cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Panama
Indialang faan Ferwaltang
Teritoorien:
Miaoli (Lunkreis)
De Miaoli Lunkreis (üüb Schineesk: 苗栗縣 Miáolì Siàn/Miáolì Xiàn, üüb Taiwaans: Miâu-le̍k-koān, üüb Hakka: Mèu-li̍t-yen) as en lunkreis faan’t Republiik Schiina. A lunkreis leit uun a nuurdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit at steed Hsinchu, uun a nuurduast de Hsinchu Lunkreis, uun a süüduast an süüd at steed Taichung an uun a waast at Formosastruat. Det hee 548.863 lidj (2018). At hoodsteed faan a lunkreis as Miaoli.
Indialing faan Ferwalting
A lunkreis hee tau steeden (市 shì), fiiw steedgemeenden (鎮 zhèn), tjiin lungemeenden (鄉 xiāng) an ian beriglungemeend faan a uuriinwenern.
Ruunen
Ruunen wiar ual skrafttiaken faan a germaanen. Jo siig oober ei aueraal an tu arke tidj likedenang ütj.
United States Minor Outlying Islands
United States Minor Outlying Islands ment so föl üs letj eilunen faan a Ferianagt Stooten, diar widj wech lei. Det san njügen eilunen of sköölen faan eilunen miast uun a Pasiifik. Det ISO-betiaknang as UM. Hör top-level-domain (TLD) as .um.
Iisentidj
At iisentidj wiar en eerdtidjääler, huar a minsken begand, iisen tu ferwerkin. Efter stiantidj an bronsetidj wiar at iisentidj det traad wichtag tidjääler uun a luup faan minskelk histoore.
Ufluup
Jodiar tidjäälern üüb det toofel rochts lep oober ei aueraal tu salew tidj uf. För Denemark hää'am jodiar faasen ütjfünjen:
Geumcheon (Steedkreis)
De Geumcheon Steedkreis (üüb Hangeul: 금천구, üüb Hanja: 衿川區 Geumcheon-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a süüdwaast faan't steed. Det hee 251.820 lidj (2019).
Idaho
Idaho [ˈaɪdəˌhoʊ] as sunt 1890 en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordååsten foon't lönj. Dåt heet 1.787.065 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Boise.
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Likouala Department
Det Likouala Department (üüb Fraansöösk: Département de la Likouala) as en department uun de aafrikoons stoot det Republiik Kongo. At department leit uun a nuurduast faan’t lun. Uun a nuurd an nuurdwaast leit det Madelaafrikoons Republiik, uun a uast det Demokraatisk Republiik Kongo, uun a süüdwaast det Cuvette Department an uun a waast det Sangha Department. Det hee 154.115 lidj (2007). At hoodsteed as Impfondo.
Indialing faan Ferwalting
At department hee sööwen distrikten:
1952
1952 wiar det tau-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä'n Teisdai uun de Gregoriaans kalender. 1952 waos dat taue-än-fufti iir foon dat 20. iirhonert. 1952 wus dåt tou-än-füftist iir foon dåt 20. iirhunert.
Kacheetien
Wat menst dü?
Hän spriak
Hän spriak (aanj nööm: Hän Hwëch’in ; ingelsk: Hän) as det atapaskisk spriak faan't Hän fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 10 minsken fööraal uun Alaska an uun Yukon uun Kanada.
Altmarkkreis Salzwedel
Di Altmarkkreis Salzwedel as en lunkreis uun't nuurdwaasten faan Saksen-Anhalt.
Stääden an gemeenen
(Iinwenertaalen faan a )
Hän spriak
Taal nöömer
Mooseheide spriakwiis:
Naatriumhüdroksiid
Naatriumhüdroksiid (of Ätznatron), NaOH, as en witj polwer, diar ham gud uun weeder apliaset an woort diar tu naatronbaas. Mä't kööldioxid uun a loft reagiaret hat tu Naatriumhüdrogeenkarbonaat (NaHCO3, det as det naatriumsaalt faan köölsüren) an skal diaram loftsacht apwaaret wurd.
