cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keetingsreaktsjoon
Bispöl
Di Prekensplit fan Uraan-235 kumt ön Gang, wan dit Atoom me en Neutron biskoten uur. Diarfan kum nii Atoomi: 139Ba (Baarium) en 95Kr (Krüptoon). Diarbi uur man uk tau Neutroonen frii, diar ön en üđer Atoom klüüv. Dat des ek olter waker giar, uur Neutroonenabsorber iinseet. Des fung frii Neutroonen iin, en da lapt di Keetingsreaktsjoon "kontroliaret". Diarbi uur masi Energii frii (~200MeV per Atoom), en diarfan uur ön Atoomkraftönlaagen Stroom maaket.
Stockelsdorf
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Steinfurt (Kris)
E Kris Steinfurt as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt norden foon e diiljstoot, önj di Münster Regiiringsdistrikt. Dåt heet 448.220 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Steinfurt.
Uartslaanger
A Uartslaanger (Acrochordus) san det iansagst skööl faan Slaanger (Serpentes) uun det famile Acrochordidae. Diar jaft'at man trii slacher faan, diar uun Süüduastaasien lewe.
Slacher
A. arafurae – †A. dehmi – A. granulatus – A. javanicus
Lös
Lös as en laachtgüül 'klastisk' sediment faan fiin 'silt'. Diar kön oober uk 5 bit 20 prosent tuun of fiin sun mad wees. Lös woort faan a winj tuupstöwen. Di miast lös as uun of efter a istidj apwoksen. Dü fanjst ham fööraal uun miatag breetjin. Son tjiin prosent faan't fäästlun san mä lös bedobet, an det as di best ääkergrünj. Uun Sjiisklun lääpt en strimel lösgrünj swäärs troch faan waast tu uast. Jodiar regiuunen het miast 'Börde' an haa a best ääkertaalen.
Süsel
Süsel as en åmtsfri gemiine önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Et gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 5048 manschne (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Epilobium
Epilobium an Chamerion san en skööl faan plaanten uun det famile faan a Onagraceae. Diar hiar son 190 slacher tu, diar üüb a nuurdelk eerdheleft waaks.
Rembrandt van Rijn
Rembrandt Harmenszoon van Rijn (* 15. Jüüle 1606 uun Leiden; † 4. Oktuuber 1669 uun Amsterdam, miast bluas Rembrandt näämd) wiar en holunsen mooler tu tidjen faan't barock. Likes dat hi al tu leewentstidj so bekäänd wiar, stoorew hi üs aarem maan.
Skandiumskööl
At skandiumskööl as det '''3. skööl''' faan a cheemisk elementen. Det san skandium, ütrium, lantaan an det raadioaktiif aktiinium. Jo hiar aaltumaal tu det seerie faan a auergungsmetalen. Jo iast trii elementen hiar tu a raar eerden.
Brandenborch
Brandenborch, amtlik et Löön Brandenborch (uwe Tutsk: Brandenburg än Land Brandenburg, uwe Plaottutsk: Brannenborg, üüb Däälsorbisk: Bramborska) is en bundeslöön foon Tutsklöön. Et bundeslöön lait öön't uusten foon't löön. Dat heet 2.531.071 jude (2020). E häädstää foon't bundeslöön is Potsdam.
MF Grotte
Dit Skep waar me di Numer 145 üp Werev fan Hvide Sande becht. Dit lerig Skep waar bi Finomar ön Stettin becht (Bechningsnumer 754). Diarme waar ön di 24. fan di Gērsmuun 2020 bigent. Di Kiil waar ön di 27. fan di Krölenmuun 2020, tö Weeter ging dit ön di Iismuun fan 2021. Achterön waar dit naa Hvide Sande tö di Hvide Sande Skibs & Baadebyggeri sleepen.
Di Föri lapt mung Esbjerg en Fanø.
Di Noom kumt fan en Tial fan di Nuursk Mythologii sa üs di senerlig di Dechting Gróttasöngr (Grottenleedji) fortelt uur. Grótti wiar di Noom fan en Meln wat grinj kür wat jen höm wensket.
Iin ön des Tial kum uk di Riisen-Wüfhaurn Fenja en Menja fuar, wat twüngen uur, me di Meln wat tö grinj. Diareeđer jit di Sesterskeepen.
Technik
Di Föri lapt me tau Elektromaskiinen, ark me 375 kW Maskiinenkraft. Di Motoren set iin ön Röđerpropelern, wat fuarn en achtern set. Di Stroom kumt fan Lithium-Ioonen-Akkus me 1.107 Wattstünen Kapatsiteet
Üs "Backup" heer dit Skel en Dieselmaskiin me 450 kW, wat en Generātor me 563 kW öndriiv ken. Diarme kumt di Föri altert töbeek tö en Haawen.
Registriaring
Di Grotte es niin Benenskep aurdat jü ön di Heef faart. Diarom heer jü uk en IMO-Numer, di 9909429.
Republiik Irlun/fe
Det Republiik Irlun (üüb Iirsk: Poblacht na hÉireann, üüb Ingels: Republic of Ireland) as en lun uun a nuurdwaast faan Euroopa an leit üüb't eilun Irlun. Uun a nuurd leit Nuurdirlun, wat tu det Ferianigt Köningrik hiart. Uun a uast leit det Iirsk Sia an uun a süüd an waast de Atlantik. Det hee 4.761.865 lidj (2016). At hoodsteed faan't lun as Dublin.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee trii steeden, diar uk graafskapen san: Galway City (26), Dublin City (2) an Cork City (19), an aachtantwuntig graafskapen muar:
Histoore
Föör 1922 wiar't lun dial faan det Ferianigt Köningrik. At wiar uun det leed 19. juarhunert an det ääder 20. juarhunert föörslacher för autonomii (Home Rule). Uun detheer tidj entsted organisatschuunen, wat för suwereniteet wiar (Irish Volunteers, Irish Citizen Army an Fianna Eireann). Föörslacher för autonomii wurd auer de Iarst Wäältkrich apsköwen. Dön Irish Volunteers, Irish Citizen Army an Fianna Eireann startet puask 1916 en staheu, wat feelsluch, man liaset det hög juaren en guerillakrich (1919-1921) för suwereniteet ütj. Wichtig persöönelkhaiden uun a staheu an a krich wiar Patrick Pearse (1879–1916), Michael Collins (1890–1922), Roger Casement (1864-1916) an Éamon de Valera (1882–1975). A resultoot faan a krich wiar poliitisk suwerniteet för en grat dial faan't eilun. De Anglo-Iirsk Fertrach wurd 6. Deetsember 1921 uun London twesken det Ferianigt Köningrik an fertreeder faan det Iirsk regiaring unertiiknet: a süüd faan't Irlun fing a staatus faan en Dominion (en autonoom dial faan det Britisk Rik) an 1922 wurd de Iirsk Freistoot grünlaanjen. Seeks graafskapen uun a nuurd faan't eilun bleew man dial faan det Ferianigt Köningrik üüs Nuurdirlun. At uunaam faan de fertrach faan det iirsk parlament (Dáil Eireann) liaset oner Éamon de Valera sin feering en staheu faan a lidj, diar jin a fertrach wiar, jin't regiaring faan det nei Freistoot ütj (1922-1923, de Iirsk Bürgerkrich). A Freistoot woon a krich. Uun de Naist Wäältkrich wiar't lun neutraal. At republiik wurd faan't konflikt uun Nuurdirlun (The Troubles, 1969-1998) bedraapet. At lun wurd 1973 dial faan det Europeeisk Wiartskapsgemianskap.
