cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Slag om de Schelde
Distribúsje
De distribúsje fan De Slag om de Schelde waard fersoarge troch September Films. De film gie op 14 desimber 2020 yn Flissingen yn premiêre. It wie de bedoeling dat er op 17 desimber yn 'e Nederlânske bioskopen iepenje soe, wêrnei't er yn 'e rin fan 2021 op 'e tillefyzje útstjoerd wurde soe troch de EO en bûten Nederlân distribuëarre wurde soe fia streamingtsjinst Netflix. De koroanapandemy bedoar de boel lykwols, mei't yn ferbân dêrmei ûnder de lanlike lockdown de bioskopen in skoft hielendal sletten wiene en dêrnei mar beheind iepen mochten. Op 15 desimber, de deis nei de galapremiêre, waard bekendmakke dat de bioskooppremiêre foar it algemiene publyk foar ûnbeskate tiid útsteld wurde soe. Uteinlik kaam De Slag om de Schelde pas op 5 juny 2021 yn 'e Nederlânske bioskopen en waard er op 23 desimber fan dat jier foar it earst op 'e tillefyzje útstjoerd troch de EO. Op Netflix wie de film te sjen fan 15 oktober 2021 ôf.
Tjipke Visser
Libben en wurk
Nei tsien jier yn Amsterdam arbeide te hawwen fêstige er him yn 1907 yn it Noard-Hollânske keunstnersdoarp Bergen. Hy wie ien fan earsten dy't Bergen as ynspirearjend plak ûntduts. Hieltyd mear keunstners soene syn foarbyld folgje. Sy foarmen letter de saneamde Bergenske Skoalle.
Klassike Aldheid
Sjoch ek
20 px Tema:Aldheid – Wikipedy hat ek in temaside oer de âldheid
W.Th. Zandstra B.V. Gruthannel en Reedfabryk
thumb|Zandstranoaren '''W. Th. Zandstra BV Gruthannel en Reedfabryk''', yn 'e folksmûle ornaris koartwei 'Zandstra' neamd, is in Fryske reedfabryk op De Jouwer. Dit famyljebedriuw is oprjochte yn 1825 en is, nei Viking redens, it grutste reedfabryk dat noch bestiet yn Nederlân.
30 novimber
30 novimber is Saint Andrew's Day, de nasjonale feestdei fan Skotlân.
Súd-Dakota
Geografy
Der binne yn Súd-Dakota 9 Yndianereservaten, dy't mei-inoar likernôch 19% fan it grûngebiet fan 'e steat beslane: ● it Cheyenne River Yndianereservaat ● it Crow Creek Yndianereservaat ● it Flandreau Yndianereservaat ● it Jankton Sû Yndianereservaat ● it Lake Traverse Yndianereservaat ● it Neder-Brulee Yndianereservaat ● it Pine Ridge Yndianereservaat ● it Rosebud Yndianereservaat ● it Standing Rock Yndianereservaat It grutste is it Cheyenne River Yndianereservaat, mei in oerflak fan 11.051,5 km², en fierwei it lytst is it Flandreau Yndianereservaat, mei in oerflak fan mar 20 km². Sawol Lake Traverse as Standing Rock lizze foar in diel yn Noard-Dakota. Hoewol't it Noardlike Sjajinne Yndianereservaat (yn Montana) ornaris net ta de reservaten fan Súd-Dakota rekkene wurdt, binne dêr ferskate perselen bûtenreservaatsk beheargebiet oan keppele dy't yn Meade County, yn Súd-Dakota, lizze, noardeastlik fan 'e stêd Sturgis.
Ljussens
States
thumb|left|Himrik Ljussens mei Gerroltsma Fan Ljussens wurde yn de 15e iuw twa states neamd. Gerroltsma lei op it plak dêr't de Dyksterwei einiget, oan de âld seedyk. Dijkstera lei ek oan dy seedyk, op de grins fan de himrikken fan Eanjum en Ljussens. Op beide plakken stiet hjoed-de-dei (2010) in kop-hals-romppleats.
Skoalle
thumb|260px|Skoalle mei de Bibel De iennige skoalle fan Ljussens is in 'Skoalle mei de Bibel', 'De Griffel'. Ek bern fan Moarre geane nei 'De Griffel'.
Jan de Salle
De Salle waard yn 1599 ynwenner fan Ljouwert en troude dêr itselde jier mei Sara Abraham Lenerts. Under oare Mathias Heimans en Hendrik Geerts wiene dêr syn learlingen. De klean fan de portrettearren yn syn skilderijen wurde wol as foarbyld fan de Spaanske moade yn dy tiid brûkt.
Noarch
Resinte ûntwikkelingen
Noarch hat him, benammen nei de weryndieling, ûntwikkele ta forinzeplak. Yn ferhâlding mei it oantal ynwenners is der net folle wurkgelegenheid. De measte ynwenners wurkje yn gruttere plakken yn de omjouwing lykas Roan, Assen, Grins of Drachten.
Wynmûnen
Yn Noarch steane twa âlde wynmûnen. De iene, Noordenveld neamd, is in nôtmûne dy't sûnt 1878 bestiet. Flak by dy mûne waard yn 2004 in trije ferdjippings tellend appartemintekompleks boud dat de mûne foar in part út de wyn sette en grutte tsjinstellings yn it doarp oplevere. Mûne en nijbou binne lykwols eigendom fan deselde pleatslike ûndernimmer en der is fergunning foar de bou ferliend. De oare mûne yn it doarp is de nôtmûne De Hoop dy't as iennichste mûne yn Nederlân Bilauwjukken hat.
Swartendyksterskâns
De Swartendyksterskâns is in yn de 16e iuw boud ferdigeningsbolwurk yn it tichtbylizzende doarp Een, dat wjersstân biede moast tsjin de biskop fan Munster. Hy leit oan de Skânswei. Dizze wei hjit de Skânswei, mar stie earder bekend as de Swartendyk en wie de wichtichste ferbining fan Drinte mei Fryslân. As oantinken fan dizze wei is hjir yn de sechtjinde iuw in skâns boud. Dizze Swartendyksterskâns is yn 1980 prachtich restaurearre. In oare skâns mei de namme Portugal lei ten easten fan Een, mar dizze bestiet net mear. Allinnich de strjitnamme "Skâns Portugal" yn in resint nijbouplan ferwiist noch nei dit bolwurk.
Stasjon Klarenbeek
Gebou
|200px|thumb|left|1e stasjonsgebou stasjon Klarenbeek yn 1959 200px|thumb|left|2e stasjonsgebou stasjon Klarenbeek yn 1959 It earste stasjonsgebou wie in wachterswenning mei in houten oanbou dêr't inkelde stasjonsfunksjes yn ûnderbrocht wiene. It stasjon waard sletten yn 1938, mar waard yn 1942 wer iepene. It earste gebou waard ôfbrutsen yn 1959.
Nobelpriis foar de Literatuer
Boarne: http://www.nobel.se/literature/laureates/index.html
Cochem (Verbandsgemeinde)
In ferbânsgemeente is yn Rynlân-Palts in gearwurkingsferbân fan saneamde Ortsgemeinden, earder selstannige gemeenten dy't ek nei de weryndielings fan de jierren 1970 fierhinne harren selsstannigens holden. De plakken hawwe in eigen (keazen) boargemaster en in ried, dy't op folslein frijwillige (ehrenamtlich) basis wurkje. In Ortsgemeinde hat lykwols gjin gemeentehûs en ek gjin amtlik apparaat.
