cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Munkmēsk
Munkmēsk of Munkmērsk (Dütsk: Munkmarsch) liit üp di Wai fan Brēderep tö Kairem. Hat es mal litj, en di miist fan di diar Hüüsinger jert Lir fan't Fastlön. Munkmēsk heer en Betonwerk en jerer es diar Kies offbecht uuren. Deling kumt di Sön en Stiiner fuar Walbechning en Stiinplaaster aaftinoch fan Dēnemark. Munkmēsk liit bi en Bucht fan't Wat. Di diar Huk es wel bikeent fuar di Dailkhair fan di Senāpgungen. Dit Tērp heer en Haawen hur masi Lir jaar Buaten, en diar es uk en Surf-Skuul tö finj. Bitö di Haawen staant dit "Fährhaus", en Hotel, wat en Histoori bit hentö't 19. Jaarhunert heer. Ön des Tir sen di jerst Baarigasten me Skep fan Hoyer (DK) kemen.
Luchtskep
En Luchtskep es en Flochtgiraat, diar höm bluat me Help fan Motooren of sagaar söner Motooren iin ön di Lucht hual ken. En Luchtskep heer Draiblöösen, hur Gas benen es, wat lechter üs Lucht es. Masi Luchtskeepen waar me Weeterstof āpfelt, man em faart lefer me Heelium, aurdat dit ek brent.
Faart of flocht dit?
Jerer waar di Luchtskeepen sa becht, dat di aliining wechflö kür. Di Motooren wiar bluat diarfuar, dat em töögen di Wing of om di Kuk stjüüri sa üs uk lönigi kür. Me sok Luchtskeepen waar faart. Delings Luchtskeepen sa üs di Zeppelin NT ken ek aliining flö, ja mut fan di Luchtprobelern fan di Öört wechdrückt en ön Gang hölen uur. Dit kumt, aurdat ja litjer becht sen en diarom mener Gas me langs haa. Bitö kumt jit, dat ja me Heelium önerwai sen, en dit drait ek sa gur üs Weeterstof. Weeterstof fair em deling ek muar fuar en Luchtskep töleten. Diarom es dit wat twesken "faar" en "flö". sair uur, dat em diarme flocht.
Munkmēsk
Naam
Boy Peter Möller meent ön sin Uurterbok, dat dat Uurt "Mērsk" en Hauptuurt es, wat fan en Adjektiif uuren es. Dat diari es eeđer des Taachten fan "Meri" uuren, wat sa fuul jit üs staanend Weeter üp Lön of Öört, wat fochtig en sloberig es. Hur "Meri" es, da uur di Öört "mē(r)sk". Di "Mē(r)sk" es Lön, wat hentö't weeter liit en diarfan "mērsk" uuren es. Munken sen üs ön Flensborig ("Munketoft") di Gasten me di Kuten ön, wat ön't Klooster uuni. Sa let höm teenk, dat des Tērp sa jit, aurdat di Munken jam ön dat mērsk Lön, wat hentö di Heef liit, dial leten her.
Luchtskep
Gauhair en Bensiintöst
Luchtskeepen sen ek olter waker önerwai, fuar't Miist sen dit aliweegen 80 bit 130 km/h wesen. Wat di ual Skeepen nomen haa, es ek rocht klaar, man ja kür mal lung önerwai wiis. Ön di 20er Jaaren jaav dit Liinjen twesken Euroopa en Ameerikaa.
Munkmēsk
En bet wat aur di Sölring Spraak
Dat em efen sa rocht Munkmēsk of Munkmērsk sii en skriif ken, dit kumt diarfan, dat jerer ön ark Tērp en bet üđers snaket uur üs ön di Rest fan't Ailön. Mesken haa di Kairemböören "Mēsk" sair en di Ārichsemböören sair "Mērsk". Dit es uk jen fan di Grünen, dat et niin absoluut "rocht" en "forkiirt" jeft.
Luchtskep
Gauhair en Bensiintöst
Di Zeppelin NT heer 900 Litern Aerobensiin me langs. Diarme ken dit ombi 1.000 km flö. Sa kumt em üp ombi 90 Litern fuar di 12 bit 14 Mensken, dānen me langs ken. Di Zeppelin NT skafet 125 km/h.
Pforzheim
Pforzheim as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. E stää läit önjt nordweesten foont bundeslönj, önj di Karlsruhe Regiiringsdistrikt. Jü stää heet 125.957 inboogere (2019). Dåt as en krisfri stää än uk e hoodstää foon e Enzkreis.
Skiltpoden
A Skiltpoden (Testudinata, Testudines, iar uk Chelonia) san en order faan Krepdiarten, diar't al sant 220 miljuun juaren jaft.
Human Development Index
[[File:2019 UN Human Development Report (inequality-adjusted).svg|thumb|Weltkoord mä ünegool Human Development Index kategoriin (dooten faan 2018, ütjbroocht 2019).
Di Human Development Index (of uk HDI) beskraft, hü gud det a minsken uun enkelt lunen gongt. Di huuchst wäärs as 1 an di liachst as 0.
Alkohol
Alkohol (, of : det alerfiinst of alerrianst) as en cheemisk ferbinjang faan köölstoof an hydroxysköölen (–O–H). Miast ment am mä det wurd alkohol di wingeist, det as ethanol.
Wäärdaghaid
Wan diar muar O-H-sköölen uun di alkohol föörkem, do as hi muarwäärdag:
Montagnes (Distrikt uun Elfenbianküst)
De Montagnes Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District des Montagnes) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 2.371.920 lidj (2014). At hoodsteed as Man.
Indialing faan Ferwalting
De Montagnes Distrikt hee trii regiuunen, wat iin uun department diald wurd:
LD
LD komt faan't sjiisk Letale Dosis of ingelsk lethal dose an beskraft, hüföl faan en giftag materiool för di minsk (of en diart) tu duas feert.
LD50
Miast woort uun a wedenskap faan LD50 snaaket. Det ment, 50% skel sterew, wan jo en was miat faan en was materiool uffu.
LD0 ment, näämen komt tu duas an LD100 ment, aaltumaal skel sterew.
A Huug
Koord
<div style="clear:left;" /div>
ISO 3166-2:UA
1Stadt
Röömsk Rik
[[Datei:Roman Republic Empire map.gif|thumb|Kemen an gungen faan't Röömsk Rik.
]]
At Röömsk Rik (, uk Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.), det ment: a senaat an at fulk faan Room) wiar iarst en könangrik, leeder en republiik an naam tidjwiis grat dialen faan Euroopa iin.
Prowinsen
Prowinsen faan't rik uun't juar 117 wiar:
Ufluup
Uun di tidj faan't Röömsk Rik hää ham en bedüüden kultuur briad maaget. Hanel an konst bleud ap. Latiinsk wiar det amtsspriak faan't rik. Waasteuroopa kaam oner röömsk iinflööd an diar wurd bit daalang "romaansk" spriaken snaaket.
Perioodisch tabäle
Jü perioodisch tabäle foon da chemische elemänte as en deerstaling foon da bekånde chemische elemänte, ordned eefter eläktronestruktör sü dåt foole chemische äinschape ham dör jü tabäle änre aw en räigelmääsie wise.
Jü perioodisch tabäle foon da elemänte
Jü perioodisch tabäle as en baispal foon en klassifikationssüsteem: Elemänte in jüseelwie split unti juseelwie perioodisch tabällegrupe – ålsü heerdeele dåtseelwie blai – heewe äänlike chemische äinschape.
Histoori
Eefter jurtkamst wus dåt süsteem betoocht suner waasen foon e baner bäg foon dåt atoom. Da elemänte san ordned eefter jare atoommase.
