cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skylgersk
Ferskillen mei it Standertfrysk
In oare klank dy't yn it Standertfrysk ûntbrekt is it twalûd "ae", lykas yn twae ("twa"), dat útsprutsen wurdt as [a.ǝ], likernôch as yn it Dútske wurd Nahe. Fierders wurde ferlytsingsfoarmen by haadwurden dy't einigje op l, n, t en d gearstald troch der it efterheaksel -tse (ynstee fan "-tsje") oan ta te foegjen. Ferlykje foar boppesteande saken bgl. dit fragmint út it Skylger folksliet:
Ferwert
Beskerme doarpsgesicht
In diel fan Ferwert is hjoed-de-dei beskerme doarpsgesicht.
Ferienings
thumb|260px|It eardere gritenijhûs fan de gemeente Ferwerderadiel (1840) thumb|260px|Haadstrjitte
The Usual Suspects (film)
Prizen
By de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, waard The Usual Suspects nominearre foar de priis foar bêste film. De film wûn de BAFTA's foar bêste orizjinele senario (McQuarrie) en bêste filmmontaazje (John Ottman). The Usual Suspects waard fierders nominearre foar trije Independent Spirit Awards, wêrûnder yn 'e kategory bêste kamerarezjy. De film wûn de prizen foar bêste byrol fan in akteur (Benicio del Toro) en bêste senario (McQuarrie). Regisseur Bryan Singer wûn mei de film de Empire Award foar bêste debútfilm (hoewol't The Usual Suspects eins syn trêde film wie).
Deipau-eagen
right De Deipau-eagen (Inachis) foarmen foarhinne in skaai yn de famylje fan de Aureliaflinters (Nymhalidae). Tsjintwurdich is de namme Inachis yn ûnbrûk rekke, en wurdt ornearre dat dit skaai by it skaai fan de foskes (Aglais) heart. Der wie mar ien soarte yn it skaai Inachis, de deipau-each (Inachis io, no Agalais io).
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1972
Utslaggen
de C stiet foar Kanadeeske kano, de K stiet foar Kajak en de sifers (1, 2, 4) jouwe it oantal persoanen yn de boat oan.
List fan planetoïden 13701-13800
Dit is in list fan planetoïden 13701-13800.
Renminbi
Yn 2008 gienen der ûngefear 10 yuan yn in euro. De yuan is keppele oan de Amerikaanske dollar. Amerikaanske en Europeeske ekonomen en politisy kleie lykwols dat dizze koers te leech is, en freegje om in djoerdere yuan. Omdat de Sineeske regearing de yuan goedkeap hâldt, wurdt it foar Sina makliker guod te eksportearjen, wat neffens guons skealik is foar de Europeeske en Amerikaanske ekonomy. Mar oare ekonomen jouwe oan dat bystellen fan de koers in bytsje oant gjin effekt hawwe sil op de Amerikaanske en Europeeske ekonomyen, omdat bedriuwen yn dat gefal har taflecht sykje soene nei oare Aziatyske lannen lykas Tailân en Fietnam. Sûnt 21 july 2005 hat de regearing de wearde fan de munt ferhege mei 2,1% foar de Amerikaanske dollar oer. Hjirtroch is de koers feroare fan 8,2765 nei 8,1111. De koers mei no skommelje binnen in marzje fan 0,3%.
Klaas Bruinsma (oersetter)
Libben
Nei de legere skoalle gie Bruinsma nei de MULO en folge ûnderwilens bylessen yn Aldgryksk en Latyn. Nei ôfrin fan 'e oarloch besocht er it Grifformeard Gymnasium yn Huzum (no it Kristlik Gymnasium Beyers Naudé) en dêrnei learde er fierder oan 'e Ljouwerter kweekskoalle. Hy stie in pear jier as ûnderwizer oan 'e legere skoalle, earst yn Spannum en doe yn Hidaard. Syn ferfangende tsjinstplicht ferfolle er as broeder yn in psychiatrysk sikehûs. Hy troude en ferfear yn 1960 mei syn frou nei Zoetermeer, dêr't er op 'e nij in oanstelling oan in legere skoalle krige.
Lytse wite koalflinter
Rûp
De rûp fret in soad Krúsblommigen lykas Koal, Damastblom, Wyld Koalsied, Dúnkoalsied, Radys, Pinksterblom, Judaspeinje, Wylde Reseda en Giele Reseda.
Grutte seachbek
De grutte seachbek (Mergus merganser) is in fûgel út it skaai fan de seachbekken.
Fersprieding
█ allinich simmers █ allinich winters ]] De briedgebieten fan de grutte seachbek binne te finen yn Noard-Jeropa, Noard-Aasje en Noard-Amearika. Yn de winter lûke de fûgels nei iisfrij wetter, meast gruttere marren mei in protte fisk. Yn de súdlike parten fan syn ferspriedingsgebiet bliuwt de fûgel it jier rûn op it selde plak.
Gintsiaanblaujurkje
It gintsiaanblaujurkje (Maculinea alcon), de namme wurdt ek as gensiaanblaujurkje skreaun, is in soarte yn de famylje fan de reachwjukflinters (Lycaenidae).
Foarkommen
It gintsiaanblaujurkje is slim bedrige. De flinter stelt hege easken oan it libbensgebiet. Gintsiaanblaujurkjes libje op wiete heide en fochtige greiden. Se binne tige honkfêst. Om't út ûndersyk bliken die dat it gintsiaanblaujurkje hiel sterk efterút gien is, hat de Flinterstifting in beskermingsplan opsteld. Ta it behâld en ferbinen fan de libbensgebieten fan it gintsiaanblaujurkje wurde stikjes heidefljild plagge. Dit wurdt in pear kear yn it jier dien mei groepkes frijwiligers fan de Blauwe Brigaden. Der moat plagge wurde om't de flinters harren aaikes lizze op it skieppeklokje (Gentiana pneumonanthe), dat ferlet hat fan iepen romte op de heide. Mar it moat mei de hân dien wurde om't oars ek de eamelnêsten fuorthelle wurde, dêr't de rûpen ferlet fan hawwe.
Roadeljen op de Olympyske Winterspullen 1976
Olympia Eiskanal Igls
De baan bestie foar de manlju út fjirtjin bochten en in lingte fan 1.270 m foar de froulju hie de baan tsien bochten en in lingte fan 870 meter.
Deipau-each
Taksonomy
right De Deipau-each is de iennichste soarte yn it skaai fan de Deipau-eagen. Resint ûndersyk jout oan dat de soarte mûglik net yn in apart skaai hoecht, mar ta de Foskes (Aglais) rekkene wurde kin.
Theo Slot
It begjin en ûnôfhinklikens
Theo Slot begûn as lid fan de Haagsche Proefvliegclub, dêr't Joop Carley sekretaris wie. Tegearre mei Carley en Coen van Dijk begûnen se mei de ombou fan in Bleriot fan Josephus Jitta. Mar dat waard gjin sukses. Theo Slot gie oan't wurk by fleantúchfabrikant Spyker en om 1918 waard er oproppen foar tsjinstplicht, dy't er ferfolle op Marinefleankamp De Mok op Teksel.
Westfryske dialekten
De Westfryske dialekten foarmje in groep nau besibbe Hollânske dialekten yn it noarden fan 'e provinsje Noard-Hollân, dy't fuortkommen binne út in ferminging fan it Frysk dat oarspronklik yn 'e lânstreek West-Fryslân en op 'e omlizzende eilannen sprutsen waard, en it Hollânsk dat dy taal dêr fan 'e ein fan 'e trettjinde iuw ôf ferkrong. Hoewol't dizze dialektgroep dúdlik ûnderdiel foarmet fan it bredere ferbân fan it Hollânsk, binne der noch altyd spoaren fan it Fryske substraat yn werom te finen.
