cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nimwegen
Twadde Wrâldkriich
Yn septimber 1944 waard de stêd it toaniel fan swiere fjochterijen yn it ramt fan Operaasje Market Garden. It doel fan de Slach om Nimwegen wie om de brêgen oer de Waal yn hannen te krijen foar't se fernield wurde soene. Mei it oermasterjen fan de Waalbrêge koe XXX Corps fan de British Army de 1e Loftlâningsdifyzje yn Arnhim berikke. De brêge waard swier ferdigene troch 300 Dútske troepen oan wjerskanten mei swier anty-tankgeskut en loftferwar, dy't holpen waarden troch de artillery. De Dútsers besochten noch de brêge op te blazen, mar dat waard tefoaren kommen, mooglik troch in pleatslike Nederlânske fersetstrider, Jan van Hoof, dy't neffens sizzen de kabels nei de brêge trochsnien hie. Nimwegen waard toch de Britske Grenadier Guards fan de Guards Pantserdifyzje, en troepen fan de Amerikaanske 82e Loftlâningsdifyzje befrijd yn septimber 1944. De stêd soe letter it begjinpunt fan Operaasje Veritable wurde, dêr't Alliearde troepen de Ryn by oerstutsen en Dútslân ynfalle soene.
Untwikkeling ynwennertal
Yn it begjin fan de njoggentjinde iuw telde Nimwegen goed 10.000 ynwenners. Yn 1875 wiene dat der 24.000 en om 1900 hinne 44.000. Yn de tweintichste iuw naam it ynwennertal rap ta. Nei de Earste Wrâldkriich hie de stêd 70.000 ynwenners. Justjes nei de Twadde Wrâldkriich wiene der 110.000 en yn 1971 wiene der al 150.000. Dêrnei sakke it ynwennertal wat om yn 1995 op 147.561 út te kommen. Dêrnei woeks it ynwennertal wer stadichoan.
Tabel fan de ûtwikkeling fan it ynwennertal fan 1995 ôf:
Ferfier
It stedsbusferfier yn de Stedsregio Arnhim-Nimwegen wurdt fersoarge troch Breng, wylst it streekbusferfier troch Arriva, Connexxion en Hermes fersoarge wurde.
Wrâldkampioenskip fjildriden foar froulju elite
Medaljes einklassemint
Medaljeferdieling nei persoan oant en mei 2023 (top-8 klassemint):
Katedraal fan Beauvais
Alde katedraal
Opgravings ûnder de goatyske katedraal wiisden út dat de foargonger in grut transept út de Karolingyske tiid hie. Oer de fraach oft dat transept oarspronklik wie of letter tafoege is ferskille de gedachten.
Revolúsje en restauraasje
Yn de tiid fan de Frânske Revolúsje fernielden de Sansculotten de bylden fan it timpaan en it súdlike portaal. De katedraal ferlear ek in part fan it meubilêr en de objekten fan edelmetaal waarden út de katedraal helle. Earder wiene al dielen fan de ea tige rike skat fan de katedraal ferkocht om de bou of restauraasje te beteljen, mar ek om by te dragen oan it losjild fan kening Frâns I. Yn de Frânske Revolúsje waarden op 18 augustus 1791 de siboaria, kelken, monstrânsen, sulveren bylden, gouden krusen en in relykskryn nei de Munt fan Parys stjoerd om dêr omraand te wurden.
Ynterieur
De houten koerbanken binne 16e en 17e-iuwsk en stamme oarspronklik út de âlde abdij fan Saint-Paul. It heechalter datearret fan 1758. De preekstoel is 17e iuwsk en ôfkomstich út de benediktynske abdij fan Saint-Lucien, dy't tusken 1791 en 1810 ôfbrutsen waard. De kûp wurdt ûnderstipe troch twa knibbeljende finzenen, op de byldhoude panelen fan de kûp steane de ûnthalze martlers Sint-Lucianus en syn gesellen Sint-Julianus en Sint-Maksianus. It doopfont hat in moarmeren bekken út de 18e iuw.
De katedraal besit noch in rige opmerklike koertapijten. Fan de oarspronklik 11 stikken oer it libben fan Petrus binne der seis bewarre bleaun. Dy 15e-iuwske muorretapijten binne yn 1461 skonken troch biskop Guillaume de Hellande. In tapijt mei de Passy waard om 1500 hinne yn Flaanderen makke. De katedraal wist it tapijt yn 1837 oant te skaffen en tsjintwurdich wurdt it bewarre yn it Departemintale Museum fan de Oise.
Paul Panhuysen
Paul Panhuysen (Borgharen, 21 augustus 1934 - Eindhoven, 29 jannewaris 2015) wie in komponist en in fisueel- en lûdskeunstner. Hy hat it Apollohûs oprjochte. It Apollohûs hat aktiviteiten organisearre fan 1980 oant 2001 wêrfan yn It Apollohûs oant foarjier 1997, dêrnei noch aktiviteiten op oare lokaasjes en in oantal publikaasjes. Yn it Apollohûs makken inkele keunstners lûdskeunsynstallaasjes en lûdsskulptueren. Der wienen ek konserten mei frije ynprovisaasje, eksperimintele en elektroanyske muzyk. Wie yn de jierren sechtich aktyf yn Fryslân. Hy wie fan 1963 oant 1965 direkteur fan de Ljouwerter keunstakademy Vredeman de Vries en siet yn it keunstnerskollektyf Bende van de Blauwe Hand. Panhuysen makke lûdskeunst en wie bekend om syn snaarynstallaasjes. Hy eksposearre oer de hiele wrâld. Krige yn 2012 de Gerrit Bennerpriis foar syn hiele oeuvre.
Romanisearring
Romanisearring wie it proses dêr't de troch de Romeinen ûnderwurpen folken stadichoan de Romeinske kultuer, gewoanten en taal (it Latyn) by oernommen.
Feriene Keninkryk
Hichte
It Feriene Keninkryk is it heechst yn it noarden, yn de Skotske Heechlannen, mei Ben Nevis (1.343 m.) as heechste punt. De heechlannen wurde trochsnien troch de Grutte Glen, om't se op in geologyske brekline lizze. Nei in smelle ûnterbrekking, dêr't Edinboarch en Glasgow lizze, komme de Súdlike Boppelannen, dy't gjin heechlannen binne, mar dochs noch toppen hawwe fan 843 m. (Merrik) en 840 m. (Broad Law). De grins tusken Skotlân en Ingelân wurdt foarme troch de oergong nei de Penninen. Dy binne yn it noarden noch heech, Krús Fel (893 m.), mar wurde nei it suden ta hieltyd leger. Noard-súd binne se al grut, mar east-west is dat net sa; foar it grutste part leit east en west fan de Penninen leger lân. Dat jout se de bynamme, de Rêchbonke fan Ingelân. It súdeasten fan Ingelân is dúdlik leger. Foar de westkant is dat net sa. Dêr lizze yn it noarden de Kumbryske Bergen, en yn it suden de hichten fan Devon. Dêrtuskenyn leit Wales, wat hielendal bergich is. Noard-Ierlân, op it eilân Ierlân, is heuvelich, lykas de oare parten fan it eilân.
Hearrige gebieten
It eilân Man en de Kanaaleilannen binne sels hielendal gjin part fan it lân. Se meitsje al gebrûk fan tsjinsten fan it Feriene Keninkryk, en hawwe foar it grutste part deselde wetten, mar se hearre net ta it lân, mar ta de kroan. In gefolch hjirfan is dat se ek gjin part fan de Jeropeeske Uny binne.
