cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Untsliepeniskatedraal (Vladimir)
Weropbou fan 1186-1189
Yn de muorren fan de galerijen, yn de wulve nissen, fûnen fertsjintwurdigers fan it foarstelik hûs fan Vladimir en biskoppen harren lêste rêstplak. Yn de noardlike beuk waarden de bouwers fan de katedraal byset: Andrej Bogoljûbski en syn broer Vsevolod.
Fierdere skiednis
Meardere restauraasje folgen yn de 20e iuw. De grutste restauraasje wie ein fan de jierren 1970 en it begjin fan de jierren 1980. De wite muorren en de fergulde koepels waarden belein mei in spesjaal ûntwikkelde beskermingslaach. De kleurrike fresko's fan it ynterieur krigen beskerming troch in systeem dat it klimaat- en de fochtichheid op de plakken regelet.
Hjoeddeiske sitewaasje
De katedraal wurdt beheard troch de Russysk-Otterdokske Tsjerke en it Iepenloftmuseum fan Vladimir-Sûzdal. Der wurde regelmjittich tsjinsten holden; op oare tiden is it gebou iepen as museum.
Oct-Opus
Oct-Opus is in muzykduo dat bestiet út Maaike de Vlas (1979) en Truus de Vries (1986), beide tein yn Tytsjerk.
Sjenre
Oct-Opus spilet licht-klassike muzyk, mar ek musical- en filmmuzyk, Ierske muzyk en Klezmer (Joadske muzyk). Dêrneist hawwe se in oantal komposysjes en arranzjeminten skreaun. Se besykje om sawol yn de muzyksjenres as yn it ynstrumintarium sa mearsidich mooglik te wêzen. Dat stribjen hawwe se ek yn har namme ferwurke: in oktopus is ommers in bist mei in protte earmen. Yn 2008 hawwe se in cd Van alles wat gearstald. De eigen komposysjes binne meastentiids foar tsjerke-oargel (al of net mei dwersfluit) en foar piano. De styl is faak modern, mar dochs tagonklik foar it gruttere publyk.
Vladytsjny-kleaster
Reliken
It kleaster hat ikoanen mei reliken fan Nikita de Stylyt en Lazarus fan Betanië. Dêrnjonken wurdt yn de katedraal ek in mirakuleus ikoan bewarre.
Stasjon Doardt Súd
200px|thumb|left|stasjonsgebou Stasjon Doardt Súd yn 1990 Stasjon Doardt Súd (Ddzd) is in spoarstasjon yn de stêd Doardt, yn de Nederlânske provinsje Súd-Hollân. It op 3 juny 1973 oan de steatsline I (Breda - Rotterdam Sintraal) iepene stasjon, leit tusken de stedswiken Súdhoven, Crabbehof en Sterrenburg. It is boud as in Standerttype Sextant, fan arsjitekt Cees Douma. It gebou waard yn 2001 ôfbrutsen en ferfongen troch in tal abry's.
Fideo
Om't by de filmkeunst de termen fan it oarspronklike medium ôflaat binne, hjit in opnamme bygelyks in "filmopnamme" of in "filmke", ek at it medium fideo is.
Eurosône
Eurolannen fan de takomst
thumb|upright thumb|upright De Baltyske steaten, Estlân, Letlân en Litouwen, wienen fan plan om al yn 2010 de euro yn te fieren. Mar troch de wrâldwide ekonomyske krisis is dit net bard. Estlân is der al yn slagge om op 1 jannewaris 2011 de euro yn te fieren.
De Jeropeeske Sintrale Bank en de Jeropeeske Kommisje publisearje iens yn de twa jier meiïnoar in saneamd konferginsjeferslach, hjiryn stiet oan elts EU-lidsteat dy't net oan de euro dielnimt beskreaun yn hokker saken it oan de betingsten fan tatreding ta de euro foldocht.
Sweden
Sweden, dat al sûnt 1995 by de EU is, koe by it Ferdrach fan Maastricht net útsein wurde fan de euro. Formiel is Sweden hjirtroch ferplichte om de euro yn te fieren, mar it lân hat besletten om de ynfiering fan de euro út te stellen troch gewoan net te foldwaan oan de European Exchange Rate Mechanism-II (ERM II), ien fan de wichtichste easken om mei te dwaan oan de euro. De opstelling fan Sweden liket troch de EU tastien te wurden.
Dielnimmende lannen wikselkoersmechanisme ERM II
Op 2 maaie 2005 treden Syprus, Letlân en Malta ta. Op 28 novimber folge Slowakije.
Guillotine
Eftergrûn
De guillotine is neamd nei Joseph-Ignace Guillotin (1738 - 1814), dy't útstelde de guillotine as standerd eksekúsjemetoade te brûken. Guillotin wie in fûl tsjinstanner fan de deastraf. Hy hope dat de guillotine in tuskenstap op wei nei folsleine ôfskaffing fan de deastraf wêze soe. Kening Loadewyk XVI dy't tige niget oan technyk hie, seach it apparaat en stelde in tal ferbetteringen út, dêr't it skean ôfrinnen fan de bile ûnder wie, opdat it mes troch de hals 'snije' soe. Hy liet in oanpaste ferzje meitsje troch syn liifdokter Louis. Loadewijk stoar letter sels ûnder de ferbettere guillotine.
De guillotine yn Nederlân
Om 1800 hinne waard de guillotine troch de Frânsen ek yn Nederlân yntrodúsearre. Oare foarmen fan de deastraf, útsein wjirging, waarden ferbearn. Op 15 juny 1812 waard de guillotine yndied foar it earst yn Nederlân brûkt. Dizze terjochtstelling barde foar de Alde Weach op de Nieuwmarkt yn Amsterdam. Op 1 maaie 1813 is yn Den Haach nochris fan de guillotine gebrûk makke om de njoggentjinjierrige Andriana Bouwman te eksekútearjen. Hja waard ta de dea feroardiele fanwege brântichting op in pleats dêr't hja tsjinne.
Follybal op de Paralympyske Simmerspullen 2012
200px|thumb|right|200px|De Paralympyske follyballokaasje fan Londen 2012
Ireen Wüst
Priveelibben
Ireen Wüst boaske yn 2022 mei earder reedrydster Letitia de Jong.
Koerden
Algemien
Oan de begjin fan de 20e iuw, doe it Ottomaanske Ryk opdield waard, wie yn it Ferdrach fan Sèvres foarsjen yn autonomy foar de Koerden, mei de mooglikheid ta ûnôfhinklikens nei inkele jierren. Dêrfan is lykwols neat terjochte kaam troch de opstân fan de Turkse patriotten ûnder lieding fan Atatürk. De Frede fan Lausanne yn 1923, dêr't de grinzen fan it moderne Turkije yn fêstlein binne, repte mei gjin wurd oer de Koerden.
Religy
Nei de Arabyske ynvaazje yn de 7e iuw hawwe de measte Koerden har bekeard ta de islam. Dêrfoar hienen sy it Zoroastrisme as leauwen en noch hieltyd wurde alle jierren it zoroastryske nijjier útlitten fierd. Newroz is it feest dêr't de komst fan de maaitiid by fierd wurdt.
Doekle Terpstra
Libbensrin
Neist foarsitter fan de HBU-rie en de KNSB is Terpstra hjoed de dei ek foarsitter fan ûnder oare de Yntertsjerklik Organisaasje foar Untwiklingsgearwurking (ICCO) en lid fan de Rie fan Tafersjoch fan de Publike Omrop. Dêrneist hat hy ek plak yn it kommissariaat fan Grontmij Nederlân Holding BV, Aegon en Unilever. Op 30 maart 2009 makke de bûnsrie fan it Keninklike Nederlânske Reedriders Bûn bekend dat Terpstra foardroegen wie as foarsitter fan dit bûn. Ein juny 2009 moast de nije foarsitter troch de ledengearkomste (it bûnskongres) keazen wurde.
