cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okke Hel (sêge)
Okke-Hel yn it eardere Wûnseradiel
Tusken de doarpen Penjum, Wytmarsum en Wûns leit in leech lizzend stik lân mei de namme Okke-Hel. Ek de fiadukt, dêr't de Noarderleane tusken Wûns en Penjum oer de A7 oerhinne rint, hat de namme Okkehel. Eartiids wie dêr in kolk dat ferneamd is nei de seeman Okke. De kolk wie tagonklik fan út see en tsjinne as haven fan Penjum. Neffens de oerlevering wie Okke in rûge seeman, in heiden, dy't flokte en God lastere en dy't dêrfoar as straf mei syn skip troch de tonger djip yn de kolk weislein waard, sadat hy troch de hellepoarte fuortendaliks ter helle fear.
Johannes Vingboons
Biografy
Nei har' heite dea namen de soannen it pân yn gebrûk as útjouwerij en drukkerij en brochten harren wurk yn eigen behear út: ûntwerptekeningen foar gebouwen fan de twa arsjitekten, lânkaarten en globes fan Johannes. Fiif fan de seis soannen binne koart as langer oant wurk west en faak arbeiden sy mei-elkoar op. Fan sa'n 1640 oant syn dea yn 1670 wie Johannes kaartemakker en akwarellist yn tsjinst fan de útjouwerij fan de Amsterdamske kaartmakker Joan Blaeu.
Gundobad
thumb|right|300px|Munt mei inisjalen fan Gundobad Gundobad (452-516) wie in Boergondyske kening, dy't yn 'e 5e iuw, it tiidrek fan de Grutte Folkeferfarren, fan belang west hat. Hy wie in stikmannich jierren magister militum (oerbefelhawwer) fan it Romeinske leger (472-474). Letter, fan 486 oant 516, wie er kening fan de Boergonden, in Germaanske stam. Hy wie in neef fan de Germaanske hearsker Risimer.
Lansing (Michigan)
Demografy
Sawat 10 % fan de befolking fan Lansing bestiet út Latino's, 21,9 % is fan Afrikaanske oarsprong en 2,8 % fan Aziatyske oarsprong.
Skiednis fan Noard-Fryslân
De side Skiednis fan Noard-Fryslân beskriuwt de skiednis fan de regio Noard-Fryslân en de skiednis fan it bestjoerlike distrikt Noardfryslân.
Frijheidsstriid tsjin de Deenske Kroan
De belestings dy't de Noard-Friezen betelje moasten laten al yn 1151 ta de Slach by Mildeburch. Mei de beneaming fan hartoch Abel fan Sleeswyk ta kening fan Denemark kaam de âlde diskusje werom. De Noard-Friezen moasten neffens kening Abel fan Denemark mear belesting betelje en dy teach mei in strafekspedysje nei Eiderstedt yn 'e winter fan 1251/52, dy't net folle opsmiet. Uteinlik stoat kening Abel fan Denemark troch in pylk yn de Slach by Oldenswort dy't wûn is troch de Noard-Friezen. Yn 1344 ferlearen de Noard-Friezen troch harren nederlaach yn 'e Slach by Langsundtoft lykwols foargoed harren ûnôfhinklikens.
Koartsweagen
thumb|[[Marijetsjerke (Koartsweagen)|Tsjerke fan Koartweagen]] Koartsweagen is in earder doarp yn de gemeente Opsterlân, mar no in buorskip yn 'e himrik fan De Gordyk. It leit oan de N392 yn it súdeasten fan De Gordyk. It doarp is troch de grutte útwreiding fan de Gordyk oan de flekke fêstgroeid. Tusken 1954 en 1964 sakke it ynwennertal fan 1110 nei 953. Yn de jierren fyftich is de Dwersfeart tichtsmiten.
Bergen (Noarwegen)
Skiednis
Yn 1665 fûn yn de Twadde Ingelsk-Nederlânske kriich de Slach yn 'e Baai fan Bergen plak, tusken in Ingelske kriichsfloat oan de iene kant en in Nederlânske keapfardij- en kriichsfloat út East-Ynje en it Noarske garnizoen fan Bergen oan de oare kant.
Keppeling om utens
Берген
Koarnwert
Namme
Koarnwert waard foar it earst neamd yn de njoggende iuw as Quirnifurt en as Quirnivirt út in dokumint út 944. Dy namme wie ôflaat fan it Germaanske wurd quirnu, dat in hânmûne oantsjutte, en wurth, it Aldfryske wurd foar in opwurpen hichte gaadlik makke foar bewenning.
Gebouwen
Koarnwert hie in skoalle dy't yn 1934 sluten is. Yn 1998 is ek de lêste sneinstjinst holden yn 'e tsjerke fanwege it lytse tal minsken en hja binne no oanwiisd op Makkum. De Bonifatiustsjerke is in ryksmonumint.
Strjitten
Doarpswei, Haaiumerleane, Hollingerleane, Houdyk, Sotterumerdyk.
Skiedam
Skiednis
Yn 1275 krige Skiedam stedsrjochten fan Aleida van Avesnes, de suster fan Willem II fan Hollân.
Paralympyske Winterspullen 2006
Dielnimmende lannen
Op de Paralympyske Winterspullen fan 2006 kamen der sporters út 39 ferskate lannen. Dat wiene der trije mear as mei de Paralympyske Winterspullen fan 2002 yn Salt Lake City. In totaal fan 486 sporters die mei oan de Spullen, 385 manlju en 101 froulju. Dat binne 56 sporters mear as op de Spullen fan 2002. Meksiko is it ienichste lân dy’t al in sporter hie op dizze Paralympyske Spullen, mar net op de Olympyske Winterspullen yn 2006.
Dykshoeke
Dykshoeke is in buorskip dy't ûnder Minnertsgea falt, yn de gemeente De Waadhoeke. Foar 1984 foel er ûnder Barradiel. Dykshoeke leit benoarden Tsjummearum oan de Griene Dyk.
Hermannus Collenius
Hermannus hie ek in learskoalle foar jonge skilders. Yn syn wurken brûkt hy in soad oranje en djipreade tinten lykas by it ûndergean fan de sinne. It jout syn wurken in hast fleurige útstrieling.
Aldhôf
Wetters
It wurdt trochsnien troch it Prinses Margrietkanaal. Fia It Nau is de noardkant ferbûn mei de Wite Brekken. Oan de westkant is de mar neffens de Easterwimerts ferbûn mei de Swarte Brekken.
Aoibhinn Ní Shúilleabháin
Oplieding
Aoibhinn behelle yn 2005 in bachelor yn teoretyske natuerkunde oan it Universiteitskolleezje Dublin. Yn 2009 studearre se foar in doktoraat oan it Trinitykolleezje, Dublin, dêr't se njonken har stúdzje eveneminten organisearre foar it Science Theatre. Datselde jiers helle se har foech om les te jaan yn it middelber ûnderwiis. Yn 2016 waard se doktor yn 'e wiskunde.
Media
Se naam diel oan it seizoen 2008 fan Celebrity Bainisteoir (Celebrity Manager) op RTÉ One, wêryn't se de manager wie fan in fuotbalteam út Kiltimagh. Yn juny en july 2009 wie Aoibhinn seis ôfleverings lang de presintatrise fan in wykliks programma oer folksmuzyk mei de namme The Reel Deal op RTÉ. Yn maart 2010 wie se yn maart 2010 ambassadrise foar Seachtain nei Gaeilge.