Swakop
A Swakop as tuup mä san tustruum Khan ään faan a gratst drügstruumer uun Namiibia. Hi as 460 km lung an hää en 29.409 km² grat iintoochregiuun. San müs as naibi Swakopmund, huar hi iin uun a Atlantik uflääpt.
En drügstruum feert bluas tu enkelt tidjen weeder, wan't stark rinjt uun a rintidj. A miast tidj as hi ütjdrüget.
Unna (Kris)
E Kris Unna as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önj e mal foon e diiljstoot, önj di Arnsberg Regiiringsdistrikt. Dåt heet 394.891 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Unna.
Süüdkareelien
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Srii Lanka
Srii Lanka, amtelk Demokraatisk Sosialistisk Republiik Srii Lanka (üüb Singhaleesk: ශ්‍රී ලංකා, Śrī Laṃkā, [ˌɕriːˈlaŋkaː] an ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය Śrī Laṁkā Prajātāntrika Samājavādī Janarajaya, üüb Taamil: இலங்கை Ilaṅkai an இலங்கை ஜனநாயக சோசலிச குடியரசு Ilaṅkai Jaṉanāyaka Cōcalica Kuṭiyaracu), as en lun an en eilun uun a Indisk Ootseaan. At lun hee 20.359.439 lidj (2012). At hoodsteeden san Colombo an Sri Jayawardenepura.
Geografii
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Indialing faan Ferwalting
Srii Lanka hee njüügen prowinsen.
Timmendorfer Strand
Timmendorfer Strand as en åmtsfri gemiine önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Et gemiine läit önjt sööden foon e kris, bai jü Lübeck Bucht. Dåt heet 8712 manschne (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Nikšić
Nikšić (üüb Kyrilisk: Никшић) as det naistgratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 56.970 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Nikšić Gemeend.
Ääkertaal
At ääkertaal as en taal tesken 0 an 100 för di wäärs faan en grünj. Je huuger det taal, amso beeder för a büürerei. Hat gongt ütj faan di grünjwäärs an do wurd noch ööder faktooren diar mä iinreegent, soken üs laag, relief, kliimaregiuun.
Grünjwäärs
Steedenwiis san sogoor grünjwäärser auer 100 mögelk.
Literatuur
Rudolf Hüwe an Walter Roubitschek: Landwirtschaftliche Bodennutzung, Nationalatlas Bundesrepublik Deutschland, S. 29, PDF-Datei, 5,17 MB, S. 2
Viersen (Kris)
E Kris Viersen as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt weesten foon e diiljstoot, önj di Düsseldorf Regiiringsdistrikt. Dåt heet 298.863 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Viersen.
Ringelt Selag
A Ringelt Selag (Pusa hispida, of uk: Phoca hispida) as en Ruuwdiart uun't famile faan a Siahünjer (Phocidae). Uun a Arktis as hi di miast föörkemen slach. Hi lewet oober uk uun a nuurdelk Uastsia.
A Ringelt Selag liket a Selag auer a miaten. Hi fäält oober üüb mä sin laacht ringler trinjam jonk plaker uun't skan. An 'Echt' Selger san uk wat linger an swaarer.
Mato Grosso (Bundesstoot)
De Mato Grosso Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado de Mato Grosso) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a waast faan't lun. Det hee 3.484.466 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Cuiabá
Pljevlja
Pljevlja (üüb Kyrilisk: Пљевља) as det traadgratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 19.136 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Pljevlja Gemeend.
Coyah (Prefektüür)
Det Coyah Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Coyah) as en prefektüür faan det Kindia Regiuun faan Guinea. Det hee 263.861 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Coyah.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Coyah-Centre) an trii onerprefektüüren:
Mato Grosso do Sul (Bundesstoot)
De Mato Grosso do Sul Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado de Mato Grosso do Sul) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 2.778.986 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Campo Grande
Central (Regiuun uun Uganda)
Det Central Regiuun (üüb Ingels: Central Region) as ian faan dön fjauer regiuunen uun Uganda. At regiuun leit uun a maden an süüd faan’t lun. Uun a nuurd leit det Northern Regiuun, uun a uast Eastern Regiuun, uun a süüd Tansania an uun a waast det Western Regiuun. Det hee 9.529.238 lidj (2014). At hoodsteed faan’t regiuun as Kampala.
Distrikten
Uun't Central Regiuun san 26 distrikten an det hoodsteed Kampala (Stant 2020):
Koralslaang
At Koralslaang (Anilius scytale) as di iansagst slach faan Slaanger (Serpentes) uun det famile faan a Rolslaanger (Aniliidae). Hat komt uun Süüdameerikoo an üüb Trinidad föör. Hat lewet uun a troopisk rinwalt.
Lookskalot
At Lookskalot, Wonterskalot of Wosskalot (Allium fistulosum, ööder nöömer: A. altaicum, A. ceratophyllum, Cepa sissilis, C. ventricosa) as en plaantenslach uun det skööl faan't Look (Allium). Hat woort hal uun köögem brükt.
Wilagruusje
At Wilagruusje (Epilobium angustifolium of uk Chamerion angustifolium) as en plaantenslach uun det skööl Epilobium an uun det famile Onagraceae.
Archangelsk (Prowins)
Det Archangelsk Prowins (üüb Rüs: Арха́нгельская о́бласть Archángel'skaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a nuurd faan det Nuurdwaastrüslun Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 1.136.535 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Archangelsk.
Geografii
De Autonoom Kreis faan a Nentsen hiart tu't prowins.
Owambo (spriak)
At Oshivambo, Oshiwambo of uk Owambo, Ambo as en Bantuspriak uun't süüdwaastelk Afrikoo, diar faan det fulk faan a Owambo snaaket woort. At jaft wel son 1,6 miljoon spreegern, uun Namiibia san't knaap a heleft faan a iinwenern.
