cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boalserterwei (Snits)
Tusken 1882 en 1968 lleine yn de wei de rails fan de Tramline Snits - Boalsert.
Nemesea
Nemesea is in Nederlânske metalband oprjochte yn 2002 yn Grins troch sjongeres Manda Ophuis, bassist Sonny Onderwater en gitarist HJ. Yn 2016 stapte Ophuis út de band om har te rjochtsjen op har deistige wurk. De opfolgster fan Ophuis waard fûn yn sjongeres Sanne Mieloo fan Grandview Avenue, yn 2020 ferliet Mieloo de band fanwegen in muoisume gearwurking. De band brocht yn 2004 syn debútalbum Mana út. De teksten fan de band gean benammen oer dústernis, leafde en fertriet. Nemesea hat fiif studio-albums en ien live-album útbrocht.
Meindert Bylsma
Meindert Bylsma (Wergea, 11 novimber 1941) is in Frysk dichter, skriuwer, ûnderwizer en learaar nifelûnderwiis (handenarbeid) út Kimswert.
Hans van Wijnen
Hans van Wijnen hearde ta de earste Nederlânske follybalploech dat ôffurdige waard nei de Olympyske Spullen. Yn 1964 waarden by de Simmerspullen yn Tokyo judo en follybal yntrodusearre as Olympyske sport. Nederlân waard by de Olympyske Simmerspullen fan 1964 achtste fan de tsien dielnimmende lannen. Yn totaal hat Hans van Wijnen 79 ynterlannen spile foar de Nederlânske ploech. Yn syn aktive tiid as follyballer wie er ûnder oare oansletten by de follybalklup AMVJ.
Tsjerke fan de Feriene Kristlike Gemeente
Skiednis
De tsjerke waard yn 1852 boud foar de Feriene Kristlike Gemeenten fan mennisten en remonstranten. Yn dy tiid wie de gearwurking fan mennisten en remonstranten unyk. Yn 1796 hie de Remonstrantske Bruorskip alle protestantske tsjerken útnoege om ien te wurden. Dat wie yn dy tiid foar de tsjerken noch in brêge te fier en allinne it slagge allinne yn Dokkum om mennisten en remonstranten te ferienigjen. Fanwegen de ôfnimmende ledetallen fan mennisten en remonstranten wurdt der hjoeddedei ek op in soad oare plakken gearwurke, somtiden oanfolle mei de frijsinnich herfoarmen en it Nederlânske Protestantenbûn.
Bachrein
Lizzing
Bachrein wurdt begrinzge troch:
Tsjerke fan de Feriene Kristlike Gemeente
Oargel
It oargel waard yn 1863 boud troch L. van Dam. By de bou fan it oargel waard njonken âldere pipen ek it besteande front út 1852 fan Willem Hardorff brûkt.
Paramount+
Paramount+ (útspr. as "Paramountplus") is in Amerikaanske streamingtsjinst foar ynteraktive tillefyzje oer it ynternet, dêr't jin in abonnemint foar nimme moatte om der gebrûk fan te meitsjen. De tsjinst is eigendom fan Paramount Global en makket ûnderdiel út fan 'e difyzje Paramount Streaming. Paramount+ waard yn 2014 oprjochte as CBS All Access en krige yn 2021 syn hjoeddeistige namme.
Beskikberens
It is de bedoeling dat Paramount+ yn 2023 ek beskikber komme sil yn Hongkong, Israel, Taiwan, Turkije, Súdeast-Aazje en beskate lannen yn Afrika dêr't it no noch net is.
Warner Bros. Studios, Leavesden
Produksjes
In seleksje fan films dy't alteast foar in diel yn 'e Leavesden Studios opnommen binne:
Dr. Boumawei (Snits)
Namme
De strjitte hiet oarspronklik de Stationswei, mar doe bliken die dat dat betizing opsmiet mei de Stasjonsstrjitte is de namme yn 1943 feroare. De strjitte waard doe neamd nei Gerben Nammens Bouma, dy't it inisjatyf naam hie foar it Sint Anthonius Sikehûs oan de Stasjonswei.
Karel F. Gildemacher
thumb|K.F. Gildemacher Karel F. Gildemacher, folút: Karel Ferdinand Gildemacher (Snits, 1946) is in Frysk publisist op it mêd fan taalhistoarje, kultuerhistoarje en nammekunde.
Elagabalus
Libben
Elagabalus krige by syn berte yn 203 de Latynske namme Varius Avitus Bassianus. Syn mem, Julia Soaemias, wie in nichtsje fan de romrofte mem fan keizer Karakalla, Julia Domna. Hy groeide op yn Emesa yn de provinsje Syrje en wie al op jonge jierren belutsen by de sinnekultus fan de god El Gebal, dêr't hy ek syn bynamme oan te tankjen hat.
Ridoyanul Hoq
Ridoyanul Hoq (folút: Md. Ridoyanul Hoq Siyam; 2 novimber 1998) is in filmprodusint en akteur, berne yn Bangladesj. Hy sette mei syn karriêre útein yn begjin 2020. Neffens IMDb hat er mear credits as produsint as akteur yn 'e filmsektor, lykas The Noel Diary, True Haunting, Write It Black, Bank of Dave ensfh. Hy is ek warber as regisseur en syn earste film as regisseur is Duran Duran: A Hollywood High.
Beafeart
Fryslân
Lykas de Angelsaksen lutsen al om 800 Fryske pylgers nei Rome ta. Fan koart nei 1500 binne der berjochten oer reizen nei Palestina. Yn Fryslân sels lutsen ûnder oare Dokkum en Marije fan Starum (sjoch Riis) beafeartgongers. Yn de 15e iuw waard de lêste ferfongen troch Us Leaffrou fan Sânwâlden Boalsert. Yn de 16e iuw ek troch Marije fan Ljouwert. Yn Skraard waard it hillich Sakramint fereare, yn Hallum Sint-Freark. Tusken 1580-1875 kamen beafearten hast net mear foar. Dêrnei luts earst Kevelaar, letter de Stille Omgong yn Amsterdam. Yn Fryslân kaam Dokkum wer yn eare. Sûnt 1926 ek yn grutte styl as Nasjonale Beafeart. Ek Boalsert gie wer lûken. Sûnt 1951 komt der op om de tinkdei fan de Slach by Warns hinne (26 septimber) in Fryske Beafeartdei.
Dufur (Oregon)
Demografy
Neffens de folkstelling fan 2010 wennen der 604 minsken, 244 hûshâldings en 163 famyljes yn it plak. De befolking bestie út 94,5% blanken, 1,7% yndianen, 0,2% Aziaten, 0,2% Pasifisyske Eilanners, 1,3% fan oare rassen en 2,2% fan mingde rassen. Etnysk sjoen foarmen Hispanics 1,5% fan de befolking.
Ferpyldering
Nederlânske situaasje
It slagget net altyd en beskriuw de pylders sekuer. Yn alle gefallen kin der in protestantsk-kristlike, in roomsk-katolike en in sosjalistyske pylder ûnderskaat wurde. Ek wie der dúdlik in 'liberale' of 'algemiene pylder', alhoewol't guon liberalen fan betinken binne dat der nea in liberale pylder west hat; de liberalen wienen nammentlik tsjin de ferpyldering. De earste tekens fan it ôfbrokkeljen (ûntpyldering) wiene efternei besjoen al te sjen west yn de jierren 1950, mar benammen yn de twadde helte fan de jierren 60 sette it troch. Hjoed-de-dei is de ferpyldering sa goed as oer, hoewol't der noch wol wat 'oerbliuwsels' besteane, sa as it grutte ferskaat oan omroppen en it fuortbestean fan strang reformatoaryske doarpen. Guon miene dat beskate Nederlânske moslims der bewust foar kieze om harren werom te lûken yn in eigen pylder. Guon sjogge dat sels as in emansipatôre stap, oaren fine dat in heilleaze wei.
