cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A Good Day to Die Hard
Untfangst
Yn The Hollywood Reporter wie Todd McCarthy it dêrmei iens, fral wat de krityk op 'e rezjy fan John Moore oanbelange. Hy skreau dat Moore "dizze sênes regissearre hat sadat de foarfallen sà fiersocht en winliken net te oerlibjen binne dat je der allinne mar om laitsje kinne." Richard Roeper, dy't skreau foar de webside RogerEbert.com, hie fierhinne deselde krityk en parte A Good Day to Die Hard 11/2 fan 4 stjerren ta. Hy murk op dat John McClane yn dizze fyfde film "ûntdien is fan […] in echt trijediminsjonaal personaazje."
Hobbemastate
It boujier is ûnbekend. Yn 1572 wurdt Douwe fan Glins, berne op Hobbemastate yn Dronryp, yn Grins “met de swaerde gericht” (ûnthalze) omdat hy de side fan de Reformaasje keazen hawwe soe. Stimkohier 1640: eigener jonker Laes fan Glins, sels brûker.
Gerrie Knetemann
Karriêre
De Kneet tekene yn 1974 in kontrakt by de Frânske ploech Mercier. Ien jier letter gie er oer nei de Nederlânske Raleigh-ploech fan Peter Post, dêr't oant de grutte breuk fan dizze ploech yn 1983 bleau. Dêrnei hat hy noch riden foar Euro-Decor, Skill en PDM. Foardat Knetemann beropshurdfytser wie, wurke er as strjitmakker. Kenmerkend foar him wie syn trochsettingsfermogen. Dizze karaktereigenskip kaam foaral nei foaren doe't hy op 24 maart 1983 in slim ûngemak meimakke yn de Belgyske semi-klassiker 'Dwars door België'. Nei in perioade fan refalidaasje kaam hy tige sterk werom en wûn yn 1985 syn twadde Amstel Gold Race, 11 jier nei syn earste oerwinning.
Ekwador
Klimaat
It klimaat fertoant gjin grutte ferskillen yn temperatuer.
Skiednis
Yn april 2005 waard wêr in steatsgreep plige dêr't presidint Lucio Gutiérrez romte meitsje moast foar syn fise-presidint Alfredo Palacio.
G.I. Jane (film út 1997)
Plot
O'Neil hat in relaasje mei luitenant-op-see 1e klasse Royce Harper, dy't yn deselde klasse as sysels siet op 'e Amerikaanske Marine-akademy yn Annapolis. Hy hat no lykwols in hegere rang as sy om't er yn in oarlochssitewaasje tsjinne hat, eat dat sy net mei. Dy ûnearlikheid is foar har motivaasje om mei te dwaan oan it testgefal (dêr't se sûnder har eigen meiwitten troch har oerhearrigen foar selektearre wie). Harper is net bliid mei har dielname oan 'e test, dat se krije wurden en O'Neil begjint mei ûnútprate rûzje mei har frijer oan 'e oplieding.
Produksje
G.I. Jane waard regissearre troch Ridley Scott nei in senario fan David Twohy en Danielle Alexandra op basis fan in idee fan Alexandra. As produsinten wiene regisseur Scott, haadrolspylster Demi Moore, Roger Birnbaum en Suzanne Todd by it projekt belutsen foar de filmstudio's Hollywood Pictures, Caravan Pictures, Roger Birnbaum Productions, Largo Entertainment en Scott Free Productions. Foar de film wie in budget beskikber fan $50 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Hugh Johnson, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Trevor Jones.
Tamaulipas
Tamaulipas is in dielsteat fan Meksiko oan de Golf fan Meksiko. Troch de dielsteat rint de rivier de Rio Grande, dy't yn de Golf fan Meksiko einiget.
G.I. Jane (film út 1997)
Untfangst
Fan 'e filmkritisy krige G.I. Jane mingde resinsjes. Todd McCarthy fan it tydskrift Variety wie posityf oer de film, dy't er omskreau as "in tige fermaaklike fantasij oer it oerwinnen fan obstakels mei politike en feministyske ûnderbouwing." Deborah Brown fan it Britske tydskrift Empire wie minder fan 'e film sjarmearre. Hja skreau lykwols al: "Nettsjinsteande in hiele katalogus fan neidielen, lykas de knoffelige dialooch, de dizenige noarmen en wearden en de bespotlike ferhaallinen, biedt G.I. Jane dochs in pervers nivo fan fermaak."
Dekonstruktivisme
thumb|250px|Detail fan it [[Guggenheim Museum (Bilbao)|Guggenheimmuseum yn Bilbao]] thumb|250px|Brêge
Prikslydzjen
Materiaal
Om foarút te kommen brûkt de slider no stokken.
Stêdefoarming
Om stêd te wurden moast in doarp him oanpasse kinne by elke grutte kultuerferoaring (ek bûten de neiste omjouwing). Dêrfoar wiene yn Fryslân beskiedend:
Konstantin Korovin
Libben en wurk
Neist skilder krige Korovin ek bekendheid as teaterdekorateur, benammen nei 1900, op oanstean fan syn freon Fjodor Sjaljapin hâlde er him dêr mei dwaande. Foar de Wrâldtentoanstelling fan 1900 yn Parys dekorearre er it Russyske paviljoen en ûntfong dêrfoar in ‘gouden medalje’. De gearwurking mei teaterregisseur Konstantin Stanislavski begjin 20e iuw slagge ek tige.
Pier Winsemius
Biografy
Nei syn stúdzje oan ferskate universiteiten, wêrûnder de Dútske promoasje yn Caen yn 1611 waard er abbekaat yn Ljouwert. Op 5 desimber 1616 folge hy Bernardus Gerbrandi Furmerius op as histoarjeskriuwer fan Fryslân. Hy fersoarge in útjefte Frisia fan Martinus Hamconius en in tredde diel fan Furmerius syn Annales. Yn syn haadwurken -der binne noch njoggen lytsere histoarjegeskriften- steane gegevens dy't nearne oars fermeld wurde. Winsemius waard heechlearaar oan de Universiteit fan Frjentsjer yn wolsprekkendheid en skiednis (1638)
Bibliografy
thumb|Piërius Winsemius Skildere troch [[Jan Maurits Quinkhard ]] In karút.
Diatessaron
Ynhâld
Neitiid waard it Diatessaron opnommen yn guon iere kanons fan it Nije Testamint, al kaam it der úteinlik net diel fan út te meitsjen, benammentlik om't de tsjerkfaars de foarkar joegen oan 'e oarspronklike tekst (de fjouwer evangeeljes sels dus), en om't it wol hiel dûbelop west hawwe soe om dêropta ek nochris it Diatessaron ta te foegjen. Mar de reden dat dizze evangeeljeharmony út 'e nijtestamintyske kanon warre is, hat neat te krijen mei it al of net dogen fan 'e tekst op himsels. Yn 'e measte Syrysktalige tsjerken bleau it Diatessaron oant yn 'e fyfde iuw de standertevangeeljetekst, oant it ek dêr ferfongen waard troch de fjouwer selsstannige evangeeljes yn 'e ferzje fan 'e Peshitta.
Deerlijk
Skiednis
Yn de gemeente is ark fûn út de tiid fan de Tsjongerkultuer. Fynsten lykas in fragmint fan in slipe bile en pylkpunten wize ek op iere bewenning yn 'e neolityske tiid (3000-2000 f.Kr.). Op it stuit binne der  op it grûngebiet fan de gemeente gjin spoaren út de Brûnstiid en de Izertiid, al wurdt der wol tocht dat der doe bewenning wie.
