cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gebuirtestins I
Yn 1640 wie de gritenijsekretaris dr. Cornelius Vermees eigener en bewenner. Hy hie dit stens huys ende langhuys, boomen ende plantagie, stecken mitsgaders leedighe plaetse inde gebuierte van Holwert, strekkende van de strate tot achter aende schipvaert yn 1631 kocht fan de erfgenamten fan jonker Worp fan Tjessens en dy syn frou Ursel fan Scheltema. Ek de opfolgjende sekretarissen Zacharias Huber, Gerlacus van Scheltinga en yn de 18e iuw Claes Jilles Hulshuijs wennen der. Yn 1640 wie der al in olde huijsinge ten westen van de stins bijkocht en yn 1647 kocht Huber een hoff, tuin, bomen en plantagie besuden syn hûs, oan de noardkant begrinze troch eigendom fan Hessel fan Meckema. By de keap fan it hûs yn 1645 wie dit omskreaun as seeckere stins en huijsinge, sampt koecken terzijde met de plaets ende hovinge daer bij zijnde en oandiel oan de put ende steige. Yn 1784 ferkocht in neisiet fan Cl. J. Hulshuijs de stins inde buuren oan Jacob Reinders Bleinsma. It hûs waard doe omskreaun as in schoone, stemgeregtigde en rojale huysinge, voorsien met drie onder en drie boven camers, waaronder een groot zaale en een vertrek met een schoonen Sweedse vloer van wit albasten steenen. It hûs wie wielderich ynrjochte en hie fierders in keuken, hynstestâl, weinhûs, twa putten, in dowetille, in grutte hôvinge en tunen dy't mei in ringmuorre beskutte wiene. Under de Bleinsma's is it gebou yn ferfal rekke en brûkt as jeneverstokerij, dy't yn 1806 noch bestie (reëelkohier).
Céline van Balen
Céline van Balen (Amsterdam, 18 augustus 1965) is in Nederlânske fotograaf dy't yn Amsterdam wennet en wurket.
Wykels Hallum
Foar legere senioare-alvetallen waard yn 2008 it earste Rinze Wagenaar-toernoai spile.
Bonifatiuskapel (Hoarnstersweach)
De Bonifatiuskapel is in eardere kapel by Hoarnstersweach.
Villa del Balbianello
De Villa del Balbianello is in monumintale filla yn Lenno, in doarp yn 'e gemeente Tremezzina en de provinsje Como fan 'e Italjaanske regio Lombardije. It gebou stiet oan 'e westlike igge fan 'e Comomar yn it noarden fan dy regio, op 'e útein fan it lytse, beboske skiereilantsje Dosso d'Avedo. Op 1.500 m ôfstân leit yn 'e mar it eilantsje Isola Comacina. De Villa del Balbianello waard yn 1787 boud en is ferneamd om syn ornate terrastunen. De filla is ferskate kearen brûkt as lokaasje foar de opnamen fan films. De Villa del Balbianello is tagonklik foar publyk en ferwolkomme yn 2019 135.000 besikers.
Earehôf Molkwar
260px|thumb|Begraafplak Molkwar It Earehôf Molkwar leit op it tsjerkhôf midden yn it doarp Molkwar yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Der stiet ien stien mei dêrop de folgjende namme:
Lytse apolloflinter
Sjoch ek
thumb|300px|center|In lytse Apolloflinter yn [[Eastenryk]]
Fausto Coppi
Karriêre
Yn 1949 en 1952 wûn Coppi as earste de Omgong fan Itaalje en de Omgong fan Frankryk yn itselde jier. Hy wûn de Omgong fan Itaalje úteinlik fiif kear. Coppi wûn de Omgong fan Lombardije fiif kear (1946, 1947, 1948, 1949 en yn 1954). Hy wûn trije kear Milaan-San Remo (1946, 1948 en 1949). Hy wûn ek Parijs-Roubaix en de Waalse Pijl (1950). Yn 1952 wûn Coppi wûn Coppi as earste hurdfytser op de Alpe d'Huez, dy't dat jier foar it earst opnaam wie yn de Omgong fan Frankryk. Hy foel seis kilometer fan de top oan om him te ûntdwaan fan de Frânske hurdfytser Jean Robic. It wie syn lêste Omgong fan Frankryk, nei't er trije riden hie en der twa wûn hie. Hy wie wrâldkampioen op 'e dyk yn 1953. Yn 1959 hold Coppi op mei profesjoneel hurdfytsen. thumb|left|200px|Coppi-monumint op de [[Passo Pordoi]] Yn desimber 1959 nûge Maurice Yaméogo de presidint fan Boerkina Faso, Coppi, Raphaël Géminiani, Jacques Anquetil, Louison Bobet, Roger Hassenforder en Henry Anglade út om tsjin lokale ruters te riden en dêrnei te jeien. Sawol Coppi as Raphaël Géminiani krigen malaria en waarden siik doe't se thúskamen fan de reis. Géminiani waard better, mar Coppi stoar.
Neilittenskip
Yn Kastellania is yn syn bertehûs in museum ynrjochte: Casa Museo Fausto Coppi. It doarp waard yn 2019 omdoopt ta Castellania Coppi.
Russysk
Fokaalreduksje
It beklamme wurdlid wurdt heallang útsprutsen, de ûnbeklamme wurdlidden koart. It wurdaksint hat yn it Russysk grutte gefolgen foar de útspraak; dit ferskynsel wurdt Fokaalreduksje neamd. Troch fokaalreduksje falt in oantal bylûden bûten de klam gear en wurde se minder prononsearre, "doffer" útsprutsen. Reduksje tredet nei hurde bylûden op by de /o/ en de /a/ (dy’t gearfalle oant [a] of [ə]); nei sêfte bylûden falle /e/, /a/ en /i/ gear ta in koarte i. De /u/ en de y kenne gjin reduksje.
Noardrussyske dialekten
Ten noardeasten fan de line Ladogamar-Novgorod-Jaroslavl treft men dialekten oan dy’t as belangrykste kenmerk okanje (оканье - "o sizze") hawwe: de ûnbeklamme o wurdt net redusearre, mar útsprutsen as [o] (sjoch de seksje fokaalreduksje). Fierders binne kenmerkend in gutturale g en in hurde t yn de útgong fan de tredde persoan (iental en meartal) fan it tiidwurd (oerienkommend mei de standerttaal). Under de Noard-Russyske dialekten ûnderskiedet men as subgroepen: de dialektengroep fan Ladoga en Tichvin, fan Kostroma, fan Vologda, fan Onega en fan Belozersk.
Nederlânsk en Dútsk yn de Russyske taal
Troch de ynteresse fan tsaar Peter de Grutte yn de Nederlânske skipfeart binne der meardere Nederlânske wurden (skipfearttermen) yn it Russysk belanne:
Ruth Manning-Sanders
Biografy
Nei de Twadde Wrâldkriich en de dea fan har man (troch in ûngemak yn 1952), publisearre Manning-Sanders tsientallen karlêzings fan mearkes, de measten yn de 60-er en 70-er jierren. Faak hiene dy titels dy't begûne mei "A Book of..." Sa as A Book of Wizards, A Book of Dwarfs, ensafuorthinne.
Haitske Pijlman
Haitske Pijlman (Grou, 16 juny 1954), letter Haitske Valentijn-Pijlman, is in Fryske âld-reedrydster.