Aw e iinje heewe da tjüsche Lothar Meyer än di ruse Dmitry Mendeleyev 1879 jü jarst perioodisch tabäle publisiird. Deerbai heewe da for teluur än jood jü masenfüli amdraid. Deerdöör as e oueriinjstiming önj da äinschape ferbääderd. Eefter dåt apkaamen foon e woogenmechaanik as dütlik wörden, hü dåt köm. Dåt as ai tufäli, dåt da perioode foon jüdeer tabäle stime ma jü tål foon da eläktroone önj da schale foon atoome.
Haatst
Haatst (däänsk Hatsted, sjiisk Hattstedt) as en gemeen naibi Hüsem uun a kreis Nuurdfresklun.
Geografii
Di Green Küstwai (B5) gungt troch't gemeen.
Sassandra-Marahoué (Distrikt)
De Sassandra-Marahoué Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District du Sassandra-Marahoué) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. Det hee 2.293.304 lidj (2014). At hoodsteed as Daloa.
Indialing faan Ferwalting
De Sassandra-Marahoué Distrikt hee tau regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Callionymidae
A Callionymidae san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Sianäädeloortagen (Syngnathiformes). Diar jaft'at gud 190 slacher faan, diar uun 20 sköölen tuupfaadet wurd. Jo lewe miast uun troopisk weedern uun Aasien, dialwiis uk uun't Madlunsia.
Sköölen
Anaora - Bathycallionymus - Callionymus - Calliurichthys - Dactylopus - Diplogrammus - Draculo - Eleutherochir - Eocallionymus - Foetorepus - Minysynchiropus - Neosynchiropus - Orbonymus - Paracallionymus - Protogrammus - †Protonymus - Pseudocalliurichthys - Pterosynchiropus - Repomucenus - Synchiropus - Tonlesapia
Mölndal
Mölndal as en stää önj jü prowins Västra Götaland, Sweeden. Jü stää heet 38 608 inboogere (2009). Dåt as e hoodstää foon jü Mölndal Komuun.
Katalaans spriak
Katalaans (català [] üüb uastkatalaans, [] üüb waastkatalaans) as en romaansk spriak. Hat as nai mä oksitaans uun Süüdfrankrik. Diar san oober uk ferbinjangen tu't spoonsk an diaram woort katalaans üs auergungsspriak tesken at iberoromaans an at galloromaans uunsen.
Katalaans as amtsspriak uun Andora an üüb sidj faan spoonsk uk uun Kataloonien, üüb a Balearen an uun enkelt regiuunen faan Aragon an Valencia.
Regiuun Stuttgart
At Regiuun Stuttgart as det hoodstäädregiuun faan Baden-Württemberg. Diar hiart det hoodstääd Stuttgart tu an a lunkreiser: Uun't gehial san det 179 stääden an gemeenen.
Isotoop
Dåt keemisch elemänt weer en atoom tu hiirt, wårt bestimd foon jü tål protoone önj di kärn. For en wase tål protoone koon aw e sid jü tål neutrone in di kärn ünlik weese. Huum snåkt dan foon ünlike isotoope foon dåtseelwe elemänt.
Di ütdrük as en tuhuupetiien foon tou griichische uurde: isos = lik, än topos = plås. Dåt djüset deeraw haane dåt ünlike isotoope foon dåtseelwe elemänt jüseelwe plås beseete önj dåt perioodische süsteem.
Kungälv
Kungälv as en stää önj jü prowins Västra Götaland, Sweeden. Jü stää heet 26.274 inboogere (2021). Dåt as e hoodstää foon jü Kungälv Komuun.
Isotoop
Masentål än atoomnumer
Da keemische äinschape foon en atoom wårde mååst gåns bestimd foon e atoomnumer, ålsü foon e tål protoone. Dåt as deerdöör maast ai möölik, isotoope foon dåtseelwe elemänt ma keemische madele foonenouder tu schiisen.
Jü mase foon en atoom wårt tu di widüt grutste diilj bestimd döör jü sööme foon jü tål nukleoone (protoone plus neutroone). Judeer tål nååmt huum jü masetål. Ünlike isotoope foon dåtseelwe elemänt heewe jüseelwe atoomnumer ouers åltens en oudere masetål (atoommase).
En biispel: dåt elemänt kloor
Foon foole elemänte jeeft dåt önj e natör en minging foon isotoope. (Önj huk ferhüülj isotope forkaame önj en proobe, koon gåns nau bestimd wårde ma heelp foon masespektrometrii). Dåt elemänt Kloor tum biispel heet atoomnumer 17. Åle chloratoome heewe ålsü 17 protoone önj e kärn, ouers dåt jeeft tou isotoope. Triifirtel foon da Atoome heewe 18 neutroone, di räst 20 neutroone. Jü masetål as ålsü 17+18=35 unti 17+20=37. Da isotoope wårde schraawen as 35Cl än 37Cl. Ma jü wise foon schriwen tör huum ålsü ai da tåle foon protoone än neutroone iinjlik nååme, dan dåt sümbool Cl stönjt önj dåt perioodische süsteem aw e 17. plås än heet ålsü grünseetlik 17 protoone än deerma koon huum jü berääken eefter jü tål neutroone önj en isotoop uk åltens amkiird mååge.
Keemi
Da keemische Äinschape foon isotoope foon dåtseelwe elemänt san enouder aw e näide lik. Bloot bai gåns seküür mätjing wise ham hu ferschääle; dåt hiit di kineetische isotoop-efäkt. Forålem bai lächte elemänte koon da keemische än nuch mör da füüsische Äinschape ünlik weese: sü as tum biispel di smultpunkt foon swåår wååder (D2O) süwat 4 ̊C önjt stää for 0 ̊C.
Biologii
Önj dåt ferhüülj foon da koolestuf-isotoope 12C än 13C foon en ploont koon huum siinj, huk form foon footosünteesis jü ploont ferwånt. Jü kwantiteet 14C (en raadio-isotoop foon koolestuf) wårt wider brükt am dät åler foon koolestuf önjthüüljende orgaanische räste tu taksiiren bit hu tiinduusend iirnge önj e fortid (koolestufdatiiring).
Thailun/fe
Thailun (üüb Thai: ประเทศไทย [pratʰêːt tʰaj]), amtelk Köningrik faan Thailun (ราชอาณาจักรไทย [râːt͡ɕʰáʔaːnaːt͡ɕàk tʰaj] of เมืองไทย [mɯːaŋ tʰaj]), as en stoot uun Süüduastaasien. Det hee 67.993.000 lidj (2019). At hoodsteed faan’t lun as Bangkok.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Indialing faan Ferwalting
At lun hee 76 prowinsen.
Irlun
Wat menst dü?
Weenesuela
Weenesuela as en lun uun Süüd-Ameerikoo bi a küst faan a Kariibik. Naiberlunen san Kolumbien, Brasiilien, Guyana an a eilun-stooten Trinidad an Tobago, Grenada an a ABC-Eilunen.
MAK
MAK komt ütj at huuchsjiisk an stäänt för Maximale Arbeitsplatz-Konzentration. Det beskraft, hüföl faan en giftag materiool trinjam dan werkplaats wees mut.
Weenesuela
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:
Iindialang
Weenesuela hää 23 bundesstooten (estados):
Filosofii
A Filosofii as en grünjwedenskap an fersjükt, det leewent faan a minsk uun a welt tu ferstunen. Det wurd komt faan ualgreks φιλοσοφία philosophía, diarbi ment 'philo' at leefde an 'sophia' at weden of wisdoom. Filosoofen san uun leefde mä't weden. Ööder wedenskapen beskriiw, huar's jo mä befaade an huarmä ei. A filosofii hää nian aanj, hör kääntiaken as det oort an wiis, hü mä en fraag amgingen woort.