Relaasje en gesin
Aoibhinn hie fan 2009 oant 2014 in relaasje mei de Ierske presintator Ryan Tubridy. Yn 2017 troude Aoibhinn mei Carlos Diaz, in grafysk ûntwerper. Se krigen yn de simmer fan 2019 in soan en se neamden him Naoise Garcia. In twadde soan waard yn oktober 2020 berne.
Siccamastate (Makkum)
It hûs waard boud yn de Midsiuwen. Fan de trije states dy't yn Makkum stien hawwe, nimt dizze state kwa âlderdom it middelste plak yn. De state wie grif folle âlder as de Haytsmastate. De state stie op in strategysk plak: oan de âlde rydwei rjochting Wûns. Ek de oanwêzichheid fan in wier wiist derop dat it hjir om in âld histoarysk plak giet.
Koehoal
By Koehoal oan de seedyk is yn 2004 in brûnzen byld pleatst as oantinken oan de hjerringfiskerij by de Waadkust del. It byld hjit 'De Waadfisker' en is makke troch Frans Ram fan Hegebeintum.
Heinze Bakker
Bestjoersfunksjes
Nei't er syn wurkpaad as sportferslachjouwer beëinige hie, ferfolle Bakker ferskate bestjoersfunksjes. De wichtichste dêrfan wie syn foarsitterskip fan it seksjebestjoer maratonriden fan it Keninklik Nederlânsk Reedrydbûn KNSB. Letter waard er lid fan it haadbestjoer fan 'e KNSB, en teffens wied er lid fan it bestjoer fan 'e Nederlânske Sport Parse (NSP).
Priveelibben
Yn 2017 ûntdiek Bakker dat er ek oanhelle wie mei termkanker, mar de sitewaasje mei dy sykte wie ein 2019 stabyl. Yn 'e simmer fan 2019 waard Bakker samar ynienen dôf oan syn lofterear. Yn it ynterview mei de Ljouwerter Krante wegere er lykwols om 'e moedfearren hingje te litten; hy sei oer syn sûnensswierrichheden: "Ik haw der wol hinder fan, mar ik kin der goed mei omgean. [...] It is wat it is en we moatte it der mar mei dwaan."
Sneker Kroniekje
It Sneker Kroniekje is in Hollânsk kronykje (1464) fan in mûnts út Kleaster Thabor en rint fan 781 oant 1463. It hânskrift wurdt bewarre yn de universiteitsbibleteek fan Leie.
Peazens-Moddergat
thumb|250px|Himrik Paezens thumb|250px|Himrik Moddergat Peazens-Moddergat is in twillingdoarp yn de gemeente Dongeradiel, oan de kust fan de Waadsee en oan de noardein fan De Peazens.
Hilfertsom
Histoarje
Yn de 19e iuw komt it Goai yn trek by rike Amsterdammers dy't bûten de stêd wenje woenen. Hilfertsom waard yn 1874 op it spoar oansluten, wêrtroch't in direkte ferbining mei Amsterdam kaam. Hjirtroch groeide it doarp stadichoan ta regionaal sintrum.
Coco (film út 2017)
Plot
Syn heit en mem en syn oare famyljeleden, dy't efter him oan kommen binne en him op it tsjerkhôf sykje, sjocht Miguel noch wol, mar hy kin harren net mear oanreitsje, en sy sjogge him net mear. Wa't him wol sjogge, binne syn deade foarâlden, dy't oan him ferskine yn 'e foarm fan bewegende en pratende skeletten. Dat binne Papá Julio, de man fan oerbeppe Coco, Miguel syn âldomkes Tío Oscar en Tío Felipe en syn âldmuoikes Tía Rosita en Tía Victoria. Hja sille op 'e Dei fan 'e Deaden op besite by harren libbene neikommelingen, mar as se de libbene Miguel middenmank de deaden oantreffe, beslute se him mei werom te nimmen nei it Lân fan 'e Deaden, om syn betoerbeppe, Mamá Imelda, om rie te freegjen. Imelda koe nammentlik fan 't jier net oerstekke nei it Lân fan 'e Libbenen om't har foto blykber net op 'e ofrenda stie. (Dat kloppet, mei't Miguel dy noch altyd yn 'e bûse hat.)
Produksje
As produsint wie Darla K. Anderson by it projekt belutsen foar de filmstudio's Pixar Animation Studios en Walt Disney Pictures, wylst John Lasseter as útfierend produsint it algemien tafersjoch hie. Foar de film wie in budget beskikber fan $175 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan Matt Aspbury (kamera's) en Danielle Feinberg (beljochting), wylst de filmmuzyk fersoarge waard troch Michael Giacchino. De lieten dy't yn Coco te hearren binne om't se diel útmeitsje fan it ferhaal (de film is gjin musical), waarden skreaun troch Giacchino, Germaine Franco, Adrian Molina, Robert Lopez en Kristen Anderson-Lopez. Op 13 april 2016 giene de animators mei de film oan it wurk.
Sosjalistyske blêden yn Fryslân
Sosjalistyske blêden binne blêden dy 't útjûn wurde om it gedachtegoed fan it sosjalisme út te dragen. Yn de 19e en 20e iuw ferskynden yn Fryslân:
Kalifornje
De Kalifornyske Goudkoarts
De goudkoarts feroare de Kalifornyske ekonomy radikaal, benammentlik mei't net inkeld goudsikers dertroch oanlutsen waarden, mar ek (nei alle gedachten ferstanniger) lju, dy't net fan it goud, mar fan 'e goudsikers libje woene, lykas keaplju, kleanmakkers, skuonmakkers, smidden, bakkers, slachters, sjippesieders, dokters, abbekaten, kroechútbaters, gokkers en prostituees. De Kalifornyske Goudkoarts duorre fan 1848 oant 1854, en yn dy tiid fûnen sa'n 250.000 goudsikers mei-inoar mear as $200 miljoen oan goud. De measten, lykwols, fûnen nea wat, of mar sa'n bytsje dat it harren kosten net iens diek, en einigen teloarsteld, út 'e liken en alhiel ferearmoede.
Kalifornje as steat
Op 9 septimber 1950 waard Kalifornje as in folweardige steat (de 31e) ta de Amerikaanske Uny talitten. Dat waard beävensearre as ûnderdiel fan it Kompromis fan 1850, wêrby't de slavehâldende Amerikaanske steaten útwreiding nei de kust fan 'e Stille Oseaan ûntsein waard. Hoewol't Kalifornje dus yn namme gjin slavernij hie, waard de lânseigen Yndiaanske befolking troch de blanke kolonisten op ûnmeilydsume wize fan har eigen lân ferdreaun, wylst "omstippende Yndianen" en Yndiaanske weesbern oant 1853 gewoan ta slaaf makke wurde mochten. Der fûnen yn 'e twadde helte fan 'e njoggentjinde iuw in stikmannich slachtparijen yn Kalifornje plak, wêrby't ferskate Yndianestammen folslein útrûge waarden, wylst oaren desimearre rekken. Hûnderten Yndianen waarden kâldwei fermoarde, sterker noch, tusken 1850 en 1860 betelle it regear fan Kalifornje $1,5 miljoen út (wêrfan't $250.000 fergoede waard troch it federale regear) oan milysjes dy't yn teory ta doel hiene om 'e blanke boargerbefolking te beskermjen tsjin oanfallen fan Yndianen, mar dy't yn 'e praktyk bedoeld wiene om safolle mooglik Yndianen út 'e wei te romjen. Nei 1860 waarden de ûnderskate Kalifornyske stammen fêstset yn lytse en ornaris isolearre reservaten, dêr't se net genôch natuerlike helpboarnen hiene en likemin genôch stipe fan 'e oerheid krigen om oerlibje te kinnen. Ferskate histoarisy hawwe yn resinte jierren fêststeld dat dit allegear mei-inoar delkaam op genoside.
