cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
List fan hinnerassen
Fan de hin binne in grut tal rassen yn Nederlân en België erkend. Njonken dat binne der foar in soad rassen alderlei kleurslaggen erkend.
Maginta
Maginta (fan it Ingelske magenta) is in kleur dy't omskreaun wurde kin as pearzich read of readich pears of sels as mauvich karmozyn. It wurdt ornaris as in tint fan read beskôge en makket gjin selsstannich diel út fan it spektrum fan sichtber ljocht. Yn 'e kleuresirkel befynt maginta him healwei tusken read en blau yn. De komplemintêre kleur fan maginta is grien. By additive kleurminging (bgl. op 'e tillefyzjes en kompjûterskermen) is maginta in sekundêre kleur, dy't ûntstiet út 'e minging fan read en blau ljocht. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it lykwols in primêre kleur, yn 'e mande mei syaan en giel en ornaris ek swart. De tint maginta dy't yn it CMYK-kleursysteem (fan subtraktive kleurminging) brûkt wurdt, is lykwols readiger as de webkleur maginta, dy't eins persiis deselde tint hat as foksia. Kwa tinten rint maginta útinoar fan auberzjine, in soarte fan dûnkerpears, oant it tige ljochte mearkerôze.
Magintatinten
De wichtichste tinten maginta binne: amarant, amarantpears, amarantrôze, auberzjine, dûnkermaginta, fandango, feal maginta, fioletread, foksia, folly, framboas, Frânsk rôze, granaat, hjerstsering, hjitmaginta, Hollywoodserize, Ingelsk rôze, kaam, karmozyn, kinakridoanmaginta, lavindel, loftmaginta, magintadize, magintaferve, mearkerôze, moerbei, orgidee, paladynpears, pears, Perzysk rôze, printermaginta, prom, readfiolet, rôze, schwungpears, serize, shocking pink, stielrôze, telemaginta en ultrarôze.
The Feelies
Skiednis
De namme The Feelies is ôflaat fan in fiktive foarm fan fermaak út it boek Brave New World fan Aldous Huxley.
Wim en Hans Anker
Libben en karriêre
De twilling waard berne yn it sikehûs fan Ljouwert, hoewol't harren âlden yn 1953 op Skiermûntseach wennen. Hja groeiden op yn Akkrum as bern fan de boargemaster. Nei in ULO- en HBS-oplieding yn Ljouwert studearren se rjochten oan de Ryksuniversiteit Grins. Hjirnei ferhuze Wim nei de Rânestêd om amtner op it ministearje fan Justysje te wurden. Nei fjouwer jier oertsjûge syn broer Hans him om werom te kommen nei Fryslân, en abbekaat te wurden by itselde kantoar dêr't Hans ek wurke. Yn 1990 stiften se harren eigen kantoar: Anker & Anker te Ljouwert.
Jurassic Park (franchise)
Jurassic Park (sûnt 2015 ek wol oantsjut as Jurassic World) is in Amerikaanske science fiction-mediafranchise fan 'e filmstudio's Universal Pictures en Amblin Entertainment. It giet, yn it koart, oer in jammerdearlik útpakkend besykjen om dinosauriërs wer ta ta libben te wekjen troch kloanen en genetyske manipulaasje. De titel kin oerset wurde as "Sjuerapark", en ferwiist nei it Sjuera, in geologysk tiidrek doe't de dinosauriërs de wrâld behearsken. Jurassic Park begûn yn 1990 mei de súksesfolle roman mei deselde namme fan Michael Crichton, dy't yn 1993 ferfilme waard, ek as Jurassic Park, troch regisseur Steven Spielberg. Dy earste film wie in daverjend kommersjeel súkses en soarge wrâldwiid foar in wiere dinosaurusraazje. In ferfolchroman waard yn 1997 ferfilme as The Lost World: Jurassic Park. Lettere ferfolchfilms, wêrfan't der anno 2023 fjouwer binne, waarden basearre op orizjinele senario's. De mediafranchise omfettet fierders soundtrackalbums, in tekenfilmsearje, ferskillende oare boeken, in ferskaat oan fideospultsjes en strips, in toanielstik en fansels karút oan merchandising. It is ien fan 'e meast opbringende franchises aller tiden.
Jurassic World: Dominion
Jurassic World: Dominion waard regissearre troch Colin Trevorrow nei in senario fan Emily Carmichael en himsels. De film gie op 23 maaie 2022 yn premiêre, en brocht $1.003,8 miljoen op tsjin in budget fan $165 oant 185 miljoen. Jurassic World: Dominion waard nominearre foar twa Saturn Awards.
Andries Joustra
Biografy
Joustra waard yn maaie 1944 yn Assen arrestearre en transportearre nei it konsintraasjekamp yn Vught. Dêr waard er op 22 augustus 1944 troch de besetter fusillearre. Op de tinkstien en yn in advertinsje yn it 'Friesch Dagblad' wurdt 18 augustus as dei eksekúsje neamd. Dat strykt lykwols net yn mei de yn in dokumint út it konsintraasjekamp fermelde datum 22 augustus.
Andries Joustra waard by syn routsjinst typearre as in tige warber ûndergrûnske strider dy't op positive wize it fjoerpeloton temjitte gien wêze soe. De routsjinst waard earst op 12 july 1945 holden, earst omdat de oarloch noch dwaande wie doe't er fusillearre waard, mar twad ek omdat syn famylje pas op 6 july 1945 it berjocht krigen hie dat Joustra ferstoarn wie. Nei dat nijs waard fuort in routsjinst organisearre dy ’t ds. D.C. Tiemens fan Jiskenhuzen yn de yndertiid grifformearde tsjerke late.
Erfurt
thumb|left|Binnenstêd by twiljocht thumb|Anger (1988) Erfurt is de haadstêd fan de Dútske dielsteat Tueringen en hat 204.880 ynwenners. Bestjoerlik hat it de status fan kreisfreie Stadt (stedsdistrikt).
Pigmint
Pigminten komme fan natuere foar yn 'e sellen fan planten en bisten. By de minske befetsje bygelyks frijwol alle sellen pigmint dy't foarkomme oan it oerflak fan 'e hûd en de eagen en yn it hier. Wat mear pigmint in minske yn 'e hûd hat, wat dûnkerder syn hûdskleur. Minsken en bisten dy't troch de ôfwiking albinisme alhiel gjin pigmint hawwe en oanmeitsje, wurde albino's neamd. Sokken hawwe gjin beskerming tsjin 'e ultrafiolette strieling yn it sinneljocht en moatte dêrom út 'e sinne bliuwe as se net fuortendaliks ferbrând reitsje wolle. Foar kleuring fan materialen hat de minske histoarysk organyske pigminten wûn út beskate planten (lykas wede en indigo) en út beskate bisten (lykas de poarperslak). Oare, anorganyske, pigminten komme út beskate grûn- of stiensoarten. Yn 2006 waard wrâldwiid foar 7,4 ton oan pigminten ferhannele. Yn 2009 gie yn 'e ynternasjonale hannel yn pigminten sa'n $20,5 miljard om.
