cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
North by Northwest (film)
Plot
Neitiid besiket Thornhill op eigen manneboet de saak út te sykjen. Hy moat al foar de rjochter ferskine foar riden ûnder ynfloed en syn reputaasje hat bot skea oprûn troch it foarfal. Hy wol ferhaal helje by de echte Kaplan en sleept syn skeptyske mem mei nei it hotel dêr't de man ferbliuwt neffens in hiel reisskema dat Townsend him de jûns tefoaren foarlêzen hat om sjen te litten hoefolle oft er al fan Thornhill ôfwist. Thornhill en syn mem glûpe de hotelkeamer fan Kaplan yn, dy't se leech oantreffe. Fan it hotelpersoniel wurde se gewaar dat net ien fan harren de mysterieuze Kaplan winliken mei eigen eagen sjoen hat. As de tillefoan yn 'e hotelkeamer oergiet, nimt Thornhill op. It binne deselde beide kriminelen wer dy't no yn 'e lobby steane. Dat hy Kaplan syn tillefoan opnimt, befêstiget harren yn har oertsjûging dat hy Kaplan is.
Om't er fan it reisskema, dat "Townsend" him foarlêzen hat, wit dat Kaplan fan New York nei Chicago fleane sil, glûpt Thornhill oan board fan in trein nei Chicago, om't er as it nypt en wedernypt fan in trein springe kin, mar net út in fleantúch. Yn 'e trein moetet er Eve Kendall, in kreaze jonge frou dy't him ferberget foar de plysje, ek al wit se út 'e krante wa't er is. Underweis nei Chicago reitsje se behelle yn in yntime relaasje, en by oankomst yn Chicago, dêr't de trein opwachte wurdt troch noch mear plysje, smokkelet se him út 'e trein. Se skillet Kaplan foar him op, dy't har oanwizings foar him jout oer in plak dêr't er Thornhill moetsje sil: op in folslein isolearre bushalte op it plattelân, sa'n 50 km bûten Chicago.
Thornhill kringt it hûs binnen fia in losse balkondoar en warskôget Eve mei in bryfke. Vandamm, Leonard en Eve ferlitte it hûs om nei it fleantúch te gean, mar as Thornhill harren folgje wol, wurdt er trappearre en ûnder skot holden troch Anna, de húshâldster. Eve wurdt op in hier nei twongen om oan board fan it fleantúch te klimmen, mar Thornhill kriget krekt op 'e tiid foar it ferstân dat Anna him bedriget mei it pistoal mei de losse flodders. Hy draaft ta it hûs út en komt Vandamm-en-dy oer it mad. Hy en Eve witte út te naaien mei it holle byldsje by harren. Se kinne net troch de tagongspoarte, dat se flechtsje de wyldernis fan it lângoed yn oant se útkomme by in steil klif. Thornhill beseft dat se boppe-oan Mount Rushmore steane, dêr't de gesichten fan fjouwer Amerikaanske presidinten yn 'e rotswand úthoud binne.
Rudolf Coenders
thumb|Rudolf Coenders; it portret hinget yn Harinxmastate, Beetstersweach Rudolf Coenders (Harns, 1638 - op see, 4 augustus 1666) wie in Nederlânsk admiraal út de 17e iuw. Hy waard berne yn Harns, mar stamme út in begoedige Grinzer famylje. As jongkeardel die Coenders al mei oan de Earste Ingelske Oarloch. Hy focht yn 1653 yn de Seeslach by Nieuwpoort en de Slach by Ter Heijde. Yn 1662 waard er bûtengewoan (ekstra ordinaris) kaptein, op 7 novimber 1664 gewoan kaptein. Dêrnei gie it tige bêst mei syn karriêre: op 17 maart 1665 waard er troch de Steaten fan Grinslân beneamd ta ficeadmiraal yn de Admiraliteit fan Fryslân en Grinslân.
Militêre akademy
In militêre akademy is in militêre ynstelling foar heger ûnderwiis dêr't de studinten oplaat wurde ta ofsier yn 'e kriichsmacht. Studinten oan in militêre akademy wurde kadetten neamd. Nei harren ôfstudearjen krije se de militêre rang fan twadde luitenant of (allinnich by de marine) luitenant-op-see 3e klasse. In militêre akademy kin ofsieren opliede foar ien beskaat ûnderdiel fan 'e kriichsmacht (lânmacht, marine of loftmacht), mar it komt ek foar dat op sa'n ûnderwiisynstelling ofsieren foar alle kriichsmachtûnderdielen oplaat wurde.
Carl Gustaf Mannerheim (entomolooch)
Biografy
Carl Gustaf (von) Mannerheim waard berne yn Askainen, Finlân (doe in part fan it Sweedske keninkryk) as âldste soan fan Wendela Sophia von Willebrand en Carl Erik Mannerheim (1759–1837). Syn heit wie learling fan Linnaeus en politikus. Carl Gustaf begûn al ier mei it sammeljen fan ynsekten, fral fan krobben. Doe't er 16 wie gie er nei de Keninklike Akademy fan Åbo (no Turku). Hy waard dêr begelaat troch entomolooch en botanikus Carl Reinhold Sahlberg mei wa't er goefreonen waard. Mannerheim syn samling, fan hast 20.000 soarten kevers yn 100.000 eksemplaren en likernôch 10.000 oare ynsektesoarten, waard nei syn dea oankocht troch de Universiteit fan Helsinky. Hy publisearre sa'n 40 wittenskiplike wurken eb beskreau ferskaat oan krobben (koleoptera), nij foar de wittenskip.
Persoanlik libben
Hy boaske yn 1832 oan Eva Wilhelmina von Schantz, in foaroansteand persoan fan it Finske society-libben. Sy krigen fjouwer bern: in soan en trije dochters. Syn pakesizzer Baron Carl Gustaf Emil Mannerheim (1867–1951) waard presidint fan Finlân (1944–1946).
Aspirearre konsonant
In aspirearre konsonant (of aspirearre bylûd) is yn 'e fonetyk de beneaming foar in konsonant wêrfan't de útspraak mank giet mei in luchtstream út it spraakkanaal. Dat kin foarkomme by beskate obstruïnten. De útspraak fan 'e konsonant wurdt dan daliks folge (of, yn sommige gefallen, foarôfgien) troch in stimleaze glottale wriuwklank (in h). Dit ferskynsel, dat sawol fonetysk as fonologysk fan aard wêze kin, wurdt aspiraasje neamd. Yn it Ynternasjonaal Fonetysk Alfabet (IPA) wurdt it werjûn troch it symboal [◌ʰ], in lytse letter h yn superskrift (it rûntsje fan punten jout it plak fan 'e konsonant oan).
Foarkommen
Yn in soad talen is aspiraasje lykwols fonemysk. Dat wol sizze dat der wurden binne dy't persiis-en-gelyk útsprutsen wurde, útsein de aspiraasje fan ien of mear konsonanten. Soks komt foar yn û.m. it Armeensk út 'e Kaukasus, de Yndo-Aryske talen fan noardlik Yndia, de Dravidyske talen fan súdlik Yndia, it Koreaansk en alle fariëteiten fan it Sineesk (wêrûnder it Mandarynsk) út East-Aazje, it Taisk en besibbe talen út Súdeast-Aazje, it Lakota út Noard-Amearika en it Iislânsk, it Aldgryksk en de Allemannyske dialekten fan it Dútsk út ferskate dielen fan Jeropa. Yn sokke gefallen is aspiraasje dus betsjuttingsûnderskiedend. It kin ek wêze, lykas yn it Arabysk en it Perzysk, dat àlle konsonanten aspirearre útsprutsen wurde. Dan is der dus wer gjin ferskil yn betsjutting.
