cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yndia
Befolking
Oan it begjin fan de 20e iuw telde Yndia 250 miljoen ynwenners, dat oant is yn distiid ferfjouwerfâldige. Neffens de lêste offisjele folkstelling yn 2001 telde it lân 1.028.610.328 minsken.
Religy
thumb|230px|Ganesj yn Aurangabad thumb|230px|Strjitbewenners fan Bombay
Southampton
Sport
Southampton is de thússtêd fan fuotbalklup Southampton FC.
Rob Steenhuis
Biografy
Steenhuis stoar yn de âldens fan 68 jier oan de gefolgen fan longkanker.
Wintertiid
Skiednis fan de wintertiid
Yn Nederlân is it ûnderskied tusken de simmer- en wintertiid yn 1977 op nij ynfierd. Ek tusken 1916 en 1945 bestie de simmertiid yn Nederlân. Oant it begjin fan de 20e iuw hie hast elk plak har eigen tiid. Foar it fêststellen fan de tiid waard doe útgong fan de heechste stân fan de sinne. Omdat dizze yn it easten op komt en yn it westen ûndergiet wurdt de heechste stân fan de sinne yn it easten likernôch in kertier earder berikt as yn it westen.
De opkomst fan de spoarwei makke de ynfier fan in lanlike standerttiid nedich. Fan 1909 oant 1940 hie Nederlân har eigen Amsterdamske Tiid. Dizze rûn twintich minuten foar op de Jeropeeske Tiid. De oergong nei de hjoeddeiske Midden-Jeropeeske Tiid fûn plak op 16 maaie 1940. De Dútsers lieten de klok doe in oere en fjirtich minuten foarút sette. Dizze simmertiid waard ek brûkt yn de winters fan 1941 en 1942. Pas yn novimber 1942 waard de klok wer in oere werom set. Fan 1943 oant 1945 waard allinnich de simmertiid brûkt. Yn 1946 waard it ferskil tusken de simmer- en wintertiid foar tritich jier ôfskaft.
26e iuw
De 26e iuw of seisentweintichste iuw sil fan 1 jannewaris 2501 oant 31 desimber 2600 rinne.
Nazy-Dútslân
Machtsoername
thumb|Hindenburg en Hitler op de dei fan Potsdam 1933. Op 30 jannewaris 1933 waard Adolf Hitler fan rykspresidint Paul von Hindenburg beneamd ta rykskânselier fan de Weimarrepublyk. Nei de beneaming fan Hitler moasten der nije ferkiezings komme foar de Ryksdei, dy't 5 maart 1933 keazen wurde soe. De Ryksdeibrân fan 27 febrewaris 1933 brûkten de nazys foar harren propaganda. De nasjonaal-sosjalisten joegen de kommunisten dêrfan de skuld. De NSDAP krige 44 persint fan de stimmen. Troch it oannimmen fan de wet 'Gleichschaltung der Länder mit dem Reich' (lykskeakeling tusken de dielsteaten en it ryk) moast de KPD syn sitten yn it parlemint opjaan. Dêrmei hie de NSDAP de absolute mearderheid yn it parlemint. Op dyselde wize waard yn de simmer fan 1933 besletten om de SPD út de Ryksdei te setten. Der folgen wetten dy't in ein makken oan de minskerjochten en de skieding fan de machten. De Gestapo hold tafersjoch op mooglike ynlânske wjerstân.
Evangeelje fan Markus
Skaaimerken fan it evangeelje
thumb|left|200px|De [[apostel Jehannes Markus, skildere troch Andrea Mantegna.]]
Geograaf
Sjoch ek
Geografy
Astana (Kazachstan)
It besjen wurdich
Der binne noch in protte bouprojekten net klear, sa as ambassades, represintative kades de rivier Isjim by lâns, ynfrastruktuer foar ferfier en kommunikaasje, ensafuorthinne.
NSDAP
Nederlân
thumb|right|De goaen fan de NSDAP, yn 1926, 1928, 1933 en 1937.
Sikhisme
It wurd sikh is ôflaat fan it sikkha ú8t Pāli of śiṣya út it Sanskryt; beide betsjutte se dissipel. De betsjutting hâldt ferbân mei it feit dat sikhs dissipels binne fan de tsien goeroes.
Literatuerpriis
Literatuerprizen wurde, meast regelmjittich, takend oan skriuwers of oersetters foar ien as mear fan harren wurken, of foar har hiele skriuwerij. De wichtichste literatuerpriis is de Nobelpriis foar de Literatuer.
Franciscus Holkema
Franciscus Holkema (Aldeboarn, 10 maaie 1841 - Grins, 11 juny 1870) wie in Fryske biolooch en botanikus. Hy die wiidweidich stúdzje nei de fegetaasje fan de Waadeilannen en wie yn dit opsicht in pionier.
Holkema wie yn Nederlân de earste dy 't de fegetaasje fan in plantegeografyske ienheid yn syn gearhing bestudearre, en hy jildt dan ek as de earste Nederlânske plantesosjolooch, neffens it oardiel fan de fegetaasjekundige Victor Westhoff. It fakgebiet plantesosjology bestie yn dy tiid noch net. Holkema wie fan doel yn 1870 te promovearjen op syn proefskrift ''De plantengroei der Nederlandsche Noordzee-eilanden, Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog en Rottum. Eene bijdrage tot de Flora van Nederland''. Hy ferstoar lykwols hommels op 29-jierrige leeftyd oan de gefolgen fan TBC, foardat hy promovearje koe. Syn troch professor Van Hall postúm besoarge proefskrift sette Jac. P. Thijsse der ta oan in betrekking as ûnderwizer op Tessel oan te nimmen; yn it proefskrift fan Holkema hie Thijsse lêzen dat der op Tessel noch in soad te ûntdekken foel.
Reinder Brolsma
Twadde Wrâldkriich
Yn de Twadde Wrâldoarloch liet Brolsma ta dat syn letterkundich wurk brûkt waard yn tsjinst fan it kultuerbeleid fan de Dútske besetter en syn hanlangers. Yn 1942 akseptearre er de Harmen Sytstra-priis foar Fryske letteren fan it nasjonaalsosjalistyske Ofdieling fan Folksfoarljochting en Keunsten. Op 25 foarmoanne 1942 hold er op de radio in praatsje oer it eigen wurk. Yn 1943 ferskynden twa printingen fan syn roman De stroojonker, út it Frysk yn it Nederlânsk oerset troch J.D. de Jong en H.D. Vriesema by de nasjonaalsosjalistyske útjouwerij De Schouw. Syn halden en dragen hie ta folch dat him yn 1945 foar koarte tiid in publikaasjeferbod oplein waard.
Flearen (skaai)
Soarten
Yn de hiele wrâld binne der 25 soarten, dêr't trije fan yn Nederlân en Belgje foarkomme:
Weardplant
De flear is weardplant foar de mikroflinters Epagoge grotiana, Anania coronata en Udea prunalis.
Steven Butendiic
Ek fan syn bruorren Aernt, Gerrit (†±1458) en Jan Butendiic (klok fan Ealsum) binne klokken bekend.
Perioade (Skiekunde)
Der binne 7 perioaden yn it periodyk systeem, nûmer 1 oant 7.