Kurt Gödel
thumb|Kurt Gödel'' Kurt Friedrich Gödel (Brno, 28 april 1906 — Princeton (New Jersey), 14 jannewaris 1978) wie in Eastenryksk-Amerikaansk wiskundige, logikus en filosoof. Hy wurdt sjoen as ien fan de belangrykste logisy fan alle tiden.
Libben
Yn 1931 bewiisde Gödel nammentlik dat binnen elk selskonsistint rekursyf aksiomatysk systeem, dat krêftich genôch is om de rekkenkunde fan de natuerlike getallen te beskriuwen (Peano-rekkenkunde), der tenminste ien wiere stelling oer de natuerlike getallen bestiet, dy't net bewiisd wurde kin op basis fan de aksiomata fan dit systeem. By de bewiisfiering fan dizze stelling ûntwikkele Gödel in technyk dy't tsjintwurdich bekend stiet as de Gödel-nûmering, dy't oan eltse formele útspraak in natuerlik getal takent. Dizze stelling stiet bekend as de earste ûnfolsleinheidsstelling fan Gödel. Dat resultaat betsjutte de ein fan it logysk positivisme fan de Wiener Kreis.
De Kurt Gödel Society, oprjochte yn 1987, waard nei him ferneamd. It is in ynternasjonale organisaasje foar it stypjen fan ûndersyk op it mêd fan de logika, filosofy en de skiednis fan de wiskunde.
Slach by Detmold
Eftergrûn
Nettsjinsteande de lange djoer fan de Saksekriich, fierde Karel de Grutte mar in pear kearen slach tsjin de Saksen. Yn 783 barden twa gefjochten flak njonken inoar plak yn in tiidrek fan inkele dagen. De Slach by Detmold wie it earste treffen, en soe dêrnei folge wurde yn de Slach oan de Hase. Oer it ferrin fan de slach sels swije de boarnen, mar nei alle gedachten sil it der fûl oan ta gien wêze. De slach einige ûnbeslist en baarnde inkele dagen letter op 'e nij los.
Annabel Chong
Annabel Chong, echte namme: Grace Quek (Sineesk: 郭盈恩; pinyin-transliteraasje: Guō Ying'ēn; Singapoer, 22 maaie 1972), is in rêstend Singapoereesk neakenmodel, stripper, pornografysk aktrise en pornoregisseur fan etnysk Sineesk komôf.
Kung Fu Panda 3
Plot
Mei't dat in advys is dêr't Po neat mei kin, giet er te lider slein nei hûs om yn 'e iterij fan syn pleechheit menear Ping, in goes, te stúmjen. Sadwaande is er dêre as der in oare reuzepanda delkomt, in Li Shan, dy't seit dat er op 'e siik is nei syn ferlerne soan. It docht bliken dat Li Shan de biologyske heit fan Po is, dy't in teken fan it hielal ûntfongen hat dat de troch him deawaande Po noch libbet. Heit en soan lykje tige opinoar, net inkeld fan uterlik, mar ek fan karakter, dat se foarmje fuortendaliks in nauwe bân. Dat liedt by Ping ta jaloerskens en eangst dat Po him ferjitte sil.
Annabel Chong
Pornokarriêre
Chong briek troch mei it troch Bone produsearre The World's Biggest Gang Bang, út 1995, wêryn't hja binnen in tiidsspanne fan tsien oeren 251 kear seksuële omgong hie mei 69 ferskillende manlju. Guon dêrfan droegen gjin kondoom. It wie in ûnoffisjeel wrâldrekôr, mar hoewol't de produksje ien fan 'e meast winstjaande pornofilms aller tiden waard, krige Chong nea de $ 10.000,— útbetelle dy't har ûnthjitten wie; sterker noch, se seach der nea in reade sint foar. Letter lei hja yn fraachpetearen út dat se mei The World's Biggest Gang Bang de tradisjonele rollen oanfjochtsje woe dy't de seksen yn 'e westerske kultuer taparte krije: as manlju mei in protte ferskillende froulju seks hawwe, krije se komplimintsjes en skouderklopkes, mar as froulju mei in soad manlju op bêd geane, wurde se foar "slet" en "hoer" fersliten. Chong krige foar har optreden fan it frouljusblêd Esquire in Dubious Achievement Award ("Twifeleftige-Prestaasjepriis") takend. De film krige it jiers derop, yn 1996, in ferfolch yn 'e foarm fan World's Biggest Gang Bang 2, wêryn't Chong har kollega Jasmin St. Claire yn ien en itselde etmiel 300 kear seksuële omgong hie mei 300 ûnderskate manlju. Foar- en neitiid waarden Chong en St. Claire ynterviewd yn it beruchte radioprogramma fan Howard Stern.
Wamic (Oregon)
Klimaat
It plak hat waarme en drûge simmers, mei trochsneed moanlikse temperatueren net boppe de 25 °C.
Auburn Hills (Michigan)
Auburn Hills is in stêd yn 'e Amerikaanske steat Michigan, en falt administratyf ûnder Oakland County.
Meindert Fennema
Biografy
Meindert Fennema ferstoar op 12 juny 2023, yn 'e âldens fan 77 jier, nei in lang siikwêzen.
New Rumley (Ohio)
It Custer Memorial, in ûntwerp fan Erwin Frey, leit oan de Ohio State Route 646 oan Rumley's westkant. It monumint stiet op it plak fan Custers bertehûs dêr't allinne de fûneminten fan oer binne. It monumint wurdt ûnderhâlden troch de Ohio Historical Society.
Wynmotor Aldlemmer 5
Keppeling om utens
De Hollandsche Molen
Wynmotor Aldlemmer 4
thumb|250px|Wynmotor Aldlemmer 4
Pinkpop
Pinkpop is it langst rinnende jierlikse popfestival yn 'e wrâld. It festival is in pear kear fan lokaasje feroare. Yn prinsipe wurdt it evenemint sûnt 2008 yn elk jier wêryn Pinkster betiid falt net hâlden mei Pinkster, mar yn in oar wykein, dat yn of tichterby de moanne juny is. De reden dêrfoar is dat Pinkster te fier fan oare Europeeske festivals wêze soe en dat der dan net in soad bands op toernee binne. Dêrtroch koene te min bands yn it Pinksterwykein optrede. Dêrmei hie it evenemint yn 2005 in minne ûnderfining.
Poadia
Pinkpop hat fjouwer poadia. De Mainstage (foarhinne Zuidpodium) is it wichtichste poadium mei de measte romte foar it publyk. Op dat poadium spylje de grutste artysten. It IBA Parkstad Stage (earder 3FM Stage of Noordpodium) is oan 'e oare kant fan it terrein. Njonken it Main Stage stiet de Brightlands Stage (earder Brand Bier Stage, Converse Stage, 3FM-tinte of gewoan tinte). Dat is in yndoorpoadium, in roze tinte, en is oanmerklik lytser en yntimer. Yn 2014 waard in poadium derby dien: Stage 4, op 'e lokaasje dêr't de Open Air Cinema en de festivalmerk earder wiene. Dit poadium biedt romte oan artysten wêrfan't de organisaasje fan Pinkpop tinkt dat se oer in pear jier goed genôch binne foar it haadpoadium.
