cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Longyearbyen
Skiednis
Oant yn de jierren njoggentich fan 20e iuw waard it libben yn Longyearbyen folslein behearske troch de Store Norske. Doe't it Noarske parlemint yn 1925 har mei Spitsbergen bemuoide nei it yngean fan it Spitsbergenferdrach wie it de bedoeling dat Svalbard in gewoane Noarske gemeente wurde soe. De Storting (parlemint) koe it lykwols net iens wurde oft de gemeente by Finnmark as by Troms komme moatte soe, dat de status fan Spitsbergen waard net dúdlik. Yn de praktyk hie dat te betsjutten dat in mynbedriuw ferantwurdlik wie foar de deistige gong fan saken. Feitlik einige dy sitewaasje earst yn 1997 doe't it plak in eigen demokratysk keazen rie krige mei eigen foech foar it lokale bestjoer.
Klimaat
Yn de jierren 30 (20e iuw) waard ûntdutsen dat de deaden op it tsjerkhôf fan de stêd net fergienen; sy waard konservearre troch de permafrost. Dêr mei no gjin minsken mear begroeven wurde. Minsken dy't slim siik wurde, mei kâns op ferstjerren, wurde dêrom no faak nei oare plakken yn Noarwegen brocht foar it gefal dat.
Media
Longyearbyen hat ien krante, Svalbardposten.
7 oktober
Berne
100px|thumb|right|[[Niels Bohr.]]
Wilker
De feroarderingen fan min ofte mear autonome mienskippen (gildes, dielen, gritenijen ) hjitte wilkeren. Ut de Midsiuwen binne yn Fryslân bekend:
Spaanske Súksesjeoarloch
Skiednis
Omdat de Ingelsen de oarloch beëinigje woenen en har al yn 1710 út de striid weromloeken, kaam Frankryk der by de fredesûnderhannelins goed fanôf. En omdat Karel yn 1711 de nije Dútske keizer waard, en sadwaande net langer in geskikte kandidaat wie, koe Filips V de Spaanske troan ynnimme.
Stork (Loppersum)
De namme fan de buorskip is in ferwizing nei trije earrebarrenêsten (stork = earrrebarre) dy't der yn it ferline west hawwe.
Hepke Oudhuis
Hepke Hisses Oudhuis (Wikel?, 1798 - dêre, 20 july 1854), meastentiids Bline Hepke neamd, wie yn de Súdwesthoeke in bekend apart persoan.
Cecil B. DeMille Award
De Cecil B. DeMille Award (eins de Cecil B. DeMille Award for Lifetime Achievement in Motion Pictures) is de oeuvrepriis fan 'e Golden Globes, dat nei de Oscars de wichtichste Amerikaanske prizen binne op it mêd fan 'e filmyndustry. Krekt as de oare Golden Globes wurdt de priis elts jier yn jannewaris yn it Beverly Hilton yn Beverly Hills útrikt troch de Hollywood Foreign Press Association (HFPA). Foar de Cecil B. DeMille Award komme yn oanmerking akteurs, regisseurs, filmprodusinten, senarioskriuwers en oaren dy't troch de jierren hinne mei harren karriêre in wichtige bydrage levere hawwe oan 'e filmyndustry fan Hollywood.
Apostel
Bibel
Yn de Bibel wurdt skreaun oer de apostels fan Jezus:
Parseburo
In parseburo, ek parse-agintskip, nijsagintskip, parsetsjinst of nijstsjinst neamd, is in bedriuw dat kranten, tydskriften, radiostjoerders, tillefyzjestjoerders en oare media (ornaris) op deistige basis fan nasjonaal en ynternasjonaal nijs foarsjocht. Om't it foar de measte media-organisaasjes finansjeel net útkin om yn elts lân in korrespondint te hawwen, meitsje se gebrûk fan ien of mear parseburo's. In media-organisaasje moat dêrfoar lid wurde fan it oangeande parseburo, wêrnei't dat yn in konstante stream nijs oanleveret.
Hans Galjaard
Libben en wurk
Yn 1997 krige er de Van Walree Priis fan de Keninklike Nederlânske Akademy fan Wittenskippen.
Quedam Narracio
Ynhâld
By de slach fan Ane ferlear it swierbewapenen leger fan de biskop fan Utert, Otto fan Lippe de striid tsjin de lichtbewapende Drintske boeren ûnder lieding fan Rudolf II fan Coevorden. It dokumint is trouwens it iennige ferslach fan dit barren.
Earste Wrâldkriich
Fronten
It bekendste en wichtichste front rint fan de Belgyske dunen yn Nieuwpoort en De Panne oant de Frânsk-Switserske grins yn Bazel. De kuststreek waard ferdigene oan Belgyske side, fan Nieuwpoort fierder nei it suden by De Panne lâns oan de Frânske kusten ta. Oan Dútske side, fan Nieuwpoort nei it noarden oant Seelân en de Nederlânske grins ta. De Nederlânske grins wie fjider folslein ôfsletten mei ûnder stroom setten stikeltried oant yn de omkriten fan Venlo. Nederlân wie yn de oarloch neutraal en ûnbeset.
It ferrin fan de oarloch
Mei dit Sniebaleffekt waard de oarloch dochs beskôge as in oarloch sa'r der mear west hienen. Der wie oannaam dat eltsenien thús wêze soe “as de blêden falle”.
Belgje
Nei de Dútske ynfal flechten miljoenen Belgen nei Ingelân, Frankryk en Nederlân. It grutste part fan de boargerflechtlingen kaam lykwols foar de ein fan it jier wer nei hûs. Foar Belgen bûten harren heitelân waard wrâldwiid jild ynsammele.
Stompsturtiikhoarntsje
Biotoop
Stompsturtiikhoarntsjes libje yn sawol leafwâlden as nullewâlden, mar lykje yn it grutste part fan har ferspriedingsgebiet de foarkar te jaan oan leafbosk. Hoewol't se foarkomme fan seenivo oant de beamgrins, binne se fanwegen fysiologyske beheinings (mei't se gjin konsintrearre urine produsearje kinne) bûn oan gebieten dêr't foldwaande wetter foarhâns is, dat se ûntbrekke yn drûgere kontreien. Fierders lykje se ek lang net sa effisjint as dat oare kjifdieren dat dogge, har lichemswaarmte behâlde te kinnen. Men is fan tinken dat dat de reden is dat se allinne foarkomme yn kriten mei minimale sniefal en mylde winters.
Tryater
Skiednis
thumb|left|250px|Tryater op it [[Binnenhôf; petysje foar subsydzje wurdt keamerfoarsitter Vondeling oanbean (1975)]] It Frysk Nasjonael Boun socht yn 1963 in manier om de Nijjierssit oantrekliker te meitsjen. Anne Wadman hie dêrta in stik fan Sartre oersetten. 'In slet fan tsien dollar' waard ûnder profesjonele regy fan Pyt van der Zee útfierd en troch in tal bettere amateurspilers op de planken brocht. Op deselde basis waarden letter noch in pear stikken spile en yn 1965 waard de "Fryske Toanielstifting" oprjochte. Yn 1969 waard de Stifting "Tryater" doopt. Fjouwer topspilers út de semi-profesjonele toanielrûnten krigen in fêst kontrakt. Earst yn 1985 krige it selskip rykserkenning. Hjoeddedei is Tryater it âldste profesjonele tonielselskip fan Nederlân. It hat ûnder mear ferneamde stikken as Kening Lear, fan Shakespeare, op 'e planken brocht.
