cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bonifatius
Legaat
As legaat fan de Paus stifte er yn Beieren yn 739 bisdommen yn Salzburch, Regensburch, Freising en Passau. Fierder nei it noarden makke er yn 742 Búraburch, Wúrzburch en Erfurt ta bisdommen. Yn 742 of 744 waard troch syn folgeling Stormi, mei stipe fan Bonifatius, it Benediktynske kleaster Fulda stifte. Op 1 maaie 748 waard Bonifatius troch paus Zacharias Mainz tawiisd as sit. Mooglik wie yn 751 Bonifatius dejinge dy't Pippyn de Koarte ta kening oer de Franken kroande.
Spoar fan Swol nei Ljouwert
Stasjons en gebouwen
thumb|right|261px|ICM treinstel 4218, ûnderweis fan Utert Sintraal nei Ljouwert by Wolvegea op 11 maaie 2008 Oan it spoar lizze hjoed-de-dei 9 stasjons: (kursyf: earder stasjon)
Skiednis
Yn juny 2010 waard troch de Twadde Keamer besletten dat de treinen tusken Swol en Ljouwert faker ride sille.
Iepenbiere wei
In iepenbiere wei is in wei dy't eltsenien altyd brûke mei. Sokke wegen wurde yn Nederlân beheard troch de ûnderskate oerheden, te witten it Ryk, de provinsje, de gemeente of it wetterskip. In iepenbiere wei kin ek yn behear wêze by in partikulier of in bedriuw, sa't bygelyks it gefal is mei de Westerskeldetunnel. Dat is in iepenbiere wei, dy't lykwols beheard wurdt troch de NV Westerscheldetunnel. Fierders is it ek mooglik dat de eigner fan in eigen wei dêrop frije tagong jout, sa't faak dien wurdt mei paden troch bosken. Yn sa'n gefal sprekt men fan 'wegen mei in iepenbier karakter'.
Sylvain Arend
Tegearre mei Georges Roland ûnduts er de heldere komeet C/1956 R1 (Arend-Roland). Hy wie ek de mei-ûntdekker fan de periodike kometen 49P/Arend-Rigaux, 50P/Arend, Nova Scuti 1952 en in tal planetoïden, bygelyks de Amor-planetoïde (1916) Boreas en de Trojaan (1583) Antilochus. Teffens ûntduts er de planetoïde (1652) Hergé dy't nei tekener fan De avonturen van Kuifje ferneamd waard. De planetoïde (1563) Noël is nei syn soan Emanuel Arend neamd.
Brussel
Lizzing
[[Ofbyld:Brussels Hoofdstedelijk GewestGemeenten.png|thumb|270px|left|Gemeenten yn it gewest Brussel-Haadstêd.
12 Saint-Gilles/Sint-Gillis
14 Saint-Josse-ten-Noode/Sint-Joost-ten-Node
3 Ixelles/Elsene (yn twaen dield)
Iten en útgean
Brussel hat, lykas in soad oare Belgyske stêden, in warber útgeanslibben. In soad útgeansgelegenheden lizze ferspraat oer de stêd hinne, dochs yn it sintrum binne benammen it gebiet om de Beurs en it Place Saint Géry/Sint-Goriksplein hinne bekend as útgeansbuert.
Seepappegaai
Fersprieding
De seepappegaai briedt yn koloanjes oan de Atlantyske kusten, de eastkust fan Noard-Amearika, op Yslân en op de Jeropeeske Atlantyske kust. Bûten de briedtiid swalkje se op de see om wêrby't se wol fierder nei it suden sakje.
Transkaukaazje
Politike sitewaasje
Fierder súdlik rôp yn 1991 ek Nagorno-Karabach de ûnôfhinklikheid út. Dat wie earder in etnysk Armeenske eksklave mei beheind selsbestjoer yn westlik Azerbeidzjan, mar Armeenje en Azerbeidzjan wiene dêr al oer yn oarloch rekke noch foar't de Sovjet-Uny goed en wol útinoar fallen wie. Nei 1991 feroveren de Armenen net inkeld Nagorno-Karabach, mar ek it diel fan Azerbeidzjan dat de eksklave fan it Armeenske memmelân skate. Dat gebiet wurdt noch altyd troch Armeenje beset holden. Nagorno-Karabach sels hâldt út dat it in ûnôfhinklike steat is, mar wurdt troch gjin inkeld oar lân as sadanich erkend.
Skotsk-Gaelysk
Taalbesibskip
It Skotsk-Gaelysk is nau besibbe oan it Iersk, de oarspronklike taal fan Ierlân, en it Manksk, de taal fan it eilân Man, yn 'e Ierske See. Sawol it Skotsk-Gaelysk, it moderne Iersk as it Manksk hawwe har ûntjûn út it Midiersk, en stamje dus ôf fan it Aldiersk. Mei-inoar foarmje dizze trije talen de Gaelyske kloft fan 'e Keltyske talen. In minder nauwe sibskip hat it Skotsk-Gaelysk mei de oare trije noch libbene Keltyske talen, it Welsk, it Bretonsk en it Kornysk, dy't mei-inoar de Brytoanyske taalgroep foarmje. De Keltyske talen meitsje sels wer diel út fan 'e grutte Yndo-Jeropeeske supertaalfamylje, dêr't û.m. ek de Germaanske, Romaanske, Slavyske en Yndo-Iraanske talen ta hearre, en sa is it Skotsk-Gaelysk dus yn 'e fierte ek besibbe oan it Frysk.
Taalstatus
Om't der gjin Skotsk-Gaelysksprekkers mear binne dy't it Ingelsk net machtich binne, hat it Britsk Heechgerjochtshôf yn 1982 de útspraak dien dat Skotsk-Gaelysktaligen yn Skotlân har eigen taal net yn 'e rjochtseal brûke meie. Under in regeling dy't yn 2009 sletten waard tusken de Skotske en Britske regearings en de Jeropeeske Uny, mei it Skotsk-Gaelysk sûnt formeel brûkt wurde yn kontakten tusken it Skotske regear en Jeropeeske ynstellings. Dêrmei is it Skotsk-Gaelysk lykwols gjin offisjele Jeropeeske taal wurden. Sûnt de 1990-er jierren is men yn 'e Heechlannen en op 'e Hebriden dwaande mei it stadichoan ferfangen fan ientalich Ingelske plaknammebuorden en oare beweiwizering troch twatalich Ingelsk/Skotsk-Gaelyske.
Alfabet
It alfabet fan it Skotsk-Gaelysk omfettet mar 18 letters: De j, k, q, v, w, x, y en z ûntbrekke dus. Yn 'e âldste staveringsfoarm kaam de h likemin foar, mei't dy letter grutdiels de funksje hat om fersêfting fan konsonanten oan te jaan. Yn it ferline waard dan gewoan in punt boppe de fersêfte konsonant setten, mar dy gewoante is yn ûnbrûk rekke, krekt as de oarspronklike nammen fan 'e letters fan it alfabet, dy't yn it ferline allegear nei soarten beammen neamd waarden.
Stavering
Histoarysk sjoen giet de hjoeddeiske stavering fan it Skotsk-Gaelysk werom op 'e oersetting fan it Nije Testamint, dy't datearret út 1767. Hoewol't skreaun Skotsk-Gaelysk en skreaun Iersk noch altyd gâns opinoar lykje, is der troch de Ierske staveringsherfoarming dy't ûnder de Twadde Wrâldoarloch trochfierd waard, ferwidering tusken de beide talen ûntstien, dy't noch grutter wurden is troch in twadde staveringsherfoarming yn 1957, wêrby't guon stomme letters út it skreaune Iersk eliminearre waarden dy't it Skotsk-Gaelysk noch altyd brûkt. Yn 1981 joech de Scottish Examination Board in stikmannich advizen oer de stavering fan it Skotsk-Gaelysk, dy't sûnt troch it grutste part fan 'e taalmienskip oernommen binne, hoewol't guon wittenskippers har der noch altyd tsjin oankantsje.