Allingawier
Skiednis
Allingawier (earder: Allingwere) lei al yn de Midsiuwen op in terp tusken de Warkumermar en de Makkumermar. Dy marren wienen troch in sleat meiïnoar ferbûn. Om 1450 moat Fetkeaper Jackle Feddes hjir op in soarte bolwurk wenne ha. Yn de 18e iuw hie Allingawier oant 1796 in skoalle, dêrnei hie it doarp in mienskiplike skoalle mei Eksmoarre. De drûchlizzing fan de Warkumer en Makkumer Mar yn 1879 betsjutte de ein fan de fiskerij.
Wynmole
De âldste en ûnbestriden wynmolefernijings yn Nederlân datearje fan om-ende-by 1180.
Herman Ridderbos
Ridderbos wie in soan fan Jan Ridderbos, dy't ek heechlearaar west hat yn Kampen. Ek Nico Ridderbos, de broer fan Herman, wie heechlearaar, mar dan oan de Frije Universiteit, dêr't hy it Alde Testamint ûnderwiisde.
Traktaat fan de Sân Seelannen
thumb|400px|Sân Fryske Seelannen neffens it traktaat fan 1417. De Fryske gebieten eastlik fan de Wezer (bg. Hadeln) en noardlik fan de Elbe (Dithmarschen) binne net oanjûn. It Traktaat fan de Sân seelannen is in haadstik fan It Freeska Landriucht dat om 1480 hinne printe is. It traktaat jout in opsomming fan de sân Fryske seelannen. Mooglik is it traktaat fan de Upstalbeamgearkomste fan 1323
Tekst
HJIR BEGJINT IN LYTS TRAKTAAT FAN DE SÂN SEELANNEN FAN HIEL IT LÂN FAN FRYSLÂN MEI SYN TABEHEAR EN EILANNEN
Burg Metternich
De Burg Metternich is in ruïne fan in hichteboarch by de Ortsgemeinde Beilstein yn de Dútske dielsteat Rynlân-Palts.
Skiednis
De boarch waard yn 1268 foar it earst yn in oarkonde neamd as 'boarch, dy't Beilstein neamd wurdt'. De boarch wie yn it besit fan Johann von Braunshorn, dy't de boarch yn lien hie fan it aartsbisdom Keulen. Neffens âldere fermoedens wie de boarch al fier foar dy tiid stifte, mar neffens ûndersyk fan Alexander Thon en Stefan Ulrich waard de boarch net earder as healwei de 13e iuw stifte, dus mar in pear desinnia foardat de boarch foar it earst neamd waard.
Anatoalje
Skiednis
Yn de rin fan tûzenen jierren hawwe ferskate folken en kultueren harren ynfloed op it gebiet útoefene, bygelyks de Hattjers, de Hittiten, de Griken, de Romeinen, de Byzantinen, de Seltsjoeken, de Osmanen, de Koerden, de Kelten (Galaten), de Armeenjers, de Aramejers en de Turken. Anatoalje wurdt ek wol neamd as plak dêr't alderlei folken wei kamen, lykas de Etrusken en de Yndo-Jeropeanen.
Newcastle upon Tyne
It is in selstandige gemeente; mei de gemeenten Noard-Tyneside, Súd-Tyneside en Gateshead foarmet it ien steedlik gebiet, de Newcastle-Gatesheadmetropoal. Newcastle is de meast wichtige stêd fan Noard-East Ingelân.
Rypster Merke
De Rypster Merke is de merke dy't alle jierren om ein maaie en/of begjin juny hinne yn it Fryske doarp Dronryp holden wurdt. Mei sa'n sechstjin attraksjes en achttjin eveneminten op it mêd fan sport en ferdivedaasje is it de grutste doarpsmerke fan Noard-Nederlân. Yn 2018 waard it 125-jierrich bestean fan 'e Rypster Merke fierd mei in jubileumdoarpsfeest dat 2½ wike duorre.
Nosema apis
Diagnoaze
Wat as earste opfalt is dat de fleaniepening ek de raten ûnder de ûntlesting sitte. De ferhâlding tusken folwoeksen bijen en broed kin út balâns wêze. Foar in kast wurde faaks ôfmêde bijen sjoen.
Gûam
Basis
De Feriene Steaten hawwe op Gûam in wichtige marine- en loftmachtbasis, Andersen Air Force Base neamd.
Linestik
As beide einpunten op in kromme lizze, lykas in sirkel, dan wurdt it linestik in koarde fan dy kromme neamd.
Trollfest
Trollfest is in Noarske Folkmetalband oprjochte yn 2003 yn Oslo. De band brocht yn 2005 syn debútalbum Willkommen Folk tell Drekka Fest! út. Yn de earste jierren spile Trollfest nea live, it earste live-optreden wie yn 2007. Yn 2022 die Trollfest mei oan de Noarske foarronde foar it Eurofyzje Sjongfestival mei it nûmer Dance like a Pink Flamingo; de band kaam ta de heale finale. De teksten fan de band gean benammen oer trollen en drinken. Se neame de taal dêr’t se yn sjonge "Trollspråk" ("trolletaal" yn it Noarsk), in mjuks fan ferskillende talen (meast Noarsk en Dútsk). Trollfest hat njoggen studio-albums en ien live-album útbrocht.
Egidius Daniel van Beijma
Hy wie boargemaster fan Baarderadiel en foarsitter fan de Fryske Maatskippij fan Lânbou tusken 1875-1875.
Samuel Beckett
Libben en wurk
thumb|left|200px Beckett studearre Frânsk, Italjaansk en Ingelsk oan it Trinity College yn Dublin fan 1923 oant 1927. Koart dêrnei waard hy oannommen as learaar yn Parys. Dêr soe hy James Joyce moetsje, dy't in enoarme ynfloed op him hie. Beckett skreau syn eigen ferhalen, wylst er tagelyk siktaris fan Joyce wie. Yn 1929 ferskynde syn earste wurk, in kritysk essay dat Joyce syn wurk yn beskerming naam. Syn earste koarte ferhaal, Assumption, waard yn datselde jier útbrocht. Yn 1930 wûn hy in lytse literatuerpriis mei syn gedicht Whoroscope, dat benammen oer René Descartes giet, in oare grutte beynfloeder fan syn skriuwen.
Omdat syn stikken fan nei 1947 suver allegear yn it Frânsk skreaun binne, wurdt hy tegearre mei Ionesco sjoen as de bêste Frânske toanielskriuwers fan de tweintichste iuw. It oersetten fan syn wurk nei it Ingelsk die Becket sels.
De teaterstikken dy't hy skreaun hat binne it bêst te typearjen as keal, minimalistysk en djip, djip pessimistysk oer de natuer fan de minske en de minsklike sitewaasje.
Weidum
Skiednis
Yn de 13e iuw en yn 1329 waard it doarp as 'Wedum' skreaun, yn 1402 as 'Weydem' en yn 1427 wer as 'Wedum'. Sûnt 1386 wurdt it doarp lykwols jimmeroan faker as Weydum skreaun. De plaknamme is in datyf meartalfoarm fan it elemint 'Wede' (greide).
Domnastate
Westlik fan de tsjerke stie tsjin de doarpsterp oan Domnastate. By de state hearde it noch altiten oanwêzige famyljebegraafplak fan de Bumas. . De pleats by it begraafplak foarmet de basis fan it ûnderhâld fan it begraafplak. Sawol it begraafplak as it tagongshek binne oanwiisd as ryksmonumint.
Papingastins
thumb|left|250px|De pleats op it plak fan Papingastate
Kermadeceilannen
Floara
De Kermadeceilannen hawwe in grut ferskaak oan plantesoarten, ûnder oaren 113 lânseigen fetplantsoarten, sa'n 52 mossensoarten en fingisoarten. Raouleilân en Macauleyeilân binne foar it grutste part oerdutsen troch subtropyske bosken.