Demografy
Neffens in offisjele rûzing troch it Amerikaanske Folkstellingsburo (op grûn fan gegevens fan 'e Amerikaanske folkstelling fan 2010) hie Kalifornje yn 2014 38.803.000 ynwenners, wat in groei fan 4,2% is yn ferhâlding ta de stân fan saken yn 2010. Dêrmei hie Kalifornje de grutste befolking fan alle Amerikaanske steaten. De befolkingstichtens wie yn 2014 95,0 minsken de km². De grutste stêd fan 'e steat is Los Angeles, mei 3,9 miljoen ynwenners yn 2011. Oare gruttere stêden binne: San Diego (1,2 miljoen), San Jose (1 miljoen), San Francisco (853.000), Fresno (516.000) en de haadstêd Sacramento (485.000). Fan 'e befolking fan Kalifornje bestie yn 2011 nei skatting 7,3% út yllegalen, benammen út Meksiko, mar ek út lannen yn Midden-Amearika, lykas El Salvador, Hondoeras, Gûatemala en Nikaragua.
Klimaat
Kalifornje hat foar it meastepart in Mediterraan klimaat, mei oangenaam waarme simmers en tige mylde winters. Troch de grutte fan 'e steat komme der lykwols ek oare klimaatsônes foar, fan in heechberchtmeklimaat yn 'e Sierra Nevada, oant in subtropysk klimaat yn it uterste suden fan Kalifornje. Wat fierder oft men fan 'e kust (mei de matigjende ynfloed fan 'e Stille Oseaan) ôf komt, wat kâlder oft de winters binne en wat waarmer oft de simmers wurde. Yn noardlik Kalifornje falt in stik mear rein as yn it suden, mar snie falt eins inkeld yn 'e bergen. Dy bergen skeppe trouwens ek in reinskaad, dat fierder nei it easten ta, fral yn súdlik Kalifornje, foar in woastynklimaat soarget. Rekôrtemperatueren yn 'e steat wiene 56,7 °C, op 10 july 1913 yn Death Valley (mei-iens ek de heechste temperatuer fan 'e wrâld), en –43 °C yn 1937 te Boca.
Maksintius
Biografy
Maksintius wie de soan fan keizer Maksimianus en syn frou Eutropia. Hy troude mei Faleria Maksimilla, de dochter fan keizer Galerius. Sy hienen twa soannen, dêr't allinnich de namme bekend is fan de âldste Falerius Romulus, dy't yn 309 op fjirtjinjierrige leeftyd ferstoar.
Lettter yn 307 foel Galerius Itaalje yn. Hy lei in belis om Interamna, mar syn leger wie net machtich genôch om de stêd te oermasterjen. Underhandelings mei Maksintius rûnen speak doe't Galerius der achter kaam dat Maksintius syn troepen besocht om te keapjen. Galerius fertroude de boel net en luts him werom.
Jean de Labadie
Labadie brocht ynfloeden út it Jansenisme en it Herfoarme Piëtisme by inoar en ûntwikke sa in foarm fan radikaal kristendom mei de klam op hilligens en it libjen yn in kristlike kommune. Labadie syn wurk mei de measte ynfloed wie De Herfoarming fan de Tsjerke troch it Pastoraat (1667).
ELTE Skoalle foar Ingelske en Amerikaanske Stúdzjes
Konferinsjes
De Skoalle foar Ingelske en Amerikaanske Stúdzjes organisearret alle jierren fjouwer of fiif konferinsjes:
Douglas DC-2
De Douglas DC-2 (DC is Douglas Commercial) wie in fleanmasine mei twa motors foar 14 passazjiers, boud troch de Douglas Aircraft Company fan 1934 ôf. Yn 1936 kaam Douglas mei in gruttere ferzje, dy't as Douglas DC-3 wrâldferneamd waard en de meast boude fleanmasine út de loftfeartskiednis waard.
Recreana
De Recreana wie in rekreaasjetentoanstelling dy 't fan 1966 oant 1980 jierliks yn april hâlden waard yn de Fryslânhal te Ljouwert.
Bennie Huisman
Biografy
De measte optredens binne ‘solo’, mar hy treedt ek wol op mei ferteller Douwe Kootstra of pianiste Corinne Staal. Syn eigen lietsjes skriuwt er yn it Frysk, Grinslânsk, it Stedfrysk en it Nederlânsk. Mar sa no en dan skriuwt er ek yn it Dútsk, Italjaansk en Ingelsk.
Partij fan de Arbeid
Diederik Samsom
Samsom waard listluker by de ferkiezings foar de Twadde Keamer yn 2012. Op 'e nij waard de PvdA de twadde partij, nei de VVD. Omdat de VVD en PvdA tegearre in mearderheid hienen, gongen sy tegearre in kabinet foarmjen, Rutte II. Diederik Samsom bleau yn de Twadde Keamer sitten as fraksjefoarsitter. De Amsterdamske wethâlder Lodewijk Asscher kaam yn it kabinet as minister fan Sosjale Saken en fise-premier. In soad kiezers begrepen net hoe't twa sokke ferskillende partijen,dy 't linerjocht tsjinoer elkoar stienen yn de ferkieizngs, no sa gearwurkje koenen. Foaral doe't er yngripende maatgerels naam wurde moasten krige it kabinet, en foaral de PvdA, in soad tsjinstân.
Partijbestjoer
Leden mei in advisearjende stim:
Petra (foarnamme)
Sjoch ek: Peter.
Keninkryk Susseks
Koarte skiednis
De Saksen namen de stêd Regnum yn, it lettere Chichester, en ferdreune de oarspronklike befolking nei it westen. It Romeinske fort Anderida krigen se ek yn hannen. Aelle fan Susseks, ien fan de foarnaamste Saksyske stamhaden, wie neffens Beda de earste Bretwalda. Nei syn regear waard de betsjutting fan Susseks minder en fan 823 ôf waard it folslein oerhearske troch it keninkryk Wesseks. Susseks wie ien fan de ûnderstelde sân Angelsaksyske keninkriken, dy’t wol bekend binne as de heptargy.
Gerrit Melchers
Gerrit Willem Melchers (Amsterdam, 26 maart 1869 - Bussum, 28 juny 1952) wie in sosjalistysk teolooch en politikus.
Gilde
In gilde is in bruorskip fan geastliken, skutterij of fan hânwurkslju.
Jaap ter Haar
thumb|right|200px|Jaap ter Haar Jacob Everard (Jaap) ter Haar (Hilfertsom, 25 maart 1922 – Laren, 26 febrewaris 1998) wie in Nederlânsk histoarikus en skriuwer fan berne-, skiednis- en mytologyske boeken.
Antonio Solaro
Antonio Solaro (Lokarno - Ljouwert, 12 juny 1793), wie in byldhouwer. Reizge yn Itaalje en Frankryk en wurke letter yn Ljouwert. Fan syn hân is ûnder oare it byldwurk oan it oargel fan Boazum út 1789.
Feartsjinst Starum-Inkhuzen
Spoarpont foar frachtwagons
Op 22 jannewaris 1900 fear de stoompont "Stavoren". Yn 1902 waard ek de "Enkhuizen II" yn tsjinst nommen; yn april 1909 folge de "Leeuwarden". Om 1910 wienen der alle dagen fiif ôffearten; de oertocht duorre in oere en fjirtich minuten.