Jentsje Popma
Hy wenne yn Ljouwert en hie syn atelier oan de Potmargewâl. De muorreskildering 'de hynsteblom' fan it eardere Mariënburg siert dêr in muorre.Yn 2007 is de Aed Levwerd Pommeranten Priis oan him takend.
Reap the Wild Wind (roman)
Ynhâld
Ienris oankommen by it bouwurk dat de frjemdlingen yn 'e mar oanlein hawwe, docht bliken dat inkeld guon fan harren op 'e Om'ray lykje. Boppedat is de konfrontaasje mei de "hast-Om'ray" foar Aryl mislikmeitsjend om't er krekt in Om'ray liket, mar net liket te bestean as se telepatysk nei him rikt. Der binne trije fan de frjemdlingen yn 'e basis: in "hast-Om'ray" dy't himsels Marcus Bowman neamt en seit dat er in "Minske" is, in reuseftich kreefteftich wêzen (in "Carasiaan") dat Janex Jymbobobii hjit en in graatmeager fragyl wêzen (in "Trant") dat harket nei de namme Pilip. Aryl hat al rillegau genôch ynformaasje dy't Tinzereizger hawwe wol, want de frjemdlingen sizze dat se har taal leard hawwe te praten trochdat se al langere tiid kontakten ûnderhâlde mei de Oud. Ek fertelle se har dat de Oud harren útnûge hawwe om nei de wrâld te kommen. It probleem is lykwols dat se Aryl net wer gean litte wolle, sadat se gjin mooglikheid hat om dy ynformaasje oan Tinzereizger oer te bringen.
Aryl is poerrazen oer dit ferrie. Mei Enris en ienentweintich ferballe Yena ferlit se de Kleasters, mar de Tikitik behinderje harren om út Yena wei te gean. It is dúdlik dat dy blokkade duorje sil oant de nacht, as de rôfdieren mei de ballings ôfweve sille. Teleportaasje is yn it eachweid fan 'e Tikitik gjin opsje en boppedat kin Aryl net twaentweintich oaren tagelyk mei-teleportearje. Underwilens hat de reek fan 'e yn 'e brân stutsen wenten de oandacht lutsen fan 'e frjemdlingen, dy't ien fan harren op ôfstân bestjoerde waarnimmers stjoerd hawwe om te sjen wat der te rêden is. Enris is derfan oertsjûge dat de frjemdlingen ek hearre kinne wat der bart. Sadwaande rjochtet Aryl har dan streekrjocht ta Marcus Bowman. Hja bringt him yn 't sin dat se yn 'e bergen syn libben rêden hat, en freget him no syn skuld yn te lossen troch de libbens fan harsels en de oare ballingen te rêden. Marcus harket nei har en komt mei in grut loftskip dêr't er de ballingen, ta konsternaasje fan 'e Tikitik, mei evakuëarret.
Sjoukje Dijkstra
Sjoukje Dijkstra is in dochter fan hurdrider Luitzen Dijkstra. Se stie dan ek al jong op redens, mar it die al gau bliken dat har talint it keunstriden wie. Doe't se alve wie gong se in pear moannen nei Londen dat se ûnder Arnold Gerschwiler trene koe.
Kantens
thumb|De tsjerke (en de mole rjochts yn byld) Kantens (Grinslannersk: Kannes) is in doarp yn de gemeente It Hegelân yn de provinsje Grinslân. De gemeente Kantens wie oant 1990 selsstannich, gyng dêrnei op yn de gemeente Iemsmûn en is sûnt 1 jannewaris 2019 yndield by de gemeente It Hegelân.
Megan Fox
Biografy
Megan Fox har foarâlden kamen fan Ierlân, fan Frankryk en guon wiene Noard-Amerikaanske yndianen. Megan en har tolve jier âldere suster waarden grut yn wat earmoedige omstannichheden. Har mem en styfheit fûn se tige strang. Mei fiif jier krige hja al toaniel- en dûnsles en mei sân jier bedarre se yn Florida dêr't se har skoalle ôfmakke. Yn 1999 die hja mei oan ferskillende talintejachten, ûnder oaren oan de American Modeling and Talent Convention yn Hilton Head Island (Súd Karolina).
Sûnt 2004 hat Fox in ferhâlding mei de akteur Brian Austin Green, bekend fan de telefyzjerige Beverly Hills, 90210 en de spylfilm Terminator: The Sarah Connor Chronicles.
Prizen
thumbnail|right|Fox yn oktober 2007, mei twa sichtbere tatoeaazjes.
Austraalje (lân)
Nei de kolonisaasje
Per 1 jannewaris 1901 waarden Tasmaanje en de fiif ûnderskate Britske koloanjes op it Australyske fêstelân gearfoege ta it Mienebêst Austraalje, dat doe in selsstannich dominion binnen it Britske Ryk waard. It is ynteressant om op te merken dat West-Austraalje, dat troch ûnbidige woastinen skaat waard fan 'e oare Britske koloanjes op it kontinint, en dat him dêr sadwaande wakker los fan seach, net belutsen wie by de earste besprekkings oer de foarming fan in Australyske federaasje, wylst Nij-Seelân dêr krekt wol yn behelle wie. Uteinlik, lykwols, bleau Nij-Seelân apart, wylst West-Austraalje by in referindum just foar tatreding ta de federaasje stimde. Hoewol't de foarming fan it mienebêst, yn 1901, beskôge wurdt as it ûnôfhinklik wurden fan Austraalje, hold it Britske regear noch lange tiid grutte macht yn Austraalje, en wie it bgl. ferantwurdlik foar bûtenlânske saken, definsje en ynternasjonale skipfeart. Dêr kaam pas in ein oan troch it Statút fan Westminster, fan 1934, dat troch Austraalje yn 1942 ratifisearre waard (mar mei weromwurkjende krêft al fanôf 1939 jildich makke waard). De stêd Melbourne wie yn 't earstoan de haadstêd fan Austraalje, oant yn 1913 Canberra as sadanich útroppen wie, mar it federale regear bleau noch oant 1927 yn Melbourne, oant it nijboude Canberra reekommen wie.
Demografy
Sûnt de Earste Wrâldoarloch is de Australyske befolking ferfjouwerfâldige. Neffens gegevens fan 'e Australyske folkstelling fan 2011 hie it lân doe goed 21,5 miljoen ynwenners, wat lykwols mei in befolkingstichtens fan 2,8 minsken de km² útkomt op ien fan 'e leechste befolkingstichtheden fan 'e wrâld. Neffens in offisjele skatting út 2014 wie it ynwennertal doe al oanwoeksen ta rom 23,5 miljoen minsken.
Godstsjinst
Op it mêd fan godstsjinst bestie neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2011 61,1% fan 'e befolking fan Austraalje út kristenen (wêrûnder 25,3% roomsen en 17,1% anglikanen. Ateïsten en agnosten foarmen 22,3% fan 'e befolking, wylst de oanhingers fan alle oare religyen mei-inoar 7,2% fan 'e Australiërs útmakken. De grutste fan dy oare religyen wie it boedisme (2,5%), folge troch de islaam (2,2%); it hindoeïsme (1,3%) en it joadendom (0,5%). De rest fan 'e respondanten fan 'e folkstelling (9,4%) folle gjin of gjin adekwaat andert yn. Neffens âldere sifers, út 1996, wiene der doe yn totaal 7.000 lju dy't ien fan 'e natoerreligyen fan 'e Aborizjinals oanhongen.
