cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piet Soer
Biografy
Piet Soer waard grutbrocht troch syn beppe nei 't syn mem al betiid ferstoar. Yn 1919 gie er frijwillich yn militêre tsjinst. Twa jier letter waard er yndield by de Luchtvaartafdeeling op fleankamp Soesterberg en yn 1924 helle er syn fleanbrevet. Op 10 maart 1927 waard er piloat by de KLM. Syn bekendste flecht wie dy mei de Fokker F.XVIII "Pelikaan" yn 1933. Tegearre mei Iwan Smirnoff, C.H. van Beukering en J. Grosfeld leine sy yn in rekôrtiid de ôfstân Amsterdam - Batavia ôf om sadwaande dochs de post mei de krystdagen ôf te leverjen.
Steedhâlderlik Hof
Skiednis
It gebou stamt út de 16e iuw doe't de rintmaster-generaal fan de Spaanske kening it bouwe liet. Yn 1587 waard it de wenning fan de steedhâlder Willem Loadewyk fan Nassau-Dillenburg en syn frou en nicht Anna fan Nassau. Dêrnei erve de nije steedhâlders it Hof, en sa komt Willem Freark fan Nassau-Dietz der te wenjen en lit in tún oanlizze, de noch besteande Prinsetún. Letter bewennen syn soan en pakesizzer it gebou, Hindrik Kasimir II fan Nassau-Dietz en Johan Willem Friso fan Nassau-Dietz. Uteinlik komt Willem IV fan Oranje-Nassau mei syn Britske prinsesse Anna fan Hannover yn it Hof te wenjen. Dêrnei ferlit er as steedhâlder Ljouwert. Oan de Grutte Tsjerkestrjitte nûmer 17, ten easten fan it Prinsessehof, stiet noch de ynrydpoarte út 1680 fan de troch Hindrik Kasimir II fernijde Steedhâlderlike rydskoalle en hynstestâlen, hearrend by it Steedhâlderlik hof. Yn de gevel sitte twa kroande wapenskylden mei wapens fan Fryslân en Nassau (?), de lêste is no 'blyn'.
Redbad
Bewâld
De earste rige konflikten mei de Franken wie yn it tiidrek tusken 688 en 695. De Franken stienen by dy konflikten ûnder it bewâld fan de hofmeier Pippyn fan Herstall, dy't bygelyks yn de slach by Dorestêd te machtich wie foar de Friezen dy't ûnder it bewâld stienen fan Redbad. Healwei de njoggentiger jierren hawwe Redbad en Pippyn frede sluten, dêr't Redbad ôfstân die fan citerior Fresia, it grûngebiet besuden fan de Alde Ryn. Underdiel fan dy frede wie it sluten fan in houlik tusken Redbad syn dochter Thiadsvind mei Grimoald, in soan fan Pippyn fan Herstal. It houlik Grimoald en Thiadsvind wie yn 711, it is net bekend oft der bern út dat houlik binne. Nei de Slach by Dorestêd gong it misjonariswurk yn Fryslân fierder mei de biskoppen Willibrord en Wigbert fan Rathmelsigi. De Friezen holden har fêst oan de tradysje fan it heidenske leauwen mei it ferskaat oan goaden. It is ek oan te nimmen dat de Friezen ûnder Redbad it misjonariswurk seagen as in middel fan de Franken om Fryslân ûnderdiel te meitsjen fan it Frankyske Ryk. De Frankyske misjonaris Wulfram koe frij troch de Fryske lannen bewege en hy hat sels besocht om Redbad te winnen foar it kristendom. Redbad wegere en gong fierder mei syn striid tsjin de Franken en it kristendom.
John Shakespeare
Libben
Shakespeare wie de soan fan Richard Shakespeare, boer yn Snitterfield, dy't lân pachte fan de foaroansteande famylje Arden. Oer syn jonkheid is frijwol neat witten. 1551 sette er him nei wenjen yn Stratford-upon-Avon. Hy wie fan berop moffemakker en learbewurker, mar hannele ek yn wol en hûden. It gie him as sakeman foar de wyn, en yn 1556 kocht er de beide huzen njonken syn eigen, en foege de trije gear ta ien grutte wente. Tusken 1556 en 1558 troude er mei Mary Arden, dy't er mooglik al syn hiele libben koe, mei't hja de dochter fan syn heite lânhear wie. Hja krigen acht bern, lyk om lyk ferdield yn soannen en dochters: left|thumb|300px|Shakepeare syn hûs yn [[Stratford-upon-Avon, mei it famyljewapen boppe de doar.]] Sa't út 'e jiertallen bliken docht, oerlibben trije fan 'e famkes de bernejierren net. De namme Joan waard letter op 'e nij brûkt, krekt sa't yn Fryslân oant fier yn 'e tweintichste iuw ek wenst wie nei it ferstjerren fan in bern.
Redbad
Dea
De primêre boarnen jouwe net oan wa't him opfolge hat. Nei alle gedachten wienen der problemen mei de opfolging, omdat de Frankyske tsjinstanner Karel Martel nei de dea fan Redbad ienfâldich it Fryske ryk ynfalle koe en de Friezen ûnderwerpe koe. De wjerstân fan de Friezen wie nei de dea fan Redbad swak. Karel Martel hoegde him by de útwreiding fan it Frankyske Ryk net te beheinen ta citerior Frisia, Fryslân besuden de Ryn, mar koe Fryslân oan it Fly ta feroverje.
Peter Lazarov
Biografy
Lazarov wennet sûnt 1990 mei frou en bern yn Nederlân en wurket yn de stêd Grins. Hy studearre grafyske techniken oan de universiteit fan Veliko Tarnovo. Peter Lazarov is ien fan mar in pear libjende keunstners fan wa't wurk yn de kolleksje fan it Ryksmuseum yn Amsterdam opnaam is.
Ranch
De eigner fan in ranch is in rancher. Histoarysk, dat wol sizze yn 'e tiid fan it Wylde Westen, waard in ranch bewurke troch cowboys, dy't ûnder lieding stiene fan in foarman. As bouwurk bestiet in ranch út in (faak lossteande) huzinge mei ferskate skuorren, hokken en/of oare bygebouwen. Histoarysk wie ien fan dy bygebouwen it bunkhouse, dêr't de cowboys sliepten as se de nacht net bûtendoar by it fee trochbrochten. Njonken de gebouwen beslacht it begryp 'ranch' ek it grûngebiet fan it bedriuw, dat in oansjenlik oerflak omfetsje kin. Yn 'e westlike Feriene Steaten besteane in protte ranches út lân dat yn partikulier eigendom is, oanfolle mei hierbeweiding fan lân ûnder behear fan it Bureau of Land Management of de United States Forest Service, dat ynstellings fan 'e Amerikaanske federale oerheid binne.
Pago Pago
Pago Pago (sprek út pango pango) is de haadstêd, eigentlik in grut doarp, en de iennige haven fan Amerikaansk-Samoa yn de Stille Oseaan. Ekonomysk besjoen binne it toerisme en de tonynfiskerij it meast fan belang. It plak hat bergen rûnom. Ek is der in ynternasjonale lofthaven. Op 30 septimber 2009 waard it plak rekke troch in tsûnamy.
