cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heak om Ljouwert
Foarskiednis
Yn 1997 is troch Rykswettersteat, de provinsje Fryslân, it stedsgewest Ljouwert en de Gemeente Ljouwert in stúdzje starten nei de ferkearssituaasje om Ljouwert hinne. Ien fan de konklúzjes fan dit rapport wie dat it oanlizzen fan in nije autosnelwei essinsjeel is yn it oplossen fan de problemen by de ferkearsôfwikkeling op de Rykswei 31. Nei oanlieding fan in ferkenningenstúdzje hat de minister fan Ferkear en wettersteat yn oktober 2001 de regio grien ljocht jûn foar in planstúdzje, dy't úteinlik resultearre hat yn in oantal mooglike trasees.
Lincoln (Ingelân)
thumb|Lizzing Lincoln yn Lincolnshire thumb|Brayford Pool Lincoln is in Ingelsk distrikt en stêd (city) yn it greefskip Lincolnshire, dêr't it ek de haadstêd fan is. De rivier de Witham rint troch de stêd.
Martin Hersman
Martinus Anthonius Johannes Maria (Martin) Hersman (Sassenheim, 26 febrewaris 1974) is in earder Nederlânsk reedrider, en in hjoeddeisk sportkommentator. Hersman is de heit fan reedriidster Pien Hersman.
Gjalt Blaauw
Blaauw folge in oplieding oan Akademy Minerva, wêr't hy les krige fan ûnder oare Karl Pelgrom. Blaauw slute him oan by it Ynstitút foar Kreatyf Wurk (ICW) yn Finsterwâlde. It ICW makke wurk as groep, wa't der wat makke hie wie net fan belang. De groep hâlde al nei 2 jier op te bestean.
Wurken fan Blaauw binne ûnder oare te finen yn Assen, Grins, Drachten, Wynskoat en Emmen.
Roland Garros
Offisjeel wurdt it "Tournoi de Roland-Garros" neamd, en it toernoai en it stadion dêr't yn spile wurdt binne ferneamd nei in Frânske fleander út de Earste Wrâldkriich. Dy namme krige it toernoai pas yn 1928, doe't it nije Roland Garros stadion boud waard. Trije jier dêrfoar wie it toernoai, begûn as nasjonaal toernoai yn 1891, iepensteld foar bûtenlanners.
SBG Sintrum foar Famyljeskiednis
It Sintrum is boppedat de útjouwer fan de rigen Nederlân's Adelsboek en Nederlân's Patrisiaat - ek wol 'reade boekje', respektyflik 'blauwe boekje' neamd, nei de kleur fan it omslach; sy ferskine jierliks.
Sietse Fritsma
Fan 2000 oant 2006 wie er amtner by de Ymmigraasje- en Naturalisaasjetsjinst (IND) yn Rijswijk.
Sint-Andréasabdij
Nije abdij
De nije abdijgebouwen waarden ûntwurpen troch de Dútske arsjitekt en benediktynske muonts fan Maria Laach, Wilhelm Ricklake. Oare gebouwen waarden ûntwurpen troch Jozef Viérin, in arsjitekt út Brugge.
Krústochten
Krústochten en Friezen
Oan de krústochten hawwe de Friezen fol fjoer meidien. Fan de earste tocht is ûnbekend, mar by de twadde tocht tusken 1147 en 1149 sieten Friezen by dy't meiholpen by de oermastering fan Lissabon op de Moaren. Sûnt de tredde krústocht (1189-1191) oant de sânde (1270) hawwe de bewenners fan de noardlike kustgebieten der hieltyd yn grutte oantallen by west. Yn de tredde tocht wienen sy belutsen by it belis fan Akko en yn 1197 loeken se op 'e nij rjochting it Hillige lân, diskear ûnder lieding fan biskop Hartwich fan Bremen. Fral by de fiifde krústocht (1217-1221) dy't de dielnimmers nei de Nyldelta fan Egypte fierde, bouden de Friezen grutte faam op.
Gooilust
Skiednis
Op 7 juny 1634 waarden 27 kavels yn 's-Graveland ferlotte ûnder seis gadingmakkers. Guon belangstellenden koften mear as ien kavel, oaren dielden in kavel. De kavels binne op de kaart nûmere fan Súd nei Noard. Gooilust leit op kavel 22.
Cate Blanchett
Priveelibben
Cate Blanchett is sûnt 1997 boaske oan de Australyske draaiboekskriuwer Andrew Upton (* 1966). It pear krige trije soannen (yn 2001, 2004 en 2008) en hawwe in oanname dochter (* 2015). De húshâlding wenne tal fan jierren yn Brighton (Ingelân), ear't se yn 2007 werom giene nei Austraalje en harren nei wenjen setten yn in foarstêd fan Sydney.
Klaas Aartsma
Klaas Aartsma (folút: Klaas Aart Aartsma Asn.; Berltsum, 4 maart 1838 – dêre, 12 novimber 1874), wie in Frysk muzykûnderwizer en toanielskriuwer.
Arameesk
Beskriuwing
Yn 'e tiid fan it Nijassyryske Ryk (911-605 f.Kr.) waarden de Arameeske steatsjes ferovere troch de Assyrjers. Mar ynstee dat de Arameeërs doe it Akkadysk, de offisjele taal fan it Nijassyryske Ryk, oernamen, wurke de ferovering fan Aram as in katalysator foar de fersprieding fan it Arameesk troch it Nijassyryske Ryk. Koart nei 750 f.Kr. krige it Arameesk in offisjele status yn it ryk. Under ynfloed fan 'e Assyrjers fersprate de taal him nei de súdlike Levant, Mesopotaamje en Anatoalje. Dêrby ferkrong it Arameesk net inkeld it Eastsemityske Akkadysk, mar ek oare Noardwestsemityske talen, lykas it Fenisysk, Ammonitysk, Moäbitysk en Edomitysk.
De ferovering fan it Achaimenidyske Ryk troch Aleksander de Grutte yn 330 f.Kr. makke net fuortendaliks in ein oan 'e hegemony fan it Arameesk, mar foarme dêr wol it begjin fan. It Seleusidyske Ryk, dat nei de dea fan Aleksander troch syn opfolgers yn it Midden-Easten stifte waard, fierde it Gryksk yn as bestjoerstaal, en mei dêrtroch rekke it mei it Arameesk yn 'e Hellenistyske Tiid stadichoan yn it neigean. Geandewei de trêde iuw f.Kr. ferkrong it Gryksk it Arameesk as de lingua franca yn 'e noardlike Levant, Mesopotaamje en Egypte. Yn wat no Jordaanje is, wie it Nabateesk, in Arameeske taal, lykwols de offisjele taal fan it keninkryk Petra (200-106 f.Kr.), hoewol't de memmetaal fan 'e befolking eins Nabateesk-Arabysk wie, in foarm fan Aldarabysk.
Zuidzijde (Goeree-Oerflakkee)
Yn eardere tiden hie Zuidzijde ek in eigen basisskoalle, wêrfan't de Schoolweg en it eardere skoallegebou noch stille tsjûgen binne. De Tilsedijk is neamd nei de polder De Tille.
Yn Zuidzijde binne ek in pear plattelânswinkels. Dêr ferkeapje se aaien, moal, ierdappels, sipels, tsiis en tomaten. Foar de bern is der in boarterstún. Bylâns de Bommelsedijk leit in stik grûn fan Steatsboskbehear mei de ein fan de Kleine Kreek dêr op. Dy natuerlike kreek rint kilometers lang troch it lânskip nei Den Bommel. Op it stik grûn rint geregeld fee omadat it net foar yntensive feehâlderij brûkt wurde mei. Boppedat komme der in soad beskerme fûgels nei it stik grûn ta.
