cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bretonnen
Keninkryk Bretanje
Oan it begjin fan 'e tsiende iuw kaam it Keninkryk Bretanje bleat te stean oan fûleindige ynfallen fan 'e Wytsingen, dy't laten ta ferswakking. Yn 914 waard de stêd Nantes ferovere troch de Wytsingen en yn 919 waard hiel Bretanje troch harren beset. Pas yn 937 koe Nantes troch Alan II fan Bretanje befrijd wurde. Dyselde krige dêrfoar stipe fan syn peetbroer, kening Æthelstan fan Ingelân, en ek fan Æthelstan syn omkesizzer, kening Loadewyk IV fan Frankryk. Ut tank foar dy bystân brocht Alan yn 939 hulde oan Loadewyk, wat Bretanje yn namme ta in Frânsk lien makke en yn status omleechbrocht fan in keninkryk ta in hartochdom.
Taal
Yn 'e 1970-er jierren ûntstie foar it Bretonsk, yn reäksje op 'e minne behanneling fan 'e taal troch de oerheid, in taaloplibbing wêrby't pleatslike autoriteiten it brûken fan it Bretonsk begûnen oan te fiterjen en twatalige skoallen iepene waarden. Foar it Gallo gou dat lykwols net. Dy taal hie de bykommende problemen dat it folle mear allinne in sprektaal wie as it Bretonsk, en ek dat it te lijen hie ûnder de taaloplibbing fan it Bretonsk, mei't dat dêrtroch terrein wint yn gebieten dêr't foarhinne Gallo sprutsen waard. Tsjintwurdich wurdt der rûsd dat it Bretonsk noch 226.000 sprekkers hat (oftewol 3,8% fan alle etnyske Bretonnen yn Frankryk), wêrfan 210.000 yn 'e regio Bretanje en it departemint Loire-Atlantique, en dêropta nochris 16.000 yn 'e stêdekloft fan Parys. Foar it Gallo wurdt it sprekkerstal rûsd op 28.000 sprekkers (0,5% fan 'e Bretonnen yn Frankryk). Dat betsjut dat foar 95,7% fan 'e Bretonnen tsjintwurdich it Frânsk de memmetaal is.
Donkerblau
Sjoch ek
Shades of blue
Kanker
Wat is kanker?
Kanker is in oandwaning dy't karakterisearre wurdt troch wyldgroei fan weefsels troch in trochgeande seldieling. Sûne sellen yn it lichem diele (proliferearje) har inkeld as soks nedich is, bgl. wannear't beskate organen oan fernijing ta binne of better makke wurde moatte. By dy selproliferaasje krije de sellen ek in spesifike foarm en omfang, ôfhinklik fan harren funksje, wat seldifferinsjaasje hjit. Dy dieling en differinsjaasje stiet ûnder ynfloed fan ûnderskate faktoaren: de útwindige faktoaren (bgl. hormoanen, gemyske stoffen, firussen) en de ynwindige sinjalen (bgl. aaiwiten dy't ûntsteane ûnder ynfloed fan spesifike regelgenen binnen de sel). Beide typen faktoaren kinne én in stimulearjende of in remjende ynfloed op de seldieling hawwe. Yn it gefal fan de ynwindige sinjalen sprekke wy fan sellulêre groeifaktoaren of groeiremmers.
As ien of mear sellen ûntsnappe oan dy regulearjende meganismen, kin dêr pleatslik in swolm of tumor út ûntstean. By de ûntregeling fan de komplekse gearwurking fan groeibefoarderjende en groeiremjende faktoaren rjochte op groeistimulaasje kin der selwoekering optrede. De dielende sellen (nijgroei of neoplasy) hawwe faak harren normale foarm en funksje ferlern. Wy sprekke pas echt fan in kanker yn it gefal fan de kwea-aardige (of 'maligne') tumors. Dy binne, oars as in goedaardige (of 'benigne') tumor, yn steat om it orgaan dêr't se ynûntstien binne, te ferneatigjen en net allinnich oan te taasten. Boppedat kinne se har ferspriede: troch in ynvaazje fan de omjouwing kinne se yn it weefsel dêromhinne útgroeie. Eventueel kinne se har ek útsiedzje (metastasearring) fia de bloed- en lymfestream om sa yn oare organen te bedarjen.
Medyske behanneling
Behannelingsopsjes:
Keamermuzyk
Lyts ensemble
Meast giet it om muzyk foar twa oant njoggen strikers, blazers of fokalisten, al of net yn kombinaasje mei piano. As in ynstrumint allinnich spilet, hat men it oer in solo-ynstrumint.
Sykte fan Alzheimer
thumb|250px|Fergeliking fan normale harsens (links) mei dy fan in alzheimerpasjint.(rjochts) De sykte gan Alzheimer (soms koartwei alzheimer neamd) is in degenerative oandwaning fan de harsens wêrby't de pasjint soms hurd demintearret. De oandwaning is neamd nei Alois Alzheimer, in Dútske psychiater en neuropatolooch. In krekte diagnoaze kin meast earst nei it ferstjerren troch de harsens te ûndersykjen. De sykte komt meast foar by persoanen dy't âlder as 65 jier binne. Minder faak komt der ek in twadde fariant foar, dy't iere alzheimer (Ingelsk: 'early onset Alzheimer disease') neamd wurdt.
Syktebyld
De sykte fan Alzheimer wurdt troch in neurolooch fêststeld mei ûnthâldtesten, in útwreide medyske anamneze en petearen mei de famylje. De sykte wurdt skaaimerke troch in trochgeande efterútgong fan de psychyske funksjes. De sykte begjint mei ûnthâldsteurnissen. Yn it begjin is benammen de ynprinting fersteurd, wêrtroch't nije ynformaasje net mear opslein wurdt. De pasjint freget bygelyks meardere kearen deis itselde en ferjit ôfspraken. Ynformaasje dy't yn it ferline opslein is, lykas oantinkens oan eartiids, is noch wol beskikber. As de sykte fierder giet, ûntsteane ek steurnissen yn it langetermynûnthâld. Fierders ûntsteane oan it begjin fan de sykte taalsteurnissen, lykas wurdfiningssteurnissen, steurnissen yn taalbegryp en minder wurdende wurdproduksje. Dizze ûntwikkelje har ta afasy mei konfabulearjen. Dêrneist ûntsteane fisueel-romtlike steurnissen, wêrtroch't pasjinten it paad bjuster reitsje en de tafel net mear dekke kinne. Yn in letter stadium ûntstiet in apraksy, wêrtroch't in pasjint fertroude wenstige hannelingen net mear dwaan kin, lykas oan- en útklaaie en himsels fersoargje. Stadichoan lûkt de pasjint him werom: hy wurdt ûnferskilliger, ferliest syn ynteresse yn de omjouwing, syn inisjatyf wurdt minder en hy besteget minder oandacht oan selsfersoarging. By in grut persintaazje pasjinten komt stimmingsferoaring foar, lykas depresje. Akute efterútgong kinne optrede by ynfeksje, medisynfergiftiging, sikehûsopname en hommelske grutte feroarings, lykas in ferhuzing. Bekend is it delier (bewustwêzensdaling feroarsake troch in organysk defekt) by ynfeksje en sikehûsopnames. It stadige progressive ferrin liedet ta efterútgong fan alle funksjes, úteinlik liedend ta in folsleine ôfhinklikheid fan deiske fersoarging. De gemiddelde sykteduer is acht jier. De ûntwikkeling fan de sykte kin fersterke wurde troch feriensuming. De geastlike funksjes wurde dan minder brûkt, wêrtroch't de kwaliteit efterút gean kin. Geastlik yn beweging bliuwe stipet de harsensellen wêrtroch't de sykte mooglik minder gau optrede sil.