Taal
De talen fan 'e lânseigen befolking fan Tasmaanje, dy't yn 'e regel mei de Papoeatalen en de Andamaanske talen klassifisearre wurde yn 'e Yndo-Pasifyske taalfamylje (en dus net besibbe wiene mei de Australyske talen) binne allegear útstoarn, mar de Palawa's besykje in út âlde wurdlisten rekonstruëarre taal, it Palawa Kany, nij libben yn te blazen. De Torresstrjitte-eilanners sprekke twa lânseigen talen, wêrfan't de iene, West-Sintraal Torresstrjitte-eilânsk, in Australyske taal is, wylst de oare, Eastlik Torresstrjitte-eilânsk, ta de Papoeatalen heart. Dêrnjonken hawwe sawol de Aborizjinals as de Torresstrjitte-eilanners in eigen, op it Ingelsk basearre kreoalske taal. Dat binne it Aborizjinal-Kreoalsk of Kriol, dat mear as 20.000 sprekkers hat yn it noardwesten fan it Noardlik Territoarium en it noarden fan West-Austraalje, en it Torresstrjittekreoalsk of Torres Strait Broken, dat in offisjele status hat op 'e Torresstrjitte-eilannen.
Puzelwurdboek
Wurdlisten op oantal letters
In spesjaal puzelwurdboek hat listen mei wurden dy’t yndield binne op letteroantall. De wurden binne dêrby alfabetysk en leksikografysk oardere op wurdlingte. At yn in krúswurdpuzel bygelyks in wurd socht wurdt fan seis letters, wêrfan de earste, fyfte en seisde letters fûn binnne, kinne de listen neisocht wurde.
Perzysk
Yn Nederlân wurdt ek wol "Farsy" brûkt as oantsjutting foar de taal. Farsy is de ynhiemske namme foar it Perzysk en al syn dialekten. Farsy wurdt betiden ek wol hanteare om de "offisjele" fersy fan de taal mei oan te tsjutten lykas dy yn Iran sprutsen wurdt, ter ûnderskieding fan it Dary sa as dat yn Afganistan ien fan de fiertalen is en dat dêrfan wat ferskilt.
Almudena-katedraal
Ynterieur
Bysûnder binne ek de ramen fan de katedraal, fral yn de apsis, dy't yn 2004 tafoege binne.
Warten
Strjitten
Alle strjitten yn Warten.
Ger Vaders
Op 2 desimber 1975 siet er by tafal yn de trein dy't by Wyster troch Súd-Molukkers gisele waard. Deis nei de giseling publisearre er hjiroer yn syn krante, en nei syn pinsjoen skreau er der in boek oer: IJsbloemen en witte velden (1989).
Akkadysk
Untsifering
It Akkadysk waard foar it earst werûntdutsen yn 1767, doe't de taalkundige Carsten Niebuhr wiidweidich kopyen fan teksten yn spikerskrift makke en dy yn Denemark útjoech. De ûntsifering fan 'e teksten sette neitiid fuortendaliks útein, en dêrby wiene twatalige teksten fan grut belang, benammen guons dy't yn sawol it Akkadysk as it Aldperzysk opsteld wiene. Om't de teksten ferskate keningsnammen befetten (dy't yn beide talen fonetysk gelyk wiene), koene fonetyske tekens faninoar skaat en identifisearre wurde, in ûnderwerp dêr't Georg Friedrich Grotefend yn 1802 in baanbrekkend wurk oer publisearre. Tsjin dy tiid wie al dúdlik wurden dat it Akkadysk in Semityske taal wie. De úteinlike trochbraak foar de ûntsifering kaam mids njoggentjinde iuw fan Edward Hincks, Henry Rawlinson en Jules Oppert. Yn 2011 publisearre it Oriïntalistysk Ynstitút fan 'e Universiteit fan Chicago in alomfiemjend wurdboek fan it Akkadysk, dat bestie út 21 dielen.
Lienwurden
It Akkadysk waard fan it begjin ôf oan sterk beynfloede troch it Sûmearysk, dat al in langere tradysje as skriuwtaal hie, en dat direkt súdlik fan it Akkadyske taalgebiet yn Mesopotaamje sprutsen waard. De beynfloeding oer en wer tusken de beide talen wie sels sa sterk dat taalkundigen sprekke fan in Sprachbund. Yn 'e mear as 20.000 Aldakkadyske teksten dy't by Kültepe, yn Anatoalje, opgroeven binne, komme fierders Hettityske lienwurden en nammen foar, dy't dêrmei de âldst oerlevere wurden foarmje út alle Yndo-Jeropeeske talen.
Dialekten
It Assyrysk en it Babyloanysk binne maklik útinoar te hâlden. It Babyloanysk en it dêr nau mei besibbe Marioatysk wiene folle ynnovativer as it Assyrysk en de minder nau besibbe Eblaïtyske taal. Taalfernijings diene har sadwaande earder foar yn it Babyloanysk as yn it Assyrysk. Hoewol't it oer it algemien mear argaysk wie, ûntjoech it Assyrysk sels ek beskate ynnovaasjes, lykas fokaalharmony, in ferskynsel dat yn it Babyloanysk net foarkaam. It Eblaïtysk wie sels noch konservativer as it Assyrysk, en hie in produktive twatalsfoarm beholden (njonken it inkeltal en it meartal) en in betreklik foarnamwurd dat yn namfal, oantal en geslacht ferbûgd wurde koe. Dat wiene skaaimerken dy't yn it Akkadysk al net iens mear foarkamen yn it ierst oerlevere Aldakkadysk.
Swanneblommen
thumb|Titelside Swanneblommen 1871 Swanneblommen wie it jierboekje fan it Frysk Selskip (1850-1916). It is neamd nei de swanneblom (nymphea alba) dy't as Fryske wapenblom beskôge wurdt.
John Wick: Chapter 3 – Parabellum
John Wick: Chapter 3 – Parabellum, ek bekend as John Wick 3: Parabellum, John Wick: Chapter 3 of koartwei as John Wick 3, is in Amerikaansk-Italjaanske neo-noir-aksjefilm út 2019 ûnder rezjy fan Chad Stahelski, mei yn 'e haadrollen Keanu Reeves en Halle Berry. De titel betsjut "John Wick: Haadstik 3 – Parabellum"; Parabellum ferwiist nei it Latynske sitaat Si vis pacem, para bellum ("Wa't frede siket, moat risselwearje foar oarloch"). De film is it trêde diel út 'e John Wick-filmsearje, en folget as sadanich op John Wick: Chapter 2, út 2017. It ferhaal folget hiermoardner John Wick, dy't no fûgelfaai ferklearre is, wylst er flechtsje moat en der oeral lju op 'e loer lizze dy't de priis dy't op syn holle set is, ynkassearje wolle troch him te fermoardzjen. John Wick: Chapter 3 – Parabellum ûntfong fan 'e filmkritisy oer it algemien positive resinsjes en wie yn 'e bioskopen in grut kommersjeel súkses. In folgjend diel, John Wick: Chapter 4, sil, nei't it no liket, útkomme yn 2023.