Kennemerlânsk
Algemiene beskriuwing
Tsjintwurdich wurdt it Kennemerlânsk noch fral sprutsen yn 'e regio's fan súdlik en sintraal Kennemerlân. Yn it suden rikt it dialektgebiet oan 'e stêd Haarlim ta, mar it Haarlimsk sels heart ta it Súdhollânsk, al tinke taalkundigen dat it oarspronklik in Kennemerlânsk dialekt west hawwe moat.
Yn sintraal Kennemerlân, de krite om Beverwyk en Hiemstsjerk hinne, fertoant it Kennermerlânsk sterkere oerienkomsten mei it Westfrysk en it Saansk as dat yn it suden it gefal is. It doarp Egmond oan See heart net ta it Kennemerlânske dialektgebiet, mar foarmet dêrbinnen in enklave, mei't it Egmondsk ta de Westfryske dialekten rekkene wurdt.
Peter Petersen
Syn libben
Yn 1923 waard Petersen heechlearaar Erziehungwissenschaft yn Jena yn Dútslân. Yn 1924 starte hy in beskieden eksperimint mei in oare opset fan it ûnderwiis, wêrby't bern yn in neffens leeftyd mingde groepen ûnderwiis krigen. Sa'n mingde groep neamde hy in stamgroep. Dit waakste stadichoan út ta in skoalle foar 6- oant 15-jierrige bern. Letter wreide hy dit ek út mei in beukerskoalle en groepen foar spesjaal ûnderwiis. Wichtich wie ek it ûndersyk yn de praktyk dat yn dizze skoalle ferrjochte waard, benammen troch Petersen syn frou, Elze.
Nei de Twadde Wrâldkriich betocht Petersen op grûn fan syn ûnderfinings en ynsichten in totaalopset foar it ûnderwiis oan bern fan 4 oant 18 jier. Syn ûnderwiiskundige haadwurk is de "Führungslehre des Unterrichts" oersetten as "Fan didaktyk nei ûnderwiispedagogyk". Yn de nazytiid stie de skoalle fan Petersen ûnder in grutte druk, mar de skoalle mocht iepen bliuwe. Dit hat laat ta krityske beskôgingen oer de persoan en tinkbylden fan Petersen. Dochs hawwe se him net op Nazitinkbylden betraapje kind. Nei de kriich lei Jena yn de Russyske besettingssône. Dêr krige Petersen problemen mei de kommunistyske autoriteiten en yn 1949 waard syn skoalle sletten. Yn dy tiid bestie der noch frij ferkear tusken de besettingssônes, dat Petersen besocht yn West-Dútslân in heechlearaarskip te bemachtigjen, mar dat mislearre. Yn 1952 ferstoar er yn Jena.
De Ryd (Westernijtsjerk)
De Ryd is in kanaal dat benoarden Westernijtsjerk troch polders Bokkepôlen en De Keegen nei de Waadsee rint.
Javorník
thumb|right|300px Javorník of Mohren (Dútsk) is in plakje yn it Reuzenberchte yn it noarden fan Tsjechje. Foar de Twadde Wrâldkriich wie it doarpke in bloeiende mienskip, dy't in eigen tsjerke (Sint Marten) en in skoalle mei mear as 90 bern hie. Yn 1939 wennen der 497 minsken. Nei de Twadde Wrâldkriich binne de bewenners ferdreaun. Neist fêste bewenning wurdt tsjintwurdich in grut part fan de huzen brûkt foar rekreative doelen, ûnder oaren om't inkelde Nederlânners dêr huzen opkocht ha.
thumb|left|300px
Treene (rivier)
Yn de iere histoarje wie it drûge goa tusken Treene (Niederung) en Schlei in soarte fan isthmus, part fan de súdgrins fan Denemark, dy't doe 20 km fierder nei it suden nei de Eider rûn. De rûte Eider - Treene - Rheider Au (in sydrivier fan de Treene) - Schlei wie in skipfeartferbining tusken de Noardsee en de Eastsee (Baltikum). Wierskynlik moasten de boaten op plakken oer it lân tôge wurde, as oars hat de Kograben faaks as kanaal tsjinne (sjoch kaart), mar wis is dat net.
Bonifatiuskapel (Dokkum)
Sûnt 2007 is der jierliks in prosesjegong fan de Heechstrjitte nei it Bonifatiuspark.
Holstein-Friesian
thumb|260px|Holstein-Friesian Holstein-Friesian (ek wol Holstein of Friesian cattle) is in swart-bûnt koweras dat wrâldwiid ferneamd is as it kobist mei de heechste molkproduksje. De oarsprong fan it ras leit by ferskate eardere kowerassen út Fryslân, Hollân, Sleeswyk-Holstein (yn noardlik Dútslân) en Jutlân (yn Denemark). Ien fan de foarâlder-rassen wie de Frysk-Hollânske ko.
Klaas Kuiken
Klaas Kuiken (Minnertsgea, 28 maart 1902 – Ljouwert, 28 april 1984) wie in Frysk keatser. 'De Kúk' wûn fjouwer kear de kampioensmedalje fan it Nederlânske Keatsbûn (1927, 1929, 1930 en 1931) en trije kear de PC (1925, 1926 en 1932).
List fan planetoïden 43801-43900
Dit is in list fan planetoïden 43801-43900.
1982
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1980-er jierren.
Ynstitút Fryslân
Oprjochte yn 1943, lieder wie fan 1952 - 1970 Tabe Beintema. It wurk waard dêrnei oernomd troch de Afûk.
Waskbearhûn
Undersoarten
Guon wittenskippers beskôgje de Japanske waskbearhûn as in aparte soarte, basearre op ferskillen yn hâlden en dragen, gromosomen en lichemsgewicht.
Antonius fan Rome
Hagiografy
Yn 1117 waard in begjin makke oan de bou fan in stiennen tsjerke ta eare fan de ûntsliepenis fan Marije, dy't yn 1119 troch biskop Jehannes fan Novgorod ynwijd waard. Yn 1131 waard Antonius troch biskop Nifont ta hegumen fan it kleaster wijd dat er stifte hie. Antonius hie 16 jier de lieding oer it kleaster.
Westfryske Oarloggen
De Krigen
Yn de rin fan de 11e iuw die lykwols bliken dat der stadichoan skieding ûntstean soe doe't it greeflik gesach tusken 1049 en 1076 foar in par weifoel. De reden fan dat fuortfallen wie de striid tusken biskop Willem I fan Utert mei de greven Durk V fan Hollân en Robrecht I fan Flaanderen. Nei alle gedachten hat dizze striid meiwurke oan de tanimmende frijheidsin fan de Friezen dy't net langer ree wienen om belêstings te beteljen of manlju te leverjen foar de hearfeart. De ûnôfhinklikens docht benammen bliken út de earste fermelding fan greve Floris II dy't him net langer Fryske greve neamd lykas syn foargongers, mar comes de Hollant, greve fan Hollân. Occidentalis Fresia is dan blykber de namme fan it ôfsûnderlike West-Fryslân.
Saansk
Taaleigenskippen
It Saansk hat krektlyk as de Westfryske dialekten in Frysk substraat. Hoewol't de Saanstreek al tusken 1300 en 1600 ûntfryske rekke, is it bestean fan dat substraat noch goed te merken oan it hjoeddeistige dialekt, dat sadwaande yn beskate opsichten sterk op it Westfrysk liket. Sa is bygelyks de konsonantekluster [sk] (sk fan "skaad") bewarre bleaun, wylst it Hollânsk en it Standertnederlânsk dêr de kluster [sx] (sch fan school) hawwe. Om in pear foarbylden te jaan: yn it Saansk sprekt men fan skeep ("skiep"; Ned.: schaap) en fan skeer ("skjirre"; Ned.: schaar).