Anty-Revolúsjonêre Partij
Resultaten by parlemintsferkiezings
1929: 11,6 %
1933: 13,4 %
Spree-Neisse
Stêden en gemeenten
(Tal ynwenners op 30 juny 2006)
Amelânhûs
14e iuw
Al yn de 14e iuw moat hjir in stins stien hawwe, it Camminghahûs, letter meast Amelânhûs neamd, omdat de eigeners ek Frij- en Erfhear fan It Amelân wienen. It trije ferdjippings hege fjouwerkante, griis beplastere, hûs hie in rige wapenskylden op de kroanlist. It waard yn of foar de 14e iuw sette litten troch de Cammingha’s. It stie op de hoeke fan de rivierkes de Ie en de Flyt dy’t de ferbining foarmen fan it lytse havenstedsje Ljouwert mei it achterlân. Hjirwei koe alle ferkear en ferfier fan en nei de stêd kontrolearre en behearske wurde. It hûs lei yn in grutte hôf tusken de hjoeddeiske Foarstreek, it Hoeksterpaad, de Bleekleane, Oostersingel, Piet Heinstrjitte, Flyt en Tunen. De stedsgrêft is letter troch dizze hôf hinne groeven.
15e iuw
Gerrit Cammingha is yn 1399 de earste dy’t by dit hûs neamd wurdt as de greve fan Hollân him beliend mei de ‘stêd’ en wide omkriten. It wie in fermogend man, sawat it hiele noardeastlike diel fan de hjoeddeiske stêd Ljouwert is op syn grûn boud, fan It Flyt oant de Dokkumer Ie. De noardwestlike wyk hjit dêrom no Camminghabuorren In bytsje eastlik fan it stee dêr’t Camminghaburch stie, is no it fuotbalstadion fan Cambuur.
Maleisk
thumb|Oarspronklik taalgebiet fan it Maleisk It Maleisk heart ta de Austronesyske talen en is fan oarsprong de memmetaal fan de Maleizjers, de ynwenners fan it Maleisyske skiereilân, Súd-Filipinen, Súd-Tailân, Singapore en parten fan Sumatra.
Jawy
Troch de Arabieren waard it Maleisk earder Jawy neamd. Dat wurd is in ferbastering fan de namme fan it eilân "Java". Dat waard wer troch de Maleizjers ûntliend en libbet yn distiid noch troch yn it saneamde Jawyskrift. It Jawyskrift is in foarm fan it Arabyske skrift dat foar it Maleisk oanpasse is. Ek yn Tailân wurdt de taal fan (Maleisktalige) moslims út it suden fan it lân Pattany en omkriten, sa neamd.
Isaäc da Costa
Hy debutearre yn 1812 mei it gedicht 'Lof der dichtkunst'. Hy hat ek wurk fan Aischylos oerset. Syn samle poëzij waard útjûn troch dûmny-dichter J. P. Hasebroek mei as titel ''Komplete dichtwerken van Is. da Costa'' (3 dln. 1861-1863).
Hasselt
De namme Hasselt hat mear betsjuttings:
Wurdboek
Frysk wurdboek
Yn de perioade fan it Midfrysk is der it wurdboek fan Ecco Epkema. Foar it Nijfrysk binne der ek ferskate wurdboeken útjûn. Bygelyks it wurdboek fan Waling Dykstra (1900-1911), en it twadielige Fryske wurdboek (I. Frysk-Nederlânsk 1956, II. Nederlânsk-Frysk (1952) en it Grut Frysk Wurdboek.
De Bosk
Geografy
thumb|Topografyske kaart fan De Bosk (2014) De Bosk leit op it plak dêr't de Aa, de Dommel en de Súd-Willemsfeart byinoar komme en de Dieze foarmje. De stêd De Bosk foarmet mei de kearnen Bokhoven, Deuteren, Dieskant, Empel, Engelen, Gewande, Heeseind, Hintham, Kruisstraat, Maliskamp, Meerwijk, Nuland, Orthen, Oud-Empel, Rosmalen en Vinkel de gemeente De Bosk.
Alde binnenstêd
Guon wichtige gebouwen:
Voodoo
thumb|Voodoo-poppen thumb|Voodoo-poppe thumb|[[Alter (religy)|Alter]] thumb|Voodoo timpel yn New Orleans
Kroätysk
It Kroätysk is ien fan de standertfariëteiten fan it Servo-Kroätysk. De taal is de offisjele taal fan Kroaasje en Bosnje en Herzegovina. Ek wurdt de taal sprutsen yn parten fan Eastenryk en Itaalje. Yn de Italjaanske regio Molise wennet in Kroätyske mindertal. Yn it Eastenrykske Burgenland wurdt in fariëteit fan it Kroätysk sprutsen. thumb|right|250px| Kroätysk 1100. thumb|200px| Kroätysk 1380-1400. Yn tsjinstelling ta de measte lannen op de Balkan wurdt yn Kroaasje it Latynske alfabet brûkt. 450px
Kairo
New Cairo
Tusken de 17 en 28 kilometer eastlik fan de binnenstêd leit in heuveleftige woastyn, dêr't ynvestearders op in oerflak fan 120 km² bouwe meie. New Cairo en Kairo binne mei sneldiken ferbûn. Yn it nije Kairo is plak foar likernôch 2,2 miljoen minsken. Der binne winkelsintra, parken, ynternasjonale skoallen en universiteiten.
Jacht (fartúch)
Beskriuwing
Der besteane gjin fêststelde noarmen foar wat as jacht betitele wurde kin en wat net. De term kin sadwaande brûkt wurde foar elts licht skipke mei in kajút of roef en foarsjennings om der de nacht op oer te bliuwen. By de term 'jacht' tinkt men gauris oan wat gruttere, langere, lúksueuzere skippen fan 'e riken, lykas de hierjachten dêr't sokken de Middellânske See mei opgeane of de superjachten fan Arabyske oaljesjeiks of Russyske oligargen. De term 'plezierjacht' ferwiist almeast nei in wat lytser en minder lúksueus skipke, dêr't in protte Nederlanners mei middenynkommens simmerdeis it wetter mei opgeane.
List fan planetoïden 27601-27700
Dit is in list fan planetoïden 27601-27700.
Leni Riefenstahl
thumb|Riefenstahl mei Goebbels Berta Helene Amalie (Leni) Riefenstahl (Berlyn, 22 augustus 1902 – Pöcking, 8 septimber 2003) wie in Dútsk filmregisseur en fotografe. Hja hat yn opdracht fan Joseph Goebbels propagandafilms makke foar de NSDAP en it Tredde Ryk. Nei de Twadde Wrâldkriich hat se in soad oer de kriich ferteld, mar is letter wer fierder gong mei films meitsjen.
Claude Monet
Biografy
Monet ferhuze doe't er sawat 5 jier wie mei syn famylje nei Le Havre. Monet wie yn de jierren 1861-62 yn militêre tsjinst yn Afrika, wat syn lettere kar om benammen lânskippen te skilderjen beynfloede hawwe kin.
Willem de Sitter
Libben
Doe't hy op de hichte brocht waard fan de relativiteitsteory, seach hy fuort it belang hjir fan. Hy joech dan ek in soad bekendheid oan de teoryen fan Einstein. Yn de Earste Wrâldoarloch stjoerde de doe noch Dútske Einstein syn teoryen fia it neutrale Nederlân nei De Sitter. De Sitter stjoerde it wer troch nei de ingelske Sir Arthur Eddington. Dy wist koart nei de oarloch Einsteins teory oer it dieltsjeskarakter fan ljocht te befêstigjen mei in detaillearde analyze fan in sinnefertsjustering.
Freulepartij
Regels en tradysjes
De ferkeap fan tangongskaartsjes begjint neffens de tradysje by Warehûs Van der Velde yn Wommels, dêr't de earste gadingmakkers dan moarns om kertier oer fiven al foar de doar sitte.
