cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wei nei Oerisel
Hast alle parten fan de wei binne ek hjoed-de-dei noch brûkber, mar wylst in part no snelwei wurden is, is it oare part just ûntlêste troch in snelwei dy't der neist leit.
Jasser Arafat
Namme
Yn Egypte wurdt ornaris yn de namme bygelyks Mohammed of Ahmed net brûkt, lykas Anwar Sadat en Hosni Mûbarak dat ek diene. Om't Arafat yn Kairo tein wie, liet er Abdel Rahman en Abdel Raouf ek falle en naam yn de 1950-er jierren de namme Jasser oan. Yn de iere jierren fan syn guerilla-karriêre brûkte er de bynamme Abu Ammar. Beide nammen binne besibbe oan Ammar ibn Yasir, ien fan Mohammed syn earste selskipsmannen. Alhoewol't er syn nammen falle liet, hold er de namme Arafat, om't dy yn de islam in betsjutting hat.
Yn Tuneezje
Yn 1987 bruts de Earste Intifada út, in rebûlje fan Palestinen yn de Palestynske kriten tsjin de Israelyske besetting. Taktiken dy't dêrby brûkt waarden, wiene it smiten fan stiennen en molotovcocktails en bannen yn 'e brân stekke. Op 15 novimber 1988 ropte Arafat de ûnôfhinklikens fan de steat Palestina út. Nettsjinsteande dat er troch it Westen fan terrorisme beskuldige waard, spruts Arafat him yn taspraken op 13 en 14 desimber út tsjin eltse foarm fan terrorisme en akseptearre er Resolúsje 242 fan de Feriene Naasjes "it rjocht fan it bestean fan Israel yn frede en feiligens" en de twasteate-oplossing mei de grinzen dy't oerienkommen waarden by de wapenskoft fan 1949. Dat klonk as goud yn de earen fan it Amerikaanske regear, dy't soks as betingst hiene as in begjinpunt foar petearen. Op 2 april 1989 waard Arafat troch de sintrale ried fan de regearjende fraksje fan de PLO as presidint fan de útroppen steat Palestina stimd. Guon Palestinen wiene dêr net tefreden mei en yn de iere 1990-er jierren, doe't de Earste Intifada op 'e ein rûn waarden nije Palestynske milysjes foarme lykas Hamas en de Palestynske Islamityske Jihad dy't nije taktiken brûkten: selsmoardoanslaggen.
Yn Palestina
Yn 1994 waard de Palestynske Autoriteit (PA) oprjochte dy't it bestjoer yn it Westjordaanlân en de Gazastripe ynstelde. Arafat hie lykwols finansjele middels nedich, nei't de Arabyske Golfsteaten, dy't de grutste finansjele stipers wiene, harren finansjele stipe oan de PLO ynlutsen hiene as in reaksje fan lulkens omreden Arafat syn stipe oan Saddam Hûssein. Ahmed Qurei, in ûnderhanneler foar Fatah, sei by de akkoarten dat de PLO fallyt wie.
Underhannelings rûnen op neat út en de ûntefredenens oan wjerskanten waard grutter. De Twadde Intifada bruts yn septimber 2000 út en Ehud Barak luts him werom út de ûnderhannelings yn jannewaris fan 2001. Doe't Ariel Sharon yn febrewaris 2001 premier waard, krige it fredesproses in grutte delklap. Yn oktober en desimber 2001 waarden der ferskate selsmoardoanslaggen dien troch Palestynske milysjegroepen en de reaksjes dêrop fan de Israelyske Ferdigeningskrêften (IDF) waarden hieltyd fûler. Arafat soe mooglik sels opdracht jûn hawwe foar terroristyske oanslaggen. De Palestynske ferkiezings dy't yn jannewaris 2002 pland waarden, waarden útsteld omreden de beheinde bewegingsfrijheid fan de Palestinen troch de Twadde Intifada en de ynfallen fan de IDF. Deselde moanne hjitte Sharon dat Arafat yn syn Mukataa-haadkertier ynsletten wurde moast, nei in oanfal op de Israelyske stêd Hadera. De Amerikaanske presidint George W. Bush stipe it beslút fan Sharon en sei dat "Arafat in behindering foar de frede is". Ek waard úteinset mei it bouwen fan de Israelyske barriêre yn it Westjordaanlân, in barriêre foar in grut part bylâns de Griene Line en ek foar grutte parten yn it Westjordaanlân dy't de Israelyske delsettings by Israel beluts en sa't de bewegingsfrijheid fan de Palestinen noch mear beheinde.
Waadsintrum en See-akwarium De Noardwester
Yn it museum:
Hindrik fan Sutfen
Hindrik fan Sutfen (?-1143) wie in greve dy't mei tuskenskoften greve fan Mid-Fryslân wie, fan 1107 oant 1138. Hy wie ek greve fan Sutfen.
Fiifhearelannen (gemeente)
De gemeente is yn 2019 oprjochte en is ûntstien troch it gearfoegjen fan trije gemeenten: Fianen, Leardaam en Zederik.
Minne Simens
Libbensrin
Minne Simens waard berne te Wytmarsum. Syn krekte bertedatum is net bekend, lykas der oer syn jongesjierren ek gjin ynformaasje bewarre bleaun is. Hy waard yn 1524 yn it Aartsbisdom Utert ta pryster wijd en nei syn oplieding wie Penjum syn earste parochy. Al yn syn begjinjierren as pryster hie Minne Simens twifels oer hoe't de Katolike tsjerke omgie mei de sakraminten. Doe't er hearde dat Sicke Frearks op 20 maart 1531 yn Ljouwert eksekutearre waard, omdat er him op 'e nij dope litten hie, naam dy twifel allinne noch mar ta. Hy sympatisearre earstoan mei Marten Luther, dêrnei waard hy mear oanlutsen troch de ideeën fan Huldrych Zwingli en om-ende-by 1531 rekke yn ûnder de yndruk fan de út Switserlân stamjende Dopersken.
Yn 1537 waard Simens tsjerklik lieder fan de Baptisten yn Nederlân. Hy wenne nei alle gedachten in grut part fan de tiid yn Grinslân, dêr't er yn Grins in menistegemeente foargie en dêr't er ek troude. Hy reizge in soad nei Fryslân, nei East-Fryslân en fierder nei it easten. Hy wie lykwols nearne lang feilich en yn 1542 loofde Karel V 100 gûne út foar syn oanhâlding.
Nova Zembla (film)
Histoarisiteit
Louwrens Hacquebord, direkteur fan it Arktysk Sintrum yn Grins, naam yn 1992 diel oan in mienskiplike Russysk-Nederlânske argeologyske ekspedysje nei Nova Sembla, dy't ûndersyk die nei de resten fan ’t Behouden Huys. Hy pleatste in stikmannich krityske kanttekenings by de film. "De bemanning wurdt ôfskildere as in groep rauwe keardels – se sûpe en huorkje – wylst Barents doedestiden krekt keas foar belêzen en troude mannen. De werjefte fan it poalgebiet kloppet ek net, de bemanning sjocht yn augustus, it is dan poalsimmer en 24 oeren deis ljocht, nei in stjerrehimel. De sfear ûnder de bemanning wie oars as yn 'e film net hingerich, mar krekt posityf mei in soad dissipline, ynventiviteit en trochsettingsvermogen."
