cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wraksem/mo
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Fäär-Lönj.
Saramacca (Distrikt)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee seeks resorten:
E-Citaro
Technik
Di Stjüüring jit Intelligent Eco Steering en lapt me Hydraulikööl en en Elektropomp. Di Fuarweelen sen enkelt önbraacht, di Aks jit "ZF 82 RL EC, Einzelradaufhängung" Achtern es di Aks becht sa üs bi di Sileo S12, man ark Maskiin heer 5 kW muar Kraft. Des jit bi di E-Citaro "ZF AVE 130".
Green
Green as en klöör an hää en waagenlengde tesken 520 an 565 nm. Waagenlengden oner (=kurter üs) 520 nm hää blä laacht. An laacht mä muar üs 565 nm as güül.
Di klöörcode uun't internet as #00AA00.
Nööm
Di nööm komt faan ualhuuchsjiisk gruoen, det ment grui. An wat gruit, det woort jo miast green.
Neisialun-Popegein
Neisialun-Popegein (Strigopidae) san en fögelfamile faan a Popegein (Psittaciformes) mä sjauer slacher uun tau sköölen. Jo lewe uun Neisialun an diar ambi.
Euphorbiaceae
Euphorbiaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Malpighiales. Diar hiar 240 sköölen mä 6000 slacher tu.
E Wiik/mo
E Wiik (aw Fering: A Wik, aw Plååttjüsch: De Wyk unti De Wiek, aw Tjüsch: Wyk auf Föhr, aw Dånsch: Vyk på Før) as en stää än gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E stää läit önjt söödååsten än ååsten foont ailönj Fäär. Önjt nordååsten, ååsten än söödååsten läit et Heef, önjt söödweesten e gemiine Njiblem än önjt nordweesten Wraksem. Dåt heet 4280 inboogere (2020).
Savoie (Department)
Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.
Tegueste
Tegueste as en gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Transkarpaatien (Prowins)
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee seeks distrikten:
Solna (Komuun)
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Marowijne (Distrikt)
De Marowijne Distrikt (üüb Holuns: District Marowijne) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 18.294 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Albina.
Noost (Bleer)
Noom
Üs em al ön dit Fuarbleer sjocht, es en "Noost" en lüng Fat, hur di Nuaten of Kraitern jaar Weeter fo. Üp Sölring es dit man en Nost me kuurt O.
Óbidos (Pará)
Óbidos as en stääd uun Brasiilien. Hat leit uun di bundesstoot Pará.
Bi Óbidos as di Amazonas bluas tau kilomeeter briad, an diar stäänt en hüdroloogisk meedstatsioon.
Nangade (Distrikt)
De Nangade Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Nangade) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan’t prowins. Det hee 88.995 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Nangade.
Saporischschja (Prowins)
Det Saporischschja Prowins (üüb Ukrainisk: Запорі́зька о́бласть Zaporíz’ka óblast’ of Запорі́жжя Zaporížžja) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.739.488 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Saporischschja.
Henk Wolf
Henk Wolf (* 25. Febrewoore 1973) as en spriakwedenskapsmaan. Hi befaadet ham mä holuns an fresk.
Guatemaala/fe
Kliima
Guatemaala hee'n troopisk kliima.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Motoor
Motooren haa normoolerwiis en dial, di ham dreit (rootor), an detdiar amdreiang wort auer en getriibe widjerfeerd.
Tau slacher faan motooren haa daalang en grat bedüüdang: elektromotooren an ferbraanermotooren.
Tjaarkliawer (Skööl)
A Tjaarkliawer (Bituminaria) as en plaantenskööl uun det famile faan a bongfrüchten (Fabaceae).
Blansko (Distrikt)
Steeden an Gemeenden
Adamov – Bedřichov – Benešov – Blansko – Borotín – Bořitov – Boskovice – Brťov-Jeneč – Bukovina – Bukovinka – Býkovice – Cetkovice – Crhov – Černá Hora – Černovice – Deštná – Dlouhá Lhota – Doubravice nad Svitavou – Drnovice – Habrůvka – Hodonín – Holštejn – Horní Poříčí – Horní Smržov – Chrudichromy – Jabloňany – Jedovnice – Kněževes – Knínice – Kořenec – Kotvrdovice – Kozárov – Krasová – Krhov – Křetín – Křtěnov – Křtiny – Kulířov – Kunčina Ves – Kunice – Kuničky – Kunštát – Lazinov – Lažany – Letovice – Lhota Rapotina – Lhota u Lysic – Lhota u Olešnice – Lipovec – Lipůvka – Louka – Lubě – Ludíkov – Lysice – Makov – Malá Lhota – Malá Roudka – Míchov – Milonice – Němčice – Nýrov – Obora – Okrouhlá – Olešnice – Olomučany – Ostrov u Macochy – Pamětice – Petrov – Petrovice – Prostřední Poříčí – Rájec-Jestřebí – Ráječko – Roubanina – Rozseč nad Kunštátem – Rozsíčka – Rudice – Sebranice – Senetářov – Skalice nad Svitavou – Skrchov – Sloup – Spešov – Stvolová – Sudice – Suchý – Sulíkov – Světlá – Svinošice – Svitávka – Šebetov – Šebrov-Kateřina – Šošůvka – Štěchov – Tasovice – Uhřice – Újezd u Boskovic – Újezd u Černé Hory – Úsobrno – Ústup – Valchov – Vanovice – Vavřinec – Vážany – Velenov – Velké Opatovice – Vilémovice – Vísky – Voděrady – Vranová – Vysočany – Závist – Zbraslavec – Žďár – Žďárná – Žernovník – Žerůtky
VW Up!
Di VW Up! (Bechningsreeg 120) es en mal litj Wain fan di Volkswagen AG. VW heer diarme di Modelreeg New small family maaket, hur uk di SEAT Mii en di Škoda Citigo tö hiir. Fuargungster fan di Up! wiar di VW Fox. Di Up! es 2011 fuarstelt uuren.
Di Up! es me Bensiin-Jölingsmaskiinen en üs Elektroauto tö fo.
2013er Modell
Der e-up! wurde 2009 als Konzept vorgestellt und war ab November 2013 erhältlich. Nach Lieferschwierigkeiten nimmt Volkswagen seit Januar 2019 keine Bestellungen mehr an, bekundete jedoch das Modell prinzipiell im Programm behalten zu wollen.
Côte-d'Or
Det Côte-d'Or Department [kotˈdɔːʀ] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 532.266 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Dijon.
Demerara-Mahaica
Det Demerara-Mahaica Regiuun (üüb Ingels: Demerara-Mahaica Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 311.563 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Paradise.
Black Hills
Uun't 19. juarhunert as diar gul fünjen wurden. Man diar jaft'at uk luad, iisen, uraan, eerdööle an kööl.
Echium
Echium as en plaantenskööl uun det famile faan a rüchbleeden (Boraginaceae)..