Fjirtum
In twadde doel is meiïnoar in antwurd te finen op de fraach oft der eins wol eat bestiet as "Fryske kultuer" (of dat der earder sprake is fan in soart griemmank fan ferskate kultueren, as gefolch fan de multykulturalisearring en sels globalisearring), en as se bestiet: wat binne dan de skaaimerken fan dy Fryske kultuer? Yn it ferlingde hjirfan lizze it flesseprojekt en it projekt 'Hjir leit Fjirtum'- wêrby 't nammers nei foaren komt dat guon der fan oertsjûge binne dat Fjirtum in plakje earne yn Fryslân is, dêr't sels aansichtkaarten fan besteane.
Op grûn fan wat hjir boppe stiet betitelje guon Fjirtum as in "Social sculpture", oaren neame it in "organysk kultuerproses mei in yntrinsike dynamyk", "in byldzjend merkûndersyk" of sels in 'metafoar fan de Fryske keunst en kultuer', mar der binne ek minsken dy 't it gewoan in 'fet geef cool projekt' fine.
Blije
De herfoarme tsjerke
thumb|left|250px|Sint-Nikolkaastsjerke
De tsjerke wie foar de reformaasje wijd oan Sint-Nikolaas. De toer moat yn 'e 13e iuw boud wêze. Yn 1741 is er ferhege of is der in nij sealtek opsetten. De letgoatyske tsjerke moat om 1540 hinne boud wêze as in ferfanging fan in eardere tsjerke. It meubilêr stamt út de 18e iuw. Yn de tsjerke lizze in pear sarken út de renêssânse. Dêrûnder falt ek de portretsark fan Vincent Lucas.
Tirschenreuth (Landkreis)
Yndieling
Oare gemeenten
Logigram
In logigram, of logikwis, is in soart puzel, wêryn't men in tal "attributen" tawize moat oan in tal "aktoaren", troch de ynformaasje út de opjûne oanwizings logysk te kombinearjen. It is in populêr type puzels wêrfoar't útjouwers lykas Denksport, spesjale tydskriften meitsje. As helpmiddel wurdt dêrby in roaster ôfdrukt mei alle mooglike kombinaasjes; de spiler kin dêryn de krekte kombinaasjes ynfolje, bygelyks mei in 12px|Goed, en de ûnmooglike kombinaasjes mei in 12px|Fout.
Santa Maria Maggiore
Kapellen
De twa grutte kapellen oan wjerskanten fan it haadalter ferfange in oarspronklik net oanwêzich transept. De Cappella Paolina (of Cappella Borghese) ûnstie yn de tiid fan de Borghese-paus Paulus V om it ikoan fan de Salus Populi Romani (beskermer fan it romeinske folk) yn ûnder te bringen, dat neffens de tradysje troch de evangelist Lukas makke wêze soe. De tige ryk dekorearre kapel is ek it lêste rêstplak fan paus Paulus V. De Capella Sistina (Sikstynske kapel; net te betiizgjen mei de Sikstynske kapel fan it Apostoalysk Paleis yn Fatikaanstêd) oan de oare kant fan it alter datearret fan 1585 en waard troch Domenico Fontana yn opdracht fan paus Sikstus V boud. De pausen Sikstus V en Pius V krigen hjir harren lêste rêstplak. It alter yn it sintrum fan de kapel hat de foarm fan fjouwer ingels dy't in siboarium yn de foarm fan de kapel drage.
Njonken de Capella Borghese leit de Cappella Sforza. De kapel is twa jier foar syn dea troch Michelangelo ûntwurpen. De arsjitekt Tiberio Calcagni fierde it plan út, dat it beskôge wurdt as it lêste wurk fan Michelangelo. De Capelle San Michele is fersierd mei fresko's fan de evangelisten.
Grêfmonuminten
Yn de Santa Maria Maggiore binne de grêfmonuminten fan de folgjende pausen te finen:
Jan van Vliet
Jan van Vliet, ek: Janus Vlitius of Johannes de Vliet (Middelburch, 11 april 1620 - Breda, 18 maart 1666), wie in jurist.
Pomp
In pomp is in Fryske en Grinslanner namme foar in dûker. Dit is werom te finen yn in stik of wat toponimen. Meastal ferwize de nammen nei útwetteringsdûkers, dy't yn it ferline wol in weromslachklep hienen en sa in ienfâldige spuislûs wiene.
Saddam Hoessein
thumb|Saddam Hoessein (1998)
Dea
Saddam waard op 13 desimber 2006 pakt. Yn novimber 2006 waard Saddam feroardiele. Op 30 desimber waard Saddam deadien mei de strûp om 'e hals.
Yukon (rivier)
De Yukon hat in lyts debyt en in regelmjittich ferval. De seldsume streamfersnellingen binne oanlein om stroom te meitsjen. De rivier is fan Fort Selkirk ôf oant Dawson besiedde mei lytse eilannen. Yn Alaska wurdt de rivier breder. De rivier is trije moannen it jier befarber fanôf Whitehorse, de haadstêd fan Yukon (mear as 2800 kilometer).
Ets
Etstechnyk
De foarkant (byldside) fan de metalen plaat wurdt ôfdutsen mei etsgrûn, in floeiber opbrochte laach dêr’t foar it meastepart bijewaaks en white spirit yn sit, of in bal hurde etsgrûn, dy’t op in ferwaarme plaat útrôle wurdt. Om lokale plakken ôf te dekken, lykas by akwatint, brûke jo in ôfdeklaach, ôfdekfernis neamd, dy’t út asfaltpoeier en terpentine bestiet. De efterkant fan de plaat dekke jo ôf mei spirituslak (skellak oplost yn spiritus). Dat is handich by it skjinmeitsjen fan de byldkant, om’t skellak (gomlak) allinnich mei alkohol (etanol, metanol) of thinner oplost en de fernis oan de byldkant (foarkant) allinnich mei terpentine of white spirit. Faak brûke se om de efterkant ôf te dekken brune tape (plakbân) wat gau oan te bringen is. Dêrnei bringt de etser mei in etsnudle of skerp ding de ôfbylding (line-ets) yn de ôfdeklaach oan, rekkenjend mei de ôfdruk dy’t yn spegelbyld op de ôfdruk (drager, blêd) komt te stean.
Ofhinklik fan it brûkte materiaal en de bedoeling fan de etser, wurdt de plaat yn soer of yn sâlt biten (etst). It biten yn in sâltoplossing (gloride) hat as foardiel dat it de linen allinnich yn de djipte byt. In neidiel fan biten yn sâlt is dat de izerglorideoplossing in ûntrochsichtige brune floeistof is. De etser sjocht dus net wat er docht, mar moat witte noelang’t er in plaat baaie moat om ta in goed resultaat te kommen. Boppedat moat de etsplaat oarsom - mei ôfbyldingskant nei ûnderen - yn de etsbak dien wurde. Biten yn koper kin mei salpetersoer en izergloride. Salpetersoer wurket net of hiel stadich ûnder in temperatuer fan 12 graden Celsius. Sinkplaten yn izergloride etse kin goed, mar jout gefaarlike dampen op. Yn de regel wurde koperen etsplaten yn izergloride en sinken platen yn salpetersoer biten. By salpetersoer is de line raffelich en hat dy oanstriid wat breder te wurden. Nei it ynbiten wurdt de etsgrûn ferwidere mei terpentine of white spirit.