Nottinghamshire
Demografy
Fan de befolking is 16,4 % boppe de 65 jier. De wurkleazens berint 3,3 % fan de beropsbefolking (sifers folkstelling 2001).
Looline
thumb|Oftakkend spoar nei Paleis Het Loo thumb|Monumint út 2018 op it trajekt fan de line, oan de Prins Alexanderleane yn Apeldoarn De Looline, Keningsline of it Paleisspoar wie fan 1876 oant 1954 in ôfslissing fan de Nederlânske Easterspoarwei nei paleis Het Loo yn Apeldoarn. It spoar krige yn 1887 sels in ôfsplissing dy't de Baronneline foarme.
Roseau
Roseau eksportearet ûnder oaren limoenen, eteryske oaljes, tropyske fruchten, kakao en speserijen. De stêd hat in kombinaasje fan Frânsk-koloniale en moderne arsjitektuer.
Syrysk
It Syrysk (Syrysk: ܠܫܢܐ ܣܘܪܝܝܐ leššānā Suryāyā) is dialekt fan it Midarameesk, dat tusken de fjirde iuw f.Kr. en de achtste iuw (n.Kr.) yn it Midden-Easten rûnom sprutsen waard yn it gebiet fan 'e Fruchtbere Healmoanne. It is in lid fan 'e Semityske tûke fan 'e Afro-Aziatyske taalfamylje, en waard skreaun yn it Syryske alfabet, dat in oanpaste foarm fan it Arameeske alfabet is.
Hudsonbaai Kompanjy
thumb|right|Filiaal fan de Hudson's Bay Company yn [[Fort Qu'Appelle (Saskatchewan), 1897]] thumb|Hannelsgebiet om Hudsonbaai hinne fan de HBC De Hudsonbaai Kompanjy (Ingelsk: Hudson's Bay Company, HBC, The Bay, Frânsk: Compagnie de la Baie d'Hudson), ) is it âldste bedriuw fan Kanada en it op ien nei âldste fan Noard-Amerika. Feitlik wie de kompanjy it regear yn grutte parten yn it Noard-Amerika fan foar de Jeropeeske koloanjes en steaten. It wie doe de grutste lâneigner fan de wrâld. Iuwenlang hat de kompanjy fanút it haadkertier yn York Factory oan de Hudsonbaai, de bûnthannel yn Britsk Noard-Amerika behearske.
Etiopysk-Otterdokse Tsjerke
Midsiuwen en Renêssânse
Ek nei de Arabyske ferovering fan Egypte bleau de bân tusken de tsjerke dêre en yn Etioopje hanthavene. Yn 1439 fûn it earste kontakt tusken de Etiopyske tsjerke en it Fatikaan plak. Yn 'e sechstjinde iuw sleaten de keizers fan Abessynje (sa't Etioopje doe hiet), in ferbûn mei de Portegezen tsjin harren mienskiplike islamityske fijannen. De oanboazjende Portegeeske ynfloed yn Etioopje late der lykwols ta dat der ek jezuïtyske misjonarissen kamen, dy't de lânseigen kristenen bekeare woene ta it rjochte, roomsk-katolike leauwe. Uteinlik wisten se yn 1624 keizer Susenyos I der sels ta bewegen om him formeel oan 'e paus fan Rome te ûnderwerpen. Susenyos makke it roomsk-katolisisme ta steatsgodstsjinst, mar fûleindich ferset fan sawol it folk as de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke twong him yn 1632 ôf te treden yn it foardiel fan syn soan Fasilides, dy't daliks it roomsk-katolisisme wer ôfskafte, yn 1633 de jezuïten de doar wiisde en yn 1665 sels alle boeken dy't de jezuïten it lân ynbrocht hiene, ferbaarne liet.
Herfoarmings
Nei de fal fan Haile Selassy en de ein fan it keizerryk, yn 1974, ferlear de Etiopysk-Otterdokse Tsjerke ûnder it marksistysk bestjoer fan it militêre Derg-regear syn posysje as steatstsjerke. Alle (útstrutsen) lânerijen fan 'e tsjerke waarden nasjonalisearre, en patriarch Tewofilos, dy't Baslios yn 1971 opfolge wie, waard yn 1976 oppakt en yn 1979 temûk eksekutearre. De militêre gûnta befoel de tsjerke om in nije patriarch oan te stellen, mar it patriargaat fan Tekle Haymanot waard troch de Koptyske Tsjerke net erkend, mei't de dea fan Tewofilos net offisjeel ôfkundige wie en dy dus foar de wet fan 'e tsjerke noch altiten patriarch wie. Hoewol't de beide tsjerken mei-inoar yn kommuny bleaune, waarden de offisjele betrekkings pas wer ferfette yn 2007.
Hânbal op de Olympyske Simmerspullen 1936
200px|thumb|right|It Olympysk Stadion fan Berlyn 1936
Ferbûn fan de Spearen
Doe't Tasitus yn de 1e iuw, yn syn boek De Origine et situ Germanorum, skreaun oer alle stammen en folken yn Germaanje, bestie der noch gjin Frankysk folk. Ut healwei de 3e iuw komme lykwols de earste berjochten oer harren. En sûnt dy tiid hawwe sy ek steesoan soarge foar problemen oan de grins fan it Romeinske Ryk.
De Romeinske grins
Om't it gebiet te lyts wie foar al dy stammen waard de druk op de Romeinske grins grutter. Earst doe't de stammen harren mear opstelden as in ienheid, de Franken, slagge it harren om de Romeinen te twingjen harren yn it ryk ta te litten. De Franken dy't fan de see kamen waarden foederaty fan it Romeinske Ryk, mei as wenplak de Kimpen en letter ek fierder nei de Belgyske seekust. De oare stammen bleaunen oan de noard- en eastkant fan de Ryn, mar krongen ek op nei it suden.
Peter de Grutte
Polityk
Dêr't syn heit hoeden op in mear westersk Ruslân oanstjoerd hie, dêr foarme Peter Ruslân, oft it dat woe of net, om nei in naasje boud nei westersk foarbyld, en dêrmei nei in Jeropeeske grutmacht. Dat betsjutte herfoarming fan it leger en fan it regear, oanpassing fan it muntstelsel, de oersetting fan westerske boeken en ynfiering fan westerske klean, it stiftsjen fan in nije haadstêd, Sint Petersburch, nei westersk model, it oanlûken fan westerske yngenieurs en de stúdzje fan ferskate Westerske techniken. Foar dat lêste doel gong Peter, wylst er op in diplomatike reis wie troch Jeropa, as learling oan it wurk, ûnder oaren yn 1697 yn Nederlân dêr't er yn Saandam en Amsterdam troch it wurkjen op de werven Skipsboutechnyk learde, en yn Deptford yn Ingelân dêr't er de teory fan skipsûntwerp fierder bestudearre.
Nijlân (Ingwierrum)
Talmakoai
Yn 1717 boude Jacob Bodes (om 1689 - om 1755) sa'n 200 meter súdliker in twadde einekoai mei ek seis fangpipen. Bodes kaam út in famylje fan koaikers en ferhierde earder al twa einekoaien by Teard yn de Eanjumer Kolken. Hy wie in tige betûft koaiker en waard sels frege om in einekoai te bouwen by de bûtenpleats fan de keizer fan it Hillige Roomske Ryk, Frâns I Stefan ûnder Holíč yn it Slowakije fan no.