Archangelsk (Prowins)
Geografii
Dön gratst eilunen an eilunsköölen uun't prowins san Nowaja Semlja (90.650 km²), Franz-Josef-Lun (16.134 km²) an dön Solowetsky Eilunen (347 km²).
Owambo (spriak)
Koord
[[Datei:Sprachenverteilung_Oshivambo_Namibia_(2011).svg|left|thumb|200px|Ferdialang faan't Owambo spriak uun Namiibia.
]]
Archangelsk (Prowins)
Geografii
De gratst struum as de Nuurdelk Dwina.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Spriiken
Det Nentsisk Spriik wurt uun't prowins snaaket, fööraal uun de Autonoom Kreis faan a Nentsen.
Histoore
At prowins wurd de 23. September 1937 üüs en prowins uun det Rüs SFSR grünjlaanjen.
Warendorf (Kris)
E Kris Warendorf as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt norden foon e diiljstoot, önj di Münster Regiiringsdistrikt. Dåt heet 277.840 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Warendorf.
Brandenboorj
Brandenboorj, amtlik et Loun Brandenboorj (åw Tjüsch: Brandenburg än Land Brandenburg, åw Plååttjüsch: Brannenborg, åw Deelsorbisch: Bramborska) äs en bundesloun foon Tjüschloun. Et bundesloun loit ount ååsten foont loun. Dat heet 2.531.071 foolk (2020). E haudstää foont bundesloun äs Potsdam.
Süüdösterbotten
Det Süüdösterbotten Lunskap (üüb Finsk: Etelä-Pohjanmaa, üüb Sweedsk: Södra Österbotten) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. At lunskap leit uun a waast faan't lun. Det hee 190.910 lidj (2017). At hoodsteed faan’t lunskap as Seinäjoki.
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Cetinje
Cetinje (üüb Kyrilisk: Цетиње) as det fjuardgratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 13.918 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Cetinje Gemeend.
Walens
At walens of uk wäärdaghaid faan en atoom as det huuchst taal faan ianwäärdag atoomen (t.b. kloor (Cl) of weederstoof (H)), diar mä det atoom tu en moleküül bünjen wurd kön.
Efter detdiar taal as en atoom do monovalent (1), divalent (2), trivalent (3), tetravalent (4), pentavalent (5), hexavalent (6) of heptavalent (7).
Phacelia
Phacelia san en plaantenskööl uun det famile faan a Rüchbleeden (Boraginaceae). Jo het uk "imenbruad". Diar hiar wel 150 bit 200 slacher tu.
Enkelt slacher
P. argentea – P. argillacea – P. bicolor – P. bolanderi – P. calthifolia – P. brachyloba – P. californica – P. campanularia – P. capitata – P. cicutaria – P. congesta – P. corymbosa – P. crenulata – P. distans – P. douglasii – P. dubia – P. fimbriata – P. formosula – P. fremontii – P. glandulosa – P. grandiflora – P. grisea – P. hastata – P. heterophylla – P. humilis – P. imbricata – P. insularis – P. integrifolia – P. inundata – P. linearis – P. lutea – P. malvifolia – P. minor – P. nemoralis – P. neomexicana – P. parryi – P. patuliflora – P. purshii – P. robusta – P. rupestris – P. sericea – P. tanacetifolia – P. viscida
Wesel (Kris)
E Kris Wesel as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt weesten foon e diiljstoot, önj di Düsseldorf Regiiringsdistrikt. Dåt heet 459.976 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Wesel.
Sterlitamak
Sterlitamak (üüb Rüs: Стерлитама́к Sterlitamák; üüb Baschkir: Стәрлетамаҡ Stärlyetamaq) as det naistgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't republiik, bi de Belaja Struum. Det hee 276.394 lidj (2020).
Minas Gerais (Bundesstoot)
De Minas Gerais Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado de Minas Gerais) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 21.168.791 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Belo Horizonte
Eerdboas
A Eerdboas (Tropidophiidae) san en famile faan Slaanger (Serpentes), diar uun a Kariibik föörkem.
Sileo
Sileo es en dütsk Omnibus firma wesen. Di Sileo GmbH jert tö di Bozankaya-Firmenker, hur bluat Batteriibusi becht waar. Di Firma seet ön Salzgitter-Watenstedt.
Ön di April fan 2022 waar uk des ofstelt.
Fan en Konstruktsjoonskontoor tö di Sileo GmbH
Di Sileo GmbH waar ön't Jaar 2014 grünjlair. Al 1989 her Murat Bozankaya en Injenjöörkontoor ön Wolfenbüttel (Bozankaya Business Consultant & Commerce (BBC & C)) bigent. 1997 kām uk ön Wolfenbüttel di Bozankaya Metall & Kunststoff GmbH bitöt leeterhen toog em om naa Salzgitter. Me di Jaaren waar fan dit Konstruktsjoonskontoor Bozankaya en Systeem-Töstjüürer fuar Faartjüchfabriken. 2010 kür em ön Ankara (Türkei) di Turkish Commercial Vehicles (TCV) grünjlii, en diarme kür em salev Busi bech. 2012 kām en Diesel-Statbus üt, en fan des Konstruktsjoon waar uk di Sileo maaket. Diarfuar wiar men jit en Firma, di Sileo GmbH nöörig, aurdat em en Āpleersysteem, dit Single-Cell-Loading-Batteriesystem (SCL) bech wil. Di Sileo GmbH es fan 2014.
Di 27. August 2017 bruan Produktsjoonshali en Forwaltingsbechnig hiilendal of.
Kraab (stäärbil)
At Kraab ( Cancer, Cnc, astronoomisk tiaken ♋) as en stäärbil üüb a ekliptik (üüb det koord: ruad streget).
Sileo
Miilstiiner
Di jest Bus-Bisteling kām ön di Juuli fan 2015 iin, en dit wiar fuar di SWB Bus und Bahn fan Bonn. Diar waar soks Sileo S12 bistelt.
Kraab (stäärbil)
A laachtest stäär as Altarf (Beta Cancri, β Cnc), di oober uk man bluas 3,5 mag laacht as. Uun a maden, naibi Delta Cancri (δ Cnc, Asellus Australis) leit at galaksii M 44 (Messier 44).
Dubréka (Prefektüür)
Det Dubréka Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Dubréka) as en prefektüür faan det Kindia Regiuun faan Guinea. Det hee 330.548 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Dubréka.
Sileo
Miilstiiner
2016 kür Sileo di jest Bateriibusi fuar Thüringen en Sleeswig-Holstiin bring. Di gurtest Bisteling kām fan di Aachener Straßenbahn und Energieversorgungs-AG (ASEAG). Diar skul twesken 2016 en 2018 14 Tauwain-Busi S18 en jen Triiwain-Bus S25 hen. Di jest Bus kām tö Bigening fan 2017 ön Gang.