Ekonomy
De Britten setten oan de ein fan de 18e iuw útein mei de Yndustriële Revolúsje. De ekonomy fan it Feriene Keninkryk wie op it foarste plak rjochte op skipbou, koalen, stiel produksje en tekstyl. It Britske Ryk makke it foar it Feriene Keninkryk mooglik en oerhearskje de ynternasjonale hannel yn de 19e iuw. Doe't oare lannen ek begûnen te yndustrialisearren en de lânbou gjin ferlet mear fan arbeiders hie, dêrby de ekonoamyske delgong nei de twa wrâldoarloggen, waard it minder mei de Britske ekonomy. De grutte yndustry rûn wilens de 20e iuw yn fases tebek. De Britske tsjinstensektor groeide linkedewei en beslacht no 73% fan it BYP.
Transport
It Feriene Keninkryk hat (2006):
398.366 km ferhurde dyk.
Westjordaanlân
Israelyske besetting
Op de top fan de Arabyske Liga yn Rabat yn 1974 waard de Palestynske Befrijingsorganisaasje (PLO) as de "iennige fertsjintwurdiger fan it Palestynske folk" ferklearre. Jordaanje hie lykwols offisjeel syn oanspraken op it Westjordaanlân oant 1988 noch net opsein, doe't er dy oanspraken opsei yn it foardiel fan de PLO. Alle bestjoerlike en wetlike bannen mei it Westjordaanlân waarden doe ferbrutsen en Palestinen fan it Westjordaanlân waarden fan it Jordaanske steatsboargerskip ûntlutsen.
Wetlike status
Alhoewol't 164 lannen it Westjordaanlân mei East-Jeruzalim as "besette Palestynske gebieten" beskôgje, ferwiist Israel nei de Feriene Naasjes dy't allinnich gebieten dy't yn in steat fan kriich fan in "fêstige en erkende sûvereiniteit" ynnommen waarden as beset gebiet sjocht. Israel besjocht it Westjordaanlân lykwols as "bestride gebiet" en net as "beset gebiet"
Pealledyk
Oan de Sudersee leinen in soad peallediken. It wetterskip Vallei en Iem hat sa'n dyk neiboud yn de Iemmar om sjen te litten hoe't it wie. By de konstruksje binne ynformaasjeboerden setten. It leit by de Oude Pol op de grins fan Iemdyk en de Westdyk tusken Iemdyk en Spakenburch.
Tuskentaal
Ferlytsingsfoarmen
Ferlytsingsfoarmen wurde yn 'e tuskentaal foarme mei de efterheaksels -ske of -ke, ynstee fan mei -tje of je, lykas yn sawol it Standertnederlânsk as it Belgysk-Nederlânsk. In diel fan 'e sprekkers fan 'e tuskentaal brûkt beide foarmen (op -ske en op -tje) njonkeninoar. Mooglik dat Flaamske dialektferlytsingsfoarmen in beskate byklank hawwe dy't har net yn alle gefallen tapasber makket.
Westjordaanlân
Klimaat
It klimaat yn it Westjordaanlân is in mediterraan klimaat, mei koelere temperatueren op de hegere plakken. Yn it easten, dêr't in part fan de Woastyn fan Judeä en de iggen fan de Deade See part fan binne, is it klimaat waarm en drûch.
Religy
De befolking fan it Westjordaanlân is 80-85% moslim en 12-14% Joadsk. It oerbliuwende part is kristlik, benammen Gryksk-otterdoks.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1904
Francis Gymnasium
It Francis Gymnasium waard boud yn 1903 as ûnderdiel fan de wrâldtentoanstelling en makke diel út fan it Francis Field it haadstadion fan de Olympyske Simmerspullen 1904.
Westjordaanlân
Israelyske delsettings
thumb|Israelyske delsetting Ariel thumb|Israelyske delseting Chemdat yn de Jordaandelling Yn 2022 wiene der 450.000 Israelyske boargers dy't yn 132 delsettings yn it Westjordaanlân, sûnder East-Jeruzalim, wennen, mei noch 220.000 Israelyske boargers yn 12 delsettings yn East-Jeruzalim. En boppedat binne der noch 40 Israelyske bûtenposten (Ingelsk: outposts), dy't sels troch de Israelyske wet as yllegaal sjoen wurde, dochs nettsjinsteande dat oansletten binne oan de wetterlieding, rioel,ynfrastruktuer en oare oanslutings troch de autoriteiten. Dy bûtenposten binne bekend as de "yllegale bûtenposten".
Diktator
Definysjes
Faak hat de term diktator de bybetsjutting fan in ûnderdrukkend persoan dy't sûnder genede ôfrekkenet mei oarstinkenden, wêrtroch't de term in sterk negative lading hat. Hast altiten ferriket de moderne diktator himsels en syn famylje en de trouwe klyk om him hinne ûnbidich en wurde de rykdommen fan it lân yn de praktyk as persoanlik eigendom fan de diktator behannele. Dochs hawwe der yn de skiednis diktators west dy't wol as 'ferlichte' diktators beskôge binne; wa't dat binne hinget sterk ôf fan persoanlike politike foarkarren.
Keppeling om utens
Diktátor
Toerswelfûgels
De toerswelfûgels (Latynske namme: Apodidae), ek wol neamd toerswellen of gûlswellen, foarmje in famylje fan fûgels. De fûgels binne tige oanpast oan in libben yn 'e loft en it fangen fan fleanende ynsekten. Toerswellen binne gjin sjongfûgels, en binne sa ek net besibbe oant de swelfûgels.
Crait
Under de Galaktyske Boargeroarloch fêstiget it Rebelleferbûn in basis op Crait, yn it binnenste fan in berch oan 'e útein fan in ûnbidige sâltflakte. Yn 'e roman Star Wars: Leia, Princess of Alderaan (2017), fan Claudia Gray, wurdt ferteld dat Bail Organa fan Alderaan dêr in skoft kommandant is. It is as prinsesse Leia Organa him dêr trappearret, dat se foar it earst beseft dat har âldelju behelle binne yn in opstân tsjin it Galaktysk Keizerryk. De basis op Crait wurdt tsien jier letter ferlitten.
Erogene sône
Dy sônes kin fan minske nei minske ferskille. De gebieten om de geslachtsorganen hinne binne erogene sônes, sa as it ûnderliif en de binnenkant fan de dijen. By de measte froulju binne de titten in erogene sône, en by in protte manlju ek, mar net altyd. Oare plakken dy't in eroatysk gefoel jaan kinne at se aait of hoeden oanrekke wurde binne de earlapkes, nekke en hals, de rêch, billen of fuotten.
Edouard Manet
Skilderijen
thumb|right|150px|Absintdrinker thumb|right|150px|Stillibben mei karper thumb|right|150px|De Spaanske sjonger thumb|right|150px|In bondel asperzjes thumb|''[[Olympia (Manet)|Olympia, 1863, Oaljeferve op doek, 130,5 x 190 cm
Musée d'Orsay, Parys'']]
Musea
It wurk fan Manet is ferspraat oer ferskate musea, û.o.:
Marga Claus
Libben
Al op jonge leeftyd begûn Claus mei it skriuwen fan koarte ferhalen; lêze en skriuwe wiene foar har like wichtich as ite en drinke. Sels seit se dêroer: ‘As ik it libben eefkes net oankin, as it in gaos yn myn holle is, pak ik de pinne. Ik bin hiel emosjoneel, troch de dingen fan my ôf te skriuwen hâld ik gryp op ’e wrâld. Lêze en skriuwe foarmje in twa-ienheid foar my.’ Yn 1990 wûn se de twadde priis mei in ferhaleskriuwwedstryd op It Hearrenfean. Dat wie foar har in oanwizing dat se skriuwe koe. Earder hie se al in pear literêre kritiken publisearre yn Frysk en Frij. Claus keas bewust foar it Frysk as har skriuwtaal, omdat dat de taal is dy’t it tichst by har emoasjes leit en it ek de taal is dy’t yn har neiste fermidden it measte effekt hat.