Benny Holtrop
Holtrop wenne oant syn 21e op De Jouwer yn in strang grifformearde húshâlding. Hy wurke jierren yn it ûnderwiis. As soan fan NSB-âlden rûn er op 't lêst fêst yn syn wurk. As reaksje dêrop begûn er yn 1993 te skriuwen, meast poezij en ferhalen, sawol yn it Frysk as yn it Stellingwerfsk.
Julio Ribera
Julio Ribera (Barselona, 20 maart 1927 - Cognin, 27 maaie 2018) wie in Spaanske striptekener.
Peazens (plak)
De fiskerij
Sûnt 2017 wurdt yn Peazens en it oanbuorjende Moddergat elts jier yn ein juny of begjin july de Dei fan de Fiskerij holden.
Drammen
Natoer en Miljeu
Der binne in oantal grutte parken yn de stêd en strannen oan de Drammen rivier. Oan de súd- en oan de eastkant fan Drammen binne grutte bosk- en marregebieten te finen.
Julius fan Beyma
Wurken
In kar:
Spurt Noardlike Njonkenlinen
Kleuren
thumb|left|200px|Links de 10313 Alleta H. Jacobs yn de nije kleuren en rjochts de 10351 Belcampo yn de âlde kleuren Oarspronklik wiene de treinstellen read mei in wyt front, By it modernisearjen fan de treinstellen krigen de treinen fanôf 2019 in blaugriene kleur mei noch altyd in wyt front passend by de yn 2018 trochfierde hússtyl fan Arriva. Ek it ynterieur en it reizgersynformaasjesysteem waarden fanôf 2019 fernijd. De earste klasse waard ôfskaft. De kessens waarden donkerblau mei ljochtblauwe streken, ljochtblauwe holsteunen en earmleuningen mei houtymitaasje. By de spesjale sitplakken is yn it holkessen yn reliëf oanbrocht om oan te tsjutten dat dy sitplakken ornearre binne foar minsken dy 't min rinne of foar froulju dy't swier binne. Oan 'e efterkant fan 'e stoel is in opklapber taffeltsje oanbrocht. In tal sitplakken is by in gruttere tafel set, sadat der fjouwer stuollen om hinne stean. De flier is yn de multyfunksjonele romte stroefer makke, sadat útglydzjen foarkaam wurdt. Yn 'e romte fan it húske is in tafel om lytse poppen ferskjinje te kinnen. De bagaazjerekken binne foarsjoen fan ferljochting. Op de balkons binne ôffalbakken mei trije fakken pleatst foar it skieden fan it ôffal. Yn it hiele treinstel is kameratafersjoch. Oan de bûtenkant is in yndikator oanwêzich neist it bestimmingsdisplay dêr't de drokte yn de trein op te sjen is.
Ynset
Op 1 novimber 2006 wurdt it treinstel 10305 (Ubbo Emmius) as earste treinstel offisjeel yn tsjinst naam op de line. Grins – Bad Nijeskâns – Leer. Fanôf 2021 is de Spurt op de trajekten yn Fryslân ferfongen troch de Wink. Mar sûnt 14 juny 2021 wurdt op it trajekt Ljouwert - Harns Haven yn it wykein ek wer diels mei de Spurt riden, om 't dy mear romte hawwe om fytsen ferfiere te kinnen.
Timpeliers
right|thumb|De flagge fan de Timpeliers. De oarder fan de earme ridders fan Kristus en de timpel fan Salomo, better bekend as de Timpeliers of Timpelridders, wie in Midsiuwske geastlike ridderoarder dy't by in krústocht stifte is om pylgers yn it Hillige Lân te beskermjen. De namme Timpeliers is ôflaat fan de Timpel fan Salomo, dêr't no de Al-Aqsa-moskee op de Timpelberch stiet. Ien fan de doarren dy’t der no noch altyd yn sit hat fan de oarder west en is jûn troch kening Baldwyn fan Jerusalim. De oarder gie troch mei bestean ek nei de ein fan de hearskippij yn Jeruzalim.
Yn it geheim troch
thumb|right|De segel fan de oarder. Yn rûnten fan leafhawwers fan mystearjes giet it ferhaal dat de oarder noch iuwenlang yn it geheim bestean bleaun is. Yn sommige boeken kin men lêze dat der noch yn dizze iuw in grutmaster fan de Timpeliers yn funksje west hat. Ek soenen der grutte skatten wêze dy’t troch Timpeliers ferstoppe binne, bygelyks yn Rennes-le-Chateau. Foar dizze ferhalen binne lykwols gjin ôfdwaande bewizen.
Frederik Hessel van Beyma thoe Kingma
Van Beyma wie gemeente-sekretaris op It Hearrenfean en fan 1851 ôf boargemaster fan Aenjewier en hat liberaal lid fan Provinsjale Steaten west. Hy wie boppedat skoalopsjenner. Hy hat syn hiele libben warber west foar de ferheffing fan it ûnderwiis. Benammen foar de materiële fersoarging fan de learkrêften sette er him yn. Hy is mei-oprjochter fan de feriening ‘Folksûnderwiis' (1866).
Ede Staal
Ede Ulfert Staal (Warffum, 2 augustus 1941 - Delfsyl, 22 july 1986) wie learaar Ingelsk en it meast ferneamd as Grinzer sjonger en dichter.
Jeremy Wotherspoon
Jeremy Wotherspoon (Humbolt, Saskatchewan, 26 oktober 1976) is in earder Kandadeesk reedrider. tsien jier lang, wie Wotherspoon ien fan de bêste sprinters fan de wrâld.
Sjoerd Spanninga
Spanninga syn poëtysk oeuvre hat yn de Fryske literatuer in unyk plak. Hy wurdt wol omskreaun as in oarspronklik dichter mei in rike fantasy, dy't eksoatyske bylden tapast en yn mystike ynslach hat.
Roel Falkena
Roel Falkena (Snits, 10 maaie 1936 - De Sweach, 20 febrewaris 2021) wie in feedokter en provinsjaal politikus út Beetstersweach.
Lier (distrikt)
thumb|Plak fan distrikt Lier yn Dútslân Lier is in distrikt (Landkreis) yn East-Fryslân, yn de Dútske dielsteat Nedersaksen, dat opjrochte is yn 1932. It distrikt hat in oerflak fan 1085,77 km² en in tal ynwenners fan 164.703 (30 septimber 2004).
Ferhâlding (wiskunde)
Rekkenje mei ferhâldingen
Dit kinne wy lykwols omdraaie: <BIG>6 / 1=A</BIG>
Hanna Beekhuis
Libben en wurk
Yn har komposysjes gie sy faak út fan in tekst, in byld of stimming. It wurk fan Strawinsky, Debussy en Ravel wienen ynspiraasjeboarnen foar har. Se wie ien fan de oprjochters fan "Kunst in intiemen kring", in stimulâns foar útfieringen fan nije (Nederlânske) muzyk.
Milaca (Minnesota)
Milaca ([mɨl'ækə]) is in stêd yn it súdeasten fan 'e Amerikaanske steat Minnesota. It is it haadplak fan Mille Lacs County. Ynwennertal: 2.946 (2010).
