cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi
Senario
It senario foar wat Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi wurde moast, waard skreaun troch Lawrence Kasdan en George Lucas, dy't ek it senario fan Star Wars: Episode I – The Empire Strikes Back fierhinne tegearre beävensearre hiene. Senarioskriuwer David Peoples en regisseur Richard Marquand diene der bydragen oan, mar waarden dêrfoar net neamd op 'e ôftiteling. It senario kaam pas frij let yn it preproduksjestadium ree, rom nei't in produksjeskema opsteld en it budget berekkene wie. Dat wie wol wat it hynder efter de wein spannen, en it produksjeteam moast ynstee fan op it senario fertrouwe op Lucas syn wiete-fingerwurk.
Harrison Ford fûn dat Han Solo yn 'e film stjerre moast troch in die fan selsopoffering. Dat liek Kasdan skoan ta, en hy woe dat barre litte earne oan it begjin fan 'e trêde akte, om by it publyk twifel te siedzjen oer de fraach oft de oare protagonisten de film wol oerlibje soene. Lucas woe fan dat idee lykwols neat witte en lei der op besliste wize it near op. Neffens Gary Kurtz, de produsint fan 'e foargeande beide Star Wars-films, wie Lucas, dy't sels troch in flater fan 20th Century Fox alle rjochten op 'e merchandising fan Star Wars yn besit hie, benaud dat de dea fan Han Solo de ferkeap fan Han Solo-action figures negatyf beynfloedzje soe. Harrison Ford wie it dermei iens dat dat Lucas syn efterlizzende motivaasje wie. De dea fan Han soe yn 't fet bliuwe oant er, op hast persiis deselde wize as Kasdan en Ford foarsteld hiene, oan syn ein kaam yn Star Wars: Episode VIII – The Last Jedi (2017).
Prizen
By de Saturn Awards waard Star Wars: Episode VI – Return of the Jedi nominearre foar tsien prizen, wêrûnder bêste regisseur, bêste aktrise (Carrie Fisher), bêste byrol fan in akteur (Billy Dee Williams), bêste senario en bêste filmmuzyk. De film wûn de Saturns foar bêste science fiction-film, bêste akteur (Mark Hamill), bêste kostúmûntwerp, bêste fisazjy en bêste special effects.
Balsport
Doelsporten
Karakteristyk foar doelsporten is dat in spiler de bal by him hâlde kin wylst er sjocht hoe it doel fan de tsjinstander berikt wurde kin. Hast alle doelsporten binne symmetrysk, sadat it spul drekt de oare kant út rinne kin as in partoer de bal oernimt. Sporten as bandy, basketbal, fuotbal en hokky binne doelsporten.
Santander (Spanje)
Santander is de haadstêd fan de Spaansk selsstannige regio Kantaabrje, en leit oan de noardkust fan Spanje oan de Kantabryske See.
The Broken Earth
Setting
Magy komt ek foar yn de Stilte, al wurdt dat net sa neamd. Der besteane lykwols guon lju dy't it fermogen hawwe om enerzjy te behearskjen en te brûken, fral dat fan 'e ierde (op direkte wize) en fan 'e temperatuer (op yndirekte wize). Sokken wurde orogenen neamd (troch de skriuwster ôflaat fan it geologyske ferskynsel orogeny). Se kinne ierdbevings en fulkaanútbarsting feroarsaakje en foarkomme, en as se lulk makke of yn it nau dreaun wurde, kinne se ûnbedoeld oare libbene wêzens deadzje mei harren torus, it diel fan har om-en-by dat bleatstiet oan harren magyske ynfloed. Dat dogge se troch de lichemswaarmte fan libbene wêzens te stellen sadat se fan it iene op it oare stuit deafrieze; de lichemswaarmte wurdt dan omset yn enerzjy dy't orogenen brûke kinne om 'e ierde te behearskjen.
In lêste groep lju dy't yn de Stilte wennet, binne de stieniters. Dat binne gjin minsken, mar wêzens dy't har troch de ierde en sels troch stien hinne ferpleatse kinne, en dy't oan minsken almeast ferskine as libbene stânbylden. Se kinne lykwols ek oare foarmen oannimme. Oer harren doelen en motiven is neat bekend. Yn it ferline is wolris besocht harren te bestudearjen troch in stieniter te fangen. Dat waard û.m. dien troch de Sechsde Universiteit yn Arcara. It resultaat wie de Sânde Universiteit yn Dibars, dy't boud waard nei't der genôch boeken út it pún fan 'e Sechsde Universiteit opgroeven wiene.
Timoleague Friary
Skiednis
De ynearsten ienfâldige kleastertsjerke waard om 1500 hinne troch de biskop fan Ross, Edmund de Courcy, in lid fan de Fransiskaanske oarder, fergrutte en fan in toer foarsjoen. It kompleks waard boppedat útwreide mei in dormitoarium, in bibleteek en in sikeseal. Edmound de Courcy waard yn 1518 op it âlde tsjerkhôf by it kleaster begroeven.
Teviot
De Teviot (pleatslike útspraak: [ˈtiːviˌjɪʔ) is in rivier yn de Skotske Borders (grins), dy't ûnstiet yn de westlike útrinners fan de Comb Hill op de grins fan Dumfries en Galloway. Hy streamt noardeastlik troch Teviotdale en giet earst dêrnei troch Teviothead, Hawick en Roxburgh ear't súdwestlik fan Kelso gearkomt mei de rivier Tweed.
Fok (seil)
De namme komt fan de eardere stêd Phocaea yn Turkije dêr't dit type seil útfûn waard.
Tuisto
Tuisto (de twafâldige), wie in twaslachtich wêzen, man en wiif tagelyk, dat út de ierde berne wie. De iere Friezen hawwe him as soartemint "foarfaar" beskôge dêr't alle minsken fan ôfstamden. Hy hie in soan dy Mannus hiete, dy't sels wer trije soannen hie dêr't de Ingvaeones, Istewoanen en Herminoanen út fuortkomme.
Rients Gratama
Wurk
Yn de listen hjirûnder stiet in ûnfolsleine seleksje fan it wurk fan Gratama:
Stifting Biltske Belangen
De Stifting Biltske Belangen (Biltsk en offisjeel: Stichting Bildtse Belangen), gauris ôfkoarte ta SBB, is in stifting yn 'e Fryske lânstreek en eardere gemeente It Bilt, dy't him taleit op it finansjeel ûnderstypjen fan 'e leefberens yn dat gebiet. Kulturele organisaasjes, eveneminten en sportklubs kinne elts jier rekkenje op in finansjele bydrage fan dizze stifting.
Rimen en Teltsjes
Skriuwers
By de bruorren Halbertsma giet it yn it foarste plak om Joast Hiddes Halbertsma (1789-1869), minnistysk dûmny te Boalsert en nei 1822 te Dimter, en Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858), dokter te Grou. Joast wie in wittenskipsman, in betûft taalkenner, dy't kunde hie oan Dútske literêre skriuwers as de bruorren Grimm. Hy fielde sterk oan wêr't it folk ferlet fan hie, mar wie tagelyk in wat ôfstanlik en ferstanlik skriuwer, by wa't de poëzij yn 'e knipe kaam. By syn broer Eeltsje ferholden proaza en poëzij har folle gelikenser foarinoar oer, mar Eeltsje wie ek in folle emosjoneler man, dy't bytiden troch swiermoedichheid oerfallen waard. Soks klonk dúdlik troch yn syn skriuwwurk. De trêde broer, Tsjalling Hiddes Halbertsma (1792-1852), dy't bûterkeapman te Grou wie, stie wat de literêre ynhâld fan syn wurk oanbelange yn it skaad fan syn bruorren, mar syn folkslektuer foel der wakker yn by de gewoane man.
