cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Obelisk Gate
Ynhâld
Essun har dochter Nassun is ûnderwilens mei har heit Jija arrivearre yn Jekity. Nassun hat Essun har orogenyske fermogens urven, krekt as it gefal wie mei har jongere broer Uche. Doe't Jija, dy't de gewoanlike hate en eangst foar orogenen hie, dat ûntdiek, hat er Uche deaslein. Nassun, syn leaflingsbern, hat er lykwols meinommen op syn flecht út Tirimo. Yn Jekity is in mienskip fan orogenen fêstige wêrfan't de rop giet dat orogeny dêr 'genêzen' wurde kin. Jija hat dêr al syn hope op fêstige, hoewol't Nassun hielendal net 'genêzen' wurde wol en ek net leaud dat dat kin, al hâldt se dy beide dingen stil foar har heit. Oankommen yn Jekity docht bliken dat de mienskip fan orogenen dêre laat wurdt troch Schaffa, de earder Beskermer fan Essun yn it Draaipunt.
As se har fan 'e obelisken losmakket, is Essun sa wurch dat se bewusteleas rekket. Hoa soarget der lykwols foar dat se op in feilich plak bedarret. Hy fertelt de ynwenners fan Castrima ek wat se dien hat. Yn it gefjocht is de geode fan Castrima sa skansearre rekke, dat dy net mear bewenber is. Mar no is der in hiele lege stêd, mei alle itensfoarrieden dy't dêrby hearre. Sadwaande risselwearrje de Castrimanen foar de lange reis nei it noarden, dêr't se har yn Rennanis nei wenjen sette sille.
Langfliet
De namme Langfliet jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Lange Vliet.
Húsketûne
thumb|150px|Tûntsjeman thumb|280px|Tontsjeleegje op it stoart by [[Wânswert]] In húsketûne wie in tûne út in húske. De earste húskes stienen boppe it húskegat (ek: stjonkdobbe), boppe in feart as groppe.
Jaap Mulder (politikus)
Mulder waard yn 1952 direkteur fan it Kristlik Fakânsjesintrum yn Sondel wat er oant 1972 bliuwe soe. Dêrneist studearre er; earst foar it steatseksamen hbs en dêrnei is er yn 1967 ôfstudearre yn de sosjology oan de Ryksuniversiteit Grins. Fan 1967 ôf oan wie er maatskippijlearaar oan de pedagogyske akademys yn Snits en Dokkum.
Stream Of Passion
Stream of Passion wie in Nederlânske metalband oprjochte yn 2005 as ien fan de projekten fan Arjen Lucassen. De band brocht yn 2005 syn debútalbum Embrace the Storm út. Yn 2007 ferliet Lucassen de band alwer. Yn 2016 hold de band dermei op. Stream of Passion hat fjouwer studio-albums en ien live-album útbrocht.
Langwarder Feart
De Langwarder Feart is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart is de ferbining fan de Langwarder Wielen mei de noardliker lizzende Geau. Nei it easten is de ôfslach nei De Brekken, oan de westkant rinne Slingerrak en Hoaitesleat.
Laweiswyk
De Laweiswyk wie in wyk yn de gemeente Smellingerlân. It wie ien fan de wiken eastlik fan Drachten. De Laweiswyk rint lâns de Knobben nei de Huchten oan De Skieding.
Ryddjip (rivier)
It Ryddjipgebiet
It gebiet wêryn it Ryddjip streamt is ien fan de âldste kultuerlânskippen fan Jeropa. De bot meanderjende rivier fan de Hunze, no it Ryddjip, ferbûn Grins mei de see. Yn it hjoeddeiske lânskip binne op in protte plakken de âlde rivierbêden noch goed te sjen, bygelyks by it Ald Djip. De earste ferkavelings binne noch goed te sjen en kwealik feroare troch de jierren. De measte linen binne sa'n 1000 jier âld. It Ryddjip en de omkriten, benammen it gebiet tusken it Van Starkenborghkanaal en it Winsumerdjip, is in ekolokysk nijsgjirrich gebiet, wêrfan grutte parten ynrjochte binne as natoergebiet. Dizze gebieten wurde ûnderhâlden troch de stifting It Grinslanner Lânskip.
Finkegea
Mienskip
Yn 2010 waard de tsjerke fan Finkegea nei in tiid fan ferfal oernommen fan de tsjerkemienskip troch de Stifting Behâld Finkegea. De tsjerke waard renovearre en ferboud ta it multykulturele sintrum fan it doarp. Sûnt de jierren 1970 hie de toer gjin spits mear, dy't eartiids fanwegen brekfalligens ferfongen wurde moast troch in ûnsjoch ôfdak. Yn 2022 krige de eardere tsjerke en it hjoeddeiske doarpshûs wer in spits, dy't oarspronklik op de kapel fan it katolike sikehûs Joannes de Deo yn Haarlim stien hat. De feriening fan Pleatslik Belang is yn oktober 1987 stifte.
Augustiner Hearremiten
Augustiner Hearremiten is in kleasteroarder dy't ûntstie út kloften klúzners (eremitae) dy't de regel fan Augustinus folgen. Dizze oarder waard yn 1256 stifte.
Bonne van der Zee
Bonne van der Zee (Snits, 1879 - Ljouwert, 25 maart 1937) wie in hurdrider.
Fan 1889 - 1919 yn de baan, in soad yn Fryslân en Grinslân. Die as 'brearider' mei oan wedstriden. Allround sportman wûn ek mei keatsen en hurddraven tsientallen prizen. Rûnom yn de provinsje bekend as eksploitant fan merkefermaken. Hy reizge meast per skip, hie de earste jierren in 'slaan-jut', letter in draaimûne.
Ferrin fan de Earste Wrâldkriich
Earm, lyts, dapper Belgje
De Dútsers beslisten ta de ôfgryslike represaille neidat se, nei eigen sizzen, troch boargers besketten waarden. Foar grouwélige ferjildingsmaatregels wie dat argumint al mear oanfierd. Yn totaal binne by de ferovering fan Belgje mear mear as 5.000 boargers deade, wêrûnder froulju en bern. It is dan ek te begripen dat de Britske propaganda oan de Dutske wredens in fette klobbe hie. De Dútsers waarden foarsteld as “Hunnen mei pinhelmen”, barbaren út it easten. It Britske Ryk soe it as in hillige plicht sjen, it lytse Belgje by te stean. De werklike grûn foar ynminging yn de Dútske striid wie lykwols proazaysker: It Britske regear besleat dat Dútslân ekonomysk tefolle profijt hawwe koe fan de kriich, en dat der dêrom yngrypt wurde moast.
Massale rekrutearren
De Ingelsken seagen de Ieren (krekt as trouwens de Skotten) as “woaste krigers” dy’t mits de “krekte” lieding troch benammen Ingelske ofsieren, goed fan pas kamen by party koloniale konflikten, wylst Ieren en Skotten it leger seagen as harren breahear dy’t boppedat ek noch “aventoer” op ”eksoatyske plakken’’ yn it foarútsjoch stelde.
Britske “kleurde” koloniale troepen út Aazje en sels Jamaika waarden mei dubieuze beloften nei Jeropa dirigearre. Mar dy’t fanwege it klimaat al ridlik gau fan it front weromlutsen waarden, om yn waarmere gebieten ynsetten te wurden.