Hector Malot
Biografy
Mem lies de bern ferhalen oer reizen fan fierrens foar. Dy ferhalen wienen meast grûnfêste op it libben fan har earste man. Sadwaande krige Hector niget oan ferhalen. Doe't Hector âlder waard ferdjippe er him yn de literatuer, hoewol't syn heit leaver hân hie dat er rjochten studearje hie.
De jonge Malot studearre oan it Lycée Corneille yn Rouen, tsien jier neidat Gustave Flaubert dêr studearre. Malot wie in freon fan Jules Levallois, dy't letter amtner yn Sainte-Beuve en literatuerkritikus wurde soe. Op skoalle pykte er der út mei hege sifers.
Yn 1893, in jier it ferskinen fan "En famille", waard pakesizzer Perrine berne (sy krige deselde namme as de haadpersoan fan syn romans).
DJ Isis
Begjin fan har wurkpaad
Isis groeide op yn Goor en Warmond. Doe't sy seis jier krige sy al muzyklessen en op har sânde bespile sy ferkate ynstruminten. Mei tolve jier (1987) kocht hja har earste houseplaat en krige sy niget oan dy muzykstyl. Sy makke it vwo yn Leien net ôf en waard foltiid deejay. Fan 1992 ôf draaide hja yn de meast ferneamde Nederlânske diskoteken, sa s de RoXY yn Amsterdam. Wilens draait DJ Isis oeral yn de wrâld yn de dance-scene, mei toernees yn Europa, Sintraal Amearika, de Feriene Steaten, Súd-Amearika, it Midden-Easten, Afrika en Aazje. Trije fan har mix-albums bedarren yn de nasjonale top 10. Yn 1995 stie sy oan de widze fan Chemistry yn Amsterdam, dêr't hja jierrenlang har eigen draaiplak hie en sa harres dien hat oan de populêrste priode fan dy club. Ein jierren ’90 organisearre Isis mei in tal kollega's eveneminten ûnder de namme State of Bliss. Op 29 april 2012, har 37e jierdei, hat Isis in grut feest jûn yn Paradiso yn Amsterdam, dat tagelyk foar har 20-jierrich jubileum as dj ornearre wie, mei in oersjoch fan de 20 jier yn muzyk.
Magma en All is One
Isis van der Wel starte 2001 har eigen artystemanagement- en eveneminteproduksjeburo Magma. Fierders organisearret hja sûnt 2003 barrens ûnder de namme All is One, mei neist myzyk en in multidisiplinêre holistyske filosofy. All is One organisearret ûnder oaren in part fan dance-barren Mystery Land. Ald en nij fan 2008, 2009 en 2010 organisearre All is One it feest Amsterdams Glorie. Oktober 2005 rjochte sy it platelabel All Is One op, dat in brêge tusken techno, House, ambient en eksperimintele dance-muzyk wêze wol.
Ted Ligety
Theodore Sharp (Ted) Ligety  (Salt Lake City, 31 augustus 1984) is in earder Amerikaansk skyer.
Isadora Duncan
Se trede foar it earst op yn Chicago en New York, mar har grutte trochbraak kaam yn Jeropa. Nei optredens yn Boedapest en Londen, reizge se naar Parys, Berlyn, en Moskou, om dêrnei werom te gean nei Parys. Se gie op toernee troch heal Jeropa en trede op yn de grutte stêden fan Noard- en Súd-Amearika. Sûnt 1909 hie hja in eigen dûnsskoalle yn Parys. Se ynspirearre oare keunstners. Doe't yn 1913 it Théâtre des Champs-Élysées boud waard, waard se ôfbyld yn in reliëf troch byldhouwer Émile-Antoine Bourdelle en skilder Maurice Denis naam har byldnis op yn in muorreskildering.
Eastersk-otterdoksy
De eastersk-otterdokse tsjerken beskôgje harsels as de fuortsetting fan 'e "iene, wiere, hillige, katolike en apostoalyske tsjerke", dy't 2000 jier lyn fêstige waard troch de apostels fan Jezus Kristus. Se neame harsels ek wol "apostoalysk otterdokse katolike tsjerken". It wurd "otterdoks" wol safolle sizze as 'goede oanbidding' en 'krekte lear', en wurdt yn dy sin ek wol brûkt as oar wurd foar 'rjochtsinnich' of 'strang yn 'e lear'. De eastersk-otterdoksen oanfurdzje inkeld de dogma's dy't fêstlein binne yn 'e earste sân oekumenyske konsyljes. De eastersk-otterdokse tsjerken moatte net betize wurde mei de oriïntaalsk-otterdokse tsjerken, dy't har al op it Konsylje fan Galsedon, yn 451, fan 'e memmetsjerke ôfspjalten.
De eastersk-otterdokse tsjerken
Dan binne der noch twa groepen lytsere tsjerkegenoatskippen dy't fanwegen dogmatyske skelen fan 'e fêstige eastersk-otterdokse tsjerken ôfspjalte binne.
De Blaugerzen
De Blaugerzen is in fegetaasje fan blaugerslannen oan de ein fan de Doltenwei yn Eagmaryp. Der is noch sa'n 96 hektare 'blaugerzen' yn Nederlân, mar de blaugerzen by Eagmaryp binne dêrfan it grutste part. Om de karakteristike begroeiïng fan blaugerzen yn stân te hâlden is it behear krekt as eartiids: der wurdt let meand en net bedonge en it wetterpeil is heech. It lân stiet dan faak ûnder wetter en by froast is der al gau lâniis.
Anna Veith
Anna Veith berne as Anna Bräunlinger mar nei it houlik fan har âlden Anna Fenninger neamd (Hallein, Salzburg, 1 juny 1989) is in earder Eastenryksk skyster.
Yn 2016 boaske Anna mei de Eastenrykske Snowboarder Manuel Veith, it pear hat in soan. Yn 2020 hold Veith op mei skyen op heech nivo.
Noard-Koreä
Skiednis
Yn Noard-Koreä wie it premierskip en de lieding fan de Kommunistyske Parij sûnt 1948 yn hannen fan Kim Il Song. Yn 1972 waard hy presidint fan de republyk. Sawol mei Sina (1961) as mei de Sowjet-Uny (1961; 1967) kamen ferdraggen fan freonskip en gearwurking ta stân. De Sineeske troepen dy't Noard-Koreä stypjen hienen yn de striid tsjin de troepen fan de Feriene Naasjes (sjoch: Koreaanske Oarloch) en de Súdkoreanen, waarden yn 1958 tebek treaun. Noard-Koreä easke dêrop it fertrek fan de Amerikaanske troepen.