Untwikkeling
Nei it ferstjerren fan 'e bruorren Halbertsma waard al harren wurk gearbrocht en yn 1871 troch útjouwerij fa. J. de Lange te Dimter (it wenplak fan Joast Hiddes Halbertsma) publisearre ûnder de titel Rimen en Teltsjes. Dat barde yn ôfleverings, wêrby't it hast twa jier duorre ear't de keapers, dy't derop yntekenje moasten, it boek kompleet hiene. Oer de earste beide ôfleverings hie Joast sels noch de redaksje hân, mar de rest fan it boek waard útjûn ûnder tafersjoch fan Gerben Colmjon en Wopke Eekhoff. Rimen en Teltsjes, sa't it der úteinlik út kaam te sjen, wie in tsjok boek, mei 586 tichtbeprinte siden, dat grôtfol stie mei koarte ferhalen en gedichten, wêrûnder klassikers as Jonker Pyt en Sibbel, it Deagraverssankje, De Reis nei de Jichtmasters, It Marke, De Alde Friezen (oftewol it Frysk folksliet), Sibbel fan De Ryp, it Skipperssankje, De Noarger Rún oan Gabe Skroar, De Likeblommen, Op Anna's Dea en De Jonkerboer.
Pieter Oosterhoff
De artikels dy't er publisearre hat geane meast oer feroarlike stjerren en fotometry. Hy is it meast bekend wurden fan syn artikel út 1939 dêr't er yn ûntduts dat der twa populaasjes bolfoarmige stjerrenbulten binne, grûnfêste op de perioades fan harren RR Lyrae feroarlike stjerren. Dy twa populaasje wurde no nei him neamd: Oosterhoff kloften.
Houtsleat
De Houtsleat is in feart yn de gemeente Súdwest-Fryslân. De sleat rint yn de Easterhimpolder en rint fan de Krimwei nei it westliker lizzende Lippenwâlde oan de N354 fan Eastersee nei De Hommerts.
It Anker (Moddergat)
It Anker yn Moddergat is ien fan de twa tsjerken fan de PKN-gemeente Peazens-Moddergat. De oarspronklik grifformearde tsjerke stiet yn Moddergat.
Hermestsjerke (Twellingea)
Skiednis
De Hermestsjerke wurdt brûkt foar eksposysjes en konserten, as aula en as der Frysktalige en oare bysûndere tsjinsten troch de PKN organisearre wurde.
Houtwiel (Feanwâlden)
It Houtwiel is in lyts mar yn de gemeente Dantumadiel. De mar leit yn natoergebiet It Houtwiel tusken Broeksterwâld en Feanwâlden. It wetter leit tusken de Smoarpôt en de Goddeleaze Singel.
De namme Houtwiel jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Houtwielen.
Fred Vaassen
Op 13 april 2018 stoar Vaassen oan de gefolgen fan kanker.
Drachten Súd
Drachten Súd is in takomstige wenwyk aan de súdkant fan Drachten. Drachten-Súd is in tydlike namme, omdat dizze wyk noch yn ûntwikkeling is. Der waard yn 2006 al praten oer de namme De Forten.
Goa (krite)
Rjochterlike funksje yn it goa
De sintrale ynstelling yn it goa dêr't rjocht sprutsen waard wie it ding. Dat wie de gearkomste wêr't de "dinggenoaten", de frije en striidbere manlju, byïnoar kamen (meastal trije kear jiers). Dit barde op in fêst stee (oarspronklik yn de iepen loft). De gearkomsten waarden laat troch in foarsitter, dy't Asega of rjochter neamd waard. Hy spruts rjocht neffens it folksrjocht. Op dizze gearkomsten waarden ek oare wichtige beslissings nomd. Nei de ynliving fan de Fryske gebieten yn it Frankyske Ryk wie de greve meastentiids de foarsitter.
Samuel Colt
Karriêre
Yn 1829, doe't er fyftjin jier wie, gie Colt oan it wurk yn syn heite tekstylfabryk yn Ware, dêr't er tagong hie ta ark en reau, grûnstoffen en de ûnderfining fan 'e âldere wurknimmers. Hy begûn mei fjoerwurk en oare pyrotechnyk te eksperimintearjen, en sette dat fuort doe't er letter dat jier op in ynternaat kaam. Yn 1830 ûntstie der brân by ien fan syn eksperiminten, mei as gefolch dat er fan skoalle stjoerd waard. Dêrnei meunstere syn heit him oan op in seeskip, mei as bedoeling dat Colt foar seeman leare koe. Op in reis nei Kalkutta, yn Britsk-Ynje, foel him op hoe't de speaken fan it roertsjil altyd in rjochte line foarmen mei de klam dêr't it roer mei fêstset wurde koe. Dat joech him it idee foar de revolver.
Yn 1847 reizge kaptein Samuel Walker, fan 'e Texas Rangers, nei New York ta om 1.000 Colt-revolvers te bestellen foar gebrûk troch syn mannen yn 'e Meksikaansk-Amerikaanske Oarloch. Walker hie ien fan 'e earste revolvers fan Colt syn eardere fabryk yn besit, en wie loovjend oer de effektiviteit fan it wapen. Lykwols hied er al in pear innen en oanen: der moasten seis kûgels yn kinne ynstee fan fiif, der moast genôch krêft efter de kûgels sitte om in minske of hynder mei ien skot te deadzjen, en it laden moast makliker. Colt paste syn ûntwerp oan, en it nije model kaam de Colt Walker te hjitten. De earste twatûzen eksimplaren liet er meitsje troch wapenfabrikant Eli Whitney Blake, wêrnei't er mei it fertsjinne jild in nij fabryk foar himsels opsette yn syn berteplak Hartford, mei as namme Colt's Patent Fire-Arms Manufacturing Company (dy't letter omneamd wurde soe ta Colt's Manufacturing Company).
Corbin Bleu
Yn Flight 29 Down spilet hy Nathan; ien fan de populêrste jonges fan in skoalklasse wêrfan it fleantúch delstoart. Tegearre mei 9 oare minsken bedarje hja op in ûnbewenne eilân, dêr't se troch de tiid besykje te kommen.
Kantaabrje
Geografy
Kantaabjre is foaral in tige griene regio. Dat komt troch de relatyf sjoen protte rein dy't der falt. Der binne in soad greiden dêr't foaral fee op hâlden wurdt. Yn de regio wurde ferskate molkeprodukten produsearre, lykas tsiis en bûter.
Skiednis
thumb|600px|center|De griene wrâld fan Kataabrje
Michail Lomonosov
Hy waard troch Poesjkin it lêste universele sjeny fan de Russyske kultuer neamd.
Jan Hendriks Popping
Popping wie troud mei Elisabeth Frankes van der Horst (1849-1924); hja hienen twa bern, Hendrik Jan (* 1885, archeolooch) en Hendrikje (* 1887).
Arjen Harmens Witteveen
Arjen Harmens Witteveen (Aldegea, 8 septimber 1894 - Ljouwert, 10 novimber 1952) wie in arsjitekt.
West-Kaap
Yndieling
500px|thumb|Yndieling fan West-Kaap thumb|[[Kaapstêd mei de Tafelberch]] thumb|[[George (Súd-Afrika)|George]] thumb|Hexrivierbergen West-Kaap bestiet út ien grutstêdlike gemeente en fiif distrikten. De distrikten binne op harren bar ûnderferparte yn 24 gemeenten.