Mitridates VI
Skiednis
Yn 74 f.Kr. ferfette Mitridates syn besikings, mar waard troch de betûfte Romeinske fjildhear Lukullus tsjinhâlden en twongen nei Armeenje te flechtsjen. Ek dat lân waard troch Lukullus ferovere, mar hy moast it lykwols wer priisjaan doe't er fan it kommando ûntheft waard. Dat foarfal joech Mitridates de gelegenheid him te werstellen, oant Pompejus yn 66 f.Kr. foarfêst mei him ôfrekkene. Mitridates flechte fuort nei de Krim en nei de see fan Azov, dêr't syn soan in rykje bestjoerde. Hy hy plannen om fan dêrút opnij de Romeinen opnij te bestoke. Dy plannen mislearen, omdat de befolking wegere de swiere lêsten foar de kriichsfiering op te bringen en yn opstân kamen.
Poalsirkel
thumb|right|250px|In kaart fan de ierde. De poalsirkels wurde oanjûn mei de reade streken.
In poalsirkel is of it Noardpoalsirkel of de Súdpoalsirkel. Op de ierde leit de Noardpoalsirkel op 66˚ 33' 38" noarderbreedte en de Súdpoalsirkel op 66˚ 33' 38" suderbreedte. De gebieten tusken de poalsirkels en de poalen (de noardpoal en de súdpoal) binne de poalgebieten.
Emmen
Geografy
thumb|It Riedhûsplein Emmen leit op in súdeastlike útrinner fan de Hûnsrich, in sânrêch fan 70 km dy't fan Emmen nei Grins ta rint mei in trochsneed hichte fan 20 meter boppe seenivo. It súdlikste punt, Hoantsjedún leit yn de stêd en is mei in hichte fan 26,5 meter de heechste natuerlike hichte fan Drinte. De bosk Emmerdennen leit suver yn de stêd oan de noardkant tusken it sintrum en de wyk Emmermeer oan iene kant en de wiken Emmerhout en Emmerschans oan oare kant. Earder leine der twa marren by Emmen, de Bargermar en Emmermar, dy't drûchlein waarden. Yn de eardere Bargermar leit hjoed-de-dei it yndustryterrein Bargermeer. Hjoed-de-dei lizze der twa keunstmjittige marren yn Emmen-Súd: Grote Rietplas en Kleine Rietplas. Súdeastlik fan de stêd is it Ynternasjonale Natuerpark Boertanger Moor-Bargerfean. Westlik fan it sintrum is noch in foar in part yntakt iesgea. De âlde brink is foar in part bewarre bleaun en is hjoed-de-dei part fan it Merkplein. It noardlik part fan it sintrum is it âldste part fan Emmen dêr't noch histoarysk weardefolle gebouwen steane. Fierder wurdt it sintrum skaaimerke troch in soad heechbou mei nijmoadrge arsjitektuer. It heechste gebou is de 65 meter hege Hondsrugtoren (Hûnsrichtoer) dat it heechste gebou fan Drinte is. Nijsgjirrich is de opbou fan Emmen. Yn it ramt fan de iepen griene stêd binne de wiken reedlik fier fan it sintrum ôf boud, en kaam it sintrum net sintraal yn de stêd te lizzen, mar suver earder oan de westkant. Troch de stedsútwreidings binne doarpen lykas Noordbarge, Weerdinge, Westenesch en Zuidbarge wiken fan Emmen wurden. Fan de súdkant fan it sintrum oant de A37 rint it bedriuweterrein Bargermeer.
Ekonomy
Emmen foarmet ien fan de ekonomyske kearnsônen fan Noard-Nederlân mei goed 47.500 arbeidsplakken en likernôch 5.500 bedriuwen. Emmen is part fan it gruttestêdebelied fan de ryksoerheid en foarmet mank mei Assen, Grins en Ljouwert de saneamde NG4, de fjouwer grutte stêden fan Noard-Nederlân.
Underrjocht
Alle wiken hawwe skoallen foar primêr ûnderwiis, mei yn totaal 34 skoallen. Der binne trije skoalmienskippen foar it fuortset ûnderwiis (fmbû oant fwû-plus). Fierders is der AOC-Terra op it mêd fan agrarysk ûnderwiis op fmbû-nivo en in skoalle foar praktykûnderwiis. It Drenthe College is foar it middelber beropsûnderwiis.
Vladimir Pûtin
Iere karriêre
Nei it opheffen fan de KGB-ûnderdielen en byhearrende finzenissen yn de DDR, ein 1990, kearde er werom nei Leningrad. Fan 1991 oant 1996 wie er it haad fan it Komitee Bannen om utens fan it buro fan de boargemaster fan Sint-Petersburch, sa't Leningrad wer hiet. Fan july 1998 oant augustus 1999 wie er it haad fan de Federalnaja Slûzjba Bezopasnosti (FSB), de opfolger fan de KGB.
Russysk-Oekraynske Kriich
Ek yn it easten fan de Oekraïne, yn de oblasten Donetsk en Lûhansk, mei-inoar de Donbas neamd, dêr't in soad etnyske Russen wenje, wiene der seperatistyske groepen dy't oansluting by Ruslân neistribben. Yn 2014 waarden dêre de Folksrepubliken Donetsk en Lûhansk útroppen mei stipe fan Ruslân. Yn augustus 2014 lutsen ferskate Russyske militêre reauwen de grins oer yn de oblast Donetsk.
Ynlânsk belied
thumb|Pûtin mei minister fan definsje Sergej Sjojgû yn 2013 It belied fan Pûtin bestiet neffens guon kritisy út twa tsjinstridige linen. Oan de iene kant is Pûtin in foarstanner fan it liberalisearjen fan de ekonomy, en wurdt der in soad op dat mêd dien, sa as bygelyks it ynfieren fan privee-eigendom fan lânbougrûn, ferlegings fan de belestings, it ferminderjen fan de burokratyske druk op de lytse en midgrutte bedriuwen. Oan de oare kant wurdt er beskuldige autoritêr te wêzen oangeande it beheinen fan de parsefrijheid (Anna Politkovskaja), eardere geheime aginten, dy't krityk uteren ("ferrieders" lykas Aleksandr Litivenko, Sergei Skripal), oligargen mei politike ambysjes (Boris Berezovski, Michail Chdorkovski, Boris Nemtsov) en politike tsjinstanners (Aleksei Navalny, Sergei Udaltov) ferbalje, op te pakken of fergiftigje te litten. Ek wie der in grutte taname fan korrupsje ûnder syn bewâld sûnt 2000. Boppedat wurde it nasjonalisearjen fan grutte oalje- en gasbedriuwen en it oernimmen troch de steat fan ûndernimmings fan selsferrykjende oligargen troch kritisy fannijs kommunistysk en diktoriaal neamd. Demonstraasjes tsjin it regear wurde gauris troch de rebûljeplysje tsjinwurke dêr't der yn it bûtenlân troch twivele wurdt dat Ruslân wier in demokrasy is.
Hichtepunten fan it belied fan Pûtin wie ûnder oaren it herfoarmjen fan de steatstruktuer yn Ruslân. Under syn bewâld waarden de 89 dielgebieten fan Ruslân ynparte yn s♪n administrative federale distrikten mei oan it haad in presidintsjele gesant. Ek de plysje en it leger waarden herfoarme. Pûtin fynt finansjele stabiliteit tige wichtich en wol soks foar alle wissigens tefoarren komme.
Lammert Wiersma
Libben en wurk
Sân fan Wiersma syn gedichten waarden yn 2010 op stiennen yn 'e Taalrûte fan Skiermûntseach ferivige. Dy gedichten geane oer John Eric Banck, in njoggentjinde-iuwske eigener fan Skiermûntseach en de stifter fan 'e nei him ferneamde Banckpolder, en fierders oer de seedyk, de dunen, de fjoertoer, it begraafplak Vredenhof en oer it doarp. Wiersma ferstoar op 1 novimber 1980 yn 'e âldens fan 98 jier op syn thúseilân. Hy waard dêr ek begroeven, op woansdei 5 novimber.