Began
A iarst filosoofen, diar jo uk salew so betiakent haa, wiar uun't ual Griichenlun so am't juar 600 f.Kr.. Jo begand diarmä, at weden faan a minsken aptudialen tu enkelt wedenskapen.
Grünjlaagen
Filosofii woort brükt för fraagen, huar't nian wedenskap för jaft. Nian wedenskap koon sai, wat 'gud' of 'fülk' as. Wat as rocht of gerocht? Jaft at en God? Hää di minsk en sial? Huaram lewet di minsk?
Islöön
Islöön, amtlik Republiik foon Islöön, is en löön in nöördwäst foon Euroopa. Et löön heet 348.450 jude (2018). Ju häädstää foon't löön is Reykjavík.
Savanes (Distrikt uun Elfenbianküst)
De Savanes Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District des Savanes) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. Det hee 1.607.497 lidj (2014). At hoodsteed as Korhogo.
Indialing faan Ferwalting
De Savanes Distrikt hee trii regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Islöön
Geografii
Et löön heet aacht regioone:
Flääsk
Mä flääsk (ualhuuchsjiisk fleisc) men wi miast det muskelflääsk faan diarten, diar wi iidj. Det san uun Nuurdfresklun fööraal beestenflääsk an swinflääsk, man uk fögelflääsk of sjepflääsk woort hal eden.
Det wurd flääsk woort oober uk brükt för kraaben (porenflääsk) of wokdiarten (heesenflääsk).
An uk det früchtflääsk faan aapler of ööder früchten het so.
Paprika
Paprika (Capsicum), uk Chili of Peperoni as en skööl faan plaanten uun det famile faan a Naachtskaadplaanten (Solanaceae).
Flääsk
Bi fask brükt am det wurd oober miast ei: As det fask of flääsk ?
Paprika
Paprika as nai mä flook ööder früchten, di irpel (Solanum tuberosum), at tomoot (Solanum lycopersicum), auberginen (Solanum melongena) an tabak (Nicotiana). Di nööm woort för det plaant of uk för a früchten brükt. Uun Euroopa käänt'am fööraal di slach Capsicum annuum mä flook onerslacher. Wat en paprika skarep smääk läät, as det Capsaicin diar uun.
Slacher
C. annuum – C. baccatum – C. buforum – C. caballeroi – C. campylopodium – C. cardenasii – C. ceratocalyx – C. chacoense – C. chinense – C. coccineum – C. cornutum – C. dimorphum – C. dusenii – C. eshbaughii – C. eximium – C. flexuosum – C. friburgense – C. frutescens – C. galapagoense – C. geminifolium – C. hookerianum – C. hunzikerianum – C. lanceolatum – C. leptopodum – C. lycianthoides – C. minutiflorum – C. mirabile – C. mositicum – C. parvifolium – C. pereirae – C. praetermissum – C. pubescens – C. rhomboideum – C. schottianum – C. scolnikianum – C. tovarii – C. villosum
Draconettidae
A Draconettidae san en famile faan letj Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Sianäädeloortagen (Syngnathiformes). Jo lewe uun troopisk of subtroopisk weedern faan a Indik of Pasiifik. Diar jaft'at 15 slacher faan, diar tu tau sköölen hiar.
Falköping
Falköping as en stää önj jü prowins Västra Götaland, Sweeden. Jü stää heet 17.914 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon jü Falköping Komuun.
Thielbek
Di Thielbek wiar en 2.815 BRT gurt Frachtskep, wat 1939 ön di Lübecker Maschinenbau Gesellschaft (LMG) fuar di Reederii Knöhr & Burchard fan Hamborig becht waar. Me ombi 2.800 Mensken üt dit KZ Neuengamme waar dit Skep ön di 3. Mai 1945 fan engelsk Jachtfliigern öner Weeter sjoten.
ISO 3166-2:VE
1 det san eilunen uun a Kariibik
2 bundesdistrikt
Thielbek
Nai bi di Thielbek lair uk di Damper Cap Arcona. Biiring Skeepen kür ek rocht faar. Di Cap Arkona her wat me di Maskiin, en di Thielbek her wat me dit Ruuder. Di Retingsmereln wiar fan di SS of SA wechnomen of önsteken maaket uuren.
Sölringern ön di "Thielbek"
Ön di Thielbek en ön üđer Skeepen wiar Insasen fan dit KZ Neuengamme. Diarmung wiar uk hok Sölringern, dānen fastnomen en wechslööten uuren wiar, aurdat ja bi di SPD wiar of üđers ek di "rocht" Meening her of dit uk sair haa. Fuar hok fan des Mensken sen Snöfelstiiner forlair uuren. - Jir giar dit tö di Snöfelstiiner üp Söl.
Achtergrün
Fan aural kām di Fronten naier, en kan fuan di Nāzis dit beeter en maaki di Spöören fan jaar Kzs wech. Di Mensken, dānen diar iinslööten wesen wiar, stjüürti em wech, dat ja fan't Laapen tö Duar kum skul.
Heinrich Himmler her aur Fiirsnaker des Biskiir dönen:
Sa waar da ön di Meren fan di April 1945 uk dit KZ Neuengamme lerig maaket, aur em di Kanuunen fan di Briiten al hiir kür. Fan di Bütenlaagern fan dit KZ Neuengamme waar uk Evakuiaringstochen sa üs Laaptochen töhopstelt, wat naa Neustadt in Holstein ging, dat di Mensken diar üp Skeepen leeren uur kür.
Di Damper Thielbek lair bi di Werev Lübecker Maschinenbau Gesellschaft (LMG) en waar fan di Reichskommissar für die Seeschifffahrt („Reiko See“), fuar di „Gauleiter“ en SS-Obergruppenführer Karl Kaufmann fan Hamborig fuar di KZ-Insasen bistemet, dat ja diar „uuni“ skul.
Iinskeeping
Di SS sair, dat di Frachter Thielbek, wat me Ruuderskaaren ön Lübeck bi di Werev wiar, 2.000 Mensken fan Neuengamme āpnem skul. Di Koptain John Jacobsen wil dit ek, da böör di SS höm en Kuugel ön. Di 19. April 1945 waar di Thielbek fan di Werev tö di Industriihaawen fan Lübeck forhaalet. En Aarberskomando her en Help-Hüsji üp Deek becht..
Di naist Dai waar 2.300 KZ-Insasen ön di Thielbek braacht, en diartö kām 280 Üppasers. Fuar't Miist wiar di Mensken me Frachtwaggons (je nach Quelle ), ark me 50 bit 120 Mensken. Naa Lübeck kemen. Di Faart ging man ek sa waker, aurdat em aur di Diipfliigers aaft önhual maast. Di Reichsbahn wiar uk knap me Wainern en Lokomotiiwen, en fuaral uk aurdes waar gurt Keren tö Fut üp wai stjüürt, wat masi fan jam ek aurlewi kür.
Me di Koptain wiar 19 Seeliren ön Buurt, diar diarfan nönt sii maast. Di 21. April kām jit muar Mensken fan't KZ en waar üp Skep braacht, en sa waar dit hiilendal ombi 3.500 Mensken.