Riekele Prins
Riekele Prins (Kollumersweach, 25 april 1905 - Grinslân 14 maaie 1953) wie in autodidaktysk etser fan lânskippen. Hy makke drûge nille-etsen (-gravueres ), eins allinnich lânskipsetsen út Fryslân en Grinslân. In inkele kear steane der ek fûgels op. Yn syn realistyske wurk libbet natoerleafde en ferwûndering.
Proasdij
In proasdij wie yn de Midsiuwen in kleaster dat ûnder in proast stie. (praepositus of oerste). In proasdij wie ôfhinklik fan in abdij, bygelyks Kleaster Marienberch (Kleaster Eanjum), it Barrakonvint, Kleaster Bethlehem of Kleaster Sion.
Anne Porte
Antje (Anne) Porte (Alde Leie, 28 novimber 1902 - Ljouwert, 29 maaie 1984) wie in nillekeunstneresse út Aldebiltsyl. Hja krige tekenlessen fan Hein Froonen (1878-1958) en gie nei de skoalle foar tekenleararen yn Amsterdam. Anne Porte krige les yn gobelintechnyk fan frou Van Loghem. Se wie earst ferpleechster en dêrnei ferbûn oan de Ryksgebouwetsjinst, ûnder oare foar werstel fan de gobelins op Hûs De Bosk. Se makke gobelins en die oan bordueren en skilderjen (ûnder oare portret en lânskip).
Achterkamp
Achterkamp is in buorskip yn de gemeente Coevorden (oant 1998 Dalen) mei lykneamde strjitpatroan oan de eastkant fan en feitliken al fergroeid mei it doarp Dalen, grinzend oan it spoar Swol-Coevorden-Emmen. Tsjinfuotter fan Foarkamp (no in strjitte) fierder nei it westen, dy't al earder hielendal troch Dalen ynnomd is. Yn de HAD (1900) binne beide buerten noch as ôfsûnderlike plakjes oanjûn, ek yn 1851-55 as De Achterkamp resp. De Foarkamp.
Fuotbalferiening Drachten
Fuotbalferiening Drachten is in fuotbalklup út Drachten. De klup spilet oan de Gauke Boelensstrjitte op sportpark De Peppel en is oprjochte op 21 april 1921. Drachten hat tsientallen jierren efterien in stabile haad- en earsteklasser west.
Heimlichmanoeuvre
De Heimlichmanoeuvre is neamd nei Henry Heimlich, dy't de metoade as earste beskreau yn 1974.
Utfiering
At it slachtoffer troch in blokkade fan de luchtwegen driget te smoaren (bygelyks troch in suertsje) en hoastjen helpt net, is it mooglik om as helpferliener de blokkade op te heffen. De helpferliener lit it slachtoffer stean of op in stoel sitte, giet efter it slachtoffer stean, slacht beide earms om it slachtoffer hinne en makket mei ien hân in fûst. Dêrnei wurdt de fûst healwei tusken de nâle en it begjin fan it boarstbonke setten. De helpferliener pakt de eigen fûst mei de oare hân beet en drukt krêftich en rimpen de fûst yn it liif en licht omheech. It hommelske yn elkoar drukken fan it liif sil de siken út de longen fan it slachtoffer drukke en sa de blokkade mooglik út de luchtpiip stjitte.
Komplikaasjes
Ek at de Heimlichmanoeuvre goed tapast wurdt kin it slachtoffer ferwûne reitsje, der bestiet benammen kâns op ynwindich letsel. Konsultearje dus altiten in dokter nei it tapassen fan de Heimlichmanoeuvre. De Heimlichmanoeuvre moat nea tapast wurde op slachtoffers dy't noch hoastje, sykhelje of prate kinne. Der binne spesjale trenings om de Heimlichmanoeuvre te learen/oefenjen.
Provinsjes fan Sweden
De 21 provinsjes binne fierder opdield yn 290 gemeenten.
Frysk Lânboublêd
Skiednis
Doe't yn 1991 de Fryske Maatskippij fan Lânbou opgie yn 'e Fryske Lân- en Túnbou Organisaasje (FLTO), naam dy de útjefte fan it Frysk Lânboublêd oer, nei de fúzje mei de Flevolânske Lân- en Túnbou Organisaasje ûnder de titel Het Landbouwblad. Yn dy tiid stie it tydskrift ûnder lieding fan Anne Bokma en Wiebe Dijkstra, dy't de beide lêste haadredakteurs wurde soene. Yn 2005 hold it Lânboublêd nammentlik nei 145 jier op te bestean, en gie it op yn Oogst, it blêd fan 'e lanlike Lân- en Túnbou Organisaasje (LTO).
Egypte (buorskip)
thumb|right|Paadwizer Egypte yn Eaststellingwerf Egypte is in buorskip ûnder Nijeberkeap yn de gemeente Eaststellingwerf.
Johanniterkommende Boukeläsk
Skiednis
Yn 1132 fêstigen Benediktynske mûntsen har foar it earst op Fryske grûn. Rillegau dêrnei komme de augustinen, sistersjinzers, premonstratinzers en dominikanen. Yn de 13e iuw lutsen dan ek de ridderoarden, lykas de johanniters en de timpeliers, nei Fryslân ta. Ut ûndersyk hat bliken dien dat oan ’e ein fan de 13e iuw op it plak fan de hjoeddeistige kleasterkapel in tsjerke stien hat. It krekte stiftingsjier fan it kleaster is net bekend. Yn de 13e iuw waard it as dûbelkleaster stifte troch de Johanniters út Burgsteinfurt. Oare kant de Seelter Äi, yn Easterhuzen, wie it nonnekleaster. De earste kear dat it kleaster neamd wurdt, wie yn in oarkonde út it jier 1319. Yn de 15e iuw waard de kleasterkapel yn goatyske styl omboud. De krekte reden dêrfan is net wis. Troch de ombou waarden ûnder oaren de finsters grutter makke sadat der mear ljocht yn de kleasterkapel skine koe.
Yn 1587 binne alle bruorren en susters fan it kleaster ferdwûn. De lêste kommandeur fan Boukeläsk, Melchior Droste, ferhierde al it guod fan it kleaster oan twa Nederlanners en beëinige dêrmei de hast 300 jier lange skiednis fan it kleaster. Kommandeur Melchior Droste waard yn Senden by Münster ombrocht. Doe’t de bewenners fan it kleaster allegear fuort wienen, rekke it bouwurk yn ferfal. Lang om let bleau allinnich de kleasterkapel oerein stean. Yn ’e tiid fan de Tritichjierrige Oarloch rekke in part fan de kleasterkapel skansearre. Pas yn it jier 1676 krige de kleasterkapel in nij dak en waard foar in grut part renovearre.
Margaret Sarah Carpenter
Margaret Sarah Carpenter (Salisbury, 1793 – Londen, 13 novimber 1872) wie in Britsk skilderesse. Se wie tige bekend yn har tiid en skildere benammen portretten, goed 250. Har wurk waard faak útstald yn de Royal Academy of Arts. Trije fan har portretten binne opnaam yn de National Portrait Gallery yn Londen.
Ynternet
Netwurken
Wat yn it spraakgebrûk as "it ynternet" oantsjutten wurdt is in grut iepenbier kompjûternetwurk, in netwurk fan netwurken, dêr't by de ôfspraken besteane út Requests For Comments (Fersiken om oanmerkings), beheard troch de Internet Engineering Task Force. Der is feitlik gjin eigner fan it ynternet.
