cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skear
Wittenskiplike yndieling en ûntstean
Yn de stúdzje fan de geomorfology wurde de skearen tegearre mei de holmen (gruttere, ticht beboske eilannen) by de saneamde roches moutronnees rekkene. Dat is in oerkoepeljend wurd foar rotseftige lânskipsfoarmen dy’t troch de glasiale eroazje ûntstean binne. Lykas fjorden is de skearekust ûntstien yn iistiden. Nei it fuortranen fan de grutte iismassa’s binne de rotsformaasjes, dy't lykas de oare parten fan it lân ûnder de tige grouwe iislaach sieten, yn de lêste 10.000 jier wer boppe de seespegel kaam as lytse eilantsjes. It geologyske proses fan lânoptilling yn bygelyks Skandinaavje giet noch hieltyd troch, wêrtroch de lytse eilantsjes oangroeien bliuwe. Gruttere skearen kinne in oerflak fan in pear kante kilometers berikke.
Afro-Amerikanen
De Boargeroarloch en de ôfskaffing fan de slavernij
Dat hoewol't de slavernij wol deeglik in striidpunt foarme tusken Noard en Súd, en datoangeande holp om 'e beide lânsdielen faninoar te ferfrjemdzjen, draaide de Boargeroarloch dy't yn 1861 útbriek, dêr oarspronklik net om. It wie ynstee te dwaan om 'e rjochten fan 'e ôfsûnderlike steaten foar it nasjonale regear oer, en teffens spilen ekonomyske motiven in rol. It Suden, in ruraal lânbougebiet dat bestie fan 'e eksport fan katoen en tabak, wie fan miening dat de steaten soeverein wiene en dat it nasjonale regear him dêryn skikke moast. It yndustriële Noarden, dat baat hie by in beheining fan yn- en útfier om 'e eigen fabriken te beskermjen tsjin bûtenlânske konkurrinsje, wie derfan oertsjûge dat de Amerikaanske Uny soeverein wie en dat steatsregearings der wiene om 'e besluten út te fieren dy't yn Washington nommen waarden. Pas doe't de Boargeroarloch al in pear jier oan 'e gong wie, tekene de Noardlike presidint Abraham Lincoln de Proklamaasje fan Emansipaasje wêrmei't er de slaven befrijde (ynsafier't se yn gebieten libben dy't troch de Noardliken behearske waarden). Om 'e earlikheid te bewarjen moat dêrby oantekene wurde dat dat net inkeld bedoeld wie om in ein te meitsjen oan in ferdjerlike praktyk, mar ek as strafmaatregel tsjin it Suden en om yn 'e oarloch moreel de boppehân te krijen. Neigeraden dat de Noardlike troepen fierder opteagen, waarden de slaven yn it Suden sadwaande befrijd, en mids 1865 wie Teksas de lêste steat dêr't de slavernij ôfskaft waard.
Leauwe
De Afro-Amerikanen binne foar it meastepart kristenen en leden fan protestantske tsjerken (78%), wêrby't fral de denominaasje fan 'e baptisten grutte oanhing hat. Ek binne in soad Afro-Amerikanen lid fan pinkstertsjerken en fan 'e Jehova's Tsjûgen. Sa'n 5% hearre ta de Roomsk-Katolike Tsjerke, wêrûnder frijwol alle Louisiaanske Kreoalen. Moslims meitsje 1% fan 'e Afro-Amerikanen út (mar Afro-Amerikanen foarmje 20% fan 'e Amerikaanske moslims). Sokke moslims binne gjin resinte migranten, mar lju dy't, fral ûnder ynfloed fan 'e Black Power-beweging, weromkeare woene nei de religy fan harren foarâlden. Fan 'e ferskate islamityske Afro-Amerikaanske groepen timmeret fral de kontroversjele Nation of Islam tradisjoneel sterk oan 'e wei.
Rietlanden (Emmen)
Skiednis
Tariedings fan de bou fan de wyk waarden al yn de 1970-er jierren makke. It duorre oant 1983 doe't mei de bou úteinset waard. André de Jong wie arsjitekt fan de wyk. Hy woe in griene wyk bouwe om't op it plak fan de wyk eartiids heide wie en in stikmannich pleatsen stiene. De provinsje karde de plannen ynearsten ôf om't dy te djoer wiene. Nei guon oanpassings waarden de plannen goedkard. Yn 1984 waarden de earste wenten oplevere. Yn 1985 waard de earste basisskoalle fan de wyk iepene. Dêrnei folgen der noch fjouwer basisskoallen. Yn 1987 waard it winkelsintrum iepene.
The Serenes
Barefoot and Pregnant
Nei de debútsingle Rebecca (You're Gonna Be Allright) ferskynde yn 1990 it posityf resinsearre album Barefoot And Pregnant, dat ûnder mear yn de OOR Top-10 fan it jier kaam, en yn de OOR-Millennium list fan it bêste Nederlânsk produkt ea op it alfte plak kaam. Op it album steane tsien nûmers, wêrfan ek Abiding Place as single útbrocht waard. Yn 1991 krige de band in Edison foar it album yn de kategory Pop Nationaal.
Comomar
Geografy
Op it langste punt mjit de Comomar 46 km, en op it breedste punt 4,5 km. De lingte fan 'e folsleine igge is likernôch 160 km. It djiptegemiddelde fan 'e Comomar bedraacht 154 m, mei in djipste punt op 425 m ûnder it wetteroerflak en 227 m ûnder seenivo. It wetteroerflak leit op 198 m boppe seenivo. De Comomar is de op fjouwer nei djipste mar fan Jeropa, nei Hornindalsvatnet, Salvatnet, de Tinnsjå en Mjøsa, allegearre yn Noarwegen.
Sisters of Suffocation
Sisters of Suffocation is in Nederlânske deathmetalband oprjochte yn 2014 yn Eindhoven oprjochte as in band mei alinne froulju oant yn 1998 drummer Kevin van den Heiligenberg as earste man by de band kaam. De band brocht yn 2017 syn debútalbum Anthology of Curiosities út. De teksten fan de band gean benammen oer haat, macht en oergeunst. Sisters of Suffocation hat twa studio-albums útbrocht. Yn 2020 spile Sisters of Suffocation op 'e online edysje fan it Into the Grave festival.
Roeien op de Olympyske Simmerspullen 1980
Medaljespegel
De top njoggen fan lannen dy't by it roeien medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1980.
It ûntstean fan de namme 'De Tynje'
Taljochting mei sitaten
Al wer yn de fierste fierte gjin lange ij te bekennen, wis net mei dy nuvere, diftongearre, poer Hollânske dûbeldklank! Winkler hie him al earder, yn 'De Vrije Fries' fan desimber 1976 drok makke oer it skriuwen fan Tiinje as Tynje, want dit waard dan 'in Holland nog meer verbasterd (…), namelijk als Tijnje of Teinje!!'. Oan de twa útroptekens is te sjen hoe’t de man der fan griist. Ek dizze ferneamde wittenskippers tinke by 'tynje' fuortendaliks oan de wetterstream en it rek dat dêr ± 1650 yn útslat is. Dy namme is yn 'e rin fan wol twa hûndert jier earst oergien op de beide 'tynjesetten' (de Lúkster- en de Wynjeset) en doe nochris op de gehuchten om dy beide setten hinne (de Lúkster- en de Wynje-Tynje). Noch letter groeiden dy út ta twa buorskippen mei dyselde namme: de Grutte en de Lytse Tynje.