Hepie en Hepie
Hepie en Hepie bestie út de nichten Hepie Hiemstra (6 augustus 1961) en Hepie Postma (26 novimber 1956) fan Twizelerheide.
Skilbus
Skilbussen binne der kaam om tinbefolke gebieten te betsjinjen, dêr't in regelmjittige bustsjinst net mear rendabel is troch te min passazjiersoanbod.
Joop Boomsma
Karriêre as skriuwer
Boomsma wie ek redakteur by Operaesje Fers en foarsitter fan it Skriuwersboun. Teffens fersoarge er ferskate jierren in literêre rubryk yn it wykblêd Frysk en Frij. Boomsma wie de earste Fryske skriuwer mei in webloch (Skriuwersdeiboek 2001). Op syn webside publisearre er ek geregeldwei nij wurk, sawol proaza as poëzy. Yn 1970, 1971 en 1973 waard oan wurken fan Boomsma de Rely Jorritsmapriis takend. Fan 1994 oant 1996 makke er fierders diel út fan de sjuery fan de Rely Jorritsmapriis en earder, yn 1979, hie er in sit yn de sjuery fan de Gysbert Japicxpriis.
Slobodan Milošević
thumb|Slobodan Milošević Slobodan Milošević (Syrillysk: Слободан Милошевић) (Požarevac, 20 augustus 1941 — De Haach, 11 maart 2006) wie in Servysk politikus en wie yn it tiidrek 1989 oant en mei 2000 presidint fan Servje en letter fan de republyk Joegoslaavje. Hy stoar yn De Haach, dêr't er om syn misdieden yn de Joegoslaavje kriich foar syn proses wie. Krekt foar syn dea hie er oan it kriich tribunaal frege om yn Moskou behannele te wurden yn in kardologyske klinyk, mar it tribunaal karde syn fersyk ôf.
Nôtmûzen fan de Nije Wrâld
De nôtmûzen fan 'e Nije Wrâld (wittenskiplike namme: Reithrodontomys) foarmje in skaai fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae), de ûnderfamylje fan 'e Noardamerikaanske mûzen en rotten (Neotominae) en de tûke fan 'e hartemûzen (Reithrodontomyini). Ta dit skaai hearre 21 libbene soarten wrotmûseftigen en ien fossilenien, dy't allegearre foarkomme yn Noard-Amearika en Midden-Amearika.
Slobodan Milošević
Libbensrin
Yn 'e maitiid fan 1999 waard Milošević troch it Ynternasjonaal Joegoslaavje-tribunaal oanklage foar kriichsmisdieden en misdieden tsjin it minskdom. Op 1 april waard Milošević yn Belgrado pakt.
Pûn (massa)
It tradisjonele Nederlânske pûn woech ± 480 gram en wie ferdield yn (meastal) 16 ûns. Lykas mei in soad maten wienen der pleatslike ferskillen en ferskillen fan materiaal.
Sudergoa
Greefskip Starum
Yn in dokumint út 1086 wurdt skreaun oer de jefte fan greefskip Starum oan de biskop fan Utert. De grûn foar dizze nammewiziging soe wêze kinne dat in grut part fan it greefskip Sudergoa tusken 845 en 1086 ferlearn gongen wie.
Lodewijk van den Berg
Biografy
Van den Berg waard op 29 april 1985 lansearre oan board fan de Spaceshuttle Challenger, missy STS-51-B. Nei goed 168 oeren (7 dagen) yn de romte lâne er 6 maaie wer op ierde. Van den Berg wie oars yn it lêste stik fan de flecht yn 'e sliep fallen en waard trije minuten foar de feitlike lâning wer wekker.
Warkumer Nijlân
It Warkumer Nijlân is in gebiet fan sa'n 420 ha. dat troch de oanlis fan in ôfsluting (Soalsdyk, Nijlannerdyk) bûten de âlde S-foarmige seedyk yn 1624 ta stân komd is. Warkum betelle hjir foar in grut part oan mei, ek as ferbettering fan de feart nei de Warkumer haven. It gebiet wurdt beheard troch Steatsboskbehear.
Midingelsk
Skiednis
Tsjin 'e ein fan 'e tolfde iuw hie it Midingelsk him folslein ûntjûn, en hie it him boppedat sawol de Aldnoarske as de Normandyske ynfloeden alhiel eigen makke. Fanwegen dy grutte útlânske ynfloeden hawwe guon taalkundigen de stelling ferdigene dat it Ingelsk fan dy tiid ôf eins beskôge wurde kin as in mingtaal of in kreoalske taal. Mar hoewol't rûnom tajûn wurdt dat it Aldnoarsk en it Normandysk-Frânsk in yngeande ynfloed op it Ingelsk útoefene hawwe, wurdt dy teory, dy't de Midingelske kreoalske taalhypoteze neamd wurdt, ornaris ôfwiisd troch saakkundigen op it mêd fan 'e Ingelske taal.
Om 1500 hinne gie it Midingelsk yn Ingelân stadichoan oer yn it Nijingelsk, de taal dy't hjoed de dei nòch sprutsen wurdt, hoewol't taalkundigen dêrby faak in oergongsfoarm, it Ier Modern Ingelsk, hantearje foar de perioade fan 1500 oant 1700. Yn Skotlân, lykwols, kaam omtrint 1400 in eigen taalfoarm út it Midingelsk fuort, nammentlik it Aldskotsk, dat him neitiid fia it Midskotsk ta it hjoeddeistige Nijskotsk ûntjaan soe. Fierders ûntstiene yn eastlik, resp. súdeastlik Ierlân op Midingelske grûnslach twa oare talen, it Fingaalsk en it Yola, dy't troch iuwenlange isolaasje in folslein eigen ûntwikkeling trochmeitsje soene. Dizze beide taalfoarmen stoaren lykwols om 'e midden fan 'e njoggentjinde iuw út.
Alfabet
Under de Midingelske perioade foel de digraaf ash útinoar yn 'e letters 'ae'. Fierders rekke de eth yn 'e trettjinde iuw yn ûnbrûk, om ferfongen te wurden troch de thorn. Dy ferdwûn sels geandewei de fjirtjinde iuw en waard doe ferfongen troch de th. Neitiid makke ûnbekendheid mei de thorn dat âlde skriuwfoarmen (þe olde ..., "de âlde ...") lêzen waarden as ye olde ..., in útdrukking dy't men tsjintwurdich noch in protte tsjinkomt yn neibearde Midingelske nammen (bgl. fan kroegen en winkels). De letter wynn waard geandewei de trettjinde iuw ferfongen troch de w. Fanwegen de likenis fan 'e wynn mei de moderne p wurdt dizze letter sels yn moderne edysjes fan Aldingelske en Midingelske teksten ornaris ferfongen troch de w.