Kurt Gerron
Biografy
Yn 1944 waard Gerron troch de nazy's frege om in propagandafilm te meitsjen dy't sjen liet hoe humaan it libben yn Theresienstadt wol net wie. Doe't de opname dien wie, moast Kurt Gerron definityf op transport nei Auschwitz. Hy waard fuortendaliks nei oankomst fergast (en dat wylst krekt de dei dêrnei fanwege Reichsfuhrer SS Heinrich Himmler de gaskeamers foar altyd út it wurk set waarden). Gerrons film hie wierskynlik de titel Theresienstadt: Ein Dokumentarfilm aus dem jüdischen Siedlungsgebiet mei de ûndertitel Der Führer schenkt den Juden eine Stadt. De film is wierskynlik nea hielendal foltôge; der binne allinne fragminten fan bekend.
Pine Hollow Reservoir
De mar wurdt beheard troch Oregon Department of Fish and Wildlife, it Oregonske ministearje fan fisk en wyld, en it irrigaasjedistrikt. Njonken de mar leit it doarp Pine Hollow, dy't foa in grut part út fakânsjewenten bestiet, mar it ministearje hat in 3 meter brede stripe rjocht fan tagong om by de mar te kommen. De mar hat twa iepenbiere plakken dêr't boaten yn it wetter laden wurde kinne. Ek oan de mar is it kristlike jongereinkamp Camp Morrow, boatferhierbedriuwen en in winkel.
Moordvrouw
Produksje
Nei it twadde seizoen spilet de searje net dúdlik mear yn Fryslân. Wêr't it him dan wol ôfspilet wurdt yn 'e midden litten.
Volodymyr Zelensky
Ferkiezingen
Zelensky hie by syn ferkiezingen gjin dúdlik ôfbeakene programma. Kalm en hoeden presintearre er himsels by de ferkiezingen as immen dy't korrupsje bestride woe en partijen byinoar bringe woe. Hy wie benammen populêr ûnder kiezers út de legere middenklasse, dy't fanâlds net bot belutsen wienen by de polityk. Wol waard der yn Oekraïne spekulearre oer mooglike bannen fan Zelensky mei de kontroversjele oligarch Ihor Kolomojsky. Zelensky ferklearre lykwols dat hy nea troch Kolomojsky beynfloede wie.
De twadde ferkiezingsomgong op 21 april 2019 wûn Zelensky mei grutte oermacht; hy krige 73% fan de stimmen. Zelensky lei op 20 maaie de eed ôf as presidint.
Midden-Jutlân
Stêden en gemeenten
Midden-Jutlân bestiet út de neifolgjende gemeenten (ynwennertal 1 jannewaris 2006):
Pyter Jentsjes Rollema
Pyter Jentjes Rollema (Snits, 10 oktober 1786 - dêre, earder as 6 augustus 1845) wie in Nederlânsk arsjitekt. Hy is benammen bekend fan syn wurk as stedsarsjitekt fan Snits.
Willem Röell
thumb|250px|Willem Röell skildere troch August Le Gras Willem Röell (Frjentsjer, 12 april 1700 – Utert, 27 oktober 1775) wie in anatoom en is - as leafhawwer fan de plantkunde - de grûnlizzer fan de Keukenhof. Hy waard bewâldhawwer fan de WIC en direkteur fan de Sosjeteit fan Suriname.
Tjeerd Kuipers
thumb|200px|Rotterdam: [[Bergsingeltsjerke (Rotterdam)|Bergsingeltsjerke]] thumb|200px|Amsterdam: De Sân Lannen Tjeerd Kuipers (De Gordyk, 21 desimber 1857 - Laren, 13 novimber 1942) wie in Nederlânske arsjitekt en de ûntwerper fan mear as fyftich tsjerken, dêr't mar in pear fan bewarre bleaun binne. Hy wie in broer fan de arsjitekten Roelof Kuipers en Foeke Kuipers.
Orjol (oblast)
Bestjoer en stêden
Yn de tsaristyske tiid foarme it grûngebiet fan de oblast de provinsje Orjol, earst yn it gûvernemint Kiëv, dêrnei yn it gûvernemint Belgorod. Yn 1778 waard it in ûnôfhinklik guvernemint.
3e iuw f.Kr.
De 3e iuw f.Kr. of tredde iuw foar Kristus rûn fan 1 jannewaris 300 f.Kr. oant 31 desimber 201 f.Kr.
Rinfuorge
Gebrûk
It libben yn de rinfuorge wie as in nachtmerje. Rinfuorgen foarmen, benammen yn’e maaitiid, de winter en de hjerst, modderige geulen dêr’t men oan de knibbels ta yn de dridze sakke. Alles waard fochtich en smoarch, en it wetter krong troch klean en learzens hinne. Dit late ta "rinfuorgefuotten", it opswollen, ynfektearen en ôfstjerren fan de foet troch de wiete en ûnhygiënyske omstannichheden. Liken leinen hjir en der en foarmen in boarne fan ynfeksjes. Op itensresten kamen rôten ôf, dy’t har hurd fermannichfâldigen. Allinnich as it front langere tiid fêstlei, waard it in bytsje better.
Libben
thumb|right|Australyske soldaten mei gasmaskers yn in rinfuorge by [[Iper, 1917.]]
Willem Lindanus
Hy wie de earste biskop fan Roermond (1562-1588) en twadde biskop fan Gint (1588-1588).
Teutoburgerwâld
thumb|250px|Sicht fan it [[Hermannsdenkmal nei it noardwesten fan it Teutoburgerwâld.]] 250px|thumb|De [[Eksternsteine.]] It Teutoburgerwâld (Dútsk: Teutoburger Wald) is in berchtme dy't fan it leechste punt by Bevergern (10 km eastlik fan Rheine) nei it heechste punt, de berch de Barnacken (446 m) by Paderborn rint. It berchtme is sa'n 150 km lang en leit yn de dielsteaten Nedersaksen en Noardryn-Westfalen. It berchgebiet is ûnder oaren bekend om de Farusslach tusken de Romeinen en Germanen yn it jier 9|9 n.Kr.
Jongfryske Mienskip
Earste karbrief (1916-1951)
thumb|Leden fan de JFM oan 'e [[Snitser mar; oan 'e wâl û.o. Douwe Kalma (mei hoed) en Tsjisse de Jager (yn bûsgroentsje mei pet op).]] De JFM waard yn novimber 1915 oprjochte nei krityk op it Selskip foar Fryske Taal en Skriftekennisse út 1844. De spotnamme Jongfriezen waard troch de Mienskip as geuzenamme brûkt. It doel fan de Jongfriezen wie om mei nij elan de Fryske striid oan te gean en de Fryske literatuer op in heger peil te bringen. Mei as biedwurd “Fryslân en de wrâld“ moast de Fryske literatuer in lykweardich plak besykje te krijen tusken de oare nasjonale literatueren. Fedde Schurer, Eeltsje Boates Folkertsma en Douwe Kalma hearden by de oprjochters dy't it net iens wiene mei it doel en de praktyk fan it Selskip. Yn it earstoan waarden hieltyd mear jongerein lid, mar troch koerswikselingen gienen der letter ek wer in soad by wei, bg. nei it Kristlik Frysk Selskip en It Roomsk Frysk Boun (1917).
David Hilbert
Bydragen oan de wiskunde
Hy is ûnder oare bekend troch syn bydragen oan de: Dêrneist is hy de grûnlizzer fan de funksjonaal- of lineêre analyze, wêryn Hilbertromtes in sintrale rol spylje, en hy is ferneamd om syn 23 problemen foar de tweintichste iuw, dy't hy opjoech by in foardracht op it Ynternasjonaal Wiskundekongres fan 1900.