Nauwe Wimerts
De namme "Nauwe Wimerts" wurdt foar mear as ien wetter brûkt:
SS-Totenkopfverbände
De SS-Totenkopfverbände (SS-TV) wie in organisaasje yn Nazi-Dútslân. De organisaasje foel ûnder de SS. Doel fan de Totenkopfverbände wie it beweitsjen fan konsintraasjekampen. De Totenkopfverbände levere soldaten oan de SS-Totenkopfdivision, ien fan de sterkste Waffen-SS-ienheden ûnder de Twadde Wrâldoarloch. thumb|Embleem fan de tredde Deadsholledifyzje.
Maarten 't Hart
Libben en wurk
Yn 1991 kaam 't Hart út 'e kast as travestyt op it Boekebal itjinge in soad opskuor joech. Yn de jierren 90 trede er út en troch publyklik op as "Maartje" yn frouljusklean, mar om 2000 hinne is er dêrmei ophâlden. Oer syn foarkar foar frouljusklean skreau Mensje van Keulen it boek Geheime dame (1992).
Gustaaf van de Wall Perné
Libben
Van de Wall Perné stoar mei 34 jier oan leadfergiftiging.
Wopke Jakobs de Jong
Biografy
Hy waard berne yn Grou as soan fan timmerman Jakob de J. en Jetske Hasselaar. It wie dûmny S.W.C. Engelberts te Grou dy't seach dat Wopke in goed ferstân hie. Op syn oanrieden lieten syn âlders him foar skoalmaster leare. Sels joech er him les yn ûnder oare Latyn.
List fan rekords en statistiken fan SC It Hearrenfean
Measte Earedifyzje doelpunten
Mei in * spilet noch foar SK It Hearrenfean
Stifting It Fryske Boek
It Fryske Boek stimulearret de produksje en de fersprieding fan Fryske boeken en besiket Friezen yn harren memmetaal oan it lêzen te krijen. Se docht dit troch it skeppen fan en partisipearjen yn oerlisstruktueren tusken útjouwers, skriuwers, boekferkeapers en bibleteken. It Fryske Boek hat in tal meiwurkers yn tsjinst, dy't har dwaande hâlde mei allerhanne besteande en nije projekten. De organisaasje jout dêrnjonken ek in grut ferskaat oan promoasjemateriaal út.
De Oanharker
De Oanharker is in moanneblêd yn it Frysk. De redaksje makket alle moannen artikelen dy't it út de Fryske dei- en streekblêden en tiidskriften hellet.
Evangeelje fan Lukas
Gearstalling
De skriuwer fan it Evangeelje fan Lukas, wa't dat dan ek mar west hawwe mei, makke by syn gearstalling nei alle gedachten gebrûk fan in stikmannich ûnderskate boarnen. Men is fan tinken dat de grutte oerienkomsten mei de evangeeljes fan Mattéus en Markus wize op it gebrûk fan deselde boarnen; dat is dan ek de reden dat dizze trije evangeeljes bekend kommen binne te stean as de synoptyske evangeeljes (yn tsjinstelling ta it Evangeelje fan Jehannes, dat gâns ôfwykt).
Ierlân
Militêr
Dêrfan wienen 854.982 fit foar militêre tsjinst.
Dy groep wurdt alle jierren oanfold mei manlju dy't sechtjin jier wurde, yn 2008 wienen dat der 28.610.
Ferwizing nei boarne
🇪🇺
Ynternasjonaal Klompemuseum Eelde
thumb|260px|Klompmakkerij en - hannel op de Feluwe yn 1925 It Ynternasjonaal Klompemuseum Eelde yn Eelde yn Drinte is in museum foar klompen, klompmakkersark en klompmakmasines. It hat de grutste samling houten skuonark fan de wrâld. It museum waard oprjochte yn 1990.
Yndustryterrein
Oars
In yndustrygebiet is in krite mei in ekstreem hege konsintraasje yndustry. It is meastal ek sterk ferstedsk, lykas it Ruhrgebiet.
Uckermark (Landkreis)
Uckermark is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Brandenboarch en hat 128.174 ynwenners. It waard oprjochte yn 1993.
Chi Coltrane
thumb|Chi Coltrane yn 1974 thumb|Chi Coltrane, Wenen, 2009. Chi Coltrane (16 novimber 1948, Racine, Wiskonsin) is in Amerikaansk sjongster, pianiste en songwriter.
Biografy
Wilens hie hja harsels behoarlik oer de kop skuort mei 300 optredens yn 't jier ein jierren tachtich en krige hja in burn-out-syndroam. Dêr hat se likernôch 18 jier lêst fan hân.
Untploffing fan de Deepwater Horizon
Ramp
De jûns om 21.56 oere flikkeren de lampen oan board fan it platfoarm, folge troch twa sterke trillings dy't troch it hiele platfoarm te fernimmen wiene. Fan gefolgen gie it alaarm ôf. Dêrnei hiene de opfarrenden minder as 5 minuten de tiid om te sjen dat se fan board kamen foar't de Deepwater Horizon eksplodearre. Fan 'e opfarrenden kamen dêrby 11 minsken om, wylst 17 oaren earnstige ferwûnings oprûnen. Yn totaal waarden der 115 opfarrenden evakuëarre. De eigentlike ûntploffing waard folge troch in brân dy't it hiele platfoarm yn ljochte lôge sette. Nei't it mear as oardel etmiel lang yn 'e brân stien hie, sonk it platfoarm op 22 april, moarns om likernôch 10.21 oere.
Undersyk
Neitiid kaam út ûndersyk nei foarren dat koart foar de ûntploffing abnormale en fluch oprinnende druk yn 'e boarlieding fêststeld wie. Men kaam ta de konklúzje dat it dêrby gie om in bûl licht ûntflamber metaangas dy't opboarre wie, en dy't by it omheech kommen, neigeraden dat de wetterdruk minder waard, fluch begûn út te setten. Dêrtroch barste it gas troch ferskate fersegelings en oare barriêres foar't it ta ûntploffing kaam. It gefolch wie in blow-out, wêrby't oalje op ûnbehearske wize út in oaljeboarne opspuitet om't de boarne sels ûnder sterke druk stiet. In rapport fan BP dat op 8 septimber 2010 publisearre waard, stelde dat it metaangas nei alle gedachten ûntstutsen wie doe't it de luchtroasters fan 'e diselgenerators ynsûgd waard.
Neisleep
Troch de ûntploffing ûntstie in oaljeboarnebrân, dy't lykwols útdôve doe't de Deepwater Horizon goed 36 oeren letter ûnder de weagen ferdwûn. Minder wie de reuseftige oaljeramp dy't troch de ferwoastging fan it boarplatfoarm feroarsake waard. Dêrby streamde 780.000 m³ rouwe oalje de see yn, wat it ta de grutste oaljeramp yn 'e Amerikaanske skiednis makke. BP waard oanklage foar û.o. 11 kear deaslach en ligen tsjin it Amerikaanske Kongres. It bedriuw pleite skuldich en krige (yn 2015) in boete fan $18,7 miljard oplein. It bedriuw waard ek fjouwer jier lang ûnder ferskerpe tafersjoch pleatst en moast de kosten fan 'e opromming fan 'e oaljeramp betelje, dy't tsjin 2018 mear as $65 miljard bedroegen.
Wjelsryp
Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984, makke Wjelsryp diel út fan de gemeente Hinnaarderadiel. Dêrnei kaam it yn de nij foarme gemeente Littenseradiel te lizzen. Op 1 jannewaris 2018 waard Littenseradiel opdield en kaam Wjelsryp yn gemeente De Waadhoeke te lizzen.