It folk fan De Tynje (ek de finen)
Nei de oarloch stiften dy lju meiinoar op De Tynje in unyk petearsintrum dêr't alle Tynjesters dy't dêr nocht oan hienen, oan meidwaan koenen. Yn 1952 kaam bygelyks "Het Amsterdams Volkstoneel" in jûn of wat te spyljen yn de seal fan Mindert en Klaasje de Vries (no Jan Overwyk). It stik gie oer de kriich, sa't wite en swarte Amerikanen dy tegearre striden hienen yn de Pacific. In wike letter kaam in ferskaat oan Tynjesters gear yn it kafee en dy praatten dêr mei ynmoed en oertsjûging oer oarloch en frede, oer pasifisme en rassediskriminaasje. Wol apart, wis foar dy tiid. De kranten skreauwen der oer.
Keninkryk Sisylje
Nei 1302 waard it eilân somtiden it keninkryk Trinacria neamd (trinacria besjut trijehoek). Fakentiden waard it keningskip takend oan in oare foarst lykas de kening fan Aragon, de kening fan Spanje of de keizer fan it Hillige Roomske Ryk.
Swartsturtprêrjehûn
Status
De swartsturtprêrjehûn hat de IUCN-status fan "net bedrige", mei't er yn syn ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Troch feehâlders wurde se faak útrûge op weidlân, mei't se as skealik ûngedierte sjoen wurde. Dat hat in oansjenlike negative ynfloed hân op 'e fersprieding binnen har areaal en op har oantal. Yn 2004 kaam út in ûndersyk nei foarren dat der yn 'e Feriene Steaten noch mar 7.450 km² grûn út koloanjes fan swartsturtprêrjehûnen bestiet, mei dêropta yn Kanada en Meksiko nochris 208,8 km².
Miguel Induráin
Biografy
Miguel Induráin begûn syn profesjonele hurdfytskarriêre yn 1984 by de Reynolds-ploech dêr't er ek by de amateurploech riden hie. Yn 1985 ried er syn earste Omgong fan Frankryk en wie er inkelde dagen lieder yn de Omgong fan Spanje. Hy einige as earste yn de Tour de l'Avenir yn 1986. De jierren dêrnei ried er foaral as mastersfeint fan syn ploechgenoat Pedro Delgado.
Yn 1991 wûn er syn earste Omgong fan Frankryk troch de giele trui nei in oanfal yn de Pyreneeën te feroverjen en ek noch twa tiidritten te winnen. Hy einige dat jier ek as twadde yn de Omgong fan Spanje en wûn brûns by de Wrâldkampioenskippen op de dyk.
Yn 1996 kaam der in ein oan syn in rige fan oerwinningen yn de Omgong fan Frankryk. By in ynkoarte berchetappe fan dizze Omgong nei Sestriere koe er de foarste hurdfytsers net mear byhâlde. Dit koste him úteinlik de sechsde omgongoerwinning. Fierder moast Induráin yn de Omgong fan Spanje fan dat jier te betiid ôfstappe. Hy soe de Vuelta nea winne. Wol wûn er dat jier noch de Dauphiné Libéré en Olympysk goud op de yndividuele tiidrit.
Perzyske Oarloggen
De Perzyske Oarloggen is de namme foar twa oarloggen fan de Perzen tsjin de Grykske stêdsteaten yn de 5e iuw foar Kristus.
Skiednis fan Japan
Yayoitiidrek
It tiidrek fan de Yayoi-kultuer (300 f.Kr.-250 n.Kr.) is neamd nei in sektor fan Tokio dêr't wiidweidich opgravings dien binne. De Yayoi-kultuer is hiel bot beynfloede troch it fêstelân en waard mooglik nei Japan brocht troch kloften flechtelingen dêrwei. Der binne gjin oanwizings foar in ynvaazje, mar wat de relaasje krekt wie tusken de nijkommers en de al besteande befolking is net helder. Genetysk ûndersyk jout oan dat de hjoeddeiske Japanner fral fan de Yayoi ôfstammet.
Kristendom
Nobunaga wie tige goedwillich foar de jezuïten oer, dy't troch him beskôge waarden as mooglike bûnsmaten tsjin de militante boedistyske sekten, mar ûnder Hideyoshi bekuolle de relaasje, en Tokugawa Ieyasu, dy't de misjonarissen as tarieders seach fan in Portugeeske of Spaanske ynvaazje yn Japan, ferbea de missy en sels it kristendom. Fan 1642 ôf waard Japan úteinlik fan de bûtenwrâld ôfsletten. Japanners mochten it lân net ferlite, en mar inkele Aziatyske en Nederlânske keaplju mochten noch hannel mei Japan driuwe, yn spesjaal dêrfoar oanwiisde gebieten.
Nei-oarlochsk Japan
Ek nei it fertrek fan de Amerikanen bleau de ekonomy groeien, en yn de jierren '60 groeide Japan út ta in ekonomyske grutmacht, mei groeisifers fan wol 10% yn it jier en mear. Om 1990 hinne begûn de Japanske ekonomy lykwols te stûkjen en rekke yn ferfal: grutte bedriuwen rekken yn betelingsswierrichheden, wêrtroch't banken twongen wienen te fusearjen of sels bankerot gongen. De Nikkei Index ferlear 70% fan har wearde.
Bundesstraße 72
De Bundesstraße 72 (B72), byneamd de Ostfriesen Highway, is in Dútske Bundesstraße yn dielsteat Nedersaksen, dy't yn 'e hjoeddeistige foarm yn 'e 1960-er jierren oanlein waard. De B72 rint fan de A1 by Cloppenburg oer Friesoythe en Auwerk nei de Noardseekust by Norddeich.
Midfryske literatuer
Oergong fan Aldfrysk nei Midfrysk
Yn 1573 ferskynde in de lêste oarkonde yn it Aldfrysk. It wie lykwols in kopy fan in oarkonde út de 1540er jierren. Mei de Bogerman-sprekwurden yn it jier 1550 wurdt mei de Aldfryske skriuwtradysje brutsen. Alles wat dêrnei komt, kin ta de Midfryske literatuer rekkene wurde.
Barok & Klassisisme (1640-1720)
In typyske klassikus is Johannes Hilarides (±1648 - 1725). Tusken 1669 en 1722 is hy as skriuwer wakker aktyf. Hy skriuwt gedichten yn it Frysk, Latyn en Nederlânsk. Hy sette it 'Us heit' oer yn de lytse Fryske dialekten en skreau trije gedichten yn it Hylpersk. Neist syn wurk as skriuwer hat er him fertsjinstlik makke mei poëzij-oersetting en taalkundich wurk.
Times Like These (liet fan Foo Fighters)
Oer de fideoklip
De fideoklip waard regissearre troch Liam Lynch. Yn de fideokip spilet de band foar in grien skerm, dêr't hieltyd wikseljende bylden op projektearre wurde, de klip einiget mei inkeld it griene skerm.
Teoretyske natuerkunde
Grutte trije
Fan de soad beoefeners fan de teoretyske natuerkunde út de skiednis binne de "grutte trije" Isaac Newton (1642-1727), James Clerk Maxwell (1831-1879) en Albert Einstein (1879-1955).