Loadewyk XVI fan Frankryk
thumb|Loadewyk XVI troch Antoine-François Callet yn 1788 Loadewyk XVI August fan Frankryk (Versailles, 23 augustus 1754 – Parys, 21 jannewaris 1793) regearde as Kening fan Frankryk en Navarra fan 1774 oant 1791 en dêrnei as Kening fan de Frânsen fan 1791 oant 1792. Hy waard skorst en arrestearre nei de Bestoarming fan de Tuileryen yn de Frânske Revolúsje, hy waard berjochte troch de Frânske Nasjonale Konvinsje, skuldich ferklearre oan heechferried en eksekutearre troch de guillotine op 21 jannewaris 1793 as in ûnthillige Frânske boarger bekend as "Citoyen Louis Capet". Hy is de ienige kening fan Frankryk dy't ea eksekutearre waard.
Gallehus-hoarnen
Skiednis
De hoarnen stammen út de 5e iuw. De earste hoarn wie 87 sm lang en wie 3,2 kg, de twadde wie 55 sm en 3,7 kg. De twadde hie langer as dat west, mar de útein wie al earder opploege en wie omraand. Nei de fynsten kamen de hoarnen yn besit fan de kening, en se waarden útstald yn Det kongelige Kunstkammer. Op 4 maaie 1802 binne de hoarnen stellen troch goudsmid Niels Heidenreich, en eardat er oanholden waard hat er de hoarnen nei alle gedachten omraand om mei it goud munten en sieraden te meitsjen.
Motiven
Yn Latynsk skrift wurdt dat: "ek hlewagastiR holtijaR horna tawido" (de letter ‘R’ stiet foar de efter yn ’e kiel útsprutsen r). Dy tekst soe betsjutte kinne: “Ik, HlewagastiR, soan fan Holt, haw de hoarn makke”; ferlykje tawido mei it Fryske foltôge. Mar it soe ek “Ik, HlewagastiR, soan fan Holt, haw de hoarn fersierd” wêze kinne; ferlykje tawido mei it Fryske toaid.
Raarderterp
Raarderterp is in buorskip ûnder Hantumerútbuorren noardwest fan De Lytse Jouwer yn de gemeente Noardeast-Fryslân. De namme komt ek foar as Raerderterp, Readerterp, Raard terp, Roorderterp en Rhoderterp.
Grand Rapids (Michigan)
Ut de skiednis
De offisjele stifter fan Grand Rapids wie Louis Campau út Detroit, dy't dêr yn novimber 1826 ferskynde om te hanneljen mei de yndianen en dêr ek in smidswinkel begûn. De earste blanke fêste bewenner fan Grand Rapids en omkriten wie lykwols de baptiste predikant Isaac McCoy dy't yn 1825 kaam. Lju fan New York en Nij-Ingelân setten har nei 1830 nei wenjen yn de kontrei.
Ekonomy
Tichtby Grand Rapids leit it ynternasjonale fleanfjild Gerald R. Ford International Airport.
Orjol
Russyske Ryk
De stêd krige yn 1702 stedsrjochten. Yn 1708 waard Orjol by it gûvernemint Kiëv yndield, yn 1719 ûntstie yn dat gûvernemint de provinsje Orjol, dy't yn 1727 weryndield waard by it nije gûvernemint Belgorod. Op 11 maart 1778 folge út dielen fan Belgorod en de oprjochting fan it ûnderkeninkryk Orjol út dielen fan Belgorod en Voronezj it Underkeninkryk Orjol. De stêd waard yn 1779 hast folslein neffens nije ûntwerpen oanlein.
20e iuw
Dútske troepen besetten yn de Twadde Wrâldkriich op 3 oktober 1941 de stêd. Dat duorre oant 5 augustus 1943, doe't by de Slach om Koersk it Reade Leger de swier skeinde stêd befrijde.
Kultuer
Dêrnjonken binne in pear wenhûzen fan ferneamde ynwenners as museum ynrjochte.
Maupin (Oregon)
Ekonomy
De ekonomy fan Maupin bestiet út houtferwurking, wettersport besibbe oan de rivier de Deschutes, lânbou en de dêroan besibbe tsjinsten. Maupin hat in legere skoalle en in skoalle foar it fuortset ûnderwiis, beiden part fan de South Wasco County School District dy't it suden fan Wasco County betsjinnet.
Petrus Thaborita
Petrus Jacobi Thaborita (latinisearre namme fan: Peter Jacobus fan Boalsert) (Boalsert, 1450 - dêre, 1527) wie in Frysk skiedskriuwer.
Grogu
Eftergrûn
De namme fan it personaazje dat "it Bern" neamd wurdt, bliuwt yn The Mandalorian lang ûnbekend. Pas yn 'e fyfde ôflevering út seizoen 2, Chapter 13: The Jedi, komt oan it ljocht dat er Grogu hjit. Dan wurdt ek mear oer syn eftergrûn bekend. Hy is fyftich jier âld, mar troch de lange libbensdoer en de dêrmei gearhingjende stadige ûntwikkeling fan syn mysterieus ras fan bûtenierdske wêzens is er likegoed noch in jong bern. (Dat ras fan bûtenierdske wêzens hat mei sin nea in namme krigen om't Star Wars-betinker George Lucas in sfear fan riedseleftigens bewarje woe om 'e âlde Jedi-master Yoda hinne, dy't der ek ta heart.) It docht bliken dat Grogu omreden fan syn Krêftgefoeligens al tige jong nei de Jedi-timpel op Coruscant ta stjoerd is om in oplieding ta Jedi-ridder te folgjen. Hy hat de Grutte Suvering fan 'e Jedi troch de trewanten fan keizer Palpatine oerlibbe troch ûnder te dûken en syn fermogens yn 'e Krêft te ûnderdrukken.
Seizoen 1
Yn seizoen 1 fan The Mandalorian akseptearret in mysterieuze Mandaloriaanske preemjejager in opdracht fan in rike mar riedseleftige man, dy't inkeld bekend is as 'de Kliïnt'. Syn taak is om in 'bedriuwsmiddel' op te spoaren en by de Kliïnt ôf te leverjen. It wurdt al mei gauwens dúdlik dat de Kliïnt de restanten fan it Galaktysk Keizerryk fertsjintwurdiget. De Mandaloriaan folget it spoar fan it bedriuwsmiddel nei de planeet Arvala-VII, dêr't er ûntdekt dat it 'bedriuwsmiddel' eins in bûtenierdsk bern is. Dat hied er net ferwachte, mar dochs nimt er it Bern finzen. Underweis werom nei de Kliïnt groeit der in bân tusken him en it Bern. De Mandaloriaan foldocht oan syn opdracht troch it Bern by de Kliïnt ôf te leverjen, dy't de wittenskipper dr. Pershing opdracht jout om "it nedige materiaal" oan it Bern "te ûntlûken". De Mandaloriaan betinkt him, komt werom en rêdt it Bern, wêrnei't se tegearre op 'e flecht slane.
Tsjibbe Gearts van der Meulen
Bibliografy
De folsleine list publikaasjes is fia de auteursnamme te finen op de site fan Tresoar.