Alzheimer en dieet
Neffens guon ûndersikers kin in lykwichtich dieet beskermje tsjin kognitive steurnissen op lettere leeftiid. 65-plussers dy't geregeldwei fiedingsstoffen as blêdgrienten, tomaten, nuten, fisk en fûgelte brûke blike minder kâns te rinnen op de sykte fan Alzheimer, as minsken dy't in protte fette molkeprodukten, read- en orgaanfleis brûke. It sûne dieet befet stoffen as omega-3, omega-6, ûnfersêde fetsoeren, fitamen E en B12 en foliumsoer. Dieetpatroanen hingje faak gear mei immens etnyske en sosjaal-ekonomyske eftergrûn. Dêrtroch is it mooglik dat resultaten fan stúdzjes nei effekten fan fieding op de kâns op it krijen fan alzheimer mei hjirtroch bepaald wurde.
Lichemsfersoarging
Bysûnder omtinken freget it iten en drinken. Sa is it troch de betizing en in steurde pinesin goed mooglik dat der bygelyks gleonhjitte tee opdronken wurdt of dingen iten wurde dy't bûtenwênstich min foar de sûnens binne, lykas planten. It komt gauris foar dat minsken mei de sykte fan Alzheimer skrokkerich ite en net genôch kôgje. Taai fiedsel as bygelyks rosbyf freegje dan ekstra oandacht om ferslokken foar te kommen.
Omgean mei dekoarumferlies
Dekoarum kin omskreaun wurde as in gefoel dat de minsk hat foar wat al of net passend is yn in bepaalde situaasje. Dekoarumferlies is in folle foarkommend ferskynsel by de sykte fan Alzheimer, sadat der sprake is fan in diels of folslein ûnfermogen om jin yn in situaasje passend gedragen. Mei as gefolch dat dêrtroch grutte kâns bestiet dan men troch de omjouwing ôfwiisd wurdt en der konflikten en/of feriensuming ûntstiet. It is dêrom fan grut belang dat it ferlies fan gefoel foar dekoarum safolle mooglik foarkommen wurdt. It kennen fan de leefgewoanten is dêrby in wichtich helpmiddel. Troch it dekoarumferlies kin ek it taalgebrûk rûger wurde. Sûnder sizze te wollen dat neat korrisjearre wurde moat, moat der dochs soarchfâldich mei omgien wurde. Ferwiten of dêr op in befoudzjende wize mei omgean sil as regel negatyf wurkje op de relaasje mei har.
Primaat (biskop)
Primaat (Latynsk: primus = "ien fan de earsten") is in tsjerklike titel fan in persoan dy't yn in bepaald gebiet de wichtichste amtsdrager is. Yn de katolike, otterdokse en anglikaanske tsjerken is in primaat altyd in biskop.
Grinslân
Skiednis
Tsjerklik sjoen foel de stêd Grins ûnder it aartsbisdom Utert, wylst de Ommelannen en it Aldamt ûnder it bisdom Múnster foelen en Westerwâlde ûnder it bisdom Osnabrück. Yn 1559, justjes foar de Reformaasje, kaam it gebiet mei útsûndering fan Westerwâlde ta it bisdom Grins.
Bestjoer
Fan 2019 ôf bestiet de koälysje út de partijen GL, PvdA, VVD, KristenUny, CDA en D66.
Entertainment Weekly
Skiednis
Yn 1996 wûn it blêd de prestizjeuze National Magazine Award fan it Amerikaansk Genoatskip fan Tydskriftredakteurs (ASME) foar algemiene treflikens. Entertainment Weekly wûn deselde priis yn 2002 op 'e nij.
Lion Wagenaar
Libben en wurk
Wagenaar waard yn Amsterdam berne as soan fan keapman Alexander Wagenaar en syn frou Nanette Ephraim van Praag. Hy boaske yn 1882 oan Helene Wormser (1857-1916), sy krigen tegearre fiif bern.
Jane Leeves
Biografy
Leeves waard berne yn it easten fan Grut-Londen en waard grut yn East Grinstead. Sy folge balletlessen en wurke in skoft as model, oant hja yn de film Monty Python's The Meaning of Life as topless ingel ferskynde.
Op 21 desimber 1996 troude se mei Marshall Coben, in manager by CBS Paramount Television. Sy hawwe twa bern, Isabella Kathryn en Finn William. Har suster Katie wennet oars ek yn Súd-Kalifornje mei har bern.
Marrum
It bûterfabryk
thumb|260px|Molkfabryk Yn 1881 waard der yn Westernijtsjerk in bûterfabryk oprjochte. It fabryk ferhuze letter nei Marrum. Yn Marrum wie men grutsk op harren fabryk. It wie ek de grutste wurkjouwer yn Marrum. Nei 1945 ûntkaam Marrum ek net oan de fúzjes. De namme Marrum waard feroare yn 'De Takomst'. In lange takomst hat it fabryk net mear hân. Yn desimber 1981 waard de lêste molke ôflevere. Earder hie de gersdrûgerij al de doarren slute moatten.
Cosenza (stêd)
Yn 410 stoar yn de stêd Alarik I, de Fisigoatyske lieder dy't fan 390 oant 410 tsjin de Romeinen focht. Hy stoar wylst hy dwaande wie mei tariedings om oer te stekken nei Afrika.
Goalera
Oarsaken
Troch de yndustrialisaasje ûntstiene yn de grutte stêden arbeiderswiken dy’t slim oerbefolke rekken. Dat ferskynsel waard dit earst yn Ingelân sjoen dêr’t de widze fan de yndustrialisaasje stie. Besteande wetterstreamen, beerputten en de pear rioelen dy’t der wiene, koene it tanimmende oanbod fan smoargens net oan: letterlik alle smoargens fan partikulieren en bedriuwen bedarre yn rivieren en sleaten. Benammen by waarm waar wie de stank net te hurdzjen. Faak wie men op itselde wetter oanwiisd om fan te drinken. Wetterlieding wie seldsum. Ut reden fan it folsleine gebrek oan hygiëne koe de goalera sa wyld om him hinne slaan. Sûnt de 'Swarte Dea' (pest) yn de Midsiuwen wiene de minsken net mear sa benaud foar in sykte west as foar de goalera.
Yn 1854 lei de Britske arts/wittenskipper John Snow foar it earst it ferbân tusken de sykte en besmet wetter. Snow ûntdekte dat de goalera-epidemy fan 1854 yn Londen ûnder oaren feroarsake waard troch besmet wetter út in wetterpomp op Broadstreet; minsken dy’t harren wetter dêr hellen rekken faker besmet as op oare plakken. Snow liet statistysk dúdlik sjen dat de minsken yn Londen mei in eigen put of mei wetterlieding net of minder siik waarden. Spitigernôch waard der net nei him harke doe't er syn ûndersyksresultaten yn it pamflet On the Mode of Communication of Cholera publyk makke. Doetiids waard algemien tocht dat stank, smoarge lucht (miasmen), de oarsaak fan sykten wie en gelearden wienen der noch net oan ta om dy teory te fersmiten. Robert Koch, doe noch in ûnbekende hûsdokter, fûn as earste de vibrio cholerae-baktearje.