Rinfuorgestriid
It Dútske opperbefel hie in kriichsplan klear dat harren rêdde moast at Frankryk en Ruslân harren yn de tange nimme soenen, it Von Schlieffenplan. Doe't dat 3 augustus útfierd waard, en de Dútske legers Belge binnenfoelen, ferklearre Grut-Brittanje lykwols dat it hâlden wie om Belgje by te staan. Grut-Brittanje fierde dêrfoar it Ferdrach fan Londen op, it ferdrach dat de skieding regele fan Nederlân en Belgje, dêr't yn stie dat Belgje neutraal bliuwe moast. De Britkse polityk lei dat no út as stie der dat Belgje neutraal litten wurde moast.
De rinfuorgen
It libben yn de rinfuorgen wie ferskriklik. Utsein de simmer wie it oan de knibbels ta dridze. Alles waard fochtich en smoarch, liken leinen hjir en der en foarmen in boarne fan ynfeksjes. Op itensresten kamen rôten ôf. Ferdigeners stienen dagen oanien oan artillerybombardeminten bleat. Dan waard oanfallen, mar at dat late ta in saillant koenen goed alle oanfallers ôfslachte wurde. Neist alle smoargens dy’t ek in soad syktes meibrochten, wienen ek saken as kontinuë eangst, iensumens en ientoanigens in hel foar de soldaten.
It Eastfront
In Ruslân brutsen hjirop de revolúsjes fan 1917 út, wêrnei’t de kommunisten mei de Dútsers begûnen te ûnderhanneljen. De Russyske legers wieren yntiden útienfallen en de Dútske besetten sûnder slach of stjit de Oekraïne. De kommunisten sleaten op’t lêst de frede fan Brest-Litovsk mei de Dútsers, dy’t hjirtroch de beskikking krigen oer in rige fazalsteaten en de hannen frij krigen yn it westen. Nei de wapenstilstân moasten dizze gebieten lykwols ûntromme wurde, en by it Ferdrach fan Versailles waard it Ferdrach fan Brest-Litovsk neatich ferklearre. Teffens moast al it Russyske en Roemeenske yn beslach nommen goud weromjûn wurde.
Padmé Amidala
Yn The Clone Wars
Yn 'e lange tekenfilm Star Wars: The Clone Wars (2008), dy't yn 'e ynterne gronology fan Star Wars op 'e foarfallen yn Attack of the Clones folget, rekket Padmé (ynsprutsen troch stimaktrise Catherine Taber) behelle by it ûndersyk nei de ûntfiering fan Rotta, de jonge soan fan 'e gangster Jabba de Hutt. Wylst Anakin Skywalker en syn nije padawan Ahsoka Tano nei it bern sykje, bringt Padmé in besyk oan Jabba syn omke Ziro de Hutt yn dy syn paleis op Coruscant, mei as doel om him oer te heljen de Jedi te stypjen. Ziro lit har der lykwols mei geweld út sette.
Yn Revenge of the Sith
Trije jier nei de foarfallen yn Attack of the Clones rekket Padmé yn Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005) swier. As se dat oan Anakin fertelt, kriget dy't foarsizzende dreamen wêryn't sy yn it kreambêd ferstjert. Palpatine spilet yn op Anakin syn eangst troch him wiis te meitsjen dat inkeld de tsjustere kant fan 'e Krêft it libben fan Padmé rêde kin. Uteinlik lit Anakin him dêrom oerhelje nei dy kant fan 'e Krêft en wurdt er Palpatine syn nije Sith-learling. Underwilens begjint Padmé erchtinkend te wurden as Palpatine de Kloane-oarloggen as ferlechje brûkt om himsels frijwol folsleine sizzenskip oer de Senaat en de rjochtspraak ta te eigenjen. Nettsjinsteande dat is sy (yn in fuortknipte sêne dy't as bonusmateriaal oan 'e dvd fan 'e film tafoege is) by in moeting mei oare leden fan 'e opposysje, ûnder wa Bail Organa en Mon Mothma, fan miening dat Palpatine it foardiel fan 'e twifel fertsjinnet. Padmé is nammentlik noch net fergetten hoe't er har trettjin jier earder holpen hat (mient se) by de Nabookrisis.
Padmé beseft pas hoe slim oft se har op Palpatine fersjoen hat as dy letter de Republyk ûnder fuotten hellet en ferfangt troch it Galaktysk Keizerryk mei himsels as autokratysk regearjend keizer. Obi-Wan fertelt har fuort letter dat Anakin ta it kwea ferlaat is troch Palpatine, dy't eins de Sith-master Darth Sidious is. Anakin is no Darth Vader wurden, en hat by de Grutte Suvering fan 'e Jedi de lieding oer it útrûgjen fan alle oanwêzigen yn it haadkertier fan 'e Jedi-Oarder op Coruscant, de lytse bern ynbegrepen. Padmé wegeret dat te leauwen en reizget ôf nei de planeet Mustafar, dêr't Vader troch de keizer hinne stjoerd is om 'e lieders fan 'e Konfederaasje fan Unôfhinklike Stelsels ôf te slachtsjen. Padmé besiket mei Vader te redendielen en smeekt him om te besykjen en ûntkom oan 'e gryp fan Palpatine, mar Vader syn plan is om mei har tegearre Palpatine ûnder fuotten te heljen en yn syn plak oer it Stjerrestelsel te hearskjen. Padmé skrillet ferfolle fan walging tebek, en as Obi-Wan, dy't as ferstekling yn har romteskip meireizge is, foar it ljocht komt, mient Vader dat se him ferret hat. Hy wjirget har oant se it bewustwêzen ferliest.
Lintdoarp
Untstean
Yn parten fan Grinslân en Drinte, yn de feankoloanjes, binnen de lintdoarpen in protte by fearten, wêr't turf oanfierd waard, delset. Stedskanaal is hjir in foarbyld fan. Yn guon parten fan dit gebiet binne hiele lintdoarpen oanelkoar ferbûn rekke.
Stasjon d'Eenhonderd Roe
It stasjon wie ferneamd nei de útspanning "Herberg d'Eenhonderd Roe" dy lei oan de súdkant fan de Haarlimmertrekfeart krekt bûten Amsterdam yn de gemeente Sloten, op in ôfstân fan hûndert roeden (hast fjouwerhûndert meter) westlik fan de Haarlimmerpoarte. De útspanning wie mei in houten brêge oer de Haarlimmertrekfeart ferbûn mei it stasjon. Op 20 septimber 1839 gie de earste Nederlânske trein fuort, fia Halfweg nei Haarlim, lutsen troch twa lokomotiven: de Arend en de Snelheid.
Hannelsfederaasje
Nabookrisis
Yn 32 f.Sl.Y. wurde dy androïdelegers foar it earst ynset yn 'e Nabookrisis. Dêrby besiket de Hannelsfederaasje it planetêre regear fan Naboo syn wil op te lizzen troch in blokkade yn te stellen en letter sels in ynvaazje út te fieren. Hoewol't de troch de Galaktyske Senaat opleine tolferheging fan 'e oerheid op 'e hannelsrûtes dy't troch de Hannelsfederaasje behearske wurde, in oannimlik ekonomysk motyf foarmet foar it oangean fan dat konflikt, litte Gunray en de oare Neimoïdyske lieders harren dêrby eins liede troch wat der fan harren frege wurdt troch de Sith-master Darth Sidious, mei wa't se sûnt de Eriadukonferinsje yn kontakt kommen binne.