Stabile sydlizzing
De technyk wurdt as ienfâldich besjoen, lichemslingte of gewicht fan it slachtoffer spylje eins gjin rol. Op swangere froulju nei is it ek net fan belang oft in slachtoffer op de linker of rjochter side leit. Swangere froulju wurde op de linker side lein.
As der by in bewusteleas slachtoffer sprake is fan in mooglik wringeletsel, dan moat it slachtoffer yn de posysje lizzen bliuwe sa't hy/sy fûn wurdt. It is dan fan essinsjeel belang dat de luchtwei kontinu iepenhâlden wurdt mei de saneamde Kinlift-metoade.
Quatorze Juillet
Quarorze Juillet wurdt yn Frankryk tradisjoneel fierd mei in soad fjoerwurk, faak op de dei sels. It giet hjir dan om in echte profesjonele show ônder lieding fan in regisseur. Fjoerwurk ôfstekken bart yn Frankryk net sa faak. Sa wurdt der net folle fjoerwurk ôfstutsen troch de Frânske húshâldens op âld en nij.
Lânboukoöperaasje
Noch yn 1886 rjochte in tal boeren yn Wergea de earste koöperative molkfabryk op en al gau folgen oaren, letter feriene yn it Bûn fan Koöperative Molkfabriken yn Fryslân. Yn de molksektor ûntstienen bûten de pleatslike molkfabriken in tal spesjalisearre saneamde topkoöperaasjes, nammentlik de Fryske Koöperative Suvel/Eksport Feriening (Frico), it Koöperative Kondensfabryk Fryslân, de Koöperative Suvelbank en it Koöperative Stremsel en Kleurselfabryk.
Transport
Jou hjir in algemine ferhanneling oer it begryp Transport.
Harry van Dam
Hoewol't hy op skoalle aardich tekenje koe gie hy der net yn fierder. It wie yn dy tiid net echt as berop sjoen. Nei in tal technyske opliedings komt Harry oan it wurk yn de radio- en TV technyk en elektroanika. Earst om 1973 hinne begjint Harry van Dam te skilderjen. Syn ûnderwerpen binne dan it polderlânskip, sleatten en fee yn de omkriten fan Amsterdam. It lânskip dat eartiids ek de Haachske skoalle ynspirearre. Omdat er it abstrakte wurkjen doe eins net serieus naam kaam er dêr net mei nei bûten.
Mûle-op-mûlebeäzeming
Skiednis
Yn 2007 publisearre de Lancet in stúdzje fan de SOS-KANTO groep. Dizze Japanske wittenskippers ûntdekten dat yn it gefal fan in hertoanval hertmassaazje yn kombinaasje mei mûle-op-mûlebeäzeming mar yn 10% fan de gefallen bliek te resultearjen yn in pasjint sûnder substansjele harsensskea. Hertmassaazje by yndividuen mei in hertoanfal sûnder dat mûle-op-mûlebeäzeming tapast waard ferhege dit persintaazje ta 22%.
Bennekom
Bennekom is in eardere gemeente en doarp yn de gemeente Ede yn de Nederlânske provinsje Gelderlân. Op 1 jannewaris 2021 hie it doarp 15.270 ynwenners.
HTML
Fierdere ûntwikkeling
Al yn maart 1995, dus noch foardat HTML 2.0 offisjeel fêststeld waard, ferskynde it konsept HTML 3.0. Dêryn sieten ûnder oaren mooglikheden om tabellen op te nimmen en ferskillende manieren om ôfbyldingen yn teksten te pleatsen. In offisjele standert is HTML 3.0 lykwols net wurden. Troch it fêststellen fan HTML 2.0 wie der net genôch oandacht foar it konsept HTML 3.0 om it fierder te ûntwikkeljen ear't de konsepttiid ôfrûn.
Ferwizing
In handige hantlieding HTML
Gûatemala
Lizzing
Gûatemala wurdt begrinzge troch:
Religy
De grutste godstsjinst fan it lân is it katolisisme. It protestantisme is de lêste jierren bot yn opkomst, mear as in tredde fan de befolking is ûndertusken protestant. Om-ende-by 1% fan de Gûatemalianen belyd noch in oarspronklike yndiaanske religy, alhoewol't de Maya's harren oarspronklike gebrûken hiel bot fermongen hawwe mei it katolisisme.
Nederlânske Arbeidstsjinst
Ynrjochting kamp
thumb|right|250px|Loftfoto kamp Schoonlo Een standerd NAT-kamp hie fjouwer wenbarakken om in appelplak hinne. De wenbarakken hiene elts trije keamers foar sechtjin persoanen. In groep fan sechtjin waard in ploech neamd. De achtenjirtich ynwenners fan in barak foarmen in groep enalle fjouwer barakken by-inoar wienen in ôfdieling. De lieding bestie út tolve ploechkommandanten, fjouwer groepskommandanten en in ôfdielingskommandant. De stêf hie apart fan de oaren wenromte of wie ynkertiere yn doarp tichteby. Neist de wenbarakken wie der meastal in koken- anneks kantinebarak, in fytsebarak, in wurkpleats en in barak dy't tsjinne as stâl. Alle foarsjennings wienen boud fan ynfierd lariks- of douglashout. De koaleberging wie fan stien en hie dakpannen.
André Hazes
Neitiid
Yn 1999 hie de karriêre fan Hazes in oplibjen mei syn rol fan altyd-gewoan-bleaun-artyst yn de reklame. John Appel makke in dokumintêre mei itselde tema, mei de titel Zij gelooft in mij (Sy leaut oan my). Hazes blykt yn de film in hieltyd twifeljend persoan, dy't net mei de druk fan it artystelibben omgean kin. Dy druk waard noch heger doe't Hazes yn 2002 in koarte polityke karriêre hie: hy siet fan maart oant july foar de partij Ronde Venen Belang yn de gemeenterie fan De Rûne Feanen. Mar op it lêst wie der in soad krityk fan oare fraksjes, dat er der net altyd by wie, en as gefolch derfan gong er fuort.
Stasjon Delft
Gebou
200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Delft yn 1977 It earste stasjonsgebou wie in ynfâldig gebouke dy't al yn 1883 sloopt wurdt.
It âlde stasjonsgebou út 1883 in ryksmonumint sûnt 2002, is nei de sluting safolle mooglik yn de oarspronklike steat werombrocht en tsjintwurdich yn gebrûk as restaurant.
Kuiersport
De kuiersport wurdt kollektyf beoefene yn meardagetochten, en deitochten, en yndividueel mei kuierrûtes en lange-ôfstân kuierrûtes.
Romaanske talen
De Romaanske talen, soms ek wol de Latynske talen neamd, foarmje in taalfamylje fan in ûnbeskaat tal libbene en inkele deade talen, dy't allegear fuortkomme út it Latyn. De wichtichste talen út dy groep binne it Spaansk, Portegeesk, Frânsk, Italjaansk en Roemeensk. De Romaanske talen meitsje ûnderdiel út fan 'e gruttere Yndo-Jeropeeske taalfamylje. Se wurde fan oarsprong sprutsen yn gebieten dy't earder ta it Romeinske Ryk hearden, dat it Latyn as offisjele taal hie. Dêrby giet it om in grut oaniensletten gebiet yn West-, Súdwest- en Súd-Jeropa, en in mear fersnipele fersprieding op 'e Balkan. Sûnt de sechstjinde iuw hawwe guon fan 'e Romaanske talen, benammen it Spaansk, Portegeesk en Frânsk, har troch kolonisaasje en emigraasje ferspraat nei Latynsk-Amearika en dielen fan Noard-Amearika, Afrika en Aazje.
