cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abu Nuwas
Abu Nuwas (üüb Araabsk: أبو نواس Abū Nuwās, uk الحسن بن هانئ الحكمي الدمشقي al-Ḥasan ibn Hānī al-Ḥakamī ad-Dimašqī; * 757 uun Ahvaz uun Iraan faan daaling; † 815) wiar en dachter, diar üüb det araabsk spriik skreew. Hi wurt üüs ian faan dön gratst skriiwern faan klasisk araabsk literatüür tääld.
815
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
Ünbekäänd dootem
Olonets (Distrikt)
Spriiken
Det Olonetsisk spriikwiis faan det Kareelisk Spriik wurt uun a distrikt snaaket.
Saint Thomas (Sarkspal uun Jamaika)
Det Saint Thomas Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Jamaika. At sarkspal leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 94.391 lidj (2019). At hoodsteed faan't sarkspal as Morant Bay.
Persea
Persea as en plaantenskööl uun det famile faan a loorbeiplaanten (Lauraceae). Diar hiar 150 slacher tu. A wichtagsten san det Avokaado (Persea americana) an det Indisk Persea (Persea indica).
El Paraíso (Department)
Det El Paraíso Department (üüb Spaans: Departamento de El Paraíso) as ian faan dön aagetanj departmenten faan Honduuras. Det hee 444.507 lidj (2013). At hoodsteed faan’t department as Yuscarán.
749
Störwen
unbekäänd dootem
Deensk-Hanseaatisk Krich
Diar wiar uk siasliiker uun a Öresund (11.-25. Jüüle 1427), bi Kopenhuuwen (6. April-15. Jüüne 1428) an bi Dänholm (4-8 Mei 1429).
795
Störwen
Ünbekäänd dootem
San Pedro (Department uun Paraguay)
Det San Pedro Department (üüb Spaans: Departamento de San Pedro) as ian faan dön sööwentanj departmenten uun Paraguay. At department leit uun a maden faan't lun. Det hee 419.600 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as San Pedro de Ycuamandiyú.
Anosy
Det Anosy Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Anosy, üüb Fraansöösk: la région d'Anôsy) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a süüd faan't lun. Det hee 809.313 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Taolagnaro.
Marie Curie
Maria Skłodowska wiar a skuulmäästern Bronisława Boguska an Władysław Skłodowski hör füft kint. Hat wuks uun en dial faan Poolen ap, wat do tu det Rüsk Keiserrik hiard. Hat studiaret uun det hiamelk flän uniwersiteet (Uniwersytet Latający) uun Warschau - det wiar hiamelk, auer at onerracht uun det Poolsk Spriik ferbeden wurd.
Prionega (Distrikt)
De Prionega Distrikt (üüb Rüs: Прионе́жский райо́н Prionéžskij rajón; üüb Kareelisk: Oniegan rannikon piiri) as en distrikt uun't republiik Kareelien, Rüslun. A distrikt leit uun a süüd faan't republiik, loongs a uasteeg faan de Onega Sia. Uun a nuurd leit de Kondopoga Distrikt, uun a uast de Onega Sia, uun a süüd det Leeningrad Prowins an uun a waast de Prjascha Distrikt. At hoodsteed faan Kareelien, Petrosawodsk, as en apartig ferwaltet enklaawe banen a nuurd faan a distrikt. Det hee 22.202 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Petrosawodsk, uk wan't steed nian dial faan a distrikt as.
Boksbuumplaanten
Boksbuumplaanten (Buxaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Boksbuumoortagen (Buxales). Diar hiar sääks sköölen mä 70 bit 100 slacher tu.
Islas de la Bahía (Department)
Det Islas de la Bahía Department (üüb Spaans: Departamento de Islas de la Bahía) as ian faan dön aagetanj departmenten faan Honduuras. Det hee 62.557 lidj (2013). At hoodsteed faan’t department as Roatán.
Atsimo-Andrefana
Det Atsimo-Andrefana Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Atsimo-Andrefana, üüb Fraansöösk: la région d'Atsimo-Andrefana) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a süüd-waast faan't lun. Det hee 1.799.088 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Toliara.
Santo Domingo
Santo Domingo as at hoodsteed faan det Dominikaans Republiik. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 2.581.827 lidj (2010).
Steglitz-Zehlendorf
Steglitz-Zehlendorf as en distrikt (di 6. Bezirk) faan Berlin mä aacht stääddialen. Diar wene knaap 310.000 minsken.
Sjineesk Olhunkraab
At Sjineesk Olhunkraab (Eriocheir sinensis) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hat lewet iarst uun Sjiina, hää ham tu began faan't 20. juarhunert oober uk uun Euroopa briad maaget.
Prowins Sleeswich-Holstian/fe
Politiik
At hood faan't prowins wiar a boowerpresidenten:
1100
1100 wiar det letst juar faan det 13. juarhunert.
.vi
as det top-level-domain (TLD) faan a Amerikoonsk Jongfoomen Eilunen.
Dadra an Nagar Haveli an Daman an Diu
Dadra an Nagar Haveli an Daman an Diu (Gujarati: દાદરા અને નગર હવેલી અને દમણ અને દીવ Dādrā ane Nagar Havelī ane Damaṇ ane Dīv; ingelsk: Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu; ufkört DNHDD) san mäenööder en teritoorium faan Indien. Jo sjauer dialen san 2020 tuupslööden wurden ütj jo ual teritoorien: Bit 1967 hiard diar uk noch Goa mä tu. Det as daalang en aanjen bundesstoot.
Jodiar regiuunen wiar ans portugiisk koloniin an haa daalang di staatus teritoorium uunsteed faan en bundesstoot. Hör ferwaltang as daalang tu trii distrikten apdiald:
Dals-Ed (Komuun)
Det Dals-Ed Komuun (üüb Sweedsk: Dals-Eds kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 4756 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Ed.
Bocas del Toro (Prowins)
Det Bocas del Toro Prowins (üüb Spaans: Provincia de Bocas del Toro) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Panama. Det hee 125.461 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Bocas del Toro.
Hamer
Swaarer Hamern me 1 bit 4 kg Wecht en kuurt Stal jit Festhamern. Des haa tau lik Baanen. Hamern aur 5 kg Wecht jit Mookers, beeter Maakers. Sok haa aaftinoch Baan en Fen, man hat jeft uk Mookers me tau Baanen.
Renault Twizy
Di Renault Twizy es en Elektroauto. Hat jert tö di Modeli, wat Renault ombecht of nii üttaacht heer, dat des emisjoonsfrii laap ken. Dit Program jit Zéro Émission
Tempelhof-Schöneberg
Tempelhof-Schöneberg as en distrikt (di 7. Bezirk) faan Berlin mä sääks stääddialen. Diar wene knaap 350.000 minsken.
Carazo (Department)
Det Carazo Department (üüb Spaans: Departamento de Carazo) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 192.054 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Jinotepe.
Pics de Sindou
A Pics de Sindou san en keed faan sunstianberger uun't süüdwaasten faan Burkiina Faaso.