Plot
Werom yn New York wurdt Wick troch Zero en syn learlingen oanfallen, mar hy wit krekt op 'e tiid it Continental Hotel te berikken, dêr't Zero-en-dy him neat dwaan kinne omreden fan 'e neutrale status fan it gebou. Wick hat in petear mei Winston, dy't him bepraat om net te dwaan wat er de Aldste ûnthjitten hat; want wat hat Wick deroan as er de neitins oan syn frou yn libben hâldt, as er dy neitins tagelyk ûntwijt mei syn wize fan libjen, as in slaaf fan 'e Hege Tafel? De Arbiter komt del, en as Winston wegeret syn funksje op te jaan, en Wick wegeret him te deadzjen, lûkt hja de neutrale status fan it Continental Hotel yn. Alle gasten en personielsleden ferlitte it hotel, wêrnei't Wick, Winston en Charon de resepsjonist harren yn it gebou ferskânzje. De Arbiter stjoert sawol Zero en syn learlingen as in pear touringcarfollen trewanten fan 'e Hege Tafel op harren ôf, mar mei help fan Charon weeft Wick earst ôf mei de fersterkings, om it dêrnei allinne yn in spektakulêr gefjocht op te nimmen tsjin Zero-en-dy. Hy deadet harren allegear, útsein twa learlingen dy't harsels mei behâld fan ear oerjouwe as se ferslein binne. It lêste fan allegear befjochtet Wick Zero sels, dy't er nei in lange striid efterlit mei in swurd troch it boarst.
Opnamen
De opnamen foar John Wick: Chapter 3 – Parabellum setten op 5 maaie 2018 útein en duorren oant en mei 17 novimber fan dat jier. Der waard filme yn New York en yn Marokko. Aktrise Halle Berry fertelde yn in fraachpetear mei praatprogrammapresintator Jimmy Fallon dat se by de rippetysjes foar de opnamen fan John Wick: Chapter 3 – Parabellum trije ribben brutsen hie. De aksjesêne yn 'e bibleteek, wêrby't John Wick it opnimt tsjin 'e reuseftige hiermoardner Ernest, spile troch profesjoneel basketballer Boban Marjanović, waard ynspirearre troch in sêne yn Game of Death (1972), wêryn't de legindaryske kung fu-akteur Bruce Lee it opnimt tsjin basketballer Kareem Abdul-Jabbar.
Tinco fan Oenema
Tinco boaske Catharina, dochter fan Jaques de Blocq, keninklik majoar eksysmaster yn Harns, en Maria van der Burgh, en hie by har 4 bern. Harren soan Amelius fan Oenema dy't grytman wie fan 1627 - 1647 folge him op. Op It Hearrenfean binne de Oenemastate en de Van Oenemastrjite nei de famylje Oenema neamd.
Solent
De Solent is in seestrjitte dy't it eilân Wight fan Ingelân skiedet.
Marcel Bosker
Marcel Bosker (Schöftland, Switserlân, 19 jannewaris 1997) is in yn Switserlân berne Nederlânske reedrider. Bosker is in soan fan eardere reedriders Henriët van der Meer en Ronald Bosker dy't yn de jierren 90 nei Switserlân emigrearren. Yn 2011 ferhuze Marcel nei in gasthúshâlding yn Nederlân om alles op it reedriden sette te kinnen.
Riders of the Storm (roman)
Riders of the Storm is in science fiction-roman mei dúdlike fantasy-eleminten fan 'e hân fan 'e Kanadeeske skriuwster Julie E. Czerneda. De titel betsjut: "Beriders fan 'e Stoarm". It boek foarmet it twadde diel fan 'e Stratification-trilogy, dy't ta de romansearje The Clan Chronicles heart. Hoewol't it it fyfde boek fan 'e dy rige wie, dat publisearre waard, is Riders of the Storm yn 'e ynterne gronology fan The Clan Chronicles it twadde diel. It boek ferfettet it ferhaal fan Aryl Sarc, in jonge frou fan 'e Clan, dy't op 'e planeet Cersi libbet yn 'e tiid dat dy troch de minskheid ûntdutsen wurdt. Riders of the Storm is skreaun yn it personele perspektyf en waard yn 2008 publisearre troch de New Yorkske útjouwerij DAW Books.
Ynhâld
Sjoch foar wat foarôfgie: Reap the Wild Wind, § Ynhâld.
Hélène Swarth
thumb|Hélène Swarth Stephanie Hélène (Hélène) Swarth (Amsterdam, 25 oktober 1859 - Velp, 20 juny 1941) wie in Nederlânsk dichteresse dy't rekkene wurdt ta de Tachtigers.
Up in the Air (film út 2009)
Plot
Natalie sollisitearret nei in nije baan yn San Francisco by in bedriuw dêr't se in pear jier lyn in oanbeane baan ôfsein hie om't se har freon Brian nei Omaha ta folgje woe. De man dy't it sollisitaasjepetear hâldt, is ûnder de yndruk fan har kwalifikaasjes, mar hat fraachtekens by de eardere gedoente tusken har en syn bedriuw. In strieljende referinsje fan Bingham lûkt him lykwols oer de streek, sadat er har de baan jout dy't se hawwe wol. Bingham sels giet nei it opskoarjen fan it byldbelsysteem wer as fan âlds op 'en paad om it lân te trochkrusen. Mar it frije libben dêr't er earder sa fan hold, liket him no in leech bestean ta. Hy hat der lykwols sels foar keazen, dat mei in swier moed pakt er syn koffer op en giet er wer op reis.
Opbringst
Up in the Air brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $83,8 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $83,0 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $166,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $25 miljoen betsjut dat in winst fan $141,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Carel Steven Adama van Scheltema (dichter)
Adama van Scheltema studearre in skoftke medisinen, waard toanielspiler, hie in keunsthannel om him dan hielendal oer te jaan oan de literatuer. Hy waard lid fan de SDAP (dat in part fan syn oeuvre bestiet út sosjalistysk dichtwurk). Op 24 oktober 1907 troude Adama van Scheltema mei Annie Kleefstra.
Bibliografy
Proaza, in kar:
Boelensloane
Boelensloane hat  ynwenners.
Skiednis
It sosjalisme krige yn dy tiid in soad oanhing yn Boelensloane. Foar de tsjerke oer lieten de sosjalisten yn 1933 in Folksgebou delsette, dêr't de arbeiders harren ferheffe koene. It gebou bleau oant 1976 iepen.
Tsjêbbe Hettinga
Biografy
Yn 1971 ferskynde syn earste literêre wurk en hy krige dêrfoar de Rely Jorritsmapriis. Yn 2001 wûn Hettinga de meast wichtige priis foar Fryske literatuer, de Gysbert Japicxpriis.
Piperkust
thumb|right|300px|Kaart út 1736 fan Negrolân en Guinea. It meast westlike diel fan Guinea is de Grijnkust (Grain Coast) Piperkust is in âlde namme foar de kuststreek fan it West-Afrikaanske lân Libearia fan no, tusken Kaap Mesurado en Kaap Palmas. In âldere namme dy't yn de 17e iuw brûkt waard wie Grijnkust (Greynkust) fanwege de pipersoarte, paradyskerrel (Aframomum melegueta - ek 'paradyssied', 'grein' of 'slavepiper' neamd) dy't dêr in soad foarkomt en dy't as speserij brûkt waard. It Nederlânske wurd 'grein' betsjutte oarspronklik 'kerrel', mar waard letter foar de kerrels dan dy plant brûkt.
Vologda (oblast)
Skiednis
Yn de earste iuwen fan ús tiidrekkening bestie de lânseigen befolking út de Finsk-oegryske stammen fan de Wepsen, dy't oan de Wite Mar wennen, en de Tsjûden, dy't westlik fan de Kûbenskojemar wennen.
Toerisme
De oblast hat fiif téaters, wêrfan trije yn Vologda en twa yn Tsjerepovets.