Jacqueline Carey
Phèdre-trilogy
Joscelin Verreuil, de Cassilynske mûnts dy't oan Phèdre tawiisd wurdt, is hoegenamt net bliid mei dy post. Hja binne yn frijwol elts opsjoch inoars tsjinstelden en se ferachtsje inoar. Mar as Phèdre tefolle oan 'e weet komt oer de gearspanning, wurde Delaunay en syn hiele húshâlding fermoarde, wylst sy en Joscelin tegearre finzen nommen en as slaven ferkocht wurde yn it barbaarske buorlân Skaldia (om't de gearspanners it net oandoare en fermoardzje in anguisette fan Kushiël). Dêr ûntdekke se dat de d'Anzjelynske gearspanners miene saak makke hawwe mei de wrede Skaldyske kriichshear Waldemar Selig, dy't him no opmakket om Terre d'Ange te feroverjen. Troch finzenskip, misbrûk, sniestoarmen en in oermacht oan fijannen hinne witte Phèdre en Joscelin te ûntkommen om Ysandre de la Courcel, de jonge keninginne fan Terre d'Ange, net inkeld te warskôgjen foar it dûbele gefaar fan ferrie fan binnen en ynfaazje fan bûten, mar har sels krekt op it nipperke help te bringen yn 'e foarm fan 'e Piktyske troepen fan har ferloofde, Drustan mab Necthana, de cruarch fan Alba. Underwilens binne Phèdre en Joscelin dan minners wurden.
Oan 'e ein fan Kushiel's Dart wit lykwols Melisande Shahrizai, de d'Anzjelynske ealfrouwe dy't de driuwende krêft efter de gearspanning wie, út finzenskip te ûntkommen, sadat hja yn it twadde diel fan 'e Phèdre-trilogy, Kushiel's Chosen (2002), op 'e nij foar rebûlje soargje kin. Hja is om utens flechte nei La Serenissima, in stêdsteat yn Caerdicca Unitas, dêr't hja har beskûl hâldt yn 'e entoeraazje fan Benedicte de la Courcel, de ûntefreden omke fan keninginne Ysandre, dy't temûk mei har trout en in soan by har oanset om 'e "healbloedbern" fan Ysandre en de cruarch fan Alba fan 'e d'Anzjelynske troan te hâlden. Benedicte en Melisande spanne gear mei leden fan 'e hartochlike famylje fan La Serenissima om Ysandre by in kommend steatsbesyk om hals te bringen en tagelyk Cesare Stregazza, de doge fan La Serenissima, ôf te setten. Mar Phèdre en Joscelin reizgje nei La Serenissima ta sadat Phèdre op 'e nij har noas yn saken stekke kin dy't har eins net oangeane. Hja rekket dêr efter de traaljes, wit te ûntsnappen mar stjert hast de drinkeldea, oant hja út 'e see fiske wurdt troch de Illyryske seerôver Kazan Atrabiades. Oan board fan dy syn skip bedarret se op 'e wjukken fan in skriklike stoarm alhiel op it eilân Kriti. Mei help fan 'e archon fan 'e stêd Phaistos, op Kriti, en fan 'e ban fan Illyria wit Phèdre La Serenissima wer te berikken, dêr't se weriene wurdt mei Joscelin en krekt op 'e tiid de snoade plannen fan Melisande dwerseidzje kin. Melisande laket lykwols it lêst, as oan 'e ein fan it boek bliken docht dat se har jonkje earnewêr ferskûle hat, sadat syn bestean as in soarte fan swurd fan Damokles boppe it d'Anzjelynske keningshûs hingjen bliuwt.
The Sundering
Tusken de bedriuwen fan 'e Kushiel's Legacy-rige troch publisearre Carey yn 2004 en 2005 Banewreaker en Godslayer, de beide dielen fan The Sundering. It hat der sterk fan dat hja dat twalûk folle earder skreaun hie, mar der pas in útjouwer foar fine koe doe't se einlings súkses berikt hie mei Kushiel's Legacy. The Sundering is in epysk fantasyferhaal dat tige liket op The Lord of the Rings, fan J.R.R. Tolkien, mar dan omdraaid: ferteld as in trageedzje fan út it eachpunt fan "it kwea". Hoewol't Carey hjirmei lang net sa súksesfol wie as mei Kushiel's Legacy, is it in ynteressant wurk, dat de lêzer ta neitinken oanset. Sa't de tekst op 'e omslach freget: As alles dat goed is, mient datsto kwea bist, bist dat dan ek?
Doarp
thumb|Doarp yn [[Benyn]] thumb|Blije in terpdoarp yn Noardeast-Fryslân thumb|De brink fan Feankleaster in Iesdoarp yn Noardeast-Fryslân In doarp is in delsetting dêr't in tal fan huzen byelkoar stiet en de bewenners brûkme meitsje fan in tal fan mienskiplike foarsjennings.
Anthony Lane
Anthony Lane (1962) is in Britske sjoernalist, dy't as filmkritikus wurket foar it Amerikaanske tydskrift The New Yorker.
Hanneke Groenteman
Wurkpaad
Dêrnei wurke sy by de krante Het Parool, yn it earstoan op de type-ôfdieling en fan 1962 oant 1973 as sjoernalist. It ûnderwiisfernijingsprojekt fan Co van Calcar wurke sy ek fjouwer jier foar. Yn 1975 gie se oan de gong by de VARA-radio. Op 30 april 1980 fersloech Groenteman tegearre mei Stan van Houcke foar de Vara de rebûlje om de kroaning fan Prinsesse Beatrix hinne. Harren ferslachjouwing soarge foar slimme lilkens en Keamerfragen.
Preekstoel
It wurd kânsel stamt út it Latyn cancelli en betsjut "traaljewurk" of "hikke". De preekstoel is fuortkomd út de âldkristlike ambo en út it midsiuwske doksaal dat tsjinst docht as ôfskieding tusken it skip fan de tsjerke en it koar. De Dominikanen brûkten yn Dútslân en Itaalje draachbere kânsels dy't op liuwefigueren rêsten (symboal fan it oerwûne kwea). Fêststeande preekstuollen wienen al bekend yn de 15e iuw, mar waarden pas algemien yn de 16e en 17e iuw troch it Konsylje fan Trente (1545-1563) dat oan de preken mear oandacht bestege wurde moast.
Sigtuna
Sa't bliken docht út de nammen wie it in hannelsgilde fan Friezen en op Fryslân hanneljende Sweden. De hannel mei Birka hie him nei Sigtuna ferpleatst.
Sigtuna (gemeente) Sigtuna
Prikkedaam
Sirkwy
De lêste jierren kleie hieltyd mear minsken dy't yn de omkriten fan de baan wenje oer it lúd dat by wedstriden en trenings makke wurdt. Al in oantal kearen hat in wedstriid net troch gean kind, ek is der in lûdswâl makke tsjin de oerlêst.
Atletyk op de Olympyske Simmerspullen 2016
200px|thumb|right|200px|It Olympysk Stadion fan Rio 2016
De atletyk hie plak yn it Estádio Olímpico João Havelange.
Fjoertoefke
right|300px|thumb|Regulus ignicapillus thumb|Regulus ignicapilla It fjoertoefke (Latynsk: Regulus ignicapillus) is in lytse fûgel dy't yn Jeropa foarkomt.
The Holiday
Plot
Se rekket dy jûns sa dronken dat Graham har thúsbringe moat en se har de oare moarns mar amperoan mear wat fan 'e foargeande jûn tebinnenbringe kin. Dy moarn kriget Graham in tillefoantsje fan in Olivia, wylst er de foargeande moarns opskille waard troch in Sophie. Amanda, dy't faker út dit fetsje tape hat, mient yn 'e populêre Graham in rokkejager werom te kennen, en beseft dat se op har tellen passe moat. Se bringt de folgjende dagen mear tiid mei him troch, mar allebeide hâlde se hieltyd yn 'e efterholle dat Amanda mei koarten werom moat nei Los Angeles. Se besykje dêrom oanhâldend foar te kommen dat harren relaasje "yngewikkeld" wurdt.