Sint-Fitustsjerke (Wyns)
Skiednis
Yn de twadde helte fan de 18e iuw fûn in grutte restauraasje fan it gebou plak.
Oargel
Yn 1889 boude Bakker & Timmenga in oargel foar de tsjerke. Oarspronklik soe it oargel fiif registers krije mei plak foar in sechde register, mar by oplevering ie bliken dat der dochs in sechde register tafoege wie. It piipmaterjaal fan dit register (fluit 4-foet) is neffens ûndersyk fan Jan Jongepier âlder en is fan Johannes Stephanus Strümphler (1736-1807) stamt. Oan it oargel is yn de rin fan de tiid net in soad feroare, it ûnderhald fan it ynstrumint is altiten by Bakker & Timmenga bleaun en in restauraasje fûn foar it lêst yn 2001 plak.
Grifformearde tsjerke (Rinsumageast)
Oargel
It relatyf jonge oargel fan de grifformearde tsjerke waard yn 1993 troch Sicco Steendam út Roodeschool boud. Foar de bou brûkte Steendam piipwurk fan it oargel fan Valckx & van Kouteren út 1937. It front fan it ynstrumint wie in ûntwerp fan Tjibbe Heidinga út Ljouwert.
Gervasius en Protasius
Ferearing
De hilligen binne fierder de beskermhilligen fan bern en wurkers yn 't hea. Hja wurde oanroppen tsjin tsjeafte en foar in goede rispinge. De katolike Tomaskristenen fan Ynje hawwe ferskate âlde Gervasius en Protasiustsjerken. Dy tsjerken datearje noch út de tiid dat de Tomaskristenen de twa bruorren en biskoppen Mar Sabor en Mar Proth as hilligen ferearen. Harren feestdei foel op 19 juny, op de dei dat yn de Tsjerke fan it Westen it feest fan de hillige twilling Gervasius und Protasius foel. De synoade fan Diamper ferbea yn 1599 de ferearing fan Mar Sabor en Mar Proth, om't de twa út de Assyryske Tsjerke fan it Easten stamden. Tagelyk waard opdracht jûn om alle tsjerken om te wijen ta Gervasius en Protasius of Alderheljen. Dêrtroch waard de ferearing fan Gervasius en Protasius ek yn Ynje bekend.
L1 (omrop)
Skiednis
Yn jannewaris 1997 wie de earste útstjoering fan it nije kommersjele stasjon TV8 Limburch. Omrop Limburch folge datselde jier mei publike regionale telefyzje. Beide stjoerders moasten lykwols harren frekwinsje diele: fan 07:15 oant 19:15 oere waard it kanaal brûkt troch Omrop Limburch; fan 19:15 oant 07:15 stjoerde TV8 Limburch út.
Minnie Two Shoes
Karriêre
Fan 1970 oant 1976 wie Two Shoes p.r.-meiwurkster ferbûn oan 'e Amerikaanske Yndiaanske Beweging (AIM), mar dêr rekke se by wei om 'e moard op 'e Anna Mae Aquash, in Mikmak-aktiviste út eastlik Kanada en in foaroansteand lid fan 'e AIM. Dyselde wie nammentlik (sa die letter bliken) troch oare AIM-leden stânrjochtlik eksekutearre om't se derfan fertocht waard in oerheidsynformante te wêzen. Doe't de AIM-lieding dizze saak binnenskeamers oplosse woe, stapten Two Shoes en ferskate oare leden út 'e organisaasje. Feitliks wie Two Shoes, dy't Aquash persoanlik kennen hie, ûnmisber by it nei bûten ta bringen fan 'e moardsaak.
Tadao Horie
(13 septimber 1913 - 29 maart 2003) wie in Japansk fuotballer. Earder spile foar Waseda WMW. spile ek yn it Japansk fuotbalalvetal. Hy die mei oan it Olympyske Simmerspullen 1936.
Colmar
De stêd leit yn in wyngebiet en is ferneamd fanwegen it goed bewarre arsjitekturale erfskip út seis iuwen en foar de musea yn de stêd. It neamen wurdich it it Unterlinden-Museum mei it Isenheimer alter. Colmar is de stêd dêr't ferneamde keunstners lykas Martin Schongauer, Frédéric-Auguste Bartholdi, Ernst Stadler en Jean-Jacques Waltz berne binne.
Sodom en Gomorra
Slach by Siddim
It jiers dêrop bringt Kedorlaomer in Elamitysk leger gear dat er oanfollet mei troepen fan 'e fazallen dy't him trou bleaun binne: Amrafel, de kening fan Sjineär, Arjok, de kening fan Ellasar, en Tidal, de kening fan Gojim. Yn 'e Slach by Tiddim komme de beide legers gear, en de keningen fan 'e Jordaanflakte wurde mei swiere ferliezen ferslein troch Kedorlaomer. Neitiid wurde Sodom en Gomorra plondere troch de troepen fan Kedorlaomer en syn fazallen, en dêrby wurde ek Lot en syn famylje ta slaaf makke en as oarlochsbút ôffierd nei it easten.
Rjochtdei oer Sodom en Gomorra
Bûten de stêd jouwe de ingels harren opdracht om sa hurd mooglik út te naaien en yn gjin gefal om te sjen, want God stiet op it punt om Sodom en Gomorra te ferdylgjen. Lot freget wêr't se yn 'e frede hinne moatte, en stiet der dan by de ingels op oan om Bêla te sparjen, om't it "mar in lyts plakje" is, sadat er dêr mei wiif en bern beskûl fine kin. De ingels stimme ta en sizze dat God him ek dêryn te wille wêze sil. Sadwaande soe Bêla fan dy dei ôf Soär hjitte. Neitiid lit God, neffens Genesis 19:24 "swevel en fjoer reine oer Sodom en Gomorra út 'e loft […]. Sa kearde Hy dy stêden en de hiele omkrite om, mei alle bewenners fan dy stêden en it gewaaks fan it fjild." De frou fan Lot kin har net bedimje en sjocht dochs om, tsjin 'e warskôging fan 'e ingels yn; hja feroaret dêrop yn in sâltpylder. Lot sels en syn beide dochters komme sûn en wol yn Soär oan.
Isabelle de Gélieu
Libben en karriêre
Isabelle de Gélieu waard yn 1779 berne yn Lignières as in dochter fan predikant Jonas de Gélieu en dy syn frou Maguerite-Isabelle Frêne. Hja wie de pakesizzer fan deiboekskriuwer en predikant Théophile-Rémy Frêne. Gélieu groeide op yn 'e pleatslike pastorij, dêr't se al jong lêzen en skriuwen learde. Mei tsien jier wist se har heit te bepraten om har Latyn te learen, wêrfan't de kennis yn 'e achttjinde iuw as "ûn-froulik" beskôge waard. Doe't se trettjin jier wie, waard Gélieu nei Basel stjoerd sadat se Dútsk leare koe; hja kaam dêr yn it bêd en brochje fan har muoike, Esther Mieg, te wenjen.