Kraab (stäärbil)
At Kraab hiart tu a twaalew stäärkreiser.
Tarn-et-Garonne (Department)
Det Tarn-et-Garonne Department (üüb Oksitaans: Tarn e Garona) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a nuurdwaast faan't department. Det hee 262.265 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Montauban.
Sileo
Taust Generatsjoon
Bi di Busworld 2017 kür Sileo sin taust Busgeneratioon weegi. Öner di Flag „Meet the future – Die Zukunft beginnt schon heute“ waar nii Modeli me nii Karoseriien weeget, wat uk fiiđer köör ken üs di ialer Busi. Di Modeli S10, S12 und S18 wiar al bikeent, di S 25 kām nii diartö. .
Dubréka (Prefektüür)
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Dubréka-Centre) an seeks onerprefektüüren:
Sileo
Elektrobusi üp Söl
Di SVG heer al di taust Sileo S12, en ön di Marts 2020 kür uk Mercedes-Benz en Elektrobus tö Proof stjüür, di E-Citaro. Di SVG wel hol uk 18-Meeter-Busi me Elektromaskiin haa.
2022 waar bikeent, dat 12 MAN Lion's City E kum skel.
Produktsjoon
Sileo fing di Rohkaroseriien fan TCV üt di Türkei. Ön Salzgitter kām da Aksen, Öndreft, Bateriien Seetplaatsen en di hiili Kraam ütstafiaret. Des wiar muar üs 50 % fan dit Wertwening, en diarön jeet Sileo en dütsk Busfabrik.
Sileo S10
Di Sileo S10 es en batteriielektrisk 10,7-Meeter-Solobus.
Sileo S12
Di Sileo S12 es en batteriielektrisk 12-Meeter-Solobus.
Sileo S18
Di Sileo S18 es en batteriielektrisk 18-Meeter-Tauwain-Bus.
Sileo S25
Di Sileo S25 es en batteriielektrisk 25-Meeter-Triiwain-Bus.
Pulaarkreis
A Pulaarkreiser san tau breetjinkreiser, ään üüb a nuurdelk eerdheleft an ään üüb a süüdelk eerdheleft. Jo lei üüb 66° 33′ 55″ (≈ 66,57°) nuurdelk an süüdelk breetje, an san jüst am 90° fersaat tu a Kiarkreiser. At regiuun nuurden faan a nuurdelk pulaarkreis as a Arktis, an süüden faan a süüdelk pulaarkreis leit a Antarktis.
Wan a san di 21. Jüüne uun a nuurdsomer lik faan boowen üüb a nuurdelk kiarkreis skinjt, do woort'at nuurden faan a nuurdelk pulaarkreis goorei naacht, an süüden faan a süüdelk pulaarkreis woort at goorei dai. Di 21. Detsember as't jüst amkiard, uun Nuurdruslun, Nuurdnoorweegen, Nuurdkanada blaft at jonk. Do haa jo pulaarnaacht.
Uun a Arktis wene stüdag minsken, uun a Antarktis oober ei.
Lycksele
Lycksele as jü treedgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt ååsten foon e prowins. Dåt heet 8660 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Lyckele Komuun.
Budva
Budva (üüb Kyrilisk: Будва) as det seekstgratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a süüd faan't lun, bi't Aadria. Det hee 13.338 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Budva Gemeend.
Peter Paul Rubens
Peter Paul Rubens (holuns: ; uk Pieter Pauwel Rubens of Petrus Paulus Rubens, * 28. Jüüne 1577 uun Siegen; † 30. Mei 1640 uun Antwerpen) wiar en flaamsken mooler tu tidjen faan't barock.
Papiamento
Papiamentu of uk Papiamento as en kreoolspriak mä gud 260.000 spreegern üüb a ABC-Eilunen uun a Kariibik. Det san Aruba, Bonaire an Curaçao.
At spriak hää iinflööd faan't Spoonsk, Portugiisk an Neederluns, tumiast oober Portugiisk. Di nööm komt faan det spoonsk-portugiisk wurd "papear" uf, an det ment snöötre, tjable.
Holmsund
Holmsund as jü fiirdgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Umeå Komuun. Dåt heet 6046 inboogere (2020).
Malediiwen
A Malediiwen, amtelk at Republiik Malediiwen (üüb Dhivehi: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyyaa), san en stoot an skööl faan eilunen an atolen uun de Indisk Ootseaan, tu a süüdwaast faan Srii Lanka. Jo haa 402.071 lidj (2014). At hoodsteed faan a stoot as Malé.
Geografii
At lun as faan't stiigen faan't siaspeegel trüüwet.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden faan't lun san:
Histoore
Faan 1887 tu 1965 wiar a eilunen en britisk protektoraat.
Politiik
A Malediiwen wiar faan 1982 tu 2016 an sant 2020 lasmaat faan det Commonwealth of Nations.
Brandenborg
Brandenborg, åmtlik et Lönj Brandenborg (ap Tjüsk: Brandenburg än Land Brandenburg, ap Plååttjüsk: Brannenborg, ap Däälsorbisk: Bramborska) äs en bundeslönj foon Tjüsklönj. Et bundeslönj lait önjt ååsten foont lönj. Dat heet 2.531.071 foulk (2020). E haudstää foont bundeslönj äs Potsdam.
Paraná (Bundesstoot)
De Paraná Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado do Paraná) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a süüd faan't lun. Det hee 11.433.957 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Curitiba
Süüdsavo
Det Süüdsavo Lunskap (üüb Finsk: Etelä-Savo, üüb Sweedsk: Södra Savolax) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. At lunskap leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 147.194 lidj (2017). At hoodsteed faan’t lunskap as Mikkeli.
Salawat
Salawat (üüb Rüs: Салава́т Salavát; üüb Baschkir: Салауат Salawat) as det traadgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't republiik, bi de Belaja Struum. Det hee 150.500 lidj (2020).
Goseong (Lunkreis)
De Goseong Lunkreis (üüb Koreaans: 고성군 / 高城郡 Goseong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gangwon Prowins. A lunkreis leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 28.392 lidj (2019).
Bälau
Bälau as en gemiine foont Åmt Breitenfelde önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 230 inboogere (2020).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Dil
Dil of Gurkenkrüüs (Anethum graveolens) as di iansagst plaantenslach uun det skööl Anethum uun det famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Hat woort hal uun köögem brükt, fööraal uun Madeleuroopa. Oober uk uun't Ual Egypten wiar det al bekäänd.
Güül Struum
Di Güül Struum of Huang He (,, ual skriiwwiis: Hwang Ho, mongoolisk Hatan Gol, kurt: ) as en graten struum uun Nuurd-Sjiina.