Iris en Miles reitsje ûnderwilens stadichoan better befreone en bringe mear tiid mei-inoar troch. As se op krystjûn yn in grutte fideoteek omdoarmje, trappearje se Miles syn faam, de aktrise Maggie, mei in oare man. It docht bliken dat se Miles al in skoftke mei him bedragen hat. Iris fertelt Miles dan oer har eigen perikels yn 'e leafde en ûnder it motto 'dielde smert is heale smert' knappe se dêr allebeide fan op. De oare deis stiet lykwols Jasper by Amanda har hûs foar de doar. Hy wit krekt hoe't er Iris bespylje moat, en lit har leauwe dat er wer in duorjende relaasje mei har hawwe wol. Hy kriget har hàst safier dat se mei him op bêd giet, mar op it lêste momint beseft Iris dat er eins net sein hat dat er syn ferloving ferbrutsen hat. As se him dêr planút nei freget, moat er tajaan dat er noch altyd fan doel is en trou mei in oare frou. Iris is sa lulk oer syn bedraachlike manear fan dwaan, dat se dan einlings en te'n lêsten de wil fynt om foargoed mei him te brekken. Underwilens wol Maggie it wer oanlizze mei Miles, en hy giet nei har ta om te hearren wat se te sizzen hat. Dêrtroch is it ûnwis oft er wol op 'e tiid werom wêze sil foar de fiering fan Arthur syn wurk.
Oeral Thús (skûtsje)
Skiednis
Neidat it skip jierren as wenboat fan Meint oan de kaai yn Drylts lein hat, waard it skip yn 1976 ferkocht oan Kees Koehoorn, dy't der mei sile woe yn de SKS. De SKS hie lykwols yn 1970 in skûtsjestop ynsteld, sadat de Oeral Thús foar de wâl lizzen bleau. Yn 1984 wurdt it skip trochferkocht oan Gerrit Roosjen út Frjenstjer dy't it fartúch yngreven restaurearret. Yn 1985 sylde it mei yn de B-klasse fan de IFKS mei as skipper Hidzer Meeter, dy't daliks kampioen waard. Yn it neijier fan 1985 slacht it skip by in wedstriid, yn it ramt fan Sail 1985, om op de Iselmar en sinkt. Yn 1986 en 1987 is Andre Hoek skipper op de Oeral Thús en hy wurdt der kampioen mei yn de A-klasse.
Ein 1987 keapet de Stichting Skûtsje Haskerlân it skip en fan 1988 oant 1999 docht Anne Tjerkstra binnen de SKS mei in de boppeste helte, mar dan stapt er oer op it skûtsje fan Langwar. Syn opfolger Peter Syperda kin yn 2000 en 2001 ridlik meikomme, mar yn 2002 wurdt De Jouwer út it klassemint skrast omdat it ûnderwetterskip yn it útdûkt wie, en it “kijkglas” net mear betrouber wie. Peter Syperda stapte op en waard ferfongen troch syn broer Allard. Yn 2007 soe Jitze Grondsma de nije skipper wurde, mar dy maitiids is er ferstoarn. Hy waard opfolge troch Dirk Jan Reijenga, dy't yn 2015 kampioen waard. De Oral Thús is it earste skûtsje dat sawol kampioen wurden is by de SKS as by de IFKS. Yn 2017 waard de Oeral Thús útsletten fan de wedstriden omdat it mêstbeslach net foldie oan it orizjinaliteitsreglemint. Yn febrewaris 2018 hat Dirk Jan Reijenga besletten om op te hâlden as skipper op it Jouster skûtsje. Hy fûn sels dat er him net mear foar de folle hûnderd prosint ynspanne koe en dêrom wie it neffens him better om it helmhout troch te jaan oan immen dy't him der wol folslein foar ynsette kin. Yn maart 2018 waard Rinus de Jong beneamd as de nije skipper fan de Oeral Thús. Hy hie doe al jierren meisyld as bemanningslid fan Earnewâld en Langwar. Hy is beropsskipper op syn skip "Farber".
Kristoffel Bearend fan Galen
Biskop fan Munster
thumb|99px|Wapen Bearend fan Galen Bearend wie de opfolger fan Ferdinand I fan Beieren en waard yn 1650 biskop fan Münster. Hy besocht fan dat gebiet in moderne absolutistyske steat te meitsjen en daliks it protestantisme werom te kringen troch in proses fan kontrareformaasje. Dêrtroch foarme hy in bedriging foar it kalvinistyske Greefskip Bentheim dat feitlik in protektoraat wie fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen. Riedspinsjonaris Johan de Witt stipe dêrom yn 1657 in besykjen fan de stêd Münster om harren tradisjonele frijheden mei wapengeweld te behâlden. Dat mislearre lykwols en it makke de biskop ta ferklearre fijân fan de Republyk dêr't syn machtsgebiet oan grinze fan de Achterhoeke oant de Doalert. In diel fan it gebiet fan de Republyk, benammen de Ommelannen yn de hjoeddeiske provinsje Grinslân en in stikje fan Fryslân, hearde yn tsjinstelling ta de stêd Grins oarspronklik ta it Prinsbisdom Münster.
El Cid
Ferovering fan Falinsia
Neitiid sette El Cid útein mei syn ferovering fan it emiraat Falinsia, wêrby't er ferskate lytsere stêden ynnaam, lykas El Puig en Quart de Poblet. Stadichoan krige er mear ynfloed yn Falinsia, oant de emir, Jachja al-Kadir, yn 1092 syn fazal waard. Yn oktober fan dat jier fûn der yn 'e stêd in troch de Almoraviden stipe rebûlje plak, oanfierd troch de pleatslike kadi (islamityske rjochter) Al-Djahaf, dy't resultearre yn 'e dea fan Al-Kadir. El Cid syn reäksje wie om útein te setten mei in belis fan Falinsia dat twa jier duorre. Yn desimber 1093 waard in Almoravidysk besykjen om 'e stêd te ûntsetten ôfslein. De belegering duorre fuort oant de oerjefte fan 'e stêd yn maaie 1094. Dêrop waard El Cid hearsker fan 'e stêd en de omlizzende krite as prins fan Falinsia, yn namme as fazal fan Alfûns VI, dy't no behalven kening fan Kastylje en Leön ek kening fan Falinsia waard. Mar yn it echt hied er yn Falinsia neat yn te bringen en gie El Cid dêr syn eigen gong. Hy regearre oer in kultureel pluralistyske maatskippij mei stipe fan sawol it kristlike as it islamityske diel fan 'e befolking.
Lêste jierren en dea
Ximena folge El Cid op as hearskeresse oer Falinsia, mar hja waard almar fierder yn it nau brocht troch de Almoraviden en moast yn 1101 de wyk nimme nei Burgos. Falinsia waard op 5 maaie 1102 ferovere troch de Almoravidyske legeroanfierder Mazdali ibn Tilankan.
Moderne fiifkamp op de Olympyske Simmerspullen 1960
Lokaasjes
De sporten fan de moderne fiifkamp waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.
Ynterfryske Dikekaart
thumb|right|300px|De Ynterfryske dikekaartDe Ynterfryske Dikekaart is in kaart mei diken yn alle Fryske lannen. De kaart is makke troch de Ynterfryske Gearwurkingskommisje (YGK) fan de Ried fan de Fryske Beweging. Alle Fryske lannen fan Alkmaar oant Denemark binne as ien regio ôfbylde.