Johannes Stinstra
Syn fersyk en petysjes fan de gemeente en sosjéteit koenen de steaten net bewege. Yn 1757 krige er pas syn preekfrijheid werom. Hy wie it gemeentewurk dwaan bleaun en hie studearre. Syn Harlinger Vraagenboek (1751) is oant fier nei 1800 yn meniste gemeenten brûkt. Stinstra korrespondearre mei Ingelske wiisgearen en teologen en sette ûnder oare wurk oer fan S. Richardson (Clarissa, 8 dielen) en Charles Grandison, 7 dielen). Syn opfetting fan it kristendom as reedlik seedlik systeem en syn rasjonele tinken hawwe grutte ynfloed hân op de menisten en hawwe it modernisme taret.
Tuberkuloaze
Sykteferwekkers
Tuberkuloaze by de minsk dy't net troch in mykobaktearje út it MBTC feroarsake wurde, wurdt 'atypyske tuberkuloaze' neamd, dus gjin 'echte' tuberkuloaze.
Patology
By besmetting mei tuberkuloazebaktearjen komt de baktearje it lichem yn troch de longen. Op it plak fan binnenkommen yn de long, fermannichfâldiget de baktearje him en lit him mei de lymfe nei it regionale lymfeklierstasjon transportearje. Dit is faak de hilus. Yn de lymfeklieren yn de hilus of op in oar plak yn it mediastinum, treedt in ôfwarreaksje op wêrtroch't de lymfeklier grutter wurdt. Dit kin sichtber wêze op in longfoto. Hjirnei folget in fersprieding fan de tuberkuloazebaktearje fia lymfe en bloed troch it hiele lichem. Nei likernôch seis wike hat it lichem meastentiids genôch ôfwar ûntwikkele om de ynfeksje te wjerstean. Wol bliuwe rûnom yn it lichem noch 'sliepende' tuberkuloazebaktearjen efter. By ûngefear 1% fan de minsken sil oanslutend oan de besmetting tuberkuloaze ûntstean. By ûngefear 10% sil de 'sliepende' tuberkuloazebaktearje op in letter stuit wer aktyf wurde en de sykte tuberkuloaze feroarsaakje. Dit is de saneamde post-primêre tuberkuloaze. Hjirby bestiet in foarkar foar de boppeste longkwabben (benammen foar it apiko-dorsale segmint), mar tuberkuloaze kin op alle plakken yn it lichem ûntstean. Tuberkuloaze is dêrom in systeemsykte, it weiheljen fan allinnich it diel dêr't tuberkuloaze ta uting komt (bygelyks in longkwab) is net genôch. Meastal treedt sykte binnen in jier of twa nei de besmetting op, mar it kin ek 60 jier of langer duorje. By minsken mei in ferlege ôfwar of jonge bern is de kâns grutter as ± 10% op it ûntwikkeljen fan tuberkuloaze. By mei HIV ynfektearre minsken dy't net behannele wurde, is de kâns op it krijen fan tbc nei besmetting ûngefear 10% per jier. Yn lannen mei in soad HIV is dêrom faak ek tuberkuloaze. Yn Afrika besuden de Sahara sille de measte tbc-pasjinten hjirtroch ek HIV-posityf wêze. Tbc makket it ferrin fan in HIV-ynfeksje minder en oarsom fersterket in HIV-ynfeksje it ûntstean en ûntwikkeljen fan tuberkuloaze.
Multi Drug Resistant Tuberculosis (MDR-TB)
In MDR-TB (Multi Drug Resistant Tuberculosis) is resistint foar teminsten INH en Rifampisine, los fan oare resistinsjes.
Yn 2009 soenen yn Kirgyzje 1400 lijers oan MDR-TB wêze, fan wa't der mar 600 ûnder behanneling wienen en fan wa't der 300 finzenen wienen. De behanneling kostet ûngefear US $7.000 per pasjint - in grut bedrach yn in lân dêr't it gemiddelde jierlean $1600 is.
Röntgenfoto
thumb|right|240px|Tuberkuloaze-diagnostyk 1951 yn de DDR thumb|240px|''Miliêre tb mei lymfeklierfergrutting yn it mediastinum en konsolidaasjes rjochtsûnder (foar de sjogger links) Yn de tuberkuloazebestriding wurdt foar it oanwizen fan tuberkuloaze yn en by de longen in soad gebrûk makke fan longfoto's. Longtuberkuloaze jout hast altiten in sichtbere ôfwiking op de foto. By in minne immúnstatus (bg. troch HIV/AIDS) wurdt de foto (krektas de mantouxtest) minder betrouber omdat de ôfwikingen ôfnimme kinne.
Interferon-γ assays
De lêste jierren besteane der bloedtesten dy't presizer binne as de mantoux en gjin lêst mear hawwe fan earsdere faksinaasjes of besmettingen mei (de measte) atypyske Mycobaktearjen. Dizze groep testen wurdt yn de literatuer faak oantsjutten mei de term IGRA: Interferon Gamma Release Assay. Dizze testen binne meastal basearre op mjitting fan de γ-interferonproduksje troch beskate sellen fan it immúnsysteem nei ynkubaasje mei de aaiwiten ESAT-6, CFP-10 en ek TB7.7. De earder neamde selektiviteit bestiet omdat dizze aaiwiten allinnich fûn wurde by de Mycobacterium tuberculosis en de atypyske Mycobaktearjen M. marinum, M. kansasii en M. szulgai dy't by minsken net faak sykte feroarsaakje. Fan oarer atypyske Mycobaktearjen hat de test gjin lêst. De Kwuantiferon Gold™ test en de T-Spot.TB™ binne bekende represintanten fan dizze nije klasse tests. It is noch net goed dúdlik wat dizze tests yn de praktyk foar wearde hawwe. It liket der op dat se foar in diel wat oars mjitte as de mantoux. De spesifisiteit liket better te wêzen as by de mantouxtest. De sensitiviteit liket benammen by de BCG-faksinearden better te wêzen as by de Mantoux. Mar by net mei BCG faksinearden dy't bleatsteld binne oan tuberkuloaze binne de mantoux en de IGRA kwa sensitiviteit fergelykber.
Behanneling
Net alle minsken dy't besmetten wurde mei de tbs-baktearje krije ek de sykte tuberkuloaze. Ta foarkomming fan aktive tbc kinne de minsken dy't allinnich noch mar besmetten binne preventyf medisinen ynnimme. Meastal komt dat del op INH-tabletten yn 6 moanne tiid. Minsken mei in swakke ôfwar (troch AIDS, kanker, sommige medisinen (prednisolon, sitostatika), nei orgaantransplantaasjes ensfh.) rinne mear risiko op it ûntwikkeljen fan tbc nei besmetting as sûne misnken. Ek is dan de test om besmettings oan te toanen, de mantouxtest, minder betrouber wurden.
Robert Koch
thumb|right|Robert Koch thumb|right|Koch syn hantekening Heinrich Hermann Robert Koch (Clausthal, 11 desimber 1843 – Baden-Baden, 27 maaie 1910) wie in Dútsk medikus.