Fryske Beweging
De earste organisearre beweging
Op in breed droegen politike beweging, lit stean partijfoarming, is dan lykwols noch gjin sicht. Krekt yn dy tiid dat de grip fan de sintrale machthawwers op Fryslân aloan sterker waard, makke de opkommende organisearre Fryske Beweging him benammen drok om de Fryske stavering. De romantyk oerhearske it tinken fan de measte bewegers fan it earste oere en de wjerslach dêrfan wie werom te finen yn it earste Fryske tydskrift dat troch it Selskip útbrocht waard: Iduna. It is de mislearre bakker mar folksskriuwer by útstek, Waling Dykstra dy't him ferset tsjin de stavering dy't de bewegingsmannen betocht hawwe, en hy begjint mei de útjefte fan in eigen periodyk: De Frysce Huesfrjeun. Hy wie dêrmei in eksponint fan it opkommen fan it liberalisme en in begjin fan demokratisearring.
De krisisjierren
Yn de krisisjierren (de tiid fan de wurkferskaffing en de Grutte Depresje) manifestearre it Frysk nasjonaal-sosjalisme him yn de Fryske Folkspartij (FFP), oprjochte op 24 novimber 1938 yn Eagmaryp. De Mienskip (no krite fan it Selskip 1844) woe de Fryske striid ek op polityk en maatskiplik nivo oerbringe en kaam mei karbriefoanfollingen. It Selskip 1844 spruts syn veto dêroer út. By in lettere gearkomste fan de Mienskip die bliken dat in meartal fan de oanwêzige leden winliken efter it haadbestjoer fan it Selskip stie. Dêrop gong it folsleine bestjoer ôf en Douwe Kiestra en Jan Melles van der Goot (foaroanman FFP) rûnen ek út de mienskip wei.
Oprjochting Fryske Akademy en de Folkshegeskoalle
Yn it jier 1919 pleite Geert Aeilco Wumkes fan it Kristlik Frysk Selskip yn in rede foar it Frysk Genoatskip foar in Akademy foar Wittenskip. It Fryske Genoatskip lykwols makke yn 1920 en 1921 dúdlik dat se dêr gjin ynteresse oan hienen. It plan soe hast twa desennia lang in konsept bliuwe. Underwylst waard yn 1928 de Afûk troch ferskate organisaasjes út de Fryske Beweging oprjochte. It wie professor Titus Brandsma fan it Roomsk Frysk Bûn dy't de Akademy yn 1931 op de wurklist fan de Underwiisried sette. Brandsma hie in akademy foar eagen mei Frysk-pratende en Frysk-skriuwende akademisy dy't beneamd waarden op titel fan bewiisde kundigens. Yn 1933 die de Underwiisried yn in ferklearring te witten dat se foar sa'n akademy wienen. Yn 1936 en 1937 oppenearren in stikmannich studinten har op persoanlike titel foar sa'n akademy. Yn 1937 stjoerde de Federaasje fan Fryske Studinteferienings in wiidweidich rapport nei de Underwiisried ta. Efter de skermen wienen Geert Aeilco Wumkes, Kommissaris fan de Keninginne Van Harinxma, lektor Pieter Sipma en fertsjintwurdigers fan it Selskip 1844 en it Frysk Genoatskip dwaande mei in konsept brief foar de Underwiisreid. Op 30 maaie maaie beslute de Underwiisried dat de Fryske Akademy der komme moast.
Sudergat
It Sudergat is in mar yn de gemeente Tytsjerksteradiel. De mar is in diel oan de súdwestlike kant fan de Burgumer Mar. De namme Sudergat jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Zuidergat.
Thiarchiastins
Wannear't de stinzen boud binne is net bekend. Yn Blije wurde yn de Abtelibbens fan Mariëngaarde yn de 12e en 13e iuw ferskate edele en oansjenlike leken neamd, dêr't it wenplak net fan te bepalen is. Sa troude Menold Thiarchia oan de ein fan de 12e iuw mei in dochter Rembrechta fan de Rembrechtastins yn Marrum.
Fuotbalferiening Aldegea
Sûnt 2004/2005 wurket de feriening wat jeugdteams betreft gear mei vv HJSC út De Hommerts/Jutryp. Alle jeugdteams spylje fan it seizoen 2008-2009 ôf ûnder de namme OudegaHJSC. It earste alvetal spilet yn 2008 yn de 5e klasse A.
Orlando (Floarida)
Yndustry
De ekonomy fan Orlando stipet benammentlik op twa pylders; ien dêrfan is de hi-techyndustry. Dy is fral rjochte op digitale media, lânbou, loftfeart, romtefeart en kompjûtertechnology, bringt jiers $13,4 miljard yn 't laadsje en biedt wurk oan 53.000 minsken. Under de bedriuwen dy't fabriken, kantoaren of oare fasiliteiten yn Orlando hawwe, binne Lockheed Martin, Mitsubishi, Siemens, Hewlett-Packard, AT&T en Boeing.
List fan planetoïden 38401-38500
Dit is in list fan planetoïden 38401-38500.
Fenantius Fortunatus
Libben
Fenantius Fortunatus waard earne tusken 530 en 540 berne te Duplavis, deunby Treviso, yn wat no noardeastlik Itaalje is. Hy groeide op doe't de Byzantynske werovering fan Itaalje geande wie, mar der bestiet ûnienichheid oer wêr't Fortunatus syn jonkheid trochbrocht hat. Guon histoarisy miene dat Fortunatus syn famylje nei Akwileja, yn Midden-Itaalje, ferfear fanwegen de ûnlijige politike sitewaasje dy't yn Treviso ûntstie nei de dea fan de Goatyske kening Teoderik de Grutte. It bewiis foar dizze ûnderstelde ferhuzing is lykwols tige krap. thumb|left|350px|Fenantius Honoarius troch [[Alma Tadema|sir Lawrence Alma-Tadema.]]
Earne yn de 550-er of 560-er jierren reizge Fortunatus nei Ravenna ta (dat doe it regearingssintrum fan Itaalje wie), om dêr te studearjen. Hy ûndergie dêr in klassike oplieding yn 'e Romeinske styl, wat û.m. blykt út syn trochkrûpte bekendheid mei klassike dichters as Fergilius, Ovidius en Horatius, wa har ynfloed oft sterk út syn lettere wurk nei foarren komt. Teffens hied er nei alle gedachten ienige kennis fan 'e Grykske taal en fan klassike Grykske skriuwers en filosofen, mei't er yn syn poëzij ferskate kearen nei harren ferwiist en út en troch ris in Gryksk wurd yn syn fersregels bemjukset.
Uteinlik ferfear Fortunatus fia Dútslân nei it âlde Galje (it hjoeddeiske Frankryk), dêr't er yn 'e maityd fan 566 oan it Merovingyske Hof te Metz oankaam, wierskynlik mei de bedoeling om dêr hofdichter te wurden. Aldergeloks foel syn oankomst dêre gear mei it houlik fan kening Sigebert I en keninginne Brúnhilde, en koed er daliks in wichtige rol ferfolje troch in fieringsdicht te meitsjen dat er foar it hiele Hof foardroech. Sadwaande hied er fan it begjin ôf oan al in grutte kliïntêle fan eallju dy't him betellen om poëzij foar (en oer) harren te skriuwen. Likernôch in jier nei syn oankomst yn Metz reizge Fortunatus fierder nei it Hof fan Sigebert syn broer, kening Garibert I, te Parys, dêr't er ferbleau oant it ferstjerren fan dyselde yn 568. Fanwegen it gefaar dat kening Hilperik I foar him ynhold, de broer en fijân fan Sigebert en Garibert, dy't syn macht doe nei Parys ta útwreide, wied er twongen en kear werom nei de lannen dêr't Sigebert de skepter swaaide.