Achlum
Skiednis
Sûnt 1888 hie yn Achlum ek in eigen molkfabryk. It Achlumer suvelfabryk wie ien fan de seis fabriken dy't yn 1898 de Frico oprjochte. De fúzjeweach fan suvelfabriken yn de jierren 1960 gie oan Achlum foarby, mar lang om let hold it Achlumer molkfabryk it ek net mear fol en yn 1971 waard it fabryk sletten. De produksje waard mei it wurkfolk oerbrocht nei it fabryk fan Tsjom, dy't oernommen wie troch "De goede Verwachting" yn Warkum mar in jiermannich letter ek sletten waard.
Stellingwarver Schrieversronte
De Stellingwarver Schrieversronte is in yn 1972 oprjochte ynstitút foar de Stellingwerver taal, literatuer, skiednis, folkskunde en identiteit fan de Stellingwerven. De organisaasje hâldt him yn 't bysûnder dwaande mei de regio yn Súdeast-Fryslân, dêr’t se fanâlds Stellingwerfsk prate. De Stellingwarver Schrieversronte is fêstige yn Aldeberkeap yn de gemeente Eaststellingwerf.
Arent Roggeveen
Roggeveen makke in atlas en printeboeken mei geografyskee en stjerrekundige ynformaasje. Hy wie learaar fan berop en joech les yn boppeneamde fakken. Teffens wie er priuwer fan wyn en sterke drank.
Wurk
In karút:
Fernão do Pó
Oer him en syn libben is fierders net folle bekend. Hy krige in aadlike titel en lân fan de Portegeeske Kroan. Guon fan syn neiteam wenje noch op it foarâlderlik stee. Oaren emigrearren nei Kuba en de Feriene Steaten (FS). De famyljenamme is no dePoo wurden yn de FS.
Bretanje (regio)
Ekonomy
De ekonomy fan 'e regio Bretanje stipet noch yn sterke mjitte op 'e fiskerij en de lânbou. De yndustry is wichtich yn stedske gebieten en benammen yn 'e krite fan Lorient en Brest. It toerisme is foar de regio fan grut belang. Toeristen kommen benammen ôf op 'e Keltyske kultuer en de withoefolle prehistoaryske (pre-Keltyske) megalityske monuminten yn it gebiet, lykas de Stiennen fan Carnac en de megaliten fan Locmariaquer. It bruto regionaal produkt fan Bretanje bedroech yn 2018 €99,5 miljard, wat delkaam op 4,2% fan it bruto nasjonaal produkt fan hiel Frankryk. It bruto regionaal produkt per lid fan 'e befolking wie dat jiers €26.700, oftewol 89% fan it gemiddelde fan 'e Jeropeeske Uny.
Joep van Deudekom
Libben en karriêre
Mei syn kollega's fan NUHR die hy jierrenlang de radiosketches by Spijkers met Koppen. Yn 1994 kaam syn telefyzjetrochbraak, doe't hy foar de VARA in 13-dielige bernesearje mei NUHR makke ûnder de titel Het leven is...; dêrnei fersoarge hy alle wiken in sketch yn it programma Plein 1 en letter Bij ons Thuis. Ek wie hy as tekstskriuwer ferbûn oan Ook dat nog!. Oare telefyzjebydragen wienen foar it berneprogramma Familie Van de Ploeg, NUHR-tv, Mannen voor vrouwen en Kopspijkers. Hy komponearre bûten muzyk foar NUHR ûnder oare de soundtrack foar Lef en de Familie van de Ploeg. Mei NUHR makke hy in fjouwertal cd's: NUHR zingen, NUHR luisteren, Alle 13 NUHR en Langzaam Genieten. Yn 2004 wurke hy tydlik foar it AVRO-programma Koefnoen. Neist syn wurksumheden by NUHR en de Familie Van de Ploeg hat hy alle tiisdeis in radiokollumn (de Joep van Deudecolumn) by Giel Beelen op 3FM. Faak is hy bernynstekker by Praatjesmakers fan Jochem van Gelder.
Wetterskip De Himpensermarpolder
Wetterskip De Himpensermarpolder wie in lyts wetterskip fan 89 hektare yn de gemeente Idaarderadiel.
Elisabeth Menalda
Elisabeth Menalda (Ljouwert, 12 april 1895 − Amsterdam, 18 april 1997) wie in Nederlânske keunstboekbynster.
NUHR
De Ploeg
Ein jierren njoggentich wurdt De Ploeg oprjochte. Dizze groep bestiet neist Joep van Deudekom, Peter Heerschop en Viggo Waas ek út Han Römer, Titus Tiel Groenestege, Genio de Groot en ferskate gastakteurs as Najib Amhali en Piet Römer. De Ploeg makket gjin humor, mar komysk drama, wat de minsken dy't ferwachtsje nei in humoristyske jûn te gean, soms wat fernuveret. De earste foarstelling Vinger in de pap is lykwols in grut súkses.
Slob
De Slob (Spatula clypeata, foarhinne Anas clypeata) is in fûgel út it skaai fan de einen.
De Overval (film)
De Overval is in Nederlânske swart-wytfilm út 1962, produsearre troch Rudolf Meyer en regissearre troch Paul Rotha. It is ien fan de súksesfolste films yn de Nederlânske sinema mei sa'n 1.474.000 besikers. It hat as ynternasjonale titel The Silent Raid.
Ferhaal
It is 8 desimber 1944. Yn it Hûs fan Bewar yn Ljouwert liket alles rêstich, mar it is bedroch. In groep Nederlânske fersetslju sil 51 fan harren fersetsmaten op spektakulêre wize befrije.
De Gordyk
Strjitten
thumb|260px|Mûnewâl De Gordyk is mei de Brouwerswâl, Mûnewâl, en Langewâl oarspronklik as in lintdoarp bylâns de Opsterlânske Kompanjonsfeart oanlein. De feart wurdt kruse troch de Haadstrjitte. Buerten as it Leantsje, De Helling en De Vlecke binne begjin jierren 1970 boud. Yn de jierren 1980 binne strjitten oanlein as de Spinnerij, Brouwerij, Wolkjimmerij, Weverij, Mouterij en Kûperij. Lêste projekt is plan Nij Loevestein, dat yn meardere fazes oplevere wurdt. Dy wyk bringt De Gerdyk en Lippenhuzen tichter nei elkoar ta. Troch de útwreiding fan 'e Gordyk is Koartsweagen oan De Gordyk fêstgroeid.
Henk Rouwé
Hendrik Wopke (Henk) Rouwé (Grou, 19 july 1964) is in earder Frysk roeier. Yn 1972 makke er op 26-jierige leeftyd syn debút op de Spullen op de Olympyske Spullen yn München. Hy die dêr mei yn de acht mei stjoerman. En behelle dêrmei it njoggende plak. De Nederlânske boat waard twadde yn de eliminaasjes, fjirde yn de heale finales en moast sadwaande genôch nimme mei in plak yn de lytse finale (B-finale). Yn dy finale waard de boat tredde yn 6.23,55 dat goed wie foar in njoggende plak.