Neimoïden
As se berne wurde, hawwe Neimoïden de foarm fan larven, dy't yn mienskiplike nêsten pleatst wurde oant se sân jier âld binne. Der wurdt yn dy nêsten net genôch iten foar alle larven beskikber steld, sadat der in skieding komt tusken dejingen dy't mear iten sammelje as dat se eins nedich binne en dejingen dy't minder ynklauwerich binne en fan 'e honger omkomme. Troch dy gewoante binne de Neimoïden dy't de folwoeksenens berikke fan natuere deun, ûnferskillich foar it lichaamlik wolwêzen fan oaren en bang om te stjerren.
Jar Jar Binks
Yn The Clone Wars
Yn 'e tekenfilmsearje Star Wars: The Clone Wars (2008-2014 en 2020) hat Jar Jar Binks in weromkearende byrol. Syn dialooch wurdt yn dy searje foar it meastepart wer ynsprutsen troch Ahmed Best, hoewol't Phil LaMarr dat ûnder de skûlnamme B.J. Hughes die yn trije ôfleverings fan seizoen 1. Yn 'e searje is Jar Jar lid fan 'e Nabooaanske delegaasje yn 'e Galaktyske Senaat en beselskippet er út en troch syn freonen (en de haadpersoanen fan 'e searje) Anakin Skywalker, Obi-Wan Kenobi en Anakin syn padawan Ahsoka Tano by harren aventoeren.
Publike persepsje en beoardieling
Guon kritisy, lykas Joe Morgenstern fan The Wall Street Journal en Patricia J. Williams fan The Nation giene sels safier dat se Jar Jar Binks omskreaune as in rasistysk stereotype wylst er in bûtenierdsk wêzen is út in hielal dê't de Ierde hielendal net iens bestiet. Sokke ûngrûndearre oantigings fiteren de hetze tsjin Jar Jar Binks allinne mar fierder oan. Dat hie in tige negative ynfloed op Ahmed Best, de akteur dy't de rol fan Jar Jar Binks spile. Yn july 2018 makke er bekend dat er op in stuit sels serieus neiprakkesearre hie oer selsmoard.
Skûtsjesilen
Skiednis
Mar wêr't it tal fan wedstriidkommisjes woeks nei de oarloch, rûn it tal fan skûtsjes werom. It wie yn de jierren fyftich net mear goed mooglik foar in beropsskipper en hâld in skûtsje yn 'e feart. Dêrom binne der doe stiftings kaam dy't foar harren rekken in skûtsje oan it Skûtsjesilen dielnimme lieten. Sa is it hjoeddeiske SKS-kampioenskip ûntstien, mei skûtsjes dy't útkomme foar in stêd of doarp (ienige útsûndering hjirop is d' Halve Maen, oarspronklik it skûtsje fan (Philips) (Drachten).
Jan Wolkers
Wolkers hat him sels yn 't foarste plak as byldhouwer beskôge.
Hege Jedi Ried
Oare leden fan 'e Grutte Jedi Ried fan wa't de nammen bekend binne, yn Star Wars: Episode III – Revenge of the Sith (2005), dat yn 19 f.Sl.Y. spilet, binne: Stass Allie, Kit Fisto, Coleman Kcaj, Obi-Wan Kenobi, Agen Kolar en Shaak Ti. Anakin Skywalker wurdt tafoege as spesjale fertsjintwurdiger fan kânselier Palpatine, koart foar't dyselde de macht grypt, de Galaktyske Republyk ûnder fuotten hellet en dêrfoar yn it plak it Galaktysk Keizerryk oprjochtet mei himsels as autokratysk regearjend keizer. Dy steatsgreep giet mank mei de Grutte Suvering fan 'e Jedi, wêrby't hast de hiele Jedi Oarder útrûge wurdt. Fan 'e leden fan 'e Hege Jedi Ried witte inkeld Yoda en Obi-Wan Kenobi oan 'e dea te ûntkommen troch de wyk te nimmen en ûnder te dûken.
Dresden
Dresden is in stêdsdistrikt (kreisfreie Stadt) oan de rivier de Elbe. Dresden is de haadstêd fan de Dútske dielsteat Saksen.
Charlotte von Lengefeld
Wurk
Nei syn dea waard de roman fan har hân Die heimliche Heirat yn Schillers papieren fûn.
Lucy Gordon
Gordon begûn har filmkarriêre yn 2001 mei in byrol yn Perfume. Yn 2005 spile sy in haadrol yn The Russian Dolls. Yn in film dy't noch útkomme moat, Serge Gainsbourg, vie héroique spile sy de rol fan Jane Birkin. Twa dagen foar har 29e jierdei die Gordon harsels tekoart; hja hinge har op yn har appartemint yn Parys. Se skreau har testamint op 19 maaie 2009, en ferdielde dêryn har erfskip oer de Frânske filmer Almeras, har freonen, har âlden en har suster.
Leienpoel
Yn de rin fan de tiid binne de nammen lykwols wat feroare. Doe't yn 1851 de gemeente Wymbritseradiel foarme waard, gong fan It Nau de Sânige Sleat nei de Grutte Leien. Fan dêr gong de Atesleat fierder nei it easten nei It Ges. Dy ferbining foarmet de skieding tusken Toppenhuzen en Twellingea.
Richard de Kogel
Richard de Kogel hat by it sealfollybal ûnder oare spile foar de klup Florie/Vrevok út Nieuwegein, yn 2005 waard er operearre oan it skouder. Yn 2006 waard er oansteld as assistint-trener by dy klup. Earder, yn 2000, hie er al in grut súkses: hy waard doe nammentlik Nederlânsk sealkampioen.
Donald Knuth
Bibliografy
Donald E. Knuth, The art of computer programming, Volume 2: Seminumerical Algorithms, Third Edition (Reading, Massachusetts: Addison-Wesley, 1997), xiv+762pp. ISBN 0-201-89684-2
Donald E. Knuth, The art of computer programming, Volume 3: Sorting and Searching, Second Edition (Reading, Massachusetts: Addison-Wesley, 1998), xiv+780pp.+foldout. ISBN 0-201-89685-0
Mount St Bernard Abbey
Skiednis
Fan 1950 oant syn dea yn 1964 wie de sillige Cyprian Michael Iwene Tansi muonts yn de abdij. Hy waard begroeven by de abdij, mar letter waarden syn oerbliuwsels nei syn bertelân Nigearia oerbrocht, dêr't er op 22 maart 1998 troch paus Jehannes Paulus II sillich ferklearre waard. Ta oantinken fan de muonts is oan de muorre fan it tsjerkeskip in reliëf oanbrocht.
De Hoeve
De buorskippen wurde in doarp
Troch it krewearjen fan de boer en feanbaas Albert H. Kuipers krige De Hoeve yn de jierren 1870 in skoalle. Hy stjoerde mei út namme fan oare bewenners yn 'e jierren 1870 in fersyk oan de provinsje om in skoalle te stiftsjen en stelde foar dat doel in stik grûn beskikber. De gemeente wraksele ynearsten tsjin, mar om't de diken winterdeis net te gean wiene stipe de provinsje it fersyk en sa krige it doarp in skoalle. Yn 1920 fersochten ynwenners ek om in eigen herfoarme tsjerke yn it doarp. It jier dêrop waard it tsjerkje oanbestege.
De Langelille
De Langelille is in doarp yn it westen fan de gemeente Weststellingwerf, by de Tsjonger.
Skiednis
De namme wurdt al yn 1644 as De Lange Lille op in lânkaart fan Bernardus Schotanus à Sterringa neamd. Lille betsjut slop, in ferwizing nei de slappe ûndergrûn fan de dyk dêr't it doarp ûntstie. De doarpsnamme ferwiist dus nei in lange, sloppe dyk.