Christoffel Pullman
Monumint
Sûnt 1787 hawwe der twa tinktekens foar Christoffel Pullman stien yn de buert fan it Paleis. De monuminten stienen beide oan de wei fan Utert nei Soestdyk (de hjoeddeiske Biltsewei), mar it twadde monumint is fersetten nei it parkearplakje foar it paleis oer, dêr't in lyts sithoekje by it monumint makke is.
Gerben Wartena
Gerben Wartena (Bitgummole, 4 maart 1923 - Dearsum), wie lid fan de Provinsjale Steaten fan Fryslân út namme fan de FNP fan 1970-1975 en wethâlder fan de gemeente Raarderhim. Teffens wie er foarsitter Nederlânske Kristlike Sportuny-ôfdieling Fryslân.
Buffalo Bill
Biografy
Cody krige syn bynamme doe't er as jager oan de gong gie om de arbeiders oan it Kansas Pacific Spoar fan bizonfleis te foarsjen (Bizon is buffalo yn it Ingelsk). Deselde bynamme waard earder al jûn oan in Bill Comstock. Cody fertsjinne de bynamme doe't er in wedstriid "buffels sjitte" wûn mei 69 tsjin 48.
Nei syn wjerfarren yn it "westen" gie Buffalo Bill de showbusiness yn. Hy toerde troch de Feriene Steaten mei spektakels basearre op syn western-aventoeren. Yn 1883 rjochte er de "Buffalo Bill Wild West Show" op, in soarte fan sirkusattraksje dy't jierrelang omreizge. Annie Oakley (in skerpskutter) en Sitting Bull sieten yn de show. De show fan Buffalo Bill ynspirearre Irving Berlin by it skriuwen fan de musikal Annie Get Your Gun yn 1946.
Yn syn libben seach er it Amerikaanske westen bot feroarjen. Tsjin de ein fan syn libben makke er noch mei dat yn Wyoming dêr't er sa fan hâlde de eksploitaasje fan stienkoal, ierdoalje en ierdgas begûn. Yn 1904 waard yn de Shoshonerivier in keardaam boud foar it produsearjen fan elektrisiteit en foar yrrigaasje. De namme fan de daam waard Buffalo Bill Dam.
Quentovic
thumb|Utwreiding fan it Frankyske Ryk fan 481 oant 814 thumb|Wichtige hannelsrûtes thumb|left|[[Denaarje fan Pepyn de Koarte út 754 en 768 út Quentovic]] Quentovic (foarme út Quentia en vicus) wie de wichtichste hannelstêd en haven yn de Iere Midsiuwen yn it noarden fan Frankryk. It wie fan de sânde oant de njoggende iuw njonken Doarestêd ien fan de wichtichste Frankyske seehavens yn it noarden. Yn de stêd waarden munten slein. Quentovic wie in wichtich tuskenstop fan pylgers út Ingelân ûnderweis nei Rome. De stêd lei op it gebiet fan de gemeente La Calotterie yn it departemint Pas-de-Calais.
De plaknamme betsjut "Delsetting oan de Canche". De Canche (Latyn: Quentia) is in lytse rivier mei in grutte mûning, sa'n 29 km besuden Boulogne-sur-Mer. Quentovic waard foar it earst neamd yn in oarkonde fan kening Dagobert I. Hannelers, dy't yn Quentovic delstrutsen wiene benammen Franken, Angelsaksen en Friezen. Skiedkundigen hawwe foar in lange tiid leaud, dat Quentovic nei it plonderjen troch Wytsingen yn 842 ferlitten waard. Troch ûntdekking fan de muntskatten yn Fécamp spruts dy teory tsjin en toande oan dat Quentovic oant yn de earste helte fan de tsiende iuw as muntstêd fierder bestie. In ferklearring foar it lettere ferdwinen fan de stêd koe de fersâning fan de riviermûning fan de Canche wêze. It is ek mooglik dat troch it waaksen fan Montreuil de ûndergong fan Quentovic ferhastige hat.
Eastfrysk Museum
Permaninte tentoanstelling
Prehistoarje en Iere Skiednis (fynsten út East-Fryslân út it Neolitikum oant de Midsiuwen mei it feanlyk fan Bernuthsfeld), skilderijekolleksje (Nederlânske skilderkeunst fan de 17de iuw), grafysk kabinet (histoaryske stedskaarten en printen), samling fan bylden, sulverôfdieling, muntekabinet en de earder neamde gemeentlike wapenkeamer.
Fan Aylva
De famylje Fan Aylva wie in ynfloedryke famylje út Wytmarsum. Stamheit wie Douwe Aylva, † 1370.
Plaknamme
Swierrichheden
It krekt staverjen fan plaknammen jout wol swierrichheden. Dit jildt foar de Fryske namme, mar ek foar de Nederlânske. Der binne ferskate oarsaken:
The November Man
Plot
Devereaux ynfiltrearret de CIA-skûle dêr't Hanley ûnderfrege wurdt. Hy reaget Celia oan 'e kant om Hanley sels oer in pear dingen te ûnderstean. Lykas Mira Filipova en de belutsenens fan 'e CIA by de bomoanslach dy't ta it útbrekken fan 'e Twadde Tsjetsjeenske Oarloch late. Hanley fertelt frij-út oer Mira har eftergrûn, dy't as twa drippen wetter liket oer wat Alice Devereaux oer har eigen jonkheid ferteld hat. Hy kriget foar it ferstân dat Alice en Mira ien-en-deselde persoan binne. Wat de bomoanslach oanbelanget, dêroer beweart Hanley dat syn baas Perry Weinstein derefter siet. Neitiid ûntdekt Celia, dy't by de konfrontaasje tusken Devereaux en Hanley goed taharke hat, dat Mira de identiteit fan 'e jierren earder oan in natuerlike deadsoarsaak ferstoarne Alice Fournier stellen hat om harsels ûnfynber te meitsjen. Mason ferdjippet him yn Devereaux syn aktiviteiten sûnt syn pinsjonearring, en ûntdekt dat Devereaux út syn relaasje mei Natalja Ulanova in dochter fan tolve jier hat dy't Lucy hjit. Dy ynformaasje spilet er troch oan Weinstein.
Neitiid ûnderfreget Devereaux Fedorov ûnder bedriging mei in revolver, wêrmei't er him twingt ta in potsje Russyske rûlette. Devereaux wol de namme witte fan 'e CIA-agint dy't ferantwurdlik wie foar de bomoanslach op 'e Russyske boargers, ta befêstiging fan wat Hanley him ferteld hat. As Fedorov úteinlik brekt, seit er dat it Weinstein net wie, mar Hanley sels. Wannear't Devereaux in âlde foto fan himsels mei Weinstein en Hanley foar 't ljocht hellet, befêstiget Mira dat it de keale Hanley wie. Devereaux lit Fedorov libje en hy en Mira witte krekt op 'e tiid fuort te kommen as Mason mei in CIA-team yn it hotel arrivearret. By in konfrontaasje slacht Devereaux Mason bewusteleas, mar lit dan de mobile tillefoan by him efter dêr't er de bekentenis fan Fedorov mei opnommen hat.