Patriottetiid yn Boalsert
Foarspul
300 px|thumb|It [[eksersysjegenoatskip fan Snits, troch H. van de Velde, ca. 1786]]
De frijwillige skutterij
De frijwillige skutterij fan Boalsert tsjinne op 11 septimber in foarstel yn ta it oankeapjen fan krûd en munysje. It útstel kaam fan de kapitein fan de frijwillige skutterij, Cornelis van den Burg, dy't earder dy dei op "demokratyske" wize, dus sûnder goedkarring fan de steedhâlder, as boargemaster beneamd wie. Elgersma, de rykste man fan Boalsert, wie ûnderwilens hielendal fan stânpunt feroare en joech syn omtinken op it beskreppen fan in de finansjele posysje yn de Provinsjale Steaten. It slagge him om Van Heemstra foarby te gean, dy't dêrnei by de steedhâlder syn beklach die. Troch in soarte gearkomsteferbod is der net folle bekend oer de patriotten en de frijwillige skutterij yn de perioade oktober 1786 oant maaie 1787, mar de situaasje bleau ûnrêstich omdat yn Fryslân op 1 juny 1787 nije regearingsregleminten yngean soenen.
Neiwurking
300px|thumb|left|Ien fan de trije ôfbylden fan de symboalyske eksekúsje fan Cornelis van den Burg op 16 maaie 1789 yn Ljouwert
Spoarsykjen
Immen dy't him- of harsels yn 't bysûnder talein hat op it mêd fan spoarsykjen is in spoarsiker. Benammen saneamd 'primitive' folken, dy't deunby de natoer steane en noch net sa lang lyn in jager-sammelderkultuer hiene, bringe treflike spoarsikers fuort. Men kin dan tinke oan 'e Yndianen fan 'e Amearika's, de Aboriginals fan Austraalje of de San fan Súdlik Afrika. Oan in spoar kin in spoarsiker bygelyks sjen oft de feroarsaker kalm rûn of draafd hat, oft er kreupel is en hoe âld oft er rûchwei is. As in spoarsiker tige goed is, kin er oan 'e hân fan it efterlitten spoar soms ek foarsizze wêr't de feroarsaker hinne giet, wêr't er him op dat stuit befine moat of wannear't er weromkomt.
Tristan da Cunha (ûntdekkingsreizger)
thumb|225px|Tristão da Cunha [[Bazel (Switserlân)|Bazel 1575, gravuere]] thumb|225px|De Yndyske oaljefant Hanno Tristão da Cunha betiden ek stavere as Tristão d'Acunha of Tristan da Cunha (om 1460 - om 1540), wie in Portugeesk admiraal en ûntdekkingsreizger.
Letter hat er lid fan de Geheime Rie yn Portegal west.
What Women Want (film út 2000)
Distribúsje
De distribúsje fan What Women Want waard yn 'e Feriene Steaten fersoarge troch Paramount Pictures en om utens troch Icon Productions. De film gie op 15 desimber 2000 yn 'e Amerikaanske bioskopen yn premiêre.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat What Women Want in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 54%, basearre op 122 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't Gibson syn bêst docht yn syn rol, is [de film] in frijwat formulemjittige, wollige komeedzjeromânse, dy't net te'n folste profitearret fan syn útgongspunt." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet What Women Want in goedkarringspersintaazje fan 47%, basearre op 33 resinsjes.
Sint-Petrustsjerke (Oerterp)
Skiednis
Ek de ûnlidde tsjerketoer komt út de 13e iuw. De toer fan de tsjerke hat ûnbidige muorren fan 1,60 meter dik ûnder oant 70 sintimeter boppe.
Jorwert
Tsjerke
thumb|260px|[[Redbadtsjerke (Jorwert)|Sint-Redbadtsjerke]]
Skoalle
De iepenbiere basisskoalle De Krunenstrobbe moast yn 2021 fanwegen it sakjende tal bern de doarren slute. De measte Jorwerter bern geane tsjintwurdich foar basisûnderwiis nei Baard.
Molesleat (Dronryp)
De namme Molesleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Molensloot.
Gerrit Okkinga
Gerrit Okkinga (Seisbierrum, 14 novimber 1941) wie in aktyf keatser fan 1959 oant en mei 1977. Wenne yn Arum, Berltsum en Easterein. Waard 39 kear kening en hie yn it ivich keatsklassemint 469 punten. Hie as bynamme "Okkie Troai".
Rêchstringdieren
Untwikkeling
Karakteristyk foar sawol stikelhûdigen, ikelwjirms as rêchstringdieren is dat se yn 'e primêre foarm in sessile (fêstsittende) libbenswize hawwe. Soks sjocht men noch werom by seeleeljes (Crinoidea) en sekpipen (Ascidiacea), dat primitive fertsjintwurdigers fan 'e nijmûnigen binne. Om't se sterk op 'e larven fan sekpipen lykje, wurdt oannommen de "hegere" rêchstringdieren har ûntjûn hawwe út 'e larvale foarmen fan sessile soarten, wêrby't op in stuit it folwoeksen stadium ferlern gie.
Christine McVie
Kariêrre
Nei't se earder al mei Fleetwood Mac meispile hie as gastmuzikant op in studio-album, waard se lid fan de band en boaske se mei de bassist John McVie. Begjin jierren 90 hold se op mei aktyf muzyk meitsjen om't fanalles har tsjin stean gean wie, mar kaam ein jierren 90 begjin 2000 soe se dochs wer muzyk meitsje; yn 2014 kaam se sels wer werom by Fleetwood Mac.
Cornelis Reisma
Cornelis (Cor) Reisma (Stienwyk, 9 desimber 1902 - Ljouwert, 17 maaie 1962) wie in Frysk keunstskilder, yllustrator en glesker út Ljouwert.
Skiertsjilling
De Skiertsjilling (Anas querquedula) is in fûgel út it skaai fan de Einen.
Fryske nammen
De Skiertsjilling wurdt ek wol Skierdôber, Skierdoper of Grutte Tsjilling neamd.
Kaak (skandpeal)
In kaak is in skandpeal of blok of skavot (skandesteger). Faak is in kaak bekroand mei in stêdswapen. Wa't 'oan de kaak steld waard', waard oan de kaak fêstklonken, droech somtiden in boerd mei opskrift, en stie - faak op de merkedei - foar spot.
Clarence Gilyard jr.
Clarence Gilyard jr. ferstoar op 28 novimber, yn 'e aldens fan 66 jier.
Handigenssport
In handigenssport is in sport dêr't in doel rekke of helle wurde moat. In kenmerk fan dizze sporten is dat der gjin trochgeande ynteraksje is. Faak hawwe de spylders, as groepen, om bar de kâns om harren risseltaat te ferbetterjen, oant ien fan beide alle kânsen opmakke hat, wêrnei't de oaren de oare kânsen opmakket. Earst nei alle kânsen brûkt binne wurdt bepaald wat de tastân no is. Dêrnei giet de striid fierder fan dêr út.
Martin Luther King
De striid tsjin rasisme en diskriminaasje
Op 1 desimber 1955 barde der yn Montegomery wat dat foar grutte opskodding soargje soe. De swarte frou Rosa Parks wegere har plak yn de bus ôf te stean oan in blanke, se wie wurch. De plysje waard der by helle en Rosa Parks waard arrestearre. Se krige in boete fan 10 dollar. De swarte befolking fan Montegomery wie no echt lilk. Under lieding fan Martin besleaten se om net mear mei de bus te gean. Op 5 desimber 1955 wurdt Martin Luther King ferkeazen ta haad fan de nije protestgroep “MIA” (Montegomery Inprovement Association). Martin Luther warskôge de minsken foar in boykot en woe gjin geweld. Op moandei 5 desimber rieden der hast gjin donkere minsken mei de bus. Se gienen rinnen of mei de taksy, of se rieden mei elkoar. De aksje wie in grut súkses. De busmaatskippijen wienen lilk, se makken grutte ferliezen. Lilke blanken foelen swarte wenwiken binnen en makken rûzje. De plysje die niks. Maarten Luther klage hjir oer. Yn die tiid waard Martin ferskillende kearen bedrige en opsletten. De aksje waard folhâlden en mei súkses. Yn 1956 waard de wet feroare en de rassenskieding yn de bus waard ferbean. thumb|Martin Luther King op besite by presidint [[Lyndon B. Johnson.]]