Warkumermar
De Warkemurmar is in drûchmakkerij, en earder mar, yn Fryslân benoardeasten Warkum. Yn 1877 waard de 187 hektare grutte mar drûchlein. De polder dy’t ûntstie nei de drûchmakking krige offisjeel de namme Polder de Beveiling, en leit op it djipste punt 3,2 meter ûnder seenivo. Ek is der in earder eilân dat heech boppe de polder útstekt. Der hawwe plannen west om de polder wer ûnder wetter te setten foar it toerisme, mar dy plannen waarden net útfierd.
Johan Frieswijk
Hy publisearre ûnder oare yn Sonde (mei-oprjochter yn 1969), It Beaken, Te Elfder ure en Fryslân Oerein, skreau ek oer opbouwurk en studinte-politike saken. Syn boek Imke Klaver, herinneringen van de Friese landarbeider is yn it Frysk en it Nederlânsk, ynlieden troch Ger Harmsen mei oantekenings fan J. Frieswijk.
Mingd Koar Grou
It Mingd Koar is in sjongkoar út it doarp Grou.
Autowei
Ferkearsregels
thumb|right|De autowei, mei 2 rydbanen, by [[Assendelft.]] Op in autowei mei net efterút riden wurde, net keare en ek net stilstean as dat net nedich is. Op in autowei kinne jo te krijen hawwe mei tsjinlizzers en krúsjend ferkear.
Yn Nederlân leit de maksimumsnelheid, of it moat wêze dat oars oanjûn wurdt, op 100 kilometer it oere bûten de beboude kom. Yn de beboude kom is dat 50 kilometer it oere. Yn Nederlân, en ek yn Belgje en Frankryk, is in autowei meastal oanjûn as in N-dyk.
Afro-Aziatyske talen
Underferdieling
Hoewol't taalkundigen it oer it algemien iens binne oer de seis haadtûken fan 'e Afro-Aziatyske talen, besteane der ferskate striidpunten. De Omoatyske talen, dy't yn it súdwesten fan Etioopje sprutsen wurde, foarmje it meast omstriden diel fan 'e taalfamylje, om't de grammatikale skaaimerken dêr't de taalkundigen ornaris it measte gewicht oan takenne by de yndieling fan taalbesibskip, by de Omoatyske talen fierhinne net oerienkomme mei dy fan 'e oare dielen fan 'e Afro-Aziatyske famylje. Greenberg beskôge de Omoatyske talen as in ûnderdiel fan 'e Tsjadyske talen, wylst oare saakkundigen har ôffrege hawwe oft sels de yndieling as in ôfwikende tûke fan 'e Afro-Aziatyske talen wol te ferantwurdzjen is.
Klassifikaasje
It wie de egyptolooch Karl Richard Lepsius dy't de Hamityske talen útwreide mei oare net-Semityske talen fan Noard-Afrika, te witten: de Tsjadyske talen en it Bedja. Lepsius dielde sawol it Hausa as it Nama yn by de Hamityske groep. Wat it Hausa oangie, oer de yndieling wêrfan't doedestiden nochal wat twifel bestie, hied er gelyk, mei't dat yndie in Tsjadyske taal is. It Nama, dat sprutsen wurdt yn Namybje, is lykwols in Koisan-taal, dy't neat mei it Afro-Aziatysk te krijen hat. Dy misslach is te ferklearjen trochdat sawol Müller as Lepsius by harren yndieling net inkeld op taalkundige ynformaasje fertrouden, mar teminsten likefolle op antropologyske arguminten, lykas libbenswize, en rasiale skaaimerken, lykas hûdskleur.
Karel fan Gelre
Biografy
Doe't er werom kaam yn Gelre waard er dêr as hartoch fan Gelre erkend, mar om't Karel de Dryste Gelre ynnaam hie, woe keizer Maksimiliaan I Karel fan Gelre net mei Gelre beliene. Neffens him wie Karel dêrom net Karel fan Gelre, mar 'Karel fan Egmond''. Yn 1505 waard Filips fan Boergonje troch syn heit, Maksimiliaan beliend mei Gelre. Filips bea oan it Karel yn efterlien te jaan, mar Karel woe de erkenning hawwe, dat hy woe Gelre allinnich fan Maksimiliaan beliend krije. Hjirop begûn Filips oan it oerweldigjen fan Gelre, oant Karel yn him syn hear erkenne. Mar doe Filips nei Spanje gie naam Karel Gelre wer werom.
Kolorado
Skiednis
Yn 1864 wie der in gewelddiedich treffen tusken de Yndianen en de Feriene Steaten, de saneamde Kolorado-oarloch, dy't troch de Amearikanen wûn waard en resultearre yn de ferwidering fan alle Yndianen út Kolorado nei Yndianereservaten yn Oklahoma.
Tucson
Demografy
Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan 2010 wie doe 24,6% fan 'e befolking fan Tucson jonger as 18 jier, wylst 11,9% âlder as 65 jier wie. Fan alle húshâldings bestie 32,3% út ien persoan. Wat de etnyske opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 47,2% blanken; 41,6% Latino's (mei as grutste groep 36,1% Meksikanen); 5,0% swarten; 2.9% Aziaten; 2,7% Yndianen; 0,6% oaren of fan mingd etnysk komôf.
Nije Tsjerke (Katwyk oan See)
Oargel
It  Récit expressif is boppe it oargelfront yn de toer fan de tsjerke set en kin troch it betsjinjen fan in trêd by de klaviatuer hielendal fan de tsjerkeromte isolearre en der fuort ynbrocht wurde, itjinge in bysûnder effekt feroarsaket. De klaviatuer is yn Frânske styl útfierd. Njonken de saneamde registerstuollen binne trêden boppe it pedaal set, dy't tsjinje as spylhulpen.
It hiele oargel is op suver ambachtlike wize yn de ateliers yn Doardt boud en waard persoanlik troch Jan van den Heuvel ûntwurpen en yntonearre. Dêrby advisearre Jaan van Rijn, haadoargelist fan de Nije Tsjerke. It oargel yn de Nije Tsjerke makke sa'n yndruk op de Sociéte Académique "Arts, Sciences, Lettres" yn Parys, dat yn 1984 harren ûnderskieding Medaille d’Argent oan Jan van den Heuvel útrikke waard, in takenning dy't foar it earst oan in oargelbouwer jûn waard.
Follybalferiening DoskoActa
Follybalferiening DoskoActa (Nederlânsk en offisjeel: Volleybalvereniging DoskoActa) is in follybalklup út 'e Fryske stêd Frjentsjer. De feriening is yn 2006 ûntstien út in fúzje fan twa eardere follybalklubs, Dosko en Acta. Dosko (in ôfkoarting fan Door Onderlinge Samenwerking Komt Overwinning) wie de earste follybalferiening fan Frjentsjer, en waard yn 1955 oprjochte. De trenings fine by DoskoActa plak op 'e moandei- en woansdeitejûn, wylst de wedstriden almeast op sneon falle.
Santa Clarita (Kalifornje)
Iere kolonisaasje
Yn 'e achttjinde iuw arrivearren de earste Spaanske kolonisten út wat doe de koloanje Nij-Spanje wie (it hjoeddeistige Meksiko). Under harren wiene ek roomske misjonarissen, dy't yn 'e Santa Claritadelling ferskate misjeposten stiften. Yn 1822 kaam de krite mei de rest fan Opperkalifornje by it doe ûnôfhinklik wurden Meksiko te hearren. Tweintich jier letter, yn 1842 wie de Santa Claritadelling it plak dêr't de earste dokumintearre fynst fan goud yn Kalifornje foarfoel. It plak dêr't dat barde, wurdt oanjûn troch in ikebeam, de Oak of the Golden Dream, dy't noch altyd in trekpleister foar toeristen is. (Ferskate topografyske eleminten, ynstellings en bedriuwen yn Santa Clarita ûntliene harren namme oan dy "Golden Oak" ("Gouden Iik").)