Skiednis
Dy ûntjouwing waard noch fierder oanjage troch it Grutte Folkeferfarren dêr't it ynstoarten fan it Westromeinske Ryk mei mank gie. De Balkanromaanske talen ferlearen doe troch de fêstiging fan 'e Súdlike Slaven yn Illyrje, Masedoanje en Traasje it kontakt mei oare Romaanske talen alhiel. Dat proses waard foltôge mei de oankomst fan 'e Hongaren yn 'e Iere Midsiuwen, dy't har nei wenjen setten yn Pannoanje. Yn twa gebieten, de Romeinske provinsjes Brittanje en Afrika, gie de pleatslike foarm fan it Romaansk hielendal ferlern. It Britsk-Romaansk strûpte derûnder troch de Angelsaksyske ynvaazje fan Grut-Brittanje, wylst it Afrikaansk-Romaansk útrûge waard troch de Arabyske ferovering fan Noard-Afrika.
Sven Nordqvist
Wurkpaad
Yn 2007 wûn er de literêre Augustpriset yn de kategory berneboek, foar it boek Var är min syster? ('Wêr is myn suster?'). Yn 1992 krige er de Deutscher Jugendliteraturpreis.
Sikke Sjaerdema
Leginde
Sikke, Sikko of Sicka Syarda soe fan Drylts komme, by guon yn it Latyn Elostoe neamd, en soe yn 1237 ta potestaat keazen wêze as de opfolger fan Saco Reinalda, in oar persoan dêr't it bestean net wis fan is. De Hollânske greve Willem II bea Sikke de (erf-)hearskippij oer de Fryslannen oan, dy't dat oanbod ôfwiisde. Sjoch de link foar it brief.
Greefskip Arteezje
Skiednis
De provinsje Arteezje waard oan 'e ein fan de achttjinde iuw opheft yn it ramt fan herfoarmings nei de Frânske Revolúsje yn gie opyn it departemint Pas-de-Calais.
Warren Buffett
Buffet hat de bynamme “it orakel fan Omaha”, en is it twadde bern fan Howard Buffet. Howard Buffet hie in sit yn it Hûs fan Offurdigen. Warren Buffet hat in oplieding hân oan de universiteit yn Nebraska. Hy studearre ekonomy yn Pennsylvania, en folge hjir kolleezje by Benjamin Graham. Nei syn stúdzje wurke Buffet in skoftke yn Graham’s bedriuw. Dêrnei gie hy werom nei Nebraska en rjochte syn eigen ynvestearringsbedriuw op.
Ahrenviöl
thumb|Lizzing Ahrenviöl is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein, en makket diel út fan it distrikt Noard-Fryslân. Ahrenviöl telt 496 ynwenners (2010).
Ingelum
Museum It Leanbedriuw
Ingelum is ek startpunt foar de alvestêdetocht foar âlde trekkers. Dy tocht wurdt yn twa dagen riden.
Willem Kok
Nei in stúdzje klassike talen oan de Frije Universiteit fan Amsterdam en promoasje (1934) waard er learaar yn Kampen en Ljouwert (1930-1950). Sûnt 1956 wie er allinnich saaklik direkteur fan de FA neist dr. J.H. Brouwer, âld-heechlearaar yn Grins, dy 't wittenskiplik direkteur waard.
Koopmans Koninklijke Meelfabrieken
Koopmans Koninklijke Meelfabrieken B.V. is in grutte moalferwurkjende yndustry, oprjochte yn Holwert (1846) en yn 1876 nei Ljouwert gien.
Sint-Annabaai
thumb|left|500px|De Sint-Annabaai, mei oan de lofterkante fan de baai Punda en oan de rjochterkante Otrabanda. Op de eftergrûn leit de Karibyske See.
Slach by Salamis
Eftergrûn
Tidens de Twadde Perzyske Oarloch krige Temistokles, de Grykske oerbefelhawwer yn 'e gaten, dat de Perzen noch lang net foargoed ferslein wienen nei de oerwinning behelle by Maraton. De Griken besleaten dêrom in grutte fleat bouwe te litten, dat sy betellen mei jild dat fertsjinne waard mei de mynbou. Fierders soargen sy der ek foar dat de Grykske roeiers goed treend wienen om de skippen te foarsjen fan snelheid. Doe't de Griken ree wienen wachten sy yn in lytse baai by Salamis op harren tsjinstanners.
De seaslach
right|thumb|300px|De seeslach yn de baai by Salamis It leger fan de Perzen wie yn it foardiel, omdat sy in gruttere fleat hienen en oer mear manlju beskikten. Mar de Griken, dy't oanfold waarden, fochten foar harren frijheid en wienen nei alle gedachten in stik fanatiker.
Doe't de Perzyske fleat de baai fan Salamis by del farde, foelen de Griken oan en ferneatigen de skippen fan de Perzen. Dêrnei foelen sy de oare helte fan de Perzyske fleat oan. Allinnich in lyts eskader koe op tiid fuortkomme. Dat wienen 5 skippen ûnder befel fan admiraal-keninginne Artemisia fan Karye yn Lyts-Aazje. Yn it nau dreaun troch de Griken foelen sy in Perzysk skip oan. De Griken holden har foar in bûnsmaat en lieten har gewurde. Hjirtroch koenen sy flechtsje.
Jönköping
De stêd leit oan de súdpunt fan de Vättermar en is wilens fergroeid mei de stêd Huskvarna, ferneamd fan it naaimasinefabryk Husqvarna, en Norrahammar, dy't sûnt 1971 allegear ûnder deselde gemeente hearre.
Moraavje
Bestjoerlike yndieling
Moraavje bestiet út:
Park Jongemastate
thumb|250px| De poarte út 1603 dy't tagong jout ta de Raerder Bosk. Jongemastate (of: Raerder Bosk), fuort ten noarden fan Raerd, is it park fan de eardere Jongemastate, dêr't allinne de poarte fan bewarre bleaun is. It park is sa'n 2 bunder grut. Hoewol't de hege beammen mei in soad roekenêsten it meast yn it each falle, is it park ferneamd fanwege de rike stinzefloara. Yn 'e maitiid binne it ûnder oaren it Ayttablomke, de Holwoartel, it Maarteblomke en de Helmblom dy't it park kleur jouwe.
Stasjon Delft Campus
Gebou
200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Delft Campus yn 2005 It oarspronklike spoarweistasjon fan Utert Overvecht wie in Standerttype Sextant. It gebou wie in ûntwerp fan de arsjitekt Cees Douma. It stasjonsgebou waard yn 2006 ôfbrútsen. Yn 2019 waard it stasjon yngreven ferboud fanwegen spoarferdûbeling. De twa smelle perrons ha plak makke foar twa brede eilânperrons. Boppe de perrons is in futuristyske perronkape boud dy't folslein út sinnepanielen bestiet. Oant 2020 waard it stasjon Stasjon Delft Súd neamd.
Hollestelle
Yn Fryslân, op de kwelders oan de Waadsee, wurdt in 'hollestelle' dobbe neamd, mar net alle dobben binne hollestellen.
Tsjerkasy
Tsjerkasy is in universiteitsstêd mei in nasjonale en in technyske universiteit.
Hessen
Bestjoerlike yndieling
Hessen is ûnderferdield yn de trije Regierungsbezirke (bestjoerlike regio's) Kassel, Gießen en Darmstadt, dy't wer ûnderferdield binne yn 21 lânkringen (Landkreise) en fiif stêdsdistrikten (kreisfreie Städte).