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 1932
De Olympyske Simmerspullen 1932, ek wol de Xe Olympiade neamd waarden yn 1932 yn Los Angeles, Feriene Steaten hâlden. It atletyk waard hâlden yn it Los Angeles Memorial Coliseum. It hurdwandeljen wie nei ôfwêzichheid op de Spullen fan 1928 yn Amsterdam wer werom op it programma.
Déborah François
Libben en karriêre
Se waard ûntdekt as aktrise, yn 2005, troch de regisseurs Jean-Pierre en Luc Dardenne, dy't har de froulike haadrol tafertrouden yn harren film It Bern. De film krige tige goede kritiken en gie nei it Filmfestival fan Cannes en krige in Gouden palm foar bêste film..
Kina Kai
Kina Kai, echte namme: Rolyne Bobina Maneclang (2 septimber 1983), is in rêstend Filipynsk neakenmodel en pornografysk aktrise. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.56 m, mei in gewicht fan 41 kg.
Ivan IV fan Ruslân
Metropolyt Filip
Filip hie Ivan tasein it amt te beklaaien, ûnder betingst dat Ivan de opritsjnina ôfskaffe soe. Ivan hold him lykwols net oan syn wurd en twa jier letter gyng de terreur noch altiten troch. Doe't yn de Fêsteltiid op de snein fan de Krúsferearing op 2 maart 1568 de tsaar nei de katedraal kaam foar it bywenjen fan de Godlike Liturgy, wegere Filip him om dy reden te segenjen. Dêr't elk bystie roste de metropolyt Ivan syn wredens fan it oanduorjende bloedferjitten goed yn. Ivan beskuldige de metropolyt doe fan wyldsin en tsjoenderij; hy liet de metropolyt oppakke doe't dy krekt foargong yn in liturgyfiering yn de Marije-Himelfeartkatedraal, finzen sette, ôfsette út syn amt en ferbalje nei in kleaster yn Tver. In goed jier letter waard de metropolyt op 23 desimber 1569 om it libben brocht. Maljûta Skoeratov, ien fan de lieders fan de opritsjnina, easke fan Filip de segen foar de moardpartij yn Novgorod en doe't Filip dat lilk wegere, smoarde dy de metropolyt.
Christopher Marlowe
Styl en ynfloeden
Al yn syn studintetiid skreau er 'Tamburlaine'. Doe al foel syn styl fan skriuwen yn blanke ferzen op. It blanke fers bestie al, mar Marlowe makke it folle krêftiger. Hy befrijde it fan it kûplet dat rymje moast en liet syn personaazjes floeiende ritmyske rigels fertolkje yn jambyske pentameters: Tiidgenoat en kollega Ben Jonson priizge him om dy "mighty line" dêr't er de Ingelske poëzy mei ferrike hie.
In soad skriuwers nei him, ek Shakespeare, folgen him nei wat dat oanbelanget. It frijwat antysemityske The Jew of Malta behannelet min ofte mear itselde tema as Shakespeare syn The Merchant of Venice. Marlowe is ek ferneamd as skriuwer fan it earste histoaryske stik yn de Ingelske literatuer: Edward II. 'The tragical history of dr. Faustus' wie de earste toanielferzje fan it Faust-ferhaal.
Alfredo Binda
Karriêre
Binda waard berne yn Cittiglio, Lombardije, yn in húshâlding mei tsien bern. Hy spile trompet by de gemeentlike harmony fan syn doarp en hold ek fan fytsen. Mar de húshâlding wie earm. Tegearre mei syn broer Primo emigrearre er nei Nice, dêr't se ûnderdak fûnen by famylje.
De Ynternasjonale
Untstean
Yn 1888 woe Pierre Chretien de Geyter it gedicht troch syn koar sjonge litte. Foar de Kommune fan Parys wie de Marsellaise de striidsang, dat nei alle gedachten hie Pottier dy yn 'e holle doe't er syn wurden skreau. De Greyter skreau lykwols in oare meldij yn deselde styl. Yn de rin fan de tiid is it liet mei dizze meldij, mar dan meast wat steatliker sjongen, wurden ta de striidsang fan it sosjalisme, benammen fan it radikaal sosjalisme.
Wind River (film út 2017)
Plot
Cory Lambert is in spoarsiker fan 'e United States Fish and Wildlife Service, dy't as taak hat om rôfdieren ôf te sjitten as se it foar de moade krigen hawwe om fee oan te fallen. Oan 'e ein fan 'e winter ûntdekt er yn 'e djippe snie en bittere kjeld fan it Wind River Yndianereservaat, yn 'e Rocky Mountains fan 'e Amerikaanske steat Wyoming, it beferzen lyk fan in jonge Yndiaanske frou. Hy ken har werom as de achttjinjierrige Natalie Hanson, de bêste freondinne fan syn eigen ferstoarne dochter Emily. Se befynt har bleatfoets en sûnder gaadlike winterklaaiïng op in plak dat withoefier fan eltse bewenning ôf leit. It bloed út har skamstreek is har troch de klean hinne lekt.
Lambert bejout him nei it kamp, dêr't er de ferwûne Banner yn ien fan 'e barakken bringt en har syn satellyttillefoan jout om help te krijen. Sy freget him om efter Pete oan te gean. Lambert seit dat er dat wol dwaan wol, mar dat se goed foar it ferstân hawwe moat dat er de man dan yn gjin gefal libben mei werombringe sil. Sy stjoert him der likegoed efter oan. Lambert hellet Pete maklik by en oerweldiget him. Dêrnei nimt er him mei nei in berchtop en lit him dêr op bleate fuotten gean. Natalie draafde sa'n 16 kilometer ear't se omkaam; Pete komt net fierder as in seishûndert meter foar't er it opjout en krepearret, en deselde dea stjert as it fanke.
De ôftiteling fan Wind River begjint mei de tekst dat der yn 'e Feriene Steaten foar eltse mooglik demografyske groep statistiken byholden wurde oangeande it tal fermissings, útsein foar Yndiaanske froulju; hoefolle oft dêrfan fermist binne, is ûnbekend.
