cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norden
Skiednis
Yn 2005 fierde Norden dat it 750 jier dêrfoar stedsrjochten krige.
Sake Saakstra
Karriêre
Saakstra wûn foar de keatsferiening mei de tapaslike namme ‘Klaas Boorsma’ út Sweins de tredde priis op it Nederlânske kampioenskip foar jonges yn 1970 en in jier letter de twadde priis op de Freulepartij yn Wommels. Op it Nederlânske kampioenskip foar junioaren (de Jong-Nederlânpartij) soarge hy foar in unikum troch dy partij trije jierren oanien, yn 1974, 1975 en 1976, op syn namme te skriuwen. De beide earste jierren, mei broer Sipke, foar Sweins en it lêste jier foar Winsum, wêrnei hy ferhuze wie.
Stilicho
Delgong
Nettsjinsteande syn súksessen wie Stilicho yn de eagen fan guon oan de keizerlike hôven in gefaar foar harren eigen ambysjes. Sy makken tankbar gebrûk fan syn net-Romeinske êftergrûn en syn ariaanske leauwen. Dit ferset waard benammen troch Olympius organisearre, dy't in komplot op tou sette om Stilicho te fermoardzjen (408). De hôvelingen ferspraten geroften oer him dat de moard op Rufinus fan syn hân wie, dat er gearspande mei de Fisigoatyske kening Alarik, dat de barbaarske ynvaazje yn Galje (406) syn skuld wie, en dat er fan plan wie om syn eigen soan op de keizerlike troan te setten. It Romeinske leger yn Pavia makken oproer op 13 augustus, wêrtroch teminsten sân hege keizerlike ofsieren it libben derby yn skeaten (Zosimus 5.32). Dit waard folge troch foarfallen dy't neffens John Matthews "eltse eigenskip fertoande fan in grûnich tarette coup d'état, organisearre troch politike tsjinstanners fan Stilcho. Stilicho luts him tebek nei Milaan, dêr waard hy finzen naam en ta dea brocht as "ferrieder". Syn soan Eucherius waard koart dêrnei allyksa fermoarde yn Rome.
Jill Krop
Karriêre
Op 10 april 2015 waard bekendmakke dat Krop promoasje krigen hie ta direktrise fan 'e ôfdieling nijs en stasjonsmanager fan Global BC. Dêrtroch wie se fan doe ôf oan minder yn byld te sjen. Njonken har wurk op 'e tillefyzje en efter de kamera's is Krop ek aktyf as ynfalpresintatrise op 'e radiostjoerder CKNW (AM). Fierders hat se sûnt de 1990-er jierren út en troch meiwurke oan films en tillefyzjesearjes, wêryn't se ornaris harsels spile yn har hoedanichheid fan nijslêzeresse.
Aleksandra fan Oldenburg
Neiteam
Ut har houlik mei Nikolaas Nikolavitsj waarden twa soannen berne:
Dyksterhuzen
Dyksterhuzen of Dykstrahuzen,is in buorskip yn De Waadhoeke. Hy leit yn de himrik fan Bitgum, noardwestlik fan Ljouwert en east fan Berltsum. De buorskip bestie earder út in tal foarname pleatsen dy't oan de noard- en benammen de súdkant fan de eardere Slachtedyk stienen. De staten Buma en Aysma leinen der eartiids, en yn de tiid dêrnei de boupleatsen Grut- en Lyts-Aysma. De aadlike Van Aysma’s bewennen Âld Grut Aysma (letter Nij Grut Aisma) op Dyksterhuzen, dat stee hjit yn 2008 'Saadsum'. De namme komt ek foar as Dyxterhuysen, Dyckstrahusen, Dijcstra huysen en Dijksterhuizen. De strjitte yn Bitgummole rjochting Marsum hjit tsjintwurdich ek Dyksterhuzen.
Roc Books
Roc Books is in bekende ymprint fan 'e Penguin Group, ien fan 'e grutste Britske útjouwerijen. De ymprint makket ûnderdiel út fan harren Amerikaanske difyzje New American Library (NAL). Under de namme fan Roc Books wurde romans en novellen yn 'e sjenres science fiction en fantasy útjûn.
Hobo
Underhâld
Ek it meganyk moat geregeld smard wurde mei soerfrije oalje, krekt as it koark fan reid en ûnderdielen. As ekstra kin it meganyk poetst wurde mei in silverdoek, soks is ek moaier foar it oansjen. As der ûnder it spyljen wetter yn ien fan de kleppen komt, kin dat der úthelle wurde mei in floeike. As dat net dien wurdt, dan kinne guon toanen net goed of hielendal net mear makke wurde.
Flevorama
Eigenaresse waard yn 1856 Hermine Marie Elisabeth van Rossum, dy't troud wie mei J.J.M. Dudok van Heel. De houten belvedêre waard yn 1858 ferfongen troch in lânhûs, boud troch arsjitekt Van Gendt. Letter kaam der noch in koetshús by. Om 1898 hinne waard op it terrein fan it bûten oan de Flevoleane noch in hûs boud, 'De Viersprong', op de hoeke fan de Flevoleane en de Naarderstrjitte. It hûs 'Flevorama' waard fergrutte yn 1901 en/of 1904. Yn 1926 splitste men de it bûten; de westlike helte waard yn 1928 beboud mei lânhûs 'Zuiderhof' oan de Bolleleane 22.
Beamsliepers
De beamsliepers of bosksliepmûzen (Latynske namme: Dryomys) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en de ûnderfamylje fan 'e Jeraziatyske sliepmûzen (Leithiinae). Dit skaai omfiemet trije soarten, dy't foarkomme yn Jeropa en westlik Aazje. Dêrûnder is ek ien fan 'e bekendste sliepmûzesoarten, de beamslieper (Dryomys nitedula).
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1936
200px|thumb|right|It Olympyske Swimbad fan Berlyn 1936 De Olympyske Simmerspullen 1936, ek wol de XIe Olympiade neamd waarden yn 1936 yn Berlyn, Dútslân hâlden. It keunstdûken waard hâlden yn it Olympiapark Schwimmstadion Berlin.
Oud Valkeveen
Histoarje
It lângoed dêr't Oud Valkeveen op leit, stie eartiids bekend as 'Oud Naarden' en wie eigendom fan in rike Amsterdammer. Nei 1880 ûntstie der in stoomtramferbining tusken Amsterdam en It Goai. In protte minsken makken mei de tram in útstapke nei it lângoed omdat dêr in moai strân oan de Sudersee wie. De eigeners fan de pleats op it lângoed binne doe om de besikers harren wiet en drûch te jaan begûn mei in pankoekepleats.
Derwisj
Der binne derwisjen dy't wenje of gearkomme yn soefy-sintra as (Zaouïa (Arabysk), Khanqah (Perzyzsk) of Tekké (Turksk), oaren hawwe in normaal libben. Sy wenje tusken de minsken en wurkje.
Feite de Jager
Feite de Jager (Harns, 1915 - dêre, 6 maart 2007) wie in keatser.
Shinfield Studios
Fasiliteiten
Anno 2023 besteane de Shinfield Studios út fjouwer hypermoderne soundstages, wêrfan twa mei in oerflak fan 1.600 m² en twa mei in oerflak fan 2.000 m², allegear mei in wurkbere hichte fan 35 m. Der binne noch fjirtjin oare soundstages yn oanbou, wêrfan't de earste fiif oan 'e ein fan 'e maityd fan 2023 oplevere wurde sille. It hiele kompleks moat oan 'e ein fan 'e simmer fan 2024 klear wêze.
