cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chuquisaca (Department)
Det Chuquisaca Department (üüb Spaans: Departamento de Chuquisaca, üüb Aimara: Chuqisaka Jach'a Suyu, üüb Ketschua: Chuqichaka Suyu, üüb Guarani: Tetãvore Chuquisaca) as ian faan dön njüügen departmenten faan Boliiwien. Det hee 581.347 lidj (2012). At hoodsteed faan't department as Sucre.
Anthemis
Slacher
A. aaronsohnii – A. abrotanifolia – A. abylaea – A. aciphylla – A. adonidifolia – A. adulterina – A. aeolica – A. aetnensis – A. alpestris – A. ammanthus – A. ammophila – A. anthemiformis – A. arenicola – A. argyrophylla – A. arvensis – A. atropatana – A. auriculata – A. austroiranica – A. bollei – A. bornmuelleri – A. bourgaei – A. boveana – A. brachycarpa – A. brachystephana – A. breviradiata – A. busherica – A. calcarea – A. candidissima – A. chia – A. chrysantha – A. concolor – A. confusa – A. cornucopiae – A. corymbulosa – A. cotula – A. cretica – A. cuneata – A. cupaniana – A. cyrenaica – A. davisii – A. deserticola – A. dicksoniae – A. didymaea – A. edumea – A. ekicii – A. emasensis – A. fayedina – A. filicaulis – A. fimbriata – A. freitagii – A. fruticulosa – A. fumariifolia – A. fungosa – A. funkii – A. gayana – A. gharbensis – A. gilanica – A. gillettii – A. glaberrima – A. glareosa – A. gracilis – A. hamrinensis – A. handel-mazzettii – A. haussknechtii – A. hebronica – A. hemistephana – A. hermonis – A. hirtella – A. homalolepis – A. hyalina – A. hydruntina – A. indurata – A. iranica – A. ismelia – A. jordanovii – A. kandaharica – A. karacae – A. kermanica – A. kitaibelii – A. kotschyana – A. kruegeriana – A. kurdica – A. laconica – A. leptophylla – A. leucanthemifolia – A. leucolepis – A. lithuanica – A. lorestanica – A. macedonica – A. macrotis – A. maris-mortui – A. maritima – A. marocana – A. marschalliana – A. mauritiana – A. melampodina – A. melanacme – A. micrantha – A. microcephala – A. microlepis – A. microsperma – A. mirheydari – A. moghanica – A. monilicostata – A. muricata – A. nabataea – A. odontostephana – A. orbelica – A. orientalis – A. parnesia – A. parvifolia – A. patentissima – A. pauciloba – A. pedunculata – A. persica – A. pignattiorum – A. pindicola – A. plebeia – A. plutonia – A. pseudocotula – A. pulvinata – A. punctata – A. pungens – A. rascheyana – A. regis-borisii – A. retusa – A. rhodensis – A. rhodocentra – A. rigida – A. rosea – A. rumelica – A. ruthenica – A. samariensis – A. scariosa – A. schizostephana – A. scopulorum – A. scrobicularis – A. secundiramea – A. sheilae – A. sibthorpii – A. sintenisii – A. spruneri – A. sterilis – A. stiparum – A. susiana – A. taubertii – A. tenuicarpa – A. tenuisecta – A. tigreensis – A. tomentella – A. tomentosa – A. tranzscheliana – A. tricolor – A. tricornis – A. tripolitana – A. trotzkiana – A. tubicina – A. ubensis – A. virescens – A. wallii – A. werneri – A. wettsteiniana – A. xylopoda – A. yemensis – A. zaianica – A. zoharyana
Vas
Det Vas Komitaat (üüb Ungaars: Vas megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a waast faan't lun. Det hee 253.551 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Szombathely.
Katriinenheerd/go
Katriinenheerd (åw Tjüsch: Katharinenheerd; åw Dånsch: Katrineherd) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 179 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Ääderstää.
Ferkiir
Et stää Katriinenheerd heet en boonhuf.
Lecce (Prowins)
Det Lecce Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Lecce) as ian faan dön fiiw prowinsen faan det Apuulien Regiuun uun Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 791.122 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Lecce.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Lobata (Distrikt)
De Lobata Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Lobata) as ian faan dön sööwen distrikten faan São Tomé an Príncipe. A distrikt leit uun a nuurd faan’t eilun São Tomé. Uun a nuurd leit a Golf faan Guinea, uun a uast de Água Grande Distrikt, uun a süüd Mé-Zóchi Distrikt an uun a waast de Lembá Distrikt. Det hee 19.414 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Guadalupe.
Tolna
Det Tolna Komitaat (üüb Ungaars: Tolna megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 217.463 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Szekszárd.
Tarent (Prowins)
Det Tarent Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Taranto) as ian faan dön fiiw prowinsen faan det Apuulien Regiuun uun Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 572.772 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Tarent.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Westerkwartier (Gemeend)
Westerkwartier (üüb Gronings: Westerkertier, üüb Waastfresk: Westerkertier) as ian faan dön tjiin gemeenden faan't prowins Groningen uun a Neederlunen. At gemeend leit uun a waast faan’t prowins. Det hee 63.678 lidj (2021). At hoodsteed faan't gemeend as Leek.
Spriiken
Waastfresk wurt uun't gemeend snaaket, fööraal uun a taarpen Marum an De Wilp uun a süüd.
Wanju (Lunkreis)
De Wanju Lunkreis (üüb Koreaans: 완주군 / 完州郡 Wanju-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Jeolla Prowins uun Süüdkorea. A lunkreis leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 95.881 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Jeonju, uk wan't steed nian dial faan a lunkreis as.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee trii steedgemeenden (üüb Koreaans: 읍/ 邑 eup):
An tjiin lungemeenden (üüb Koreaans: 면 / 面 myeon):
Passer
Passer as di latiinsk nööm för en Sparag an en fögelskööl uun det famile faan a Sparger (Passeridae). Diar hiar ~ 26 slacher tu.
Slacher
P. ammodendri – P. castanopterus – P. cinnamomeus – P. cordofanicus – P. diffusus – P. domesticus – P. eminibey – P. euchlorus – P. flaveolus – P. gongonensis – P. griseus – P. hemileucus – P. hispaniolensis – P. iagoensis – P. insularis – P. italiae – P. luteus – P. melanurus – P. moabiticus – P. montanus − P. motitensis – P. pyrrhonotus – P. rufocinctus – P. shelleyi – P. simplex – P. suahelicus – P. swainsonii – P. zarudnyi
Agbangnizoun (Komuun)
Det Agbangnizoun Komuun (üüb Fraansöösk: Commune d’Agbangnizoun) as ian faan tjiin komuunen faan't Zou Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüdwaast faan’t department. Diar wene 72.549 minsken (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Agbangnizoun.
Songgäärs
At Songgäärs (Cymodocea nodosa) as en plaantenslach uun det famile Cymodoceaceae.
Üüb ingelsk het hat uk Seahorse Grass, auer diar Siahingster uun lewe.