Dakar
Ut de skiednis
Fan de 16e oant 19e iuw wie Dakar in wichtich sintrum foar de slavehannel op Amearika. Yn 1444 stiften de Portegezen in delsetting op it eilân Gorée. Likernôch 1536 wie it al in basis foar de eksport fan slaven. Letter sieten de Nederlanners en de Frânsken dêr om beurten. It fort D'Estrees op Gorée, dêr't de slaven fêstsieten, ferhannele en ynskippe waarden, is nei de ûnôfhinklikens fan Senegal restaurearre en is no in museum.
Ruud van Hemert
Rudolf Victor Constantijn Gijsbertus Maria (Ruud) van Hemert (Amsterdam, 29 oktober 1938 – Wapserveen, 5 july 2012) wie in Nederlânsk film- en telefyzjeregisseur. Hy is benammen bekend wurden troch de spylfilm Schatjes! út 1984, dy't yn 1986 in ferfolch krige mei Mama is boos!. Ruud van Hemert wie in soan fan telefyzjeregisseur Willy van Hemert en dûnseres Miep Kronenburg. Syn broer Hans is muzykprodusint, syn suster Ellen wie aktrise. Ruud van Hemert ferstoar op 5 july 2012 oan de gefolgen fan kielkanker.
Lytse iisfûgelflinter
Flinter
De wjuklingte is likernôch 22 oant 29 mm. Oer de ûnderkant fan de efterwjuk rint in dûbele rige donkere plakjes. De flinter liket sterk op de Blauwe Iisfûgelflinter.
Merkwurking
Fraach en oanbod
De wet fan fraach en oanbod hâldt yn dat op in kompetitive merk de priis fan in produkt ta stân komt ûnder ynfloed fan it hanneljen fan keapers (fregers, konsuminten) en ferkeapers (oanbieders, produsinten). De priis evoluearret hjirby nei dat nivo dêr't frege en oanbeane hoemannichten oan elkoar lyk binne. As it oanbod grutter is as de fraach, dan bliuwe de produsinten mei in oeroanbod sitten, dat se allinnich ferkeapje kinne as se ree binne om hjir in legere priis foar te freegjen. Der is yn dat gefal dus in druk nei ûnderen op de priis. As de fraach grutter is as it oanbod, dan bliuwe der noch konsuminten freegjen nei it produkt as de totale produksje ferkocht is. As hja it produkt noch hawwe wolle, sille se in hegere priis akseptearje moatte, wat wiist op in opgeande druk op de priis.
Frijheid
Vrijheid
Iman Mohammed Abdulmajid
Biografy
Iman is in dochter fan de Somalyske ambassadeur yn Saûdy-Araabje en gong yn Egypte nei skoalle. Letter ferfarre hja nei de Keniaanske haadstêd Nairobi. Sy studearre politikology oan de Universiteit fan Nairobi; die modellewurk yn Afrika en krige sa de bynamme ingel fan Afrika.
Abortus
thumb|Abortus middels sûchdrainaazje Abortus (Arte) Provocatus, ek wol Abortus Provocatus Lege Artis of 'opsetlike fruchtôfdriuwing' neamd, is de medyske term foar it te betiid ôfbrekken fan in swangerskip troch (medysk) yngripen. Ornaris wurdt meastentiids koartwei de term abortus brûkt foar dizze hanneling.
It wurd 'abortus' betsjut yn de medyske terminology allinnich te betide berte of flapper. In flapper wurdt troch medisy dan ek wol oantsjutten as in 'spontane abortus'. De folsleine term abortus provocatus komt út it Latyn: aboriri = fergean of ferlern gean en provocare = oproppe.
Stikelflinter
Rûp
De rûp kin 35 mm lang wurde. It liif is flewielswart mei giele healemoanne-foarmige tekens. Hy is bedutsen mei flinke giele en swarte toarntsjes. Yn Nederlân groeie de rûpen yn de simmerperioade; yn Nederlân en omkriten soenen de rûpen stjerre fan de kjeld at hja de winters oer bleaunen.
Buren (gemeente)
Lizzing
De gemeente leit yn it súdwesten fan de provinsje Gelderlân, yn de streek Neder-Betuwe. De geeente wurdt omsletten troch de pleatslike wichtige plakken lykas Tiel, Geldermalsen, Culemborg, Wyk by Duerstêd en Rhenen.
Jelle Bangma
Jelle Bangma skreau ek it jeugdboek Keatse foar de kranse (1998, útjouwerij Frysk & Frij). Yn 2006 ferskynde fan him ek it berneboek Skoare by FC Top, folge troch Kampioenen fan FC TOP yn 2013 (útjouwerij Afûk).
Tsjerk 328
Tsjerk lit in lange list neikommelingen nei. Wol 483 neisieten waarden stjer ferklearre, in rekôr binnen de fokkerij fan Fryske hynders.
List fan planetoïden 52801-52900
Dit is in list fan planetoïden 52801-52900.
Obi-Wan Kenobi
Star Wars-prequeltrilogy
Yn 'e Star Wars-prequeltrilogy (1999-2005) komt de sjogger yn 'e kunde mei in 25-jierrige Obi-Wan Kenobi (spile troch Ewan McGregor). Yn Star Wars: Episode I – The Phantom Menace (1999), dat 32 jier foar de foarfallen yn Star Wars: Episode IV – A New Hope spilet, is er de padawan (learling) fan Jedi-master Qui-Gon Jinn. Hy beselskippet dyselde as Qui-Gon stjoerd wurdt om te bemiddeljen tusken de Hannelsfederaasje en de planeet Naboo, dy't it slachtoffer wurden is fan in hannelsblokkade. It komt harren raar oer it mad as de Hannelsfederaasje besiket en romje harren út 'e wei. Wat se net witte, is dat Palpatine, de senator foar Naboo, dy't yn it geheim ek de Sith-master Darth Sidious is, it hiele spul efter de skermen wei manipulearret en de blokkade sels bewurkmastere hat.
Star Wars-ferfolchtrilogy
Yn 'e Star Wars-ferfolchtrilogy (2015-2019), dy't tritich jier nei de foarfallen yn Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi spilet, hat Obi-Wan Kenobi amper noch in rol. De haadpersoan Rey, dy't ta Jedi oplaat wurde wol troch Luke Skywalker, heart de stim fan Obi-Wan ferskate kearen yn 'e films Star Wars: Episode VII – The Force Awakens (2015) en Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker (2019). Yn it middelste diel fan 'e trilogy, Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017), wurdt Obi-Wan inkeld neamt.
Oare films
Yn 'e live-actionfilm Rogue One: A Star Wars Story (2016), dy't yn 'e ynterne gronology fan Star Wars fuort foarôfgeande oan Star Wars: Episode IV – A New Hope spilet, komt Obi-Wan net foar, mar wurdt wol nei him ferwiisd. Mon Mothma, in liedster fan it Rebelleferbûn, en Bail Organa, de kening fan Alderaan, hawwe in petear oer in net by namme neamde Jedi-master dy't ûnderdûkt is, en hoe't dy harren helpe kin mei de stellen blaudrukken fan 'e Deadsstjer. It is dúdlik dat se it oer Obi-Wan hawwe.