De jierren '90 yn Noard-Koreä stean foar it grut part yn it teken fan in grutte fiedselkrises dy't tusken de 2 en 3 miljoen libbens kostje sil. De oarsaak foar de krisis is de tebekrinnende stipe troch Sina en de Sowjet-Uny en minne lânbou opbrinsten.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2004
De Olympyske Simmerspullen 2004, ek wol de XXVIIIe Olympiade neamd, waarden yn 2004 hâlden yn Atene, de haadstêd fan Grikelân. It boksen waard hâlden yn it Peristeri Olympic Boxing Hall.
Medaljespegel
De top acht fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2004.
Oman
Lânskip
By de noardeastkust lâns rint in ûngefear 15 km lange fruchtbere stripe lân. Oan de súdeastkust lizze de grutste stêden fan it lân mei de haadstêd Muskat.
Wûnderbrêge
Yn 2020 is de brêge weihelle by it ûnderhâld oan de kaden. Dit wie foar Snitsers oanlieding ta it oanbringen fan in strjitnammeboerdsje nei de Brêgewei. Lykwols waard foar de Snitswike fan 2022 in tydlik brêgje oanlein, dat de Snitsers wisten dat der al wer in brêge kommme soe. Yn maaie fan 2023 is der in nije brêge ynlein, in fuotgongersbrêge; de nije brêge liket breder, mar der is gjin romte mear foar it triuwen fan fytsen.
Coelhorst
thumb|right|300px|Coelhorster Kapel thumb|right|300px|Binnenkant Coelhorster kapel thumb|right|300px|Coelhorsterwei rjochting Amersfoart Coelhorst is in lângoed tusken Hoogland by Amersfoart en de Iem. It foarmet in grien lint fan natoer lâns de Iem. It wurdt ûnderholden troch gearwurking tusken Natuermonuminten en de boeren. Yn it apelhôf is de Coelhorster appel opnij yntrodusearre. Op it lângoed steane âlde kazematten fan de Grebbeliny. De Coelhorsterkade fan Coelhorst rjochting Amersfoart makket dêr diel fan út.
Tjeerd Brouwer
Tjeerd Brouwer wie in Fryske dirigint en muzykpedagooch. Hy wie yn de santiger en tachtiger jierren fan de 20-ste iuw ien fan de grutte oanjagers yn de Fryske brassbandwrâld.
Moderne fiifkamp op de Olympyske Simmerspullen 1988
Medaljespegel
De top trije fan lannen dy't by de moderne fiifkamp medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1988.
Bujumbura
Yn de Dútske koloniale tiid en yn it tiidrek fan it Belgysk bestjoer wie de namme Usumbura. By de ûnôfhinklikens fan it lân yn 1962 waard de namme feroare yn Bujumbura.
Skiednis
Sûnt de ûnôfhinklikens fan Boerûndy hat de stêd in protte it toaniel west fan gewelddiedige twisten tusken de twa grutte befolkingskloften fan it lân, de Hûtûs en Tûtsys.
Mokkemastate (Ealsum)
De namme Mokkema wurdt noch yn omtinken holden troch in Dokkumer strjitnamme.
Judo op de Olympyske Simmerspullen
Skiednis
Dizze sport stie foar it earst op it programma fan de Olympyske Simmerspullen fan 1964, doe't dy yn Tokyo, Japan plak hiene. De earste Olympyske Judo wedstriid yn de swierste gewichtsklasse waard ferassend wûn troch de Nederlanner, Anton Geesink. Judo waard spesjaal tidens dizze edysje taliten om de Japanners temjitte te komen om harren nasjonale sport op it programma te krijen. fjouwer jier letter ûntbruts it judo op it programma, mar fanôf 1972 is it in fêst ûnderdiel op de Spullen. Tidens de Spullen fan 1988 waard ek frouljus judo Olympysk.
Taco Roorda
Publikaasjes
In kar:
Fairbanks (Alaska)
Skiednis
thumb|center|800px| Winterpanorama Fairbanks
Siemen Hoekstra
As profesjoneel muzikant spile Hoekstra û.o. yn it Frysk Orkest, Noord Nederlands Orkest, Johan Willem Friso Kapel, it NCRV-koperensemble en it Nederlands koperensemble. Fan 1991 oant en mei 2003 wurke er by Joop v.d. Ende mei oan ferskate musicals en oan ferskate tv-, cd- en dvd- opnames.
Stasjon Harns
Fan de fjouwer noch besteande stasjons fan it type SS tredde klasse steane trije oan it spoar Harns – Nijeskâns, it giet om de stasjons Harns (1863), Ljouwert (1863) en Wynskoat (1865).
Międzyrzec Podlaski
{{stobbe|{{Stobbe|plak en as gemeente‎}}
Skiednis fan Nederlân
De skiednis fan Nederlân is al tsientûzenen jierren âld.
Reinder Sierks Roorda
Libben
Roorda wie ien fan de oprjochters fan de Kristlik Fryske Folksbibleteek en hat dêrfan jierren foarsitter west. It doel fan de KFFB is foaral om goedkeape Fryske folksboeken út te jaan. Roorda hat dêr sels ek syn bydrage oan jûn.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 1920
Antwerpse Zoo
It Antwerpse Zoo waard oprjochte yn 1843 en is de âldste bistetún fan Belgje. It waard oprjochte as in bistetún foar de gehiele befolking mar yn de praktyk wie it foar in arbeider dreech om binnen te kommen. De priis fan de tagongskaartsjes wiene heech in folslein dei lean en de direksje ûntfong sels klachten fan besikers as der bêrnefamkes as hûspersoniel yn de bistetún oanwêzich wie. Hjir kaam pas nei de earste wrâld kriich feroaring yn. Yn 1920 waarden yn de bistetún it Olympyske boks- en wrakseltoernoai hâlden.
Ierdgas
Fynplakken
Yn Europa wurdt ierdgas benammen yn en om de Noardsee oantroffen ûnder oare ûnder it noarden fan Nederlân. (sjoch ek Ierdgaswinning). Ierdgas út it Grinslanner Slochteren bestiet foar 81,9 % út CH4 (metaan), foar 3,3 % út hegere gasfoarmige koalwetterstoffen, en foar de 14 % út stikstofgas en 0,8 % koaldiokside. Ierdgas fan oare winplakken hat soms mear of minder metaan of wetterstofsulfide ("soer gas").
Geurstof
Skjin ierdgas (ûntdien fan de swevelwetterstof) is rookleas. Oan ierdgas dat oan húshâldens levere wurdt, wurdt lykwols in tige sterk en fiis rûkende stof tafoege, dat gaslekken gau opspoard wurde kinne. Yn Nederlân wurdt hjirfoar 18 mg/m3 tetrahydrotiofeen tapast, dat soarget foar de yn Nederlân wolbekende gaslucht. Yn dielen fan Dútslân, Eastenryk en it Feriene Keninkryk wurdt tert.-butylmerkaptaan tapast. Ek oare tioalen en dimetylsulfide wurden krûkt. It sprekt fansels dat it in stof wêze moat dy't by ferbaarning rookleas is.
Gemyske eigenskippen
Ierdgas is by keamertemperatuer en in druk fan 1 bar (absolút) in gas. Trochdat ierdgas foar it grutste part bestiet út metaan (82%), leit it kôkpunt by 1 bar (absolút) op −162 °C (112 K) en it smeltpunt by −183 °C (91 K). De atomen fan metaan foarmje in folmakke tetraesder en hawwe dus in biningshoeke fan 109,5°.