Songgäärs wääkst uun flaak weedern trinjam't Madlunsia, uun a uastelk Nuurdatlantik föör a eilunen faan Makaroneesien, an bi't küst faan Mauretaanien an Seenegal.
Southampton
Southampton ([saʊθˈæmptən] of [saʊθˈhæmptən]; ), amtelk City of Southampton as en huuwensteed, en city an unitary authority uun't regiuun a Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 252.872 lidj (2020).
Histoore
Föör de 1. April 1997 wiar Southampton en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Hampshire. Santdeem as det en apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Hampshire.
Audi
Di Audi AG set ön Ingolstadt (Bayern) en es en dütsk Autofirma. Sent dit Jen fan di 1960er Jaaren jert Audi tö di VW-Konsern. Sent di 2000er Jaaren sair em uk Preemium-Autofirma tö Audi.
Noom
August Horch her di Rochten ön sin Noom tö di ''Horch & Cie. Motorwagenwerke Zwickau'' dönen en wiar höm me des ek muar iinig. Sa ging hi diarfan of en wil salev Autos bech. Üs Noom waar di Imperativ fan "hiir", üp latiinsk "audire", hurfan di Imperativ "audi!" ("Nü hiir dach!") jit ütsaacht.
Logo
1928 her di Zschopauer Motorenwerke J. S. Rasmussen AG, me sin Marki DKW di Rochten ön di Noom "Audi Werke Zwickau" koopet. Al 1932 kām di Firma Horch en Audi weđer töhop. Me Wanderer, DKW en Horch en di Audi waar di Auto-Union maaket, wat aur di fjuur Ringi weeget waar.
Di Auto Union waar eeđer di taust Wārelkrich liquidiaret.
Eeđer di Krich
Di Auto Union becht fuaral iinfachi Wainer me Tautakt-Maskiinen öner di Marki DKW. Des wiar ön di 60er Jaaren ek muar rocht tö forkoopin, en Audi her en "Fjuurtakt-Mereldrok-Motor" üttaacht. Em wil dit "Nii" hol komunitsiari, en sa waar di Marki anert. Eeđer di DKW F102 kām sa di Audi F103. Des löp bit 1972, üs di Audi 80 ütkām, wat leeterhen uk tö en gur Diil di jest VW Passat waar.
Inovatsjoonen
Des sen Bispölen, fuar wat Audi senerlig bikeent uuren es.
Elektrowainer
Al leenger becht Audi Hybridwainer, hur em me en litj Baterii ombi 60 km elektrisk köör ken. Sent 2019 es me di Audi e-tron di jest Wain önerwai, wat en Elektroauto es.
Di swaari "Quattro"-Technik es diarme ek muar nöörig, aurdat em iinfach ön Fuar- en Achteraks Elektromaskiinen iinbecht, wat aur en Elektroonik railet uur.
.tc
as det top-level-domain (TLD) faan a Turks an Caicos Eilunen.
Saint-Malo (Arrondissement)
Det Saint-Malo Arrondissement as det letjst faan a arrondissementen uun det Ille-et-Vilaine Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a nuurd faan't department. Det hee 168.153 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Saint-Malo.
.td
as det top-level-domain (TLD) faan a Tschad.
Grothüsem-Kuuch/go
Grothüsem-Kuuch (åw Tjüsch: Grothusenkoog; åw Dånsch: Grothusen Kog) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 22 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Ääderstää.
Histoore
E Grothüsem-Kuuch äs eewer Otto Johann von Grothusen (1627-1697), tjüsch soldoot oun sweedisch tiinst, nåmed. Oun e Januar 1693 woor et loun foon e kuuch foon nü tu von Grothusen for trau tiinst foon hiirtuuch Christian Albrecht foon Holstiin-Gottorf (1641-1694/5) däin. A dikgroof Ove Lorenz foon Wält wås åån foont foolk, deer tu ham giil däi, am et loun tu diken. As von Grothusen ount jeer 1697 störw, årwd Lorenz e kuuch.
West Berkshire
West Berkshire as en unitary authority uun't regiuun Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 158.465 lidj (2020). At hoodsteed faan't unitary authority as Newbury.
Histoore
Föör de 1. April 1998 wiar West Berkshire en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Berkshire. Santdeem as det en apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Berkshire.
Integraalreegnang
Integraalreegnang as bütj diferentiaalreegnang di wichtagst twiig faan't matemaatisk fääk analysis. Hat hää fööraal mä areal- an woluumen-bereegnangen tu dun.
Bispal
Dü wel det areaal faan det flaak tesken jo tau funksioonskurwen f(x) an g(x) uun det interwal [a;b] kään.
Do bereegenst dü iarst det integraal auer (eegentelk: oner) f(x) an tjochst det faan't integraal auer g(x) uf.
Son areal woort uun integraalskriiwwiis so betiakent:
Veszprém (Komitaat)
Det Veszprém Komitaat (üüb Ungaars: Veszprém megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a waast faan't lun. Det hee 341.317 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Veszprém.
Integraalreegnang
Bispal
För't integraalreegnang jaft at nian formeln of algoritmen. Det bereegnang erslot ham normoolerwiis ütj det diferentiaalreegnang faan en funksioon.
Westerwolde (Gemeend)
Westerwolde (üüb Gronings: Westerwoolde, üüb Waastfresk: Westerwâlde) as ian faan dön tjiin gemeenden faan't prowins Groningen uun a Neederlunen. At gemeend leit uun a süüduast faan’t prowins. Det hee 26.215 lidj (2021). A hoodsteeden faan't gemeend san Sellingen an Wedde.
Waanerroot
At Waanerroot (Rattus norvegicus) as en Gnaudiart (Rodentia) uun det famile faan a Müsen (Muridae). Hat komt eegentelk faan Nuurduastaasien, as oober üüb a hialer welt iinslebet wurden.
Söderhamn (Komuun)
Det Söderhamn Komuun (üüb Sweedsk: Söderhamns kommun) as ian faan a komuunen uun det Gävleborg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins, bi't Uastsia. Det hee 25.643 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Söderhamn.
Visby
Visby as e hoodstää foon jü Gotland Prowins, Swärik. E stää läit bai e weestküst foont ailönj Gotland. Dåt heet 24.942 inboogere (2020).
Elektroauto
En Elektroauto es en Automobiil, wat fan Elektromaskiinen öndrewen uur.
Wat wiar üs Jest?
Hok Aart fan Autos, elektrisk Wainer of sok me Jölingsmaskiin üs Jest üp Straat kemen es, weet nemen sa rocht. Aur en lung Tir wiar di Mensken man lefer me en Elektrowain önerwai, aurdat em en Bensiinmaskiin öndrai skul. Beeter waar dit me en Elektromotoor, di Starter, wat di Maskiin me en Baterii öndrai kür.
Sa heer di Elektrotechnik di Bensiinwain holpen, dat di üp Fet kum kür.