Tjitze de Boer
thumb|Tjitze de Boer Tjitze de Boer (Wurdum, 25 maaie 1866 - Den Haach, 10 jannewaris 1942) wie heechlearaar wiisbegearte oan de Universiteit fan Amsterdam (1906) en grut Islamkenner. Hy waard nei syn stúdzje konservator-bibletekaris fan it Frysk Museum en letter fan de Universiteitsbibleteek fan Grins en noch wer letter ûnderbibletekaris fan de Keninklike Bibleteek yn De Haach.
Jacob Rinsema
Hy studearre Rjochten yn Utert, wie 1957/1958 kursuslieder oan de Folkshegeskoalle Allardseach yn Bakkefean en sûnt 1961 sjartermaster oan it Ryksargyf fan Gelderlân. Yn febrewaris 1975 waard er keazen ta foarsitter fan de Fryske Nasjonale Partij.
Cornelis Jetses
Biografy
Cornelis Jetses troude yn 1899 mei Albertina Holkamp. Harren dochter Everdina waard yn 1900 berne. Se wennen yn Bremen, Zeist, Scheveningen en Wassenaar. Albertina ferstoar yn 1939. Jetses stoar yn 1955 en waard begroeven by de doarpstsjerke yn Wassenaar.
Wurk
Jetses krige de opdracht om de skoalboekjes foar Nederlânsk-Ynje te yllustrearjen. Ek it Yndysk lêsplankje waard oanpast. Dat lêsplankje bestie út: jaap-gijs-dien-zus-boe-bon-oom-waf-vuur-rook-tol-zeil-de neus-het huis-een schip.
Izeren Poarte
thumb|250px|De Izeren Poarte De Izeren Poarte (Roemeensk: Porţile de Fier; Servysk: Гвоздена врата, Gvozdena vrata; Bulgaarsk: Железни врата, Železni Vrata; Hongaarsk: Vaskapu; Turksk: Demirkapi; Dútsk: Eisernes Tor) is in kleaudelling fan de Donau, dy't yn romme sin in trajekt fan 134 km lingte beslacht, oars besjoen allinnich de lêste barriêre yn dat trajekt, dy't krekt foarby de Roemeenske stêd Orşova leit en dêr't no in keardaam leit.
It kanaal
Yn 1831 wie op inisjatyf fan de Hongaarske steatsman István Széchenyi al in plan makke foar it befarber meitsjen fan de trochgong. Uteinlik slagge it Gábor Baross, Hongarijes "Izeren Minister" om de finansiering foar dit projekt rûn te krijen. Foarby Orşova blies men fan 1890 ôf oer in ôfstân fan mear as twa kilometer rotsen op om in 80 meter brede en trije meter djippe fargeul ta stân te bringen. De Greben waard oer in breedte fan rom twa kilometer ferwidere. Hjir wie de djipte fan twa meter genôch. Op 17 septimber 1896 waard it sa ûntstiene Kanaal fan Sip (neamd nei it Servyske plakje op de rjochterouwer) iepene troch de Eastenryksk-Hongaarske keizer Frans Jozef I, de Roemeenske kening Carol I en de Servyske kening Aleksander.
Ada Kaleh
De measte bewenners fan Ada Kaleh emigrearren nei de evakuaasje fan it eilân nei Turkije. In lytser diel gie nei de Dobroedzja, in oar Roemeensk gebiet mei in Turkske minderheid.
De Knolle
De namme komt ek foar as Cnolle en Knolle. In 'knolle' is in lytse hichte.
Christine Nesbitt
Nesbitt, dochter fan in Australyske mem en in Kanadeeske heit, die sân kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, fjouwer kear oan it Wrâldkampioenskip Sprint en trije kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 2006, 2010 en 2014). Sy waard by dizze kampioenskippen ien kear wrâldkampioen sprint en ien kear Olympysk kampioene. Yn 2015 stopte Nesbitt, dy't in seizoen earder de diagnoaze coeliakie krigen hie, mei reedriden op heech nivo.
Peder Balke
Peder Balke (4 novimber, 1804 – 5 febrewaris, 1887) wie in Noarsk keunstskilder.
Escape from Alcatraz (film)
Plot
Op in dei ûnder it miel set Morris in grysant op 'e tafel ta eare fan Doc, mar as de direkteur dat sjocht, stapt dy derop ôf, pakt de blom ôf en knypt him fyn, om't it tsjin 'e regels wêze soe. Litmus ûntstekt yn grime en wol de direkteur oanfleane, mar hy kriget in hertoanfal en komt op slach te ferstjerren. Morris is poerrazen oer de hiele gong fan saken, mar hy behearsket him om it ûntsnappingsplan net yn gefaar te bringen. De blik fol haat dy't er de direkteur tawerpt, is foar de direkteur lykwols oanlieding om in trochsiking fan Morris syn sel te beoarderjen. Morris makket in pear eangstige mominten troch, mar de ynset fan papier-masjee is sa oertsjûgjend dat der neat fûn wurdt. Nettsjinsteande dat jout de direkteur neitiid oan 'e sipiers opdracht om Morris kommende tiisdei yn in oare sel te pleatsen. Morris wurdt dêr net yn 't foar oer ynljochte, wylst de ûntsnapping pland stiet foar tiisdeitejûns. De folgjende deis wurdt lykwols einlings Wolf út 'e isolearsel litten, en hy lit Morris witte dat er mei gauwens wraak nimme sil. Dêrom beslute Morris-en-dy de ûntsnapping de folgjende deis al te prebearjen, op moandeitejûn, wêrmei't se sûnder erch har eigen ûntsnappingsplan rêde. Moandeitemiddeis, by it luchtsjen, sil Wolf wer mei in eigenmakke knyft op Morris los, mar English, dy't oan it haad stiet fan alle swarte finzenen yn Alcatraz, ûnderskept him en twingt him om syn plan út te stellen.
In yn byld brochte tekst fertelt dat noch de trije ûntsnapte mannen, noch harren stoflike omskotten ea fûn binne. De Federale Finzenis Alcatraz waard minder as in jier letter sletten.
Makkum
It besjen wurdich
Nijsgjirrich is Hotel-Restaurant De Prins by de Slûs Makkum en it âlde postkantoar oan de Merk.
Mienskip
thumb|[[Doniatsjerke]] thumb|Sint-Martinustsjerke thumb|[[Minnistetsjerke fan Makkum]] De feriening foar Pleatslik Belang is oprjochte yn 1909. De krante fan de flekke is de Makkumer Belboei. Simmerdeis is der de Makkumer Merke en al sûnt 1990 Leagenbollepop. Us Stek set him yn foar saken op it mêd fan sport en aktiviteiten. Sint Martinus, It Iepen Stee en De Arke binne de trije basisskoallen fan de flekke. Sûnt 2003 wurde om it jier yn Makkum de Fiskerijdagen Makkum holden, organisearre troch de Stichting Fiskerijdagen Makkum.
Zell (Cochem-Zell)
Skiednis
thumb|left|Zell op in skilderij fan Karl Bodmer (1841) Zell giet werom op in stifting troch de Romeinen yn 70 n. Kr. Yn 1222 krige Zell stedsrjochten. In grut part fan de âlde sted gyng ferlern mei de stedsbrannen fan 1848 en 1857. Yn 1950 waard Kaimt by Zell yndield en oant 1969 wie Zell it haadplak fan de lânkring Zell. Troch de gearfoeging fan de lânkring mei de lânkring Cochem ferlear Zell ynstellings en oerheidskantoaren. Mar nije bedriuwen yn it stedsdiel Barl oan de oare kant fan de Mûzel kompinsearren foar in wichtich diel dat ferlies. Op 7 juny 1969 folge de yndieling fan it noardlik oangrinzgjende doarp Merl by Zell.