Opnamen
De opnamen foar The November Man setten op 20 maaie 2013 útein en duorren oant ein july fan dat jier. Se fûnen foar it meastepart op lokaasje yn Belgrado plak. De roman fan Bill Granger spilet eins yn Berlyn, mar haadrolspiler Pierce Brosnan sei yn in fraachpetear dat opnamen yn Berlyn te djoer wiene. Fierders waarden der ek sênes opnommen yn Montenegro, lykas de iepeningssêne, dy't ek echt yn Montenegro spilet. Mar ek de sênes dy't sabeare yn it Switserske Lausanne spylje, waarden yn Montenegro filme.
Resultaat
The November Man brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $25,0 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $14,6 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $39,7 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $15 miljoen betsjut dat in winst fan $24,7 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte.
Utahprêrjehûn
Status
De Utahprêrjehûn hat de IUCN-status fan "bedrige", mei't syn ferspriedingsgebiet frij beheind is, en der yn 1972 noch mar 3.300 eksimplaren fan oer wiene, ferdield oer 37 koloanjes. Sûnt giet it wer wat better mei dizze soarte, mar noch altyd net daverjend. By in ûndersyk út 2004 waarden der 4.022 teld, wylst men de totale populaasje yn 2012-2013 op likernôch 8.000 rûsde. De lêste kear dat de IUCN-status op 'e nij beoardiele waard, wie yn 2008; doe waard besletten om 'e status fan bedrige bistesoarte te hanthavenjen.
Brugge
Namme
De âldste taastbere boarnen foar de nammen binne inkele munten út de 9e iuw. Dêrop wurde foar it earst de nammen fan de stêd brûkt wurde, skreaun Bruggas of Bruccia. Dit liket te doelen op in oarsprong út it Nederlânske wurd brug (brêge), mar taalhistoarysk is dit net wis, om't it net dúdlik is of it dan net Brigge west hie (fergelykje mei it Ald-Ingelske brycg, it Ingelske bridge en it Fryske brigge of brêge).
Nearo Klaudius Drusus
Drusus folút Nearo Klaudius Drusus (14 jannewaris 38 f.Kr. – simmer 9 f.Kr.), wie in Romeinsk generaal ûnder keizer Augustus dy't him as syn bêste befelhawwer beskôge. Hy hat de earste Romeinske dux west dy't de noardlike oseaan befarde en ûnder him waard it noarden fan Nederlân troch de Romeinen beset.
Libben
Troch keizer Augustus dy't mei syn mem troude neidat er earst syn heit twongen hie om fan har te skieden, waard er grutbrocht as wied er syn eigen soan.
Foarnamwurd
Persoanlike en weromwurkjende foarnamwurden
De ûnderwerpsfoarm stiet yn it lofter rychje, de foarwerpsfoarm yn it rjochter rychje:
Oanwizende foarnamwurden
Oanwizende foarnamwurden binne: foar de-wurden: dy / dyen, dizze / dizzen; foar it-wurden: dit / ditte, dat / datte;
Freegjende foarnamwurden
It freegjend foarnamwurd hoe kin ek mei in ferfangend haadwurd ta ien nij wurd gearrane. Foarbylden binne:
Saakje fan Uylenburgh
Libben
Saskia wie de jongste fan acht bern fan Rombertus fan Uylenburgh, in bekende abbekaat, boargemaster en ien fan de stifters fan de Universiteit fan Frjentsjer. Saakje, bûten Fryslân meast Saskia neamd, waard wees doe't se tolve jier âld wie, nei de dea fan har mem, Sjoukje Ozinga, en har heit fiif jier letter ferstoar.
Lykfeart
thumb|250px|De Lykfeart yn Ballingboer De Lykfeart (offisjeel Frysk) is in feart yn de gemeente De Fryske Marren, tusken de buorskip Ballingboer en Goaiïngaryp. De feart rint fan de Noardbroekster Feart (of Skiensleat) nei it doarp. Yn it ramt fan it Fryske Marren Projekt sil de Lykfeart nei 2006 útbaggele wurde.
Telwurd
Rangtelwurden
Unbeskate rangtelwurden binne der net safolle, eins allinnich mar middelste, lêste, safolste, hoefolste.
Leonardo da Vinci
De twadde perioade yn Milaan (1482 oant 1499)
Nei de besetting fan Milaan troch Frânske soldaten (oktober 1499) reizge Da Vinci nei Feneetsje en dêrnei gie er werom nei Florâns.
De perioade yn Rome
left|thumb|200px|De Mona Lisa Yn septimber 1512 ferlitte de Frânsen Milaan. Datselde jier gie Da Vinci mei fjouwer learlingen nei Rome ta. Hjir wie hy inkele jierren yn tsjinst by Giuliano de Medici, in broer fan paus Leo X. Da Vinci hie yn Rome net in hiel soad te dwaan. Mar yn dizze perioade hat er de wrâldferneamde tekeningen makke fan de sûndfloed. Dy tekeningen binne no te sjen yn it kastiel Windsor yn Ingelân. Hy hat trije jier yn Rome west. Doe werovere de Frânske kening Frans I Milaan. Dêrnei gie Da Vinci werom nei Milaan. Hy krige fan Frans I wenromte yn it lânhûs Cloux (No wurdt it Clos- Luce neamd). Hy gie der net allinnich wenjen. Hy wenne tegearre mei syn freonen Melzi en Salai.
Leonardo da Vinci as útfiner.
Da Vinci hat de minsklike anatomy bestudearre. Hy die dit troch seksje te dwaan op liken, dit wiene liken fan bisten en fan minsken. Syn waarnimmings resultearren yn tige detaillearre tekeningen fan it skelet, de spieren en bloedfetstelsel. By it fergelykjen fan bloedfetten by in âlde man en by in jonkje fan twa, ûntduts hy arterioskleroaze, de fernauwing fan de bloedfetten. Nei in seksje fan in swangere frou beskreau Da Vinci as earste de lizzing fan in foetus yn de liifmoer.
De Bosk (gemeente)
300px|thumb|Topografyske gemeentekaart De Bosk (2017) 300px|thumb|Gemeente De Bosk thumb| De gemeente De Bosk yn 1866 De Bosk (Nederlânsk: 's-Hertogenbosch) is in gemeente yn de Nederlânske provinsje Noard-Brabân. De stêd De Bosk is de haadstêd fan de gemeente en tagelyk ek de haadstêd fan Noard-Brabân. De gemeente hat 156.599 ynwenners (2022) en is part fan it stêdlik netwurk BrabantStad.
Oare kearnen en wiken
Ta de gemeente De Bosk hearre njonken boppeneamde kearnen ek de folgjende doarpen en útbuorrens: Bokhoven, Deuteren, Dieskant, Empel, Engelen, Gewande, Heeseind, Hintham, Kruisstraat, Maliskamp, Meerwijk, Orthen en Oud-Empel
Gemeenterie
De gemeenterie fan De Bosk bestiet út 39 sitten:
Best of You (liet fan Foo Fighters)
Oer it nûmer
Best of You wurdt taskreaun oan alle bandleden fan de Foo Fighters al is it Dave Grohl dy't it nûmer skreaun hat. Nei it meitsjen fan in demo foar it nije album bedarre dit nûmer ynearsten op de planke. It nûmer kaam pas wer fan de planke ôf nei't de producer frêge wêr't it nûmer bleaun wie. It nûmer giet oer it fuortgean by de dingen, dy't je beheine yn wat je kinne en yn wa't je binne.