Beabuorstermole
Skiednis
De troch mûnebouwer Gerben van Wierum út Jannum boude Beabuorstemûne bleau nei de bou fan in nij gemaal noch oant 1990 yn gebrûk. Yn de simmer fan 2014 hat in grutte renovaasje fan de mûne plakfûn.
Sybrandus Lubbertus
Sybrandus Lubbertus (Langwarden, ±1556 - Frjentsjer, 10 jannewaris 1625 ) wie in teolooch, heechlearaar teology en foaroansteand dielnimmer oan de Synoade fan Doardt (1618–1619).
Pier Arjen de Groot
Biografy
thumb|left|200px|It wyfke fan Starum Pier de Groot waard berne yn Utrecht as âldste soan fan de Fryske dokter Arjen de Groot en Hermina Hendrika Wilhelmina de Ligt. Yn 1931 sette er ôf nei Amsterdam, dêr 't er les krige fan de skilder Hendricus IJkelenstam en fierder oplaat waard oan de Rijksakacademie van beeldende kunsten, as learling fan Antoon Derkinderen, J.H. Jurres. Hy skildere en tekene ûnder oaren figuerfoarstellingen en portretten. Hy wie lid fan De Onafhankelijken en eksposearre ûnder oare by in jubileumtentoanstelling fan De Onafhankelijken yn it Stedelijk Museum Amsterdam (1932).
List fan planetoïden 44401-44500
Dit is in list fan planetoïden 44401-44500.
Slach by Barrahûs
De slach
Bocka Harinxma mobilisearre fuort syn mannen en sette út Snits wei mei in legerke op Ljouwert oan. Mar wylst de Snitsers nei Ljouwert ta opteagen, hiene de Hottinga's yn it geheim in neutraliteitsferdrach mei de Grinzers sletten, dêr't nei alle gedachten de net al te hertlike ferstânhâlding tusken de geslachten Hottinga en Harinxma in rol by spile hawwe sil.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1952
De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. It roeien hie plak by Meilahti. Eins soe it roeien hâlden wurde by Taivallahti yn de Töölö Rowing Stadium, mar dat plak waard ôfkard fanwege de seewyn dy't dêr altyd frij krêftich is.
De Snip (mole)
Eigener fan de mole is de Mûnestifting Súdwest-Fryslân.
Slach by Iselmonde
Oanlieding
Yn 1070 wienen de jonge greve Durk mei syn mem Gertrude (de widdo fan greve Florens I) fuortjage út harren greefskip. It gesach oer it gebiet waard oernomd troch hartoch Godfried ‘mei de Bult’ en biskop Willem fan Utert.
Doe't Durk âlder waard, makke hy snoade plannen om syn greefskip werom te krijen. Syn earste plan hâlde in moardoanslach yn op hartoch Godfried dy't yn febrewaris 1076 slagge.
Ferrin fan de striid
Troch de oerwinning hie Durk de macht oer syn greefskip wêrom krigen.
Piramide
thumb|right|De piramiden fan Gizah, yn Egypte
Núbje
Yn Núbje, yn it suden fan Egypte, waarden ek in protte piramiden boud, dizzen wienen foaral lytser as dy fan Egypte. De piramiden yn Nubje gean wol steiler omheech en binne net boud foar grêf, mar monuminten foar deade keningen. De piramiden waarden hjir oant nei 300 n.Kr. boud.
Teylers Museum
Kolleksje
Te besichtigjen binne natuerkundige ynstruminten lykas de grutte elektrisearmasine út de 18e iuw, fossilen (wêrûnder ien fan Archaeopteryx), skilderijen, tekeningen, munten en peinjes. It museum herberget ek in bysûndere kolleksje tekeningen en printen, mei dêryn ûnder mear 25 orizjinele tekeningen fan Michelangelo Buonarroti mei bygelyks foarstúdzjes foar de plafondskilderingen fan de Sikstynske Kapel yn it Fatikaan yn Rome. It museum hat ek wurken fan Rembrandt, Rafael, Goltzius en Claude Lorrain. Jierliks komme der sa'n 100.000 besikers.
Kaap (beaken)
Etymology
"Kaap" as oantsjutting foar in beaken foar de skipfeart hat in oare etymologyske oarsprong as "kaap" yn bygelyks Kaap de Goeie Hope. Dat lêste is ôflaat fan capo (haad), wylst de earste fan 'útsjen' ("uitkijck") komt.
Follybal op de Olympyske Simmerspullen
Untstean
It tal dielnimmers is sûnt de earste edysje, yn 1964, stadichoan groeid. Sûnt 1996 dogge der by it sealfollybal by sawol de manlju as de froulju tolve lannen mei. Strânfollybal wie in demonstraasje sport op de Olympyske Simmerspullen 1992, dêrnei waard it yn 1996 yntrodusearre as offisjele Olympyske sport. By it toernoai fan de strânfollyballers dogge der sawol by de manlju as de froulju 24 duo's mei. Yn totaal meie der mar fjouwer duo's út itselde lân meidwaan. Foar it gastlân en in lân dat in wildcard krigen hat, is der in plakje reservearre.
Frederic Remington
Biografy
Remmington brocht syn jeugd troch mei jeie en hynsteride en begûn al betiid te tekenjen en sketste optochte figueren. De húshâlding ferfear nei Ogdensburg, New York. thumb|right|200px|Remington syn bûten 'Endion' yn New Rochelle, New York Hy gie nei de keunstfakulteit fan de Universiteit fan Yale, mar hie winliken mear nocht oan rugby en bokse as oan keunst. Doe’t syn heit stoarn wie oan tuberkuloaze gie er werom nei hûs en krige er fia in omke wurk foar tsjerke yn Albany (New York). Hy krige doe ek ferkearing mei Eva Caten, wat har âlden net oanstie. Rillegau makke er lykwols syn earste reis nei it westen (1881) en waard yn 1883 skieppeboer yn Peabody, Kansas. Hy ynvestearre syn heite erfenis yn de ranch, mar fûn de feehâlderij ferfeelsum en iensum en miste de lúkse fan it libben yn it easten. Nei in jier ferkocht er de pleats en begûn mei kapitaal fan syn mem in izerhannel yn Kansas City; it slagge net, mar bûten syn skuld om. Mei it oerbleaune jild begûn er in kafee (saloon). Hy boaske yn 1884 mei Eva Caten. Eva fûn neat oan it wurk yn de hoareka; sy wie ek net ûnder de yndruk fan Remington syn sketsen fan de lju dy't yn de saloon kamen. Doe't sy troch krige wêrmei't er wier dwaande wie, gie se werom nei Ogdensburg. Doe't syn wiif fuort wie en de saken der ek min foarstiene, begûn Remington earst mei ynmoed te tekenjen en skilderjen. Hy folge lessen by it keunststudintebûn yn New York City. It duorre mar in skoftke as hy makke yllustraasjes en sketsen foar Westernpublikaasjes. In protte fan syn iere wurk ferskynde yn Collier’s Weekly en yn Harper’s Magazine. Teffens fermoedsoende er him mei syn frou.
1898 waard Remington oarlochskorrespondint en yllustrator yn de Spaansk-Amerikaanske kriich. Fanwege William Randolph Hearst moast er yllustraasjes leverje.