Distribúsje
De filmdistribúsje fan Wind River waard yn maaie 2016 ûnder it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes bemachtige troch The Weinstein Company (TWC) fan filmprodusint Harvey Weinstein. Mar yn oktober 2017, nei't der yn it ramt fan it #MeToo-skandaal rûnom beskuldigings fan seksueel misbrûk tsjin Weinstein utere wiene, waard bekendmakke dat Lionsgate Films de fierdere distribúsje fan Wind River dwaan soe. Dat kaam grutdiels del op fersprieding yn 'e foarm fan dvd, blu-ray en fia streamingtsjinsten, mei't de fersprieding nei bioskopen doe al efter de rêch wie. Regisseur Sheridan liet de namme en it logo fan The Weinstein Company fan 'e ôftiteling, trailer en ferpakking fan 'e film ferwiderje en easke dat it bedriuw alle jild dat it oan Wind River fertsjinne hie, oermeitsje soe oan in goed doel.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hie Wind River in heech goedkarringspersintaazje fan 87%, basearre op 231 ûnderskate resinsjes. Neffens de konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, is Wind River "in troch karakterûntwikkeling dreaun moardmystearje mei in fernimstich senario, in sterke cast en knaphandich yn byld brochte setting, dy't de yn 'e titel ûnthjitten bittere kjeld wiermakket." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle Wind River in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 44 resinsjes. Bioskoopbesikers dy't nei it sjen fan 'e film befrege waarden troch PostTrak, joegen de film trochinoar in goedkarringspersintaazje fan 90% en in oanriedingspersintaazje fan 70%.
Mia Li
Mia Li, echte namme: Rachelle Ramos (28 maaie 1990), is in Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise fan Filipynsk etnysk komôf. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.55 m, mei in gewicht fan 57 kg.
Projekt Gutenberg
Een vergelijkbaar Nederlandstalig project was het Projekt Laurens Js Coster, (neamd nei dejinge dy't iuwenlang as útfiner fan de boekdrukkeunst jilde yn Nederlân). Dat projekt is yn 2001 opfolge troch de Digitale bibleteek foar de Nederlânske letteren. Skandinaavje hat it Projekt Runeberg.
It Frysk Amateur Toaniel
1. BFT – Bûn Fryske Toanielselskippen – Sûnt 2001 – STAF (Stifting Amateur Toaniel Fryslân).
Palestina
Palestiina ארץ ישראל
Yellowknife
Yellowknife is de haadstêd fan de Kanadeeske Noardwestlike Territoaria.
Frysk Hynder (whiskey)
Untstean
Frysk Hynder is de earste single malt fan Nederlânske boaiem en ûntstie as leafhawwerij fan de bierbrouwers fan Us Heit, Aart en Marianne van der Linde. De whisky is foar it earst stookt en lagere yn 2002, de earste flessen Frysk Hynder kamen yn 2005 op de merk.
Alde Wei
De Alde Wei as kanaal:
Paul Gillon
Paul Gillon (Parys, 11 maaie 1926 - Amiens, 21 maaie 2011) wie in Frânske striptekener.
Biografy
Gillon hat ien fan de earsten west dy't de Grutte Priis fan Angoulême krige. Dat wie yn 1982.
Wilhelm Schmidt
Wilhelm Schmidt (1868 – 1954) wie in Eastenrykske linguïst, antropolooch, en etnolooch. thumb|Wilhelm Schmidt
Tsjalk
thumb|250px|De hektsjalk de Vier Gebroeders De tsjalk is in silend frachtskip foar de binnenwetters en hat in soad útfierings.
Yndysk subkontinint
thumb|300px|right|Yndysk subkontinint It Yndysk subkontinint, ek wol Foarynje neamd (Efterynje is in synonym foar Súdeast-Aazje), is it gebiet yn Súd-Aazje dêr't de lannen Yndia, Banglades, Pakistan, Sry Lanka en dielen fan Nepal, Bûtan, Myanmar en Sina lizze. Yn Pakistan wurdt it subkontinint ek wol it Yndo-Pak Subkontinint neamd.
Alde Rien
De Alde Rien is in wetter yn de gemeente Súdwest-Fryslân. It wetter rint fan de Boalserter Feart by Easthim yn noardeastlike rjochting nei Snits. De namme Alde Rien jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Oude Rijn.
Minister
Eltse minister hat foech oer in beskaat maatskiplik en bestjoerlik ûnderdiel, sadat net ien persoan alle steatsproblemen hoecht op te lossen. Dêrom is der in minister fan Underwiis, in minister fan Definsje, in minister fan Bûtenlânske Saken, in minister fan Binnenlânske Saken, in minister fan Justysje, ensfh. Alle ministers wurde beneamd en ûntslein troch it steatshaad en moatte ferantwurding ôflizze oan 'e fertsjintwurdigers fan it folk, it parlemint. De earste yn Fryslân berne Nederlânske minister wie Jannes Johannes Cornelis van Dijk dy't yn 1921 minister fan Oarloch en minister fan Marine waard yn it Kabinet-Ruijs de Beerenbrouck I.
West-Jeropa
West-Jeropa is de geografyske namme fan it westlike part fan Jeropa.
Stasjon Doardt
Stasjon Doardt (Ddr) is it âldste spoarstasjon fan de stêd Doardt, yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. It op 1 jannewaris 1872 iepene stasjon leit besuden it sintrum, by de njoggentjinde-iuwske skyl. It is boud as in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type SS earste klasse, en is ien fan de twa stasjons dy't yn dizze klasse boud is, de oar is Stasjon Swol.
Loadewyk fan Nassau
thumb|200px|Loadewyk fan Nassau Greve Loadewyk fan Nassau (Dillenburg, 10 jannewaris 1538 - Mook, 14 april 1574) wie in jongere broer fan prins Willem fan Oranje. Ek wie Loadewyk de fertrouwensman en sekretaris fan Willem fan Oranje. Dat se in goede bân hienen blykt út de soad korrespondinsje tusken Loadewyk en Willem dy't bewarre bleaun is.
Tachtichjierrige Oarloch
right|200px|thumb|Herfoarme tsjerke fan [[Heumen, mei û.o. oan de bûtenkant in oantinken oan de twa bruorren Fan Nassau]] Oan de foarjûn fan de Tachtichjierrige Oarloch wie hy ien fan de lieders fan it Eedferbûn fan Eallju en mei-opsteller fan it Smeekskrift fan de eallju dat it ferbûn oanbea oan lânfâdesse Margareta fan Parma. It smeekskrift om in minder strang rezjym yn de Nederlannen te fieren fûn gjin gehoar, de Spaanske kening Filips II stjoerde yn reaksje troepen ûnder lieding fan de Hartoch fan Alva.
Alfred Korzybski
thumb|right|Alfred Korzybski Alfred Korzybski (3 july 1879 - 1 maart 1950) is de grûnlizzer fan it fakdiel de algemiene semantyk.
Abdij fan Echternach
Ein
De lêste abt fan Echternach stoar yn 1793. Der soe net in nijenien keazen wurde. Generaal Colaud kaam op 13 augustus 1794 mei syn Frânske revolúsjonêren nei Echternach. De lêste muontsen wienen doe al flechte. De abdij waard plondere en Willibrord syn grêf waard skeind. Kleaster en kleastertsjerke waarden by opbod ferkocht yn 1797. Jean-Henri Dondelinger, de nije eigner, makke der in stienguodfabryk fan.
Irene Cara
Libbensrin
Irene Cara ferstoar op 25 novimber 2022, yn 'e aldens fan 63 jier.
Geart van der Zwaag (dichter)
Libben
Geart van der Zwaag waard grut yn syn berteplak Nijehaske, syn âlden hiene dêre in meubelsaak. Nei de legere skoalle gie Geart nei de ambachtsskoalle, as tarieding op it wurk fan syn âlden. Dêr hat er ek in jiermannich wurke, mar hy kaam der efter dat dêr syn takomst net lei. Yn 1957 gie er út de saak en gie er nei Hengelo foar in stúdzje oan de Sosjale Akademy. Nei dy stúdzje soe er oan de slach by de Gemeentlike Sosjale tsjinst. Dêrnei kaam er as maatskiplik wurker oan it wurk yn Stiens. Letter waard er yn Ljouwert bedriuwsmaatskiplik wurker by de PTT.