William Turner
Libben en wurk
It lettere wurk fan Turner lit hieltyd mear akwarelige ferfloeing fan foarmen sjen, dy't suver hieledal ferfloeie mei it ljocht en tsjin it abstrakte oan komme te sitten, foar it publyk faaks dreger te folgjen as syn eardere lânskippen dy't noch yn de Ingelske lânskipstradysje makke wiene. Oft Turner dêrtroch as foarrinner fan it ympresjonisme sjoen wurde moat is by neiere beskôging diskutabel. De lettere ympresjonisten wiene fermoedlik net mei syn wurk bekend doe't sy harren styl ûntwikkelen.
Poal
Ierde
Foar de Ierde is it ûnderskied tusken de poalen dat de noardpoal nei lofts draait, en de súdpoal nei rjochts. Dat, foar immen dy't op de noardpoal stiet, lykje de planeten en de stjerren nei rjochts te draaien, útsein de poalstjer. Foar de súdpoal is dit krekt oarsom.
Jezus Sirach
Jezus Sirach, yn it Hebriuwsk: יהושע בן סירעכ, Yěhošua ben Siraḵ, ek wol bekend as de Wysheid fan Jezus Sirach, is in deuterokanonyk of apokryf boek fan 'e Bibel. Gjin inkele streaming fan it joadendom erkent it as kanonyk, en it heart dus net ta de joadske Tenach, al wurdt der yn 'e Talmoed gauris nei ferwiisd. Wat it kristendom oanbelanget, wurdt Jezus Sirach troch alle protestantske tsjerken as apokryf beskôge. Allinne de Anglikaanske Tsjerke lit it as regel ôfprintsje yn syn bibels, mar ûnder it betingst dat it net bedoeld is om 'e tsjerklike lear op te basearjen (dus inkeld foar de nijsgjirrigens). Yn 'e bibels fan oare protestantske denominaasjes wurdt it soms (mar lang net altyd) ek wol werjûn as nuttige mar opsjonele taheakke oan it Alde Testamint. Dat is bgl. it gefal yn 'e Nije Fryske Bibeloersetting fan 1978, wêryn't it as fjirde fan tolve apokrife bylagen tafoege is.
Nienoard
Eigners fan Nienoard
3. 1584-1606 en 1607-1639 Hear fan Nienoard, Fredewold, Ewsum en Mensinge:
Ferdinand Folef ryksbaron Von Inn- en Knyphuizen (Grins, 07-06-1735 - Asinga, 12-05-1795), troude 08-01-1761 mei Clara de Hertoghe van Feringa (Lutjegast, 27-03-1745 - Grins, 03-03-1766). Hy wertrout 02-09-1768 mei Anna Maria Graafland (Amsterdam, 08-04-1743 - Asinga, 03-01-1803).
10. 1795-1842 Hear fan Nienoard en Fredewold:
Jonkhear mr. Johan Æmilius Abraham van Panhuys (Nienoard, 17-10-1836 - Hoogkerk, 06-11-1907), troude 15-12-1859 mei jonkvrouwe Catharina Johanna fan Sminia (Burgum, 14-03-1834 - Grins, 03-04-1882). Hy is de soan fan Wendelina Cornera barones von Inn- en Knyphuizen [sjoch by 10.] en jonkhear mr. Ulrich Willem Frederik fan Panhuys. De fjouwer bern: Hy trout opnij 27-11-1884 mei Trijntje Looxma (Oentsjerk, 18-08-1844 - Hoogkerk, 06-11-1907), widdo fan mr. Daniël de Blocq fan Scheltinga.
Gerritswyk
In Wyk is in fan de haadfeart ôfgeande lytsere feart, faak om turf ôf te fieren.
Monako
It dwerchsteatsje is ynternasjonaal ferneamd as mondain baaiplak en belêstingparadys mei in protte kasino's, dêr't de beau monde tahâldt en alle jierren in Grand Prix yn it Formule 1-autoracen holden wurdt.
Skaal fan Richter
De skaal fan Richter is logaritmysk, dat betsjut dat by in tanimming fan 1 magnitude-ienheid de útwiking op it seismograaf tsien kear sa grut is. Sa hat in ierdskodding dy't op 100 km ôfstân in útwiken fan 10 mm feroarsaket in skodding mei magnitude 4. Sadwaande koe Richter ferskate ierdskoddings mei inoar fergelykje. Korreksjes wurde tapast om de ynfloed fan de ôfstân tusken it episintrum en it seismysk stasjon yn rekkening te bringen. Hoe fierder fan it episintrum ôf hoe mear de trillingsamplitude fan de seismyske weagen ôfnimme.
Blokhûspoarte
Skiednis
Yn 1557 begûn men ûnder tafersjoch fan in spesjalisearre boumaster mei it bouwen fan nije fersterkings yn de foarm fan nij- en oanbou. Mear as 1300 ton kalk út Dordrecht, 100 ton semint út Amsterdam, 100 skûten sân, 100.000 Fryske en 4000.00 dûbele Leienske stiennen wurde nei it blokhûs skipe, wylst fan it foarrige jier noch 800.000 Leienske stiennen ûnder de útjeften boekt stean. Dat alles waard ferwurke yn in nij rûndiel yn de noardeasthoeke fan it fort. Ek waard nij en swierder geskut út Utert komme litten dat in plak krige op de nije fortdielen. It wie yn in tiid wêryn't ferhâldings tusken foarsten en ûnderdienen minder waarden en it uterlik fan it Ljouwerter Blokhûs mear ferdigenjende foarmen oannom. Ut kaarten fan 1550 en 1560 blykt dat it fort "It Blokhûs" foarsjoen wie fan fjouwer grutte swiere tuorren of rûndielen op syn fjouwer hoeken en kaam foar it meastepart oerien mei it ûntwerp fan it Kastiel fan Starum, dat yn 1522 boud wie foar „43931 pûnen 8 skellingen fan 40 grut 't pûn' " (pûn = gûne; skelling = stoer).
Tsjongerkultuer
Skaaimerken
De Tsjongerkultuer wurdt skaaimerke troch ynfloeden fan de Asilien, in kultuer dy't bestie yn it hjoeddeiske Frankryk. It wie in kultuer fan jagers, dy't in fariearder wyldoanbod hienen as harren foargongers en opfolgers. De jagers fan de Tsjongerkultuer koenen bygelyks op reaharten, reeën en deimen jeie.
Mobile (rivier)
De Mobile is in rivier yn de Amerikaanske steat Alabama. Hy ûnstiet troch de gearrin fan de Tombigbee en de Alabama. Nei 72 km mûnet de Mobile yn de Baai fan Mobile yn de Golf fan Meksiko.
Traasje
thumb|right|320px|Traasje yn Bulgarije, Grikelân en Jeropeesk Turkije Traasje is in gebiet yn súdeast-Jeropa en leit yn it noardeasten fan Grikelân, it suden fan Bulgarije en Jeropeesk Turkije. It wurdt begrinzge troch de Swarte See, Egeyske See en de See fan Marmara.
Eartiids wie der in Trasysk ryk dat fan grut strategysk belang wie en in soad hearskers kend hat. Nei de delgong makke Traasje diel út fan ferskate riken û.o. fan it Romeinske ryk as provinsje.
Sân Susters
Yn 2003 waard it Triumph-Palace oplevere, nei it skynt it heechste gebou yn Jeropa. It wurdt beskôge as de achtste suster.
Stasjon Vught
Stasjon Vught (Vg) is in stasjon yn it Nederlânske plak Vught yn de provinsje Noard-Brabân. It stasjon is in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type Sâltbommel en is ien fan de sân stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud is. En ien fan de twa stasjons fan dit type dy't noch oanwêzich is, it oare stasjon is Stasjon Arnemuiden.