Drachtster Kompenije
Wapen en flagge
De noardeast/súdwest rinnende wiken fan De Kompenije wurde foarsteld troch de sulveren skeanbalke op in blauwe ûndergrûn. Op de skeanbalke steane trije reade turven as symboal fan de turfgraverij. Oan de Smidwei yn it doarp stiet in monumint mei trije turven. De turf dy't hjir stutsen waard wie de saneamde lange turf en wie brún fan kleur. Om't brún neffens wapensaakkundigen gjin winske kleur is en read dêr tichtby leit, hawwe de turven dy kleur krigen. Boppedat symbolisearret de reade kleur de heechfeanheide. De gearwurking yn it ferline as kompanjons om it heechfean ôf te graven en de lettere gearwurking fan boeren yn koöperaasjes (it koöperative molkfabryk dy't yn it doarp stie) wurdt sinnebyldich foarsteld troch it frijkertier fan read en goud, lofts skean dield troch in saneamde klaversneed. De klaver is yn 'e Fryske heraldyk it symboal foar greidebesit en de dêroan ferbûne feehâlderij. It goud/giel stelt de sângrûn foar en it read de heide, dy't no ferdwûn is. By spesifike doarpsaktiviteiten wurdt de Kompenijster flagge útstutsen.
Hidde Petrus Nicolaas Halbertsma
Hidde Petrus Nicolaas Halbertsma (Snits, 4 jannewaris 1853 - Utert, 16 febrewaris 1929) wie in Nederlânsk yngenieur en arsjitekt.
Underwizerskabaret Mid-Fryslân
Cees Bijlstra wie fêste begelieder op muzyk en makke sels ek ferskes.
Bumastate (Sweagerfean)
Buma State III ek: Buma op 't Veen lei op Sweagerfean te Westergeast. Oer it ûntstean is neat bekend, en der is likemin eat fan werom te finen. Nijsgjirrich is de lizzing fan it Hanecrooth-besit mear súdlik, op Sweagerfean ûnder Westergeast. Al yn 1543 lei der Buma-grûnbesit op it Fean: sprake is dan fan de heert van Sye Buwama op't Ffeen, dar wont Buma. In 1698 wennet Willem Maurits fan Hanecrooth mei in stimmende sate zijnde op't Veen gelegen (SC49/FC16). De ferlieding is grut te ûnderstellen dat ek dizze sate fan de Buma's west hat, en faaks de heerd op't Ffeen fan 1543 wie. Opmerklik is dat de neamde sate en landen gelegen op't Veen (FC16/SC49) presys yn de opstrek leinen fan Bunlatiro en de ûnderstelde Buma-goederen op de Triemen (FC47 en FC48). Yn 1748 waard dizze sate op it Fean tegearre mei de oare Hanecrooth-goederen ferkocht.
Hearhugowaard
200px|right|thumb|Lokaasje fan Hearhugowaard
Drachten
Drachten is it haadplak fan de gemeente Smellingerlân en is mei ynwenners ek it grutste plak fan de gemeente. It is in flekke yn it easten fan de provinsje Fryslân mei mear as 22.000 arbeidsplakken. Nei Ljouwert is Drachten it twadgrutste plak fan de provinsje Fryslân.
Skiednis
Yn 1641 gienen de boeren fan Noarder Drachten en Suder Drachten in oerienkomst oan mei begoedige lju út De Haach, de 'Drachtster Kompanjons'. Ien fan dy jildsjitters wie sakeman Passchier Hendriks Bolleman út De Haach. Yn de oerienkomst waard fêstlein dat de turf út Smellingerlân allinne ornearre wie foar de Hollânske yndustry. Foar it ferfier mei skippen waard de Drachtster Kompanjonsfeart, de Dwersfeart en guon wiken oanlein. 800 arbeiders hawwe in jier lang oan 't dollen en kroadzjen west om dat klear te krijen. Op it plak dêr't de nije feart en de âlde wei fan noard- nei Súd-Drachten elkoar krústen ûntstie Drachten. Der ûntstienen yn it gebiet ek skipshellingen, herbergen, winkels, touslaggerijen, ensafuorthinne. It ekonomyske súkses fan de turfdollerij duorre lykwols net sa lang (it hat sels laat ta Passchier Bolleman's fallisemint). Doe't it ferfeantsjen dien wie, bleaune earme arbeiders efter; guon waarden gernier, mar de measten wienen net sa gelokkich.
Kultuer en rekreaasje
thumb|left|[[De Lawei (teater)|Teäter De Lawei]] 250px|thumb|Monumintaal pân yn it sintrum fan Drachten Drachten hat in grut en modern teäter: De Lawei en in jongereinsintrum/poppoadium Iduna. It Museum Drachten, sit yn in âld kleaster. It toant wurk fan Fryske keunstners as Pier Pander en Sjoerd de Roos, en hat dêrneist oar wurk fan De Styl-keunstner Theo van Doesburg, syn Drachtster geastbesibben de bruorren Evert en Thijs Rinsema, en de Dada-keunstner Kurt Schwitters. Yn Drachten is noch altyd in wenwyk te finen dy't skildere is neffens in ûntwerp fan Van Doesburg út 1921. Fanwegens de primêre kleuren dy't Van Doesburg foarskreau, wurdt de wyk de Papegaaiebuert neamd.
Blauwe wei
De loft hat it tankliet ús jûn]] As tarieding op de oanlis fan de Drachtster Feart yn in Moleneind ûntwurp keunstner Henk Hofstra in symboalyske blauwe wei mei in ôfmjitting fan tsien by tûzen meter. Dêryn ferskynt yn it wyt de tekst Wetter is libben, wat teffens de titel fan it keunstwurk is. Dat late ta in soad protest fan de omwenners, omdat se hjir foarôf net of kwealik fan op 'e hichte brocht binne. Ek koste it tydlike projekt de gemeente in bedrach fan € 37.500. De blauwe wei levere Drachten wol in oantal berjochten yn de nasjonale en ek ynternasjonale parse op.
Joaris Albrecht fan Eastfryslân
Foarst Joaris Albrecht stifte yn 1729/30 de seilhaven Carolinensiel, dêr't hjoed in museumhaven is. De haven hat er ferneamd nei syn twadde wiif Sofia Karoline fan Brandenboarch-Kulmbach, dochter fan Kristiaan Hindrik. Hy wie de earst kear troud west mei Sofia Louise fan Nassau-Idstein. Doe't foarst Joaris Albrecht op 11 juny 1734 stoar, folge Karel Edzard him op as 18 jierrich jonkje en lêst libbene erfgenamt fan Albrecht. It slagge syn opfolger ek net om it konflikt mei de stannen del te bêdzjen en ta in freedsum ein te bringen.
Sixtinus Amama
Stúdzje fan it Hebriuwsk
Amama wie fan betinken dat predikanten in goede kennis fan de grûntalen fan de Bibel hawwe moasten. Yn 1624 publisearre hy hjiroer in Cort vertoogh. Yn itselde jier stelden de Provinsjale Steaten fan Fryslân dy kennis ferplicht foar alle proponinten. Ta ûnondersteuning fan syn ûnderwiis bewurke hy net allinnich de besteande Latynstalige grammatika fan it Hebriuwsk fan Petrus Martinius en Johannes Buxtorf, mar joech hy ek yn it Nederlânsk in grammatika fan it Hebriuwsk en in Hebriuesk wurdboek út.
Klún en Knoffelhakke
Se makken ien CD: In bealchfol wurk.
Leiesyl
Troch de oanlis fan de Aldebiltdyk yn 1505 waard it in binnensyl. Nei opheffing fan de Nije Biltsyl (1655) rekke de syl yn ferfal. Op it âlde stee leit no de brêge oer de Hijumer Feart.