Forskelen
Di Forskel es fuaral, hur di Energii fuar di Maskiinen fan kumt. En Auto me Brenstofseli ken wakerer āpfelt uur, en dit kumt me jen Leering fiiđer üs di miist Bateriiautos. En Auto fan di Merelklas nemt ombi 800 Gram Weeterstof fuar 100 km, dit jit, dat dit me 5 kg binai 600 km fiir lapt. Wan em muar üs jen Brenstofseli heer, ken em uk muar Maskiinenkraft leenger omseet üs me Bateriien.
Berkshire
Berkshire wiar bit 1998 en Ferwaltangsgroofskap uun't Regiuun Süüd Uast Ingelun. Diar jaft at oober nian distrikten muar, diarför unitary authorities, an Berkshire as sant 1999 man muar en Seremoniel Groofskap.
Elektroauto
Forskelen
Me en Bateriienauto ken em muar Stroom rekuperiari, en em kan sin Stroom itüüs maaki. Weeterstof let höm ek sa iinfach maaki en fuaral uk forwaari.
Forskelig Aarten
Hat jeft fuaral trii Aarten:
Brutto en Netto-Kapatsiteet
Ark Lithium-Akku heer en BMS (Baterii-Management-Systeem), wat fuaral üppasi skel
diaraur hen paset dit BMS uk āp,
En diarom ken em fan di Kapatsiteet (=brutto) fuar't Miist bluat 80 bit 90% (=netto) nüti
Fan ual maaki nii: Baterii-Recycling
Wan em en Liiter Ööl forbrent, da uur diar oler weđer Ööl fan. Des giar bi Bateriien uk üđers. Maning Firmen forsjuk al leenger, di Stofi üt ual Bateriien tö fo. Des raaket ek bluat di Bateriien fan Autos of Elektroweelen, naan, uk iin üs Telefooni, Tablets en muar sen Lithium_Bateriien iinbecht of iin seet, wat jens ek muar aarberi mai.
Aural uur uk diarön aarbert, dat Stofi sa üs Koobolt ek muar nöörig sen.
Buan (Lunkreis)
De Buan Lunkreis (üüb Koreaans: 부안군 / 扶安郡 Buan-gun) as een faan a lunkreiser lunkreiser uun det Nuurd Jeolla Prowins. A lunkreis leit uun a waast faan't prowins. Det hee 54.150 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Buan.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee ian steedgemeend (Buan, 부안읍 / 扶安邑 Buan-eup) an 12 lungemeenden (üüb Koreaans: 면 / 面 myeon):
Elektroauto
Fan ual maaki nii: Baterii-Recycling
Di beest Tal fan ütsortiaret Stofi skafet di Firma Duesenfeld ön Wendeburg bi Braunschweig.
Dit Leergiraat rocht höm eeđer di PV-Önlaag
Wan em en PV-Önlaag me 8 bit 10 kWp heer, da leengt di Stroom aaftinoch uk fuar't Auto. Des weet uk di Liren, dānen Leergiraaten bech. Sa jeft et Giraaten, wat ütskrekeli, wan en Wulk en diarme ek inoch Stroom kumt. Wan di Stroom weđer muar uur, da skrekelt dit weđer ön. Hok Giraaten raili uk di Leerstroom diareeđer āp en dial, wat di PV-Önlaag bringt.
Köör en köör let
En Elektromaskiin let höör iinfacher raili üs en Jölingsmaskiin. Aaftinoch es niin Skrekelkast nöörig, wat uk fuul mener Wecht meent.
Masi Elektroautos haa en Tempomat, en fuaral Tesla heer al olerhun Modeli me „Autopilot“ üp Straat.
Luki uk öner Autonoomi Köörmaskiinen.
Wat aur Energii
Pkw Ön dit Bispöl fan di Renault Kangoo ken em weegi, hurfuul Energii fuar 100 km nöörig sen.
Bensiin, ombi 70 kW Motorkraft. Bensiin heer ombi 8,5 kWh Brenwert iin ön jen Liiter. Üp kuurt Streeken nemt di Bensiinwain ombi 8,5 Liitern.
Diesel, ombi 70 kW Motorkraft. Bensiin heer ombi 10 kWh Brenwert iin ön jen Liiter. Üp kuurt Streeken nemt di Bensiinwain ombi 6,5 Liitern.
Elektro es iinfacher. Me en 22kWh-Baterii ken em 80 bit 150 km köör, 80 km sen dit Mendst ön di Wunter, en 150 kWh sen bal ek waar. Dit Merel sen da 80km+150km >> Fan en 20kWh-Baterii en em bluat ombi 80%nüti, man fuar't Āpleeren es di Energii dach nöörig. Wan wü nü weet wel,hurfuul Energii fuar 100km nöörig sen, da skel wü di Kapatsiteet (22kWh) en di Kilomeeter töögenreekni:
Dit jit, dat üs 22kWh döör 1,15 dit es, wat fuar 100km nöörig es:
Des es noch niin Spaarmaskiin.
Elektrobus Nü forsjuk wü ditsalev me en Sileo S12, en Bus fuar ombi 85 Mensken. Di Baterii ken 225kWh āpnem, en diarme ken di S12 twesken 170 en 230 km laap. Fuar di Laapwai jit dit:
(170km+230km)
Da ken wü mal iinfach ütreekni, hurfuul Energii fuar 100km nöörig sen.
Des jit: Me mener üs debelt sa fuul Energii üs en merelgurt Bensiin-Pkw ken di Elektrobus 85 Mensken köör.
Wat aur di Baterii
Sa üs em dit al bi di Tesla Roadster (2008) maaket heer, uur di Köörbaterii bi Tesla fan 18650-Selen, wat Lithium-Ioonen-Bateriien sen, töhopluaret. Des sen al jaarlung fuar Laptops ön Gang. Koopet uur des fuar't Miist fan Panasonic.
Ön di Sir Tesla Model S en öner Pedelec es di Bireekning biskrewen, hur'ling fan sok litj Bateriien en gurt Jen uur, hur em Auto me köör ken.
Mé-Zóchi (Distrikt)
De Mé-Zóchi Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mé-Zóchi) as ian faan dön sööwen distrikten faan São Tomé an Príncipe. A distrikt leit uun a nuurd faan’t eilun São Tomé. Uun a nuurd leit de Lobata Distrikt, uun a nuurduast de Água Grande Distrikt, uun a uast a Golf faan Guinea, uun a süüduast de Cantagalo Distrikt, uun a süüdwaast de Caué Distrikt an uun a waast de Lembá Distrikt. Det hee 44.763 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Trindade.
Elektroauto
Wat aur di Baterii
Dit Model S me 85-kWh-Baterii heer 7.104 enkelt Selen (Typ 18650), wat fan 16 Moduuli („Bricks“) töhopseet es.