De Fontein (Drachten)
Beskriuwing
De tsjerke waard boud nei in ûntwerp fan architekteburo J. Bosma en soan. Hy waard op 11 augustus 1965 offisjeel iepene. It oargel (1965) waard makke troch Pels en yn 2007 fannijs opmakke troch de Bruorren Reil. Keunstner Berend Hendriks (1918-1997) makke de kânselfersiering en ek it ûnwerp fan it bakstiennen mozayk oan de eastgevel, dat basearre is op Jehannes 4: 13-14 Jezus jout libbend wettter, dat ta in fontyn wurdt.
Skotsk-Gaelysk
Grammatika
It Skotsk-Gaelysk hat in funksjoneel systeem fan namfallen, wêrby't haadwurden per namfal fan foarm feroarje, ornaris troch fersêfting of palatalisaasje fan beskate letters of troch it tafoegjen fan in efterheaksel. Der binne twa grammatikale geslachten: manlik en froulik. In lyts tal wurden dat oarspronklik ta it no weiwurden ûnsidige geslacht hearde, kin foar wat betizing soargje, lykas am muir ("de see"), dat yn guon dialekten yn 'e earste namfal manlik is, wylst it yn 'e twadde namfal ferskoot nei de froulike foarm na mara ("fan de see").
Kjifstikelbaarchdieren fan de Nije Wrâld
Fersprieding en ûntwikkeling
De wichtichste alternative teory wol hawwe dat de foarâlden fan 'e kjifstikelbaarchdieren fan 'e Nije Wrâld har yn Aazje ûntjûn hawwe. Se soene (krekt as letter de minske) yn in iistiid oer de lânbrêge troch de Beringstrjitte Noard-Amearika berikt hawwe en dêrwei meitiid nei Súd-Amearika ta ôfsakke wêze. Neffens dizze teory soe de oerzon dus net in lettere kolonisaasje, mar in restant fan 'e oarspronklike fersprieding fertsjintwurdigje. Yn Laos is frij resint noch in nije kjifdieresoarte ûntdutsen, de Laotiaanske rotsrôt, dy't ta de lang as útstoarn beskôge famylje fan 'e Diatomyidae bliek te hearren. Hoewol't dit bist earst as in kjifstikelbaarchdier beskôge waard, hat neier ûndersyk útwiisd dat er dat dochs net is, al is er wol nau mei de kjifstikelbaarchdieren besibbe. Yn elts gefal smyt dizze ûntdekking wol in nij ljocht op 'e Aziatyske oarsprongsteory, mei de Laotiaanske rotsrôt de iennichste libbene kjifstikelbaarcheftige is, dy't yn syn fersprieding folslein ta Aazje beheind is.
Nynke fan Hichtum
Nynke fan Hichtum en Nienke van Hichtum binne skûlnammen fan 'e skriuwster fan berneboeken en polityk aktiviste Sjoukje Maria Diderika Troelstra-Bokma de Boer (Nes, 13 febrewaris 1860 – Hilfertsom, 9 jannewaris 1939). Se is benammen bekend om har boek De Tsien fan Martens Afke dat se yn 1902 skreau.
Skotsk-Gaelysk
Dialekten
It hjoeddeiske Skotsk-Gaelysk kin suver better omskreaun wurde as Heechlânsk-Gaelysk, mei't alle Leechlânsk-Gaelyske dialekten no útstoarn binne. Histoaryske boarnen wize út dat de dialekten fan eastlik en súdlik Skotlân in stik behâldender wiene yn harren taalûntjouwing as de dialekten fan 'e Heechlannen en de Hebriden. Ek hjoed de dei noch hawwe de eastlikste dialekten de meast argayske eleminten; sa hawwe yn it dialekt fan eastlik Sutherland de plofkanken [b], [d] en [ɡ] harren oarspronklike útspraak beholden.
Nynke fan Hichtum
Biografy
Yn de tritiger jierren skreau se mear oer Fryslân, en se fette it plan op in boek oer har eigen jonge jierren te skriuwen. Se ferstoar lykwols 9 jannewaris 1939 yn Hilfertsom ear't se dat plan útfiere koe. Ek har winsk fan Fryske útjeften fan har wurk waard by har libben net ferfolle. Lykwols kamen nei har dea ferskate fan har boeken yn Fryske oersettings út.
It boek De oare helte fan Tineke Steenmeijer-Wielenga, Nederlânske titel Eigen waarde, oer de relaasje fan it pear Troelstra, is yn 2001 ferfilme as Nynke. Op 6 oktober 2005 promovearre Aukje Holtrop oan de Ryksuniversiteit Grins op it proefskrift ''Nynke van Hichtum. Leven en wereld van Sjoukje Troelstra-Bokma de Boer (1860-1939)''.
List fan planetoïden 20601-20700
Dit is in list fan planetoïden 20601-20700.
Kjifstikelbaarchdieren
Underferdieling
De kjifstikelbaarchdieren falle útinoar yn twa lytsskiften: de Afrikaanske kjifstikelbaarchdieren (Phiomorpha), út Afrika en omkriten, en de kjifstikelbaarchdieren fan de Nije Wrâld (Caviomorpha), út 'e Amearika's. De famylje kjifstikelbargen fan de Alde Wrâld (Hystricidae), dy't foarkomt yn Afrika, Aazje en Súd-Jeropa, nimt in tuskenposysje tusken dy beide grutte groepen yn.
Limburchsk
thumb|It Limburchske taalgebiet ynkl. [[Noard-Limburchsk mei Venlo en East-Bergysk]] It Limburchsk is in Westgermaanske taal dy't yn in grut part fan Nederlânsk Limburch en Belgysk Limburch, yn in pear doarpkes yn Noard-Brabân en yn it noardeasten fan de provinsje Luik praat wurdt. Yn Dútslân, de Limburchske taal farianten wurde mei de term Súd-Nederfrankysk neamd.
Streektalen fan Nederlân en Flaanderlân
Wurdboeken en -listen
Ien kritearium foar it ferskil tusken in taal en in dialekt, dat fral yn it ferline in soad brûkt waard, is of der in wurdlist of -boek fan dy taal is. Foar tal fan talen yn it taalgebiet fan it Nederlânsk is dat al it gefal. Under oaren:
Sigerswâld (Opsterlân)
Skiednis
Sigerswâld wie eartiids út trije ferskillende mienskippen opboud: Fryske Peallen, It Foarwurk en de Fryske Wylp. Yn 1953 waard Fryske Peallen mei stikken fan Oerterp in selsstannich doarp.
Boba Fett
The Mandalorian
Hy doek fuortendaliks op yn 'e earste ôflevering fan seizoen 2, Chapter 9: The Marshal, wêryn't útlein waard dat de wapenris fan Boba Fett út 'e sarlacc burgen wie troch Jawa's, dy't it ding neitiid ferkocht hiene oan Cobb Vanth (in personaazje dat earder yntrodusearre wie yn 'e Star Wars: Aftermath-romantrilogy). Dyselde hie de wapenris brûkt om it doarp Mos Pelgo op Tatooine te beskermjen tsjin ferskate bedrigings. Yn Chapter 9: The Marshal draacht Vanth de wapenris úteinlik oer oan 'e Mandaloriaan út 'e searjetitel, in preemjejager dy't Din Djarin hjit, om't er it ding weromjaan wol oan 'e Mandalorianen, dy't it makke hawwe. As Djarin ôfset mei de wapenris, wurdt er út 'e fierte wei yn 'e rekken holden troch in mei groeden oerdutsen Boba Fett.