Sâlt
Sâlt, ek bekend as kokensâlt of fiedingssâlt, is in mineraal mei in sâlte smaak, dy't as smaakstof brûkt wurdt by it itensieden. It wurdt ek brûkt foar de preservearring fan iten foar langere tiid. It is goed oplosber yn wetter; in mingsel fan wetter en dêryn oplost sâlt hjit pikel of brein. Sâlt komt natuerlik foar yn 'e foarm fan ûndergrûnske ôfsettings halyt, dat ek stiensâlt neamd wurdt. Dêrnjonken komt it ek yn ûnbidige hoemannichten foar yn seewetter, wêrfan't it it wichtichste minerale ûnderdiel is. De iepen oseaan hat likernôch 35 gram sâlt op eltse liter wetter, wat delkomt op in sâltgehalte fan 3,5%. Yn drûge foarm is sâlt by keamertemperatuer in wite kristalline stof mei in kubyske kristalfoarm. As mineraal is it fan essinsjeel belang foar al it libben op 'e Ierde, mei't gjin organisme sûnder sâlt kin. De skiekundige namme foar 'gewoan' sâlt is natriumgloride (NaCl). Dat is ien fan in hiele groep stoffen dy't sâlten neamd wurde.
Itensieden
Der is ek sâlt te keap dêr't joadium (almeast yn 'e foarm fan natriumjodide, kaliumjodide, natriumjodaat of kaliumjodaat) oan tafoege is. Yn Nederlân is dat foar de konsumint bekend ûnder de oantsjutting JoZo (in ôfkoarting fan jodiumzout), wylst sâlt sûnder joadiumtafoeging bekend stiet as NeZo (in ôfkoarting fan "nee zout"). Bakkers brûke foar it bakken fan harren produkten bakkerssâlt of bôlesâlt, dat yn prinsipe itselde is as JoZo. Reden foar de tafoeging is dat it minsklik lichem fan joadium ferlet hat as boustof. Ynname fan dy stof helpt by de behanneling fan skyldklierfergrutting en by it oanmeitsjen fan skyldklierhormoanen. Oars kriget men joadium suver inkeld binnen troch it iten fan fisk. Om joadiumgebrek fan lju dy't gjin fisk ite foar te kommen, hat it Nederlânske regear al yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw de tafoeging fan joadium oan bôle by wet ferplichte steld.
Glêdheidsbestriding
Sâlt wurdt ek brûkt as middel tsjin iisfoarming, om glêdheid tsjin te gean. As sâlt yn kontakt komt mei iis, begjint it iis nammentlik te ranen. It wurdt dêrom mei de hân op stoepen en trotoirs, en mei spesjale struiweinen op wegen struid. It type sâlt dat dêrfoar brûkt wurdt, hjit struisâlt. Dat is almeast ûnsuver mynsâlt, al wurdt ek wol kalsiumgloride as sadanich brûkt. Fierders hat struisâlt gruttere kerlen as kokensâlt en wurdt it soms befochtige mei wetter om ferstowing tsjin te gean en/of fermongen mei wat sân om te soargjen dat de snie of izel stikkenriden wurdt mei it sân (dat eins minuskule stientsjes binne), sadat de ranende wurking fan it sâlt befoardere wurdt. Wetter en sâlt (pikel) kinne by temperatueren ûnder it friespunt (fan wetter) brûkt wurde om't it friespunt fan pikel likernôch tsien graden leger leit, op –10 °C. In neidiel fan it gebrûk fan struisâlt is wol dat it metaal fan auto's en fytsen der flugger fan roastet. Ek planten yn 'e bermen kinne der min oer.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1936
Medaljespegel
De top-3 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1936.
De Waadhoeke
Plakken
Njonken de boppeneamde iene stêd en 40 doarpen lizze yn De Waadhoeke ek noch de folgjende buorskippen: Alsert, Barrum, De Beinten, Bessebuorren, Bonkwert, Buerstermûne (Froubuurtstermôln; foar in diel yn De Waadhoeke en foar in diel yn Ljouwert), Dearsum (Frjentsjerteradiel), Dykshoeke, Dyksterhuzen, Doaium, Erkens, Fâltum, Fjouwerhûs, De Flearen, It Fliet, Franjumbuorren, Glins, Hearema, 't Heechhout, Hemmemabuorren, It Hoarslân, Holpryp, De Kampen, Keimpetille, Kie, Kystersyl, Koehoal, Koüm, De Kreake, De Krok, Laakwert, Lankum, Lytselollum, Meamert, Miedum (Frjentsjerteradiel), Molswert, Nijebiltsyl (Nije-Syl), De Oasthoek (De Oasthoek), Ritsumabuorren, Ritsumasyl, Roptasyl, Salvert, Sânhuzen, Sitlum, Skyldum, Sopsum, Swaarderbuorren, Swarte Haan (Swatte Haan), Swettehoarne, Tallum, Teatlum, Tolsum, Tritsum, Tsjeppenbûr, It War, Weakens en De Westerein (Wjelsryp).
't Waar
It doarp leit op in ynverzjerêch yn it stik fan de Doalert dat ynpoldere waard, dat foarme waard troch de ouwerwâl fan de lytse rivier de Munter Ae. De âldste kearn is Molenhorn, dat op in terp leit. De nôtmûne waard yn 1598 al neamd. De hjoeddeiske doarpskearn leit tusken it Termunterzijldiep en it Ol Daipke, dat yn 1665 groeven waard, en ynearsten as farwei nei Grins ornearre waard, mar it ûnderhâld dêrfan wie suterich.
Abdij Sint-Marije fan de Opstanning yn Abu Ghosh
Kleastermienskip
Yn 1873 waard it behear fan it plak mei de tsjerke troch de Osmaanske autoriteiten oerdroegen oan Frankryk. De Benediktynske muontsen fan de abdij fan Belloc yn it Frânske departemint Pyrénées-Atlantiques bouden yn 1900 in lyts kleaster by de tsjerke. Se bleaune dêr oant 1953 en lieten de gebouwen doe nei oan de paters fan de Lazaristen.
Kleastertsjerke
De krypte bestiet út twa nivo's: it legere nivo is boud om in fiver dy't it wetter opfangt fan in boarne ûnder de trep dy't fan de krypte nei de tsjerke omheech rint. It hegere nivo is ynrjochte as kapittelseal foar de mienskip.
Opname fan de gemeente
Tiid fan de opname
Yn it premilennialisme is it pretribulasjonistyske eachpunt, sa't hjir boppe beskreaun is, it oerhearskjende eachpunt, dy't de opname fan de gemeente skiedt fan it weromkommen fan Jezus. Fierders binne der noch twa eachpunten yn it premilennialisme dy't minder populêr binne, lykas it leauwen dat de opnamme yn de grutte benearing plakfynt (midtribulasjonisme) en it leauwen dat der mar in part fan de gemeente opnaam wurdt.
Goslar (Landkreis)
Stêden en gemeenten
De lânkring bestiet út de folgjende stêden en gemeenten (De Harz is in gemeentefrij gebiet.): Ienheidsgemeenten
Us-Leaffrouwetsjerke fan de Arke fan it Ferbûn
Skiednis
Njonken de tsjerketsjinsten fynt op de lokaasje ek alle jierren twaris it "Abu Ghosh muzykfestival" plak.
Punt (teken)
Talnotaasje
Yn it Frysk wurdt by grutte tallen in punt brûkt om elts trijetal fan sifers faninoar te skieden. Bygelyks:
List fan planetoïden 77601-77700
Dit is in list fan planetoïden 77601-77700.
Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2001
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Spanje 2001 yn Montmeló op 29 april 2001. It wie de fiifde fan 17 races fan de Formule 1 yn 2001. Hy waard op it Sirkwy fan Kataloanje hâlden. De race waard hâlden oer 65 omgongen, op it 4,7 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 307,4 kilometer.
