cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Popta-skat
De kolleksje wurdt tentoansteld yn it Frysk Museum yn Ljouwert. Oannomd kin wurde, nei lange ûnwissichheid, dat Rintie Jans, sûnt 1646 master yn Ljouwert, de makker is. It grutte bekken en it lampet ( mei jierletter 1671 ), de lytsere skûtel en kearsesnuter drage itselde masterteken (beker). De styl fan de stikken dogge tinken oan it wurk fan de Amsterdamske master Jehannes Lutma (om 1584-1669). De foarstellings op de grutte skûtel binne ûntliend oan printen fan H. Goltzius.
Lytse Wiid
It Lytse Wiid is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. It marke is troch de Feanskieding ferbûn mei it eastliker lizzende Nannewiid. De Feanskieding rint noch fierder troch nei It Hearrenfean.
Dúntsjerk
Skiednis
De namme Dúntsjerk wurdt foar it earst neamd yn 1067.
Lycklamafeart
Benoarden de feart is in diel fan de oarspronklike wikenstruktuer noch goed te sjen (sjoch: ôfbyld). Ek de feanputten binne dúdlik yn it lânskip te ûnderskieden. Besuden de Lycklamafeart is it lêste fean noch yn 1961 ûntgûn. De feangebieten oan de Fryske side wienen eigendom fan de famylje Lycklama à Nijenholt, oan de Drintske kant wie it feangebiet fan 'e Maatskippij fan Woldiedichheid. De Lycklama's lieten noch in kanaal yn Fryslân oanlizze dat harren namme krige. Dit kanaal rûn fan de Tsjonger nei Wolvegea.
Foar it earst yn 250 jier briede der wer Europeeske kraanfûgels yn it Fochtelerfean. Ek oan de Lycklamafeart hat in kraanfûgelpearke twa jongen grutbrocht.
Sietze de Groot
Achtste Alvestêdetocht
It slachtersfakbûn wie sa optein oer dit súkses, dat hja harren lid in telegram stjoerden mei de tekst: "Dêr sille de fegetariërs fan opsjen!"
Martin van Amerongen
Van Amerongen waard yn it begjin fan de Twadde Wrâldkriich berne as soan fan in joadske heit en in kristlik-Dútske mem, dy't him evangelysk-lutersk dope liet. Yn de oarloch wie de hûshâlding ûnderdûkt yn Huizen. Van Amerongen wie in autodidakt dy't in grutte kennis opdie oer klassike muzyk en dêroer ek in protte publisearje soe.
Jacques Cartier
Earste reis (1534)
Begjin 1534, twa jier nei't it Hartochdom Bretanje formeel anneksearre wie troch it Keninkryk Frankryk, waard kening Frâns I mei Cartier yn 'e kunde brocht troch Jean Le Veneur, de biskop fan Saint-Malo en abt fan Mont-Saint-Michel. De kening hie earder yn 1524 de Florentynske ûntdekkingsreizger Giovanni da Verrazzano útnûge (hoewol net formeel yn 'e tsjinst nommen) om foar Frankryk de eastkust fan Noard-Amearika te ferkennen (wêrfan't men doedestiden noch altyd miende dat it om in diel fan Aazje gie). Le Veneur helle yn it petear mei Frâns I de reizen fan Cartier nei Nijfûnlân en Brazylje oan om syn geskiktheid oan te tsjutten foar it liedingjaan oan inkele skippen dy't op in ûntdekkingsreis nei Noard-Amearika útstjoerd wurde soene. De kening liet him oertsjûgje, en Cartier krige opdracht ta sa'n reis.
Diskear gie it om in groep Saint Lawrence-Irokezen (in etnyske groep dy't letter alhiel útstoarn rekke is). Op 24 july plante Cartier op it plak fan dy moeting in tsien meter heech krús, dêr't de wurden "Lang Leve de Kening fan Frankryk" ynkurven wiene, ta teken dat er it gebiet foar de Frânske Kroan yn besit naam. Dat wie it oanbegjin fan 'e Frânske koloanje Nij-Frankryk. Dat neitiid de stimming mank de Yndianen omsloech, wie in dúdlik teken dat se begriepen wat er mei syn dwaan bedoelde. Cartier naam twa soannen fan 'e lieder fan 'e groep Yndianen yn gizeling, dy't him letter nei syn eigen sizzen ferteld hawwe soene dat it Gaspéskiereilân yn harren taal Honguedo neamd waard. Nei ûnderhannelings stimde de Yndiaanske foaroanman dermei yn dat Cartier syn soannen meinaam, op betingst dat se mei Jeropeeske hannelswaar weromkeare soene.
Twadde Reis (1535–1536)
Fan 'e Yndianen learde Cartier dat in brousel mei de namme annedda (wierskynlik spjirrebier), makke fan 'e skoars fan 'e Westerske libbensbeam (Thuja occidentalis), tsjin 'e sykte holp. Nei alle gedachten wie dat de rêding fan 'e ekspedysje. Hy en syn mannen brûkten yn in wike tiid in hiele beam op en it effekt dat soks hie op 'e pasjinten (tsjin dy tiid frijwol alle ekspedysjeleden) wie dramatysk. Cartier neamde de opbettering yn syn lochboek in wûnder fan God.
Lytsewierrumer Opfeart
De Lytsewierrumer Opfeart is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De feart rint fan Lytsewierrum nei de Frjentsjerter Feart besuden Rien.
De namme Lytsewierrumer Opfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Lutkewierumer Opvaart.
Kleaster fan Neuzelle
Reformaasje
thumb|left|250px| Fontein op it binnenhôf Neuzelle is it iennige kleaster yn Niederlausitz dy't de tiid fan de reformaasje oerlibbe. It kleaster wie in katolyk eilân wurden yn in gebiet dat folslein protestantsk wurden wie. De nije oanwaaks fan it kleaster kaam no benammen út Noard-Bohemen en it katolike Oberlausitz en studearren oan it novisiaat oan de Karel-Universiteit fan Praach. It kleaster waard yn de Boheemske oarderprovinsje fan de sistersjinzers yndield. Doe't Niederlausitz yn 1636 yn it ramt fan de Frede fan Praach yn 1636 troch de katolike Habsburgers oan it Saksyske en protestantske Hûs Wettin ôfstien wurde moast, waard der foar it kleaster in regeling opsteld, wêryn't de karfoarsten it fuortbestean fan it kleaster garandearren. Yn de rin fan de Tritichjierrige Kriich rekke it kompleks slim skeind. Twa jier nei de Westfaalske Frede kamen yn 1650 de muontsen werom. De weropboude gebouwen waarden tusken 1655 en 1658 yn opdracht fan abt Bernardus troch Italjaanske keunsters fan fresko's en stúkwurk dekorearre. Syn opfolger liet it kompleks yn de Súd-Dútske barok feroarje, wêrby't de boustruktuer gjin grutte feroarings ûndergyng. Hast alle noch besteande gebouwen fan it kleasterkompleks binne it risseltaat fan dy barokke feroarings of waarden yn dy tiid boud. De kleastertsjerke wurdt beskôge as it tsjerkegebou mei it rykste ynterieur fan Niederlausitz.
Ynterieur
De preekstoel datearret fan 1728.