Foarbeatsjerke (Kiëv)
Skiednis
Oarspronklik stie op it plak by de hjoeddeiske tsjerke in Armeenske Bertetsjerke fan de Jongfaam. Dy tsjerke baarnde ôf doe't op 17 augustus 1651 it leger fan de Litouske hetman Janusz Radziwiłł (1612-1655) Kiëv binnenfoel.
De frijsteande klokketoer stamt út 1798-1799.
Von Schlieffenplan
It Von Schlieffenplan wie in kriichsplan fan Dútslân tsjin de kombinearre driging fan it Russysk-Frânske bûnsgenoatskip tsjin Dútslân oer. It plan waard útfierd yn augustus 1914, doe't Frankryk him yndie yn it Russysk-Dútske konflikt mingde troch ek te mobilisearjen. Dat wie militêr besjoen it begjin wie fan de Earste Wrâldkriich.
Neidielen
It Von Schieffenplan hie in tal swakheden:
Diplomasy
It kin dêrom wêze dat de lêste mûglikheid dy it Von Schieffenplan like te jaan, der nea wier west hat; dat de oarloch mei Ruslân al ferlern wie doe't Ruslân him mobilisearre tsjin Eastenryk, en Dútslân daalks mei ûnderhannelings begjinne moatten hie. Mar de diplomaten reagearden net, en it leger besocht de ienichste útgong dy't it hie.
Skandinavysk alfabet
Oarsom hat it Skandinavyske alfabet trije letters dy't it Latynske alfabet net hat: De letters komme efter de Y. De skriuwwize fan twa fan de letters ferskilt lykwols: Deensk en Noarsk brûke de earste ferzje, Sweedsk en Finsk de twadde.
Margareta Leijonhufvud
thumb|Margaretha Leijonhufvud Margaretha Leijonhufvud (1 jannewaris 1516 - 26 augustus 1551) wie in Sweedsk keninginne as frou fan Gustaaf I fan Sweden.
Goudtoefkes
Klassifikaasje
De Amerikaanske ornitolooch Audubon hat yn 1812 ek noch in oar goudtoefke beskreaun dy't hy Cuviers goudtoefke neamde (Regulus cuvieri). Hy hie in fûgel sketten dêr't hy net ien fan de bekinde goudtoefkes yn seach. Dat wurdt algemien sjoen as in flater en dy soarte bestiet dus net.
Çalı kuşu
Mytology fan natoerreligys
Skeppingsmyten
In oare Maöary-myte fertelt hoe’t in mindere god, de trickster Maui, dy’t wenne yn Hawaiki, it legindaryske stamlân fan ’e Polyneezjers, op in dei yn syn kano te fiskjen gong. Hy gong in hiel ein de see op en die doe syn magyske fiskheak, dat eins de kaakbonke fan syn beppe, in tsjoenster, wie, oan in trie en smiet him yn ’t wetter. Daliks fong er in reuseftige fisk, dy’t er mar mei muoite boppe wetter krije koe. Dy fisk waard it Noardereilân fan Nij-Seelân, dat troch de Maöary fanâlds Te Ika a Maui (“De Fisk fan Maui”) of Te Ikaroa a Maui (“De Grutte Fisk fan Maui”) neamd waard. It grutte Mahia-skiereilân, by Auckland, waard Te Matau a Maui (“De Fiskheak fan Maui”) neamd, it Sudereilân Te Waka a Maui (“De Kano fan Maui”) en it noch súdliker leine Stewart Island Te Punga a Maui (“It Anker fan Maui”).
De Yoruba, fan súdwestlik Nigearia en súdlik Benyn, leauwe dat de wrâld begûn by harren hillige stêd Ife en him dêrwei yn alle rjochtings útwreide. De himelgod Olurun joech in keatling, in klute en in hin mei fiif teannen oan Orishala, de god fan ’e wytheid, en sei him de klute yn it wetter ûnder harren fâle te litten en dan mei de hin by it keatling lâns nei ûnderen ta te klimmen. Mar Orishala waard dronken op in feest fan ’e goaden en it wie syn broer Odua, dy’t omleechklom en de hin op ’e klute sette. De hin begûn der, op ’e syk nei iten, mei de teannen oer te skraabjen en sprate it lân hieltyd fierder út oer de preehistoaryske wetters. Odua boude in hûs te Ife, mar doe’t Orishala wekker waard, woed er ha, de ierde wie fan him. Se fochten oant Olurun kedize dat Odua oer de ierde regearje soe, wylst Orishala minsken meitsje soe. Sa waard Odua de earste kening fan Ife en alle Yoruba leauwe fan him ôf te stamjen, de keninklike famyljes sels streekrjocht fan syn sechstjin soannen.
Ferklearjende myten
Ek wurde myten faak brûkt om skynber ûnferklearbere natoerferskynsels út te lizzen. Neffens in Hawaiïaanske myte waard Hawaiï skepen troch de oarloch tusken twa goadinnen: Pele, de goadinne fan ’e fulkanen, en har oergeunstige âldere suster Na Maka O Kahai, de seegoadinne. Pele, dy’t trouwens troch de skeppende en ferneatigjende krêften fan lava beskôge waard as sawol skepster as ferneatichster, groef yn ’e ierde en makke sa mei fulkaanútbarstings eilannen om har wente hinne. Mar alle kearen wist Na Maka O Kahai har úteinlik wer fierder nei it súdeasten te ferdriuwen. Op dy manear ûntststienen efterinoar de eilannen Niihau, Kauai, Oahu, Molokai, Lanai, Maui en Hawaiï. Alle kearen groef Pele djipper en foar salang’t it duorret, wennet se no yn ’e Kilauea, de aktyfste fulkaan fan ’e wrâld.
De wikselwurking tusken profesijen en histoaryske foarfallen
Neffens in Azteekske myte hie de god Quetzalcoatl, de Fearredragende Slange en skepper fan ’e wrâld, de oergeunst opwekke fan ’e mindere goaden fan it Azteekske panteon. Ien fan harren, de ivich jonge demon Tezcatlipoca (“Rikjende Spegel”), joech him in yn katoen wikkele geskink. Doe’t Quetzalcoatl it útpakte, die bliken dat it in spegel wie. Hy seach syn eigen spegelbyld en raasde it út. Hy hie altyd tocht dat er gjin gesicht hie, om’t er in god wie. No’t er syn eigen gesicht seach, in minsklik gesicht, besefte er dat er ek in minsklik lot hawwe moast. Dy nacht bedronk Quetzalcoatl him en sliepte mei syn eigen suster. De oare deis gong er, djip beskamme, oan board fan in flot fan slangen, sette ôf nei it easten en ûnthiet dat er op in dei yn it jier Ce Acatl, 1 Reit, weromkomme soe. En doe’t op Wite Tongersdei 1519, nei in grut tal faaie foartekens Hernán Cortés oan it haad fan ’e Spaanske conquistadores út it easten wei foet oan lân sette yn Meksiko, mei in kâns fan 1 op 52 yn it jier Ce Acatl, 1 Reit, leauden de Azteken dat hy de weromkearende Quetzalcoatl wie en se fersetten harren net tsjin him oant it te let wie.