Yellowstone (Amerikaanske telefyzjesearje)
Produksje
Anno 2023 binne der fiif seizoenen fan Yellowstone makke, mei yn totaal 53 ôfleverings. Seizoen 1 hie njoggen ôfleverings, wêrûnder in dûbellange pilotôflevering, de folgjende trije seizoenen bestiene allegear út 10 ôfleverings, wylst seizoen 5 dan wer 14 ôfleverings omfieme, dy't yn twa kloften fan 8 en 6 útstjoerd waarden. De ôfleverings hawwe ornaris in spyldoer fan 39 minuten. Yellowstone wurdt filme yn 'e studio yn 'e Utah Film Studios yn Park City (Utah) en op ferskate plakken op lokaasje yn Montana. Foar de (bûtenkant) fan 'e Yellowstone Ranch giet de Chief Joseph Ranch yn Darby (Montana) troch.
Untfangst en resultaat
Nei de pilotôflevering krige Yellowstone foar seizoen 1 yn 't earstoan mingde resinsjes fan 'e tillefyzjekritisy. Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, krige it earste seizoen fan 'e searje in midsmjittich goedkarringspersintaazje fan 53%, basearre op 49 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "Yellowstone blykt te melodramatysk te wêzen om serieus te nimmen, sadat it [positive] effekt fan 'e talintearre cast en de prachtich moaie settings belunet." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behelle it earste seizoen fan Yellowstone in goedkarringspersintaazje fan 54%, basearre op 28 resinsjes.
Bueren (It Amelân)
Mienskip
It doarpshûs fan Bueren hjit 't Wantij. Tegearre mei Nes hat Bueren in sportferiening foar fuotbal, gymnastyk en badminton.
Hoarn (Noard-Hollân)
Gemeente
Buorskippen
Argusflinter
Rûp
De rûp fret ferskillende soarten gers lykas Knopgers, Miedegers, Dúst, Fiter.
Maputo
thumb|250px|Lourenço Marques yn 1905 Maputo (oant 1976 Lourenço Marquez) is de haadstêd fan Mozambyk en fan de provinsje. De stêd hat likernôch 1,2 miljoen ynwenners en is biskopssit fan sawol de katolike as de anglikaanske tsjerke. Ek is dêr de Universidade Eduardo Mondlane, de earste universiteit fan it lân festige. thumb|left|260px|Maputo út it súdeasten wei sjoen
Boskplakflinter
Flinter
De wjuklingte is 16 oant 21 mm. De boppekant fan de wjukken sit fol mei patroanen mei in soart oranje brún. De swarte linen binne ûngeregeld. Op de ûnderkant fan de foarwjuk binne moanneplakken fan ferskillende grutte.
Nouakchott
Fask wetter
Alhoewol't de grûn ûnder de stêd in mânsk reservoir swiet wetter hat, it saneamde Trarza-mar, is der dochs fask-wetter krapte, in gefolch fan de grutte groei fan de stêd. Yngenieurs hawwe al warskôge dat it wetter op wêze kin yn 2054; de foarried wurdt nammentlik net oanfold mei reinwetter. Benammen yn de drûge bûtenwiken fan de stêd, dêr't de measte minsken wenje, kin dat mei de tiid swierrichheden jaan.
Stânflinter
In stânflinter is in lânseigen flinter. Dat betsjut dat de hiele libbenssyklus fan de soarte yn Nederlân foarkomt.
De Nûmerflinter is in foarbyld fan in flinter dy’t hiel algemien foarkomt. Dochs is dit gjin stânflinter; de nûmerflinter oerlibbet de winters yn Nederlân net.
center|thumb|400px|De Deipauëach is in stânflinter.
Klaaifrysk
Fonologyske Ferskillen
Nei alle gedachten wurdt it bekendste ferskil tusken it Klaaifrysk en it Wâldfrysk foarme troch de wurden "my", "dy", "hy", "sy", "wy" en "by", dy't yn it Klaaifrysk útsprutsen wurde mei in [ɛi̭], en dus rime op "brij". Yn it Wâldfrysk wurde dizze wurden lykwols útsprutsen mei in [i], en rime se op "bry" (de Frânske tsiis). Fierders bestiet der in hast like bekend ferskil yn 'e útspraak fan 'e twaklanken "ei", "ai" en "aai". Yn it Klaaifrysk wurdt de "ai" útsprutsen as koarte [ɔi̭], lykas yn it Dútske Leute, wylst sawol de "ei" as de "aai" reälisearre wurde as de langere fariant [ɔ:i̭], dy't men yn it Frysk skriuwe kinne soe as "ôi". Yn it Wâldfrysk hawwe "ei", "ai" en "aai" lykwols krekt as yn it Nederlânsk de klanken [ɛi̭], [ai̭], resp. [a:i̭]. Mei oare wurden, yn it Klaaifrysk heart men yn 'e útspraak gjin ferskil tusken "ei" en "aai", wylst men yn it Wâldfrysk yn 'e útspraak gjin ferskil heart tusken "ei" en "ij". right|thumb|250px|De lokaasje fan it Klaaifryske dialekt yn it [[Fryske taalgebiet as it Noardhoeksk ek as in foarm fan Klaaifrysk beskôge wurdt.]]
Escape to Athena
Plot
It Grykske ferset op it eilân stiet ûnder lieding fan Zeno, in eardere Gryksk-otterdokse mûnts, en operearret út it pleatslike bordeel wei, dat eksploitearre wurdt troch hoeremadam Eleana, mei wa't Zeno in romantyske relaasje ûnderhâldt. Troch in geheime radiostjoerder yn it bordeel stiet Zeno yn kontakt mei it regionale Alliëarde kommando, dat útstjoerd út Turkije wei. Underwilens arrivearje op it eilân twa troch de Dútsers kriichsfinzen nommen Amerikaanske artysten fan 'e USO, dy't yn it Middellânske-Seegebiet foar de Alliëarde troepen optrede soene. It binne de dûnseresse Dottie del Mar en de komyk Charlie Dane. Hecht fielt him fuortendaliks seksueel oanlutsen ta Dottie, dy't dêrnjonken as earder wedstrydswimster fan pas komt foar opgravings op 'e seeboaiem. De flot pratende Charlie hat gjin brûkbere feardichheden, en hy is boppedat Joadsk, sadat allinne dêrom al syn libben faai stiet.
Underwilens rommet Zeno de SS-luitenant Braun út 'e wei troch de remlieding fan syn auto troch te knippen, skynber om gjin oare reden as jaloerskens oer it feit dat de man betelle hat om seks te hawwen mei Eleana. It gefolch is dat Zoë, de prostituee dy't Braun it lêst besocht hat, troch majoar Volkmann by wize fan represaillemaatregel deasketten wurdt. Volkmann driget noch in stik as tweintich oare willekeurich keazen Grykske boargers te eksekutearjen as de dieder fan 'e moard himsels net binnen oardel etmiel oanjout. Zeno is dat lykwols net fan doel, en hy is derfan oertsjûge dat er Volkmann syn represailleplannen feridelje kin. Hy hat nammentlik fan 'e Alliëarden opdracht krigen en befrij de kriichsfinzenen, sadat it ferset en de finzenen yn gearwurking it befoarriedingsstasjon foar ûnderseeboaten op it eilân feroverje kinne. Dy aksje is ûnderdiel fan 'e Alliëarde befrijing fan 'e Grykske eilannen, dy't op kommendeweis is.
Yn 'e lêste sêne fan 'e film ferspringt it ferhaal nei 1979. Op it eilân is it no allegear Westerske toeristen. By in rûnlieding wurdt harren ferteld dat yn dit gebou yn 'e Twadde Wrâldoarloch in bordeel fêstige wie, dat in dekmantel foarme foar it haadkertier fan it pleatslike ferset. No is it in museum dêr't de rykdommen út it kleaster op 'e berch de Athena, dat yn 'e oarloch opblaasd is, tentoansteld wurde.