List fan musea foar moderne keunst
List fan museums dy't harren talein hawwe op moderne keunst en (postmoderne) hjoeddeiske keunst. Der binne ek museums by dy't net allinne in ôfdieling foar moderne keunst hawwe, mar ek keunst út eardere tiidrekken útstalle.
Rod Jellema
Jellema wurke oan in boek oer de iere skiednis fan de New Orleanske jazz mei de titel Really Hot: A New Hearing for Old New Orleans Jazz (tegearre mei Gordon Darrah silger).
Eigenskipswurd
In eigenskipswurd kin op twa manieren brûkt wurde: attributyf en net-attributyf. Net-attributyf hat wer twa ûnderskate kategoryen: predikatyf en bywurdlik.
Cody (Wyoming)
Yellowstone Regional Airport is it fleanfjild fan Cody.
Demografy
Op 1 july 2004 hie it plak 9050 ynwenners, dy't trochsneed 40 jier wiene.
The Pretender (liet fan Foo Fighters)
The Pretender is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Foo Fighters yn 2007 en útbrocht op it sechsde album fan Foo Fighters Echoes, Silence, Patience & Grace út itselde jier. The Pretender is it earste nûmer op it album en waard op 17 septimber 2007 útbrocht as earste single fan it sechsde album. De Foo Fighters ha nea dúdlik makke wêr't it nûmer oer giet.
Aldfeart (Surhústerfean)
De Aldfeart is in wetter dat fan Surhústerfean nei it noardeasten rint. De ein is by de krusing Suderheawei-Peebos-Miedwei.
De namme Aldfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Ald Feart.
Súdhorn (gemeente)
Iepenbier ferfier
De gemeente Súdhorn leit sûnt 1866 oan it spoar Grins-Ljouwert, en hat in stasjon. Buslinen yn de gemeente binne:
Tipeltange
In tipeltange is in meganyske puzel. Om in soarte tankje sitte rinkjes fan (koper)trie, dy't der allinnich nei bysûnder oerlis (tipelje), ôfhelle wurde kinne. Dêrnei moasten de ringen der krektsa wer omhinne dien wurde. It komt benammen oan op fingerfluggens, in tipelsinnich wurkje dus. Der bestean meardere soarten tipeltangen. De beukerskoalle fan Seisbierrum hiet De Tipeltange. thumb|right|400px|Tipeltange
Yn Sina hjit de tipeltange fanâlds de Ryou-Kaik-Tiyo ofwol 'foarwerp dat de gast bliuwen docht'. It is nei alle gedachten ien fan de âldste meganyske puzels, nei alle gedachten út Sina wei. De meleda wurdt ek wol 'Sineeske Ringen' neamd. Neffens de Sineeske leginde waard er útfûn troch de militêre held Hung Ming, dy't libbe fan 181 - 234 en dy't de puzel oan syn frou joech doe't er nei it front moast. Hja wie der sa yn ferdjippe om de oplossing te finen dat hja fergeat te treurjen oer de ôfwêzichheid fan har man. Yn Europa ferskynde de Meleda midden 16e iuw. Hy waard troch de wiskundige Cardano beskreaun. Om 1700 krige de puzel yn in grut oantal Europeeske lannen bekendheid. Yn Noarwegen waard in stielen útfiering fan de Meleda wol as kofferslot brûkt ûnder de namme 'izeren hoekhâlder'.
Geart Aeilco Wumkes
Fryske Akademy
Yn 1938 wie Wumkes ien fan de oprjochters fan de Fryske Akademy yn Ljouwert, dat him ta it sintrum foar wittenskiplik ûndersyk en ûnderwiis ûntwikkelje soe.
Rocky-Mountainsprêrjehûn
Hâlden en dragen
As se likernôch in moanne âld binne, komme se foar it earst boppe de grûn. As se âld genôch binne om selsstannich te libjen, ferhuzet it wyfke nei in oare hoale, en lit se har jongen efter, dy't koarte tiid letter útinoar geane en har yn eigen hoalen nei wenjen sette. De wyfkes binne mei 1 jier geslachtsryp, mar as der dat jiers itenskrapte bestiet, wachtsje se faak noch in jier foar't se oan 'e fuortplanting dielnimme. Rocky-Mountainsprêrjehûnen libje yn it wyld 3-5 jier, mar kinne yn finzenskip wol 8 jier helje. Har natuerlike fijannen binne de sulverdas, prêrjewolf, wolf, reade lynks, wezeling, keningearn en ferskate soarten hauken. Foarhinne wie ek de swartpoatmurd slim gefaarlik, mar dy is no tige seldsum.
Sjouke de Boer
Sjouke de Boer (Lytsewierrum, 11 febrewaris 1944) wie in aktyf keatser út Eksmoarre fan 1966 oant en mei 1982. Fertsjinne 530 foar it ivich keatsklassemint en waard 30 kear ta kening útroppen.
Douwe van der Meulen
Libben en wurk
Nei de legere Albertine Agnesskoalle yn It Oranjewâld gie hy nei de Ryks Skoalle Mienskip (RSG) op It Hearrenfean. Yn 1977 helle er it diploma foar ûnderwizer oan de Ryks Pedagogyske Akademy yn Ljouwert. Dêrnei waard er ûnderwizer yn Krimpen aan den IJssel en Soest. Hy wennet yn Baarn. Yn 1982 helle Van der Meulen de Akte Frysk LU. By dy stúdzje pakte hy geregeld in Nederlânsk puzelboekje foar ûntspanning. Omdat der yn it Frysk noch gjin kryptogrammen bestienen makke hy sels foar de aardichheid in Frysk kryptogram dat yn partijblêd De Frijbûtser fan de FNP ferskynde. Sûnt 1982 ferskynt der om de fjirtjin dagen in Frysk kryptogram fan him yn de Ljouwerter Krante. Nei 1992 wurde de Fryske kryptogrammen ôfwiksele mei Fryske krúswurdpuzels. De oare wiken binne it Nederlânske kryptogrammen.
Diagrammen binne sa makke dat de letters LC fan de krante yn werom te finen binne as in soarte fan ‘hannelsmerk’. It meitsjen fan Fryske puzels hat syn eigen swierrichheden: thumb|200px|right|Kryptogram thumb|200px|right|Puzel út it blêd fan It Fryske Gea thumb|200px|right|Puzel út de Friesland Post Sûnt 1992 ferskine ek Nederlânske puzels yn de Friesland Post. It is in grut ferskaat oan puzelsoarten. De puzels hawwe in bining mei Fryslân. Dit kin kwa opmaak, dan is de puzel (meast in trochstreekpuzel) yn de foarm fan in gemeentewapen, in alvestêdekrúske of as pompeblêd. It ûnderwerp kin dan in Fryske gemeente of plak wêze, in Frysk persoan (bg. Rients Gratama, Foppe de Haan of Tetman- en Jarich de Vries), of oars (RONO, Uleboerd, Letterlapen of Fryske doarpshuzen).
Yn 2000 hat Van der Meulen gearwurking socht mei Otto B. Wiersma, in ict-er op Nederlânsk puzelgebiet. Tegearre hawwe se de Fryske Puzelensyklopedy op skiif útbrocht. Omdat de papieren ensyklopedy allinnich op papier beskikber wie moast alles oertypt wurde nei in digitale triem. De digitale Fryske Puzelensyklopedy ferskynde yn 2002 op CD-ROM.