Robert Bolton
thumb|Robert Bolton Robert Bolton (1572 - 16 desimber 1631) wie in Ingelske geastlike en akademikus, dy't bekind woarn is as predikant.
Cornelis Frederiks
Cornelis Frederiks, ek wol Cornelis Frederickszn van der Goude (16e iuw) wie in Nederlânske boumaster.
Fullereen
De Fullerenen as in klasse fan molekulen binne neamd nei Richard Buckminster Fuller, de arsjitekt dy't de geodetyske koepel bekend makke hat. Buckminsterfullereen (ôfbyld) hat in dêrmei ferlykbêre foarm.
Thornton (West-Yorkshire)
Thornton wurdt al neamd yn it Domesday Book út de 11e iuw, doe't it ferneatige wie troch troepen fan Willem de Oermasterer op strafekspedysje.
Wopke Eekhoff
thumb|Wopke Eekhoff Wopke Eekhoff (Ljouwert 2 maart 1809 - dêre, 12 febrewaris 1880) wie in argivaris en útjouwer yn Ljouwert. Hy wie in soan fan in Eastfryske goudsmid.
Triatlon op de Olympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|Triatlon lokaasje n de Spullen fan Londen 2012
Aalburch
Doarpen
Babyloniënbroek, Drongelen, Eethen, Genderen, Meeuwen, Spijk, Veen en Wijk en Aalburg (gemeentehûs).
Aldehou (doarp)
Omdat by de bou al bliken die dat de toer begûn te fersakjen hawwe de boumasters de toer opnij yn it lead setten en binne fierder bouwen gien. In skoft letter bliek de toer fierder fersakke en is wer opnij yn it lead setten. Hjirtroch stiet hjoeddeis de toer net allinnich skean, mar hat ek noch in kromming.
Slach by Hilligerlee
Oanrin
By Bellingwolde giene de steatske troepen Grinslân yn en oermasteren de Wedderborg, dat yn it besit wie fan de Spaanske steedhâlder yn Grins, Jan fan Ligne. Dêrnei rjochten de troepen fan greve Loadewyk harren op de stêd Grins om dy oer te heljen om mei te dwaan oan de opstân. Dat besykjen mislearre, want de stêd wie al earder ûnder militêre druk troch troepen fan de Spaansksinnige luitenant De Mepsche ynnommen. De godstsjinstfrijheid waard opheft en in protte protestanten hiene de stêd ferlitten. Greve Loadewyk beskikte net oer foldwaande finansjele en militêre middels om de stêd belegerje te kinnen. Troch blokkaden dy't er noardlik en eastlik fan de stêd opsmiet, besocht er, sûnder sukses, de stêd ôf te snijen fan de bûtenwrâld. Oan de súd- en westkant bleau de stêd berikber.
De fjildslach
It ferlies oan de steatske kant wurdt op 50 man rûsd, oan Spaanske kant op 1500-2500 manlju. De steatske troepen hawwe ek 7 stikken geskut bút makke. Útsein it ferlies fan greve Adolf sneuvele de greve fan Aremberg ek. Beide eallju waarden earne oars begroeven. Wêr't it massagrêf fan alle sneuvele militêren leit, is net bekend. It stoflik oerskot fan greef Adolf is foar it neist meinommen troch de weromlûkende militêren en lang om let te hôf brocht yn Emden. De gebouwen fan it kleaster yn Hilligerlee waarden troch de troepen fan greve Loadewyk by it weromlûken yn 'e brân stutsen.
Fryske dialekten
It Standertfrysk
Yn 'e lêste helte fan 'e njoggentjinde en de earste helte fan 'e tweintichste iuw is de Fryske standerttaal gearstald. De earste offisjele stavering datearret út 1879; foartiid skreau in elk mar sa't it him goedtocht. Dy earste stavering wie de saneamde Selskipsstavering, dy't yn 1948 ferfongen waard troch de Akademystavering (ek wol de âlde stavering neamd). Tsjintwurdich brûkt it Frysk de saneamde Steatestavering (oftewol de nije stavering), dy't yn 1980 ynfierd is.
Generaal Grantbeam
Presidint Calvin Coolidge beneamde de beam ta de Nation's Christmas Tree op 28 april 1926. Op 29 maart 1956, ferklearre presidint Dwight D. Eisenhower dat de beam in "National Shrine" wurde soe, in plak ta oantins fan dejingen dy’t yn de Twadde Wrâldkriich stoarn wienen. De beam is nei de Generaal Shermanbeam de meast grutte yn de wrâld, sûnt 2005, doe’t de Washingtonbeam ofbriek. Der is wol tocht dat dizze beam goed 2000 jier âld wêze kin, mar syn jierren wurde no rûsd op sa’n 1650 jier.
Alblasserdam
Polityk
Boargemaster:
Doc Hollywood
Plot
Yn Grady kriget Stone te meitsjen mei lytse ferwûnings en net botte earnstige oandwanings ûnder syn pasjinten. Ien troud pear, dy't allebeide analfabeet binne, komt op konsult sadat er harren brieven foarlêze kin dy't se ûntfongen hawwe fan famyljeleden. Underwilens wurdt Stone syn Porsche reparearre yn 'e pleatslike garaazje en wurdt eer sels de net sa grutske eigner fan in baarch, dêr't er mei betelle wurdt troch in pasjint dy't gjin jild hat.
De ynwenners fan Grady begjinne stadichoan wat oan Stone te wennen en blike him dan wol lije te meien. Hysels mei er ta syn eigen ferheardens wol oer it libben yn in lyts plakje. (Eltsenien giet der mar fanút dat er hikke en tein is as stedsjer om't er yn in sikehûs yn Washington, D.C. wurke hat, mar hy fertelt Lou dat er sels ek opgroeid is yn in lyts plak mei twatûzen ynwenners, dêr't er net gau genôch fuortkomme koe.) Dokter Hogue, dy't yn 't earstoan inkeld minachting foar Stone hie omreden fan syn jonkheid en gebrek oan ûnderfining, feroaret fan gedachten as er sels in hertoanfal oerlibbet troch it kordate yngripen fan 'e jonge dokter.
Nei dy moeting beslút Stone ûntslach te nimmen en werom te kearen nei Grady. Hy wit no einlings en te'n lêsten wat er hawwe wol, en dat is Lou. Nei't er har dat dúdlik makke hat, ferjout se him syn fuortgean en wikselje se in inige tongtút út. Wylst se mei syn baarch oan 't tou it stedsje yn kuierje, oppenearret Stone dat er dy tsien dollar mar ris ynje moat, dy't boargemaster Nicholson him noch skuldich is. "Mar," seit Lou, "do hast dy weddenskip hielendal net wûn, want it gie om in wike." "Dat is dyn wurd tsjin mines," antwurdet Stone. "Dus, do soest myn goede namme besmodzgje foar finansjeel gewin?" freget se him. "Rekkenje mar fan al," seit Stone wylst de ôftiteling begjint te rôljen.
Produksje
Doc Hollywood waard regissearre troch Michael Caton-Jones nei in senario fan Jeffrey Price, Peter S. Seaman en Daniel Pyne op basis fan 'e roman What? … Dead Again? fan Neil B. Shulman út 1991. Dyselde wie doedestiden húsdokter op it plattelân fan Georgia, in steat dy't oan Súd-Karolina grinzget. De filmmakkers ferpleatsten it ferhaal om ûndúdlike redens nei Súd-Karolina. As produsinten wiene Deborah D. Johnson en Susan Holt by it projekt belutsen foar de filmstudio Warner Bros. Shulman wie as associate producer yn 'e produksje behelle.