Koptysk
It Koptysk (Koptysk: ΜϵτΡϵμνχημι, Met Remenḵēmi) is it lêste stadium fan 'e Egyptyske taal, dat him yn 'e twadde iuw ûntjoech út it eardere Demoatysk Egyptysk. It is in lid fan 'e Egypto-Hamityske tûke fan 'e Afro-Aziatyske taalfamylje, mar ûndergie sa'n sterke Grykske ynfloed, dat it suver hast wol in kreoalske taal neamd wurde kin. Wylst it Demoatysk Egyptysk noch yn hieroglifen skreaun waard, waard foar it Koptysk in oanpast Gryksk alfabet brûkt mei seis of sân ekstra lettertekens foar klanken dy't yn it Gryksk net foarkamen (lykas de letters ŝai, hori, ĵanĵia en qima foar resp. de lûden ʃ (sj), h, ʤ (dzj) en q (kielklank-k). Der kinne seis ferskillende Koptyske dialekten ûnderskaat wurde: yn Opper-Egypte Sahidysk, Achmimysk en Lykopolitaansk (of Assiûtysk); en yn Neder-Egypte Bohairysk, Fajûmsk en Oksyrynchitysk (of Mesokemysk). Dêrfan nimme it Bohairysk en it Sahidysk fierwei it prominintste plak yn. De wichtichste teksten yn it Koptysk binne de Bibel en it krûkfol (meast gnostyske) geskriften dat yn 1945 by Nag Hammady ûntdutsen waard (mei dêrûnder bgl. it Evangeelje fan Tomas en it Brief fan Petrus oan Filippus).
left|thumb|250px|In Koptyske ynskripsje út 'e [[trêde iuw.]]Fan 'e tsiende iuw ôf waard it Koptysk yn Egypte hiel stadichoan troch it Arabysk ferkrongen, oant it yn 'e santjinde iuw as sprektaal útstoar. By dat proses spile in wichtige rol dat it Arabysk assosjearre waard mei de islaam, wylst it Koptysk mei it kristendom ferbûn wie. Dat makke dat yn tiden fan kristenferfolgings, benammentlik ûnder de Mamelûken, it Koptysk ek slim te lijen hie. Hoewol't der fan 'e njoggentjinde iuw ôf besocht is om 'e taal nij libben yn te blazen, hat dat noch gjin fertuten dien. It Koptysk is oant hjoed de dei ta de tsjerketaal fan 'e Koptysk-Otterdokse Tsjerke en de Koptysk-Katolike Tsjerke.
Watto
Yn The Phantom Menace
Hja bedarje yn Mos Espa yn 'e winkel fan Watto, dêr't Qui-Gon ûntdekt dat Toydarianen ymmún binne foar de 'ferstânstrúk fan 'e Jedi', in technyk wêrmei't se ornaris maklik lju oertsjûgje kinne fan harren gelyk. Qui-Gon besiket dat tsjin Watto te brûken, mei't er de priis net opbringe kin dy't de keapman freget foar it ûnderdiel dêr't er ferlet fan hat. Wylst er him beriedt oer wat no, wurdt Qui-Gon de njoggenjierrige Anakin gewaar. Hy merkt daliks dat dy tige 'sterk yn de Krêft' is, en in bloedtest bringt oan it ljocht dat syn nivo fan 'midi-glorianen', in mjitte fan Krêftpontinsjeel, it heechste is dat ea metten is. Qui-Gon rekket derfan oertsjûge dat Anakin de 'Utkarde' is, dêr't de âlde profesijen fan 'e Jedi gewach fan meitsje.
Pierre de Fermat
Yn it bysûnder wurdt hy erkend foar syn ûntdekking fan in orizjinele metoade foar it finen fan de grutste en lytste ordinaten fan kromde linen, in metoade dy't analooch is oan dy fan de doe noch ûnbekende differinsjaalrekkening.
Dominicus Arumaeus
Mei syn Discursus akademici de iure publico (1615-1623) fan fiif dielen wie Arumaeus in pionier op it mêd fan it publykrjocht as apart stúdzjegebiet. Under ynfloed fan it Nederlânske humanisme rjochte syn metoadyske analyze fan it konstitúsjonele rjocht fan it Hillige Roomske Ryk him net langer op it Romeinske rjocht, mar op keizerlike boarnen fan publykrjocht, lykas keizerlike basiswetten en ferkiezingskapitulaasjes.
Camstrahûs
thumb|Camstrahûs It Camstrahûs stiet oan de Grutte Tsjerkestrjitte yn Ljouwert. It hjoeddeiske hûs waard yn ferskillende fazes boud tusken 1777 en 1806 en wurdt no partikulier bewenne.
Alsgemme
Yn Fryslân binne ûnderwilens sa'n tweintich stiks bekend, yn ferliking mei de omlizzende lânnen is dat in soad.
Ertsberchtme
thumb|Plak fan it Ertsberchtme thumb|Opslachmar yn it Ertsberchtme thumb|De top fan Velky Spicak It Ertsberchtme, (Dútsk Erzgebirge, Tsjechysk Krušné hory) is in berchtme yn Dútslân (Saksen) en Tsjechje dy't oer in langte fan 150 kilometer de grins tusken beide lannen foarmet. It hat syn namme te tankjen oan de rikens oan ertsen (sulver en tin) dy't dêr iuwenlang dold waarden.
De heechste piken komme foar yn it westpart fan it berchtme. De Klínovec (1244 m) is de heechste oan de Tsjechyske kant en de Fichtelberg (1214 m) is de heechste oan de Dútske side. Nei it westen ta giet it Ertsberchtme oer yn it folle legere Elsterberchtme en it Beierske Fichtelberchtme. De eastlike fuortsetting fan it Ertsberchtme is it Elbsandsteinberchtme mei dêrefter de Sudeten. Rjochting noarden wurdt it Ertsberchtme leger; yn de hichten dêre lizze de stêden Zwickau en Chemnitz.
Pessennius Niger
Ofkomst
Pessennius Niger waard om-ende-by 135 berne yn Akwinum (tsjintwurdich Akwino yn Itaalje). Hy hearde ta de Romeinske ridderstân en waard troch keizer Kommodus begjin tachtiger jierren opnommen yn de senaat. Hy wie in skoftlang gûverneur fan de grinsprovinsje Daasje en sûnt 191 wied er gûverneur fan Syrje.
John Eric Banck
Libben en wurk
Banck publiceerde neist juridysk wurk ek inkele dichtwurken sa as Zeepbellen, de Komeet en ferskate gelegenheidsgedichten. Ek levere er teksten oan de Nederlânske komponist Richard Hol (1825 – 1904).
The Homesick
The Homesick is in Fryske rockband út Dokkum, oprjochte yn 2012. De band bestiet út Jaap van der Velde (sjonger/gitaar), Elias Elgersma (sjonger/basgitaar) en Erik Woudwijk (drummer).
Slowaaksk
Namfallen
It Slowaaksk hat sân namfallen:
Bile
Bilen wurde brûkt as ark foar it bewurkjen fan hout of as wapen en soms foar beide doeleinen tagelyk (lykas de bilen út de brûnstiid). In keukenbyltsje wurdt yn in soad húshâldingen brûkt foar bygelyks it lyts hakjen fan oanmak en it slachtsjen fan hinnen. Foar it omkappen fan beammen binne swiere bilen mei lange stâlen wenst, foar it kappen fan grutte blokken brânhout lichtere bilen lykas bygelyks in kleaubile. Dan is der noch de dissel, in bile mei in fearnslach draaide bilekop dy't brûkt wurdt om bygelyks holtes út te hakken.