Iin ön di Leerkaamern fan di Thielbek wiar di Plaats aur di Maaten knap, hat jaav nönt tö iit, en Drinkweeter waanti uk aural. Di üđer KZ-Insasenskeepen wiar al iin ön di Lübecker Bucht, man di Thielbek seet aur höör Ruuderskaaren jit ön Lübeck fast. Di1. Mai bifual di Lübecker Politsaifuarseter di Koptain, dat hi metjens ütlaap skul. Urdat dit Skep ek salev faar kür, waar dit ön di 2. Mai fan di Sleeper „Travemünde en jit en Sleeper naa Neustadt üp di diari Reede tain. Ark Dai storev Mensken, en ja waar fan di SS-Üppasers iinfach aur Buurt smeten.
Forseenking
Di 2. Mai raaket di Thielbek di Konvoi me Insasen fan dit KZ Stutthof. Di 3. Mai 1945 waar Thielbek, wat nai bi di Cap Arcona, di Athen en di Deutschland liar, trii maal fan 8-9 engelsk Hawker-Typhoon-Bombers öngreepen, aurdat di Briten meent haa, dat üp di Skeepen Soldaaten fan Dütsklön önerwai wiar. Fjuur Typhoons skuat metjens eeđer di Thielbek, wat ombi 800 Meetern fan di Cap Arcona wech liar en me höör Flak en Kanuunen eeđer di Fliigers sjet. Di Thielbek waar man dach ön Brant skööten, hur em Stre fuar di Mensken henlair her. Di Retingsbuaten wiar önsteken skööten,Westen wiar bluat fuar ombi 100 Man ön Buurt. Dit Weeter her bluat 8 °C, en di Wai tö dit Lön wiar olter fiir, uk wan em sün wiar en gur swum kür. Di Thielbek fing Slachsir naa Bakbuurt en soonk ön 15 Minüten tö Grünj. Tö des Tir wiar ombi 2.800 Insasen ön Buurt, dānen fuar't Miist omkām.
Lefting fan't Wrak
Ön di August fan't Jaar 1949 bigent em me di Lefting fan di Thielbek. Di 6. Februwaari fan't Jaar 1950 waar dit Skep naa Lübeck sleept, en diar kām't di naist Dai ön. Iin ön di Rump waar jit ombi 200 Liiken fünen, dānen ön Neustadt/Holstiin bigreewen waar. Dit Skep waar repariaret en wiar sent 1950 me di Noom Reinbek en weđer fuar Knöhr & Burchard önerwai. 1961 waar di Reinbek forkoopet en wiar da üs Magdalene en Old Warrior öner panamaisk Flag önerwai. 1974 kām dit Skep ön Split üt Weeter en üp Skramel.
Dit Ünlek en di Forbreeken fan Neustadt waar bit deling fan niin Girocht bihanelt.
Vallée du Bandama (Distrikt)
Indialing faan Ferwalting
De Vallée du Bandama Distrikt hee tau regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Sabaragamuwa (Prowins)
Det Sabaragamuwa Prowins (üüb Singhaleesk: සබරගමුව පළාත Sabaragamuwa Paḷāta, üüb Taamil: சபரகமுவ மாகாணம் Caparakamuva Mākāṇam) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Sri Lanka. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 1.928.655 lidj (2012). At hoodsteed faan’t prowins as Ratnapura.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee tau distrikten:
Åmt Nordsiie-Treene
Histoori
E åmt wörd foont Åmt Fräärstää (suner e stää Fräärstää), et Åmt Hååtst, et Åmt Nordströnj än et Åmt Treene mååged.
Ulricehamn
Ulricehamn as en stää önj jü prowins Västra Götaland, Sweeden. Jü stää heet 9 787 inboogere (2010).
Ialew
A Ialew (plaatsjiisk Elv, huuchsjiisk Elbe, tschechisk Labe, latiinsk Albis) as a traadgratst struum uun Sjiisklun. Hi komt faan Tschechien an hää san müs bi Cuxhuuwen.
ChemIDplus
ChemIDplus (faan't ingelsk Chemical Identification) as en dootenbeenk faan't United States National Library of Medicine, NLM.
Wat as det
Uun detdiar dootenbeenk san nöömer an betiaknangen faan 379.000 cheemisk materiolen fersaamelt, an 257.000 diarfaan mä hör struktuurformel. Dü könst diar efter ünlik nöömer, CAS-Numer, formeln an giftaghaid luke.
Woroba (Distrikt)
De Woroba Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District du Woroba) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. Det hee 845,139 lidj (2014). At hoodsteed as Séguéla.
Indialing faan Ferwalting
De Woroba Distrikt hee trii regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Tønder Amt
Tønder Amt wiar bit 1864 en amt uun't Hertoochdoom Schleswig, an faan 1920 bit 1970 en amt uun Denemark.
Faan 1864 bit 1920 wiar diar di nuurdelk dial faan a Kreis Tondern.
Hiirden
Uun't Tønder Amt (efter 1920) wiar trii hiirden:
Efter't komunaalreform faan 1970 as det Tønder Amt apdiald wurd tu't Ribe Amt an Sønderjyllands Amt.
Tu't Sønderjyllands Amt kaam:
Digital Object Identifier
Digital Object Identifier wort miast DOI ufkört an beskraft det steed uun't wääb, huar dü en was informatjuun fanjst.
DOI an URL
Normoolerwiis fanjst dü en informatjuun uun't näät auer di URL (Uniform Resource Locator), det as det internet-adres. Det woort oober flooksis feranert an do fanjst dü det informatjuun ei weder. Di DOI paaset üüb, hü ham di URL feranert hää, an skraft det iin uun sin dootenbeenk. Sodenang könst dü det wääbsidj leewen weder finj.
DOIs wurd miast faan wedenskapelk iinrachtangen brükt an haa det furem. Diarbi as 1371 det numer faan en onernemen an di began as leewen det taal 10.
Hertfordshire
Hertfordshire [ˈhɑːfədʃə] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun Ingelun. Det graafskap hee 1.195.672 lidj (2020). At hoodsteed as Hertford. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun.
Iindialing faan Ferwalting
[[Datei:Hertfordshire numbered districts.svg|thumb|right|400px|Koord faan dön 10 Distrikten uun det Ferwaltingsgraafskap an Seremoniel Graafskap Hertfordshire:
1. North Hertfordshire 2. Stevenage 3. East Hertfordshire 4. Dacorum 5. City of St Albans 6. Welwyn Hatfield 7. Broxbourne 8. Three Rivers 9. Watford 10. Hertsmere ]]
At ferwaltingsgraafskap an seremoniel graafskap Hertfordshire hee tjiin distrikten:
Uva (Prowins)
Det Uva Prowins (üüb Singhaleesk: ඌව පළාත Ūwa Paḷāta, üüb Taamil: ஊவா மாகாணம் Ūvā Mākāṇam) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Sri Lanka. Det leit uun a süüduast faan’t lun. Det hee 1.266.463 lidj (2012). At hoodsteed faan’t prowins as Badulla.
Torslanda
Torslanda as en stää önj jü prowins Västra Götaland, Sweeden. E stää läit önjt söödweesten foon e prowins, önj jü Göteborg Komuun. Dåt heet 22.872 inboogere (2020).
Teenkstairen (Gimiindi Söl)
Ön di List fan di Kultuurteenkstairen ön Sylt-Ost wiar ali Teenkstairen āpskrewen, wat ön di Gimiindi Söl tö finj sen. Di Tērpsnaamen stön diarbi (Ofskrewen: 2007). Ön't Jaar 2023 ken em di List bal ek muar lees, aurdat em iinfach en List eeđer Alfabeet töhopklüđert heer, hur em da twert aur't Ailön jaaget uur.
Di Skelter mut em uk fan priwaat Teenkstairen maaki (§ 23, Tenkstairengisets fan Sleeswig-Holstiin).