Fete
In fete is djippe fijanlike ferhâlding tusken twa famyljes, klans, groepearrings, of tusken yndividuen, dy't hieltyd wer útbarst yn gewelddiedige konfrontaasjes. In fete giet faak meardere generaasjes lang troch, en faaks wit gjinien mear wêrtroch't it konflikt ûntstien is.
Parlemintêre republyk
In grut part fan de parlemintêre republiken binne benammen yn Europa en Azië werom te finen.
Kaaiboerd
In kaaiboerd, ek taastboerd of toetseboerd, is in apparaat mei rigen kaaien, dy't mei de fingers yndrukt wurde kinne. By de hjoeddeiske kompjûter wurde kaaiboerden benammen brûkt foar de ynfier fan tekst.
Kompjûter
Om in kompjûter opdrachten te jaan is der in apparaat makke dêr't opdrachten as 'tekst' mei skreaun wurde koenen. Dêrby is as fansels in typmasine ta foarbyld naam. Lykas by de lettere typmasines is it kaaiboerd fan de kompjûter sterk útwreide yn fergelyk mei de meganyske typmasine. Sa binne der njonken it haadkaaiblok ferskate oare rigen en blokken mei kaaien bykaam.
Mei it útwreidzjen fan de programma's kaam der hieltiten mear ferlet fan mooglikheden om programmafunksjes út te fieren. Dêrtroch ûntstie de winsk om ta mear skiften te kommen. De âlde typmasine koe mar twa skiften: haadletters en lytse letters. Hjoed de dei kinne sokke skiften yn in kompjûterprogramma oan alle kaaien tawiisd wurde, mar it bliuwt praktys dy takenning te beheinen ta in pear kaaien oan de râne fan it letterblok. Sa waarden bygelyks kaaien as de Oarre [Alt] en Kontrôle [Ctrl] yn de moderne programma’s ornearre foar ‘kaaiekombinaasjes’. Troch in kombinaasje fan sa'n kaai mei in letterkaai kin dan in beskate programmafunksje útfierd wurde. thumb|right|230px|In kompjûterkaaiboerd fan binnen
Streekt grûniikhoarntsje
Hâlden en dragen
Streekte grûniikhoarntsjes binne herbivoaren dy't allinnich oerdeis yn 't spier binne. Se bringe suver har hiele libben yn hoalen ûnder de grûn troch, al binne se der neat te skruten foar om yn strewellen te klimmen om in itensboarne te berikken. Se frette alderhanne sieden, nuten en woartels, wêrûnder ek dy fan lânbougewaaksen as kassaves, jams, swiete jirpels, pinda's en katoen. Soms folje se har dieet oan mei ynsekten en fûgelaaien. Se foerazjearje yn in wengebiet dat, yn it drûge terrein dat karakteristyk foar streekte grûniikhoarntsjes is, sa'n 12 ha beslacht, al oerlaapje de sokke wengebieten inoar gauris. Hoewol't se har territoarium ôfsette mei geurflaggen, lykje se it net tsjin ynkringers te ferdigenjen.
De nacht bringe streekte grûniikhoarntsjes troch yn har hoale, dy't se sels grave mei har grutte klauwen. Soms slane se dêr ek itensfoarrieden yn op, al wurde dy faker op in ôfstân fan 'e hoale weibrocht op in sideplak, lykas ûnder guon stiennen of deade blêden. It streekte grûniikhoarntsje libbet solitêr of soms yn pearkes, en begroetet soartgenoaten troch inoar mei de noazen tsjininoar oan te besnuffeljen. Hy beweecht him fuort op in huppende wize, wêrby't er geregeldwei hohâldt om syn om-en-by yn 'e rekken te hâlden. Syn sturt hâldt er nei efteren ta as er beweecht en omheech as er stilhâldt, en as er kjel wurdt, makket er him grou sa't katten dat ek dogge. Yn 'e peartiid sit it mantsje it wyfke nei, en in smeet bestiet yn 'e regel út 2-6 jongen. Yn finzenskip kinne streekte grûniikhoarntsjes seis jier wurde. Har natuerlike fijannen binne de serval, jakhalzen en ferskate rôffûgel- en slangesoarten.
Status
It streekte grûniikhoarntsje hat de IUCN-status fan "net bedrige", om't er yn syn natuerlike ferspriedingsgebiet noch rûnom foarkomt en om't de populaasje stabyl liket te wêzen. Foar Afrikaanske boeren kin er in pleachdier wêze, mei't er gauris lânbougewaaksen lykas kassaves, jams, pinda's en swiete jirpels oanfret.
West London Film Studios
Tillefyzje
In seleksje fan tillefyzjesearjes dy't alteast foar in diel yn 'e West London Film Studios opnommen binne:
Saco Rienk de Boer
Libben
De Boer die ek in soad bûten Denver. Hy wie konsultant foar in protte stêden oan de Front Range – sa as Greeley, Grand Junction, Boulder, Golden, Longmont, Aurora, Fort Collins, en Englewood – en fierders Scottsbluff, Nebraska; Brainerd, Minnesota; Ruidoso, Nij Meksiko; Idaho Falls, Idaho; Boulder City, Nevada; en Glendive, Montana. Dan hat er ek noch oant wurk west by de National Resources Planning, dat gie om gruttere ûntwerpen; hy hat tsien jier arbeide oan bestimmingsplannen foar de steaten Utah, Nij Meksiko, en Wyoming.
Alma (Jeropeeske regio)
Alma is de namme fan it gearwurkingsferbân tusken de stêden Aken, Luik en Maastricht. Alma stiet foar: Aken,Luik en Maastricht Alliânsje.
Jouster Bierbrouwerij
Skiednis
Wat begûn as in nijsgjirrige thúshobby groeide út ta plannen foar in kommersjele, lytse brouwerij.
Helen Mirren
thumb|right|250px|Helen Mirren Helen Mirren, berne as Ilyena Vasilievna Mironov, (Ilford, 26 july 1945) is in Britsk aktrise fan Russyske komôf. Se is yn Nederlân en Belgje fral bekend wurden troch har haadrol as haadynspekteur Jane Tennison yn de detectivesearje Prime Suspect. Mirren hat spile yn tal fan films, teaterstikken en telefyzjefilms.
Veurne
Skiednis
Veurne waard yn 877 foar it earst as 'Furnu' neamd en ûntstie mooglik as ien fan de fêstings, dy't oan 'e ein fan de 9e iuw troch de greve fan Flaanderen boud waarden tsjin de ynfallen fan de Wytsingen. Yn de 10e iuw foelen de Wytsingen de stêd oan, wêrnei't it (rûne) kastiel útwreide waard. De keunstmjittige ferheging yn it Sint-Walburga Park is noch in oerbliuwsel fan dy fêsting. Ek it sirkelfoarmige strjittepatroan fan Veurne ferwiist nei in ûntstean om de boarch hinne. Om 870 hinne waarden de reliken fan Sint-Walburga nei Veurne oerbrocht. Dêrnjonken skonk greve Robrecht II fan Jeruzalim om 1100 hinne in relikwy fan it Hillich Krús. Sûnt likernôch 1060 wie der ek in hannelsdelsetting eastlik fan it kastiel. Dêr súdlik fan, om de net mear besteande Sint-Denijstsjerke hinne, ûntstie in ambachtssintrum. Der bestie in ferbining mei it efterlân oer de Kolme mei benammen it stedsje Bergues (Sint-Winoksbergen) yn Frankryk. Yn 1120 stifte de biskop fan Thérouanne de Sint-Niklaasabdij yn Veurne. De abdij waard yn 1566 troch geuzen plondere en yn 1578 troch de geuzen hielendal ferneatige.