Vehicle to Grid
Di Elektroonik iin forskeligi Wainer - sa üs di Nissan Leaf ZE1 of di Sono Sion- es diarfuar iinrocht, dat di uk Stroom dö ken. Dit jit, dat em diarfan uk Energii iin ön sin Hüs Stjüüri ken,wan dit diarfuar en Giraat heer. Des es gur, wan niin Stroom fan Senskiin of Winj tö fo es. "Vehicle to grid" jit sa fuul üs "Wain tö (Stroom-) Nat"
Citroën
Bal niin Noom fan en Autofirma uur sa aaft mes ütspreeken üs di fan Citroën.
Des Firma jert tö di PSA-Konsern en becht aaft wat töhop me Peugeot. Di Berlingo jit bi Peugeot Partner. Hat es man ek sair, dat Peugeot uk en elektrisk Wain diarfan önböören heer.
Daimler AG
Mercedes-Benz heer sin Noom eeđer Gottlieb Daimler sin Daachter Mercedes, uur sair. Aur lung Tiren stön des Noom (Of di Noom Daimler-Benz) fuar Maskiinen, hur em höm üp forlet kür en wat sa waker ek önsteken ging. Sent di niigentiger Jaaren heer man dit "Marketing" aurhun wonen, en em es diartö aurgingen, fuar ark nii Taacht en ain Firma iipentömaaki. Di Haurfirma jit öntwesken Daimler AG. Sa waar fan di Busfirma EvoBus, üs em Kässbohrer aurnomen her, en diarfan jeft et al ombi 5 Önerfirmen. Fan di Smart waar en Firma Smart, üs di Swaitser, diar höm di Smart üttaacht her, niin Lest muar her. Me di Elektroautos skul uk diarfuar en Firma üttaacht uur, en des jit Mercedes-Benz EQ. Ik fortel dit, aurdat em waker döörenachler kumt, en diarom ken dit wiis, dat jen of di üđer Noom ek rocht iinseet es.
Sent dit weđer Daimler jit, önerskriift Gottlieb Daimler aaftinoch di Winjskiiwen fan di Wainer.
Smart
Des Skeltern weegi di Smart 453 EQ, wat jest üs "ED 4" forkoopet waar. Dit es di Elektrowain fan di trēr Bechningsaart 453.
Mercedes-Benz EQ
Dit es di Daachterfirma, wat Daimler fuar Elektrowainer iipenmaaket heer. Dit jest Automodel jit Mercedes-Benz EQC en uur ön Bremen sa üs ön Peking becht.
EQC 400
Ford
Fan Ford kām 2020 di Mustang Mach-E üt. Uk fan di Kraamwain of litj Bus Ford Transit wiar al en Elektromodel taacht, man dit es jit ek üp Straat.
Hyundai
Di Hyundai Motor Group becht sent 1975 Persoonenwainer. Me di Kona en di Ioniq heer di Autofirma tau Elektroautos on Gang.
Jaguar Land Rover
Dit Elektroauto fan Jaguar jit Jaguar I-Pace
Kia Motors
Dit Elektroauto fan Kia Motors jit Kia Niro
Next.e.GO Mobile
Fan di RWTH (Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule) waar jens en Projekt bigent, di Streetscooter. Leeterhen waar en taust jen maaket, di e.Go. Diarbi giar dit diarom, dat en Auto ek muar heer üs wat nöörig es man dat et likert Formaak es en köör diarme ombi.
Dit Projekt es man üt Jil löpen en maast forkoopet uur.
Des Auto es nü ek fan Söl, man dit jert diartö.
Nissan
Fan Nissan uur di Leaf en di E-NV 200 önböören. Fan di Leaf jeft et al di taust Bechningsreeg, man üp Söl sen deling (Krölenmuun 2020) bluat hok fan di jest Reeg tö finj. Di Leaf sa üs uk di E-NV 200 kür em üp Söl al ütlii, jen E-NV 200 es somtirs üp Straat tö raaki.
Tesla
Model Y
Volkswagen AG
Tö di Volkswagen AG hiir masi Marken sa üs Audi, Seat, Škoda, Bentley en Volkswagen. Des haa aaftinoch jen Platforem fuar forskeligi Modeli fan di Marken. Sa sen VW Up!, Škoda Citigo en Seat Mii binai lik becht, man di Prisen en hok Ütstafiaringen sen forskelig maaket.
Porsche
2015 heer Porsche en Auto me di Noom Mission E fuarstelt, en hentö dit Jen fan 2019 wiar diarfan di Taycan uuren, dit jest Elektroauto fan des VW-Daachter. Porsche heer üp Söl en Hüs becht, hur em Autos önluki en hüüri ken, dat em diarme üp Ailön ombi köör ken. Tö des Wainer jert uk di Taycan.
MAN
Di Traton SE es en Firma fan di Volkswagen AG. Diar giar dit om Kraamwainer en Busi. Di Traton SE halt ombi 94 % fan di MAN-Aktien.
MAN TGE
Navya, di "autonoomi" Bus
2019 waar di Navya naa Söl stjüürt, en Bus, wat ek autonoom köört, man di ken fuar en Streek programiaret uur. Wan niin Baariliren ön Kairem sen, köört di lerig ombi, aurdat em me Weel wakerer önerwai es.
BYD
BYD (Akronyym fuar Build your dreams) kumt fan Chiina en jert diar tö di gurtest Elektro-Autofirmen. Sa waar aliining ön Shensen di hiili Reeg fan Busi (aur 16.000 Stek) mung aacht Jaaren "elektrifitsiaret", dit meent fan BYD nii becht.
La Paz (Department uun Boliiwien)
Det La Paz Department (üüb Spaans: Departamento de La Paz, üüb Aimara: Chuqiyapu Jach'a Suyu, üüb Ketschua: Chuqiyapu Suyu, üüb Guarani: Tetãvore La Paz) as ian faan dön njüügen departmenten faan Boliiwien. Det hee 2.719.344 lidj (2012). At hoodsteed faan't department as La Paz.
Elektroauto
BYD
Fan Shensen kumt masi Elektroonik wat uk naa Dütsklön kumt.
Di Lönsbidreft fuar Tochen en Busi NAH.SH heer 2022 aur twuntig nii Busi fan BYD koopet, wat man ön Ungarn becht uur, hur ja en Fabriik becht haa. Di dütsk Bundsregiaring helpt lefer bi nii Busi fan Chiina üs bi ombecht ual Busi fan Enge-Sande.
BYD becht uk elektrisk Persoonenwainer.
Iveco
Iveco es fan masi LKW- en Busfabriiken aur dit hiili Euroopa uuren. Sa es dit niin Wuner, dat di Iveco E-Way en Konstruktsjoon fan Heuliez [], en franzk Werk es, wat aur Badge Engineering uk üs Iveco-Magirus fan Ulm forkoopet uur.
Di E-Way jeft et me Leengden fan 9,5, 10,7, 12 en 18 Meetern. Dit Model es fuaral diarfuar taacht, mal litjet Stroom tö nem. Di Werksrekord liit bi 0,61 kWh fuar en Kilomeeter, en me des Wert heer en Liinientest ön Celle aur tau Daagen slaaget.