Oare media
Letter moetet Fett de troch him oan Jabba de Hutt útlevere Han Solo yn it koarte ferhaal The Last One Standing: The Tale of Boba Fett, dat fyftjin jier nei de foarfallen yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi spilet. Noch in desennium letter fjochtsje Fett en Han Solo side oan side yn 'e roman The New Jedi Order: The Unifying Force (2003), wêryn't Fett en oare Mandalorianen in krúsjale rol spylje by it ferslaan fan 'e ynvaazje fan 'e Yuuzhan Vong, in ras fan bûtenierdske wêzens fan bûten it Stjerrestelsel. Yn 'e romansearje Legacy of the Force (2006-2008), dy't 35 jier nei Return of the Jedi spilet, wurdt Boba Fett troch Jaina, de dochter fan Han en prinsesse Leia, frege om har te trainen en te helpen har troch de tsjustere kant fan de Krêft korrumpearre twillingbroer Jacen te ferslaan.
Autosefaly
Autosefaly (fan it Grykske αὐτοκεφαλία, autokefalia, dat letterlik "eigenhadich" betsjut) is in term dy't op it mêd fan tsjerklike denominaasjes in status fan selsbestjoer oanjout. Om it oars te sizzen: in autosefale tsjerke is in tsjerke wêrfan't de primaat (oftewol de liedende biskop) gjin rekkenskip skuldich is oan in biskop fan hegere rang. De term "autosefaal" wurdt benammentlik brûkt yn 'e kontekst fan it eastersk-otterdokse en it oriïntaalsk-otterdokse kristendom. Fan autosefaly wurdt sprutsen as in oekumenyske synoade of in biskop fan hege rang (lykas in patriarch of in aartsbiskop) in tsjerkeprovinsje fan syn gesach frijsteld wylst de nij selsstannich wurden tsjerke dochs yn folsleine kommuny bliuwt mei de tsjerkehierargy dêr't er dan net mear ta heard. Autosefaly kin ek sels troch in tsjerkeprovinsje útroppen wurde, mar dan wurdt dat troch biskop dêr't dy tsjerkeprovinsje hearrigens oan ferskuldige is, yn 'e regel net erkend, en wurdt dy tsjerkeprovinsje as yn opstân tsjin it rjochtlik gesach beskôge. Gauris is it lykwols sa dat in tsjerke him sels earst autosefaal ferklearret, en dat de memmetsjerke him dan in stikmannich jierren letter by dy sitewaasje delleit en de autosefaly erkend.
Folksliet
Skiednis
Guon lannen foarmje in steatebûn, bygelyks Ruslân of it Feriene Keninkryk. Al dy ferskate lannen hawwe yn de measte gefallen dan ek noch harren eigen folksliet. It komt faak foar dat twa lieten in folksliet-eftige funksje hawwe, mei ien liet rjochte op it regear en it folk, wylst it oare rjochte is op it gebiet. Denemark is lykwols it ienige lân dat ek offisjeel twa folkslieten hat.
Mei de opkomst fan ynternasjonale organisaasjes binne der ek ynternasjonale folkslieten ûntstien. Sa hat de Jeropeeske Uny it deuntsje fan Ode an die Freude (Oade oan de Freugde) fan it Njoggende Symfony fan Ludwig van Beethoven as folksliet.
Frysk folksliet
It Fryske Folksliet is sûnt 1875 (oprjochting tinkteken yn Grou) Eeltsje Halbertsma syn De Alde Friezen, ek wol: Frysk Bloed. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard pleite foar in oar Frysk Folksliet, wêrby't meat tocht waard oan It Heitelân, in liet út 1900-1901 fan Jan Linses van der Burg, op muzyl fan J. Lindeman. De diskusje hat gjin risseltaat hân. De wurden fan It Heitelân binne better en minder ferâldere, mar de meldij fan De Alde Friezen joech de trochslach.
Gebrûk
In steatsfolksliet wurdt tradisjoneel spile by de ûntfangst fan in steatshaad, by it earen fan de oerwinner fan in ynternasjonale sportwedstriid en by soartgelikense plechtichheden, al as net offisjeel. By it spyljen fan it folksliet wurde harkers achte oerein te kommen. It is gebrûklik dat de minsken dy’t út it lân fan it folksliet komme, of harren besibbe fiele mei it folksliet, mei sjonge. Is de gelegenheid in betinking, dan saluearje militêren dy't troch it folksliet fertsjintwurdige wurde, wylst oaren stil binne. Is de gelegenheid in fiering, dan sjonge dejinnigen dy't fertsjintwurdige wurde troch it folksliet mei it liet mei.
Archangelskoje
Archangskoje is ferneamd om de kolleksje skilderijen út de 17e oant 19e iuw, bylden en ien fan Ruslân's grutste bibleteek fan seldsume boeken mei likernôch 16.000 wurken.
Skiednis
Oan it begjin fan de 20e iuw waard noch in grutte renovaasjes fan it paleis útfierd. It bleau yn de famylje Jûsûpov oant it nei de revolúsje troch de bolsjewiken ûnteigene waard.
Limburch oan de Lahn
Skiednis
thumb|300px|left|De boarch fan Limburch oan de Lahn thumb|left|300px|Limburch oan de Lahn yn de 17e iuw thumb|250px|Römer 1-2-3, ien fan de âldste fakwurkkonstruksjes fan Dútslân thumb|left|300px|De stêd om 1900 hinne De earste spoaren fan minsklike oanwêzigens yn Limburch oan de Lahn en omkriten geane oant 35.000 jier werom. Foar it earst komt de oarspronklike namme fan Limburch oan de Lahn yn in dokumint út it jier 910 foar. Yn dit skinkingsdokumint fan kening Loadewyk wurdt oer in berch mei de namme Lintpurc skreaun. Net earder as yn 941 komt de namme Lintpurc wer yn in dokumint foar, mar dan as plak (in loco Lintpurc)
Doe't de lêste manlike ôfstammeling fan it Hûs Limburch ferstoar, krige de aartsbiskop fan Trier it yn Limburch oan de Lahn allinnich foar it sizzen. Dat barde nei't earder de stêd en de boarch al foar de helte oan it karfoarstendom ferpâne wiene. De reformaasje brocht konfliken yn de stêd, mar fanwegen de bannen mei it karfoarstendom Trier bleau de stêd trou oan it roomske leauwe.
Yn 'e Earste Koalysjekriich, doe't de Frânske revolúsjetroepen it lân binnenfoelen, fûn by Limburch oan de Lahn in trijedeiske slach plak, dy't bekend waard as de Slach by Limburch oan de Lahn. It gefjocht tusken de Eastenrykske troepen en it Frânske revolúsjeleger einige mei it weromlûken fan de Frânsen.