Resultaat
Escape to Athena brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada mar $850.000 op. Om't ûnbekend is wat de film yn oare lannen en territoaria yn 't laadsje brocht, kin net sein wurde wat de folsleine opbringst wie. Filmprodusint Jack Wiener sei lykwols yn in fraachpetear mei de Chicago Tribune, dat Escape to Athena $10 miljoen koste hie om te meitsjen en $30 miljoen opbringe moast om lyk te spyljen. It is dúdlik dat de film dêr lang net oan ta kaam, hoewol't Lew Grade, de studiobaas fan ITC Entertainment, de studio dy't Escape to Athena finansierd hie, úthold dat "we lang safolle jild net oan 'e film ferlern hawwe as wol kinnen hie." Grade hie trouwens in oarlochsdramafilm hawwe wollen, en hy wie derfan oertsjûge dat it floppen fan Escape to Athena te witen wie oan it komyske aspekt fan 'e film.
Rôze Pompeblêd
It Rôze Pompeblêd is in ûnderskieding foar Fryske homo-emansipaasje. De priis wurdt yn juny útrikt oan it begjin fan de Rôze Wike oan in persoan of organisaasje dy't him ynset foar emansipaasje fan homo's en lesbiënnes yn Fryslân. De priis, besteande út in troch in sulversmid makke sieraad, wurdt útrikt troch Homoplatform Fryslân (oprjochte yn 2001). Dat is in gearwurkingsferbân tusken ûnder oare COC Fryslân, IHLIA Anna Blamanhuis, Kristlike Homo Jongerein Contact (CHJC), Stichting de Kringen, Oerpheus Fryslân en ANBO Rôze.
Under Oaren
It rippertwaar rint fan mankelyk oant fleurich en fan serieus oant koartswilich. Sûnder muzikale begelieding wurde yn in soad talen trije- fjouwer- of fiifstimmige arranzjeminten songen oer de heareleafde. Ek wurde lietteksten fan besteande ferskes wol oanpast oan de aard fan it koar. Yn de hjerst wurde jubileumkonserten jûn. Optredens wienen der yn binnen- en bûtenlân, fan strjitfeesten oant optrede yn tsjerkjes mar ek by houliksfeesten.
Nederkalifornysk rotsiikhoarntsje
Biotoop
It biotoop dêr't it Nederkalifornysk rotsiikhoarntsje libbet, bestiet út in rotsige wyldernis dy't diel útmakket fan 'e Sonoarawoastyn. It is in drûge en tige hjitte krite, dêr't lykwols dochs noch gâns plantegroei foarkomt. Dêrby giet it almeast om kaktussen en oare floara mei oanpassings oan it bestean yn 'e woastyn.
Wâldfrysk
Wâldfryske subdialekten
Der bestiet in beheinde mjitte fan taalfariaasje binnen it Wâldfryske dialektgebiet, dy't benammentlik delkomt op útspraakferskil. Sa wurde bygelyks yn it noarden wurden as "hiel" en "giel" útsprutsen as hiel en giel, wylst yn 'e rest fan it Wâldfryske gebiet (en yn alle oare Fryske haaddialekten) fan heel en geel sein wurdt. Teffens is de útspraak lizze en sizze foar "lizze" en "sizze" yn in diel fan it Wâldfryske gebiet húsriem, wylst frijwol oeral oars yn Fryslân fan leze en seze sprutsen wurdt. Regionaal wykt it Westereindersk, fan it doarp De Westerein, yn 'e noardlike Wâlden, lykwols fierwei it measte fan 'e rest fan it Wâldfrysk ôf. Dat subdialekt brûkt karakteristike foarmen as reen foar "rein" en Woden foar "Wâlden".
Fonologyske Ferskillen
Oare, minder bekende klankferskillen binne bygelyks: Yn it Standertfrysk, dat nochal wat fariaasje talit, binne almeast beide foarmen tastien.
Busstasjon Snits
thumb|Logo Connexxion thumb|It stasjon yn 2012 It Busstasjon Snits is it sintrale busstasjon fan Snits en stiet oan Kanaalstrjitte fuort neist treinstasjon Snits.
Swellesturtflinter
Flinter
De wjuklingte is 32 oant 41 mm. De grûnkleur is giel. De Swellesturtflinter wurdt faak sjoen by heuvels. Dêr moetsje de mantsjes en de wyfkes elkoar.
Lânkaartflinter
De Lânkaartflinter (Araschnia levana) is in soarte yn it skaai Araschnia.
Jetske Bilker
Libben en wurk
Jetske Bilker is 16 april 1960 berne yn Seisbierrum. Fan har sechsde jier ôf is se opgroeid yn Dimter en se folge dêr ek de HAVO. Yn 1977 folge se yn Almelo de kristlike Pedagogyske Akademy. Yn jannewaris 1982 ferhuze se nei Ljouwert en helle it twaddegraadsfoech Frysk oan de Noardlike Leargongen. Yn 1986 begûn se mei de stúdzje Algemiene Literatuerwittenskip yn Grins dêr't se yn 1990 ek hinne gong te wenjen.
Reade list
In opdieling dy't faak brûkt wurdt is:
Aureliaflinters
thumb|[[Grutte Wjerskynflinter]] Aureliaflinters (Nymphalidae) binne in famylje fan oerdeiflinters yn it skift fan de Flinters (Lepiodoptera)
Slach by Okswertersyl
Oanrin
Neidat Keno II tom Brok de stêd Emden yn East-Fryslân ferovere hie op Hisko Abdena en by de omkear yn Grins de aadlike geslachten Bronkhorst en Onsta troch Hekerens en Skieringers út de stêd jage wienen, kaam it tusken 1413 en 1415 net mear ta in iepentlike konfrontaasje. Wol besykje de belutsen partijen elkoar troch piraterij sa folle mooglike skea ta te bringen. Okko sette in part fan de Ommelannen ûnder wetter en de Skieringers ûnder Koppen Jarges wiene op rôftocht yn de Ommelannen om de ferdigening te bekostigjen.
De slach
Beide partijen wienen mânsk oanwêzich sa't letter bliken die út it grutte tal slachtoffers dat yn de slach foelen. It gie der fûleindich oan ta. Dochs waard de slach wûn troch de Alliearden en net troch de Skieringers. Neffens de lettere skiedskriuwer Ubbo Emmius soe de Eastfryske haadling Fokko Ukena dy't oan de side fan Keno focht in grutte rol spile hawwe yn it ferrin fan de slach. Oan Skieringer side sneuvele goed 500 manlju en der waarden 400 Skieringers finzen naam. De oerbleaune Skieringers sloegen op de flecht. Ek oan Alliearde side foelen in protte slachtoffers al is it krekte oantal dêrfan net bekend.
Nes (It Hearrenfean)
Skiednis
left|thumb|De ruïne fan it konvint fan Nes yn 1722 Nes is ûntstien op in terp oan de noardkant fan de Boarn, eastlik fan de Nesker Sylroede. Op dy terp stie fan 1228 oant 1580 it Nesker Konvint, in kommanderij fan de Dútske Oarder. Nei de ynfiering fan de reformaasje ferfoel it gebou. Yn de 18e iuw wie dat sa slim wurden dat men om 1800 hinne de klok oerbrocht nei in apart klokhús. Op de terp binne no allinnich noch it klokhús en it tsjerkhôf oer.