Marinesiedlung (Weesterlön)
Di Marinesiedlung es wan't Militeer becht uuren. Dit wiar fan di 30er bit hentö di 50er Jaaren, en di Uuningen wiar fuar di Aarberers bi't Militeer. Wan di Bundsweer fan Söl wechging, heer dat KLM (Kommunales Liegenschaftsmanagement) di Hüsen aurnemen, dat di Uuningen förter tö Sölringer önberen uur kür. Di Hüüsinger sen langsen en bet senerk wesen. Nü ken di sa gau uk ek ofreten uur, aurdat di öner Teenkstairensjuts staan.
ISO 3166-2:AR
Für Argentinien bestehen diese Codes aus je einem Buchstaben aus dem spanischen Alphabet. Vor 1994 wurden diese Buchstaben auch auf den argentinischen Kfz-Kennzeichen für die Kennzeichnung der Provinz verwendet.
Einzelnachweise
Siehe auch:
Haatstinger Määrsch
Haatstinger Määrsch (däänsk: Hatsted Marsk, sjiisk: Hattstedtermarsch) as en gemeen uun a kreis Nuurdfresklun.
Geografii
Di Green Küstwai gungt troch't gemeen.
Tinem
Tinem es en Tērp üp Uast-Söl. Hat liit uastern direkt achter Weesterlön en jert sent di 1. Januwaari fan 2009 tö di Gimiindi Söl. Dit Hiili jert tö di Krais Nuurđfriislön, wat tö't Bundslön Sleeswig-Holstiin jert.
Naam
"Tinem" es töhopset fan "Tins" wat sa fuul üs Zinsen of Stjüüren jit. Dat Jening "-em" staant fuar Plaats (Dütsk sa fuul üs "Ort"). Jerer skel't sa wesen wiis, dat di Sölringer ön di Tinem Borig jaar "Skat en Tinsi" bitaali maast, en diaraur jeft et forskelig Tialen en Staatjis.
Bidüüting ön ualing Tiren
Di Sölring Kēmpers en Köningen skel bi Tinem Borig raaket haa, fuar Ting tö hual of langs tö gung, wan Krich wiar. Hat jeft jit üđer Tialen aur di Kēmpers, hur di raaket haa skel, man sa fuul es wes: Hat jeft bitö Tinem Borig en Straat, wat "Königskamp" jit, en des Naam giar üp des Varianti töbeek. Fuar des Tialen spreekt uk, dat Tinem sa temelk ön di Meren fan Söl liit.
Wertskep
Tinem liit mal zentrāl: Deling es di Flugplaats ek olter fiir fan di Königskaamp en Tinem Borig, en di forskelig Iirsenbaanen stair jaar Loks en Wainer ön Tinem hen, wan di ek brükt uur. Wan di Autotoch omdrai skel, da köört hi naa Tinem en weđer töbeek naa Weesterlön. San Trum es man uk ombi 500 m lüng. Wan hi weđer ön Weesterlön es, da köör di Lokomotiiwen jit jens trinjom di Toch naa Tinem en töbeek, dat jat uasterfuar di Toch kum. Dat Giwerbi fan Söl fent Plaats ön Tinem, wan em Kraam fuar tö Bech haa wel, skel em diar hen. Di jerst Supermärkti wiar ön Tinem, en ön di soowentiger Jaaren skel Weesterlön langsen niisgiirig "aur di Telerrand" glüüret haa, dat di nii Gimiindi Sylt-Ost sa fuul Stjüüren diarfan fing.
Lij Gimiindi giar gurt Wertskep
Tinem es dit jest Tērp, hur di nii Gimiindi sa wat üs jaar "Großstadtambitsjoonen" weeget: En wit Tērpsskelt, jüst üs ön di gurt Staten. Hat sjocht man sa üt, üs wan em uk Tinem ek förter me "Taust-Uuningen" techtbech wel: Üp't hiili Ailön uur fuar't miist öfrewen en üp dit Lön nii becht. - Fuar't Miist uur dit nii Hüs wat gurter of heer hok muar Hüsdüüren.
Fuar Baarilir
Fuar di Baarilir es Tinem mesken bluat interesant, wan em ek sa fuul eeđer sin Uuning of Rüm luket, man gau tö Strön kum wel. Ön Tinem staan ek muar fuul ual Hüsen. Dat Tērp wukset hentö Weesterlön, en dit weeget höm uk ön di Bechningen en Straaten diar. Di Wai tö Strön of Dik es bluat ombi 3 km, wat em gur me Rad skafi ken, en diar sen hok Radwaien, wat süđern bi Tinem en Weesterlön forbi gung. Ön di Süđersir jeft et en Campingplaats, diar mesken di iinfachst Wai es, ön Tinem Forhaaling tö fo. Tinem es fuar't miist wert, tö biluki, hur niin Hüsen staan. Dit es fuar't miist di Süđersir, hur fan di Koog, diar 1937 me di Dik kemen es, en dailk Mērsklönskep tö finj es. Ön des Huk sen uk di Radwaien, hur't üt gair, hentö di Dik en aur di Dik fan Raantem-Beken.
Di Tinem Borig es ek bluat fuar Archäoloogen wert en luki jens hen. Ön di drüger Muunen ön Somer ken em diar waker ön di Senskiin sit; en Radwai giar man jüst diar langs. Hentö Oktoober uur't diar weđer mērsk, aurdat dat Rijnweeter aaftinoch staan blift. Da ken em diar jit fain spatsiari gung.
Ruanda
Ruanda [] (Kinyarwanda u Rwanda, []) as en banenlun uun Uastafrikoo. Trinjam lei Burundi, at Demokraatisk Republiik Kongo, Uganda an Tansania. Faan 1884 bit 1916 wiar Ruanda en sjiisk kolonii, do kaam det lun oner belgisk UNO-mandaat, an 1962 as't suwereen wurden.
Politiik
Ruanda as sant 2009 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.
Uasten faan Ingelun
Di Uasten faan Ingelun as ian faan njüügen ferwaltangsregiuunen uun Ingelun.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't regiuun san:
Skäddel
Skäddel (iar: Schäddel; üüb Tjiisk: Scharrel) as en taarep uun Saaterlun. At taarep leit uun a süüd faan't gemeend, twesken tau struumbochter faan det Seelter Äi. Uun a nuurd leit Roomelse an uun a süüd Seedelsbierich.
Geografii
- Bäätholt - Heeselbierich - Näiwal - Loanghoarst - Knülke - Skäddelerdom
ISO 3166-2:BO
Für Bolivien bestehen diese Codes aus je einem Buchstaben aus dem spanischen Alphabet.
Tabak
Tabak (Nicotiana) as en plaantenskööl mä amanbi 75 slacher uun det famile faan a naachtskaadplaanten. Sodenang as tabak nai mä irpler, tomooten of paprika. Di latiinsk nööm komt faan di fransöösk konsuul Jean Nicot, di tabak-siad uun Frankrik iinfeerd hää.
Växjö
Växjö as e hoodstää foon jü prowins Kronoberg, Sweeden. Jü stää heet 71.009 inboogere (2020). Dåt as uk e hoodstää foon jü Växjö Komuun.
Hoorst
Hoorst (däänsk: Horsted, sjiisk: Horstedt) as en gemeen uun a kreis Nuurdfresklun.
Tabak
Nat
Tabak woort fööraal rikt, üs sigaret, sigaar of uun a piip. Oober uk uun a medesiin woort tabak iinsaat.
ISO 3166-2:BO
Einzelnachweise
Siehe auch:
Hoorst
Geografii
Di Green Küstwai (B5) gungt troch't gemeen.