Eastfrysk (Nederdútsk)
It Plat of Nederdútsk hat tusken de 15e en 18e iuw de oarspronklike Fryske taal fan East-Fryslân ferdreaun. Troch it Fryske substraat is it in bysûndere fariant fan it Nederdútsk en wurdt dêrom ek wol oantsjutten as Friso-Saksysk dialekt. Hjoed-de-dei wurdt mei Eastfrysk faak it Eastfrysk Plat bedoelt, de oarspronklike Eastfryske taal libbet allinnich noch yn it Sealterlân.
Dialekten
Yn in publikaasje fan Marron Curtis Fort oer it dialektferskaat fan it Grinslânsk, Eastfrysk Plat en Sealterfrysk wurde in stikmannich eksimpels jûn út de doarpen/eilannen: Boarkum, Bunde (Reiderlân), Auwerk, Baltrum, Wittmund (Harlingerlân) en Rhauderfehn.
Skiednis
Yn de Reformaasje waarden grutte dielen fan Eastfryslân evangelysk. Eastfryslân luts in protte religieuze flechtlingen út de Nederlannen oan en dêrmei begûn de ynfloed fan it Nederlânsk op it Eastfrysk Plat. Oan 'e 19e iuw ta bleau it Nederlânsk de tsjerketaal yn it súdwesten fan Eastfryslân. Dêrneist wie de ôfstân ta it Nederlânske taalgebiet fan belang foar de ûntwikkeling fan it Eastfrysk Plat, want de talen wienen konstant mei elkoar yn kontakt. Yn de Frânske tiid hearde Eastfryslân by it Keninkryk Hollân en it Eastfrysk Plat hat doe frijwat Frânske wurden út it Frânsk opnommen.
Leksikale ferskillen
It Eastfrysk Plat ferskilt in soad fan de oanbuorjende Nederdútske dialekten, útsein it Grinslânsk. Sa is der it bekende ferskil fan prōten ynstee fan snacken, tûn ynstee fan gaarn en mōj ynstee fan schön/scheun, ensafh.
Meartalsfoarming
Yn it Eastfrysk Plat wurdt oan it haadwurd in -en of -s taheakke om der in meartalsfoarm fan te meitsjen. Yn it Nederdútsk is dat meastal -er, -s, der wurdt gebrûk makke fan de Umlaut of de nul-meartalsfoarm om it meartal oan te jaan.
Ferlytsing
Krekt as yn it Nederlânsk en Westlauwersk Frysk brûke ek de sprekkers Eastfrysk Plat gauris in ferlytsingswurd. De ferlytsingssuffiksen binne -je, -tje en -ke. Bgl. fautjes = fuotsjes, kluntje = sûkerklontsje, lüüntje = sweltsje (Passer domesticus), tüütje = hintsje. Yn it Grinslanner Plat hawwe se deselde wurden: voutjes (vout), klontje (klont). luntje (lunt). tuutje (tuut).
Postwei
Ferskaat
Yn Fryslân hjitte ferskate diken Postwei of Postleane. Dy nammen hawwe lykwols al meast neat te meitsjen mei it postferfier, mar binne ôflaat fan Post yn de betsjutting fan brêge.
Johannes de Heer
Libben en wurk
De Heer spriek faak foar de NCRV-radio. Dêr fersoarge er in lietoere, dêr't er yn song en himsels begeliede op it harmoanium. De gesangen waarden samle yn de nei him neamde Johan de Heer-bondel. Yn it deistich libben wie er oargelbouwer. In firma mei syn namme bestiet noch hieltyd.
Dorset
thumb|Lizzing fan Dorset yn Ingelân Dorset (earder ek wol Dorsetshire) is in greefskip yn it sudwesten fan Ingelân, oan 'e kust fan it It Kanaal, dat oprjochte waard yn 'e tsiende iuw. De haadstêd is Dorchester (sûnt 1305). It greefskip is op syn breedst 80 kilometer en maksimaal 64 kilometer lang, hat in oerflak fan 2.652 kante kilometer. Dorset grinzget yn it westen oan Devon, yn it noardwesten oan Somerset, yn it noardeasten oan Wiltshire en yn it easten oan Hampshire. De helte fan Dorsets befolking wennet yn it steedlik gebiet om Dorchester hinne. It oerbliuwend diel fan it greefskip bestiet út tinbefolke plattelân.
De Gerspipers
DMHC de Gerspipers (De Graspiepers) is de hockeyklup fan Drachten, oprjochte op 29 jannewaris 1960. De klup bestiet út in dikke 500 leden en dielt it kompleks oan de Sportleane ûnder oaren mei it Bewegingssintrum en tennisferiening De Beampipers. De Gerspiepers (ek wol De Pipers neamd) hat twa fjilden: in wetterfjild en in sânynstruid fjild.
Shyla Stylez
Libben
Shyla Stylez waard yn 1982 berne as Amanda Hardy yn Armstrong, yn 'e Kanadeeske provinsje Britsk-Kolumbia. Se wie fan mingd Angelsaksysk Kanadeesk en Dútsk etnysk komôf. Stylez krige foar it earst belangstelling foar de pornoyndustry doe't se in tiner wie. Har earste stap yn dy rjochting wie om nei Vancouver ta te ferhúzjen, dêr't se posearre foar neakenblêden en live webcamshows op pornowebsites. Ek wurke hja wol as eroatysk dûnseresse yn stripklubs. Uteinlik ferfear se nei de Feriene Steaten, dêr't se har nei wenjen sette yn Los Angeles, yn 'e steat Kalifornje. Dêr kaam se yn 'e kunde mei pornoakteur Erik Everhard, dy't har yntrodusearre yn 'e Amerikaanske pornoyndustry.
Stasjon Ljouwert
Inselzug
Simmerdeis, fan maaie oant septimber, rydt de trein nei Grins freeds en sneons twaris deis troch nei Lier yn East-Fryslân. De trein út Grins wei rydt twaris eis troch nei Harns-Haven, sa't reizgers makliker troch reizgje kinne nei Flylân en Skylge. Dy trein hjit de Inselzug (eilântrein), dy't it foar Dútske toeristen makliker makket nei de Waadeilannen te reizgjen. Dy treinen binne troch Arriva yn it tsjinstroaster opnommen.
Doha
Klimaat
Simmertemperaturen berikke geregeldwei de 50 °C en heger.
Tonger (god)
De hammer fan Tonger
Wat de Fryske god Tonger spesifyk oangiet binne wy tige min ynformearre, omdat de Friezen út it tiidrek fan de tsjustere midsiuwen yn de 7e en 8e iuw harren goaden loslieten en oerstapten op it Kristlike leauwen. Fan dy perioade is amperoan wat bekend omdat skriftlike boarnen ûntbrekke. Foar mear ynformaasje moatte wy liene by oare Germaanske folken dêr't wol mear fan bekend is, benammen fan de Noarske Germanen. Yn de Edda, dêr't de Noarske mytology yn beskreaun wurdt, komt Tonger nei foaren as de wichtichste ûnder alle goaden en jildt hy as beskermhear fan sawol goaden as minsken (Asgaard en Midgard). Op in wein lutsen troch twa bokken, rydt hy troch de loft. thumb|150px|left|Tonger mei hammer, Yslânske foarstelling út de [[18e iuw]] As ienige ûnder de goaden beskikt Tonger oer in machtich wapen, nammentlik syn hammer dy't nei alle wurpen by him weromkomt. Dat wapen makket him gefaarliker foar syn fijannen. As Tonger syn hammer smyt ûntstiet der wjerljocht. Dwergen soenen dat machtige wapen foar him smeid hawwe.