Efter a Jangtsekiang as hi di ööderlingst struum uun Sjiina, an mä 4.845 kilomeetern di schuardlingst struum üüb a eerd. Sin iintoochregiuun amfaadet 752.000 km².
Di aparte nööm komt faan sin güül klöör, auer hi föl lös mäslebet.
Pernambuco (Bundesstoot)
De Pernambuco Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado de Pernambuco) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 9.557.071 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Recife
Moatize (Distrikt)
De Moatize Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Moatize) as en distrikt faan det Tete Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a uast faan't prowins. Hi hee 343.546 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Moatize.
Murmansk (Steed)
Murmansk (üüb Rüs: Му́рманск Múrmansk) as en steed uun det Nuurdwaastrüslun Bundesdistrikt faan Rüslun. Det hee 287.847 lidj (2020). Det as at hoodsteed faan det Murmansk Prowins.
Sileo S12
Di Sileo S12 es en Baterii-Liinienbus fan twelev Meetern Leengdi. Di Bechningsaart jit Liigerböörtbus, dat diar uk Mensken me Rulstööl of dānen ek sa gur tö Fut sen, iinkum ken. Di Sileo S12 uur fan di dütsk-türkisk Firma Sileo becht.
Technik en Ütstafiaring
Di Öndreft giar aur en Elektroportaalaksi me tau weeterköölet Asychroon-Elektromaskiinen (ark 120 kW) fan ZF ön Friedrichshafen (ZF AVE 130). Uk di Fuarderaks es fan ZF (ZF RL 82 EC Rigid Portal) sa üs uk di Stjüüring (ZF 8098 Servocom).
Üp Taak fan di Bus es di Köörbaterii fastmaaket, wat normaalerwiis en Lithium-Iirsenphosphaat-Batterii es, wat en Kapatsiteet fan 230 kWh heer. Dierme skel di Bus 230 bis 300 km skafi. Di Baterii es fan 340 Selen becht, wat enkelt aurwachet en railt uur (Single-Cell-Loading, SCL). Di Bus ken me 4 bis 100 kW Leerkraft āpleeren uur.
Em ken di Sileo S 12 me tau of trii Düüren fuar Passajiiri fo..
Di S12 uur iinseet
Di Konsept fan di Bateriibus es nii, en diarom uur dit tö Proof iinseet.
Aalen
Di Omnibus-Verkehr Aalen (OVA) fing en Sileo S12 me di Numer AA-OV 840, wat ön di 22. Detsembermuun 2016 ön di Plaats fuar di Baahof fuarstelt waar.
Bonn
Ön di Juuli fan 2015 heer di SWB Bus und Bahn soks Stek fan di Typ Sileo S12 bistelt. Ja skul tö di Bigening fan 2016 me dit Projekt ZeEUS (Zero Emission Urban Bus Systems) fan di Europeeisk Unioon iinseet uur. Tö dit jen fan di Januwaari 2016 kām di jest tau Busi ön, hur di jest Tir di Köörers üp liir skul. Sent di Jen fan Aprilmuun 2016 wiar al soks Busi tö Stair en kür üp Liinie laap. Fjuur fan di Busi löp man ek rocht en waar töbeekdönen. Tauen laap jit ön Bonn.
Bremen
Di 17. Mai 2016 kām en Sileo S12 tö di Bremer Straßenbahn AG (BSAG). Diar kām di Numer HB-ZO 28 en di Wain-Nr. 4028 ön, en sent di 18. Juuli 2016 lapt di Bus ön di Liinien 29 en 52.
Lübeck
Di Lübeck-Travemünder Verkehrsgesellschaft (LVG) en Stadtverkehr Lübeck GmbH (SL) fing ark en Sileo S12.
Salzgitter
Aur dit hiili Euroopa waar Elektrobusi ütskrewen, en tö't Jen fan 2016 waar muar Busi, sa üs uk tau Sileo S12 ön Gang braacht, wat sent di Februwaari fan 2017 bi di Kraftverkehrsgesellschaft Braunschweig (KVG) laap.
Brandenbori
Brandenbori, amtlik et Luin Brandenbori (ääw Tjüsk: Brandenburg än Land Brandenburg, ääw Ploattjüsk: Brannenborg, ääw Däälsorbisk: Bramborska) äs en bundesluin fuon Tjüskluin. Et bundesluin läit oont oast foont luin. Dat hjit 2.531.071 fulk (2020). E hoorstäär foont bundesluin äs Potsdam.
Piilgifthobelfasker
A Piilgifthobelfasker (Dendrobatidae) san en famile uun det order faan a Hobelfasker an Poden (Anura). Jo san miast man 12 bit 50 mm grat, an temelk bruket. Diar jaft at fiftaanj sköölen mä son 170 ünlik slacher faan. Jo lewe uun't nuurdelk Süüdameerikoo.
Di nööm as eegentelk ei gans rocht, auer bluas trii slacher faan det skööl Phyllobates en gift hual, diar a nerfen uungrapt. A indioonern uun Süüdameerikoo haa det gift brükt för piiler, huar jo mä üüb jacht ging.
Burgenlandkreis
E Burgenlandkreis as ån foon e krise önjt bundeslönj Saksen-Anhalt. E kris läit önjt sööden foont bundeslönj. Dåt heet 177.590 inboogere (2020). E hoodstää foon e kris as Naumburg (Saale).
Cheorwon (Lunkreis)
De Cheorwon Lunkreis (üüb Koreaans: 철원군 / 鐵原郡 Cheorwon-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gangwon Prowins. A lunkreis leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 46.295 lidj (2019).
Neftekamsk
Neftekamsk (üüb Rüs: Нефтека́мск Neftekámsk; üüb Baschkir: Нефтекама Nyeftyekama) as det fjuardgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a nuurdwaast faan't republiik, bi de Kama Struum. Det hee 131.138 lidj (2020).
A nööm faan't steed komt faan det rüsk wurd нефть neft' "eerdööle" an a nööm faan a struum, diarbi det leit.
Eegentelk Finlun
Det Eegentelk Finlun Lunskap (üüb Finsk: Varsinais-Suomi, üüb Sweedsk: Egentliga Finland) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. At lunskap leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 477.677 lidj (2017). At hoodsteed faan’t lunskap as Turku.
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Blakfasker
Blakfasker (Coleoidea) san en onerklas faan a Hoodpuateten (Cephalopoda). Jo haa en "blakpöös", huar jo mä sprütje kön. Diar as uun ualang tidjen uk würelk blak faan maaget wurden. Di nööm blakfasker as eegentelk ei rocht, auer't nian fasker san, jo hiar tu a Wokdiarten (Mollusca). Daalang käänt am son 800 slacher.