Ekonomy
Yn Santa Clarita wurdt sûnt 1994 elts jier it Cowboyfestival fan Santa Clarita (SCCF) holden.
Jouster Wettertoer
thumb|right|200px|Wettertoer fan De Jouwer De Jouster Wettertoer is ûntwurpen troch arsjitekt C.J. Wierda en boud yn 1928, omdat de wettertoer fan It Hearrenfean net genôch druk op it wetterliedingnet hâlde koe.
De toer, yn 1956 restaurearre, is oant 1987 brûkt en waard yn 1990 omboud ta wenhûs. Op 't heden (2019) is de wettertoer bewenne.
Associated Press
Skiednis
De grûnslach foar it súkses fan AP waard lein troch Melville Stone, yn 1875 de oprjochter fan 'e Chicago Daily News, dy't fan 1893 oant 1925 de lieding oer it parseburo hie. Yn 'e earste desennia fan 'e tweintichste iuw groeide AP fluch. Yn 1914 yntrodusearre Stone de 'telegraaftypmasine' yn 'e nijskeamers, in foarrinner fan 'e teleks. Kent Cooper, dy't fan 1925 oant 1948 de lieding hie, boude de organisaasje fierder op, mei korrespondinten yn alle wichtige stêden yn Súd-Amearika, Jeropa en (nei de Twadde Wrâldoarloch) it Midden-Easten. Under syn lieding waard ek úteinset mei it Wirephotonetwurk, wêrby't men nijsfoto's ferstjoere koe oer gewoane tillefoanlinen. Hoewol't dy útwikseling yn 't earstoan inkeld tusken New York, Chicago en San Francisco plakfine koe, joech dat AP in grut foardiel oer de konkurrinsje.
Katharine Hepburn
thumb|right|Katharine Hepburn (1940) left|thumb|Stage Door trailer (1937)
Coert Lambertus van Beyma thoe Kingma
Wurkpaad
Van Beyma wie in soan fan Julius Matthijs fan Beyma thoe Kingma en Agatha Wihelmina fan Voss. Hy troude mei Jacomina Rosetta Geertruida Tjalingii (1808-1888). Hy studearre rjochten en wie abbekaat op De Jouwer en De Lemmer. Dêrnjonken wie er ûnder oaren foarsitter fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou. Fan 1852 oant syn ferstjerren wie hy de earste boargemaster fan Lemsterlân.
Eastrum
Skiednis
Eastrum hie twa opfearten: de iene gie nei de Suderie en de oare nei it Dokkumer Djip. Yn de lêste siet in slûs en it wie by ferdrach krekt fêstlein wa't wat foar it ûnderhâld betelje moast. De slûs rekke nei de oanlis fan in nije syl yn Ezumasyl (1671) yn ferfal en de skippen út Eastrum moasten sûnt troch de Suderie. thumb|left|250px|Mellemastate (Hûs fan Feije fan Heemstra) Noardwestlik fan it doarp lei Mellemastate, dy't foar it earst yn 1511 neamd waard. De famylje Mellema is lykwols al sûnt 1422 bekend. Troch in houlik kaam de state yn 1517 yn hannen fan de Feitsma's en yn 1651 feroare it eigendom op 'e nij en gyng de state oer op Schelte fan Heemstra. De terp dêr't de stins eartiids stie is tsjintwurdich in beskermd monumint. Tsjintwurdich stiet dêr in pleats, dy't boud waard nei't yn 1963 in âldere kop-hals-romppleats ôfbaarnde. Oare states wiene de tsjin it ein fan de 18e iuw ôfbrutsen Tademastate yn 'e buorskip Tilbuorren en de oan de foet fan de terp steande Rintjemastate. De Rintjemastins waard yn 1498 troch de Saksers ynnommen wêrby't Galt Jaerla finzen nommen waard. Mooglik hat op de terp Sjukma oan de grins mei Dokkum ek in stins stien.
Stasjon It Hearrenfean
thumb|200px|left|Stasjon It Hearrenfean om 1971 hinne. Stasjon It Hearrenfean is in spoarstasjon op It Hearrenfean oan it Spoar fan Swol nei Ljouwert. It oarspronklike spoarweistasjon fan It Hearrenfean wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen, in stasjon fan it type Hoogezand, boud yn de jierren sechtich fan de 19e iuw. It wie ien fan de tsien stasjons dy 't ea yn dy klasse boud waard. It gebou waard ûntwurpen troch de arsjitekt Karel Hendrik van Brederode, en waard iepene op 15 jannewaris 1868.
Rense Westra
Wurk
Yn Fryslân is er foaral bekend wurden troch syn rol fan Beant Baas yn de Frysktalige sitkomrige Baas Boppe Baas dy't fan 2001 oant 2005 te sjen wie by Omrop Fryslân. Ek yn de fan Rients Gratama yn 2007 regisearre teäterferzje fan Baas boppe Baas spile er in haadrol. Westra is yn Hollân bekend fan de rol fan Alvestêdetochtfoarsitter út de film De Hel van '63 en fjildwachter Swart út de films fan De Kameleon. Yn 2009 sei Rense Westra ûnder de 'making of' fan De Hel van '63 dat er fan syn 'Beant Baas-imago' ôf woe. Dêrom naam er de rol yn De Hel van '63 op him.
Sjibbolet
Komôf
''...Binne jo in Efraïmyt? Sei er dan: Nee, dan seinen se tsjin him: Sis ris: Sjibbólet. Sei er Sibbólet, en wie er net by machte it goed út te sprekken, dan pakten se him en sloegen him dea dêr by de oerstekplakken fan de Jordaan.''
Jo Bosma
Nei de gemeenteriedsferkiezings fan 2010 waard Bosma ynformateur yn Ljouwerteradiel.
Lippenhúster Wettertoer
thumb|right|200px|Wettertoer Lippenhuzen De Lippenhúster Wettertoer is in wettertoer dy't yn Lippenhuzen stiet. It gebou is in ryksmonumint. De wettertoer waard boud yn 1932 troch de I.W.G.L. en de Bredasche Beton Mij.
Jurrit Visser
Yn april 2013 kaam Visser te fallen wylst er op fakânsje yn Turkije wie. Hy lei yn maaie dat jier syn wurksumheden tydlik del, om't syn werstel mear tiid koste as ferwachte. Rob Bats waard waarnimmend boargemaster. Yn septimber 2013 waard dúdlik dat Visser yn ferbân mei syn sûnens de funksje fan boargemaster net mear ferfolje koe. Hy hold mei yngong fan 1 desimber 2013 offisjeel op.