Troch in spiling fan it lot wie de Makahiki beide kearen oan ’e gong doe’t de Ingelske ûntdekkings-reizger James Cook earst op 18 jannewaris 1778 en doe wer op 17 jannewaris 1779 Hawaiï oandie. De tiid fan syn komst, de hege mêsten en wite seilen fan syn skip, sels it feit dat er mei de klok mei om it eilân hinne syld wie, alles kaam oerien mei de legindaryske foarsizzing oer hoe’t de god Lono weromkeare soe. De minsken foelen dan ek foar him op ’e knibbels ûnder it oanroppen fan syn namme. It is net dúdlik at ek de preesters leauden dat Cook wier Lono wie, of dat se de gewoane lju dat allinne leauwe lieten om harren eigen macht te fergrutsjen. Wat wol wis is, is dat Cook gjin idee hie dat er beide kearen ûnder in wichtich religieus festival arrivearre wie. Hy tocht dat dit de normale gong fan saken wie op Hawaiï en hy hie in tige positive yndruk fan ’e eilânbefolking. Doe’t er nei syn twadde ôfreis yn in stoarm belâne en mei in brutsen mêst foar reparaasjes weromgong nei it eilân, die bliken dat it hiel oars wie. Doe’t er nammentlik op 11 febrewaris 1779 wer by Hawaiï oankaam, wie de Makahiki ôfrûn. Boppedat waard er troch syn brutsen mêst en it feit dat er diskear tsjin ’e klok yn om it eilân hinne fearn wie, sjoen as in ûngeloksbringer. Al gau kaam it ta botsings tusken de Ingelsen en de Hawaiïanen, mei as tragysk hichtepunt Cook syn eigen dea by in troch him folslein ferkeard ynskat militêr treffen op 14 febrewaris.
BLØF
Skiednis
Yn 2004 skoarde BLØF in nûmer 1 hit mei in Nederlânsk/Ingelske bewurking fan it nûmer "Holiday in Spain" fan de Counting Crows. It nûmer waard tegearre mei de Counting Crows opnommen.
Oncko van Swinderen van Rensuma
thumb|Oncko van Swinderen van Rensuma Oncko van Swinderen van Rensuma (Grins, 23 july 1775 - dêre, 12 novimber 1850) wie in Nederlânsk politikus en foarsitter fan de Twadde Keamer yn 1839-1840. Hy wie in konservative oanhinger fan it regear.
Fan 1840 ôf oan wie er lid Ried fan Steat yn bûtengewoane tsjinst.
Parys
Skiednis
Yn 'e maitiid fan 451 waard Parys oanfallen fan Attila de Hun. De Parisii en it famke, Genoveva of Geneviève, waard letter patroanhillige fan de stêd, kearden de oanfallen fan de Hunnen op. It belis en de oanfallen fan de Hunnen mislearren en se moasten werom nei Orléans.
Wilens de hearskippij fan Napoleon III waard Parys yngeand ferboud troch Georges-Eugène Haussmann. Yn Parys wennen in protte mynwurkers in lytse huzen. Alle stêdsdielen waarden sljochte, en dêrnei wie der plak foar de brede boulevards, avenues en grutte pleinen waarden op 'e nij oanlein. Dat wie better foar it tafersjoch op de ynwenners fan Parys. De meast ferneamde avenue is de Avenue des Champs-Élysées. De huzen hawwe suver allegear in lichte kleur, omdat se fan kalkstien boud binne. Yn 'e kriten om Parys hinne wie der kalkstien by 't soad.
Yn Jeropa en de wrâld hat Parys altyd in sintrum fan kultuer west.
Jiskebakmuseum
Sietse Kuipers hat sûnt 1982 sa'n 3000 jiskebakken samle, dêr't sa’n 1500 fan tentoansteld wurde. Yn syn hûs hinget in soad guod út beppe har tiid. Net allinnich klokken, mikrofoans en fersterkers, mar ek in tal dynamo’s fan foar de oarloch en 600 âlde radio’s. Om de kolleksje net te grut wurde te litten, sammelet Kuipers allinnich jiskebakken mei reklame der op. Der binne fitrines mei stuollen en auto’s, mar ek hûnderten Delftske blauwe reklame­jiskebakken. De reklame is foar drank, auto's sigaretten, mar ek foar it keninklik hûs en de Friesland Bank. In apart plak hawwe de jiskebakken mei ôfbylden fan doarpsgesichten.
Deaderituëlen yn natoerreligys
It jaan fan grêfjeften
De Toraja fan sintraal Sulawesi binne nammentlik swiid ferneamd om harren deadefeesten. It Toraja-wurd foar “begraffenis” is tomate, dat letterlik “deade” betsjut. Fan alle Toraja-rituëlen binne dy dêr’t ferstoarnen mei nei it hjirneimels stjoerd wurde fierwei de wichtichste. Sûnder de krekte begraffenisriten sil de geast fan ’e deade syn famylje ûngelok bringe. Ek is it de bedoeling dat de begraffenisoffers, -rituëlen en -feesten de goaden ymponearje, sadat de geast fan ’e deade yn ’e takomst mei súkses foar syn of har famylje bemiddelje kinne sil.
Hamlet
Eftergrûn
Hamlet is mei 3929 rigels it langste toanielstik fan Shakespeare. It is ûndúdlik wannear't er it skreaun hat, nammenste mear om't der in eardere ferzje fan bestien liket te hawwen, it saneamde Oer-Hamlet, dy't foar it earst yn 1589 neamd waard. Shakespeare syn ferzje kaam pas yn 1604 út. Der wurdt wol spekulearre dat Oer-Hamlet in iere foarm fan it Shakespeariaanske Hamlet wêze kinne soe. Hoe dan ek, Hamlet wurdt rekkene ta de wraaktrageedzjes, mar ien fan de meast opfallende saken yn it stik is krekt dat Hamlet mar min ta wraak en oare foarmen fan aksje komme kin. Yn syn sielestriid freget er him dan ek ôf oft er no better libje (to be) as stjerre (not to be) kin. Hoewol’t wraak (of it ûnfermogen dêrta) in wichtich tema is, binne der noch oare belangrike motiven, lykas famyljerelaasjes, relaasjes tusken minners en freonen, spûksels, dwylsin (de sabeare sljochtsinnigens fan Hamlet en de wiere gekte fan Ophelia) en moard en selsmoard.
A Knight's Tale
A Knight's Tale is in Amerikaanske ridderfilm en romantyske aventoerekomeedzje út 2001, ûnder rezjy fan Brian Helgeland, mei yn 'e haadrollen Heath Ledger en Shannyn Sossamon. De titel betsjut: "It Ferhaal fan in Ridder". Helgeland wie ek ko-produsint en skreau boppedat sels it senario, dat (hiel loskes) basearre is op The Knight's Tale ("It Ferhaal fan 'e Ridder") út The Canterbury Tales, fan 'e ferneamde fjirtjinde-iuwske Ingelske skriuwer Geoffrey Chaucer. De film lit him net folle gelegen lizze oan historisiteit, en is mei sin anagronistysk, hoewol net sa bot dat it ferhaal derûnder te lijen hat. De plot draait om William, de soan fan in reiddekker, dy't der as jonkje al fan dreamde om mei te dwaan oan toernoaien, en him as folwoeksene begjint út te jaan foar in ridder. A Knight's Tale krige mingde kritiken, mar waard in kommersjeel súkses.
Plot
Op in fjirtjinde-iuwsk toernoai earne yn Jeropa ûntdekke de skyldfeinten William, Roland en Wat op in dei dat harren master, sir Ector, ferstoarn is. As er noch ien tsjinstanner mei de lâns oer kinnen hie, hie de priis foar de âld ridder west. No't foar him en syn maten djippe earmoede driget, beslút William om temûk it plak fan harren master yn te nimmen. Unwerkenber yn it harnas fan sir Ector wint er it toernoai, wêrnei't de trije skyldfeinten it prizejild ûnderinoar ferdiele.