Franklin D. Roosevelt
Franklin D. Roosevelt, ek bekend as FDR (folút: Franklin Delano Roosevelt; Hyde Park (New York), 30 jannewaris 1882 - Warm Springs (Georgia), 12 april 1945), wie de 32e presidint fan de Feriene Steaten. Hy wie presidint yn it tiidrek 1933-1945. Hy is de iennichste Amerikaan dy't fjouwer kear keazen is as presidint.
Petrus- en Paulustsjerke (Pickering)
Muorreskilderings
De tsjerke is benammen it besjen wurdich fanwegen de muorreskilderings yn it middenskip, dy't de midsiuwske liturgyske kalinder folgje. Der wurdt fanút gien dat de opdracht om de muorren te beskilderjen yn 1450 jûn waard, mar al de folgjende iuw waarden se mei de protestantske reformaasje oerpleistere. Se waarden by tafal yn 1852 ûntdutsen, doe't stikken stúkwurk fan de muorre foelen. Ynearsten waarden se yn opdracht fan de doedestiidske dûmny foar it ljocht helle, mar hy mocht se net leie en liet se nei it meitsjen fan tekenings ta grutte argewaasje fan de aartsbiskop fan York wer oerkalkje. Yn 1876 naam de nije dûmny G.H. Lightfoot it beslút om de kalklaach te ferwiderjen en de muorreskilderings te restaurearjen.
Marianne Vlasveld
Marianne Vlasveld is dosinte treningskunde, anatomy en sportfisiology op it CIOS en troud mei Frank Ittman.
Franz Fischer (SS-er)
Fischer wie de âldste út in katolike húshâlding fan fiif bern. Hy fielde him fan jongsôf tige oanlutsen ta de roomsk-katolike tsjerke en woe ynearsten krektas in broer en suster fan syn mem it kleaster yngean. Hy hie neffens himsels ek nocht oan iensumens. Op de middelbere skoalle joech er syn winsk om it kleaster yn te gean oer, en gie er yn tsjinst. Nei it ôfmeitsjen fan syn tsjinstplicht fan njoggen moanne krige er wurk op in belêstingkantoar, dat foldie lykwols net. Hy besleat om nei de plysjeskoalle te gean. Yn 1922/23 waard er oansteld by de Kriminalpolizei yn Bochum en yn 1937 by de Gestapo te Düsseldorf.
Eelco Verwijs
thumb|Eelco Verwijs yn 1857 Eelco Verwijs (Dimter, 17 july 1830 - Arnhim, 23 maart 1880) wie in Nederlânsk filolooch.
Anjenette Joustra-Reinders
Priveelibben
Tegearre mei har man Steven krige Anjenette Reinders fjouwer bern. Nei it ferstjerren fan har man waard se de fâd oer har bern, mei har sweager Hendrik Joustra as tasjend fâd.
Moskou (oblast)
Geografy
Der binne likernôch 350 marren yn de oblast, dy't hast allegear ûndjip (5 oant 10 meter) en faak fan glasiale oarsprong binne. De grutste marren binne de Svjatoje-mar (12,6 km²) en de Dûbovoje-mar, dy't alletwa yn it eastlike Sjatûrski-rajon lizze. De djipste marren binne de Beloje-mar (rajon Sjatûrski) mei in djipte fan 34 meter en de Glûbokoje-mar mei in djipte fan 32 meter yn it rajon Rûski. De grutste opslachmarren binne de 300 km² grutte opslachmar fan Invankovo (ek bekend as de Moskouse See) en de 3,6 km² grutte Instrinskoje-opslachmar.
Alfbad
Komôf
Der binne wat oanwizings dat Alfbad in ôfstammeling wêze soe fan de Fryske kening Redbad. Yn alle gefallen wie er ôfkomstich út de Fryske elite en makke ûnder de hearskippij fan de Franken opgong.
Regear
Hy hearde ta de Fryske eallju en hat nei aller gedachten ien fan de earste bestjoerders west yn it tiidrek fan nei de hearskippij troch de Fryske keningen. Fan him is bekend dat er nei de dea fan Bonifatius, yn 754 yn Dokkum in tsjerke bouwe litten hat dy't wije wie oan de ferstoarne biskop en dêr't er sels de lieding oer hie.
Alie Kalverda
thumb|right|150px|Draachstoel Alie Kalverda (Ljouwert, 1954) is in keunstner dy't yn Alkmaar wennet. Kalverda folge de oplieding Byldzjende foarming oan de no Nije akademy te Alkmaar. Ek waard se wurkmaster yn brûnsjitterij 'de Hooischuur'. Se makket al mear as tweintich jier keunst en jout der ek lessen yn. Tema's binne hast altyd de minske yn de dûns om it bestean en maatskiplike tema's.
Boalsert
Weeshûs
It grutste oantal wezen hat it weeshûs yn 1709, as der 72 wezen fersoarge wurde. Mei yngong fan 1951 waarden ek bern opnomd dy't troch it Ministearje fan Justysje út hûs pleatst waarden. De neidruk kaam hieltiten mear te lizzen op de jeugdsoarch en minder op de soarch foar weesbern. Skaalfergrutting yn de Jeugdsoarch hat yn 1990 laat ta opheffing fan it bernetehûs dat de opfolger fan it Weeshûs wie. It gebou oan de strjittekant bleau eigendom fan de Stichting “It Weeshûs”, de efterlizzende gebouwen waarden ferboud ta hotel-restaurant. Yn de âldheidkeamer is in fitrine ynrjochte mei foarwerpen út it eardere Weeshûs. It giet om foarwerpen dy't brûkt waarden troch de fâden en troch de wezen. Sa is der in kollektebus dêr't jild mei oprûn waard foar it hûs.
Echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld
De echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld (wittenskiplike namme: Sigmodontinae) foarmje in ûnderfamylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia), it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia) en de famylje fan 'e wrotmûseftigen (Cricetidae), dy't mei twa oare ûnderfamyljes de ynformele groep fan 'e mûzen en rotten fan de Nije Wrâld foarmet. Foarhinne waarden dy oare beide ûnderfamyljes, de klimrotten fan de Nije Wrâld (Tylomyinae) en de Noardamerikaanske rotten en mûzen (Neotominae), gewoan ta de echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld rekkene, mar tsjintwurdich is men fan tinken dat de ferdieling yn trije ûnderfamyljes de ekstreme diversiteit fan dizze groep better ta syn rjocht komme lit.
Gouden Poarte (Vladimir)
De Gouden Poarte (Russysk: Золотые ворота) is in monumint yn Vladimir, ien fan de stêden fan de Gouden Ring op likernôch 180 kilometer fan Moskou. De poarte waard yn opdracht fan grutfoarst Andrej Bogoljûbski tusken 1158 en 1164 boud. Nei in grutte stedsbrân waard de poarte op 'e nij boud.
De Gouden Poarte is mei oare bouwurken ûnder de namme Wite Monuminten fan Vladimir en Sûzdal ynskreaun yn de list fan it wrâlderfskip fan UNESCO. Yn de poarte hat in museum ûnderdak krige mei as sintraal tema de Mongoalske ynfaazje fan Ruslân yn de 13e iuw.