Forécariah (Prefektüür)
Det Forécariah Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Forécariah) as en prefektüür faan det Kindia Regiuun faan Guinea. Det hee 242.942 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Forécariah.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Forécariah-Centre) an njüügen onerprefektüüren:
Berane
Berane (üüb Kyrilisk: Беране) as det aachstgratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a uast faan't lun. Det hee 11.073 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Berane Gemeend.
Basthorst
Basthorst as en gemiine foont Åmt Schwarzenbek-Land önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. E gemiine läit önjt weesten foon e kris. Dåt heet 418 inboogere (2020).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Departmenten uun Frankrik
En Department (üüb Fraansöösk: département [depaʁtəˈmɑ̃] of „ufdialing“) as en gebiitskroopskap uun Frankrik. At lun as iin uun 101 departmenten onerdiald: 96 diarfaan san uun Euroopa an 5 diarfaan uun't auersia (Guadeloupe, Martinique, Fraansöösk-Guayana, Réunion, an Mayotte). Jo san uun 18 regiuunen tudiald. Mayotte as sant 2011 det neist department.
List
En list faan dön 96 departmenten uun Euroopa:
Öler Lunen
Föl öler lunen, wat ual Fraansöösk of Spaans koloniin wiar, haa uk departmenten:
Mutarara (Distrikt)
De Mutarara Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mutarara) as en distrikt faan det Tete Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 207.480 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Nhamayabué.
Bijelo Polje
Bijelo Polje (üüb Kyrilisk: Бијело Поље) as det sööwenstgratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 12.900 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Bijelo Polje Gemeend.
Rio de Janeiro (Bundesstoot)
De Rio de Janeiro Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado do Rio de Janeiro) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 17.264.943 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Rio de Janeiro.
Barok
At Barok wiar en tidjrüm uun't konsthistoore faan amanbi 1575 bit 1770.
En wichtag kääntiaken faan detdiar konst wiar reegelmiatag furmen an sümetrii.
Diarföör lai at renaissance an diarefter kaam a klasitsismus.
Vännäs
Vännäs as jü füftgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins. Dåt heet 4567 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Vännäs Komuun.
Michigan Counties
List foon da 83 counties önj Michigan:
Hoengseong (Lunkreis)
De Hoengseong Lunkreis (üüb Koreaans: 횡성군 / 橫城郡 Hoengseong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gangwon Prowins. A lunkreis leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 47.257 lidj (2019).
Basedow (Lauenborj)
Basedow as en gemiine foont Åmt Lütau önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. E gemiine läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 653 inboogere (2020).
BMW i3
Sa üs uk Daimler heer BMW fuar di Elektrowainer en Önerfirma maaket, BMW i. Des becht di BMW i3 en aarbert ön nii Elektrowainer fan BMW.
Ursviken
Ursviken as jü seekstgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt nordååsten foon e prowins, önj jü Skellefteå Komuun. Dåt heet 3820 inboogere (2020).
BMW i3
Maskiinen
Di 125kW-Maskiin sküüvt dit Auto ön 7,2 Sekunden üp 100 km/h. 2017 kām di i3s me en 134kW-Maskiin diartö, des skafet di Sprint ön 6,9 Sekunden. Di i3 uur bi 150km/h elektroonisk ofrailet, di i3s mut 160km/h laap.
Basedow (Lauenborj)
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
BMW i3
Maskiinen
Me di Bensiinmotoor ken em uk köör, wan em ek wakerer üs me 115km/h köört. Da ken di Generaator dit skafi en leer töögen di Stroomforbrük ön. Fuar dit wat hi dēr nemt di 650ccm-Bensiinmotoor man en bet fuul Bensiin, di es ek duarfuar taacht.
Bateriien
Di gurtest Baterii kām 2017 diartö, en fuarof kür em en Range Extender, en Bensiinmaskiin me 28 kW, fo. Di Bensiintank kür 9 Liitern hual. Me des Maskiin kür em me 2,5 kWh iin ön di Baterii leer. Me di gurt Baterii waar di Bensiinmotor bluat jit fuar Japan en di USA önböören, ön Dütsklön ek muar.
Brutto en netto?
diaraur hen paset dit BMS uk āp,
En diarom ken em fan di Kapatsiteet (=brutto) fuar't Miist bluat 80 bit 90% (=netto) nüti.
Oktjabrski (Baschkortostaan)
Oktjabrski (üüb Rüs an Baschkir: Октябрьский Oktjabr'skij an Oktyabr'skiy) as det füftgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't republiik, bi de Ik Struum, nai bi't grens tu Tatarstaan. Det hee 114.100 lidj (2020).
Piauí (Bundesstoot)
De Piauí Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado do Piauí) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 3.273.227 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Teresina.
Hongcheon (Lunkreis)
De Hongcheon Lunkreis (üüb Koreaans: 홍천군 / 洪川郡 Hongcheon-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gangwon Prowins. A lunkreis leit uun a maden an waast faan't prowins. Det hee 70.065 lidj (2019).
Hönangkrüüs
Stevia rebaudiana as en plaantenslach uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Hör bleeden smääk swet, an hat het diaram uk Hönangkrüüs. Faan det plaant woort Stevia wonen, det koon uunsteed faan soker tu swet maagin nimen wurd.
Saalekreis
E Saalekreis as ån foon e krise önjt bundeslönj Saksen-Anhalt. E kris läit önjt sööden foont bundeslönj. Dåt heet 183.434 inboogere (2020). E hoodstää foon e kris as Merseburg.
Jerichower Land
E Lönjkris Jerichower Land as ån foon e krise önjt bundeslönj Saksen-Anhalt. E kris läit önjt ååsten foont bundeslönj. Dåt heet 89.403 inboogere (2020). E hoodstää foon e kris as Burg bei Magdeburg.
Älvdalen (Komuun)
Det Älvdalen Komuun (üüb Sweedsk: Älvdalens kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 7031 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Älvdalen.
Befölkring
Det Älvdaalisk Spriik wurt uun't komuun snaaket.
Eerdpython
At Eerdpython (Calabaria reinhardtii) as di iansagst slach faan Slaanger (Serpentes) uun det skööl faan a Eerdpythons (Calabaria). A wedenskapslidj san ei gans ians, wäär hat tu en onerfamile Calabariinae faan a Boidae täält, of tu en aanj famile Calabariidae. Üüb arke faal hiar jo tu't auerfamile Booidea.
Hat lewet uun a troopenwalt faan Waast- an Madelafrikoo. Hör nööm hää't efter det stääd Calabar uun't süüduastelk Nigeeria.
Alba (Kreis)
De Alba Kreis (üüb Rumeens: Județul Alba) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a waast faan't lun. Det hee 342.376 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Alba Iulia.
Tujmasy
Tujmasy (üüb Rüs: Туймазы́ Tujmazý; üüb Baschkir: Туймазы Tuymazı) as det seekstgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't republiik, nai bi't grens tu Tatarstaan, bi de Usen Struum. Det hee 68.246 lidj (2020).