Maninka
Maninka as en spriak uun Waastafrikoo, fööraal uun Guinea. Hat hiart tu't skööl faan a Manding spriaken, diar temelk nai mäenööder san: Bambara, Djuula, Mandinka.
Jerusalem (Distrikt)
De Jerusalem Distrikt (üüb Hebreews: ‬מְחוֹז יְרוּשָׁלַיִם‬ [me̞ˈxo̞z je.ʁu.ʃaˈla.jim], üüb Araabsk: منطقة القدس Minṭaqat Al-Quds) as een faan dön seeks distrikten faan Israel. A distrikt leit uun a maden faan't lun. Det hee 904.100 lidj (2008). At hoodsteed faan a distrikt as Jerusalem.
Arucas
Arucas as en gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Black Elk Peak
A Black Elk Peak as mä en hööchde faan di huuchst ponkt faan a US bundesstoot South Dakota an uk faan det beragkeed Black Hills. Hi as uk a huuchst toop uasten faan a Rocky Mountains.
Kiiwis
Kiiwis (Apteryx) san en fögelskööl uun Neisialun mä fiiw slacher. A Kiiwis san det iansagst skööl uun det famile Apterygidae, det iansagst famile uun det order Apterygiformes. Kiiwis kön ei flä, an san miast am naachtem uun a gang.
Potaro-Siparuni
Det Potaro-Siparuni Regiuun (üüb Ingels: Potaro-Siparuni Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 11.077 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Mahdia.
Kaatstört
A Kaatstört (Syringa vulgaris) as en plaantenslach uun det skööl Kaatstörter (Syringa) uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae). Ööder nöömer san Fliider, Sireenen of Syringe. Hi wääkst ap tu en graten bosk.
Maskiin (Motoor)
En Maskiin of uk Motoor ([] of uk [], fan ‚reert uun‘) es en Kraftmaskiin, wat energii tö Werk of Aarber omseet.
Nuurd (Distrikt uun Israel)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee fiiw onerdistrikten:
Saint Patrick (Sarkspal uun Grenaada)
Det Saint Patrick Sarkspal (üüb Ingels: Saint Patrick Parish of Saint Patrick's Parish, ufkurting St. Patrick Parish of St. Patrick's Parish) as ian faan a sarkspalen uun Grenaada. At sarkspal leit uun nuurd faan't eilun Grenaada. Det hee 11.158 lidj (2019). At hoodsteed faan't sarkspal as Sauteurs.
Regiunaalferbant Saarbrücken
Uun Sjiisklun jaft at man trii faan sok stäädregiuunen muar:
Automobiil
Aarten
Me "Auto (-mobiil)" sen fuaral Persoonenwainer meent, man uk Busi of Mootorweelen hiir diartö.
Me Weeterstof ken em man uk aur en Brenstofseli Stroom maaki, hur em en Elektromaskiin me öndriiv ken. Elektroautos köör man fuar't Miist me Bateriien, aurdat em masi Stroom of Energii diarfuar nöörig es, Weeterstof tö maaki.
Ingenio
Ingenio as en gemeen uun a uast faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Han-Dünastii
Histoore
Uun't Han-Dünastii kaam föl neis uun wiartskap an technik ap, det wiar hanel mä siisen, lak an jaade, an det maagin faan papiir, stial, pompen an bragen.
Efter waasten as det siisenstruat ütjbaud wurden, huar a Han-Sjineesen det hanelsmäächt hed. An efter süüden ging hör iinflööd bit Wjetnam an üüb a siawai bit tu't Röömsk Rik.
Kasuaaren
Kasuaaren (Casuarius) san det iansagst fögelskööl uun det famile Casuariidae, ian faan tau familin uun't order Casuariiformes. Jo kön ei flä an lewe fööraal uun Nei-Guinea, dialwiis uk uun Nuurdaustraalien.
Frederick Douglass
Frederick Douglass (* 1818 uun Talbot County, Maryland; † 20. Febrewoore 1895 uun Washington, D.C.; bäären üüs Frederick Augustus Washington Bailey) wiar en slaaw an leeder abolitsionist an skriiwer. Hi wiar de inflöödrikst aafroameerikooner faan det 19. juarhunert.
SARSr-CoV
Nööm
SARSr-CoV
Zouérat (Steed)
Zouérat (üüb Araabsk: الزويرات al-Zūyarāt) as en steed uun de aafrikoons stoot Mauretaanien. Det hee 44.649 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Tiris Zemmour Regiuun.
Riiw
At Riiw as en werktjüch, diar uun't hoonwerk, man uk uun guard brükt woort. Diar woort miast eerd lik mä taanj, of wat ufsaamelt.
Wrapper
Wrappers en wat ja weegi
NewPipe es en Open Source-App, ark jen ken luki, wat iin ön des App pasiaret.
Mengdeliar
Reegeln
(3) Gesetsen för diferensmengden:
Guard
Faskguard
Det wurd 'guard' woort uk för en faskguard brükt. Diar wurd oober nian fasker aptaanj. A fasker skel a need loongs swääm, an wurd do uun en hööm fangd.
Fuzhou
Fuzhou (üüb Schineesk: 福州 Fúzhōu) as en steed uun a süüduast faan Schiina. Det hee 7.115.369 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Fujian Prowins.
Averlak
Averlak as en gemiine foont Åmt Burg-Sankt Michaelisdonn önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt söödååsten foon e kris. Dåt heet 554 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
1135
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
Ünbekäänd Dootem
Hinrich Matthiesen
Leewent
Hinrich Matthiesen kām fan en ual Söl'ring Koptainsfamiilie. Hi wukset ön Lübeck āp, en diar wiar hi fan 1935 bit 1945 uk tö Skuul. Me 16 Jaaren maast hi ön di Wuntermuun fan 1945 iin ön di Krich ön di naa di Uasterfront, en diar waar hi fan di Rusen iinfungen. 1948 kām hi töbeek naa Dütsklön en studiareti ön Kiil.
Maghreb
A Maghreb as en regiuun uun Nuurdwaastafrikoo mä a lunen Tuneesien, Algeerien, Maroko an Waastsahara, diar kulturel nai mäenööder san. Uk Libyen an Mauretaanien wurd leewen diar mä tu tääld.
Srinivasa Ramanujan
Werken
Likes dat hi so jong stoorew, hää hi bedüüden werken leewert. Jo san oober miast uun sin skrabelbuken lunagt, an iarst efter san duas ütjden wurden.
Maagisk Kwadroot
Bi Ramanujan sin 'Maagisk Kwadroot' mä san gebursdai uun't iarst rä komt aleewen det sum 139 föör:
Redonda
Redonda as en ünbewenet eilun faan a Eilunen auer a Winj (uun a Eilunen föör a Winj), uun a Kariibik. Det as en ufhingig gebiit faan't lun Antiigua an Barbuuda. Det leit twesken a eilunen Nevis an Montserrat, 56,2 kilomeetern tu a süüdwaast faan Antiigua. Redonda as naier tu Montserrat üüs tu öler eilunen; det leit 22,5 kilomeetern tu a nuurdwaast faan Montserrat an 32 kilomeetern uun a süüduast faan Nevis.