Bouskiednis
Brannen en fijannelike ynfaazjes hawwe de poarte skeind en fan oansjen feroare. Yn 1449 waard in restauraasje útfierd en yn 1641 waard yn opdracht fan tsaar Michael I in plan makke foar in nije restaurasje, mar de útfiering sette net earder as tsjin it ein fan de 17e iuw útein. thumb|left|200px|De poarte yn de 19e iuw Troch de grutte stedsbrân yn 1778 waard ek de poarte skansearre. In pear jier letter waard by it ûnderhâldswurk oan de wâlen de oangrinzgjende dielen sloopt om in tagong op de sydkanten fan de poarte mooglik te meitsjen. Dêrmei ferlear de poarte foar it measte de ferdigeningsfunksje. Yn 1794 waard in plan oannommen om op de hoeken dêr't earder de steunbearen wiene oanbrocht rûne tuorren te bouwen. Yn dy foarmen is it gebou oant hjoeddedei bewarre bleaun, ek al binne der yn de 19e iuw ferskate útstellen dien om de poarte wer mear yn de oarspronklike foarmen werom te bringen.
Gjalt Wiegers van der Mei
Under oare yn 1933 wie hy bestjoerslid fan wetterskip Iewâl ûnder Rinsumageast. Gjalt Wiegers van der Mei hie ek oare bestjoersfunksjes. Sa wie hy yn 1906 sekretaris fan de Folksbank yn Moarrewâld en foarsitter fan it koöperative bûterfabryk 'De Dokkumer Wâlden' yn Ikkerwâld. Yn augustus 1916 waard yn Moarrewâld in koöperative Feriening ta Oanfier fan Feefoer oprjochte, wêrfan Gjalt Wiegers van der Mei as besjoerslid beneamd waard. Hy wie diaken fan de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke yn Moarrewâld. Op 17 novimber 1895 waard hy notabel, op 8 desimber 1895 tsjerkefâd en op 2 desimber 1901 presidint-tsjerkefâd. Gjalt Wiegers van der Mei liet foar syn soan Johannes Gjaltjs van der Mei de pleats Dwersleane 2 sette.
Hermes fan Rome
Hermes fan Rome (? - 120) is in ierkristlike martelder en in hillige fan de Roomsk-Katolike Tsjerke en de Eastersk-Otterdokse Tsjerken. Syn namme wurdt yn it Martyrologium Hieronymianum neamd en ek yn it Depositio Martyrum' (354). Paus Pelagius liet om 600 oer syn grêf in grutte basilyk bouwe, dy't Adrianus I restaurearje liet. In katakombe oan de Via Salaria draacht syn namme.
As patroanhillige komt Hermes net in soad foar. Sels yn katolike lannen binne it tal tsjerken dy't syn namme drage seldsum. Yn Nederlân hat allinne Twellingea in nei de hillige ferneamde tsjerke. Undersyk hat bliken dat it doarp foar de reformaasje Sint-Hermes as patroan hie en sûnt 2013 krige de eardere herfoarme tsjerke dêr de namme fan foar de reformaasje werom.
Libben
Yn de roomske rite wurdt syn feest op 28 augustus fierd. Op dy datum wurdt er yn it Martyrologium Romanum neamd. De ynlieding is as folget: "Op it tsjerkhôf fan de basilyk oan de Via Salaria, Sint-Hermes, martelder, dy't Grikelân neffens de wurden fan Sint-Damasus foarút stjoerde, mar troch Rome as harren ûnderdaan fêstholden waard doe't er stoar foar de hillige namme".
Oerlevering
Doe't de keizer dat nijs hearde liet er harren oppakke en finzen sette en beweitsje troch de ofsier Quirinus. Nei't ek Aleksander de dochter fan Quirinus better makke, bekearde ek dy mei syn folk har ta it kristendom. Hja waarden allegear oppakt en troch Aurelianus ta de dea feroardiele. Hermes' suster Theodora soarge foar de begraffenis fan de martlers.
Sikorsky Russky Vityaz
De Sikorsky Russky Vityaz (Russysk: Русский витязь), of de 'Russyske Ridder', wie it earste fleantúch mei fjouwer motors yn de wrâld, ûntwurpen troch Igor Sikorsky en boud yn de Russyske Baltyske Spoarwegenfabryk (Russo-Baltiiskyi Vagonnyi Zavod of R-BVZ) yn Sint-Petersburch yn 1913.
Operasjonele skiednis
Nei de earste testflechten mei de Russky Vityaz tusken 10 en 27 maaie 1913 waard fêststeld dat in passazjier gewoan troch de kabbine kuierje koe sûnder dat der problemen mei de stabiliteit fan it tastel ûntstiene. It tastel hie 700 meter nedich om fan 'e grûn te kommen.
Sikorsky’s plannen foar de Russky Vityaz wiene in koart libben beskern. Op 23 juny 1913 rekke it tastel, parkearre op de lâningsbaan, swier skansearre troch de losrekke motor fan in lânjende Morane. Sikorsky besleat om de Russky Vityaz net te reparearjen en begûn oan syn folgjende projekt, de Ilya Moeromets.
Aleksander I (paus)
Betizing
Guon edysjes fan it Romeinske Missaal (lykas de Algemiene Romeinske kalinder fan 1954) idintifisearje paus Aleksander I mei de Aleksander dy't op 3 maaie mei Eventius en Theodulus (dy't preesters wiene fan Aleksander) betocht wurdt. Der is fan dy trije hilligen lykwols hielendal neat bekend, útsein harren nammen en dat hja op 3 maaie fan in jier de marteldersdea ferstoaren en begroeven waarden oan de Via Nomentana. Om dy reden brûkte paus Jehannes XXIII by in oanpassing fan 1960 de beskriuwing fan de Tridintynske kalinder fan 1570, dêr't de trije hilligen gewoanwei as "Hilligen Aleksander, Eventius en Theodulus Martelders" beskreaun wurde, sûnder in suggestje dat ien fan harren in paus wie. De Romeinske Martyrology neamt se Eventius, Aleksander en Theodulus, de folchoarder weryn't de nammen yn histoaryske dokuminten neamd wurde.
Cambridge
thumb|250px|Lizzing fan Cambridge yn Cambridgeshire De stêd Cambridge (útspraak: /ˈkeɪmbrɪdʒ/) is in universiteitsstêd en in bestjoerlik sintrum fan de county Cambridgeshire yn Ingelân. It leit sa'n 80 kilometer noardlik fan Londen en besuden The Fens. It is ek in hert fan it high-tech-sintrum mei de namme Sillicon Fen.
Fryske dielname oan de Krústochten
thumb|350px|Fryske krúsfarders feroverje de toer fan Damiate. Fryske dielname oan de Krústochten begjint al mei de earste krústocht. Fryske krúsfarders diene oan alle grutte krústochten en de Reconquista mei. By de fyfte krústocht hiene de Friezen sukses mei de oanfal op de toer fan Damiate yn it hjoeddeiske Egypte. By de achtste krústocht waard troch Friezen meidien de oanfal op Tunis.