Oansjen
thumb|[[Ursulatsjerke (Wjelsryp)|Ursulatsjerke]] De doarpskom leit yn it noarden: de Greate Buorren mei útienrinnende bebouwing fan boarger- en arbeiderswenten út foaral de 19e iuw. De strjithoeke oan de Galemawei wurdt markearre troch in moaie, evenwichtige notabele wenning. Oan de oare kant lizze bûten de doarpskom twa kop-romppleatsen dy’t beide in wyt ferve foarein ha. Súdlik leit de frij hege, keale terp mei dêr njonken de grutte pastorije, in karakteristike notabele wenning út 1877 op in fjouwerkante plattegrûn mei útboude middenpartij.
Isaac Asimov
Populêr wittenskiplik wurk
De boeken fan Asimov oer ferskate wittenskiplike ûnderwerpen binne loftich en mei koartswyl skreaun. Men kin it sa mâl net betinke of Asimov hat der wol oer skreaun. Fan teology en bibelske skiednis oant abstrakte wiskunde. In kar út syn wurk:
Samuel Morse
Libbensrin
Yn 1819 troude hy mei Lucretia Pickering Walker, dy’t yn 1825, koart nei de berte fan har fjirde bern ferstoar. Morse wie fan hûs en krige in brief fan syn heit mei it berjocht dat syn frou ferstoarn wie. Doe’t hy de brief lêzen hie gie hy werom nei hûs, mar by syn oankommen wie syn frou al beïerdige. Fan doe ôf prakkesearre hy oer manearen om gau oer lange ôfstân mei elkoar kommunisearje te kinnen.
De Morsekoade waard de ynternasjonale standert en stik as wat regearen hawwe Morse foar syn ûntdekking ûnderskieden. Op de boppeste foto hat Morse de Turkske Hege Oarde fan de Ear, de Portegeeske Oarde fan de Toer en it Swurd, de Deenske Oarde fan de Dannebrog (wêryn hy Kommandeur wie), stjer en ridderkrús fan de Oarde fan Isabelle de Katolike, de Frânske Oarde fan it Legioen fan Ear en de Oarde fan Sint-Maurisius en Sint-Lasarus fan Savoye opspjelde. Morse mocht ek it Keizerlik-Keninklik Eastenryksk-Hongaarsk Eareteken foar Keunst en Wittenskip drage.
List fan planetoïden 27701-27800
Dit is in list fan planetoïden 27701-27800.
Wijreekrûte
thumb|200px|De wijreekhannel, dy't Egypte ferbûn mei de wijreekprodusearjende lannen, wie de [[Reade See tige wichtich foar.]] De Wijreekrûte wie in rige wichtige âlde hannelsrûtes dy't fan Egypte nei Yndia oer Araabje rûnen. De wijreekhannel bloeide fan Súd-Araabje oant de Middellânske See tusken rûchwei de 3e iuw f.Kr. oant de 2e iuw. De Wijreekrûte tsjinne foar it ferhanneljen fan guod, sa as Arabysk olibanum en mirre; Yndiaaske speserijen, ebbehout, side en oar fyn tekstyl; en seldsume East-Afrikaanske houtsoarten, fûgelfearren, bistehûden en goud.
Balthasar Hubmaier
thumb|Balthasar Hubmaier Balthasar Hubmaier (Friedberg, 1485 - Wenen, 10 maart 1528) wie in Roomsk-katolike pryster dy’t yn Waldshut (Foar-Eastenryk) foar de reformaasje keas. Hy keas ek foar de doop op leauwe yn it plak fan de bernedoop en waard dêrby in anabaptist. Sadwaande waard er net allinnich troch it Hûs Habsburch ferfolge, mar koe er ek net mear nei de stêd Surich fan Zwingli.
De Eastenrykske steat hat 2003 in betinkplaat foar Hubmaier ophingje litten by de Stubentor, it plak dêr't er op de brânsteapel kaam.
Osasco
Osasco is de grutste stêd - yn de dielsteat São Paulo, Brazylje. It hat 718.646 (2009) ynwenners op in gebiet fan 64,935 km² dat in befolkingstichtheid fan 10.970 km² betsjut.
Nicolaas Molenaar
Koarte biografy
Nicolaas Molenaar wie in soan fan Petrus Molenaar en Johanna van der Steele. Hy troude op 3 novimber 1875 mei Maria van der Werf. Syn heit wie timmerman-oannimmer fan de Sint-Martinuskerk (1872) te Snits, in ûntwerp fan Pierre Cuypers. Nicolaas waard mei njoggetjin jier al belutsen by de bou en wurke Under opsichter Cornelis Peters. As learling fan Cuypers wie Molenaar opsichter by de bou fan ferskate tsjerken; hy ferfarde nei Den Haach. Dêr arbeide er tsien jier yn rykstsjinst, wêrnei't er foar himsels begûn. Hy ûntwurp ferskeidene tsjerkegebouwen fanwegen deo Jezuïte-oarder. Nei de bou fan it Canisiuskolleezje yn Nymwegen krige er om ûnbekende redenen gjin opdrachten mear fan dy tsjerke-oarder. Dêrnei waard de kwaliteit fan syn wurk inkelde jierren troch ek minder. Dy perioade duorre fan 1898 oant likernôch 1905.
Syn soan Nicolaas F.A. Molenaar (Nicolaas jr.) begûn syn oplieding by syn heit.
Yslân
Skiednis
Yn 1262 waard Yslân ûnderhearrich oan de Noarske monargy. Yn de 14e iuw waard Noarwegen feriene mei Denemarken en doe't yn 1814 dizze lannen wer skiede waarden, kaam Yslân by Denemarken te hearren.
Vogelsbergkreis
Stêden
De stêden en gemeenten yn it Vogelsbergkreis (Ynwennertal 31 desimber 2006) :
Ljouwerter Fearhûs
thumb|Ljouwerter Fearhûs It Ljouwerter Fearhûs is in ryksmonumint yn de stêd Snits. It gebou stiet by de Lêste Stoerbrêge en wurdt ek wol 'Jagershûs' neamd.
Gerrit Komrij
Gerrit Komrij (Winterswyk, 30 maart 1944 - Amsterdam, 5 july 2012) wie in Nederlânsk dichter, skriuwer, oersetter, kritikus, polemist en toanielskriuwer. Hy wie fan 2000 oant 2004 de Dichter des Vaderlands. Komrij is ferneamd om syn firtuoaze en kleurrich taalgebrûk.
Leuven
Troch de iuwenlange oanwêzichheid fan de brouwerij Artois en it studintelibben wurdt Leuven ek wol de bierhaadstêd fan Flaanderen/Belgje neamd.
Jack Kooistra
Yn juny 2005 makke Kooistra bekend dat hy in punt sette soe efter syn speurwurk. Dyselde moanne kaam syn boek Een laatste saluut - Fryslân in de oorlog út, dêryn steane de nammen fan minsken yn Fryslân omkaam yn de Twadde Wrâldoarloch. It ferfolch op Een laatste saluut ferskynde yn 2008 mei de titel Strijders, onderdrukkers en bevrijders: Fryslân in de oorlog (yn 'e mande mei Milja Roosjen en Klaas Jansma). Yn dat boek binne de nammen opnaam fan alliearden, sneuvele Fryske militêren oan beide kanten en Dútsers, oanfold mei de nammem fan lju dy't mist wurde. Teffens waard in list opnommen fan troch it ferset likwidearre ferrieders en in kar út oarlochsmisdiedigers, hantlangers en meirinners dy't nei de oarloch feroardield waarden.