Magneetisk moment
Bereegnang
Üüb en magneetisken dipol werket uun en magneetfial mä det magneetisk struummäächt \vec{B} en dreimoment:
Cecil County (Maryland)
Cecil County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 103.725 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Elkton.
Charles County (Maryland)
Charles County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 166.617 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as La Plata.
Sew
At Sew as en werktjüch, diar uun't hoonwerk, man uk uun a hüshual brükt woort. Diar koon grööwer faan fiiner materiool mä ufdiald wurd. Uun a hüshual woort diar miast köögweeder mä ufgööden.
Saint Lucia/fe
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lun san:
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee elwen distrikten:
Politiik
Det as sant de 2. Febrewoore 1979 lasmaat faan det Commonwealth of Nations.
Sulawesi Selatan
Tu det prowins hiart uk det regiuun faan a Selayar-Eilunen tesken at Flores-Sia uun't waasten an at Banda-Sia uun't uasten.
Schizomida
A Schizomida san en order faan Koonkern (Arachnida). Jo wurd miast ei linger üs fiiw milimeetern. At jaft muar üs 230 slacher uun tau familin. Schizomida san nai mä Thelyphonida. Jo hiar tuup tu en (auer-)order Uropygi.
Barbuuda (Eilun)
Barbuuda (üüb Ingels: Barbuda) as en eilun an uun a Eilunen auer a Winj (uun a Eilunen föör a Winj), uun a Kariibik. Det as det naistgratst eilun an en ufhengig gebiit faan't lun Antiigua an Barbuuda. At eilun leit amanbi 40 km tu a nuurd faan Antiigua. Tu a süüdwaast leit at lun Saint Kitts an Nevis an uun a nuurdwaast Saint-Barthélemy. Det hee 1634 lidj (2011).
Chalkogeen
Chalkogeenen san cheemisk elementen uun det 6. hoodskööl, of '''16. skööl''' faan't periodensüsteem. Di nööm komt faan greks: χαλκός chalkós „Kööber, Bronse“ an γεννάω gennáo „maage“, soföl üs „ertsmaager“. Efter det iarst element faan't skööl het hat uk sürstoofskööl.
Müsduk
En müsduk ( mösduk, müsdök, Mürdok) as en nöösuk, amdat ööder lidj ei uunspütjet wurd. Hat as wichtag wurden, üs det Corona-sjocht uun't juar 2020 amging. Auer't ei nooch müsnöösuken tu kuupin jääw, haa a lidj begand, salew sok nöösuken tu seien. Jo hual ei ales ap, man san dach beeder üs goorniks. Uun di focht bi't snüüwen kön uk bakteerien an wiiren wees, an sodenang san sok nöösuken föörskrewen wurden, wan dü ütj tu äärnin gongst, of huar dü mä föl ööder lidj tuupkomst.
Friisen (Folk)
Friisk Friihair (1101-1498)
Üs Friislön öner di Franken kām (eeđer 734), skul di Friisen jam töögen di Wikingern döörseet, wat fan Nuurđen kām. Diarom tört ja niin Militeertiinst fuar di Franken dö. Uk ön di Jaarhönerten diareeđer bleev di Friisen jaar ain Her. Ja her niin Försten aur jam, bluat di Kaiser. Fuar't Miist her di redjeven, dit wiar weelet riadjiwern (Reersliren) fa fan en Lönsgimiindi. Tö di beest Tiren, trinjom dit Jaar 1300 wiar diar 27 Lönsgimiinden, wat jam tö di Soowen Friisk Seelönen töhopslööt. Ark Jaar tö Pingster wiar diar en gurt Forsaamling fan di Boowersten bi di Upstalsboom nai bi Auerk. Ja forsaacht, dit ual friisk Rocht, wat ön di 17 Kesten en 24 Lönsrochten āpskrewen wiar, omtöseet, man dit heer nümers rocht leket. . Ombi 1500 ging't me di Friisk Friihair töjen. Des her uk fuul me di Pest en me swaar Storemflöören tö dön. Ön Uastfriislön auernoom di Graaf (Edzard I.) di Macht.
Jõgeva (Lunkreis)
De Jõgeva Lunkreis (üüb Eestnisk: Jõgeva maakond of Jõgevamaa, üüb Tjiisk: Laisholm) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a uast faan't lun. Uun a nuurd leit de Lääne-Viru Lunkreis, uun a nuurduast de Ida-Viru Lunkreis, uun a uast de Peipus-See, uun a süüduast de Tartu Lunkreis, uun a süüdwaast de Viljandi Lunkreis an uun a nuurdwaast de Järva Lunkreis. Det hee 30.117 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Jõgeva.
Friisk Foriining
Apgoowe
E Friisk Foriining årbet diling for ålem for e stipe foon e Nordfrasche spräke än kultuur. Di feriin stipet et apstalen foon twärspräklike toorpsschilde, än e ütbaig foon e Fraschunerrrucht aw dånsche än tjüsche schoule önj e kris Nordfraschlönj. Önj e berik schoule årbet e Foriining ma e dånsche schöljferiin tuhuupe, wat önj möre schoule friisk önjbüt än ma Risem Schölj (www.risumskole.de) et iinjsist schölj bedraft, weer e friiske spräke tubai dånsch än tjüsch uk unerruchtsspräke as. Önj tuhuupeårbe ma e jöögedferbånd Rökefloose wårde aktiwitääte önj e fritids- än jöögedberik önjbin, weer for ålem friisk snååked wårt.
Tracking
Referrer-Encoding
Sawat jeft et fuar E-Mails, uk me di Adres fan di diarbenen, hoken önskrewen uuren es.
Apps töögen Tracking
Aaftinoch sen di Funkstjoonen ek jüst sa komfortābel üs wan di Trackers jaar Cookies tö Help stjüüri, man em heer sin Ruu.
Wrappers sen uk en gur Aart en maaki di Trackers jaar Leewent en bet swaarer.
Gagausisk spriak
Gagausen an Türken kön jo gud mäenööder onerhual, hör spriaken skeel knaap.
Pericallis
A Pericallis san en plaantenskööl uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft'at ~ 15 slacher faan. Jo waaks üüb a Kanaaren an üüb Madeira.
Browser
Seekerer Browsers
Browsers jeft et fuar ark Platforem sa üs Apple, Windows, Android esf..
Guajak
Guajak (Guaiacum) as en plaantenskööl uun det famile faan a Zygophyllaceae. Diar hiar wel fiiw of sööwen slacher faan buumer tu, diar uun a troopen an subtroopen faan Ameerikoo waaks. Guajakholt as böös hard an swaar, hat gongt uun weeder oner. Det holt woort uk iisenholt of pokholt näämd.