Ivanhoe
Eftergrûn
Foar in auteur waans iere (histoaryske) wurken priizge waarden om harren histoaryske akkuratens, sloech Scott by it skriuwen fan Ivanhoe mar frijwat los mei de wierheid om (wat er sels ek tajoech). Mar Ivanhoe moat dan ek yn it foarste plak sjoen wurde as in roman, en folle minder as in histoarysk ferslach; it is net bedoeld om te ûnderwizen, mar inkeld om te fermeitsjen. Scott is fral bekritisearre troch de fûleindige hate dy't der yn it boek 128 jier nei de Slach by Hastings en de Normandyske Ynfaazje noch yn Ingelân bestiet tusken de Normandyske oerhearskers en de ûnderdrukte Angelsaksyske befolking, in maatskiplike twadieling dy't net ûnderstipe wurdt troch doetiidske boarnen. Scott, dy't fan berte en komôf in Skot wie (en dêr grutsk op wie), liket lykwols in ferbân lizze te wollen tusken de sitewaasje yn Midsiuwsk Ingelân en de gefoelens dy't der yn Skotlân 113 jier nei de uny mei Ingelân (yn 1707) noch libben oangeande de Britske ienwurding.
Ynhâld
Koart nei syn fermoedsoening mei syn heit kriget Ivanhoe it berjocht fan Isaac fan York dat Rebecca in kampfjochter brek is. Ivanhoe set daliks ôf en komt krekt op 'e tiid oan om 'e hekseferbrâning foar te kommen. Yn it kampgefjocht twingt Ivanhoe Bois-Guilbert út it seal, mar hy deadet him net. De timpelier, lykwols, beswykt oan in hertstilstân, "it slachtoffer fan it geweld fan syn eigen tsjinstridige hertstochten" (sa't Scott it seit). Beaumanoir nimt dat oan as it fûnis fan God en it bewiis fan Rebecca har ûnskuld. Dan komt Richard Liuwehert fanwegen, dy't Ivanhoe efternei reizge is. Hy lit de Malvoisins oppakke om terjochtsteld te wurden foar heechferrie en ferballet de Timpeliers út Ingelân.
Gerulf
Namme en Greefskip
De namme wurdt soms ek wol skreaun mei de tafoeging fan Kinmerlân of mei  fan Hollân en betiids ek as de Jongere om him te ûnderskieden te kinnen fan syn pake Gerulf I.
Wolvegea
Untwikkeling
Wolvegea leit yn in agraryske krite. Iuwenlang waard der eltse wike de feemerk fan Wolvegea holden, dy't yn 1972 opheft waard. Fierders wie foar it doarp ek de hannel yn turf in wichtige boarne fan ynkomsten. Neidat turf as brânstof hieltiten mear ferfongen waard troch stienkoal, oalje en gas, luts it doarp mear yndustry oan. Yn 2008 hat Wolvegea trije bedriuwenterreinen. It âldste fan dizze terreinen leit om de Skipsleat. It lykneamde terrein is yn de rin fan de jierren fierder útwreide. De útwreidingen makken dat hieltyd mear gebouwen leech kamen te stean. Yn 2004 is it bedriuwenterrein dêrom opknapt en kaam der in soad grien by. Yn 2008 stean op de Skipsleat sa'n 60 bedriuwen dy't oan mear as 650 minsken wurkgelegenheid biede. Oan de westside wurdt it terrein noch fierder útwreide.
Mekka
Nei Mohammed
Nei Mohammed syn dea hawwe de earste fjouwer kalyfs noch fan Mekka út regearre, mar dêrnei waard it sintrum fan macht ferset nei Damaskus en letter Bagdad. Hoewol't Mekka de wichtichste stêd bleau, bleau har ekonomyske posysje beheind.
Net-moslims en Mekka
Net-moslims meie de stêd Mekke net ynkomme. De tagongswegen nei de stêd wurde kontrolearre.
Durk I
Durk I bis (rûn 89? - 939)
Fêst stiet dat Durk II yn 988 ferstoarn is. As Durk II syn heit al yn 923 opfolge, dan soe dat betsjutte dat hy net minder as 65 jier oan it regear stien hat. Dat is net sa wierskynlik. Derom gean histoarisy der fan út dat der noch in Durk west hat mei de namme Durk I bis. Der is gjin boarne fan dizze Durk dy’t dit befestigje kin.
Serpûchov
It besjen wurdich
De kolleksje fan it Keunsthistoarysk Museum fan Serpûchov waard fral tanksij de tekstylbarones Anna Vasilievna Maraeva (1845-1928) byinoar brocht. Yn de jierren 1920 en 1930 waard de kolleksje oanfolle mei keunst út de troch de kommunisten ûnteigene lânhûzen. De kolleksje is ûnderbrocht yn it monumintale gebou dat yn opdracht fan Anna Vasilievna Maraeva yn 1894-1896 neffens in ûntwerp fan de arsjitekt Roman Ivanovitsj Klein boud waard.
Isidoarus fan Madrid
Wûnderferhalen
Under wurktiid makke Isidoarus tiid frij om te bidden en dat brocht oergeunst by oare feinten. Hja klagen by de heareboer en doe't dy sels sjen woe hoe't it der op it fjild om en ta gyng, seach er dat Isidoarus siet te bidden. Op it plak fan Isidoarus efter de troch wite oksen lutsen ploege diene ien of twa ingels it wurk foar Isidoarus.
Isidoarus soarge foar mear wûnders en liet lykas Moazes ris in boarne ûntspringe om de ikkers te befloeien.
Ikkerwâldster Feart
Skiednis
Meardere skippen hienen by de Ikkerwâldsterfeart harren thúshaven yn de opslach, lykas it beurtskip fan de Feenstra's. Dat beurtskip foer op Ljouwert. Fierder lei der in frachtskip fan it molkfabryk 'De Dokkumer Wâlden' mei skipper Gosse Fokkens, foar it ferfier fan bûter en tsiis nei Ljouwert. De feart luts ek in soad jongerein. By de opslach 'de twadde hikke' wie in swimplak. Letter wienen der ek swimplakken by de Koarndyk en de Wâldfeart. Foar 1890 wie de Ikkerwâldsterfeart min te befarren en koenen de skippers mei lijen by it doarp komme. Om de feart breder en djipper te meitsjen wie foar de twa eigeners, skipper Klaas Hoff en winkelman Tabe Johannes Annema, te djoer en sadwaande besochten se it by de gemeente. Yn it foarjier fan 1889 wienen de eigeners reewillich om de feart foar ûnderhâld en behear fergees oan de gemeente ôf te stean. De eigeners fan de lannen oan de feart ferkochten de nedige grûn foar de ferdjipping en ferbreding fan de feart. Op 2 july 1889 waard besluten om oer te gean ta de útfiering fan dit needsaaklike wurk. It wurk waard gund oan timmerman en oannimmer G. H. Volmer út Dokkum, hy betelle de wurklju lykwols sa min dat der yn augustus in wurkstaking folge. Neidat it wurk mei in wat heger lean fuortset waard, kaam it yn de maaitiid fan 1890 klear.
De Aventoeren fan Tom Sawyer
Ynhâld
Tom, Huck en Tom syn freon Joe Harper pike út nei in eilân yn 'e rivier, om seerôvers te wurden. Wylst sy dêr fan harren nijfûne frijheid genietsje, begjint it harren stadichwei te daagjen dat de ynwenners fan St. Petersburg de rivier oan it drêgjen binne op 'e siik nei harren liken. Tom glûpt op in jûn it stedsje wer yn om it trelit yn eagenskou te nimmen. Nei't it him eefkes muoit om it fertriet fan syn famylje, rekket er yn 'e ban fan it lumineuze idee om syn eigen begraffenis te besykjen. Mei Huck en Joe wachtet er oant de tsjerkklok it roulet liedt, it leedfolk yngien is en de dûmny úteinset is mei syn preek, ear't se de tsjerke binnenkomme. Troch de blidens fan harren famyljes om har libben en wol wer te sjen ûntkomme se ek noch oan in fertsjinne straf.