Kie
Kie is in buorskip yn de gemeente De Waadhoeke. Kie leit besúdwesten Frjentsjer tusken it spoar Frjentsjer-Harns en it Van Harinxmakanaal. Oan de oare kant fan it Van Harinxmakanaal leit Kystersyl.
Guozzen
thumb|right|250px|Taigawink De Guozzen (ek wol Gies) binne in skaai fan de Einfûgels. In trijetal soarten út dit skaai wurde ek wol yn in apart skaai set (Chen)
Psychiatrysk sikehûs
Skiednis
It ierst bekende psychiatrysk sikehûs waard yn 705 yn Bagdad opset, yn opdracht fan 'e Omajadyske kalyf Al-Walyd ibn Abd-al-Malyk. Oare, soartgelikense ynstellings waarden yn 'e Midsiuwen yn 'e Arabyske wrâld boud; bgl. yn 800 yn Kaïro en yn 1270 yn Damaskus. Yn 'e Westerske wrâld waarden de earste psychiatryske sikehuzen pas geandewei de achttjinde iuw opset, lykas de psychiatryske ôfdieling fan it Frânske Hôpital Bicêtre, fan Philippe Pinel, yn 1793, en it Ingelske York Retreat, fan William Tuke, yn 1796.
Sierd Geertsma
Libben en wurk
Geertsma waard yn Appelskea berne as soan fan de ferver Tjeerd Geertsma en Wietske de Vries. Hy krige syn oplieding oan de Akademy Minerva yn Grins; Arnold Willem Kort krige er dêr les fan. Hy wurke in skoft as reklameûntwerper. Geertsma ûnjoech him ta skilder fan it Fryske lânskip. Fral de kontreien op syn wenplak Appelskea hat er fêstlein yn skilderijen, houtfiken en etsen. As ûnderwerpen keas er foar figuren, boeren, lânskippen en stillibbens. Fierder makke er ûnder mear affysjes foar de hielûnthâldersbeweging.
Reinhard Heydrich
Reinhard Tristan Eugen Heydrich (Halle (Saale), 7 maart 1904 – Praach, 4 juny 1942) wie in wreed ferneamd Dútsk nazylieder, mei de bynammen De slachter fan Praach, De beul fan Praach en It Blonde Bist.
Hy wie SS-Obergruppenführer (generaal) en General der Polizei, sjef fan it SS-Reichssicherheitshauptamt (de Gestapo en Kripo foelen dêr ek ûnder) en Stellvertretender Reichsprotektor (plakferfangend protektor) fan Bohemen en Moraavje. Augustus 1940 waard er presidint fan Ynterpol (it ynternasjonale plysje-agintskip). Heydrich siet jannewaris 1942 de Wannseekonferinsje foar, dêr't de "Die Endlösung der Judenfrage" ('úteinlike oplossing foar it Joadsk probleem') tared waard — de deportaasje en ferneatiging fan alle joaden yn beset Europa. thumb|Heydrich syn anonime grêf op it Berlynske Invalids' Cemetery. De krekte lokaasje waard iepenbier bekend yn 2019 doe't ûnbekende dieders it grêf iepene. Skiedhundigen beskôgje him as de swartste figuer fan de Nazy-elite; Adolf Hitler doopte him "de man mei it izeren hert". Hy wie stichter en haad fan de Sicherheitsdienst (SD), in ynljochtinge-organisaasje dy't tsjinstânners fan de Nazypartij ûndersykje en neutralisearje moast; dat barde middels arrestaasjes, deportaasjes en moardzjen. Heydrich wie ek mei-organisator fan de Kristallnacht, in rige oanfallen op joaden en har besittings yn hiel Nazy-Dútslân en parten fan Eastenryk op 9–10 novimber 1938. Dy oanfallen waarden útfierd troch SA-manlju en boargers; in foarspul fan de Holocaust. Yn Praach besocht Heydrich de opposysje tsjin de Nazy-besetting op te kearen troch de Tsjechyske kultuer del te twingen en leden fan it Tsjechysk ferset te deportearjen en te eksekutearjen.
Edvard Munch
thumb|Munch, 1933 troch [[Anders Beer Wilse|Anders Wilse ]] Edvard Munch (Løten (Hedmark), 12 desimber 1863 – Ekely by Oslo, 23 jannewaris 1944) wie in Noarske keunstskilder. Ien fan de fjouwer ferzjes fan syn wrâldferneamde skilderij De Skreau waard yn 2004 stellen, mar yn 2006 weromfûn.
Museum Warkums Erfskip
It museum húsmanne ynearsten yn it eardere weeshûs en ferhuze nei de boppeseal fan de Waach doe't de bibleteek dy romte ferliet en nei it bygebou efter kultureelsintrum De Klamaere gie.
Boeing 307 Stratoliner
Sjoch ek
Besibbe fleanmasines: Fergelykbere fleanmasines:
Anna fan Bretanje
Erfdochter
Oare hege eallju oan wa't Anna efterinoar fersein waard, wiene keizer Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk, Alain I fan Albret, Loadewyk, hartoch fan Orléans (in neef en rivaal fan 'e Frânske kening Karel VIII), Jan IV fan Châlon-Arlay, prins fan Oranje, en Edwert Stafford, 3e hartoch fan Buckingham. Eltse kear kaam der lykwols wol wat tusken; sa fûn Anna Alain fan Albret ôfstjitlik en wegere se in houlik mei him yn omtinken te nimmen, en waard de Ingelske kening Hindrik VII troch de eksekuteurs-testamintêr fan Hindrik Percy, 4e greve fan Noardumberlân, omkocht om in houlik te beävensearjen tusken Buckingham en Percy syn dochter Eleönoara.
Houlik mei Karel VIII
Karel VIII wegere Anna har houlik mei Maksimiliaan I te erkennen en liet it annulearje, mei as argumint dat it nea konsummearre wie (wat doedestiden neffens it kanonyk rjocht fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke grûn foar ûntbining fan in houlik wie). Nei't se alle útstelde houliken mei Frânske eallju ôfwiisd hie, waard Anna op 17 novimber 1491 fersein oan kening Karel VIII sels. Doe waard se, eskortearre troch it Bretonske leger (om sjen te litten dat se sabeare frijwillich mei it houlik ynstimde), nei Langeais brocht. Anna tekene formeel protest oan tsjin 'e gong fan saken: se sei dat it houlik mei Karel VIII bigamy wie om't se al troud wie; se sei dat it foarnommen houlik net trochgean koe om't Karel sels al formeel fersein wie oan Maksimiliaan syn dochter Margareta fan Savoaye; en se sei dat it foarnommen houlik yllegaal wie om't de breid ûnwillich wie, sadat it delkaam op ferkrêfting. Neat holp, en de houliksplechtichheid dy't har ta de gemalinne fan Karel VIII makke, waard op 6 desimber by moarnsdage yn it Kastiel fan Langeais holden.
It houlik wie eins feitlik yllegaal oant paus Innosintius VIII it, yn ruil foar oansjenlike konsesjes fan Karel VIII, op 15 febrewaris 1492 falidearre. Tagelyk annulearre de paus doe ek formeel it houlik fan Anna mei Maksimiliaan, dêr't Karel sels it rjocht net ta hie om te dwaan. En hy joech in spesjale ûntheffing foar it houlik fan Anna mei Karel, dy't nedich wie om't se eins te nau oaninoar besibbe wiene om trouwe te meien. Oangeande Bretanje wie yn it houlikskontrakt fêstlein dat de houlikspartner dy't it langst libje soe, it bestjoer oer it hartochdom behâlde soe. Der wie lykwols ek yn fêstlein dat, mocht Karel VIII sûnder manlike erfgenamten komme te ferstjerren, Anna mei syn opfolger wertrouwe moast. Sa joech de Frânske Kroan himsels in reserve-opsje om dochs ta de anneksaasje fan Bretanje te kommen.