Kleaster
It ôfsletten diel fan it kleaster, de klausuer, grinzget oan de noardlike kant fan de tsjerke. De gebouwen omslute in fjouwerhoekige binnenhôf. Foar it midden fan de noardlike fleugel fan de kleastergong is in boarnehûs mei stjerferwulft. De kearn fan it boarnehûs datearret út it ein fan de 13e oant it begjin fan de 14e iuw. De eastlike fleugel stamt út de 14e iuw. Nei in brân yn 1429 waard de noardlike fleugel mei rike netferwulften yn de eardere refter en kapittelseal op 'e nij ynrjochte. De westlike fleugel mei stjer- en netgewelven datearret fan 1450.
Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco
Skiednis
It Ynternasjonaal Filmfestival fan San Francisco waard yn 1957 oprjochte troch Irving "Bud" Levin, in rike pleatslike filmofyl. Dêrmei is it it op ien nei âldste filmfestival fan Noard-Amearika (nei it Ynternasjonaal Film- & Fideofestival fan Columbus, yn Ohio).
John Lennon
Jonkheid
Julian en Sean Lennon, de soannen fan John hawwe mei wikseljend sukses in muzikale karriêre dy't folslein oerskade wurden is troch de artistike erfenis fan harren heit. Beide krige lykwols net folle fysike stipe fan him: doe't Julian noch in lytse jonge wie ferliet John syn mem Cynthia Powell om nea mear werom te kearen en Sean wie fiif doe't John fermoarde waard.
Brúndear
Brúndear hat in delsetting en fjildnamme west fan Eksmoarre yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Bruyndeer, Bruindeer, Brendaerd en Bruijndaer.
Korfû
Eat dat it besjen wol wurdich is, is it paleis dêr't prinses Sisi wennet hat.
Blauhúster Dakkapel
thumb|Blauhúster Dakkapel yn 4e Cariben Tour 2009 ([[Sint Marten (lân)|Sint Marten)]] thumb|Blauhúster Dakkapel yn Thialf it Hearrenfean De Blauhúster Dakkapel wie in Frysk dweilorkest út Snits.
Histoarje
De Blauhúster Dakkapel wie te sjen by it EK en WK reedriden yn it Thialfstadion op It Hearrenfean. Ek by SC It Hearrenfean waard troch it orkest sûnt de jierren tachtich steefêst by elke thúswedstryd it Frysk folksliet spile foarôfgeand oan de wedstryd. Dat wurdt noch altyd yn eare holden. By de optredens droech de kapel boerekilen makke fan de Fryske flagge. De fêste dirigint wie (al sûnt 1985) Kees van den Akker. De fêste arranzjeur wie (trompetter) Theo A. Brens.
Alde line
Skiednis
De âlde line waard elektrifisearre yn 1924-1927. It wie de earste wichtige spoarline yn Nederlân dy 't lektrifisearre waard (de nije Hofpleinline wie de earste elektrifisearre spoarline). Foar de elektryske tsjinst op de âlde line waard it Blokkendoas-materieel (Mat '24) oanskaft.
Herbert Dijkstra
Herbert Dijkstra (Smilde, 13 july 1966) is in eardere Nederlânske hurdrider en hurdfytser, dy't nei syn aktive karriêre sportferslachjouwer waard. Hy is troud mei in Friezinne en hat twa famkes.
As sportman
De heit fan hurdfytser Erik Dekker helle Herbert yn as jonkje fan tolve nei de hurdfytsklup. Mei Gerard Kemkers siet er yn de seleksje foar Jong Oranje by uit reedriden. As aktyf sporter wie Dijkstra in reedlik súksesfol reedrider en amateur-hurdfytser. As reedrider, ynspirearre troch plakgenoat Piet Kleine, pakte hy medaljes op de NK op de fiif en de tsien kilometer en kaam hy út foar Nederlân op de Winterspullen fan 1988 yn Calgary; hy waard alfte op de 10.000 meter en trettjinde op de 5000 meter.
Nei syn aktive sportkarriêre folge hy in oplieding oan de Akademy foar Lichaamlike Opfieding (ALO) tusken 1990-1993 oan de Sportakademy yn Amsterdam.
1129
Ferstoarn
1120'erne
Makkumer Djip
De namme Makkumer Djip jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Makkumerdiep.
Laura Lion
Libben
Lion is hikke en tein yn Litoměřice, in stêd yn it noardwesten fan Tsjechje, tichteby de Dútske grins. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2002, en stie fral bekend om har boarsten, mei kup 36DD. Fan natuere hie se al in D-kup, mar letter ûndergie se in "ferstevigingsoperaasje", dy't har boarsten foller makke.
Fryske Flow
RG en FRGAST wûnen de Flow yn 2009, yn 2010 wie der gjin Flow.
Bôge fan Septimius Sevearus
De Bôge
De Bôge fan Septimius Sevearus is boud yn it jier 203 n.Kr. yn opdracht fan de Romeinske Senaat. It wie in geskink oan de keizer en syn soannen Karakalla en Geta foar twa oerwinnings op de Parten yn 195 en 197 n.Kr.
De triomfbôge is boud út bakstien en travertyn, en is beklaaid mei marmer. De bôge is 23 meter heech, 25 meter breed en 12 meter djip. Der binne trije trochgongen. De middelste is 12 meter heech en 7 meter breed, de twa sydbôgen binne 7,8 meter heech en 3 meter breed. Boppe de trochgong is in 5,6 meter hege attyk dêr't 4 keamers yn makke binne. Yn de súdlike pilaar is in trep dy't nei de souder liedt. Op de attyk stiet oan beide kanten in grutte ynskripsje dêr't de keizer en syn soan op betanke wurde foar it werom bringen fan de oarder yn it Romeinske Ryk.
Robert Burns
Jonkheid en oplieding
Burns waard yn 1759 berne yn it doarp Alloway, as de âldste soan yn 'e húshâlding mei sân bern fan William Burnes (1721-1784) en dy syn frou Agnes Broun (of Brown) (1732-1820). Syn heit wie in pachtboer út Dunnottar dy't him troch selsûnderrjocht opwurke hie, en syn mem wie de dochter fan in pachtboer út Kirkoswald, yn Ayrshire. Syn efternamme stavere Burns sels oant 1786 as "Burnes", krekt as syn heit. It hûs dêr't er berne waard, is no it Burns Cottage Museum; Burns wenne dêr oant syn sechsde, yn 1766, doe't syn heit in gruttere pachtpleats krije koe súdeastlik fan Alloway. Dêr groeide Burns fierder op yn earmoede, en moast er fan bern ôf oan al flink mei oanpakke om it gesin itende te hâlden.
Karriêre
Nettsjinsteande syn kundigens, warberens en karakter briek William Burnes alles by de hannen ôf, en teach er mei syn gesin fan 'e iene pachtpleats nei de oare sûnder dat er ea foarútbuorke. Yn 1777 ferfear it gesin sadwaande nei de pleats Lochlea, by Tarbolton, dêr't se bleaune oant Burnes syn ferstjerren yn 1784. Yn Tarbolton joech Robert Burns him der goed by; sa waard er yn 1779 tsjin it sin fan syn heit yn lid fan in dûnsferiening en rjochte er mei syn broer Gilbert yn 1780 in jongfeinteklub op. Op 4 july 1781 waard er boppedat lid fan 'e pleatslike frijmitselderslôzje St. David, fan Tarbolton. Burns jildt as ien fan 'e meast yllústere en ferearde fan alle Skotske frijmitselders. Syn ierst oerlevere brieven datearje ek út dizze tiid, en dêrút docht bliken dat er doe in Alison Begbie it hof makke, mar hoewol't er fjouwer fersen foar har skreau en suggerearre dat er wol mei har trouwe woe, krige er neewurd.