The DUFF (film)
Plot
Op freed, de deis foar it homecoming dance-skoalfeest op sneontejûns, giet Bianca op har ôfspraakje mei Toby, dêr't Wesley har foar traind hat. De training wie lykwols foar in ôfspraakje yn in restaurant, en dêr hat se neat oan as Toby har útnûget by him thús te iten. Hy hat nammentlik sels sushi makke. De hiele jûn besiket Bianca har oandacht derby te hâlden, want dit is dochs wêr't se sa lang fan dreamd hat. Mar eltse kear dwale har gedachten by Toby wei en nei Wesley ta. De jûn rint út op in debakel as Bianca foar it ferstân kriget dat Toby har oan it "DUFFen" is: hy bringt allinne mar tiid mei har troch om't er mient dat sy him yn kontakt bringe kin mei Jess en Casey. As se dan yn syn jiskefet ek noch in pûde fynt fan 'e ôfhel-Japanner, dy't Toby syn geëamel oer it sels meitsjen fan 'e sushi in grouwe fette leagen hjit, beseft se wat in sneu en oerflakkich mantsje oft er eins is en giet se yn triennen nei hûs. Se skillet Wesley op om mei him te bepraten wat har oerkommen is, mar kriget syn voicemail derfoar. Dêrop giet se nei de Tinkrots om it spul te beprakkesearjen, mar ta oermjitte fan ramp trappearret se Wesley dêr wylst er mei Madison oan it tútsjen is. As er letter by har oan 'e doar komt om't er har voicemailberjocht krigen hat, seit se him it mannewaar op.
Side (tekstyl)
thumb|220px|Kokon fan de siderûp (bombyx mori) thumb|220px|Sidefabrikaazje yn [[Khotan]] Side is in natuerlike substânsje dy’t ôfskieden wurdt troch beskate ynsekten en dy’t stjurret at it kontakt makket mei lucht. It meast bekend is it produkt fan de siderûp (Bombyx mori); dy heart ta de oarder fan de Lepidoptera of schubvleugeligen. Der binne ek bepaalde spinnen dy’t gaadlik binne foar de sidetylt. De rûpen meitsje har kokon fan side, wylst spinnen der harren spinreach fan weve. Ek guon bijen, ealjebijen en eamelders kinne sidetried meitsje
De term sidewurdt brûkt foar de natuerlike tekstyltried dy’t de grûnstof is fan 'siden' stoffen. Dy stoffen wurde ek oantsjut mei it wurd ‘side’.
Mauritsius
Befolking
De ynwenners fan Mauritsius stamme foar 68% ôf fan Foaryndjers (meastentiids de arbeiders op de sûkerplantages); hja wurde ek wol Yndo-Mauritaanjers neamd, 27% fan de ynwenners Kreoal. Mauritsius hat ek 2% Frânsk-Mauritaanjers (neikommelingen fan Frânsken) en 3% Sino-Mauritaanjers (neikommelingen fan Sinezen).
San Marino
Befolking
Der libje likernôch 13.300 steatsboargers yn it útlân, benammen yn Itaalje (5.724 minsken), mar ek yn de Frankryk (1.881 minsken), de Feriene Steaten (2.910 minsken, benammen yn Detroit) en Argentynje (1.489 minsken).
De Trisken
thumb|Lizzing De Trisken De Trisken is in nijbouwyk fan Drachten mei ± 1500 wenningen dêr't sa'n 5000 minsken wenje.
Victoria (Ruslân)
Skiednis
It eilân waard ûntdutsen op 20 july 1898 troch de Noarske kapteins Johannes Nilsen en Ludvig Bernard Sebulonsen by harren jacht op walrussen. It waard de folgjende dei troch in kaptein P. W. Nilssen fan it stoomjacht Victoria (eigendom fan de Britske avontoerier Arnold Pike) ferneamd nei dat skip. Lange tiid liet men it eilân fierders gewurde. Ut en troch kamen der Noarske pelsjagers.
Increase Mather
right|thumb|250 px|Increase Mather. Portret fan [[John van der Spriett]] Increase Mather (Dorchester yn Massachusetts, 21 juny 1639 - 23 augustus 1723) wie in wichtich persoan yn de iere skiednis fan de Massachusetts Baai Koloanje en de Provinsje fan de Massachusetts Baai. Hy wie in Puriteinsk predikant, dy't yn it regear fan de koloanje, it bestjoer fan it Harvard Kolleezje siet. Hy wie de soan fan Richard Mather en de heit fan Cotton Mather, alle twa Puriteinske predikanten mei in protte ynfloed.
Wurk
Kar út goed 125 publikaasjes:
King Moody
Karriêre
Hy waard bekend mei syn rol fan Shtarker yn de telefyzjerige Get Smart en fan syn optreden as Ronald McDonald yn de reklamefilmkes fan McDonald's fan 1969 oant 1985.
Hy spile in kaptein fan in romteskip yn Teenagers From Outer Space en ferskate oare rollen yn fjirtich films en telefyzje-ôfleveringen sa as Bonanza, The Bob Newhart Show, CHiPs, Combat!, The Man From U.N.C.L.E., Dragnet en Sea Hunt.
Elisabeth fan Tueringen
Houlik
Doe't lângreve Herman fan Tueringen yn 1217 ferstoar waard syn soan Loadewyk yn 'e âldens fan 17 jier regint. Hy troude Elisabeth yn 1221 doe't se noch mar 14 wie yn de Joristsjerke (Georgenkirche) fan Eisenach. It houlik wie goed, en oars as yn dy tiid wênst by in soad oaren fan syn stân wie Loadewyk syn frou trou. Hy fielde him ferbûn mei har en oars as gebrûklik ieten se tegearre en gyng Elisabeth mei har man mei op reis. Wie dat net mooglik dan droech Elisabeth rouklean. It wie Loadewyk dy't Elisabeth oantrune om siken en minsken yn need te helpen. Tegearre stiften se yn 1223 in sikenhûs yn Gotha en se de joegen de ynstelling rynsk besit om troch de tiid te kommen. Neffens iere oerleverings moast Loadewyk de grouwélige selskastijing en nachtlike gebeden fan syn frou wol ôfremje.
Sûnder hûs
Op goedfreed 1228 docht Elisabeth yn oanwêzigens fan Koenraad en in pear muontsen yn de Fransiskaanske tsjerke in nije eed: hja naam ôfstân fan alle famylje en alle wrâldske saken en die op 'e nij it ûnthjit om hearsum te wêzen.
Bernard Davids
thumb|Portret fan Davids Aaron Barend (Bernard) Davids (Amsterdam, 28 augustus 1895 - Bergen-Belsen, 22 febrewaris 1945) wie in Nederlânske opperrabbyn. . Hy wie ek bekend as A.B.N. Davids of Aäron Jiisachar Davids. Yn Rotterdam is it A.B.N. Davidsplein nei him ferneamd.
Simon Dasberg
Libben en wurk
Dasberg wie in soan fan rabbyn Samuel Dasberg en Dina de Vries. Hy troude 1929 mei Isabella Franck (1906-1945), sy krigen fjouwer bern.
Hermann Müller
Troch it elektoraal súkses fan de sosjaaldemokratyske partij, waard er yn 1928 op 'en nij rykskânselier. Under syn regearing ûndernaam Dútslân in plan ta weropbou fan de fleat en ûnderhannele it oer it Young-plan. Doe't it net slagge om de ekonomy te ferbetterjen nei de Grutte Depresje fan 1929, naam er ûntslach yn maart 1930.