Mr. & Mrs. Smith (film út 2005)
Plot
De oare moarns sette de wjerssidige wurkjouwers fan 'e Smiths, dy't tige ûngelokkich binne mei dizze gong fan saken, in priis fan $400.000 op har hollen. Eddie, de bêste freon en teffens in kollega fan John, drukt him sadat er net efter harren oan stjoerd wurde kin, mar oare kollega's hawwe minder skrupules. It hûs fan 'e Smiths wurdt oanfallen troch in grutte kloft hiermoardners. As in hangranaat de gasoaljetank opblaast, witte John en Jane nauwerneed te ûntkommen oan in reuseftige ûntploffing dy't it dochs al skansearre hûs mei de grûn lyk makket. Se stelle de auto fan 'e buorlju (dy't harren barbecue al withoelang lyn liend en nea werombrocht hawwe) en naaie út. Dat liedt ta in wylde efterfolging op 'e autosneldyk, wêrby't John en Jane ôfweve mei in hiele kliber fijannen, wylst se oan ien wei troch kibje oer harren fjochttechniken en nij oan it ljocht kommen persoanlike bysûnderheden.
By in moeting mei Eddie rikkemandearret dy harren oan om útinoar te gean en ûnder te dûken, mei't se allinne in folle gruttere kâns hawwe om te ûntkommen. John en Jane beslute lykwols dat se byinoar bliuwe wolle en har net fuortjeie litte. Ynstee ûntfiere se Danz út in swierbefeilige tichthûs om him oan harren wurkjouwers oer te dragen yn ruil foar harren eigen libben. By ûnderfreging bekent Danz lykwols dat er eins in kollega fan Jane is dy't tsjinnet as lokies. De bedriuwen fan John en Jane hiene nammentlik al earder ûntdutsen dat harren hiermoardners mei-inoar troud wiene, en sa'n nauwe bân mei de konkurrinsje koe net tolerearre wurde. Dêrom smieten se de lapen gear om 'e Smiths inoar fermoardzje te litten. Lulk oer dat ferrie tankje John en Jane elts ûntsnappingsplan ôf en lokje se in leger fan hiermoardners fan harren beide bedriuwen, alles dat harren wurkjouwers hawwe, by nacht mei nei in warehûs, dêr't se by in spektakulêre konfrontaasje mei syn beiden al harren fijannen ôfslachtsje.
Resinsjes
Roger Ebert fan 'e Chicago Sun-Times parte Mr. & Mrs. Smith 3 fan 4 stjerren ta. Hy priizge de gemy tusken de haadrolspilers: "Wat de film wurkje lit, is dat Pitt en Jolie tegearre wille op it wite doek hawwe en dat it harren slagget om in ritme te finen om subtyl te spyljen en fermaaklik te wêzen sels by de meast alarmearjende ûntwikkelings." In resinsint dy't hielendal neat fan Mr. & Mrs. Smith hawwe moast, wie Mick LaSalle, dy't yn 'e San Francisco Chronicle skreau dat de film "ferskriklik" wie. Dêr heakke er oan ta: "It lytse greintsje fernimstigens dat hjir te sjen is, sit folslein yn it útgongspunt. Oan útwurking dêrfan wurdt net dien."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Mr. & Mrs. Smith in goedkarringspersintaazje fan 60%, basearre op 215 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't dizze romantyske aksjefilm te lijen hat ûnder in swak senario en in oerdie oan eksploazjes, is de gemy dy't út 'e gearwurking tusken Pitt en Jolie fuortkomt, merkber genôch om der in tige fermaaklik simmeraksje-aventoer fan te meitsjen." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Mr. & Mrs. Smith in goedkarringspersintaazje fan 55%, basearre op 41 resinsjes.
Rie Meijer
Rie Meijer (ek faaks stavere as Rie Meyer) (Wormer, 25 febrewaris 1934) is in earder Nederlânsk reedrydster. Meijer wie de winner fan it earste Nederlânske Kampioenskip allround foar froulju.
Feanster Wettertoer
thumb|De wettertoer op It Hearrenfean yn 1975 De Feanster Wettertoer waard boud yn 1915 foar 20.000 gûne. De wettertoer mei in hichte fan 42 meter en in waterreservoir fan 150 m3 wie suver gelyk oan de wettertoer fan Barendrecht út 1912. Beide tuorren binnen nammentlik ûntwurpen troch arsjitekt Roelof Kuipers. Ek de wettertuorren fan Nieuwegein IJsselstein fan 1911 hat hy ûntwurpen.
Greet Andringa
thumb|right|300px|Greet Andringa Greet Andringa (Reduzum, 16 july 1971) is in dokter en Frysk skriuwster út Suwâld. Nei it ateneum yn Ljouwert slagge se foar de stúdzje genêskunde. Se krige in funksje by de Kuno van Dijk Stichting yn Louwert. Greet Andringa hat der in soad lêst fan hân dat der yn har stúdzje noait werklik romte west hat foar emoasjes. Dêrom folge se de stúdzje Humanistyk yn Utert.
De haadpersoanen binne faak adolesinten dy't werom sjogge op har jeugd en skytskoarje tsjin de oergong nei folwoeksenheid. Foar in part autobiografysk skriuwt se oer gefoel, kwetsberheid en ûnmacht. Yn 2008 ferskynde de roman Libben Reach yn de rige 'Fryske Modernen', in inisjatyf fan it Fûns foar de Letteren om Frysk skriuwtalint te stypjen. Libben Reach giet oer de muoisume relaasjes tusken memmen en dochters. Yn 2005 makke Greet Andringa diel út fan de sjuery dy't de Rely Jorritsmaprizen takent. Sûnt 2002 sit se yn de redaksje fan Hjir.
De Harkema
Namme
De namme waard foar it earst yn 1530 neamd as Opeyndt. Oare nammen wiene Harckma Op Eynd (1718) en Harkema Opeynde (1786). Yn de folksmûle waard it doarp ek wol Opein neamd; oare nammen wiene De Harkema-Opeinde, de Hamsterpein, de Hamsterheide of De Harkema. Om gjin betizing mei de Grinzer Pein (Opende) en De Pein (Opeinde) te krijen krige it doarp yn 1972 de namme Harkema, de namme waard letter feroare yn De Harkema.
Gaele van der Kooij
Biografy
Van der Kooij waard yn Wommels berne as soan fan fabryksarbeider Jan van der Kooij en fan Nieskje Sipkema. Hy wie troud mei Zwaantje Muizelaar. Van der Kooij wie yn de oarloch lid fan it Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps. Hy wie goed op de hichte fan in soad dingen út it ferset yn de omkriten fan Snits. Hy waard ris betrape by it ôflústerjen fan in gearkomst fan it ferset yn in wente oan de Parallelweg. Teffens waard er betitele as polityk ûnbetrouber en sjauffeurde er foar de Dútske besetter. Dêrom waard er al lange tiid yn de gaten holden troch it ferset. Uteinlik waard besletten dat Van der Kooij tefolle wist en dat de kâns dat er minsken feriede soe te grut waard. Dêrnei gie it ferset yn Snits ta aksje oer.
It ferslach fan de likwidaasje fan Van der Kooij en de dêrnei folgjende ferjildingsaksje ferskynde in pear dagen letter yn de yllegale parse.
Albert Jan ten Brink
Ten Brink wie fan 1859 - 1862 gûverneur fan de famylje Van Harinxma yn Beetstersweach. Oer dy perioade skreau er de roman Willem van Harpens leerjaren (1871).Fan dat boek is hast de hiele printinge opkocht troch de Van Harinxma's: it kritisearre de aadlike famyljes en de doarpssfear fan Beetstersweach en omkriten.