Sûker
Midsiuwen
Dat feroare op abrupte en drastyske wize om 'e midden fan 'e fyftjinde iuw hinne, doe't de Kanaryske Eilannen kolonisearre waarden troch de Spanjerts en São Tomé en Madeara troch de Portegezen. Op dy eilannen sette dêr fuortendaliks de bou fan sûkerreid útein. Neitiid lôge yn Jeropa de hertstocht foar sûker op as nea tefoaren, mei't der fan dy tiid ôf mear as genôch fan produsearre waard, hoewol't it noch tige djoer bleau en dêrom inkeld foar de hegerein beskikber wie. Tsjin 1492 produsearre allinne Madeara al mear 3 miljoen pûn sûker yn 't jier. Men leaude doedestiden dat sûker in geunstige wurking hie op 'e sûnens, yn 't bysûnder foar lju dy't maachklachten of koarts hiene, of dy't ferkâlden wiene. Feneesje en Genua, de eardere distribúsjesintra foar Middeneastlike sûker, moasten harsels op 'e nij útfine. Genua lei him ta op 'e produksje fan sûkere fruchten, wylst Feneesje him spesjalisearre yn 'e produksje fan gebak en snobbersguod.
Donau
It ekonomysk belang fan de Donau is grut. De wichtichste ekonomyske aktiviteiten binne de skipfeart, de fiskerij en it toerisme. Yn 1992 waard de Donau middels it Ryn-Main-Donaukanaal mei de Main en de Ryn ferbûn. Sadwaande ûntstie der in nije farrûte tusken de Noardsee en de Swarte See.
Turksk
Utspraak letters
Dit is de útspraak fan inkele letters út it Turkske alfabet.
Stasjon Bûtenpost
Treintsjinsten
Sjoch foar it meast aktuele tsjinstroaster op de side fan Arriva.
Jelle Broers Hylckama
Jelle Broers (van) Hylckama (De Broek, 1545 - 1618) wie in Spaanskgesind Nederlânsk bestjoerder en rjochter út de 16e en 17e iuw, dy't sekretaris en grytman fan Haskerlân wie. Hy kaam út in ynfloedrike famylje. Syn pake en beppe kamen út de aadlike geslachten Feytsma, Ammama en Reynalda. Fierders wie hy ek in ôfstammeling fan Juw Juwinga dy't yn 1369 ta potestaat fan Fryslân keazen waard. En syn heit en syn pakes wienen grytmannen.
Kromwâl (Britswert)
Kromwâl is in delsetting en hûsnamme oan de westkant fan Britswert yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De namme komt ek foar as Cromwâl, Kromwal, Krum Wal. De namme komt fan de lizzing yn in bocht fan de Frjentsjerter Feart op it plak fan de oansluting mei de Jaanfeart. .
De delsetting wie bekend troch de skipshelling en omdat dêr de earste meniste gemeente nei dy fan Wytmarsum te finen wie.
De Friesland Zorgverzekeraar
Skiednis
De Friesland Zorgverzekeraar ûntstie út in groep sikefûnsen en sikekassen yn de 20e iuw. It âldste fûns dêrfan wie Recht door Zee, dat al yn 1815 stifte waard.
Organisaasje
De Koöperaasje De Friesland U.A. wie de sintrale rjochtspersoan.
Austin (Teksas)
Klimaat
Austin hat in fochtich subtropysk klimaat, mei hjitte simmers en mylde winters. Yn augustus, de waarmste moanne, is de trochsneed temperatuer oerdeis 36,1 °C, en yn jannewaris, de kâldste moanne, is dat 16,4 °C. Rekôrtemperatueren wiene 44 °C op 5 septimber 2000 en op 28 augustus 2011, en –19 °C op 31 jannewaris 1949. Austin kriget jiers trochinoar 871,1 mm delslach, mei dêrûnder oer it hiele winterhealjier ferdield oardel sm snie. Yn 1985 foel der 7½ sm yn ien kear, wat de hiele stêd twa dagen lam lei. Jiers binne der trochstrings 13 dagen dat de temperatuer yn Austin (yn 'e regel allinne nachts) ûnder it friespunt sakket.
Dallen
Dallen is in delsetting noard fan Oerterp (no part fan Oerterp oan de Feart) yn de gemeente Opsterlân. De namme komt ek foar as fjildnamme Dalen, in ferwizing nei in leechte, in delte.
Piter Jelles (skoallemienskip)
Neist de skoallen yn Ljouwert binne der ek skoallen fan Piter Jelles yn Kollum, Dokkum en Sint Anne.
Sko-puzel
15-puzel
De sko-puzels fan it type fan de 15-puzel hawwe in boerd fol mei kante blokjes, útsein ien lege romte, likegrut as in blokje. Foar de 15-puzel binne dat in boerd fan 4 kear 4 fjilden en 15 stikjes. De oarspronklike 15-puzel hat op de blokjes de nûmers 1 oant 15. Ien fjild is leech. Stees kin in blokje nei it lege fjild skood wurde, wêrmei't it plak fan it lege fjild dus ferskoot, dêrom de namme sko-puzel.
Sao Tomee (stêd)
Skiednis
Sao Tomee is om in 16e iuwske katedraal hinne boud. Noch in âld bouwurk is Fort São Sebastião, út 1575 en no it Nasjonaal Museum fan Sao Tomee. Yn 1599 wienen de stêd en it eilân twa dagen yn Nederlânske hannen; yn 1641 duorre de Nederlânske besetting in jier. Dêrnei wie it de haadstêd fan de koloanje oant 1753 en sûnt 1852 hat it de haadstêd fan it lân west.
Frans Ram
Wurken (in kar)
Formearum
Walle
Wallebosk
Súd fan Beetstersweach leit de Wallebosk tusken de Walle, dy't dêr no in leane en wei is, en it Alddjip. Ofwikseljend stik nullebosk, mei oanplant fan lariks, douglasspjirre en fynspjirre neist âlder dinnebosk en persielen kaphout. De Wallebosk is yn besit fan de Van Teyens Fundatie.
Peaske-eilân
Nijsgjirrichheden
It hiele eilân stiet sûnt 1995 op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO.
Grutte bûnte wilster
Foarkommen
Yn Briedkleed is de soart goed wer te kennen. It opfallendste is de brede wynbraustreep dy't oant yn de nekke ta rint. Fierders hawwe se in wite streep oer it boarst rinnen tusken de oare donkere parten fan it boarst. Fierders hawwe se in griis boarst en nekke en in brune in swart oergeande bûk.
Tien voor Taal
Yn de begjindagen fan it telefyzjeprogramma by de VARA wie it spul allinnich in Nederlânske oangelegenheid. Pas letter waard it in kompetysje tusken de talekennis fan Nederlanners en Flamingen. Fan 21 jannewaris 2009 krijt it programma in nije opset en dogge der wer allinnich mar Nederlanners mei.
Stasjon Dronryp
Stasjon Dronryp, lokaal bekend as Stasjon Hatsum, is in stasjon yn 'e buorskip Hatsum, ûnder Dronryp, oan it spoar fan Harns nei Ljouwert. It stasjon waard iepene op 27 oktober 1863. Fuort njonken it stasjon stiet it restaurant Op Hatsum.
Stasjon Frjentsjer
Stasjon Frjentsjer is in spoarstasjon oan it spoar fan Harns nei Ljouwert. It stasjon waard iepene op 27 oktober 1863. It âlde stasjonsgebou stie der fan 1863 oant 1974, doe't it ferfongen waard troch de hjoeddeiske wachtromte.