Di Iveco Daily electric uur üs Kraamwain, üs litj Bus en söner Āpbechningen fan 3,5t bit 7,4t töleten Wecht forkoopet.
Di Maskiin heer 80 kW. Di Wain heer en Batterien fan 37, 74 of 111 kWh, en skel 100 bit 400 km Laapwai haa. Di Bus diarfan heer 16 Setplaatsen.
Di Bateriien giar lungsem ön 10 of 24 Stünen of waker ön 2 Stünen āptöleer. Em ken jen bit trii Bateriien fo.
I See (Ombechningen)
Di Firma I See Electric Buses GmbH set üp GreenTec Campus ön Enge-Sande.
Ual Busi fo en nii Achteraks me Rumeltuut-Motooren sa üs Bateriien en uur fan benen nii ütstafiaret, dat di tömentst aacht Jaaren of 1 Miljoon Kilomeetern laap ken.
Aur en Pilude-Projekt skul dit āpbecht uur, dit Lön wil help. Nü koop ja Busi fan BYD.
MAN
Di jest Elektrobus fan MAN es di Lion'sCity E, wat et me 12 en 18 Meetern jeft.
Sent di August (Bārichtmuun) fan 2021 heer di Damperselskep fan Pelworem en Lions City 12 E, di ual Dieselbus skel wech.
Ön di Hārefst fan 2022 kām 5 Lions City 12 E naa Söl.
Kotsenbel/go
Kotsenbel (åw Tjüsch: Kotzenbüll; åw Dånsch: Kotzenbøl) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 227 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Ääderstää.
Elektroauto
Sileo
Di Firma Sileo es forswünen. Üp Söl sen tau Sileo S 12 löpen. 2022 waar man MAN-Busi koopet.
Silenth 1
Di Silenth 1 es en Elektrobus fan Kiina, hur Technik fan Dütsklön iinbecht es (Bosch, ZF).
Mononegavirales
Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren Order: Mononegavirales Familiae:
Zala
Det Zala Komitaat (üüb Ungaars: Zala megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 268.648 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Zalaegerszeg.
Mononegavirales
Taxonavigation
Genera (saner famile):
Nööm
Mononegavirales
.tg
as det top-level-domain (TLD) faan Toogo.
Elektroauto
Video fan Uasterrik (Großglockner)
Ön Uasterrik waar en 12-m-Bus me 430-kWh-Baterii becht, dat em rocht fuul Maskiinenkraft diarfan fo ken. Bi en gurter Akku ken em muar Last ofnem üs wan di olter litj es.
Di Maskiinen kür da uk leenger 200 kW fo, en me des Bus es em da üp en gurt Bārig köört, di Großglockner töhop ombi 330 km.
Lorient (Arrondissement)
Det Lorient Arrondissement (üüb Fraansöösk: Arrondissement de Lorient, üüb Bretoonsk: Arondisamant an Oriant) as det letjst faan a arrondissementen uun det Morbihan Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a süüdwaast faan't department. Det hee 315.118 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Lorient.
Elektroauto
VDL
Fan VDL kumt di Citea SLF Electric, hur dit al di taust Generatsjoon fan jeft. VDL-Busi laap al ön Münster, Osnabrück, Köln en Kiel, aaftinoch uk me 18 Meetern Leengdi (Citea SLFA 181 Electric).
Pagué
De Pagué Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Pagué) as ian faan dön sööwen distrikten faan São Tomé an Príncipe. A distrikt bestäänt ütj det hial eilun Príncipe uun a Golf faan Guinea. Det hee 7344 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Santo António.
.tk
as det top-level-domain (TLD) faan Tokelau.
Bohicon (Komuun)
Det Bohicon Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Bohicon) as ian faan tjiin komuunen faan't Zou Department uun Beniin. At komuun leit uun a maden faan't department. Diar wene 171.781 minsken (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Bohicon.
Stianbok (stäärbil)
A Stianbok (latiinsk Capricornus, Cap, astronoomisk tiaken ♑) as en stäärbil üüb a ekliptik (üüb det koord: ruad streget). A laachtest stäär as Deneb Algedi (Delta Capricorni, δ Cap) mä en skiinboor magnituud faan 2,81 bit 3,05.
A Stianbok hiart tu a twaalew stäärkreiser.
Gochang (Lunkreis)
De Gochang Lunkreis (üüb Koreaans: 고창군 / 高敞郡 Gochang-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Jeolla Prowins. A lunkreis leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 56.467 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Gochang.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee ian steedgemeend (Gochang, 고창읍 / 高敞邑 Gochang-eup) an 13 lungemeenden (üüb Koreaans: 면 / 面 myeon):
Nidovirales
Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren Order: Nidovirales Familiae:
Nööm
Nidovirales
Neodüüm
Neodüüm as en cheemisk element mä det ufkörtang Nd an det atoomnumer 60. Hat hiart tu a lantanoiden. Di nööm komt faan't greks νέος neos ‚nei‘, an δίδυμος didymos ‚twanlang‘ (twanlang faan lantaan).
Saaltgäärsplaanten
A Saaltgäärsplaanten (Juncaginaceae, sjiisk: Dreizack - Triitaak) san en plaantenfamile uun det order faan a Alismatales. Diar hiar trii sköölen tu. Enkelt slacher waaks uun't oonlun.
Röörkual
A Röörkual (Triglochin maritima) as en plaantenslach uun det famile faan a Saaltgäärsplaanten (Juncaginaceae). Hi wääkst uun't oonlun. Röörkual koon kööget eden wurd, as rä för beesten oober giftag.
A aaksen like Südjen (Plantago maritima), jo hiar oober tu en ööder plaantenfamile.
.tl
as det top-level-domain (TLD) faan Uast-Timor.
Benevento (Prowins)
Det Benevento Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Benevento) as ian faan dön fjauer prowinsen uun det Kampaanien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 274.080 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Benevento.
Pando (Department)
Det Pando Department (üüb Spaans: Departamento de Pando, üüb Aimara: Pandu Jach'a Suyu, üüb Ketschua: Pando Suyu, üüb Guarani: Tetãvore Pando) as ian faan dön njüügen departmenten faan Boliiwien. Det hee 110.436 lidj (2012). At hoodsteed faan't department as Cobija.
Avellino (Prowins)
Det Avellino Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Avellino) as ian faan dön fjauer prowinsen uun det Kampaanien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 413.926 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Avellino.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
.to
as det top-level-domain (TLD) faan Tonga.
Bidens
A Bidens san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae).