Herfoarme tsjerke (Warstiens)
Skiednis
De op in terp steande tsjerke waard yn 1882 boud op it plak fan in âldere, noch yn 1844 renovearre, tsjerke mei in sealtektoer. It eklektyske ûntwerp is ôfkomstich fan de Ljouwerter arsjitekt Hindrik Kramer. De earste stien fan de tsjerke, dy't in westlike oriïntaasje hat, waard lein troch tsjerkfâld S. de Boer. By de ôfbraak fan de midsiuwske tsjerke waard de klok út 1252 oan it Ryksmuseum fan Amsterdam ferkocht, dy't tsjintwurdich yn it Nasjonaal Beiaardmuseum yn Asten wurdt bewarre. Yn de toer hingje twa klokken. De âldste klok út 1607 (getten troch G. Grigori) moast fanwegen in skuor út de toer helle wurde en stiet noardlik fan de tsjerke op in konsole by it baarhûske. De klok waard ferfongen troch in nije klok fan de firma Petit & Fritse út Aarle-Rixtel. It is yn Warstiens wenst om njonken de tradisjonele oangelegenheden ek by bertes fan bern de klok(ken) te lieden. It 19e iuwske oerwurk is mechanysk.
Ynterieur
De tsjerke hat in orizjineel ynterieur út de tiid fan de bou. De preekstoel stiet yn it westlike koer achter in doophek; ek de banken en hearebanken binne 19e-iuwsk.
Hidsert Lauswolt
Hy wie master yn Snits. Wurk fan him is te sjen yn it Frysk Skipfeart Museum en it Frysk Museum.
De Ikker (Damwâld)
Skiednis
De hjoeddeiske tsjerke waard boud yn 1849 en ferfong de midsiuwske tsjerke fan it doarp. Dat it dêrby om in oarspronklik romaanske tsjerke gyng is op te meitsjen út de ferkeap fan dowestien troch de gemeente yn dy tiid. De midsiuwske tsjerke hie twa tuorren: lykas wenst in sealtektoer en dêrnjonken ek noch in toer mei in spits. Neffens de gevelstien boppe de tagong waard de earste stien op 25 juny 1849 lein troch Lambert Willem van Kleffens, de alvejierrige soan fan de dûmny fan de gemeente, P. van Kleffens.
Sjoch ek
Oare tsjerkegebouwen fan de PKN yn Damwâld binne:
William Blake
thumb|right|200px|William Blake yn 1807 portrettearre troch [[Thomas Phillips.]] William Blake (Londen, 28 novimber 1757 – dêre, 12 augustus 1827) wie in Britske skriuwer, dichter, tekener, skilder en graveur.
Rick Hofstra
Rick Hofstra (Snits, 21 april 1977) is in dartsspiler. Hy spilet foar it bûn World Darts Federation (WDF). Hy begûn mei darten yn 1996.
Hendrik van Houten
Libben en wurk
Hy wie jierrenlang foarsitter fan de 'Bond voor Landpachters en Hypotheekboeren' (oprjochte yn 1922). Yn it midden fan de 20-er jierren soarget Hendrik van Houten mei Fedde Schurer foar in koerswiziging yn it protestante Kristlik Frysk Selskip (KFS), fan taal- skriftekennisse nei in mear striidbere koers foar emansipaasje fan it Frysk.
Fokker Spin
thumb|275px|Spin nr. 3 De Fokker Spin wie de earste fleanmasine fan Anthony Fokker. Hy boude it tastel yn syn Dútske tiid.
Skiednis
Ien fan de lêstboude Spinnen út 1913 waard troch Fokker nei de Earste Wrâldkriich mei nei Nederlân naam. It tastel wie lykwols net mear kompleet en waard earst begjin jierren tweintich fannijs opboud. Yn de Twadde Wrâldkriich waard dat tastel troch de Dútske besetter oerbrocht nei in fleanmasinemuseum yn Berlyn. Nei de kriich waard de Spin nei Poalen oerbrocht. Yn 1986 kaam er werom yn Nederlân en waard er by Fokker restaurearre. In twadde eksimplaar dat bewarre bleaun is waard yn 1936 troch Fokkerpersoneel boud by gelenheid fan Fokkers 25-jierrich fleanjubileum. Beide tastellen binne no yn it loftfeartmuseum Aviodrome op lofthaven Lelystêd.
Minnistetsjerke fan Makkum
thumb|300px|De Minniste Tsjerke yn Makkum mei byhearrende kosterswente anno 2011 De Minnistetsjerke fan Makkum is in monumintaal tsjerkegebou op de hoeke fan de Bleekstrjitte en de Túnstrjitte yn Makkum.
Skiednis
De tsjerke en de kosterswenning binne beide erkend as ryksmonumint ûnder mear om de geefheid fan it eksterieur en ynterieur, de kultuerhistoaryske- en arjitektuerhistoaryske betsjutting en as foarbyld fan it oeuvre fan de arsjitekt Kramer.
De Oasterein
De Oasterein is in delsetting east fan de buorren fan Wjelsryp yn de gemeente De Waadhoeke. De namme komt ek foar as Oosterend.
DeForest Kelley
Star Trek
De tillefyzjesearje Star Trek rûn mei muoite foar trije seizoenen, fan 1966 oant 1969, mar doe't de searje nei ôfrin hieltyd populêrder waard kaam der yn 1973 in tekenfilmsearje fan, dêr't DeForest de stimme fan dokter McCoy die. Fan 1979 ôf kamen der ek films oer Star Trek, dêr't Kelley fan de earste yn 1979 oant de sechde yn 1991 yn meispile. Perslot spile hy ek mei yn de earste ôflevering fan de nije telefyzjesearje, Star Trek: The Next Generation. Yn 1994 spile er noch in lêste kear McCoy, doe't er de stimme die foar it aventoererprogramma Star Trek: Judgement Rites.
Nederlânske ferkiezings foar it Jeropeesk Parlemint
Ferkiezingsresultaten
¹ 1979-1989: CPN, EVP, PPR + PSP <br/ > ² 1979-1999: GPV + RPF
Jan Cornelis Pieters Salverda
Libben
De tsjintwurdige basisskoalle en in strjitte yn Wûns drage de namme fan dizze dichter.
Jan Tjittes Piebenga
Libben en wurk
Hy wie in skoftke ûnderwizer yn Nijemardum en haad fan de Legere Skoalle yn Aldegea. Yn 1940 hat er efkes foaroanman fan de Fryske ôfdieling fan de Nederlandsche Unie (dy't fral oprjochte wie om de NSB de wyn út de seilen te nimmen) west, letter die er alderhanne fersetswurk en waard er redakteur fan it yllegale blêd ‘De Wachter’. Hy wie sûnt 1943 redakteur fan de Leeuwarder Koerier en nei de oarloch haadredakteur fan de Ljouwerter Krante.
Jaap Boersma
Boersma wie foardat er yn de polityk kaam ekonomysk adviseur fan it CNV en fan 1964 ôf Twadde Keamerlid foar de Anti Revolúsjonêre Partij. Hy wie as eksponint fan de fakbeweging fan 1971 oant 1973 minister fan Sosjale Saken yn de kabinetten Biesheuvel I en Biesheuvel II.
Oarns
Oarns is delsetting fan in pear pleatsen west fan Hichtum yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Oorns.
Grinzersk
Yn it Grinzersk is minder werom te finen fan in Frysk substraat as by de dialekten út de Ommelannen, trochdat it fan âldshear in Saksysk-talige stêd wêst hat. Troch ymmigraasje út oare parten fan Nederlân, fral troch studinten, wurdt it Grinzersk op it stuit bedrige. Trochdat dy ymmigranten út oare parten fan Nederlân gjin Grinslânsk sprutsen, is it Nederlânsk de ienige wyse wêrop de Grinzers mei de minsken út de oare parten fan Nederlân kommuniseare kinne. Hjirtroch wurdt it Grinzersk hieltyd minder sprutsen.