Keatsferiening De Iendracht (Hitsum)
Skiednis
Al yn augustus 1800 waard der yn Hitsum in keatspartij om in sulverne bal holden, dat it doarp hat in lange keatstradysje.
Bôgesjitten op de Olympyske Simmerspullen 1996
De Olympyske Simmerspullen 1996, ek wol de XXVIe Olympiade neamd, waarden yn 1996 hâlden yn de Amerikaanske stêd Atlanta. It bôgesjitten waard hâlden yn it Stone Mountain Park Archery Center.
Keatsferiening De Iendracht (Hitsum)
Skiednis
Yn 2000 slagge it Keatsferiening de Iendracht yn gearwurking mei âld-minister Pieter Winsemius (waans famylje woartels hat yn Hitsum) om in jierlikse keatswedstryd foar famkes yn 'e leeftyd fan 14 oant en mei 16 jier op te rjochtsjen. Dat wie de Ald-Meiers Partij, dy't sûnt elts jier holden is en him ûntjûn hat ta de froulike wjergader fan 'e bekende Freulepartij (foar jonges fan deselde jierren) yn Wommels.
Chris Arlman
Chris Arlman (Meppel, 26 febrewaris 1944 – Harns, 2 july 2008) wie in Nederlânsk politikus foar de Partij fan de Arbeid (PvdA).
Ruslân
Russyske federaasje
Ferskate lannen ferklearren har nei it oprjochtsjen fan de nije Russyske Federaasje ûnôfhinklik fan Ruslân. Lykwols liet dat net ta yn Tsjetsjeenje. De krisis yn Tsjetsjeenje wie foar Vladimir Putin grûn om de terrorismebestriding te ferbetterjen, wat de demokrasy beheine. Op 16 april 2009 ferklearre Ruslân de ein fan de Tsjetsjeenje-'operaasje'.
Yn 2014 sette de Russysk-Oekraynske Oarloch útein. Op 18 maart fan dat jier anneksearre Ruslân de Krim en de stêd Sebastopol fan Oekraïne. Op 21 febrewaris 2022 erkende Ruslân de folksrepubliken Lûhansk en Donetsk, dy't harren selsstannich ferklearren fan Oekraïne. Op 24 febrewaris makke presidint Vladimir Pûtin buorkundich dat Russyske troepen de Oekraïne ynfalllen hawwe. Neffens syn sizzen gie it om in "spesjale militêre operaasje" om Oekraïne te "denazifisearjen". Neat wie minder wier. De Russen foelen benammen boargerdoelen oan en ferwoastgen de stêd Mariûpol hast mei de grûn lyk..
Omgong fan Itaalje 2011
De 94ste edysje fan de Omgong fan Itaalje waard hâlden fan 7 oant en mei 29 maaie 2011.
Willem de Volder
'''Willem Claesz. de Volder, ek Wilhelm Gnapheus, Willem van de Voldersgraft as Gulielmus Fullonius''', De Haach 1493 - Norden, 29 septimber 1568 wie in humanist, grifformeard geastlike, ûnderrjochter en skriuwer fan Nederlânsk komôf.
Libben
Yn Elbing (hjoed-de-dei Elbląg) waard De Volder fan 1535 oant 1541 rektor fan de Latynske skoalle, dy't er mei help fan it stedsbestjoer fan Elbing stifte. Hy liet syn studinten de Latynske toanielstikken Eloquentiae Triumphus en Morosophus útfiere. Ek yn Elbing krige er spul mei de Roomsk-Katolike Tsjerke. Hy waard der fan fertocht om lutherske en doperske opfettings. Boppedat wie er boaske, wylst dat troch de tsjerke ferbean wie om't er offisjeel ta preester wijd wie.
C. Kan Hal
NK Maraton 1978
De C. Kan hal wie it toaniel fan it NK Maraton op 10 juny 1978, dat organisearre waard troch AV Horror. Roelof Veld ferbruts hjir it langsteande Nederlânsk rekord ta 2.14.02. Mear as twahûndert rinners stienen om healwei fjouweren klear. De organisaasje fan Horror hie ferskate topatleten oerhelle mei te dwaan. Op de blessearre Henk Kalf en Gerard Mentink nei wie de hiele Nederlânske top nei it noarden fan it lân reizge. Yn Snits waardenn, njonken it Neeerlânsk Rekôr, toptiden delset. Letter kaam de maraton yn opspraak, om't it parkoers mooglik te koart west hawwe soe.
Topkompetysjes
Yn de C. Kan hal binne yn de tachtiger jierren ferskate grutte earedifyzje-folleybalwedstriden spile. De hal wie de thúshaven fan folleybalklups Animo en Olympus, mei ûnder oare âld-ynternasjonal Olaf van der Meulen yn de gelederen.
Midslânsk
Taaleigenskippen
Fierders hat der yn it Midslânsk (krekt as yn it Amelânsk sa't dat noch troch de âlderein sprutsen wurdt) gjin einûntstimming plakfûn. Dat wol sizze dat stimhawwende bylûden oan 'e ein fan wurden stimhawwend bliuwe, en net, lykas yn it Frysk en it Nederlânsk, harren stimhawwendheid ferlieze. Dus wurden as goed ("goed") en bêd ("bêd") wurde útsprutsen mei in d oan 'e ein, krekt as yn it Ingelsk, en net mei in t-klank, lykas yn it (moderne) Frysk en it Nederlânsk. Dyselde útspraak kaam yn earder iuwen ek foar yn it Frysk en it Nederlânsk, dat it is yn it Midslânsk gjin ynfloed fan it Ingelsk, mar in oerbliuwsel út it ferline dat yn oare talen weiwurden is.
Arriva
Skiednis
Yn april 2010 waard bekend dat Deutsche Bahn it bedriuw oernomme soe foar € 2,7 miljard mei alle skulden ynbegrepen. De oernimming waard yn augustus dat jiers troch de Jeropeeske Kommisje goedkard, op betingst dat Arriva syn tsjinsten yn Dútslân ôfstjitte soe. Op 27 augustus waard dy oernimming wiermakke en Arriva waard op 31 augustus fan de Londenske oandielebeurs skrast. Yn maaie 2013 kocht Arriva Veolia Ferfier syn Sintraaljeropeeske ûndernimming mei 3.400 reauwen oan.
Tripoly (Lybje)
It besjen wurdich
Eastlik fan de âlde medina leit in moderne wyk mei de ta moskee omboude katedraal fan Tripoly.
Arriva
Hjoeddeistige tsjinsten
Arriva fersoarget bus-, trein-, wetterbus-, toerbus- en tramtsjinsten yn 14 lannen yn Jeropa. Dy binne Denemark, Feriene Keninkryk, Hongarije, Itaalje, Kroaasje, Nederlân, Poalen, Portegal, Servje, Sloveenje, Slowakije, Spanje, Sweden en Tsjechje.
Bus
Yn 2003 krige Arriva ek in part fan de bustsjinsten yn Grinslân en Drinte yn hannen. Yn 2005 bemachtige er de konsesjes fan Drinte en Wetterlân en letter yn it suden fan Súd-Hollân en it easten fan Noard-Brabân. Yn 2009 ferlear Arriva de kontrakten yn Grinslân en Drinte nei in nij oanbod, mar yn 2010 bemachtige er it kontrakt yn 'e Achterhoeke en hold er it kontrakt yn it Rivierelân. Sûnt desimber 2012 krige Arriva it kontrakt foar de konsesjes yn it noarden fan Súd-Hollân, mei de stedstsjinsten fan Gouda, Leien en Alfen oan de Ryn. Ek krige er it kontrakt fan de stedstsjinst fan Ljouwert.