Slacher
B. abyssinica – B. acaulis – B. acrifolia – B. aequisquama – B. alamosana – B. alba – B. alpina – B. amplectens – B. amplissima – B. andicola – B. andrei – B. anthemoides – B. antheriscoides – B. antiguensis – B. arbuscula – B. aristosa – B. artemisifolia – B. asplenioides – B. asymmetrica – B. aurea – B. awaluana – B. beckii – B. bidentoides – B. bigelovii – B. bipinnata – B. biternata – B. brittonii – B. buchtienii – B. campanulata – B. campylotheca – B. carpodonta – B. cernua – B. cervicata – B. chiapensis – B. chinensis – B. clarendonesis – B. coartata – B. collina – B. conjuncta – B. connata – B. coreopsides – B. cornuta – B. coronata – B. cosmoides – B. cuneata – B. cynapifolia – B. cynapiifolia – B. dahlioides – B. daucifolia – B. degeneri – B. dimidiata – B. discoidea – B. dissecta – B. durangifolia – B. eatoni – B. eatonii – B. edentula – B. ekmanii – B. esmartinezii – B. fecunda – B. ferulifolia – B. filamentosa – B. forbesii – B. frondosa – B. gardneri – B. gentryi – B. geraniifolia – B. gracilis – B. gracillima – B. grandiflora – B. halawana – B. hawaiensis – B. hendersonensis – B. heterodoxa – B. heterophylla – B. heterosperma – B. hillebrandiana – B. hintonii – B. hivaoana – B. hyperborea – B. inermis – B. integrifolia – B. kelloggii – B. kirkii – B. kivuensis – B. laevis – B. lantanoides – B. lemmonii – B. leptocephala – B. leucantha – B. longipetiolata – B. macounii – B. macrocarpa – B. macroptera – B. magnidisca – B. maraiana – B. mauiensis – B. menziesii – B. mexicana – B. micrantha – B. minensis – B. mitis – B. mollifolia – B. molokaiensis – B. muelleri – B. nashii – B. nudata – B. ocellata – B. odorata – B. ostruthioides – B. pallida – B. palmeri – B. parryi – B. patula – B. perversa – B. peucedanifolia – B. pilosa – B. polyglossa – B. polylepis – B. populifolia – B. prestinaria – B. pringlei – B. pseudocosmos – B. quadriseta – B. radiata – B. reptans – B. riedelii – B. riparia – B. rosea – B. rostrata – B. rubicundula – B. rubifolia – B. sambucifolia – B. sandwicensis – B. sarmentosa – B. schaffneri – B. shrevei – B. speciosa – B. squarrosa – B. subalternans – B. subspiralis – B. teikteetinii – B. tenera – B. tenuisecta – B. tereticaulis – B. torta – B. townsendii – B. trichosperma – B. tripartita – B. triplinervia – B. tuberosa – B. urbanii – B. valida – B. vulgata – B. waimeana – B. wiebkei
Vibble
Vibble as jü tweedgrutst stää önj jü Gotland Prowins, Swärik. E stää läit bai e weestküst foont ailönj Gotland, önjt sööden foon Visby. Dåt heet 1802 inboogere (2020).
Föörpomern-Rüügen
Föörpommern-Rüügen as en lunkreis uun Mecklenborag-Föörpomern. Hi amfaadet det nuurdelk Föörpomern an en letjen dial faan Mecklenburg.
Stääden an gemeenen
Amtfrei gemeenen
Amten mä gemeenen an stääden * (diar sat at ferwaltang)
Imsil (Lunkreis)
De Imsil Lunkreis (üüb Koreaans: 임실군 / 任實郡 Imsil-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Jeolla Prowins. A lunkreis leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 29.244 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Imsil.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee ian steedgemeend (Imsil, 임실읍 / 任實邑 Imsil-eup) an 11 lungemeenden:
Krüsanteemen
A Krüsanteemen (Chrysanthemum) san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft at muar üs 40 slacher faan. Jo waaks fööraal uun Uastaasien.
Slacher
C. aphrodite – C. argyrophyllum – C. arisanense – C. calciphilum – C. chalchingolicum – C. chanetii – C. crassum – C. cuneifolium – C. daucifolium – C. dichrum – C. foliaceum – C. glabriusculum – C. horaimontanum – C. hypargyreum – C. indicum – C. japonicum – C. jeongseonense – C. konoanum – C. lavandulifolium – C. leucanthum – C. longibracteatum – C. maximowiczii – C. miyatojimense – C. mongolicum – C. morifolium – C. morii – C. naktongense – C. occidentalijaponense – C. ogawae – C. okiense – C. oreastrum – C. ornatum – C. parvifolium – C. potentilloides – C. rhombifolium – C. segetum – C. shimotomaii – C. sinuatum – C. vestitum – C. xeromorphum – C. yoshinaganthum – C. zawadskii – C. zhuozishanense
Hüsmüs
At Hüsmüs (Mus musculus) as en Gnaudiart (Rodentia) uun det famile faan a Müsen (Muridae). Hat komt üüb a hialer welt föör.
Onerslacher
Uun enkelt regiuunen san aparte onerslacher apwoksen:
.tv
as det top-level-domain (TLD) faan Tuwaalu.
Guangxi
Guangxi as sant 1958 en autonoom regiuun uun Süüdsjiina. Diar wene gud 48 miljuun minsken üüb 236.700 km². Hoodstääd as Nanning, ööder grat stääden diar san Guilin, Liuzhou, Wuzhou an Beihai.
Uun Guangxi lewe bütj Han-Sjineesen uk twaalew manertaalen, fööraal a Zhuang, man uk Yao, Miao, Dong, Mulam, Maonan, Hui, Gin, Yi, Sui an Gelao. Diaram täält Guangxi üs autonoom regiuun.
Pontivy (Arrondissement)
Det Pontivy Arrondissement (üüb Fraansöösk: Arrondissement de Pontivy, üüb Bretoonsk: Arondisamant Pondi) as det gratst faan a arrondissementen uun det Morbihan Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a nuurd faan't department. Det hee 155.451 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Pontivy.
Covè (Komuun)
Det Covè Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Covè) as ian faan tjiin komuunen faan't Zou Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurduast faan't department. Diar wene 51.247 minsken (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Zogba.
Salerno (Prowins)
Det Salerno Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Salerno) as ian faan dön fjauer prowinsen uun det Kampaanien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 1.092.779 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Salerno.
Ortervirales
Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren Order: Ortervirales Familiae:
Nööm
Ortervirales
Sküüvmaat
En Sküüvmaat es en Giraat hurme em meet ken. Dit es sa iinrocht, dat em wat ek bluatfan büten em fan benen meet ken, em ken uk meet hur diip en Hol of Bööring es.
Wan em dit Sküüvmaat faststel ken, da let höm dit uk üs Liir nüti. Diarfan kumt dit mes Uurt Schieblehre üp Dütsk.
Suaskrüüsplaanten
A Suaskrüüsplaanten (Potamogetonaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Alismatales. Jo waaks uun swet- of brakweeder, oober nimer bi a küst. Uun Madeleuroopa käänt'am fööraal di slach Potamogeton natans.
Sköölen
Althenia – Groenlandia – Potamogeton – Stuckenia – Zannichellia
Skalnastal
Skalnastal as en heavy metal band am di musiiker Michael Tegge faan Uast-Fresklun. Jo fertuune ual an nei fresk staken. Di nööm komt faan't Skalnasdääl üüb Oomram.