Foar de film wie in budget beskikber fan $20 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Michael Chapman, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Carter Burwell. De opnamen foar Doc Hollywood fûnen yn 1990 plak yn it stedsje Micanopy, yn 'e Panhandle fan Floarida. De soundtrack fan 'e film omfette it liet The One and Only, fan Chesney Hawkes, dat in grutte hit waard en it tsiende plak yn 'e hitlist Billboard Hot 100 helle.
Resultaat
Doc Hollywood brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $54,8 miljoen op. It is ûnbekend wat de film yn oare lannen en territoaria binnenswile, mar as men de Noardamerikaanskee opbringst ôfset tsjin it budget fan $20 miljoen betsjut dat allinnich al in winst fan $34,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Kody Keplinger
Priveelibben
Keplinger wennet yn New York, dêr't se workshops yn kreätyf skriuwen jout.
Fryske Wâldenpaad
Benoarden Stienwyk giet it paad troch in boskgebiet, ôfwiksele mei heide en heidemarkes. Noardlik fan Vledder komme der hieltyd mear greiden foar. Dêrnei rint de rûte oer Boyl en Nijeberkeap nei Hoarnstersweach. Dêr takket de rûte yn twaen: it eastlike diel giet oer Wynjewâld, it westlike diel fia Beetstersweach. Justjes besuden Oerterp komme beide rûtes by elkoar. Fan Oerterp giet it oer De Harkema, Eastermar, Eastrum, Feanwâlden en Dokkum nei de Lauwersmar. De rûte folget de kust fan de Lauwersmar en op 't lêst de dyk fan de Lauwersmar.
Age Tjepke Ruurd Sixma van Heemstra
Biografy
Yn 1835 waard in Kristlike Ofskieden Gemeente troch Hendrik de Cock stichte yn Seisbierrum. Mei't dy streaming earst yn 1841 troch de oerheid erkend waard, die grytman Sixma van Heemstra persoanlik ûndersyk nei it dwaan en litten fan dizze gemeente. Yn 1842 ûndernaam Sixma van Heemstra mei syn soan Cornelis Schelto in reis troch Dútslân en yn 1846 reizge er nei Switserlân.
Moana Pozzi
Libben
Dêr begûn Pozzi te wurkjen as fotomodel, wylst se de aktearskoalle besocht. Se spile út en troch yn reklamespotsjes op 'e tillefyzje en as figurante yn filmkomeedzjes. Se hie relaasjes, itsij iepentlik of temûk, mei in ferskaat oan bekende Italjanen, wêrûnder de troude Bettino Craxi, dy't letter fan 1983 oant 1987 minister-presidint fan Itaalje wêze soe. Dyselde besoarge syn mêtresse in baantsje by de steatsomrop RAI, yn in berneprogramma op tillefyzje. Dat wie yn 1981, itselde jiers dat se har debút makke yn 'e pornografyske film Valentina, Ragazza in Calore ("Valentina, Famke mei Ferlet"), ûnder de artystenamme Linda Heveret. Dêrtroch ûntstie wat trelit, want in pornoaktrise koe fansels neat fan dwaan hawwe mei berneprogramma's. Pozzi ûntstried dat se deselde persoan wie as Linda Heveret, mar se ferlear likegoed har baan. Dit skandaaltsje, dat breed útmetten waard yn 'e bûlevaarblêden, joech har har earste nasjonale bekendheid yn Itaalje. It smiet har û.m. in roltsje op yn Federico Fellini syn film Ginger en Fred, út 1985.
Klassike muzyk
Eigentiidske muzyk is de sammelnamme foar alle muzyk, ynklusyf popmuzyk, fan nei 1900.
Midsiuwen (1000-1450)
thumb|"Midsiuwske" muzikanten De wichtichste fernijing yn de midsiuwen, is de polyfony, de mearstimmigens. Omdat yn de mearstimmigens de terts it wichtichste ynterval is, moast in nije toanljedder konstruearre wurde, op basis fan de konsonânsje fan de terts. Ek waard in systeem fan muzyknotaasje makke, wêrby't de noat as in punt (Latynsk: punctus) op in balke mei linen skreaun waard. By polyfone muzyk klinke mear noaten tagelyk, noat tsjin noat (Latynsk: punctus contra punctus); mei it kontrapunt wie ek it berop komponist berne.
Klassisisme (1750-1810)
Yn de perioade fan it klassisisme ûntsteane nije foarmen: de sonatefoarm, de symfony; en nije besettings: it strykkwartet en it (dan noch lytse) symfony-orkest.
Syaan
Syaan is in kleur dy't omskreaun wurde kin as grienich blau en yn 'e folksmûle gauris trochgiet foar turkwaze. (Dat is lykwols eins wat dûnkerder.) It wurdt ornaris as in tint fan blau beskôge, mar natuerkundich sjoen makket syaan selsstannich diel út fan it spektrum fan sichtber ljocht, mei in weachlingte fan likernôch 490-520 nm en in frekwinsje fan rûchwei 610-575 THz. Yn 'e kleuresirkel befynt syaan him healwei tusken grien en blau yn. De komplemintêre kleur fan syaan is read. By additive kleurminging (bgl. op 'e tillefyzjes en kompjûterskermen) is syaan in sekundêre kleur, dy't ûntstiet út 'e minging fan grien en blau ljocht. By subtraktive kleurminging (bgl. yn 'e druktechnyk) is it lykwols in primêre kleur, yn 'e mande mei maginta en giel en ornaris ek swart. De tint syaan dy't yn it CMYK-kleursysteem (fan subtraktive kleurminging) brûkt wurdt, is lykwols blauwiger as de webkleur syaan, dy't eins persiis deselde tint hat as akwa. Kwa tinten rint syaan útinoar fan it dûnkere Karibyske streaming, oant it tige ljochte azuerwyt.
Potenza (stêd)
right|thumb|250px|Sintrum fan de stêd Potenza is de haadstêd fan de Súd-Italjaanske regio Basilikata en fan de provinsje mei deselde namme Potenza. De stêd leit eastlik fan Salerno en te súdwesten fan Bary. Yn 2001 hie de gemeente Potenza 69.060 ynwenners.
Goaiïngeaster Kolk
De Goaiiïngeaster Kolk is in mar yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De mar leit oan de Griene Dyk en besuden de einekoai oan de Koaiwei en noardeast fan rekreaasjegebiet De Potten.
De namme Goaiïngeaster Kolk jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Goëngerkolk.
Luzerneflinters
Klassifikaasje
234px|thumb|De Giele Luzerneflinter thumb|234px|De Súdlike Luzerneflinter
Despicable Me (film)
Plot
Wylst er by de bank yn 'e wachtkeamer sit, komt Gru yn 'e kunde mei de optwingerige jonge supersmjunt Vector, dy't efter de dieverij fan 'e Grutte Piramide fan Giza blykt te sitten. Dat liedt fuortendaliks ta in konfontaasje as Gru him út klearebare wrok besjit mei syn frieswapen en sa syn holle befriest. As neitiid Gru en syn trewantsjes mei súkses it krimpwapen witte te stellen út in net by namme neamde Eastaziatyske diktatuer (dúdlik basearre op Noard-Koreä), is harren súkses net fan lange doer. It wapen wurdt nammentlik frijwol daliks fan harren stellen troch Vector, dy't sa wraak nimt foar it befriezen fan syn holle.