Nuurd Prowins (Sri Lanka)
Det Nuurd Prowins (üüb Taamil: வட மாகாணம் Vaṭa Mākāṇam, üüb Sinhaleesk: උතුරු පළාත Uturu Paḷāta) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Sri Lanka. Det hee 1.061.315 (2012). At hoodsteed faan’t prowins as Jaffna.
Ppm
Di ütjdruk ppm komt ütj at ingelsk: parts per million an ment dialen faan en miljuun, 10−6. Hi woort uun a wedenskap för di miljuunst dial brükt, so üs prosent (%) för di hunertst dial.
Centre (Regiuun uun Burkiina Faaso)
Det Centre Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région du Centre [sɑ̃tʁ]) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Burkiina Faaso. Uun a nuurd an uast leit det Plateau-Central Regiuun, uun a süüd det Centre-Sud Regiuun an uun a waast det Centre-Ouest Regiuun. At regiuun hee 2.136.581 lidj (2011). At hoodsteed as Ouagadougou.
Geografii
At regiuun as wat grater üüs Kreis Nuurdfresklun.
Histoore
At regiuun, üüs dön twaalew öler regiuunen uun Burkiina Faaso, wurd 2. Jüüli 2001 grünjlaanjen.
Politiik
A guwernöör faan't regiuun sant 2012 as Georges Marie Compaoré.
Kristianstad
Kristianstad as en stää önj jü prowins Skåne, Sweeden. Jü stää heet 86.217 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Kristianstad Komuun.
Huude
Huude (sjiisk: Hude) as en gemeen uun a kreis Nuurdfresklun bi a Treene.
Fosfoor
Fosfoor (faan ) as en cheemisk element mä det ufkörtang P an det atoomnumer 15.
Fulkenwaanrang
Det fulkenwaanrang wiar en grat feranrang faan leewentsrümen för föl germaans fulken efter a deelgung faan't Röömsk Rik.
Det fulkenwaanrangstidj woort üs auergung faan a antike tu't madelääler uunsen.
Ufluup
Üs at Röömsk Rik hör iinflööd auer Euroopa ferlus, kaam ütj at uasten det fulk faan a Hunnen mä en grat stridjmäächt an ferdrääw flook Germaanen faan hör wensteeden. Det begand so am't juar 375 an ging bit 568.
Teenkstairen Woningstair-Brēderep
Di Teenkstairen ön Woningstair en Brēderep üp Söl staan ön di Listi fan di Teenkstairen ön Sleeswig-Holstiin söner Lübeck.
Di List ken bi't Lönsamt fuar Teenkstairen biluket uur.
Fulkenwaanrang
Ufluup
Wandaalen toog troch hial Euroopa, man küd jo nochhuaren fäästsaat.
A Angeln an Saksen faan Nuurdwaasteuroopa toog auer a Nuurdsia tu Britannien.
Uk a Langobarden wiar Germaanen an toog auer a Alpen tu Nuurditaalien.
Ribe Amt
Di gratst dial faan't Ribe Amt hiard bit 1864 tu't Hertoochdoom Schleswig, man diar wiar uk könangriksenklaven uun, diar tu't könangrik Denemark hiard, det wiar at Waasterhiird mä Waasterlun-Feer an Oomram, List üüb Sal an di süüdelk dial faan Röm.
Sant 2007 as Ribe Amt en dial faan't Regiuun Syddanmark.
Hiirden
Uun't Ribe Amt wiar aacht hiirden:
An trii hanelsstääd (købstæderne):
Efter't komunaalreform faan 1970 kaam sääks sarkspalen tu't Vejle Amt:
1991
1991 wiar det ian-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai.
Nuurd-Sentraal Prowins (Sri Lanka)
Det Nuurd-Sentraal Prowins (üüb Singhaleesk: උතුරු මැද පළාත Uturu Mæda Paḷāta, üüb Taamil: வட மத்திய மாகாணம் Vaṭa Mattiya Mākāṇam) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Sri Lanka. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.266.663 lidj (2012). At hoodsteed faan’t prowins as Anuradhapura.
Könangriksenklaven
A könangriksenklaven wiar enkelt regiuunen bi't jütsk westküst, diar bit 1864 tu't Ribe Stift an diarmä tu't könangrik Denemark hiard. Trinjam lai regiuunen, diar tu't Hertoochdoom Schleswig hiard: Ribe Amt an Tønder Amt.
Boucle du Mouhoun (Regiuun)
Geografii
At regiuun as tausis grater üüs Sleeswich-Holstian. De Nanga Berig (417 m), wat de aachsthuuchst berig uun Burkiina Faaso as, leit uun det Sourou Prowins faan detheer regiuun. De Mouhoun Struum leept faan a süüdwaast tu a maden faan't regiuun, huar de Sourou Struum iin uuna struum leept. Do bocht de Mouhoun tu a süüduast an leept tu at grens twesken det Boucle du Mouhoun Regiuun tu det Centre-Ouest Regiuun. Diarefter leept a struum tu a süüd an biljet at uastgrens faan't regiuun, mä ütjnoom faan en letj dial faan't regiuun uun a süüd, wat üüb a uasteeg leit.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee seeks prowinsen.
Politiik
A guwernöör faan't regiuun sant 2011 as Victor Dabiré.
Donau
A Donau as a lingst struum uun Sjiisklun. Hi ferlääpt troch Madel- an Süüduasteuroopa an hää san müs uun't Suart Sia.
ISO 3166-2:BR
Einzelnachweise
Siehe auch:
Orchideen
Orchideen (Orchidaceae) san en famile faan bloosenplaanten uun't kategorii faan a Asparagales. Tu det famile hiar 21.950 (of 26.049 ? ) slacher üüb a eerd.
Onerfamilin
Apostasioideae (17) – Cypripedioideae (~ 120) – Epidendroideae (~18.000) – Orchidoideae (~3.630) – Vanilloideae (~ 200)
Kungsbacka
Kungsbacka as en stää önj jü prowins Halland, Sweeden. Jü stää heet 23.830 inboogere (2021). Dåt as e hoodstää foon jü Kungsbacka Komuun.
East Anglia
East Anglia (Uastangeln) as di traditsionel nööm för di uastelk huk faan Ingelun mä trii (fiiw) groofskapen. Daalang jaft at uk en ferwaltangsregiuun Uasten faan Ingelun, det as oober en betj grater.
Priština
Priština ( [] of uk Prishtinë) of Pristina as det hoodstääd faan't Kosovo.
ISO 3166-2:CL
Einzelnachweise
Luke uk diar:
Klantem
Klantem as en taarep üüb Feer. At hiart tu det gimeend Olersem (ham kön uk Lungtaarep sai) an tu det sarkspal St. Laurentii.
Raantem
Wat menst dü?
Buckinghamshire
Buckinghamshire [ˈbʌkɪŋəmʃə] as en ferwaltingsianhaidgraafskap (üüb Ingels: unitary county) an seremoniel graafskap uun Ingelun. Det graafskap hee 547.060 lidj (2020). At hoodsteed as faan't graafskap as Aylesbury. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Süüd Uast Ingelun.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san:
Iindialing faan Ferwalting
[[Datei:Buckinghamshire numbered districts 2020.svg|thumb|200px|Koord faan a Iindialing faan Ferwalting faan det Seremoniel Graafskap Buckinghamshire:
1. Buckinghamshire 2. Milton Keynes ]]
Ārichsem
Ārichsem es dit taust-litjist Tērp ön di Gimiindi Söl. Bluat Munkmēsk es jit litjer. Dat Tērp liit twesken Muasem en Kairem, ombi 1,5 km weestern fan Muasem. Di Gurthair ken em man fan tau Siren se: Hur Hüsen staan, dit es litj. Diar uuni ombi 350 Mensken. Man Ārichsem es san rocht Buerntērp, en sa es dit Lön ombi, wat diartö jert, 679 Hektar gurt.