Weenusskaalen
Sköölen
Agriopoma – Ameghinomya – Amiantis – Anomalocardia – Anomalodiscus – Antigona – Aphrodora – Asaphinoides – †Atamarcia – Austrovenus – Bassina – Callista – Callithaca – Callocardia – Callpita – Chamelea – Chione – Chioneryx – Chionista – Chionopsis – Choristodon – Circe – Circenita – Circomphalus – Clausinella – Clementia – Compsomyax – Comus – Cooperella – Costellipitar – Cryptonema – Cyclina – Cyclinella – Dorisca – Dosina – Dosinia – Egesta – Eumarcia – Eurhomalea – Ezocallista – †Frigichione – Gafrarium – Gemma – Globivenus – Gomphina – Gomphinella – Gouldia – Gouldiopa – Granicorium – Gratelupia – †Hinemoana – Humilaria – Hyphantosoma – Hysteroconcha – Iliochione – Irus – Irusella – Jukesena – †Kaneharaia – Katelysia – †Katherinella – †Kuia – Kyrina – Laevicirce – Lajonkairia – Lamelliconcha – Lepidocardia – Leukoma – †Leukomoides – Lioconcha – Liocyma – Lirophora – Macridiscus – Macrocallista – †Marama – Marcia – †Marwickia – Megapitaria – Mercenaria – Meretrix – †Meroena – †Mesochione – Mysia – Notocallista – Nutricola – †Paleomarcia – Panchione – Paphia – Paphonotia – Parastarte – Paratapes – Parvicirce – Pelecyora – Periglypta – Petricola – Petricolaria – Pitar – Pitarenus – Placamen – Polititapes – Privigna – Protapes – Procallithaca – Protocallithaca – †Proxichione – †Pseudamiantis – Redicirce – †Rohea – Ruditapes – Samarangia – Puberella – †Pseudamiantis – Redicirce – †Rohea – Ruditapes – Samarangia – Saxidomus – †Securella – †Siratoria – Sunetta – Sunettina – Tapes – Tawera – Timoclea – Tivela – Transennella – Transenpitar – †Turia – Turtonia – Veneriglossa – Venerupis – Venus
Nuadjil
Mä a motiiwen üüb det nuadjil as uun a ufstemangstidj uk stemang maaget wurden för of jin Sjiisklun of Denemark:
Kostomukscha
Histoore
A steed wurd 1977 grünjlaanjen.
Emden
Emden as en kreisfrei stääd uun Niidersaksen an det gratst stääd uun Uastfresklun. Hat leit bi a struum Ems an bi't bocht Dollart.
Colón (Prowins)
Det Colón Prowins (üüb Spaans: Provincia de Colón) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Panama. Det hee 241.928 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Colón.
Norma Schulz
Leewent
Uun a harewst 2017 kaaam hör naist CD Rückenwind ütj mä staken üüb huuchsjiisk, plaatsjiisk an fering.
Erika Botte
Erika as un Hjisbel apwoksen, an lewet leeder uun Naischöspel. Tuiarst hää't amklaper liard an at määsterpreew maaget. Aran wooks hat mä't Freesk ap, det spriakwiis faan a Wiidinghiird. Auer juaren wiar Erika uun a föörstant faan a Wiidinghiirder Fresk Ferian, an hää sant 1988 mäholpen bi't Freesk Uurdebuk faan Adeline Petersen an Prof. Bo Sjölin. 19 juar loong hää't Freesk onerracht den uun a skuulen faan Naisjöspel an Ämelsbel.
Sandelholtplaanten
Sandelholtplaanten (Santalaceae) san en plaantenfamile faan a bloosenplaanten. Diar hiar amanbi 40 sköölen mä 990 slacher tu.
Salomoonen
Trinjam a Salomoonen lei Nauru, Kiribaati, Tuvalu, Fidschi an Vanuatu.
Histoore
1568 lingt spaans siafoorers oner Álvaro de Mendaña y Neira (1542–1595) faan Peruu detheer skööl faan eilunen, wat jo för't lun Ophir faan köning Salomoon hääl. 1767 wurd a Salomoonen faan britisk ütjfinjer Philip Carteret (1733-1796) an 1768 faan fraansöösk ütjfinjer Louis Antoine de Bougainville (1729–1811) weler ütjfünjen. Sant amanbi 1830 werket europeeisk hanelslidj an misionaaren üüb a Salomoonen. 1885 an 1889 grenset Tjiisklun an Gratbritanien hör berik faan reegiment uun't gebiit faan a Salomoonen uf. April 1885 wurd a nuurd-salomoonen eilunen (Bougainville, Buka, Choiseul, Santa Isabel an Ontong Java) dial faan det tjiisk protektoraat Nei-Guinea. 1893 wurd a süüd-salomoonen eilunen New Georgia, Guadalcanal, Malaita an San Cristobal det Britisk Salomoonen-Eilunen protektoraat. 1898 wurd dön Santa Cruz, Rennell an Bellon eilunen dial faan't protektoraat. 1900, efter de 14. Nofember 1899 Berliner Fedrach, ded Tjiisklun tu det britisk protektoraat dön Choiseul, Santa Isabel, Shortlands an Ontong Java eilunen.
.bo
as det top-level-domain (TLD) faan Boliiwien.
Dassa-Zoumé (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee tjiin arrondissementen:
Dai/sö
Daagen üp üđer Planeeten
Di Leengdi fan en Dai ön üđer Planeeten fan't Sensüsteem ken leenger of kuurter üs üp di Öört wiis:
Sandelholtbuumer
Sandelholtbuumer (Santalum) san en skööl faan buumer uun det famile faan a Sandelholtplaanten (Santalaceae). Di slach Santalum album woort uun a troopen aptaanj för sin holt an sin ööle.
Winjsdai
Di Tiisdai es di Dai fuar di Gothair Weden (Uk Wotan, Odin), wat di ual Germaanen her.
üp Engelsk jit di Winjsdai Wednesdai.
Divehi
Dhivehi (of uk Divehi; aanj nööm ) as en indoaarisk spriak, diar faan 300.000 minsken üüb a Malediiwen an üüb det eilun Minicoy/Maliku faan a Lakkadiiwen snaaket woort. Divehi hää en aanj skraft.
Sussundenga (Distrikt)
De Sussundenga Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Sussundenga) as en distrikt faan det Manica Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 168.200 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Sussundenga.
Ouèssè (Komuun)
Det Ouèssè Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Ouèssè) as ian faan dön seeks komuunen faan det Collines Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurduast faan’t department. Det hee 142.017 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Ouèssè.
.br
as det top-level-domain (TLD) faan Brasiilien.
Östergötland (Prowins)
Ferkiir
Ju Euroopastraot 4 foon Helsingborg to Tornio öön Finlöön laapt döör e prowins.
Orkney Eilunen
Histoore
Föör 1469 wiar a eilunen dial faan Noorweegen.
.cw
as det top-level-domain (TLD) faan Curacao.
Zaran Kipsi Berag
Hi leit uun't regiuun Sahel.
Sandelholtbuum
A Sandelholtbuum (Santalum album) as en buum uun det famile faan a Sandelholtplaanten (Santalaceae). Hi woort uun a troopen aptaanj för sin holt an sin ööle.