We Are the Champions (liet fan Queen)
Oer it nûmer
De orizjinele útjefte fan it nûmer, yn 1977, wurdt ek wol sjoen as in dûbelde A-kant mei We Will Rock You. Beide nûmers binne populêr by grutte sporteveneminten. By it Jeropeesk kampioenskip fuotbal in 1992 en it WK fuotbal yn 1994 is yn Nederlân in live-ferzje fan We Will Rock You/We Are The Champions útbrocht. Yn 1992 waard it tolfte plak yn de Nederlânske Top 40 berikt, yn 1994 it 32e.
Murk van Phelsum
Van Phelsum begûn op 17 novimber 1754 medisinen te studearjen oan de Universiteit fan Frjentsjer, dêr't er ek syn doktoraal helle. Hy fêstige him as arts yn Boalsert en ferhuze yn 1764 nei Snits. Van Phelsum wie in helmintolooch, hy bestudearre (parasitêre) wjirms. Op 13 maart 1780 waard syn bibleteek ferkocht.
Keulen
Skiednis
thumb|250px|left|Keulen yn 1945 thumb|lizzing fan Keulen Al yn de 3e iuw kamen Keulske munten yn Fryslân foar. Redbad ûndernaam yn 716 mei súkses in fjildtocht nei Keulen. Keulen wie de merke foar diggelguod út Pingsdorf en Siegsburg, dowestien út Andernach, swurden út Solingen, en dat alles hiet 'Keulsk'. Om 900 hinne wie der Fryske koloanje oan de Ryn en by Sankt Gereon. Foar de hannel bleau Keulen wichtich: 'Keulske pinning' yn de âlde wetten, Keulsk gewicht grûnslach foar de Fryske gewichten (1504). Ek as setel fan de aartsbiskop en fan provinsjaals fan guon oarders hie Keulen betsjutting. De universiteit luts Fryske studinten, û.o. Anske Bockes Bruynsma. Sirka 1550 kamen der protestantske flechtlingen, yn 1580 roomske ( Cunerus Petri, Douwe Benediks Julius fan Dekema, Espelbach). Yn de 17e iuw kamen út Keulen fransiskaanske misjonarissen. Dêrnei fermindert de betsjutting fan Keulen foar Fryslân.
Toronto
Skiednis
Yn 1750 stiften Frânske pelskeaplju Fort Rouillé op wat tsjintwurdich de grûnen fan it Exhibition Place binne, mar dat waard al yn 1759 wer ferlitten. Under de Amerikaanske Unôfhinklikheidsoarloch (1774-1783) fûn der in grutte ynstream fan Amerikaanske loyalisten plak dy't de opstannige Trettjin Koloanjes ûntflechten en de Britske kolonisaasje fuortsterken fan wat letter súdlik Ontario wurde soe. Yn 1791 waard de nije koloanje Opper-Kanada (geografysk frijwol gearfallend mei it lettere Ontario) oprjochte, en dêr moast in haadplak foar komme. Yn 1787 kocht Guy Carleton, 1e baron fan Dorchester, dêrom in stik lân fan likernôch 1.000 km² oan 'e noardigge fan 'e Ontariomar oan fan 'e Mississauga, by wat de Toronto-oankeap neamd waard. Dêr woe Dorchester in nije stêd bouwe, dy't Toronto komme moast te hjitten.
Bicycle Race (liet fan Queen)
Bicycle Race is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen yn de simmer fan 1978 en útbrocht op it album Jazz fan Queen út 1978. Bicycle Race wie it fjirde nûmer op it album en waard op 13 oktober 1978 útbrocht as earste single fan it album, tegearre mei it nûmer Fat Bottomed Girls as dûbele A-kânt.
Oer de fideoclip
De fideoclip waard filme troch Denis de Vallance, en befettet 65 neakene froulju, allegearre profesjonele modellen, dy't hurdfytse yn it Wimbledon Greyhound Stadium, yn it súdwesten fan Londen.
Tsjerke fan Hieslum
Kriichsgrêf
Op it hôf fan de tsjerke waarden de oerbliuwsels fan John Charles Owen en James Buntin te rêste lein, nei't harren bommenwerper yn de nacht fan 13 op 14 maaie 1943 troch in oanfal fan in Dútske Messerschmitt by Hieslum delstoartte. Alle sân manlju fan de Lancaster ED589 kamen om, mar allinne John Charles Owen en James Buntin waarden by it romjen werom fûn. De nammen fan de fiif oare manlju wurde op de lizzende stien oer it grêf neamd.
Famylje (taksonomy)
In famylje omfet ien as mear skaaien mei ien as mear soarten. In famylje mei mar ien soarte hjit in monotypyske famylje. Foar presizere oantsjutting fan de sibskip op dit nivo wurdt it fierder opdield yn boppefamyljes, famyljes, ûnderfamyljes en tuskenfamyljes. By Linnaeus hjit dit nivo yn it Latyn Familia.
Geandewei
Yn Geandewei steane eigen nijsberjochten en meidielings fan 'e pleatslike PKN-gemeenten, oanfolle mei stikken foar meditaasje, kollumns en artikels dy't sawol persoanlik as opiniëarjend fan aard wêze kinne. Der binne trije ferskillende edysjes: ien foar Ljouwert en oangrinzgjende doarpen, ien foar Dokkum en omkriten en ien foar Drachten en omkriten. Geandewei waard oarspronklik útjûn troch de Provinsjale Synoade foar Fryslân fan 'e Samen op Weg-tsjerken. Yn 2004 waard by de oprjochting fan 'e PKN foar dat doel de Stichting Kerkelijke Publiciteit in Fryslân oprjochte. Dy stifting beneamt in redaksje en ûnderhâldt de kontakten mei de dielnimmende tsjerklike gemeenten. De eigentlike eksploitaasje fan Geandewei is troch de stifting ûnderbrocht by it Ljouwerter bedriuw Dekker Creatieve Media & Druk.
Sipke Lootsma
Hy skreau oer de walfiskfeart (1937), de hannel fan Hylpen en in histoaryske stúdzje oer de Saanstreek (1950) en naam it inisjatyf ta it pleatsen fan in grêfstien fan Paulus Kley yn de Wergeaster Mar.
Kristlik-Histoaryske Uny
Op gemeentlik nivo is de sterke posysje fan de CHU oantaasten troch it súkses fan de FNP by gemeenteriedsferkiezings: yn midden-Fryslân benammen yn 1970, yn de Súdwesthoeke mear yn 1974. Nei de Steatenferkiezings fan 1970 en by dy fan 1974 wurke de CHU gear mei KVP en ARP as CDA dêr't it yn 1980 en yn opgien is.
Dekemastate (Huzum)
Dekemastate wie in eardere state by Huzum, yn de gemeente Ljouwerteradiel (Súd), op it plak fan de tsjintwurdige Smidsbuart, Hofstrjitte en Gymnasiumstrjitte. Fan de state is neat werom te finen.
De "Tegenwoordige Staat van Friesland" fernijt yn 1786: Het Oudhof of Dekama State was ook onder dit Dorp gelegen, en in 1570 de woonplaats van den Heer J. Dekama, Raad in den Hove van Friesland; doch deeze State is ook al voor langen tyd in eene enkele boereplaats veranderd, die vry van Floreenschattinge is, hoedanige maar zeer weinige in deeze Provincie worden gevonden.