Houlik mei Loadewyk XII
It wie yn dyselde snuorje dat Loadewyk XII troch sykte in pear moannen it bêd hâlde moast. Anna brûkte dy tiid om in rûnreis troch Bretanje te meitsjen. Yn namme wie dat in pylgersreis by in rige hillichdommen lâns, mar eins moat it sjoen wurde as in polityk barren en in die fan ûnôfhinklikens wêrmei't se har eigen soevereiniteit oer it hartochdom krêft by sette woe. Fan juny oant en mei septimber 1505 die se yn triomf de iene nei de oare Bretonske stêd oan en besocht se plakken dêr't se noch nea west hie, wylst se hieltyd mei in protte pracht en preal ûnthelle waard troch har lienlju.
Marten Hepkes Bakker
Wurdearring
Hoewol't er yn syn tiid ien fan de meast lêzen Fryske dichters wie is der oer him en syn wurk hast neat werom te finen yn blomlêzingen en de Fryske skriftkennisse. Dat hat te krijen mei de opkomst fan Jongfryske Beweging fan Douwe Kalma en konsorten yn 1915 en harren ynfloed, dy't folslein oare opfettings oer Fryske literatuer hiene as Bakker. Bakker wie gjin Frysk beweger, nasjonalist en estetikus, mar bekroade him yn it foarste plak om it sosjale libben en it minskwêzen en hie as ideaal in ienfâldich libben op it plattelân.
Hoendjip
Yn 1616 waard it Hoendjip fan de Poffert ferlein nei it Lettelberterdjip (no De Poffert - Enumatil). De Gave by Eastwold ferlear syn betsjutting en fersâne.
Fan 1654 - 1657 waard it Hoendjip fan de Bril ferlinge nei it noarden oant Noardhornertolhikke. Dêrwei gie men nei it westen, it besteande stik fan it Van Starkenborghkanaal, oant it wer oanslute by it Kolonel Roblesdjip. Yn 1863 is in ferbining fia de Westerhaven (in stik fan de eardere stedgrêft) mei it Hoarnsedjip groeven en waard de Westerhavenslûs oanlein. It lânferkear bylâns de Westerhaven nei Paterswolde, dat de nije ferbining tusken it Hoendjip en de Westerhaven kruse moast, makke doe gebrûk fan de Kroodersbrêge. Om de dochs wol bochtige skipfeartrûte te ferbetterjen, is yn 1909 it Iendrachtskanaal in gebrûk nommen. Letter binne de Westerhaven en it stik fan it djip tusken de haven en it Iendrachtskanaal tichtsmiten. De strjitnamme is noch altyd Hoendjip. It hjoeddeiske djip is 15 jm lang.
Muorrekeatsen
De tos
By it dûbeljen mei it partoer dat de tos wint yn de earste set beslisse as se begjinne wolle mei opslaan of earst ûntfange wolle. Yn de twadde set beslist it partoer dat de earste set ferlern hat of se begjinne wolle mei opslaan of dat oan de tsjinpartij oerlitte. As der in tredde set nedich is, dan is de kar oan it partoer dat yn de earste beide earsten de measte punten helle hat. Hawwe beide partoeren likefolle punten helle, dan komt der in nije tos om út te meitsjen hokker partoer de kar hat.
Wichtige wedstriden en bekende spilers
Sûnt 1980 waard dit barren hast 25 jier yn de klassike ienmuorre fariant by it ien-tsjin-ien oerhearske troch Joe Durso. Hy wûn mar leafst 9 kear, wie 4 kear ferliezend finalist en helle boppedat nochris 5 kear de heale finale. By it dûbeljen wûn hy tegearre mei Albert Apuzzi 6 kear de haadpriis en ien kear mei Yuber (Pee Wee) Castro. Durso is noch altyd aktyf. Yn it inkelspul is John "Rookie" Wright, meast koartwei Rookie neamd, sûnt it midden fan de 90-er jierren de ûnbetwiste topper.
Muorrekeatsen yn Jeropa
Fan âlds waard de ien-muorre-fariant in soad spile yn Ierlân. Fanwege it kâlde en wiete klimaat waarden dêr mear en mear keatsbanen oerdekt en foarsjoen fan syd- en eftermuorren wêrtroch de saneamde handball alley's ûntstien binne. Yn Ierlân wurde sûnt 1997 wer Nasjonale Kampioenskippen yn de ien-muorre fariant organisearre troch it Iersk keatsbûn. Ek guon oare keatsbûnen yn Jeropa sjogge yn it ien-muorrekeatsen in foarm dy't gaadlik is om bûten it reguliere keatsseisoen te spyljen en him goed lient foar ynternasjonale kompetysje. Sa wie der yn 2004 in earste moeting tusken jonge keatsers út Nederlân, Belgje, Frankryk en Itaalje dêr't it spultsje spile waard en spylje de Ieren en de Basken sûnt 2004 jierliks yn in sportyf treffen ek de ien-muorre fariant.
Nittert Fox
Nittert Fox of: Nittert Fuchs, (sneuvele by Foxhol, 22 july 1499) mei as bynamme 'de grutte kapitein' wie in Dútske ridder en legeroanfierder fan de Swarte Heap. Hy waard yn 1495 troch Albrecht fan Saksen nei Fryslân ta stjoerd om mei Willebrord fan Schaumburch Fryslân te ûnderwerpen. Hy sneuvele yn 1499 yn Grinslân.
Slach by Adrianopel
De slach
De slach sels barde yn de heuvels by de stêd. It Romeinske leger rekke al gau ynsletten troch de nûmerike sterkere tsjinstanner en úteinlik einige de striid yn in ferskuorrende nederlaach foar de Romeinen. De oerwinning wie folslein omdat keizer Valens sels by de deaden hearde. Amper in tredde fan de Romeinen soe de slach oerlibje.
Betsjutting
De Fisigoaten koenen lykwols net fuortendaliks profitearje fan harren oerwinning. Hja koenen Adrianopel net oermasterje en harren oanfal op Konstantinopel waard in komplete mislearring. Dochs beskikten sy wol oer in enoarme machtsposysje. Uteinlik wienen sy tefreden mei it opnij befestigjen fan de ôfspraak mei de Romeinen oer harren festigingsrjochten yn it Romeinske Ryk.
Sudertoer (Skiermûntseach)
Skiednis
Yn 1910 krige de Noardertoer in draailjocht, mei as gefolch dat de Sudertoer oerstallich waard. It gebou stie neitiid jierren leech. Yn 1949 waard de toer omboud ta wettertoer troch der in wetterbak yn te pleatsen. Dy funksje hold er oant 1992, doe't er ferkocht waard oan KPN, dy't der in stjoermêst fan makke. De Sudertoer waard troch KPN min ûnderholden, en de griene oanslach op 'e bûtenkant fan 'e oarspronklik wite toer wie in protte Skiermûntseachsters in stikel yn 'e foet.
Palsepoel
De Palsepoel is in ûndjip marke fan 12 ha tusken Aldegea en Heech, westlik fan Lytshuzen. Noardwestlik leit de Skûtelpoel, yn de rjochting fan Heech komt men troch in naute yn de Rintsjepoel en de Lange Sleat.