Slikenboarch (plak)
Skiednis
Mei't Slikenboarch yn 1987 de doarpsstatus krige, is Slikenboarch gjin buorskip mear fan Spangea.
Konsily
In Konsily is in gearkomste fan regionale Kristlike lieders/amtsdragers. It wurd Konsily, offisjeel Oekumenyske Konsily, waard yn it earstoan allinnich brûkt as beneaming foar de byienkomst fan kristlike patriarchen meiinoar tusken de jierren 325 en 787 fan ús jiertelling. Sûnt it Earste Fatikaans Konsily waard mei it wurd konsily ek doeld op de gearkomsten fan de Roomsk-Katolike biskoppen ûnder lieding fan de paus yn Rome.
Eastfryslân
Grinzen
Eastfryslân komt rûchwei oerien mei it eardere Greefskip Eastfryslân. Eastfryslân omfiemet de bestjoerlike distrikten (Landkreise) Auwerk, Lier en Wittmund. De stêd Emden is in bestjoerlik distrikt dat op himsels stiet (Kreisfreie Stadt). De Eastfryske eilannen binne Boarkum, Júst, Nordeneach, Baltrum, Langereach en Spikereach. Wangereach heart net by de Eastfryslân, mar wol by de gruttere regio East-Fryslân (mei keppelstreekje).
Spionaazjefiksje
Lettere ûntjouwings
Oare ferneamde Britske spionaazjeskriuwers út 'e Kâlde Oarloch wiene John le Carré, Graham Greene (mei û.m. Our Man in Havana), Alistair MacLean en Frederick Forsyth (mei û.o. The Day of the Jackal). Bekende Amerikaanske skriuwers út dyselde tiid wiene James Grady (mei û.o. Six Days of the Condor), Robert Ludlum (mei û.o. The Bourne Identity) en Tom Clancy (mei it personaazje Jack Ryan yn The Hunt for Red October en ferfolchromans). Bekende skriuwers fan spionaazjefiksje út it post-Kâlde Oarloch-tiidrek binne û.o. David Balcacci en Stieg Larsson mei syn Millennium-trilogy.
Eastfryslân
Lânskip
Fierders binne der noch boskgebieten fierder it lân yn.
Nij Jeruzalimtsjerke (Emmeloard)
Oargel
It oargel fan 'e Nij Jeruzalimtsjerke waard yn 1955 boud troch de fa. Willem van Leeuwen Gzn. út Leiderdorp. Yn 1982 waard it restaurearre troch de fa. Kaat & Tijhuis út Kampen, dy't dêrby de mikstuer fan it haadwurk wizige fan VI–VIII sterk nei IV sterk. Yn 2008 waard it oagel fan 'e Nij Jeruzalimtsjerke troch itselde bedriuw reinige en revisearre. Dêrby waard de pedaaldisposysje justjes oanpast troch it ferfangen fan 'e rûspiip IV sterk fan it pedaal troch in roerkwint 5⅓'. Noch wer inkele jierren letter waarden de Oktaaf 2' fan it rêchwurk en de Nachthoarn 2' fan it haadwurk fan plak ferwiksele.
Linda van Dyck
thumb|280px|Linda van Dyck yn de dramasearje Noodlot yn 1981 Linda van Dyck, akteursnamme fan Linda Marianne de Hartogh (Amsterdam, 18 maaie 1948) is in Nederlânsk aktrise.
Mosjtsjena
Mosjtsjena (Oekraynsk: Мощена) is in doarp yn it noardwesten fan de Oekraïne mei 581 ynwenners (2010), en in gebiet fan 1,05 km².
De Mear (Grou)
De namme De Mear jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme De Meer.
Súd-Sûdan
Skiednis
Fan 9 oant en mei 15 jannewaris 2011 fûn der in referindum plak oer de ûnôfhinklikens fan Súd-Sûdan. Neist it begryp Súd-Sûdan wurdt troch de Sûdaneeske Folksbefrijingsbeweging (SPLM/A) de namme New Sudan (Nij Sûdan) brûkt. 98,9 persint fan de Súd-Sûdanezen stimden foar ûnôfhinklikens.
Driezumer terp
De Driezumer terp wie in terp sa'n twa kilometer benoarden Driezum, west fan de Driezumer Ryd. De terp is yn de Twadde Wrâldoarloch foar it meastepart ôfgroeven. Op de terp stie de Canterstate, dy't yn de 19e iuw ôfbrutsen is. By graafwurk oan in sleat by de terp binne yn 1895 in soad Romeinske munten fûn.
Brief fan de Korintiërs oan Paulus
Nettsjinsteande it feit dat Korintiërs oan Paulus yn 'e Aldheid al rûnom erkend waard as in ferfalsking, hat it dochs in hoartsje diel útmakke fan 'e kanon fan 'e Armeensk-Otterdokse Tsjerke.
Teodoarik II
Trou bûnsmaat fan de Romeinen
Teodoarik II stipe de Galyske senator Avitus, in goede freon fan syn heit, doe't dy him yn 455 troch it leger ta keizer beneame liet. Foar Avitus kaam er yn 456 op 'e nij yn aksje yn Spanje. Diskear hâlde hy in strafekspedysje tsjin de Sueven. Ticht by de stêd Astorga helle hy in grutte oerwinning op de Sueven.
Unfreon mei de Romeinen
Yn Itaalje kaam it Romeinske leger ûnder generaal Risimer yn opstân en sette keizer Majorianus oan de kant. Libius Severus, in strieman fan Risimer waard ta nije keizer beneamd. It Romeinske leger yn Galje ûnder generaal Aegidius wie hjir poer op tsjin en makke him op om Itaalje binnen te fallen. Dat konflikt paste prima yn Teodoarik syn plannen him fierders te ûntdwaan fan it Romeinske gesach. Yn ruil foar de havenstêd Narbonne en omkriten keas er de side fan Risimer. Dêrmei krigen de Fisigoaten in iepen ferbining mei de Middellânske See. Tegearre mei de Boergonden waard generaal Aegidius it paad nei Itaalje ôfsnien.
De Feanster
De Feanster is tsjintwurdich ûnderdiel fan Utjouwerij Hoekstra yn Emmeloord en wurdt yn 'e merk setten as nijs- en advertinsjekrante foar Achtkarspelen en Gruttegast. Yn dat gebiet wurdt De Feanster hûs-oan-hûs ferspraat. Sûnt 2005 ferskynt De Feanster ek digitaal.
Jurassic World (film)
Plot
As Claire fan Zara heart dat dy har muoikesizzers kwytrekke is, freget se Grady om help en geane se tegearre op 'e siik nei de jonges. Se treffe in spoar fan deade en stjerrende dinosauriërs oan, mei't de Indominus rex alles op syn paad ombringt sûnder it op te fretten. Claire en Grady fine it stikkene parkfiertúch fan 'e jonges en folgje harren spoar nei de ruïnes, dêr't se sels ek oanfallen en op in hier nei opfretten wurde troch de Indominus rex. As Claire de lokaasje fan it bist trochjout oan 'e kontrôlekeamer fan it park, set Masrani mei de oerlibjende leden fan it befeiligingsteam yn in helikopter ôf. Diskear binne de mannen bewapene om it bist te deadzjen. De Indominus rex lokket de helikopter lykwols mei nei de foliêre fan it park, in reuseftich koepelfoarmich gebou dêr't de (fleanende) pterosauriërs húsfêste binne. It bist batst dêr dwers troch in glêzen muorre en jaget de pterosaurïers nei bûten ta, dy't dêrnei de helikopter fan Masrani delstoarte litte. Masrani en syn befeiligingslju komme dêrby om.