De Omrin (buorskip)
De Omrin is in eardere delsetting besuden Surhústerfean yn de gemeente Achtkarspelen. De namme komt op njoggentjinde-iuwske kaarten ek foar as De Omloop, in beneaming foar eat dat net in rjochte line foarmet. De Schotanuskaart fan 1718 lit 'e buorskip ek al sjen, mar jout gjin namme.
Domonique Simone
Libben en karriêre
Yn 1990 makke se har debút yn in pornografyske film en úteinlik soe se, neffens de Internet Adult Film Database (IAFD), yn hast 300 pornofilms spylje. Yn 'e njoggentiger jierren wie se ien fan 'e populêrste swarte pornoaktrises, net inkeld yn 'e Feriene Steaten, mar wrâldwiid, wat benammen te krijen hie mei har fergrutte boarsten fan kup 36DD. Ek har noas, wangen en oare parten fan har gesicht hie se, nei't it skynt, mei plastyske sjirurzjy oanpasse litten. Yn 2000 joech se har aktearkarriêre deroan, al bleau se efter de skermen noch wol wurksum yn 'e pornoyndustry. Neitiid kearde se noch in pear kear werom as aktrise, yn Extreme Fetish Flicks: Animal Instincts, út 2003, en When MILFs Attack (II), út 2008. Dêrby die bliken dat se ek yn har stuten ymplantaten oanbringe litten hie.
Stasjon Ermelo
Gebou
It oarspronklike spoarstasjon fan Ermelo wie in lyts gebouke fergelykber mei dat fan Stasjon Hulshorst. It ienfâldige rjochthoekige gebou hat op 'e begeane grûn alle needsaaklike stasjonsfoarsjenningen en op 'e earste ferdjipping in wenning foar de stasjonsjef. Yn tsjinstelling ta Hulshorst hat Ermelo in dak mei in knik. It earste stasjonsgebou waard ôfbrutsen yn 1960.
Koöperatyf Steamsuvelfabryk Concordia
thumb|Concordia net lang nei de oprjochting It Koöperatyf Steamsuvelfabryk Concordia (Nederlânsk: Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Concordia) is in net mear besteande bûterfabryk by Burdaard.
Charles de Gaulle
Ferstjerren
Mei hast tachtich jier ferstoar de Gaulle hommels thús yn Colombey-les-Deux-Églises. Hy waard te hôf brocht op it pleatslike tsjerkehou; hy hie in steatsbegraffenis wegere. Dat hy net mei syn politike macht op jild út west hie, die bliken út in tige beskieden erfenis oan syn famylje.
Amish
Skiednis
De woartels fan de Amish lizze yn de doperbeweging yn de tiid fan de reformaasje. De menisten binne de folgers fan de Fryske doperske pryster Menno Simons. De foaroanman fan de Switserske menisten, Jakob Ammann, wie yn de twadde helte fan de 17e iuw fan betinken dat de menisten har net holden oan de lear fan Menno Simons. De folgers fan Jakob Amman wurde de Amish neamd. Yn 1693 skieden de Amish har as separate groep ôf. Yn dy tiid wennen de Amish yn Súd-Dútslân, de Elsas, en Switserlân. Troch ferfolging setten de Amish har ek nei wenjen yn Lotaringen, it Saarlân en de Palts. Yn de 18e en 19e iuw wie der in grutte emigraasje fan Amish nei Noard-Amearika. In grut part fan de lânferhuzers gong nei Pennsylvania. Dêr waarden de Amish net mear ferfolge om harren leauwen. De lêste mienskip fan de Amish yn Europa bestie oant 1941 yn Lúksemburch.
Demografy
De Young Center for Anabaptist & Pietist Studies fan it Elizabethtown College yn Pennsylvania hâldt sifers by fan de Amish mienskip yn Noard-Amearika. Yn 1991 wienen der 123.550 Amish yn Noard-Amearika, yn 2011 wienen der 261.150 Amish. In trochsnee Amish-gesin hat oer it generaal sa'n 5-10 bern. It tal Amish ferdûbelet dêrtroch elke 20 jier.
Leauwen en libben
De tsjerketsjinsten wurde om de twa wike by de leden thús hâlden. Oer it generaal duorje de tsjinsten sa'n trije oant fjouwer oeren. Der wurde twa preken hâlden, in lange en in koarte. De prekers hawwe gjin teologyske stúdzje dien. By de tsjinst wurdt oerstadich en monotoon sjongen út in sangboek út it jier 1654. Nei de tsjinst ferlitte de manlju it hûs, de froulju bleauwe binnen om iten te sieden. As alle manlju iten hawwe meie de froulju ite en dêrnei it hûs oprêde.
Budde
It hat in lid dat op in bysûndere manier sluten wurde kin en bestiet yn ferkillende formaten. Kaam foar yn kustplakken en op de Fryske Waadeilannen, itsij naturel, itsij beskildere (Hylpen). Blykt in gebrûksfoarwerp te wêzen dat yn Noarwegen as 'tine' bekend stiet en troch Fryske seelju meinomd waard as oantinken yn de 18e iuw of letter. Yn Hylpen wurdt de budde (fan Frânsk boîte = kistke) neffens de eigen folkskeunsttradysje beskildere.
Freark Hindrik fan Oranje-Nassau
Brabân en Gelre
Troch syn militêre sjeny slagge it him it grûngebiet fan de Republyk fierder út te wreidzjen nei it suden; By de Fjildtocht de Maas Bylâns, yn 1632, foel Opper-Gelre yn syn hannen troch it ynnimmen fan de stêden Fenlo en Roermond (by de lêste sneuvele Ernst Kasimir). Hy ferfolge syn paad nei Maastricht, dêr't in bestoarming fan de stêd mislearre. Troch in belis koe Freark Hindrik de stêd lykwols dochs ynnimme.
Flaanderen
Yn 1646 besocht er foar it lêst nochris om Antwerpen wer yn te nimmen; hy sloech it belis foar de stêd, mar slagge der net yn dy te ûnderwerpen.
Aldlânsryd
De Aldlânsryd (Kollumerlânsk en offisjeel: Oldlandsryd) is in feart yn de gemeente Kollumerlân. It wetter rint fan de buorskip De Kolk nei de Alde Lauwers. Benoarden De Kolk hjit it wetter de Nijlandsryd.
Wurdum
Strjitten
Sjoch: strjitten fan Wurdum
Ferbinings
Wurdum leit op it krúspunt fan trije fearten: Earder wie der ek noch:
Kent
It lânskip is heuvelich en út reden fan syn skientme wurdt Kent wol 'de tún fan Ingelân' neamd. In grut part fan it lânskip wurdt foarme troch de kalkrêch de North Downs, dy't yn it easten útrint yn de ferneamde krytrotsen fan Dover.
Ferfier
Kent leit fan alle Ingelske greefskippen it tichtst by it Europeeske fêstelân en dêrom komme der ferskate feartsjinsten oan, benammen yn it ditrikt Dover. Ek de Ingelske tagong ta de Kanaaltunnelis yn Kent, by Folkestone.
Kent hat ûnder oaren de toeristyske attraksje Romney, Hythe and Dymchurch Railway.
Mari van Buijtenen
Wurk
Van Buijtenen skreau in soad artikels, mar ek:
Vinea
De wettersportôfdieling Vinea syl- en surfskoallen is de grutste ôfdieling fan Vinea. Har sylskoallen yn Fryslân binne:
Otterweifeart
De Otterweifeart is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint east-west njonken de Otterwei en ferbynt de Giterske Feart mei de Middenfeart benoarden Bantegea.