Furk
Uk uun a hüshual haa wi en furk üs rääskap tu iidjen. Det wurd goobel woort miat för technisk dingen brükt.
Letj Seegnääb
At Letj Seegnääb (Mergellus albellus) as en letjen weederfögel uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae). Hat as di iansagst slach uun det skööl Mergellus an lewet uun Nuurdeuroopa an Nuurdaasien.
Järva (Lunkreis)
De Järva Lunkreis (üüb Eestnisk: Järva maakond of Järvamaa, üüb Tjiisk: Jerwen) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a maden faan't lun. Uun a nuurd leit de Harju Lunkreis, uun a nuurduast de Lääne-Viru Lunkreis, uun a süüduast de Jõgeva Lunkreis, uun a süüd de Viljandi Lunkreis, uun a süüdwaast de Pärnu Lunkreis an uun a waast de Rapla Lunkreis. Det hee 31.169 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Paide.
Gewürtswanile
At Gewürtswanile (Vanilla planifolia) of Echt Wanile as en orchideenplaant. Di nöömt komt faan't fransöösk vanille (letj röör, bong). Hat woort ferkääft oner di nööm Bourbon-Vanille (faan a eilunen Madagaskar an Reunion [ual nööm: Bourbon]). At jaft oober uk wanile faan Meksiko of Tahiti. Det gewürts woort ütj jo siadbongen maaget.
Kārlis Ulmanis
Kārlis Ulmanis (* 23. August / 4. September 1877 uun Bērze, Guwernement Kurlun, Keiserrik Rüslun; † 20. September 1942 uun Krasnowodsk, Sowjetunioon) wiar en letisk poliitiker. Hi wiar muarsis minister-president faan Letlun (1918–1921, 1925–1926, 1931, 1934–1940) an faan 1936 uk president faan't lun.
Kislowodsk
Kislowodsk (üüb Rüs: Кислово́дск Kislovódsk) as det traadgratst steed uun det Stawropol Regiuun. At steed leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 127.919 lidj (2021).
Toma (Steed)
Toma as at hoodsteed faan det Nayala Prowins uun Burkiina Faaso. Det hee 12.401 lidj (2006).
Bloatware
Rochten
>> Ön dit Skelt rochts sjocht em boowen, dat di App Daaten fingen of stjüürt heer. Ik haa man nönt aur di Galaxy-Store maaket! Nü es man Heliginj, wel ik hööpi.
Hermanas Mirabal (Prowins)
Det Hermanas Mirabal Prowins (üüb Spaans: Provincia de Hermanas Mirabal [eɾˈmanas miɾaˈβal]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 92.193 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Salcedo.
Tenakourou
Hi leit uun't regiuun Cascades bi't grens tu't naiberlun Maali.
Android
Android es en Bidreftsysteem fuar Smartphones en Tablets, wat üp engelsk üs Mobile devices bikeent sen.
Programi (Apps)
Android es sent hok Jaaren fan Google aurnomen. Des heer üs en Sjukmaskiin bigent en es mal niisgiirig, wat di Liren me jaar Reekenmaskiin sjuk of maaki. Di Daatensaamling diarfan uur en broket Krans fan dit wat di Users da fuarhaa, en des ken em gur fuar Reklāmi forkoopi.
Kognitsioonswedenskap
At Kognitsioonswedenskap as en wedenskap, diar ham mä't ferwerkin faan informatsioonen befaadet. Diarför wurd flook wedenskapen tuupbroocht, diar ööders ei föl mäenööder tu dun haa:
Heby (Komuun)
Det Heby Komuun (üüb Sweedsk: Heby kommun) as ian faan a komuunen uun det Uppsala Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 14.303 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Heby.
Haute-Saône
Iindialing faan Ferwalting
At department hee tau arrondissementen:
Saint Kitts an Nevis/fe
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee fjauertanj sarkspalen (üüb Ingels: parishes, iantaal parish):
Tarentola
A Tarentola san en skööl faan Bleedfangergekos (Phyllodactylidae) mä 24 slacher.
Büsumer Deichhausen
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Bistorta
Slacher
B. abbreviata – B. abukumensis – B. affinis – B. albiflora – B. alopecuroides – B. amplexicaulis – B. attenuatifolia – B. bistortoides – B. burmanica – B. coriacea – B. diopetes – B. elliptica – B. emodi – B. griersonii – B. griffithii – B. hayachinensis – B. honanensis – B. incana – B. jaljalensis – B. krascheninnikovii – B. longispicata – B. ludlowii – B. macrophylla – B. manshuriensis – B. milletii – B. milletioides – B. ochotensis – B. officinalis – B. paleacea – B. perpusilla – B. plumosa – B. purpureonervosa – B. rubra – B. sherei – B. sinomontana – B. subauriculata – B. subscaposa – B. suffulta – B. tenuicaulis – B. tenuifolia – B. tubistipulis – B. vacciniifolia – B. vivipara Nothospecies: B. × rhaetica
Müürgeko
A Müürgeko (Tarentola mauritanica) as en slach faan a Bleedfangergekos (Phyllodactylidae), di fööraal trinjam't Madlunsia lewet. Hi as miast am naachtem uun a gang.
Dellstedt
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Varroamel
At Varroamel (Varroa destructor) as en Mel (Acari) an gud ian milimeeter grat. Hat as en parasiit an befäält Imen (Apidae). Wan imen befäälen san, het det sjocht Varroose of uk Varroatose.
Belmopan
Histoore
At steed wurd de 1. August 1970 grünjlaanjen.
Schoguun
A Schoguunen kaam faan a Samurai uf, en aadelstant.
Jura (Department)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Dingen (Dithmjarsche)
Dingen as en gemiine foont Åmt Burg-Sankt Michaelisdonn önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 627 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Beryciformes
==== Iindialang faan a Strualflikerten (Acanthopterygii) ====
Dörpling
Dörpling as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 618 inboogere (2019).
Digital Detox
Digital Detox () jit sa fuul üs dit Geft üt Haur en Lif fo, wat fan digitāli Giraaten en di Aarber diarme iin kemen es.
Fuar hoken dēr em dit?
Des ken jens en gur Fraag wiis.
Jüst dit salev es dit me Forkiirsforanering of wat em sa fuarhaa ken.
Bloatware
Dit ken dit Leewent uk forgefti. Wan em sin Giraat diarfan rensket, da dēr em uk wat fuar en klaar Haur, wat sa'n Giraat üs dit önluket wat dit es:
En Maskiin hur em me önluki ken, wan em wat weet wel. Dat em diar uk Gurs me dö ken sa üs Friisk Wikipedia of Fooren, hur jen di Naist help ken, dit let höm da jaa uk wes kanalisiari.