Tsjinstfolk
Foarhinne waard tsjinstfolk as in aparte maatskiplike klasse beskôge, mei syn eigen rangen en stannen yn in hierargysk systeem dat syn hichtepunt berikte ûnder de Belle Époque yn Grut-Brittanje. Yn dy sitewaasje waard de beheinde sosjale mobiliteit fan foar de Earste Wrâldoarloch wjerspegele. Healwei de tweintichste iuw rekke dit systeem yn ferfal om't it troch hegere leanen gewoan net mear finansjeel rindabel wie. It wurk fan hegere tsjinners dy't yngewikkelde managementtaken yn mânske húshâldings ferfollen, waard soms heech wurdearre. Foar it meastepart, lykwols, waard it wurk fan sljochtwei tsjinstfolk ûnderwurdearre en op delsjoen. Yn ûntwikkelingslannen, dêr't tsjinners ek hjoed de dei noch foarkomme, steane se faak bleat oan ûnderbetelling, mishanneling en soms sels foarmen fan slavernij.
Blauwe hierkwab
Hâlden en dragen
Blauwe hierkwabben ferpleatse har troch harren lichems gear te lûken en wer te ûntspannen. Hoewol't se dêrmei net genôch faasje ûntwikkelje om tsjin 'e streaming yn te swimmen, kinne se troch fertikale ferpleatsing yn 'e wetterkolom wol ynfloed útoefenje op 'e rjochting dy't se út driuwe, om't op ferskillende wetterdjipten streamings faak ferskillende rjochtings hawwe. By stoarmen binne se lykwols helpeleas, en as der in sterke oanlânige wyn stiet, kinne blauwe hierkwabben massaal yn ûndjip wetter foarkomme. Blauwe hierkwabben frette soöplankton en lytse fiskjes dy't ferdôve wurde troch kontakt mei de nettelsellen yn 'e tentakels en neitiid troch de tentakels nei de mûle brocht wurde om opiten te wurden. De wichtichste natuerlike fijân fan 'e blauwe hierkwab is de see-anjelier, in soarte fan see-anemoan.
Lokrinus
Ynhâld
Lokrinus iepenet as de âlde Brutus, de lieder fan 'e Trojanen yn Brittanje, op syn stjerbêd syn trije soannen Lokrinus, Kambearus en Albanaktus by him ropt. Om 'e saken fan it keninkryk foar syn dea op oarder te krijen, draacht er û.m. syn erfgenamt Lokrinus op om mei Guendoline, de dochter fan syn trouwe legeroerste Korinéus, te trouwen. De sêne einiget mei Brutus syn dea. Lokrinus docht wat syn heit him hjitten hat, en trout mei Guendoline.
Gat-yn-'e-Dei
Libben
Dêrmei einige de fjildslach, mar Gat-yn-'e-Dei en de Odjibwe wegeren har oer te jaan. Uteinlik waard der nei lange ûnderhannelings in oerienkomst sletten wêrby't it Leech Lake Reservaat op 'e nij ynsteld waard. Neitiid lieten de Amerikanen Gat-yn-'e-Dei gewurde. It opperhaad troude yn syn libben fjouwer kear en hie fjouwer bern. Hy kaam yn 1916 yn it Leech Lake Reservaat te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan omtrint 79 jier.
List fan planetoïden 21001-21100
Dit is in list fan planetoïden 21001-21100.
Thomas More (toanielstik)
Ynhâld
Yn 'e lêste pear sênes wurde More syn fal en terjochtstelling behannele, sij it op in tige hoedene wize, wat fansels ek gjin nij hoecht te dwaan, yn in tiid dat Hindrik VIII syn dochter Elizabeth I noch regearre. Hindrik VIII wurdt nearne fan betichte; sterker noch, de hiele ûniennichheid en de reden fan More syn eksekúsje wurdt net iens neamd. Ynstee wurdt it suver op in wat midsiuwskige wize foarsteld as syn ûnûntkomber lot om op it skavot te stjerren.
Amerikaanske Leger
Sterkte
It Amerikaanske Leger is opboud út trije dielen: Yn totaal hat it Amerikaanske Leger dus in sterkte fan 1.015.000 man.
Voronovo (bûtenpleats)
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard op it lângoed in sanatoarium fêstige, tsjintwurdich is it in revalidaasjesintrum. Yn de Sovjet-tiid waard yn de jierren 1970 in modern gebou yn de styl fan it Sovjet-modernisme oan it kompleks tafoege.
Skiednis
''Foar acht jier mocht ik yn dit doarp graach mei myn hûshâlding wenje. Mar no't jim tichterby komme moasten de bewenners fan it doarp harren stee ferlitte en no ferried ik myn eigen hûs en hear, sadat it net troch jim oanwêzigens besmoarge wurdt''.
Tsjerke fan de Hillige Nikolaas yn Rûbleny Gorod (Jaroslavl)
Skiednis
It is de iennige 17e-iuwske tsjerke fan it eardere kremlyn fan Jaroslavl dy't yn orizjinele foarm bewarre bleau. Al yn 1658 baarnden de houten pallisades en tuorren fan it kremlyn ôf en dêrnei waard útein set mei de bou fan in stiennen kremlyn. Ferskate tuorren waarden oplutsen, mar fanwegen brek oan jild slagge it net de muorren te bouwen en wat al foltôge wie waard yn de 18e iuw wer ôfbrutsen om't it kremlyn gjin funksje mear hie. Neffens guon ûndersikers soe de lytse parochytsjerke sels in poartetsjerke west hawwe kinne. thumb|left|250px|De tsjerke yn 1918 Yn de tsjerke binne gjin fresko's. De refter wie oarspronklik in oan Aleksander Svirsky wijde kapel en waard letter feroare yn de wintertsjerke.
Jewel De'Nyle
Jewel De'Nyle, echte namme: Stephany Schwarz (Wetmore (Kolorado), 5 augustus 1976), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise, pornoregisseur en pornoprodusinte fan mingd etnysk komôf, mei Sisyljaansk, Dútsk, Swartfuotsk-Yndiaansk, Spaansk en Ingelsk bloed. Har artystenamme, dy't ûntliend is oan 'e Amerikaanske avontuerefilm The Jewel of the Nile (út 1985, mei yn 'e haadrollen Michael Douglas, Kathleen Turner en Danny DeVito), wurdt ek wol (mis)stavere as Jewel DeNyle, Jewel Denyle of Jewel de Nyle.
Perikles, Prins fan Tyrus
Perikles, Prins fan Tyrus is in komeedzje mei absurde ûntwikkelings yn 'e plot, dy't skreaun wêze moat yn 1607 of 1608. It stik waard foar de earste en iennichste kear publisearre (moderne útjeften bûten beskôging litten, fansels) yn 1609. Yn 'e mande mei De Twa Aadlike Neven en de beide ferlern giene stikken Kardenio en Leafde's Lêst Al Leanne wie Perikles ien fan 'e mar in pear akseptearre toanielstikken fan Shakepeare dy't ûntbrieken yn 'e gesachhawwende First Folio, út 1623, dêr't it wurk fan 'e grutte toanielskriuwer safolle mooglik yn samle waard. De Fryske oersetting fan Douwe Kalma ferskynde yn 1976.
Knossington
Skiednis
It oansicht fan de westkant fan it doarp wurdt oerhearske troch Knossington Grange, in grutte bûtenpleats yn de Tudorstyl út de lette 19e iuw. It is no in skoalle.
Medal of Honor
Utrikking
Ornaris wurdt de Medal of Honor útrikt troch de Amerikaanske presidint sels by in formele seremoanje yn it Wite Hûs te Washington, D.C. By postume takennings ûntfange de djipdrôven de ûnderskieding út 'e hannen fan 'e presidint. Fanwegen it prestiizje en de hege status fan 'e Medal of Honor genietet dizze ûnderskieding spesjale beskerming ûnder de Amerikaanske wet; ûnautorisearre dracht, ferkeap en produksje fan 'e ûnderskieding, ynklusyf it lintsje, is ferbean en wurdt strang tsjin optreden. Nei de Medal of Honor is de twad heechste Amerikaanske militêre ûnderskieding it Distinguished Service Cross foar de lânmacht, it Navy Cross foar de marine en mariniers, it Air Force Cross foar de loftmacht en it Coast Guard Cross foar de kustwacht.