CIA
Iere jierren
In wichtich oandiel yn 'e organisatoaryske opbou en de planning fan 'e iere fjildoperaasjes fan 'e CIA hie Allen Dulles, dy't yn 1953 direkteur fan 'e tsjinst waard. Hy stie heech oanskreaun, mei't er yn 'e Twadde Wrâldoarloch in krúsjale rol spile hie by de OSS-operaasjes dy't fan Switserlân út bewurkmastere wiene. Dulles wie in fûleindich anty-kommunist yn tiden dat soks in pree wie om yn it Amerikaanske regear foarút te buorkjen, en hy genoat fierders frijwat earmslach om't syn broer, John Foster Dulles, yn dyselde snuorje minister fan Bûtenlânske Saken wie. Under Dulles syn lieding waarden der withoefolle taktyske operaasjes ûndernommen tsjin groepearrings dy't kommunistysk fan aard wiene of alteast troch de CIA as sadanich beskôge waarden.
Alain Deloin
Libben en karriêre
Under syn karriêre wie Deloin benammen wurksum foar it Sweedske Private-label, wêrby't er gauris gearwurke mei de Frânske regisseur Pierre Woodman en mei kollega-akteurs as Philippe Soine, Richard Langin en Jean-Yves Lecastel. Nei't Woodman foar himsels begûn, wie Deloin ek gauris te sjen yn produksjes fan syn studio Woodman Entertainment. Fierders wurke Deloin yn Jeropa û.m. foar it Frânske Vidéo Marc Dorcel en it Dútske Videorama, wylst er yn 'e Feriene Steaten yn 't spier wie foar sokke foaroansteande filmstudio's as New Sensations, Zero Tolerance, Hustler Video, VCA Pictures, Anabolic Video en Wicked Pictures.
Deloin wurke gear mei aktrises as Nikki Anderson, Erika Bella, Gabriella Blicq, Blondie, Gabriella Bond, Bettina Campbell, Vivienne Clash, Monique Covét, Nessa Devil, Carole DuBois, Rita Faltoyano, Cecilia Grout, Simone Horvath, Hedvig Kaser, Kathy Kash, Katja Kean, Laura Lion, Lolita, Mickaela, Angelica Mirai, Demia Moor, Valentina Nappi, Suzan Nielsen, Aletta Ocean, Peggy Sue, Jennifer Red, Ines en Inga Ridere, Olivia del Rio, Tania Russof, Alexandra Schiffer, Kristina Schwartz, Gabrielle Scream, Julia Spain, Amanda Steel, Lara Stevens, Su Ann, Julia Tchernei, Agnes Tilli en Tarra White.
Ushuaia
Skiednis
Yn 1870 waard it gebiet foar it earst besocht troch Ingelske misjonarissen. Yn 1884 ferovere de Argentynske marine Ushuaia. Wichtich foar de ûntjouwing fan de stêd wie de bou fan it Presidio yn 1902 op it Isla de los Estados, in finzenis dy't earst yn 1920 klear wie. De feroardielden, meast geweldplegers, mar ek politike finzenen, leine de it smelspoar Ferrocarril Austral Fueguino oan, dat hjoe de dei toeristen nei it Nasjonaalpark Tierra del Fuego ferfierd. De finzenis waard yn 1947 sletten. Der húsmanje no mear as ien museums yn it gebou: it Museo Presidio, in skipfeartmuseum en ien oer de ekpedysjes nei Antarktika dy't faak yn Ushuaia út ein setten. Ien fan de ferneamdste finzenen fan de Presidio wie skriuwer Ricardo Rojas.
Willem fan Moraavje, 5e greve fan Sutherland
Willem fan Moraavje, 5e greve fan Sutherland (Ingelsk: William de Moravia; Kastiel fan Dunrobin? (Skotlân), foàr 1314 – dêre?, 1370) wie in Midsiuwsk Skotsk ealman fan mingd Skotsk, Flaamsk en Welsk etnysk komôf. Hy stiet ek wol bekend as Willem fan Sutherland of koartwei as Willem Sutherland. De oantsjutting 'fan Moraavje' ferwiisd nei (de latinisearre foarm) fan 'e Skotske krite Moray, en hat neat te krijen mei Moraavje yn East-Jeropa.
Ferienfâldige Sineeske karakters
Sina
Om't tradisjonele Sineeske karakters tige dreech te learen en tiidrôvjend om te skriuwen binne, giene al yn 'e njoggentjinde iuw stimmen op om 'e yngewikkelde skriuwwize te ferienfâldigjen. Ien fan 'e earste taalkundigen dy't dêrta it foartou naam, wie Lufei Kui, dy't yn 1909 bepleite om ferienfâldige karakters yn te fieren foar gebrûk yn it ûnderwiis. Yn 'e snuorje nei de Fjouwer-Maaiebeweging fan 1919 waard op alderhanne manearen besocht om Sina te modernisearjen. Tsjin dy tiid pleiten guon saakkundigen derfoar om 'e Sineeske karakters mar hielendal ôf te skaffen, mei't se de alfabetisearring fan 'e Sineeske maatskippij en dêrmei de ûntwikkeling fan Sina yn 'e wei stiene. Lu Xun, in ferneamd skriuwer, gie sels safier om te sizzen: "As de Sineeske karakters net ferneatige wurde, sil Sina stjerre."
Oare lannen
Maleizje fierde yn 1981 yn ien kear in list ferienfâldige karakters yn foar it ûnderwiis yn it Sineesk (as fak en as medium) op 'e steatsskoallen, dy't ek folslein identyk is oan 'e offisjele list fan 'e Folksrepublyk.
Louis Daguerre
thumb|Louis Daguerre (daguerreotype) Louis Jacques Mandé Daguerre (Cormeilles (by Parys), 18 novimber 1787 - Bry-sur-Marne, 10 july 1851) wie in Frânsk keunstner en fotograaf; hy wurdt beskôge as ien fan de útfiners fan de fotografy.
Hoewol't er it meast ferneamd waard fan syn bydragen oan de fotografy, wie er ek in fertsjinstlik keunstskilder en de betinker fan it diorama. Yn 1826 makke er tegearre mei de Frânsman Nicéphore Niépce de earste slagge foto. Dêrnei lei er him ta op it ûntwikkeljen fan in metoade om flugger fotoos te meitsjen.
Valzer
Plot
Assunta is in jonge frou dy't yn in lúkse hotel wurket, dêr't in ûnlijige gearkomste holden fan 'e lieding fan it Fuotbalbûn. Underwilens dûkt der in man op dy't krekt frijlitten is út it tichthûs en de heit blykt te wêzen fan Lucia, in freondinne fan Assunta. Lucia, dy't earder yn itselde hotel wurke, is jierren lyn ôfset om in karriêre yn 'e entertainmentyndustry op te bouwen. Dêr hat se har heit neat oer ferteld. Yn har plak hat Assunta al dy tiid kontakt holden mei har heit, wêrby't se har foardie as Lucia. De brieven fan Assunta hawwe Lucia har heit dertroch skuord doe't er fêstsiet, mar no't er frij is, ferwachtet er yn it hotel syn dochter oan te treffen en fynt ynstee Assunta, dy't him langer net mear foarlige kin. Se ûntdekke dat se in protte gemien hawwe en slute in freonskip wêryn't beiden treast fine en hoop foar de takomst.