De yogh koe in ferskaat oan fonemen fertsjintwurdigje, lykas [ɣ] (g fan 'bûge'), [j] (j fan 'jas'), [ʤ] (dzj fan 'siedzje'), [x] (ch fan 'berch') en [ç] (sj fan 'sjippe', mar útsprutsen mei de tonge tsjin it hurde ferwulft oandrukt). De Karolingyske g stie ornaris inkeld foar de [ɡ] (g fan 'goed'). Uteinlik waard de yogh yn it Midingelsk ferfongen troch de j of de y, en troch de neitiid foar in part stom wurden 'gh' yn wurden as night en laugh. Yn it Skotsk, lykwols, bleau de yogh langer bestean, oant er yn 'e Midskotske perioade ûnûnderskiedber waard fan 'e kursive z, sadat drukkers yn Skotlân de yogh begûnen te ferfangen troch de z. Dat late ta de 'aparte' útspraak fan nammen as Dalziel ("dy-jel") en nije útspraken fan nammen as McKenzie, dêr't de z oarspronklik eins ek in yogh wie dy't as in [j] útsprutsen waard.
List fan lannen en territoaria
Ofhinklike territoaria
Dit binne almeast eardere koloanjes fan Jeropeeske steaten, dy't (noch) gjin ûnôfhinklikens berikt hawwe.
Lodz
Karakteristyk yn it stêdsbyld binne de tekstylfabriken en fabrikantefilla's yn neostilen en jugendstil. Ien dêrfan is de filla fan Leopold Rudolf Kindermann (ul. Wólczańska 31), dat ien fan de wichtichste jugendstilgebouwen fan Poalen is. It wite fabryk oan it Plac Niepodlegści stiet symboal foar de skiednis fan de tekstylyndustry, dy't rûnom (Dútslân, Ruslân, Eastenryk) wei arbeiders oanluts. Nijsgjirrich is ek it Grand Hotel oan de ul. Piotrkowska, dy't in iuw lyn ien fan de grutste en foarnaamste hotels fan Jeropa wie. Oan 'e ul. Piotrkowska steane noch in soad oare wichtige gebouwen: dizze strjitte is mear as fjouwer kilometer lang, en is de langste winkelstrjitte fan de wrâld mei de helte fan alle winkels yn de stêd.
Homoseksualiteit
It wurd 'homoseksueel' waard betocht troch de Hongaarske sjoernalist Karl Maria Kertbeny, en foar it earst troch him brûkt yn 1869.
Stasjon Rotterdam Lombardijen
Stasjon Rotterdam Lombardijen (Rlb) iepene op 1 juny 1964, is in spoarweistasjon yn de Nederlânske stêd Rotterdam yn de provinsje Súd-Hollân. It stasjon leit oan de Steatsline I
Navarra
Taal
Yn Navarra wurdt sawol Spaansk as Baskysk sprutsen. Kultureel en histoarysk besjoen heart it by it Baskyske gebiet. Eartiids makke it ek diel út fan it Keninkryk Navarra. De lêste jierren ferliest it Baskysk yn Navarra lykwols terrein op it Spaansk, omdat de taal yn tsjinstelling ta de oanbuorjende regio Baskenlân amper yn it ûnderwiis brûkt wurdt.
Bestjoerlik
Neffens regionale wetjouwing is Navarra ûnderferdield yn trije taalsônes. Yn de zona vascófona (Baskyske taalsône) en de zona mixta (twatalige sône) wurdt it Baskysk op bepaalde nivo's as offisjele amtstaal brûkt, wylst yn de zona no vascófona (net-Baskyske taalsône) allinnich it Spaansk in offisjele status hat.
Mirror (sylboat)
De Mirror is ûntwurpen troch Jack Holt as ynstjoering foar in ûntwerpers wedstriid fan de Ingelske krante de Daily Mirror. Dêrfoar wienen de easken dat de boat op it dak fan in auto meinomd wurde koe, net te djoer wie en maklik te bestjoeren wie.
Meddert
Skiednis
Op nije kaarten stiet de húsnamme Groot Medwert neamd dêr't in pleats fuort njonken de terp mei bedoeld wurdt. Dy terp wurdt troch Eekhoff yn de 19e iuw Medderburen neamd en de pleats(en) ''Gr. en Kl. Medwerd''. De kaart fan 1700 neamt allinnich Medderbuiren. It giet hjir om in âlde namme dy't grif yn de 9e iuw as Metwid oanhelle wurdt. Yn 944 wurdt Medunwrth neamd. De namme giet dan fan Medewerth út de 12e iuw nei Medwert yn 1511 en 1543 nei de hjoeddeiske namme Meddert.
Demetriuskatedraal (Vladimir)
De Demetriuskatedraal yn de Russyske stêd Vladimir is tsjerke dy't boud waard troch Vsevolod III. De as hûskapel foar de grutfoarst boude katedraal waard wijd oan de grutte martler Demetrius fan Tessaloniky. It bouwurk is in typysk foarbyld fan de wite tsjerken fam de arsjitekturale skoalle Vladimir-Sûzdal. De Demetriuskatedraal is ferneamd om de tige rike dekoraasjes mei bas-reliëfs oan de bûtenmuorren. Sûnt 1992 foarmet de katedraal ûnderdiel fan it UNESCO-wrâlderfgoed "Wite Monuminten fan Vladimir en Sûzdal".
Skiednis
Om de tsjerke wiene galerijen en tuorren mei treppen boud. De galerijen leine oan de noardlike, súdlike en westlike kant fan de katedraal en der bestiet gjin twifel oer dat se ferbûn wiene mei it paleis. Argeologyske stúdzjes jouwe tsjintwurdich mear en mear ynformaasje oer de gebouwen fan it paleis.
Ynterieur
It ynterieur is ienfâldich om't de measte fresko's net bewarre binne. Yn it ferwulft bleau in diel fan in grutskalich fresko bewarre fan it Jongste Gerjocht. Ek de oanbuorjende Untsliepeniskatedraal hat in fresko fan it Jongste Gerjocht, mar it fresko fan de Demtriuskatedraal is âlder en datearret út de 12e iuw.
Feanstersk
Gebrûk
It "echte" Feanstersk waard yn elts gefal oant yn 'e earste helte fan 'e tweintichste iuw op it Hearrenfean sprutsen. Oer it hjoeddeiske sprekkerstal binne gjin sifers bekend, mar neffens alle wierskyn wurdt it net mear aktyf brûkt. Wol liket der op 't heden in regiolekt fan it Nederlânsk mei wat lokale eleminten op it Hearrenfean yn gebrûk te kommen, mar dat is net it oarspronklike Feanstersk.
Machmûd Abbas
Presidintsferkiezings
Nei it ferstjerren fan Arafat waard Abbas, alteast troch Fatah, sjoen as syn natuerlike opfolger. Op 25 novimber 2004 waard er troch de revolúsjonêre Ried fan Fatah beneamd as de kandidaat dy't de foarkar hie foar de ferkiezings op 9 jannewaris 2005. Op 14 desimber rôp Abbas op ta it einigjen fan it geweld yn de Twadde Intifada en it weromkearen nei in freedsum ferset. Hy koe it lykwols net dien krije om Palestynske militanten de wapens del litte te lizzen.
Galysje
Galysje (Spaansk: Galicia, Galysysk: Galicia of Galiza) is ien fan de 17 autonome mienskippen fan Spanje en waard as sadanich oprjochte yn 1981. It leit yn it uterste noardwesten fan it lân, en grinzet yn it suden oan Portegal, yn it westen oan de Atlantyske Oseaan, yn it noarden oan de Golf fan Biskaje en yn it easten oan de oare Spaanske regio’s Astuerje en Kastylje en Leön. Haadstêd is Santiago de Compostella, in stêd mei krekt gjin 100.000 ynwenners, grutste stêd fan de regio is lykwols Vigo en de grutste agglomeraasje A Coruña. Yn Galysje wurde twa offisjele talen sprutsen, it Galisysk en it Spaansk.