Dom fan Xanten
Skiednis
thumb|left|250px|Goatyske [[kleastergong]] alt=|left|thumb|250px|Oersicht ynterieur De dom is ferneamd nei de hillige Fiktor fan Xanten. De patroanhille wie ea in romeinsk ofsier yn it Thebaanske legioen. Nei't it legioen earder wegere oan de romeinske ôfgoaden te offerjen, waard Fiktor tegearre mei 360 oare soldaten fan it legioen yn it amfiteater fan Vetera, dat yn 'e omkriten fan it tsjintwurdige Birten lei, martele en fermoarde. Neffens de leginde soe keizerin Helena fan Konstantinopel foar de oerbliuwsels fan de martelder en syn legionêren in kapel stifte ha. Ut opgrafings is letter fêststeld dat yn de 4e iuw in cella memoriae boud is. Dizze kapel waard lykwols net foar Viktor oprjochte, mar foar twa manlju dy't letter yn de krypt byset waarden.
Ynterieur
Oant hjoeddedei binne 24 út hout sniene sydalters bewarre bleaun. De measten dêrfan waarden yn de 15e iuw oan de Nederryn makke. Fral it Marteldersalter (Märtyreraltar), it Marije-alter (Marienalter), it Martinusalter en it Antoniusalter binne it neamen wurdich.
Kûskovo
Kûskovo (Russysk: Куско́во) is in bûtenpleats yn Moskou, Ruslân. It wie it simmerferbliuw fan de Sjeremetevs, ea ien fan de rykste famyljes fan Ruslân, dat oarspronklik bûten de stêd Moskou lei, mar sûnt de jierren 1960 makket Kûskovo diel út fan it Eastlike Administrative Distrikt fan de stêd. It yn de Frânske styl oanleine park telt tal fan bouwurken dy't it besjen wurdich binne en tsjintwurdich is yn de oranzjery op it lângoed it Russyske Nasjonale Keramykmuseum ûnderbrocht.
Skiednis
Yn 1918 krige it lângoed de status fan it museum en yn 1938 waard besletten om der ek it earste keramykmuseum fan de Sovjet-Uny ûnder te bringen. Yn de Twadde Wrâldkriich waarden der barakken op it gebiet boud foar soldaten dy't in training foar slûpskutter krigen.
Great Falls (Montana)
De skilder Charles Marion Russell libbe yn Great Falls en stoar dêr ek.
Cheerleading
Behanneling fan cheerleaders
Fierders wurde cheerleaders troch harren wurkjouwers ek moedwillich yn sitewaasjes brocht dêr't yntimidaasje en seksueel misbrûk op 'e loer lizze. Sa moasten de cheerleaders fan 'e Washington Redskins yn 2013 yn in resort yn Kosta Rika yn it bywêzen fan 'e (manlike) sponsors út 'e klean foar in topless fotoshoot. Neitiid moasten inkele cheerleaders de hearen beselskipje by in besyk oan in nachtklub, wylst se earder ek alris op bestelling nei it hûs fan in (rike) fan stjoerd wiene om foar him in priveedûnske op te fieren.
Universiteit fan Dodoma
De Universiteit fan Dodoma waard oprjochte yn maart 2007. De earste stúdzjeprogrammes waard mei út ein setten yn septimber 2007.
Dom fan Limburch oan de Lahn
Foargongers
Wannear't in earste tsjerke op de Limburger rots oan de Lahn boud waard, is net mear te efterheljen. Neffens in berjocht yn in nekrology fan it Kastorsticht yn Koblenz soe aartsbiskop Hetti fan Trier (814-147) yn Lympurgensis oan de hillige Joaris in tsjerke wijd ha. Foar it feit dat der al yn de 9e iuw in tsjerke stien hat, sprekke argeologyske fynsten ûnder tsjerke en om de Michaelkapel hinne, lykas grêven út de Karolingyske tiid. Bewizen binne der lykwols net, der binne gjin bouresten fûn en der falt likemin wat te sizzen oer de oarspronklike patroanhillige. Om't it berjocht pas yn de 16e iuw skreaun is, bliuwt it yn it ûndersyk in striidkwestje.
Jesse Jackson
Jesse Jackson (folút: Jesse Louis Jackson sr.; Greenville (Súd-Karolina), 8 oktober 1941), is in Amerikaansk boargerrjochte-aktivist, baptistysk predikant, politikus, publisist en presintator fan Afro-Amerikaansk etnysk komôf. Hy is benammen bekend wurden as ien fan 'e meast promininte wurdfierders en foaroanlju fan de Afro-Amerikaanske mienskip yn de Feriene Steaten. Yn it ferlingde dêrfan stelde er him yn 1984 en 1988 kandidaat foar it Amerikaanske presidintskip. Letter wied er fan 1991 oant 1997 skaadsenator foar it Distrikt Kolumbia. Fan 1992 oant 2000 hied er fierders in eigen praatprogramma op CNN.
Jonkheid en oplieding
Jackson waard yn 1941 berne yn Greenville, yn de steat Súd-Karolina, as Jesse Louis Burns. Hy wie de soan fan Helen Burns, in 16-jierrige learlinge op de middelbere skoalle, en har 33-jierrige troude buorman Noah Louis Robinson, in earder profesjoneel bokser en wurknimmer by in tekstylhannel. In jier nei syn berte troude syn mem mei Charles Henry Jackson, in ûnderhâldsman op it postkantoar, dy't him as soan oannaam, sadat er de efternamme Jackson krige. Jackson hold lykwols ek kontakt mei Robinson, en beskôge beide manlju as syn heit.
Emily Gee
Libben
Emily Gee is de dochter fan 'e yn Nij-Seelân tige ferneamde literêre romanskriuwer Maurice Gee (b. 1931), dy't ek ferskate berneboeken op syn namme stean hat. Mei in skriuwer as heit en in bibletekaresse as mem groeide Gee mei har suster Abigail op yn in hûs dat smoarfol siet mei boeken. Hoewol't se der as bern withoefolle nocht oan hie om jûns ta te harkjen as har heit in nij haadstik út in eigenskreaun berneboek foarlies, rekke Gee úteinlik takocht, en op 'e middelbere skoalle wie Ingelsk har minst favorite fak, dat se sa gau mooglik falle liet.
Tomas fan Woodstock (toanielstik)
Auteurskip en datearring
Guon saakkundigen hawwe Tomas fan Woodstock taskreaun oan 'e William Shakespeare, en sadwaande wurdt it ta de Shakespeariaanske apokrifa rekkene, mar oer dy taskriuwing binne de mienings yn akademyske fermiddens djip ferdield, mei party wittenskippers dy't it suver wis achtsje dat Shakespeare alteast by it skriuwen fan it stik belutsen wie, wylst oaren dêr neat fan witte wolle. In wichtich argumint tsjin Shakespeariaansk auteurskip is dat yn Tomas fan Woodstock, dat yn 'e histoaryske gronology fan 'e Shakespeariaanske keningsstikken foàr Richard II falle soe, sir Henry Green sneuvelet yn akte V, wylst dyselde oan it begjin fan Richard II wer libbet oant er yn akte III op befel fan Hindrik IV terjochtsteld wurdt. As Tomas fan Woodstock al in toanielstik fan Shakespeare is, soe dit yn syn hiele oeuvre it iennichste foarbyld wêze fan immen dy't twaris stjert.