Moderne fiifkamp op de Olympyske Simmerspullen 1984
Medaljespegel
De top fjouwer fan lannen dy't by de moderne fiifkamp medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1984.
List fan skûlnammen
Dit is in list fan skûlnammen
Frederik Tjaberings
Insidint
Yn 1929 krige de gemeente-arts fan Nieuwolda dien. Hy ried lofts op de dyk doe't er tsjin de frou fan boargemaster Tjaberings oanbotste. Yn it trelit dat doe ûntstie joech de dokter de boargemaster in hou oan de kop, dy't weromsloech mei in tsjeakslach. Nei oanlieding fan dit ynsidint besluet de gemeenterie mei algemiene stimmen om de gemeente-arts dien te jaan.
Goudestein
Skiednis
Joan Huydecoper (1698-1752), kocht yn 1717 it neistlizzende Silversteyn op en foege dat by Goudestein. Joan Huydecoper troude yn 1733 Sophia fan der Muelen, neidat syn earste frou ferstoarn wie. It âlde Goudestein waard ôfbrutsen en op 5 oktober 1754, twa jier nei de dea fan Joan Huydecoper, waard troch syn soan Willem Huydecoper de earste stien lein fan it nije Goudestein. Sophia fan der Muelen bleau 25 jier op Goudestein wenjen en liet yn har testamint fêstlizze dat allinnich it geslacht Huydecoper it bûten erve mocht. Omtrint 1860 waard it hûs bewenne troch de tredde Joan Huydecoper (1821-1890) dy't teffens boargemaster fan Maarssen wie.
Op Nij Feriene
Op Nij Feriene is in toanielselskip út Bantegea. It is oprjochte yn 1978.
Til Ungdommen
Til Ungdommen ('Oan de jonkheid'), ek bekind as Kringsatt av fiender ('Omkringe troch fijannen'), is in gedicht fan de Noarske dichter en sjoernalist Nordahl Grieg (1 novimber 1902 - 2 desimber 1943). De Deenske komponist Otto Mortensen (1907-1986) foarseach yn 1952 it gedicht fan in meldij. Withoe folle muzikanten en muzykgroepen hawwe dit liet opnommen yn harren repertoire. Nei de oanslach yn Noarwegen op 22 july 2011 waard it liet útfierd by ferskate betinkingsgearkomsten.
Insulinde (rêdingsboat)
De Insulinde is totaal 339 kear útfearn nei in needsinjaal. Op 42 tochten waarden 332 minsken rêden (Loomeijer).
Nederlânske kampioenskippen fjildriden
De Nederlânske kampioenskippen fjildriden wurde sûnt 1963 alle jierren troch de KNWU organisearre yn de earste helte fan jannewaris.
Oradea
thumb|right|300px|Varadinum (Oradea) op in gravuere út 1617 troch Braun & Hogenberg Oradea (Hongaarsk:Nagyvárad, Dútsk:Grosswardein) is in stêd yn Roemeenje, yn Transilvaanje, ticht by de grins mei Hongarije. De stêd is it haadplak fan it distrikt (judeţ) Bihor. Oradea is ien fan de woltierigste stêden fan Roemeenje.
Polityk
De gemeenteried fan Oradea bestiet sûnt de ferkiezings fan 2012 út de neifolgjende fiif partijen:
Rafael del Riego
thumb|Rafael del Riego Rafael del Riego y Flórez (Santa María de Tuñas, 9 april 1784 - Madrid, 7 novimber 1823) wie in Spaansk generaal en revolúsjonêr.
Hetty Berger
thumb|Hetty Berger as Floddermadam in it toanielstik Boefje (1963) Hetty Berger (berne as Hester Hamburger) (Amsterdam, 16 novimber 1920 - dêre, 3 juny 1975) wie in Nederlânske aktrise.
Saksetiid
thumb|300px|Skieringers yn [[Medemblik (plak)|Medemblik freegje hartoch Albrecht om beskerming yn maart 1498 (Julius Scholz (1825-1893)]] De Saksetiid wie it tiidrek tusken 1498 oant 1515 (de facto) of 1524 (offisjeel). Fryslân hie yn dat tiidrek te krijen mei in grut tal Dútske gesachsdragers en hege amtners. It Dútsk waard ynfierd as offisjele bestjoerstaal.
Albrecht fan Saksen
Yn de 14e en 15e iuw wie Fryslân rekke behelle yn de partijstriid tusken Skieringers en Fetkeapers. Op de ein fan de 15e iuw like it derop dat de Fetkeapers it pleit winne soene mei stipe fan de stêd Grins. De Skieringers stienen mei de rêch tsjin de muorre en keazen doe as potestaat Juw Dekama, dy't lykwols net op eigen krêft Fryslân ûnder kontrôle krije koe. Hy fersiket dêrom yn 1498 oft Albrecht fan Saksen it bestjoer oer nimme wol. In Skieringer ôffurdiging reizget nei Medemblik, dêr't sy yn maart dat jier Albrecht erkenden as 'hear fan Westergoa yn Fryslân', op betinkste dat er nammens it it Ryk beneamd wurde soe as steedhâlder, oars koe der wer ôfsetten wurde; dy ôfspraak waard bekrêftige by it Ferdrach fan Snits op 30 april 1498.
Joaris mei it Burd
Nei't Albrecht yn 1500 ferstoar namen syn soannen Hindrik en Joaris syn taken oer. Fiif jier letter joech Hindrik syn rjochten oer oan Joaris, dy't dêrnei allinnichhearsker waard. Joaris koe lykwols syn gesach net yn alle Fryske gewesten, dy't harren eigen hearskers hiene, jilde litte. Yn 1514 besoct er Grins en de Ommelannen te oermasterjen, mar dêr ropten se de help yn fan greve Edzard I fan Eastfryslân en hartoch Karel fan Gelre dat late ta de twadde faze fan it Saksyske Skeel. Mei dy bûnsmaten waard de gubernator weromdreaun ta yn Ljouwert, Harns en Frjentsjer.
Skittrum
Skittrum is in ferdwûn doarpke op it waadeilân Skylge. Skittrum hat beëasten de buorskip Halfweg lein. Yn 1566 telde Skittrum seis huzen, yn it begjin fan de 18e iuw noch trije. Yn 1830 wie de buorskip ferdwûn.
Presidint
De ynfloed fan in presidint is net yn elke republyk itselde. Yn bygelyks Dútslân hat de presidint in mear seremoniële funksje, wylst yn 'e Feriene Steaten de presidint de útfierende macht hat. Dat ferskil hinget der ûnder mear fan ôf oft de presidint allinnich steatshaad is as ek regearingslieder. Mar ek tusken steaten dy't njonken de presidint in earste minister hawwe, kin de funksje fan de presidint bot ferskille.
Menno fan Coehoorn
Jonge jierren
Doe't Minne acht jier wie waard er learling oan de Latynske skoalle yn Ljouwert. Hoe't syn fierdere oplieding west hat is net dúdlik. Hy waard gjin studint oan de Frjentsjerter Hegeskoalle. Der wurdt wol tocht dat Minne in privee-oplieding krige hat fan syn omke professor Bernard Fullenius. Fullenius yn Frjentsjer wie ûnder oaren professor yn de wiskunde en doseare sa ek fêstingboukunde.