Frysk Puzzelboek
Foaryn stiet in Fryske hantlieding foar it oplossen fan kryptogrammen. Efteryn it Frysk Puzelboek stean de oplossings.
Omgong fan Frankryk 2011
Stikeltried
Yn de 9de etappe op 10 july ried de Nederlânske hurdfytser Johnny Hoogerland fan Vacansoleil-DCM, Hoogerland dy't op dat stuit yn de boltsjestrui fytste, siet yn de kopgroep en hja hiene kâns om de etappe te winnen. Doe't in auto fan de Frânske telefyzje fan de Omgong de kopgroep foarby riede woe. De sjauffeur fan de auto makke in ynskattingsflater en rekke de Spaanske Juan Antonio Flecha fan team Sky, dy't hurd ûnderút gie. As reaksje op de fal fan Flecha stjoerde Hoogerland de berm yn, dêr't er oer de kop gie en yn it stikeltried bedarre en slimme snijwûnen oprûn. Hoogerland ried de Omgong noch al út, mar hie in soad pine en leafst 33 hechtingen. De boltsjestrui wist er lykwols net nei Parys te brengen, dy waard úteinlik wûn troch Samuel Sánchez út Spanje.
Swimmen op de Olympyske Simmerspullen 1976
1500 meter Frije Slach
{| width=100%
Charles William Mitchell
Charles William Mitchell (Newcastle, 1854 – 1903) wie in Ingelske keunstskilder dy't yn ferbân brocht wurdt mei de Prerafaëliten. Mitchell wie in tiidgenoat fan John William Waterhouse; it wurk fan beide hat oerienkomsten wat styl oanbelanget.
Schalkwijk
Skiednis
Om 1300 hinne waard kastiel Vuijlcop westlik fan Schalkwijk boud. Dy stins is it âldste hûs fan de gemeente Houten. Vuijlcop hearde doe lykwols ta de njonkenlizzende polder Schonauwen.
Tusken 1812 en 1962 wie Schalkwijk in selsstannige gemeente. Fan 1850 ôf hiene Schalkwijk en Tull en 't Waal deselde boargemaster. Fan 1943 ôf dielden dy twa gemeenten de boargemaster mei Houten, dêr't dy gemeenten op 1 jannewaris 1962 dan ek yn opgiene.
Dútsktalige literatuer
thumb|200px|1902 [[Christian Matthias Theodor Mommsen|Theodor Mommsen (DE) 1908 Rudolf Eucken (DE) 1910 Paul Heyse (DE) 1912 Gerhart Hauptmann (DE) 1919 Carl Spitteler (CH) 1929 Thomas Mann (DE) 1946 Hermann Hesse (CH/DE) 1966 Nelly Sachs (DE) 1972 Heinrich Böll (DE) 1981 Elias Canetti (UK) 1999 Günter Grass (DE) 2004 Elfriede Jelinek (AT)]]
Midsiuwen
Oant om it jier 1000 sloech it kristendom foar master op yn de Aldheechdútske letterkunde.
Nije Saaklikens
Op it ekspresjonisme folge de delbêdzjende en realistyske Nije Saaklikens (Neue Sachlichkeit). Wat drama oangiet binne wichtich; Ödön von Horváth (1901-1938), Bertolt Brecht (1898-1956) en de regisseur Erwin Piscator, wat de epyk oangiet Erich Kästner (1899-1974), Anna Seghers (1900-1983), Erich Maria Remarque (1898-1970) en Arnold Zweig (1887-1968).
807
Foarfallen
thumb|100px|Harun Al-Rashid
Sjoerd Veltman
Biografy
Al yn 1899 hold er mei syn frou evangelisaasjegearkomsten. Yn 't earstoan yn herbergen en letter ek by minsken thús. Sa ûntstie de Baptistegemeente yn Drachten. Yn 1914 krigen hja har earste gebou, op de hoeke fan de Pier Panderstrjitte en de Suderbuert. Yn 1921 waard it gebou Bethel ('Hûs fan God') oan de Vogelzang yn Drachten yn gebrûk naam. Sjoerd Veltman soe oant 1948 de lieder fan de Drachster Baptistegemeente bleauwe.
Winsum (Grinslân)
It doarp hat trije wierden, dy fan Winsum sels, Bellingeweer en Obergum.
Winsum hat meardere tsjerken, werûnder de Toertsjerke (namme jûn yn 2004), mei de trep nei de toer oan de bûtenkant en de Nikolaastsjerke fan Obergum.
Tinjitte
Skiednis fan tinjitten yn Fryslân
Tin koe eartiids allinnich mei lead fermongen ferwurke wurde. By fyn tin is der net folle lead by dien, by mear tin tafoegjen ûntstiet keurtin. Omdat lead goedkeaper is, waard der faak mei knoeid, dêrfandinne in rekest fan 1597 oan de Fryske Deputearre Steaten mei it fersyk om keurmasters oan te stellen. Dêrtroch kaam der in soad ferbettering.
Maatskippij fan de Nederlânske Letterkunde
Neffens har statuten hat de MNL as doel: de beoefening van de schone letteren en de studie van de Nederlandse taal- en letterkunde, geschied- en oudheidkunde in hun onderlinge samenhang te bevorderen. De aktiviteiten fan de MNL binne: Alle jierren jout de MNL in jierboek út, dat neist wittenskiplike artikelen mei fan belang is fanwege de Levensberichten fan ferstoarne leden fan de MNL dy't der yn opnaam binne. De MNL stie yn 1999 oan de widze fan de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL), in webside oer de Nederlânske taal en literatuer. De DBNL befettet literêre teksten, sekundêre literatuer en oanfoljende ynformaasje sa as biografyen, portretten en hyperlinks. De MNL hat in wittenskiplike en algemiene bibleteek ta har foldwaan (mei dêryn unike dielkolleksjes) fan mear as 100.000 drukte wurken dy't sûnt 1876 yn de foarm fan in brûklien foar lange tiid as apart en autonoom kolleksje-ûnderdiel yn de Leienske universiteitsbibleteek húsmannet.
List fan planetoïden 43701-43800
Dit is in list fan planetoïden 43701-43800.
Nijfryske literatuer
19e iuw
Yn 'e 19e iuw kamen der mear oersettings foar 't ljocht, bygelyks dy fan Rinse Posthumus (1790-1859), Dirks Ankringa (1793-1860) en Wopke Jabikssoan de Jong (1799-1852).
Saint-Martin-de-Boscherville
Saint-Martin-de-Boscherville is in plak en gemeente yn it Frânske departemint Seine-Maritime yn de regio Normandje.
Ekonomy
Tradysjoneel spile feehâlderij (molke, tsiis, fleis) de wichtichste rol yn it libben fan de selsfoarsjennende boerebefolking; nôt- en fruittylt (apels, prûmen, kersen) wiene ek wichtich. Oerskot waard op 'e merk yn Rouen ferkocht. Stadichoan kamen der lytse ambachts- en tsjinstbedriuwkes by. Sûnt de jierren 1970 hat toerisme in jimmeroan wichtiger rol yn it ekonomyske libben fan 'e mienskip.
Symbolisme
Yn it symbolisme kaam it derop del oan it keunstwurk in subjektive sizzenskrêft te jaan rûn de minsklike figuer, yn in riedseleftige-magyske gearhing fan erotyk en dea. Betiden waard de frou foarsteld as de folsleine belicheming fan skjinnens en seksualiteit. Mytologyske en histoaryske foarstellings waarden brûkt by in fantastyske sfearskepping.