Streekein Festival
It Streekein Festival is in muzykfestival dat alle jierren yn Gersleat hâlden wurdt. It falt op trije dagen begjin novimber.
Martin Brozius
Libben en wurk
Nei de toanielakademy wurke Brozius yn kabaret- en musicalfoarstellingen, ûnder oaren De Kleine Parade (rol fan Van Naeldwijck) fan Wim Sonneveld en No, No Nanette.
Martin Brozius, dy't al in skoft te lijen hie fan sûkersykte, stoar ein maart 2009 mei 67 jier yn in sikehûs te Amsterdam.
Praach
Transport
Ruzyně International Airport leit oan de westside fan de stêd. Om troch de stêd te reizgjen is der in goed netwurk fan trams, bussen en metro's. De trije metrolinen (A-grien, B-giel, C-read) kruse inoar yn it sintrum fan de stêd. Der binne mooglikheden om deikaarten of wykeinkaarten te keapjen foar tram, bus en metro.
Reimer Camminga
Reimer Camminga (keazen ± 1300 - 1306), dy't yn de bûtenlânske skiedskriuwing trochgiet foar Reinier Cammingha, wie neffens de sêge de njoggende potestaat fan Fryslân. Hy wie de opfolger fan Sicko Sjaerdema en waard letter sels opfolge troch Hessel Martena.
Occo Scarlensis skriuwt oer in steech gefjocht wêrnei't de Denen tichtby de Lauwers ferslein waarden. Dit soe dan tsjin Earik VI fan Denemark (1274 - 1319), west hawwe moatte.
Eoppa fan Bernisia
Eoppa († ± 547) wie de heit fan Ida, de earste kening fan Bernisia. Yn de Angelsaksyske Kronyk stiet er beskreaun as de soan fan Esa en pakesizzer fan Ingwy.
Aalkersum
Kultuer
<Gallery> Pincerno - Alkersum 1.JPG|Park, op de eftergrûn it Museum Kunst der Westküste Alkersum Kunstmuseum 2.jpg|Museum Kunst der Westküste Alkersum-12.jpg|Greiden by Alkersum </Gallery>
Fedde Schurer
Jonkheid, oplieding en houlik
Fedde Schurer waard berne yn Drachten as ien fan 'e fjouwer bern yn 'e grifformearde húshâlding fan Bouke Schurer en Grietje Wagenaar. Hy hie twa âldere susters, Willemke ("Wim") fan 1891 en Klaske ("Klas") fan 1892, en in âldere broer, Tsjipke ("Tsjip") fan 1894. Tusken Tsjip en himsels hiene noch twa yn 'e widze ferstoarne poppen sitten, wêrfan't de âldste ek Fedde hjitten hie en de jongste nammeleas bleaun wie. Yn 1904, doe't Schurer seis jier wie, ferfear it gesin nei in arbeidershúske oan 'e seedyk ûnder De Lemmer, dêr't er fierder opgroeide en nei de legere skoalle gie.
Ferstjerren en earbetoan
Fedde Schurer kaam op 19 maart 1968 hommels te ferstjerren yn syn wenplak It Hearrenfean. Yn syn typmasine siet doe noch side 199 fan syn autobiografy De Besleine Spegel, dy't sadwaande op dat plak ynienen ophâldt. Yn 1984 stelden Deputearre Steaten fan Fryslân in debutantepriis yn foar Fryske skriuwers en dichters, dy't se de Fedde Schurerpriis neamden. De winner wurdt oanwiisd troch Deputearre Steaten, op foardracht fan in faksjuery. Sûnt 2005 bestiet dêrnjonken de Fedde Schurer-publykspriis, dy't allyksa ynsteld is troch de provinsje, mar wêrfan't de winner útornearre wurdt troch it lêzend publyk. Op 19 maart 2018, persiis fyftich jier nei Schurer syn ferstjerren, waard der in Fedde Schurer-betinking holden yn 'e Sionstsjerke op It Hearrenfean.
Kansas
Geografy
Kansas grinzget yn it noarden oan 'e Amerikaanske steat Nebraska, yn it westen oan Kolorado, yn it suden oan Oklahoma en yn it easten oan Missoery. It grûngebiet fan Kansas foarmet frijwol in rjochthoeke, mei't de noard-, west- en súdgrinzen rjochte linen binne. Ek de eastgrins is in rjochte line, útsein de noardlike 121 km, dêr't de grins lykfalt mei de rin fan 'e rivier de Missoery. Oare wichtige rivieren yn Kansas binne de Saline; de Arkansas, dy't mei 800 km de langste rivier fan Kansas is; en de Kansas (of Kaw), dy't by Junction City ûntstiet út 'e gearfloeiïng fan 'e Smoky Hill en de Republican en by Kansas City (Kansas) yn 'e Missoery útmûnet. Fan 'e sydrivieren fan 'e Arkansas moatte de Lytse Arkansas en Cimarron noch neamd wurde.
Tapirs
De hjoeddeiske Tapirs binne plante-iters dy't mei harren koarte slurf linich blêden en twigen fan beammen en strewellen ritse kinne. Allinnich yn de fuortplantingstiid sykje Tapirs kontakt mei soartgenoaten. Yn finzenskip kinne se sûnder problemen mei meardere bisten by elkoar hâlden wurde, mar fan sosjaal gedrach is gjin sprake. Jonge tapirs binne streke; pas op lettere leeftyd kleurje se donkerbrún, wylst de Yndyske soarte in wite efterhân krijt.
Kansas
Bleeding Kansas
Hjirby moat oantekene wurde dat it meastepart fan 'e tsjinstanners fan slavernij yn it Westen, de saneamde free-soilers ("frijegrûners"), oer it algemien net sasear motivearre waard trochdat se de slavernij in ymmoreel ynstitút fûnen, mar ynstee trochdat se benaud wiene dat as yn Kansas slavernij tastien wurde soe, alle goede grûn opkocht wurde soe troch rike plantaazjehâlders, wylst der foar earme blanke kolonisten út it Noarden neat oerbliuwe soe. Iroanyskernôch liet Kansas de Súdlike plantaazje-eigners foar it meastepart kâld, behalven dan dat se dêr troch it ferbod op slavernij ta twadderangsboargers degradearre wiene. Dat wie foar harren in ûntalitbere oanslach op har gefoel fan ear.
Sûnt de Boargeroarloch
Nei ôfrin fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch setten in protte feteranen har yn Kansas nei wenjen. Ek in soad fan 'e befrijde negerslaven teagen nei Kansas ta, dat se troch de Grinsoarloch beskôgen as it "Lân fan John Brown". Under lieding fan lju as Pap Singleton ûntstiene der swarte delsettings yn Kansas. Dy groeiden yn oantal en grutte doe't geandewei de 1870-er jierren de diskriminaasje fan swarten yn it Amerikaanske Suden tanaam. De swarten dy't yn dy snuorje it Suden ûntflechten en in bettere takomst yn Kansas sochten, kamen bekend te stean as de Exodusters.
Etnisiteit
Kansas omfiemet 4 federaal erkende Yndianestammen. Dat binne: ● de Iowa Stamme fan Kansas en Nebraska (ek yn Nebraska) ● de Kikkepû Stamme yn Kansas ● de Prêrje Troep fan de Potawatomy Naasje ● de Sôk en Foks Stamme fan de Missoery yn Kansas en Nebaska (ek yn Nebraska) Dizze stammen hawwe allegearre har eigen reservaat. Der binne yn Kansas gjin stammen mei inkeld erkenning op steatsnivo.