Sniemosk
Iten
right|thumb|250px|Sniemosk by't winter De Sniemosk yt meast ynsekten en sied. Yn de wintersportgebieten komt de fûgel yn grut tal foar en komt dêr ek geregeld yn de buert fan de minsken om krûmkes op te pikken.
Sybold van Ravesteyn
Libben en wurk
Sybold van Ravesteyn waard berne op 18 febrewaris 1889 yn Rotterdam. Nei syn stúdzje sivile technyk oan de Technyske Universiteit Delft (1906-1912) wurke er as yngenieur by de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoarwegen en waard er spesjalist op it mêd fan wapene beton. Hy troude yn 1915 mei Dora Hintzen, mei wa't er trije soannen en in dochter krige. Van Ravesteyn waard beynfloede troch de niget fan syn frou foar keunst. Hy begûn meubels foar eigen gebrûk te ûntwerpen, beynfloede troch de Amsterdamske Skoalle en letter De Stijl-bewegingen. Yn 1921 waard er arsjitekt foar de Nederlandse Spoorwegen. Syn earste eigen ûntwerp wie in frachtloads en kantoaren yn Arnhem (1924). Yn 1926 ûntwurp er in keamer foar de Filla Noailles.
Alamagan
thumb|right|250px|Lokaasje Alamagan Alamagan is in Oceanysk eilân, part fan de regio Mikroneezje. Steatkundich sjoen is it eilân ûnderdiel fan de eilannekloft Noardlike Marianen yn de Grutte Oseaan dy't fan de Feriene Steaten binne. It is ien fan de piken fan it fulkanyske berchtme dy't de elannekloft de Marianen foarmje. Alamagan leit benoarden it eilân Guguam en besuden it eilân Pagan.
Floara en fauna
It ienige sûchdier dat er foarkomt is de flearmûs Pteropus mariannus.
Noard-Fjetnam
thumb|left|300px|Lânskip yn Noard-Fjetnam
Frederik van Eeden (skriuwer)
Frederik Willem van Eeden (Haarlim, 3 april 1860 – Bussum, 16 juny 1932) wie in Nederlânsk psychiater, skriuwer en wrâldferbetterder, dy't him yngeand dwaande hâlden hat mei taal- en begrypskrityk.
UTY
De gymlessen waarden yn skoalle jûn, mar de jierlikse útfiering wie yn it Centrum. Der wie sa’n soad animo foar dat der 3 jûnen hâlden waarden. De earste jûn spesjaal foar bern, de twadde jûn foar jongfolk en de tredde jûn foar trouden. Op de earste jûn waarden ek de bern útnûge dy’t net op de gymnastyk sieten; se betellen ien dûbeltsje yntree. Op de oare jûnen wie de yntree foar net-leden ien gûne op de jongfolkjûn en 75 sinten op de troudenjûn. Men koe kaarten yn de foarferkeap oanskaffe by it Centrum en dat wie wol nedich, want fol wie fol. Of sa’t op de útnûging stie: ''kaarten foar de útfiering fan 2 Jannewaris binne foarôf te krijen yn it Centrum op âldjiersdei de middeis fan 2-3. Foar de útfiering fan 6 Jannewaris op sneon de 4e, ek fan 2-3. As der oer binne, ek de jûns oan de seal, mar rekkenje der foaral net op''. In jier letter (1948) koenen je tagelyk mei de foarferkeap ek plak besprekke. Dit koste dan 10 sinten it plak. Men die dit “opdat minsken dy’t graach in goed plakje hawwe wolle, der net in oere fan te foaren wêze moatte". Plakken dy lykwols de jûns om healwei achten net beset binne, wurde frij jûn, sels al binne se besprutsen”. As de bern de 2e en 3e jûn harren oefeningen dien hienen, mochten hja net yn de seal sitte, want dat soe te folle plak ynnimme en soe der temin romte oerbliuwe foar it “gewoane” publyk. De bern waarden dan troch ien fan de UTY bestjoersleden nei hûs ta brocht: “de bern wurde eltse jûn troch ien fan ús bestjoersleden thús brocht, it hat dus alhiel gjin sin se op te heljen, foar eltse rûte giet efkes in bestjoerslid mei dy se oan de doar ta bringt. Dit jildt ek foar de bern út Goaiingaryp, dy wy ek stéfêst op 30 Desimber ferwachtsje en dy wy nei de útfiering ek graach op de les hawwe wolle, wêroer al mei master Hofsté praten is, mar dat ta ús grutte spyt noch net ta in útdragende saak kommen is”.
Men begûng op tiid: ''wy wolle jimme tige oantrúnje om op tiid te kommen. It begjint klokslach healwei achten en wy binne absolút net fan plan te wachtsjen op minsken dy dan noch ûnderweis binne. Tusken de nûmers yn kinne er guods talitten wurde, mar ûnder de nûmers binne de doarren foar elts sluten''.
Johannes Brugman
220px|thumb|right|Preek fan Jan Brugman troch Hermanus Schouten (1788). Johannes Brugman (Kempen (Dútslân), ± 1400 – Nymwegen, 1473) wie in Fransiskaner pater en reedner. Hoewol't syn berteplak net hielendal fêststiet, is er yn alle gefallen berne wêze yn it aartsbisdom Keulen.
Hy begûn syn reizen yn Rynlân en Westfalen, mar syn echte faam begûn doe't er begûn te reizgjen yn de Iselfallei om 1452 hinne. Yn 1455 krige Boalsert in stêdsboek dat mei help fan him opsteld waard.
Elema-Stollenga's Autotsjinsten
thumb|300px|De ESA 133 (eigendom fan it [[Noardlik Bus Museum) op 05-10-03 yn Grins]] Elema-Stollenga's Autotsjinsten' (E.S.A) begûn yn 1927 mei it riden fan geregelde busferbinings yn it Westerkertier (súdwestlik Grinslân). Men hie yn dy tiid in garaazje yn Mearum.
Frâns Joazeflân
De eilannen waarden yn 1873 tafallich ûntdekt yn de Eastenryksk-Hongaarske Noardpoalekspedysje troch poalûndersikers Julius von Payer en Karl Weyprecht en neamd nei Keizer Frans Jozef I.
Skiednis
Yn de Twadde Wrâldkriich wie der tusken augustus 1943 en july 1944 in geheim Dútsk waarstasjon mei de koadenamme "Schatzgräber" op Aleksanderlân. It personiel moast der lykwols wei út reden fan sykte. De materialen waarden yn oktober 1944 troch ûnderseeboaten fuorthelle.
Anatole Le Braz
Libben en karriêre
Fan 1901 oant en mei 1924 wurke Le Braz op 'e Universiteit fan Rennes, earst as dosint en letter as heechlearaar. Hy waard tweintich kear troch it regear yn Parys foar Frankryk op kulturele misje nei it bûtenlân stjoerd. Los dêrfan reizge er ek ferskate kearen nei de Feriene Steaten, Kanada en Switserlân. Yn 'e Feriene Steaten wied er yn 1906 gastdosint oan 'e Universiteit fan Harvard, en yn 1915 oan 'e Universiteit fan Columbia.