De Langelille ûntstie op de lofter ouwer fan De Tsjonger en hat him lâns de heaks op de rivier lizzende Tsjerkewei útwreide. Minsken út Langelille gienen earder nei tsjerke oer de Tsjerkewei. Dy eardere Swarte dyk, dy't no Tsjerkewei hjit, wie eartiids in gewoane reed. Op de dyk fan Langelille moast eartiids geregeld liem smiten wurde om de dyk stevich te hâlden.
Tsjerke
Langelille wie oant 1964 in buorskip fan Munnikebuorren en hat nea in eigen tsjerke hân. It doarp heart tsjerklik by de PKN-gemeente Skerpenseel-Munnekebuorren.
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Strjitten
Tsjerkewei, Langelillewei, Lemsterwei.
Matthias van Geuns
Libben en wurk
Van Geuns wie yn syn frije tiid silhûettist, knipkeunstner. Tusken 1781 en 1790 makke er fjouwerhûndert portretten, dy't yn in album bewarren bleaun binne. It Ryksburo foar Keunsthistoaryske Dokumintaasje jout dat syn wurksume perioade yn 1773 begûn en einige yn 1839, it jier fan syn ferstjerren.
Burg Maus
Skiednis
De bou fan it kastiel sette ûnder de namme Peterseck (ek: Thurnberg en Deuernburg) útein yn opdracht fan de Trierske aartsbiskop Bohemund II fan Saarbrücken (1354–1361). De aartsbiskippen Kuno II fan Falkenstein (1362–1388) en Werner fan Königstein (1388–1418) wurken fierder oan de foltôging. thumb|left|It kastiel mei Wellmich yn de Topographia Archiepiscopatuum Moguntinensis op in ôfbyld fan Merian (1664) It kastiel moast it besit fan Kar-Trier op de rjochter kant fan de Ryn feilich stelle en wie in warskôging oan it adres fan de hearen fan Katzenelnbogen mei harren mânske boarch Rheinfels oan de oare kant fan de Ryn. It plan fan Kar-Trier om in twadde kastiel oan de lofter Rynigge te bouwen, de 'Petersberg', waard nea útfierd.
De boarch waard nea ferneatige, mar yn de 18e iuw sette de delgong yn. Yn alle gefallen wie it kastiel sûnt 1719 al brekfallich en ûnbewenne. Yn dy tiid waard it kastiel ek al as 'Maus' oantsjut.
Bûns
Om 1990 is archeologysk ûndersyk dien op it plak fan Bûns. Dêrnei is de hichte dêr't Bûns op lei sljochte foar de oanlis fan Yndustryterrein De Himmen. Fan it doarp is no neat mear te sjen, útsein in depresje yn de ûndergrûn. Allinnich fan de Bûnzerleane is noch in stikje oer. It oarepart is ferdwûn ûnder de nijbou fan de Zadelmakerstrjitte.
Strânnôtmûs
Fretten en drinken
Strânnôtmûzen binne striktere herbivoaren as besibbe soarten nôtmûzen fan 'e Nije Wrâld, dy't wolris ynsekten beplúzje. Ynsafier bekend hâldt de strânnôtmûs him by sied en oar plantaardich fretten, lykas farske útrinners. Op syn dieet stiet benammen kwelderkrûd (Ned.: zeekraal), dat om 'e Baai fan San Francisco hinne de meast foarkommende moerasplant is.
Nute Gunray
Keppelings om utens
List of Star Wars characters
Oerstreaming
Oarsaken
Mar ek lâns de rivieren binne faker diken trochbrutsen. Ekstreme reinfal yn de boppestreamske gebieten of in soad teiwetter út de Alpen kin liede ta wetteroerlêst. Neist heechwetter kinne ek oare oarsaken ta oerstreamings liede, lykas dykfersakkingen troch lang oanhâldende drûchte. Oars as by in oerstreaming troch seewetter rint it rivierwetter yn heger lizzende gebieten nei ferrin fan tiid fansels wer fuort, mar kin wyls foar in soad skea en oerlêst soargje. Yn leger lizzende gebieten moat wetter út leechlizzende polders fuorttpompt wurde.
William Shakespeare
Libben
left|thumb|Shakespeare syn ûndersteld bertehûs.
Identiteit en Auteurkip
Healwei de njoggentjinde iuw, sa'n 230 jier nei syn dea, waard der foar it earst twifel utere oer de fraach oft Shakespeare de toanielstikken en gedichten dy't oan him taskreaun wurde, wol echt sels skreaun hie. As alternative kandidaten waarden û.o. neamd: de abbekaat, wittenskipper en filosoof sir Francis Bacon; Shakespeare syn kollega-toanielskriuwer en -dichter Christopher Marlowe; en de ealman, dichter en grutkeamerhear Edward de Vere, greve fan Oxford. Teffens binne ferskate groepsteoryen op 't aljemint brocht. Hoewol't de oergrutte mearderheid fan 'e saakkundigen it derop hâldt dat Shakespeare wol deeglik de skriuwer wie, binne troch de jierren hinne de messen hjiroer geregeld slipe.
Septometer
De septometer (symboal zm) is in lingte-ienheid, gelyk oan 0,000.000.000.000.000.000.001 meter. De namme is gearstald út de SI-ienheid foar langte, "meter", en it SI-foarheaksel septo. Om't de ynternasjonale ferzje hjirfan "zepto" is, is de ynternasjonale ôfkoarting zm. Dat is net oars foar de Fryske ôfkoarting, om't der oars betizing komme soe mei sm, de Fryske ôfkoarting foar sintimeter. In septometer is 0,001 attometer of 1.000 joktometer.
Nikita de Stylyt
Libben
Yn syn jongerein libbe Nikita der mar op los; hy troude, mar syn libben feroare dêr net om. Hy hie in soad kontakten mei ynfloedrike minsken, foar wa't er lúkse feesten organisearre. Neffens de hagiografy wied er in 'freon fan de tollenaars'. Fanút it fort makke er misbrûk fan de minsken by it ynsammeljen fan it jild foar in nij te bouwen Transfiguraasjetsjerke. Dêrby wie Nikita sa ynklauwerich, dat er sûnder genede ûnbidich grutte bedragen fan de minsken rôve, dy't er foar himsels hold. Ek makke er him skuldich oan it ûnderdrukken fan earmen en hillichskeining troch jild dat foar de tsjerke ornearre wie foar himsels te hâlden.
Dea
De keatlings binne letter werom fûn en tsjintwurdich wurde dy mei de reliken fan de hillige yn de Ferkundigingstsjerke fan it kleaster bewarre.
Michail Glinka
Libbensrin
Hy wie de soan fan in rike lâneigner (in eks-legerkaptein), en waard yn 1817 nei skoalle yn Sint-Petersburch stjoerd. Dêr krige er in jier les fan de Ierske komponist John Field, dy't him yn 1803 yn Sint-Petersburch festige hie. Boppedat learde er fioelespyljen en myzykteory. It wie syn heite winsk dat er yn tsjinst gie fan it ministearje fan Kommunikaasje. Hy wurke dêr fan 1824 oant 1828.
Sykloan (betsjuttingsside)
"Sykloan" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Johan te Slaa
Te Slaa hat meast lytse rollen hân, sa as dy fan boer yn Floris en Q & Q. Ien fan mar in pear haadrollen hie er yn de telefyzjerige De Glazen Stad, dêr't er de âlde túnder Job Stein yn spile. Dy rige wie basearre op de roman fan P.J. Risseeuw.