Swaasi (spriik)
Det Swaasi Spriik (üüb Swaasi: siSwati) as en spriik, wat tu det Nguni skööl faan a Bantuspriiken hiart. Det as at spriik faan a Swaasi, det amtelk spriik faan Eswatini an ian faan dön elwen amtelk spriiken faan Süüdaafrika. Det wurt faan amanbi 4.7 miljuun lidj uun Eswatini an Süüdaafrika, fööraal uun det Mpumalanga Prowins, snaaket. At spriik hee 1.297.048 spreegern uun Süüdaafrika (2011).
Gramatiik
Det Swaasi Spriik, üüs öler bantuspriiken, hee klasen faan prefiksen. En mensk, wat tu det Swaasi folk hiart as liSwati (en wurd, wat tu de föft klas hiart). At muartaal diarfaan as emaSwati (en wurd, wat tu de seekst klas hiart). At lun, huar a Swaasi wene, as eSwatini an at spriik as siSwati (7. klas).
Skalnasdääl
At Skalnasdääl as en dünemdääl süüdwaasten faan't fögelkui tesken Neebel an Noorsaarep üüb Oomram.
Bedüüdang
Uun't juar 1848 san diar en grääfhuug an stiansaatangen fünjen wurden faan't iisentidj an wikingertidj. Sant a 1960er an 70er juaren san diar oober weder düner auerwechweid, so dat am diar daalang niks faan sjocht.
Di nööm
Uun di nööm kem skaalen an ask föör. En ask as en stak kultuurlun üüb a geest, an diar san do wel skaalen fünjen wurden.
Europeesk Charta för a Regiunaal- an Manertaalspriaken
Mualen
Det Charta skal diarför surge, dat a regiunaal- an manertaalspriaken uun Euroopa halep fu, auer jo tu't kulturel arewdial hiar.
Onerskraften
At Charta as bit nü faan 33 lunen onerskrewen wurden (Stant: 11/2012). Di naist straal as do det ratifiziarin (25 lunen), diar woort do mä fäästlaanj, dat an wan di stoot det amsaat wal.
ISO-3166-1
ISO-3166-1 as en ISO-standard för lunen.
Europeesk Charta för a Regiunaal- an Manertaalspriaken
Sjiisklun
Uun Sjiisklun as det Charta 1992 onerskrewen, 1998 ratifisiaret an di 1. Janewoore 1999 iinsaat wurden. Bit nü san diar oober a bundeslunen för tustendag:
ISO-3166-1
Uun detheer list san a nöömer miast üüb huuchsjiisk, an jo ferwise üüb di artiikel üüb nuurdfresk.
Gjirokastër (Steed)
Gjirokastër as en steed uun Albaanien. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 19.836 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Gjirokastër Regiuun.
Stiansaatang
En stiansaatang san uun ualang tidjen apsaat stianer, miast uun a jongstiantidj of iisentidj.
Grääfhuuger wurd ei üs stiansaatang uunsen.
Üüb Oomram as en stiansaatang uun't Skalnasdääl fünjen wurden.
Iigler
A iigler (Erinaceidae) san en famile faan tetjdiarten mä 25 slacher.
Nuurd Mbundu (Spriik)
Det Nuurd Mbundu Spriik (aanjnööm: Kimbundu) as ian fan tau Bantuspriiken, wat Mbundu het. At spriik hee det naistgratst taal faan spreegern (amanbi fjauer miljuunen) uun Angoola. Det as at spriik faan det Nuurd Mbundu (aanjnööm: Ambundu), wat för't miast uun dön Luanda, Bengo, Malanje an Cuanza Norte Prowinsen wene.
Fluchplåts Söl'
Fluchplåts Söl' as en fluchplåts awt ailönj Söl', tou kilometer ååstlik foon Weesterlönj.
Algier
Algier (, Madīnat al-Dschazā'ir, berberspriak:, Dzayer [], fransöösk Alger) as det hoodstääd faan Algeerien. Hat as uk det gratst stääd uun't lun an di kulturel madelponkt.
Kliima
Uun Algier san a somern drüg an warem an a wontern keelag an wiat. Sodenang hiart det kliima diar tu't madlunsia-kliima.
Guro (Steedkreis)
De Guro Steedkreis (üüb Hangeul: 구로구, üüb Hanja: 九老區 Guro-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a süüdwaast faan't steed. Det hee 439.371 lidj (2019).