Richard Hagemann
Biografy
Hageman waard grutbrocht yn Ljouwert. Hy wie in soan fan Maurits Hageman fan Sutfen en Hester Westerhoven fan Amsterdam. Hy wie in wûnderbern dy't al mei seis jier konserten joech. Hy studearre yn Amsterdam en joech pianoles. As jongfeint begelate er sjongers en spile er by it Keninklik Operaselskip fan Amsterdam, dêr't er 1899 dirigint fan waard. In skoft hat er noch pianist fan Mathilde Marchesi yn Parys west. Hy reizge 1906 nei de Feriene Steaten om Yvette Guilbert te beselskipjen op har nasjonale toernee. Hy bleau dêr en waard úteinlik Amerikaansk boarger.
Hagemann wie dirigint fan de Metropolitan Opera tusken 1914 en 1932, haad fan de ôfdieling opera oan it Curtis Ynstitút fan 1932 oant 1936 en sân jier regisseur muzyk by Chicago Civic Opera en de Ravinia Park Opera. Fierders wie er gastdirigint by orkesten sa as it Chicago Symphony Orchestra, Philadelphia Symphony Orchestra en Los Angeles Philharmonic. Fjouwer jier lang dirigearre er it Philadelphia Orchestra by har simmerkonserten en fan 1938 ôf dirigearre hy seis seizoenen de Hollywood Bowl-simmer konserten. Hagemann is ferneamd yn de filmwrâld as akteur en komponist fan filmmuzyk, benammen fan syn wurk oan ferskate films fan John Ford út de letter jierren '30. Hy krige in dielde Academy Award foar syn bydrage oan Ford syn western Stagecoach út 1939. Fierders spile hy lytse rollen yn alve films, bygelyks de rol fan operadirigint yn The Great Caruso. Hy waard lid fan ASCAP yn 1950.
Fan Holkema
thumb|[[Gysbert Japicx, yn 1637 skildere troch Matthijs Harings]] thumb|Tjomme van Holkema (1843-1891) (tekening troch [[Johan Braakensiek, 1891)]] Fan Holkema (Van Holkema) is in fan oarsprong Frysk geslacht dat in bekende skriuwer, predikanten en de útjouwers fan Van Holkema & Warendorf levere.
Silvio Berlusconi
Fininvest
Yn 1961 rjochte Berlusconi Fininvest op, dat yn de kommende desennia útgroeie soe ta it memmebedriuw, fan in protte dochterbedriuwen. De wichtichste projekten betroffen doe in pear grutte bouprojekten yn Milaan.
West-Frânsje
Untstean en grinzen
Nei it ferstjerren fan kening Pepyn I fan Akwitaanje yn desimber fan 838, waard syn soan troch de Akwitaanske eallju erkend as kening Pepyn II fan Akwitaanje, mar waard lykwols net troch de keizer erkend. Karel de Keale rekke daliks by it begjin fan syn hearskjen yn 840 yn kriich mei Pepyn II, want it Ferdrach fan Verdun erkende Pepyn syn easken net, en joech Akwitaanje oan Karel. Nei in stikmannich militêre ferliezen, tekene Karel yn juny fan 845 it Ferdrach fan Benoît-sur-Loire en erkende er de hearskippy fan syn omkesizzer oer Akwitaanje. Dat ferdrach wie lykwols jildich oant 25 maart 848, doe't Akwitaanske eallju Karel as harren kening erkenden. Dêrtroch krigen de legers fan Karel de oermacht en wisten yn 849 it grutste part fan Akwitaanje te oermasterjen. Yn maaie liet Karel himsels yn Orléans kroane ta "Kening fan de Franken en Akwitaanjers". By it Ferdrach fan Meerssen yn 870 krige West-Frânsje it westlike part fan Loataringen. Yn 875 waard Karel de Keale ta keizer fan Rome kroand.
Opkomst fan de hartoggen
De macht fan de keningen waard hieltyd minder. Hja krigen swierrichheden om de oanfallen fan de Wytsingen ôf te slaan allyk de hieltyd machtiger wurdende pleatslike eallju, dy't, yn plak fan troch de kening beneamd te wurden, erflike hearskers waarden. Yn 877 kroande Boso fan Povâns, de sweager fan Karel de Keale, himsels as kening fan Boergonje en Provâns. Syn soan Loadewyk de Bline waard kening fan Provâns fan 890 ôf en keizer tusken 901 en 905. Rudolf II fan Boergonje foarme yn 933 it Keninkryk fan Arles.
Julia Bond
Julia Bond, echte namme: Noel Purdy (Long Beach (Kalifornje), 26 febrewaris 1987), is in rêstend Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise, dy't ek wol gebrûk makke fan 'e artystenammen Julia Bombay, koartwei Julia en Rude Ruth. Hja sette yn 2005 útein mei in wurkpaad yn 'e Amerikaanske pornoyndustry en spile yn frijwat films. Yn 2013 beëinige se har karriêre as pornoaktrise.
Jan Toorop
Libbensrin
Begjin 20e iuw wenne Toorop yn in hûske op de Markt yn Domburch, op Walcheren. Hy wurke gear mei in groep befreone skilders, dêr't Marinus Zwart en Piet Mondriaan by wiene. Fan in mei-inoar stribjen of in mienskiplike styl wie gjin sprake. Elts folge syn yndividuele persoanlikheid, mar allegear sochten sy wol har ynspiraasje ûnder it "Siuwske ljocht", yn it dúnlânskip, de bosken en it karakteristike Siuwske folk. Toorop wie dêr it middelpunt fan.
Jan Toorop stoar mei 69 jier.
Ybema's Mole
Yn 2002 waard de mole troch de Mûnestifting Súdwest-Fryslân (de eardere Mûnestifting Nijefurd) restaurearre. Yn de muorre fan de molen sit sûnt dy tiid in tinkstien.
Klaffo
Klaffo wie de soan fan Godehok. Hy is ien fan de Langobardyske keningen dêr't Paulus Diakonus hiel summier oer skreaun hat. Oer syn bewâld is feitlik neat bekend fan wurden. Nei syn dea waard er opfolge troch syn soan Tato. Syn bewâld wie fêstige yn Noricum, no Niederösterreich.
Switsersk bankgeheim
Yn 1932 die de Frânske plysje in ynfal yn in hotel yn Parys. Dêr wie in gearkomst fan de Basler Handelsbank út Bazel om foar in pear tûzen begoede Frânsen, dy't har jild dêr ûnderbringe woene, te bepraten hoe't de Frânske belesting ûntdûkt wurde koe. Dit joech in skandaal dat noch slimmer waard doe't in sosjalistysk parlemintslid in twadde list fan foaroansteande belestingûntdûkers hie. Hjirop stienen nammen fan biskoppen, generaals en senators mar ek de magnaat Peugeot en de eigener fan de konservative krante Le Figaro. De opskuor sloech oer nei Switserlân, dêr't in soad ûngerêste klanten it jild fan de bank hellen. It Switserske regear lei doe wetlik fêst dat de wet bedoeld wie om fermogens fan joaden tsjin de nazi's te beskermjen.
Yn 2008 blykte in yllegale CD makke te wêzen mei nammen fan bankklanten yn Switserlân en harren fermogen dy't foar miljoenen te keap oanbean waarden oan Frankryk en Dútslân. Ek de Nederlânske belestingtsjinst hie ynteresse omdat mei dy listen foar miljoenen oan ferswijde rinte ynbard wurde koe. It bankgeheim kaam mear en mear ûnder druk te stean. Yn 2009 joech de USB ynformaasje oer klanten út de Feriene Steaten dy't belesting ûntdûkten.
Tiete van Hettinga Tromp
Tiete van Hettinga Tromp (Ljouwert, 25 maart 1839 - dêre, 18 april 1906) wie in Frysk jurist en politikus.
Gododdinen
Keninkryk
Cunedda, neffens de leginde de stifter fan it Keninkryk Gwynedd yn noard-Wales, soe in Manaw Gododdin kriichshear west hawwe dy't yn de 5e iuw nei it súdwesten migrearre.
Slach by Sondel
Eftergrûn en slach
De famylje Mennema krijt spul mei de pastoar fan Wikel dy't deaslein wurdt. De soan fan de pastoar bringt in hierlingeleger op 'en bien en nimt wraak. Yn 1429 wurdt Wybe Mennema deade, wêrnei't de Mennema's help sykje by û.o. de Skieringer Bonnema's.
Lang om let kaam it ta in grutte fjildslach by Sondel. De Boazumer Ede Kempis en Hille Bonnema stienen mei in protte oare Skieringers foar de stins fan Agge, de soan fan de ferstoarne pastoar Pieter. Agge hat knap stân hâlde kind en it slagge him om de Skieringers fuort te jeien. Dêrby deade hy Ede Kempis.
Wynmotor Earnewâld 4
thumb|240px|De Wynmotor Earnewâld yn 2010 De Wynmotor Earnewâld 4 is in poldermole by it doarp Earnewâld yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De mole, wêrfan it boujier ûnbekend is, is in middelgrutte Amerikaanske wynmotor mei in wynrêd fan 18 blêden en in diameter fan 5 meter. Hy waard boud troch de firma Adema út Wurdum. De wynmotor stiet ûngefear 2,5 km ten noardwesten fan Earnewâld by it Prinses Margrietkanaal yn de Saiter Petten, in natoergebiet dat ûnderdiel is fan it Nasjonaal Park De Alde Feanen. Hy is allinnich oer wetter te berikken en net te besichtigjen.
Ronin (film)
Ronin is in Amerikaanske aksjeskriller en heistfilm út 1998 ûnder rezjy fan John Frankenheimer, mei yn 'e haadrollen Robert De Niro, Jean Reno en Natascha McElhone. De titel ferwiist nei de Japanske term rōnin foar in masterleaze kriger. It ferhaal giet oer in stikmannich hierlingen dy't yn 'e earm nommen wurde troch in jonge frou om in mysterieuze koffer te stellen fan in kloft swierbewapene lju. Ronin waard foar it earst fertoand op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Feneesje. De film krige oer it algemien positive resinsjes fan 'e filmkritisy, mar wie net mear as in hiel beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen.
Plot
As tarieding foar de misje moat it team oan genôch en gaadlike fjoerwapens sjen te kommen. Vincent, Sam, Larry en Spence geane nei in ôfsprutsen punt yn Parys om jild tsjin wapens út wikseljen mei in wapenhanneler mei wa't Deirdre de keap ôfsprutsen hat. It blykt lykwols in falstrik te wêzen as de wapenhannelers harren it jild ôfhandich besykje te meitsjen sûnder de wapens te leverjen. Troch de wachens fan Sam en de profesjonaliteit fan Vincent witte se har in wei út 'e swierrichheden te sjitten, en tanksij de sjauffeursfeardichheden fan Larry kinne se neitiid in efterfolging troch de Frânske plysje ôfskodzje. Spence, dy't ûnferantwurde risiko's nimt en nei ôfrin fan 'e sjitpartij de boel derút jaget, wurdt werom yn it pakhûs troch Sam lykwols ûntmaskere as ien dy't al syn kwalifikaasjes byinoar liigd hat. Hy wurdt dêrom troch Deirdre ôftanke foar't de haadmisje begjint.
Neitiid iepenet Gregor, dy't in âld-lid fan 'e KGB is, ûnderhannelings mei Michi, in foaroanman fan 'e Russyske maffia dy't sels foarhinne ek foar de KGB wurke hat. Nettsjinsteande dy mienskiplike eftergrûn besiket Michi Gregor te bedragen troch him in koffer mei jild takomme te litten dat foar it meastepart út blanko papier bestiet. Gregor reägearret troch de kontaktpersoan dea te sjitten en dêrnei syn fraachpriis te fertrijedûbeljen.
Neitiid nimt Vincent de ferwûne Sam mei nei in lânhûs op it Frânske plattelân, dêr't in freon fan sines wennet dy't Jean-Pierre hjit. Dêr peuteret Vincent ûnder tafersjoch fan Sam sels de kûgel út syn wûne, wêrnei't er de wûne ûntsmet en hechtet. Mei't it gjin djippe wûne wie, betteret Sam dêrnei al rillegau wer op. Letter keare Vincent en Sam werom nei Parys, dêr't se mei help fan kontakten fan Jean-Pierre op 'e siik geane nei Gregor en de Ieren.
Produksje
As produsint wie Frank Mancuso jr. by Ronin belutsen foar de filmstudio's United Artists (UA) en FGM Entertainment. Foar de film wie in budget beskikber fan $55 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Robert Fraisse, en de filmmuzyk waard fersoarge troch Elia Cmiral.
Trijeperioadesysteem
It trijeperioadesysteem waard tusken 1820 en 1830 betocht troch Christian Jürgensen Thomsen en yn 1836 (anonym) publisearre. It wie de earste kear dat besocht waard om de prehistoaryske fynsten systematysk te oarderjen troch se op te dielen yn trije haadperioades: de izertiid, brûnstiid en stientiid, op basis fan de ûnderstelling dat minsken gjin stienen ark brûke soene as se brûnzen hiene, en dat se gjin brûnzen ark brûke soene as se izeren ark hiene. Dizze ûnderstelling betsjutte dat de progresje kronologysk ferklearre wurde koe. Mar ek Johann Friedrich Danneil publisearre dat jier in Allgemeinbericht wêryn't hy ek in trijedieling fan de prehistoarje útstelde. Dit late ta fûle strideraasje tusken Dútske en Deenske gelearden, dy't lykwols benammen politike motiven hienen. Ien en oar kulminearre net tafallich yn de Deensk-Dútske Oarloch fan 1864.
Henk Neuman
Libben
Neuman ferstoar begjin 2010, 83 jier âld.
Konstruktivisme (keunst)
right|thumb|right|Agitprop-poster fan Majakovski Konstruktivisme wie in artistike en boukeunstige beweging dy't yn Ruslân fanôf 1919 ûntstie en dy't it idee fan 'Keunst om de keunst' fersmiet. Men joech de foarkar oan keunst as in praktyk mei in sosjaal doel. Konstruktivisme hat men mei dwaande west oant om 1934 hinne; it hat in protte ynfloed hân op ûntjouwings yn de keunst fan de Weimarrepublyk en oare plakken, foar't it opfolge waard troch it Sosjaal Realisme (fral yn de Sovjetuny). Sûnt binne der inkeld mar spoaren fan fûn yn oare keunstbewegings.
Skiednis
Fan hjirút waard de skilderkeunst fan de grûn ôf opnij opboud. Gjin sykjen nei subjektyf uteringsferlet, mar nei de meast basale mooglikheden dy't ôflaat wurde kinne fan it swarte fjouwerkant, de saneamde konstruktivistyske of supramatistyske eleminten. Dy konstruktivistyske eleminten binne bygelyks: twa swarte flakken neist en tsjin elkoar oan (in horizontale ferlinging fan it swarte kwadraat), in swart fjouwerkant rjocht boppe en tsjin in oar oan (in fertilale ferlinging fan it swarte kwadraat), ensafuorthinne. Dan de sirkel, de trijehoeke, ensf. De yngewikkelde en fansels teoretysk filosofyske disusjes fan de konstruktivisten waarden fêstlein yn in soad manifesten en avant-gardistyske programma's, benammen yn de perioade fan 1915 oant 1920.
František Kupka, László Moholy-Nagy en Victor Vasarely wiene ek fertsjinstlike foar it konstruktivisme.
Bouwurk
De earste bouwurken dy't de iere minske makke, wiene nei alle gedachten bedoeld as skûlplak foar min waar. Geandewei de skiednis binne bouwurken oanpast om in grut tal oare doelen te tsjinjen, mar ek omreden fan ferskil yn klimatologyske omstannichheden, ferskil yn ûndergrûn, lânprizen, prestiizje en estetyk. It bouwen yn ferskillende stilen ôfhinklik fan benammen maatskiplik prestiizje en feroarjende ideeën oer estetyk hjit arsjitektuer. Sûnt de minske noch as hoalebewenner yn grotten omhúsmanne en grotskilderings oanbrocht, binne syn wenten (en letter ek oare gebouwen en bouwurken) it kanvas bleaun foar artistike ekspresje. Yn 'e moderne maatskippij is dat soms winske (muorreskilderings), mar faak ek net (graffity). Yn resinte jierren is duorsumens by it ûntwerpen en bouwen fan bouwurken fan alderhanne soarten en typen in wichtich ûnderdiel wurden fan it bouproses.
Vladimir Tatlin
Konstruktivist
Tatlin stie mei syn 'hoekereliëfs' oan de widze fan it konstruktivisme. Syn 'hoekereliëfs' wiene bousels fan ûnder mear hout en stiel dy't ophongen waarden yn de hoeke tusken twa muorren. Hy woe sa de tradisjonele opfetting oer keunst yn besprek jaan. Oare, lettere foaroansteande konstruktivisten wiene û.o. Manuel Rendón Seminario, Joaquín Torres García, Laszlo Moholy-Nagy, Antoine Pevsner en Naum Gabo.
Ocko Scharlensis
Ocko Scharlensis (mooglik ôfkomstich fan Skarl, by Warns) wie in midsiuwske skiedskriuwer en neffens Andreas Cornelius fuortsetter (± 970) fan in Latynske kronyk oer Fryslân fan Solke Forteman (± 760) (ek:Solcko of Solko), broer fan Gustavus of Gosse Forteman van Almenum en stifter fan de earste tsjerke (neamd 'Dom fan Almenum') yn Fryslân. Dizze kronyk, letter troch Johannes Flieterp oersetten en fuortsetten, soe troch Cornelius brûkt en útjûn wêze (1597, 1742, 1753).
Utsmiter (berop)
Behalven it bewekjen fan 'e tagong ta de gelegenheid heart ta it wurk fan in útsmiter ek it eigentlike 'útsmiten', d.w.s. it ferwiderjen út 'e saak fan klanten dy't al binnen binne, mar har op ûnwinske wize hâlde en drage. Dat kin bgl. wêze troch rûzje te sykjen, troch oare klanten lestich te fallen of troch oar ûnfoechsum gedrach te fertoanen. Yn sokke gefallen heart in útsmiter fatsoenlik mar rislút fanwegen te kommen en de persoan yn kwestje mei sa min mooglik fysyk kontakt nei de útgong te begelieden.
Hopy-wangpûdiikhoarntsje
Hâlden en dragen
Hopy-wangpûdiikhoarntsjes binne fan natuere skouwe bistkes, en sels as se yn finzenskip holden wurde, kinne se nea echt nuet makke wurde. Yn it wyld lizze se nêsten oan yn rotsspjalten of ûnder púnheapen. Se binne fluch en wis op 'e poaten op 'e steile rotskanten fan ravinen en frijsteande rotsen. Ek klimme se faak yn strewellen om by gaadlik iten te kommen, mar dat frette se dêr nea op; se loegje it yn har wangpûden en naaie der mei út nei har nêst of nei in útsjochpunt boppe-op in rots, dêr't se ûnder it iten har om-en-by skerp yn 'e rekken hâlde kinne. Hopy-wangpûdiikhoarntsjes frette meast nuten, sieden en fruchten. Hjerstmis lizze se itensfoarrieden oan foar de winter.
Primož Roglič
Hurdfytsen
Fan 2013 oant en mei 2015 kaam Roglič út foar Adria Mobil, dêr't er in tal lytsere omgongen en klasseminten wûn. Foar it seizoen 2016 stapte Roglič oer nei de Nederlânske ploech LottoNL-Jumbo dy't yn 2019 oer gie yn Jumbo-Visma.
Gerben van Tuinen
Hy waard foarsitter fan Broedertrouw. Yn syn lêste jierren wied er kastlein yn "De Zalm", in herberchje yn de Westhoek.
Glenda Jackson
Yn 1992 beëinige Jackson har filmkarriêre, omdat se keazen waard as parlemintslid foar Labour. Fan 1997-1999 wie se ûnderminister fan Transport en se hat ek noch besocht om boargemaster fan Londen te wurden.
De Tsjerne
De redaksje bestie út Jan Tjittes Piebenga (1946), Freark Dam, Eeltsje Boates Folkertsma, Fedde Schurer, Marten Sikkema en Douwe Tamminga. Der wiene ek bûtenlânske meiwurkers.
Zemaitiu Kalvareje
Ferfier
De binne buslinen mei de plakken Klaipėda en Plungė. De tichstby lizzende fleanfjilden binne Ynternasjonale Lofthaven Palanga, Ynternasjonale Lofthaven Riga, Fleanfjild Kaunas en Ynternasjonale Lofthaven Liepāja yn Letlân.
Gundohar
Skiednis
Yn 435 luts Gundohar him neat mear oan fan de Romeinen en sei it feoderaty-ferdrach op. Tige bretaal besette hy it oangrinzjende Romeinske gebiet. Dochs wie hy net klear op de fûle reaksje fan it Romeinske oerbefel. De Romeinen stjoerden in strafekspedysje nei de Boergonden, foaral besteande út Hunnen. Yn de slach dy't doe folge sneuvele kening Gundohar yn de omkriten fan Worms. It grutste part fan Gundohars folk en syn hiele famylje waard útmoarde.
Lyts wangpûdiikhoarntsje
Fersprieding en biotoop
It ferspriedingsgebiet fan it lytse wangpûdiikhoarntsje beslacht de westlike en middennoardlike dielen fan 'e Feriene Steaten, en dêropta hast hiel súdlik Kanada, fan Britsk-Kolumbia en de súdlike Yukon yn it westen oant westlik Kebek yn it easten. Lytse wangpûdiikhoarntsjes komme foar yn in ferskaat oan biotopen, wêrûnder sawol leafwâlden, mingde wâlden as nullewâlden, en teffens mei strewelleguod begroeide flakten.
Mirandesa
thumb|230px|Mirandesa Mirandesa is in koweras út Portegal. De Mirandesa hat de beskerme geografyske status (Protected Geographical Status) fan DOC (Denominação de Origem Controlada) krigen fan de Jeropeeske Kommisje.
Spyker
Skiednis
Hendrik-Jan Spijker stoar yn 1907 op syn weromreis út Ingelân doe't de fearboat dêr't hy op siet, de SS Berlin, sonk, en dit ferlies late ta it fallisemint fan it orizjinele bedriuw. In groep ynvestearders kocht it bedriuw en sette de produksje op 'e nij, mar Jacobus Spijker wie net mear belutsen.
Gemyske kloft
De eleminten fan it periodyk systeem fan de eleminten kinne yn in tal kloften yndield wurde, op basis fan in beskaat tal gemyske skaaimerken wêryn sy lyk binne. In kloft is dus net mear as in sammelnamme foar in tal eleminten. De measte fan dizze kloften falle gear mei de kolommen fan it systeem. De platinakloft beslacht meardere kolommen en de (horizontaal werjûne) lantaniden en aktyniden wurde meastal oant de skandiumkloft rekkene. De grutste kloft, de oergongsmetalen, kin ûnderferdield wurde yn in tal subkloften.
Wybe Hayes Tuinhout
Ut him stamje Hayo en Freark Fontein Tuinhout. Hy wie gemeente-argivaris fan Ljouwert (1884-1886). Yn Ljouwert oardere hy it rjochterlik en nij argyf.
Sjajinnen
Op 'e flakten
De Sjajinnen doarmen op 'e Grutte Flakten om tusken de rivier de Missoury yn it noarden, en de Arkansas yn it suden, sadat harren wengebiet dielen fan Wyoming, Montana, Kolorado, Kansas, Nebraska en Oklahoma omfieme. Dêrby rekken de Noardlike en de Súdlike Sjajinnen hieltyd fierder útinoar. Nei't de Masikota, ien fan 'e meast foaroansteande fan 'e tsien troepen, yn 1849 hast hielendal útrûge wiene troch in goalera-epidemy, waard harren sit yn 'e Rie fan Fjouwerenfjirtich oernommen troch de Hûnskrigers (Hotamétaneo'o), in krigersgenoatskip dat tsjin 1850 frijwol in aparte troep wurden wie. De leden dêrfan, ûnder lieding fan mannen as Lange Bolle en Griis Burd, kanten har allegeduerigen oan tsjin fredesopperhaden lykas Swarte Tsjettel en Stiennen Keal, en namen it foartou yn 'e striid tsjin 'e blanke kolonisten en militêren. Troch de groeiende kleau tusken de Hûnskrigers en de Rie fan Fjouwerenfjirtich waard it genoatskip úteinlik suver ta in trêde diel fan 'e Sjajinske naasje, dat it lân tusken de Noardlike en de Súdlike Sjajinnen beset hold. Yn 1869 waarden de Hûnskrigers troch it Amerikaanske leger hast oan 'e lêste man ta útrûge yn 'e Slach by Summit Springs.
Maine-Anjou
thumb|RIGHT|300px|Maine Anjou, ko en keal De Maine-Anjou (Frânsk: Maine-Anjou, Rouge des Prés) is in koweras dat oarspronklik út de regio Anjou yn west-Frankryk komt.
Spyker Cars
Skiednis
Yn jannewaris 2022 kundige Spyker in weromkear oan nei it bouwen fan auto's nei't er stipe waard troch Russyske ynvestearders.
Henk de Haan
thumb|right|300px| Henk de Haan Henk de Haan, (Hoarnstersweach, 23 maaie 1940 - De Gordyk, 17 desimber 2011) wie in Frysk skriuwer en ûnderwizer. Neidat er yn de VUT gie begûn er te skriuwen. As boeresoan út Hoarnstersweach gie er nei de HBS op It Hearrenfean. Wurke yn Stuifzand (by Hoogeveen) en yn Emmen yn it fuortset ûnderwiis. Letter waard er skoalhaad fan de Kanskoalle yn Jobbegea. Dêrnei ûnderwiisbegelieder by GCO-Fryslân. Wenne yn Jobbegea en hie doe in kantoarke yn Easterwâlde en wurke benammen yn de Stellingwerven.
Piet Kingma
Wurk
Yn 1952 waard Kingma beneamd ta solohoboïst by it Limburgs Symfonie Orkest en ta learaar oan it Maastrichtsk konservatoarium. Yn 1965 waard hy beneamd as direkteur fan de Venloske muzykskoalle en as dirigint fan it Koninklijk Toonkunstkoor Orpheus. Yn 1966 waard hy dirigint fan it Venloosk Symfony Orkest.
Marmotten
Marmotten binne grutte herbivoare grûniikhoarntsjes dy't almeast yn bercheftige kriten foarkomme, dêr't se ûndergrûnske hoalen oanlizze foar beskûl en om by 't winter har wintersliep yn troch te bringen. De measte marmottesoarten binne tige sosjale bisten dy't yn famyljegroepen libje en inoar foar ûnrie warskôgje mei lûde fluittoanen.
Jan Ensing
Jan Ensing, ek wol Jan Ensingh (Grins, 10 maart 1819 – Flaardingen, 19 desimber 1894) wie in Nederlânske skilder, tekener, litograaf en ûnderwizer dy't benammen bekend wie fan syn portretten.
Libben en wurk
Ensing waard yn 1819 yn Grins berne as soan fan winkelman en keapman Jan Ensing en fan Geertje Kuipers. Hy krige dêr syn keunstoplieding by it genoatskip Minerva fan de tekenlearaar Jacob Bruggink (1801-1855) út Amsterdam.
Skin Diamond
Karriêre
Yn 2012 wûn Diamond de Urban X Award yn 'e kategory artyste fan it jier. Yn 2013 wûn se de Xbiz Award foar bêste byrol fan in aktrise. Yn 2014 wûn se twa AVN Awards (de Oscars fan 'e pornowrâld) yn 'e kategoryen bêste orale sekssêne en bêste sekssêne mei dûbele penetraasje, beide foar har optreden yn 'e film Skin. En yn 2015 wûn se jitris in AVN Award, diskear yn 'e kategory bêste anale sekssêne, foar har optreden mei Rocco Siffredi yn 'e film Rocco's Coming in America.
Thelma & Louise
Plot
Wilens hat de Amerikaanske federale resjerzje FBI de lieding krigen oer de saak fan 'e froulju, om't se de grins fan Arkansas mei Oklahoma oerstutsen binne. Resjersjeur Slocumb út Arkansas bliuwt lykwols by de saak belutsen. Hy ûnderfreget Jimmy, dy't him fertelt dat er Louise $6.500 brocht hat. Letter ûnderfreget er J.D., dy't yn 'e tuskentiid oppakt is mei justjes minder as $6.500 by him. De oerfaller wol earst neat sizze, mar Slocumb wit him sa ûnder druk te setten dat er him úteinlik oan 'e praat kriget. Sa komt de plysje te witten dat de beide froulju fan doel binne om nei Meksiko ta, wat Thelma J.D. yn fertrouwen meidield hie. Slocumb hat ûnderwilens ek opdjippe wat der yn Teksas mei Louise bard is. Hy sympatisearret mei de froulju en hat der begryp foar dat se nei de moard op Harlan net nei de plysje gien binne, mar troch de wapene oerfal fan Thelma, dêr't er fral J.D. de skuld fan jout, hawwe se harrensels safolste djipper yn 'e swierrichheden brocht. Troch Darryl Dickinson op te skiljen, dêr't de plysje de de tillefoan ôfharket, komt Louise mei Slocumb yn kontakt. Hy praat op har yn om har oer te jaan, mar wit har net te oertsjûgjen.
Produksje
Thelma & Louise ûntstie yn 'e maitiid fan 1988, doe't Callie Khouri, dy't doedestiden muzykprodusinte wie, ûnderweis fan har wurk nei har appartemint yn Santa Monica, der in earste idee foar krige. Se bestege in healjier oan it skriuwen fan it senario, wêrfoar't se ynspiraasje putte út eigen ûnderfinings en har freonskip mei countrysjongster Pam Tillis. Khouri hie in ferfilming yn 'e holle as ûnôfhinklike film, mei harsels as regisseur en har kollega Amanda Temple (de frou 'e Ingelske filmmakker Julien Temple), as filmprodusinte. Temple tocht dat der mear ynsiet en gie mei it skript te suteljen by de grutte filmstudio's yn Hollywood lâns.
Albert Plesman
Libben en wurk
Hy waard berne as soan fan in aaihanneler út De Haach. Op skoalle foel Plesman al op troch syn earsucht, kriich en belangstelling foar wiskunde, natuerwittenskip en sport. In man dy't wist wat er woe, lykwols ek ûnbûchsem en in stiifkop neffens guonts.
Ferskaat
Albert Plesman wie de betinker fan de namme Rânestêd. It ferhaal wol dat dat barde doe't er socht nei in gaadlike lokaasje foar in nasjonale loftthaven. Fleanend boppe it westen fan Nederlân seach er een ring van steden aan de rand van een grote groene ruimte, dy't er letter Rânestêd neamde.
Broedertrouw
Broedertrouw wie in feriening fan lânarbeiders, oprjochte op 27 oktober 1889 oan de Alde Biltdyk yn Sint Jabik.
Beiryd
De Beiryd is in feart yn de gemeente Kollumerlân. De Beiryd rint eastlik fan Kollum en westlik fan It Grutte Ear by Boerum.
Galloway (ko)
Skaaimerken
Galloways wurde ynset by it beweidzjen en bedongjen fan greidlân. De dong lûkt greidfûgels oan sa as de ljip en de bûnte liuw.
Yanbian (ko)
Folwoeksen Yanbian-kij hawwe in trochsneed hichte fan 1.22 meter en in gewicht fan sa'n 365 kilo, dat it is in frijwat behindich ras.
Terry Pratchett
Sir Terry Pratchett (folút Terence David John Pratchett; Beaconsfield, 28 april 1948 - Broad Chalke, 12 maart 2015), wie in Ingelske skriuwer fan fantasy.
Cornelis Vermuyden
Cornelis Vermuyden (Sint-Maartensdijk (Tholen) 1590 - Londen, oktober 1677) wie in Siuwsk wetterboukundige dy't Nederlânske wetterboutechniken yn Ingelân yntrodusearre en in begjin makke mei it drûchlizzen fan The Fens yn East Anglia.
Gjalt de Groot
Biografy
Septimber 2013 sil it fyfde boek fan De Groot útkomme: No moatst hearre!
Mohenjo-Daro
Namme
De taal en it skrift fan de Yndusbeskaving binne hieltiid noch net ûntsifere, wêrtroch de oarspronklike namme fan dizze en alle oare stêden út de omkriten, ek dy fan de Punjab en Gujarat, ûnbekend bliuwe.
Johannes Henricus Nieuwold
Der steane monuminten fan him yn Ljouwert en Wergea. Neifolgers krige er yn Horatius Nieubuur Ferf en Hans Willem Cornelis Anne Visser. Visser sketste it libben fan Nieuwolds libben en besoarge syn Nagelaten Verhandelingen.
Sayaguesa
De bisten binne grut; folwoeksen kij wage 600 – 700 kg, bollen 1000 - 1100 kg. Fanâlds waard it ras as wurkbist brûkt. Sy binne swart mei in iel-grize rêch. De hoarnen lykje in soad op dy fan de Oerokse. Der binne noch mar in stikmannich Sayaguesa's oer - it ras jildt as bedrige yn syn bestean.
Alarik I
De opstân tsjin de Romeinen
Dy tiid kaam al gau doe't Stilicho mei syn leger op wei wie nei harren Italjaanske garnizoenspleatsen en de jonge keizer fan it Easten Arkadius ûnder it plak kaam fan syn riedshear Eutropius. Hiel ienfâldich koe Alarik Grikelân ynfalle en plonderje. Dêrby ûnderfûn hy gjin inkeld ferwar. Sa gau at er him mei it leger sjen liet, woene de stêden ûnderhandelje en kochten him ôf.
Peter Mueller
Mueller is trije kear boaske syn earste houlik wie yn 1977 mei de Amerikaanske reedrydster Leah Poulos. Dernei boaske hy yn 2001 mei de Nederlânske reedrydster Marianne Timmer, dat houlik rûn yn 2003 alwer op 'e non, yn 2014 boaske Mueller mei de Noarske sjoernaliste Hanne Skjellum.
Graham Greene (akteur)
Trochbraak
Fan 1994 oant en mei 2006 wie Greene yn njoggentjin ôfleverings fan 'e komeedzjesearje The Red Green Show te sjen yn 'e weromkearende rol fan Edgar K.B. Montrose, in entûsjasteling op it mêd fan eksplosiven. Yn ien ôflevering (seizoen 5, ôfl. 1) wurdt er troch haadpersoan Red Green frege wat er fan 'e film Dances with Wolves fynt. Greene antwurdet dat "dy Yndiaanske keardel [hysels yn 'e rol fan Kicking Bird] bêst goed wie. Hie de Oscar winne moatten. Mar de rest wie om je dea te ferfelen!" Greene hie ek in cameoroltsje yn in ôflevering fan 'e komeedzjesearje Royal Canadian Air Farce. Dêryn spile er in dûanebeämte, dy't yn 'e bagaazje fan 'e Frânske ûntdekkingsreizger Jacques Cartier (spile troch Don Ferguson) sjocht ear't er him trochlit. As Cartier him freget oft er soms yn dy film Dances with Wolves spile hat, antwurdet Greene befêstigjend. Cartier wol dan syn namme witte, wêrop't Greene seit: "Kevin Costner."
Wilhelm Gustloff (skip)
Beskriuwing
Foar de skipslieding en guon oare beroppen wiene der 40 ienpersoanskabines. De rest fan de bemanning waard ferdield oer 39 twapersoans- en 77 fjouwerpersoanskabines.
Wrak
Yn it LVR-Niederrheinmuseum Wesel binne yn de Sitadel fan Wesel as ûnderdiel fan de Abresch-samling ferskillende oantinkens fan de Wilhelm Gustloff te sjen.
Poldermole
Drûchmakking fan grutte marren
Molebouwer Jan Adriaenszoon Leeghwater ferbettere yn de 17e iuw de technyk fan de poldermole. Hjirtroch en tanksij de tapassing fan molegongen, koenen fan de 17e iuw ôf ek gruttere marren drûchlein wurde. It earste grutte projektwie de Beemster, dy't yn 1612 mei inkele tsientallen moles drûchmeald waard. Fanwege súkses waard dizze formule by mear poldrs tapast. In Noard-Hollân by de Skermer binne noch altyd inkele molegongen te finen. Ek yn Súd-Hollân steane noch molegongen yn: Aarlanderveen, Zevenhuizen, Leidschendam en it wrâldferneamde Kinderdijk.