Geografy
Súdeast Galysje makket diel út fan in heechberchtme. Dêrfan binne de los Picos de Ancares (1826 m), de Cabeza de Manzaneda (1787m) en de Peña Trevinca yn de Serra de Queixa (2031m), de grutste piken. Yn Lugo lizze twa grutte natuergebieten, de Ancares en de Courel. It binnenlân wurdt foar in grut part foarme troch grutte boskgebieten. Alle jierren wurdt Galysje wol troffen troch swiere boskbrânen.
Befolking
thumb|left|270px|In typyske Noard-Spaanske nôtskuorre. Nettsjinsteande de hege emigraasjesifers fan de 20e iuw is Galysje ien fan de tichtst befolke gebieten fan Spanje. De heechste befolkingstichtens is te finen yn A Coruña (143 ynw./km2) en Pontevedra (207 ynw. /km2). It grutste part fan de befolking libbet op it plattelân, hoewol't de leaste desennia hieltyd mear minsken nei de stêden lutsen.
Sint-Marsellusfloed (1362)
thumb|Kaart fan Noard-Fryslân fan [[Johannes Mejer om 1240 (foar de stoarmfloed 1362). De reade linen jouwe de hjoeddeiske kust oan]] De twadde Sint-Marsellusfloed of Earste Grutte Mandrenke (grutte ferdrinking fan minsken) wie fan 15 op 16 jannewaris yn it jier 1362, op de dei dat de hillige Marsellus betocht wurdt. Op 15 jannewaris 1219 wie de earste Sint-Marsellusfloed.
Hjalmar Branting
Libbensrin
Branting die in oplieding wiskundige astronomy. Hy wie assistint by it Stockholm Observatorium, mar hold yn 1884 op mei it wittenskiplike wurk en woe sjoernalist wurde. Yn 1886 begûn er tegearre mei August Palm te skriuwen foar de krante Social-Demokraten. Yn 1897 waard Branting it earste sosjaaldemokratyske parlemintslid fan Sweden. Under syn lieding kamen de sosjaaldemokraten yn 1905 yn protest tsjin in skieding fan Noarwegen en Sweden. De sosjaaldemokraten fersetten har fûleindich tsjin in mooglike kriich. Branting hie fûle krityk op de Bolsjewistyske machtsgreep yn de Oktoberrevolúsje fan 1917. Op dat stik foel de Sosjaal Demokratyske partij útinoar. De oanhingers fan Branting gongen fierder, de linkse partij ûnder lieding fan Zeth Höglund waard letter de Sweedske Kommunistyske partij.
It Dockumer Lokaeltsje
Skiednis
Sûnt it begjin fan 2014 spilet de band sa no en dan wer live. Yn 2017 brocht de band har tredde studio-album út, opnaam yn de Sing Sing Studio te Mitselwier, ûnder de namme "Tonger".
De Nes
De Nes is in buorskip benoarden Wytmarsum yn de gemeente Súdwest-Fryslân en wurdt yn de 19e iuw ek skreaun as Nes. De âldste fermelding is fan 1525. De Nes leit op de noardeastlike punt fan de himrik fan Penjum. In nes is in útstekkende lânpunt of lântonge. De namme is in foarm fan it wurdt 'noas'. De Nesserleane is nei De Nes neamd.
Laplân
Hjoed de dei
De ôfrûne jierren ha der yn Laplân grutte feroarings plak fûn. Troch it finen fan izererts yn it gebiet binne der grutte diken en spoardiken oanlein nei it gebiet. Dêrtroch kamen de Saami yn nau kontakt mei de ‘beskaving’ en soks hat der ta laat dat in protte fan dy nomaden oergongen op fiskerij, lânbou of selsstannich ûndernimmer wurden binne.
Skermjen op de Olympyske Simmerspullen 1972
Medaljespegel
De top-7 fan lannen dy't by it skermjen medaljes wûn ha tidens de Olympyske Simmerspullen 1972.
Kaaifeart
De Kaaifeart (Biltsk en offisjeel: Kaaifaart; Nederlânsk: Kadijkstervaart) is in feart yn de gemeente De Waadhoeke. It kanaal rint tusken Aldebiltsyl en Nijebiltsyl. De feart rint njonken de Van Albadawei en is de skiedsleat tusken Mûontsebiltpolder en de Eastpolder.
Arno Brok
Njonkenfunksjes
Brok wie fan oktober 2016 ôf oant syn beneaming ta kommissaris fan de kening foarsitter fan it Nederlands Genootschap van Burgemeesters.
Billy the Kid
Iere jierren
Doe't de buorlju by wa't er ynwenne in healjier letter húslike swierrichheden krigen, moast Billy the Kid in oar hinnekommen sykje. Hy triek doe yn in pinsjon en begûn putsjes op te knappen as los arbeider. Yn april 1875 waard er foar it earst arrestearre troch sheriff Harvey Whitehill fan Grant County foar it stellen fan in tsiis. Op 24 septimber fan dat jier waard er fannijs oppakt doe't er yn it besit oantroffen waard fan guon klean en fjoerwapens dy't in oare kostgonger by in Sineeske waskerette stellen hie. Twa dagen nei't er yn 'e sel set wie, ûntsnapte Billy the Kid troch fia de skoarstien nei it dak te klimmen. Fan dy tiid ôf wied er min ofte mear oanhâldend op 'e flecht foar de lange earm der wet. Sheriff Whitehill soe letter sizze dat er de jonge wol lije mocht, en dat syn dieverij mear fuortkaam út behoeftigens as út begearte of boasaardigens.
Besingeling te Anton Chico
Yn novimber 1880 waarden Billy the Kid en de binde dêr't hy ûnderwilens de lieding oer krigen hie, efterfolge troch in posse, dy't harren úteinlik besingele op 'e ranch fan harren freon James Greathouse, yn Anton Chico, yn 'e omkriten fan White Oaks (Nij-Meksiko). Ien lid fan 'e posse, in James Carlyle, gie ûnder it fieren fan in wite flagge de ranch binnen om te ûnderhanneljen oer de oerjefte fan 'e binde. Greathouse kaam doe nei bûten om troch de posse sa lang as gizelder fêstholden te wurden.
Dea
Ta einbeslút giene der ek fuort al geroften dat Billy the Kid hielendal net troch Garrett deade wie, mar dat Garrett, dy't "ommers" syn boezemfreon wie, de dea fan Billy the Kid yn sêne set hie sadat dy oan rjochtsferfolging ûntkomme koe. Dy ferhalen wurde troch histoarisy net serieus nommen.
Leginde
Ek binne der ferskate lieten oer Billy the Kid makke, û.o. it folksferske Billy the Kid; The Ballad of Billy the Kid (1973) fan Billy Joel; it hiele album Pat Garrett and Billy the Kid (1973) fan Bob Dylan; en Billy, Get Your Guns (1990) fan Jon Bon Jovi. Fierders binne der teminsten trije toanielstikken oer him skreaun, waarden der ferskate dokumintêres oer him makke en figurearre er yn in ôflevering fan 'e westernsearje Gunsmoke (1952).
Age Hains Boersma
Boersma wie sûnt it seizoen 2006/07 prof-fuotballer foar SC It Hearrenfean, dêrfoar spile hy foar QVC en VV Snits.
Myl
Ferskate milen binne:
Altenburch
De namme komt ek foar as Altenburg.
Kastylje-La Mansja
Kastylje-La Mansja (Spaansk: Castilla-La Mancha) is ien fan de 17 autonome mienskippen fan Spanje en waard as sadanich oprjochte yn 1982. De regio leit yn it súdeasten fan it lân, de haadstêd is Toledo. Yn it easten grinzet de regio aan Valencia, en fierders oan Mursia, Andalûsje, Ekstremadoera, Kastylje en Leön, Madrid en Aragon.