Hotze Klots
thumb|left|160px|Hotze Klots thumb|right|Hotze Klots thumb|right|Hotze Klots Hotze Klots is de namme fan in Frysktalige printeboekerige. It stripke wurdt makke troch Aart Cornelissen en Otto Gielstra. Neist de eigene printeboeken binne de ferhalen fan Hotze Klots ek yn oare media te finen.
Ried fan de Fryske Beweging
Gearstalling
Fierder hat de Ried inkele hûnderten stipers.
Hjoed-de-dei
Wurkgroep PR: Dizze wurkgroep is dwaande om in freonlik klimaat te skeppen foar de tinkbylden en projekten fan de Ried en fan oare organisaasjes dy't de posysje fan Fryslân en it Frysk fersterkje wolle. Hannelingseftergrûn dêrby is om net al te folle (ûnnedige) wjeraksel op te roppen.
Iselmar
Iselmarhavens
thumb|right|250px|Sinneûndergong oer de Iselmar by Makkum.
Umberto Nobile
Loftskip Norge
De ferneamde tocht mei Amundsen nei de Noardpoal fûn plak yn 1926, tegearre mei harren Amerikaanske sponser Lincoln Ellsworth. Op 11 maaie fleagen se mei it loftskip Norge, in ûntwerp fan Nobile, fan Spitsbergen rjochting de poal. Op de noardpoal goaiden se flaggen út fan de trije naasjes, en se gongen doe fierder mei it ferkennen fan it ûnbekende gebiet tusken de poal en Alaska. Op 13 maaie kaam it skip oan yn Teller, yn Alaska. De flucht late ta wriuwingen tusken Nobile en Amundsen, omdat se beide it sukses fan de tocht opeasken.
Jan Haite Riemersma
Jan Haite Riemersma (Tersoal, 18 septimber 1919 – Roan, 4 septimber 2001) wie in Nederlânske politikus út namme fan de PfdA.
Ontology
De ontology (fan it Gryksk ὀν = wêzende en λόγος = woord, lear) is de wêzenslear. Tradisjoneel is ontology in tûke fan de filosofy, binnen de metafysika. It beskriuwt de eigenskippen, of breder: it wêzen fan it gehiel fan dingen, "entiteiten" of ek wêzenden neamd, wêrfan oannomd wurdt dat se bestean of better: wêze. De klassike ontology besiket de fundamintele kategoryen derfan te ûnderskieden. Dêrom wurdt it soms ek wol 'kategoryteory' neamd, hoewol't 'ontology' wenstiger is.
In ontology fundearret in teory oer de werklikheid en makket sa in sinfolle mjitting fan dy werklikheid mooglik. De mjittingen kinne wer liede ta refyzje fan de teory en sa ta nije mjittingen. Krises yn de wittenskip, lykas yn de kwantummeganika, wêrby't teory noch meting in selde antwurd jouwe, twinge in nije ontology ôf (sjoch ek Albert Einstein en Werner Heisenberg).
Gieser Wildeman
Sykten en oantaastingen
Gieser Wildeman is tige fetber foar de baktearje Pseudomonas syringae, dy't takke- en blossemstjerte feroarsaket, en kin ek frijwat lest hawwe fan baktearjefjoer (Erwinia amylovora). De fruchten binne gefoelich foar stâle- en noasrot (Nectria galligena). Dan is de beam en noch fetber foar oantaasting troch parreblêdflieën (Psylla pyri en Psylla pyricola).
Gosse Dam
thumb|175px|Angelder frame| Byldsje fan Ids Wiersma troch Gosse Dam thumb|175px|De Riich Skiermûntseach Gosse Dam (Bûtenpost, 7 july 1950) is in Frysk keunstner.
Stephen Hawking
Hawking hie in seldsume neurodegenerative sykte: amyotrofe laterale skleroaze (ALS). Hawking is yn de âldens fan 76 stoarn.
Fryske Goaen
De Fryske Goaen foarmen yn de Midsiuwen in part fan de Fryske Seelannen. Fan dizze goaen binne in grut tal âlde rjochtsteksten bekend. Benammen teksten fan de 17 Keuren en 24 Lânrjochten binne bewarre bleaun. Ut dizze teksten blykt dat de goaen in bepaalde gearwurking ûnder elkoar hienen. De goaen stean somtiden ûnder ferskillende nammen bekend, wylst oaren wer ûnderferdield binne yn lytsere ienheden.
Team IKO
In novimber 2018 kwalifisearren Jutta Leerdam harren foar de earste wrâldbekerkompetysjes.
Science fiction
Yn 'e film is de science fiction noch grutdiels stykjen bleaun yn dingen dy't yn 'e SF-literatuer fan de jierren fjirtich en fyftich gongber wie, de saneamde 'space opera', karakterisearre troch flugge romteskippen, in protte bûtenierdske wêzens mei gauris minne bedoelings, laserkanonnen en romteslaggen. Letter kamen dêr de tiidreizgjen (nei de takomst of it ferline) by. Fral de special effects, mooglik makke troch avansearre kompjûtertechnologyen, joegen de regisseurs fan 'e SF-films net eardere kende mooglikheden harren films 'oan te klaaien'. Dêrby wurdt de elemintêre fysika almeast fergetten: fijannige romteskippen tongeren yn 'Star Wars' foarby nettsjinsteande it loftliddige tusken de skippen dêr't gjin lûd te hearren wêze kin.
Oaljeramp yn de Golf fan Meksiko (2010)
Justisjeel ûndersyk
De oarsaken fan 'e oaljeramp wiene neitiid it ûnderwerp fan ferskate ûndersiken, sawol wittenskiplik as justisjeel. It rapport dat yn septimber 2011 publisearre waard troch de Amerikaanske federale oerheid, stelde dat de hiele brot úteinlik werom te fieren wie op neilittichheid omreden fan kostebesparrings, wat late ta in ynadekwaat feilichheidssysteem op it boarplatfoarm. BP waard datoangeande as haadskuldige oanwiisd, mar ek Transocean, de eigner fan 'e Deepwater Horizon, en ûnderoannimmer Halliburton trof blaam.
Yn novimber 2012 fûn der in skikking plak tusken BP en it Amerikaansk Ministearje fan Justysje oangeande de strafrjochtlike oanklachten dy't tsjin 'e oaljemaatskippij ynbrocht wiene foar de ûntploffing op 'e Deepwater Horizon. BP bekende dêrby skuld foar 11 gefallen fan deaslach, twa oertrêdings en in misdriuw (ligen tsjin it Amerikaanske Kongres). De oaljemaatskippij joech him fierders del ûnder fjouwer jier fan ferskerpe tafersjoch troch de Amerikaanske oerheid op it mêd fan bedriuwsetyk en it neilibjen fan feilichheidsmaatregels. BP waard ek tydlik útsletten fan nije kontrakten mei de Amerikaanske oerheid. Underdiel fan 'e skikking wie fierders in rekôrbedrach fan $4,5 miljard oan boetes en oare betellings.
Weilheim-Schongau (Landkreis)
Yndieling
Stêden
Barok (stylperioade)
Barok yn de muzyk
Fierders waard brûk makke fan:
Syndroom fan Asperger
Baron-Cohen
Soms wurdt it wol omskreaun as "ekstreem manlik" gedrach, bygelyks troch Simon Baron-Cohen yn syn boek The essential difference (2003). Minsken mei it aspergersyndroom binne sterk rjochte op technyske details en resultaten (systematisearje) en krekt in bytsje op kontakt en gearwurking (empatisearje), eat dat yn de harsens oan te wizen is (sjoch amygdala); oer it generaal wurdt it earste as typysk manlik, it twadde as typysk froulik beskreaun. Der binne lykwols ek minsken mei it aspergersyndroom dy't har bûtenwênstich spesjalisearre hawwe yn 'nonverbale kommunikassje' en it weromkennen fan minsklike emoasjes. Gedrach en hâlding kinne dan mei grutte perfeksje neidien wurde sûnder dat it byhearrende affekt oanwêzich is. Sels de (mikro-)eachekspresje kinne imitearre wurde. Dat is it ûnbewust kompensearjen fan eigen tekoartkommings.