Duvelswannelstôk
Beien
As de donkere swartblauwe beien ienkear ryp binne, dale swermen protters op dit lekkere hapje del. It tiidstip fan ryp wêzen fan de beien is hast lyk oan de oankommende trek fan de protters. Yn in sucht binne de beien ferdwûn, sapspatten fan de beien en protterstront bliuwe as oantinken efter.
Alexandra Dahlström
Wurkpaad
Sûnt ein 2006 wennet Alexandra yn Rome om har aktearkarriêre in ferfolch te jaan.
Hondoeras
Lânskip
thumb|left|Hundueras Rainwâld It lânskip fan Hondoeras is oerwegend bercheftich. Yn it noarden en oan de kusten lizze leechflakten dy't by de kust smel binne. De regio "La Mosquitia" yn it noardeasten is net folle ûntwikkele en bestiet foar it grutste part út reinwâld. It leechlân fan "Sula Vally" yn it noardwesten is tichtbefolke. Yn La Mosquitia, leit it UNESCO wrâld-erfdiel gebiet "Río Plátano Biosphere Reserve", mei de Koko rivier dy't it lân skied fan Nikaragua. De eilannen Islas de la Bahía en de Swanne Eilannen (allegear foar de noardkust) meitsje ek diel út fan Hondoeras.
Paul van Krevelen
Paul Emile van Krevelen, (Deinum, 25 oktober 1915 - Ljouwert, 6 augustus 2005), wie lid fan it kolleezje fan Deputearre Steaten sûnt 1955 en lid fan Provinsjale Steaten foar de PvdA sûnt 1945.
Der Aa-tsjerke
Namme
Der bestiet wolris wat betizing oer de namme, dy't by de measte ynwenners fan Grins bekend stiet as de A-tsjerke. Fan oarsprong hiet de tsjerke Us-Leaffrou ter Aa. Sûnt de reformaasje hat de tserke ferskate oare nammen hân: Ter Aa-tsjerke, Dra-tsjerke, Der Aa-tsjerke en A-tsjerke. Nei de yn 1982 foltôge restauraasje is it beslút nommen om de namme offisjeel fêst te lizzen as "Der-AA-tsjerke". De namme ferwiist nei de tichteby streamende Drintske Aa, dy't diel útmakket fan de Grinzer grêftengurdle. De omjouwing fan de tsjerke, benammen de strjitte fan it Hege der Aa nei de Grutte Merk, foarmet nei alle gedachten it âldste diel fan de Grinzer delsetting.
Trije tuorren
Yn de 20e iuw en 21e iuw is de tsjerke in pear kear restaurearre, foar it lêst yn 2007.
20e iuw
Yn de jierren nei de Twadde Wrâldkriich naam de tsjerkegong yn Grins bot ôf. De herfoarme gemeente koe yn de jierren 1970 de tije grutte tsjerken yn de binnenstêd (de Martinytsjerke, de Nije Tsjerke en de Der Aa-tsjerke) de lêst fan it ûnderhâld net mear oan. De toer wie, lykas de measte tsjerketuorren, sûnt it begjin fan de 19e iuw besit fan de oerheid en waard noch ridlik goed ûnderholden, mar de tsjerke rekke yn ferfal en it koer waard op in stuit sels as fytsestalling brûkt. Nei in restauraasje waard de tsjerke oerdroegen oan de Stifting Der Aa-tsjerke. By in grutte restauraasje fan tsjerke en toer yn 1982 waarden de kleuren fan de toer, sêftgriis en blau, opfallend feroare. De arsjitekten keazen foar in histoaryske rekonstruksje en lieten dielen fan de toer yn okergiel skilderje. Sûnt de oerdracht wurdt de tsjerke net mear foar de earetsjinst brûkt en wurde der kulturele eveneminten organisearre.
Earste Schnitgeroargel
Arp Schnitger foltôge dêrnei yn 1697 in nij oargel, syn grutste ynstrumint yn de Nederlannen. Ek dat oargel hat net lang bestien. By de ynstoarting fan de toer yn 1710 waard ek dat oargel ferneatige. thumb|left|250px|Schnitger-oargel
Harm Ellens
Harm Ellens (Grins, 20 augustus 1871 - Velsen of Santpoort, 22 septimber 1939) wie in Nederlânsk byldzjend keunstner en ûntwerper. Hy hat begjin 20e iuw as direkteur, sawol didaktysk as artistyk in wichtich stimpel drukt op it kunstnijverheidsonderwijs oan twa nij oprjochte ryksfakskoallen.
Papingastins (Ljouwert)
thumb|Papingastins of Liauckemahûs De Papingastins ek wol Liauckemahûs wie in stins yn Ljouwert yn de Grutte Tsjerkestrjitte nûmer 13. De stins is no ûnderdiel fan Keramykmuseum It Princessehof en fia it Princesshof tagonklik.
It hûs waard al neamd foar 1580. Op it steed stie al in âlder gebou, dat bewenne waard troch it út East-Dútslân kommende aadlik laach Papinga. Fan 1580 oant 1644 wie it gebou eigendom fan it laach Liauckema. Oan de tapaste bakstien fan al lyts formaat en de balklaach besteande út moer- en bernebynten meti rynsk profilearre, út hout en natuerstien gearstalde, sleutelstikken te sjen kin de no noch oanwêzige stins yn de twadde helte fan de 16e iuw boud wêze; mooglik yn 1580.
Wol
thumb|Wol fan in Merinoskiep Wol of skearwol is it hier fan meast in skiep of geit.
Ede (gemeente)
Op 1 jannewaris 1812 waarden Bennekom, Lunteren en Otterlo fan Ede ôfspjalte en foarmje harren eigen gemeenten, dochs binne op 1 jannewaris 1818 fannijs gearfoege by Ede.
Herre Halbertsma
Herre Halbertsma waard berne yn Snits en brocht dêr syn jeugd troch. Yn 1940 studearre hy yn Grins skiednis, mei âldheidskundige boaiemûndersyk as byfak. Hy wie in skoftsje meiwurker fan A.E. van Giffen en ûnder dy syn lieding die hy ûnderfining op yn it fjild. Nei syn stúdzje gong er yn 1947 wurkjen by de krekt dêrfoar oprjochte Rykstjinst foar it Aldheidskundich Boaiemûndersyk (ROB). Al gau wie Halbertsma belutsen by tsjerke restauraasjes, dêr't âldheidskundich boaiemûndersyk in wichtige oanfolling by foarme op de bouskiednis. It binne foaral de ûntelbere tsjerke opgravings west dy't syn namme bekendheid joegen, mei as hichtepunt de St. Bonifatiustsjerke en St. Maartenstsjerke yn Dokkum, de St. Vitustsjerke (of Aldehou) yn Ljouwert en de Lebuinustsjerke yn Zaltbommel.
Christiaan Posthumus Meyjes jr.
thumb|Christiaan B. Posthumus Meyjes (1970) Christiaan Posthumus Meyjes jr. (Amsterdam, 9 maaie 1893 - Aerdenhout, 28 novimber 1975) wie in Nederlânske arsjitekt.
Oowentoft
thumb|Lizzing Oowentoft (Dútsk en Deensk: Aventoft; Noardfrysk: Oowentoft) is in plak yn de Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein yn it distrikt Noard-Fryslân. Oowentoft hat 473 ynwenners (2010).