Franchise
It grutte súkses fan Despicable Me joech oanlieding ta it ûntstean fan in mediafranchise mei deselde namme. Yn 2013 kaam de ferfolchfilm Despicable Me 2 út, yn 2017 folge troch Despicable Me 3. In trêde ferfolchfilm ferkeart anno 2021 yn it preproduksjestadium. Ek binne der yn it ramt fan Despicable Me twa prequelfilms makke: Minions (2015) en Minions: The Rise of Gru (2022), en fierders binne der in rige koarte films, in tillefyzjespecial, in websearje en ferskate boeken, fideospultsjes en muzykalbums produsearre.
Ekology
It wurd ekology (oarspronklik Dútsk: Ökologie) waard yntrodusearre troch de Dútske biolooch Ernst Haeckel yn 1866, as gearlûking fan de Grykske wurden oikos (húshâlding) en logos (stúdzje, wittenskip).
Yn de Angelsaksyske wrâld waard dit ecology, dat dêr in wat oare, mear miljeukundige en minsk-rjochte, betsjutting krige. Yn Nederlân besteane it mear biologyske oekology en mear miljeukundige ekology neist elkoar, mar it ferskil ferdizenet.
Ljouwert (gemeente)
Skiednis
Begjin april 2019 makke it gemeentlik bestjoer fan De Waadhoeke bekend dat oan fiif doarpen yn 'e súdeasthoeke fan 'e gemeente de mooglikheid fan oansluting by de Gemeente Ljouwert foarlein wurde soe. It gie dêrby om Boksum, Blessum, Deinum, Marsum en Ritsumasyl. Ofhinklik fan it draachflak foar soks ûnder de ynwenners fan 'e fiif doarpen, en de fraach oft de Gemeente Ljouwert dermei ynstimme woe, wie der wat De Waadhoeke oanbelange in grinskorreksje mooglik. Oant en mei de ein fan 'e simmer fan 2019 koe der yn 'e doarpen oer it plan diskusjearre wurde; yn it neijier moasten de ûnderskate ferienings fan doarpsbelang nei in enkête of in rûne-tafelpetear yn it doarp nei de gemeente ta mei in advys komme.
Geografy
De gemeente Ljouwert leit likernôch yn 'e midden fan 'e Nederlânske provinsje Fryslân, op 'e skieding tusken Klaai en Wâlden. Yn it noarden grinzget de gemeente oan Ferwerderadiel (fan 2019 ôf oan Noardeast-Fryslân), yn it noardwesten en westen oan De Waadhoeke, yn it súdwesten oan Súdwest-Fryslân, yn it uterste suden oan De Fryske Marren, yn it súdeasten oan It Hearrenfean en Smellingerlân, en yn it easten oan Tytsjerksteradiel. Foar 2018 grinzge Ljouwert yn it noarden oan Ljouwerteradiel, yn it noardwesten oan Menameradiel en yn it westen oan Littenseradiel. Foar 2014 grinzge Ljouwert yn it suden oan Boarnsterhim. Foar 1984 grinzge Ljouwert yn it súdwesten oan Baarderadiel en yn it suden oan Idaerderadiel.
Plaknammen
It plaknammebelied fan 'e Gemeente Ljouwert is in grutte tizeboel, om't de oarspronklike Gemeente Ljouwert, dy't altyd Nederlânsktalige plaknammen holden hie, (dielen fan) trije gemeenten opslokt hat (Boarnsterhim, Ljouwerteradiel en Littenseradiel) dy't oergien wiene ta it ferfryskjen fan 'e plaknammen. Yn juny 2018 waard bekend makke dat de nije Gemeente Ljouwert gjin ienheid yn dat belied oanbringe soe, wat bygelyks kind hie troch de plaknammen fan 'e doarpen yn Ald-Ljouwert te ferfryskjen. Ynstee dêrfan waard besletten dat de sitewaasje oeral bleau sa't er op dat stuit wie. Dat earst fernijd waard dat der "Gemeente Ljouwert" (yn it Frysk) op 'e kombuorden yn it âlde Ljouwerteradiel en it âlde noardeasten fan Littenseradiel komme soe te stean, berêste op in flater yn 'e gemeentlike Taalnota Frysk.
Demografy
Op 31 desimber 2018 hie de gemeente Ljouwert 123.054 ynwenners.
Aldfrysk
Farianten fan it Aldfrysk
Yn it Aldfrysk kin in ferskil makke wurde tusken iere en lette foarmen. Om 1400 hinne is der datoangeande in stadige feroaring te fernimmen yn 'e skriftlike boarnen. Dat ferskil is sa grut dat de taalkundigen Reitze Jonkman en Arjen Versloot fan betinken binne dat al it skreaune Frysk fan nei it jier 1450 eins ta it Midfrysk rekkene wurde moatte soe.
De Grêft (Spangea)
thumb|De Gracht (2007) De Grêft (Stellingwerfsk en offisjeel: De Gracht) is in feart yn de gemeente Weststellingwerf. De feart rint fan de Spangahoek by Spangea earst nei it súdwesten en maket dan in lange bocht nei it noarden rjochting de N351. Nei de Pieter Stuyvesantweg rint it wetter troch nei de Jonkersfeart of Helomavoart en rint dan fierder nei Spangea.
Súdlike luzerneflinter
Flinter
De wjuklingte fan de flinter is likernôch 21 oant 27mm. De foarwjukpunt is rûn. Op de ûnderkant fan de efterwjuk sit in oranje plak. De mantsjes binne helder sitroengiel. De súdlike luzerneflinter liket dan ek in soart op de Giele Luzerneflinter. In goed ûnderskied meitsje is lestich.
Philip Hendrik Nering Bögel
Jeugd en famylje
Philip Hendrik Nering Bögel wie in soan fan Conraed Laurens Nering, lid fan it gerjochtshôf yn Paramaribo en Maria Jacoba (Kraayvanger) Bögel. 1764 ferfear de húshâlding Nederlân Philip gie by de kavalery. Op 28 april 1782 boasket er yn Aldeboarn oan Georgine Wolffeline Françoise Lijcklama à Nyeholt, in dochter fan grytman Augustinus Lycklama à Nijeholt. Sy krigen fiif bern. Op in stuit wennet it pear yn Ljouwert, dêr't Philip Untfanger-Generaal fan de floreenrinte waard. Syn kantoar wie op de earste ferdjipping fan it provinsjehûs.
Teksas
Meidat Louisiana oan de Feriene Steaten ferkocht waard rekke er syn fortún lykwols wer kwyt en ferhuzet er nei Teksas. Dêr krige er tastimming om in koloanje te stichtsjen tusken Bexar en de rivier de Trinity. Hy ferfear nei San Antonio yn 1806, dêr't er him oppenearre as in fûl tsjinstanner fan de ferkeap fan Louisiana oan de FSA. Yn 1810 waard er ta twadde alcalde, (boargemaster of haadjurist) fan dy Spaanske stêd beneamd.