Nastassja Kinski
Kinski is de dochter fan akteur Klaus Kinski, mei wa't se yn har jeugd net folle kontakt hân hat. Har âlden giene út elkoar yn 1968 en Nastassja en har mem sieten doe krap.
Charles Kingsley
thumb|Charles Kingsley Charles Kingsley (Holne (Devon), 12 juny 1819 - 23 jannewaris 1875) wie in Ingelske pryster fan de Tsjerke fan Ingelân, heechlearaar, histoarikus, romanskriuwer, dy't fral yn ferbân brocht wurdt mei de súdwestlike greefskippen fan Ingelân en noardeast Hampshire. Hy wie in foaroansteand Kristensosjalist en in freon fan Charles Darwin.
Ynternasjonaal Romtestasjon
Keppeling om utens
20px Feriene Steaten
20px Itaalje
Eider (rivier)
De Eider as grinsrivier
It thúslân fan de Juten lei yn it hjoeddeiske Denemarken, benoarden fan de Eider, en rikte grif oan Sleeswyk ta.
Sleeswyk en Holstein wiene grif de thúsbasis fan de Angelen, dy't har namme lienden oan it hjoeddeiske Ingelân. De Saksen wiene buorlju fan de Angelen en it is oannimlik dat de trije folken oan inoar besibbe wiene.
Jan Tekstra
Hy wennet sûnt 1998 yn Heech en is benammen bekend fan syn nûmers dy't hy skreaun hat foar Marco Borsato, Herman Brood, Liesbeth List en Volumia. Hy komponearre de muzyk fan de musikal Turksk Fruit. Dêrneist is Tekstra producer, ûnder oaren foar Marco Borsato en Kane. Tegearre mei Fons Merkies komponearde hy de muzyk foar Turks Fruit. Ek hat Tekstra de muzikale lieding fan dy musical basearre op it boek Turks fruit fan Jan Wolkers. Tekstra wurke mei oan ferskate Fryske teaterproduksjes lykas De Palingopera (1998) en Dûbbeldjêrre (by gelegenheid fan it 15-jierrich bestean fan Aaipop yn 2002). Dêryn ferfolle hy teffens haadrollen.
Folkert Posthuma
Libben en wurk
Ein 1914, neidat de Earste Wrâldoarloch al in pear moanne oan de gong wie, waard hy minister fan Lânbou, Hannel en Niverheid yn it kabinet-Cort van der Linden. Hy wie belêste mei de distribúsje fan iten en moast dêrom in soad ympopulêre maatregels nimme. Hy wie pro-Dútsk en kaam iepentlik yn konflikt mei Treub, dy't pro-Entente wie. Foar en nei syn ministerskip beklaaide hy liedingjaande funksjes by fersekeringsmaatskippij Centraal Beheer. Posthuma wie yn de lânboufermiddens in tige achtenearre man, hy wist mei syn deskundichheid en ûnderfining yn de ekonomyske krisis fan de tritiger jierren oant syn dea harren betrouwen te winnen. Neist syn grutte ekonomyske kennis wie hy in tige foaroansteand suvelspesjalist. Foar it Nasjonale Bûn Lânbou en Maatskippij wie hy in belangryk oansprekpunt en adviseur. Doe't it bûn yn de besettingstiid oergie yn de Nederlandse Landstand bleau hy dy ek advys jaan. Hoewol't de mei nazy-Dútslân sympatisearjende Posthuma gjin lid fan de Nasjonaal-Sosjalistyske Beweging (NSB) wie, waard er troch yr. A.A. Mussert frege as Machtige foar lânbou. Op 3 juny 1943 waard Posthuma yn syn wenning yn Vorden 69 jier âld likwidearre troch Jan Verleun, hearrende by de CS-6 groep fan it ferset.
Johan Cruijff Skaal
Skiednis
Yn 1991 waard der pas in twadde Supercup spile, de priis hjitte doe PTT Telecom Cup. It duel gie tusken bekerwinner Feyenoord en lânskampioen PSV, de wedstriid waard wûn troch Feyenoord. De priis bleau trije jier sa hjitten doe hold PTT op mei sponsorjen en waard it wer de Supercup neamd. Yn 1996 krige it de namme fan Johan-Cruijf-skaal en waard tweintich jier lang standert yn de Amsterdam ArenA hâlden, mar waard fanôf 2017 yn it stadion fan de lânskampioen spile, in wike foar de start fan it nije Nederlânske fuotbalseizoen. In part fan de opbringst fan de wedstriid wurdt sûnt 1996 oan de Johan Cruyff Foundation skonken in stifting dy't him dwaande hâld mei it ûnderstypjen fan sportprojekten foar bêrn mei in beheining en troch it oanlizzen fan moderne traapfjildsjes yn wenwiken mei earmere húshâldingen.
Sterkenburch
Syds Tjaerda fan de Tjaerdastins yn Rinsumageast hie twa soannen, Worp en Bartele. Dy lêste krige of kocht in 1452 dy stins en foege de namme Sterkenburg oan syn famyljenamme ta. Tenei neamde hy him Barthold Tjaerda fan Sterkenburg.
Hylper skilderkeunst
Skiednis
De Fjirde Ingelske Kriich (1780-1784) en de Frânske tiid (1795-1814) brochten feroarings yn de ekonomy. Yn Hylpen rûn de seefeart en hannel hurd tebek en rûn it ynwennertal, om 1600 ynwenners hinne yn 1749, ta de helte krapoan 100 jier letter. Om 1850 hinne wie der fan de pronkkeamers en de Hylper klaaiïng net folle mear oer. It erfgoed like sels ferlern te gean.
George W. Bush
Iere libben
Nei't Bush syn MBA oan Harvard helle hie, gie er de oalje-yndustry yn. Yn 1977 waard er troch freonen yn 'e kunde brocht mei Laura Welch, dy't yn dy tiid dosint wie en yn in bibleteek wurke. George en Laura boasken doe't se trije moanne byïnoar wienen. Hja setten har tegearre nei wenjen yn Midlân, dêr't it se yn 1981 in twilling krigen, Jenne en Barbara. Yn 1978 besocht Bush mei te dwaan oan ferkiezings foar it Hûs fan ôffeardigen, mar ferlear fan de demokraat Kent Hance. Bush gie dêrnei wer oan it wurk yn de oalje-yndustry en wurke foar ferskate enerzjybedriuwen. Yn 1986 wie it foar him dien mei de alkohol en lei him ta op it bestudearjen fan de bibel. Yn 1988 ferhuze de famylje Bush nei Washington D.C. om de kampanje om it presidintskip fan syn heit.
Dart (rivier)
Dichteresse Alice Oswald skreau it 48 siden lange gedicht Dart (2002), dat de T. S. Eliot Priis foar 2002 krige. It gedicht ûntstie nei petearen mei- en ûndersyk fan bewenners fan de mienskippen oan de Dart.
Spanner
De bandleden fan Spanner binne ek aktyf as koverband ûnder de namme Syb & Band.