Sleep- en Föriskeps-Selskep Kiel (SFK)
Di Schlepp- und Fährgesellschaft Kiel mbH (SFK) es 1996 fan di Kieler Verkehrs Aktiengesellschaft (KVAG) kemen hur jü en Diil fan wesen wiar. Di SFK es sa üs uk di Kieler Verkehrsgesellschaft (KVG) en Daachterfirma fan di Eigenbetriebs Beteiligungen der Landeshauptstadt Kiel (EBK).
Seninj
Seninj es di Noom fan en Dai ön di Week.
Woor
En woor (Ualfresk: ware of war) as en hanelsgud, wat hanelt, ferkeeft of ferbütjet wurt. A ferkuup faan wooren wurt uun en laaden, tu'n bispal uun en suupermarkt of en kuuphüs, maaget. At muarhaid faan a laadens keentiiknet hör wooren mä stregkooden. Wooren wurd troch sichtboor of ünsichtboor skül föör tiiwerei schütset.
.dm
as det top-level-domain (TLD) faan Domiinika.
Meurthe-et-Moselle
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Alismataceae
Sköölen
Albidella – Alisma – Aquarius – Astonia – Baldellia – Burnatia – Butomopsis – Caldesia – Damasonium – Echinodorus – Helanthium – Hydrocleys – Limnocharis – Limnophyton – Luronium – Ranalisma – Sagittaria – Wiesneria
Härryda (Komuun)
Det Härryda Komuun (üüb Sweedsk: Härryda kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 39.006 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Härryda.
Grat Fläpöösmüsen
A Grat Fläpöösmüsen (Petauridae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar hiar trii sköölen mä 14 slacher tu.
John Locke
Locke woort uunsen üs grünjleier faan a liberalismus. . Hi täält tuup mä Isaac Newton an David Hume üs fertreeder faan a britisk empirismus. Bütj Thomas Hobbes (1588–1679) an Jean-Jacques Rousseau (1712–1778) as hi en bedüdenen seenker faan't apkleerang.
Jüst so üs Thomas Hobbes ferträät Locke det teorii faan a selskapsferdrach. Det määcht faan en regiarang hinget diarfaan uf, dat a regiareten freiwalag rochten ufdu. Muar üs Hobbes träät Locke diar för iin, dat at lidj det rocht üüb wederstant hää, wan en regiarang sin rochten masbrükt. Ööders üs bi Hobbes kön a minsken bi Locke oober uk hör rochten ferlees, wan's jo jin at selskap stel.
Saint Mary (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)
Det Saint Mary Sarkspal (üüb Ingels: Saint Mary Parish, ufkurting St. Mary Parish) as faan dön sarkspal-gemeenden faan Antiigua an Barbuuda, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüdwaast faan't eilun Antiigua. Det hee 7341 lidj (2011).
Saint John (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)
Det Saint John Sarkspal (üüb Ingels: Saint John Parish, ufkurting St. John Parish) as faan dön sarkspal-gemeenden faan Antiigua an Barbuuda, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurdwaast faan't eilun Antiigua. Det hee 51.737 lidj (2011).
Meuse (Department)
Det Meuse Department as ian faan dön tjiin departmenten faan det Grand Est Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 179.154 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Bar-le-Duc.
Ulsan
Ulsan (üüb Koreaans: 울산 [ul.s͈an], amtelk 울산광역시 Ulsan Gwangyeoksi) as det aachstgratst steed an en gratsteed (en steed üüs en prowins) uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüduast faan't lun. Uun a nuurd leit Nuurd Gyeongsang Prowins, uun a uast det Jaapaans Sia ("Uastsia"), uun a süüd Busan an uun a waast Süüd Gyeongsang Prowins. Det hee 1.168.469 lidj (2010).
.nl
as det top-level-domain (TLD) faan a Neederlunen.
Turkmeens Sosialistisk Sowjetrepubliik
Befölkring
Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar 1989. Efter a resultooten hed det Turkmeens SSR 3.533.925 lidj: 1.793.121 diarfaan wiar wüfhööd an 1.740.804 karmen, 1.930.408 lewet üüb't lun an 1.603.517 uun a steeden.
Constantine (Algeerien)
Constantine (üüb Araabsk: قسنطينة Qusanṭīnah, üüb Tamazight: ⵇⵙⵏⵟⵉⵏⴰ Qsenṭina) as det traadgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 448.028 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Constantine Prowins.
Geografii
Constantine leit amanbi 431 km uun a uast faan't hoodsteed Algier.
Yongin
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee trii steedkreiser (üüb Koreaans: 구 gu):
Södermanland (Prowins)
Ju Södermanland Prowins (uwe Sweedsk: Södermanlands län) is en prowins foon Sweeden. Dat heet 294.695 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Nyköping.
Lehe (Dithmjarsche)
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Saint Andrew (Sarkspal uun Barbaados)
Det Saint Andrew Sarkspal (üüb Ingels: Saint Andrew Parish, ufkorting St. Andrew Parish) as ian faan a sarkspal-gemeenden uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 5139 lidj (2010).
Akihito
Akihito (üüb Jaapaans: 明仁天皇 Akihito-tennō [akiçi̥to tẽ̞nːo̞ː]; * 23. Deetsember 1933 uun Tokio, Jaapaan) wiar faan 12. Nofember 1990 tu 30. April 2019, üüs hi uftoonket, keiser faan Jaapaan. Hi as de füft dring faan Hirohito an Kōjun. A nööm faan sin regiaring wiar Heisei (平成, „frees aueraal“).
Coldwater (Michigan)
Coldwater as en stääd uun a Ferianagt Stooten uun di bundesstoot Michigan.
Lieth (Dithmjarsche)
Lieth as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinde Heider Umland önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 372 inboogere (2019).
Mariestad (Komuun)
Det Mariestad Komuun (üüb Sweedsk: Mariestads kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 24.723 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Mariestad.
Elektro-Föri
En Elektro-Föri es en Skep, wat me Stroom fan en Baterii of Kābeltrumel ön en Föriskepsliinie lapt.
Di Stroom ken uk fan boowen kum. Aur di Straussee bi Strausberg ön Brandenborig giar en Kābel fan knap 400 m Leengdi. En Föriskep fair sin Energii aur en Rul wat ön des Kābel lapt.
Aur Kābeltrumel
Di deensk Skeepen jit MF aurdat dit ön Deenemark Motorfærge jit, wan em diar Autos me langs nemt.
Aberdeen
Aberdeen ([æbəˈdiːn], üüb Skots: Aiberdeen [ebərˈdin]; üüb Geelisk: Obar Dheathain [ˈopər ˈʝɛhɪn]) as det treedgratst steed uun Skotlun. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 195.040 lidj (2011).
Geenitiif
Brük an Form
Heer san tau bispalen uun Ualfresk: „...nēn mōder ne āch te sellane hire bernes erwe“ : - ...nian mam mut hör ('faan ham' (w.)) kint sin arewdial ferkuupe. Uun a noominatiif as bernes bern.