Hendrik Kuipers
Hy wie in soan fan Ruurd Kuipers, boargemaster fan Hinnaarderadiel en Pietriek van der Mast.
Reanimaasje
ABC - protokol
Ynternasjonaal wurdt konsekwint it ABC protokol brûkt. Airway (luchtwei) Breathing (sykheljen) Circulation'' (boedsirkulaasje) Pas as de problemen yn de luchtwei, it sykheljen en de sirkulaasje ûnder kontrole binne, giet men fierder mei de Disability (Bewustwêzen) Expose / Environment'' (Omjouwingsfaktoaren, benammen waarmte- en kjeldletsels).
Kâns op súkses
Der wurdt ynternasjonaal in soad ûndersyk dien nop it mêd fan reanimaasje. Opfallend dêrby binne de frijwat grutte ferskillen tusken de ferskate ûndersiken. In slutend 'súkses' persintaazje is dêrom ek net te jaan. Oer it generaal kin steld wurde, dat de kâns op súkses spitigernôch net grut is. Wichtige aspekten dy't de kâns op slagjen bepale binne:
Ut in Japansk ûndersyk (2006) blykt lykwols dat yn gefal fan hertstilstân nei in hertoanfal de oerlibbingskânsen ferdûbelje as inkeld mar hertmassaazje tapast wurdt. Beademing soe tiidfergriemen wêze. By hertstilstân troch hertoanfal krijt de persoan automatysk ekstra soerstof troch de hyperfentilaasje wêrmei't de oanfal begûn, mar troch de stilfallen bloedsirkulaasje berikt dizze soerstof de harsens net mear. At der wol gau yngrepen wurdt en inkeld hertmassaazje tapast wurdt, soe de ademhelling fansels wer op gong kome moatte. Hertmassaazje is op himsels in minime, net streekrjochte wize fan beademing want de boarstholte wurdt ôfwikseljend grutter en lytser, neffens Japanske wittenskippers. By ferstikking soe de kombinaasje mei beademing dan wol mear fertuten dwaan. De Nederlânske en Europeeske reanimaasjerie achtet it lykwols wierskynlik dat harren konklúzjes oars west hawwe soene as de rjochtlinen nei 2005 yn it ûndersyk belutsen west hawwe soenen. Dêrom bliuwt beademing ûnderdiel fan de rjochtline.
Resinte ûntwikkelingen
Eltsenien hat selsbeskikkingsrjocht. Dit rjocht moat altyd earbiedige wurde. By in sirkulaasjestilstân binne alle reanimaasjerjochtlinen dúdlik; altyd starte mei reanimearjen. Hjirby is it, út medysk belang besjoen, saak om gjin tiid te ferliezen. Net reanimearje-pinningen binne op it momint fan reanimearjen yn it iepenbier troch earstehelpferlieners net te ferifiearjen. Allinnich in arts kin en mei de medyske behanneling stake. nei ferifikaasje fan de net-reanimearje-pinning en pas nei oerlis mei in kollega's. It net-reanimearjen of staken is dus nea oan de earstehelpferliener.
List fan prinsbiskoppen fan Utert
De Prinsbiskoppen fan Utert Op dizze list stean de biskoppen dy’t ek as greve of wrâldlik hear regearden.
De Deelen
Lizzing en omjouwing
De Dielen lizze yn de eardere delrin fan de Boarn of Keningsdjip. It lege midden fan Fryslân bestie oant healwei de 20e iuw foar in grut part út leechfeansompen, dy't harren nei it suden útstrekke oant de moerassen fan Noardwest-Oerisel. Dizze lêste hearre no gruttendiels by it Nasjonaal Park Weerribben-Wieden). In soad is fan de Dielen is yn de 20e iuw lykwols ferdwûn en noch hieltyd leit it frij isolearre.
Reiderskâns
De skâns waard boud troch Caspar de Robles (1569), en troch Willem Loadewyk op 24 juny 1589 beset, as ôfwar tsjin de Spaanske útfallen út Grins. It Fryske garnizoen lei dêr yn de jierren 1591 - 1594 - wilens wie de skâns útboud ta in grutte fersterking mei fjouwers bastions en hie it in muntslach - en hie as opdracht om de skipfeart op de Iems te kontrolearjen. Tegearre mei de skâns fan Oterdum moast it Spaanske Grins ôfsluten wurde fan de bûtenwrâld. By de floed fan 1597 is de Reiderskâns ferdwûn. De Reiderskâns is yn de 19e iuw ûntmantele. Allinnich de kontoeren jouwe noch oan wêr't de skâns stien hat.
Hitsumer Hichte
De Hitsumer Hichte waard op 6 oktober 2009 iepene troch boargemaster Marian Haveman fan Frjentsjerteradiel. De namme fan 'e brêge, dy't ûnderwerp west hie fan in troch de gemeente útskreaune priisfraach, waard doe ek bekend makke. Winneressen wiene frou L. Velzema-Kuperus út Tsjummearum en frou T. Brandsma út Harns, wa harren idee oft út yn totaal 148 ynstjoerings keazen wie.
Strjitten yn Gersleat
De Strjitten fan Gersleat:
Fryske Krúsferiening
Benammen It Griene Krús hat yn Fryslân hiel wat út de wei set oangeande previnsje en bestriding fan folkssykten as tuberkuloaze, reuma, kanker en geslachtssykten en by de befoardering fan de sûnens troch ûnder mear swangerskipsbegelieding, soarch om it memwêzen hinne, bernehygiëne en geastlike sûnenssoarch. De 122 pleatslike ferienings, ferspraat oer de hiele provinsje, hienen mei elkoar 125.232 leden (1973). Mei ûnder tafersjoch fan de PFK is yn 1973 in foarljochtingskampanje hâlden oer de mûlehygiëne.
Anita Hageman
Har measte wurken binne figuratyf en dêryn stiet de minsk sintraal. De wurken binne meast kleurryk en binne bytiden kombinearre mei teksten en ornaminten. It fêstlizzen fan emoasjes fan no en út it ferline is har doel.
Marsum
Tsjerke
thumb|260px|Pontianustsjerke
Kiesrjocht
It kiesrjocht is it rjocht om mei te dwaan oan ferkiezings. Aktyf kiesrjocht (of stimrjocht) is it rjocht om by ferkiezings in stim út te bringen op in kandidaat, partij as oare kwestje dêr't oer stimd wurdt. It passyf kiesrjocht is it rjocht om jinsels ferkiesber te stellen foar in beskate funksje.
Wapen fan It Hearrenfean
Skiednis
De gemeente It Hearrenfean waard yn 1934 foarme troch de fúzje fan de gemeenten Aenjewier en (in diel fan) Skoatterlân. Underdielen fan de wapens fan dizze gemeentes binne werom te finen yn it nije wapen fan It Hearrenfean:
Foodvalley
Oparbeidzjende bedriuwen
Yn de regio Foodvalley binne mear as 2600 bedriuwen en ynstellings fêstige, dy't mei-inoar 21.700 arbeidsplakken leverje.
Dr. Wijnaendts Francken-priis
De Dr. Wijnaendts Franckenpriis wurdt jûn foar wurk op it mêd fan essay en literêre krityk. De priis is ferneamd nei dr. C.J. Wijnaendts Francken (1863-1944), dy't foar de priis yn 1933 jild beskikber stelde.
Oant 1985 wie it in twajierlikske, dêrnei trijejierlikse priis, dy't 1934 ynsteld waard troch de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde.