Rjocht yn Fryslân
Midsiuwen
De Fryske Frijheid sneuvele yn de twadde helte fan de 15e iuw troch in kombinaasje fan ynterne partijstriid en de opkomst fan sterke lânshearlike steaten. Yntern wie der algeduerigen skeel tusken de haadlingen (adellike grutgrûnbesitters). It skeel late ta de striid tusken Skieringers en Fetkeapers. De Fetkeapers linen op help fan de stêd Grins dy't wurke oan de opbou fan in eigen stedsteat. De Skieringers fûnen op it lêst stipe by hartoch Albrecht fan Saksen. Albrecht woe wol helpe, mar hy hie ek syn eigen aginda. Hy socht in gebiet foar syn jongste soan Hendrik.
Lânshearlike tiid
De Saksyske hartoggen setten útein mei de opbou fan in moderner sintralisearre bestjoersapparaat. Yn de Saksyske Ordonnânsje waard de bûnte ferskeidenheid binnen de Fryske rjochtspraak en riedjouwings ferfongen troch in foar hiel Fryslân jildend stelsel. Karel V soe letter mei dy polityk trochgean.
Njoggentjinde iuw
Nei de ynliving by Frankryk waard yn 1811 ek de Frânske rjochterlike organisaasje yn Fryslân ynfierd. It Hof fan Fryslân waard opheft en de measte taken waarden oernommen troch de rjochtbanken fan Earste Oanlis yn Ljouwert, Snits en It Hearrenfean. Foar it berjochtsjen fan swiere misdriuwen kaam ynsidinteel in Hof fan Assisen yn Ljouwert byinoar. It keizerlik Gerjochtshof (letter de Hege Rie) fungearre as ynstânsje foar berop. Op it plattelân wienen der Fredegerjochten en Plysjegerjochten.
Yn 1838 waard in Nederlânske rjochterlike organisaasje ynfierd. Doe ûntstienen de ynstellings dy't wy no noch kenne kantongerjochten, arrondissemintsrjochtbanken en in Gerjochtshof. De nammen en de oantallen binne lykwols yntusken wat feroare.
Roeden
De roeden (altyd twa pear om fjouwer wjukken te foarmjen) stekke troch de saneamde askop fan de boppe-as fan in mole en wurde mei 16 kilen en fjouwer kearklossen fêstsetten. De kearklossen soargje derfoar dat de roede net ferskowe kin. De kilen sette de roede fêst yn de askop. De roedekilen binne boarge mei spitizers, wêrtroch't se der net útfalle kinne. Yn de roeden sitte gatten wêryn by âldhollânske wjukken de hikkelatten stutsen wurde. In hikkelatte wurdt fêstsetten mei kilen, dy't ek yn ferbân mei de foarming fan de seech de hellinghoeke fan de hikkelatte bepale. Op de bûtenroede sit in seilearm en op de binnenroede in seileach foar it fêstsetten fan it seil. De mole De Helper hat lykwols gjin gatten foar de hikkelatten yn de roeden, mar oplaske strippen mei dêrop mei bouten fêstmakke, fersinkte bûgels wêrop de hikkelatten gêstskroeve wurde.
Egeyske See
Etymology
In oare mooglike ferklearring is in ôflieding fan it Grykske wurd αἶγες – aiges – weagen, de weagjende see.
Gravepuoltsje
De namme Gravepuoltsje jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Gravepoeltje.
Chaim Weizmann
Nei de Earste Wrâldkriich waard Weizmann nei Palestina stjoerd om te ûnderhanneljen oer in eigen steat foar de Joaden en de Arabieren yn it Midden-Easten. Mar it duorre noch oant nei de Twadde Wrâldkriich ear't it safier wie. Weizmann spile in wichtige rol by it skiedingsplan fan de Feriene Naasjes en de erkenning fan de steat Israel troch de Feriene Steaten.
Reduzum
Mienskip
Reduzum hat in feriening Doarpsbelang mei in soad kommisjes: Aktiviteiten, Ferkear, Grien, Jongerein, Kearngroep, Merke, Sportbelangen en de wurkgroep Swinlân. De Linepraat is it krantsje fan Doarpsbelang. Oan de Master Gorterstrjitte stiet De Trije Doarpenskoalle (TDS). Bern út Friens en Idaerd geane hjir ek hinne.
Strjitten
Alle Strjitten yn Reduzum.
Joadske gemeente Ljouwert
Oant 1940
De joadske befolking waakst oan en dat makket in nij begraafplak nedich, dat wurdt ynrjochte oan de Grienewei yn 1786. De kantoaren fan de joadske gemeente, de joadske skoalle en it rituele bad sieten yn de twadde helte fan de 18e iuw oan de Nieuweburen.
Doe't Napoleon ek it tige Oranzjistyske joadendom yn Nederlân nei Frânsk model organisearre, waard Ljouwert de grutste gemeente yn it Noarden, sit fan de grandrabbin en it Consistoire fan de trije noardlike provinsjes. Wichtige rabbinen sa as Berenstein (1773-1838), Löwenstamm (1782-1836) en Dusnus (1811-1886) sloegen der foar master op. Neist in tsjerkebestjoer wie der in earmbestjoer en in stikmannich ponghâlders foar it Hillige Lân. Ferskate ferienings en organisaasjes wienen dwaande mei ûnder oaren sikesoarch, begraffenissen, woldiedigens en Tora- en Talmoedstúdzje. Ek de Alliance Israélite Universelle hie in ôfdieling yn Ljouwert. Yn 1859 waard yn it eardere Oranjekleaster in joadsk âldereinhûs ynrjochte dat yn 1930 sletten is om't er doe te min bewenners wienen. Hoewol't der wol wat joadske intellektuëlen, begoedigen en ambachtslju wienen, hie earmoede de oerhân yn it joadske kertier rûnom de Put. Fan de 1150 joaden yn 1840 krigen 350 út de earmekas. Mei troch dy earmoede gienen in protte út Ljouwert wei.
Boston
Skiednis
In grut al krúsjale foarfallen fûnen ûnder de Amerikaanske Revolúsje en de dêropfolgjende Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch yn en om Boston plak. Sa wie der it Bloedbad fan Boston, wêrby't yn 1770 Britske troepen mei skerp op in oproerige kliber folk skeaten en fiif manlju deaden, en de saneamde Boston Tea Party, wêrby't yn 1773 opstannige Amerikanen yn 'e haven fan Boston de ladings tee fan Ingelske skippen oerboard kiperen; dat ynsidint wurdt yn 'e regel beskôge as it begjin fan 'e Unôfhinklikheidsoarloch. Yn 1775 fierde Paul Revere tichteby Boston syn letter troch de dichter Longfellow besongen "midsnachtlike rit" út, wêrmei't er de Amerikanen krekt op 'e tiid warskôge foar in op hannen wêzende Britske oanfal, resultearjend yn 'e Slaggen by Lexington en Concord. Datselde jiers fûnen ek de Slach by Bunker Hill en it Belis fan Boston plak. Nei't de Amerikanen harren ûnôfhinklikheid wûn hiene, ûntjoech Boston him ta ien fan 'e rykste havenstêden fan 'e wrâld, dêr't fral rum, fisk, sâlt en tabak ferhannele waard.