Utjefte
In útjefte wurdt publisearre yn in oplaach fan in beskaat tal eksimplaren, dy't in printinge of edysje neamd wurdt. As der letter in nije edysje fan deselde publikaasje makke wurdt, sprekt men fan in werútjefte of in werprintinge.
Fabrique Nationale d'Herstal
Auto's en motorfytsen
Yn 1900 sette FN út ein mei de produksje fan auto's. Neist elegante limûsines waarden ek sportweinen makke. Oant de Earste Wrâldkriich koe FN goed meikomme mei konkurrinten, mar dêrnei mist men de slach. Der waard besletten om him op it meitsjen fan motorfytsen en wapens ta te lizzen. Motorfytsen waarden oant 1965 boud. Teffens binne in skoft strielmotoren fan Rolls Royce yn lisinsje boud.
Untsliepeniskatedraal (Jaroslavl)
Beskriuwing
De katedraal is in fjouwerkante sintraalbou mei fiif fergulde sipeltuorren. It oerflak fan it bouwurk bedraacht 2.000 fjouwerkante meter. De hichte is oant de foet fan it heechste krús 50 meter. Yn de katedraal is plak foar 4.000 leauwenden.
Thé Lau (muzikant)
Wurkpaad
Yn 2003 waard syn oeuvre bondele yn Thé Lau, de teksten. Al yn 2000 debutearre er mei de ferhalebondel De sterren van de hemel. Syn debútroman Hemelrijk kaam yn 2004 út, yn 2006 folge troch in bondel muzykferhalen, mei de titel In de dakgoot. 1000 vissen ferskynde yn 2007, in bibliofile útjefte mei ferhalen oer de Amsterdamske Spaarndammerbuurt, dêr't Thé Lau sûnt 15 jier wennet en wurke.
Andorra
Skiednis
Fan it begjin ôf oan wurdt Andorra regearre troch twa steatshaden. Dat wienen ynearsten de biskop fan Urgel en de greve fan Foiks, mar troch erfopfolging gong de ko-funksje fan de greve oer op it Frânske keningshûs. Doe't yn de 19e iuw in ein kaam oan de Frânske monargy, gong de funksje oer op de presidint fan Frankryk.
Demografy
right|200px|thumb|Andorra
Befolking
De trochsneed âlderdomsferwachting is 82,36 jier en heart dêrmei ta de heechsten fan de wrâld. De poppestjerte leit op 0,6%, de bernestjerte op 0,7%. 89% fan de befolking wennet yn stêden.
Taal
De amtlike taal en iennichste offisjele taal fan Andorra is Katalaansk. It brûken fan dy taal wurdt befoardere troch de oerheid. Sa wurdt in kommisje ta it befoarderjen fan Katalaanske toponymy yn Andorra stipe en binne der fergeze lessen foar ymmigranten. Telefyzje en radio is benammen yn it Katalaansk.
New Hampshire (betsjuttingsside)
"New Hampshire" of "Nij-Hampshire" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Yntertsjerklike Kommisje foar de Fryske Earetsjinst
De Yntertsjerklike Kommisje foar de Fryske Earetsjinst (YKFE) is sûnt 1984 in wurkgroep fan de Kommisje Regionaal Oerlis (CRO) yn Fryslân fan de Protestantske Tsjerke yn Nederlân (PTN).
Teake Oppewal
Libben en karriêre
Oppewal waard yn 1952 berne yn Droegeham. Fan 1964 oant 1970 folge er de middelbere skoalle oan it Kristlik Bogerman Lyseum yn Snits, wêrnei't er fan 1970 oant 1978 biogemy studearre oan 'e Frije Universiteit yn Amsterdam. Fan 1979 oant 1980 stied er as skiekundedosint oan in middelbere skoalle yn Amsterdam, en oanslutend joech er oant 1985 yn itselde fak les oan in skoalle yn Maputo, de haadstêd fan Mozambyk. Werom yn Nederlân wie Oppewal fan 1985 oant 1988 ferbûn oan 'e analiste-oplieding yn Grins, en doe wied er oant 1996 wer as skiekunderlearaar wurksum oan it Fryslân Kolleezje yn Ljouwert.
Fan 1990 oant 1993 folge Oppewal oan 'e Noardlike Hegeskoalle Ljouwert in twaddegraads learare-oplieding yn it Frysk, wêrnei't er njoggen jier lang as koördinator literatuerbefoardering ferbûn wie oan it Frysk Letterkundich Museum en Dokumintaasjesintrum (FLMD), oant dat yn 2002 opgie yn Tresoar. Yn dat ramt skreau er mei Pier Boorsma Spiegel van de Friese Poëzie, in beskriuwing en wurdearring fan 'e Fryske poëzij fan 'e santjinde iuw oant ús tiid, dy't yn 1994 ferskynde. By Tresoar waard Oppewal yn 2002 adviseur, projektkoördinator en redakteur op it mêd fan 'e Fryske literatuer, in funksje dy't er yn juny 2017 dellei doe't er mei pinsjoen gie.
Dêrnjonken wie Oppewal fan 1998 oant 2003 learaar Frysk oan it Fryslân Kolleezje en fan 2009 oant 2010 learaar skiekunde oant it Stedsk Gymnasium Piter Jelles. Fierders siet er fan 2001 oant 2009 ek yn it bestjoer fan it Provinciaal Friesch Genootschap ter Beoefening van Friesche Geschied-, Oudheid- en Taalkunde.
West Point (New York)
West Point is in Amerikaanske legerbasis en teffens in doarp (census-designated place) yn Orange County, oan 'e westlike igge fan 'e rivier de Hudson, yn 'e Amerikaanske steat New York. Dat de legerbasis ek as in doarp beskôge wurdt, komt om't de gesinnen fan in grut part fan it militêr personeel yn in wenwyk op it terrein fan 'e basis wenje. Bestjoerlik falt West Point ûnder de gemeente (town) Highlands. It oerflak fan it terrein fan 'e basis, oftewol de himrik fan it doarp, beslacht 6.500 ha, en omfiemet de Amerikaanske Militêre Akademy, dy't yn 'e folksmûle bekend stiet as "West Point" of "The Point". Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 bedroech de befolking fan West Point doe krapoan 6.800 minsken.
Skiednis
West Point waard op 27 jannewaris 1778, ûnder de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch, stifte troch de Poalske generaal Tadeusz Kościuszko, dy't doedestiden meifocht oan 'e Amerikaanske kant. Kościuszko wie in militêr sjeny dy't it plak foar in fort oan 'e rivier de Hudson útkeas fanwegen de aparte S-bocht dy't de rivier op dat plak makke. De basis hiet yn 't earstoan Fort Clinton, en waard de hiele oarloch troch bemanne troch in lyts Amerikaansk garnizoen.
Natan (profeet)
Libben
Hjoed de dei wurdt de profeet Natan yn 'e Eastersk-otterdokse en de Eastersk-katolike tsjerken as hillige fereare. Syn hjeldei falt yn dy tsjerken op 'e snein foar de kryst. Yn 'e Roomsk-Katolike Tsjerke falt de hjeldei fan Natan de Profeet op 24 oktober.