Asperger en it autismespektrum
Wichtige ferskillen mei klassyk autisme binne de praktysk normale taalûntwikkeling, de normale of sels hege yntelliginsje en de normale neiging kontakten mei oaren te lizzen. It syndroom fan Asperger wurdt om dy redenen faak ta it myldere ein fan it autismespektrum rekkene. Faak wurde minsken mei it syndroom fan Asperger sjoen as eksintryk, wrâldfrjemd of einzelgänger.
DSM-kritearia
It DSM-IV jout de folgjende kritearia (299.80):
Sosjale beheinings
It skieden fan letterlike en figuerlike taal en in júste ferklearring fan lichemstaal fine minsken mei it syndroom fan Asperger dreech. Dy skaaimerken binne by mear foarmen fan autisme werom te finen. It dielnimmen oan in petear kin problemen opsmite om't de persoan faak net wit wannear't der wol of net wat sein wurde kin. Algemien bekende metafoaren binne foar minsken mei it syndroom fan Asperger faak min te begripen, wylst de eigen metafoaren krekt foar de omjouwing faak ûnbegryplik binne. It fermogen ta empaty is dêrtroch - soms sterk - fermindere.
Ferskate kenmerken
Dêrneist kinne minsken mei it syndroom fan Asperger te meitsjen hawwe mei perifeare problemen, lykas klinyske depresje, opposysjoniel-opstannige gedrachssteurnis, syndroom fan Gilles de la Tourette, eangststeurnissen (benammen obsessyf-kompulsive steurnis en fobyen). Der binne ek aspergers dy't diagnostisearre wurde mei dysgrafy, dyspraksy, dysleksy of dyskalkuly. Minsken mei it syndroom fan Asperger fertoane soms kenmerken fan depresje as gefolch fan de matige kommunikaasje mei, en it ûnbegryp fan, de bûtenwrâld.
Jan II fan Wassenaar
Hy die yn 1507 mei oan de ambassade, dy't de Frânske kening nei Feneesje stjoerde, waard 1509 by it belis fan Pavia gefaarlik yn it antlit ferwûne, stried yn 1510 mei de Denen tsjin Lubeck. Fersloech 1511 de Geldersken by Jutfaas, mar waard yn de Krystdagen fan 1512 troch harren finzen nomd en yn Hattem yn in koai opsluten. Pas ein 1514 waard hy wer loslitten en troch den keizer yn 1516 ta ridder fan it Gouden Flues makke en beneamd ta steedhâlder en oerste-kapitein oer Fryslân, tsjin hokker gewest de kriichsferjochtingen daliks begûnen, ûnder oare troch de belegering fan Dokkum. Yn 1523 begûn de oarloch opnij: mei Joris Schenk fan Tautenburg nom hy it slot Warkum yn, dêrnei waard Sleat belegere, mar hjir krige hear Jan in musketkûgel yn de earm, dêr't er oan ferstoar.
Syndroom fan Asperger
Algemien
Mei troch harren 'superieure' oanpassings- en kamoeflaazjetechniken, binne der aspers dy't har net realisearje dat se foldogge oan de kritearia foar dit syndroom. Troch foarljochting en kennisoerdracht wurdt dizze groep wol hieltiten lytser. Der komt stadichoan wat mear begryp, oandacht en respekt foar in groep minsken dy't earder benammen sjoen waarden as 'sûnderling', 'net-sosjaal', 'ienselvich' of 'kontaktsteurd'.
Wurk
Yn wurksituaasjes binne it faak motivearre en hurde wurkers. Men sil net of bytsje kletse mei kollega's en him net ôfliede litte troch it (sosjale) barren om har hinne. At it wurk benammen fysike of motoaryske of in soad wikseljende hannelingen betreft, kin soms ynertsje of ûnhandichheid optrede. Guon misken mei it syndroom fan Asperger 'trainen' oan ien tried wei harsels om harren swakke plakken te ferbetterjen en te ferbergjen. Dit trainen kostet har faak mear tiid en muoite as neurotypysken. In soad aspergers stribje nei kwaliteit en perfeksje en minder nei kwantiteit en snelheid.
Weißenburg-Gunzenhausen (Landkreis)
Weißenburg-Gunzenhausen is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Beieren en hat 91.935 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1972.
Underwizer
Nederlân
Om yn Nederlân learkrêft te wurden moat in pedagogyske oplieding trochrûn wurde, de saneamde Pedagogyske Akademy foar it Basisûnderwiis. Yn Fryslân binne der twa fan yn Ljouwert. De Pabû duorret fjouwer jier.
Wynjammer
De wynjammer wie bedoeld foar tige lange reizen. Sy ferfierden meast bulklading, sa as hout, nôt en gûano op ynterkontinintale reizen. Yn it begjin koenen sy de konkurrinsje mei steamskippen noch oan, omdat sy hurder koene en gjin wetter en stienkoal hoechden yn te nimmen.
Ferskate fan dizze skippen binne der noch - as skoalleskip, museumskip of omboud ta restaurant. Ek kin dit skipstype noch sjoen wurde by eveneminten sa as SAIL Amsterdam, de Kielwike en Hanse Sail.
Algerije
Lizzing
It lân wurdt begrinzge troch:
Neptunia '24
Opbou
It earste team fan de waterpoloôfdieling komt yn 2010/2011 út yn de tredde klasse.
Douwe Wijbrands
Douwe Wijbrands kin ferwize nei:
Jaap Krol
Bepalend foar syn ûntwikkeling wienen ûnder oare syn lidmaatskip fan de Fryske studinteferiening Bernlef en it dispút Neoem Benej Nebiim.
Feriening ta Befoardering fan Folksûnderwiis
De leden woenen de iepenbiere skoalle, dy't as godstsjinstleas ferhune waard ferdigenje. Troch de faak fûle oanfallen fan foarstanners fan it opkommende bysûnder ûnderwiis waard besluten middels in feriening it iepenbier ûnderwiis te steunen. Benammen tsjerklikepartidigens woe de feriening him warre en benammen de útspraken fan de roomske biskoppen joegen dêr oanlieding ta. Sa neamden dy yn 1868 de iepenbiere skoallen ûngeskikt foar de foarming fan katolike bern en rôpen op om eigen skoallen te stiftsjen. It ledetal fan de Folksferiening groeide tusken 1866 - 1870 fan 20 nei 1000. Op 29 oktober 1870 waard Folksûnderwiis in lanlike feriening, yn 1876 al mei mear as 10.000 leden en yn 1958 mei mear as 150.000 leden. De earste eareleden wiene jonkhear Van Beyma en jonkhear Idzerd Frans van Humalda van Eysinga. De federaasje fan Fryslân fan Folksûnderwiis is yn 1946 oprjochte en hie yn 1958 165 ôfdielings.
Griis
Griis hier
Griis wurdt ek in protte assosjearre mei âlderdom, en dêrfandinne ek mei wiisheid, weardichheid en ûnderfining. Dat komt om't by âldere minsken it hier stadichoan griis wurdt.