East-Timor
Lânskip
It eilân Timor makket diel út fan de Yndyske Arsjipel, en is it grutste en meast nei it easten lizzende fan de Lytse Sûnda-eilannen. Yn it noarden fan it bercheftige eilân lizze de Ombaistrjitte, Wetarstrjitte en de grutte Bandasee, yn it suden is de Timorsee dy't it eilân ôfskiedet fan Austraalje.
De heechste berch fan East-Timor is Mount Ramelau (ek bekend as Mount Tatamailau) op in hichte fan 2,963 meter. Foar de noardlike kust lizze koraalriffen.
Blauwe finfisk
thumb|right|Blauwe Finfisk De blauwe finfisk (Balaenoptera musculus) is in yn de see libjend sûchdier dat heart ta de ynfraoarder fan de bleinwalfisken (Mysticeti).
East-Timor
Skiednis
De Feriene Naasjes hawwe dizze anneksaasje nea erkend en jierren lang wie East-Timor it toaniel fan bloedige gefjochten, eksekúsjes, martelingen en hongersneed. Under druk fan it bûtenlân waard yn 1999 in referindum dêr't de befolking har útspruts foar ûnôfhinklikens. Op 20 maaie 2002 waard East-Timor in selsstannich lân.
Blauwe finfisk
In blauwe finfisk hat in longkapasiteit fan 5000 liter en in hert fan 500 kilo. It bist hat mar in lytse rêchfin dy't koart sichtber is by it dûken. By it útazemjen ûntstiet in spektakulêre wetternevel fan ± 9 meter hichte.
Skiednis fan it keatsen
Fryslân
Behalve op gers, wurdt it yn guon doarpen en stêden ek op strjitte en op pleinen spile. Bekende strjitkeatspartijen binne it 'lanenkaatsen' yn Harns en de Hoarekakeatspartij yn Ljouwert.
Bûtan
Lizzing
Bûtan wurdt begrinzge troch:
Skiednis
Histoarysk waarden ferskate nammen brûkt foar Bûtan, lykas as Lho Mon (“Súdlik lân fan it tsjuster”), Lho Tsendenjong (“Súdlik lân fan it sandelbosk”), Lhomen Khashi (“Súdlik lân fan de fjouwer wegen?”) en Lho Men Jong (“Súdlik lân fan de medisinale krûden”).
Spanjertsleane
De Spanjertsleane is in leane yn Ljouwert, benoardwesten it sintrum. Hy lei earst bûten de stêd en waard eartiids de Leproazewei neamd. Troch de leane marsjearren op 19 maaie 1568 tsien findels Spanjerts, ûnderweis nei Heiligerlee (sjoch Slach by Hilligerlee). Se waarden net yn de stêd talitten, mar krigen wol te iten.
Star Wars: Episode VII – The Force Awakens
Untfangst
Yn 'e Britske krante The Daily Telegraph skreau Robbie Collin dat Star Wars: Episode VII – The Force Awakens "himsels ta doel stelt om Star Wars wekker te skodzjen en de searje wer yn ferbining te bringen mei syn omraak nei lange ferline". Dêr heakke er oan ta dat it "faaks de grutste opluchting fan it filmjier" wie dat "[de film] dat fuortendaliks en op bliermeitsjende wize berikt". In oare Britske filmkritikus, Peter Bradshaw fan The Guardian, skreau dat de film "sawol in ferheljende folgjende stap fan 'e eardere trije films" wie, "as in op slûchslimme wize makke, leafdefolle […] reboot". Hy fûn de film "healwiis en melodramatysk en sentiminteel, mar spannend en brûzend mei enerzjy en syn eigen soarte rynskens."
Prizen
By de Britske Empire Awards waard de film nominearre yn 9 kategoryen en wûn er de prizen foar bêste science fiction- of fantasyfilm, bêste regisseur, bêste manlike nijynkommeling (John Boyega), bêste froulike nijynkommeling (Daisy Ridley) en bêste fisuele effekten. Star Wars: Episode VII – The Force Awakens waard fierders nominearre foar de Critics' Choice Movie Award foar bêste film en de Hugo Award foar bêste dramatyske presintaasje (lange foarm).
De film waard ek nominearre foar 11 MTV Movie Awards, wêrfan't er de prizen wûn foar film fan it jier, bêste trochbraakrol (Daisy Ridley) en bêste smjunt (Adam Driver); foar 7 Teen Choice Awards, wêrfan't er de prizen wûn foar favorite filmsmjunt (Adam Driver) en favorite trochbraakstjer (Daisy Ridley); en foar 4 Nickelodeon Kids' Choice Awards, wêrfan't er de priis wûn foar favorite film. Star Wars: Episode VII – The Force Awakens wûn ek de priis foar bêste fisuele effekten op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara.
Hebriuwske kalinder
De Hebriuwske kalinder begjint yn it jier dat de skepping fan de wrâld neffens it Joadendom plakfûn hat. Neffens de Tenach soe de skepping west ha yn it jier 3761 f.Kr.
ZozoLala
ZozoLala (1985-2011) wie in Nederlânsktalich ûnôfhinklik stripboek-ynformaasjeblêd. It tydskrift waard fergees ferspraat yn om-ende-by 60 stripboekspesjaalsaken fan Nederlân en Belgje. De oplage wie alle kearen 6.500 stiks en ferskynde seis kear yn it jier.
Kwartetspul
Tema's
Sûnt it earste spul hawwe der ferzjes west mei acht oant tweintich kwartetten. Ornaris hawwe dy kaarten en kwartetten in spesjaal tema. Sa binne der bygelyks kwartetten fan stêden, dêr't alle kwartetten wiken fan de stêd binne. Oare tema's dy't faak brûkt wurde binne: bisten, planten, ferfier en lannen.
Fokke Abels
Op 5 april 1558 wurdt er mei syn broer troch de boargemasters fan Grins oansteld om de skipfeart tsjin seerôvers te ferdigenjen. Doe't hartoch Alva troch kening Filips II nei de Nederlannen stjoerd waard om de opstân del te slaan moast er flechtsje. April 1567 is er yn Emden en wurdt er ien fan de earste Wettergeuzen.
Lytse Wiske
Lytse Wiske wie in pleats fan it kleaster. In 'wiska' is in leech lizzend stik lân. It waard yn 1644 publyk ferkocht. De buorkerij "Op de Wische" makke diel út fan fjouwer pleatsen yn de buorskip Goorlumeburen tussen Boalserter Feart en Lollumer Feart. Dêroan grinze eartiids it lân fan de famylje Fan Beijum. Deputearre Steaten hienen yn 1835 noch bepaald dat de eigener meibetelje moast oan it ûnderhâlden fan Paisyl. Hja hienen lykwols sels in brêge te ûnderhâlden oer de Lollumer Feart. Dêroan stie eartiids in poldermole dêr't de opfeart fan yn de Lollumer Feart útkomt. De opfeart wie tagelyk ek foar Grutte Wiske bedoeld.
It Earmhûs
It Earmhûs is in museum oan it Hellingpaad yn Warten dat omtinken jout oan it libben fan binnenfiskers. It museum sit yn it eardere earmhûs út 1893. De seis keamers binne yn âlde steat en litte neist de binnenfiskerij ek de skiednis fan Warten sjen. Geregeld wurde der eksposysjes hâlden,sa wienen yn 2008 skilderijen fan Marianne Ockinga te sjen. Yn it doarp stiet boppedat it ienichste oerbleaune Frysk langhûs, mei heaberch De pleats út It is de foarrinder fan de stjelppleats. De pleats stiet al op âlde tekeningen út 1825. Yn 1994 is dit langhûs restaurearre en stiet der by as yn 1890.
