoten en de gemeente Woudenberg, dy't har hjirfoar ferienen yn in stifting. Yn maart 2004 bliek de ien miljoen euro kostjende hawwende restauraaasje fan de piramide lykwols net duorsum te wêzen. In diel fan de gersseadden hechte him net oan de ûndergrûn en fersakke. Neffens de oannimmer kaam dit troch de drûge simmer fan 2003, wêrtroch't de boaiem noch net goed ynklonken wie by in soad rein yn maart 2004 en der wetter ûnder de seadden kaam, sadat dy ferskoden. De Stifting Piramide fan Austerlitz naam de ferantwurding op har, mar hie net genôch jild om de ferfolchrestauraasje te beteljen. It restauraasiewurk waard stil setten yn 2004 en de weriepening yn septimber 2004 waard ôflast. Op 5 febrewaris 2007 gienen de Provinsjale Steaten fan de Provinsje Utert akkoard mei in yn desimber 2006 troch de Stifting Piramide fan Austerlitz by Deputearre Steaten yntsjinne finansieringsfoarstel foar ôfrûning fan de restauraasje en ynstânhâlding fan de piramide. De start fan de nije restauraasje waard op 12 oktober 2007 fierd mei it pleatsen fan tinkstiennen en it iepenjen fan in besikerssintrum oer de Frânske tiid. Op dy dei wie it op de kop ôf 203 jier ferlyn dat de piramide oarspronklik klear kaam. Sûnts 19 juny 2008 kin de piramide wer, ûnder begelieding, beklommen wurde. Op dy dei waard ek it nije besikerssintrum iepene. Yn 2009 wie de restauraasje dien en waard de piramide offisjeel op 'e nij iepene.
The Matrix (film)
Opnamen
De akteurs diene by de opnamen foar in grut part harren eigen stunts, benammen yn 'e fjochtpartijen, wêrby't se oan tige tinne triedden hongen. Foarôfgeande oan 'e opnamen moast Keanu Reeves in rêchoperaasje oan in hernia ûndergean, wat him de earste helte fan 'e opnamen beheinde yn syn bewegings. Carrie-Ann Moss rekke ferwûne oan har skonk yn 'e sêne dêr't se by in muorre op draaft. Hugo Weaving, dy't agint Smith spile, rûn by syn training in blessuere op dy't in heupoperaasje nedich makke.
Distribúsje
De distribúsje fan The Matrix waard fersoarge troch Warner Bros. De film gie op 31 maart 1999 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre. Op 7 desimber 1999 waard The Matrix útbrocht as VHS-keapfideo. Letter kaam de film ek út op dvd, en yn oktober 2008 folge de earste edysje op blu-ray. Fan 'e filmmuzyk fan 'e film waarden yn 1999 twa soundtrackalbums útbrocht: The Matrix: Music from the Motion Picture en The Matrix: Original Motion Picture Score.
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige The Matrix oer it algemien tige positive resinsjes. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat The Matrix in heech goedkarringspersintaazje fan 88%, basearre op 155 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Tanksij de fantasijrike fisy fan 'e Wachowski's is [de film] in fernimstich ferfeardige kombinaasje fan spektakulêre aksje en baanbrekkende special effects." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet The Matrix in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 35 resinsjes. Tsjintwurdich wurdt The Matrix rûnom beskôge as ien fan 'e bêste science fiction-films aller tiden. Yn 2012 waard de film troch de Amerikaanske Library of Congress útornearre foar preservaasje yn it National Film Registry omreden fan kulturele, histoaryske en/of estetyske wearde.
Anke Bijlsma
Kultureel ûndernimster
As ynwenster fan it krimpgebiet Noardeast Fryslân set Bijlsma har yn foar ynvestearring yn kulturele dynamyk om de leefberens yn de regio te befoarderjen. Yn 2018 waard se programmeur fan teätertsjerke yn Nes. It tsjerkje wie yn dat jier folslein omboud ta lokaasje foar kongressen, eveneminten en rou- en troufeesten.
Hawker Sea Fury
Technyske feiten
200px|right
Anke Bijlsma
Kultureel ûndernimster
Sûnt 2018 is hja útfierend en riedjouwend lid fan de wurkgroep Twirre mei as doel 'in sûne Waadrâne foar moarn!'. De groep wol de eigen omjouwing sûner en moaier meitsje troch it fergrutsjen fan sûnens en bioferskaat. Se fersoarget foar Twirre enammen de kommunikaasje en it organisearjen fan gearkomsten.
Kultuerpriis
Yn 2017 wûn se de Kultuerpriis fan Noardeast-Fryslân.
Damme (Belgje)
Skiednis
Op 2 oktober 1944 waard Damme befrijd fan de Dútske besetter. Nei de oarloch ûntjoech it toerisme him fierder en waard de toeristyske ynfrastruktuer ferbettere.
Satellyt
Op grutter skaal wurde lytsere molkenpaadstelsels (lykas bygelyks Messier 32 en Messier 110) en bolfoarmige stjerreheapen dy't rûndraaie om grutte molkweistelsels ek satelliten of satellytstelsels neamd.
De Cocksdorp
Kempings
De grutste kemping yn it doarp is 'De Krim', it grutste fan Teksel en fan de oare waadeilannen. Der binne ek noch it Landal-fakânsjepark 'Sluftervallei' en 'Hotel Texel'.