Vannes (Arrondissement)
Det Vannes Arrondissement (üüb Fraansöösk: Arrondissement de Vannes, üüb Bretoonsk: Arondisamant Gwened) as det naistgratst faan a arrondissementen uun det Morbihan Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a süüduast faan't department. Det hee 284.298 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Vannes.
Jangsu (Lunkreis)
De Jangsu Lunkreis (üüb Koreaans: 장수군 / 長水郡 Jangsu-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Jeolla Prowins. a lunkreis leit uun a uast faan't prowins. Det hee 22.818 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Jangsu.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee ian steedgemeend (Jangsu, 장수읍 / 長水邑 Jangsu-eup) an 6 lungemeenden (üüb Koreaans: 면 / 面 myeon):
Engelsk Spraak
Di engelsk Spraak (üp engelsk:English [ˈɪŋɡlɪʃ]) jert töhop me Dütsk, Holönsk, Platdütsk, Afrikaans en Friisk tö di weestgernānisk Spraaken.
Biskriiwing
Di Uurterskat waar jest ön't 9. Jaarhönert fan di nuurđgermānisk Spraaken en fan dit 11. Jaarhönert ön uk fan Fraansöösk āpfelt.
Forskelen mung dit Engelsk ön di Feriinigt Staaten en dit Foriinigt Köningrik:
Ningxia
Níngxià as en autonoom regiuun uun Nuurdsjiina. Di folstendag sjineesk nööm as Níngxià Huízú Zìzhìqū 宁夏回族自治区, Autonoom Regiuun Ningxia faan a Hui-Sjineesen.
Kliima
Uun Ningxia skeelt det kliima fiks. Uun't süüden faal noch 670 mm rin, uun't nuurden san't man muar 200 mm. Uun't nuurden lääpt a Güül Struum troch't regiuun.
Ferwaltang
Ningxia as iindiald tu fiiw "stääden":
Windsor and Maidenhead
Windsor and Maidenhead, amtelk de Royal Borough of Windsor and Maidenhead, as en unitary authority uun't regiuun Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 151.273 lidj (2020).
Popenbel/go
Popenbel (åw Tjüsch: Poppenbüll; åw Dånsch: Poppenbøl) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 237 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Ääderstää.
Windsor and Maidenhead
Steeden an Gemeenden
Det unitary authority hee 2 steeden (Windsor an Maidenhead) an 15 gemeenden (üüb Ingels parishes):
Histoore
Föör de 1. April 1998 wiar Windsor and Maidenhead en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Berkshire. Santdeem as det en apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Berkshire.
Claude Monet
Claude Monet ([klod mɔnɛ] bäären Oscar-Claude Monet; * 14. Nofember 1840 uun Pariis; † 5. Deetsember 1926 uun Giverny, Eure Department) wiar en fraansöösk konstmooler. Hi wiar een faan dön bedüüden konstmoolern faan Impresionismus.
Potamogeton natans
Potamogeton natans as en plaantenslach uun det order faan a Suaskrüüsplaanten (Potamogetonaceae). Hat wääkst uun swetweedern.
Nentsisk spriak
Nentsisk woort uun't nuurdlek Uasteuroopa an uun Nuurdaasien faan a Nentsen spreegen, diar uun a Tundra lewe.
Uun a Autonoom Kreis faan a Nentsen as Nentsisk bütj Rüsk en amtspriak.
Cirsium
A Cirsium san en plaantenskööl uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar jaft at son 200 slacher faan. Jo like a "echt" Fisler (Onopordum).
Liber Census Daniae
At Liber Census Daniae wiar en buk faan't 13. juarhunert, huar a däänsk Könang Waldemar II. sant 1231 aal sin loonsdialen fertiakent hää. Hat as üüb pergament skrewen an daalang noch üs Waldemar sin Eerdbuk bekäänd.
Nentsisk spriak
Skraft
Nentsisk as bütj Selkupisk det iansagst skrewen spriak faan a samojedisk spriaken. Iarst 1895 haa rüsk misionaaren en gramatik an en liarbuk skrewen. 1932 as Nentsisk iarst mä latiinsk, an sant 1937 mä kyrilisk skraft skrewen wurden. Sant di tidj woort muar an muar üüb Nentsisk skrewen.
Gramatik
Nentsisk wurden haa at iantaal, at tautaal an at muartaal. Uun a jinsats tu Nuurdfresk wurd wurden üüs man/min, dan/din asw. ei faan separaat pronoomen ütjdrükt, man faan sufiksen, wat tu a aanj faan't wurd tuden wurd. T.b. mä't wurd вэнеко (wenjeko) „hünj“:
Liber Census Daniae
Det buk hää daalang noch en grat bedüüdang, auer flook stääden of eilunen diar tu't iarst tooch apskrewen wurden san. Det originaal leit daalang uun't Däänsk Stootsarchiif uun Kopenhuuwen.
Atoomklok
Di Atoomklok es di eksaktest Wai en meet di Tir.
Di jest Atoomkloken waar eeđer di jest Wārelskrich üttaacht, man deling es em diarme fiiđer kemen. Sa es delings Atoomklok uk lung ek muar di jest üp Wārel.
Hur fo ik Atoomtir?
Hat jeft masi Siren ön't Nat wat sii, dat ja di Atoomtir weegi. Mal gur slaaget di Sir fan dit Polytechnisk Instituut ön Braunschweig.
Systeemklok eeđer PTB stel
Fuar Android jeft et di App "Atomuhr - Uhrzeit von der Atomuhr Braunschweig" en jit muaren. Jen Wai kür wiis, di App aur Aptoide tö fo. Des App let höör bi min Forsjuk söner Rochten, wat ombitöfortel iinrocht.
Fuar en Klok me Sekundenweeger ken em da en App me "Clock Widget" instaliari. Diar skel em man di Daaten ön di Achtergrün ofstel, da giar dit gur, en em ken fain sin Jeremklok diareeđer stel, wan em di Tir fan di PTB heer.
Gerbera
A Gerbera san en plaantenskööl uun det famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Flook slacher an suurten wurd för a ferkuup aptaanj.
Slacher
G. ambigua – G. aurantiaca – G. bojeri – G. crocea – G. diversifolia – G. elliptica – G. emirnensis – G. galpinii – G. grandis – G. hypochaeridoides – G. jamesonii – G. leandrii – G. linnaei – G. natalensis – G. ovata – G. parva – G. perrieri – G. petasitifolia – G. serrata – G. sylvicola – G. tomentosa – G. viridifolia – G. wrightii
.ws
as det top-level-domain (TLD) faan Samoa.
.zm
as det top-level-domain (TLD) faan Sambia.
Santa Cruz (Department uun Boliiwien)
Det Santa Cruz Department (üüb Spaans: Departamento de Santa Cruz, üüb Aimara: Santa Krus Jach'a Suyu, üüb Ketschua: Willka Chakana Suyu, üüb Guarani: Tetãvore Santa Cruz) as ian faan dön njüügen departmenten faan Boliiwien. Det hee 2.657.762 lidj (2012). At hoodsteed faan't department as Santa Cruz.