Leewent ön Ārichsem
Em heer ütfünen, dat diar al sent Düüsenden fan Jaaren Mensken uunit haa. Hat jeft sagoor Spöören fan Lir, wat jam diar dial leten haa, üs di niin Nomaden muar wiis wel. Des Tiren jit Neolithikum en wiar mendstens 4000 Jaaren fuarof. 1462 es töjerst wat aur Ārichsem āpskrefen uuren, en dit wiar iin ön en Tins- of Stjüürenbok. Ön't 17. Jaarhönert sen masi Lir fan't Tērp üp Wālfangskepen mefaart, en fan dit Jil diarfan sen di ual Koptainshüsen, wat et jit jeft, becht uuren. Wan dit me di Feskerii wesen wiar, sen masi Mensken wechgingen, en di Rest forsjukt höm ön Lönwertskep. Dit es man ek olter gur gingen, aurdat masi Aarber fan Storemflöören kaputgiar, en sa wiar Ārichsem en ārem Tērp.
Koog
1937 es en Koog becht uuren, wat fan Tinem bit hen tö Muasem-Nösi giar. Des jit di bit hentö deling iinfach "Nösikoog" en ek achter Menskennaamen. Fan des Koog es et me di Buererii beeter uuren, aurdat diar niin Weeter fan di Storemflöören muar ön di Mērsk laap ken. Sa uur't bit hentö di soowentiger Jaaren fan't twuntigst Jaarhönert langsen beeter fuar di Buern.
Baarilir en Lönsforkoop
Ārichsem en Muasem sen aur lung Jaaren wat fuar Gasten wesen, wat sa rocht Freer finj wel. Diaraur es uk Ārichsem aur lung Tiren ek sa interesant fuar Lönsforkoopers wesen. Ön't Jen fan di Sokstiger Jaaren sen di jerst "Taustuuningen" becht uuren, man des Tērp kür sin Karakter lung hual. Me di Lönwertskep es dat al ön di soowentiger en tachentiger Jaaren mener uuren, aurdat em "Bi di Bund" tö Aarber giar en di Busemer forhüürit. Sent 'et Jen fan't twuntigst Jaarhönert es dit man uk me di nii Hüsen muar uuren, aurdat fuarskelig Stairen di Generatsjoonen jam foranerti. Sa es di Stair, hur em fan Weesten iin ön't Tērp köört, totaal foranert: Hur "Baker Abeling" of leeter di "Ārichsemer Pesel" wiar, staan nü hok Hüsen me jit muar Uuningen diarbenen, wat Taustuuningen sen. Üp di üđer Sir fan di Straat, hur em diar rochts om henköör ken, es di "Augstein-Grunj" wesen, wat achter sin Duar tö di Gimiindi giar. Jir sen masi Hüsen fuar Lir becht uuren, wat üp Söl uuni.
Ārichsem bleft man fuar't miist en Plaats, hur em bluat döörköört, en sa bleft diar uk wat leenger dit en des, sa üs dit wesen es.
Merelmērskhoog üp Wai naa Steidem
Wan em aur di Mērsk fan Ārichsem naa Steidem wil, da kām em üp hualev Wai bi hok Greevstiinhooger fuarbi. Diarom jit jen fan des Hooger bit deling di Merelmērskhoog.
Hüseesel
A Hüseesel of man ianfach Eesel (Equus asinus asinus) as en hüsdiart, diar üüb a hialer welt föörkomt. Hi komt faan di Echt Eesel (Equus asinus) uf.
Krüsangen
Eesler san nai mä hingster an kön mäenööder krüsagt wurd: An do jaft at uk noch krüsangen mä't Seebra, jo het Seesel.
Tsetsaut spriak
Tsetsaut spriak (aanj nööm: Wetaɬ ; naiber nööm: Tsʼetsʼaut ; nisgaʼa: Jitsʼaawit ; ingelsk: Tsetsaut, Wetalh) as det atapaskisk spriak faan't ütjstürwen Tsetsaut fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket wurden as det fööraal uun British Columbia uun Kanada.
Bispalen
det bispalen:
Teenkstairen Kaamp
Di Teenkstairen ön Kaamp üp Söl staan ön di Listi fan di Teenkstairen ön Sleeswig-Holstiin söner Lübeck.
Di Listi ken bi't Lönsamt fuar Teenkstairen biluket uur.
East Sussex
Geografii
Dön tjiin gratst steeden uun East Sussex san:
Jargon ön't Nat (Internetjargon)
Des Sir weeget en Saamlig fan Bokstaawen-"Kuurt Bigrepen" en Akronyymi, wat ön't Nat fuarkum ken. Ja uur fuar't Miist iin ön Chats, Diskusioonsfooren of E-Mails (Natpost) of SMS esf. brükt. Ja uur fan masi Liren forstönen, wat masi ön't Nat önerwai sen en diar fuul me maaki. Aaftinoch kum des Bokstaawen-Fragmenti fan amerikānsk Engelsk. Ja ken likfuul me gurt of lij Bokstaawen skrewen wiis. Hok Liren maaki uk Stjernken fuar en achter jam, sa üs "*lol*", dit jit dit salev üs "LOL".
Normandie
A Normandie as en regiuun uun Nuurdfrankrik. Det ferwaltangsregiuun mä disalew nööm as apkimen, üs jo ual regiuunen Basse-Normandie an Haute-Normandie tuupslööden wurden san.
Jargon ön't Nat (Internetjargon)
Ek forklaaret uur jir: esf.
Normandie
Departements
Uun det regiuun lei fiiw departements:
Grat stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san:
Amtmaan
Amtmaaner wiar oner a Preußen huuger sjandaarmer, wat för en hialer amt tustendag wiar.
Daalang jaft at amtmaaner an -wüfen bluas noch uun Schleswig-Holstian an Mecklenborag-Föörpomern. Jo stun en amt föör an san diar a baas faan a ferwaltang.
Amtmaaner stun uk a finansamten uun Sjiisklun föör, diar jaft det amanbi 650 faan.
East Sussex
Iindialing faan Ferwalting
Det ferwaltingsgraafskap East Sussex faan nü hee fiiw distrikten. Det seremoniel graafskap East Sussex hee fiiw distrikten an ian unitary authority, Brighton and Hove (1).
Cascades (Regiuun uun Burkiina Faaso)
Det Cascades Regiuun (üüb Fraansöösk: La région des Cascades [kas.kad]) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Burkiina Faaso. Uun a nuurd leit det Hauts-Bassins Regiuun, uun a uast det Sud-Ouest Regiuun, uun a süüd at Elfenbianküst an uun a waast Maali. A nööm faan't regiuun het weederfaaler üüb fraansöösk an as efter dön Karfiguéla Weederfaaler neemd. At regiuun hee 524.956 lidj (2006). At hoodsteed faan't regiuun as Banfora.
Geografii
At regiuun as wat grater üüs Sleeswich-Holstian. De huuchst berig uun Burkiina Faaso, de Tenakourou Berig (749 m), leit uun a waast faan't regiuun. Dön Karfiguéla Weederfaaler lei uun a nuurd faan't regiuun. At jaft walter uun a süüduast: Boulon, Dida, Diefoula, Koflande, Logoniegue an Niangoloko.