Dea
right|frame|De grêftombe yn de Wikeler tsjerke Yn 1701 waard Menno beneamd ta gûverneur fan Sluis yn Steatsk-Flaanderen, no Siuwsk-Flaanderen. De Rie fan State organisearre yn 1704 in konferinsje oer de tastân fan de fêstings. Menno wie doe eins al slim siik, mar hy waard min of mear twongen om nei De Haach te kommen. De reis fan Seelân nei De Haach hat foar him tefolle west. Op 17 maart 1704 is er yn De Haach ferstoarn.
Respendial
Skiednis
It fierdere libben fan Respendial is ûnbekend. Yn 426 waard syn opfolger Attaces deamakke doe't de Fisigoaten Spanje ynkrongen. De Alanen waarden letter feriene mei de Asding-Fandalen, tegearre soenen sy oerstekke nei Afrika en dêr in keninkryk stifte.
Amilyn Holdo
Yn The Last Jedi
As de doarren fan 'e brêge fan 'e Raddus iepenbrutsen wurde, is it Leia Organa dy't dertroch komt en Dameron mei in op ferdôvingsstân sette ploffer bewusteleas sjit. De evakuaasje fan it skip giet dêrnei wer troch. As er wer bykomt, leit Leia oan Dameron út dat se no deunby de planeet Crait binne, dêr't noch in âlde basis is út 'e tiid fan it Rebelleferbûn, mear as tritich jier lyn. De transportskippen sille, troch kamûflaazje ûnsichtber foar de efterfolgjende stjerreslachskippen fan 'e Earste Oarder, de leden fan it Ferset nei Crait oerbringe. Underwilens sil de float fan 'e Earste Oarder moai efter de Raddus oan gean as de kruser de planeet foarby fljocht. Dameron moat tajaan dat dat eins bêst in goed plan is. Der moat lykwols al immen oan board fan 'e Raddus bliuwe om 'e Earste Oarder mei te lokjen, wat in selsmoardmisje is. It is Holdo dy't dy taak op har nimt.
Falentinianus I
Kriich tsjin de Germanen
Saksyske piraten wienen in oare bedriging ûnder Falentinianus syn regear. Dizze piraten wienen bûnsmaten fan de Pikten en de Skotten, en sy plonderje de kusten fan Brittanje en Galje. Yn 368 stjoerde Falentinianus comes Teodosius de aldere nei Brittanje ta om yn dizze provinsje de rest te werstellen. Dizze generaal wie dêr hiel súksesfol yn, en werneamde dêrnei de provinsje "Valentia", nei de twa keizers. Teodosius waard dêrnei yn 372 nei Afrika ta stjoerd om dêr de opstân fan Firmus del te slaan. Firmus die himself tekoart neidat hy fernommen hie fan Teodosius syn komst mei it leger.
Steatsfoarm
Steatyndieling
De steatyndieling omfettet ûnder oare hoe't de útfierende macht opdield is tusken de parten fan de steat en it sintrale regear: sintralisearre of desintralisearre.
Nicolaas Havenga
Yn 1948 sleat de Afrikanerparty een stimbusakkoard mei de Herenigde Nasionale Party fan Malan en gongen beide partijen in listferbining oan. De ferkiezingen waarden mei glâns wûn troch de Afrikanerparty en de Herenigde Nasionale Party (HNP). Daniel François Malan makke in redgearing mei Havenga as ficepremier en minister fan Finansjen. De Afrikanerparty gie 1953 mei de HNP op yn de Nasionale Party. Yn 1954 wie Havenga in skoftke waarnimmend premier. Letter luts er him tebek út de politykt.
Súdsineeske See
Der lizze inkele hûnderten eilannen yn dizze see, dêr't Hainan fierwei it grutste fan is.
Yn westerske talen ferwiist de namme fan de see nei Sina, mar yn Fjetnam hjit de see "Eastsee" (Bien Dong). Der binne lannen, wêrûnder de Filipinen, dy't it tige beswierlik fine dat de namme Súdsineeske See brûkt wurdt, omdat dat betsjutte soe dat de Sinezen soevereiniteit oer de see hawwe.
Nederlânske Brassband Kampioenskippen
Skiednis
It jier dêrop waarden de NBK yn Ljouwert yn De Harmonie holden. De belangstelling wie goed mar neffens de organisaasje wie de opset noch net hielendal sa't dy wêze moast. It reglemint waard oanpast dêr't it gie om it tal punten en it tal difyzjes. Yn 1983 slagge it om erkenning te krijen by de fjouwer lanlike muzykfederaasjes en waarden de NBK yn Sutfen holden. Dat wie foar it earst ûnder de offisjele namme Nederlandse Brassband Kampioenschappen.
Omgong fan Frankryk 1990
De 77ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 30 juny oant en mei 22 july 1990.
Joost Klein
Jonge jierren
Joost Klein waard grutbrocht yn Britsum (gemeente Ljouwerteradiel) by syn âlden. Syn broer en suster binne sawat 15 jier âlder en wiene meast út hûs; Joost waard grut as iennichst bern. Syn heit waard diagnostearre mei kanker en stoar yn 2010. De mem fan Joost wie te drok om syn heit te helpen, wêrtroch't se yn in psygoaze rekke. Se moast nei in tehûs. Doe't alles wer wat better gie, kamen Joost en syn broer en suster del en seagen se harren mem dea op 'e bank lizzen; sy hie in hertstilstân. Syn heit ferstoar doe't Joost 12 wie en syn mem in jier letter.
Sosjale media
Oant 2016 makke Joost YouTube-fideo's ûnder de namme Eenhoornjoost. Syn fideo's fariearren fan sketsen oant minidokumintêres. Op it stuit pleatst Joost allinnich fideoklips fan syn ferskes op YouTube en sûnt 2019 brûkt er dêr de namme joost klein. Hy sjocht himsels net as YouTuber, om't er ophâldt mei it meitsjen fan net-fideoklipfideo's op YouTube. Hy omskriuwt himsels leaver as keunstner. Op YouTube hat er 200.000 abonnees en yn totaal mear as 20.000.000 werjeften. Dochs wol Joost gjin jild fertsjinje mei advertinsjes. Joost is noch altyd aktyf op Instagram en Twitter mei it pleatsen fan foto's en fideo's.
Jeropeeske Frijhannelassosjaasje
De Jeropeeske Frijhannelassosjaasje (JFA), ek bekend ûnder de Ingelske namme European Free Trade Association (EFTA), is in gearwurkingsferbân tusken Lychtenstein, Noarwegen, Yslân en Switserlân.
Sjoerd Dirk Janzen
Wurksum libben
Nei in snuorje dy't er trochbrocht yn Itaalje, ferbleau Janzen fan 1989 ôf, nei de fal fan 'e Muorre, faak yn it Dútske Berlyn, dêr't er tahold yn 'e efterstânswyk Kreuzberg. Dêr trof er ek syn libbenspartner, de keunstneresse Susanne Dittler, mei wa't er in ateljee dielde. De fyftjin jier dêrop wennen en wurken hja tegearre ôfwikseljend yn Berlyn en Grins. Benammen de jierren fan 2003 ôf wiene foar Janzen tige produktyf.
Anchorage (Alaska)
Skiednis
Oars as alle oare grutte plakken yn Alaska besuden it Brooks-berchtme is Anchorage ûntstien noch as fiskersdoarp, noch as mynboustedsje. Oant it begjin fan 'e tweintichste iuw wiene der inkeld guon delsettings fan 'e Dena'ina-Yndianen en wolteld twa blanke kolonisten yn 'e krite te finen. Yn 1914 waard it "ankerplak" frijwol by tafal troch de Alaska Engineering Commission útkeazen as in tafierhaven foar materieel dat nedich wie foar de oanlis fan in spoarline dy't letter bekend kaam te stean as de Alaska Railroad. Unbedoeld groeide dy tafierhaven út ta net allinnich in bewenne plak, mar ta de grutste stêd fan hiele Alaska. Anchorage krige yn 1920 offisjeel de status fan stêd; it hie doe krapoan 1.900 ynwenners.