Wrâldkampioenskip reedriden froulju sprint
It  Wrâldkampioenskip kampioenskip sprint (meastal ôfkoarte ta WK Sprint) is in jierliks hâlden reedrydkampioenskip. De earste edysje foar de froulju waard hâlden yn 1970.
De Lêste Mohikaan
Ynhâld
Kolonel Munro stjoert Haukeach nei it súdliker leine Fort Edward ta mei in fersyk om fersterkings, en as er dêr oankomt, stjoert generaal Webb him mei in antwurd werom. Underweis werom nei Fort William Henry wurdt Haukeach finzen nommen troch de Frânsen, dy't him minus Webb syn brief by Fort William Henry ôfleverje. Underwilens fertelt majoar Heyward oan kolonel Munro dat er fereale wurden is op Munro syn dochter Alice en freget er om tastimming om har it hof te meitsjen, wat Munro goed taliket. In pear dagen letter langet de Frânske generaal Montcalm ûnder in besprek Webb syn brief oan Munro oer. It docht bliken dat Webb gjin fersterkings stjoere sil. Dêrop jout Munro ta oan Montcalm syn easken en draacht er it fort oer oan 'e Frânsen. Neffens de betingsten fan it ferdrach dat se slute, meie de Britske soldaten mei al harren ferwûnen, froulju en bern ûnbehindere ôftsjen.
Kompjûter
Sûnt de grutte opkomst fan de kompjûter wurde se ek brûkt foar ynformaasjefoarsjenning (ynternet) en amusemint. By de moderne produksje wurde kompjûters ymplemintearre om masines mei te bestjoeren en om prosessen mei oan te stjoeren, bygelyks by de assemblaazje fan auto's troch robots. Meastentiids wurdt hjirfoar in ‘programmable logic controller’ brûkt.
Fêreu-eilannen
thumb|left|250px|It [[Tinganes, yn Tórshavn, de sit fan it Fêreuske regear.]] De Fêreu-eilannen (Fêreusk: Føroyar ; Deensk: Færøer ) binne in eilannegroep yn 'e noardlike Atlantyske Oseaan, tusken Skotlân, Noarwegen en Yslân yn. De eilannen foarmje in autonoom lân ûnder de Deenske Kroan, wat sizze wol dat se folslein selsbestjoerend binne, útsein op 'e mêden fan definsje en bûtenlânske saken, dy't noch altiten ûnder it foech fan it regear fan it memmelân Denemark falle. (It is in identike relaasje as dy't Nederlân hat mei Arûba, Kurasao en Sint-Marten.) Der wenje krapoan 50.000 minsken (2013) op 'e Fêreu-eilannen, en de haadstêd is Tórshavn (Deensk: Thorshavn). It Fêreusk, de nasjonale taal, is nauwer besibbe oan it Yslânsk en de Westnoarske dialekten as oan it Deensk.
De Fêreu-eilannen waarden fan de njoggende iuw ôf fal út Noarwegen wei kolonisearre. Yn de alfde iuw kamen de eilannen oan 'e Noarske kening. Doe't Noarwegen letter sels yn Deenske hannen foel, kamen de Fêreu-eilannen ek ûnder Deensk bestjoer. Dat is sa bleaun, ek nei't Noarwegen yn 1815 by Sweden kaam te hearren en yn 1905 selsstannich waard. Yn 1948 krigen de Fêreu-eilannen selsbestjoer. Hja hawwe der foar keazen om bûten de Jeropeeske Uny te bliuwen.
Geografy
De 17 bewenne eilannen binne:
Brusselsk Haadstedsk Gewest
Geografy
thumb|Satelytfoto fan Brussel It Brusselsk Haadstedsk Gewest falt neffens grûngebiet gear mei it twatalige gebiet Brussel-Haadstêd en it Arrondissemint Brussel-Haadstêd. Dy bestiet njonken de stêd Brussel út 18 oare gemeenten dy't yn de rin fan de njoggentjinde en tweintichste iuw hieltyd mear mei de kearnstêd fergroeid waarden. Ta tsjinstelling fan de oare grutte agglomeraasjes yn Belgje, lykas Antwerpen, Gint, Charleroi en Luik rekke de Brusselske agglomeraasje net belutsen by de fúzjes fan Belgyske gemeenten yn 1977. Yn 1922 waarden allinnich de gemeenten Laken, Haren en Neder-Over-Heembeek troch de gemeente Brussel anneksearre.
Brussel as haadstêd
500px|thumb|center|Keninklik Paleis fan Brussel
Talen
thumb|Talen sprutsen yn it Brusselsk Haadstedsk Gewest: {{legend|#9999FF|Frânsk}}{{legend|#CCCCFF|Nederlânsk en Frânsk}}{{legend|#CCFFFF|Nederlânsk}}{{legend|#99CCFF|Frânsk en oare taal}}{{legend|#FFFFCC|Gjin Nederlânsk of Frânsk}} Brussel wie ynearsten in Nederlânsktalige stêd, dêr't it Brusselsk, it pleatslike Brabânske dialekt sprutsen waard. Yn de lêste twa iuwen, benammen nei de Belgyske ûnôfhinklikens waard it Frânsk de oerhearskjende taal. De assimilaasje fan de pleatslike Flaamske befolking troch in grutte ynstream fan Frânske en Waalske ymmigranten late dêr ta. It Nederlânsk, dêr't de standerdisaasje yn Belgje noch amper fan trochset hat, koe it net opbokse tsjin it Frânsk, dat de taal fan it rjocht, bestjoer, it leger, ûnderrjocht, kultureel libben en de media waard.
Sport
thumb|Kening Boudewijnstadiom It Kening Boudewijnstadion (earder it Heizelstadion) yn it noardwesten fan de stêd Brussel, is de grutste yn it lân mei goed 50.000 sitplakken en is it thúsplak foar nasjonale fuotbal- en rugbyteams. It stadion wie it plak fan de finale fan it Jeropeesk Kampioenskip fuotbal 1972 en de iepeningswedstriid fan it Jeropeesk Kampioenskip fan 2000. Ferskate finales fan de Eurocup waarden dêr spile, wêrûnder dy fan 1985 tusken Juventus FC en Liverpool FC dêr't 39 minsken by omkamen troch fjochterijen tusken fuotbalfandalisten en it ynstoarten fan in muorre dy't bekend kamen te stean as it Heizeldrama. Fierders wurdt it stadion ek foar sportaktiviteiten brûkt, lykas de Memorial Van Damme, in wichtich atletykevenemint.
Underrjocht
Saint Louis Universiteit Brussel, bekend as UCLouvain Saint Louis - Bruxelles'', waard yn 1858 oprjochte en is spesjalisearre op it mêd fan sosjale en minskilike wittenskippen. De universiteit hat 4.000 studinten en hat twa kampussen yn de stêd Brussel en Elsene.
Brunoanen
Opkomst
Nettsjinsteande ferbleaun de Brunoanen meastentiids bûten Fryslân. Nei alle gedachten kamen sy allinnich hjirhinne foar spesjale gelegenheden, bygelyks om lân yn lien fuort te jaan, minsken yn amten te befêstigjen en by wichtige skelen.
Shrima Malati
Shrima Malati, echte namme ûnbekend, (21 juny 1988), is in Oekraynsk neakenmodel en pornografysk aktrise fan etnysk Oezbeeksk komôf. Hja makke har debút yn in pornografyske film yn 2013. Neffens har offisjele opjefte wie se ûnder har pornokarriêre 1.63 m, mei in gewicht fan 46 kg.