Trijekeningejûn
Ynhâld
As Malvolio dat brief lêst, is er ferheard, mar ek optein, en docht er persiis wat him frege wurdt. Olivia, dy't neat fan dit alles ôfwit, komme de feroarings yn Malvolio syn hâlden en dragen raar oer it mad, en se mient dat er gek wurden is. Sadwaande wurdt er opsletten yn in tsjustere keamer, dêr't de nar Feste, dy't ek yn it komplot sit, him earst ferklaaid as in preester en dan as himsels besiket en de gek oan stekt. Oan 'e ein fan it stik komt de moard út, en dan hawwe de gearspanners by Malvolio fansels raar yn 'e fizel skiten. Hy skonket mei steand seil fuort wylst er wraak swart, mar hartoch Orsino stjoert in tsjinstfeint efter him oan om him te bepraten.
De Twa Aadlike Neven
Ynhâld
It stik spilet yn 'e Grykske Aldheid. It iepenet as trije keninginnen op audiïnsje komme by Teseus en Hippolyta, de kening en keninginne fan Atene, en harren smeekje om yn te gripen yn Boeoasje, dêr't de tiran Kreön fan Tebe harren trije mannen op ûnrjochtlike wize deadien hat en no ek noch in foechsume begraffenis ûnthâldt. Teseus stimt deryn ta om tsjin Kreön te oarlogjen.
Grutte Postwei
thumb|450px|De Grutte Postwei thumb|250px|De Grutte Postwei yn Bandûng, 1938.
Batsjêba
Libben
Batsjêba wie de dochter fan Eliam, ien fan 'e tritich krigers fan David, dy't neamd wurde yn 2 Samuël 23:34 en 1 Kroniken 3:5 (dêr't er foar Ammiël trochgiet). Eliam wie de soan fan Achitofel, ien fan David syn meast foaroansteande riedslju, dy't út Gilo kaam, in stêd yn Juda, en Batsjêba wie dêrmei dus in frou út David syn eigen stamme. Hja wie troud mei Oería de Hetyt, in oprjocht man dy't yn it Israelityske leger tsjinne.
Doe siet David der al nuver foar, want Batsjêba har man Oería wie mei it leger yn it fjild en naam diel oan it belis fan Rabba, de haadstêd fan Ammon (it hjoeddeiske Amman, yn Jordaanje). De kening besocht syn skanddie geheim te hâlden troch Oería as boadskipper werom te roppen nei Jeruzalim, yn 'e hope dat er mei syn frou sliepe soe, sadat it lykje soe as wie it bern sines. De plichtsgetrouwe Oería wegere lykwols om yn syn eigen bêd te sliepen salang't syn maten by Rabba noch striid leveren, en joech him ynstee by de yngong fan it paleis op 'e grûn del.
Doe't David op jierren rekke wie, bewissige Batsjêba dat har soan Salomo David opfolgje soe as kening oer Israel, ynstee fan syn âldste oerlibjende soan Adonia (1 Keningen 1:11-31). Doe't Salomo yn of omtrint 970 f.Kr. nei it ferstjerren fan David op 'e troan kaam, waard Batsjêba keninginne-mem.
Ynfloed op oare bibelboeken
Guon kommentators op 'e Bibel wolle hawwe dat Batsjêba in diel fan Spreuken 31 skreaun hat, sa't suggerearre wurdt as men derfan útgiet (sa't guon saakkundigen dogge) dat "Lemûel, kening fan Massa" deselde as Salomo is. De measte moderne bibelwittenskippers en teologen hawwe it der lykwols op dat fierwei it grutste part fan 'e Spreuken, sanet it hiele bibelboek, fier nei de tiid fan Salomo gearstald is.
It ferhaal fan 'e oerhoer fan David en Batsjêba foarmet de oanlieding en de kontekst ta de boetfeardige Psalm 51, mei as titel Belidenis fan 'e Sûnde en ek wol bekend ûnder de earste regel "Wês my genedich, o God".
List fan planetoïden 61501-61600
Dit is in list fan planetoïden 61501-61600.
Amoretti
De Amoretti is in Ingelsktalige syklus besteande út 89 sonnetten fan 'e hân fan 'e grutte Ingelske dichter Edmund Spenser (1552/1553-1599), dy't der syn stykjen om en úteinlike brulloft mei syn twadde frou, Elizabeth Boyle, yn juny 1594, mei beskreau. De Amoretti (wat Italjaansk is foar "leafdesdichtsjes") waard foar it earst publisearre yn 1595 te Londen, troch útjouwer William Ponsonby. Dêrby foarme it, yn 'e mande mei de nau besibbe dichtbondel Epithalamion, wêryn't it houlik fan Spenser en Boyle besongen wurdt, ûnderdiel fan Amoretti and Epithalamion.
Wurdearring
De Amoretti is fierhinne oer de holle sjoen troch resinsinten, sawol fan doe as fan no, dy't it as ien fan 'e mindere renêssansistyske sonnettesykly yn 'e tradysje fan Petrarca sjogge. Boppedat wurdt it teffens alhiel oerskade troch Spenser syn masterwurk, it epyske gedicht The Faerie Queene. De Britske skriuwer C.S. Lewis, dy't ien fan 'e wichtichste tweintichste-iuwske Spenser-kenners wie, sei ris dat Spenser net ien fan 'e grutte sonnetteskriuwers wie. Oare kritisy, lykwols, beskôgje Spenser syn sonnetten as ynnovatyf en beskikkend oer in grut ferskaat oan toanen en gefoelsútdrukkings, en fine se folle knaphandiger gearstald en subtiler as dat oer it algemien erkend wurdt.
Fryske oersetting
Yn 1975 sette klassyk oersetter Klaas Bruinsma, dy't letter fral bekend wurden is troch syn ferfrysking fan Homêros syn Ilias en Odyssee, ien fan 'e sonnetten út Spencer syn Amoretti oer yn it Frysk, ûnder de titel Bea op Peaske. Tresoar hat dy fertaling op 'e noed; hy is yn te sjen ûnder oanfraachnû. 075.100. Ynsafier't men út it digitale argyf fan Tresoar opmeitsje kin, is Bea op Peaske nea publisearre.
Diana Gabaldon
Skriuwkarriêre
It boek sa't dat der úteinlik út kaam te sjen, fertelt it ferhaal fan 'e tweintichste-iuwske Ingelske ferpleechster Claire Randall, dy't troch in prehistoaryske kringe fan steande stiennen (lykas Stonehenge) yn it Skotlân fan 1745 bedarret en dêr fereale wurdt op in man út dy tiid, James Fraser, en de Jakobityske Opstân meimakket. Under it skriuwen sette Gabaldon in stik fan it boek op it Compuserve Literatuerfoarum, in foarrinder fan it ynternet, dêr't it lêzen waard troch auteur John E. Stith. Dy brocht har yn kontakt mei literêr agint Perry Knowlton, dy't har nei it lêzen fan it heal foltôge manuskript fan Cross Stitch wol fertsjintwurdigje woe. Hy besoarge har in kontrakt mei in útjouwerij foar in trilogy, Cross Stitch en twa boeken dy't noch skreaun wurde moasten. De Amerikaanske útjouwer feroare de titel trouwens yn Outlander, mar yn Grut-Brittanje ferskynde it boek wol as Cross Stitch. Outlander kaam út yn 1991, en nei't it jiers dêrop ek it ferfolch Dragonfly in Amber publisearre wie, en de beide boeken bêst ferkochten, besleat Gabaldon om har wurk oan 'e universiteit op te jaan en har foltiids op har skriuwen ta te lizzen.
Munster fan Freiburg
Skiednis
Oant 1827 wie de katedraal in gewoane parochytsjerke. Dat ferklearret wêrom't de katedraal fan Freiburg yn tsjinstelling ta oare goatyske katedralen mar ien toer hat yn stee fan twa.