Toucountouna (Komuun)
Det Toucountouna Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Toucountouna) as ian faan dön njüügen komuunen faan det Atakora Department uun Beniin. At komuun leit uun a maden faan’t department. Uun a nuurd leit det Tanguiéta Komuun, uun a uast det Kouandé Komuun, uun a süüd det Natitingou Komuun an uun a süüdwaast det Boukoumbé. Det hee 39.779 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Toucountouna.
Pooken
Sant 1977 san nian pooken muar aptreeden. At WHO an ööder iinrachtangen haa diar mä imfin för suragt, dat di wiirus daalang ütjstürwen as.
Sukkulent
Sukkulenten (faan lat. sucus ‚saft‘ of suculentus ‚saftag‘) san plaanten, diar miast uun drüg regiuunen lewe an auer en loong tidj weeder apwaare kön. Diar san trii oorten faan, diarefter iindiald, huar's det weeder waare:
Merostomata
A Merostomata san en klas faan Laspuateten (Arthropoda) an nai mä a Koonkern (Arachnida). A wedenskaplidj san daalang ei muar ians, wäär jo en aanj klas san. Uun detdiar klas as man ian order Xiphosura mä man ian famile Limulidae.
Eggstedt
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
EvoBus
Neu-Ulm
Die Rohkarosserien aus Mannheim werden per Bahntransport in Neu-Ulm  angeliefert, wo die Endmontage für alle Busse der Marke Setra (bis auf MultiClass business) und den Überlandbus Integro der Marke Mercedes-Benz stattfindet. Das Werk wurde 1992 eröffnet und stetig vergrößert. Seit 2006 ist die gesamte Fertigung, die zuvor am Kässbohrer-Stammsitz in der Ulmer Weststadt stattfand, hier angesiedelt. Mit etwa 3650 Beschäftigten ist Neu-Ulm der größte Produktionsstandort von EvoBus.
Kap-Aloe
At Kap-Aloe (Aloe ferox) as en plaantenslach uun det skööl faan a Aloen (Aloe) uun det famile faan a Gäärsbuumplaanten (Asphodelaceae).
Alan Turing
Uun a Ööder Weltkriich hää hi det krüptografii faan't sjiisk Enigma-maskiin apliaset. 1953 hää hi det iarst Schachprogram skrewen. Efter Turing as di Turing Award näämd, di wichtagst pris för informaatikern. An do hää hi di Turing-Test ütjwerket, am konstelk inteligens (KI) tu preewin.
1952 as Turing cheemisk kastriaret wurden, auer hi homoseksuel wiar; det sted doomools noch oner stroof. Diarfaan as hi swaarmudag wurden, an hää ham 1954 salew at leewent nimen. 2009 hää det britisk regiarang ham diarför entskilagt. 2013 hää könangin Elisabeth II. en royal pardon tu sin rehabilitatsion ütjspreegen.
Dakar (Regiuun)
Politiik
At regiaring faan't regiuun ferwaltet at apwaaksen faan't wiartskap, a ferkiar, at skül faan a amwäält uun't regiuun.
Třebíč (Distrikt)
De Třebíč Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Třebíč) as een faan a distrikten faan det Vysočina Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 110.337 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Třebíč.
Lääne-Viru (Lunkreis)
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 ian steed (Rakvere) an sööwen lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Pedernales (Prowins)
Det Pedernales Prowins (üüb Spaans: Provincia de Pedernales) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 31.587 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Pedernales
Spariformes
A Spariformes san en order faan Bianfasker (Osteichthyes), an hiar tu a Percomorphaceae.
Epenwöhrden
Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.
Kompjuuter
Uun't leed 20. juarhunert begand di kompjuuter, üüs leewent auer't internet faan grünj ap tu feranrin.
Angol
Angol as en stääd uun a "letj süüd" faan Chiile uun't Región de la Araucanía (IX. regiuun Araukaanien). Hat as det hoodstääd faan det Prowins Malleco, an diar wene gud 50.000 minsken.
Sucre
Det stääd leit üüb en hööchde faan 2.808 meetern, an diar wene amanbi 237.000 minsken (Stant: 2012) <div style="clear:both"; /div>
Heistergus
At Heistergus (Anseranas semipalmata) as di iansagst fögelslach uun det famile Anseranatidae faan a Anen an Ges (Anseriformes). Hat lewet uun Austraalien an üüb Nei-Guinea. Hör nööm hää't efter't Heister (Pica pica) för hör suart-witj klöör.
Pituffik
Pituffik [piˈtufːik], beeder bekäänd üs Thule Air Base (greenluns Qaanaaq Mitarfik), as en 658 km² grat regiuun uun Nuurdwaastgreenlun. Hat woort nadagt üs militeerfluuchplaats faan a USA. Pituffik woort amslööden faan det Greenluns komuun Avannaata, hiart diar salew oober ei mä tu. Hat onerstäänt direkt a regiarang.
Wiatlun
En Wiatlun as en regiuun tesken drüg an wiat leewentsrümen. Diar jaft at flook slacher faan. Uk maasklun an muuren hiar diar mä tu.
Põlva (Lunkreis)
De Põlva Lunkreis (üüb Eestnisk: Põlva maakond of Põlvamaa, üüb Tjiisk: Pölwa) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a süüduast faan't lun. Uun a nuurduast leit de Peipus-See, uun a süüduast an süüd de Võru Lunkreis, uun a waast de Valga Lunkreis an uun a nuurdwaast de Tartu Lunkreis. Det hee 25.263 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Põlva.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 trii lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Wolof
Wolof woort fööraal uun Senegal snaaket. Diar san't amanbi 80 % faan a minsken. Man uk uun Gambia an Mauretaanien san bedüüden taalen faan spreegern.
Limpopo (Distrikt)
De Limpopo Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Limpopo) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 152.053 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Nuvunguene.
Årjäng (Komuun)
Det Årjäng Komuun (üüb Sweedsk: Årjängs kommun) as ian faan a komuunen uun det Värmland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 9942 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Årjäng.
Shenyang
Shenyang (üüb Schineesk: 沈阳 Shĕnyáng) as en steed uun a nuurduast faan Schiina. Det hee 5.718.232 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Liaoning Prowins.
Muurbeien
Muurbeien (Morus) san en plaantenskööl uun det famile faan a Muurbeiplaanten (Moraceae). Sodenang san jo nai mä Fiigen (Ficus).
Ouidah (Komuun)
Det Ouidah Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Ouidah) as ian faan dön aacht komuunen faan det Atlantique Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüdwaast faan’t department. Uun a nuurd leit det Tori-Bossito Komuun, uun a uast det Abomey-Calavi Komuun, uun a süüd at Atlantik, uun a süüdwaast det Mono Department an uun a nuurdwaast det Kpomassè Komuun. Det hee 162.034 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Ouidah.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee tjiin arrondissementen:
Pantanal
At Pantanal stäänt uun a rintidj en hualew juar loong oner weeder, an as en wäärdagen leewentsrüm för en hiale rä plaanten an diarten.