Auteursrjocht
Skeining
It mei sin skeinen fan it auteursrjocht is yn Nederlân in misdied. Der kin oanjefte fan dien wurde, en der kin úteinlik in straf oplein wurde. Lykwols is skynber it tal fan oertrêdings sa grut dat allinnich grutskalige gefallen oanpakt wurde. It auteursrjocht is net in absolút rjocht; oare rjochten kinne it by gefal beheine.
Punt fan Reide
thumb|250px|''Punt fan Reide yn 2011 thumb|250px|Punt fan Reide ± 1930 De Punt van Reide is in skiereilântsje, dat tusken de Doalert en de Iems, by Termuntersyl leit. De lântonge is sa'n 3 kilometer lang en stekt oant 2.4 meter boppe NAP út.
Fan 1580 oant 1594 leinen der twa skânsen, de iene op it plak fan Westerreide (Reiderskâns) en de oare 240 m fierder nei it easten. De doarpen wienen doe al ferdwûn. Sa kaam it dat de skâns op it tsjerkhôf fan Westerreide oanlein wurde koe. Op 24 juny 1589 waarden beide skânsen troch greve Willem Loadewyk ferôvere en waard der ien fan makke mei fjouwer bastions. Fan 1591 oant 1594 hie de festing rjocht fan muntslach. Yn Reide stie fierders oant it begjin fan de 16e iuw in nonnekleaster fan de Augustineroarder. It kleaster hie dêr yn alle gefallen sûnt 1376 stien.
Westfrysk Genoatskip
De feriening hie begjin jierren 90 noch goed 3000 leden. Dat tal rûn lykwols stadichoan tebek, faaks foaral troch konkurrinsje fan lokale histoaryske genoatskippen. Yn 2007 waard besocht dy delgong te kearen mei in grutte ledewinaksje.
Ankara
Ankara is de haadstêd fan Turkije. It is de twadgrutste stêd fan Turkije, de eardere haadstêd Istanbûl is de grutste stêd neffens ynwennertal. Yn 1919 sette Mustafa Kemal Atatürk him yn Ankara nei wenjen. Yn 1923 makke er Ankara de haadstêd fan Turkije.
Skingen
Skiednis
Yn 1842 waard de ryksstrjitwei fan Ljouwert nei Harns oanlein. Begjin jierren 1980 waard noardlik fan de Skalsumer Feart oer de himrik fan Skingen in diel fan de A31 tusken Dronryp en Harns oanlein.
Herman Gorterpriis
De priis is in fuortsetting fan de Poëzypriis fan de gemeente Amsterdam, dy't sûnt 1945 útrikt waard. De priis wurdt troch it Amsterdamsk Fûns foar de Keunst (AFK) takend. Fan 2003 ôf ken it AFK de Amsterdampriis foar de keunsten ta.
Germerhûs
De oarsprong is ûnbekend. Ek yn Hantumerútbuorren, tsjerklik ûnder Hantum, wurdt gjin stins neamd. Dêr lei wol de úthôf Germerhûs fan it kleaster Sion. Ein 15e iuw waard it troch oansjenlike kleastermeiers útbate. Zitscha to Garmahusem wie sa yn 1494 tsjûge by it testamint fan Minne Jarla fan Wetsens. Ta it grutte terrein mei grêft joech in yn 1651 boude poarte tagong. Dy poarte hat der oant 1930 stien. De aksintuearring fan Germerhûs as "moated site" troch de nije eigener nei de ferkeap fan it kleastergoed middels de bou fan in tagongspoarte bart allyksa yn Grut Dearsum by Achlum.
Nijskoat
Lâns Nijskoat, oan de westside, rint de Engelenfeart dy’t yn 1840 groeven is om de Feanskieding – it eastlike ferlingde fan de Skoatterlânske Kompanjonsfeart – yn ferbining te bringen mei de Tsjonger. Foardat dizze feart groeven waard rûn de frij tin beboude streek by twa paden lâns fierder nei it westen ta troch oan wat no it eastlike gedielte fan it lang útstrekte doarp Rotstergaast is. Oan de noardside wurdt it begrinze troch wenwyk De Heide en rekreaasjegebiet De Heide yn It Hearrenfean. 'Nijskoat' is it lytste doarp yn de gemeente It Hearrenfean mei ien wei der troch, de Rotstergaastwei.
Geke Hoogstins
Yn de maitiid fan 2008 die se mei oan in kulturele útwikseling mei Ruslân. It Nederlânske lânskip stie dêr sintraal. Op de universiteit joech se in lêzing oer it projekt KEUNSTlânskip.
Alphonse Daudet
Mûne
Yn Fontvieille stiene ferskate mûnen. Yn syn ferhaal "Les lettres de mon moulin", 'De brieven fan myn mûne', hat er dy faaks foar eagen hân, mar syn winsk om yn in mûne te wenjen is nea útkaam.
World War Z (film)
Plot
De Lanes wurde nei in Amerikaansk fleandekskip yn 'e Atlantyske Oseaan ta brocht, dat in mânske float fan oare marineskippen en boargerskippen fan alderhanne nasjonaliteiten om him hinne sammele hat en de 'Atlantyske Float fan 'e Feriene Naasjes' neamd wurdt. Dy stiet ûnder lieding fan admiraal Mullenaro fan 'e Amerikaanske Marine. Thierry Umutoni is dêr ek oan board. Fan him kriget Lane te hearren dat it om in hommels opkommen wrâldwide pandemy giet, feroarsake troch in nij, ûnbekend firus. Troch de tige koarte ynkubaasjetiid is de opmars fan 'e sombys frijwol net tsjin te kearen en binne hast alle grutte stêden der al ûnder strûpt. Mullenaro en Umutoni sette Lane ûnder druk om wer as ûndersiker foar de Feriene Naasjes op 'en paad te gean, lykas yn it ferline, mar Lane is dêr net foar de poerlegrap mei opholden, dat hy hat dêr gjin sin oan. As Mullenaro der lykwols op wiist dat der oan board fan syn skip gjin romte is foar lju dy't gjin essinsjele funksje hawwe, en dat er Lane en syn gesin dêrom fan board sette sil as er net meiwurket, jout Lane ta.
Lane prakkesearret nei oer wat er yn Jeruzalim sjoen hat: de sombys negearren in âldman en in útmergele keale jonge en streamden as in rivier om harren hinne. Dat strykt mei wat kaptein Speke him yn Súd-Koreä fertelde: ien fan syn soldaten, in man dy't oer de side gie troch in oandwaning oan syn skonk, hiene de sombys totaal gjin belangstelling foar. Lane ornearret dat de sombys inkeld sûne minsken ynfektearje wolle en lju dy't oanhelle binne mei in deadlike sykte gewurde litte. Hy skillet Umutoni op en lit it fleantúch, dat dochs al gjin fêste bestimming hie, útwike nei de Welske haadstêd Cardiff, dêr't de Wrâldsûnensorganisaasje (WHO) in laboratoarium hat. Underweis ûntdekt in stewardess lykwols in ferstekling dy't in somby blykt te wêzen. Sa brekt it firus ek út ûnder de passazjiers oan board fan it grôtfolle fleantúch. Lane hat gjin oare kar as om him en Segen de sombys fan it liif te hâlden troch ien fan har hângranaten te brûken. De ûntploffing blaast in gat yn 'e romp fan it fleantúch, mei as gefolch dat alle sombys nei bûten ta sûgd wurde. It fleantúch stoart del op it plattelân fan Wales.