Mathieu van der Poel
Biografy
Op de dyk wûn er klassikers as Milaan-San Remo, twa kear de Omgong fan Flaanderen, Parijs-Roubaix, de Amstel Gold Race, de Strade Bianche, twa kear Dwers troch Flaanderen en de Brabânske Pylk. Yn de Omgong fan Frankryk helle er in etappewinst en hie er seis dagen it giele liedershimd oan. Ek yn de Omgong fan Itaalje skreau er in etappe op syn namme en droech er trije dagen it rôze liedershimd.
James Harris, greve fan Malmesbury
Wurkpaad
Yn 1788 waard er baron makke. Yn 1793 gie er fannijs nei Dútslân om te bemiddeljen by it foarnommen houlik fan George IV, kroanprins fan Ingelân, mei Karoline fan Brunswyk. Yn 1796 en 1797 ûnderhannele er omdoch mei it Directoire yn Parys en Rijsel. Harris luts him tebek om reden fan syn dôvens. Yn 1800 waard er ta greve beneamd.
Fernando Alonso
2015-2018
Yn 2018 bliuwt Alonso by McLaren riden, dêr't de prestaasjes by lykje te ferbetterjen. Hy behelle yn it earste diel fan it seizoen meardere top tsien plakken, mar troch it seizoen hinne, sakke de auto fan McLaren wer fierder fuort, en dêrmei einige Alonsomei fyftich punten as alfde yn it einklassemint. Oan de ein fan dat seizoen makke Alonso buorkundich te stopjen yn de Formule 1.
J.J. Voskuil
Bibliografy
wittenskiplik wurk
bellettry
Grutte Kolk
De Grutte Kolk is in langhalige mar yn de gemeente De Waadhoeke. De mar leit oan de seedyk by Koehoal.
Vasco
Oant no ta binne ferskynd (Nederlânske titels):
Stasjonsbuert (Snits)
Lizzing en berikberheid
De wyk grinzet yn it westen oan de wyk Himdyk, yn it noarden troch de Noardeasthoek, yn it easten oan de Binnenstêd, yn it suden oan de Lemmerwei-West en Tinga.
Westernijtsjerk
It ûntstean fan it doarp
It doarp is yn de midsiuwen op in kwelderwâl ûntstien. Oarlieding fan de doarpsstifting soe in konflikt tusken de Jep(pe)ma's en de Ponga's west ha. Jeppema hie syn besit oan de noardkant fan de Hege Hearrewei en besleat doe om sels in doarp te stiftsjen op wat syn eigendom wie. Hy krige de biskop fan Utert safier om him tastimming te jaan foar de bou fan in tsjerke. De tsjerke waard boud op de grûn fan Jeppemastate en sa krige Westernijtsjerk syn doarpsstatus. It liket der sels op dat de pastoar eins in húskapelaan fan de Jeppema's wie. Dat moast ta swierrichheden liede en yn 1570 ûnstie der skeel oer it eigendom fan de state. De Ljouwerter biskop Cunerus Petri moast yn 1570 tuskenbeide komme en as oplossing waard doe de grêft fan Jeppemastate sa ferlein, dat de tsjerke en it tsjerkhôf bûten it terrein fan Jeppemastate kamen te lizzen. Op de kaart fan Wopke Eekhoff út 1846 is dat noch dúdlik te sjen.
Stasjonsbuert (Snits)
Strjitnammeferklearring
De strjitten fan de wyk binne neamd nei leden fan it Keninklik Hûs:
Swisttal
Yndieling
Fierder lizze ek de buorskippen Hohn, Mömerzheim, Vershoven en Müttinghoven yn de gemeente.
Taalsintrum Frysk
Taalsintrum Frysk (TF) is sûnt 2009 in ôfdieling fan skoalbegeliedingstsjinst Cedin, in bedriuw foar edukative tsjinstferliening yn Noard-Nederlân. It Taalsintrum wol learkrêften of teams fan skoallen foar primêr en fuortset ûnderwiis begeliede by it ûntwikkeljen, ymplemintearjenen en útfieren fan meartalich taalbelied mei in lykweardige posysje fan de Fryske taal.
It Taalsintrum makke sawol foar it primêr as it fuortset ûnderwiis in metoadyske learline om it fak Frysk op in moderne wize ynhâld jaan te kinnen.
Under lieding fan TF fynt sa goed mooglik oerlis en ôfstimming plak yn it oanbod fan ynstituten en organisaasjes foar it ûnderwiis op it mêd fan de Fryske taal.
Abraham Salomon Levisson
Libben en wurk
Levisson protestearre op it haadkertier fan de SS yn Ljouwert tsjin de skeining fan godlike en minsklike wetten. Begjin 1943 waard Levisson twongen om mei syn gesin nei Amsterdam te ferhuzjen, dêr't er noch opnaam waard yn it Rabbinaat. Hy waard arrestearre en kaam yn septimber 1943 yn kamp Westerbork telâne. Hy waard deportearre nei it kamp Bergen-Belsen.
Johan Schuurman
Groeide op oan de Finkebuorren yn Akkrum en gie nei de ULO yn Akkrum en de Rykskweekskoalle op It Hearrenfean. Begûn yn 1968 as learkrêft oan Kleyenburg yn Frjentsjer en wurke fan desimber 1974 oant syn vut (31 jannewaris 2007) oan de Lyts Luchtenveldskoalle op De Jouwer.
Bolsjojteater
right|300px|thumbnail|Bolsjojteater right|thumbnail|300px|De grutte seal mei hielendal rjochts: de Keninklike Lôzje It Bolsjojteater is in teäter yn Moskou, dêr't foarstellings fan spullen, ballet en opera plak hawwe.
It earste Bolsjoj stie der yn 1780, mar baarnde yn 1805 ôf. Yn 1825 stie de opfolger der, nei in ûntwerp fan Osip Bowe en Andrej Michailow. Dat gebou bliek yn 1853 ek net brânbestendich, mar de skea bleau beheind en by de rekonstruksje fan Albert Kavos yn 1856 waard de essinsje fan it gebou behâlden en de akkûstyk ferbettere. It byld fan Apollo mei syn fjouwerspan boppe de yngong bleau ek bewarre. Yn de Twadde Wrâldkriich waard it teater skânsearre troch in bom, mar de skea waard fuortendaalks ferholpen.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 2012
De Olympyske Simmerspullen 2012 fan de XXXe Olympiade waarden fan 27 july oant en mei 12 augustus 2012 hâlden yn Londen, de haadstêd fan Grut-Brittanje. Londen wie de earste stêd dy't foar de trêde kear de Spullen organisearje mocht. Earder hiene de Spullen fan 1908 en 1948 dêr ek plak. It swimmen hie plak yn it London Aquatics Centre.
1500 meter vrije slag
{| width=100%
Tolhús-tunnel
De tunnel, nei alle gedachten iepene yn 1986, is om fytsers en fuotgongers de mooglikheid te jaan om feilich de Lemmerwei oer te stekken. De earste plannen foar de bou fan de tunnel binne fan 18 juny 1980. Tichtby dizze tunnel leit ek de Lemmerweitunnel, dy't Tinga ferbynt mei Lemmerwei-West.
Keninkryk Noardumbrje
Dat gebiet strekte him út fan de Humber oant de Forth. It keninkryk ûntstie út de gearfoeging fan twa oare riken: Deira en Bernisia. Kening Edwin ( 616 - 632 ) fierde yn 627 it kristendom yn en wie Bretwalda fan Ingelân fan 627 oant 632. Ek syn opfolgers Oswald (633-641) en Oswiu (641-670) droegen dy titel.