Smartphone
Android
Fuar Android jeft et masi litj Programi, en des skel em fan Google dialleer, wan dit eeđer Google giar, en dit giar ek anonym en söner Konto. - Of dach? Jaa, dit giar. Me Aurora Store giar em anonym tö di Playstore en fair wat em haa wel. Masi Apps jeft et uk üs Pakeetdaatei (APK, Android Package Kit), dit skel em aur en Sjukmaskiin sa üs Duck Duck Go of Ecosia sjuk - ek aur Google, dānen sen jaa sa niisgiirig. Masi Apps jeft et uk frii aur Sourceforge of F-Droid. Dānen fraagi gaar ek, hoken Dü best.
Dithmeersche (Krais)
Jüde
Et jeeft nü 5310 mår jüde oun e krais as et jäif oun 1987.
Mapai (Distrikt)
De Mapai Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mapai) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 29.833 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mapai.
Paul I. (Ruslun)
Paul I. Petrowitsch (üüb Rüs: Па́вел I Петро́вич Pável I Petróvič; * 20. September/ 1. Oktuuber 1754 uun Sankt Petersburg; † 11./ 23. Marts 1801 uk diar) wiar 1762 tu 1773 hertooch faan Holstian-Gottorf an faan 1796 tu 1801 keiser faan Ruslun an her faan't Herskap Jever.
Johor (Bundesstoot)
Johor [dʒohor] as een faan a bundesstooten faan Malaysia. A bundesstoot leit uun a süüd faan det Malaaisk Hualeweilun. Det hee 3.700.500 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Johor Bahru.
Zlín (Distrikt)
De Zlín Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Zlín) as een faan a distrikten faan det Zlín Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 191.767 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Zlín.
Pandemii
En pandemii as det spriaden faan en kraankes bi minsken auer a hialer eerd. Hat gongt widjer üs en epidemii, diar miast bluas uun enkelt lunen apträät. Det ment oober ei, dat arke lun bi en pandemii bedraapt as.
Influenza
Uk gripe (Influenza) koon tu en pandemii mä miljoonen faan duaden wurd.
Jinan
Jinan (üüb Schineesk: 济南 Jìnán) as en steed uun a uast faan Schiina. Det hee 3.641.562 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Shandong Prowins.
Surabaya
Surabaya ([suraˈbaja], föör 1947 Soerabaja, 1947-1967 Surabaja, üüb Jawaans: ꦯꦸꦫꦧꦪ) as det naistgratst steed uun Indoneesien. At steed leit üüb't eilun Jaawa. Det hee 2.765.487 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Uast Jaawa Prowins (Jawa Timur).
Saare (Lunkreis)
Iiindialing faan a Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 trii lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Liiflun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Yonne (Department)
Det Yonne Department [jɔn] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 333.182 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Auxerre.
Terengganu (Bundesstoot)
Terengganu [tərəŋɡanu] as een faan a bundesstooten faan Malaysia. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan't dial faan't lun, wat üüb det Malaaisk Hualeweilun leit. Det hee 1.207.700 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Kuala Terengganu.
Tori-Bossito (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee seeks arrondissementen:
Kolèl Berag
Di Kolèl (Koèl ?) as en berag uun Burkiina Faaso.
Hi as 448 m huuch an leit uun't Sahel Regiuun nai bi't saarep mä di salew nööm.
Stiinborj (Krais)
Jüde
Et jeeft nü 5393 mår jüde oun e krais as et jäif oun 1987.
Taiyuan
Taiyuan (üüb Schineesk: 太原 Tàiyuán) as en steed uun a nuurduast faan Schiina. Det hee 3.154.157 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Shanxi Prowins.
Myrten
A Myrten (Myrtus) san en skööl faan Myrtenplaanten (Myrtaceae). Diar hiar 12 slacher tu.
Malacorhynchini
Malacorhynchini san en triibus faan a Anenfögler (Anatidae). Diar jaft at man tau slacher faan, diar uun Austraalien an Nei-Guinea lewe.
Pasuurt
Seekerhair
Di Seekerhair kumt fan di Tal fan Stairen en diarfan, hurfuul forskelig Aarten fan Teeken iinseet uur.
Zè (Komuun)
Det Zè Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Zè) as ian faan dön aacht komuunen faan det Atlantique Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurduast faan’t department. Uun a nuurd leit det Zou Department, uun a nuurduast an uast det Ouémé Department, uun a süüduast det Abomey-Calavi Komuun, uun a süüdwaast det Tori-Bossito Komuun, uun a waast det Allada Komuun an uun a nuurdwaast det Toffo Komuun. Det hee 106.913 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Zè.
Pasuurt
Abstrakti Pasuurter
Masi digitāli Systeemi twing di Nüter, en abstrakti Uurt töhop me Bokstaawen, Teeken en Talen tö nem sa üs "HsUVXcf645!Bs3A" of sawat. Diar ken em bal gaar ek achterkum, en dit uur uk fuar en Kompjuuter ek iinfach.
Kleopatra VII.
'''Kleopatra VII. Philopator' (üüb Greks: Κλεοπάτρα Θεά Φιλοπάτωρ Kleopátra Theá Filopátōr''; * 69 f. Kr. uun Aleksandria; † 12. August 30 f.Kr. uk diar) wiar faan 51 f.Kr. tu 30 f. Kr. det letst köningin faan det masedoons Ptolemaois-dünastii faan Egypten an tu salew tidj det letst wüf Pharao. Uun dön iarst fjauer juar regiaret hat mä san bruler Ptolemaios XIII., diar 47 f.Kr. uun't ääler faan fjauertanj juar stoorew, do tu 44 f.Kr. mä san öler bruler Ptolemaios XIV. an tuletst tu 30 f.Kr. mä san dring Ptolemaios XV..
PIN
Seekerhair
Di Seekerhair es sa gur üs di Mensk en dit Systeem, wat di PIN fuar höm- of höörsalev bihual skel. Diaraurhen es di Seekerhair gurter, wan di Numer leenger es:
International Plant Names Index
Sant 1998 woort det dootenbeenk bi a Royal Botanic Gardens uun Kew feerd.
Fucaceae
Sköölen
Ascophyllum – Fucus – Hesperophycus – Pelvetia – Pelvetiopsis – Silvetia
Spailreflex-Kamera
Hur'ling en (D)SLR aarbert
Em luket boowen iin (8), en dit Leecht kumt fan dit Objektiiv (1) aur di Spail (2) ein jit tau Spailen (7) tö dit Oog.
Valga (Lunkreis)
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 28.756 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 34.589 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Liiflun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Belomorsk (Distrikt)
De Belomorsk Distrikt (üüb Rüs: 	Беломо́рский райо́н Belomórskij rajón; üüb Kareelisk: Belomorskin piiri) as en distrikt uun't republiik Kareelien, Rüslun. A distrikt leit uun a uast faan't republiik. Uun a nuurd leit de Kem Distrikt, uun a uast det Witj Sia, uun a süüduast det Archangelsk Prowins, uun a süüdwaast de Segescha Distrikt, uun a waast de Mujeserski Distrikt an uun a nuurdwaast de Kalewala Distrikt. Det hee 15.433 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Belomorsk.