An bispalen faan Latiins: Uun a noominatiif as Cicerōnis Cicerō.
Marracuene (Distrikt)
De Marracuene Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Marracuene) as en distrikt faan det Maputo Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 230.530 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Marracuene.
Kasachs Sosialistisk Sowjetrepubliik
Det Kasachs Sosialistisk Sowjetrepubliik (kurt: Kasachs SSR, Sowjet Kasachstaan of Kasachstaan; üüb Kasachs: Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы / Qazaq Keŋestik Socialistik Respublikasy; üüb Rüs: Казахская Советская Социалистическая Республика Kazachskaja Sovetskaja Socialističeskaja Respublika) wiar faan 1936 tu 1991 ian faan a republiiken uun't Sowjetunioon.
Eershoper
Sledin
Di ütjdruk woort uk brükt faan jongen, diar bi't sledin auer en pokel süüse, an do auer't hood sjit.
Saint Joseph (Sarkspal uun Barbaados)
Det Saint Joseph Sarkspal (üüb Ingels: Saint Joseph Parish, ufkorting St. Joseph Parish) as ian faan a sarkspalen uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a uast faan't lun. Det hee 6620 lidj (2010).
Makassar
Makassar as det tjiinstgratst steed uun Indoneesien. At steed leit uun a süüd faan't eilun Sulawesi. Det hee 1.331.391 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Süüd Sulawesi Prowins.
San Luis Potosí (Bundesstoot)
De San Luis Potosí Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de San Luis Potosí) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 2.585.518 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as San Luis Potosí.
Lunden (Dithmjarsche)
Lunden as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 1701 inboogere (2019).
Onegasia
Troch a Onegasia ferlääpt a Belomorkanaal, det ferbinjang faan't Uastsia tu't Witj Sia.
Wunter/sö
Di Wunter es di kuulst Jaartir. Di Wunter kumt eeđer Hārefst en fuar di Uurs.
Araceae
Sköölen
Adelonema – Aglaodorum – Aglaonema – Alloschemone – Alocasia – Ambrosina – Amorphophallus – Amydrium – Anadendrum – Anaphyllopsis – Anaphyllum – Anchomanes – Anthurium – Anubias – Apoballis – Aridarum – Ariopsis – Arisaema – Arisarum – Arophyton – Arum – Asterostigma – Bakoa – Bakoaella – Biarum – Bidayuha – Bognera – Bucephalandra – Burttianthus – Caladium – Calla – Callopsis – Carlephyton – Cercestis – Chlorospatha – Colletogyne – Colobogynium – Colocasia – Croatiella – Cryptocoryne – Culcasia – Cyrtosperma – Dieffenbachia – Dracontioides – Dracontium – Dracunculus – Eminium – Englerarum – Epipremnum – Fenestratarum – Filarum – Furtadoa – Galantharum – Gamogyne – Gearum – Gonatopus – Gorgonidium – Gosong – Gymnostachys – Hapaline – Helicodiceros – Hera – Heteroaridarum – Heteropsis – Holochlamys – Homalomena – Hottarum – Idimanthus – Incarum – Jasarum – Kiewia – Lagenandra – Lasia – Lasimorpha – Lemna – Leucocasia – Lorenzia – Lysichiton – Mangonia – Monstera – Montrichardia – Nabalu – Naiadia – Nephthytis – Ooia – Orontium – Pedicellarum – Peltandra – Philodendron – Philonotion – Phymatarum – Pichinia – Pinellia – Piptospatha – Pistia – Podolasia – Pothoidium – Pothos – Protarum – Pseudohydrosme – Pursegloveia – Pycnospatha – Remusatia – Rhaphidophora – Rhodospatha – Rhynchopyle – Sauromatum – Scaphispatha – Schismatoglottis – Schottariella – Schottarum – Scindapsus – Spathantheum – Spathicarpa – Spathiphyllum – Spirodela – Stenospermation – Steudnera – Stylochaeton – Symplocarpus – Synandrospadix – Syngonium – Taccarum – Tawaia – Thaumatophyllum – Theriophonum – Toga – Typhonium – Typhonodorum – Ulearum – Urospatha – Vesta – Vietnamocasia – Wolffia – Wolffiella – Xanthosoma – Zamioculcas – Zantedeschia – Zomicarpa – Zomicarpella
N'Ko skraft
N'Ko as en afrikoons skraft, diar 1949 faan Soulemayne Kante ütjwerket wurden as. Hi mend, afrikoons spriaken skul en aanj skraft haa.
Könang
Di könang uun en monarchii as baas faan a regiarang, hi maaget a gesetsen, an hi as di huuchst rachter. Efter at Fransöösk Rewolutsioon san jodiar trii määchten apdiald wurden, an jo mut uun en demokratii ei muar tuup uun ian hun lei.
Orust (Komuun)
Det Orust Komuun (üüb Sweedsk: Orusts kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins, uun't Kattegat. Det hee 15.345 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Henån.
Puebla (Bundesstoot)
De Puebla Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Puebla) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 5.779.829 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Puebla.
Christ Church Nichola Town
Det Christ Church Nichola Town Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't eilun Saint Kitts. Det hee 2626 lidj (2011).
.fo
as det top-level-domain (TLD) faan a Färöer.
Kantō
Det Kantō Regiuun (üüb Jaapaans: 関東地方 Kantō-chihō) as ian faan dön aacht regiuunen uun Jaapaan. Det leit uun a uast faan det Honshū eilun, wat det gratst eilun uun Jaapaan as.
Skara (Komuun)
Det Skara Komuun (üüb Sweedsk: Skara kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 18.732 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Skara.
Seweromorsk
Seweromorsk (üüb Rüs: Северомо́рск Severomórsk) as det naistgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a nuurd faan't prowins, nai bi de Barents Sia. Det hee 54.473 lidj (2021).
Leebus (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Yangpyeong (Lunkreis)
De Yangpyeong Lunkreis (üüb Koreaans: 양평군 / 揚平郡 Yangpyeong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. A lunkreis leit uun a uast faan't prowins. Det hee 118.374 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Yangpyeong.
Mai/ha
Mai es de füfs Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 30 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) Maius.
Mande spriaken
Mande spriaken (of Mande) san en hoodtwiig faan a Niger-Kongo spriaken.
Witj Sia-Uastsia-Kanaal
A Witj Sia-Uastsia-Kanaal (🇷🇺; amskrewen Belomorsko-Baltijskij kanal, BBK, 🇷🇺; bit 1961 Stalin-Witj Sia-Uastsia-Kanaal, kurt Belomorkanaal) as en kanaal, di at Witj Sia mä a Uastsia ferbanjt. Hi as 227 km lung an lingt faan Belomorsk uun't nuurden bit tu a Onegasia uun't süüden. Faan diar gongt'at do üüb natüürelk weederwaier widjer bit Sankt Petersburg. Diar kön skeb bit 5.200 t üüb keer. Auer wonter woort hi faan isbreegern freihäälen, of hi as sacht.
August/ha
August es de achs Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 31 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) Augustus.