Algier
Histoore
Däänsk an Noorsk skeb bombardiaret an blokiaret Algier uun en krich twesk Denemark-Noorweegen an't Beylik faan Algier (1769-1772).
Kacheetien (Regiuun)
Det Kacheetien Regiuun (üüb Georgisk: კახეთის მხარე Kachetis Mchare [kʼaxɛtʰis mxarɛ]) as ian faan dön njüügen regiuunen faan Georgien. Det hee 318.583 lidj (2014). Uun a nuurduast leit Ruslun, uun a süüduast leit Aserbaidschan, uun a süüdwaast det Liiger Kartlien Regiuun an uun a nuurdwaast det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun. At hoodsteed faan’t regiuun as Telawi.
Neapolitaans spriak
Neapolitaans (Napulitano [] üüb Neapolitaans an Napoletano üüb itajeensk) as en romaans spriak, diar uun Neapel (neapolitaans: Napule, itajeensk: Napoli) an diar ambi snaaket woort. Hat hiart tu't Kampaanisk (IVb). Neapolitaans woort fööraal uun Kampaanien, man uk uun a prowinsen Foggia an Bari uun Apuulien snaaket. Neapolitaans as nai mä a süüditajeensk spriakwiisen trinjam uun't Latium, a Abruzzen, Molise, Apuulien, Basilikaata an Kalaabrien.
Kacheetien (Regiuun)
Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee aacht munisipaliteeten an ian steed (Telawi).
Neapolitaans spriak
Spriakwiisen
Nai mä't Neapolitaans (Kampaanisk, IVb) san:
Kacheetien (Regiuun)
Iindialing faan Ferwalting
A munisipaliteeten san:
Harrisburg (Pennsylvania)
Harrisburg as det hoodstääd faan di amerikoonsk bundesstoot Pennsylvania. 1979 as det stääd bekäänd wurden troch det ünlok uun det KKW Three Mile Island.
Süüd Mbundu (Spriik)
Det Süüd Mbundu Spriik (aanjnööm: Umbundu) as ian fan tau Bantuspriiken, wat Mbundu het. At spriik hee det gratst taal faan spreegern (amanbi seeks miljuunen) uun Angoola. Det as at spriik faan det Süüd Mbundu (aanjnööm: Ovimbundu), wat för't miast uun't huuchlun uun a maden faan't lun wene. Spreegern faan detheer spriik wene uk uun det Luanda Prowins an uun't steed Lubango uun det Huíla Prowins.
Kukës (Steed)
Kukës as en steed uun Albaanien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 16.686 lidj (2001). Det as at hoodsteed faan det Kukës Regiuun.
Región del Maule
Maule as det VII. Regiuun faan Chiile. Hat leit 50 km nuurduasten faan Concepción an 180 km süüden faan Santiago de Chile.
Korçë (Steed)
Korçë as en steed uun Albaanien. At steed leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 51.152 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Korçë Regiuun.
Sail
En Sail es en Stek Lenem, diar ön en Meestboom üp Skep hoogtain uur, dat dit skep diarfan faart, dat di Winj iin ön dit diari Tjüch püstet.
Me Sailen tö faar, jit "siili", en Skep, diar me Sailen faart, jit Sail- of Siilskep.
Aarten
Üp dit skelt fan dit Skep "Iskra" (rochts) sen forskeligi Aarten fan Sailen tö keen.
Materiaal
Sailen waar jerer bluat fan Lenem maaket, deling uur di uk fan Könst fāsern maaket.
Tagish spriak
Tagish spriak (aanj nööm: Tā̀gish ; ingelsk: Tagish) as det atapaskisk spriak faan't Tagish fulk (Carcross/Tagish First Nation) uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 2 minsken fööraal uun Yukon uun Kanada.
1950
1950 wiar det föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender. 1950 wus dåt füftist iir foon dåt 20. iirhunert. 1950 waos dat fuftist iir foon dat 20. iirhonert.
Gwanak (Steedkreis)
De Gwanak Steedkreis (üüb Hangeul: 관악구, üüb Hanja: 冠岳區 Gwanak-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a süüd faan't steed. Det hee 517.334 lidj (2019).