Holwert
Grifformearde tsjerke
thumb|left|Grifformearde tsjerke De grifformearde tsjerke waard yn de jierren 1933-1934 boud neffens in ûntwerp fan de bruorren Offringa. It yn de styl fan de Amsterdamske Skoalle boude tsjerkegebou waard yn 2014 troch de foarming fan ien protestantske gemeente mei de herfoarmen sletten foar tsjerketsjinsten. It karakteristike gebou bleau lykwols fan bûten itselde en krige in funksje as Waadsintrum. Dat koe yn 2020 net út en nei't it sletten waard hat it tsjerkebestjoer de tsjerke te keap oanbean. Yn jannewaris 2022 waard de tsjerke ferkocht oan in boubedriuw út Bûtenpost om der apparteminten yn te bouwen.
Mienskip
thumb|260px|Pleats op de hoeke Ljouwerterdyk-Medwerterwei
Skoallen
De protestantsk-kristlike Ploos van Amstelskoalle en de iepenbiere skoalle de Tsjelke binne op 1 augustus 2019 fusearre en krigen op 6 maart 2023 in nij ûnderkommen yn it MFA De Ynset.
Rommert de Bree
Rommert Cornelis de Bree wie earst feehâlder oan de Doniawei yn perseel 113, dêrnei oan de oare kant fan de Doniawei 100, letter wenne er op nûmer 50. Hy siet yn meardere bestjoeren. Yn 1903 en 1904 wie hy diaken yn Dantumawâld, fan 1905 - 1925 tsjerkefâd en fan 1945 - 1955 âlderling. De begraffenisferiening fan Dantumawâld waard op 29 april 1907 oprjochte, Rommert de Bree siet yn it earste bestjoer en waard 13 maaie fan dat jier as boade beneamd. In jier letter waard er troch Sietse Oranje as boade opfolge, mar hy ferfolde dy taak opnij van 1936 oant 1956. Hy wie meioprjochter van de op 3 maart 1915 starte koöperative Boerelienbank Moarrewâld. Mei 40 leden waard 18 maart 1919 de 'Feriening fan Wurkjouwers' oprjochte en De Bree krige sitting yn it bestjoer. Op 16 febrewaris 1927 waard in Dantumawâld de feriening 'Pro Rege' oprjocht mei De Bree ynearsten as bestjoerslid. Fan de yn 1931 ynstelde 'klokkommisje' wie er foarsitter. De gemeente Dantumadiel woe om de troch Den Haag opleine besunigingen, it lieden fan de doarpsklok troch Foeke Bos net langer fergoedzje. Fan de op 18 jannewaris 1946 oprjochte Feriening Doarpsbelang Dantumawâld wie hy oant 6 maart 1953 de earste foarsitter en dêrnei earefoarsitter. Op 11 juny 1946 waard it weromkommen fan de doarpsklok fierd, wêrby't Rommert de Bree it wurd fierde. Yn 1923 waard er CHU-riedslid en dat wie er opnij yn 1934 en 1935. Op 29 maart 1934 krige hy sitting yn de kommisje, besteande út leden fan spekulative-, koöperative sûkereidrûgerijen en inkele ferbouwers, dy't kontakten mei it haadbestjoer fan de Fryske Mij ûnderhâlden; hy gie oer tyltregeling fan de sûkerei. It Fryske bestjoer beloofde aktyf te wêzen en him der yn Den Haag foar yn te setten. Hy wie foarsitter van de koöperative sûkereidrûgerij 'Ons Belang' yn Walterswâld. Foarhinne wie hy weger yn it 'âld febryk' fan Prakken yn Dantumawâld. Yn Driezum waard in april 1937 in feriening fan belangstellenden yn de ferbou op kontrakt fan genêskrêftige krûden oprjochte en Rommert de Bree krige sitting yn it earste bestjoer. Yn desimber 1937 waard er fannijs keazen ta bestjoerslid fan de ôfdieling Dantumadiel fan it Nederlânsk Bibelgenoatskip. By de oprjochting fan it wetterskip 'De Damwâldster Trekwei' kaam er ynearsten yn it bestjoer. Yn de tritiger en fjirtiger jierren wie er foarsitter fan it wetterskip 'De Tjeerd Foekesleane'. Yn 1950 waard it 50-jierrich bestean fan it koöperative bûterfabryk 'De Dokkumer Wâlden' fierd. Twa leden hienen al dy tiid molke leveree, dat wienen Rommert de Bree en Wybe Melles Leegstra. Yn Damwâld waard de Rommert de Breestrjitte nei him neamd.
Tsjerkesleat (Sythuzen)
De namme Tsjerkesleat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Kerksloot.
Klaus Kinski
Filmografy
thumb|250px|Kinski's útris foar Nosferatu (1979) thumb|250px|Betinkstien yn 'e muorre fan syn bertehûs yn Sopot (Danzig)
Baarnsk Lyseum
thumb|right|300px| Baarnsk Lyseum (2012)
Histoarje
Yn 1924 kaam de earste skoalkrante Animo út, wêrfan de namme stiet foar Alle Naam Is Maar Onzin; yn 1926 rjochten learlingen de skoalferienining B.L.V. op. Sûnt dat jier kieze de learlingen harren fertsjintwurdigers, de Seniores. Begjin 2010 is in groep ûntefreden learlingen de online skoalkrante "Lyceumpenner" begûn omdat se net tefreden wiene mei de sensuer fan it skoalbestjoer yn de Animo.
Feike fan Inthiema
Feike fan Inthiema of: Frederik van Inthiema (Koudum, ± 1540 - nei 1610) wie in abbekaat en letter boargemaster fan Warkum. Hy skreau ek ferskate boeken.
Tsjerkesleat (Tersoal)
De Tsjerkesleat is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân dy't fan Tersoal nei de noardwestlik lizzende Snitser Aldfeart rint.
Gottfried August Bürger
Wurk
In protte fan syn gedichten ferskynden yn de Göttinger Musenalmanach.
Westenesch
Skiednis
Yn 1978, doe't it postkoadesysteem útfierd waard, joech de gemeente Emmen oan guon doarpen wêrûnder Noordbarge, dy't troch de útwreidings fan Emmen yn de beboude kom fan de stêd kamen te lizzen, gjin eigen postkoade. Sadwaande waarden dy doarpen formeel wiken fan de stêd. De ynwenners fan dy doarpen beskôgje harren doarpen noch hieltyd as "doarp by Emmen".
Mearke
Keppeling om utens
Conte
Ynternasjonaal Stripfestival fan Angoulême
thumb|Stand op it Festival fan Angoulême (2003) It Internasjonaal Stripfestival fan Angoulême (Frânsk: Festival international de la bande dessinée d'Angoulême) is in wichtich stripfestival dat alle jierren sûnt  1974 yn de moanne jannewaris hâlden wurdt yn de Frânske stêd Angoulême. It is it grutste Frânsktalige stripfestival fan de wrâld en wurdt beskôge as it wichtichste Jeropeeske festival. Op it festival wurde ek meardere prizen takend oan striptekeners en harren stripalbums. De bekendste priis mei de measte kwizekwânsje is de oeuvrepriis Grand Prix de la ville d'Angoulême. Dêrneist wurdt ek de Priis foar bêste album útrikt. Fan 2015 ôf kaam der alle jierren de Charlie de la liberté d’expression by, in priis foar in strip- of cartoontekener dy't syn berop net yn frijheid útoefenje kin. De priis is in ferwizing nei de Oanslach op Charlie Hebdo yn 2015.