Atlantisk spriaken
Diar hiar son 50 spriaken tu, diar uun Libeeria, Senegal, Gambia, Guinea, Guinea-Bissau, Sierra Leone, Maali, Niiger, Nigeeria, Ghaana an Burkiina Faaso faan amanbi 27 miljuun minsken snaaket wurd.
Diana (Regiuun)
Det Diana Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Diana, üüb Fraansöösk: la Région Diana) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 889.736 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Antsiranana.
Speyer
Speyer as en kreisfrei stääd uun Rheinlun-Pfalz mä 5 stääddialen an gud 50.000 iinwenern. Hat hiart tu't Metropoolregiuun Rhein-Neckar.
Kris Noordfräisklönj
E Kris Noordfräisklönj äs di noordelkste lönjkris önj Tjüsklönj än eewer e gråtels di treede önj Slaswik-Holstiinj. Önj't noorden lait et Dånsk, önj't ååsten e Kris Slaswik-Flansborg, önj't süren e Kris Dithmeerske än önj't weesten e Weestsii. Et heet 167.560 foulk (2021). E haudstää foon e kris äs Hüsem.
Larde (Distrikt)
Histoore
A distrikt wurd 2013 grünlaanjen. Iar wiar det dial faan de Moma Distrikt.
Schaan (Gemeend)
Schaan as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a nuurd an süüduast faan't lun. Det hee 5767 lidj (2010).
Uppsala (Prowins)
Geografii
Uppsala is ju säämtmanst prowins öön Sweeden.
Landau in der Pfalz
Landau as en kreisfrei stääd uun Rheinlun-Pfalz mä 8 stääddialen an knaap 50.000 iinwenern. Hat hiart tu't Metropoolregiuun Rhein-Neckar.
Hārefst
Ön dit meteoroloogisk Jaar waaret di Wunter ön di nuurđern Öörthualev fan September (Hārefstmuun) bit Nowember (Töökmuun) en ön di süđern Öörthualev fan Marts (Uursmuun) bit Mai (Krölenmuun).
Üp Amerikānsk Engelsk jit dit fall, aur di Bleeren faal.
Gur spriaken
Iindialang
(Mio = miljuun, Tsd = düüsen)
Meconta (Distrikt)
De Meconta Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Meconta) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a uast faan't prowins. Hi hee 250.425 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Meconta.
Hersfeld-Rotenburg (Lönjkris)
E Lönjkris Hersfeld-Rotenburg as ån foon e krise önjt bundeslönj Hessen. Dåt heet 120.829 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Bad Hersfeld.
Jaartir
Luke uk diar
.
Memba (Distrikt)
De Memba Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Memba) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 313.507 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Memba.
Homo
Homo ( [] „minsk“ of „maan“) as en skööl faan Minskenaaben (Hominidae), huar uk a Minsk tu hiart. Ööder sköölen faan minskenaaben maage nian werktjüch.
Suart Senep
Onerslacher
B. n. subsp. hispida – B. n. subsp. nigra
Mossi
Histoore
A Mossi lewet iarst fööraal uun a nuurd faan Ghaana, toog do oober so am't 15. juarhunert am a nuurd an ferdrääw diar ööder fulken, a Dogon an Nyonyonsé. Jo iinwaanrern haa det könangrik Tenkodogo grünjlaanj. Leeder waanert jo widjer am a waast an haa det könangrik Wogodogo grünjlaanj, leeder het det Wogdgo (Ouagadougou). Uun't nuurden as det könangrik Yatenga apwoksen.
Witj Senep
Witj Senep (Sinapis alba) as en plaantenslach uun det skööl Senep (Sinapis). Faan witj senep woort moster maaget.
Antoniinisk Pest
At Antoniinisk Pest (faan Latiins: Pestis Antonina: pestis, „schocht“ an de nööm Marcus Aurelius Antoninus) wiar en pandemii, wat uun a juaren faan 165 tu 190 bal uun det hial Röömsk Rik ütjbruch. Hat as efter de röömsk Keiser Mark Aurel († 180) neemd, san eegentelk nööm wiar Marcus Aurelius Antoninus.
Nuurd Hamgyŏng (Prowins)
Det Nuurd Hamgyŏng Prowins (üüb Koreaans: 함경북도 / 咸鏡北道 Hamgyŏng-pukto) as ian faan a prowinsen uun Nuurdkorea. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd lei at Folksrepubliik Schiina an Rüslun, uun a uast det Jaapaans Sia („Uastsia”), uun a süüdwaast det Süüd Hamgyŏng Prowins an uun a waast det Ryanggang Prowins. Det hee 2.327.362 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Ch'ŏngjin.
Podlachien (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Saint Peter Basseterre
Det Saint Peter Basseterre Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a uast faan't eilun Saint Kitts. Det hee 4670 lidj (2011).
Suojarwi
A nööm faan't steed komt faan kareelisk suo "deu" an järvi "(a) sia".
CFA-Franc BCEAO
Wäärs
Di CFA-Franc woort faan't sentraalbeenk uun Dakar (Senegal) ferwaltet an hää di internatsionaal ISO 4217-code XOF. Di wäärs as bünjen tu a Euro an woort mä 655,957 CFA-Franc för 1 Euro hanelt.
Offenbach (Lönjkris)
E Lönjkris Offenbach as ån foon e krise önjt bundeslönj Hessen. Dåt heet 354.092 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Dietzenbach.
Rapale (Distrikt)
De Rapale Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Rapale) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a maden faan't prowins. Hi hee 174.707 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Rapale.
Nuurd P'yŏngan (Prowins)
Iindialing faan Ferwalting
An 22 lunkreiser (üüb Koreaans: 군 kun):
Alytus (Lungemeend)
Det Alytus Lungemeend (üüb Liitauisk: Alytaus rajono savivaldybė) as ian faan a lungemeenden uun Liitauen. Det hee 25.885 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Alytus, uk wan't steed nian dial diarfaan as.
Uddevalla (Komuun)
Det Uddevalla Komuun (üüb Sweedsk: Uddevalla kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 57.122 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Uddevalla.
Boowervolta
Boowervolta (schiisk: Obervolta, fransöösk: Haute-Volta, efter di struum Volta) wiar faan 1919 bit 1932 en fransöösk kolonii uun Waastafrikoo.
Belfast (Nuurdirlun)
Belfast (üüb Iirsk: Béal Feirste [ˌbʲeːɫ ˈfʲɛɾʲʃtʲə]) as en distrikt an at hoodsteed faan Nuurdirlun uun det Ferianigt Köningrik. Det hee 328.937 lidj (2020).
Jaar
Tirenreekningen
esf.
Werra-Meißner-Kreis
E Werra-Meißner-Kreis as ån foon e krise önjt bundeslönj Hessen. Dåt heet 101.017 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Eschwege.
Anykščiai (Lungemeend)
Det Anykščiai Lungemeend (üüb Liitauisk: Anykščių rajono savivaldybė) as ian faan a lungemeenden uun Liitauen. Det hee 23.038 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Anykščiai.
Sankta Maria II
Dit Skep lapt diar sent di Töökmuun fan 2017.