De oare deis wurdt er lykwols warskôge troch Jocelyn dat Adhemar him de foargeande jûns folge is. De greve hat syn wiere identiteit ûntdutsen en dy ynformaasje trochspile oan 'e autoriteiten. Op it toernoaifjild steane sadwaande de skout en syn rakkerts klear om him te arrestearjen. Jocelyn, Roland, Wat, Chaucer en Kate steane der allegear by William op oan om út te naaien no't it noch kin, mar William seit dat in ridder net útnaait, en bejout him nei it toernoaifjild foar de finale, dy't er tsjin Adhemar ride sil. Hy wurdt yndie arrestearre en finzenset yn in tichthûs, dêr't Adhemar him besiket en op him ynhuft wylst er fêstbûn is.
Omgong fan Itaalje 2022
Startplak en einstreek
De start wie yn Bûdapest de haadstêd fan Hongarije. De stêd leit op beide iggen fan de rivier de Donau. De einstreek lei yn Verona de haadstêd fan de provinsje mei deselde namme Verona yn de regio Feneto. De stêd leit eastlik fan Milaan, bewesten Feneetsje en westnoardwestlik fan Padûa.
Jislum
Tsjerke
Op de terp stie oant yn de 19e iuw in fan oarsprong romaanske tsjerke. Dy tsjerke waard betsjinne troch it kleaster Mariëngaarde by Hallum. Nei de reformaasje waard Jislum mei Wânswert kombinearre. De tsjerke is yn 1886 ferfongen troch in nije tsjerke. Yn de toer hingje twa klokken, ien út 1445 fan Jehannes fan Wou en ien út 1637 fan klokkejitter Jacob Noteman. It oerwurk is út 1609.
Birka
Sa'n 200 jier lang wie Birka in hannelsplak foar hiel Noard-Europa. Arabysk sulver, pearels út East-Europa en Ruslân, izer út Bergslagen en fellen en pelzen út it noarden waarden hjir ferhannele. Opgravings wize op in sterk hierargyske maatskippij en in grut klasseferskil. De stêd hie yn syn bloeitiid sa'n 700 oant 1000 ynwenners. De stêd wurdt as de earste wiere stêd yn de skiednis fan Sweden beskôge.
Hokswier
thumb|Hokswierstate 1722, tekene troch J. Stellingwerf Hokswier (ek: Hoxwier, Hox of hokse betsjut 'hoeke') wie in âlde state by Mantgum dy't tusken 1746 en 1748 ôfbrutsen is. De state stie noardeast fan Mantgum. De stins wurdt foar it earst neamd yn de 15e iuw. Trochdat de stins yn in hoeke dy't de Middelsee mei Mantgum makke stie, krige it syn namme.
Archeologysk ûndersyk
Tusken 1995 en 2000 waard al ûndersyk op it terrein dien. By dit ûndersyk waarden ferskate grûnspoaren ûntdekt dy't mooglik diel útmakken fan de 17e-iuwske state. De boufallige stjelp waard begjin 2003 ôfbrutsen en yn april 2003 waard der archeologysk ûndersyk op it terrein dien. Der waarden boaiemspoaren fûn fan in stins út de 12e of 13e iuw. Fan dizze earste stins binne gjin muorreresten fûn. Fan de lettere stins waard yn in âlde dwersgrêft in diel fan de fundearring út ± 1600 weromfûn. Hjirfoar wienen âlde kleastermoppen út de 12e iuw werbrûkt. Earne oars op it terrein binne resten fan Romeinsk diggelguod fûn, wêrút blykte dat it terrein seker sûnt twatûzen jier bewenne west hat. De fynsten besteane nammentlik út potdiggels, in soad út de 17e en 18e iuw. Der binne ek in oantal metalen foarwerpen oantroffen, wêrûnder in koperen tsjettel út de Lette Midsiuwen of de Nije Tiid. Fierders binne der in pear learen skuon, inkele stikken glês, wat bonkemateriaal en bouwmateriaal fûn.
Qbuzz
Ophef
By de oprjochting fan Qbuzz ûntstie ophef oer inkele saken. Sa soe it bedriuw net genôch sinten ha om rekkening fuort te beteljen en soenen se net oan alle easken dy’t oan in ferfierder steld wurde foldwaan.
Mary Arden
Mary Arden (±1537-1608) wie de mem fan 'e wiidferneamde Ingelske toanielskriuwer en dichter William Shakespeare. Hja wie de jongste fan 'e acht dochters fan Robert Arden út Wilmcote, in katolyk dy't mear as ien kear troud wie (syn twadde frou hiet fan Agnes Hill).
Falling Free
Plot
Al hiel gau begjint Graf syn sympaty te ferskowen fan syn wurkjouwer nei de quaddies. Dan ûntdekt er dat hja troch de ûntwikkeling fan in nije keunstmjittige-swiertekrêfttechnology oerstallich wurden binne en dat men by GalacTech net rjocht mear wit wat men mei de quaddies oan moat. Der wurdt diskusjearre oer eutanasy, mar einlings wurdt besletten ta twongen sterilisaasje fan 'e hiele froulike populaasje. Underwilens ûntstiet der stadichoan in bân tusken Graf en de jonge froulike quaddie Silver, mei wa't er úteinlik in relaasje kriget. Graf betinkt in ûntsnappingsplan, dat er tegearre mei Silver, en mei help fan 'e oare quaddies, útfiert. GalacTech komt derefter en besiket harren mei geweld tsjin te kearen, mar wurdt dêrby opholden troch sabotaazje fan guon fan syn eigen (minsklike) wurknimmers. Krekt op 'e tiid witte Graf en de quaddies te ûntkommen troch in wjirmgat, dat nei in ôfhandige úthoeke fan 'e bewenne romte liedt.
Marsum Ahoy
It nûmer waard yn 2015 opnomd mei de band Van Wieren om it doarp Marsum te promoatsjen. Dêrnei waard in kampanje opset om 'Marsum ahoy' yn de Fryske Top 100 te krijgen.De shanty-hit kaam dêrtroch yn 2015 as heechste binnenkommer op it tredde plak fan de Fryske Top 100. It nûmer waard makke nei oanlieding fan de iepening fan de Middelseeslûs yn it doarp troch Piter Wilkens. De slûs wie bedoeld om mear wettersporters nei it doarp te lûken. Troch de oanlis fan de Heak om Ljouwert ûntstie der romte om de Ingelumer Feart troch te lûken nei it Deinumer Rak by Ritsumasyl. Dêrtroch koe der trochfard wurde nei it iepen farwetter fan it Van Harinxmakanaal.
Stasjon Markelo
Gebou
It stasjonsgebou kaam yn 1863 ree, en waard iepene op 1 novimber 1865 foar treinreizgers doe't ek dit part fan it spoar fan Steatsline D oanlein wie. Yn 1901 is oan de linkerkant in koarte fleugel oanboud en yn 1914 krige it middenpart der in ferdjipping by. Yn de Twadde Wrâldkriich rekke it stasjon slim skansearre, mar waard yn 1947 wer opknapt. It stasjon waard sletten yn 1953.