Egbert I fan Breunswyk
Skiednis
Yn 1057 waard Egbert yn ynkear in wichtige hoveling: in groep Saksyske opstannelingen ûnder lieding fan Otto, de bûten de houlikssteat berne soan fan Bernard II fan Brandenburg, besocht fanút in mûklaach de seisjierrige Hindrik IV en syn mem Agnes fan Poitou (1024-1077) te fermoardzjen. Egbert en syn broer Bruno kamen Hindrik en syn mem te help en koenen de oanfal ôfslaan. Lykwols sneuvele Bruno by de gefjochten en rekke Egbert swier ferwûne. Egbert genêsde en krige as beleanning de Fryske greefskippen fan syn broer.
Keegenster Ryd
De namme Keegenster Ried jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Keegensterried.
Abe Lenstra
Libbensrin
Nei de oarloch waard Lenstra tige populêr ûnder it folk. Ferskate bedriuwen makken dêr handich gebrûk fan. Bedriuwen as C&A en Coca-Cola krigen Lenstra safier om reklame foar har te meitsjen. Hil Lenstra waard ek frege om soks te dwaan; sy makke reklame foar de Maggi Goudbûljon.
Yn 1958 waard Abe Lenstra ek sjonger. Foar de beslissingswedstriid mei SC Enschede waard in singel útbrocht mei as titel ''Abe! Abe Lenstra zingt''. Op de A-kant stiet it ferske Geen woorden, maar daden, op de B-kant stiet it ferske Bij ons in Holland. It waard opnaam foar de beslissingswedstriid fan Sportclub Enschede tsjin DOS út Utert. Der waard foarút rûn op in kampioenskip fan Enschede, mar it wie DOS dat de wedstriid wûn en sadwaande kampioen waard. It singel waard amper ferkocht.
Iere karriêre
It wie 16 july 1936, in oefentoernoai mei klups út de Gordyk, Noardwâlde, Drachten en It Hearrenfean. Yn de wedstriid tsjin de Gordyk makke Lenstra syn debút, de einstân wie 2-2, mei ien doelpunt fan de jonge Lenstra. Neffens Hepkema’s Courant hat it ‘in prachtige goal’ west. Yn it seizoen 1936/1937 krige Lenstra in basisplak yn it earste alvetal.
SC Enschede
It leafst hie Lenstra syn klup op It Hearrenfean net ferlitten. Mar hy woe proffuotbal spylje, en by FF It Hearrenfean wienen dêr grutte ferskillen yn mienings oer. Yn 1955 luts hy dan ek nei SC Enschede. Dêr soe Lenstra al mei al fiif jier fuotbaljen bliuwe. Twa kear waard hy krekt gjin kampioen fan Nederlân. Foar SC Enschede soe hy it alderearst doelpunt meitsje yn harren Diekmanstadion.
Wurkferbannen
De Fryske Akademy hat in grut oantal wurkferbannen oprjochte op alderlei mêd.. Hjiryn wurken studearre spesjalisten gear mei sneupers. De stúdzje fan de wurkferbannen is op Fryslân en Fryske belangen rjochte. De resultaten komme yn jierboeken en jierboekjes of yn it tiidskrift fan de Fryske Akademy, 'It Beaken'.
Wire
Soloprojecten
Nei 1981 foel Wire de fakto út elkoar en gongen de bandleden har eigen wei. Colin Newman gie solo, Gilbert en Lewis foarmen de band Dome. Yn 1985 kaam de band wer by elkoar. It wurk dat se fan doe ôf makken gong hieltyd mear de kant út fan elektroanyske muzyk, wêrtroch't drummer Gotobed oerstallich waard. Yn de 90-jierren wurken de bandleden meast oan har eigen projekten, it ienige album fan it trijemanskip is The First Letter dat mei mingde reaksjes ûntfongen waard. Pas yn 1999 geane de bandleden har wer mear mei Wire bemuoien en ûntwikkelje in oare styl mei hoekige gitaarpartijen en snelle drums. Twa EP's en it album Send wurde útbrocht.
R. Lee Ermey
Ronald Lee Ermey (Emporia, 24 maart 1944 – Santa Monica (Kalifornje), 15 april 2018) wie in Amerikaansk akteur.
Milennium
In milennium is in tiidrek fan tûzen jierren. Yn 't bysûnder is it ien út in rige fan milennia sûnt it begjin fan in jiertelling. Sa begûn op 1 jannewaris 2001 it tredde milennium fan de Kristlike jiertelling.
De Kristlike jiertelling begjint lykwols mei it 1ste jier nei de berte fan Kristus, it jier 1. Dêrom wurdt it earste milennium fan dy jiertelling foarme troch de jierren 1-1000, en it twadde troch 1001-2000. Dêrmei wie 31 desimber 2000 de ein fan it twadde milennium fan de Kristlike jiertelling.
Annamarie Thomas
Annamarie Thomas (Emmeloard, 15 septimber 1971) Is in earder Nederlânsk reedrydster.
Skipfeart
250px|thumb|De supertanker AbQaiq.
Foyingastate
In oare Wiger Foyinga wie yn 1531 subprior fan Gerkeskleaster en yn 1552 pastoar fan Boerum. De erfgenamten en beppesizzers fan Jancke Foyinga waarden yn 1529 neamd ûnder de belanghawwenden by de bediking fan Nij Krúslân. Yn 1604 wie de state eigendom fan Abraham Sijbes en Sara Engelbarti. Dy lêste bewenne as widdo de pleats noch yn 1630. Yn 1847 waard de state ferkocht wêrby't de gritenij it terrein dêr't de state stie oankocht hat en op in diel dêrfan in skoalle stichte hat.
Aldhoarne
Sint Thomaslieden
thumb|right|200px|klokkestoel Aldhoarne Op it begraafplak stiet in klokkestoel. Hjir wurdt tusken 21 desimber en Nijjier, tagelyk mei Mildaam it Sint Thomaslieden hâlden. De twa klokken yn it klokhús, dy’t yn 1942 troch de Dútsers foardere binne, wienen fan 1617 en 1763. Fan folkloare is it wurden ta in wedstryd foar de wat âldere jeugd. It lieden hat te krijen mei de hillige Thomas, syn nammedei is 21 desimber. It doel wie om de boaze geasten dy't foar it tsjuster oerdeis soargje, te ferjeien. Mei it lieden fan de klokken wurdt besocht it ljocht werom te krijen.
Clantstate
Clantstate (ek: Herckema heerd, Herckemastins of Ausburgh) wie in stins yn Lytsewâld yn de eardere gemeente Kollumerlân. It terrein dêr't de state stien hat is noch werkenber en wurdt brûkt as greidlân.
Golf fan Aden
Piraterij komt in protte foar yn de Golf en hat te krijen trochdat guon fan de kustlannen net stabyl binne. Ek terroristyske oanfallen, bygelyks troch fûnemintalityske moslims hawwe hjir foarfallen.