Stiichoanfal
In stiichoanfal is in term út it follybal. Dy technyk wurdt fral op in heger nivo tapast. By dy technyk springt de middenoanfaller foar't de spulferdieler de set-up jûn hat. De spulferdieler hâldt de bal binnen syn eigen berik en tikket de bal in bytsje omheech, dêrnei kin de middeloanfaller de bal praktysk út de hannen fan de spulferdieler slaan (=earste tempo-oanfal).
The Twilight Zone Magazine
Skiednis
The Twilight Zone Magazine sette yn april 1981 útein mei T.E.D. Klein as haadredakteur. It tydskrift wie yn 't earstoan tige súksesfol, en tsjin 1983 hie it in oplaach fan 125.000 eksimplaren. Dêrmei groeide The Twilight Zone Magazine fêstige tydskriften op it mêd fan spekulative fiksje, lykas Analog, foarby. Yn 'e tiid dat Klein haadredakteur wie, publisearre The Twilight Zone Magazine wurk fan auteurs fan namme, lykas Harlan Ellison, Stephen King, Pamela Sargent en Peter Straub. Oare skriuwers brochten yn it blêd harren earste of iere wurk út, lykas Lois McMaster Bujold.
Pia Douwes
Oare produksjes
Foar de Walt Disney-film Pocahontas hat se de Nederlânsktalige titelrol ynsongen en ynsprutsen. Se wie soliste yn Cole Porter's Songbook (2000). Mei programma's as In Love With Musicals Again en Musical Moments toerde se geregeldwei mei ûnder oare Uwe Kröger yn Dútslân en Eastenryk.
Frysk Museum
Skiednis
It Frysk Museum is ûntstien út de tentoanstelling by it fyftich-jierrich bestean fan it Frysk Genoatskip yn 1877. Dy tentoanstelling wie sa'n súkses dat fan it jild dat oerbleau it Eysingahûs kocht wurde koe om de tentoanstelde kolleksjes fan de provinsje en fan it Genoatskip fan 1881 ôf in permanint plak te jaan. It museum is yn de rin fan de tiid ferskate kearen útwreide mar rjochtet him noch hieltiten op sawol keunst as skiednis. Dy kombinaasje wurket bytiden hiel goed, mar der hawwe ek útstellen west foar in apart op skiednis rjochte museum. Teffens jout it museum ek ûnderdak oan it Fersetsmuseum Fryslân en oan Slieker Film (it eardere Ljouwerter Filmhûs).
The DUFF (roman)
Ynhâld
Op in jûn yn jannewaris, as Bianca dêr wer ris oan 'e bar kola's drinkt en wachtet oant it tiid is om op hûs oan wylst se tasjocht hoe't Casey en Jessica har fermeitsje op 'e dûnsflier, wurdt se oansprutsen troch har klasgenoat Wesley Rush. No moat Bianca neat fan Wesley hawwe, want hoewol't er tige oantreklik is, hat er de reputaasje in rokkejager te wêzen, dy't eltse wike mei in oar famke omslacht. Se sit dus net te wachtsjen op in petear mei him, mar hy leit har út dat er wol dat oaren sjogge dat er mei har praat, om't sy de DUFF fan har freonegroep is. Bianca wit net wat dat is, dat Wesley leit har út dat DUFF in ôfkoarting is foar "Designated Ugly Fat Friend" ("Lilke Fette Freon(dinne) fan Tsjinst"). Hy heakket dêroan ta dat in konneksje fan him mei har derfoar soargje sil dat Casey en/of Jessica mei him útgean wolle sil. Bianca is sa misledige dat se him in glês kola yn it gesicht goait, Casey en Jessica opsiket en meiskuort, en nei hûs giet. Neitiid kin se de gedachten oan wat Wesley sein hat, net mear kwytwurde om't se beseft dat er gelyk hat: sy is de DUFF fan har groepke.
Strawelte
Besetting
Oare bandleden dy't tusken 1986 en 1991 yn de band spilen:
Swierwêzen
Ynfloed fan smoken en alkohol
Bern fan froulju yn waans omjouwing smookt wurdt, blike by yntelliginsjetests gemiddeld 'normaal' te skoaren. Mar bern fan froulju dy't sels smoke, lizze gemiddeld minder goede testen ôf. Dat sizze ûndersikers fan de universiteit fan Rochester (VS), dy't by in ûndersyk tusken 1979 en 1983 ûngefear 400 bern belutsen. By it ûndersyk waard rekken hâlden mei faktoaren as dieet, opfieding, leeftiid, komôf en IQ fan de smokende frou. Neffens ûndersikers soe troch it smoken de tafier fan soerstofgas en fiedingsstoffen nei de foetus remme wurde.
Formule 1 yn 1990
Klassemint by de konstrukteurs
† — Koereur hat de finish net helle yn de GP, maar hat wol 90% fan de race-ôfstân ôflein, wêrtroch't er as klassearre notearre stiet.
Jean-Jacques Dony
Dony betocht in prosedee foar de yndustriële produksje fan suver sink. Hy krige yn 1806 per keizerlik dekreet it eksploitaasjemonopoalje fan de sinkminen fan Moresnet yn de provinsje Luik. De myn bleau yn 't wurk oant de ein fan de 19e iuw.
Ut de eksploitaasje fan Moresnet ûntstie letter de machtige fennoatskip fan de Vieille Montagne, dy't syn aktiviteiten ta it bûtenlân útwreide hat, ûnder oare yn Frankryk, Dútslân en Sweden (Zinkgruvan). De Société de la Vieille Montagne waard yn 1989 opnaam yn de groep Union Minière, dy't sûnt 2001 de namme Umicore hat.
Siegfried Woldhek
Woldhek studearre biology en begûn mei it tekenjen fan fûgels. De belangstelling foar de natoer/fûgels waard yn syn jeugd sterk fieden troch de fakânsjes dy't er trochbrocht by Master Pe de Jong op De Tike of de famylje Boonstra op De Feanhoop. Hy wie direkteur fan Fûgelbeskerming Nederlân en it Wrâld Natoer Fûns. Sûnt de santiger jierren tekent er neist fûgels ek portretten fan BN'ers út dy jierren. Hy tekent sûnt 1976 foar Vrij Nederland en fan 1980 ôf yn NRC Handelsblad.
Auto
Skiednis
It earste funksjonearjende, selsridende fiertúch op steamkrêft waard omtrint 1672 ûntwurpen (en wierskynlik) ek boud, troch Ferdinand Verbiest, in Flaamske jezuyt, dy't as misjonaris yn Sina wurke. It wie in 65 sm lang skaalmodel dat as boartersguod foar de Sineeske keizer bedoeld wie, en dat te lyts wie om minsken te ferfieren. De Frânsman Nicolas-Joseph Cugnot wurdt oer it algemien beskôge as de bouwer, yn of omtrint 1769, fan it earste echte selsridende fiertúch op wiere grutte. Hy makke dêrfoar ek gebrûk fan steamkrêft en levere twa trijetsjils trekkers ôf oan it Frânske Leger, dêr't ien fan bewarre bleaun is en no te besjen is yn it Conservatoire National des Arts et Mètiers, yn Parys. De útfining fan Cugnot hie lykwols problemen op it mêd fan 'e wettertafier en it behâlden fan 'e steamdruk.