Technik
Di Föri ken soks Autos üp tau Spöören, 45 Mensken en 25 Weelen me langs fo, wan dit ek muar üs 25 Tenen uur.
Warnowstromer
Persoonenkilomeeter
Di Kategorii fan Föri es mit nai bi des wat ön Kiel ön di F2 lapt, di Düsternbrook en di Wellingdorf. Des gung man bal debelt sa diip, en ja sen uk ek me Röđerpropelern üp Wai. Eeđer di Biskiiren fan di Selskep skel di Warnowstromer ön't Jaar ombi 36.000 Liitern Diesel of 95 Tenen CO2 spaari. Dit kür da meen, dat ombi 120.000 kWh ön't Jaar nöörig sen. Di nii Föri lapt man uk tö jen Löningsbröch mener üs dit Dieselskep, en dit es da fuul mener Wai.
Mesken kumt jens Swaar fan di Straatenbaanselskep.
Kolchis
Kolchis (laasisk/mingreelisk Kolcha; ) wiar en antiik loonskap tesken a Kaukasus an at Suart Sia.
Kolchis wiar uk en antiik könangrik uun detdiar regiuun.
Šiauliai (Lungemeend)
Det Šiauliai Lungemeend (üüb Liitauisk: Šiaulių rajono savivaldybė) as ian faan a lungemeenden uun Liitauen. Det hee 30.521 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Šiauliai, uk wan't steed nian dial diarfaan as.
Cuscatlán (Department)
Det Cuscatlán Department (üüb Spaans: Departamento de Cuscatlán) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 266.200 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Cojutepeque.
Lantaan
Lantaan as en cheemisk element mä det ufkörtang La an det atoomnumer 57. Hat as en auergungsmetal.
Elementen mä atoomtaalen faan 57 bit 71 san Lantanoiden (iar: Lantaniiden).
Tuzi (Gemeend)
At Tuzi Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Tuzi) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Diar wene 11.422 lidj (2011). Hat as iarst 2018 grünjlaanjen wurden an wir iar en dial faan Podgorica (Gemeend). At hoodsteed faan't gemeend as Tuzi.
Toviklin (Komuun)
Det Toviklin Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Toviklin) as ian faan dön seeks komuunen faan det Couffo Department uun Beniin. At komuun leit uun a maden faan't department. Det hee 88.611 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Toviklin.
Meksiko/fe
Indialing faan Ferwalting
Meksiko hee 31 bundesstooten:
An Giang (Prowins)
Det An Giang Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh An Giang [ʔaːŋ jaːŋ] ) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 2.142.709 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Long Xuyên.
Europeesk Parlament
At Europeesk Parlament, of uk EU-Parlament, EP as det parlament faan't Europeesk Unioon. Hat sat uun Straßburg an woort leewen för fiiw juar weelet. At leetst wool wiar 2019, at naist as 2024.
Baarentiinst
Hurfan dit kumt
En Baar lefet diar me en ual Kārming töhop. Di Kārming bleft fuar't Miist bi't Hüs en kömert höm om Greentjüch en Krüüren. Di Baar giar üt, jaaget wilj Diirt en bringt dit tüs. Jen Dai kumt di Baar tüs en sjocht dat sin Frinj hol sliip wel, man en Flüch es altert trinjom sin Nöös üp Wai. Di Baar ken di Flüch me sin grof Pooten man ek faat fo, en sa smit hi en Stiin eeđer di Flüch.
Nikola Tesla
Nikola Tesla (üüb Serbisk (Kyrilisk: Никола Тесла; * 10. Jüüle 1856 uun Smiljan, Kroatisk Militeergrens, Keiserdoom Uasterrik; † 7. Janewoore 1943 uun New York, Ferianigt Stooten) wiar en serbisk-amerikoons ütjfinjer, füüsiker an elektroinschenjöör.
Preserved County
En Preserved County (waliisisk „Siroedd cadwedig“), det ment so föl üs "bewaaret groofskap", as en ual iindialang faan a loonskapen uun Wales. Arke Preserved County hed en "Lord Lieutenant", di faan't Britisk krüün iinsaat wiar, an uk en "High Sheriff". Daalang haa jodiar countys man muar en kulturel bedüüdang, jüst so üs a "Seremoniel Groofskapen" uun Ingelun.
Relatiwiteetsteorii
At laacht as för üs leewen likegau, auer wi üs ei so gau reer kön. Man wan wi 10% of muar faan't faard faan't laacht (det san amanbi 1 miljaard km/h) raaget fu küd, do ferlääpt uk a tidj ei muar likegau. An do tääl flook reegeln faan a füsiik ei muar so, üs wi jo kään.
Toviklin (Steed)
Toviklin as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Couffo Department an hee 21.617 lidj (2013). Toviklin as at hoodsteed faan det Toviklin Komuun.
Västmanland (Prowins)
Indialing foon Ferwalting
Ju prowins heet 10 komuune (kommuner):
Norderheistedt
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Michael Faraday
thumb|right|Michael Faraday Michael Faraday [], (* 22. September 1791; † 25. August 1867) wiar en engelsk Techniker en Ütfinjer fan skotsk Aalern en en ārem Famiilie ön Hackney, Engelön. Faraday jert üs di Mensk, wat sa fuul üs niin Üđer fuar di Omseeting fan Elektritsiteet dönen heer tö di Histoorie fan Euroopa. Faraday fuan di Efekt fan di Faradaybuur üt. Des es en Rüm, hur di elektrisk Fialen fuar't Miist ek iin- of ütkum ken. Di Uurtern elektrisk Fial, Liinien fan elektrisk Fialen, Elektrolyysi, Anoodi, Kathoodi en jit fuul muaren sen fan Michael Faraday.
Uk aur Köölen-Weeterstofi wat fan Ööl maaket uur fuan Faraday masi üt.
Sucre (Department uun Kolumbien)
Det Sucre Department (üüb Spaans: Departamento de Sucre) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 868.400 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Sincelejo.
Hans Peter Feddersen (Di Ialer)
Fan 1808 bit 1815 wiar Feddersen Soldaat bi di deensk Armee. Wan hi töbeekkām, aarbert hi ön Somerem üs Buer en ön di Wunter teeknet hi Portreets.
Hans Peter Feddersen (Di Jungere)/sö
Hans Peter Feddersen (Di Jungere) (* 29. Krölenmuun 1848 ön Weestersnootebel bi Stääsönj, Nuurđfriislön; † 13. Juuli 1941 ön Kloisiiekuuch, bi Galmsbel, Nuurđfriislön) wiar en nuurđfriisk Könstmaaler.
Hans Peter Feddersen kām di 29. ön di Krölenmuun 1848 tö Wārel. Hi wiar di sokst en jüngst Dreeng fan di Portreemaaler Hans Peter Feddersen (Di Ialer) en sin Wüf Maria (bēren Bahnsen).
Tschadisk-Araabisk
Tschadisk-Araabisk, of: Schuwa-Araabisk (ööder nöömer: Arabe Choa, Shuwa Arabic, l’arabe du Tchad, Baggara-Araabisk) as en araabisk spriakwiis, diar uun a Tschad, uun Sudaan, Süüdsudaan, Kameruun, Nigeeria, Niiger an at Madelafrikoonsk Republiik snaaket woort.