Herjuwsmastate
Skiednis
thumb|left|250px|Ofgraving fan de Burmaniaterp Herjuwsma stiet as aadlik hûs op de kaart fan Sibrandus Leo (1579) oanjûn, mar ek op dy fan Winsemius (1622) en Schotanus (1664).
Sjoerd Zeldenthuis
Sjoerd Zeldenthuis (De Jouwer, 18 july 1909 - Snits, 10 april 1984) wie in koartebaanrider.
Fryske jellen
thumb|De Fryske jellen, sa't dy op it eardere stedhûs fan Warkum te sjen is (kopy). De Fryske jellen is in lingtemjitte dy't foar Fryslân fan 1504 oant 1820 de standert foar in jellen wie. De Fryske Jellen wie 0,709m. De Fryske jellen koe opdield wurde yn heale jellens en fearns (fearnjellens). De mjitte koe lykwols net opdield wurde yn Tommen.
Marrewyk
De namme Marrewyk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Meerwijk.
Wapenkeamer yn it Kremlyn
Skiednis fan it museum
De yn Moskou makke saken wiene lykwols net om se sjen te litten oan it publyk. Earst ûnder it regear fan Aleksander I kaam der yn it kremlyn in apart gebou foar de opslach en ekposysje fan de ynventaris fan it arsenaal. Dat wie in neoklassisistysk paleiseftich bouwurk tichteby de Trijefâldichheidstoer, dat neffens in ûntwerp van Ivan Jegotov yn de jierren 1806-1812 boud waard. Mei de ynfaazje fan Napoleon waarden de weardefolle saken nei Nizjni Novgorod oerbrocht; yn 1814 krigen se wer in plak werom yn it nije gebou.
Twadde ferdjipping
Yn de tredde en fjirde seal wurde benammen histoaryske wapens en militêre útrissings útstald. Yn de tredde hal wurdt bygelyks in libbensgrut model fan in ridder op it hynder yn in parade-útrissing tentoansteld. In grut diel foarmje de bútmakke wapens en útrissings fan oare lannen. Dêrûnder ek in samling fan in tal persoanlike besittings fan Sweedske kening Karel XII, dy't by de Slach by Poltava bút makke is. Yn de fjirde hal binne 13e oant 17e iuwske wapens, helmen, skylden en pânsers útstald út de russyske foarstendommen.
Earste ferdjipping
Yn seal acht lizze saken dy't makke binne foar de seremoniele hynste- en ruterútrissing foar it hôf. Yn de lêste seal steane orizjinele koetsen út de 17e en 18e iuw.
Feike fan Yntema
Hy wie yn it earstoan abbekaat by it Hof en letter boargemaster fan Warkum. Feike wie lid, de herfoarming tadien, fan it Ferbûn fan Eallju. Letter wykte er út nei Emden en tsjinne as wettergeus ûnder Joast fan Schouwenburch en Lumey. Yn East-Fryslân wie er yn tsjinst fan Edzard II en Johan. Letter gie er nei Ljouwert en skreau ferskate boeken. Hy wie de heit fan Hero fan Yntema.
Dirk Zeper
Yn Ljouwert is de Dirk Zeperstrjitte nei him ferneamd.
Willem Barentsz (skip út 2019)
Op 14 septimber 2022 makke rederij Doeksen bekend de Willem Barentsz foar earst út de haadtsjinstregeling te heljen fanwege de hege prizen fan it saneamde miljeufreonlike brânstof LNG dêr't de Willem Barentsz op fart. . Op 20 oktober datselde jier makke de rederij bekend dat de prizen foar de boatkaartsjes yn 2023 ferhege wurde om de djoere brânstof betelje te kinnen. .
Kollaboraasje
Foarmen fan kollaboraasje
Ferskate foarmen fan kollaboraasje wurde ûnderskieden; guon foarmen wurde slimmer fûn as oare. De grins tusken in aktive en passive opstelling wie net altyd dúdlik, en somtiden wie it ek min út te hâlden om net te kollaborearjen. Twongen waard men faak, en somtiden betsjutte dat dien krije of fêstsetten wurde at men wegere. As kollaboraasje waard beskôge:
Nederlân yn en nei de Twadde Wrâldkriich
Yn totaal binne 6806 Nederlanners feroardiele omdat hja yn it Dútske leger tsjinne hiene. Dan binne der noch 3283 persoanen feroardiele út reden fan helpferliening oan de fijân, en 1344 persoanen fanwegen ferried. Yn totaal binne der 140 deafonnissen útsprutsen.
Tsjettellapper
Yndertiid wiene soksoarte saken meast fan koper. Fersliten plakken koene oplape wurde middels it soldearjen, mei tin, fan in 'lape' metaal oer it swakke plak hinne. Koperen tsjettels hiene oan de binnenkant in koperlaagje dat foarkaam dat it iten kontakt krige mei it koper. Dy tinlaach koe de tsjettellapper ek reparearje.
Tiger (skip út 2002)
Tiger
Yn de moannen nei de oankomst yn Nederlân waard it skip yn eigen behear fan rederij Doeksen folslein ferboud. De âlde motoaren waarden ferfongen troch twa 16V MTU M61 motoaren fan elk 2000 kW (2720 pk). It skip is opnij spuite, yn de hússtyl fan Doeksen: in blauwe ûnderkant, trije blauwe streken diagonaal achterop, in seehûn foar it stjoerhûs. Boppedat binne de ruten fergrutte om mear ljocht troch te litten. Op 28 maart 2008 is it skip doopt troch steatssekretaris Tineke Huizinga. Op 17 april begûnen de proeffearten, wêrnei't de Tiger op 25 april de earste kear mei passazjiers fear. Dit wie in ôffeart nei Flylân, om't it oanlisplak op Skylge noch net geskikt wie foar de Tiger. In pear wike letter hat de Tiger ek de tsjinst nei Skylge oernaam fan de Koegelwieck.
Kleaster Ihlow
It kleaster wie fan deselde oarder as Klaarkamp yn Rinsumageast (earder Ringesheim) by de feangebieten fan Moarrewâld (moarre=moar, fean of sompe). Kleaster Ihlow waard dan ek stifte nei in fersyk fan muontsen oan de abt fan Klaarkamp, mar dy liet it oer oan de abt fan Aduard. It kleaster hat fan grutte betsjutting west foar de feanterij yn dy kontreien.
Pastorijegoed
Pastorijegoed is it oan in tsjerke skonken goed (lannen en wenning of pleats), dêr't de opbringsten fan foar it libbensûnderhâld fan de pastoar bedoeld wiene.
Sitfollybal
Earste klasse
Yn it seizoen 2010-2011 is der gjin earste klasse sitfollybal.
Tornado
Tornado's komme relatyf faak foar yn it sintrale diel fan de Feriene Steaten, gemiddeld sa'n tûzen yn it jier. De measte binne net sterk, mar sommige wol. It gebiet dat wol Tornado Alley neamd wurdt, fan midden-Texas oant it easten fan Nebraska en Iowa hat der it measte mei te krijen, benammen yn de moannen april, maaie en juny.
Minsken dy't meastal foar de kick om tornado's en/of swiere tongerbuoien sykje wurde tornadojagers of stormchasers (meast yn de Feriene Steaten) neamd. Guon tornadojagers binne wittenskippers dy't mjittings dwaan wolle fan temperatuer, druk en loftfochtichheid yn de direkte omjouwing fan in tornado, en de tornado mei in radar scanne. Hjirmei hoopje se it ûntstean fan tornado's, dêr't noch in soad ûndúdlik oer is, better te begripen.