Neville Chamberlain
Libben en wurk
Hy beklaaide de post oant 1929. Hy waard doe minister fan finânsjes. Yn dy funksjes liet er wer sjen dat er in sosjale herfoarmer wie. Ek sette hy him yn om de skulden út de Earste Wrâldkriich fuort te wurkjen. Ek soarge hy der foar dat fabriken en minen harren sels fernijden. Dêrtroch koe it Feriene Keninkryk mei de modernste technology en middelen de Twadde Wrâldkriich begjinne. Al wie dit net syn earste doel. Ek yn it bûtenlân waarden syn prestaasjes besjoen. Hy helle de foarkant fan it Amerikaanske blêd de Time. thumb|right|200px|Chamberlain swaaide mei syn papier en sei dat der peace in our time wie Op 28 maaie 1937 krige Chamberlain it heechste amt, hy waard Earste Minister. Hy seach dat Nazi-Dútslân hieltiten mear nei oarloch nige. Dútslân anneksearre Eastenryk. Hy woe kriich foarkomme en dêrom besocht hy by de konferinsje fan Munchen om Hitler tefreden te krijen. Hitler mocht in grut diel fan Tsjechoslowakije hawwe. Hy mocht Sudetelân hawwe wêr't in protte folksdútsers wennen. Dat wie foar it lân in grutte ramp. It ferdrach soe it begjin fan de ein wêze fan Chamberlain. Op 1 septimber 1939 foel Hitler dochs Poalen binnen nettsjinste alle beloften. Dêrnei foel der net mear oan Twadde Wrâldkriich te ûntkommen. Doe't Nazi-Dútslân dêrnei ek noch op 10 maaie 1940 Belgje, Nederlân en Frankryk binnen foel wie syn posysje net mear te hâlden. Hy waard opfolge troch Winston Churchill.
Kader Abdolah
Libben en wurk
Kader Abdolah hat in wyklikse kollumn yn de Volkskrant ûnder it pseudonym Mirza. Mirza is yn it Perzysk 'kronykskriuwer' én it is tagelyk de namme fan syn ferstoarne heit. Syn wurk giet oer it libjen yn en tusken twa kultueren en oer it libjen yn de diaspora.
Abdolah skreau it boekewikepresint fan 2011 mei it tema 'curriculum vitae - geschreven portretten', in novelle mei de titel De kraai.
Triem (ynformatika)
Triem en bestân
Der is foar it Frysk in diskusje of it Ingelske begryp computer file oerset wurde moat as triem of as bestân.
Byldtriem
In kearnbegryp dêrby is de byldpunt (picture element of pixel). Dat is de lytste ienheid fan jo skerm dy’t troch jo kompjûter noch selsstannich te betsjinjen is. By de printer jildt soks eins ek. Njonken dat sa’n byldpunt in beskate hichte en breedte hat, komt hjir noch in nij begryp nei foaren: de kleurdjipte. Dy kleurdjipte wurdt oanjûn yn tal bitten. Mar oars as by de fêste ienheid yn de teksttriemmen – 1 byte = 8 bitten – kin de kleurdjipte in lytser of in grutter tal bitten hawwe. Koartsein, hoe mear bitten de kleurdjipte omfettet hoe grutter de mooglikheid fan kiezen wurdt tusken de ferskate tinten, dy’t oan dat byldpunt jûn wurde kinne.
Neuengamme
Nei de oarloch
Nei de Twadde Wrâldoarloch waard Neuengamme brûkt om leden fan de SS, Wehrmachtsoldaten en leden fan de nazipartij fêst te setten. Noch letter waard in straffinzenis op it kampterrein boud. Earst yn de jierren sechtich waard op inisjtyf fan in feriening fan eardere Frânske kampbewenners út einset mei it ynrjochtsjen fan in betinkplak op it kampfjild. Neuengamme hat distiid de funksje fan oarlochsmonumint mei ûnder oaren fêste eksposysjes. Benei de folsleine administraasje fan Neuengamme is ferneatige. Meidat ien finzene de boeken út de sikebarakken yn it stienfabryk fanside brocht hat, binne tûzenen nammen fan finzenen bewarre bleaun. Fierders is der in troch finzenen byholden deadeboek oer en binne der noch feiten fan it Reade Krús. Der wurdt noch altyd besocht om ta in rekonstruksje fan de kampadministraasje te kommen, mar it liket der op dat dy ûnfolslein bliuwe sil.
Boksen
Klaaiïng en beskerming
Boksers binne ferplicht bokswanten te dragen en ek de oare klean is oan foarskriften bûn. Foar amateurboksers is in bokshelm ferplicht. By wedstriden yn it Olympysk boksen is it dragen fan in hollebeskermer en wanten dy't troch de AIBA (Association Internationale de Boxe Amateur) goedkard binne, ferplicht, dy hawwe in AIBA-stimpel. Ek binne boksers ferplicht om in bitsje yn te dwaan. Dat beskermet de kaken en de tosken. Ek wurdt meastal it brûken fan bandaazje oanrikkemandearre. Dat is foar de fersteviging fan de polsen en foar de beskerming fan wichtige bonkjes yn de hân. Op in sek moatte spesjale wanten brûkt wurde, de saneamde sekwanten. Foar gefjochten wurde stjitwanten brûkt, dy 't wat grutter en sterker binne. Meastal wurde der yn in wedstriid stjitwanten brûkt mei fiters. Dêrtroch bliuwt de wante op syn plak en kin dy better oanlutsen wurde. It gewicht fan de wedstriidwanten is 10 oz, dat stiet lyk oan 0.284 kg. Wanten dy't op de trening brûkt wurde wage meastal 14 of 16 oz, dat is 0.397 of 0.455 kg.
Tramwei Snits-Boalsert
Haltes
(net folslein)
Wer nei de NTM yn 1949
Per 1 oktober 1949 besleat de NS de eksploitaasje wer oan de NTM op te dragen, sadat de tastân wer omkeard waard. De NS fersoarge no it frachtferfier yn opdracht fan de NTM. Sa ried de NTM-machinist Kunst wer de deiske ritsjes fan Snits nei de "Hollandia"-molkfabryk yn Boalsert.
Wer nei de NS yn 1958
De Sikken (benammen de fêste Snitser Sikken 249, 259 en 286) koenen yn Snits net mear yn de healrûne lokloads stald wurde. Njonken de loads waard dêrom in golfplaten loadske boud dêr't 1 Sik yn stald wurde koe. Dizze moast dêrta noch wol de âlde (hânbetsjinne draaiskiif brûke. De oare lokomotors oernachten bûten op it emplasemint.
Desennium
In desennium basearre op de iuw wurdt telt op deselde wize as de iuwen. Sa foarmje de jierren 2001-2010 it earste desennium fan de ienentweintichste iuw.
Guernsey
Victor Hugo hat op Guernsey wenne.
CFK
It CFK (Christelijke Friese Kaatsbond) wie in kristlik keatsbûn.
Hunnen
De Swarte Hunnen
Yn 352 waarden sy troch de Hua ferdreaun en kaam in part fan de Hunnen de kant fan Jeropa út. Dizze Hunnen dy't de Swarte Hunnen neamd waarden, foelen Ruslân yn, wylst in oare groep, de saneamde Wite Hunnen it Perzyske Ryk en Noard-Ynje ynfoel wêr't sy koart in ryk stifte hawwe. Doe't de Wite Hunnen ferslein waarden, lutsen sy yn de 6e iuw ek nei Jeropa ta en waarden doe bekend as de Avaren.
Petrus- en Pauluskatedraal (Moskou)
De Petrus- en Pauluskatedraal is in luterske tsjerke yn de Russyske haadstêd Moskou. It is de haadtsjerke fan de Evangelysk-Lutherske Tsjerke yn Jeropeesk Ruslân.
Skiednis
Yn 1938 liet de anty-religieuze oerheid de tsjerke ûnteigenje. De tsjerke die earst tsjinst as konsertseal. Letter waard der in bioskoop yn ûnderbrocht. De doedestiidske dûmny fan de tsjerke, Aleksander Streck, waard tegearre mei de tsjerkeried troch it ateïstyske bewâld fermoarde. Letter kaam yn it gebou in filmstudio ("Diafilm"). Foar dat doel waard in ekstra ferdjipping yn it gebou oanbrocht. De spits fan de toer waard yn 1957 ôfbrutsen.