Orestes (Romeinsk politikus)
Libben
Orestes wie berne as soan fan in aadlike Romeinske famylje yn Pannoanje. Syn heit wie Tatules en syn skoanheit "comes" (greve) Romulus, de militêre lieder yn Noricum (dux Norici).
De nije keizer waard troch it East-Romeinske ryk net erkend, mar omdat yn it easten in boargeroarloch woede koe der net militêr yngriepe wurden tsjin Orestes. Lykwols wie der in soad ûntefredens en kaam der ferset út ûnferwachte hoek. Der kaam in opstân fan it leger dat late waard troch de Germaanske haadling Odoaker. As oanfierder fan it Germaanske hierlingerleger makke dizze gebrûk fan de situaasje en sette it leger oan ta in opstân. Op 28 augustus 476 waard Orester flakby Piacenza te finzen nommen en liet Odoaker him fuortendaliks deadzje. Yn in pear wike tiid waard Ravenna ynnommen en Romulus Augustus ôfsetten.
Wordfeud
Wordfeud (útspraak: Weurdfjûûd) is de online fariant fan it wolbekende boerdspul Scrabble. It datearret út 2010 en is ûntwikkele yn Noarwegen. It spul is fergees as app yn te laden foar iPhone- en Android-tastellen. Yn de fergese ferzje wurdt it spul ûnderbrutsen troch koarte reklamefilmkes. In reklameleaze fariant kostet €2,39. De namme fan it spul wurdt ferskillend útsprutsen, mar de term Wordfeud komt út it Ingelsk en betsjut 'wurdfete'. Feud wurdt útsprutsen as "fjoed" mei in lange oe en in stimhawwende d.
Idaho
Bestjoer
Idaho bestiet (sûnt 1919) bestjoerlik út 44 countys. De steatshaadstêd, Boise, leit yn Ada County, yn it súdwestlike part fan 'e steat. Krekt as alle Amerikaanske steaten wurdt Idaho bestjoerd troch in steatsregear mei oan it haad de gûverneur. De wetjaande macht is yn 'e hannen fan it Steatskongres fan Idaho, dat bestiet út 'e Steatssenaat mei 35 sitten en it Steatshûs fan Offurdigen mei 70 sitten. Yn 'e Amerikaanske Senaat wurdt Idaho, lykas alle Amerikaanske steaten, fertsjintwurdige troch 2 senators. Yn it Amerikaanske Hûs fan Offurdigen hat Idaho fanwegen syn relatyf lytse befolking ek mar 2 sitten.
It politike lânskip fan Idaho wurdt behearske troch de beide grutte Amerikaanske politike partijen, de Demokratyske Partij en de Republikeinske Partij. Oarspronklik wiene yn Idaho de Demokraten fierwei yn 'e mearderheid, om't har der nei ôfrin fan 'e Amerikaanske Boargeroarloch in protte Demokraten út it Suden en Midwesten nei wenjen setten. Tagelyk waarden de territoriale gûverneurs yn dy snuorje beneamd troch Republikeinske presidinten, sadat se sels yn 'e regel ek Republikeinen wiene. Dy tsjinstelling late ta ferbittere botsings, wêrûnder in ôffredingsoarloch wêrby't de Demokraten de skiephoeders en de Republikeinen de koweboeren stipen. Fan likernôch 1890 ôf hawwe de Republikeinen ornaris de grutste oanhing hân yn Idaho.
Fjord
Untstean
Karakteristyk foar fjorden binne de bercheftige kusten mei djippe ynsnijingen en steile hellingen, dy’t ûnder wetter ek trochgeane. De fjorden hawwe faak U-foarmige delten, ûntstien troch it útskjirjen fan lâniis yn de iistiden. In protte fjorden binne ûntstien yn de lêste iistiid. Yn dy tiid wie Skandinaavje mei in tsjok pak lâniis en gletsjers bedutsen.
Idaho
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Idaho yn 2014 1.635.000 ynwenners, wat in groei fan 4,3% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. De befolkingstichtens bedroech yn 2014 7,4 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is de haadstêd Boise, mei 212.000 ynwenners yn 2012. Oare gruttere stêden binne: Nampa (88.000), Pocatello (61.000) en Idaho Falls (59.000). It grutste plakken yn 'e Idaho Panhandle binne Coeur d'Alene (46.000) en Lewiston (37.000).
Fjord
Untstean
In protte fjorden binne oan de mûning minder djip as fierder it lân yn. Dat komt troch de morenen dy’t in gletsjer efterliet by it kontakt mei it waarmere wetter. Dy ferheging, yn it Noarsk in fjordterskel (fjorddrompel) neamd, soarget derfoar dat it wetter yn in fjord him rêstiger hâldt as de iepen see dêrbûten. Dêrtroch binne in protte fjorden natuerlike havens. In gefolch fan dy fjorddrompel is al dat it ferfarskjen fan it wetter opkeard wurdt. Dêrtroch kin fersmoarge wetter lang yn in fjord bliuwe. In oar gefolch is dat it wetter yn in fjord simmerdeis, as der in protte reinwetter ôffierd wurdt, oan it oerflak meastal swieter is, wylst it djipper sâlt is. Yn de winter is it wetter oeral like sâlt.
Idaho
Etnisiteit
Neffens gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010 wie de etnyske opbou fan 'e Idahooske befolking doe sa: 77,9% blanken; 11,2% Latino's; 1,4% Yndianen; 1,2% Aziaten; 0,6% swarten; 0,1% Polyneziërs, Melaneziërs en Mikroneziërs; 7,6% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Opfeart (Warniahuzen)
De namme Opfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Opvaart.
Fjord
Lokaasjes
Fjorden wurde fûn yn Jeropa by de kusten fan it noardlike part fan de Atlantyske Oseaan lâns, yn Noarwegen, Skotlân, Kanada, Yslân, Ierlân, de Faeröer en Grienlân. Fierders oan de Eastseekust fan Dútslân. Dêrneist hawwe Kanada en Ruslân oan de noardkant ek fjorden. Yn Montenegro is ek in fjord, yn de Baai fan Kotor; it is de súdlikste fjord fan Jeropa.
Atlantyske Oseaan
thumb|right|De Tufjord yn Noarwegen.
Stoomturbine
Skiednis
Yn 1884 hat de Britske yngenieur Charles Algernon Parsons de reaksjeturbine ûntwurpen; de turbine lit de stoom yn de lingterjochting fan de as streame en ferleget de druk yn stappen, ferspraat oer in oantal skoepetsjellen.
Kollumer tsiis
Kollumer tsiis wie in tsiis dy't makke waard troch, earst de Frico en letter Friesland Foods. De tsiis wurde net makke yn Kollum en hat ek gjin Kollumer komôf, mar waard ûnder oaren yn it Burgumer molkfabryk 'Bergumerdam' produsearre (dat yn 2003 sletten is). It resept fan de tsiis is yn 2003 ek in bytsje feroare. Nei in tebekrinnend merkoandiel Kollumer tsiis en mei troch strangere Jeropeeske hygiëne-foarskriften foar de bewurking fan molke, is de produksje yn 2007 stoppe.
Akkrum
Kleaster Ealsum
Justjes benoarden Aldskou lei yn de midsiuwen it tsjerkedoarp Ealsum oan de Boarn; no is it in buorskip. Koart nei 1400 is dêr it dûbelkleaster 'Maria's hûs yn Bethlehem' stifte fan de tertsjarissen of beginen. Yn 1474 waarden strangere kleasterregels ynfierd. It kleaster baarnde yn 1521 ôf; it waard opnij boud, mar yn 1580 opheft.