Nederlânske Tramwei Maatskippij
Hynstetrams
De earste troch de NTM oanleine linen waarden yn gebrûk nomd mei hynstetrams. De earste line rûn fan Dokkum nei Feanwâlden en waard iepene op 6 oktober 1880. Dy en alle folgjende linen waarden útfierd yn normaalspoar (spoarwiidte 1435 mm). In jier letter, op 19 septimber 1881, waard de line trochlutsen nei Burgumerdaam en yn 1896 ried de tram troch nei Sumar. Sûnt 1913 (Sumar – Feanwâlden) en 1926 (Feanwâlden – Dokkum) waard de hynstetram ferfongen troch de stoomtram. De hynstetramlinen waarden lichter útfierd as oare linen, dus moasten earst de spoarstêven troch swierdere eksimplaren ferfongen wurde eardat de swierdere stoomlokomitiven ride koene.
Stoomtrams
Op 13 augustus 1939 wienen der inkele opheffingen: Marsum – Frjentsjer – Arum en Ljouwert – Bitgummole. It oanslutende diel Bitgummole – Sint Jabik waard tenei troch de Nederlânske Spoarwegen (NS) eksploitearre. Dêrom waard der tichtby Sint Jabik in ferbiningsspoar lein mei de spoarline fan de NFLS by Minnertsgea, sadat de frachttrams no fan de oare kant ôf op de tramline komme koenen.
Türk Telekom Arena
Kleuren
It stadion kin fan kleur feroarje. As Galatasaray thús spilet, dan is it stadion read. As Turkije thús spilet, dan is it stadion blau. Foar oare wedstriden, bygelyks fan it Dútske nasjonale team, wurdt de neutrale kleur wyt brûkt.
Albany (New York)
thumb|left|160px|Albany yn Albany County yn de steat New York thumb|160px|left|Kaart fan Albany, 1695
Skiednis
Yn 1664 ferôveren de Ingelsken it gebiet. Se doopten it fort om yn Albany, ta eare fan de Hartoch fan Albany, de lettere kening Jakobus II fan Ingelân. Yn 1797 waard Albany de haadstêd fan de steat New York.
De Feanhoop
Skiednis
thumb|left|Brêge Noarderslûs De delsetting ûntstie as buorskip fan Boarnburgum yn 1819 mei de oanlis fan in nije feanterij mei polderdiken en mûnen. Yn 1875 waard it Polderhaadkanaal groeven, dat Nij Beets mei De Feanhoop yn de Grutte Polder Opsterlân ferbynt. Oan 'e ein fan de feart festigen har by de slûs hieltyd mear minsken. De measte petgatten waarden as brûkber boerelân oanmakke.
De lêste tiid hat it doarp him jimmeroan mear op wettersport en rekreaasje rjochte. Sûnt 2015 is it Polderhaadkanaal sa útdjippe dat boatsjes wer troch it doarp farre kinne.
Dekemastate (Baard)
Skiednis
Juw wie in skrander en fredeleavjend man, dy't der yn slagge bûten de twisten tusken Skieringers en Fetkeapers te bliuwen. Yn in besykje de twisten te beëinigjen waard hy yn 1494, ûnder lieding fan de keizerlik ‘boade’ Otto fan Langen, om dy eigenskippen en syn ûnpartijdichheid troch de Skieringers keazen as potestaat fan Fryslân. Tegearre mei 24 rjochters foarme hy de Hege Ried en allegear leinen se de eed fan trou ôf oan de keizer. Twa wiken letter komme de Fetkeapers gear en wegeren Juw te erkennen as potestaat, allinnich om it feit dat hy troch de Skieringers keazen wie. Nettsjinsteande syn skranderheid en ûnpartijdichheid slagge it Juw dan ek net om de beide partijen by elkoar te bringen. Om in ein te meitsjen oan dat geharrewar, seach keizer Maksimiliaan op it lêst gjin oare mooglikheid mear as Fryslân mar te ‘skinken’ oan de Hartoch fan Saksen, syn grutste skuldeasker. Dy moast dan noch wol, op eigen kosten, dat soadsje ûngeregeld dêr yn dy útoarde yn de stringen sjen te krijen. De koartsichtichheid fan de iuwenlang troch histoarisy as Fryske frijheidsstrider ophimmele Jancko Douwama, oanfierder fan de Fetkeapers, omtrent dizze beneaming fan Juw Dekema ta potestaat, hat úteinlik it deafûnis betsjutten foar de fryske frijheid. Jancko Douwama tekene dêrmei ek syn eigen deafûnis, want hy is letter yn de finzenis fan Vilvoorden ûnthalze.
Kommunistyske Partij fan Nederlân
De organisaasje is sintraal-demokratysk, dêr't in grutte partijdissipline út fuortkomt. De CPN hie al by de Steateferkiezings yn 1954 in grut part fan har tige grutte nei-oarlochske oanhing ferlern. Dy ûntwikkeling sette troch ûnder ynfloed fan ynminging fan Ruslân yn Hongarije en Tsjecho-Slowakije en, nasjonaal it ûntstean fan in lofts pasifistysk alternatyf yn de foarm fan de Pasifistysk Sosjalistyske Partij.
Swarte Wetter (rivier)
Skiednis
De namme hat (nei alle gedachten) neat te meitsjen mei de kleur swart, mar mei swette dat grins betsjut. Yn âlde dokuminten hjit de rivier ek wol Ons Water of het water dat gaat naar de zee. It Swarte Wetter wie fan grut belang foar de ûntjouwing fan de Hânzestêd Swol. It wie de ferbining fan de stêd mei see en oare Hânzestêden. Op it plak fan it Rodetorenplein fan no, wie eartiids de havenkade mei in standertmole en in stedskraan.
Taalfamylje
In taalfamylje is in kloft talen dy't mei-inoar besibbe binne om't se ûntstien binne út in mienskiplike foarâlderlike oertaal, dy't oantsjut wurdt mei it foarheaksel "proto-" (dus de oertaal fan 'e Keltyske talen is bgl. it Proto-Keltysk). De term "famylje" yn it wurd "taalfamylje" ferwiist nei it stambeammodel fan taaloarsprong yn 'e histoaryske taalkunde, dat gebrûk makket fan in metafoar wêrby't talen ferlike wurde mei minsken yn in biologyske famyljestambeam, of oars mei biste- of plantesoarten yn in taksonomyske stambeam dy't de evolúsjonêre skiednis fan dy soarten oanjout. By it tapassen fan sa'n systeem op talen ûntbrekt fansels de komponint fan biologyske ôfstamming, en taalbesibskip stiet dan ek folslein los fan 'e al of net besteande biologyske of rasiale sibskip tusken de sprekkers fan 'e oangeande talen.
Flinterstrûk
thumb|right|250px|Buddleja davidii De flinterstrûk (Buddleja davidii) is in soarte út it skaai fan 'e flinterstrûken (Buddleja), de famylje fan 'e helmkrûden (Scrophulariaceae) en it skift fan 'e lippeblomeftigen (Lamiales). Dizze soarte is bekend as túnplant. Yn Jeropa is de soart foaral as túnplant yn gebrûk, mar de plant komt ek ferwyldere foar. De strûk kin wol wat mar net in soad strange foarst ferneare, by om-en-de-by -15 graden Celsius giet de plant dea.
Goaiïngahuzen
It doarp hat  ynwenners.
Skiednis
Oan de Peansterdyk stiet in yn 1883 boude kop-hals-romppleats, dy't in eardere pleats nei in brân ferfong. Op dat stee stie al in pleats sûnt de 16e iuw of earder al in hoarnleger. Dat boerehiem hearde by it Smelne-kleaster. Under it gemeentlike monumint sit in grutte molkenkelder ûnder it foarhûs. Eartiids hie de pleats in reidtek. De keldersfinsters mei bopperamen hawwe noch bûgde roeden.
Strjitten
It Eilân, Kobbewei, Peansterdyk, Swettewei.