Ynterieur
Yn in nis fan it súdlike sydskip stiet in monumintaal Hillich Grêf. It is ien fan de earste en wichtigste Hillige Grêven fan Dútslân, dy't yn likernôch 1330 ûntstie. Op in mei wynranken dekorearrre grutte sarkofaach leit in 2,18 byld fan de ferstoarne Kristus mei dêr omhinne trije froulje en twa ingels. Oan de foarkant fan de sarkofaag lizze fiif sliepende wachters yn it harnas.
Oargel
It fjouwerdielige oargelkompleks bestiet út it Marienorgel yn it noardlike dwersskip, it swellenêstoargel yn it skip fan de tsjerke, it Michaelsorgel op de kreake ûnder de toer en it koaroargel. It hat meiïnoar 144 registers ferdield oer fjouwer manualen en pedaal en is dêrmei ien fan de grutste oargels fan Dútslân. Oan it oargelkompleks wurken fan 1964 oant 1966 ferskate oargelbouwers (Rieger, Marcussen, Späth en Fischer & Krämer) mei. Yn 2008 waard it Michaelsorgel troch nijbou fan de orgelbouwer Metzler út Dietikon by Zürich ferfongen.
Klokken
Yn de toer hingje 19 klokken. De âldste is de Hosanna-klok út 1258, dy't 3.290 kg. weecht. De Hosanna slacht alle tongersdeitejûnen nei it Angelus, freeds om 11:00 oere, op saterdeitejûnen en alle jierren op 27 novimber yn neitins oan de bombardeminten op de stêd.
Barend Blankert
Barend Blankert (Kampen, 1941) is in byldzjend keunstner. Hy wie learaar oan de Vredeman de Vries Akademy, Ljouwert (1966-1972) en de Akademy Minerva, Grins (1971-1992).
Nâle
Religy en mytology
Yn ferskate mytologyen en kosmologyen wurdt sprutsen fan in 'nâle fan 'e wrâld'. Dêrmei wurdt in plak oantsjut dat it sintrum fan 'e wrâld of it begjin fan 'e minsklike kultuer wêze soe. Foar de âlde Griken wie de nâle fan 'e wrâld it plak Delfy, dêr't it orakel fan Apollo him befûn. Neffens de Inka's wie Cuzco, yn it hjoeddeiske Perû, de nâle fan 'e wrâld. Ek Peaske-eilân, yn 'e Stille Oseaan, waard wol sa neamd.
Tsjerke fan de Profeet Elía (Jaroslavl)
De  Tsjerke fan de Profeet Elía is in otterdokske tsjerke yn it sintrum fan de Russyske stêd Jaroslavl. De tsjerke tsjûget fan de rike Jaroslavlse tsjerke-arsjitektuer út de 17e iuw en makket mei oare tsjerken ûnderdiel út fan in museum fan Jaroslavl. Sûnt 1991 wurde der ek wer regelmjittich tsjerketsjinsten fierd.
20e iuw
As museum is de tsjerke fan maaie oant oktober iepen foar besikers.
De Fûke (film)
De Fûke wie de twadde Fryske (lowbudget)-spylfilm fan Steven de Jong, op basis fan 'e roman De Fûke fan auteur Rink van der Velde. De film kaam yn 2000 yn de bioskopen. Van der Velde hat it senario skreaun, tegearre mei Steven de Jong. De muzyk is fan De Kast.
Tsjerke fan Jehannes Krysostomos (Jaroslavl)
De Tsjerke fan de Hillige Jehannes Krysostomos (Russysk:) Церковь Иоанна Златоуста) is in tsjerke fan de âldleauwenden yn Jaroslavl, Ruslân. De tsjerke waard boud tusken 1649 en 1654 en stiet op it plak dêr't de Kotorosl yn de Wolga streamt. De bruorren Nezjdanov, rike keaplju út Jaroslavl, makken de bou finansjeel mooglik. Njonken de Jehannes Krysostomostsjerke stiet de Us Leaffrou fan Vladimirtsjerke, dy't foar winterdeis tsjinne en ferwaarme wurde koe.
De Twadde Trageedzje fan de Faam
Ynhâld
De twadde ferhaalline giet oer Anselmus, de jongere broer fan Govianus, dy't syn frou (dy't inkeld "de Frou", the Wife, neamd wurdt) derfan fertinkt dat se efter syn rêch mei oare manlju omslacht. Sadwaande bepraat er syn freon Votarius om te besykjen en ferliedt de Frou. Votarius stimt mei tsjinnichheid ta, mar rekket ta syn betizing fereale op 'e Frou, en sy op him. De Frou har faam, Leonella, sjocht harren tegearre, en fertelt oan Anselmus dat syn frou mei syn bêste freon omslacht. Tegearre betinke Votarius en de Frou dan in mûklist om Anselmus derfan te oertsjûgjen dat de Frou him trou is: Votarius praat mei Anselmus ôf dat dy him yn 'e kleankast yn 'e sliepkeamer fan 'e Frou ferskûlje sil; dan sil Votarius besykje de sliepkeamer yn te kringen en de Frou sil him dan op sa'n wisberette manear ôfwize, dat der gjin twifel bestean kin oer har trou. Anselmus, dy't alles fan 'e kast út sjen sil, sil dan gerêststeld wêze, en dan kinne Votarius en de Frou efter syn rêch om mei-inoar omgean.
Epifanytsjerke (Jaroslavl)
De tsjerke makket diel út fan it Museum fan Jaroslavl en is simmerdeis iepen foar it publyk.
Swarte Wapity
Lettere jierren en dea
Nei't er John G. Neihardt oer syn fizioenen ferteld hie, woe dy fan him witte wêrom't er him ta it kristendom bekeard hie as de spiritualiteit fan syn eigen folk sa wichtich foar him wie. Dêrop antwurde Swarte Wapity: "Myn bern moasten yn dizze wrâld libje." Neffens Hilda Neihardt naam Swarte Wapity, doe't er yn 't stjerren lei, syn piip op en sei er tsjin syn dochter Lucy Black Elk Looks Twice: "It iennichste dêr't ik wier yn leau, is de religy fan 'e piip." Yn syn lettere jierren wie Swarte Wapity in liedend figuer yn 'e oplibbing fan 'e sinnedûnsseremoanje, dy't fan 1884 oant 1934 troch de Amerikaanske oerheid ferbean west hie. Hoewol't der ferskate Lakota-farianten fan 'e seremoanje binne, folgje tradisjonalisten tsjintwurdich de ferzje fan Swarte Wapity. Fan 1934 oant 1944 organisearre Swarte Wapity boppedat in nij soarte fan wyldwestshow yn 'e krite fan 'e Black Hills, wêrby't it net om amusemint gie, mar om it útlizzen en útdragen fan 'e tradisjonele sermoanjes en spiritualiteit fan 'e Lakota.
Swarte Wapity kaam yn 1950 yn Pine Ridge te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 86 jier. Syn meast ferneamde erfskip is it boek Black Elk Speaks, dat oarspronklik yn 1932 troch John G. Neihardt publisearre waard. Sûnt de 1970-er jierren is dat in wichtige boarne wurden foar ûndersyk nei natoerreligyen yn Noard-Amearika en hat it in bredere belangstelling foar dat ûnderwerp opwekke. Ek op polityk mêd wie Black Elk Speaks fan grutte ynfloed binnen de Amerikaanske Yndiaanske Beweging. Swarte Wapity syn omkesizzer Frank Fools Crow sette nei syn dea syn wurk fuort.