Njonken de soundstages beskikke de Shinfield Studios anno 2023 ek al oer fjouwer wurkplakken foar de produksje fan dekôrstikken, dy't yn grutte útinoar rinne fan 370 oant 1.375 m². It kompleks omfettet ek kantoarromte, fasiliteiten foar preproduksje, postproduksje en de produksje fan special effects, klaaikeamers, romten foar fisazjy en hierstilearring en in grut parkearterrein. Alle soundstages en ûnderstypjende romten mei-inoar sille, as it kompleks klear is, in oerflak hawwe fan krapoan 70.000 m².
Eurofighter Typhoon
thumb|275px|right|thumbtime=32|Eurofighter Typhoon
Wahabisme
Besibbe rjochtingen
It grutste ferskil mei oare moslims bestiet út it ferketterjen fan moslims dy't harren net oan de "krekte" islamityske regels of tinkbylden hâlde. As in moslim bygelyks by de takfiryen in oare miening hat wurdt er de takfir oer him dien. Op dat stuit wurde neffens de takfiryen syn bloed en eigendommen foar har.
Fammensrakken
De Fammensrakken is in farwetter yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint tusken De Brekken, ûnder de A7 troch (hichte 2,85 m) nei de Jentsjemar.
Selma Lagerlöf
Sy wenne yn it plak Sunne, dêr't twa hotels nei har ferneamd binne.
Yn har bûten Mårbacka (ûnder Sunne) is no in museum festige.
Douwe de Hoop
thumb|[[Stillibben troch Douwe de Hoop]] thumb|Pleats yn it [[Warkumer Nijlân ûnder de stoarmfloed fan 1825]] Douwe de Hoop (Warkum, 24 maart 1800 - Amsterdam, 27 oktober 1830) wie in Nederlânske keunstskilder en tekener fan Frysk komôf.
Ikelmûzen
De ikelmûzen (wittenskiplike namme: Eliomys) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), it ûnderskift fan 'e iikhoarntsjes en sliepmûzen (Sciuromorpha), de famylje fan 'e sliepmûzen (Gliridae) en de ûnderfamylje fan 'e Jeraziatyske sliepmûzen (Leithiinae). Dit skaai omfiemet trije libbene soarten, dy't foarkomme yn Jeropa, noardlik Afrika en yn it Midden-Easten. Dêrûnder is ek ien fan 'e bekendste sliepmûzesoarten, de ikelmûs (Eliomys quercinus). In fjirde soarte, de Brylske sliepmûs (Eliomys briellensis), is in fossyl dat ûntdutsen is yn 'e Soerlânboargatten by De Bryl, op Foarne-Putten.
Bêd en brochje
Keppeling om utens
Bed and Breakfast
Millbrook U.S.A.
Millbrook U.S.A. is it trijeentweintichste studio-album fan Golden Earring, op 21 febrewaris 2003 waard it album útbrocht.
Svjatohirsk Lavra
Weriepening
Fanwegen de histoaryske rol dy't it kleaster spile, de opmerklike weroplibbing fan it kleaster en de geunstige ynfloed op it spirituele libben fan de regio naam de Hillige Synoade fan de Oekraynsk-Otterdokske Tsjerke op 9 maart 2004 it beslút om mei de segen fan patriarch Aleksi it kleaster de status fan "lavra" te ferlienen. Dêrmei is Svjatohirsk nei Kiëv-Petsjersk en Potsjajiv it tredde otterdokske lavra fan de Oekraïne.
Tsjintwurdich is it lavra wer in wichtich spiritueel sintrum fan de otterdoksy yn East-Oekraïne en Súd-Ruslân. De âldste tsjerke is de 17e iuwske Grottsjerke fan Sint-Jan de Doper. Alle ôfnommen, foaral 19e iuwske, gebouwen binne yntusken werom jûn en restaurearre. Ek binne der nei de weriepening nije kapellen en tsjerken oan it kompleks tafoege.
Gymnastyk op de Olympyske Simmerspullen 2008
200px|thumb|right|200px|De Olympyske Gymnastyk stadion fan Peking 2008
Vichy-Frankryk
Vichy-Frankryk, offisjeel de Frânske Steat (Frânsk: État Français) wie in de facto „ûnbeset gebiet“ ûnder in bestjoer dat kollaborearre mei de Dútske nazi's en de Italiaanske faksisten. It tydlike regear fan it lân dat yn de jierren 1940-1944 bestien hat, laat troch maarskalk Pétain, wurdt it Vichy-rezjym neamd. De steat is neamd nei it plak Vichy.
Natoerreligys
De natoerreligys binne de âldste godstsjinsten fan ’e wrâld; se hawwe gjin stifter, gjin profeten en gjin fêste lear. Se geane werom op it religieuze yn ’e minske sels, syn ferlet om betsjutting te jaan oan it bestean yn it algemien en syn eigen libben yn it bysûnder troch middel fan godstsjinst. Op dy manear steane de natoerreligys oan ’e widze fan alle foarmen fan godstsjinst.
Snitswike
Skiednis
De earste Sneek-Week waard fan 18 o/m 23 augustus 1934 holden. Om't it dy wyks op 'e tiisdeis merke wie yn Snits, waard der dy deis net syld. Ut dy tafallichheid kaam letter it gebrûk fuort dat op Hurdsyldei yn 'e Snitser binnenstêd de Hurdsyldei-merke holden wurdt, oanfolle mei alle eveneminten om 'e Snitswike hinne. De earste Snitswike waard in grut súkses, ek al giene de SZC en de KZVS doe noch yn in soad saken harren eigen gong; sa moast de ynskriuwing fia twa adressen, waarden der twa programmaboekjes útjûn, wiene der ferskillende banekaarten yn gebrûk en hiene beide klubs harren eigen boeien. Der diene hast 200 silers mei, wat doedestiden in flink oantal wie.
List fan ferdivedaasjeparken yn Nederlân
Dit is in list fan ferdivedaasjeparken yn Nederlân. In ferdivedaasjepark, attraksjepark, amusemintspark, temapark of pretpark (hollanisme) is in rekreaasje-oard dêr't jin tsjin betelling fermeitsje kin
Pantanal
Pantanal Matogrossense Nasjonaal Park
In diel fan de Pantanalomkrite yn Brazylje is omsetten ta it Pantanal Matogrossense Nasjonaal Park. it 1350 km² grutte park waard oprjochte yn septimber 1981. It park leit yn de regio Poconé yn de steat fan Mato Grosso.
Jenna Elfman
Biografy
Der waard ea ornearre dat hja in Razzie-nominaasje (Minste Frouljus Byrol) foar har rol yn Looney Tunes: Back in Action takind wurde soe, mar dat is net trochgien.
Strjitte fan Torres
De eilannen fan de Strjitte fan Torres
Sadwaande wurdt op de eilannen yn de Strjitte fan Torres njonken de bestjoerstaal Ingelsk ûnder oaren ek Mabuiag, Meriam en de mingtaal Torres-kreoalsk praat (in Kreoalske taal dy't besibbe is oan it Tok Pisin fan Papoea-Nij-Guinea.
Fuotbal op de Olympyske Simmerspullen 1972
Lokaasjes
De wedstriden yn de groepsfaaze fan it fuotbal tidens de Olympyske Simmerspullen 1972 waarden beoefene op de folgjende lokaasjes.
Boergonden
It Boergondyske Ryk
Yn 406-407 waard de Ryn-limes fanwegen swierrichheden yn it Romeinske Ryk net goed beskerme troch it leger. Ferskate Germaanske folken makken gebrûk fan de sitewaasje en krongen Galje binnen. Itselde dienen de Boergonden. Tige stadichoan fêstigen sy harren oan de Midden-Ryn. De Romeinen wienen in skoft net goed by steat om wjerstân te bieden tsjin de ynkringjende Germaanske folken. Yn 413 sleaten de Romeinen in nij ferdrach mei de Boergonden. Se bleau foederaty en mochten yn it Romeinske Ryk bliuwe en de besette gebieten hâlde. Letter soenen sy it wol wer oan de stok krije mei de Romeinen. Yn 436 waarden sy finaal ferslein troch in hierlingenleger fan Hunnen. Hjirtroch waard harren macht yn it Midden-Ryn gebiet brutsen. Harren striid wurdt beskreaun yn it Nibelungenliet (ûndergong fan de Boergonden). Lykwols krigen de Boergonden yn 443 opnij de status fan foederaty oan de Midden-Rhône by Genêve. Letter doe't de Romeinske macht ophâlde te bestean koenen sy har gebiet fierder útwreidzje oant Bazel yn it noarden en Avignon yn it suden. Sy fersloegen dêrby de Allemannen en ferdreaunen dizzen út Langres. Yn 481 krongen sy nei it suden ta, by de Saône en Rhône del oant de Middellânske See en fersprieden harren likernôch 485 yn de Sjampanje.
Hoarnleger
Komôf
Obe Postma stelde út dat de namme ôflaat wêze koe fan it Aldfryske hore (blabze of dridze), dat it plak dêr't slatierde of dong opsmiten wurdt. Pieter Sipma hat de ôflieding oandroegen fan it Aldfryske hora (driuwe, jeie), in plak dêr't it fee foar de nacht feilich byinoar brocht waard. It wie yn alle gefallen in plak dêr't oaren oan sjen koenen hoefolle fee jin hiene. Fergelykber mei Nachtlân ûnder Smelle Ie, Jaechakker ûnder Pitersbierrum.
Europeeske kampioenskippen fjildriden
De Europeeske kampioenskippen fjildriden wurde sûnt 2003 alle jierren organisearre troch de Union Européenne de Cyclisme (UEC). Pas fan 2015 ôf wurdt it kampioenskip organisearre foar de manlju. Njonken de froulju en de manlju wurde der ek by de beloften en de junioaren striden om de Europeeske titel.
Slochteren (gemeente)
Slochteren (Grinslânsk: Slochter) is in eardere gemeente yn de Noardnederlânske provinsje Grinslân. It haadplak wie it doarp Slochteren en hie goed 14.000 ynwenners yn 'e tiid doe't de gemeente opheft waard. De gemeente kaam foar in grut part oerien mei de histoaryske lânkrite Duerswâld. Mei yngong fan 1 jannewaris 2018 gie de gemeente, tegearre mei de gemeenten Hegesân-Sappemeer en Menterwâlde op yn de nije fúzjegemeente Midden-Grinslân.
Geografy
De gemeente Slochteren hie in oerflak fan 158,77 km² (wêrfan 5,73 km² wetter) en omfieme:
Jhazira Minxxx
Jhazira Minxxx, echte namme: Lydia Macaulay-Decker (26 april 1989), is in rêstend Yndiaask-Amerikaansk neakenmodel en pornografysk aktrise. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.57 m, mei in gewicht fan 46 kg.
Didreksêge
De sêge
De Didreksêge fertelt it ferhaal fan Didrek fan Bern mei syn heldenstriders. De sêge begjint mei in ynlieding oer Didreks âlden en syn jeugd. Dêrnei giet it oer de helden Hildebrand, Witich en Heime. Sy arrivearren op in dei oan it hof fan Didrek yn Bern. Heime en Witich dagen Didrek út foar in twastriid. Heime ferliest, mar Witich wint it gefjocht mei Didrek. Didrek hat it der mar dreech mei om oer syn ferlies te kommen en ryd derop út. Op syn paad komt er in draak tsjin dy't er dea makket en moetet twa nije helden, de Nibelungen Hagen en Gunter.
Haka
Soarten haka
Haka binne der yn alderlei soarten en wurde dûnse om alderhanne redens. Sa binne der haka dy't bedoeld binne om wichtige gasten wolkom te hjitten, om erkenning te skinken oan grutte prestaasjes, om stil te stean by gelegenheden fan komsa en om by begraffenissen te dûnsjen, en yn it ferline wiene der kriichs-haka om 'e fijân mei kjel te meitsjen. Mar der binne ek haka dy't inkeld en allinne foar it fermaak fan 'e taskôger en de dûnsers útfierd wurde.
Njonken de boppesteande letterlike útlis, kin Ka Mate ek yn oerdrachtlike sin beskôge wurde as "in fiering fan 'e oerwinning fan it libben oer de dea."
Walter Scott
Sitaat
When first we practise to deceive!
List fan wurken
In kar.
Montaazje (film)
Troch de opkomst fan digitale montaazje binne filmeditors en harren assistinten ferantwurdlik wurden foar in soad dingen op it mêd fan it meitsjen fan films dy't foarhinne troch oaren dien waarden. Foarhinne hold in filmeditor him inkeld dwaande mei bylden, wylst lûd, filmmuzyk en special effects it wurkmêd wiene fan 'e lûdstechnikus en de special effects editor. Trochdat hast alles no digitaal giet, is it tafoegjen fan sokke saken hieltyd mear de ferantwurdlikheid fan 'e filmeditor wurden. Dêrby is it trouwens hiel gewoan, fral by films mei in lytser budget, dat de filmeditor tydlike, fluch-fluch makke lûdseffekten, muzyk en special effects tafoeget, dy't nei ôfrûning fan it montaazjeproses troch ekspêrs op dy terreinen ferfongen wurden troch de echte lûdseffekten, filmmuzyk en special effects.
Maloriks en Ferritus
Skiednis
Yn 58 woenen de Friezen harren festige súdlik fan de Ryn. Dat wie Romeinsk gebiet en neffens de makke ôfspraken mei Korbulo nei ôfrin fan de Fryske ôpstân yn 28, wie it net bedoeld foar bewenning. De Friezen koene kieze: it lân ferlitte of nei de haadstêd Rome ta om tastimming te freegjen by de keizer. De Fryske hearskers gongen doe nei Rome ta om keizer Nearo te freegjen oft sy it lân brûke mochten foar bewenning.
Isaac Newton
Syn jonge jierren
Nei de dea fan syn styfheit yn 1556 helle syn mem him fan gymnasium ôf. Sy woe him in oplieding dwaan litte om de besittingen fan de famylje te behearen. Mar lykwols gie de ynteresse fan Newton mear út nei boeken en wiskundige fraachstikken. Syn famylje besluet doe dat hy in universitêre oplieding folgje moast. Yn 1661 liet hy him ynskriuwe op it Trinity Kolleezje fan de Universiteit fan Cambridge. It ûnderwiis yn Cambridge waard dominearre troch de libbensskôging fan de Grykske filosoof Aristoteles. Dôchs wie it studinten yn harren tredde stúdzjejier tastien wat frijheid te nimmen yn de stúdzjerjochting. Yn dizze faze foel Newton syn bysûndere yntelliginsje noch net echt op. Dy kaam pas oan it ljocht yn de simmer fan 1665. De universiteit gie ticht omdat der in pestepidemy útbrutsen wie en hy werom moast nei syn berteplak. Yn it jier dat folgje soe begûnen syn tinzen yn de wiskunde, optika, natuerkunde en stjerrekunde.
Syn earste ûntdekkingen
thumb|right|200px|In byld fan Isaac Newton op de [[Universiteit fan Cambridge]] Yn syn berteferbliuw Woolsthorp lei hy net allinnich de grûnslach foar differintsjaal en yntegraal rekkenjen mar begûn ek ynsichten te ûntwikkeljen oer de teory fan de universele swiertekrêft en die djipgeande ûntdekkingen oer ljocht. As studint wie Newton boeid troch it ferskynsel ljocht en wie fassinearre troch de sinne. Troch in gatsje yn ien fan de finsterlûken te meitsjen liet Newton in smelle ljochtstriel op de wite muorre fan syn wurkkeamer falle. Doe't hy in glêzen prisma yn de ljochtstriel sette makke it wyt op de muorre plak foar in heldere reinbôge fan kleuren. It “wite” ljocht fan de sinne wie troch it prisma yn alle kleuren fan de reinbôge feroare. Newton neamde de kleurebân op syn muorre spektrum, in wurd út it Latyn dat “geastesferskynsel’ betsjut. Ek toande hy oan dat mei in twadde prisma de kleuren fan de reinbôge wer ta wite ljocht gearstald wurde koene. De sprieding fan de ferskillende kleuren fan wyt ljocht by brekking troch in prisma neame wy dispersy of kleureskifting. Newton ferklearre dizze dispersy troch oan te nimmen dat alle kleuren har eigen brekkingsyndeks hawwe. Hy publisearre syn ûnderfiningen yn 1672 mei de titel “New theory of light and colours’. Hy stjoerde it op nei de Royal Society, in ferneamd Britsk genoatskip fan de beste wittenskippers. Syn publikaasje liede lykwols ta in skriftlike striid mei ûnder oare Robert Hooke en Christiaan Huygens dêr't hy net bliid om waard en syn wille om te publisearjen bedoar. Syn grutte wurk “Optics” publisearre hy dêrom pas yn 1704, neidat Hooke ferstoarn wie. Newton ferklearre ek de nei him neamde ynter- ferinsjeringen. Dat binne kleurde ringen om it kontaktplakt tusken twa suver op elkoar sluten trochsichtige oerflakten. Se ûntstean troch ynterferinsjes tusken de, op de oerflakte werom keatsende ljochtstrielen. For de dûbele brekking en de polarisaasje fan ljocht hie hy ek in ferklearring.
Oar wurk fan Newton
Newton ûntwikkele yn 1671 in ferbettere ferzje fan de spegelteleskoop. Dat stelde him yn staat mei in koartere buis in skerper byld te krijen. Mei de publikaasje fan de Principia waard Newton algemien erkend as de liedingjouwende natuerfilosoof fan de 17e iuw. Mar syn kreative karriêre wie oer syn hichtepunt hinne. Hy krige in senuwynsinking en dêrom ferruile hy wittenskiplik ûndersyk foar in funksje by de oerheid yn Londen. Yn 1696 waard hy opsichter fan de keninklike munt en yn 1699 sels direkteur. Hy hâlde tasicht op de grutte Ingelske jildfoarsjenning, hy hie gjin genede mei falskemunters.
Back Home (liet fan Golden Earring)
Back Home is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Golden Earring en útbrocht op Golden Earring (Wall of Dolls). Back Home wie it sechsde nûmer op it album en waard yn july 1970 útbrocht as iennichste single fan it album. It wie de earste single yn de klassike line-up fan Golden Earring mei Cesar Zuiderwijk efter it drumstel.
Solex (brommer)
thumb|Frou op solex, [[De Haach, july 2008]] Solex is de namme fan in Frânsk bedriuw dat foaral ûnderfining hie mei it meitsjen fan karburateurs. It bedriuw is ek ferneamd wurden troch de fyts mei helpmoter, dy't it tusken 1946 en 1988 makke ûnder de namme Vélosolex (yn Nederlân ôfkoarte ta Solex).
Kazakken
Ferneamde Kazakken
In kar:
Bokwert
Bokwert is in sabeare doarp yn de ferhalen fan Rink van der Velde, ûnder de skûlnamme Wabbe Wisses Rzn, dy’t alle wiken ferskynden yn de Ljouwerter Krante tusken 26 oktober 1970 en maaie 1992.
Nei't Rink van der Velde febrewaris 2001 ferstoarn wie lieten twa freonen in rou-advertinsje foar Wabbe Wisses sette.
Arbroath
Ein 18e iuw waard de tekstylyndustry fan grut belang foar Arbroath. Yn de 19e iuw waard de stêd ek wichtiger as haven foar de fiskerij.
Keunstdûken op de Olympyske Simmerspullen 1920
Stade Nautique d'Antwerp
It Stade Nautique d'Antwerp waard boud yn 1920 en nei de Spullen wer ôfbrutsen. De Olympyske swimmers fûnen it wetter kâld en smoarch nei in wedstriid draafden se dan ek rap nei de waarme dûs.
Skiednis fan De Tynje (wiidweidich)
Jonkers en kompanjons, tynjes en setten
Safier wie it doe op De Tynje noch net hielendal. Allinnich yn de Brêgeleane lei in flapbrêge oer it Moedjip, eins mear oer de koarte, smelle ferbining tusken twa streamplassen yn: de tige wide Wispel en it minder wide Moedjip. Fierder gjin brêge te bekennen. Wol in feart, of wat in feart wurde soe. De jonkers Van Dekema hienen wol it iene en it oare op 'e hispel set, mar se koenen mar min út 'e rie komme. De iene kear soe it heve mei de feart nei Aldeboarn ta. Dan wienen se wer fan doel en dol in skipfeart oant Drinte ta. Se hierden wurkfolk, nei't sein wurdt Weinterper boeren, dat net folle mear ta stân brocht as in kringeljende brede sleat tusken de Wispel en de Easterboarn. Dwers troch de Breewei en de Wynjewei hinne. Op dy krusings fan wetter en wei kamen gjin brêgen, lykas 25 jier letter op De Gordyk, mar setten: de Tynjeset en de Wynjeset.
De Gitersken komme opsetten
Al foar 1200 wie Gythoarn in feankoloanje. Iuwen lang is dêr yn de wide omkriten it leechfean omset yn branje. Der wie oeral ferlet fan turf en benammen fan baalders dy't lang trochsmoegden. Dat guod waard goed betelle; turfmakkers en skippers koenen der in beleine brogge mei fertsjinje. Ek Fryske jongkeardels út Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel en Smellingerlân wisten al om 1600 hinne it paad nei it Giterske te finen. En de Giterskes fansels. Dat in soad bleauen dêr wenjen.
The Acolyte (telefyzjesearje)
Utgongspunt fan 'e plot
The Acolyte spilet oan 'e ein fan it tiidrek fan 'e Hege Republyk, likernôch 100 jier foarôfgeande oan 'e foarfallen yn 'e film Star Wars: Episode I – The Phantom Menace. De haadpersoan is in út 'e Jedi Oarder stapte padawan, dy't weriene wurdt mei har eardere Jedi-master om in rige misdriuwen te ûndersykjen yn in wrâld dêr't âlde geheimen oan it ljocht komme en de tsjustere kant fan de Krêft him stadichoan iepenbieret. De machten dy't de beide haadpersoanen mei harren ûndersyk op it spoar komme, binne folle sinisterder as se ea tinke kinnen hiene.
Lichfield
Lichfield hat in ferneamde midsiuwske katedraal. Lichfield wie it berteplak fan Samuel Johnson, de skriuwer fan it earste gesachhawwende Ingelsk wurdboek (Dictionary of the English Language). De skreaune skiednis fan de stêd begjint yn 669 doe't St Chad it Diosee fan Lichfield stifte. De delsetting groeide út ta it tsjerklik sintrum fan it Keninkryk Mercia. Yn 2009 waard de Skat fan Staffordshire 5,9 km súdwestlik fan Lichfield fûn, de grutste Angelsaksyske goud- en sulverfynst ea.
Gemaal
Bedriuwswissichheid
Tsjintwurdich hawwe de measte gemalen de mooglikheid om op ôfstân betsjinne te wurden, dêrneist wurde se troch kompjûters bewekke (tillemetry). Hjirby kontrolearret in kompjûter op in sintrale post de wurking fan it gemaal. Sa wurdt foarkommen dat steuringen net opmerke wurde. Ek kin in tillemetrysysteem advizen jaan oer previntyf ûnderhâld. De measte gemalen hawwe faak mear pompen as needsaaklik om útfal fan in pomp troch in oare pomp opfange te litten (oertalligens). Sa hawwe in soad rioelgemalen 2 pompen wylst der gewoanwei mar ien tagelyk draait. Sadree't der in steuring yn in pomp sinjalearre wurdt troch de apparatuer of yn âldere ynstallaasjes troch de minsk dan wurdt in oare pomp ynskeakele.
Reinoud III fan Gelre
Sirka 1350 kaam der spul tusken Reinoud en syn jongere broer Edwert. As gefoch dêrfan waard Reinoud sammelpunt foar de Heekerens yn de partijstriid tusken de Bronkhorsten en de Heekerens, wylst syn broer sammelpunt fan de Bronkhorsten waard. Yn 1361 einige dit skeel dermei dat Reinoud yn hannen fan syn broer rekke en doe fêstsetten waard op kastiel Roosendaal by Arnhim en letter yn kastiel Nijenbeek by Foarst.
Kuierrûte E9
Yn Fryslân rint de E9 oer part fan it trajekt fan it Fryske Kustpaad.
Persoanlike kompjûter
In personal computer (pc) | persoanlike kompjûter, ôfkoarte as pk (net gongber, op dizze side tenei koartwei kompjûter) is in kompjûter foar eigen gebrûk. Dy kompjûter wurdt brûkt foar it útfieren fan ferskate saken, lykas administraasje, tekstbewurking, ynternetferbining, programmearjen, kompjûterspultsjes, en oare saken. Men kin in kompjûter foar it wurk, ûnderrjocht en hobby brûke.
Underdielen
De systeemkast (mooglik mei ynboud byldskerm) befettet altyd:
Hjoed de dei
Njonken de taken tekstbewurkjen en tabellekalkulaasje wurdt it multymedia mêd hyltyd wichtiger. Hjoed wurde meastal bestjoeringssystemen Windows fan merklieder Microsoft meilevere. Der bestean alternative bestjoeringssystemen lykas Ubuntu. It lêste is in iepenboarne bestjoeringssysteem.
Milenniumbrek
De milenniumbrek wie in sydeffekt fan beslissings oer kompûterprogramma-ûntwerp, yn de jierren 50 en 60, dat kompûterflaters feroarsaakje koe by it berekkenjen fan datums yn en efter 2000.
2000
Op 1 jannewaris 2000 die bliken dat de measte milenniumbrekken, troch it ferfangen fan apparatuer en it oanpassen fan programmatuer, opfongen wienen. De maatregels hienen sa'n grut sukses hân dat der in soad minsken wienen dy't tochten dat der net wier in probleem west hie, en dat al it wurk om neat west hie. Mar fral yn earmere lannen wienen der genôch problemen mei âldere kompjûters om dúdlik te meitsjen dat der sûnder maatregels yn alle gefallen in grutte kâns west hie op milenniumbrekken.
Ynterrasiale pornografy
Mar nettsjinsteande it feit dat ynterrasiale pornografy tige populêr wurden is en him ûntjûn hat ta ien fan 'e fluchst groeiende en bêst ferkeapjende sjenres yn 'e pornoyndustry, fertelde de Britske aktrise Sophie Dee, in grutte namme yn 'e Amerikaanske pornowrâld, yn in fraachpetear yn 2010, dat der noch altiten druk útoefene wurdt op blanke pornoaktrises om mar net mei swarte akteurs te wurkjen, mei't dat harren karriêre ruïnearje soe. Oare aktrises, lykas de Sisyljaansk-Amerikaanske pornostjer Mariah Milano, hawwe harren yn soartgelikense termen útlitten oer de hearskjende opfettings yn 'e pornoyndustry. Milano: 'Myn favorite ferlechje is ek it meast brûkte: 'Ik fiel my gewoan net oanlutsen ta swarte manlju, dat ik wol gjin film mei harren meitsje.' No, goed dan, trut, fieldest dy dan wol oanlutsen ta Ron Jeremy doe'tst in film mei him makkest?"' (Ron Jeremy is de groulivige hierrige âlde pake fan 'e Amerikaanske pornoyndustry.)
Foederati
Sûnt de Keizertiid
Yn de tuskentiid waarden de Romeinen hieltyd ôfhinkliker fan de foederati, dy't lykwols net altyd betroud wienen. De ûnder in soad geunstige betingsten nei Traasje yn it Ryk helle Fisigoaten kamen yn 395 yn opstân tsjin keizer Theodosius I.
Oarsprong fan religy
De oarsprong fan religy as ferskynsel by Homo sapiens, de moderne minske, is net folle mei wissichheid oer te sizzen. De reden dêrfoar is, dat dy oarsprong yn 'e prehistoarje leit, it tiidrek dat foarôfgie oan it bestean fan skriftlik oerlevere boarnen. Sadwaande is alles dat oer it ûntstean fan it ferskynsel religy bekend is, basearre op it tapassen fan logika of byinoar puzele út 'e summiere stikjes ynformaasje dy't troch de jierren hinne mei argeologysk ûndersyk byinoar fandele binne. It stiet bûten kiif dat religy yn it Neolitikum al bestie. Hoefier't it dêrfoar yn 'e tiid tebek giet, kin net mei ienige foarm fan wissichheid sein wurde. Argeologyske opgravings út it Paleolitikum en waarnommen foarmen fan hâlden en dragen by apen en oare bisten wurde sjoen as oanwizings foar it antwurd op dy fraach. Fierders liket it oannimlik dat de ûntwikkeling fan 'e minsklike harsens, it minsklik tinkfermogen en it minsklik spraakfermogen der in grutte ynfloed op hân hat, mei't religy yn hege mjitte in ferbaal ferskynsel is.
Eastsee
Ofwettering en rivieren
Estlân, Letlân, Litouwen en Poalen wetterje foar 100% ôf yn de Eastsee, de oare lannen mar foar in part. Ek Tsjechje, Slowakije, Oekraïne en Wyt-Ruslân wetterje foar in part harren boppewetter yn de Eastsee ôf.
De wichtichste rivieren dy't op de Eastsee ôfwetterje binne de Weichsel yn Poalen, de Oder ticht by de Poolsk-Dútske grins, de Daugava (of Westlike Dwina) yn Letlân en de Neva yn Ruslân.
Ku Klux Klan
Nije doelwiten
Mei dat lêste idee kaam de KKK, dy't him foarstean liet op it neilibjen fan 'e tradysjes fan it Amerikaanske Suden, yn oanfarring mei in oare tradysje dêre, te witten fan moonshining, it eigenhannich en yllegaal stoken fan sterke drank. Guon pleatslike groepen fan 'e KKK drigen mei geweld tsjin rum runners (lju dy't de eigenstookte sterke drank ferspraten) en oaren dy't se kwalifisearren as "notoire sûnders". Harren tsjinstanners ferienen harsels dêrop yn in oare militante paramilitêre organisaasje, de Knights of the Flaming Circle ("Ridders fan 'e Lôgjende Rûnte"), ek wol bekend as de Red Knights ("Reade Ridders"), dy't by ferskate gelegenheden mei grou geweld reägearren op 'e provokaasjes fan 'e KKK.
Groepearrings
Fan it begjin ôf oan hat de trêde Klan in ekstreem gewelddiedige groepearring west, dy't geografysk beheind is ta it Amerikaanske Suden en nea de lidmaatskipsoantallen, noch de maatskiplike akseptaasje fan 'e twadde Klan ek mar yn 'e fierste fierte belykje kinnen hat. Der bestiet yn 'e trêde Klan boppedat noch minder organisaasje boppe it pleatslik nivo as yn 'e earste Klan, en as gefolch dêrfan is der ek frijwol gjin gearwurking tusken de ferskate groepen dy't har de namme en oanwensten fan 'e Ku Klux Klan taeigene hawwe.
Oarsprong fan religy
De Himelgod en de Memmegoadinne
Op basis fan 'e bestudearring fan natoerreligyen hawwe teologen en oare godstsjinstûndersikers ferskate teoryen foarme oer de ûntwikkeling fan religiositeit by de minske. Ien fan 'e bekendste teoryen is dat de iere minskheid in primityf monoteïsme belide, troch ien inkele god te oanbidden dy't as de skepper en hear fan alle dingen beskôge waard. Dizze Himelgod wie sa machtich dat er meitiid te fier fan 'e minsken ôf kaam te stean en stadichoan op 'e eftergrûn rekke.
Omgong fan Frankryk foar froulju 2022
De 1e edysje fan de Omgong fan Frankryk foar froulju Tour de France Femmes de opfolger fan La Course waard hâlden fan 24 oant en mei 31 july 2022.
Aebingastins
Dr. Gerben Abma neamt as grûnlizzer fan de Aebingastins Fecke Gosses Aebbinga, dy't yn de 15e iuw grytman fan it ‘Noordelijk Trimdeel van Leeuwarderadeel’ wie. Dat is lykwols ûnwis, want yn 1420 wurde hjir al Gosse Æbingha en syn frou Tryn Goffedr. Roorda neamd. It ‘Register van den Aenbrengh’ út 1511 dêr't yn optekene waard wa't de eigeners en brûkers fan lannerijen wiene, fermeldet ûnder Hijum in Bennert Abingen. Dy wie net allinnich eigener fan bepaalde stikken grûn, mar benammen pachter fan lannerijen fan de grutste grûnbesitter fan Hijum, it kleaster Mariëngaarde.
Willem Wilstra
thumb|De Skâns mei de rêdingsboaten [[Insulinde (rêdingsboat)|Insulinde en Gebroeders Luden]] thumb|Het Zeegat uit Willem Wilstra (Boarnburgum, 25 novimber 1940), is in (maritym) fotosjoernalist út Drachten. Hy hat in nautysk advysburo.
Yn syn frije tiid wie Wilstra freelance fotograaf foar lokale kranten en fakblêden as De Schuttevaer. Hy makke sa'n 5000 swart-wyt negativen yn de Dongeradielen en de Waadsee.
Martha Gellhorn
Wurk
In kar:
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (Bonn, 16 desimber 1770 - Wenen, 26 maart 1827) wie in Dútsk komponist.
Selebes
thumb|Selebes Selebes (offisjeel Sulawesi) is in eilân fan de republyk Yndoneezje. It hat in oerflak fan 174.600 km² en wenje ûngefear 15 miljoen minsken.
Medway (rivier)
thumb|De rivieren yn it greefskip Kentthumb|De spoarbrêge foar de hegesnelheidsline Parys-Londen en de twa autodykbrêgen.'' De Medway is in rivier yn Ingelân fan 112 km dy't rint fan it greefskip West-Susseks, troch Tonbridge, Maidstone, Aylesford en Rochester yn it greefskip Kent nei de Teems.
Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 2019
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân 2019 yn Hockenheim op 28 july. It wie de alfde fan 21 races fan de Formule 1 yn 2019. Hy waard op de Hockenheimring hâlden. De race waard hâlden oer 64 omgongen, op it 5,1 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 292,7 kilometer. De 67 omgongen dy't de wedstriid eins hawwe soe waard net helle troch de buien. It wie de lêste Grutte Priis Formule 1 fan Dútslân.
Auckland City
center|800px
Georg Pauli
Om 1910 hinne feroaret Pauli syn styl, doe kaam er yn de kunde mei it doe nijmoadrige kubisme. Oant doe ta wie syn wurk fral neo-ympresjonistysk en symbolistysk. Nettsjinsteande syn feroaring fan styl is er de prinsipes fan Puvis de Chavannes wat dekorative muorreskilderkeunst oanbelange altyd trou bleaun. Dat docht fral bliken yn tal fan publikaasjes dy't er oer muorreskilderkeunst skreaun hat. Pauli wie ek allegeduerigen belutsen by it keunstdebat yn it tiidrek 1890 – 1935. Fierder wie er boekyllustrator, ûnder oaren fan Selma Lagerlöf har Gösta Berglings saga.
Weekend Love
Weekend Love is in nûmer dat oarspronklik opnaam is troch Golden Earring en útbrocht op No Promises...No Debts. Bombay wie it achtste nûmer op it album en waard op 3 juny 1979 útbrocht as iennichste single fan it album. Weekend Love wurdt songen troch gitarist George Kooymans.
Olennius
Olennius wie yn de 1e iuw in Romeinske militêr of bestjoerder. Hy hie it foar it sizzen oan de noardgrins fan it Romeinske Ryk, it tsjinwurdige Nederlân. Ta syn gebiet hearde ek it lân dêr't de Friezen doe wennen, Noard-Hollân en Fryslân. Under Olenius kamen de Friezen yn opstân.
Grut-Brittanje (betsjuttingsside)
"Grut-Brittanje" of "Grut-Brittannië" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:
Aebingahûs
It pân nr. 14 kaam troch erfenis oan Franciscus Bavius Fellinga, de skoansoan fan Van Dijk en ek timmerman. Sûnt 1882 waard it pân ferhierd oan in skilder, dêrnei efterinoar oan trije winkellju "in vette waren" (spek, sjippe, smar, traan, oalje, ensfh.). Oant 1938 is it hjir in kommen en gean fan hierders fan alle soarten. Der binne ek steesoan wer oare eigeners, oant yn 1938 de N.V. Jongbloed "de huizinge no. 14, met bovenwoning erf en grond", grut 1 are 40 sintiare oankeapet foar in bedrach fan 4.600 gûne. De boppewenning wurdt ferhierd, de begeane grûn wurdt troch it drukkerijbedriuw yn gebrûk nommen as magazyn. By in ferbouwing yn 1973 komme der boppe kantoarromten, de ûnderferdjippingen fan nrs. 14 en 16 wurde gearlutsen en ek foar it oansjen wurdt it wer ien pân troch it setten fan in nije gevel.
Skotlân
It Skotske keninkryk
De steatkundige grinzen fan Skotlân waarden úteinlik fierhinne fêstlein yn it Ferdrach fan York, út 1237, mei Ingelân, en yn it Ferdrach fan Perth, út 1266, mei Noarwegen. Dêr wiene trije wichtige útsûnderings op. It eilân Man, yn 'e Ierske See, hearde lange tiid by Skotlân, mar gie yn 'e trettjinde iuw ferlern oan Ingelân en ûntjoech him letter ta in selsbestjoerend gebiet dat tsjintwurdich ôfhinklik is fan 'e Britske Kroan mar net fan it Britske regear. Fierders slagge it de Skotten pas yn 1472 om 'e Orkney- en de Sjetlâneilannen los te weakjen fan Noarwegen, en gie yn it uterste súdeasten de stêd Berwick-upon-Tweed noch yn 1482 ferlern oan Ingelân.
Frijheidsstriid
Nei it ferstjerren fan kening Aleksander III yn 1286, fjouwer jier letter folge troch de dea fan syn iennichste erfgenamte, syn pakesizzer Margareta, byneamd de Faam fan Noarwegen, ûntstie der in krisis yn Skotlân wêrby't de troan foarearst leech bleau en it lân regearre waard troch de saneamde beskermhearen. Dat machtsfakuum bea in iepening foar Edwert I fan Ingelân om syn ynfloed yn Skotlân út te wreidzjen, temear om't him troch de Skotten frege waard om as skiedsrjochter te fungearjen tusken de ferskate troanpretendinten, in barren dat bekend kaam te stean as de 'Grutte Kwestje' (Great Cause). Op Edwert syn oanstean waard yn 1292 Jan fan Balliol, byneamd Jan Leechmantel, te Berwick-upon-Tweed ta kening kroane, wylst er sels fan 'e Skotten erkenning ôftwong as "alderheechste hear" (Lord Paramount) fan Skotlân, wat derop delkaam dat hy, as kening fan Ingelân, tenei de lienhear fan 'e kening fan Skotlân wie. Dêrmei ûndermine er daliks elts gesach dat de nije kening hawwe kinnen hie en makke er Jan ta in soarte fan Ingelsk fazal.
De uny mei Ingelân
Doe't mei Elizabeth yn 1603 it Hûs Tudor útstoar, waard Jakobus VI fan Skotlân as har neiste famyljelid har erfgenamt, en kaam er as Jakobus I op 'e Ingelske troan. Sadwaande waarden Skotlân, Ingelân en ek Ierlân doe feriene yn in personele uny, mei ien en deselde kening oan it bewâld. Hoewol't it lân tenei fierhinne út it Ingelske Londen wei regearre waard, bleau Skotlân lykwols noch in iuw lang yn namme in selsstannich lân, útsein ûnder de koarte perioade fan it Protektoraat (1657-1659) en it dêropfoljgende Mienebêst fan Ingelân, Skotlân en Ierlân (1659-1660), doe't Oliver Cromwell en de Ingelske republikeinen de Britske Eilannen ta ien steat ferienen.
Pas yn 1707 waard mei de beide (Ingelske en Skotske) Wetten op de Uny it feriene keninkryk fan Grut-Brittanje skepen, mei ien parlemint en ien regear (allebeide yn Londen). Dat barde nei it jammerdearlik ferrûne besykjen om in Skotske koloanje te stiftsjen yn wat no Panama is, dêr't nei't sein wurdt frijwol alle grûnbesitters yn Skotlân jild yn stutsen hiene. It bankrot fan 'e Skotske elite, dat dêr it gefolch fan wie, die in protte om sokken derfan te oertsjûgjen dat de uny mei Ingelân in goed ding wie (foar de miening fan it gewoane folk hie doedestiden nimmen belangstelling), en Ingelske drigeminten dat der oarloch komme soe as de Skotten net omlyk woene, beklonken de kwestje.
Achttjinde en njoggentjinde iuw
Ek op kultureel mêd droech Skotlân yn dy tiid o sa by oan 'e Ingelsktalige wrâld, mei skriuwers as sir Walter Scott en letter Robert Louis Stevenson, sir Arthur Conan Doyle en George MacDonald. Op it mêd fan 'e keunst kaam oan 'e ein fan 'e njoggentjinde iuw de Glasgowske Skoalle ta bloei, dy't in Keltyske weroplibbing yn 'e moderne keunst kombinearre mei in beskate Japanske styl. Under it tiidrek fan 'e Romantyk waarden yn 'e 1820-er jierren de kilt en it tartan oannommen troch de Skotske elite.
Taal
Yn alle gefallen is it Ingelsk op dit stuit noch altyd de iennichste offisjele taal fan Skotlân, dy't troch de grutte mearderheid fan 'e befolking as memmetaal sprutsen wurdt. Eins is it Ingelsk in útlânsk ynslûpsel dat sûnt likernôch 1600 in noch altyd net tsjinkearde opmars yn Skotlân makket. It meast sprutsen dialekt fan it Ingelsk yn Skotlân is it saneamde Skotsk-Ingelsk (dat net betize wurde moat mei it Skotsk), en dat him benammen fan it Standertingelsk ûnderskiedt troch in rôljende r, in tige tsjûke l en in protte regionale wurden en wurdfoarmen dy't faak ûntliend binne oan it Skotsk en minder faak oan it Skotsk-Gaelysk. Yn 'e Heechlannen, dêr't it Ingelsk it Skotsk-Gaelysk almar fierder tebek twingt, wurdt fierders it Heechlânsk-Ingelsk sprutsen, dat minder ynfloed fan it Skotsk en mear fan it Skotsk-Gaelysk fertoant.
Wierhuizen
Oarspronklik wie Wierhuizen in echt doarp. De âlde namme soe We(h)rahusum west hawwe. Dy namme wiist der op dat it om in delsetting gie yn de eardere Hunzeboezem dy't stifte wie út Wehe wei.
Neutraal Moresnet
Neutraal Moresnet wie in smelle trijehoeke dy't de dyk fan Aken nei Luik ferbûn mei de Faalserberch. De grins wie 11 km lang en it lân hie 256 ynwenners (1816).
Esperantosteat
Noch foardat Neutraal Moresnet opheft wurde soe, ûntstie it idee om in Esperantosteat fan it lantsje te meitsjen. It idee kaam fan de Frânsman Gustave Roy, in pleitbesoarger foar de nije keunsttaal Esperanto. Hy fûn yn de Dútske húsdokter, filatelist en esperantist Wilhelm Molly in entûsjast meistanner. Dy stribbe der nei om fan Moresnet in folweardige steat te meitsjen. Hy brocht ek postsegels foar it neutrale lantsje út, dy't letter troch de Belgyske oerheid ferbean waarden.
De neutraliteit fan de krite like Molly in goede reden om Moresnet ta de thúsbasis fan de wrâldwide Esperantobeweging te meitsjen. It slagge him sels de Esperantosit fan Genêve nei Moresnet oer te krijen. Dêrtroch waard it minysteatsje efkes nijs op de foarsiden fan de ynternasjonale parse.
Alonso Duralde
Jonkheid en oplieding
Duralde waard yn 1967 berne yn East Point, yn 'e Amerikaanske steat Georgia, as de soan fan in troud pear dat nei de Feriene Steaten ymmigrearre wie út Spanje wei. Hy genoat syn oplieding oan 'e Vanderbilt Universiteit yn Nashville (Tennessee).
Skiednis fan De Tynje
It lânskip en de grûn
Fan âlds krinkelet der in rivierke troch it gebiet dat hjoed-de-dei Opsterlân neamd wurdt. Op him sels is dat in nijsgjirrige namme. Yn 1395 hjit de biskop fan Utert dizze kontreien Vpsteraland, wat neffens S.J. van der Molen yn syn djipgravende stúdzje 'Opsterlân' út 1958 stiet foar 'op lân sittend'. 'Stera' of 'stra' is eins 'sitera', siz mar situearre. De namme fan de gritenij Opsterlân wiist dan op de mienskippen dy't harren ta wenjen set hienen boppe op de hege sângrûnen oan wjerskanten fan de Haadstream, wat yn it Latyn Haudmare wie. Dy hegere streken krigen gauris in namme mei 'wâld' deryn, de doarpen dêre lyksa. Dan moat der net tocht wurde oan bosken mei heech beamguod, mar oan toendra-eftige flakten mei leech opgeand hout op de heger lizzende, drûge parten. Sels op de westlike legerein fan Opsterlân dêr't De Tynje no leit, wienen en binne der noch lange útrinners fan sânhichten ûnder it feanige boppeflak. It seit himsels dat de minsken der belang by hienen en kies dêr de paden foar de geande en de kommende man.
Iuwen foardat der op De Tynje ek noch mar in hûs stie, hat der yn 'e buert fan it hjoeddeiske doarp in kapel stien, oan de Klokmêd. Op dat lân waarden dúdlike spoaren fûn fan dy kapel, doe't men om 1980 hinne in sleat groef dêr't Midsiuwske âldfriezen yn nei boppe kamen. It gebiet waard sporadysk neamd op âlde kaarten as Ryp, wat wize kin op in doarpsnamme.
Jonkers en kompanjons, tynjes en setten
Safier wie it doe op De Tynje noch net hielendal. Allinnich yn de Brêgeleane lei in flapbrêge oer it Moedjip, eins mear oer de koarte, smelle ferbining tusken twa streamplassen yn: de tige wide Wispel en it minder wide Moedjip. Fierder gjin brêge te bekennen. Wol in feart, of wat in feart wurde soe. De jonkers Van Dekema hienen wol it iene en it oare op 'e hispel set, mar se koenen mar min út 'e rie komme. De iene kear soe it heve mei de feart nei Aldeboarn ta. Dan wienen se wer fan doel en dol in skipfeart oant Drinte ta. Se hierden wurkfolk, nei't sein wurdt Weinterper boeren, dat net folle mear ta stân brocht as in kringeljende brede sleat tusken de Wispel en de Easterboarn. Dwers troch de Breewei en de Wynjewei hinne. Op dy krusings fan wetter en wei kamen gjin brêgen, lykas 25 jier letter op De Gordyk, mar setten: de Tynjeset en de Wynjeset.
Sudertsjerke (Rotterdam)
Oargel
It oargel waard boud troch de Utertske oargelboufirma J. Bätz & Co. en yn 1850 troch dûmny Blaauw ynwijd en yn gebrûk nommen troch J.B. Spoelder, de organist fan de tsjerke, en Bartholomeus Tours, de organist fan de Grutte Tsjerke.
Kapellekrâns
Untwikkeling en arsjitektuer
It oantal kapellen fan in krâns is ferskillend en hinget ek ôf fan de grutte fan it koer. De romaanske krânskapellen (of apsidioalen) steane yn 'e regel frij fan inoar, wylst de goatyske krânskapellen oan inoar grinzgje, lykas by de dom fan Keulen.
Faak steane krânskapellen op in healrûn grûnflak mei tusken it healrûne grûnflak en de omgong noch in stikje rjochte muorre, mar dat hoecht net perfoarst. Meastentiids bestiet it ferwulft yn romaanske tsjerken út in koepel mei in koart tonferwulft, wylst de goatyske krânskapellen heale krúsribferwulften hawwe.
Wilwolt fan Schaumberch
Skiednis
Yn 1475 wurde troch Wiltwolt militêre kampanjes útfierd yn tsjinst fan Karel de Stoute. Dat jier stjert ek syn heit. Fan 1480 ôf tsjinne hy yn Brandenboarch en beselskippe de greve fan Henneberch op syn reis nei Rome. De greven fan Henneberch belienden Wiltwolt mei de stêd Ilmenau (tusken 1476-1498).
At Albrecht Fryslân ûnderhearrich meitsje wol stjoert er Wilwolt dêrhinne. Yn trije gefjochten wurde de Friezen troch him ferslein, yn april 1498 op wei nei Grins, op 10 juny yn de slach by Laaksum en yn de moannen septimber en oktober by it belis fan Ljouwert.
Koperblazers
In koperblazer is immen dy't in koperblaasynstrumint bespilet.
Koggelân
Plakken yn de gemeente
Buorskippen:
Hegebeintumermûne
De Hegebeintumermûne is in poldermûne besuden it doarp Hegebeintum yn de gemeente Noardeast-Fryslân.
Going to the Run
Oer it nûmer
Going to the Run giet oer in Hells Angel neamd Ed, in freon fan Barry Hay dy 't in échte biker wie. Hy ferûngelokke, wêrnei't Barry it liet foar him skreau. Yn de tekst wurdt faak ferwiisd nei de freonskip fan Barry en Ed.
Warnen
Tidens de Grutte Folkeferfarren loek it grutste part fan de Warnen al gauris súdlik nei de gebieten oan de útrin fan de Oder en dêrnei stadichoan fierder nei it tsjintwurdige Neder-Sileezje. Der wienen ek Warnen dy't harren fêstigen yn it hjoeddeiske Mecklenburch.
Lykswols binne der ek bewiizen dat in oar part fan de Warnen noch fierder nei it westen ta loek. Yn in brief fan Durk de Grutte út 507 kinne wy lêze dat de Warnen om dizze tiid hinne oan de mûning fan de Ryn wennen. Likernôch 540 skreau de Byzantynske skriuwer Prokopius dat Angelen út Brittanje en Warnen slach levere hawwe yn de delta fan de Ryn. Oare boarnen hawwe it oer in Warnysk Ryk op de noardouwer fan de Ryn oan de ein fan de 5e iuw. Dat ryk soe troch Franken of Friezen ferneatige wurde.
Sjauken
Skiednis
Under de opstân fan de Bataven stipen de Sjauken mei de Friezen Julius Civilis. Hja wienen legere yn Tolbiacum (Zülpich, by Keulen).
Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2019
Utslaggen fan de Grutte Priis Formule 1 fan Hongarije 2019 yn Mogyoród op 4 augustus. It wie de tolfde race fan 21 races fan de Formule 1 yn 2019. Hy waard op de Hungaroring hâlden. De race waard hâlden oer 70 omgongen, op it 4,4 km lange sirkwy foar in raceôfstân fan 306,6 kilometer.
Mari El
Geografy
De republyk grinzget yn it noarden oan de oblast Nizjni Novgorod, yn it easten oan de oblast Kirov, yn it suden oan Tatarije en yn westen oan Tsjûvasje.