Dútslân
Arriva Deutschland GmbH wie tusken april 2004 en 2011 warber op it mêd fan trein- en busferfier yn Dútslân. Nei it oernimmen fan Arriva troch Deutsche Bahn AG yn 2010, waard it merkoandiel yn Dútslân neffens de Jeropeeske Kommisje te grut. Dêrom moast Deutsche Bahn de tsjinsten fan Arriva yn Dútslân ôfstjitte. Op 16 febrewaris 2011 makke Deutsche Bahn buorkundich dat Arriva Dútslân oan in konsortium fan de Italjaanske steatsspoarwegen Ferrovie dello Stato en it Lúksemboarchske Ynfrastruktuerfûns Cube Infrastructure ferkeapje soe. Yn maart 2011 waard Arriva Dútslân loskeppele fan Arriva en fuortset as Netinera.
Iisplaneet
Skaaimerken en bewenberens
Underwetterfloara sa't dy op 'e Ierde bestiet, soe yn in oseaan ûnder it iis op in iisplaneet net libje kinne om't dêr troch de tsjûke iislaach oan it oerflak gjin sinneljocht trochkringe kin en dus ek gjin fotosynteze plakfine kin. Mikro-organismen kinne lykwols fiedingstoffen produsearje troch it gebrûk fan spesifike gemyske stoffen yn in proses dat gemosynteze hjit. Dêrtroch soene se sels wer iten en enerzjy foar oare organismen foarmje kinne. Guon iisplaneten kinne fierders, as de omstannichheden har dêrfoar liene, ek in atmosfear fan betsjutting hawwe, en floeistoffen oan it oerflak, lykas Titan, de moanne fan Saturnus, dêr't saakkundigen fan tinke dat er mooglik bewenber is foar noch ûnbekende libbensfoarmen.
Aastersk
It Aastersk (Aastersk: Aasters) is it Fryske dialekt dat sprutsen wurdt op it eastlike part fan it ta de provinsje Fryslân hearrende Waadeilân Skylge. It is nau besibbe oan it Skylgersk, it dialekt fan it westlike part fan Skylge. De beide Fryske susterdialekten wurde faninoar skaat troch it Midslânsk, it Hollânske dialekt dat sprutsen wurdt op 'e midden fan it eilân. It is mei it Aastersk sûnt de midden fan 'e tweintichste iuw sterk yn it neigean rekke, om't de taal frijwol net mear trochjûn wurdt oan 'e bern. It is sadwaande fral in ûnderling kommunikaasjemiddel fan 'e âldere generaasjes wurden.
Taalgebrûk
Sûnt de santiger jierren bestiet der op East-Skylge in praatgroep, de Aaster Jompraters (letterlik: "Easter Jûnpraters"), dy't geregeldwei gearkomt om in jûn inkeld Aastersk te praten. Nijynkommelingen dy't wat fan 'e taal opstekke wolle, binne dêr ek wolkom. Ut dizze groep is yn 'e jierren njoggentich in toanielferiening fuortkommen dy't besiket om elts jier in stik yn it Aastersk op 'e planken te bringen. De útfierings wurde nei't it skynt tige goed besocht, net inkeld troch Aastersen, mar ek troch Midslanners en Westersen. De Aaster Joonpraters betinke soms ek noch wol neologismen dy't dan troch oare Aastersktaligen oernommen wurde. Foarbylden dêrfan binne koesbroek ("panty", fan koes = "hoas" en broek); knipjecht ("bûslampe", fan knippe = "oandwaan" en jecht = "ljocht"); en kôdekos ("kuolkast", fan kôd = "kâld" en kos = "kast").
Pompstersk
Karakteristiken
As útsûndering ûnder de Nedersaksyske dialekten hat it Pompstersk bygelyks de hurde Fryske [ɡ] fan 'gat' beholden, wylst men yn 'e buordoarpen Warfstermûne, Muntsjesyl en Boerum de 'g' op 'e Nedersaksyske manear as [x] of [ɣ] útsprekt (lykas yn 'berch', resp. 'brêge'). Lykwols hat it Pompstersk mear gemien mei it Nedersaksysk as mei it Frysk, benammen op it mêd fan wurdskat en grammatika, en wurdt it sadwaande ta de Nedersaksyske dialekten rekkene.
Oarloch
Foar oarloch oer stiet frede, in tastân wêryn alle folken en naasjes elkoars bestean respektearje en sels wurdearje. Tusken oarloch en frede besteane in soad tuskenfoarmen, lykas de Kâlde Kriich of de wapenstilstân. Fan begjin ôf oan is oarloch fiere al bûn oan wetten en regleminten, al binne dy yn de rin fan de tiid wol feroare. Der is benammen in soad neitocht oer de rjochtfeardiging fan in oarloch. Sûnt 1945 is neffens it ynternasjonaal rjocht it sûnder mis fieren fan in oarloch gjin rjochtfeardich middel mear foar it oplossen fan konflikten. Pas as alle diplomatike middels brûkt binne kin besluten wurde ta de ynset fan wapene middels.
Johan Ferrier
Gûverneur en presidint
Op 13 augustus 1980, in heal jier nei de coup troch 16 sergeants oanfierd troch Desi Bouterse, trede Ferrier ôf. Fanwege Bouterse en mei-couppleger Roy Horb joech er rie oer de machtsoerdracht, neidat it parlemint al ûntbûn wie. Ferrier advisearre harren it Surinaamske Hof fan Justysje te freechjen om premier Henk Chin A Sen as de nije presidint te beëdigjen. Dat advys waard opfolge. De deis foardat er fuortgean soe spriek Ferrier de soldaten ta. Hy lei harren op it hert om neat te dwaan dêr't sy har letter as Surinamer foar skamje moatte soene.
Skiednis fan It Hearrenfean
20e iuw: Weryndieling, Wrâldoarloch en útwreiding
Nei de Twadde Wrâldoarloch wreide It Hearrenfean him út. It Hearrenfean westlik fan it spoar fan Swol nei Ljouwert (Nijehaske, De Greiden, De Heide) waard nei de Twadde Wrâldkriich boud. Eastlik fan it spoar waard de Ikkers as folslein nije wenwyk yn de sechtiger jierren oanlein. In part fan de wenwyk Midden bestie al foar de Twadde Wrâldkriich, mar it grutste part fan de wyk is nei de Twadde Wrâldkriich boud. Mei Hearrenfean Noard lei de sitewaasje der itselde hinne. Thialf waard yn 1967 iepene as in iisstadion mei in bûtendoar keunstiisbaan. Yn 1986 waard de baan feroare yn in binnendoarbaan, de twadde yn de wrâld, en de earste mei in frije kape. It wie op dat stuit de fluchste baan yn de wrâld, mei yn it earste seizoen 10 wrâldrekords. Oan it begjin fan de jierren ’90 waard dúdlik dat it âlde Sportpark Noard te lyts wie foar de ambysjes fan fuotbalklup SK It Hearrenfean. Der waard besletten om in nij stadion te bouwen oan de eastkant fan It Hearrenfean. Yn augustus 1994 waard de earste wedstryd yn it nije Abe Lenstra Stadion spile. Yn septimber 1999 waard de sneldyk A32 offisjeel iepensteld.
Seksisme
It wurd seksisme wurdt ten ûnrjochte faak brûkt yn assosjaasje mei seks of erotyk.
Seksisme algemien
Ek geslachtsrol-stereotypen oer manlikheid en froulikheid falle ûnder it begryp seksisme. Dizze stereotypen hawwe soms ûnderbewust ynfloed op ús gedrach. Foar dizze foarm is de term genderisme betocht.