Tornado's yn Nederlân
Yn Nederlân komme sa no en dan ek tornado's foar, mar faak binne it swakke tornado's, dy't meastal windhoazen neamd wurde. In inkele kear berikt ek yn Nederlân in wynhoas de krêft fan in sterke (Amerikaanske) tornado, lykas op:
Nikitski-kleaster (Pereslavl-Zalesski)
20e iuw
Sûnt desimber 1993 funksjonearret it kompleks wer as in otterdoks kleaster en libbet der in mienskip fan muontsen. In grutskalige restauraasje en werynrjochting fan it gebiet folge ûnder lieding fan de abt fan it kleaster. Yn 2013 waarden ek de katedraal restaurearre en in begjin makke oan it oanbringen fan fresko's en de weropbou fan de ikonostase.
Bynammen yn de sport
Bynammen kamen eartiids yn Fryslân in soad foar. Yn de sport wurde se noch wol brûkt:
Puntpeal
thumb|Puntpeal 13, Fryske kant
Het Volk
Fia de krantewebside fan de Keninklike Bibleteek binne de jiergongen 1910-1920 frij troch te sjen.
1126
Ferstoarn
1120'erne
Tuskenbeiden wâld
Tuskenbeiden wâld is wâld dat groeit yn 'e tuskenbeiden sône, tusken de tropen en de taiga yn. It is it op ien nei grutste wâldbiotoop op 'e Ierde, dat sa'n 25% fan alle boskgebiet op 'e wrâld beslacht en dêrmei inkeld ûnderdocht foar boreaal wâld (yn 'e taiga), dat sa'n 33% beslacht. Tuskenbeiden wâlden komme foar op sawol it noardlik as it súdlik healrûn, fan likernôch 25° oant 50° noarder- en suderbreedte. Sokke wâlden wuolje har sadwaande as twa bannen om 'e Ierde hinne, krekt sa't boreaal wâld en tropysk wâld dat ek dogge. Der besteane ferskate typen tuskenbeiden wâld.
Oseanografy
Oseanografy is ûnderferdield yn de marine biology (it libben yn de oseanen), en de marine gemy en geogemy (de stúdzje fan de omrin fan koalstof en oare gemyske komponinten yn it seewetter) en de fysyske oseanografy.
P.F. Thomése
Libben en wurk
Thomése publisearet syn earste literêre ferhaal yn 1986 yn it literêr tydskrift De Revisor. Dat ferhaal sit ek yn syn debút yn boekfoarm, de ferhalenbondel Zuidland ú 1990. Yn 1991 en 2003 kriget er literêre prizen en septimber 2007 ferskynde syn Vladiwostok! oer it "politike bedriuw" yn De Haach, de media en oare falkûlen. Vladiwostok! waard neamd foar de Gouden Uil 2008. In jier letter waard de bondel ''Nergensman. Autobiografieën nomineare foar de Gouden Uil 2009; en yn 2011 folget de nominaasje foar de AKO-literatuerpriis fan DE weldoener''.
Kingmastate
De stins, dy't earst oantsjutten waard as Kinghum, wie yn dizze tiid in saneamde rjochtfierende state yn it Aester Fiarndel fan Frjentsjerteradiel. Kinghum wie oer de dyk ferbûn mei Frjentsjer troch in brêge (Kingmatille), oer de trekfeart fan Harns nei Ljouwert, mei Winsum.
Nikolski-kleaster (Pereslavl-Zalesski)
It Nikolski-kleaster (Russysk: Никольский монастырь; Sint-Nikolaaskleaster) yn Pereslavl-Zalesski is in nonnekleaster fan it bisdom Pereslavl fan de Russysk-Otterdokse Tsjerke.
Weriepening
Op de feestdei fan Serfim fan Sarov besocht patriarch Aleksi II it kleaster nochris. Op 12 juny 2009 waard it Korsun Krús werom brocht nei it kleaster.
Nijeholtwâlde
Strjitten
Hearrenfeansterwei, Heirwei, Koaiwei, Untginningswei, Scheenewei, Stêdbuorren, Weerdyk.
Din Djarin
Yn seizoen 1 fan The Mandalorian
De hiele boel sit de Mandaloriaan dochs net lekker en dat wurdt wat langer wat minder. Uteinlik jout er ta oan 'e rop fan syn gewisse en keart er werom nei it haadkertier fan 'e Kliïnt om it Bern te rêden. Underweis werom nei de Razor Crest rinne hy en it Bern yn in mûklaach fan Greef Karga en oare leden it Preemjejagersgilde, mar it slagget de Mandaloriaan om mei it Bern fan Nevarro te ûntkommen as oare Mandalorianen fan syn stamme him te help komme. Neitiid moat er mei it Bern ûnderdûke foar de preemjejagers dy't efter harren oan sitte. Om itende te bliuwen nimt de Mandaloriaan as hierling ferskate riskante putsjes oan. Sa beskermet er yn Chapter 4: Sanctuary in Sorgan-doarp tsjin plonderders, fangt er yn Chapter 5: The Gunslinger de hiermoardneresse Fennec Shand op 'e planeet Tatooine, en nimt er yn Chapter 6: The Prisoner diel oan in finzenisútbraak mei in kloft hierlingen û.l.f. Migs Mayfeld. Dyselde en de Mandaloriaan kinne net mei-inoar en Mayfeld besiket de Mandaloriaan te ferrieden. Dy is him lykwols te fluch ôf, mei as gefolch dat Mayfeld troch de autoriteiten fan 'e Nije Republyk arrestearre en finzen set wurdt.
Piper Comanche
De Piper Comanche is in type priveefleantúch dat yn 1956 syn earste flecht makke en yn 1958 yn produksje nommen waard.
Ekely
Munch stoar yn it hûs op 23 jannewaris 1944. Dêrnei kaam Ekely yn 1946 oan de gemeente Oslo. It is no in útstallingsromte.
Brief oan de Laodikers
It Brief oan de Laodikers, ek wol koartwei Laodikers neamd, is in mooglik ferlern gien brief fan 'e apostel Paulus oan 'e kristlike gemeente yn it stedsje Laodikéa (of Laodiséa), yn it súdwesten fan Lyts-Aazje. It bestean fan dit brief wurdt nei ferwiisd yn it nijtestamintyske Brief oan de Kolossers 4:16: "As dit brief by jimme foarlêzen is, moatte jimme derfoar soargje dat it ek yn 'e gemeente fan Laodikéa foarlêzen wurdt. En jimme moatte dat [brief] út Laodikéa lêze."
It is bekend dat der yn 'e Aldheid ferskate teksten bestien hawwe wêrfan't beweard waard dat se it missend brief oan Laodikéa wiene, mar dy binne letter suver allegear ferlern gien, en boppedat, sawol doe as tsjintwurdich waarden se oer it algemien beskôge as ferfalskings wêrmei't men besocht it probleem fan in weiwurden dokumint op te lossen. Allinne it Latynsktalige "Brief oan de Laodikers" is (as ûnderdiel fan 'e Codex Fuldensis) oant hjoed de dei ta bewarre bleaun, mar dat is eins in koarte gearstalling fan fersen út oare brieven fan Paulus, benammentlik út Filippiërs, en wurdt sadwaande beskôge as in wol hiel kneukelhouwerige ferfalsking.