Kai
Flooksis hää'm so föl kaier aran, dat'am jo uun en kaikasje apwaaret.
Võrtsjärv
Di Võrtsjärv as stark beläästet mä fosfaaten, diar mä konstelk ged diar iin luup.
Viljandi (Lunkreis)
De Viljandi Lunkreis (üüb Eestnisk: Viljandi maakond of Viljandimaa, üüb Tjiisk: Fellin) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a süüd faan't lun. Det hee 47.599 lidj (2011). Uun a nuurd leit de Järva Lunkreis, uun a nuurduast de Jõgeva Lunkreis, uun a uast de Tartu Lunkreis, uun a süüduast de Valga Lunkreis, uun a süüd Letlun an uun a waast de Pärnu Lunkreis. At hoodsteed faan a lunkreis as Viljandi.
Fedderingen
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Territoire de Belfort
Det Territoire de Belfort Department [teʀiˌtwaʀdəbɛlˈfɔːʀ] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 138.620 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Belfort.
Võru (Lunkreis)
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't 36.117 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 43.509 lidj.
Houéyogbé (Komuun)
Houéyogbé as ian faan sääks komuunen uun't Mono Department faan Beniin. Diar wene 101.893 minsken.
Rhabarber (skööl)
Rhabarber (Rheum) as en plaantenskööl uun det famile faan a düüsenknober (Polygonaceae). Hat wääkst fööraal uun Aasien.
Slacher
R. acuminatum – R. alexandrae – R. altaicum – R. australe – R. collinianum – R. compactum – R. cordatum – R. coreanum – R. darwazicum – R. delavayi – R. fedtschenkoi – R. forrestii – R. glabricaule – R. globulosum – R. hotaoense – R. inopinatum – R. korshinskyi – R. kialense – R. laciniatum – R. lhasaense – R. likiangense – R. lobatum – R. lucidum – R. macrocarpum – R. macropterum – R. maculatum – R. maximowiczii – R. moorcroftianum – R. nanum – R. nobile – R. officinale – R. palaestinum – R. palmatum – R. plicatum – R. przewalskyi – R. pumilum – R. racemiferum – R. reticulatum – R. rhabarbarum – R. rhaponticum – R. rhizostachyum – R. rhomboideum – R. ribes – R. rupestre – R. spiciforme – R. subacaule – R. sublanceolatum – R. tanguticum – R. tataricum – R. telianum – R. tetragonopus – R. tibeticum – R. turkestanicum – R. uninerve – R. webbianum – R. wittrockii – R. yunnanense
Interslaawisk spriak
Interslaawisk (medžuslovjansky, меджусловјанскы) as en slaawisk ploonspriak. Hat hää 2006 tuiarst Slovianski het, an as faan slawisten uun flook lunen ütjwerket wurden. Det spriak skal halep, dat slaawisk spreegen minsken jo mäenööder onerhual kön. An hoker goor nian slaawisk spriak snaaket, koon ham üüb Interslaawisk mä slaawen oonerhual. At gramatik an a wurden kem fööraal faan't Ual-Sarkenslaawisk, an a ploonern gung diarfaan ütj, dat 90% faan a slaawen Interslaawisk ferstun kön.
Emajõgi
Hi begant üs Väike Emajõgi (Letj Emajõgi), lääpt iin uun a Võrtsjärv an diar üs (Suur) Emajõgi (Grat Emajõgi) weder ütj. Do ferlääpt hi widjer troch det stääd Tartu an hää san müs uun a Peipus-Sia üüb a grens tesken Eestlun an Ruslun.
Transformaator
Bispal
Späänangen faan 12 Volt of noch maner wurd flooksis uun a hüshual brükt, diaram werke letj elektroaperooten miast mä en traafo.
Ludwig di Froom
Ludwig I. (di Froom näämd, * 778 uun Chasseneuil, † 20. Jüüne 840 uun Ingelheim bi a Rhein) wiar könang faan't Frankenrik üs efterfulger faan Karl di Grat an keiser faan 813–840. Man sin dringer küd ei ianag wurd, an so as det Frankenrik mä di Ferdrach faan Verdun 843 apdiald wurden:
Armeens Sosialistisk Sowjetrepubliik
Histoore
Det Armeens SSR wurd uun Deetsember 1920 üüs en suwereen stoot grünjlaanjen. Det wurd 1922 dial faan det Transkaukaasisk SSR, wat dial faan det nei grünjlaanjen Sowjetunioon wurd. 1936 wurd det Transkaukaasisk SSR ufskaafet an iin uun trii republiiken apdiald: det Armeens SSR, det Aserbaidschaans SSR an det Georgisk SSR. 23. August 1990 wurd det at Republiik Armeenien amneemd, man bleew at republiik dial faan't Sowjetunioon. 23. September 1991 ferklaaret at republiik sin suwereniteet. At suwereniteet wurd 31. Deetsember 1991 uunkäänd, üüs at Sowjetunioon ham apliaset.
Jalapa (Department)
Det Jalapa Department (üüb Spaans: Departamento de Jalapa) as ian faan dön tau-an-twuntig departmenten uun Guatemaala. Det hee 365.400 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Jalapa.
Storfors (Komuun)
Det Storfors Komuun (üüb Sweedsk: Storfors kommun) as ian faan a komuunen uun det Värmland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 3948 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Storfors.
Süstemaatik
En süstemaatik (faan't greks συστηματική [τέχνη], systēmatikē [technē] „süstemaatisk [onernemen]“) as det ploonet saamlin faan objekten uun klasen. A klasen haa iandüüdag fäästlaanj eegenskapen. A objekten uun en klas haa gemiansoom eegenskapen. Det tuwisin faan en objekt tu en klas as en klasifisiarang. Aal a klasen tuup san en klasifikatsion.
Min spriaken
Uun Taiwan het det Taiwaans spriak Hō-ló-oē. Üüb a Filipiinen het det Lán-lâng-oē (= spriak faan üüs fulk).
Di nööm komt faan di struum Min Jiang uf.
Lothar I. (Frankenrik)
Lothar I. (* 795, † 29. September 855 uun't Abtei Prüm) wiar faan 814 bit 817 Könang faan Bayern, faan 817 bit 855 Röömsk Keiser, faan 822 bit 855 Onerkönang faan Itaalien an faan 843 bit 855 Könang faan't Madelrik. Det wiar di madelst dial faan't apdiald Frankenrik.
Kerguelen
Geografii
Jo eilunen lei amanbi üüb.
Aube (Department)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Kuugel
En kuugel as en geomeetrisk figuur, huar arke ponkt üüb't bütjensidj likewidj faan a madelponkt wech as. Di wai faan a madelponkt tu't bütjensidj as di raadius.