Chris van Abkoude
Bibliografy
thumb|right|[[Pietje Bell (persoan)|Pietje Bell giet nei skoalle ta. Ofbylde troch Jan Rinke yn Pietje Bell of de lotgevallen van een ondeugenden jongen út 1914]]
Jurassic World (film)
Plot
De Velociraptors hawwe net folle muoite om 'e Indominus rex op te spoaren, mar as se him ienris fûn hawwe, docht bliken dat de Indominus rex foar in oansjenlik part út Velociraptor-DNA bestiet. It bist kin sadwaande Grady syn posysje as lieder fan 'e troep oernimme. De kommando's iepenje it fjoer op 'e Indominus rex, dy't lykwols wit te ûntkommen, wêrnei't de kommando's oanfallen wurde troch de Velociraptors, dy't fluch mei harren ôfweve. Ien fan 'e Velociraptors, Charlie, komt ek om. Yn it haadkertier fan it park begjint Hoskins dêrnei oan 'e evakuaasje fan dr. Wu en syn dinosaurusembryo's. Claire en har muoikesizzers ûntkomme yn in frachtwein fan it Velociraptor-ferbliuw nei it haadkertier, wêrby't se in grut part fan 'e wei troch de Velociraptors efterfolge wurde. Underweis jout Grady him by harren. Yn it haadkertier treffe se Hoskins oan, dy't noch mear embryo's út it laboratoarium besiket te heljen. Grady konfrontearret him mei it mislearjen fan syn plan, mar Hoskins lêst him it leksum oer hoe't je de geskinken oannimme moatte dy't de natoer te bieden hat. De wurden binne him kwealk út 'e mûle of de Velociraptor Delta brekt yn it laboratoarium yn, byt him dea en fret him op.
Wannear't de beide reuseftige bisten inoar yn 'e rekken krije, falle se inoar oan. De genetysk ferbettere Indominus rex wurdt de Tyrannosaurus rex al rillegau oermânsk, mar as er op it punt stiet en byt syn tsjinstanner dea, ferskynt Blue op it toaniel, dy't ûnderwilens wer by besleur kommen is. De lytse Velociraptor falt ûnferskrokken de Indominus rex oan en liedt dy dêrby langernoch ôf dat de Tyrannosaurus rex wer oereinklauwe kin. Mei syn twaen driuwe se de Indominus rex tebek, oant it bist op 'e râne fan 'e lagune stiet. Dan sjit ynienen de ûnbidich grutte Mosasaurus boppe it wetter út, grypt de Indominus rex en sleept him it wetter yn om him sûnder fierdere swierrichheden op te fretten. Neitiid geane de Tyrannosaurus rex en de Velociraptor beiden har eigen wegen. De lêste oerlibbenen, ûnder wa Grady, Claire en de beide jonges, wurde fan it eilân evakuëarre. Yn in opfangkamp op it fêstelân fan Kosta Rika wurde Zach en Gray letter weriene mei harren âlden, dy't rare kjel wurden binne fan har aventoer. Claire freget Grady wat sy beiden no moatte, en hy antwurdet dat se mar better byinoar bliuwe kinne, wat neffens him nedich is "om te oerlibjen".
Nikolaas Pieck
Nikolaas Pieck of Pichius (Gorkum, 29 augustus 1534 – Brielle, 9 july 1572) wie in Fransiskaanske preester en teolooch en is in martler fan de Roomsk-Katolike Tsjerke.
Libben
Nikolaas waard yn de stêd Gorkum berne as soan fan Jan Pieck en Henriea Clavia. Hy woeks op yn in fromme katolike húshâlding en waard nei it kolleezje fan De Bosk stjoerd om dêr te studearjen. Nei't er syn stúdzje foltôge hie, foege Nikolaas him by de Fransiskanen en yn 1558 waard er ta preester wijd.
Op 6 july waarden de geastliken healneaken yn in skip treaun en fan Gorkum nei Brielle brocht. Underweis diene se ek Doardt oan om se dêr foar jild oan nijsgjirrigen te toanen. Twa protestantske bruorren fan Nikolaas besochten him frij te krijen, mar dat slagge net. Yn Brielle ûnthiet de kommandant fan de geuzen, Willem II de la Marck, se frij te litten as se de autoriteit fan de paus en de tsjintwurdigens fan Jezus yn de eucharisty leagenenen, mar gjin ien gyng dêr op yn. Op 8 july waard der in dispút organisearre tusken twa katoliken en twa protestantske dûmny's at útrûn op in nederlaach foar de protestanten. Mei ienfâldige fragen slagge Nikolaas Pieck der yn de protestanten fan 't stik te bringen.
Alabama
Skiednis
Op 14 desimber 1819 kaam Alabama as de 22e steat by de Feriene Steaten fan Amearika.
Yn de fyftiger jierren ferbea it federale Heger Gerjochtshof it ûnderskied nei rassen yn it ûnderwiis. Dat late ta grutte spannings, omdat de regearing fan Alabama wegerjen bleau om swarte bern op blanke skoallen ta te litten. It federale leger moast der oan te pas komme om bern feilich nei skoalle bringe te kinnen.
Thijs de Vries
It maratonriden waard dêrnei in nije útdaging foar De Vries. Dêrom stoppe hy yn 1994 mei fytsen.
Dykhuzen (buorskip)
Dijkhuizen komt yn 1491 foar as Dickhuesen. In bewenner fan it plak of gebiet waard yn 1454 fermeld as Dycster. Yn 1529 waard de plaknamme Dyckhusen skreau, yn 1664 as Dyckhuysen en fan de 19e iuw ôf Dijkhuizen.
Fluitemuseum
In bysûndere fluit is de 2500 jier âlde Gûatemalteeske fluit, dy't by in opgraving nei boppen kaam. Mooglik giet de kolleksje skylk nei it myzykynstrumintemuseum yn Eelde as der yn Fryslân gjin plak foar te finen is. Oant dy tiid it museum yn de flat fan Bernard achtheech op ôfspraak te besichtigjen (0515-577792).
Sonnegea
Skoalle
De mienskiplike skoalle mei Aldetrine hjit De Lantscheene, dat lângrins of doarpsgrins betsjut. De iepenbiere skoalle stiet yn Aldetrine. Yn 2023 makke de gemeente bekend dat fanwegen brek oan bern de skoalle sletten wurdt.
Befolkingsferrin
thumb|260px|Pleats oan de Sonnegeawei
Thommy de Boer
Op 10 septimber 1933 ried er syn earste wedstriid op de baan fan Snits. Hy wie doe al nei Harns ferhuze wie. Yn de ôffalwedstriid waard hy njoggende en lêste. Op Keninginnedei 31 augustus 1934 wûn earst in wedstriid op tranportfytsen. In dei letter wûn er syn earste echte wedstriid op it sportterrein fan Harns: earste (mei de Harnzer IJ. Alkema) yn in keppelwedstriid.