Weestfräisklönj
Weestfräisklönj (ap Weestfräisk: Fryslân, ap Holönjsk: Friesland ) äs iinj foon dä twilwen prowinse foon dä Neederlönje. Et prowins lait önjt noorden foont lönj. Dat heet 649.944 foulk (2020). E haudstää foont prowins äs Ljouwert.
Eastern (Regiuun uun Uganda)
Distrikten
Uun't Eastern Regiuun san 37 distrikten (Stant 2020):
Tsangano (Distrikt)
De Tsangano Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Tsangano) as en distrikt faan det Tete Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 225.172 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Tsangano.
Kindia (Prefektüür)
Det Kindia Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Kindia) as en prefektüür faan det Kindia Regiuun faan Guinea. Det hee 439.614 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Kindia.
Hwacheon (Lunkreis)
De Hwacheon Lunkreis (üüb Koreaans: 화천군 / 華川郡 Hwacheon-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gangwon Prowins. A lunkreis leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 25.181 lidj (2019).
Salzlandkreis
E Salzlandkreis as ån foon e krise önjt bundeslönj Saksen-Anhalt. E kris läit önj e mal foont bundeslönj. Dåt heet 187.457 inboogere (2020). E hoodstää foon e kris as Bernburg (Saale).
Belemniten
Belemniten (Belemnoidea) san en ütjstürwen auerorder faan Blakfasker (Coleoidea) uun det klas faan a Hoodpuateten (Cephalopoda). Jo lewet faan a began faan't Karboontidjääler bit tu't Boowerkritj. Daalang fanjt am diar noch flooksis fosiilien faan, a "sonerkiiler".
Salwer
Salwer as en cheemisk element mä det ufkörtang Ag (faan Argentum) an det atoomnumer 47. Hat as en auergungsmetal.
Candoia
Slacher
C. aspera – C. bibroni – C. carinata – C. paulsoni – C. superciliosa
Vilhelmina
Vilhelmina as jü soowentgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt söödweesten foon e prowins. Dåt heet 3356 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Vilhlemina Komuun.
Zumbo (Distrikt)
De Zumbo Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Zumbo) as en distrikt faan det Tete Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 89.630 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Zumbo.
Belutschistaan (Prowins)
Det Belutschistaan Prowins (üüb Urdu: بلوچستان‎ Balūcistān, üüb Belutschisk: بلۏچستان‎ Balūčistān) as ian faan a prowinsen uun Paakistaan. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 12.335.129 lidj (2017). At hoodsteed faan't prowins as Quetta.
Charinidae
A Charinidae of Gume Boas san en famile faan Slaanger (Serpentes). Diar jaft'at tau sköölen mä sjauer slacher faan.
A wedenskapslidj san ei gans ians, wäär jo en aanj famile, of man en onerfamile Charininae faan a Boidae san. Üüb arke faal hiar jo tu't auerfamile faan a Booidea.
Avesta (Komuun)
Det Avesta Komuun (üüb Sweedsk: Avesta kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 23.178 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Avesta.
Skelleftehamn
Skelleftehamn as jü oochtgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt nordååsten foon e prowins, önj jü Skellefteå Komuun. Dåt heet 3213 inboogere (2020).
Ualpreußisk spriak
Det ualpreußisk spriak wiar en waastbaltisk spriak an hiart tu't indogermaans. Hör aanj nööm wiar prūsiska. Fölen men, det uastpreußisk wiar temelk nai bi't ual indogermaans.
Diego Velázquez
Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (krasent 6. Jüüne 1599 uun Sevilla; † 6. August 1660 uun Madrid), woort miast Diego Velázquez näämd, wiar en spoonsken mooler tu tidjen faan't barok.
Ischimbai
Ischimbai (üüb Rüs: Ишимба́й Išimbáj; üüb Baschkir: Ишембай İşyembay) as det aachstgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't republiik, bi de Belaja Struum. Det hee 64.386 lidj (2020).
Arad (Kreis)
De Arad Kreis (üüb Rumeens: Județul Arad) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a waast faan't lun. Det hee 430.629 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Arad.
Stephanie Lottermoser
Stephanie Lottermoser (* 19. Jüüle 1983 uun Wolfratshausen) as en sjiisk muusiker. Hat komponiaret, sjongt an spelet saksofoon.
Stephanie füng al mä sööwen juar musiikonerracht, bi't huuger skuul liard hat at saksofoon. Leeder studiaret hat bi't Hochschule für Musik und Theater München.
2008 hää't det band "Resonance" grünjlaanj. Sant 2010 spelet an sjongt hat miast alian, an hää bit 2018 sjauer CDs apnimen.Hör leetst CD "This Time" sted tidjwiis üüb plaats tau faan a sjiisk jazz-plaaden.
Sant 2018 lewet Stephanie uun Hamborag. 2021 skal hör naist CD ütjkem.
Plaket Aloe
At Plaket Aloe (Aloe maculata) as en plaantenslach uun det skööl faan a Aloen (Aloe). Hat wääkst fööraal uun Süüdafrikoo.
Hüs Tübingen
At Hüs Tübingen wiar en Nuurdsia-Sanatoorium, wat uun Süüdstrun, bi a Wik üüb Feer sted. At sanatoorium wurd 1898 för a dochter Carl Gmelin (1863-1941), diar faan Tübingen kaam, apsaat. A architekt faan a bauen faan't sanatoorium, uun a Jöögelsstil baget, wiar August Endell (1871-1925) faan Berliin. En park, a Nuurdsiakuurpark, wurd üüs winjskül trinjenam a bauen uunlaanjen an leeder muar bauen an en grat promenaad apsaat. At hoodbau wurd leeder uun en brant tunantmaaget. Bluat at wiartskapsbau bleew auer. Det wurd faan 1976 tu 1995 en wescherei. Sant 1995 as det at Pankuukhüs.
Aapelbeien
A Aapelbeien of Sürbeien (Aronia) san en skööl faan trii plaantenslacher uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Jo kem eegentelk faan Nuurdameerikoo an waaks üs en bosk bit tu en hööchde faan tau meetern.
A plaanten wurd fööraal uun Süüduastsjiisklun aptaanj. Hör früchten hual föl witamiin C.
Stendal (Lönjkris)
E Lönjkris Stendal as ån foon e krise önjt bundeslönj Saksen-Anhalt. E kris läit önjt nordååsten foont bundeslönj. Dåt heet 110.485 inboogere (2020). E hoodstää foon e kris as Stendal.
Rio Grande do Sul (Bundesstoot)
De Rio Grande do Sul Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado do Rio Grande do Sul) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a süüd faan't lun. Det hee 11.377.239 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Porto Alegre.