Olympyske Winterspullen 1952
Dielnimmende lannen
Tritich lannen diene mei oan de Spullen, in rekord oant dan ta. Harren debút makken Nij-Seelân en Portegal. Dútslân en Japan wiene wer wolkom. Austraalje die ek wer mei. Yn ferliking mei de foarige edysje ûntbrutsen Lychtenstein, Turkije en Súd-Korea. It Dútske NOK, lykas dat foar de Twadde Wrâldkriich bestie, bestie noch hieltiten en wie noch net splitst yn in West- en East-Dútsk NOK. Dat soe pas fan 1968 ôf it gefal wêze. Oant dy tiid kaam in feriene Dútske ploech yn aksje. Yn 1952 ûnder de namme "Dútslân" en dêrnei as "It Dútsk ienheidsteam". East-Dútslân woe yn 1952 net yn in feriene Dútske ploech meidwaan wêrtroch't de ploech allinne bestie út West-Dútsers.
Reynier fan Tsjom
Libbensrin
Fan Tsjom liet it bestjoer fan de faktorij nei oan Willem Verstegen op 7 oktober 1946. Trije wike letter ferhuze hy wer nei Nederlân. Fan Tsjom beskôge it as syn ferlossing. It libben wie foar in Nederlanner net maklik op Desjima op dat stuit. As de Nederlanners op it eilân oankamen moasten se de bibels ynleverje, dizze waarden fuortstoppe. Se mochten ek gjin snein fiere, der moast gewoan wurke wurde, lykas yn Japan noch lange tiid it gebrûk wêze soe. As it al tastien wie om it eilân te ferlitten dan moast der earst op in krús trape wurde. Se mochten de deaden net begrave, mar dizze yn see smite. Sa moast alles wat mei it kristlik leauwe te krijen hie mijd wurde. Op de pakhuzen mocht ek gjin jiertal stean, dat hie François Caron yn 1641 dien, it mocht net. Dêrop waarden de Hollanners fan Hirado nei Desjima ferhuze.
Ella Fitzgerald
It iere libben
Fitzgerald wie berne yn Newport News, Virginia, de dochter fan Temperance en William Fitzgerald. It pear skiede koart nei de berte en Ella en har mem ferfarren nei Yonkers, New York, dêr't sy by in goede freon fan Temperance wenjen gien binne, Joseph Da Silva. Ella's healsuster Frances da Silva waard berne yn 1923. Sy en har famylje wienen metodisten en wienen aktyf yn de "Bethany African Methodist Episcopal Church" dêr tsjerken hja gereldwei en dienen bibelstúdzje.
Waffen-SS
3. SS Panzer Division Totenkopf
Oregon
Skiednis
Op 14 febrewaris 1859 waard Oregon as de 33e steat talitten ta de Amerikaanske Uny. Dêrby hie it gebiet syn hjoeddeistige grinzen, mei't Washington en Idaho al earder selsstannige territoaria wurden wiene. Mei't men it skeel oer de slavernij bûtendoar hâlde woe, omfieme de oarspronklike steatsgrûnwet in bepaling dêr't yn fêstlein wie dat inkeld blanken har yn Oregon fêstigjen mochten (en dat dy dus gjin negerslaven meibringe mochten). Doe't de Amerikaanske Boargeroarloch (1861-1865) útbriek waarden alle geregelde Amerikaanske troepen út Oregon weromlutsen om yn it Easten yn 'e oarloch ynset te wurden. Yn harren plak kamen ôfdielings frijwillige kavalery dy't yn Kalifornje rekrutearre wiene, en dy't yn Oregon de oarder hanthavenje moasten. It 1e Frijwillige Kavaleryrezjimint fan Oregon tsjinne oant juny 1865 yn it Easten yn 'e striid tsjin 'e Súdlike Konfederearre Steaten fan Amearika.
Jeu de paume
Fansels hie elts kleaster syn eigen regels. Mar fan de 11e iuw ôf kaam der, troch it reizgjen fan de muontsen, genôch oerienkomst om fan ien spul sprekken te kinnen, it "Jeu de Paume": "Spul fan de hân"; wy soenen sizze: "hânspul". It hânspul waard sa folle spile dat de paus de muontsen yn de 14e iuw it spyljen ferbean hat. Mar doe wie it spul al troch oaren, wêrûnder de eallju, oernaam.
Oregon
Ekonomy
It bruto steatsprodukt fan Oregon bedroech yn 2013 $219,6 miljard, en it BSP per lid fan 'e befolking wie datselde jiers $39.848. Op it mêd fan 'e yndustry produsearret Oregon papier, houtprodukten (lykas meubulêr), software, biotechnologyske produkten en klean en fuotark. It haadkantoar fan it skuonmerk Nike stiet yn Beaverton, wylst it Amerikaanske haadkertier fan Adidas yn Portland fêstige is.
Hendrick Avercamp
thumb|350px|right|Winterlânskip mei Iiswille, 1608 350px|thumb|right|Wille op it iis thumb|left|Wintertafreel op in feart Hendrick Avercamp (doopt 27 jannewaris, 1585, Amsterdam - te hôf brocht 15 maaie, 1634, Kampen (Oerisel)) wie in Nederlânsk skilder fan foaral wintertafrelen.
Avercamp studearre yn Amsterdam by de yn Denemark berne portretskilder Pieter Isaacks (1569-1625), en faaks ek by David Vinckbooms. Yn 1608 ferfear er fan Amsterdam nei Kampen yn Oerisel. Avercamp wie stom (fermoedlik om't er ek dôf wie) en stie bekend as "de Stomme van Kampen".
Odoäker
Kening
Odoäker koe sels gjin keizer wurde. Syn foargongers, lykas Risimer, hiene as hja de troan bemasteren dêr in marionet op setten. Odoäker besleat lykwols it keizerskip oer it Westen formeel oan de keizer yn it Easten, Seno, te jaan. Dy keizer stimde hjir yn ta en beneamde Odoäker ta patrisiër en gong dermei akkoart dat Odoäker himsels as kening (eins dux, "hartoch") fan Itaalje neamde.
Christiaan Huygens
Libben
Earst wijde Huygens him foaral oan de wiskunde. Hy skreau ûnder oaren it earste boek oer de wierskynlikheidslear op oantrún fan Blaise Pascal. Letter bestudearre er parten fan de matematyske fysika, benammen meganika en optika. Yn de meganika wie er dwaande mei de teory fan it slingerbeweech. In praktysk resultaat fan dit ûndersyk wie it slingeroerwurk. Hjirút hat er ek in oerwurk foar op see ûntwikkele, mar dat koe mei de technyk fan syn tiid noch net makke wurde. Syn ûndersyk yn de optika late ta de golfteory fan it ljocht, en tegearre mei syn broer konstruearre er mikroskopen en tilleskopen, dêr't er ûnder oaren de ring fan Saturnus mei ûntduts.
S.J. van der Molen
thumb|Sytse Jan van der Molen S.J. van der Molen (folút: Sytse Jan van der Molen; Ljouwert, 7 july 1912 - Noardburgum, 15 septimber 1995) wie learaar, sjoernalist, folklorist en publisist oer Fryslân.
Johan Cruijff ArenA
thumb|left|Johan Cruijff ArenA dakkonstruksje De Johan Cruijff ArenA, oant 2018 Amsterdam ArenA, is in multifunksjoneel stadion yn Amsterdam en it earste stadion in Europa dat in skodak hie. It stadion waard 14 augustus 1996 iepene as thúshaven fan fuotbalklup AFC Ajax. Ek de american footballers fan Amsterdam Admirals spilen dêr harren thúswedstriden.