Religy
Bûten de Roomsk-Katolike Tsjerke wurde grize preesterkladen droegen troch de geastlikheid fan 'e Brazyljaanske Katolike Apostoalyske Tsjerke. Ek taoïstyske preesters yn Sina drage faak grize kladen. Itselde jildt foar boedistyske mûntsen en preesters yn Japan en Koreä.
Oarlochsmonumint It Hearrenfean
Ikonografy
WY, STRIDEND TSJIN’ E TWANG BIN FOAR DE FRIJDOM STOARN. JIM, HOEDZJE FRIJDOM FJÛR, EN HALD DE FAKKEL OAN.
Nasjonaal Park It Drintsk-Fryske Wâld
Lânskip
Benammen op dy stosânen ûntstiene lytse hichten of dúntsjes. Letter, yn de 19e iuw, nei de útfining fan keunstdong, waard de stosânen en heideterreinen (of woeste grûnen) beboske. Der waarden ynlânske soarten plante as iken en dinnen, mar ek útlânske soarten as Douglasspjirre, Amerikaanske iik of Japanske lariks.
Behear
Der binne fjouwer wichtige behearders fan dit Nasjonaal Park:
Oerknal
thumb|Untwikkelingsstadia fan it universum. Oerknal of Big Bang is de populêre beneaming fan de kosmologyske teory dy't op basis fan de algemiene relativiteitsteory ûnderstelt dat 13,7 miljard jier ferlyn it hielal ûntstie út in enoarm hjit punt (± 1028°C), mei in ûneinich grutte tichtheid, ofwol in singulariteit. Tagelyk mei de oerknal soenen romte en tiid ûntstien wêze. De teory is ûnder mear basearre op de waarnimming fan it allegeduerigen útdijende hielal, yn it bysûnder de readferskowing fan de spektraalline en fan ljocht fan fiere stjerrestelsels, it dopplereffekt. De algemiene relativiteitsteory is op dit punt lykwols noch net folslein, omt it idee fan in ûneinich grutte tichtheid stridich is mei de fûnemintele wetten fan de natuerkunde.
De term 'Big Bang' waard foar it earst troch Fred Hoyle yn 1950 brûkt as in sarkastyske oantsjutting om syn wearzge fan de teory ta útdrukking te bringen. Hoyle wie sels foarstanner fan it konkurrearjende mar nu ferlitten steady statemodel.
Amelânske Daam
De daam wie lykwols gjin sukses; in pear wiken letter sloech in stoarm al gatten yn de daam, en hy moast troch de jierren faker reparearre wurde. De daam waard ek fersterke, mar nei de stoarmen fan de winter fan 1881/1882 besleat de maatskippij lykwols dat de trochgeande reparaasjes te djoer wienen, en joech er de see en wyn wer it frij spul. Parten fan de daam binne hieltyd noch sichtber. Ek is de feardaam fan Holwert boud op de ein fan de Amelânske Daam. Hjoed-de-dei leit de gearslach lykwols fierder nei it easten.
Jan Dodonna
Fiktive biografy
Sadwaande is er nau behelle by de plannen foar it stellen fan 'e blaudrukken fan 'e Deadsstjer, it nije romtestasjon anneks massaferneatigingswapen fan it Keizerryk (lykas te sjen yn Rogue One: A Star Wars Story). Nei't de blaudrukken (lykas te sjen yn Star Wars: Episode IV – A New Hope) troch prinsesse Leia, de jonge Jedi Luke Skywalker en de smokkelders Han Solo en Chewbacca op Yavin-IV ôflevere binne, is Dodonna (yn 'e film mei burd) ferantwurdlik foar it opstellen foar it plan fan 'e oanfal troch de rebellen op 'e Deadsstjer. Dy konfrontaasje, dy't bekend komt te stean as de Slach by Yavin, einiget mei de ferneatiging fan 'e Deadsstjer.
Tsjerke fan Hegebeintum
Skiednis
De sealtektoer is fan lettere tiid en stamt út 1717. De terp waard tsjin it ein fan de 19e iuw ôfgroeven. Dat hie, tegearre mei it letter ferleegjen fan it grûnwetterpeil, ta gefolch dat de toer begûn te fersakjen. Maatregels tsjin it ein fan de jierren 1980 brochten gjin oplossings. Yn 2014 krige de stifting Alde Fryske Tsjerken in bedrach fan 100.000 euro fan in partikulier en dat wie in goede oanset om, mei de stipe fan de provinsje en oaren, yn de jierren 2015-2016 in nije fundearring ûnder de toer te setten.
Katolike Liga (1609)
De liga waard yn 1636 mei it ûndertekenjen fan Frede fan Praach troch keizer Ferdinand II en de measte protestantske steaten opheven (net te betiizgjen mei it fredesferdrach fan Praach mear as twa iuwen letter).
Garmt Stuiveling
Biografy
Garmt Stuiveling waard grutbrocht yn Bûtenpost, dêr’t syn heit ûnderwizer wie. Hy folge de HBS en dêrnei it gymnasium yn Grins.
Eurodicautom
Yn 2007 waard Eurodicautom mei in stikmannich oare Europeeske terminologysamlingen gearfoege yn de IATE.
Wangereagersk
Bûging
It eigenskipswurd wurdt ornaris net bûgd: dan göd mon (de goede man), dä göd liüd (de goede lju), djü göd faun (it goede famke), dait göd bén (it goede bern), da göd fauner (de goede fammen). In útsûndering is: än göden mon (in goede man).
Telwurd
Foar it brûken fan de wurden ien oant en mei trije is it geslacht fan belang. By manlike wurden moatte de telwurden än (ien), twein (twa) en three (trije) brûkt, foar froulike of ûnsidige haadwurden wurde ään (ien), twoo (twa) en thriuu (trije) brûkt.
Friesisches Archiv
Yn 1993 fûn Pyt Kramer noch mear materiaal fan Ehrentraut oer it Wangereagersk:
Jan Bons
Libben en wurk
Hy begûn syn oplieding yn 1934 oan de Keninklike Akademy foar Byldzjende Keunsten yn De Haach omdat er tekenlearaar wurde woe. Hy krige les fan û.o. Schuitema en Kiljan, mar op oanrieden fan Paul Citroen giet hy yn 1937 nei de Nije Keunstskoalle yn Amsterdam. Dêr wurdt op in foar dy tiid fernijende oare wize lesjûn. Yn Amsterdam moetet Jan Bons syn lettere kollega's Otto Treumann en Benno Premsela. Fan Hajo Rose krijt er les yn it fak reklametekenjen.
Deepwater Horizon (film)
Plot
Yn 'e boarhut wurdt de blow-out it boarteam al rillegau oermânsk, en as der brokstikken fan it semint mei omheech komme, feroarje dy troch de druk fan 'e oalje yn libbensgefaarlike projektilen, dy't mei hege faasje alle kanten út fleane. De mannen op it slibferwurkingsdek (Keith Manuel, Shane Roshto, Roy Kemp, Karl Kleppinger jr., Adam Weise en Gordon Jones) komme om ear't de rest fan it boareilân sels mar yn 'e rekken hat dat der in ramp plakfynt. Fuortby de Deepwater Horizon merkt de bemanning fan 'e Damon Bankston foar it earst dat der wat mis is as der in mei oalje besmodzge pilekaan de brêge binnen fljocht en dêr in ravaazje oanrjochtet ear't er it bestjert. Op 'e brêge fan it boareilân sels ferkeart men op dat stuit lykwols noch yn loksillige ûnwittendheid.