Zweeloo
thumb|Tsjerke fan Zweeloo Zweeloo (Nedersaksysk: Sweel) is in iesdoarp en in eardere gemeente yn de Nederlânske provinsje Drinte. Zweeloo foarmet mei buordoarp Aalden in oaniensletten bebouwing. Oan de súdkant leit it iesdoarp Ald-Aalden, mei Saksyske pleatsen, dy't in beskerme doarpsgesicht foarmje. It doarp leit 20 km benoarden de stêd Coevorden en telde op 1 jannewaris 2018 sa'n 417 ynwenners.
Kaiserdom St. Bartholomäus
De twadde weropbou
Nei it púnromjen waarden yn july 1947 de klokken werom helle en wer plechtich ynwijd. Pas yn 1948 begûn de weropbou fan de domtsjerke ûnder lieding fan Hermann Mäckler en Alois Giefer. Ek no wer besochten de arsjitekten misfettings út it ferline goed te meitsjen, itjinge benammen jilde foar de feroarings fan nei de brân. De oargelgalerij fan Denzinger yn it westen fan it skip waard ôfbrutsen en it ynterieur krige in hiel nije kleurstelling. De skilderijen fan Eduard von Steinle, tsjintwurdich in tige wurdearre 19e iuwske keunstner, waarden mei de âlde stúklaach fuortslein om de muorren dernei op 'e nij te stúken yn in wite kleur. De pylders bepaalden troch de ferwidering fan it stúkwurk neidrukliker dan foarhinne it ynterieur. Al mei al krige it ynterieur fan de tsjerke in nofteren en saakliker útstrieling, dat oanslette by de nei-oarlochske moade. De fernielde ramen waarden ferfongen troch ljochtkleurich yndustryglês. De omjouwing fan de tsjerke wie lykwols folslein feroare, fan it midsiuwske strjitten- en stegenpatroan mei bebouwing bleau praktysk neat oer. Nei't in tal neioarlochske oerheidsgebouwen yn 2010-2011 ôfbrutsen waarden, liet de stêd op it frijkommen plak in diel van de bebouwing fan foar 1944 rekonstruearje.
Hûs
Funksje
Huzen wurde troch de bewenners fan âlds benammen brûkt om yn te sliepen, te iten en drinken en frije tiid troch te bringen. Wurkjen die men foarhinne altyd earne oars, op in hiele oare lokaasje of yn in apart gebou by it hûs, lykas in wurkplak, of in oar diel fan it gebou dêr't it hûs ek diel fan útmakke, lykas de skuorre of it bûthús fan in pleats. Tsjintwurdich is thúswurkjen, yn beroppen dêr't men thús mei de kompjûter frijwol itselde dwaan kin as op it wurk, hiel gewoan.
Keap en hier
Guon huzen, de saneamde keapwenten, binne it besit fan 'e bewenner. Men kin lykwols ek tsjin betelling yn in hûs wenje dat it eigendom is fan in oar. Dan sprekt men fan in hierwente. De hier is it bedrach dat de bewenner, de hierder, yn dat gefal ienris yn 'e moanne oermeitsje moat nei de eigner fan it hûs, de ferhierder. Op 'e lange doer kostet it hieren fan in hûs mear as it keapjen fan in hûs, mar foar lju dy't gjin heech ynkommen hawwe, is it makliker op te bringen. Ek foar lju dy't gauris ferhúzje is it handiger. In neidiel is dat hierders gjin eigen baas binne oer har eigen hûs. De ferhierder kin in wenningkorporaasje wêze, dy't sûnder ynspraak fan 'e bewenners ta renovaasje of sels ôfbraak beslute kin, of in húskesmelker, dy't neat oan ûnderhâld docht, mar de hierders safolle mooglik betelje litte wol.
Rocky V
Plot
Syn abbekaat bewissiget him derfan dat alles op te lossen is as er noch in pear wedstriden bokst, dat Rocky beslút it oanbod foar de wedstryd tsjin Cane oan te nimmen. Op oanstean fan Adrian giet er lykwols earst te rie by in pear neurologen, dy't permanint harsensletsel by him fêststelle, dat er oprûn hat yn syn gefjocht mei Drago. Gjin dokter sil him dêrmei noch goedkarre om te boksen. Adrian bepraat Rocky om foargoed op te hâlden mei fjochtsjen, en hy leit him dêr mei uterste tsjinnichheid by del.
Kiel
Lokaasje
Hoewol't yn 'e folksmûle de termen 'kiel' en 'hals' wolris trochinoar helle wurde, binne dat ferskillende dingen, mei't de kielholte mar foar in diel yn 'e hals leit (en foar in oar diel yn it ûnderste part fan 'e holle). Boppedat hat de grutte fan 'e kiel neat út te stean mei de lingte fan 'e hals, en hat bgl. in sjiraffe in kiel dy't kwa grutte ferlykber is mei dy fan in minske, ek al is de hals fan in sjiraffe folle langer. Guon bisten dy't gjin longen hawwe, lykas lidpoatigen, hawwe ek gjin kiel.
Anatomy
Yn en deunby de kielholte sitte by minsken en oare sûchdieren twa bonken: de tongbonke en de skouderbonke. Yn 'e kielholte komme twa organen gear dy't elts ta in oar systeem hearre: de noas-kielholte of farynx en de strôte of larynx. De noas-kielholte falt yn 'e kiel útinoar yn 'e boppelizzende orofarynx en de ûnderlizzende hypofarynx, en makket ûnderdiel út fan it spiisfertarringsstelsel, as it plak dêr't iten en drinken trochslokt wurdt. De strôte foarmet in wichtige tuskenhalte yn it stelsel fan 'e boppeste luchtwegen. Dêrnjonken is dit orgaan nau belutsen by it fuortbringen fan lûd yn 'e stimbannen, dat by de minske foar in diel de foarm fan spraak oannimt.
Rocky V
Resultaat
Rocky V waard yn 1990 nominearre foar sân Golden Raspberry Awards foar de minste prestaasjes op it mêd fan 'e filmkeunst, wêrûnder de prizen yn de kategoryen minste film, minste akteur (Sylvester Stallone), minste aktrise (Talia Shire), minste byrol fan in akteur (Burt Young), minste regisseur (John G. Avildsen), minste senario (Stallone) en minste orizjinele liet (The Measure of a Man).
The Spy Who Loved Me (film)
The Spy Who Loved Me is in Britsk-Amerikaanske spionaazjeskriller út 1977 ûnder rezjy fan Lewis Gilbert, mei yn 'e haadrollen Roger Moore as geheim agint James Bond en Barbara Bach as Bond girl Anja Amasova. De titel betsjut "De Spion dy't My Leafhie". De film ûntliende syn namme oan 'e roman mei deselde namme fan Ian Fleming, mar befettet gjin eleminten út 'e plot fan dat boek. The Spy Who Loved Me wie sadwaande de earste James Bond-film dy't in folslein nij betinksel fan 'e senarioskriuwers wie.
The Spy Who Loved Me wie it tsiende diel út 'e James Bond-filmsearje en folge as sadanich op The Man with the Golden Gun. Fan 'e filmkritisy krige de film oer it algemien positive resinsjes, en yn 'e bioskopen wie it in grut kommersjeel súkses. The Spy Who Loved Me waard nominearre foar trije Oscars en ferskate oare wichtige prizen. In folgjend diel yn 'e filmsearje, dat oan 'e ein fan The Spy Who Loved Me oankundige waard ("James Bond will return in …"), wie For Your Eyes Only. Doe't lykwols troch it súkses fan Star Wars in science fiction-raazje ûntstie, goaide men it roer om en waard de folgjende film ynstee it oer romtefeart geande Moonraker, dat útkaam yn 1979.
Plot
Bond en Amasova reizgje nei it Italjaanske eilân Sardynje, dêr't it haadkertier fêstige is fan 'e rederij fan Stromberg. As se ûnderweis in stik mei de trein geane, wurdt Amasova op in hier nei fermoarde troch Jaws, mar Bond rêdt har libben. Neitiid feroaret de koele rivaliteit tusken harren yn tanimmende affeksje. Op Sardynje dogge Bond en Amasova harren foar as in marine biolooch en de frou. As se in fersyk yntsjinje om Stomberg te moetsjen, wurdt dat ynwillige. Stromberg syn meiwurkster Naomi nimt harren mei nei de Atlantis, in futuristysk bouwurk dat sawol boppe as ûnder wetter bestean kin. Dêr hat Bond in koarte moeting mei Stromberg, wylst Amasova by in rûnlieding troch Naomi ûntdekt dat Stromberg njoggen moannen earder in mysterieuze nije supertanker te wetter litten hat, de Liparus.
Saaklike swierrichheden
Saltzman hie njonken Eon en de memme-ûndernimming dêrfan, Danjaq, ferskate oare saken by de ein, dy't stik foar stik fan twifelich aard wiene. Dêrtroch rekke er yn 'e finansjele problemen, en om't er syn oandielen yn Danjaq as ûnderpân brûkt hie foar it ôfsluten fan lienings, besocht de Switserske ynvestearringsbank UBS dêr beslach op te lizzen. Yn deselde snuorje waard bekend dat Saltzman syn frou oan in terminale foarm fan kanker litte, wylst er sels ompakte mei symptomen fan klinyske depresje. Doe't it besykjen fan Saltzman ta in fijannige oername fan Technicolor ta in rjochtsaak late, wegere Broccoli dermei akkoart te gean dat Saltzman de proseskosten betelle út 'e kas fan Danjaq. Dat late ta in ympasse, mei't Saltzman by wize fan represaillemaatregel de produksje fan 'e folgjende Bond-film blokkearre.
Shigeo Sugimoto
(4 desimber 1926 - 2 april 2002) wie in Japansk fuotballer. Earder spile foar Hankyu Railways.
Reedriden op de Olympyske Winterspullen 1928
Medaljespegel
De top-3 fan lannen dy't by it reedriden medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1928.
Jerobeäm I fan Israel
Jerobeäm wurdt oanwiisd as takomstige kening fan Israel
Yn in tiid dat it folk prottele oer it swiere libben ûnder kening Salomo, kaam Jerobeäm ûnderweis ienris de profeet Achia tsjin. It barde dat dy syn mantel yn 12 stikken skuorde en Jerobeäm hjitte der tsien stikken fan op te nimmen. Dy stikken stiene foar de stammen dy't harren ôfskuorre soene fan it keninkryk fan Salomo, om't Salomo it tsjinjen fab frjemde goaden yn it lân tastie en oeral offerhichten hie oanlein foar de goaden fan de Sidoaniërs, de Moäbiten en de Ammoniten. De profeet liet Jerobeäm witte dat hy troch God keazen wie om de nije kening fan Israel te wurden en dat God mei him wêze soe sa lang't hy de foarskriften fan de Hear neilibbe. Doe't Salomo dat gewaar waard, besocht de kening him te deadzjen. Mar Jerobeäm wist yntiids út te piken en krige asyl by farao Sjisjak fan Egypte.
Hoarn (lichemsdiel)
Wiere hoarnen hawwe yn 'e regel in kromme of spiraalfoarm, faak mei groeven yn 'e breedte- of de lingterjochting. Om't permaninte hoarnen, krektlyk as geweien, yn it foarste plak bedoeld binne foar gefjochten tusken mantsjes yn 'e peartiid, komme se by in protte soarten allinnich by eksimplaren fan it manlik geslacht foar. Hoarnen begjinne koart nei de berte te groeien en geane dêrmei troch oant it bist deagiet. Soms krôlje se om en groeie op in pynlike wize tsjin 'e plasse fan it bist oan, wat yn guon gefallen sels de dea ta gefolch hawwe kin. Allinnich by gaffelantilopen wurde wiere hoarnen jierliks ôfwurpen, al bliuwt ek dêr de bonkige kearn beholden. By domestisearre bisten, fral by kij, is it foar feehâlders wenst wurden om 'e jongen te ûnthoarnjen, wêrby't de begjinnende hoarn fuortbaarnd wurdt. Soks foarkomt dat kij inoar ferwûnje kinne en is ek minder gefaarlik foar de feehâlder sels, dy't earder, meastal by fersin, noch wolris in pynlike terwinkel mei in hoarn krige (ornaris resultearjend yn in blau plak, mar soms, as it each rekke waard, yn in earnstige ferwûning).
Osamu Yamaji
(31 augustus 1929) is in eardere Japansk fuotballer. Earder spile foar Sumitomo Metal.
V-motor
thumb|In BMW VI V-motor In V-motor is in type ferbaarningsmotor, in linemotor, mei it skaaimerk dat twa silinders of rigen silinders yn in "V"-foarm foar elkoart en fan de krukas oer steane.
Dumbarton (Firginia)
Dumbarton is in plak (census-designated place) yn de Amerikaanske steat Firginia, en falt bestjoerlik ûnder Henrico County.
Milwaukee
Skiednis
Der bestie grutte rivaliteit tusken de trije delsettings, mar yn 't bysûnder tusken Juneau's Side en Kilbourntown, dy't yn 1845 syn hichtepunt berikte yn 'e saneamde Brêge-oarloch fan Milwaukee. Doe hiene de steatsautoriteiten fan Wiskonsin har nocht, en waard der fan hegerhân besletten om 'e trije tsierende delsettings mei-inoar te ferienjen ta ien plak, dat Milwaukee kaam te hjitten, en dêr't Solomon Juneau de earste boargemaster fan waard. Dat barde yn 1846, en de nije delsetting krige daliks de offisjele status fan stêd. Yn 't earstoan waard dy namme trouwens stavere as "Milwaukie", en it is net alhiel dúdlik wannear't de tsjintwurdige stavering yn gebrûk kaam, mar dat moat nei alle gedachten om 1850 hinne west hawwe. Ien ferhaal wol hawwe dat in pleatslike krante op in dei op eigen manneboet besletten hat in nije stavering yn te fieren, en dat de staveringswize "Milwaukee" doe sa ynboargere rekke is dat it stedsbestjoer it op 'e lêst mar oernommen hat. De oarspronklike stavering libbet noch fuort yn 'e namme fan Milwaukie, yn 'e westlike steat Oregon, dat yn 1847 nei Milwaukee neamd waard.
Fan 1845 ôf begûn Milwaukee hurd te groeien, mei't har der grutte oantallen lju út Dútslân nei wenjen setten. De earste weach ymmigranten, dy't tusken 1845 en 1855 oerkaam, wie fierhinne ôfkomstich út Beieren en oare kriten yn súdlik Dútslân; de twadde weach, fan 1865-1873, kaam út noardwestlik Dútslân; en de trêde weach, fan 1880-1893, kaam út noardeastlik Dútslân. Tsjin 'e iuwiksel hie 34% fan 'e ynwenners in Dútske eftergrûn, en Milwaukee krige de namme de meast Dútske stêd fan Amearika te wêzen, net inkeld kwa grutte fan 'e Dútske mienskip, mar fanwegen de ynfloed dy't de Dútske mienskip op 'e pleatslike kultuer útoefene. (Dy ynfloed is hjoed de dei noch altiten fielber, en wurdt mei sin troch de Milwaukeesters oanwakkere mei eveneminten as it jierlike Dútske Feest, yn july, en it Oktoberfeest, yn oktober.) Mei de Dútsers kaam ek it bierbrouwen te Milwaukee, mei't in protte fan 'e Dútsers de tradisjonele bierbrouwerijen oprjochten dêr't de stêd noch altiten om bekend stiet.
Njonken de Dútsers setten har ek withoefolle Poalen yn Milwaukee nei wenjen, dat der ûntjoech him yn 'e stêd ien fan 'e grutste Poalske mienskippen fan 'e hiele Feriene Steaten. Yn 1850 wiene der 75 Poalen yn Milwaukee; yn 1915 wiene dat der mear as 100.000. It sintrum fan 'e Poalske mienskip wie de roomske Sint-Stanislaustsjerke oan Mitchell Street. Oare grutte groepen njoggentjinde-iuwske ymmigranten út Jeropa wiene Litouwers, Italjanen, Ieren, Frânsen, Russen, Tsjechen en Sweden.
Milwaukee hjoed de dei
De ekonomy fan Milwaukee stipet tsjintwurdich fierhinne op 'e tsjinstesektor; sawol it bankwêzen as grutte fersekeringsmaatskippijen nimme in wichtich plak yn. Kwa wurkgelegenheid stiet lykwols de sûnenssoarch oan 'e top, mei 27% fan alle banen yn 'e stêd. Fierders is Milwaukee sûnt de 1850-er jierren suver synonym wurden mei bier, en hoewol't dat sûnder mis fan belang is foar it imago fan 'e stêd, stelle de brouwerijen op it mêd fan wurkgelegenheid net in protte mear foar. Boppedat binne troch de jierren hinne alle grutte bierbrouwers út Milwaukee wei gien, mei útsûndering fan 'e Miller Brewing Company. It bekendste bedriuw dat yn 'e stêd oprjochte is en dat der noch altyd syn ynternasjonaal haadkertier hat, is motorprodusint Harley-Davidson.
Laura Resnick
Skriuwkarriêre
Tusken 1998 en 2003 ferskynden Resnick har earste fantasyromans, In Legend Born, The White Dragon en The Destroyer Goddess, dy't yn it blêd Publishers Weekly omkreaun waarden as "in peareltsje op it mêd fan it fertellen fan ferhalen." Mei-inoar foarmen dizze trije boeken de Silearyske Trilogy. It wie Resnick har bedoeling om mear boeken oer deselde wrâld te skriuwen, yn in rige dy't dan The Chronicles of Sirkara komme soene te hjitten. Mar dêr kaam wat tusken, dat sadwaande binne The Chronicles of Sirkara oant no ta beheind bleaun ta de Silearyske Trilogy.
Ferballing
It komt ek foar dat in ûnwinske persoan binnen in lân in ferplichte wenplak tawiisd kriget, almeast yn ien fan 'e ôfhandichst mooglike gebieten. Dat hjit ynterne ferballing, en soks kaam bygelyks foarhinne yn Ruslân in protte foar, wêrby't sawol ûnder de tsaren as yn 'e tiid fan 'e Sovjet-Uny dissidinten nei it fiere Sibearje ferballe waarden, dêr't se harren dwaande hâlde moasten mei oerlibjen ûnder de barre klimatologysk omstannichheden en gjin politike swierrichheden mear feroarsaakje koene foar it regear.
Luitzen Gauke Boelens
Hy waard berne as soan fan Gauke Boelens dy't fan 1935 oant 1941 foar de VDB (dy't letter opgie yn de PvdA) lid wie fan de Deputearre Steaten fan Fryslân. Luitzen Boelens moast syn stúdzje oan de Ryksuniversiteit Grins ûnderbrekke yn de Twadde Wrâldoarloch. Dêrnei koe er dêr yn 1946 noch yn de rjochten ôfstudearje. Datselde jier noch gie er oan it wurk as kommys by de provinsjale griffy fan Fryslân dêr't er benammen by it kabinet fan de kommissaris fan de Keninginne wurke. Yn desimber 1950 waard Boelens, hoewol't er noch mar 30 jier wie, beneamd ta boargemaster fan Baarderadiel. Op dat stuit wied er de jongste boargemaster fan Nederlân. Yn july 1963 folgde syn beneaming ta boargemaster fan Weststellingwerf. Yn juny 1982 gie er dêr mei betiid pinsjoen en ferhuze er nei syn berteplak Drachten. Yn it begjin fan de 1990 rekke er yn syn wenplak belutsen by in slim ferkearsûngelok om't er gjin foarrang ferliende. Boelens ferstoar op dat plak yn de âldens fan 69 jier.
Newport Beach (Kalifornje)
Klimaat
Newport Beach hat in Mediterraansk klimaat, mei noflike simmers en tige mylde winters. Yn augustus en septimber, de waarmste moannen, is de trochsneed temperatuer oerdeis 23 °C, en fan desimber oant en mei maart, de kâldste tiid, is dat 18 °C. De stêd kriget jiers trochinoar 295,9 mm delslach; snie komt der net foar.
Simultaantsjerke
De earste simultaantsjerken ûnstiene mei de reformaasje yn Dútslân. Simultaantsjerken wiene faak nedich as de befolking njonken protestanten ek noch út in grutte katolike mienskip bestie. Katoliken, luthersen en/of kalvinisten dielden it gebou meiïnoar, faak krigen de protestanten it tsjerkeskip en de katoliken it koer. De tsjerken koenen op ferskillende tiden troch de denominaasjes brûkt wurde, mar it kaam ek foar dat in skiedingsmuorre foar aparte romtes soarge.
Tige bekende simultaantsjerken foarmje de hillige plakken fan it Hillige Lân:
Bretanje
Geografy
Bretanje hat in oerflak fan 34.023 km². It is in skiereilân, dat oan 'e eastkant oan it fêstelân fan Noardwest-Jeropa fêstsit en dêr grinzget oan 'e Frânske histoaryske kriten Normanje, Maine, Anzjû en Vendée (fan noard nei súd). Oan alle oare kanten wurdt Bretanje omjûn troch dielen fan 'e Atlantyske Oseaan: yn it noarden leit It Kanaal, yn it westen de Keltyske See en yn it suden de Golf fan Biskaje. Yn it noardeasten is de Golf fan Saint-Malo dat diel fan It Kanaal dat ynklamme leit tusken de noardkust fan Bretanje, de westkust fan Normanje en de súdkust fan 'e Kanaaleilannen. Oan 'e westpunt fan Bretanje hat de kust inkele djippe ynhammen, wêrfan't de Baai fan Douarmenez de grutste is. De ynhammen mei-inoar foarmje de See fan Iroise. Ek oan 'e súdkust fan it skiereilân lizze ferskate baaien, wêrûnder de Baai fan Audierne, de troch it Skiereilân fan Quiberon foarme Baai fan Quiberon, de Golf fan Morbihan, dat suver in lytse binnensee is, en de Baai fan Bourgneuf.
Prehistoarje
Bretanje hat al teminsten fan it Let-Paleolitikum ôf bewenne west troch minsken. De ierste minsklike bewenners wiene neändertalers, dy't yn it gebiet in argeologyske kultuer ûntwikkelen dy't 'Kolumbanysk' neamd wurdt. De âldste spoaren fan bewenning troch neändertalers yn Bretanje binne ûntdutsen yn Plouhinec, yn it departemint Finistère, en datearje fan likernôch 450.000 jier lyn. Homo sapiens, de moderne minske, fêstige him omtrint 35.000 jier lyn yn Bretanje, dêr't er it frijkommen plak fan 'e neändertaler ynnaam, dy't likernôch 40.000 jier lyn útstoarn wie.
Midsiuwen
Tusken 845 en 851 feriene Nominoë, dy't yn it hjoeddeistige Bretanje as "heit fan it heitelân" sjoen wurdt, de trije keninkrykjes ûnder syn bewâld. Katalysator foar dy definitive ienwurding wie de oanhâldende druk dy't it Frankyske Ryk op 'e Bretonske gebieten útoefene. Om dyselde snuorje hinne waard ek de kerstening fan Bretanje foltôge. Erispoë, de soan en opfolger fan Nominoë, fersloech de Westfrankyske kening Karel de Keale yn 851 yn 'e Slach by Jengland en bewissige sa de ûnôfhinklikheid fan it Keninkryk Bretanje mei himsels as kening. Yn 867 wûnen de Bretonnen in nije oarloch fan 'e Franken en berikte harren keninkryk syn maksimale omfang, wêrby't de Kanaaleilannen en dielen fan Normanje, Maine en Anzjû der yn opnommen waarden.
Bretanje as ûnderdiel fan Frankryk
Yn 'e njoggentjinde iuw holden de minne ekonomyske omstannichheden yn Bretanje oan. Yn dy tiid ferfearen in protte Bretonnen om itende te bliuwen nei oare dielen fan Frankryk, yn 't bysûnder nei Parys. Ek oan it begjin fan 'e tweintichste iuw sette dy ûntjouwing him noch fuort. Nettsjinsteande dat wie de twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw in tiid fan modernisearring, wêrby't ferhurde wegen en spoarlinen oanlein waarden en stedske gebieten in flugge yndustrialisaasje ûndergiene. Nantes lei him ta op 'e skipsbou en de itensferwurkjende yndustry, fral wat sûker, eksoatyske fruchten, grienten en fisk oanbelange. Fougères ûntwikkele him ta in sintrum fan 'e Frânske glêsyndustry en skuonproduksje. En lytsere plakken, lykas Châteaubriant en Lochrist, spesjalisearren har yn 'e metaalbewurkjende yndustry. Bretanje bleau maatskiplik sjoen lykwols in tige roomsk en konservatyf gebiet.
Yn 1956 waard Bretanje op 'e nij oprjochte as bestjoerlike ienheid, yn 'e foarm fan 'e regio Bretanje. Dêr waard it departemint Loire-Atlantique, mei de âlde haadstêd Nantes, lykwols bûten holden (sjoch foar mear hjiroer: § Regio's). Nettsjinsteande dat de Frânske steat mear as hûndert jier lang alle war dien hie om 'e Bretonske taal en kultuer út te rûgjen, hie Bretanje syn eigen identiteit witten te hanthavenjen, al hoe skeind dy tsjin dy tiid ek wie. In nije kulturele oplibbing begûn yn 'e 1960-er jierren en ûntjoech him fierder yn 'e 1970-er jierren. Twatalige Bretonsk-Frânske skoallen waarden oprjochte, sjongers begûnen lieten yn it Bretonsk te sjongen en in nije generaasje Bretonsktalige skriuwers kundige him oan. Ek ûntjoech der him yn Bretanje fan dy tiid ôf in nij ekologysk bewustwêzen ûnder de befolking, dat foar in grut part fuortkaam út 'e oaljeramp mei de Amoco Cadiz yn 1978 en de oaljeramp mei de MV Erika yn 1999, dy't allebeide foar de Bretonske kust plakfûnen.
Histoaryske bestjoerlike yndieling
Bretanje wurdt ynformeel faak opdield yn Opper-Bretanje (Frânsk: Haute-Bretagne; Bretonsk: Breizh Uhel), de eastlike, Gallotalige helte, en Neder-Bretanje (Frânsk: Basse-Bretagne; Bretonsk: Breizh Izel), de westlike, Bretonsktalige helte. Oant 1790 wie it gebiet bestjoerlik opdield yn njoggen fiskaal-militêre distrikten dy't oerienkamen mei de njoggen Bretonske bisdommen fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke. Dy distrikten waarden yn it Frânsk pays neamd en yn it Bretonsk bro, wat allebeide "lân" betsjut. De yndieling wie sa:
Ekonomy
Fierders is it toerisme in tige wichtige sektor fan 'e ekonomy foar de Bretonske kust. It skiereilân is ien fan 'e meast besochte gebieten fan Frankryk. Trekpleisters binne de withoefolle menhirs en oare megalityske monuminten, mei yn it foarste plak de Stiennen fan Carnac. Oare wichtige megalityske plakken binne it stienmantsje fan Barnenez, de megaliten fan Locmariaquer, de menhir fan Champs-Dolent, de tumulus fan Mane Braz en de grêftombe fan Gavrinis. Ek de Keltyske kultuer fan Bretanje lûkt in protte besikers. Yn april 2019 neamde it reiskatern fan 'e Britske krante The Guardian op syn list fan 'e tweintich moaiste doarpen fan Frankryk twa plakken yn Bretanje: Rochefort-en-Terre, mei syn oerdutsen merk, tolfde-iuwske tsjerke en Midsiuwske kastiel, en Locronan, dêr't de kantoaren fan 'e Frânske Eastyndyske Kompanjy út 'e santjinde iuw noch oan it doarpsplein steane.
Taal
De iennichste offisjele taal fan Frankryk is it Frânsk, en dat wurdt hjoed oan 'e dei yn Bretanje troch it grutste part fan 'e befolking sprutsen as memmetaal. Dy sitewaasje is lykwols in frij resinte ûntwikkeling dy't fuortkomt út 'e fûleindige frânsifisearringspolityk fan 'e Frânske steat, mei't it Frânsk oant yn 'e njoggentjinde iuw yn hiele Bretanje frijwol ûnbekend wie.
Bretonsk
Yn 'e njoggentjinde iuw waard ek de gewoane befolking fia it ûnderwiis oan it Frânsk bleatsteld, wêrby't de Frânske steat aktyf besocht it Bretonsk út te rûgjen (sa't it dat mei alle minderheidstalen prebearre). Hoewol't it Bretonsk mids tweintichste iuw yn Neder-Bretanje noch rûnom sprutsen waard, kaam it der al raar foar te stean om't âldelju de taal net mear oerdroegen oan harren bern. Yn 'e 1970-er jierren ûntstie yn reäksje dêrop in taaloplibbing wêrby't pleatslike autoriteiten it brûken fan it Bretonsk begûnen oan te fiterjen en twatalige skoallen iepene waarden. It persintaazje skoalbern dat Bretonske lessen folget, is tusken 2006 en 2012 mei 33% omheech gien nei 14.709.
Wapen en flagge
Doe't men op in stuit de flagge mei in fjild fan harmeling as te aristokratysk begûn te sjen, waard de Kroaz Du, it "Swarte Krús", ynfierd as alternative, mear religieus tinte flagge fan Bretanje. Dat wie in wyt fjild mei in swart krús, feitliks in folslein negatyf byld fan 'e flagge fan Cornwall (dy't bestiet út in swart fjild mei in wyt krús). Yn 'e Kroaz Du waarden de kleuren fan 'e harmelingbanier kombinearre mei it krús fan it kristendom.