Fjodor Tjûttsjev
Libben
Yn 1846 moete er Elena Denisjeva, de gûvernante fan syn dochters en tweintich jier jonger as him, en begûn in ferhâlding mei har. Se krigen trije bern. Elena stoar oan tuberkuloaze yn 1864. Harren relaasje hat leafdespoëzij opsmiten dy't ta it bêste yn it Russysk rekkene wurdt. It gedicht De lêste leafde, wurdt faak sjoen as Tjûttsjev's masterwurk.
De Aventoeren fan Tom Sawyer
Ynhâld
Tom giet mei syn skoalklasse op in ekskurzje nei in grot yn 'e omkriten fan St. Petersburg. Tom en Becky, dy't net by de groep bliuwe, ferdwale dêr en bringe in nacht yn 'e grot troch sûnder dat se mist wurde, mei Tom syn muoike mient dat er by Becky-en-dy is, wylst Becky har âldelju miene dat se by Tom-en-dy oerbleaun is. Uteinlik sjocht Tom yn 'e grot Injun Joe, dy't harren sûnder it sels te merken it paad nei de útgong wiist. Wylst Tom noch yn 'e grot sit, sjocht Huck hoe't Injun Joe en syn maat mei in kiste omtôgje. Hy folget harren en lústeret se ôf as se it deroer hawwe om widdo Douglas, in freonlike frou, te berôvjen en tenei te kommen. Huck slacht alaarm en de smjunten moatte harren plan opjaan, en ferdrinke as hja de rivier besykje oer te swimmen om oan harren efterfolgers te ûntkommen. In wike letter geane Tom en Huck wer nei de grot ta, dêr't se Injun Joe syn kiste fol mei jild fine. De widdo Douglas komt te witten wa't har rêden hat, en hja adoptearret Huck Finn, dy't dan foar it earst fan syn libben mei beskaving te meitsjen kriget. Hy pykt al gau út, mar Tom fynt en bepraat him, dat ta ein beslút jout Huck him del ûnder it goedbedoelde bememkjen fan widdo Douglas.
Fjodor Tjûttsjev
Wurk
Syn gedichten ûnderskiede harren troch djippe tinzen, waarm gefoel en in hast folmakke foarm. Tjûttsjev makke ek oersettings fan fral Dútske dichters, dêr't Heinrich Heine, Johann Wolfgang von Goethe en Friedrich Schiller ûnder wiene. Dat beslacht in fyfde part fan yn totaal 300 fan syn gedichten yn it Russysk. Dochs wie er as dichter by syn libben net sa bekend. Tjûttsjev beskôge syn skriuwerij as leafhawwerij, net geskikt om út te jaan. Faak skreaun er se net iens op, men moast him oantrune om er wurk fan te meitsjen. Yn it deistich libben spriek er allinnich Frânsk sa as de measten fan de Russyske upper class.
Westflinge
right|thumb|Paleografy fan Nederlân om 800 hinne. Westflinge wie yn de Midsiuwen in gewest of goa yn Fresia westlik fan it Fly, tsjintwurdich de provinsje Noard-Hollân. It wurdt foar it earst neamd yn de keningsoarkonde fan 1064, doe't kening Hindrik IV de greeflike rjochten fan it gebiet oan de Utertse biskop Willem I joech.
Pieter Boeles (1795-1875)
Libben en wurk
Yn 1850 krige Boeles in earedoktoraat fan de Ryksuniversiteit Grins en doe't er fyftich jier predikant wie op 24 novimber 1867 waard er riddere yn de Oarder fan de Nederlânske Liuw.
Siemon Reker
Bibliografy (karút resint wurk)
Foar de oare publikaasjes fan Siemon Reker sjoch Universiteitsbibleteek fan de Ryksuniversiteit Grins en Keninklike Bibleteek.
Pieter Boeles (1795-1875)
Libben en wurk
Pieter Boeles stoar yn 1875 yn Grins yn de âldens fan tachtich jier. Syn soan Willem Boele Sophius Boeles (1832-1902) wie presidint fan it gerjochtshof yn Ljouwert.
Jaanfeart
De namme Jaanfeart jildt sûnt 15 maart 2007 as de offisjele namme, as ferfanging foar de eardere offisjele namme Jaanvaart.
Jaansleat
De Jaansleat (net te betiizjen mei de Jaanfeart) is in feart yn de gemeente De Fryske Marren. De feart is de ferbining tusken de Kûfurd en de Langwarder Wielen.
Jan Hofswyk
De Jan Hofswyk is in feart yn de gemeente Opsterlân. De wyk rint eastlik fan Weinterpferlaat fan de Harkeswei bylâns de Kapellewei.
De Folgeren
Vreewijk
Vreewijk is yn 1855 as bûtenhûs troch Lambertus Dorhout boud. De tún waard yn de Ingelske lânskipsstyl oanlein troch túnarsjitekt Lucas Pieters Roodbaard. (Fan it oarspronklik ûntwerp is neat mear oer). Yn de 20e iuw wie de filla it langste skoft in yn de fiere omkriten bekend hotel, konferinsje-, dûns, en troulokaasje. It âlde Vreewijk is ôfbrutsen. Yn 2008 waard it nije Vreewijk iepene, in appartemintekompleks, oplutsen yn de styl fan it âlde gebou.
Sûchoj Sû-35
De Sûchoj Sû-35 „Flanker-E“ is in Russyske multirol strieljager. It tastel waard ûtwikkele as part fan in modernisaasjeprogramma foar de Sû-27 en brocht letter de Sû-30-rige fuort.
Julia Blackburn
Yn 1999 boaske se oan de Nederlânske byldhouwer Herman Makkink (1937-2013).
The Fifth Season
Ynhâld
Fyftjin jier letter kriget de jonge orogeen Syenyt (de namme dy't Damaya oannommen hat by it foltôgjen fan har oplieding) de opdracht om yn it selskip fan in nije mentor nei de kuststêd Allia te reizgjen, dêr't se de mei koraal tichtgroeide haven wer iepenje moat. Har mentor is Albaster (alle yn it Draaipunt treende orogenen hawwe de nammen fan stiensoarten), dy't tsien ringen hat, en dêrmei in orogeen fan 'e heechste rang is en oer seldsum grutte fermogens beskikt. Hy is lykwols ek in man dy't troch jierrenlang mentaal en fysyk misbrûk troch syn oerhearrigen geastlik net alhiel mear ynoarder is. Mei't it Draaipunt in eigen fokprogramma opset hat om 'e bêste orogenen te produsearjen, is it de bedoeling dat Syenyt en Albaster ûnder harren misje nei Allia foar neislachte soargje. Dat is eat dat harren beiden tsjinstiet, mar se binne net yn 'e posysje om soks te wegerjen.
Aldeberkeap
Eveneminten
thumb|260px|Peaskefjoer
Ferskaat
thumb|260px|Prinsewyk
Jane Austen
thumb|right|150px|Jane Austen Jane Austen (Steventon, 16 desimber 1775 - Winchester, 18 july 1817) wie in foaroansteand Ingelsk romanskriuwster waans wurk no part is fan de westerske literêre kanon. De foarm en dramatyske ynhâld fan har fiksje foarmje in sterk kontrast mei har wiere libben, hja wie tige op harsels.
Gouden Liuwke
En oan
Aldebiltsyl
Skiednis
Yn 2018 waard yn it ramt fan it projekt Ljouwert/Fryslân Kulturele Haadstêd fan Jeropa 2018 yn sân jirpelskuorren oan 'e Aldebiltdyk de tentoanstelling Fruchtbere Grônd holden.