Ekstreme foarmen fan seksisme binne manljushaat (misandry) of frouljushaat (misogyny).
Bengazy
Ekonomy
De ekonomy fan Bengazy is foaral rjochte op it ferwurkjen fan lânbouprodukten út de omkriten en fiskerij. Bengasy is ek in sintrum fan de Oaljeyndustry yn Noardeast-Lybje.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 2020
De Olympyske Simmerspullen 2020 fan de XXXIIe Olympiade waarden fan 24 july oant en mei 8 augustus 2021 hâlden yn Tokio, de haadstêd fan Japan. It gymnastyk hie plak by de Ariake Gymnastics Centre.
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1952
De Olympyske Simmerspullen 1952, ek wol de XVe Olympiade neamd waarden yn 1952 yn Helsinki, Finlân hâlden. It kanofarren hie plak by Taivallahti yn de Soutustadion.
Utslaggen
de C stiet foar Kanadeeske kano, de K stiet foar Kajak en de sifers (1, 2, 4) jouwe it oantal persoanen yn de boat oan.
Frede
Fan it Latynske wurd foar frede, pax, binne nammen foar meardere begripen ôflaat, lykas pasifisme, de filosofy dy't geweldleasheid en frede neistribbet.
Skiermûntseagersk
Status
It Skiermûntseagersk genietet op Skiermûntseach gjin offisjele status of erkenning. Ek yn 'e provinsje Fryslân beskikt it as Frysk dialekt net oer erkenning los fan 'e Fryske standerttaal, en mei't it Skiermûntseagersk frij fier fan dat Standertfrysk ôfstiet, hat de offisjele status dy't it as dialekt dêrfan yn prinsipe dielt, yn 'e praktyk net folle te betsjutten. Hoewol't men it Skiermûntseagersk ynformeel sûnder beswier as ien fan 'e streektalen fan Fryslân beskôgje kinne soe, is it mar de fraach oft dat wetlik ek ta de mooglikheden heart, yn acht nommen dat mei "streektalen" yn 'e Fryske kontekst ornaris ferwiisd wurdt nei de net-Fryske dialekten yn Fryslân. As ôfwikend dialekt fan it Frysk, mei syn offisjele status, liket it Skiermûntseagersk in bytsje tusken de wâl en it skip yn rekke te wêzen.
Taalgebrûk
Yn 'e njoggentiger jierren stalde Els Perdok (de suster fan Henriëtte Pieperiet) in nije wurdlist gear, dy't úteinlik nei in jier as njoggen yn 2001 yn útwreide foarm op it eilân publisearre waard as it 400 siden tellende Woordenboek Nederlands-Schiermonnikoogs, by de Kultuerhistoaryske Feriening 't Heer en Feer. Dêryn binne ek noch nije wurden opnommen, lykas steunkar foar "rollator". Yn 2002 kaam der by de Fryske Akademy in oar Skiermûntseagersk wurdboek út, it tritichtûzen wurden tellende Eilander Wezzenbúek, gearstald troch Willem Visser en Siebren Dyk.
Sân (kleur)
Sjoch ek
Desert san (color)
Jörgen Raymann
Biografy
Jörgen Raymann waard berne yn Nederlân, mar is tein yn Suriname. Yn Nederlân studearre er ekonomy oan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hy wie dêr lid fan de ynterfakultêre kabaretgroep. Nei de stúdzje gie hy werom er nei Suriname. Dêr hie er in skoft syn eigen restaurant, dêr't mear as ien kear yn de moanne diners foar kabaretiers fersoarge.
Boskwytflinterke
Fleantiid
De flinter kin fûn wurde fan begjin maaie oant ein maaie en fan ein juny oant ein augustus. It Boskwytflinterke fleant yn twa of trije generaasjes.
Blokker (plak)
De plaknamme Blokker is de 'ferbastere' namme foar Blokwar(ren). Dy namme is in ferwizing nei it rjochthoekige en fjouwerkante lân dat foarme waard troch de twa sleatten dy't oan beide kanten fan it lân lizze.
Blokker foel in tid ûnder de stede Westwâld, dat yn 1414 stedsrjochten krigen hie. Mar uteinlik skieden de twa fan inoar, en waard Blokker selsstannich.
Skiednis fan It Amelân
Unôfhinklikens
Yn 'e Tachtichjierrige Oarloch, krige It Amelân te krijen mei de Wettergeuzen, dy't op it eilân raar wurk makken. It wie dan ek net sa frjemd dat de Amelanners ta-inoarkommen mei de Spanjerts sochten, wat late ta in erkenning fan harren neutraliteit troch kening Filips II. Sawol de Steaten fan Hollân as dy fan Fryslân wienen dêr min oer te sprekken, mar trochdat de Hollanners op hege toan in boadskip oan 'e Friezen stjoerden, jagen se dy sa gerdinen, dat dy it foar It Amelân opnamen. Sikke van Cammingha wist yn 1588 de Steaten fan Fryslân sels safier te krijen dat dy, krekt as de Spaanske Kroan, de ûnôfhinklikens en neutraliteit fan It Amelân erkenden.
Isaak Tirion
Biografy
Ek joech Tirion in acht atlassen út, wêrfan't oant sawat 1784 ferskate edysjes ferskynden. De ynhâld dêrfan koe fariearje fan 34 oant 112 kaarten. Ien fan dy atlassen wie de Atlas van Zeeland, útjûn yn 1760, mei kaarten, Siuwske steds- en doarpsgesichten en printen fan eartiids bekende Siuwen. Foar dizze atlas waard in grut tal manuskriptkaarten fan de Hattinga's brûkt as foarbyld foar de opnommen gravueres fan de ûnderskate Siuwske eilannen.
Dwerchgroukopke
Foarkommen
De flinter hâldt fan drûge skrale greiden, foaral fan kalkgreiden. De flinter is nei 1981 net wer in Nederlân sjoen.
Heideblaujurkje
Flinter
De wjuklingte is ûngefear 14 mm. Op de ûnderkant fan de efterwjuk sit in oranje bân mei swarte flekken. De flinter liket persys op it Loas Heideblaujurkje. Om wis te wêzen fan de soarte moat in mantsje fongen en mei in lûp besjoen wurde.
Galaktyske Republyk
Taal
De offisjele taal fan 'e Galaktyske Republyk is Basaalsk (Ingelsk: Basic), in fan oarsprong minsklike taal, dy't yn it hiele Stjerrestelsel as lingua franca brûkt wurdt. It Basaalsk wurdt skreaun yn it aurebesh-alfabet (sjoch ôfbylding).
It earste Sith-ryk en de Hege Republyk
It folgjende tiidrek yn 'e skiednis fan 'e Republyk stie bekend as de Hege Republyk, om't it de heechtijdagen fan it steatsferbân wiene. De Republyk wreide him doe noch mar stadich út, mei't der gjin sprake mear wie fan feroverings, mar inkeld noch fan diplomatyk neieroankommen mei nije wrâlden. Der ûntjoegen har machtsblokken yn 'e Republyk, mar de Jedi soargen derfoar dat de oarder hanthavene bleau. Linkendewei waard de Republyk wat langer wat dekandinter en korrupter, en der ûntstie in djip wantrouwen tusken de Kearnwrâlden en de Râne.