De Domp (syl)
De Domp wie in gebiet om in syl en hûsnamme east fan Snits yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
Doanjewier
Doanjewier is in delsetting west fan Skraard en súdeast fan Wûns, dêr't er offisjeel ek ûnder falt, yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
Untwrakseling
It byld, ien fan de earste opdrachten fan Willemsma doe't er noch 1e jiers studint oan de akademy Vredeman de Vries wie, is in abstrakte skulptuer dy’t alle boargerslachtoffers betinkt. It tebrutsene heakekrús ferbyldet de ûntwrakseling oan de Dútske besetter. It swarte monumint is makke fan stiel en stiet yn it plantsoen by de herfoarme Terptsjerke oan it Heechein. Op it plak fan it monumint stie eartiids in houten krús. De Untwrakseling waard op 5 maaie 1970 ûntbleate. Op de jierlikse deadebetinking fan 4 maaie begjint de Akkrumer stille tocht by it begraafplak oan de Boarnsterdyk en einiget mei in krânslizzing by it fersetsmonumint.
Grinzer sykte
De sykte soe him net allinne yn Grins en omkriten oppenearje, mar ek Fryslân en de Dútske Waadkriten waarden rekke. Yn Snits telde men trije kear safolle deaden as oars yn 1826.
Weißensee
Algemien
De Weißensee is 11,6 km lang, en op syn wiidst 900 meter. Op it djipste plak is de mar 97 meter djip. It oerflak is sa'n 6,5 km². Yn de mar komt it wetter fan in gebiet fan 46 km² terjochte. Dit wetter wurdt ôffiert troch de Weissenbach oan de eastkant nei de rivier de Drau.
Binnenste Hebriden
thumb|250px|De Hebriden, Binnenste Hebriden (rôse). thumb|250px|Tobermory, it grutste plak fan it eilân [[Mull (eilân)|Mull.]] De Binnenste Hebriden (Skotsk-Gaelysk:Na h-Eileanan a-staigh) binne in eilannekloft foar de westkust fan Skotlân, dy't ta de Hebriden hearre. Sy lizze besúdeasten fan de Bûtenste Hebriden. De Binnenste Hebriden hawwe in oerflak fan sa'n 4.158 km².
Grutste eilannen
De tsien grutste eilannen.
Russyske Fiere Easten
De regio grinzget oan Mongoalje, Sina en Noard-Koreä yn it suden, de Grutte Oseaan en de Beringstrjitte yn it easten en de Noardlike Iissee yn it noarden. It Russyske Fiere Easten wurdt om utens gauris beskôge as part fan Sibearje, dochs wurde yn Ruslân as twa ûnderskate regio's sjoen, alhoewol't der foar it jier 2000 gjin fêste grinzen fan wiene. Yn de Sovjet-tiid waard de regio wol as Sovjet Fiere Easten.
Skiednis
260px|thumb|[[Birobidzjan]] De Russen berikten de kusten fan de Grutte Oseaan yn 1647 en stiften it plak Ochotsk. It Russyske Keizerryk wreide yn de njoggentjinde iuw syn kontrôle oer it Fiere Easten út nei de anneksaasje fan part fan it Sineeske Mantsjoerije. Yn 1856 waard de oblast Primorje as in provinsje fan it Russyske keizerryk oprjochte, mei Chabarovsk as haadstêd.
It Federale distrikt Fiere Easten hat in oerflak fan 6,2 miljoen kante kilometer en beslacht in tredde fan it totale Russyske oerflak.
De Dille
Allinne de brêgewachterswenning stie yn de gemeente Raerderhim. Alle oare herbergen, winkeltsjes, wenninkjes ensafh. stiene yn Baarderadiel. De Dille wie alhiel oriïntearre op Easterwierrum.
Raasay
De beropsbefolking op Raasay bestiet benammen út fiskers, in part wurket foar de ferrymaatskippij of op Skye (yn Portree). Der is in legere skoalle; âldere learlingen geane yn Portree nei skoalle.
Veronica Guerin
Se wie atlete op skoalle en spile letter yn de Ierske nasjonale teams foar sawol fuotbal as basketbal. Nei har stúdzje akkountancy late se sân jier lang in publikaasjeburo, foardat se foar Fianna Fáil en as ferkiezingsagint foar Seán Haughey wurkje soe. Yn 1990 waard se ferslachjouster en skreau se foar de Sunday Business Post en de Sunday Tribune. Yn 1994 begûn se mei it skriuwen oer organisearre misdied foar de Sunday Independent.
Paul Alverdes
Paul Alverdes (Straatsburch, 6 maaie 1897 - München, 28 febrewaris 1979) wie in Dútske romanskriuwer en dichter.
Stede Grootebroek
Skiednis
Yn de 19e iuw foel de stêd yn gemeentlike sin útinoar en ferlear stadichoan yn funksjoneel opsicht har betsjutting. Der wurdt algemien fan útgien dat nei 1811 de stêd net mear funksjonearre as plak mei stedsrjochten en dat it sûnt 1825 net mear offisjeel útdroegen wurdt nei ferskate ûnderlinge mieningsferskillen. Yn dy perioade waarden stedsrjochten ek foar de wet ôfskaft. Yn 1979 waarden de gemeenten Gruttebroek en Boppekarspel gearfoege ûnder de hjoeddeiske gemeentenamme, Stee Broec, in ferwizing nei de stêd.
Sierk Coolsma
thumb|Sierk Coolsma Sierk Coolsma (Ljouwert, 26 jannewaris 1840 - Apeldoarn, 20 maart 1926) wie in Frysk sindeling op Java yn it destiidske Nederlânsk-Ynje.
Olympyske Winterspullen 1960
Dielnimmende lannen
Tritich lannen diene mei oan de Spullen. Súd-Afrika debutearre. Atleten út East- en West-Dútslân kamen yn in feriene ploech út.
Marleen van Iersel
2006
Yn 2006 besletten beide froulju harren folslein te rjochtsjen op it strânfollybal, hja woene mear en mear oefenje om mear ûnderfining te krijen. It earste toernoai yn dit seizoen wie yn Kijkduin, dêr't it duo twadde waard. Op it ynternasjonaal nivo begûn it duo mei te dwaan oan gruttere toernoaien, lykas de European Championship Tour. Yn Hamburch waard in 13e plak helle. Yn itselde wykein giene hja nei Assen om dêr it TopTeams Cup Assen te winnen. Yn oare Earedivzyje wedstriden waard it duo ienris earste, fjouwerris twadde en ienris tredde. Ek die it duo mei oan de FIVB World Tour yn Marseille dêr't it duo 41e einige. Op de European Championship Tour yn Falensia waard in 21e plak helle. Augustus 2006 waard foar Van Iersel/Wesselink in goede moanne. As earste reizgen hja nei Súd-Korea om dêr by in toernoai fiifde te wurden. In pear dagen letter waard in fjirde plak helle by de Europeeske kampioenskippen ûnder de 23 yn Eastenryk, wylst hja 18 en 19 jier âld wiene. It folgjende wykein die it duo mei oan de Nederlânske kampioenskippen dêr't, efter de trije topduo's fan Nederlân, in fjirde plak helle waard. Mei dy resultaten yn de efterholle reizgen hja ôf nei Poalen om dêr it Wrâldkampioenskip ûnder de 21 te spyljen. Der waard spile tsjin tsjinstanners dy't in stik âlder wiene as hja, mar dat wie yn de resultaten net te merken. Der waard nammentlik in brûnzen medalje meinommen nei hûs. Yn de heale finale waard ferlern fan de lettere kampioenen, dy kampioenen wiene lykwols earder yn it toernoai, nammentlik yn de groepsfaze, wól ferslein troch Van Iersel/Wesselink. Hja bleaunen yn Poalen, yn Warsjau waard in 33e plak helle op de FIVB World Tour. Yn Bermûda spile Van Iersel mei Daniëlle Remmers it Wrâldkampioenskip ûnder de 19 jier, dat mocht net mei Wesselink, omdat dy al boppe de 19 jier wie. It toernoai waard mei in pear dagen ferkoarte, omdat der in soad orkanen yn de buert wiene. Op dat toernoai wiene Van Iersel/Remmers tige op dreef, oant yn de heale finales wiene alle wedstriden mei 2-0 wûn. Ek de heale finale waard 2-0 wûn en sa wiene hja wis fan in finaleplak tsjin in duo út Austraalje. De earste set waard mei 21-17 wûn, de twadde waard mei 19-21 ferlern en ek de tredde gie ferlern: 10-15. Van Iersel/Remmers waarden net de nije wrâldkampioenen. Nei de wedstriden moasten alle follyballers fuort fanwege de orkaan, mar dy kaam flugger as ferwachte. Dêrtroch waard it fleanfjild sletten en moasten alle follyballers wachtsje oan de orkaan foarby wie.