Tsjerken
thumb|260px|Julianatsjerke Yn it doarp hawwe fjouwer aparte tsjerkegebouwen stien. De herfoarme tsjerke waard yn 1960 sletten en ta wenhûs ferboud. De Fermanje fan Aldebiltsyl gie yn 1997 ticht en is tsintwurdich yn hannen fan in stifing. De Julianatsjerke makket diel út fan it kulturele besikerssintrum. It is in unyk gebou omdat de tsjerke tsjin de dyk oanboud is en al yn 1636 as fermanje brûkt waard. Pas yn 1906 krige it tsjerkje in houten tuorke. De eardere grifformearde tsjerke fusearre mei Nij Altena en hold sûn 2016 allinne de tsjerke dêr oan. Allinne de tsjerke fan de Evangelyske Gemeente wurdt hjoed-de-dei (2023) nch brûkt.
Befolkingsferrin
( Boarnen: 1840: Plaatsengids; 2009: 2015 en 2020: Alle Cijfers )
Efsiks
Eigenskippen
Troch de ergonomysk foarme kúprâne, de ynrjochting fan de kúp en de ûnderdekse montaazje fan it beslach sit en beweecht men him tige noflik yn de boat. By toersilen is der romte foar 4 persoanen. It gedieltlik ferhege foardek, de flakke kúpflier en de soad berchromte, biede mooglikheden foar kampearen oan board. De sterke rubberen stjitrâne beskermet de boat tsjin skansearrings.
Skiednis
It ûntwerp fan de Efsiks komt út 1975 en is fan E.G. van de Stadt. De produksje fan de earste 325 boaten is troch de Hollânske werf Foacon dien, mei de bedoeling de boat sa gau mooglik as offisjele wedstrydklasse erkend te krijen. Dat waard binnen 3 jier berikt. De boat blykte yn Dútslân in grut súkses. Dit wie oanlieding foar it Dútske Fritzmeier de bou oer te nimmen, oant in totaal fan ûngefear 600 boaten berikt wie. Fan 1991 - 2005 boude de werf J. Ter Veen op De Lemmer de Efsiks 2000 rige. Fan 2006 - 2009 hat Hoora út Heech de Efsiks 2100 searje boud. Hoora hat ferskillende ferbetterings oanbrocht, lykas in ûnderdeks rôlfok systeem en fêste kasten yn de gongboarden. Sûnt 2010 bout De Kloet út Kortenhoef de Efsiks.
Sauerlân
Kastielen
De grêven fan Markus en harren foargongers bouden ek kastielen om harsels te beskermjen tsjin de grêven fan Arnsberg en de aartsbiskoppen fan Keulen. Kastiel Altena, dêr 't de neiste stêd nei ferneamd is, wie de foarâlderlike sit fan de grêven fan Mark. Kastiel Klusenstein waard fuort oan de doetiidske grins op in rots boppe it Hönnetal boud.
Paleizen en hearehuzen
thumb|right|200px|paleis Herdringen yn Arnsberg Mei basearre op kastielen, diels fuortkaam út guod fan de legere adel, ûntstiene der gâns paleizen en hearehuzen. It hûs Letmathe yn Iserlohn is in foarbyld fan ien fan alle hearehuzen yn it Sauerlân. It lânhûs Listringhausen yn Meinerzhagen kin dêrfoaroer net besocht wurde. Beide gebouwen wurde beskôge as attraksje fan harren stêd. It lângoed Stockhausen yn Meschede datearret út it earste millennium nei Kristus.
Kultuer
De kultuer yn it Sauerlân wurdt sterk beynfloede troch it fikse ferankere katolisisme fan syn ynwenners. As ûnderdiel fan it kulturele gebiet fan Westfalen hat de kultuer fan it Sauerlân, ferdield yn Hochsauerlân dat ûnder ynfloed stien hat fan de Karfoarstendom Keulen, en it mear protestantske Märkisches Sauerland, him net unifoarm ûntwikkele.
Religy
Sûnt de Reformaasje is it religeuze lânskip fan Sauerlân frijwat feroare. De Reformaasje fersprate him sûnt de jierren 1530 yn it greefskip Mark; it hertochdom Westfalen bleau yn wêzen katolyk. Dizze ferskillen binne ek hjoed-de-dei noch te sjen nettsjinsteande ymmigraasje yn ’e ôfrûne desennia. Al binne as gefolch fan dy migraasjebewegings, moslims sterker fertsjintwurdige yn it hjoeddeiske Märkischer Kreis as gemiddeld yn Westfalen.
Taal en literatuer
It Christine-Koch-Gesellschaft ûnderhâldt in Sauerlânsk literatuerargyf yn Schmallenberg mei likernôch 2000 tydskriften en boeken. De biblioteek is húsfeste yn it "Schmalen Haus" njonken it Schmallenberger stedhûs. Der binne ek in pear legindes út it Sauerlân.
Iepenloftteäters
Op in tal plakken yn it Sauerlân lykas yn Elspe, Herdringen Arnsberg en Hallenberg binne iepenloftteäters te finen. De Balvergrot stiet ek bekend as teäterseal en lokaasje foar allerhanne konserten.
Araschnia
De Araschinia is in skaai yn de ûnderfamylje fan de Aureliaflinters (Nymphalidae)
Tom Stoppard
Yn 1987 skreau Stoppard it senario foar de film Empire of the Sun, fan regisseur Steven Spielberg. Yn 1998 skreau er tegearre mei Marc Norman it skript foar de film Shakespeare in Love, dêr't se yn 1999 in Academy Award foar krigen. In troch Jan Schotanus makke Fryske toaniel-bewurking fan dizze film waard yn 2003 ûnder de titel Ik wol spylje opfierd yn Jorwert.
Chaim Potok
Hy waard fral bekend troch syn debútroman The Chosen (De útkarde) (1967), dy't fuortendaliks in bestseller waard en troch it boek dêrnei The Promise (De Belofte, 1969). The Chosen waard yn 1981 ferfilme en bewurke foat teater.
Eskdoarn
Algemien
Hast alle soarten hawwe yn de maaitiid, troch de hege woarteldruk, in sterke sopstream, sadat yn dy tiid fan it jier wûnen tige bliede kinne.
Evert Jan Diest Lorgion
thumb|E.J. Diest Lorgion (foto fan [[Johannes Hinderikus Egenberger|Egenberger, 1864) ]] Evert Jan Diest Lorgion (De Lemmer, 30 augustus 1812 - Grins, 11 maaie 1876) wie tsjerkehistoarikus en predikant.
Biografy
Hy gie nei de Latynske skoallen fan Amsterdam en Frjentsjer, liet him yn 1829 ynskriuwe oan it Athenaeum yn Frjentsjer en yn oktober 1831 oan de hegeskoalle te Grins, dêr't er 21 desimber 1836 doktor yn de teology waard op in proefskrift titele De dicentibus scribentibusque, speciatim in N.T. occurrentibus, suo convenienter ingenio interpretandis.
Lorgion joech de earste tsjerkhistoaryske stúdzjes oer Fryslân út en ek oar wurk yn de geast fan de saneamde 'Grinzer rjochting'
Jentsjemar
De Jentsjemar is in mar yn de gemeente De Fryske Marren. De mar leit súd fan de Langsturtepoel yn polder De Bloksleat. Oan de súdlike ouwer is de tagong nei de Fammensrakken.