Arnold Jan d'Ailly
thumb|Arnold Jan d'Ailly thumb|Boargemaster d'Ailly ûntfangt Amerikaanske tulpekeninginne (1955) Arnold Jan d'Ailly (Frjentsjer, 22 juny 1902 - Amsterdam, 24 novimber 1967) wie boargemaster fan de gemeente Amsterdam fan 1946 oant 1956.
Katedraal fan Albi
Ynrjochting
Oars as de fêstingeftige bûtenkant besit de katedraal in tige ryk keunstsinnich ynterieur.
Oargel
Troch in poerbêste restauraasje fan Bartoloméo Formentelli yn de jierren 1977 oant 1981 waard it oarspronklike klankkarakter fan it oargel foar in grut part rekonstruearre.
Terhernster slûzen
Eart it Prinses Margrietkanaal oanlein waard, hie it Jirnsummersyl, ôfsjoen fan de Boarn, dyselde funksje: It wie boud om foar te kommen dat it wetter de Grou yn rûn, en om dêrmei de rest fan Fryslân te beskermjen.
Paulus Kley
It doel fan de inysjatyfnimmers wie beweiding fan it nije lân. De kwaliteit fan dat lân foel lykwols ôf, dat de ynkomsten ek. Kley hat noch wol besocht syn mei-finansjiers de skea te fergoedzjen, mar 1637 tsjinne er in fersyk ta frijstelling fan it beteljen fan oare steatsskulden yn fanwege jildferliezen.
Koöperatyf Kondinsfabryk Fryslân
Ut de grûnstof waai produsearre de CCF laktoaze yn rûge en raffinearre foarm en ûntsâlte waaipoeier foar de farmaseutyske en fiedingsyndustry. Yn 1974 krige de CCF mear as 450 miljoen kilo molke en mear as 500 miljoen kilo waai. CCF hat ek belangen yn ferskate oare sektoaren fan de Nederlânske fiedings- en genietmiddelsmerk: frisdrinkenfabryk, produksjebedriuw fan bakkerijgrûnstoffen, iiswaffelfabryk, keallemolke-yndustry. CCF is in grutte eksporteur fan molkprodukten, sawat twatredde fan de totale produksje bart op oare plakken, ûnder mear middels eigen fêstigings of ferkeapkantoaren yn mear as 100 lannen. CCF naam diel yn in oantal fabriken foar recombined- and filled milk yn it Fiere Easten en yn Afrika. Yn eigen lân wie de CCF benammen bekend troch it produkt kofjemolke (Friesche Vlag) en it pakket poppe- en dieetfiedings.
Theo Hiddema
Abbekaat
Hy is in bekend figuer yn de media, net allinnich fanwegen syn wurk, mar ek troch syn ûngewosken mieningen. Dy bringe him bytiden yn de problemen: yn 1998 waard hy beskrobbe doe't er in sjoernaliste beledige hie.
Priveelibben
Hiddema wie oant 2016 troud mei Gerrie Hiddema dy't yn dat jier ferstoar. Dat hat in grutte impact op him hân, wêrtroch't er gjin ambysje mear hie foar syn advokatepraktyk.
Kerstenjen
Yn it noarden fan Jeropa gie de kerstening in stik stadiger. Ut de skriftlike boarnen docht bliken dat fan alle Skandinavyske folken de Sweden it slimst te kerstenjen wienen: hja waarden pas om it jier 1000 hinne, in heale iuw letter as oaren ta it kristlike leauwen oerhelle. De Poalen en de Hongaren waarden om deselde tiid kerstenje. Hja waarden troch Syrillus en Metodius bekeare dy't de Slavyske folken ek in eigen skrift joegn: it Syrillysk skrift. Yn 988 gie ot Kiewske Ryk oer ta it kristendom.
Kremaasje
Oant 1955 wie de kremaasje yn Nederlân net wetlik regele. Foar 1968 moast men foar it ferstjerren de winsk ta kremearjen fêstlein hawwe, wylst de bou fan krematoariums bûn wie oan in fergunningstelsel en foarbehâlden wie oan ferienings. Yn 1968 waard kremaasje lyksteld oan beïerdiging.
Fisigoaten
Namme
De ynkringers dy't foar 270 noch "Goaten" hieten, wurden dan ynienen oantsjutten mei de namme "Fisigoaten".
Giele luzerneflinter
Fleantiid
De earste flinters wurde sjoen yn maaie en juny. De neikommelingen derfan fleane fan july ôf.
Marie van der Zeyde
Marie Helene van der Zeyde (Rotterdam, 23 augustus 1906 - Eefde, 8 maart 1990) wie in Nederlânsk letterkundige en oersetster. Sy wie de libbenspartner fan de dichteres Ida Gerhardt (1905-1997). De oersetting fan it bibelboek Psalmen yn de earste útjefte fan de Willibrordoersetting (1978) is mei fan har hân.
Geodetyske bôge fan Struve
De bôge fan Struve is in opmerklik foarbyld fan wittenskiplike gearwurking tusken gelearden út ferskillende lannen en tusken ferskillende steatshaden. Yn 2005 binne 34 punten fan de Geodetyske bôge fan Struve op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO set.
Conrad Busken Huet
Yn Parys
Huet kaam yn 1876 werom yn Jeropa en festige him frijwillich yn Parys. Syn neef J. l'Ange Huet naam it redakteurskip fan syn krante oer, mar Huet hâlde wol in finger yn de brij en bleau ek krityske bydragen leverjen. Dat wie de oarsaak fan de finzenisstraf dy't l'Ange Huet, as ferantwurdlik redakteur oplein krige.
Ta beslút
Busken Huet hat by sin libben nea wurdearring fûn foar syn pionierswurk en syn grutte literêre en kulturele ynbring. Boppedat wie er tagelyk radikaal en aristokratysk. Nea hat er offisjele erkenning krige, gjin earedoktoraat, gjin heechlearaarskip. Hy hie tefolle fijannen makke mei syn skerpe kritiken op persoanen út literêre fermiddens. Hy wie hieltyd wer fernuvere oer de opskuor dy't syn skriuwsels joegen, want hy seach se as in middel om de Nederlânske literatuer op in heger nivo te bringen. Dy miskenning hat er nea sette kind.
Omgong fan Frankryk 1973
De 60ste edysje fan de Omgong fan Frankryk waard hâlden fan 30 juny oant en mei 22 july 1972.
Poer (boukunde)
By in bouwurk wêr't kolommen tapast binne feroarsaakje dizze kolommen hege puntbelestingen op de ûndergrûn. Om dizze krêften op de fundearring oerbringe te kinnen wurde poeren tapast. By in fundearring op stiel sil de poer direkt op de ûndergrûn oanlein wurde. By in fundearring op peallen sil de poer mei de boppekant fan de fundearringspeallen ferbûn wurde, wêrnei't op de poer in kolom setten wurde kin.
Hodelerlân
It Hodelerlân (Dútsk: Land Hadeln) is in histoaryske regio en in earder distrikt mei as haadplak Otterndorf oan de Nedersaksyske Elbe, yn de trijehoek tusken de mûnings fan de Elbe en de Weser. Tegearre mei it Lân Woersten foarmet it noch hjoed in typysk, relatyf sletten, Frysk kultuergebiet. De namme komt al yn it Aldsaksysk foar, nammentlik yn de namme Gau Haduloha.
Under Pressure (liet fan Queen en Bowie)
Under Pressure is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Queen mei David Bowie yn july 1981 en útbrocht op it album Hot Space fan Queen út 1982. Under Pressure wie it alfde nûmer op it album en waard op 26 oktober 1981 útbrocht as earste single fan it album.