Skaaimerken
Auto's kinne ride trochdat se harsels fuortbewege mei in eigen ferbrâningsmotor, mar der binne ek tal fan oare funksjes ynboud. Sa hawwe auto's in rem, in hanrem, in fersnellingsbak, lampen oan 'e foar- en efterkant, lampkes dy't oanjouwe as men fan rjochting feroarje wol, ensfh. Troch de desennia hinne binne ek hieltyd mear tafoegings wetlik ferplichte wurden dy't de feilichheid fan 'e bestjoerder (de automobilist) en de passazjier(s) fergrutsje moat. Men kin dan bgl. tinke oan feilichheidsgurlen en airbags. Oare foarbylden fan tafoegings dy't geandewei ynboargere rekke binne (of reitsje), binne autoradio, airconditioning, navigaasjesysteem en ynboude kamera's, dy't it parkearjen makliker meitsje moatte. De betsjinning fan in auto is dêrtroch stadichoan ek navenant yngewikkelder wurden.
De measte auto's rûnen foarhinne op 'e ferbrâning fan fossile brânstoffen yn 'e ferbrâningsmotor, wat yn 'e regel delkaam op benzine of disel, of soms op autogas. Mei't it ferbrâningsproses fan sokke stoffen foar luchtfersmoarging soarget en ien fan 'e oarsaken is fan klimaatferoaring en it broeikaseffekt, is men sûnt de 1990-er jierren dwaande om alternativen te betinken. Ien dêrfan is de elektryske auto, mar it beswier dêrtsjin is dat dy (noch) gjin grut berik hat, dat it opladen lang duorret en dat der fierstente min oplaadpunten binne. Nettsjinsteande dat kamen de earste elektryske auto's kommersjeel beskikber yn 2008. In oar alternatyf is de hybride auto, dy't op elektrisiteit riidt, mar as de elektrisiteit oprekket, oerskeakelet op benzine. Ek is men oan it ûndersykjen oft wetterstof net in better alternatyf foar fossile brânstoffen is.
Rudolf Steiner
"Antroposofy is in paad ta ynsjoch dy't it geastlike yn de minsk mei it geastlike yn de wrâld ferbine wol. Hja makket har yn de minsk kenber as in behoefte fan it hert en fan it gefoel. Hja moat har rjochtfeardiging fine yn it fermogen dizze behoeften te befredigjen. Allinnich dyjinge dy't yn de antroposofy fynt dêr't hy fan syn gemoed út nei sykje moat, kin har wearde erkenne. Dêrom kinne antroposofen allinnich minsken wêze dy't bepaalde fragen oer it wêzen fan de minsk en wrâld krektsa eksistensjeel erfare as sy honger en toarst erfare." Rudolf Steiner, Kearngedachten fan de antroposofy (1924, oersetting 2009)
Taklamakan
Der binne yn dit gebiet in protte mummys fûn; guon binne sa'n 4000 jier âld. Der binne in soad folken troch dy kontreien lutsen. In protte mummys hawwe in Europeesk foarkommen en komme faaks fan it folk fan de Tocharen, dat in Yndo-Europeeske taal spriek.
Maimonides
thumb|Maimonides thumb thumb|Maimonides syn hûs yn Fez Maimonides, ek ferneamd as de Rambam, (Hebriuwsk: Rabbi Mosjé ben Maimon; Arabysk: Moesa ibn Maimon) (Kordoba (Spanje), 30 maart 1135 – Fostat (Kairo), 13 desimber 1204) wie in rabbyn, gelearde, filosoof en dokter. Hy wurdt beskôge as de meast wichtige rabbyn út it post-Talmoedysk joadendom. Oant de dei fan hjoed hat syn filosofysk wurk grutte ynfloed op it joadske tinken, mar ek bûten de joadske wrâld.
Hûn
Ofstamming
Groep ien fan de fjouwer troch Vila ûnderskieden kategoryen is wer yn ferskate tûken ûnder te ferdielen, wêrfan in súdeastlike tûke ûnder oare de Australyske dingo befettet, in primitive hûn dy't ek yn it wyld libbet en him fan de measte domestisearre hûnen ûnder mear noch ûnderskkiedt troch in jierlikse fuortplantingssyklus.
De Bres
De Bres is it ûnderkommen fan Fryske en kulturiele organisaasjes.
De Bres is ornearre foar ûndersteande aktiviteiten:
Guon fan de belutsen organisaasjes:
Elisabethkirche (Marburg)
Beskriuwing
De beide tuorren fan de Elisabethtsjerke binne ûngefear 80 meter heech en wurde bekroand mei in stjer (noardlike toer) en in ridder (súdlike toer). De tsjerke hat in krúsfoarmich grûnplan en in yn trije skippen ferdielde hal. De krusing wurdt troch fan in yn 1343 boud doksaal fan de tsjerke skieden. It koer hat in fiifsidige ôfsluting.
Nasjonaal lânskip
Yn de tweintich nasjonaal lânskippen binne natoer en de âlde kultuereleminten bewarre bleaun yn tsjinstelling ta in nasjonaal park biedt it ek plak foar wenjen, lânbou en lytsskalige bedriuwen.
Elisabethkirche (Marburg)
Skiednis
Elisabeth stifte yn 1228 yn Marburg it spitaal, dêr't hja oant har dea yn 1231 siken fersoarge. Se waard yn de oan Fransiskus fan Assisi wijde kapel fan it sikehûs begroeven. Fuort dêrnei brochten pylgers in besite oan it grêf en al gau waard tynge dien fan tal fan genêzingwûnders. Yn 1239 droech Elisabeth's sweager Koenraad fan Thüringen it gebou oer oan de Dútske Oarder, dy't it útboude ta in beafeartsplak. Mei de bou fan de grutte Elisabethtsjerke waard yn it jier fan de hillichferklearring fan Elisabeth (1235) útein set. De tsjerke waard sa boud dat de hospitaalkapel ôfbrutsen wurde moast en it grêf fan Elisabeth yn it noardlik transept kaam te lizzen. Op 1 maaie 1236 folge yn oanwêzigens fan keizer Freark II de plechtige opgraving fan it omskot fan Elisabeth om it yn in kostbere skryn (en dielen dêrfan yn relikwaria) oer te bringen.
Fokseparkwyk
Basisskoallen
Yn de wyk steane twa basisskoallen, nammentlik
Sint-Dominikustsjerke
Foar de leafhawwers fan de Nederlânske literatuer: op 26 juny 1964 wie hjir de útfeart fan Havank, pseudonym foar de Ljouwerter skriuwer Hendrikus van der Kallen.
Abraham Storck
thumb|right|250px|Walfiskfangst. Gjin datum. Amsterdam, [[Ryksmuseum Amsterdam.]] thumb|250px|de [[Fjouwer Deiske slach, 1666'', Abraham Storck.]] Abraham Storck (doopt Amsterdam, 17 april 1644 – begroeven dêre, 8 april 1708) wie in Nederlânsk skilder en graveur dy't falt ûnder de Hollânske skoalle.
Fan Storck binne ûnder oaren bekend: allegoryen, stedsgesichten, marines en lânskippen.
Bonsai
right|thumb|200px|In bonsai right|thumb|200px|Bonsai Bonsai (盆栽) is in Japansk wurd dat letterlik 'beam yn pot' betsjut. It wurd hat betrekking op in troch manipulaasje lyts hâlden plant dy't lykwols de yllúzje jout in grut en âld eksimlaar te wêzen. Dit wurdt yn de praktyk berikt troch tûkesnoei, woartelsnoei, kweken yn lytse potten en troch stâlen en stammen mei help fan aluminium- of útgloeid kopertried yn de winske foarm groeie te litten. Sa kin in beam, dy't ûnder natuerlike omstannichheden útgroeit ta in inkele meters of tsientallen meters heech eksimplaar, in sierlike plant wurde op keamerplantformaat.