Carmen Electra
Jonkheid en oplieding
Doe't se njoggen jier wie, gie Electra nei de School for Creative and Performing Arts (SCPA), in toanielskoalle yn Cincinnati. Se wie dêr in klasgenoate fan 'e lettere akteur en sjonger Nick Lachey, mei wa't se spile yn in opfiering fan it toanielstik Peter Pan. Oan 'e SCPA krige se sjonglessen en fierdere dûnslessen, en as tiner makke se al har eigen goreografy. Yn in ynterview dat Electra yn 1997 oan it tydskrift People joech, fertelde se dat it yn har bernetiid har dream wie om yn Broadway-foarstellings te dûnsjen. Yn 1988 waard se oerpleatst fan 'e SCPA nei de Princeton High School, in middelbere skoalle yn Sharonville, dêr't se yn 1990 foar har eineksamens slagge. Yn dyselde snuorje slagge se ek foar har oplieding oan 'e Barbizon Modeling and Acting School yn Cincinnati.
As aktrise
Fierders hie Electra yn 1998 in weromkearende rol yn 'e searje Hyperion Bay. Se makke har debút as filmaktrise yn 1997 yn 'e horrorkomeedzje American Vampire. Ek wie se yn 'e twadde helte fan 'e 1990-er jierren te sjen yn films as Good Burger (1997), Starstruck (1998), The Chosen One: Legend of the Raven (1998) en The Mating Habits of the Earthbound Human (1999). Yn 2000 spile se de rol fan Drew Decker yn 'e horrorkomeedzje Scary Movie, en yn 'e folgjende jierren wie se te sjen yn Sol Goode, Perfume en Get Over It (alle trije út 2001), Rent Control (2002), Uptown Girls (2003) en My Boss's Daughter (2003). Yn 2004 spile se mei û.o. Ben Stiller en Owen Wilson yn 'e aksjekomeedzje Starsky & Hutch, dy't basearre wie op 'e plysjesearje út 'e 1970-er jierren mei deselde namme. Foar har fertolking fan 'e rol fan Staci, yn dy film, wûn se neitiid in MTV Movie Award yn 'e kategory bêste tút.
Peize
Paiser Meul
De Paiser Meul is regelmjittich yn gebrûk foar it meallen fan nôt en ein 19e iuw en mei selsswichting. Eastlik fan it doarp stiet in restaurearre Amerikaanske wynmotor.
Noardpoalsirkel
thumb|right|250px|In kaart fan de Ierde, de poalsirkel is de reade streek boppe op it kaartsje. De Noardpoalsirkel is de parallel op likernôch 66° 33′ 39″ noarderbreedte. It is ien fan de fiif parallellen mei in bysûndere stjerrekundige betsjutting. It gebiet benoarden fan de sirkel is it noardpoalgebiet; it gebiet fuort besuden de poalsirkel is de noardlike evenredich-klimaatsône. De oare poalsirkel is de Súdpoalsirkel op it súdlik healrûn.
Troch de foarm fan de Ierde is de noardpoalsirkel net wier in sirkel, mar de sirkel dy't der mei oerienkomme soe at de Ierde in bol wie, soe in lytssirkel wêze, dat oarnaris wurdt de poalsirkel beskôge as in lytssirkel.
Anni-Frid Lyngstad
ABBA (1972–1982)
Frida toerde en trede geregeld op telefyzje en radio. Dêrnei late har relaasje mei Andersson en harren freonskip mei Björn Ulvaeus en Agnetha Fältskog ta de foarming fan ABBA. De ynternasjonale trochbraak fan de groep kaam mei it winnen fan it Eurofyzje Sjongfestival foar Sweden mei it liet Waterloo op 6 april 1974. Yn de folgjende acht jier boekte popgroep wrâldwiid in soad sukses en skoarde in rige fan nûmer 1-hits. Mei ABBA brocht Anni-Frid Lyngstad njoggen studio-albums en twa live-album út.
Homeopaty
thumb| Samuel Hahnemann yn 1841 thumb| Homeopatyske genêsmiddels
Bargeres
Skiednis
De namme komt foar it earst foar yn 1486 as in der marcken unde essche to Berghe unde onder der Clocken to Empne itjinge betsjut "yn de marke en ies fan Barge en yn de klokslach fan Emmen". De namme betsjut ies yn de marke fan Barge, ferwizend nei Noardbarge en Súdbarge. De wyk Bargeres waard yn de 1970-er en 1980-er jierren boud.
Monique Garbrecht
Monique Garbrecht-Enfeldt  (Potsdam, 11 desimber 1968) is in earder Dútsk reedrydster. Berne yn it doetiidske East-Dútslân kaam se oant 1990 út foar East-Dútslân.
List fan planetoïden 38501-38600
Dit is in list fan planetoïden 38501-38600.
Bargermeer
Skiednis
De eardere Bargermar, dy't op it plak fan it hjoedeistige yndustryterrein lei, lei ynklamme tusken twa sânrêgen yn it westen en easten, dy't útrinners fan de Hûnsrich binne, en yn it suden troch in heechfeangebiet. De mar wie net in djip mar en hie in oerflak fan likernôch 400 bunder. De mar wie fan belang foar de befolking yn de omkriten, lykas foar it waskjen fan skiep en it ferbouwen fan flaaks.
Hylke Michiel Tromp
Tromp wie in soan fan boargemaster Michiel Hylkes Tromp en Sipkje Sipkes de Boer. Hy gie nei de skoalle fan de Evangelyske Bruorgemeente yn Zeist en slagge dêr yn 1886 foar it diploma gemeente-administraasje. Yn 1887 waard er oansteld op de sekretary fan de gemeente Frjentsjer.
Yn 1893 waard er beneamd as boargemaster fan Hemelumer Oldephaert en Noordwolde. Teffens wie er ûntfanger fan it wetterskip. Yn 1906 ferhûze er nei Snîts doe't er syn heit opfolge as boargemaster fan Wymbritseradiel. Dêrneist wie er ûnder oaren tsjerkfâld, direkteur fan de pleatslike spaarbank en lid fan de fâdijried. Yn 1931 waard him as borgemaster earfol ûntslach ferliend. Tromp waard foar syn tsjinsten ta Ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau beneamd.
Nijstêd (Ljouwert)
Geografyske beskriuwing
Strjitten en stegen dy't útkomme op 'e Nijstêd binne oan 'e stille (noardlike) kant fan west nei east: de Burmaniastrjitte, de Lytse Tsjerkestrjitte (dy't yn noardlike rjochting nei it Aldehoustertsjerkhôf liedt), de Nije Steech, de Beginesteech, de Weard, en it Hearewâltsje. Op 'e drokke (súdlike) kant fan 'e Nijstêd komme út (ek fan west nei east): it Grut Skavernek (dat súdoan yn 'e rjochting fan it nije Mata Hariplein en de Skaverneksbrêge rint), de Wolvesteech, de Haniasteech, de Ipe Brouwerssteech, it Struivingspoartsje, de Doelesteech (of Alde Doelesteech), de Huoddemakkerssteech en de Alde Lombardsteech. Fan 'e Haniasteech ôf komme dy oan 'e súdkant allegear út op it Ruterskertier, dat parallel oan 'e Nijstêd rint.