Grutte Pier
Libben en skiednis
Pier Donia wie boer yn Kimswert mar syn pleats, de Osingastate, waard yn 1515 troch hiersoldaten fan de Swarte Heap platbaarnd. Mûglik is dêrby ek syn frou fermoarde. Troch dy oanfal ûntwikkele Pier him ta in fûl bestrider fan Saksyske en Hollânske besetters. Hy foarme tsjin de Swarte Heap in eigen binde, ûnder de namme fan de Arumer Swarte Heap, en ûnder syn lieding operearre in kapersfloat, fan Makkum en Warkum út op de Sudersee.
Kor Ket
In Memoriam
Ket krige postúm it Gouden Fioeltsje taparte, in wikselpriis yn it Fryske muzyklibben. Alfred Salten folge him op as dirigint by it Frysk Orkest.
Apologeet
thumb|Justinus de Marteler thumb|Augustinus thumb|Blaise Pascal
Bruorren Grimm
Libben
Jacob (1785-1863) wie in Dútske taalkundige. Hy wie heechlearaar yn Göttingen en Berlyn. Wilhelm (1786-1859) sammele Dútske folksferhalen. Tegearre sammelen se mearkes en skreaune se berneboeken. Yn 1852 begûnen se mei it Deutsches Wörterbuch (postúm ferskynd yn 1961). Tegearre hawwe se in grutte bydrage levere oan de Dútske literatuer.
Durk VI fan Hollân
Houlik en bern
Om 1125 hinne troude hy mei Sofia fan Rheineck, de pakesizzer fan Hindrik de Fette, dy't yn 1101 greve fan Mid-Fryslân wie. Sofia oerlibbe har man mei mear as 19 jier. Se ferstoar yn 1176 wylst se op beafeart wie yn Jeruzalim.
De boarch fan Leien
thumb|280px|De boarch fan Leien Yn de tiid fan greve Durk VI waard de houten boarch fan Leien ferfong troch in stiennen boarch. De boarch stie op in motte en bestie út in rûne muorre mei dêryn in donjon. Fan dizze boarch út soenen de greven fan Hollân tenei it gebiet bestjoere.
Simon Schama
thumb|right|Simon Schama, 2006 Simon Schama (Londen, 13 febrewaris 1945) is in Britsk histoarikus.
Juan Manuel Fangio
Juan Manuel Fangio (Balcarce, 24 juny 1911 - Buenos Aires, 17 july 1995) wie in Formule 1-koereur. Hy wie wrâldkampioen yn 1951, 1954, 1955, 1956 en 1957.
It Keninklik Peinjekabinet
It Keninklik Peinjekabinet wie fan 1816 oant 2004 in ryksmuseum dat siet op it Rapenburg 26 yn Leien, Súd-Hollân. Sûnt 2004 is it museum, mei It Nederlânsk Muntmuseum en de numismatyske ôfdiling fan De Nederlânske Bank opgien yn in nij museum: it Jildmuseum.
Nederlânsk Keamerkoar
thumb|225px|It Nederlânsk Keamerkoar yn 1952 It Nederlânsk Keamerkoar is in profesjoneel fokaal ensemble dat muzyk út de iere Midsiuwen oant no ta útfierd. It koar repetearret yn Amsterdam.
Floaris III fan Hollân
Skiednis
De greven fan Hollân, Gelre en hartochdom Kleef dienen alle mei oan de tredde krústocht. Keizer Freark Barbarossa ferdronk doe't hy in rivier oerstekke soe en greve Floaris III ferstoar net lang nei him op 1 augustus 1190, fan útputting yn Antiochje. Oare boarnen geane der fanút dat hy ferstoarn is oan de pest dy’t yn Antiochje op dat stuit hearske. Hy is te hôf brocht yn de Petrustsjerke fan Antiochje.
Súdeinsterfeart
Underweis yn de Súdeinsterfeart is der noch in dwersfeart nei it easten, de Sjuwesleat, mar dy rint no dea eart dy op de Nauwe Geau út komt. Krekt sa wie der ticht by de súdein de Tsjerkesleat sleat nei it westen, dêr't lykwols by Eekhoff al fan oanjûn wurdt dat dy doe droech stie; skynber hat it lang gjin brûkber wetter west, hokfoar tsjerke der oarspronklik ek mei berikt wurde koe.
Nazaret (Israel)
It Nije Testamint beskriuwt Nazaret as it plak dêr't Jezus grutbrocht waard. Dêrom is it sûnt de 4e iuw in kristlik pylgerreisdoel mei distiid in soad oantinkens oan bibelske barrens.
Wil de Beer
By it Wrâldkampioenskip Allround yn 1963 wie De Beer de tredde Nederlânske frou ea dy't op in Wrâldkampioenskip útkaam, nei Gonne Donker en Rie Meijer. Yn 1964 wie de Wil De Beer yn Innsbruck de earste Nederlânske froulike langebaanrider, dy 't oan de Olympyske Winterspullen mei die. Yn 1967 stopte de Beer mei reedriden op heech nivo.
Alfen oan de Ryn
Skiednis
Op it stee dêr't no it sintrum fan Alfen oan de Ryn leit, stie yn Romeinske tiden it castellum Albanianae. De Romeinen bouden doe ek de earste brêge oer de Alde Ryn. Sûnt it regear fan de Romeinske keizer Claudius (41 - 54 nei Kr.) wienen der al soldaten fan it Romeinske leger legere. De noardlike grins fan it Romeinske Ryk lei nammentlik by de hjoeddeiske Alde Ryn lâns, en dêr waarden dan ek troch de Romeinen ferskate fersterke legerplakken boud. Sa binne yn it tichteby lizzende doarp Zwammerdam rêsten fan in Romeinsk castellum fûn, krektas rêsten fan 6 Romeinske platboaiems. Al yn de Romeinske tiid ûntwikkele him hannel en yndustry, wêrtroch't Alfen oan de Ryn stadichoan útgroeide ta in wichtich hannelssintrum yn de omkriten. Germaanske oanfallen makken dêr yn 240 nei Kr. in ein oan.
Nei in soad lijen en problemen mei oerstreamingen, benammen yn Utert en Leien, waard de Alde Ryn yn 1122 by Wijk by Duurstede ôfdamme. De ôftakking dy't earst as "Lek" begûn, waard de haadstream fan de rivier. Sûnt dy tiid oerstreamde de Alde Ryn it lân net mear. Yn en nei de Midsiuwen wie Alfen in ambachtshearlikheid ûnder de namme Alfen en Rietveld.
Alfen oan de Ryn hie foar de Twadde Wrâldkriich in lytse Joadske mienskip. Yn 1930 wennen der yn Alfen en omkriten 55 joaden. Fierwei de measte joaden binne yn oktober 1942 deportearre en dêrnei fermoarde, mar in pear oerlibben de oarloch om ûnder te dûken. Oan it Raoul Wallenbergplein stiet it joadsk monumint mei alle nammen fan de omkommen joaden. De joadske gemeente fan Alfen is yn 1947 opheft en by dy fan Leien foege. It joadske begraafplak is yn 1964 romme, de stoflike omskotten waarden oerbrocht nei it joadske begraafplak yn Katwyk. De synagoge waard oernommen troch de Remonstrantske Tsjerke. Yn 1980 waard ûnder de tsjerkeflier in kiste mei ûnder oaren in chanoekia fûn, in kandler dy't by in Joadsk feest brûkt wurdt. Dy kandler waard ynset fan muoisume ûnderhandelingen tusken de Kommisje Joadsk Erfgoed en de Remonstrantske gemeente. De gemeente woe de kandler in har tsjerke sette. De chanoekia bedarre úteinlik yn 1991 yn it Yad Vashem-museum yn Jeruzalem.