Sandor van der Heide
Oerstap nei it amateurfuotbal
Yn Snits groeide Van der Heide út ta ien fan de dragende spilers en mei troch syn goede spul promovearre ONS Sneek yn 2004 nei de Haadklasse fan de amateurs. Mei Snits waard hy twa jier letter kampioen.
Steaten-Generaal fan de Nederlannen
Sûnt 1815 is it de oantsjutting fan foar de fertsjintwurdiging fan it Nederlânske folk, ferdield yn in Earste Keamer en in Twadde Keamer. De keamers foarmje tegearre it parlemint.
Medina del Campo
Befolkingsferrin
De mechanisaasje en de skaalfergrutting yn de lânbou soargen foar ferlies fan wurk op it Spaanske plattelân en droegen sûnt healwei de 19e iuw by oan de foarste ferheging fan de ynwennertallen fan stêden. Yn de gemeente lizze in soad doarpen, dy't troch de oarspronklike bewenners sa goed as ferlitten binne.
Draaisleatsbrêge
De Draaisleatbrêge wie de brêge fan de Balthuskade nei de Prinsengrêft. De getten izeren en houten brêge gong oer de Boschgrêft. Fierderop waard dat wetter de Draaisleat, dy't tagong joech ta de gemeentereiniging. De brêge wie yn 1893 ien fan de getten izeren brêgen ûntworpen troch Hogendijk.
Hettiten
De Hettiten wienen in Yndogermaansk folk dat likernôch 2000 f.Kr. - 1000 f.Kr. yn Lyts-Aazje en it noarden fan Syrje wenne. Sy koenen goed fêstingen bouwen en ek harren skiedskriuwerij en rjocht stienen op in heech peil.
Admiraliteit fan Fryslân
It Admiraliteitskolleezje fan Fryslân waard yn 1597 ferheft ta Generaliteitskolleezje. Der wiene op dat stuit fiif generaliteitskolleezjes yn de Republyk. Dy yn Dokkum wie de iennichste yn it noarden. De leden waarden om bar foar in part troch Fryslân en foar in part troch oare gewesten keazen (sjoch ambulatware amten). Al gau die bliken dat Dokkum gjin gaadlike floatbasis wie, trochdat it Dokkumer Djip tichtslike. Dêrom waard yn 1645 it kolleezje nei Harns ta ferpleatst.
Adema's Atleet
Adema´s Atleet wie in bolle dy´t sjoen wurdt as de grûnlizzer fan in melkfleistypyske ko.
Silligens
Silligens is in term út de kristlike tradysje, ôfkomstich út de Bibel. It is de heechste tastân fan it minsklike lok en oerkomt immen as er werom komt yn de oarsprong fan syn bestean en dêrmei ien wurdt. Neffens it Ortodokse-Kristendom wurdt dizze weromkomst mooglik makke troch de godlike genede en de krúsdea fan Jezus Kristus.
Limousin
Skiednis
Oant Frânske revolúsje wie Limousin in selsstannige Frânske provinsje.
Wangpûdiikhoarntsjes
Foarhinne waard dizze groep as ien skaai sjoen, mar by in resinte reorganisaasje is er ûnderferdield yn in trijetal selsstannige skaaien, wat de wangpûdiikhoarntsjes sels in taksonomyske triem omheech treaun hat, sadat it in boppeskaai wurden is. Ta dizze groep hearre 25 libbene soarten, dy't op ien nei allegear útslutend yn Noard-Amearika foarkomme. De útsûndering op dy regel wurdt foarme troch it Sibearyske grûniikhoarntsje (Tamias sibiricus). Wangpûdiikhoarntsjes binne lytse grûniikhoarntsjes dy't benammentlik yn wâldbiotopen libje, en dêr fan krúsjaal belang binne foar de fersprieding fan nuten en dêrmei fan beammen. Se grave ûndergrûnske hoalen wêryn't guon soarten in wintersliep hâlde, mar oaren net. Behalven plantaardich fretten snippe se ek wolris in fûgelaai. Se libje trochinoar sa'n 3 jier, mar kinne yn finzenskip 9 jier helje.
Wetterskip (Nederlân)
Plak yn it bestel
Wetterskippen binne by de âldste ynstitútsjes fan it Nederlânske steatsbestel. : Fan âlds út hawwe wetterskippen de taak út namme fan de bewenners fan in beskaat gebiet de wetterhúshâlding te regeljen. Yn polders is dat yn earste ynstânsje de soarch foar de wetterstân. Winliken hawwe gemalen hast oeral it wurk fan de wynmole oernommen, mar noch hieltyd bliuwt it lân net fansels drûch. It bûtenhâlden fan it wetter is fan âlds út in algemien belang, wêrby de polderbewenners needsake wienen gear te wurkjen. Ut dy neadsaaklike gearwurking ûntstienen de wetterskippen. Sy nimme ek yn de Nederlânske rjochtsskiednis in bysûnder plak yn.
Bestjoer
It algemien bestjoer wurdt keazen foar in perioade fan fjouwer ier troch de wetterskipsferkiezings. Dêrby waard oant 2008 ta net op partijen stimt, mar op yndividuele persoanen. By de wetterskipsferkiezing fan novimber fan dat jier waard ûnder de nije Wetterskipswet foar it earst in listestelsel brûkt. Oars as by oare ferkiezings (foar ryk, provinsje, gemeente, Jeropa) wurdt der by de wetterskippen oer de post stimt, dat de minsken hoege net nei it stimburo.
Kokadorus
Libben
Op it Amstelveld ferkocht hy galgen (Zó goed! Om je schoonmoeder aan op te hangen!) en toiletartikels, mar wie benammen bekend om syn politike kommentaren en syn mûlripe konversaasje. Kening Willem III fernom derfan en nûge him út om yn Apeldoorn op It Loo sprekken te kommen, mar yn it sjike selskip foel de oars sa snedige stânwurker stil.
Wetterskip (Nederlân)
Wetterskippen yn Fryslân
Op it stuit binne der yn Fryslân twa wetterskippen oan it wurk. Dat binne:
Donia
Pier Gerlofs
Faaks de ferneamste persoan mei Donia as fan is, is de skiedkundige Pier Gerlofs Donia.
Iistiid
Yn 'e folksmûle wurdt it begryp 'iistiid' lykwols ornaris brûkt foar wat yn 'e wittenskip in glasiaal neamd wurdt: in kâldere perioade binnen in iistiid. Yn iistiden wikselje sokke kâldere perioaden en waarmere snuorjes, dy't ynterglasialen neamd wurde, inoar nammentlik ôf. De Lêste Glasiaal (dy't troch leken faak oantsjut wurdt as de lêste iistiid) bestie fan 117.000 oant 11.700 jier lyn. Sûnt dy tiid libje wy yn in ynterglasiaal, dy't sels ek wer in lytse kâldere tuskenperioade hân hat: de saneamde Lytse Iistiid, fan 'e fyftjinde oant de njoggentjinde iuw. It temperatuerferskil wie doe lykwols sa lyts dat it op geologyske skaal net meirekkene wurdt as in glasiaal.