Anne de Vries
Anne de Vries (Assen, 22 maaie 1904 – Zeist, 29 novimber 1964) wie in Nederlânsk ûnderwizer en skriuwer. Hy waard foarlal bekend troch twa streekromans oer de Drintske jonge Bartje (1935).
Orkaan
Untwikkeling
Orkanen kinne ûntstean yn 'e tropen en subtropen (oant likernôch de 35ste breedtegraad), fral yn 'e yntertropyske konverginsjesône, mar net te ticht oan de evender, mei't dêr it Corioliseffekt te swak is. In orkaan is per definysje in tropyske depresje, dy't al neigeraden syn krêft in tropyske stoarm wurde kin of in orkaan, tyfoan of sykloan. In stoarm sûnder tropyske skaaimerken, dy't boppe de orkaandrompel komt, wurdt yn wittenskiplike termen gjin orkaan neamd, mar in (ekstra-tropyske) stoarm mei orkaankrêft. Alle tropyske depresjes, dus ek orkanen, foldogge oan trije skaaimerken: Orkanen wurde neffens de skaal fan Saffir-Simpson nei sterkte klassifisearre yn fiif kategoryen, wêrby't orkanen fan 'e earste kategory relatyf licht binne, wylst orkanen fan 'e fyfde kategory tige swier binne.
Willem de Vlamingh
Libben
''1697 den 4 February is hier aangecomen het schip de Geelvinck van Amsterdam, den commanderent schipper Willem de Vlamingh van Vlielandt; adsistent Joan van Bremen van Coppenhagen; opperstierman Michiel Blom van Bremen. De hoecker de Nijptangh; schipper Gerrit Collaert van Amsterdam; adsistent Theodorus Heermans van ditto; d'opperstierman Gerrit Gerritsz van Bremen. 't Galjoot 't Weseltje, gezaghebber Cornelis de Vlamingh van Vlielandt; stierman Coert Gerritsz van Bremen. En van hier gezeylt met ons vloot den 12 dito voorts het Zuytlandt te ondersoecken en gedestineert voor Batavia.''
Swarte Dea
Oarsprong
Wrâldwiid wurdt it oantal deaden op 75 miljoen rûsd, wêrfan tusken de 25 en 50 miljoen yn Europa. De útbrek fan de Swarte Dea yn de 14e iuw hie in dramatysk effekt op de Europeeske befolking en ûntwrichte de maatskippij. De Swarte Dea brocht de katolike tsjerke in seriuwze klap ta omdat in soad minsken tochten dat de sykte in straf fan God wie. Omdat nimmen wist wêr't de Swarte Dea weikaam, krigen minderheden de skuld. Dy soenen wetterboarnen fergiftige hawwe of op in oare wize besmetting feroarsaakje. Dizze gedachte late ta ferfolging fan Joaden, bidlers en minsken mei lepra. De deistige striid om it bestean soarge foar in morbide stimming yn grutte parten fan Europa dêr't minsken keazen foar in 'libben by de dei'. Dit wurdt yllustrearre yn Giovanni Boccaccio's Decamerone út 1353, wêryn tsien misken op de flecht foar de Swarte Dea elkoar ferhalen fertelle.
Kies
In kies (meartal: kiezzen) is in soarte fan grutte, ôfplatte tosk, dy't by minsken en in soad bisten oan 'e sydkanten yn 'e mûle stiet, fierder nei efteren as de 'echte' tosken. De skieding tusken de 'echte' of 'gewoane' tosken en de kiezzen wurdt foarme troch de hoektosken.
Oandwanings
Kiezzen binne gefoelich foar waarmte, kjeld en skansearrings. As men yn in kies kariës (yn 'e folksmûle: in gatsje) hat, fielt men dat fia de pinereseptoaren.
Nicolaas Mensma
Klaas Algers (Nicolaas) Mensma (Ljouwert, 1636 - dêre, 1698) wie in Ljouwerter sulversmid.
Kodiak (eilân)
Geografy
Kodiak is in eilân dat diel útmakket fan 'e gruttere Kodiakarsjipel, dy't foar de kust fan Súdwest-Alaska yn 'e Golf fan Alaska leit. It is it grutste eilân fan dy arsjipel, it op ien nei grutste eilân fan 'e Feriene Steaten en it op tachtich nei grutste eilân fan 'e wrâld. Kodiak wurdt fan it fêstelân fan Alaska skaat troch in likernôch 50 km brede seestrjitte, de Shelikofstrjitte. It eilân hat in oerflak fan 9.311,2 km², wêrmei't it justjes grutter is as Syprus. It mjit 160 km fan súdwest nei noardeast en fariëarret yn breedte fan 16 oant 97 km fan súdeast nei noardwest.
Ekonomy
De ekonomy fan Kodiak rêst benammen op 'e fiskerij fan Pasifyske salm, Pasifyske heilbot en krab. Benammen de rivier de Karluk is ferneamd om 'e salmrin. Behalven oan fiskerij wurdt op Kodiak ek dien oan houtkap, feehâlderij, ferwurking fan itenswaren (meast it ynblikjen fan salm) en kopermynbou. Ek de toeristyske sektor is wichtich; de toeristen dy't op it eilân komme, binne dêr benammen om te jeien of te angelfiskjen. Sûnt 1968 ûnderhâldt de Universiteit fan Alaska Anchorage (UAA) in njonkenkampus op Kodiak, dy't 3,2 km noardwestlik fan 'e stêd Kodiak leit.
Danilov-kleaster fan de Hillige Trije-ienheid (Pereslavl-Zalesski)
Skiednis
Yn 1995 folge de weromjefte fan it kleaster oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke. Sûnt binne de ferfallen gebouwen wer restaurearre en is it grûngebiet fan it kleaster wer opkreazge.
Jeppemastate (Westernijtsjerk)
Op de kaarten fan 1579 (Ieppam), 1622 en 1664 waard Jeppema as aadlike state al oanjûn. Stellingwerf tekene yn 1722 in út meardere ûnderdielen gearstald hûs. Links op de tekening sil it âldste gedielte wêze mei in trepgevel. De ienfâldige doar ûnder, docht tinken oan in stinskeldertagong. It fierdere wenhûs is troch skyldakken dekt en hat in middengedielte mei noch ier 17e-iuwske finsters. It eftergedielte liket jonger, mooglik is it measte linkse paviljoen op grûn fan symmetry byboud. It poartegebou oer de grêft is dan al ferdwûn en ferfongen troch in izeren stek mei op de peallen twa lizzende liuwen. Mooglik binne dat de liuwen, dy't no noch op de pleats Grut Sminia bewarre wurde. As bouhear fan it wengebou soe Binnert fan Heringa yn de beneaming komme. Yn de atlas fan 1718 is it hûs oanjûn op in omgrêfte persiel benoardeasten de tsjerke. Yn 1832 wie it omgrêfte stee útwreide mei in persiel benoardwesten de tsjerke. Yn beide jierren leinen bûten de grêft noch tunen en leanen.
Sulversmeikeunst
De sulversmeikeunst is it ambacht om sulveren foarwerpen te meitsjen, it hat yn Fryslân op in heech peil stien.
De terpen leveren foarwerpen (riembeslach, mantelspangen) op, dy't op grutte betûftens wize en soms te datearjen binne (ynfloed fan Kentske sulversmeikeunst), gouden spang fan Hegebeintum, skat fan Wiuwert, fibula fan Winaam, allegear út ± 650). Ut de Midsiuwen is der net folle (beslach drinkhoarn Sint Antoniusgilde út Starum, 1397, hostydoaske fan Jorwert, 15e iuw, beide sûnder merken). Sulversmeigilden komme der tusken 1450-1500.