Miranda van Kralingen
Karriêre
Miranda slagge mei lof foar har eineksamen oan it Sweelinck Konservatoarium yn Amsterdam en studearre by Ank Reinders. Folge in masterclass by Elisabeth Schwartzkopf yn it Amsterdamske Konsertgebou en song de Fjouwer letzte Lieder van Richard Strauss by it slotkonsert fan de kategory ‘Jong Nederlands Talent’ dat útstjoerd waard op radio en telefyzje. Hja hie by ferskate Operahuzen û.o. de rol fan Mimì yn La Bohème, Donna Anna yn Don Giovanni, La Contessa Almaviva yn Mozarts Le Nozze di Figaro, Elisabetta yn Verdi’s Don Carlo, Hanna Glawari yn Lehárs Die lustige Witwe, de titelrol yn Janáceks Katya Kabanová, Ellen Orford yn Brittens Peter Grimes, Leonore yn Beethovens Fidelio, Die Marschallin yn Der Rosenkavalier, Die lustige Witwe, Agathe yn Der Freischütz in haadrol yn de wrâldpremiêre fan Rosa, a horse drama fan Louis Andriessen by de Nederlânske Opera Die Freundin yn Von heute auf Morgen fan Arnold Schönberg en folle mear.
Marleen van Iersel
2007 oant no
It Wrâldkampioenskip yn Rome waard gjin súkses: it duo bleau stykjen yn de achtste finales.
Donald Trump
Libben
Yn 1999 hat Trump him ree ferklearre kandidaat te wêzen foar de presidintsferkiezings yn 2000 foar de Amerikaanske Reform Party. Yn 2004 waard Trump de útfierend produsint en stjer fan it NBC reality programma "The Apprentice", wêryn hy in opfolger siket foar syn ympearium. Op 16 jannewaris 2007 krige Trump syn eigen stjer op de Hollywood Walk of Fame.
Geert Reinders (1737-1815)
Oprjochter ‘Sociëteit van Onderlinge Bijstand’
Nei it ferstjerren fan syn earste frou, Angenietje Klaasen (1732 -1785 ), troude Reinders fannijs mei Geertje Pieters (1742 -1796), widdo fan in kollega-boer. Troch in ûnfoarsichtichheid fan in tsjinstfaam ferlearen se ien fan harren twa pleatsen. Krekt as feesykten wie yn dy tiid in brân foar in boer sawat altyd needlottich. Dat ferlies sette him oan it tinken en op 23 april 1794 rjochte Reinders tegearre mei 20 kollega boeren mei yn totaal 27 opstallen de Sociëteit fan Onderlinge Bijstand op. De bedoeling derfan wie dat boeren har op basis fan solidariteit beskermje tsjin fatale gefolgen fan brân troch heabroei of wjerljochtynslach. Al yn de 17de iuw hold Johan de Witt him dwaande mei risikoberekkeningen, mar de foarm fan fersekerjen lykas Reinders dy ûntwurp, wie nij. Dizze opset fan de earste 'koöperative' fersekering krige oeral neifolging en is hjoed bekend ûnder de namme Univé Verzekeringen.
Carlo de Leeuw
Karriêre
Sûnt 2000 wie er materiaalfersoarger by it Nederlânsk alvetal en Feyenoord. Hy krige kanker oan de tonge, wêr't er yn de âldens fan 59 jier oan ferstoar. Hy lit in frou en twa dochters nei.
Oosterbeek
thumb|Lizzing fan de gemeente Renkum Oosterbeek is it grutste plak fan de gemeente Renkum, yn Gelderlân. It plak hat sa'n 11.000 ynwenners, en hat in spoarstasjon. Hjirwei rint in trolleybusline rjochting Arnhim. Bernulphus fan Utert is de patroanhillige fan Oosterbeek.
Skâns
By belegeringen waarden faak skânsen groeven troch de belegerders, om de troepen beskermje te kinnen fan fjoer út de stêd en mooglike oanfallen fan bûtenôf. De skânsen waarden destiids yn de regel stjerfoarmich mei meastal fjouwer punten (bastions) en waarden faak omringe troch in grêft en oare foarmen fan ferdigening, lykas peallerigen. Skânsen wienen yn prinsipe ûnôfhinklik, mar koenen ek ûnderdiel wêze fan in liny.
Ennigaburren
Enniggaburren is in buorskip east fan Warkum yn de gemeente Súdwest-Fryslân.
Anton Geesink
thumb|left|150px|Anton Geesink (1961) Anthonius Johannes (Anton) Geesink (6 april 1934, Utert - 27 augustus 2010, Utert) wie Nederlânsk wrâldkampioen judo en lid fan it Ynternasjonaal Olympysk Komitee (IOC).
Camminghastate (Ferwert)
Skiednis
De tekening fan Stellingwerf lit in ienfâldich langhalich hûs sjen út de 16e en 17e iuw. It bestie út 4 dielen, wêrfan trije dielen yn elkoars ferlingde stiene en in fjirde diel dat heaks op it middelste diel stie. Dy fjouwer boudielen wienen allegear mar ien ferdjipping heech en hienen sealtekken. Midsiuwske resten binne net op de tekening te sjen.
Bewenners
Yn de 12e iuw waarden meardere eallju, wêrûnder in Kempo, yn Blije, in dochterparochy fan Ferwert, neamd. Yn de 16e iuw waarden se troch Sibrandus Leo as foarâlden fan de Cammingha's fan Cambuur en fan dy yn Ferwert sjoen. thumb|left|250px|Camminghastate yn 1722
List fan bewenners:
Easterspoarwei
Stasjons en gebouwen
Oan it spoar lizze hjoed-de-dei 17 stasjons: (kursyf: earder stasjon)
Spangea
Skiednis
Yn de Tachtichjierrige oarloch waard tusken Kuunder en Spangea in fersterking of skâns boud mei de namme Slikenboarch. Fan de hichte ôf koe de hiele Sudersee oersjoen wurde. Boppedat wie dat it plak dêr't De Tsjonger en de Linde by inoar kamen, sadat dêr tol heft wurde koe. thumb|left|175px|Tsjerke fan Spangea (Stellingwerf, 1721) Tusken de doarpen waarden ynearsten paden lein en letter ek bredere diken foar hynder en wein. De paden wienen de binnendiken, wylst de bredere diken de bûtendiken foarmen. Sa ûntstie ek de Grindwei. De grûn wie net folle wurdich en de namme Rottige Meente betsjut dan ek minne grûn. De feangrûn koe lykwols wol brûkt wurde foar it winnen fan turf en troch it ôfgraven dêrfan ûnstiene petgatten, dy't mei stoarmen grutter waarden sadat de markes wer foar fiskerij brûkt wurde koene. De turf moast ek ferfierd wurde en dêrom waard fanút Spangea in kanaal fierder Weststellingwerf yn groeven, dat no de De Skene hjit.
Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen
It Frijheidsbûn fan de Sân Eastfryslannen wie in ferbûn fan ferskillende mienskippen en haadlingen út 1430. It bûn stie ûnder lieding fan de haadlingefamylje Sirksena en fersette him tsjin de tanimmende ûnderdrukking en de hieltyd hegere belestings ûnder it bewâld fan Fokko Ukena.
Oanrin
Nei de Slach op de Wylde Ikers tsjin Okko II tom Brok wie Fokko Ukena hearsker wurden oer East-Fryslân. Ukena besocht syn posysje te fersterkjen mar de troch him hieltyd heger opleine belestings makken syn posysje lykwols swakker. De befolking, dy’t him ûnder Ukena frijfochten hie fan Okko II tom Brok, wie slim teloarsteld troch dizze nije ûnderdrukking. De ferskillende haadlingen hienen har ek fan Okko II tom Brok losmakke omdat dy gjin rjocht die oan de Fryske Frijheid.
Spangea
Skiednis
By de Wettersneed fan 1825 waard ek Spangea slim troffen.
Evenemint(en)
Sûnt 1989 wurdt alle jierren yn augustus de Opera Spangea organisearre.
Wigerus Vitringa
Libbensrin
Letter gie Vitringa yn Alkmar wenjen, wêr’t hy him hielendal stoarte op it skilderjen. Hy wie fan 1696 oant 1706 lid fan it Sint-Lukasgilde yn Alkmar.
Museum Nairac
Der binne archeologyske en oare histoaryske foarwerpen te besjen, garre troch Nairac en syn boade Bouwheer út harren streek De Feluwe. Sa ûntstie in grutte samling archeologyske foarwerpen út de iere midsiuwen. Sûnt 1975 sit it museum yn it sintrum fan it doarp foar de tsjerke oer yn in 17e iuwsk pân mei de namme De Brouwerij.
Mata Hari
Skiednis
It deafonnis fan Mata Hari is omstriden en sterk bekritisearre, ek fan Nederlân út. De meast hearde krityk wie dat der in sûndebok fûn wurde moast en dat Mata Hari dêr fanwege har losse libbensstyl, bekendheid en profesje foar offere is. As de wierheid al bekend is, dan leit dy ferburgen yn de argiven fan it Frânske Ministearje fan Oarloch en fan Scotland Yard. It rjochtsdossier sil earst yn 2017 iepenbier makke wurde.
Ernest Rutherford
It skiekundich elemint Rutherfordium is nei him neamd.
Klokkestuollen yn Fryslân
Skiednis
De klokkestoel is bedoeld om de deaden te belieden. Der is ek in tradysje fan it Sint Thomaslieden, lykas yn Ketlik en Aldhoarne, om kweageasten te ferjeien.
Plakken mei in klokkestoel
Ek yn de plakken Beetstersweach by Lyndensteyn, Buwekleaster, Hoarnstersweach, Idzegea, Skarl en Twizelerheide stiet ek in klokkestoel (noch gjin ôfbyld). Ek oan de wei fan Doldersum nei Boyl by Hoeve Boschoord stiet in klokkenstoel. De klokkestoel by it sanatoarium Beatrixoard mei in klokje fan 1923 fan B. Eijsbouts út Asten, makke troch Petit & Edelbrock yn Gescher, is yn 2002 ôfbrutsen en yn 2004 is in nije klokkestoel makke troch Olmen Es en beide klokjes, de âlde fan Beatrixoard en in nije fan Petit & Fritsen B.V., hinge yn de klokkestoel.
Der hawwe ek klokkestuollen stien yn de plakken: Drachten (op Noarder- en de Súdertsjerkhou), De Haule, Jobbegea, Lippenhuzen, Noardwâlde, Aldeholtwâlde, Eastersee, Aldskoat, Sint Jansgea, Sint Nyk, Steggerda, Ter Idzert, Terkaple, Terwispel, Tytsjerk en Tjerkwert.
Lânskipsbehear Fryslân
De organisaasje jout advys, foarljochting, oanlis en docht wurksumheden om soks foar inoar te krijen. Hja hawwe ek ekspertize op it mêd fan subsydzjes.
Projekten
In soad wurksumheden wurde dien yn projektfoarm. De projekten betreffe lânskipsûnderhâld, natueredukaasje en toerisme. De projekten wurde útfierd troch de eigen stêfleden mar ek troch skoalbern, studinten en wurkleazen (yn it ramt fan reyntegraasjetrajekten). Dêrneist wurket Landschapsbeheer Friesland mei 500 frijwilligers. LBF wol in platfoarm wêze om ideeën dy't fan ûnderôf komme moatte in kâns te jaan. Foarbylden fan wurk yn it ramt fan lânskipsûnderhâld binne: Projekten fan Lânskipsbehear Fryslân op it mêd fan natueredukaasje en toerisme binne ûnder mear rjochte op ûntwikkeling, opmeitsjen en gebrûk fan kuierpaden (de projekten Oude paden - Nieuwe wegen en Waddenwandelen) en it stimulearjen fan natueredukaasje ûnder basisskoalle-skoalbern (fia it saneamde "Akkoard fan Earnewald" dat mei ferskate regionale organisaasjes sletten is).
Opsterlân
Polityk
De gemeenteried fan Opsterlân telt 21 sitten. De útslaggen fan 'e gemeenteriedsferkiezings binne (fan 2018 ôf):
Theo d'Or
Theo d'Or is in toaniel-/aktearpriis foar de bêste froulike haadrol yn in seizoen. Dizze priis bestiet sûnt 1955 en wurdt jierliks útrikt troch de VSCD. De namme is in oantinken oan de Nederlânske aktrise Theo Mann-Bouwmeester.
Georgia
Ekonomy
It toerisme, ta einbeslút, is ek fan grut belang foar de ekonomy fan Georgia. Allinnich al de histoaryske binnenstêd fan Savannah lûkt jiers mear as 11 miljoen besikers. Atlanta, mei û.m. it Coca-Colamuseum World of Coke, it Georgia Aquarium, de dieretún Zoo Atlanta, de CNN-studio's en it hûs dêr't de fermoarde minskerjochte-aktivist Martin Luther King syn bernetiid trochbrocht, kriget rom 4 miljoen toeristen yn 't jier.
Skokkersk
Skaaimerken
Op it noarden fan it eilân, wêr’t it doarpke Emmeloard (net te betiizjen mei it plak Emmeloard yn Flevolân) lei, waard oars sprutsen as yn it doarpke Ens dat op it súdlik part fan Skoklân lei. Sa hearden heit en mem yn Emmeloard tate en didde, wylst dy yn Ens taote en memme neamd waarden. It typyske ao-lûd fan it suden wie yn it noarden minder goed te hearren.
Taal
Gebeartetalen
Gebeartetalen wurde meast brûkt troch minsken dy't net prate kinne. In part fan dizze talen is in útbylding fan in sprutsen taal, mar de measte hawwe in wurdskat dy dúdlik ôfwykt. Oare, beheinde gebeartetalen wurde brûkt foar omstannichheden dêr't net yn sprutsen wurde kin, lykas ûnder wetter.