Henri Matisse
It skilderjen
Paul Cézanne hie in grutte ynfloed op Matisse. Hy kocht in skilderij fan Cézanne foar 1300 frank. Troch it Ympresjonisme en Cézanne makke hy grutte tekeningen mei grutte kleurflakken. Matisse wie net allinnich dwaande mei kleuren. Hy fûn oare kultueren ek prachtich, foaral de moslem kultuer. Hy bestudearre de tapiten en wandkleden en miniatueren. Op de wrâldtentoanstelling fan 1900 ûntduts hy de weefsels fan de Kopten. Hy fûn it prachtich. Hy besocht alle tentoanstellingen dy’t er fine koe oer easterske keunst. Hy sei: “Yn de easterske keunst is de leechte tusken de blêden fan de beam like wichtich as de blêden sels”. Yn 1904 wie it einliks safier. Hy hie syn eigen solo tentoanstelling. Nei in koart ferbliuw by Paul Signac yn St. Tropes ferdjippe hy him koart yn it Pointillisme. Mar net foar lang.
Oebele Stellingwerf
thumb|175px|Oebele Stellingwerf Oebele Stellingwerf (Tsjom, 24 septimber 1848 - Ljouwert, 29 jannewaris 1897) wie in Frysk sjoernalist en politikus.
Bruorren Wright
thumb|200px|Orville Wright thumb|200px|Wilbur Wright Wilbur Wright (Millville (Indiana), 16 april 1867 - (Dayton (Ohio), 30 maaie 1912) en Orville Wright (Dayton (Ohio), 19 augustus 1871 - dêre, 30 jannewaris 1948) wiene Amerikaanske loftfeartpioniers.
Horace Walpole
Hjirmei wie in nij sjênre taheakke oan de literatuer, dat neifolge wurde soe mei ferneamd wurk sa as Frankenstein (1818) fan Mary Shelly, Wuthering Heights (1847) fan Emily Brontë en Drakula (1897) fan Bram Stoker.
Persoanlik libben
Oer Walpole's seksuele aard is in soad spekulearre. Hy hat nea troud west, mar wol in oantal - platoanyske - flirts mei froulju hân dêr't gjin manljusfleis oan siet. Hy wie goed befreone mei froulju sa as Anne Seymour Damer en de skriuwster Mary Berry, dy't yn guon boarnen lesbysk neamd wurde. In protte tiidgenoaten omskriuwe him as froulik (ien politike tsjinstander neamde him "in hermafrodytsk hynder"). Guon eardere biograven, sa as Lewis, Fothergill, en Robert Wyndham Ketton-Cremer, hawwe Walpole lykwols as aseksueel omskreaun.
Muonts (mole)
Muontsen kinne foarsere poldermûnen wêze, mar yn Fryslân komme faak tige lytse mûntsjes foar. Sa is de De Lytse Mûne yn Stiens mei in flecht fan mar 9 meter de lytste achtkante mûne fan Fryslân èn Nederlân. In muonts stiet op in stiennen ûnderbou en it achtkant is mei reid of mei planken dutsen.
Leen Droppert
Leen Droppert ferstoar op 15 novimber 2022 yn 'e âldens fan 92 jier nei in koart siik wêzen.
Sverdlovsk (oblast)
Ekonomy
De oblast is ryk oan boaiemskatten lykas goud, platina en in soad oare metalen. Mynbou, masjinebou en metaalferwurking binne de belangrykste ekonomyske sektoaren.
Bestjoersyndieling en stêden
thumb|260px|Jekaterineburch thumb|260px|Nizjni Tagil thumb|260px|Brêge yn Kamensk thumb|260px|Serov De oblast is yn 68 stedsdistrikten en fiif rajons ûnderferdield. Njonken de haadstêd Jekaterineburch binne der noch trije oare grutte stêden mei mear as 100.000 ynwenners (2022): Nizjni Tagil, Kamensk-Uralski en Pervo-oeralsk. Meiïnoar binne der yn de oblast 47 stêden en 27 plakken mei in stedsk karakter.
Kreta
Geografy
De Kretensyske floara is útsûnderlik divers: der waakse wol 2170 soarten planten en blommen, dêr't 311 allinnich op it eilân foarkomme. By Kreta heare ek noch wat lytse eilannen, dêr't it wichtichste Gavdos fan is mei 29,6 km². De meast nijsgjirrige binne nei alle gedachten de súdeastlike eilantsjes Krissy en Koufonisy (4,8 km²), dy't net bewenne binne.
Wladimir Köppen
Wladimir Peter Köppen (Russysk: Владимир Петрович Кёппен) (Sint-Petersburch, 25 septimber 1846 – Graz, 22 juny 1940) wie in yn Ruslân berne geograaf, meteorolooch, klimatolooch en botanikus fan Dútsk komôf. Hy is fral ferneamd fan de klimaatklassifikaasje fan 1918, dy't útgie fan plantegroei: de klimaatgrinzen waarden op grûn fan minimale en maksimale trochsneed moannetemperatuer bepaald troch it ferspriedingsgebiet fan beskate planten.
Karriêre
Tusken 1872 en 1873 wie Köppen yn tsjinst fan de Russyske meteorologyske tsjinst. Yn 1875 ferhuze er werom nei Dútslân en waard er haad fan de nije Difyzje fan Maritime Meteorology fan it Dútske Marineobservatorium (Deutsche Seewarta) yn Hamburg. Dêr wie er ferantwurdlik foar it opsetten fan in waartsjinst foar it noardwestlike part fan Dútslân en de oanswettende wetters. Nei fjouwer tsjinstjierren koe er him wer rjochtsje op fûneminteel ûndersyk, dêr't er wier niget oan hie, en ferliet de meteorologyske tsjinst.
Oan 'e ein fan syn libben wurke Köppen op mei de Dútske klimatolooch Rudolf Geiger oan in wurk yn fiif dielen, Handbuch der Klimatologie. Dy is nea dienmakke, mar ferskate dielen, trije dêrfan fan Köppen, waarden útbrocht. Nei Köppens dea yn 1940, wurke Geiger fierder oan oanpassingen fan it klimaatklassifikaasjesysteem.
Keltyske talen
Skiednis
Yn 'e moderne tiid namen oare lânferhuzers harren Keltyske talen mei oant bûten Jeropa, en dat is der de oarsaak fan dat op it Kanadeeske Kaap Bretoneilân noch Skotsk-Gaelysk sprutsen wurdt en yn 'e Argentynske provinsje Chubut noch Welsk. Op Nijfûnlân wiene beskate kriten lange tiid Iersktalich, mar it Nijfûnlânsk-Ierske dialekt is sûnt útstoarn.
Talen
Njonken de hjirboppe beskreaune algemien erkende Keltyske talen binne der noch in pear mingtalen dy't soms ek ta dizze taalgroep rekkene wurde:
Aristoteles
Aristoteles (Stagira, yn Halkidiky, Grikelân 384 f.Kr. - Chalicis, Euboea, Grikelân, 7 maart 322 f.Kr.) wie in Gryksk filosoof dy't yn 't algemien, njonken Plato, beskôge wurdt as ien fan de wichtichste filosofen yn it ramt fan westlik tinken. Syn ideeën oer it goede ('de gulden middenwei'), God ('de earste beweger'), it lichem ('de kerker fan de siel') en de natoer ('alles stribbet nei perfeksje') wurde noch hieltyd bestudearre. Hy jildt as heit fan de logika, de politikology, fan de semiotyk (tekenlear), fan de geology en fan it natuerûndersyk.
Belted Galloway
thumb De Belted Galloway (Belties) is in seldsum fleiskoweras dat oarspronklik út Galloway yn súdwest Skotlân komt.