Yn 'e tweintiger en tritiger jierren koe Anchorage ekonomysk sjoen eins inkeld bestean troch it spoar. Fan 'e jierren tritich oant de jierren fyftich fûn der in wiere befolkingseksploazje plak (fan 3.500 yn 1940 nei goed 44.000 yn 1960) troch it beskikber kommen fan ferfier troch de loft en om't der troch de oanlis fan militêre bases yn 'e omkriten fan Anchorage grutte wurkgelegenheid yn it gebiet ûntstie. Op Goede Freed 27 maart 1964 feroarsake de op ien nei swierste ierdskodding dy't ea metten is (fan 9,2 op 'e Skaal fan Richter) grutte fernielings yn 'e stêd. Yn hiele Alaska kamen dy deis 115 minsken om en waard yn hjoeddeisk jild foar $2,3 miljard skea oanrjochte. De hiele fierdere sechstiger jierren wie Anchorage besteld mei weropbou.
Yn 1968 waard der foar de Noardalaskaanske kust, by Prudhoe Bay, oalje ûntdutsen, en fan 'e dêropfolgjende opgong fan 'e ekonomy profitearre ek Anchorage, dat in krúsjaal punt op 'e oan- en ôffierrûte nei in noarden foarme. Fannijs fûn der in befolkingseksploazje plak, fan 48.000 yn 1970 nei krapoan 175.000 yn 1980. Yn 1975 waarden de stêd Anchorage en de gruttere borough Anchorage bestjoerlik gearfoege. Yn 'e jierren tachtich sette de befolkingsgroei troch, oant 226.000 yn 1990. Sûnt mids santiger jierren geane der om 'e safolle tiid stimmen op om 'e steatshaadstêd fan Alaska te ferpleatsen fan Juneau nei de omkriten fan Anchorage. Yn 1976 hie it echt wêze sillen, mar it plan waard fuortstimd doe't bliken die dat der $2,8 miljard foar nedich wie. Sûnt is it by los praat bleaun.
Judo op de Olympyske Simmerspullen 1972
De Olympyske Simmerspullen fan de XXe Olympiade waarden yn 1972 hâlden yn it West-Dútske München. It judo waard hâlden yn de Boxhalle. It wie de twadde kear dat judo op it programma stie fan de Spullen. It gebou wêr't de finales fan it judo hâlden waard is boud as iishal en hjitte earst Eisstadion am Oberwiesenfeld. By de spullen fan 1972 waard it de Boxhalle neamd en hjoed-de-dei hjit it it Olympia-Eissportzentrum.
Boksen op de Olympyske Simmerspullen 2000
200px|thumb|right|It Olympysk boks stadion fan Sydney 2000
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it boksen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 2000.
Sint-Sofiakatedraal (Kiëv)
Ynterieur
Yn ien fan de romten njonken de katedraal stiet de 8e iuwske sarkofaach fan Jaroslavl de Wize en syn frou Irina.
Konstantius II
Dea en opfolging
Op oanrieden fan syn twadde frou Eusebia beneamde hy yn 355 in oare neef fan him Julianus Apostata ta Caesar, en stoerde him nei Galje dat te stellen hie mei Germaanske ynfallen. Julianus hie lykwols safolle súkses dat syn troepen him yn 360 ta keizer útrôpen. In boargeroarloch waard foarkommen troch de (natuerlike) dea fan Konstantsius op 3 novimber 361. Konstantsius hie gjin manlike opfolger sadat Julianus keizer waard fan it hiele ryk.
Nordahl Grieg
Neitins
Nei de kriich waard Grieg in held yn Noarwegen fanwege syn ferset en it fuortsetten fan de striid yn Grut Brittanjeyn. Grieg is op it heden noch populêr yn Noarwegen, benammen syn ati-faksistyske poëzy.
61
Ferstoarn
60er
Nikolaj Leontjewitsj Benois
Biografy
Benois waard yn Ruslân berne as dochter fan Anna Katarina (Groppe), dy't fan Dútsk komôf wie, en in Frânske heit, Louis Jules Benois (út Brie, Saint-Ouen-sur-Morin). Hy studearre oan de Keizerlike Keunstakademy fan 1827 oant 1836. Acht jier letter waard er oansteld as hofarsjitekt fan Nikolaas I fan Ruslân en hold er tafersjoch op ferskate projekten yn 'e stêd Peterhof, benammen de keizerlike haadstallen (1847-1852). Hy foel yn it 19e-iuwske Ruslân op troch syn foarkar foar de neogoatyske styl fan arsjitektuer en dekoraasje.
Karpaal tunnelsyndroom
Diagnoaze
By ein typyske presintaasje fan it byld is de diagnoaze al sa goed as seker yn de sprekkeamer. Dizze kin dêrnei begfêstige wurde troch in (koart) spiersenuwûndersyk (EMG), dat útfierd wurdt troch in neurolooch, klinysk neurofysiolooch of eventueel in KNF-laborant. Bloedûndersyk, röntgenfoto's en skens hearre net by de diagnostyk fan in CTS.
Tegelen
Skiednis
Iuwenlang hearde Tegelen by it op it Dútske efterlân oriïntearre hartochdom Gulik, wylst Fenlo by it hartochdom Gelre hearde, dat mear op de Republyk rjochte wie. Foar Fenlo wie Tegelen dus frij letterlik it 'bûtenlân' en oarsom. Dat feit ferklearret ek dat it dialekt fan Tegelen ferskilt mei dat fan Fenlo. It ferklearret ek de tradisjonele rivaliteit tusken de beide plakken. De swarte, liuw op in diels giel fjild is ûntliend oan it wapen fan Gulik.
It besjen wurdich
De Sint-Martinustsjerke is de fjirde tsjerke op it plak. De earste Martinustsjerke waard om it jier 720 hinne stifte. Dielen fan de toer datearje noch fan de tredde tsjerke út 1430.
It kastiel De Munt stamt út 1697 en wurdt sûnt 1875 as kleaster (priorij Nazareth) brûkt troch de Benediktinen fan de Ivige Oanbidding fan it Hillich Sakramint. Fan it oarspronklike Frankyske kastiel út de iere midsiuwen is neat oerbleaun.
De Fredeskapel (Bakenbosweg) waard nei de Twadde Wrâldkriich boud as ynlossing fan in ûnthjit fan de bewenners om in kapel te bouwen as hja sûnder lijen de oarloch oerlibje soene. thumb|260px|Steyl, Hillich Hertkleaster Dêrnjonken binne der ferskillende kleasters en fabrikantenfilla's yn it kleasterdoarp Steyl:
Deck the Halls (film út 2006)
Deck the Halls is in Amerikaanske komeedzje-, famylje- en krystfilm út 2006 ûnder rezjy fan John Whitesell. De film giet oer Buddy Hall, in lyts mantsje mei in reuseftich ego, dat mei de kryst safolle krystferljochting oan syn hûs dwaan wol, dat it út 'e romte wei te sjen is. Dat bringt him oanhâldend yn konflikt mei syn soertûtige oerbuorman, dy't krekt ekstreem behâldend is. De rol fan Buddy Hall waard fertolke troch Danny DeVito; Matthew Broderick wie de oerbuorman; en harren respektivelike oarehelten waarden spile troch Kristin Chenoweth en Kristin Davis. De titel fan 'e film ferwiist nei it bekende Ingelske krystferske Deck the Halls, mar it is yn dit gefal in wurdboarterij, mei't it ek betsjutte kin: "Slaan de Halls del". De film krige minne resinsjes, en fertsjinne yn 'e bioskopen net alle jild werom dat deryn stutsen wie.