Earste ofsier
Loftfeart
It is almeast sa dat de gesachfierder de âldste fan 'e beide piloaten is, mei de measte fleanoeren en dêrom ek de measte ûnderfining. Om't loftfeartmaatskippijen lykwols yn 'e regel harren piloaten promoasje jouwe op basis fan ynterne senioriteit (de datum fan yntsjinststelling by it bedriuw), kin it foarkomme dat in earste ofsier âlder is en/of mear ûnderfining hat as de gesachfierder as hy of sy letter yn syn of har karriêre by de oangeande loftfeartmaatskippij yn 'e tsjinst kommen is. Syn of har fleanûnderfining is dan opdien by oare loftfeartmaatskippijen of as piloat by de loftmacht. By oanname troch in nije wurkjouwer begjint eltse piloat wer ûnderoan op 'e senioriteitslist.
Space Cowboys
Plot
Frank hellet syn âlde maten wer byinoar: Hawk, dy't in pear jier lyn widner wurden is, wurket noch altyd as piloat, wylst Tank no predikant is en Jerry achtbanen ûntwerpt. Allegearre wolle se noch altyd de romte yn, dat Frank hoecht net botte lang te praten om harren oer te heljen. It wurdt lykwols noch in hiele toer om troch de medyske keuring te kommen. Frank en Hawk binne reedlik fit, mar Tank is te grou en Jerry, dy't seit dat er al net mear hurddraaft hat sûnt Nixon presidint wie (1972), hat boppedat minne eagen. Mei keunst en fleanwurk (en bedroch, wat de eachtest fan Jerry oangiet), witte se troch de keuring te kommen. Dêrnei begjinne de beide teams, dat fan 'e knarren en dat fan 'e jonkjes, njonken inoar te oefenjen foar de misje. Frank hâldt lykwols mei opsetsin dizenich wat der oan 'e satellyt dien wurde moat, om't er wol foar it ferstân hat dat Gerson him en syn team ferfange litte sil sadree't er dêr de kâns ta sjocht.
Frank, Tank en Jerry sette mei it skansearre romtefear koers nei de Ierde. Gene Davis en Sara Holland ornearje dat se de bêste kâns hawwe om te oerlibjen (hoewol likegoed noch mar 20%) as se de Daedalus foar de kust fan Floarida yn 'e Atlantyske Oseaan dumpe en sels oan parasjutes derút springe. Frank beslút lykwols en besykje om it tastel te lânjen by it John F. Kennedy Space Center op Cape Kennedy. Hy bonsjoeret de oaren derút, mar nei't Tank en Jerry de ferwûne Ethan en Roger oan parasjutes nei bûten ta smiten hawwe, beslute se by Frank te bliuwen. Tsjin alle ferwachtings yn wit Frank it romtefear mei folslein hânmjittige bestjoering te lânjen, wêrfoar't er in maneuver neibeart dy't Hawk by de training yn 'e flechtsimulator útfierd hie. Ienris oan 'e grûn diskusjearje de trije mannen ûnder it bekommen oer de fraach oft Hawk syn sin krigen hat en de moanne witten hat te berikken.
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Space Cowboys in goedkarringspersintaazje fan 78%, basearre op 119 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Hoewol't de plot ôfmakke is mei klisjees, meitsje it treflike aktearjen fan 'e haadrolspilers […] en de spektakulêre special effects dizze film it besjen wurdich." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Space Cowboys in goedkarringspersintaazje fan 73%, basearre op 35 resinsjes.
Opbringst
Space Cowboys brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $90,5 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $38,4 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $128,9 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $60 oant 65 miljoen betsjut dat in winst fan teminsten $63,9 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Oldegalileën/Blommebuert
Oldegalileën is de namme fan in wenwyk yn it noardeasten fan de stêd Ljouwert. Yn 2018 waard de wyk part fan de wyk Ald-East. De wyk wurdt oan de westkant begrinzge troch it wetter fan de Dokkumer Ie en oan de eastkant troch de Blommebuert. De namme fan dy âlde folkswyk is ôflaat fan it kleaster "Galilea", dat om 1472 hinne boud waard oan de Dokkumer Ie. De âldste en langste strjitte yn de wyk hjit ek Oldegalileën. Yn de beide wiken wenje meiïnoar 3400 minsken.
Nijsgjirrichheden
De wyk is bekend om it noch besteande kompleks fan 124 arbeiderswenten "Eigen Brood Bovenal", dat tusken 1862 en 1904 yn trije fazen boud waard en as de earste sosjale wenningbou fan Ljouwert oanmurken wurde kin. Ek bekend is: Kafee Blauwhuis, it âldste noch besteande kafee fan Ljouwert, de nôtpakhuzen "Rusland" (yn 1981 troch brân ferwoastge en ferfongen troch nijbou), houtseachmole "De Fisker" (yn 1964 ôfbaarnd), de bôlefabriken "Excelsior" (ôfbrutsen en ferfongen troch nijbou) en "De Zelfstandigheid" (kompleks is no yn gebrûk as buerthûs).
Mies Bouwman
Karriêre
Bouwman presintearre 25 jier lang de yntocht fan Sinteklaas op de Nederlânske telefyzje. Har grutste bekendheid krige se lykwols doe't hja op 26/27 novimber 1962 de earste grutte woldiedichheidsaksje op de Nederlânske radio en telefyzje presintearre. Tegearre mei inisjatyfnimmer dokter Arie Klapwijk brocht se Open het Dorp. It wie de bedoeling om jild yn te sammeljen foar de bou fan Het Dorp, in hendikeptewyk yn Arnhim. Yn dy radio- en telefyzje-útstjoering dy't 23 oeren duorre waard hast 12,2 miljoen gûne ynsammele, in bedrach dat letter oproan ta sa'n 22 miljoen gûne. Dat wie in slompe jild yn in tiid sûnder reklame.
Klotarius I
Ferdieling Boergondyske keninkryk en it keninkryk fan Klodomer
Gildebert I en Klotarius woenen it keninkryk fan Klodomer ûnder inoar ferpartsjen mar wienen benaud dat syn soannen harren erfdiel opeaske soenen. Dêrom lokten sy harren neven wei fan Klotilde dy't har beppesizzers yn beskerming nommen hie. Hja twifelen oft sy harren deade soene of skeare "krekt as it gewoane folk" (los, lang hier wie it teken fan it keningskip) en opslute yn in kleaster, mar litte de kar úteinlik oer oan Klotilde. Hja stjoerden harren mem in boade, foarsjoen fan in skjirre en in swurd, mei de folgjende fraach: "...oft hja woe dat har beppesizzers mei skoaren hier it libben hâlden of, dat sy deade wurde soenen." Neffens de oerlevering antwurde sy, dat - as sy dan toch de troan net bestige soene - sy harren leaver dea seach as skoaren. Twa fan de neven waarden ombrocht, in tredde slagge deryn te ûntkomme, mar waard geastlike om oan syn omkes ûntkomme te kinnen. Klotarius en Gildebert ferparte no it besit fan Klodomer; Klotarius krige de omkriten fan Tours en Poitiers.
Oare krigen
Yn 531 ferovere Klotarius tegearre mei syn healbroer Teuderik I it keninkryk fan de Türingers. As syn part fan de bút naam Klotarius in twadde frou mei nei hûs mar it slagge him net ek in stik fan it lân oan syn besit ta te foegen. It grûngebiet kaam yn hannen fan Teuderik dy't ek in moardoanslach op Klotarius útfiere litten die, mar dat plan mislearre lykwols.