Petén (Department)
Indialing faan Ferwalting
At department hee fjauertanj gemeenden:
Groven (Dithmjarsche)
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Falkland Eilunen
A Falkland-Eilunen (ENS Falkland Islands), Falklands of uk Malwiinen, san en skööl faan eilunen uun a süüdelk Atlantik. Jo hiar geograafisk tu Süüdameerikoo, san oober en bütjenlun faan't Ferianagt Könangrik. Al sant knaap 200 juar ferlangt Argentiinien jo eilunen.
Jamaika/fe
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Pectinidae
Onerfamilin
Adamussiinae - Austrochlamydinae - Camptonectinae - Chlamydinae - Hemipectininae - Palliolinae - Pectininae - Pedinae
Ruuwkuben
A Ruuwkuben (Stercorarius, Stercorariidae) san en skööl an en famile faan Fögler uun det order faan a Kuben an Waadfögler (Charadriiformes). Jo like Kuben (Laridae), san oober miast brün an jaage ööder siafögler hör fung uf.
Santa Rosa (Department uun Guatemaala)
Det Santa Rosa Department (üüb Spaans: Departamento de Santa Rosa) as ian faan dön tau-an-twuntig departmenten uun Guatemaala. Det hee 382.700 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Cuilapa.
Toucountouna (Steed)
Toucountouna as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atakora Department. Det hee 16.330 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Toucountouna Komuun.
Hellschen-Heringsand-Unterschaar
Hellschen-Heringsand-Unterschaar as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 167 inboogere (2019). E noome foone e gemiine heet 32 tiikne: et as di långste noome foon en gemiine önj Tjüschlönj.
Ambositra (Steed)
Ambositra [amˈbusʲʈʂə̥] as en steed uun de aafrikoons stoot Madagaskar. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 41.889 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Amoron'i Mania Regiuun.
Norberg (Komuun)
Det Norberg Komuun (üüb Sweedsk: Norbergs kommun) as ian faan a komuunen uun det Västmanland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 5714 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Norberg.
Skinnskatteberg (Komuun)
Det Skinnskatteberg Komuun (üüb Sweedsk: Skinnskattebergs kommun) as ian faan a komuunen uun det Västmanland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 4371 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Skinnskatteberg.
Kondopoga (Distrikt)
Lunskap
A distrikt hee föl sian. Dön gratst diarfaan san de Sondal Sia, Lischmosero Sia an de Paljeosero Sia.
Kuul Kriich
Di Waasten wurd uunfeerd faan a USA an di Uasten faan a Sowjetunion, an jo tau supermäächten wul bewise, dat hör politisk süsteem det beeder wiar. Iarst üs George H.W. Bush för a Amerikoonern an Michail Gorbatschow för a Rusen 1989 mäenööder ferhaneld, begand det Perestroika, di ambau.
Caaguazú (Department)
Det Caaguazú Department (üüb Spaans: Departamento de Caaguazú) as ian faan dön sööwentanj departmenten uun Paraguay. At department leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 545.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Coronel Oviedo.
Analamanga
Det Analamanga Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Analamanga, üüb Fraansöösk: La région de Analamanga) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a maden faan't lun. Det hee 3.618.128 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Antananarivo.
Parakou (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee trii arrondissementen:
Karl III. (Uastfrankenrik)
Ham fool en hialer rä könangriken tu, auer flooken uun sin famile faan a Karolingern föör ham stoorew.
701
701 wiar det iarst juar faan't 8. juarhunert.
Georgisk Sosialistisk Sowjetrepubliik
Iindialing faan Ferwalting
Det Georgisk SSR hed tau autonoom sosialistisk sowjetrepubliiken (ASSR) an ian autonoom gebiit:
Pèrèrè (Komuun)
Det Pèrèrè Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Pèrèrè) as ian faan dön aacht komuunen faan det Borgou Department uun Beniin. At komuun leit uun a uast faan’t department. Det hee 78.988 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Pèrèrè.
Ufdriiwen
Al sant ualang tidjen stridj a minsken diarauer, wäär ufdriiwen wees mut of uk ei. Diar stun flook meenangen jinenööder: religiöös an eetisk uunsichten, det rocht faan't wüf, salew tu bestemin, an det rocht üüb leewent faan a embryo.
Maria Goeppert-Mayer
Maria Gertrude Goeppert-Mayer (* 28. Jüüne 1906 uun Kattowitz, Boowerschleesien; † 20. Febrewoore 1972 uun San Diego, Kalifornien) wiar en tjiisk-amerikoons füsikerin. Hat fing 1963 tup mä Hans Jensen a Nobelpris för Füsiik „för hör ütjfinjing faan det nuklear skelstruktüür“.
Walnöden
Walnöden (Juglans) san en plaantenskööl uun det famile faan a Walnödplaanten (Juglandaceae). Jo waaks miast huuch ap tu en buum, an hör früchten, a nöden san wichtag för a büürerei. Uun Euroopa wääkst fööral det (Echt) Walnöd (Juglans regia).
Nei slacher
J. × bixbyi – J. × intermedia – J. × notha – J. × quadrangulata – J. × sinensis
Touba (Seenegal)
Histoore
At steed wurd 1888 faan Ahmadou Bamba (1853-1927), en islaamisk hilig maan, grünjlaanjen. Efter Bamba san duas, wurd en moschee trinjenam sin greef uun a maden faan't steed baget. At moschee wurd 1963 eebenmaaget. Det as ian faan dön gratst moscheen uun a süüd faan't Sahaara.
Bengtsfors (Komuun)
Det Bengtsfors Komuun (üüb Sweedsk: Bengtsfors kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 9409 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Bengtsfors.
Comayagua (Department)
Det Comayagua Department (üüb Spaans: Departamento de Comayagua) as ian faan dön aagetanj departmenten faan Honduuras. Det hee 493.466 lidj (2013). At hoodsteed faan’t department as Comayagua.
Saint James (Sarkspal uun Jamaika)
Det Saint James Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Jamaika. At sarkspal leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 191.737 lidj (2019). At hoodsteed faan't sarkspal as Montego Bay.
Medweschjegorsk (Distrikt)
De Medweschjegorsk Distrikt (üüb Rüs: Медвежьего́рский райо́н Medvež'jegórskij rajón; üüb Kareelisk: Karhumäjen piiri) as en distrikt uun't republiik Kareelien, Rüslun. A distrikt leit uun a uast faan't republiik. Uun a nuurd leit de Segescha Distrikt, uun a uast det Archangelsk Prowins, uun a süüduast de Pudosch Distrikt, uun a süüd de Onega Sia, uun a süüdwaast lei de Kondopoga Distrikt an de Suojarwi Distrikt an uun a nuurdwaast leit de Mujeserski Distrikt. Det hee 27.042 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Medweschjegorsk.