Angelslo
Angelslo is in wyk yn de Drintske stêd Emmen. De wyk is neamd nei it eardere doarp dat troch Emmen anneksearre waard.
It bouwen
Angelslo waard yn de 1960-er jierren rap opboud. De tastream fan wurklju fan nije fabriken makke dat der ferlet fan wentebou op grutte skaal wie. De arsjitekten Th. Strikwerda en A. Oosterman wiene de wichtchste arsjitekten fan de wyk. Hja hawwe de likense wenten ûntwurpen. Dy foar, fan bouwen besparre net allinnich op kosten, mar soarge dêr foar dat de wyk in ienheid fan foarm krige. Utsein leechbou mei platte dakken binne der ferspraat by de wykrâne del 11 saneamde Egmondflats. Om 1975 waarden der oan 'e boskrâne, oan 'e ein fan eltse leane in heechbouflat boud. De flats wiene ornearre foar in dúdliek skieding fan de bebouwing, sa't de leechbou net oerrint yn bosk. Oan de Statenweg waarden de wichtichste foarsjennings lykas in wikelsintrum, skoallen, tsjerken, in moskee, hoareka, dokterspraktiken en tankstasjons konsintrearre.
Montana
Skiednis
Yn 1873 ûntstie der in beheind konflikt doe't lânmjitters in rûte foar it spoar fan 'e Northern Pacific Railroad sochten ûnder de Yellowstone-ekspedysje. Under de Grutte Sû-Oarloch fan 1876 fûn yn súdeastlik Montana de ferneamde Slach oan de Little Bighorn plak, wêrby't fiif kompanjyen fan it Amerikaanske 7e Kavaleryrezjimint fan luitenant-kolonel George Armstrong Custer oan 'e lêste man ta útrûge waarden troch de Lakota en de Sjajinnen. In jier letter die him yn westlik Montana de Nez Persé-Oarloch foar, wêrby't de Nez Persé út har heitelân yn Idaho fia Wyoming en Montana nei Kanada besochten te flechtsjen. Sels mei de Krieën, dêr't de Amerikanen oars goede relaasjes mei ûnderholden, fûn yn 1887 in wapene konfrontaasje plak yn 'e foarm fan 'e Krieë-Oarloch.
Stiens
De buorskippen Truerd, It Tichelwurk, Buerstermûne (diel) en Bartlehiem (diel) hearre ek by Stiens.
De Sint Fitustsjerke
De Sint-Fitustsjerke waard om 1100 hinne stifte fanút Sint-Fitus fan Aldehou en wijd oan Sint-Fitus en Sint-Anne. De lytse Annaklok is út 1381 en is yn 2010 reparearre.
De Menniste Gemeente
Yn 1594 wiene der al menisten yn Stiens. In soad is dêr net oer bekend. Yn 1695 ûnstie in gemeente fan sa'n 25-40 leden. It hat nea in bloeiende gemeente west en dêrom waard yn 1732 besletten om oer te gean nei de gemeente fan Hijum. Dy fusearre letter mei de gemeente fan Hallum.
De Grifformearde Tsjerke
thumb|250px|left|De âlde grifformearde tsjerke oan de Uniawei Yn de rin fan de 18e iuw krige de herfoarme gemeente fan Stiens útsprutsen frijsinnige dûmny’s. Under de otterdoksen ûntstie ûnrêst en in diel socht ynearsten oansluting by de ôfskieden tsjerke yn Britsum, dy’t in 1862 stifte wie. Op 14 july 1872 waard in grifformearde tsjerke yn Stiens ynstituearre, folge troch de bou fan in neogoatyske tsjerke yn 1880 en it beroppen fan dûmny G. Elzenga as earste ôfskieden dûmny fan Stiens. Yn 1892 gie de tsjerke oer nei de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân.
Pieter Helder
Biografy
Pieter wie in soan fan Hermannus Helder († 1859) en Grietje Harmens Binnema. Hy troude yn septimber 1834 mei Grietje Johannes van der Meulen (Drachten, 1814 - Ealsum, 1900). It pear krige 8 of 9 bern, dêr't twa fan yn de âldens fan 10 moannen stoaren. Hendrik Helder Pzn‎ wie in soan fan harren.
Moddergat
Doleânsje
thumb|left|220px|[[It Anker (Moddergat)|Grifformearde tsjerke fan Moddergat]] Mei't Moddergat yn de gemeente West-Dongeradiel ûnstie, foel Moddergat tsjerklik eartiids ûnder de herfoarme gemeente Nes-Wierum, dêr't de liberaal Albertus Minderts Bokma de Boer, de heit fan Nynke fan Hichtum, dûmny wie. It wie sadwaande ek logysk dat Moddergat him by de stifting fan de Dolearjende Tsjerke fan Nes-Wierum oanslette. Sawol Peazens as Moddergat hiene in eigen lokaal resp. boereskuorre, dêr't de dolearjenden harren tsjinsten hiene, mar Peazens en Moddergat woene graach as ien grifformearde tsjerke fierder en yn 8 maart 1889 waard tastimming jûn om de Nederduitsche Gereformeerde Kerk te Paesens-Moddergat te ynstituearjen. De fiskers hiene in soad foar de saak oer want fan de achttjin linen op elts skip waard de opbringst fan seis linen foar de bou fan de tsjerke ornearre, sels al sieten der oan de oare 12 linen hast gjin fangst. De plannen foar de bou fan in eigen tsjerke einen tige hurd, want al tsjin it ein fan 1889 waard der in mânske grifformearde tsjerke oan de Seewei iepene. Yn 1909 folge de bou fan in oargel.
Greefskip Hollân
Karolingyske tiid
Op it ein fan it bewâld fan de Frankyske kening Lodewyk de Fromme wie de keninklike macht troch oanhâldende ynfallen fan de Wytsingen en tsiere fan Lodewyk mei syn soans ferswakke. Nei de dea fan Lodewyk beliende syn soan Lotarius I de Deenske bruorren Rorik en Harald mei Fresia yn in poging de oanfallen fan de Wytsingen tsjin te hâlden. Dêrtroch naam de macht fan de goagreven fierder ôf. Sy moasten gearwurkje mei de Denen, mar yn 885 kaam der alwer in ein oan de Deenske oerhearsking troch de moard op Godfried de Wytsing, wêr Gerolf, comes Fresonum, de hân yn hie. As beleanning krige hy op 4 augustus 889 grutte besittings yn lien tawezen troch Eastfrankyske kening Arnulf en ek krige hy goederen yn fol eigendom. It gong om in gebiet bûten syn eigen greefskip Teisterbant, dat bestie út in oantal boerepleatsen en huzen yn únder oare Tiel, Aalburg en Asch. Dêrnjonken gong it om in gebiet yn syn eigen greefskip dat bestie út in bosk en boulân, lein tusken de mûning fan de âlde Ryn en (nei alle gedachten) Bennebroek, Suithardeshaga.
Margaret Thatcher
Skoalle en universiteit
Yn 1946 waard Margaret Roberts foarsitter fan de Oxford University Conservative Association. Hja waard op de universiteit beynfloede troch politike boekwurken, lykas Friedrich von Hayeks The Road to Serfdom (1944), dy’t úthold dat ekonomysk yngripen troch de oerheid de earste stap wie nei in autoritêre steat.
Neorenêssânse
De neorenêssânse wie yn de Fryske lannen tusken 1870 en 1885 op syn hichtepunt. Foarbylden fan de neorenêssânse yn de Fryske lannen binne: