cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hamster
Algemien foarkommen
Yn Midden- en West-Jeropa libje isolearre populaasjes, wêrfan't de grutste in mânsk gebiet beslacht dat him útstrekt oer westlik Poalen en eastlik Dútslân. Fierders besteane der folle lytsere isolearre populaasjes yn twa kriten yn 'e Súddútske dielsteat Beieren en yn ien kontrei yn it oangrinzgjende Baden-Wuerttemberch. In oare populaasje libbet yn 'e Ryndelling fan Frankfurt oant de Frânske grins en besuden dêrfan yn 'e (Frânske) Elzas. De westlikste populaasje komt foar yn 'e Dútske Eifel, Súd-Limburch en oanbuorjende dielen fan Belgje.
Biotoop
De hamster jout de foarkar oan iepen biotopen op in liem- of lössboaiem, wêrby't de wetterstân net heger wêze mei as 80 sm ûnder de grûn. Yn sokke gebieten libbet er op ikkers en yn greiden, soms yn tunen en berms, en inkeld ek wolris yn gebouwen. It leafst hat er wat gloaiend lân of heuvels dy't net al te steil deldrage, mar hy komt ek wol foar op flakker terrein. It liemgehalte fan 'e grûn moat teminsten 30% bedrage, oars stoarte de hoalen dy't er graaft as 't treft yn. Mar as der tefolle liem yn 'e grûn sit stagnearret de ôfwettering en rint syn hoale fol.
Wy kam fram Fryslân
Eftergrûn
Yn de Fryske Top 100 fan 2022 kaam it nûmer binnen op nûmer 1.
Gobabis
250px|thumb|right|Gobabis yn regio Omaheke thumb|right|250px|By Gobabis Gobabis is in stêd yn Namybje, it eardere Súdwest-Afrika, en is it haadplak fan de regio Omaheke. Yn 2001 hie Gobabis 13.856 ynwenners. De B6 autodyk fan Windhoek nei Botswana rint dêr del. De stêd leit 110 km fan de Buitepos grinsoergong mei Botswana en hat in wichtige ferbining mei Súd Afrika oer de ferhude Trans-Kalahari Autodyk. Gobabis is in susterstêd fan Drachten.
Sa as in protte plakken yn Namybje is Gobabis ûntstien om in missypost hinne, (Gobabis betsjut "plak dêr't diskusjearre wurdt" yn it Nama), yn dit gefal stifte yn 1856 troch Friederich Eggert fan de 'Rheinyske Missy Feriening'. It Gobabis distrikt waard opeaske troch de Dútske autoriteiten yn febrewaris 1894 en yn juny 1895 waard it beset troch in Dútsk garnizoen. It militêre fort, boud yn 1896-7 is al lang ferdwûn, mar in oar gebou út dy tiid is it fjildhospitaal, of lazaret, en dat is no in nasjonaal monumint.
Gerrit Ybema
Karriêre
Yn it Twadde kabinet Kok wie hy steatssekretaris foar ûnder oare Bûtenlânske Hannel. Yn dy hoedanigens liede hy ferskeidene hannelsmisjes en sette hy him yn foar in better tafersjoch op de wapenhannel en foar in better tagong fan Tredde Wrâldlannen ta de Jeropeeske merk.
Nei syn politike hie Ybema in eigen advys- en consultancybureau, Ybema Economy Solutions. Ek wie Ybema foarsitter fan it bestjoer fan de Fryske Havendagen, in fjouwerjierliks barren yn de stêd Harns. Ybema wie ridder yn de Oarder fan Oranje Nassau en hie in grut netwurk, hie in soad byfunksjes en wie lid fan de Heeren Zeventien, in eksklusyf selskip fan ynfloedrike manlju yn Fryslân.
Drakensberchtme
Berchpiken
De heechste berch is Thabana Ntlenyana dy't 3482 meter heech is. Oare wichtige piken binne de Mafady (3250 meter), Makoaneng (3416 meter), Sjampanje Kastiel (3377 meter), Reuze Kastiel (3315 meter) en Ben Macdhui (3001 meter). Al dy hege piken lizze yn it grinsgebiet mei Lesoto. Yn it noarden fan Lesoto wurdt it berchtme stadichoan leger en better tagonklik.
Vasil Radoslavov
Oplieding en karriêre
Vasil Radoslavov studearre rjochten yn Heidelberch en rekke ûnder de yndruk fan de Dútske kultuer. Hy wie ien fan de oprjochters fan de Liberale Partij (LP) yn 1879. Op 29 juny 1884 waard hy minister fan Justysje ûnder Petko Karavelov (oant 9 augustus 1886).
Synthesizer
Modulêre bou
Troch it opkommen fan yntegrearre skeakelings en digitale technyk yn stee fan analoge technyk koene synthesizers lytser makke wurde. Dêrtroch wurdt it praktysk sjoen makliker en goedkeaper om syntezemetoades lykas additive synteze, FM-synteze en physical modelling klear te krijen. Dat makke de Yamaha DX7, ien fan de earste FM-synthesizers ta in súkses.
Fabrikanten
Fan it lêst fan de njoggentiger jierren ôf oant no (2007) wurde nije synthesizers softwaremjittich op 'e merk brocht. Dat brocht in soad nije fabrikanten op 'e merk:
Polder
Yn Flaanderen wurdt de term polder ek brûkt om it iepenbier bestjoersorgaan oan te tsjutten, dat belêste is mei de wetterhúshâlding yn in poldergebiet. Dit is fergelykber mei in wetterskip yn Nederlân. De streek De Polders strekt him yn West-Flaanderen oer it efterlân fan de Belgyske kust út fan Noard-Frankryk oant Siuwsk-Flaanderen, en oer it noarden fan de provinsje East-Flaanderen.
Offalwetter
Offalwetter is in sammelbegryp foar húshâldlik en bedriuwsôffalwetter. Sûnt de ynwurkingtreding fan de Wet fersmoarging oerflakwetter (WVO, 1970) mei ôffalwetter net sûnder fergunning mei help fan in wurk (piip, pomp, gemaal) op it oerflaktewetter lost wurde. By de ôffier, suvering en lossing fan ôffalwetter binne alle oerheden belutsen op basis fan de Wet Miljeubehear, de Wet fersmoarging ôffalwetter, it lossingsbeslút WVO húshâldlik ôffalwetter en de Wetterskipswet. Alle regeljouwing is derop rjochte de loazing fan ôffalwetter oan betingsten te binen, alle ôffalwetter te suverjen en de suvering technysk te ferbetterjen, om it oerflaktewetter sa min mooglik te belêsten mei fersmoarging. Gemeenten moatte in rioelearringsplan opstelle. Se stribje nei skieding fan de ôffier fan húshâldlik ôffalwetter en himelwetter. Troch de oanlis fan skieden rioelsysteem fermindert it ferlet oan 'oerstoarten': lossingen fan rioelwetter op oerflaktewetter as de rioelkapaciteit te min is. Gemeenten soargje foar oansluting fan persielen op it rioel. Lizze de kosten fan oansluting boppe in fêststeld nivo dan moat in foarm fan yndividuele behanneling fan ôffalwetter tapast wurde. Wetterskippen eksploitearje de Fryske suveringsynstallaasjes en stelle yn oanslútferoarderings foarwearden oan de oansluting fan rioelsystemen op de suveringsynstallaasjes.
Galliënus
Keizerskip
Troch alle herfoarmingen hie Galliënus nochal wat tsjinstanners en yn septimber 268 waard hy dan ek ombrocht, as gefolch fan in gearspannen dêr't mooglik sawol Klaudius Gotikus as Aurelianus (syn opfolgers) by belutsen wienen. Nei syn dea hat Klaudius II him godlik ferklearre.
It Rak (swimbad)
N.V. Snitser Swimbad (1938-1970)
It swimbad waard, nei twa jier bouwen, iepene op 3 juny 1938. It swimbad ferfong it swimbad oan it Spoardok, dat sluten waard yn ferbân mei it oantreffen fan de Sykte fan Weil. It swiimbad waard boud nei arsjitektuer fan H. Wesselo. Yn de begjinjierren hiet it bad N.V. Sneeker Zwembad. It swimwetter kaam út de Aldfeart en soarge op drokke dagen foar de nedige alchfoarming. Hjirtroch krige it bad de bynamme De Inktpot.
Riedsel
Sommige moppen binne ek yn de foarm fan in riedsel.
Leafbeam
In leafbeam is in beam wêrfan't de blêden in brede platte foarm hawwe, yn tsjinstelling ta de nullen fan nullebeammen, dy't in tinne en langwerpige sylinderfoarm hawwe, of as skobben foarme binne. Oars as de nullebeammen hearre leafbeammen ta de bedutsensieddigen of blomplanten (Angiospermae).
In oar ferskil mei de measte nullebeammen is dat leafbeammen yn tuskenbeiden klimaatsônes hjerstmis harren blêden falle litte nei't se der safolle mooglik fiedingsstoffen (wêrûnder blêdgrien) oan ûntlutsen hawwe (dêrfandinne it ferkleurjen fan 'e blêden). Sokke leafbeammen oerwinterje dan as keale beam en kinne oant de maityd, as se nij blêdte ûntwikkelje, gjin glukoaze produsearje. Yn tropyske gebieten ferlieze guon soarten leafbeammen harren blêd yn it drûge seizoen. Troch it opjaan fan 'e blêden wurdt de ferdamping sterk beheind, wat benammen tige wichtich is as de grûn beferzen is en de beam sadwaande gjin nij wetter út 'e boaiem opnimme kin.
Transfaal
Skiednis
Tusken de jierren 1830 en 1850 trieken de Boeren, ôfstammelingen fan Nederlânske kolonisten, it gebiet binnen yn harren Grutte Trek. Dy Foartrekkers flechten foar it Britsk bewâld fan de Kaapkoloanje. Hja oermasteren de lokale stammen sûnder muoite te dwaan, om't hja bettere wapens hienen. De Boeren stiften yn dit gebiet ferskillende Boererepubliken.
Poddestoel
Poddestuollen wurde gauris iten, en guon soarten, lykas de sjampinjon, wurde sels kommersjeel kweekt. It is lykwols tige gefaarlik foar leken om op eigen manneboet te poddestoelsykjen te gean, mei't in protte soarten tige opinoar lykje, en party withoe giftich binne, wylst oaren sûnder beswier iten wurde kinne. Elts jier beswike der, ek yn Nederlân, wer lju oan poddestuollefergiftiging. It fakgebiet fan 'e biology dat him taleit op 'e stúdzje fan poddestuollen (en skimmels) hjit de mykology.
Sudoku
thumb|right|200px|Lege puzzel thumb|200px|Rigen, kolommen, en blokken In sudoku is in puzel fan 9x9 fakjes mei in lyts oantal al ynfolde inkelfâldige sifers. De keunst is om de oare fakjes sá yn te foljen dat yn elke horizontale rige én yn elke fertikale kolom de sifers 1 o/m 9 ien keer foarkomme. Boppedat is de puzel ûnderferdield yn njoggen blokjes fan 3x3, dy't elk ek wer ienmel de sifers 1 o/m 9 befetsje moatte.
Tinkpuzel
Oars as in soad oare puzels binne sudoku's op te lossen troch elk dy't ree is syn harsens in skoftke konsentreard te brûken en systematysk neitinke wol. Wiskundige kennis is net fereaske, omdat de symbolen gjin betsjutting hawwe, útsein dat se ferskillend binne. Oare symboalen kinne ek. Der binne ek sudoku's mei letters, en ek mei sifers én letters tagelyk.
Grytsje Schaaf
Biografy
Schaaf is berne yn Ljouwert en is grut wurden yn Berltsum. Se hat de HBU-oplieding Boukunde oan de NHL yn Ljouwert folge en dêrnei studearre se yn Delft arsjitektuer. Grytsje Schaaf is wurksum as arsjitekt en as dosint boukunde oan de NHL yn Ljouwert en wennet dêr ek. Sûnt 2007 foarmet se mei Johannes Keekstra de redaksje fan it jongereintydskrift Styl.
Arjan Jongsma
Yn 2009 wie er te hearren mei Belle Perez en it Nederlânsk Jeugdorkest by it Berneprinsegrachtfestival yn Amsterdam en mocht dêrnei de folwoeksen edysje iepenje.
Yn 2017, 2018 en 2019 joech er masterclasses yn in fernijde spyltechnyk en it dêr byhearrend repertoire op it Marimba Summercamp yn Parnassus yn Grikelân. Yn 2019 sluet Jongsma syn masterstúdzje oan it Konservatoarium fan Amsterdan ôf.
Magnetyske súdpoal
De magnetyske súdpoal is it punt fan it ierdoerflak dêr't de súdpoal fan magneten nei ta lutsen wurde. Om't tsjinstelde magnetyske poalen elkoar oanlûke betsjut dat, dat dit magnetysk sjoen in noardpoal is. thumb|300px|Magnetyske deklinaasje fan de echte poal yn 2000.
Rotaasje
De rotaasje fan de izerkearn fan de ierde ropt in magnetysk fjild op. De poalen fan de ierde binne de punten dêr't de linen fan it magnetyske fjild troch it ierdoerflak snije. Troch de asymmetry fan de izerkearn leit de magnetyske súdpoal net op de súdpoal. It plak fan de magnetyske súdpoal leit lykwols net fêst.
Sudoku
Sudoku-spulkompjûter
Fanwege de populariteit fan sudoku's binne sudokuspulkompjûters op de merk ferskynd. De prizen fan de spulkompjûters fariearje. De systemen fan de spulkompjûters ferskille: de ien hat pylkjetoetsen en in numeryk toetseboerd, de oar hat in PDA-eftich systeem.
Magnetyske súdpoal
Ernest Shackleton ekspedysje
It selskip fan Edgeworth David, part fan in ekspedysje fan Ernest Shackleton, wienen de earsten dy't op 15 jannewaris 1909 de magnetyske súdpoal berikten, dy't doe al 370 km nei it noarden opskoot wie. Der wurdt no lykwols tocht dat se David mooglik op it ferkearde plak wie, en dat er op 71° 36' S - 152° E wêze moatten hie.
Resinte mjittings
Om 1960 hinne moat de magnetyske súdpoal it fêstelân ferlitten hawwe. Yn 1986 wie de magnetyske súdpoal al net mear op Antarktika, mar op 65°18' S - 140° E. Yn 1990 wie dat al opskoot nei 64°54' S - 138°54' E. En yn 1998 wie dit al 64°36' S - 138°30' E wurden. De magnetyske súdpoal skoot sa mei in gong fan tusken de 10 en 15 km op nei it noardwesten.
Paralympyske Winterspullen 2018
De Paralympyske Winterspullen 2018 (Koreaansk: 평창 동계 패럴림픽; transliteraasje: Pyeongchang Donggye Paereollimpik) wiene in grut ynternasjonaal sportevenemint foar atleten mei in lichaamlike beheining, yn 'e tradysje fan 'e Paralympyske Spullen, dat begjin 2018 holden waard yn it Súdkoreaanske Pyeongchang. Hjiroan namen 49 lannen en mear as 570 sporters diel. It wie de tolfde kear dat de Paralympyske Simmerspullen organisearre waarden. De iepeningsseremoanje fûn plak op 9 maart en de ôfslutingsseremoanje op 18 maart. It sportbarren omfieme 80 ûnderdielen yn 6 ûnderskate sporten. It snowboarden, dat op 'e foarrige edysje fan 'e Paralympyske Winterspullen, yn 2014 yn Sotsji, noch út twa ûnderdielen bestie en ûnderbrocht wie by it alpineskyen, waard yn Pyeongchang foar it earst yn tsien ferskillende ûnderdielen en as in selsstannige sport beoefene. Foar de Paralympyske Winterspullen fan Pyeongchang waarden deselde fasiliteiten brûkt dy't earder, yn febrewaris, brûkt wiene foar it hâlden fan 'e Olympyske Winterspullen.
Mandeach
Ebbewegen
It eilân kin berikt wurde oer in twa ebbewegen. De âlde Mandeach Ebbewei is lykwols net mear as in rûte oer it waad, dat yn 1978 is der in nije wei oanlein, dêr't elk slach ferkear oerhinne kin.
Earrebarredoarp
Skiednis
Yn 1969 waarden troch Fûgelbeskerming Nederlân 28 earrebarren út it bûtenlân (benammen Switserlân) oerbrocht nei Groot-Ammers. Yn Nederlân wienen hast gjin broedpearen mear. Yn de jierren '80 waarden ek oare earrebarredoarpen of bûtenstasjons yn Nederlân iepene. Yn 2007 wienen der hûnderten pearen dy't foar in part ek yn it wyld brieden. Troch dit súkses makken de earrebarredoarpen harsels oerstallich. It earste earrebarredoarp Het Liesvelt yn Groot-Ammers is in streeksintrum wurden. right|thumb|150px|Om Eagmaryp hinne stean ferskate fan dizze boerden fanwege it earrebarredoarp.
Falklânoarloch
Eftergrûn
De Falklâneilannen waarden yn 1592 ûntdekt troch de Ingelsman John Davis. Hy neamde de arsjipel Falklands, nei de doetiidske skatbewarder fan de marine. De Frânsman Louis-Antoine de Bougainville, ôfkomstich út Saint-Malo, sette dêr foet oan wâl yn 1763 en neamde de eilannekloft de Îles Malouines. Yn 1765 fêstigen de Britten har yn de koloanje. De Falklâneilannen waarden yn 1831 opeaske troch Argentynje, mar yn 1833 ûnderstreken de Britten harren soevereiniteit. De eilannen kamen ûnder Britsk bewâld, mar Argentynje easke se sûnttiids geregeldwei op.
Súdpoal
De Súdpoal is it punt fan de ierde dêr't de ierdas it ierdoerflak snijt, en dêr't ierde nei rjochts draait. Analooch kin de term ek foar oare planeten brûkt wurde.
Frysk Jeugd Orkest
It FJO hat in tal ensembles makke foar de oplieding fan de jeugd:
Geografyske súdpoal
1 : Geografyske súdpoal
2 : Magnetyske súdpoal (yn 2007)
Joadsk monumint (Snits)
thumb|Joadsk Monumint (201) It Joadsk monumint is in monumint as oantinkenn oan de Joadske mienskip yn de stêd Snits.
Plakette
DIT GETAL STAAT SYMBOOL VOOR DE TWAALF STAMMEN VAN ISRAËL
HET GETAL DERTIEN KOMT OVEREEN MET HET AANTAL
Selena Quintanilla
Selena Quintanilla-Perez (Texas, 16 april 1971 - 31 maart 1995 ) wie in Amerikaanske sjongster, aktrise, dûnseresse, moadeûntwerperster en moade-ikoan. Op 31 maart 1995 waard se yn 'e âldens fan 23 jier deasketten yn in hotelkeamer troch de manager fan har fanklup en bêste freondinne.
Jeropaplein
Skiednis
It Jeropaplein is part fan de Ring Ljouwert.
Opera
Opera, operette en musical
Opera's geane oars as operette en musical faak oer tragyske oant tige tragyske tema's, soms foar in modern publyk op gnyskjende ôf (Verdi, Donizetti). Der besteane lykwols ek komyske opera's (Mozart, Rossini). Yn in opera wurdt altiten alle tekst op muzyk setten. Die Zauberflöte en Die Entführung aus dem Serail fan Mozart binne dan goed besjoen eins gjin opera, mar in Singspiel. By opera wurde de lieten aria's neamd en yn musicals songs. Tusken de aria's yn wurdt der resitatyf brûkt. Yn de oare foarmen wurdt de tekst tusken de lietsjes op normale toan sprutsen (yn de oarspronklike ferzje fan Carmen bygelyks).
De Swalkers
It doel fan de Swalkers wie om de keunst tichter by de minsken te bringen. Dêrom wiene har skilderijen faak sosjaal-kritysk. Dizze keunstners waarden stipe troch mesenas Pavel Tretjakov, waans kolleksje letter ûnderbrocht waard yn de Tretjakovgalery.
Letter waard harren keunst as foarbyld steld foar de Sowjet keunst, it sosjalistysk realisme.
Oaren:
Modderriden
Modderriden of modderjen is it oer it lân bringen fan grûn út de sleatten dy't meastentiids ien winter (foar trochfriezen) op de wâl lein hat. It modderriden bart mei in ierdkarre. Dit is in âlde wize fan dongjen, yn swang sûnt de 17e iuw, neidat it al wenst wie om fynmakke seadden út greppels oer it lân te struien of te eidzjen. It modderriden wurdt net (folle) mear dien.
Balch
De Balch is in sânplaat dy't eastlik fan Skiermûntseach yn de Waadsee leit. It leit hast tsjin Skiermûntseach oan op, nei alle gedachten, it âlde plak fan it eilân Bosch. De Balch is likernôch 0,7 kante kilometer grut.
Noardfryske Feriening
De Noardfryske Feriening (Dútsk: Nordfriesische Verein), gauris ôfkoarte ta NFV, is ien fan 'e beide grutte kulturele organisaasjes fan 'e Noardfryske minderheid yn 'e Dútske dielsteat Sleeswyk-Holstein. Dizze organisaasje waard al yn 1902 oprjochte, en sjocht de Noardfriezen as in streekidentiteit mei in eigen taal, kultuer en skiednis binnen in grutter Dútsk ramt. Yn 'e fisy fan 'e NFV moat dy eigen taal en kultuer beholden wurde, mar kin der fan in nasjonale minderheid of in ôfsûnderlike etnyske identiteit gjin sprake wêze. Op dat punt stiet de NFV rjocht foar de Friisk Foriining oer, de oare grutte Noardfryske kultuerorganisaasje.
Jeri Ryan
Aktearkarriêre
Nei't Star Trek: Voyager ôfrûn wie, spile Ryan fan 2001 oant 2004 de rol fan Ronnie Cooke yn it skoaldrama Boston Public, wylst se ek gastrollen hie yn û.m. de komeedzjesearje Two and a Half Men, de dramasearje The O.C., it rjochtbankdrama Boston Legal en de plysjesearje Law & Order: Special Victims Unit. Fierders spile se yn ferskate films, lykas de ûnôfhinklike film Men Cry Bullets (1999) en de romantyske film Down with Love (2003). Yn The Last Man (2000) spile se de lêste frou op 'e Ierde.
Fan 2006 oant 2008 hie Ryan ien fan 'e haadrollen yn it rjochtbankdrama Shark, mei as tsjinspiler James Woods. Ek hie se fan 2009 oant 2011 sân ôfleverings lang in weromkearende rol yn 'e dramasearje Leverage. Fan 2011 oant 2013 hie se in fêste rol yn 'e medyske misdiesearje Body of Proof, njonken Dana Delany. Fan 2014 oant 2017 wie se yn in weromkearende rol te sjen yn trije ôfleverings fan 'e plysjesearje Major Crimes. As Veronica Allen spile Ryan fan 2016 oant 2019 yn tolve ôfleverings fan 'e plysjesearje Bosch.
Yn 2020 kroep Ryan fannijs yn 'e hûd fan har súksesrol Seven of Nine foar in nije Star Trek-rige, te witten: Star Trek: Picard. Yn it twadde seizoen waard se in fêst lid fan 'e cast yn dy searje. Star Trek: Picard draait om admiraal b.tsj. Jean-Luc Picard út 'e rige Star Trek: The Next Generation, út 'e 1980-er jierren. Ryan wurdt yn 'e nije searje sadwaande feriene mei sir Patrick Stewart, in oare akteur dy't wrâlferneamd wurden is troch Star Trek. Op dy wize wurde twa Star Trek-ikoanen gearbrocht. Foar har wurk yn it earste seizoen fan 'e searje waard Ryan nominearre foar de Saturn Award foar bêste gastrol yn in tillefyzjesearje.
Fryske kultuer
Taal
It Frysk hat ferskate gruttere en lytsere dialekten, mar oer it algemien wurdt de taal yndield yn it Klaaifrysk, Wâldfrysk, Súdhoeksk en Noardhoeksk. Ek binne der noch lytsere dialekten as it Aastersk, Hylpersk, Skylgersk en Skiermûntseachsk.
Sport
Fryslân is ferneamd om syn eigen sporten as fierljeppen, keatsen en skûtsjesilen. Elts jier wurdt de keatswedstriid de PC yn Frjentsjer organisearre, dat in soad media-omtinken opsmyt. Ek it skûtsjesilen krijt elts jier in soad omtinken en lûkt tûzenen minsken by de wedstriden
Achterhoeksk
Umlaut
Inkele foarbylden:
Enneüs Heerma
Karriêre
Op 17 july 1986 kaam Heerma yn it twadde kabinet-Lubbers, hy waard de steatssekretaris fan Ekonomyske Saken. Al nei trije moanne stappe hy oer nei it departemint fan Folkshúsfesting, Romtlike Oardening en Miljeubehear, wêr’t hy ek steatssekretaris waard. Hy moast syn partijgenoat Gerrit Brokx opfolgje dy’t fuort gie, krekt foar de parlemintêre enkête oer de Bousubsydzjes. Hy soe op dizze post bliuwe oant de ferkiezings fan 1994.
Wimbledon (tennistoernoai)
It jierliks weromkommende grandslamtoernoai, dat foar it earst yn 1877 spile waard, wurdt hâlden op de All England Lawn Tennis and Croquet Club yn de Londenske bûtenwyk Wimbledon. Wimbledon wurdt, krektas de trije oare grand slams, organisearre ûnder tafersjoch fan de International Tennis Federation. Yn de twa wiken yn juny en july dogge oan it haadtoernoai 128 inkel- en 64 dûbelspilers mei per geslacht. Ek binne der 24 spilers en 24 spylsters yn it mingddûbeltoernoai.
1375
Foarfallen
thumb|Kaart fan Jeropa yn de Katalaanske Atlas
Eide
Hâneide
In hâneide wurdt noch op lytse skaal brûkt yn de túnbou. It is in ramtwurk fan hout, wêryn op fêste ôfstannen izeren pinnen fan 7 sm lingte sitte. De eide wurdt lutsen mei in tou. Foar it siedzjen wurdt de grûn eide, sadat lytse geultsjes yn de grûn ûntsteane. Nei it siedzjen wurdt nochris eide, wêrby't it sied mei de grûn bedekt wurdt. Hjirnei wurdt de grûn faak noch mei in rôle oandrukt. Dit ark waard ek wol in "minskeboaltsje" neamd.
Masinaal eidzjen
By it masinaal eidzjen wurdt de eide lutsen troch in trekker. Der binne ferskate typen eiden, lykas
Funk
Njoggentiger jierren en 2000
In mear mei jazz ferbûn fannijs oplibjen ûntstie mei artysten as John Scofield, Medeski Martin & Wood of Soulive.
Karianne Krabbendam
Foar har wurk krige se de Kiwanis Keunstpriis.
Marimba
De toetsen wurde ornaris stimme mei in boppetoanferhâlding 1:4:10 oftewol grûntoan, dûbeloktaaf en tripeloktaaf+terts. Eventueel kinne sels de 3e en 4e boppetoan stimme wurde. It stimmen fan marimbatoetsen bart krektengelyks as by in ksylofoan troch oan de ûnderside materiaal wei te fyljen/skuorjen.
Cor Nijdam
Nijdam wie learaar oan de kweekskoalle en direkteur fan de muzykskoalle. Yn 1947 late er it sjongspul Simson fan Fedde Schurer en mear as 25 jier wie er dirigint fan it Wolvegeaster Manljuskoar.
Kolumba fan Iona
Yn in libbensbeskriuwing fan Kolumba fan Iona wurdt foar it earst sprutsen fan It Mûnster fan Loch Ness.
James (rivier)
thumb|225px|Streamgebiet fan de James thumb|225px|De James by Cartersville
Kabinet-Rutte III
Formaasje
Nei de Twadde Keamerferkiezings fan 15 maart 2017 sette de kabinetsformaasje útein ûnder lieding fan ferkenner Edith Schippers. Op 28 maart waard hja troch de Twadde Keamer as ynformateur oanwiisd om de ûnderhannelings foar in kabinet fan VVD, CDA, D66 en GrienLinks troch te setten. Dit besykjen mislearre op 15 maart om't de partijen it net mei-inoar lykfine koene oer asyl en migraasje.
Gerrit Roorda
Libben en wurk
As meiwurker fan it yllegale kommunistyske blêd Het Noorderlicht waard hy yn maart 1941 arrestearre troch de besetter, en yn Kamp Skoarl ynternearre, dêr't er nei oardel moanne wer frijlitten waard. Fanwege help oan ûnderdûkers waard Roorda yn de simmer fan 1944 opnij fêstsetten, yn in kamp yn Grinslân. Dêrút koe hy lykwols ûntsnappe en troch ûnder te dûken koe hy oant de befrijing fierder út hannen fan de Dútsers bliuwe.
John Adams
Earder wie er de 1ste fisepresidint ûnder presidint George Washington fan 1789 oant 1797. Adams wie ien fan de wichtichste minsken dy't de Amerikaanske Unôfhinklikheidsferklearing mooglik makke hawwe. Syn soan John Quincy Adams wie fan 1825 oant 1829 de 6de Presidint fan de Feriene Steaten.
York (rivier yn Firginia)
De rivier is relatyf koart, mat hat in wichtige rol yn de skiednis fan de Feriene steaten spile. Op de ouwers fan de York ûntstienen de earste delsettingen fan it koloanjale Firginia en in tal kampanjes yn de Amerikaanske Revolúsje en de Amerikaanske Boargerkriich spilen har dêr ôf.
Beryllium
Beryllium is in gemysk elemint mei symboal Be en atoomnûmer 4. It is in donkergriis ierdalkalimetaal.
Hynstesport op de Olympyske Simmerspullen 1948
Medaljespegel
De top-sân fan lannen dy't by de hynstesport medaljes wûn ha op de Olympyske Simmerspullen fan 1948:
Faan (plak)
thumb|It eardere [[skathûs fan Hûs Bijma, letter ferboud ta pleats]] thumb|Njonken de pleats it eardere boarchterrein fan Bijma, dêr't de boarch en it tsjerkje stiene Faan (Grinslânsk: 't Foan) is in doarp (mear in streek) yn de gemeente Westerkertier yn Grinslân. It wurd faan komt fan it Aldfryske 'fane', dat fean betsjut en dat yn de omkriten in soad te finen is.
Houtseachmole
In houtseachmole of seachmole is in mole, troch wyn of wetter oandreaun, dy't brûkt wurdt om planken en balken út beammen te seagjen.
Merzig-Wadern
Merzig-Wadern is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Saarlân en hat 104.589 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1946.
Stêden
De stêden en gemeenten yn de Landkreis (ynwennertal op 31-12-2006):
Koerherne
Kultuer
Yn Koerherne wurdt mear as ien taal sprutsen: Westerkertiersk, Frysk, Nederlânsk (de lêste letters fan tiidwurden faak ynslokt) of gewoan it Standertnederlânsk. Yn de wykeinen is doarpshûs it 'Hornhuus' iepen.
Dingostek
Untwerp
It Dingo Stek hat eltse 9 meter in stielen peal. It bouwurk hat in hichte fan 180 sintimeter en giet 30 sintimeter de grûn yn. Oan beide siden fan it stek is in romte fan fiif meter ûntdien fan beammen en boskjes.
De Tenten
De Tenten wie ek de namme fan in pleatslik wetterskip dat yn 1880 opgie yn wetterskip Súdpolder.
Sello
De sello yn Jazz, Pop en metal
Apocalyptica, in metalband út Finlân spilet al jierren metalmuzyk mei allinnich sello's. Ek ha hja in soad nûmers fan ferneamde metalbands lykas Metallica imitearre. Nei har earste beide albums, dêr't benammen Metallicanûmers op stiene, binne se begûn mei it skriuwen fan eigen nûmers. Neist snoeihurde metalmuzyk spylje de bandleden fan Apocalyptica ek yn symfony-orkesten.
Biomeganika
Biomeganika is de stúdzje fan de beweging en oare fysike aspekten fan libbene wêzens en harren ûnderdielen. Sa bestudearret en analisearret de biomeganika de effekten fan krêften op bygelyks skonken of earms, de aerodynamika fan fûgels, likegoed as de hydrodynamika fan swimmende fisken en beweging yn it algemien fan alle libbene wêzens fan hiele organismen oant yndividuele sellen.
Biomeganika wurdt tapast yn ûnder oaren de biology, de genêskunde en (top)sport.
Adam Foulds
thumb|Adam Foulds (2010) Adam Foulds (1974) is in Britsk skriuwer en dichter.
Thomas Hardy
It Wesseks fan Hardy
thumb|300px|left|Kaart fan it 'Wessex' fan Thomas Hardy, mei de fiktive plaknammen Hardy's ferhalen spylje har meastal ôf yn it fiktive greefskip Wessex, neamd nei it Angelsaksyske keninkryk Wesseks, dat part wie fan de heptargy dy 't foarôfgie oan it ûntstean fan it keninkryk Ingelân. Hardy's Wesseks omfettet de hjoeddeiske greefskippen Berkshire, Devon, Dorset, Hampshire, Somerset en Wiltshire. De namme waard foar it earst brûkt yn Far from the Madding Crowd en net earder as yn de jierren dêrnei, benammen fan The Mayor of Casterbridge ôf, ûntwikkele Hardy it konsept fierder en omskreau er it as in soarte fan frame dêr 't syn ferhalen him yn ôfspylje. De optochte plaknammen ferwize al nei besteande stêden en doarpen yn dit gebiet. Yn lettere bewurkingen fan syn ferhalen hat Hardy de oarspronklike orizjinele plaknammen dy't er yn it earstoan brûkte, ferfongen troch de fiktive. In opfallend elemint yn syn wurk is dat it de kulturele sfear skilderet yn it lanlike Wesseks yn de perioade foar en om de komst fan de spoarwegen en de yndustriële revolúsje hinne, dy't it Ingelske lânskip foargoed feroarje soene. Plakken dy't ferbûn binne mei Hardy syn libben en dy't as boarne fan ynspiraasje tsjinnen foar de dekôrs fan syn romans, bliuwe literêre toeristen lûken.
Romans
right|thumb|Grêf fan it hert fan Thomas Hardy
Waai
Ferwurking
Waai wurdt ek brûkt as grûnstof foar frisdrank, bygelyks Rivella en Taksi. Dernjonken wurdt waai ek brûkt yn de foedings- en farmaseutyske yndustry. Ek yn bistefoer wurdt it ferwurke.
Ensafh
Ensafh is in Frysk literêr ynternettydskrift dêr't om ’e fjirtjin dagen in nije ôflevering fan ferskynt. Op ensafh-ôfleveringen binne gedichten, ferhalen, kollums, literêre besprekken, essees en fraachpetearen te lêzen. Utsein dat binne der noch in tal rubriken op te finen (teleks, aginda, meidielings, blogfragminten, poadium en kommentaar) mei literêr nijs, mei literêre en dêr mei ferbânhâldende nijsgjirrichheden, mei diskusje en mieningsfoarming. Der wurde ek gereldwei teksten yn it Biltsk en it Stedsk opnaam.
Owen Lars
Fiktive biografy
Sa't yn Attack of Clones te sjen is, wurdt Shmi yn 22 f.Sl.Y. ûntfierd troch Tusken-kapers en mishannele oant se oan har ferwûnings beswykt. Owen syn heit Cliegg, dy't dan foar de twadde kear widner wurdt, komt koarte tiid letter te ferstjerren en lit Owen syn fochtbuorkerij nei.
Owen en Beru ferkeare ûnder de yndruk dat Anakin by de steatsgreep fan Palpatine ombrocht is om't er in Jedi wie. Dat, om Luke te beskermjen lizze se it near op alles dat mei de Jedi te krijen hat. Owen ferbiedt Obi-Wan ek om Luke te trainen of sels mar om op lykfol hokker manear kontakt mei him te hawwen. Ynstee besiket er Luke waarm te krijen foar it boerewurk, eat dêr't de jonge, dy't smacht nei aksje en aventoer, gjin boadskip oan hat.
Goffe Jensma
Fan 2001 oant 2008 wie Jensma as wittenskiplik ûndersiker Fryske kultuerskiednis en letterkunde (tiidrek 1500-1900) ferbûn oan de Fryske Akademy. Fan 2006 oant 2008 wie er bysûnder heechlearaar Fryske taal- en letterkunde oan de Universiteit fan Amsterdam.
Boeing Model 1
Skiednis
De twa B & Ws waarden foarlein oan de United States Navy. Nei't de Marine se net hawwe woe, waarden se ferkocht oan de New Zealand Flying School en waarden sadwaande de earste ynternasjonale ferkeap fan it bedriuw. Op 25 juny 1919 festige de B&W in Nij-Seelânsk hichterekord fan goed 1.980 meter. De B & Ws makken de earste offisjele loftpostflecht fan Nij-Seelân op 16 desimber 1919.
Sosimus
Sosimus (Latyn: Zosimus; fl. 490-er oant 510-er jierren), wie in Byzantynsk histoarysk skriuwer, dy't suksesfol wie yn Konstantinopel ûnder it bewâld fan de Romeinske keizer Anastasius I (491 - 518). Neffens Photius wied Sosimus in comes (greve), en ponghâlder fan de keizerlike skatkiste. Yn de midsiuwen stie hy bekend as in heidenske skriuwer.
Wurk
It wichtichste wurk dat Sosimus skreaun hat, is Nije Histoary en omfieme seis boeken. Syn ierste boeken wienen benammen in gearstalling fan eardere skriuwers (Deksippus, Eunapius, Olympiodoarus): yn it earste boek jout er yn it koart de skiednis fan de iere keizers fan Augustus ôf oant Diokletianus; it twadde, tredde en fjirde boek giet mear yn detail oer it tiidrek fan de troansbestiging troch Konstantius Kloarus en Galearius ôf oant de dea fan Teodoasius I; de fiifde en seisde boeken, binne it meast brûkber foar histoarisy en omfiemje it tiidrek tusken 395 en 410. Benammen foar de ein fan dat tiidrek is Sosimus de wichtichste, net-tsjerklike boarne. Syn wurk, dat net folsein oerlevere is, waard nei alle gedachten skreaun tusken 498 en 518.
John Smith (ûntdekkingsreizger)
Smith syn boeken en kaarten hawwe faaks like wichtich west as syn fierdere dieden, omdat dy mear Ingelsken oantrune hawwe om it paad dat hy sljochte hie op te gean en de Nije Wrâld te kolonisearjen. Smith joech de koloanje de namme Nij-Ingelân.
Minden-Lübbecke
Minden-Lübbecke is in bestjoerlik distrikt yn de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen en hat 312.208 ynwenners. It distrikt waard oprjochte yn 1973.
Catherine Zeta-Jones
Zeta-Jones waard berne as Catherine Zeta Jones yn Swansea, Wales as dochter fan Patricia (berne Fair), in naaister fan Iersk komôf, en David James Jones, einer fan in Welske snobbersguodfabryk. Sy waard ferneamd nei beide beppes, Catherine Fair en Zeta Jones.
Nijdam (redens)
Ein
As der geandewei mear fraach komt nei 'stielen' noaren, wurdt it bedriuw ymporteur fan it Noarske merk Ving. Dêrneist wurdt in eigen line fan metalen redens ûntwikkele. Redens en skuon wurde los ynkocht en yn eigen bedriuw oan de Wilhelminawei wurde de skuon op de izers setten. Se wurde ferkocht ûnder nammen as Kondor (heechste kwaliteit), GHN, Diploma en Koh-i-noor (populêre segmint).
Keith Allen
Akteur
Allen spile yn ferskate, meast koartswilige, films en TV-rigen fan begjin jierren 80 ôf. Hy ferskynde ûnder oaren yn Twin Town (film regisearre troch syn broer Kevin Allen), I Love Keith Allen (TV-rige op satellytstjoerder BSB), Shallow Grave (thriller fan Danny Boyle út 1994) en Trainspotting (ek fan Danny Boyle, út 1996).
List fan boargemasters fan Littenseradiel
list fan boargemasters fan Littenseradiel fan 1984.
Noardfrysk Ynstitút
Aktiviteiten
It Ynstitút fersoarget fierders ek kursussen, kolleezjes, konferinsjes en lêzings en jout boeken, tydskriften en brosjueres út op eigen kosten of yn gearwurking mei oare útjouwerijen. It ynstitút wurdt finansjeel stipe troch de dielsteat Sleeswyk-Holstein, de Kreis Noard-Fryslân, de stêd Bredstedt en Sydslesvigsk Forening ("Súdsleeswykske Feriening"), de kulturele organisaasje fan 'e Deenske minderheid yn Dútslân. Ek wurdt der sels wat jild binnenbrocht mei de eigen útjeften.
Eastlike fjildmûs
De eastlike fjildmûs of eastlike lânmûs (Latynske namme: Microtus levis) is in sûchdier út it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae), de ûnderfamylje fan 'e wrotmûzen (Arvicolinae), it skaai fan 'e fjildmûzen (Microtus) en it ûnderskaai fan 'e echte fjildmûzen (Microtus). Dizze soarte komt foar yn in grut diel fan East- en Noard-Jeropa. De eastlike fjildmûs liket sterk op 'e (gewoane) fjildmûs (Microtus arvalis), en waard foarhinne ta deselde soarte rekkene. Oare wittenskiplike nammen foar de eastlike fjildmûs binne Microtus rossiaemeridionalis en Microtus subarvalis. "Microtus mystacinus De Filippi, 1865" is mooglik in âlder synonym.
Fidel
De fidel koe ferkate foarmen. Dat kaam om't elkenien faak syn eigen fidel, mei in eigen karakter, makke. Der waard fansels wol kopiearre en stadichoan waarden ferbetterings yn it ûntwerp oanbrocht.
Frysk Simmerpeil
Dit is oars as it streefpeil foar de Fryske boezem. Dit is in ôfsprutsen nei te stribjen wetterstân. Dizze ôfspraak is fêstlein yn it peilbeslút foar de Fryske boezem. It streefpeil fan de Fryske boezem is NAP -0,52 m yn it hiele jier.
Longcross Studios
Skiednis
It terrein fan wat no de Longcross Studios binne, wie oarspronklik in 150 jier âld lângoed yn it natoergebiet Chobham Common. Fan 1942 oant en mei 2005 waard it brûkt foar de produksje en it testen fan militêre fiertugen en oare ynnovaasjes troch it Military Vehicles and Engineering Establishment, in ôfdieling fan it Britske Leger. Doe't dat der yn 2005 wei gie, waard it terrein oankocht troch boubedriuw Crest Nicholson en ynvestearringsfirma Aviva Investors. Der waard daliks úteinset mei de bou fan in modern studiokompleks, dat in jier letter, yn 2006, yn gebrûk nommen waard. Om dy tiid hinne kocht Aviva Investors foar £45 miljoen ($61,5 miljoen) it oandiel fan Crest Nicholson oer.
Hea
Skodzjen
Nei it meanen moat it gers drûgje. Op swee leit it fierstente folle op ien bulte, dat dêrom moat it skodde wurde. Foarhinne waard dat krekt as it meanen mei de hân dien, mar sûnt de meganisaasje fan de lânbou hat men dêr de skodder foar. Mei sa'n apparaat, dat ek wer efter de trekker dien wurde kin, giet de boer of de leanwurker nochris troch it stik lân. De skodder klaut de sweeën gers útinoar en ferspriedt it meande gers yn in laach fan gelikense tichtens oer de hiele greide.
Ynheljen en opslach
Oant yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw wie it bewarjen fan hea as los hea de iennichste opsje. Men makke der dan in heabulte fan, dy't yn Fryslân ornaris yn 'e golle (it heafak) fan 'e pleats opslein waard. Ut oare dielen fan Jeropa binne heabulten yn 'e iepen loft bekend, dy't bûtendoar ûnder in ôfdakje stiene. As men tsjintwurdich lykwols hea langere tiid bewarje wol, wurdt it almeast ta pakken parse of rôle. Men seit dan faak dat it hea "yn it pak slein wurdt". Soks wurdt dien mei in pakjeparse, in apparaat dat foarhinne standerttarissing wie foar elts leanbedriuw. Tsjintwurdich sjocht men faker rôleparsen, dy't hea ta grutte rôlen rôlje, hoewol't dat yn Fryslân benammen mei bermgers dien wurdt.
As men hea ta pakken parse lit, hat gjin sin om it earst fan it lân te heljen, en wurdt de stap mei de ladewein dus oerslein. Foarhinne waarden de heapakken neitiid, faak op 'e jûn, mei in platte boerewein ophelle, wêrby't se mei de hân troch in pear mannen op 'e wein smiten en dêr troch in staller te plak set waarden. As de wein fol wie, gie it op nei de pleats, dêr't de wein yn 'e golle ek wer mei de hân útladen waard en de pakjes ek mei de hân opsteapele waarden. As de steapel yn 'e golle te heech waard om 'e pakken mei de hân oan te jaan of as se op 'e tilingen (boppe it terskhûs) of op 'e bûthússouder teplak brocht wurde moasten, waard der faak in transporteur brûkt, in yn lingte útskobere en yn hichte ferskobere rinnende bân mei útsteksels dêr't men heapakken foar lizze kin. Tsjintwurdich wurdt it sammeljen fan pakjes faak mei in foarlader foar de trekker dien en komt der sa min mooglik hânwurk oan te pas.
Noch wer in oare mooglikheid is om hea bûtendoar ûnder in grutte lape lânbouplestik te lizzen (yn te kuilen). Dêrtroch komt der in fersuorringsproses op gong, dat hea oer in perioaden fan inkele moannen ta it sterk rûkende kuil (Klaaifrysk) of kule of kûle (Wâldfrysk) makket. Ek it oanlizzen fan sa'n kuilbult is eins alwer efterhelle, mei't hea dat foarbestimd is om kuil fan te meitsjen tsjintwurdich yn it lân al ta grutte pakken of rôlen parst wurdt, dy't dan daliks troch deselde masine elts apart omwuolle wurde mei lânbouplestik. Neitiid wurde se dan mei in shovel op in platte wein laden dy't se nei de pleats bringt, dêr't se bûtendoar in plak krije.
Stasjon Hearhugowaard
Stasjon Hearhugowaard (Hwd) is in spoarweistasjon yn Hearhugowaard en waard iepene yn 1865 oan de Steatsline K (De Helder - Amsterdam Sintraal). Yn dit Noard-Hollânske doarp waard yn 1989 it tredde stasjonsgebou sûnt 1862 iepene.
Altfioele
Repertoire
Yn de klassike perioade is de rispinge wat grutter: leden fan de komponistefamylje Stamitz, Hoffmeister, Dittersdorf, Michael Haydn, Vanhal, Rolla... Mozart joegen de altfioel syn ferneamde Kegelstatt-trio (KV 498) en yn de Sinfonia concertante (KV 364) foar fioel en altfioel in prominint plak.
Baak (Bronckhorst)
De namme Baak
In âlde leginde fertelt in oare oarsprong fan de doarpsnamme. Sa wurdt ferteld dat der yn Baak oait in keal yn de tsjerketoer bedarre is dat út it raam kaam te hingjen en 'boaaak, boaaak' begûn te bâlten. It is lykwols dúdlik dat soks net mear as in lettere folksfertelling is, omt it etymologysk folslein ûnlogysk as dat it doarp hjir syn namme troch krigen hawwe soe.
De skiednis fan Baak
Ek Baak ûntkaam net oan de ûnlusten fan de 14e iuw. De Hear fan Baak moast earst mei frijwat in oantal boeren meifjochtsje yn de Limburchske suksesje-oarloch. Tichter by hûs wie der ek noch de striid tusken de Heekerens en de Bronkhorsten. Omdat Baak net fier fan Bronkhorst lei, hie it doarp ek te lijen ûnder dizze striid. Der hawwe plonderingen west en de kapel waard ferwoaste. Yn 1362 is der in nije kapel boud, mei in toer mei opfallend dikke muorren (1,15 m) en in lytse yngong. Dit sil dien wêze omdat de toer dan as skûlplak brûkt wurde koe yn tiden fan striid. Tsjintwurdich stiet allinnich de toer noch oerein.
Tekselsk
Grammatika
Ek op oare mêden komt it Fryske substraat ta utering, lykas by de lidwurden dy't men foar de haadwurden pleatst. Sa seit men op Teksel fan de knien, krekt sa't it yn it Frysk "de knyn" is, yn tsjinstelling ta de Nederlânske foarm het konijn. Ut steande útdrukkings, lykas deurdemidde ("yn trochsneed") docht ek bliken dat in wurd as midde ("midden") oarspronklik in oar geslacht hie as it tsjintwurdige it midde ("de midden").
Sinsbou
Yn bysinnen lit de tiidwurdsfolchoarder in soartgelikens byld sjen. Fan âlds moat men yn it Tekselsk sizze fan: moeders seit dat ie 'n glas bier drinke wulle het ("mem sei dat er in glês bier drinke wollen hat"; Ned.: moeder zei dat ie een glas bier heeft willen drinken). Hoewol't guon jongere sprekkers der gjin euvelmoed yn sjogge om te sizzen: dat is it huus weer ik hei weund ("dat is it hûs dêr't ik haw wenne"), beart soks âldere Tekselsters (en de measte Friezen) as skuorde klokken yn 'e earen, en soe it wêze moatte: dat is it huus weer ik weund hei ("dat is it hûs dêr't ik wenne haw") Yn it Nederlânsk kinne yn dit gefal beide foarmen, al waard yn it ferline de foarkar jûn oan: dat is het huis waar ik heb gewoond. Oan 'e oare kant stelde taalkundige Mathilde Jansen yn 2004 yn Taal van de Wadden fêst dat har Tekselster referinten de sin Ik vind dat iedereen moet kunnen zwemmen ("ik fyn dat eltsenien swimme kinne moat") oersetten as ik fien dot ellekien moet kenne swemme. Teksel wie it iennichste Waadeilân dêr't dat sa wie; alle oaren, ek it Hollânsktalige Amelân, folgen hjir it Frysk.
Bou Regrech
Skiednis
De Foenysjers en de Kartagers stiften ferskate koloanjes yn Marokko enn bewennen ek de ouwers fan de Bou Regreg, sa'n twa kilometer fan de mûning by it âlde plak Tsjellah. Op dizze archeologyske lokaasje binne de ruïnes fan de âlde Romeinske stêd Sala Colonia, troch Ptolemaeus Sala neamd, te finen. Tsjellah wie in wichtige havenstêd.
Anthony Winkler Prins
Biografy
Winkler Prins ferstoar yn 1908 op 90-jierrige leeftyd yn Voorburg. Nei syn ferstjerren iepene in dochter in briefke fan him. Dêryn stie:
Opnij beïerdige
Winkler Prins waard yn Voorburg beïerdige, lykas letter syn frou Henriëtta. It grêf rekke slim ferwaarloaze en der stie sels gjin grêfstien op, allinnich in pealtsje mei it nûmer 48. Dat Winkler Prins destiids yn Voorburg en net yn Veendam te hôf kaam, hie wierskynlik in praktyske reden: destiids soe elke gemeente op de rûte tusken Voorburg en Veendam apart om tastimming frege wurde moatte foar trochtocht fan de lykkiste.
Sofija Tolstaja
Libben
Sofija Behrs wie de dochter fan dokter Andrej Behrs, dy't yn it Kremlin wurke, en Ljoebov Alexandrovna Behrs. De famylje Behrs wie oarspronklik fan Prusysk komôf.