Nikaraagua/fe
Geografii
Nikaraagua as det gratst lun uun Madel-Ameerika. Det as aachtsis grater üüs Sleeswich-Holstian.
Indialing faan Ferwalting
At lun hee tau autonoom regiuunen (det Autonoom Regiuun faan det Nuurd-Karibikküst an det Autonoom Regiuun faan det Süüd-Karibikküst) an füftanj departmenten.
Brasiilien/fe
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Relatiwiteetsteorii/sö
Di Relatiwiteetsteorii hanelt fan di Ainaarten fan Rüm, Tir en Grawitatsioon. Diar heer Albert Einstein aur spikeliaret an tau Theoriien ütaarbert:
Dit Leecht es fuar üs Leewent lik gau, en dit kumt man bluat aurdat wü ek sa waker önerwai wiis ken üs dit Leecht. Wan wü 10% wakerer laap kür üs dit Leecht (Ombi 1 Miljārdi km/h), da wiar di Laap fan di Tir ek muar likdeling. Forskelig Railen fan di Füsiik kām da uk üđers tö laap üs wü dit keen.
Alagoas (Bundesstoot)
De Alagoas Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado de Alagoas) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a uast faan't lun. Det hee 3.337.357 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Maceió.
Muembe (Distrikt)
De Muembe Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Muembe) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 44.042 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Muembe.
Frasche Loosche
A Frasche Loosche (fresk laasken) san en schongferian uun Risem-Lonham.
Jo san 2015 nei grünjlaanj wurden an wurd faan Hans-Werner Jürgensen an Ingrid Friedrichsen feerd. Jo haa al bi flook grater an letjer festen mäwerket an schong fööraal üüb Frasch.
.id
as det top-level-domain (TLD) faan Indoneesien.
Marshall-Eilunen
Dön Marshall-Eilunen, amtelk at Republiik faan dön Marshall-Eilunen (üüb Marshalleesk: Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, üüb Ingels: The Marshall Islands and The Republic of the Marshall Islands) as en eilunstoot uun a maden faan a Pasiifik. Tu a waast lei dön Tupslööden Stooten faan Mikroneesien, tu a nuurd leit Wake-Eilun, tu a süüduast Kiribaati an tu a süüd Nauru. At lun hee 53.158 lidj (2011). At hoodsteed faan't lun as Majuro.
Ingefeerplaanten
A Ingefeerplaanten (Zingiberaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Zingiberales. Diar hiar son 1200 bit 1300 slacher tu. Enkelt slacher wurd al loong faan minsken brükt, so üs Ingefeer an Kurkuuma.
Panama/fe
Geografii
Panama as det fjuardgratst lun uun Madel-Ameerika. Det as bal fiiwsis grater üüs Sleeswich-Holstian.
Gauß sin sumenreegel
Gauß sin sumenreegel as en formel för det tuuptäälen faan a iarst n natüürelk taalen:
.it
as det top-level-domain (TLD) faan Itaalien.
Ikast
Ikast as en stää önjt Dånsch, ap Jutlönj. E stää läit önjt sööden foon e Regjoon Midtjylland. Deer booge 15.979 manschene (2022). Dåt as e tiintgrutst stää önj Midtjylland. Dåt as e hoodstää foon jü Ikast-Brande Komuun.
Caia (Distrikt)
De Caia Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Caia) as en distrikt faan det Sofala Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 191.950 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Caia.
.jm
as det top-level-domain (TLD) faan Jamaika.
Nyborg
Nyborg as en stää bai e ååstküst foont ailönj Fyn, önjt Dånsch. E stää hiirt tu e Regjoon Syddanmark; dåt as jü nüügentgrutst stää önj e regjoon. Deer booge 17.525 manschne (2022). Dåt as e hoodstää foon jü Nyborg Komuun.
Madelfinlun
Det Madelfinlun Lunskap (üüb Finsk: Keski-Suomi, üüb Sweedsk: Mellersta Finland) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. Det hee 276.031 lidj (2017). At hoodsteed faan’t lunskap as Jyväskylä.
Senchi
Hat leit uun di Asuogyaman Distrikt faan't Uast-Regiuun.
Eskişehir (Prowins)
Det Eskişehir Prowins (üüb Türkisk: Eskişehir ili) as en prowins, wat dialwiis uun det Madelanatoolien Regiuun an dialwiis uun det Suart Sia Regiuun uun a Türkei as. Det hee 887.475 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Eskişehir.
Sekundi
Di Sekund – fan lat. pars minuta secunda es en Grünjmiat ön't SI-Süsteem fuar di Tir.
Maorisk
Maorisk as nai mä Rarotongaans an Tahitiaans. Hat woort mä latiinsk skraft skrewen.
Nuurdelk Dwina
At Nuurdelk Dwina (🇷🇺, Sewernaja Dwina) as en 744 km lungen struum uun Nuurdruslun. Hi ferlääpt troch at Oblast Archangelsk iin uun't Witj Sia.
Di struum het Nuurdelk, auer't uk noch en Waastelk Dwina jaft. Didiar struum as oober muar bekäänd üs Düüna, an lääpt efter waasten uf troch Letlun iin uun a Uastsia.
Derry City and Strabane
De Derry City and Strabane District (üüb Iirsk: Ceantar Dhoire agus an tSratha Báin) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 151.109 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Derry.
Bracknell Forest
Histoore
Föör de 1. April 1998 wiar Bracknell Forest en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Berkshire. Santdeem as det en apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Berkshire.