Aldwâldmersyl
By Aldwâldmersyl lei yndertiid de Gauckemastins. Dy stins waard bewenne troch de famylje Gauckema dy't besibbe wie oan de famyljes Remmersma út Dokkum, Mellema út Eastrum en Bootsma en Van Meckema út Kollum. Letter gie de sate oer nei de famylje Galama. Yn 1700 waard noch sprutsen fan in "zate omtrent Oudwoudmerzyl".
De Twigen
Natoer
It noardwestlike diel fan De Twigen hat in iepen ferbining mei de Langwarder Wielen. Om dy reden is De Twigen in wichtige skeakel yn de ekologyske ferbining ( griene as) tusken it Fryske marregebiet, de histoaryske wynsingel Omkromte, it natoerterrein De Famberhorst en park Heremastate.
Histoarje en omjouwing
Foardat yn de twadde helte fan de tweintichste iuw de snelwei A7 nei Snits oanlein waard, gie de rûchte fan De Twigen neist de âlde rykswei (Tramwei) naadleas oer yn de greiden fan boeren yn de buorskip De Wâldfinnen. De pleatsen stienen oan de dearinnende syddyk fan de Tramwei. Inkele pleatsen steane der noch, mar de dyk is troch de A7 trochsnien. It earste stik fan de Wâldfinnen is noch altiten in syddyk fan de Tramwei en rint dea tsjin de A7. It twadde stik fan de Wâldfnnen is berikber oer it fiadukt De Jouwer West en rint dea tsjin de Skarster Rien. Oer dy dyk is de sânôfgraving ‘Put fan Nederhorst’ te berikken. De put is ûntstien as sânôfgraving foar de oanlis fan de A7. Simmerdeis lûkt de Put in soad rekreanten. Der is in strantsje en der wurdt in soad dûkt troch sportdûkers. Foardat de Put fan Nederhorst troch sânwinning ûntstie waard der troch de befolking fan De Jouwer in soad rekreeard op de sânflakte oan de Langwarder Wielen oan de ein fan de Wâldfinnen. By de oanlis fan de A7 wie De Twigen eigendom fan de Tsjinst Domeinen. It gebiet is yn 1995 oankocht troch de gemeente Skarsterlân en wurdt beheard troch Stichting natoergebiet ‘De Twigen’.
Kearnwapen
Der wurdt ferskil makke tusken bommen dy't gebrûk meitsje fan kearnsplitting yn in keatlingreaksje (U-bom en Pu-bom) en bommen dy't gebrûk meitsje fan kearnfúzje (H-bom, de Wetterstofbom). Foar beide typen kinne ferskate eleminten brûkt wurde.
Tsjechoslowakije
Tsjechoslowakije wie fan 1918 oant 31 desimber 1992) in lân yn Jeropa. It kaam nei de Earste Wrâldkriich fuort út it oar earder Jeropeesk lân Eastenryk-Hongarije. Op 1 jannewaris 1993 ûntstiene út Tsjechoslowakije twa aparte steaten, te witten Tsjechje en Slowakije.
Dirck van Baburen
thumb|200px|Dirck van Baburen, Konsert (detail), 1623, oalje op doek, De Hermitage, [[Sint Petersburch]] '''Dirck Jaspersz. van Baburen' (Wyk by Duerstede, ±1595 - Utert, 21 febrewaris 1624) wie in Nederlânsk skilder, dy't rekkene wurdt ta de Utertske caravaggisten''.
Wurk
Dirck van Baburen wie yn Rome tige under de ynfloed fan de styl fan Caravaggio rekke. Hy skilderde bibelske en mytologyske tafrelen, en sjênrestikken mei sûpers en muzikanten. Sy styl slút oan by dy fan Hendrick ter Brugghen, mar hat dochs minder útsprutsen persoanlikheid.
Op twa skilderijen fan Johannes Vermeer is Baburen syn skilderij De keppelster út 1622 ôfbyld. It skynt dat it fan Vermeer's skoanmem west is. Tsjintwurdich is it te sjen yn it Museum of Fine Arts in Boston.
Sint-Eustasius
Ekonomy
Sint-Eustasius is net, lykas in protte oare eilannen yn de Karibyske See, in tradisjoneel toeristysk eilân omdat it net beskikt oer grutte sânstrânen en akkommodaasjes. Dochs probearret de oerheid it toerisme de stimulearje mei atraksjes as The Quill en it histoarysk sintrum. Op Sint-Eustasius leit in lyts fleanfjildsje, it Franklin D. Roosevelt Airport, mei ien lâningsbaan.
Yn de jierren tachtich wie it mooglik om op it eilân in rydbewiis te helje, dat yn Nederlân om wiksele wurde koe foar in Nederlânsk rydbewiis. Hjir waard yn 1993 in ein oan makke.
Gerhard Potma
Gerhard Potma ferstoar op 38-jierrige leeftyd.
Martinistate
De Martinistate is in bedriuwesammelgebou oan it Martiniplein yn de binnenstêd fan Snits.
Rudolf Hess
thumb|Rudolf Hess (1945) Rudolf Walter Richard Hess [] (Alexandrië, Egypte, 26 april 1894 - Berlyn, 17 augustus 1987) wie in nasjonaal-sosjalistysk politikus. Hy wie de „Stellvertreter des Führers“ (plakferfanger fan Adolf Hitler). Hess hat ûnder oare meiwurke oan de steatsgreep fan Adolf Hitler yn München en hat Hitler syn boek Mein Kampf neisjoen foar publikaasje. Yn 1941 gong er mei in Messerschmitt Bf 110 nei Skotlân, nei alle gedachten om oer frede te praten tusken de beide lannen. By de Neurenberger prosessen is er feroardiele ta libbenslange finzenisskip, hy stoar yn 1987. Foar guon neo-nazy groepen is Hess in held en hja binne ornaris fan betinken dat syn dea moard wie.
It Beaken (tydskrift)
It Beaken wie in tydskrift fan 'e Fryske Akademy dat oan alle leden en donateurs fergees tasjoerd waard. It ferskynde sûnt 1938 yn in omfang fan teminsten 196 siden yn it jier; earst yn seis, letter yn fjouwer of mear ôfleverings. De artikels giene yn haadsaak oer taal, literatuer, skiednis, bestjoer, rjocht, folkskarakter, folkekunde, demografy, keunst, ûnderwiis, godstsjinst en tsjerke. Yn 't earstoan wie it in Frysktalige útjefte, mar geandewei sloep der mear Nederlânsk yn, oant úteinlik Frysktalige artikels útsûnderings waarden. Yn 2020 ferskynde yn ferbân mei besunigings by de Fryske Akademy, dy't finansjeel yn swierwaar rekke wie, de lêste edysje fan It Beaken. Neffens de bygeande ferklearring fan F.A.-direkteur Willem Smink soe It Beaken opgean yn Us Wurk, it blêd fan it Frysk Ynstitút oan 'e Ryksuniversiteit Grins.
Heit & Mem
Lytse Heit & Mem
De Lytse Heit & Mem is in beheindere tuskentiidske útjefte fan Heit & Mem, dy't krektlyk yn it Frysk en Nederlânsk skreaun is. Hy wurdt yn in oplaach fan 8.000 eksimplaren ferspraat fia It Taalkado fan 'e Provinsje Fryslân. Dat is in presintsje fan 'e provinsjale oerheid foar jonge âlden by de oanjefte fan in berte op it gemeentehûs. Ek yn 'e Lytse Heit & Mem wurde de minsken ynformearre oer de foardielen fan it Frysktalich of meartalich grutbringen fan 'e bern en oanfitere om Frysk mei de bern te praten. De Lytse Heit & Mem is spesifyk rjochte op 'e âlden fan bern yn 'e leeftyd fan 0 oant en mei 2 jier.