Namme
Oant 1910 hjitte it stasjon, stasjon Diepenheim, nei ien fan de twa doarpen dy't beide op fjouwer kilometer fan it stasjon lizze. Mar yn 1910 krige Diepenheim in eigen stasjon net oan de steatsline D, mar oan it Spoar fan Neede nei Hellendoorn, derom krige dit stasjon de namme stasjon Markelo neamt nei it oare doarp op fjouwer kilometer.
Diakonessehûs (Ljouwert)
It Diakonessehûs waard yn 1880 troch Mattheus Teffer oprjochte. De fraach nei sikehûssoarch wie sa grut dat it Diakonessehûs nei twa jier al ferhuze nei in grutter ûnderkommen op de Foarstreek. Uteinlik wie yn 1894 in nij gebou oan de Noardersingel ree. It waard boud yn neorenêssânsestyl neffens in ûntwerp fan Willem Cornelis de Groot.
Nei 1987 is it sikehûs hast hielendal ferboud ta wenten.
It Wyfke fan Starum
Untwikkeling
De âldste bekende ferzje is dy fan Cornelius Kempius yn De origine, situ, qualitate et quantitate Frisiae. Hjir wie it ferhaal noch dúdlik in útlisteltsje, dat de delgong fan Starum yn de 13e iuw útlei. It frouke wie der noch net: de keaplju fan Starum stjoerden skippen út om út alle lannen it bêste dat der wie te heljen. Doe't ien skip mei nôt werom kaam, wie dat neffens de keaplju te min en waard die yn de haven smiten. De útlis is foar in part histoarysk, om't de haven fan Starum yndie tichtslike. Dat wie lykwols mar in part fan de delgong; in oar part wie de opkomst fan de hannelsstêden oan de Hollânske eastkust.
Stânbyld
Sûnt 1969 stiet yn Starum in stânbyld fan it wyfke troch Pier Arjen de Groot.
Grêfstien
Begraving yn in tsjerke komt lykwols tsjintwurdich net mear foar, dit waard by wet ôfskaft yn de 19e iuw, dit privileezje mei allinnich noch tapast wurde yn keninklike krypten en by begraffenissen fan hege tsjerkelieders.
Toatemisme
Rituëlen
De bân mei de toatem kin ta utering komme yn beskate riten. By de Konso, fan súdwestlik Etioopje, komt bygelyks in foarm fan toatemisme foar, dêr’t it toatembist ritueel by slachte en opiten wurdt, sadat de bân tusken minske en toatem fuortsterke wurdt en de krêft fan ’e toatem oergiet op ’e minsken.
Ofwikende foarmen
Ek minder algemiene toatemrelaasjes komme foar. Sa leauden de Azteken fan sintraal Meksiko yn saneamde tonos, dierlike dûbelgongers fan ’e minsken. En de Sidama, fan súdwestlik Etioopje, leauwe dat pytons ynkarnaasjes binne fan harren foarâlden en hâlde se dêrom wol as húsdieren.
Valletta
Valletta (Malteesk: il-Belt Valletta) is de haadstêd fan de republyk Malta, op it eilân mei deselde namme yn de Middellânske See. De stêd kaam yn 1980 op de Wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
Luke Skywalker
Star Wars Legends
Ien fan 'e wichtichste ûntjouwings foar Luke Skywalker yn 'e Star Wars Legends wie dat er in nije Jedi-akademy opsette. Yn 'e Thrawn Trilogy (1991-1993) fan Timothy Zahn komt Luke yn 'e kunde mei Mara Jade, in eardere ûnderhearrige fan keizer Palpatine, dy't troch him mei de Krêft bûn is om Luke te fermoardzjen. Nei't se him finzen nommen hat, wurdt se lykwols troch omstannichheden twongen om him in skoft yn libben te hâlden. Luke ûntdekt de flok dêr't se ûnder lijt en besiket har der om 'e nocht fan te ûntdwaan. Lang om let deadet Mara in boasaardige kloan fan Luke, en dêrtroch wurdt se fan har betsjoening befrijd. Neitiid jout Mara har by de Jedi. Sy en Luke trouwe en krije in soan, Ben.
Tasmaanje
Skiednis
De iere kolonisaasje fan Tasmaanje wie fral in saak fan feroardielden en harren miltêre bewekkers. Foar de finzenen wie it nei alle gedachten in hel, dêr't se sjen moasten te oerlibjen sûnder lykfol hokker foarsjennings, wylst se allegeduerigen bleatstiene oan mishanneling troch de soldaten. Fral Port Arthur, yn it súdeasten fan it eilân, en Macquarie Harbour, oan 'e Tasmaanske westkust, leine datoangeande op in tige minne namme. De earste twaentweintich jier hearde Tasmaanje, of Van Diemenslân, sa't it doe noch offisjeel hiet, ta Nij-Súd-Wales, mar yn 1825 waard it in aparte Britske koloanje. Yn 1856, doe't de koloanje selsbestjoer krige, waard er formeel omneamd ta "Tasmaanje".
Ekonomy
Fan âlds wie de mynbou ien fan 'e pylders fan 'e Tasmaanske ekonomy. Ek no noch wurdt der op withoefolle plakken yn 'e steat nei û.m. koper, sink, tin en izer dold. In oare wichtige sektor hat altiten de lânbou west, mei as wichtichste produkten wol, skieppefleis, suvel, apels en parren. Doe't it mei de apels en de parren yn it neigean rekke, waarden der fan 'e midden fan 'e njoggentiger jierren ôf nije produkten yntrodusearre, lykas wyn, saffraan en kersen.
Dante degli Alighieri
thumb|right|200px|''Dante Aligiery troch [[Sandro Botticelli|Alessandro Botticelli]] Dante degli Alighieri yn 'e regel Dante Alighieri of koarwei Dante neamd (Florâns, 29 maaie 1265 - Ravenna, 13/14 septimber 1321) wie in Italjaansk dichter en politikus. Syn foarneamdste wurk stiet bekend as "La divina commedia" (De godlike komeedzje). It is in lang gedicht yn trije parten oer in reis troch de Hel (Inferno), troch it Faaiefjoer (Purgatorio) nei it Paradys (Paradiso) en wurdt beskôge as in hichtepunt fan de wrâldliteratuer. De Italjaanske 2-euromunten befetsje in portret fan Dante, tekene troch Rafael.
Bûkarest
Skiednis
Der is in sêge dy't fertelt dat de stêd stifte waard troch de harder Bucur, mar nei alle gedachten wie it Mircea cel Bătrân dy't nei de oerwinning op de Turken de earste stien lein hat. De earste fermelding fan de namme Bûkarest wie yn 1459, as wenplak fan de Prins fan Wallachije Vlad Ţepeş.
Hawker Hurricane
thumb|275px|Hurricane Mk IV, bewapene mei 60 pûns-raketten De Hawker Hurricane wie in jachtfleanmasine fan de RAF. It waard ynset yn de Twadde Wrâldkriich en waard foaral bekend yn de Slach om Ingelân, mar de ferskate ferzjes fan dit tastel hawwe de hiele oarloch troch tsjinne.