Djidja (Komuun)
Det Djidja Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Djidja) as ian faan tjiin komuunen faan't Zou Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't department. Diar wene 123.542 minsken (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Djidja.
Sandviken
Sandviken as jü tweedgrutst stää önj jü Gävleborg Prowins, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins. Dåt heet 25.564 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Sandviken Komuun.
Spasmüsen
Spasmüsen (Soricidae) san en famile faan Insektenfreedern (Eulipotyphla). Jo like müsen, hiar oober ei tu det famile faan a Müsen (Muridae). Jo san naier mä Iigler (Erinaceidae) an Molwarper (Talpidae). At jaft wel son 350 slacher faan Spasmüsen, uun Madeleuroopa lewe tjiin.
Tarija (Department)
Det Tarija Department (üüb Spaans: Departamento de Tarija, üüb Aimara: Tarixa Jach'a Suyu, üüb Ketschua: Tarija Suyu, üüb Guarani: Tetãvore Tarija) as ian faan dön njüügen departmenten faan Boliiwien. Det hee 483.518 lidj (2012). At hoodsteed faan't department as Tarija.
Frosinone (Prowins)
Det Frosinone Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Frosinone) as ian faan dön fjauer prowinsen faan det Latium Regiuun uun Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 485.241 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Frosinone.
.zw
as det top-level-domain (TLD) faan Simbabwe.
Potosí (Department)
Det Potosí Department (üüb Spaans: Departamento de Potosí, üüb Aimara: Putusi Jach'a Suyu, üüb Ketschua: P'utuqsi Suyu, üüb Guarani: Tetãvore Potosí) as ian faan dön njüügen departmenten faan Boliiwien. Det hee 828.093 lidj (2012). At hoodsteed faan't department as Potosí.
Baarium
Baarium (faan greks βαρύς barýs: „swaar“) as en cheemisk element mä det ufkörtang Ba an det atoomnumer 56. Hat as en grä eerdalkaalimetal an reagiaret stark mä loft.
Borough of Wokingham
A Borough of Wokingham as en unitary authority uun't regiuun a Süüd Uast Ingelun. Det leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 173.945 lidj (2020).
Steeden an Taarpen
Wokingham - Arborfield - Barkham - Charvil - Earley - Finchampstead - Hurst - Sonning - Remenham - Ruscombe - Shinfield - Twyford - Wargrave - Three Mile Cross - Winnersh - Spencers Wood - Woodley
Picornavirales
Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren Order: Picornavirales Familiae:
Nööm
Picornavirales et al., 2008
Borough
En borough ( borag) as en ual ferwaltangsianhaid uun ingelskspreegen lunen. Hat woort daalang miast üs distrikt betiakent.
Det ütjspriak skeelt tesken Süüdingelun, huar det flooksis -bury skrewen woort, uun Madelingelun miast -borough [] an uun Skotlun -burgh []. Uun a USA jaft at -borough [] of [], -burgh [] of [], -brough ([]).
Daalang woort onerskääst tesken metropolitan boroughs, det san stääddialen faan grat stääden, an non-metropolitan boroughs, det san distrikten faan groofskapen of unitary authorities.
Finansen
A finansen san en ütjdruk för't finanswiartskap. Jo beskriiw, hü a stoot, oober uk beenken, onernemen an priwoot hüshualangen mä jil amgung.
Noorderfriidrichenkuuch/go
Noorderfriidrichenkuuch (åw Tjüsch: Norderfriedrichskoog; åw Dånsch: Nørre Frederikskog) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 48 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Ääderstää.
Geografii
Noorderfriidrichenkuuch loit süwat 18 km ount norden foon Taning än 20 km ount sööweesten foon Hüsem am e noordküst foont huulefäiloun Ääderstää.
Histoori
E kuuch woor 1696 uner Magnus von Wedderkop (1637-1721) indiked än eewer Frederik IV., 1699-1730 köning foont Dånsch än hiirtuuch foon Sleeswich-Holstiin, nåmed.
Kentisk (Ualingels)
Kentisk wiar en spriikwiis faan det Ualingels spriik, wat uun't köningrik Kent snaaket wurd. Det wiar ian faan dön fjauer spriikwiisen faan Ualingels, dön öler wiar Mersisk, Nuurdhumbrisk an Waast-Saksisk. At spriikwiis wurd uun dön graafskapen Kent, Surrey, Hampshire an't Isle of Wight faan nü snaaket. De angelsaksisk histooriker Beda (672/3–735) skreew, dat a lidj uun't köningrik Kent Jüüten wiar.
Söderhamn
Söderhamn as jü füftgrutst stää önj jü Gävleborg Prowins, Swärik. E stää läit önjt ååsten foon e prowins, bai e Ååstsiie. Dåt heet 12.213 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Söderhamn Komuun.
Sulfaat
Sulfaaten san saalten of estern faan't swaawelsüren.
Primeer an sekundeer sulfaaten
A saalten faan't swaawelsüren (H2SO4) wurd iindiald uun normool sulfaaten (sekundeer) an hüdrogeensulfaaten (primeer).
Latina (Prowins)
Det Latina Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Latina) as ian faan dön fjauer prowinsen faan det Latium Regiuun uun Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 576.655 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Latina.
Ouinhi (Komuun)
Det Ouinhi Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Ouinhi) as ian faan tjiin komuunen faan't Zou Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüduast faan't department. Diar wene 59.381 minsken (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Ouinhi.
Teutoburger Walt
A Teutoburger Walt as en beragkeed uun Nuurdsjiisklun. Hi leit uun a bundeslunen Niidersaksen an Nuurdrhein-Waastfaalen. San huuchst toop as a Barnacken mä en hööchde faan. En ualen nööm för a berger as Osning.
A Teutoburger Walt as fööraal diarför bekäänd, dat diar uun't juar 9 a Röömern oner Publius Quinctilius Varus faan a Germaanen turag slaanj wurden san. Diaram stäänt diar uk en määchtag stunbil tu iaren faan Arminius di Cherusker (Hermann).
Whitehorse
Whitehorse as at hoodsteed faan det Yukon teritoorium uun Kanada. At steed leit uun a süüd faan't prowins an diar wene 21.732 lidj (2016).
Tymovirales
Taxonavigation
Hoodkategorii: Wiiren Order: Tymovirales Familiae:
Nööm
Tymovirales
Bollnäs
Bollnäs as jü fiirdgrutst stää önj jü Gävleborg Prowins, Swärik. E stää läit önj e mal foon e prowins. Dåt heet 13.942 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Bollnäs Komuun.
Jinan (Lunkreis)
De Jinan Lunkreis (üüb Koreaans: 진안군 / 鎭安郡 Jinan-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Jeolla Prowins. A lunkreis leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 26.070 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Jinan.
Krüskrüüs
Senecio of uk Krüskrüüs as en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Diar hiar muar üs 1.000 slacher tu.
Tol- of Tümstok
En Tolstok of Tümstok es en Werktjüch, hur em Leengden me meet ken.