Aldegea (Smellingerlân)
Iepenloftspullen
De toanielferiening Op 'e Nij Bigoun fan Aldegea hat yn 1997, by it fyftichjierrich bestean, in iepenloftspul opfierd oer de grytman fan Smellingerlân Livius fan Haersma, mei de titel 'Livius'. Tsien jier letter folge in twadde iepenloftspul 'Hector' oer syn styfsoan Hector Livius fan Haersma (1737-1820) en yn 2019 'De Riedselman fan Aldegea'.
Herstal
It Belgysk wapenfabryk FN is sûnt 1889 yn de gemeente Herstal fêstige en makke it plak wrâldferneam. Yn it ferline siet dêr noch folle mear (wapen)yndustry.
Falinsia (autonome mienskip)
De autonome mienskip Falinsia (Spaansk en Falinsiaansk: Valencia) is ien fan de 17 Spaanske regio's, en is as sadanich oprjochte yn 1982. De haadstêd is Falinsia. Yn it Spaansk is de namme fan de regio folút Comunidad Valenciana, en yn it Falinsiaansk (de regionaal foarm fan it Katalaansk) Comunitat Valenciana Yn it noardeasten grinzet de regio oan Kataloanje, yn it noardwesten oan Aragon, yn it westen oan Kastylje-La Mansja en yn it suden oan Mursia.
Flietsône
Bedriuwen
Yn 1832 gie, nei lange tarieding fan kaarten tekenje en sa mear, it kadaster fan start. Fan dat jier (en yn grutte linen dêrnei) is in hierskerp byld te krijen fan de bebouwing by It Fliet. Ek de eigeners wurde neamd, hierders net. (Dat kadaster fan 1832 is ek op ynternet te finen op HISGIS, bygelyks fia de webside www.tresoar.nl).
Bebouwing yn sifers
Ut 1888 binne sifers oer de neamde steechwenten. De list makket ûnderskied tusken buerten en ûnderbuerten en ‘stegen en gloppen’, mar it gie by beide meast om lytse húskes; efter de nammen earst it tal huzen, dan it tal bewenners. Súdfliet (204, 936), Noardfliet (236, 1119). Stegen, gloppen en buerten efter it Súdfliet: Haven (15, 66), Keetwâltsje (6, 19), Ketelsteech (11, 47), Pottebakkerssteech (5, 15), Túnmanssteech (12, 55), Sûkereibuert (38, 178), Hellingbuert (29, 123), Pitersbuorren + Efter Pitersbuorren (29, 132), Poppebuert (36, 164). Efter it Noardfliet: Dykshoek + Efter Dykshoek (18, 67), Langesteech (dimping yn 1970) (10, 47), Oranjewâltsje (9, 31). De Weerklank waard ûnderskieden yn Heechpaad, Heecheinspaad, Hulstbuert, Kapelsteech, de Krimp, Leechpaad, de Polle en de Seringebuert (boud as Suringarbuert); opteld 151 húskes mei 606 bewenners. It Mûnepaad (steech/gloppe efter de Grêftswâl): 7 mei 39; doe 194 meter lang.
Sink
Untdekking
De reden dat men yn Europa pas yn de 18e iuw sink meitsjen learde, wylst messing ("giel koper"), in legearing fan koper en sink, al iuwenlang bekend wie, leit yn swierrichheid om dit metaal. Sink wurdt nammentlk al by betreklik lege temperatuer (907 °C) gasfoarmich. Yn de ûnen dêr't sinkerts mei koalstof yn hjitmakke wurdt, hat it metaal dus de niging om yn gasfoarmige tastân mei de útlaatgassen te ûntsnappen. Mar as der lykwos in mingsel fan kopererts en sinkerts brûkt waard, waard de sinkdamp daliks yn it floeibere koper oplost. Dêrom wie it meitsjen fan messing gjin probleem. Yn Yndia en Sina wie al om 1100 ûntdekt dat men it metaal winne koe troch in relatyf kâld foarwerp (bg. in ierdewurken pôt) yn de gasfoarch sin befetsjende útlitgassen te stekken. De sinkdamp slaat dan op dit foarwerp del. Tusken 1600 - 1750 waard sink (yn betreklik lytse hoemannichten) út Yndia en Sina nei it op dit punt technologysk "efterlike" Europa eksporteare.
Toksikology en feilichheid
Metallysk sink is net fergiftich, mar sinkoksiden moatte wol as fergiftich beskôge wurde. Ek binne sinkioanen yn oplossing frij fergiftich.
Tonny de Jong
Biografy
Tonny de Jong die fan 1994 oant en mei 2002 njoggen jier efterelkoar mei oan it WK Allround. Yn de jierren dat se Europeesk kampioene waard, 1997 en 1999, waard se tredde op it WK Allround. Yn 1997 ferovere se op de 1500 meter de brûnzen en op de 5000m de sulveren ôfstânsmedalje. Yn 1998 ferovere se har tredde, en lêste, ôfstânsmedalje op it WK Allround, brûns op de 5000 meter. Yn 1999 stie se as twadde frou, nei Trijnie Rep yn 1973, op it earepoadium fan it WK Allround sûnder in ôfstânsmedalje op it kampioenskip ferovere te hawwen.
Op 7 jannewaris 2009 ferskynde der in spesjaal EK-postsegelboekje wêryn't acht Nederlânske Europeesk Kampioenen steane dy't yn Thialf de ôfrûne tsien jier dy titel wûnen. De Jong wie de iennige Nederlânske frou.
Klidzerak
thumb|right| Klidzerak It Klidzerak is in feart yn de gemeente Opsterlân. De feart rint nei in heakske bocht fan Polder De Klidze nei it eastlik lizzende De Gordyk. Nei de ûndertrochgong by de wei Alde Ie hjit it Klidzerak De Kromten. Foar de heakske bocht hjit it wetter de Nije Feart
Stasjon Rotterdam Blaak
Gebou
It stasjonsgebou waard yn 1940 ferwoaste by it bombardemint op Rotterdam, De perrons mei de oerkapingen bleaune al behâlden. De restanten fan it stasjon waarden yn 1953 ferfongen, nei ûntwerp fan arsjitekt Sybolt van Ravesteyn it nije gebou wie in ienfâldich gebouke. It gebou die net lang tsjinst, yn 1972 waard it sloopt foar de oanlis fan de metroline. De oerkaping bleau al bestean en waard úteinlik yn 1993 ôfbrutsen.
Klynsmafeart
De Klynsmafeart is in seis kilometer lange feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart rint yn de Feanpolder fan Ychten. Nei in heakske bocht yn de Bânsleat rint de Klynsmafeart yn noardlike rjochting en komt út yn de Pier Christiaanssleat. De namme Klynsmafeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Klijnsmavaart.
Tip Marugg
Libben en wurk
Yn Marugg's wurk spilet it eilânlibben in sintrale rol. Hy siket dêryn nei de paradoksen fan it yndividuele bestean en de lytse mienskip. Sels hinget er oer nei it yndividualistyske. Om it libben oan te kinnen hawwe syn haadpersoanen nochalris ferlet fan alkohol. Marugg syn styl is helder, ynbannich en mankelyk. Hoewol kristelik opbrocht wie Marugg net leauwich. Troch it skriuwen besocht er syn libben sin te jaan
Olivia (sjongster)
Albums
Der wurdt sein dat 50 Cent Olivia dien jûn hat, dat se sit net mear by G-Unit. 50 Cent seit dat hja mear koste as opsmiet.