Súdwesthoek (skûtsje)
Earste skûtsje
It earste skûtsje dêr't de Súdwesthoek mei sylde wie de "Twee Gebroeders" dy't yn 1900 boud wie by Barkmeier yn Snits yn opdracht fan Sybesma. Letter waard it oernomd troch Teake Salverda. Mei har 30 ton, 145 m² seiloerflak hat it jierren it âldste skûtsje fan de SKS-fleat west. It lytse skûtsje sylde goed as der der mar in bytsje wyn stie. Yn 1945 wie it de earste winner fan it SKS-skûtsjesilen. Yn 1948 wûn it it Sulveren Frachtskipke, in wikselpriis dy 't foar skûtsjes beskikber steld wie troch Douwe Egberts. It waard wûn trochdat it skûtsje trije kear efter elkoar wûn, yn 1946, 1947 en 1948. Yn 1958 waard de "Twee Gebroeders" eigendom fan Stichting Skûtsje Súdwesthoek, nei dat in pear jier earder ferkocht wie en sa lang yn Amsterdam lei as wenskip. It hat de wedstriden by de SKS syld oant 2002 en krige dêrnei wer de âlde namme "Twee Gebroeders". Nei 2002 wurdt it brûkt foar ploechjesilen. Yn 1979 hat Rienk Ulbesz Zwaga kampioen wet mei dit skûtsje.
Jacob Zwerver
Ein maart 2011 stapt Jacob Zwerver en it grutste part fan de bemanning op. Oanlieding soe wêze dat der minne kommunikaasje wie tusken it bestjoer fan it skûtsje en de bemanning sels. It bestjoer soe besluten nommen hawwe dêr't de skipper en de bemanning harren net yn kend hiene. De groep hie gjin fertrouwen yn ferbettering en stapten dêrom op. Neist de skûtsjeploech is ek in bestjoerslid opstapt. Op 19 april 2011 waard bekend dat de Grouster Berend Mink de opfolger wurdt fan Zwerver. Jacob is in soan fan Ale Zwerver, earder skipper op it Lemster Skûtsje, en Eke Brouwer. Hy komt fan sawol heite- as memmekant út in skipperslaach. Ale Zwerver bliuwt adviseur op d'Halve Maen.
Foarâldenferearing
Oarsprong
Fral yn 'e prehistoarje, foar't yn 'e Spiltiid de grutte wrâldreligyen opkamen, moat foarâldenferearing in tige algemien foarkommend ferskynsel west hawwe. Salang't de minske religieus is, hat er nammentlik de dea nea oars as ûnder protest akseptearre en altyd leaud dat de deaden fuortlibje. Dat soarge fansels foar in soarte fan ferplichting foar dy deaden oer, benammen as dy jins foarâlden wiene, sûnder wa't men der úteinlik sels net wêze soe. Lykwols spile der ek in beskate freze mei, want no't se net mear bûn wiene troch it lichem en de natoerwetten, moasten de deaden wol machtiger wêze as by har libben. Men leaude dus dat de foarâlden macht hiene en dy jilde lieten troch seine of flok. Ut dy dûbelsinnige hâlding fan ferplichting en freze kaam de ferearing fan harren fuort.
Foarâldenferearing yn 'e praktyk
Oer it algemien kenne de lju dy't oan foarâldenferearing dogge, al harren foarâlden net by namme. Ornaris ferearet men withoefolle generaasjes anonime foarâlden as ien gehiel, en inkeld de lêste pear generaasjes, dy't men mooglik sels noch kennen hat, apart en by namme. Ek komt it foar dat der tusken alle anonime foarâlden inkelde figueren útstekke, dy't har troch bysûndere dieden ûnderskaat hawwe en dêr't namme en rom fan fuortlibje.
Noch in stapke fierder gie men yn it pre-kristlike Fidzjy. Yn 'e âlde Fydzjiaanske religy, dy't fierhinne basearre wie op foarâldenferearing, bestie nammentlik in tige grut tal goaden en geasten. Ien fan 'e redens dêrfoar wie dat de sielen fan treflike foarâlden ta pleatslike godheden wurde koene. In held yn 'e striid koe sa in oarlochsgod wurde en in kundich boer in rispingsgod.
Burstum
Burstum (ek: Birstum) is in buorskip tusken Akkrum en Grou yn de gemeente It Hearrenfean. Oan de eastkant rint de Rykswei 32 en oan de eastkant it Douwe Tseardsrak. Besuden fan 'e buorskip rint it Burstumer Rak
Sina
Lizzing
Sina wurdt begrinzge troch:
Skiednis
Sina is ien fan de plakken op ierde dêr't de sivilisaasje útein sette. Al ridlik gau ferienet it lân himsels en ûntjout him op it mêd fan keunst en wittenskip. Yn de 14e iuw f.Kr. wie der op de grins fan it berchlân en Noardsineeske leechflakte in sintrum fan Sineeske beskaving, behearske troch de Sjang-foarsten, dy't yn de 11e iuw f.Kr. ûnderwurpen waarden troch de Tsjow. De Tsjow (oant en mei 256 f.Kr.) wienen de opfolgers fan de Sjang en har dynasty giet foarôf oan de Tjin-dynasty. De Tsjow-dynasty hâlde langer stân as alle oare dynastyen yn de skiednis fan Sina. Yn 221 f.Kr. ûnderwurp de kening fan de Tjin alle doedestiidse steaten yn Sina en naam de titel fan hwang-ti, keizer oan. Neidat yn 208 f.Kr. oeral opstannen útbrutsen, brocht Lioe Tji as earste keizer fan de nije Han-dynasty frede. Ut de Hantiid datearret de grutste útwreiding fan Sina: nei it westen tsjin de ynfallende nomadenstammen út Sintraal-Aazje, nei it suden yn it tsjintwurdige Sina besuden de rivier de Jang-tse. Mar nei in grutte boereopstân fan de saneamde Gielmutsen (ein 2e iuw en inkele paleisrevolúsjes foel de ienheidssteat fan de Han yn trije riken útinoar. Pas yn 589 waard Sina opnij werienige ûnder de Swei-dynasty dy't yn 618 ferfongen waard troch de T'ang-dynasty (oant 907, dêr't wer in tiidrek fan grutte útwreiding en bloei mei útein sette.
Yn 1997 kaam Hongkong wer by Sina dat sûnt 1897 ferhierd wie oan de Britten.
Middelstum
Skiednis
De trekfeart Bûterdjip waard yn 1660 fan Bedum oer Middelstum nei Kantens trochlutsen. Dy farferbining waard oan it ein fan de 19e iuw fan grut belang en makke de bou fan in oaljemûne, in houtseachmûne, in suvelfabryk en in stienfabryk moooglik.
Kante kilometer
In kante kilometer (km²) is in flaktemjitte. It is it gebiet fan in fjouwerkant mei siden fan ien kilometer.
Eartiidsk waard faker de flaktemjitte bunder brûkt, dy't net oeral deselde grutte hie, mar yn 1816 standerdisearre waard ta 1 hektare.
Johannes de Jong
thumb|Johannes kardinaal de Jong foto: Aartsbisdom Utert thumb|left|175px|De Jong syn wapen Johannes (Jan) de Jong (Nes (It Amelân), 10 septimber 1885 - Amersfoart, 8 septimber 1955) wie in Frysk aartsbiskop, kardinaal en metropolyt.
Henk Borger
Henk Borger (De Plasse by Terwispel, 1939-?) is/wie in ûnderwizer en publisist.
Yn 2007 hat Borger mei stipe fan syn dochter it boek ''Herinneringen aan de Plasse. Van Janssenstichting tot Brêgeleane'' (sjoch: Janssenstifting) skreaun en útjûn.
Ric Parnell
Yn 1970 wie er lid fan de hardrockband Horse, dy 't ien album opnaam foardat er út inoar gie. Koart dêrnei kaam er efkes ta de progressive rockband Atomic Rooster, wêrnei't er nei mar twa moanne by de band wei gie. Tsjin de ein fan 1971 waard er útnûge om him wer by Atomic Rooster te foegjen, diskear bleau er lang genôch om op de lêste twa albums fan de band te spyljen.