Galaktysk Keizerryk en opstân
Sadwaande waard yn 5 f.Sl.Y. it Rebelleferbûn foarme, dat focht foar de weroprjochting fan 'e Alde Republyk. Keizer Palpatine sloech werom mei de bou fan 'e Deadsstjer, in romtestasjon ter grutte fan in lytse moanne dat tagelyk in massaferneatigingswapen wie dêr't hiele planeten mei ferdylge wurde koene. Hy brûkte dat fiif jier letter tsjin Alderaan, dat folslein ferneatige waard. Koart dêrnei boekten de rebellen harren earste grutte oerwinning yn 'e Slach by Yavin, wêrby't se de Deadsstjer ferneatigen. Yn it djipste geheim begûnen Palpatine en syn wichtichste hantlanger Darth Vader oan 'e bou fan in twadde Deadsstjer. Yn 'e Slach by Endor, yn 4 n.Sl.Y., waard it Galaktysk Keizerryk lykwols troch de rebellen ûnder fuotten helle mei de ferneatiging fan 'e twadde Deadsstjer en de dea fan Palpatine troch it oerrinnen fan Vader.
Bûnt groukopke
Foarkommen
It Bûnte Groukopke is in flinter dy't libbet by boskrânen. Hy komt allinnich foar op plakken dêr't de weardplanten Bjint of Blikgers groeie. Dy weardplanten meie net te betiid meand wurde. Yn de tweintichste iuw fleach de flinter yn Limburch en yn dielen fan de Achterhoek., mar de soarte is stadichoan efterútgong. Tsjintwurdich komt de soarte yn twa gebieten foar: yn Noard-Brabân en Midden-Limburch en yn it easten fan de Achterhoek en Twinte. Fan 1993 ôf wreidet de soarte him in bytsje út nei West-Brabân.
Kanofarren op de Olympyske Simmerspullen 1948
De Olympyske Simmerspullen 1948, ek wol de XIVe Olympiade neamd waarden yn 1948 yn Londen, Grut-Brittanje hâlden. It kanofarren hie plak by Henley-on-Thames yn de Teems op de Henley Royal Regatta baan. It wie de earste kear dat it kanofarren op it programma stie foar de froulju
Medaljespegel
De top tsien fan lannen dy't by it kanofarren medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen fan 1952.
Westerkertiersk
It Fryske Substraat
Fierders is yn it Westerkertiersk fan alle Grinslânske dialekten noch de grutste ynfloed fan it Frysk werom te finen. In foarbyld is de betsjutting fan it wurd "nuver", dat yn oare Grinslânske dialekten ek wol foarkomt en dan "moai" betsjut. Yn it Westerkertier kin it lykwols ek "raar" betsjutte, krekt as yn it Frysk. Ferlykje ek de oare foarbylden yn 'e ûndersteande tabel.
Abe de Vries (skriuwer)
Biografy
Begjin 2005 folge er Jabik Veenbaas op as proazaresinsint by de Ljouwerter Krante. Fan 2006 oant 2011 wie er útjouwer by de Friese Pers Boekerij/Noordboek. Fan 2011 ôf is er ferbûn oan it Friesch Dagblad, earst as resinsjeskriuwer fan Fryske poëzij en essayïstyske publikaasjes, ferslachjouwer fan algemien-kulturele ûnderwerpen en kollumnist fan de wyklikse kollum "Skroeier" en fan 2014 ôf ek as einredakteur fan it Friesch Dagblad.
Penjum
Strjitten
Boatlân, Bûtendyk, Buorrenleane, De Alde Haven, De Blokken, De Kamp, Geert Gratamastrjitte, Grutte Buorren, Lyts Hústerwei, Lytse Buorren, Lammert Scheltesstrjitte, Moleleane, Pim Mulierleane, Nesserleane, Oarlochssteech, Pibemaleane, Riegewei, Strânwei, Tsjerkepaad, Tsjerkestrjitte, Taekeleane, Waltingaleane.
Urksk
Klanklear
Yn in protte wurden dêr't yn it Nederlânsk de klanken "ij" en "ui" yn foarkomme en yn 'e measte oare Nedersaksyske dialekten de klanken "ie" ("i") en "uu" ("ú"), hat it Urksk "ee" en "eu". Dat komt om't it Hollânsk, dat oarspronklik ek "ie" en "uu" hie, yn de 16e iuw de "ij" en de "ui" út it Brabânsk begûn oer te nimmen. De "ee" en de "eu" wienen yn dat proses oergongsfoarmen, dy't troch it Urksk blykber út it 16e of iere 17e-iuwske Hollânsk oernommen binne.
CineSneek
thumb|CineSneek CineSneek is in bioskoop yn de binnenstêd fan de stêd Snits.
Sasha Rose
Sasha Rose, echte namme: Yulia Usova (4 oktober 1989), is in Russysk neakenmodel, pornografysk aktrise en prostituee. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.57 m, mei in gewicht fan 52 kg.
Reservoir Dogs (film)
Reservoir Dogs is in Amerikaanske ûnôfhinklike neo-noir-misdiefilm út 1992 ûnder rezjy fan Quentin Tarantino, mei yn 'e haadrollen Harvey Keitel, Steve Buscemi en Tim Roth. It ferhaal folget in groep oerfallers foar en nei (mar net by) in diamantrôf yn in juwelierssaak dy't ferskriklik misrint. De film wie Tarantino syn debút as regisseur en omfettet in protte eleminten dy't neitiid karakteristyk foar syn wurk wurde soene, lykas misdie, hommels en bluodderich geweld, ferwizings nei de popkultuer, in protte krêftwurden yn it taalgebrûk en in non-lineêre plot. Reservoir Dogs krige fan 'e filmkritisy oer it algemien tige positive resinsjes en wie in beskieden kommersjeel súkses yn 'e bioskopen. De film, wêrmei't Tarantino yn ien klap syn reputaasje as regisseur fêstige, wurdt tsjintwurdich beskôge as in klassiker en in cultfilm.
Plot
Acht kriminelen brea-ite mei-inoar yn in kafetaria yn Los Angeles. Behalven Joe Cabot, de man dy't de oaren ynhierd en byinoar brocht hat, en dy syn soan "Nice Guy" Eddie, brûke alle oanwêzigen skûlnammen, sadat se inoar net oanjaan kinne as se arrestearre wurde soene. Sadwaande neame se har nei kleuren: Mr. Brown, Mr. White, Mr. Blonde, Mr. Blue, Mr. Orange en Mr. Pink. Se petearje oer ûnnoazele dingen, lykas de betsjutting fan it liet Like a Virgin, fan Madonna, en redendiele oer de wegering fan Mr. Pink om by te dragen oan 'e foai foar de servearster. Dêrnei sette se ôf om in oerfal út te fieren op in juwelierssaak, dêr't dy deis in lading diamanten binnenkommen is.
Mei't it bedriuwgebou yn 't foar as moetingspunt ôfsprutsen wie, komt ek Mr. Pink dêr opdaagjen. Dy is fan miening dat de oerfal ferret wie oan 'e plysje, dy't de oerfallers opwachte. Mr. White fertelt him dat Mr. Brown dea is en dat Mr. Blue en Mr. Blonde noch altyd misse. Mr. Pink en Mr. White binne pisnidich dat Mr. Blonde de hiele boel ûntspoare litten hat troch mei opsetsin in stikmannich meiwurkers fan 'e juwelierssaak dea te sjitten nei't immen it alaarm ôfgean litten hie. Mr. White is boppedat breinroer dat Joe, dy't er as syn freon beskôget, in "psychopaat" as Mr. Blonde by de oerfal belutsen hat.
Prizen
Reservoir Dogs wûn de priis fan 'e filmkritisy op it Ynternasjonaal Fantastysk Filmfestival fan Yubari yn Japan. Steve Buscemi ûntfong foar syn rol fan Mr. Pink de Independent Spirit Award foar bêste byrol fan in akteur.