Bas van der Vlies
Polityk
By de Twadde Keamerferkiezings 1986 waard er foar it earst listlûker fan de SGP. Sûnt hat er dy taak sân kear ferfold. By de Twadde Keamerverkiezingen fan 1994 helle de partij foar it earst twa sitten, nei jierrenlang trije sitten hân te hawwen.
Kolosseum
Ofmjitting en foarm
Letter is hjir noch in hypogeum byboud: it ûndergrûnske labyrint. Dêr wienen 60 fallûken en 30 liften. Troch de lûken en liften koenen bygelyks tigers nei de arena begelaat wurde.
Palliative soarch
thumb|Ynfúspomp-kassette mei midazolam en morfine, ornearre foar de palliative sedaasje fan in terminale kankerpatiënt. Palliative soarch is soarch dy't te krijen hat mei palliaty, dat wol sizze it fersêftsjen of ferromming jaan fan lijen (sa as benaudens en pine, mar ek geastlik lijen). It wurdt meastentiids brûkt as ymplisyt kontrast mei kurative soarch, wat medysk en fersoargjend hanneljen ynhâldt mei as doel om genêzing te berikken. Palliative soarch komt yn byld as genêzing net langer (mear) mooglik is, bygelyks by stjerrensbegelieding.
De soarch bestiet út: Hoewol't palliative soarch no erkend en subsidiearre wurdt (mits medyske ferantwurding), bart in soad fan de helpferliening ek op frijwillige basis. Foarmen fan palliative soarch kinne yn it sikehûs mar erk thús oanfrege wurde.
Stedsk
Wurdskat
Nettsjinsteande it Hollânske karakter fan 'e Stedske wurdskat komme der ek wurden yn foar dy't dúdlik fan Frysk komôf binne, lykas hammer ("hammer"), dêr't it Hollânsk hamer hat, en tuskenfoarmen, lykas joeke ("jûkje"), foar it Hollânske jeuken. Teffens binne der typysk Fryske wurden dy't yn it Nederlânsk of Hollânsk hielendal net (of net yn dy foarm) besteane. Dêrby giet it almeast om wurden út 'e húslike sfear, lykas (yn it Starumersk) heit en mem ("heit" en "mem"; Ned.: vader en moeder of pa en ma), of om wurden út 'e Frysktalich bleaune lânbouterminology, lykas jaar ("jaar"; Ned.: uier) en jarre ("jarre"; Ned.: gier). Mar ek ferskate útdrukkings, lykas met sin doën ("mei sin dwaan"; Ned.: met opzet doen), gyn ferlet fan hewwe ("gjin ferlet fan hawwe"; Ned.: geen behoefte aan hebben) en gyn nocht an hewwe ("gjin nocht oan hawwe"; Ned.: geen zin in hebben) binne ôfkomstich út it Frysk.
Hindoekalinder
250px|thumb|In side út 'e Hindoekalinder 1871-72.
Mark Tuitert
Mark Jan Hendrik Tuitert (Holten, 4 april 1980) is in earder Nederlânsk reedrider. Tuitert stie bekind as in 1500 meter spesjalist.
Hy die twa kear mei oan it Wrâldkampioenskip allround, fiif kear oan it Europeesk kampioenskip en trije kear oan de Olympyske Winterspullen (yn 2006, 2010 en 2014). Hy waard by dizze kampioenskippen ien kear Europeesk kampioen allround, en ien kear Olympyske kampioen. Hy waard ek ien kear Nederlânsk allround kampioen. Nei de spullen fan 2014 hold Tuitert op mei it reedriden op heech nivo. Tuitert gie dernei oan de slach, as analist by de NOS, en sûnt 2017 is er ek produsint fan kaugom. Tuitert is boaske mei te eardere reedrydster Helen van Goozen, it pear hat twa bêrn
Sylroede
In Sylroede (ek: sylsdjip, syldjip, of Sieltief, sylstocht, sylmaar of sylsleat) is it wetter nei in syl ta. It is al in hiel âld wurd dat yn âlde wetten brûkt wurdt. Earst wie it de namme foar it groeven widere/djippere stik fan de haadier. Letter ek foar in grutter stik fan it wetter. In diel fan de rivier De Lauwers wurdt Syldjip neamd.
Pakhûs Burmania
Skiednis
It Pakhûs Burmania waard boud yn 1876, doe't der grutte bedriuwichheid bestie yn it gebiet tusken It Fliet en de Oldegalileeën. Oarspronklik die it tsjinst foar de opslach fan nôt. As nôtpakhûs wie it efterinoar yn gebrûk by de firma's De Vries, W.J. Nauta, Moalfabryk en Grutterij Burmania en Nôthannel B.C. Algra. Yn 1970 waard yn it gebou in antykhannel fêstige, en yn 1979 krige it in nije funksje as kantoargebou foar Reklameburo Weda.
Ald Slot
It Ald Slot, ek: Roardastate, oan de Slotwei is in ryksmonumint yn Wergea. It Ald Slot, oarspronklik Ald Roarda neamd, waard om 1790 boud as in state. By de bou waard in soad materiaal brûkt fan de ôfbrutsen stins, dy't dêr oant 1774 stien hat.
Ynje (regio)
Ynje, ek wol East-Ynje om it te ûnderskiede fan West-Ynje, is de histoaryske namme fan in gebiet yn Aazje. Hokker gebieten krekt wol as net by Ynje hearre feroaret noch wolris. Rûchwei kin wol sein wurde dat it hjoeddeiske Súd-Aazje en Súdeast-Aazje ta it gebiet rekkene wurde. De lannen dy’t dan ûnder it gebiet falle binne:
Oan de ein fan de 16e iuw kamen de Nederlanners en de Ingelsken yn it gebiet oan. De Eastyndyske Kompanjy yn Ingelân en de Feriene Eastyndyske Kompanjy yn Nederlân waarden stifte, en nei ferrin fan tiid kaam der in ferdieling wêryn de Nederlanners fan Batavia út de Yndonesyske arsjipel behearsken en de Ingelsken it Yndysk skiereilân yn harren macht krigen. Yn de 19e iuw groeiden dizze gebieten út ta twa grutte koloniale riken, Nederlânsk-Ynje en Britsk-Ynje.
Wetterskip De Trijegreppel
Nei fierdere fúzjes falt it gebiet sûnt 2004 ûnder Wetterskip Fryslân. It gebiet leit tsjintwurdich binnen de beboude kom fan Akkrum.
Skiednis fan Jeropa
Palaeolityk
Homo erectus en de Neandertalers setten har rom foar’t de Homo sapiens der wie yn Jeropa ta wenjen. De bonken fan de earste Jeropeaan binne yn Dmanisy, Georgje fûn en binne sa 2.000.000 âld. De ierste fynsten fan anotoamysk moderne minsken yn Jeropa binne fan 35.000 f.Kr. Bewiis fan permaninte bewenning datearret fan de 7e iuw f.Kr. yn hjoeddeisk Bulgarije, Roemeenje en Grikelân.
Renessânse en Reformaasje
Yn de 15e iuw, oan 'e ein fan de midsiuwen, woeks de macht fan guon monargyen lykas Frankryk, Ingelân en Spanje. Oan de oare kant woeks ek de macht fan it parlemint yn it Poalsk-Letske Ryk, dat rjochten oernaam fan de Poalske kening. Yn guon oare lannen waard de nije macht fan de steat oanfochten troch it parlemint. Nije lannen kamen op dy't gearwurking wienen fan territoriale hearskers, stêden, ridders en republiken.