Hereniging fan it Frankyske ryk
Yn 555 komt Teudowald, kening fan Austraasje te ferstjerren. Klotarius giet gau in ferbyntenis oan mei syn widdo Waldrada en ferkriget sadwaande it keninkryk.
Sniefink
De sniefink (Plectrophenax nivalis) is in fûgel út de famylje fan de Calcariidae (snie- en iisfinken), dy 't besibbe is oant de goarsfûgels. It is in fûgel fan it noarden dy't de toendra's brûkt om te brieden.
Idscke Popkesate
thumb|260px|De Idscke Popkesate yn Harich anno 2011 De Idscke Popkesate is in monumintale pleats oan de Lorbuorren yn Harich, dy't neamd is nei de eigener fan de pleats, keapman Idske Poppes (1791-1863).
Draafsport
Draafsport is een foarm fan hynstesport.
Ljouwert-Binnenstêd
Buerten
Yn de wyk lizze acht buerten: Nijstêd, De Waach, Aldehou, Saailân, Grutte Tsjerkebuorren, Hoek, Blokhûsplein en it Stasjonskertier.
Lyts-Botniahûs
thumb|Lyts-Botniahûs Lyts-Botniahûs is in âlde stins en ryksmonumint oan de Bredepleats yn Frjentsjer.
Skiednis
It hûs is troch de iuwen hinne gauris fan eigener feroare en hat dêrtroch in soad ferbouingen ûndergien, binnen en bûten. De measte krúskesinen binne ferfongen troch de 18e-iuwske en 19e-iuwske skoruten. De hjirboppe beskreaune krúskkesinen binne behâlden bleaun.
Houkesleat
thumb|Plak fan de Houkesleat
Fan it Krúswetter rint de Houkesleat nei it westen, as de grutste fan de sleatten fan de ferkaveling tusken It Ges en de Griene Dyk. Fan it noarden út slute hjir troch de Galgelânhop de Grutte Potten oan op de Houkesleat. Dêrfoarby giet it wetter tusken it Galgelân en de Trije Pôlen troch. Dan komme oan de râne fan it yndustriegebiet fan Snits de Houkesleat en it Ges byelkoar en geane as "de Houkesleat" nei de stêd.
Boere-arbeider
It wurk fan de boerefeint
Sy moasten melken leare. De kij waarden moarns en jûns mei de hân molken. Simmers molken se de kij yn 'e jister en winters op 'e stâl yn it bûthús.
Hjerstmis kaam it kâlde waar oan, de sleatten moasten heakkele wurde. Moarns moasten hja faak by 't tsjuster de kij ophelje en yn 'e jister bringe om se te melken.
Transfaalwyk
220px|thumb|right|Transfaalwyk
Somaalje
Skiednis
Neidat yn de 16e iuw Somaalje ûnder Portegezen en Turkse ynfloed stie, hearske fan de 17e oant 19e iuw de sultan fan Oman oer it gebiet. Op de ein fan de 19e iuw bestjoerde Ingelân de noardlike gebieten as protektoraat (Britsk Somalylân), Itaalje de súdlike gebieten (Italjaansk Somalylân) en de Frânsken it gebiet om Dzjibûty (Frânsk Somalylân). Yn de Twadde Wrâldkriich waard it Italjaanske diel troch de Ingelsen beset holden.
Religy
Sawat alle Somaaljers binne soenityske moslims. Dat is yn grut kontrast mei har buorlju dêr't de mearderheid óf kristen is óf oannhinger fan ynhiemske religys. De Islam is foar de Somaaljers dan ek wichtich foar har nasjonale identiteit.
Strjitte fan Cook
thumb|Strjitte fan Cook De Stritte fan Cook (Ingelsk: Cook Strait, Maory: Raukawa Moana) is de seestrjitte dy't it Noardereilân en it Sudereilân fan Nij-Seelân fan inoar skiedt. De seestrjitte is ferneamd nei James Cook, in Ingelske ûntdekkingsreizger dy't as earste mei in skip der trochhinne fear.
Kalaabrje
Oer
Ek de organisearre misdied wie tsientallen jierren tige sterk oanwêzich, lykwols nimt er tsjintwurdich yn betsjutting ôf.
Hendrik Willem ter Haar
Henk ter Haar is berne op 3 septimber 1922 yn Easterwâlde as soan fan Bearend ter Haar en Reinette Schnitger. Hy folge Gymnasium Alfa en Bêta yn Dimter en studearde dêrnei genêskunde oan Universiteit Leien wêr't hy ek lid wie fan LSV Minerva. Hy troude yn 1947 te Diepenveen mei Vera Elisabeth fan Oyen, se krigen fiif bern. Yn 1954 waard hy húsdokter yn Biezelinge en yn 1964 waard hy ferpleechhûsarts fan Nij Toutenburch yn Noardburgum en klinisk geriater.
Rjocht
Keppeling om utens
Alle Nederlânske wetten dy't op dit stuit fan krêft binne kinne opsocht wurde op http://www.wetten.nl, in webstee fan de Ryksoerheid.
Klaroen
De klaroen wurdt ek wol Bachtrompet of sopraantrompet neamd en liket op in âlde posthoarn.
Taragot
De taragot wurdt benammen yn Roemeenske en Hongaarske folksmuzyk brûkt. De namme fan it ynstrumint komt oarspronklik út it Hongaarsk (tárogató). Taragot is de Roemeenske fariant.
Frijheidswyk
In grut diel fan de wyk is sloopt en hat romte meitsje moatten foar nijbou/renovearring. Busline 8 ferbynt de Frijheidswyk mei it sintraal stasjon. De wyk waard boud yn de jierren 60 fan de 20e iuw, en waard ferparte yn twa buerten: Frijheidswyk-West en Frijheidswyk-East. In soad strjitnammen yn de wyk hawwe mei de Twadde Wrâldoarloch te krijen. Yn de wyk steane foar it meastepart rychjeshuzen.
Molktaper
Skiednis
Molke begjint mei in dei of wat al te bedjerren. It sels troch de boer de molke kwyt sjen te reitsjen foel faak net ta. Ek it tsjernjen fan de molke ta bûter wie in sekuer wurkje dat geregeld mislearre. De jierproduksje fan in ko wie sa'n 3000 mingel. Der wiene in protte boeren mei ien of twa kij. Foar 1900, mar ek dêrnei, wie it in hiele toer om safolle byelkoar te krijen dat men sels tsjernje koe, lit stean fan tsiizje.
De taper rûn fan moarns seis oere oant middeis in oere as fjouwer ta mei syn guod. Hy kaam by alle doarren lâns en die dat rinnende, letter hie sa'n man wol in hûnekarre. As mjitbeker brûkte hy in healmingel. De molke dy't er oerhold brûke er om te tsjernjen, de bûter ferkocht er ek wer. Fan de molke dy't der fan oerbleau makke er sûpe en fan dy sûpe makke er sûpenmoallen- en sûpengroattenbrij dy't er de oare moarns wer útsutele. Nei it suteljen moasten bussen en alles noch skjinmakke wurde mei wetter fan de pomp en wat waarm wetter.
Oerisel
Skiednis
Yn 1950 waard Urk tafoege oan Oerisel, en yn 1962 waard de Noardeastpolder "tydlik" in gemeente fan Oerisel. Yn 1986 waarden beide part fan de nije provinsje Flevolân.
Gemeenten
Sûnt 1 jannewaris 2005 hat Oerisel de neikommende 25 gemeenten: 300px|right