852
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
ünbekäänd dootem
Guildford
Guildford as en grat stääd uun Ingelun mä son 70.000 iinwenern (Stant:2001). Hat as ferwalatangsteed faan't Borough of Guildford, faan't groofskap Surrey, an uk faan't hialer ferwaltangsregiuunSüüd Uast Ingelun.
Jangtsekiang
Di Jangtsekiang of Jangtse (, kurt: ) as di lingst struum uun Sjiina an uk uun hial Aasien. Mä en lengde faan 6380 kilomeetern as hi di traadlingst struum üüb a eerd.
Tjiinbianeten
Tjiinbianeten (Decabrachia, Decapodiformes) of Tjiinbianet Blakfasker san en auerorder faan Hoodpuateten (Cephalopoda). Jo haa tjiin "bianer" of "iarmer".
Beloretsk
Beloretsk (üüb Rüs: Белоре́цк Beloréck; üüb Baschkir: Белорет Byeloryet) as det sööwenstgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't republiik, uun dön Uraal Berger. Det hee 64.921 lidj (2020).
Wittenberg (Lönjkris)
E Lönjkris Wittenberg as ån foon e krise önjt bundeslönj Saksen-Anhalt. E kris läit önjt ååsten foont bundeslönj. Dåt heet 124.185 inboogere (2020). E hoodstää foon e kris as Lutherstadt Wittenberg.
Argeș (Kreis)
De Argeș Kreis (üüb Rumeens: Județul Argeș) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a süüd faan't lun. Det hee 612.431 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Pitești.
Herceg Novi
Herceg Novi (üüb Kyrilisk: Херцег Нови) as det njüügengratst steed uun Monteneegro. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun, bi't Bocht faan Kotor. Det hee 11.059 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Herceg Novi Gemeend.
Andy Warhol
Andy Warhol [] (* 6. August 1928 uun Pittsburgh, Pennsylvania; † 22. Febrewoore 1987 uun Manhattan, New York City; eegentelk Andrew Warhola) wiar en US-amerikoonsken konstler an filmrejesöör.
Sävar
Sävar as jü nüügentgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Umeå Komuun. Dåt heet 3050 inboogere (2020).
Borlänge (Komuun)
Det Borlänge Komuun (üüb Sweedsk: Borlänge kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 52.590 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Borlänge.
Stanislaw Szukalski
Stanisław Szukalski wiar en poolsk Konstler.
Nordmaling
Nordmaling as jü tiintgrutst stää önj e Prowins Västerbotten, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins. Dåt heet 2656 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Nordmaling Komuun.
Bacău (Kreis)
De Bacău Kreis (üüb Rumeens: Județul Bacău) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 616.168 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Bacău.
Komi
Wat menst dü ?
Buhaira (Guwernement)
Det Buhaira Guwernement (üüb Araabsk: محافظة البحيرة‎ Muḥāfaẓat al-Buḥayrah [buħajra], ütjspriik üüb egyptisk-araabsk: [beˈħeːɾæ]) as ian faan a guwernementen uun Egypten. At guwernement leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 6.171.613 lidj (2018). At hoodsteed faan't guwernement as Damanhuur.
Amaryllis
A Amaryllis san en skööl faan tau plaantenslacher uun det famile faan a Amaryllisplaanten (Amaryllidaceae). Jo waaks uun't süüdelk Afrikoo. Wat uun a bluumloodens üs Amaryllis ferkääft woort, san oober Rederstäären (Hippeastrum).
Bihor (Kreis)
De Bihor Kreis (üüb Rumeens: Județul Bihor) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 575.398 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Oradea.
Güül Oleander
A Güül Oleander (Cascabela thevetia, Thevetia peruviana of Cascabela peruviana) as en plaantenslach uun det famile faan a Hünjgiftplaanten (Apocynaceae). Hi komt eegentelk faan Süüdameerikoo, wääkst daalang oober aueraal uun a troopen an subtroopen.
Det plaant as giftag, woort oober uk uun a medesiin iinsaat.
Sibai
Sibai (üüb Rüs: Сиба́й Sibáj; üüb Baschkir: Сибай Sibay) as det njüügenstgratst steed uun't republiik Baschkortostaan, Rüslun. At steed leit uun a süüduast faan't republiik, uun dön Uraal Berger, nai bi't grens tu det Tscheljabinsk Prowins. Det hee 60.780 lidj (2020).
Télimélé (Prefektüür)
Det Télimélé Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Télimélé) as en prefektüür faan det Kindia Regiuun faan Guinea. Det hee 284.409 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Télimélé.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Télimélé-Centre) an tretanj onerprefektüüren:
Falun (Komuun)
Det Falun Komuun (üüb Sweedsk: Falu kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 59.406 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Falun.
Liam
Liam as en sediment, an diar as sun (> 63 µm), silt (> 2 µm) an tuun (< 2 µm) uun. Liam mä föl tuun as 'fäät', mä letjet tuun 'maager'. Wan diar uk kalk uun as, do het det mergel.
Det sediment koon üüb ünlik waier apwaaks, an dü fanjst det uun flook steeden. Liam as en wichtag baumateriool.
Ununennium
Ununennium (Uue) as en spekulatiif cheemisk element mä det atoomnumer 119. Hat as noch nimer fünjen wurden.
Hat stäänt uun det skööl faan a alkaalimetalen oner frantsium (87).
Bistrița-Năsăud (Kreis)
De Bistrița-Năsăud Kreis (üüb Rumeens: Județul Bistrița-Năsăud) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 286.225 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Bistrița.
Boeun (Lunkreis)
De Boeun Lunkreis (üüb Koreaans: 보은군 / 報恩郡 Boeun-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Chungcheong Prowins. A lunkreis leit uun a maden faan't prowins. Det hee 33.453 lidj (2019).
Emi Koussi
A Emi Koussi (uk wel Emi Koussou) as en wulkaan uun a Tibestiberger uun a Sahara. Hi leit uun't nuurden faan a Tschad an as di huuchst berag faan't lun. Hi lingt ap bit 3.415 meetern. San trochmeeder leit bi 60–70 kilomeetern.
Antoine de Saint-Exupéry
Antoine Marie Jean-Baptiste Roger Vicomte de Saint-Exupéry (kurt Antoine de Saint-Exupéry; * 29. Jüüne 1900 uun Lyon; † 31. Jüüle 1944 nai bi det Île de Riou bi Marseille) wiar en fraansöösk skriiwer an piloot. Hi wiar al tu sin leewentstidjen en bekäänd an lokelk skriiwer an wurd en kultskriiwer faan a efterkrichsjuartjiinsten. Sin stak De letj prens hiart mä auer 140 miljuunen ferkeeft ekslempaaren tu dön lokelkst buken uun a wäält.