Indialing faan Ferwalting
Det Cascades Regiuun hee tau prowinsen.
Histoore
At regiuun, üüs dön twaalew öler regiuunen uun Burkiina Faaso, wurd 2. Jüüli 2001 grünjlaanjen.
Politiik
A guwernöör faan't regiuun sant 2011 as Toukoumnogo Léonard Guira.
Amt Feer-Oomram
At Amt Feer-Oomram as en amt uun a kreis Nuurdfresklun uun Schleswig-Holstian. Hat as tustendag för a eilunen Fer an Oomram. Uun A Wik sat a ferwaltang, an uun Neebel jaft at diar en bütjensteed faan.
Histoore
Det amt wurd di 01. Janewoore 2007 ütj jo ual amten faan Oomram, Feer-Lun an a stääd Wik tuupslööden.
Kiew
Kiew (ingelsk Kiev, ukrainisk Київ/Kyjiw [], rüsk Киев/Kiew) as det hoodstääd an gratst stääd faan a Ukraine. Hat leit bi a Dnjepr (ukrainisk: Дніпро/Dnipro) an hää 2,7 miljuun iinwenern.
Iindialang faan Ferwaltang
At stääd hää tjiin distrikten:
Koolnbütel
Koolnbütel (plaatsjiisk: Kombüddel, sjiisk:Koldenbüttel) as en gemeen uun a kreis Nuurdfresklun bi a Treene an bi a Eider.
ISO 3166-2:EC
Einzelnachweise
Siehe auch:
Belgien/öö
At Könangrik Belgien as en lun uun Waasteuroopa. Hat leit bi a Nuurdsia an trinjam lei a Neederlunen, Sjiisklun, Luksemborag and Frankrik. Uun Belgien lewe amanbi elwen miljuun iinwenern üüb en areal faan 30.528 kwadrootkilomeetern.
Belgien hää det EWG mä grünjlaanj, det wiar a föörgunger faan a EU. An a wichtagst iinrachtangen faan a EU sat daalang uun Brüssel.
Brüssel as uk det hoodsteed faan a Benelux-lunen.
Konst
Konst (latiinsk ars, greks téchne) ment eegentelk arke dun, diar mä weden, ööwin, woornemen, föörstelen an ideen tu dun hää. Miast men wi oober det dun, wat ei ünbedingt nat haa säär.
Belgien/öö
Regiuunen
Uun Belgien san trii regiuunen mä ünlik spriaken:
Konst
Üüb arke faal as konst, wat diarbi ütjkomt, wan minsken hör kreatiwiteet ütjlewe. Diar komt ei ünbedingt en konstwerk bi ütj, uk det dun faan en konstler as konst.
At konst woort miast iindiald tu:
Echt Eesel
A Echt Eesel of Afrikoonsk Aesel (Equus asinus) as en Tetjdiart uun det famile faan a Hingster (Equidae). Faan ham komt di Hüseesel (Equus asinus asinus) uf.
Spoonsk Pöber
Paprika (Capsicum annuum) of uk Spoonsk Pöber as en plaantenslach uun det famile faan a Naachtskaadplaanten (Solanaceae). Faan en hialer rä Capsicum-slacher woort fööraal Capsicum annuum uunbaud.
Zanzan (Distrikt)
De Zanzan Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District du Zanzan) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. A distrikt leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit Burkiina Faaso, uun a uast Ghaana, uun a süüd det Comoé Distrikt, uun a süüdwaast det Lacs Distrikt, uun a waast det Vallée du Bandama Distrikt an uun a nuurd det Savanes Distrikt. Det hee 934.352 lidj (2014). At hoodsteed as Bondoukou.
Indialing faan Ferwalting
De Zanzan Distrikt hee tau regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Östersund
Östersund as e hoodstää foon jü prowins Jämtland, Sweeden. Jü stää heet 44.327  inboogere (2010). Dåt as uk e hoodstää foon jü Östersund Komuun.
Karlskrona
Karlskrona ([kaɭsˈkrûːna] ) as et hoodstää foon e prowins Blekinge, Sweeden. E stää läit önjt söödwessten foon e prowins, bai e Ååstsiie. Dåt heet 37.166 inboogere (2019). Dåt as uk e hoodstää foon jü Karlskrona Komuun.
Seelter Äi
At Seelter Äi, üüb huuchsjiisk Sagter Ems of Sater Ems as en struum uun't Saaterlun uun Niidersaksen
Hat begant, huar a Marka an a Ohe tuupluup uun Neiskäddel. Do lääpt hat faan süüd tu nuurd troch a saarpen Seedelsbierich, Skäddel, Roomelse, Strukelje an Boukeläsk.
Widjer am a nuurd het di struum Leda an lääpt tuleetst iin uun a Ems.
Varberg
Varberg as en stää önj jü prowins Halland, Sweeden. Jü stää heet 27 602 inboogere (2010). Dåt as e hoodstää foon jü Varberg Komuun.
Politiik
Önj e politiik jeeft et ünlike floose foon manschne än jare inträse. Da floose ma daseelwie interäse san mååstens fertrin önj jüseelew politisch partai. Di ütdrük 'politiik' kamt foon dåt griechisch uurd Polis än bedjüsed süwat as stää unti miinschap.
Sunt jü Frånsch Rewolusjoon jeeft et tou politische ruchtinge, di leeftse (oofting progresiiw) än ruchtse (oofting konserwatiiw) ruchting, ma deertwasche foole oudere struume.
Centre-Est (Regiuun uun Burkiina Faaso)
Det Centre-Est Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région du Centre-Est [sɑ̃tr ɛst]) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Burkiina Faaso. Uun a nuurd leit det Centre-Nord Regiuun, uun a nuurduast an uast det Est Regiuun, uun a süüd lei Toogo an Ghaana, uun a waast leit det Centre-Sud Regiuun an uun a nuurdwaast det Plateau-Central Regiuun. At regiuun hee 1.302.449 lidj (2011). At hoodsteed as Tenkodogo.
Geografii
At regiuun as wat letjer üüs Sleeswich-Holstian.
Planeete
Ål da planeete, weer üs wrål uk tu hiirt, san junke kuugele, än foue jare jåcht foon e san, weer ja trinam sirkle.
Centre-Est (Regiuun uun Burkiina Faaso)
Histoore
At regiuun, üüs dön twaalew öler regiuunen uun Burkiina Faaso, wurd 2. Jüüli 2001 grünjlaanjen.
Planeete
Näist bai e san da fjouer baneplaneete.
Centre-Est (Regiuun uun Burkiina Faaso)
Politiik
A guwernöör faan't regiuun sant 2011 as Allahidi Diallo.
Planeete
''Da planeete önj jare respektiiwe grutelse. Foon leefts: Hiil grut jü san än dan: Merkuur ... bit Pluuto. (Da planetoiide koon huum ai siinj.)''
Planeet-äinschape ( * meet relatiiw tu e jard)
Tsuutina spriak
Tsuutina spriak of Sarsi spriak (aanj nööm: Tsúùt’ínà ; ingelsk: Tsuut’ina or Tsuu T’ina, Sarcee, Sarsi) as det atapaskisk spriak faan't Tsuutina fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 50 minsken fööraal uun Alberta uun Kanada.
Teenkstairen Hörnem
Di Teenkstairen ön Hörnem üp Söl staan ön di Listi fan di Teenkstairen ön Sleeswig-Holstiin söner Lübeck.
Di List ken bi't Lönsamt fuar Teenkstairen biluket uur.
Örnsköldsvik
Örnsköldsvik as en stää önj jü prowins Västernorrland, Sweeden. Jü stää heet 28 991 inboogere (2010).