Flannaneilannen
Ferdwining
It frjemdste fan de saak wie dat de lêste notysje in it lochboek fan 15 desimber, 9 oere wie. Dat de manlju binne ferdwûn doe't de stoarm him al dellein hie. Op 29 desimber 1900 kaam NLB-ynspekteur Robert Muirhead nei it eilân om de saak te ûndersykjen. Hy befêstige wat Moore en syn mannen ek al tocht hienen: Eilean Mòr wie slim teheistere west troch hege seeën. Dat die bliken út skea oan begroeiïng op grutte hichte, treppen en oare materialen. Ek wie der in ton swier rotsblok fan 't plak rekke. Fierders like it wol dat de trije fjoertoerwachters hastich, sûnder harren oaljepakken oan, bûtendoar rekke wienen. Hja konkludearren dat de wachters fan it eilân spield wêze moasten troch ekstreem hege weagen.
Ferklearrings
De autoriteiten hiene genôch oan de wierskynlike tadracht fan it ûnk en lieten de saak fierders gewurde. Oaren koenen har der net by deljaan en it spekulearjen begûn, ek om't slutend bewiis nea kommen is en der nea in spoar fan de manlju wer fûn is. Guon mienden dat de wachters ûntfierd wiene troch bûtenlânske spionnen of dat se meinaam wiene troch mânske seefûgels of sels kolossale seeslangen. Letter kamen der paranormale ferklearrings by, bygelyks ûntfiering troch bûtenierdske wêzens yn UFO's. Ek is der tocht oan moard of dat se harsels tekoart dien hienen.
2005
Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 2000-er jierren.
Apocalypto
Plot
De oare moarns wurdt it doarp oerfallen troch in kloft krigers dy't ûnder lieding stiet fan Nulwolf. De hutten wurde yn 'e brân stutsen en in grut part fan 'e doarpelingen wurdt deamakke. Under de oanfal slagget it Jagûarpoat om ûngemurken syn frou Sân, dy't op alle dagen rint, en harren jonge soan Skylpodden Drave yn in cenote* sakje te litten. As er neitiid weromkeart yn 'e striid wit Jagûarpoat hàst de sadistyske oanfaller Middeleach te deadzjen, mar op 't langelêst wurdt er yn 'e mande mei de oare oerlibjende folwoeksenen kriichsfinzen nommen. As Middeleach foar it ferstân kriget dat Fjoerstienloft de heit fan Jagûarpoat is, makket er by wize fan wraak Foerstienloft dea en jout er Jagûarpoat de spotnamme Hàst. * ) In cenote is in troch reinwetter yn 'e kalkstiennen ûndergrûn útsliten sinkgat.
Mei no noch fiif efterfolgers flechtet Jagûarpoat wer it oerwâld yn. Dêr komt er sels yn driuwsân telâne, mar hy wit himsels te rêden. Hy wachtet Nulwolf-en-dy op en bekûgelet harren mei in bijenêst, mei as gefolch dat se alle kanten út spatte om oan 'e swaarm lulke bijen te ûntkommen. Jagûarpoat weeft dêrnei mei ien fan 'e krigers ôf troch him mei in giftich pylkje te besjitten en deadet Middeleach by in oanfal mei in stiennen bile. Nulwolf sels lokket er yn in fal dêr't er speetst wurdt troch in grutte houten pjukken. Underwilens begjint it te stjalpreinen, mei as gefolch dat de cenote, dêr't Sân en Skylpodden Drave noch altyd fêstsitte, begjint fol te rinnen. Sân kriget weeën en befalt krekt dan fan in twadde soan, dy't ûnder wetter berne wurdt.
Fan histoarisy
De sjitoefening mei Jagûarpoat en de oare finzenen as doelwiten wie in oare sêne dêr't in protte oer te dwaan wie. Op dat punt joegen de filmmakkers ta dat it nearne op basearre wie en dat se it folslein út 'e tomme sûgd hiene as plotmeganisme om 'e klimaktyske efterfolging oan 'e gong te krijen.
Opbringst
Apocalypto brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $50,9 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $69,8 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $120,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $40 miljoen betsjut dat in winst fan $80,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
List fan planetoïden 47501-47600
Dit is in list fan planetoïden 47501-47600.
Museum Blokhûspoarte
Der komme ek minsken yn it museum om ferhalen te fertellen oer famyljeleden of harren wurk of ûnderfiningen yn de finzenis. Sa fertelde Gerrit Fokkema yn 2011 oer syn befrijing op 8 desimber 1944 "De Oerfal". Der is in eksposysje oer "de Strafsel" oer isolearjen en straffen yn de finzenis. Der is ek in 3D spul, wêryn dielnimmers ûntsnappe moatte út de "Bunker".
Krim (republyk)
By de lêste folkstelling fan 2014 hie de republyk 1.891.465 ynwenners.
1954: De Krim wurdt ûnderdiel fan de OSSR
Yn 1954 droech it presidium fan de Heechste Sovjet fan de USSR it gebiet oer oan de Oekraynske Sosjalistyske Sovjetrepublyk (OSSR), in oare dielrepublyk fan de Sovjet-Uny. Yn dy tiid waard de USSR tige sintraal bestjoerd en de grinzen tusken de beide dielrepubliken wiene mear administratyf fan aard, ek al wie de Oekraïne yn dy tiid in ôfsûnderlik lid fan de Feriene Naasjes. Healwei de jierren 1980 mochten de Krim-Tataren yn it ramt fan de perestrojka werom komme op de Krim.
2014
Yn 2010 wûn Viktor Janûkovitsj de ferkiezing ta president fan de Oekraïne en folge dêrmei Jûlija Timosjenko op. Ynternasjonale waarnimmers beöardielden de ferkiezingen as frij en earlik. Janûkovitsj sette him te war tsjin it assosjaasjeferdrach mei de Europeeske Uny en foar in pakket lieningen fan Ruslân. Dy hâlding late ta fûle protesten yn it lân fan pro-Europeeske oanhingers, wêrby't deaden foelen en minsken ferwûne rekken. Lang om let waard Viktor Janûkovitsj op 22 febrewaris 2014 troch it Oekraynske parlemint ôfset. Dy ôfsetting late ta grutte lilkens ûnder de pro-Russyske befolking fan de Oekraïne. It Russyske regear naam doe it beslút yn te gripen en te wurkjen oan de weromkear fan de Krim yn de Russyske Federaasje. Mei help fan de Russyske striidkrêften slaggen pro-Russyske seperatisten der yn om it gebiet yn in pear wike tiid ûnder Russyske kontrôle te krijen. It pro-Rusyske parlemint fan de Krim en de stedsried fan Sebastopol hiene no de hannen frij en kundigen op 6 maart oan in referindum te organisearjen oer in weriening mei Ruslân, ek al stie de grûnwet fan de Oekraïne dat net ta.