Kurkuuma (Skööl)
Slacher
C. aeruginosa – C. albicoma – C. albiflora – C. alismatifolia – C. amada – C. amarissima – C. andersonii – C. angustifolia – C. antinaia – C. arida – C. aromatica – C. arracensis – C. attenuata – C. aurantiaca – C. australasica – C. bakeriana – C. bella – C. bhatii – C. bicolor – C. caesia – C. campanulata – C. candida – C. cannanorensis – C. caulina – C. ceratotheca – C. clovisii – C. cochinchinensis – C. codonantha – C. coerulea – C. colorata – C. comosa – C. coriacea – C. corniculata – C. cotuana – C. decipiens – C. domestica – C. ecalcarata – C. ecomata – C. elata – C. euchroma – C. exigua – C. ferruginea – C. flammea – C. flaviflora – C. glans – C. glauca – C. gracillima – C. graminifolia – C. grandiflora – C. gulinqingensis – C. haritha – C. harmandii – C. heyneana – C. inodora – C. involucrata – C. karnatakensis – C. kayahensis – C. kudagensis – C. kwangsiensis – C. larsenii – C. latiflora – C. latifolia – C. leonidii – C. leucorrhiza – C. loerzingii – C. longa – C. longispica – C. macrochlamys – C. mangga – C. meraukensis – C. montana – C. mukhraniae – C. mutabilis – C. myanmarensis – C. narkunshanensis – C. neilgherrensis – C. newmanii – C. oligantha – C. ornata – C. pambrosina – C. parviflora – C. parvula – C. pedicellata – C. peramoena – C. petiolata – C. phaeocaulis – C. picta – C. pierreana – C. plicata – C. porphyrotaenia – C. prakasha – C. prasina – C. pseudomontana – C. purpurascens – C. pygmaea – C. reclinata – C. rhabdota – C. rhomba – C. roscoeana – C. roxburghii – C. rubescens – C. rubrobracteata – C. sahuynhensis – C. sattayasaiorum – C. scaposa – C. sessilis – C. sichuanensis – C. singularis – C. sparganiifolia – C. stenochila – C. strobilifera – C. sumatrana – C. supraneeana – C. sylvatica – C. thorelii – C. trichosantha – C. vamana – C. viridiflora – C. vitellina – C. wallichii – C. wilcockii – C. woodii – C. xanthella – C. yunnanensis – C. zanthorrhiza – C. zedoaria – C. zedoarioides
Ostrohe
Ostrohe as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinde Heider Umland önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 915 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Juri Andropow
Juri Wladimirowitsch Andropow (üüb Rüs: Юрий Владимирович Андропов [ˈjʉrʲɪj vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ɐnˈdropəf] Jurij Wladimirovitsch Andropow; * 2. Jüüne /15. Jüüne 1914 uun Nagutskaja, Stawropol Guwernement, Keiserrik Rüslun (daaling Rajon Andropow, Regiuun Stawropol); † 9. Febrewoore 1984 uun Moskau) wiar en sowjetisk poliitiker. Hi feerd faan 1967 tu 1982 at KGB an wiar faan 12. Nofember 1982 tu san duas generoolsekreteer faan det Sentraalkomitee faan det Kommunistisk Partei faan’t Sowjetunioon.
Lunkreis Groofskap Bentheim
Gemeenen
Iinwenertaalen faan di.
Ianhaidsgemeenen
Toyota (Aichi)
Toyota (japoonsk 豊田市, -shi) as en stääd uun't Prefektuur Aichi üüb Honshū, det hoodeilun faan Jaapan.
Adygeeisk
Det Adygee(i)sk Spriik (uk Waast-Tscherkesisk; aanjnööm: Адыгабзэ Ādəɣābză; üüb Rüs: Адыге́йский Язы́к Adygéjskij Jazýk) as ian faan dön Nuurdwaastkaukaasisk Spriiken. Det as bitu fan Rüs det amtelk spriik faan det autonoom republiik Adygeeja uun a süüd faan Rüslun. Det wurd faan hög Tscherkes-stamer uun Adygeeja üüs skraftspriik brükt. Uun Rüslun snaake 117.489 lidj Adygeeisk üüs mamenspriik(2010). At jaft noch 277.000 spreegern faan't spriik uun a Türkei (fööraal uun Kayseri, Tokat an Kahramanmaraş). Uk lewe amanbi 4000 Tscherkes uun Galilea uun Israel. At onerracht uun skuulen uun dön taarpen Kfar Kama an Rehaniye as uun't Adygeeisk. Det as nai tu det Kabardiinisk Spriik.
Ingefeer (Skööl)
Slacher
Z. acuminatum – Z. albiflorum – Z. anamalayanum – Z. apoense – Z. argenteum – Z. atrorubens – Z. aurantiacum – Z. banhaoense – Z. barbatum – Z. bisectum – Z. bradleyanum – Z. brevifolium – Z. bulusanense – Z. capitatum – Z. cernuum – Z. chlorobracteatum – Z. chrysanthum – Z. chrysostachys – Z. citriodorum – Z. clarkei – Z. cochleariforme – Z. collinsii – Z. coloratum – Z. corallinum – Z. curtisii – Z. cylindricum – Z. densissimum – Z. diwakarianum – Z. eberhardtii – Z. eborinum – Z. elatius – Z. elatum – Z. ellipticum – Z. emeiense – Z. flagelliforme – Z. flammeum – Z. flavomaculosum – Z. flavovirens – Z. fragile – Z. fraseri – Z. georgeae – Z. gracile – Z. gramineum – Z. griffithii – Z. guangxiense – Z. gulinense – Z. idae – Z. incomptum – Z. inflexum – Z. integrilabrum – Z. integrum – Z. intermedium – Z. junceum – Z. kawagoii – Z. kelabitianum – Z. kerrii – Z. kunstleri – Z. lambii – Z. laoticum – Z. larsenii – Z. latifolium – Z. leptorrhizum – Z. leptostachyum – Z. ligulatum – Z. lingyunense – Z. loerzingii – Z. longibracteatum – Z. longiglande – Z. longiligulatum – Z. longipedunculatum – Z. longyanjiang – Z. macradenium – Z. macrocephalum – Z. macroglossum – Z. macrorrhynchus – Z. malaysianum – Z. marginatum – Z. martini – Z. matutumense – Z. mekongense – Z. menghaiense – Z. mioga – Z. molle – Z. monglaense – Z. monophyllum – Z. montanum – Z. multibracteatum – Z. nanlingensis – Z. neesanum – Z. neglectum – Z. negrosense – Z. neotruncatum – Z. newmanii – Z. nigrimaculatum – Z. nimmonii – Z. niveum – Z. nudicarpum – Z. odoriferum – Z. officinale – Z. oligophyllum – Z. olivaceum – Z. orbiculatum – Z. ottensii – Z. pachysiphon – Z. panduratum – Z. papuanum – Z. pardocheilum – Z. parishii – Z. paucipunctatum – Z. pellitum – Z. pendulum – Z. peninsulare – Z. petiolatum – Z. phillippsiae – Z. phumiangense – Z. pleiostachyum – Z. porphyrosphaerum – Z. pseudopungens – Z. puberulum – Z. pubisquama – Z. raja – Z. recurvatum – Z. roseum – Z. rubens – Z. rufopilosum – Z. simaoense – Z. smilesianum – Z. spectabile – Z. squarrosum – Z. stenostachys – Z. stipitatum – Z. striolatum – Z. sulphureum – Z. thorelii – Z. tuanjuum – Z. vanlithianum – Z. velutinum – Z. vinosum – Z. viridiflavum – Z. vuquangense – Z. wandingense – Z. wightianum – Z. wrayi – Z. yingjiangense – Z. yunnanense – Z. zerumbet
Nentsen
Nööm
Daalang woort di ütjdruk Samojedisk fulken oober noch brükt üs saamelnööm för aal a fulken uun Nuurdruslun. Sodenang san a Nentsen ian faan a Samojedisk fulken.
Wytschegodski
Wytschegodski (üüb Rüs: Вычего́дский Vyčegódskij) as det tjiinstgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüduast faan't prowins, nai bi de Wytschegda Struum. Det hee 12.296 lidj (2021).
Nuurdkareelien
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Witjrüslun
Geografii
At lun dialt grensen mä fiiw lunen. Det lingst grens (1312 km) faan't lun wurt mä Rüslun an det kurtst (161 km) mä Letlun diald. At lun dialt uk en 1111 km lung grens mä a Ukraine, en 640 km lung mä Liitauen an en 418 lung mä Poolen.