Yn de 17e iuw berikt de sulversmeikeunst yn Nederlân in hichtepunt. De kwaliteit fan in Paulus en Adam van Vianen of Johannes Lutma wurdt hjir net berikt (driuwwurk mei kwabornamint en minsklike figueren). Harren ynfloed is lykwols te fernimmen by Hans Christiaans (1632) en Rintie Jans (Poptaskat, 1671). Omtrint 1660 fine wy neist de minsklike figuer de fersiering mei blommen en blêden (Pieter Faber en Nicolaas Mensma, 1670). Tige fraai is it wurk fan de Boalsterter Claes Baerdt. De Ljouwerter Johannes van der Lely lit foaral de Loadewyk-XIV-styl sjen (stilearre blom- en blêdornamint op granulearre ûndergrûn). Hy oefene ynfloed út op tiid- en stêdgenoaten as Andele Andeles, de Elgersma's, Gabinus van der Lely, Ate Scheverstein en Thomas Wieland, en op de Boalserter Egbert Teeklenburg. De Loadewyk XV en XVI-styl fine wy goed fertsjintwurdige by Pieter Meeter en Lucas Oling.
Kastiel Almeare
De plannen foar it bouwen fan it kastiel binne út 1999; de earste paal waard op 15 septimber 2000 slein. De kosten fan it kastiel waarden yn it earstoan rûsd op 60 miljoen gûne, letter ferhege nei ƒ 120 miljoen. Troch finansjele problemen waard it bouprojekt yn 2002 stillein. Yn 2005 waard it projekt opkocht troch it dêrfoar oprjochte bedriuw Gravin (eigeners: J. van der Graaf en it bedriuw Vink). Njonken in hotel en in troulokaasje yn it kastiel wol Gravin ek huzebou op it terrein. Om it lêste mooglik te meitsjen is lykwols in wiziging fan it bestimmingsplan nedich. Yn 2008 besleat it gemeentebestjoer fan Almeare net yn te stimmen mei in foarstel dêrfoar.
Zytse Sieuwert Feddema
Zytse Sieuwert Feddema (Ljouwert, 19 desimber 1863 - dêre 20 jannewaris 1949) wie in arsjitekt út Ljouwert. Hy wie in soan fan in Ljouwerter timmerman dy't him en syn broer Hero it earste ûnderrjocht joech. Feddema learde fierder yn Amsterdam en Antwerpen en kaam yn 1883 werom yn Ljouwert. Hy stie bekend as fernijingsarsjitekt, dy't yn ferskate neostilen boude en letter ek wurk levere mei Jugendstil skaaimerken. It yn 1906 yn Ljouwert boude pakhús Hartelust oan de Romkesleane is troch him ûntwurpen.
Lenaert Danckerts
Lenaert Danckerts (Danzo) († Ljouwert, nei 1598) wie in sulversmid.
Solikamsk
Skiednis
Solikamsk waard foar it earst yn 1430 neamd, doe't op it plak grutte sâltôfsettings oan de igge fan de Usolka-rivier ûntdutsen waarden. De namme fan de stêd is ôflaat fan it russyske wurd "соль", dat sâlt betsjut, en "Кама" (de Kama-rivier, dy't troch de stêd rint).
Trije-ienheidskatedraal (Solikamsk)
De Trije-ienheidskatedraal (Russysk: Троицкий собор; Troitski sobor) is in wichtich monumint fan tsjerke-arsjitektuer út it ein fan de 17e iuw yn de Russyske stêd Solikamsk yn de Oeral.
Skiednis
De katedraal waard yn de jierren 1684-1697 boud yn in tiid dat de stêd in tiidrek fan ekonomyske bloei meimakke. De katedraal ferfong eartiids in houten tsjerke en de bou der fan sette yn 1684 útein, mar al gau wie it jild op en moast de stêd in berop op de skatkist fan it lân dwaan. In dekreet fan de soeverein út 1688 kende 200 rûbel út de lokale dûane- en hoarekaynkomsten ta, itjinge betocht waard mei in dûbelkoppige earn oan de súdlike muorre fan de tsjerke en letter in kroan yn it mitselwurk ûnder de kroanlist oan de westlike kant. Yn 1690 waard de kapel fan Jehannes de Doper ynwijd, yn 1683 folge de kapel fan Sint-Nikolaas en yn 1697 it haadalter ta eare fan de Hillige Trije-ienheid. De stedsbrannen fan 1711, 1741 en 1743 besoarge de katedraal ek skea, mar jimmeroan folge de weropbou.
De op in heuvel steande katedraal makket diel út fan in grutter tal tsjerklike gebouwen: in achthoekige klokketoer op in fjouwerkante basis dêr't kantoaren yn ûnderbrocht binne, in Ferrizenis-Bertetsjerke en wat mear de heuvel del de Katedraal fan de Krúsferheffing.
The Howdy Boys
The Howdy Boys is in Fryske Americanaband oprjochte yn 2011.
Nijetrine
It doarp hat  ynwenners.
Gea
Oan it ein fan de yn 1748 groeven Jonkersfeart leit in slûs om trije ferskillende wetternivo's te passearen. De slûs waard yn 1775 oanlein en yn 1927 fernijd en is hjoeddedei in ryksmonumint. .
Kaugom
Kaugombal
In kaugombal is in kaugom yn rûne foarm, dy't meast ferkocht wurdt yn in kaugombalautomaat. Kaugomballen binne der yn in soad formaten; de gruttere kaugomballen binne meast fan binnen hol. Dêr't de binnenkant wyt fan kleur is, is de bûtekant mei in felle kleur fan sûker makke.
Sistersjinzers
Skiednis
De oanlieding ta it stichtsjen fan de nije kleasteroarder wie de ferflakking yn de neifolging fan de Regel fan Benediktus yn de Frânske benediktinekleasters, benammen yn de Abdij fan Cluny. Nei de Latynske namme foar Citeaux - Cistercium - waarden dizze kleasterlingen sistersjinzers neamd, de Saint ordre de Cîteaux ('Hillige oarder fan Citeaux').
Saint John's (Antigûa en Barbûda)
It fleanfjild fan Saint John's leit 8 km noardeastlik fan de stêd en hjit V.C.Bird Airport.
Brendan Behan
thumb|250px|Brendan Behan yn New York (1960) Brendan Behan (Dublin, 9 febrewaris 1923 – dêre, 20 maart 1964) wie in Iersk dichter, skriuwer fan koarte ferhalen, romans en toanielstikken. Hy skreau yn it Iersk-Gaelysk en yn it Ingelsk. Hy wurdt beskôge as ien fan de Ierske toanielskriuwer mei it measte súkses fan de 20e iuw. Hy wie ek in Iersk republikein en frijwilliger yn it Iersk Republikeinsk Leger (IRA).
Rintsje Piters Sybesma
Libben
Yn 1933 rjochte Sybesma tegearre mei J.M. van der Goot it Frysk Fassisten Front op. Dizze politike beweging gie yn 1934 wierskynlik op yn de NSB. Yn maart fan 1933 melde hy him al oan as lid fan de Nasjonaal-Sosjalistyske Beweging fan Mussert. Yn 1940 waard hy lid fan de NSNAP. Hy sleat him letter oan by de Nederlânske SS en yn 1944 waard hy lid fan de Lânwacht.