Goudhamster
Skiednis
Nei Aharoni syn fangst út 1930 binne noch mar selden goudhamsters yn it wyld waarnommen yn har natuerlike ferspriedingsgebiet. Uteinlik waarden yn septimber 1997 en maart 1999 twa ekspedysjes nei noardlik Syrje útfierd mei as spesifyk doel om te fêst te stellen hoe't it de goudhamster yn it wyld fergie. De ûndersikers fûnen 30 goudhamsterhoalen, dy't elts bewenne waarden troch op syn heechsten ien inkele goudhamster. Se fongen sân mantsjes en seis wyfkes, wêrfan't ien drachtich wie en yn finzenskip seis jongen te wrâld brocht. Alle 19 fongen goudhamsters en dêrtopta nochris 3 dy't al op 'e Universiteit fan Aleppo holden waarden, waarden oerbrocht nei Dútslân om fia in úttocht fokprogramma mear genetyske fariëteit yn 'e finzen goudhamsterpopulaasje te yntrodusearjen.
Uterlike skaaimerken
Krekt as alle hamsters hat de goudhamster oprekbere wangpûden dy't er by it fretten folstoppet mei safolle mooglik yn lytse stikjes haffele foer, oant se útpuolje oan 'e skouders ta. As der neat mear by kin, keart er gau werom nei de feilichheid fan syn hoale om it miel dêr yn alle rêst te beplúzjen. Dit is in evolúsjonêre strategy dy't yn it wyld de tiid ferminderet dat goudhamsters bleatsteane oan predaasje, en sa dus har kânsen om te oerlibjen ferbetteret; yn finzenskip tsjinnet it gjin doel, mar is it fermaaklik om te sjen. De pleatslike namme yn it Noardlevantynsk-Arabyske dialekt fan Aleppo is أبوجراب, wat "sealtasmantsje" betsjutte soe, dêrmei ferwizend nei de wangpûden. As der fretten by 't folop is, lizze goudhamsters yn har hoalen ek op grutte skaal itensfoarrieden oan foar mindere tiden.
Hâlden en dragen
Goudhamsters bringe it grutste part fan 'e tiid troch yn eigengroeven hoalen dy't oant 2 m djip wêze kinne. Se libje solitêr en binne tige territoariaal. As ien bist it territoarium fan in oaren binnenkringt, folget der in gefjocht op libben en dea. Utsûnderings dêrop binne as in mantsje in djoeisk wyfke benei komt, mar likegoed hat it wol kâns dat it wyfke it mantsje dan nei de pearing dochs noch oanfalt. Sels nêstgenoaten, dy't mei-inoar grutbrocht binne, sille inoar as folwoeksenen yn 'e regel net yn har om-en-by duldzje. Ynfantiside is net ûngewoan by goudhamsters, en yn finzenskip deadzje wyfkes soms har eigen (sûne) jongen as dy oppakt binne troch in minske, mei't der dan in frjemde rook oan sit, en eltse frjemde rook wurdt troch it wyfke ûnderfûn as in bedriging foar de oare jongen. Yn finzenskip en yn it wyld frette wyfkes ornaris har eigen deade jongen op, wat in evolúsjonêre oanpassing is om foar te kommen dat de rôfdieren de lykstank fan it deade jong nei it nêst ta folgje.
Maskat
thumb|240px|Lizzing Maskat yn Oman Maskat (ek Maskate of Muskat) is de haadstêd en grutste stêd fan de absolute monargy Oman. De stêd, dêr't ek it regear sit, hat seis foarstêden (wilayats) Matrah, Ruwi, Qurum en Seeb. De stêd leit oan de eastkust fan it lân oan de Golf fan Oman oan in soarte fan baai.
Binse Albarda
Albarda wie in rjochtsgelearde fan oansjen. Hy studearre oant 1819 Romeinsk en hjoeddeisk rjocht oan de Hegeskoalle fan Grins en promovearre dêr ek.
Lytse Snitswike
It evenemint is ôflaat fan de grutte Snitswike, dy't jierliks fan de freed foar de earste sneon yn augustus bart. Drok besochte lokaasjes yn de Lytse Snitswike binne it Kolmarslân, better bekend as it Starteilân, en de binnenstêd fan Snits (Merkstrjitte en omkriten).
Lingtemjitte
Relativiteit
Neffens de relativiteitsteory is lingte in relatyf begrip: itselde objekt kin foar ferschillende waarnimmers in ferskillende lingte hawwe.
William Whittingham
Yn 1560 gie Whittingham werom nei Ingelân en waard dêr yn 1563 geastlike fan Durham, in amt dat er oan syn dea hâlden hat.
Neostilen
Amsterdam, bygelyks, ken nei ±1880 in grutte ekonomyske bloei, wêrtroch wer in protte boud en ferboud wurdt. Dat betsjutte ek in nije ympuls foar de arsjitektuer. Fral de neorenêssânse is dan tige populêr, in neostyl dêr't de "Oud-Hollandse stijl" fan begjin 17e iuw opnij yn libbet. Tafallich is dat net: men fielde de perioade as in "twadde Gouden Iuw". Der binne fral in protte iepenbiere gebouwen set yn dizze perioade.
Neorenêssânse (1870-1915)
In faak foarkommende en lang tapaste boustyl dy't in soad farianten hat. De styl grypt werom op motiven fan de renêssânseboukeunst. By de Hollânske ferzje dêrfan binne trepgevels, speklagen, de horizontale linen dy't de gevel in 'flakken' ferdiele, blokken en krúskezinen binne wichtige skaaimerken. Fierders fynt men der ynfloeden út de Frânske boustyl fan de François I Loirekastielen mei rike, natuerstiennen gevels en ymposant dakpartijen, of Italjaanske foarbylden sa as pylders en rûnbôgen, yn de Neorenêssânse werom.
Sjoch ek
Arquitectura historicista Revivalismo (architettura) Historyzm (architektura) Arquitetura historicista Historizmus (architektúra) Историцизам у архитектури Historicism (arkitektur)
Stasjon Langeweg
Stasjon Langeweg (Lwg) wie in stasjon oan de Steatsline I yn it doarp Langeweg yn de gemeente Moerdijk yn de provinsje Noard-Brabân. It stasjon wie in standertstasjon fan de Steatsspoarwegen type SS fiifde klasse en is ien fan de achtentritich stasjons dy 't ea yn dizze klasse boud is.
Bluestonehenge
Earste befiningen
Yn guon fan de setgatten binne splinters fûn fan de blauwe stiensoarten dy't ek fûn wurde yn Stonehenge en dy't út Pembrokeshire West Wales weikomme, sa'n 270 km fierderop. De archeolooch Mike Parker Pearson tinkt dat blauwe stiennen fan dit stee om 2500 f.Kr. oerbrocht wêze kinne nei Stonehenge, dat yn dy snuorje in grutte ferbou ûndergien hat.
Pont Kolmarslân
Materiaal
De hjoeddeiske pont is in saneamde efterlader (in pont dy't allinnich oer it efterskip syn lading oan en fan board sette kin). Op de oerstek fart de Albatros, dêr't twa auto's, meardere fytsen of 80 persoanen (hoewol op it eillân per definysje in ferbod jildt foar auto's) op kinne. By drokte, bygelyks yn de Snitswike, wurdt in ekstra pont ynsetten (kapasiteit 20 persoanen). De Albatros hat yn de jierren 50 yn Seelân tsjinst dien as pont. Foaroan de pont wurdt foar grutte frachten, as bygelyks bierweinen, in ponton keppele.
Johan de Witt
As gefolch fan de Frânsk-Nederlânske Oarloch (ek wol Hollânske Oarloch) wie folksrebûlje útbrutsen en de bruorren De Witt (Johan en Cornelis, soannen fan Jacob en neven fan Andries de Witt) waarden yn it 'Rampjier' 1672 troch in poerlilke kloft minsken lyncht yn De Haach.