Keamertemperatuer
Keamertemperatuer is de temperatuer dy't gewoan is foar in húskeamer. De keamertemperatuer kin fariearje tusken 15° C en 25° C (288 K en 298 K), yn trochsneed sa'n 18° C.
Werchojansk
Klimaat
Op 15 jannewaris 1885 waard ûnder lieding fan wittenskipper Alexander von Bunge in temperatuer fan -67,1°C registrearre. Yn febrewaris 1892 waard in noch legere temperatuer fan -69,8°C registearre. Yn it boek fan de waarnaamer waard lykwols in mjitfout registearre ter grutte fan 2°C. Dizze mjitfout waard korrizjearre en sadwaande wurdt no -67.8°C sjoen as de leechste temperatuer dy't ea yn Werchojansk mjitten is, 0,1 graad leger as yn Ojmjakon.
Lycksele (gemeente)
Plakken
Op 31 desimber 2015 hie de gemeente trije wenkearnen:
Universiteit fan Cambridge
Skiednis
De universiteit bestiet út 31, oant op sekere hichte, ûnôfhinklike kolleezjes dy't faak om in plein as gersfjild (court) hinne boud binne en dêr't studinten yntern wenje. Elts kolleezje is apart stifte troch in foarst, geastlike of begoedige boarger. Fan de 31 kolleezjes, binne der 3 dy't allinne froulju talitte en twa dy't allinne postgraduate-studinten oannimme, m.o.w. op masters- of doktoraatsnivo.
Bert en Ernie
Bert en Ernie binne twa poppen út de telefysjesearje Sesamstrjitte. Oer de twa figueren binne ûnder oaren ek tekenteltsjes makke. Lykas by de grutte komyske duos is ien fan de twa frij wat nayf (Ernie), wylst de oar folle mear fan de wrâld wit (Bert). De kombinaasje dêrfan laat ta in grut tal fan grappige sitewaasjes.
Claude Auclair
Auclair makke ek stripromans, û.o. 'Bran Ruz' en 'Hy'. It lêste diel fan 'Hy' koe hy troch syn sykte net ôfmeitsje. Doe't er stoar is dy striproman ôfmakke troch de tekeners Jacques Tardi en Jean-Claude Mézières.
Nasjonaal Lânskip Middag-Humsterlân
Noardwestik fan de stêd Grins lizze de eardere eilannen út de midsiuwen Middag en Humsterlân. Bewenning wie dêr earder mooglik op terpen (of wierden). Dy terpen binne archeologysk ynteressant en yn goede steat. Tusken de eilannen lizze tichtslike waadprielen dy't noch altiten werom te finen binne yn de bûgde foarmen fan de sleatten en perselen.
It besjen wurdich
Fierders binne der noch it buorskip Krassum dêr't it Piterpaad trochhinne rint en Brillerij dêr't de wierde foar it meastepart ôfgroeven is.
Houtribdyk
Wei
Oer de Houtribdyk leit in wei dy't de stêden Inkhuzen (provinsje Noard-Hollân) en Lelystêd (provinsje Flevolân) ferbynt. Dizze wei makket ûnderdiel út fan de N302. Likernôch healwei de dyk leit de flechthaven Trintelhaven.
Foar de skipfeart binne der trije slúskompleksen oanlein: De Krabbersgatslûzen (beropsfeart), it Navidukt Krabbersgat by Inkhuzen (foar de rekreaasjefeart) en de Houtribssluzen by Lelystêd. By Inkhuzen krúsje de skipfeart en it dykferkear elkoar by it navidukt. Neist de Krabbersgatsluzen en de Houtribslûzen lizze de spuislûzen, dizzen binne nedich foar de regeling fan it wetterpeil yn de Markermar en de Iselmar. thumb|right|200px|De Houtribssluzen by Lelystêd.
Novodevitsji-kleaster
Skiednis
De measte oare gebouwen binne ein 17e iuw delsetten yn opdracht fan regintesse Sofia, healsuster fan Peter de Grutte. Hja waard hjir foar de rest fan har libben opsluten troch Peter neidat hy har ôfsetten hie om sels har plak te nimmen op de troan.
Feneesje (stêd)
Topografy
Fan it skiereilân ôf tsjinoer Feneesje, mei in protte akkommodaasjes yn Ca'Savio, Cavallino en Jesolo Lido, kin mei de boat oerfearn wurde fan Punta Sabbioni nei Feneesje.
Claus von Stauffenberg
As offisier fan de Wehrmacht die er mei oan fjildtochten yn Poalen, Frankryk en Ruslân. Yn 1943 siet er yn it romrofte Afrikakorps fan Erwin Rommel, ferlear yn dy tiid troch in oanfal fan in jachtbommesmiter syn linkereach, rjochterhân en twa fingers fan syn linkerhân.
Flevum
Lokaasje
It castellum Flevum wurdt sawol neamd yn 'e skriften fan Ptolemaeus as by Tacitus, mar de krekte lizzing is noch hieltyd net bekend. Under de opstân fan de Friezen yn 28 spile it fort in wichtige rol. De militêre bestjoerder Ollenius moast him dêr doe mei syn troepen weromlûke. It Wâld fan Baduhenna dêr't letter de fjildslach plak fûn tusken de opstannige Friezen en Romeinen moat dêr yn 'e omkriten lein hawwe.
Guon skiedkundigen (û.o. Morel) giene der fan út dat by Felzen twa castellums west hawwe. It âldste wie fan 16 oant 28 beset en nei in koarte ûnderbrekking troch de Frsyke opstân waard flakby in twadde fort boud, dat oan likernôch de helte fan de 1e iuw in brûk bleau.
Flagge fan Snits
De Snitser flagge bestiet út twa likense fertikale banen yn swart en (goud)giel. Hjirby wurdt it swarte diel oan de broekside fierd. De kleuren fan de flagge komme út it Wapen fan Snits en steane foar gefaar en krêft (swart) en wiisheid en rykdom (goudgiel). De lingte en breedte fan de flagge ferhâlde har as 2:3.
Despicable Me 2
Untfangst
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Despicable Me 2 in goedkarringspersintaazje fan 75%, basearre op 186 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[De film] leveret mear as genôch fisuele fernimstigens dêr't men jin de eagen fan útsjocht, en in stikmannich hilaryske mominten dêropta." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Despicable Me 2 in goedkarringspersintaazje fan 62%, basearre op 39 resinsjes.
James Cook
James Cook krige fan de Britske regearing opdracht om te ûndersykjen oft âlde leginden oer in ûnbidich grut kontinint yn it suden, it saneamde "Terra Australis" op wierheid berêste. Hy soe de earste seefarder yn de skiednis wurde dy't de Súdpoalsirkel (71°10' suder breedte) passearje soe op 17 jannewaris 1773.
Green River (album)
Green River is it tredde studio-album fan Creedence Clearwater Revival. It album waard opnommen tusksen maart en juny 1969 yn de Wally Heider studios yn San Francisco en waard twa moanne letter op 3 augustus 1969 útbrocht. It is de twadde fan trije studio-albums dy't Creedence Clearwater Revival yn 1969 útbrocht.