Belgien/fe
Belgien [ˈbɛlgi̯ən], amtelk det Köningrik faan Belgien (üüb Holuns: België an Koninkrijk België, üüb Fraansöösk: Belgique an Royaume de Belgique) as en lun uun a nuurdwaast faan Euroopa. Uun a nuurd leit Holun an uun a uast lei Tjiisklun an Luksemborig. Det hee 11.376.070 lidj (2018). At hoodsteed faan't lun as Brüssel.
Geograafisk Laag
Belgien leit twesken amanbi 51° an 49° (faan a nuurd tu a süüd) an 2° an 6° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi twaalewsis letjer üüs Tjiisklun.
At lun dialt grensen mä fjauer lunen. Det lingst grens (556 km) faan't lun wurt mä Frankrik an det kurtst (130 km) mä Luksemborig diald. At lun dialt uk en 478 km lung grens mä Holun an en 133 km lung mä Tjiisklun. A eeg faan Belgien as 66.5 km lung.
Struumer
De lingst struum uun Belgien as de Scheldt Struum, wat sin kwel uun Frankrik hee an troch Belgien tu a nuurd iin uun't Nuurdsia uun Holun leept.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Maseru (Distrikt)
De Maseru Distrikt as en distrikt uun de aafrikoons stoot Lesotho. A distrikt leit uun a waast faan’t lun. Hi hee 429.823 lidj (2006). At hoodsteed as Maseru.
Geografii
At distrikt as det gratst uun't lun. At hööchte faan at distrikt as madelmiatig twesken 1500 m an 1800 m auer a speegel faan’t sia. Det madelmiatig mase faan rin arkes juar as 100 sm; miast diarfaan fäält twesken Oktuuber an April.
Belgien/fe
Indialing faan Ferwalting
Belgien hee 10 prowinsen:
Histoore
Efter det Belgisk Rewolutschoon wurd at lun 1830 suwereen. En parlamentaarisk monarchii wurd apsaat an Leopold von Sachsen-Coburg tu de iarst köning neemd. Leopold II., dring faan de iarst köning, keeft a Kongo üüs priwaat eegendoom. Efter brutaal behanlingen faan dön iinbäärenen (at wurd toocht, dat 10 miljuunen mensken troch slaawerei an twangswerk am’t leewent kimen wiar) uun det wiartskapelk ütjbüüding faan a Kongo internatschunaal bekäänd wurden wiar, moost Leopold at gebiit 1908 üüs kolonii tu de belgisk stoot uftreed. Uun de Iarst Wäältkrich wurd det neutral Belgien faan det Tjiisk Rik efter de Schlieffen-Ploon auerfeelen an faan det tjiisk armee bal hial iinnimen. Uun de Naist Wäältkrich wurd at lun weler besaat. En tol- an wiartksapsiinhaid mä Holun an Luksemborig wurd 3. Febrewoore 1958 uun den Haag ferianbooret an hee 1. Nofember 1960 uun kreeft treeden. Belgien as ian faan a grünjleierstooten faan det Europeeisk Wiartskapsgemianskap an hee en wichtig rol uun det europeeisk ianigungspruses spelet.
Politiik
Belgien as sant 1949 lasmaat faan NATO.
Kongo (Spriik)
Det Kongo Spriik (aanjnööm: Kikongo) as ian faan dön Bantuspriiken. At spriik wurt faan dön Kongo an Ndundu brükt. Jo wene för't miast uun a waast faan det DR Kongo, uun a nuurd faan Angoola an uun a süüdwaast faan det Republiik Kongo. Det wurt faan amanbi 5.688.500 lidj uun det DR Kongo, tau miljuunen lidj uun Angoola an 16.500 lidj uun det Republiik Kongo spreegen. At wurd zombie kaam faan det Kongo wurd nzombi, wat duad üüb at spriik het.
Skuuner
En Skuuner (Dütsk Schoner, Schooner of Schuner), es en Siilskep me tau Meestboomern, hur di fuarderst Boom kuurter of efen sa lüng es üs di achterst Jen. Leeter eeđer di jest Skuunern waar uk Skeepen me muar üs tau Meestboomern Skuuner nēmt sa üs di Trii-Boomern Skuuner Amphitrite. Fuaral ön di Foriinigti Staaten waar ön dit leeteri 19. en dit jer 20. Jaarhönert Skuunern me muar Meestboomern becht.
Di fuarderi Meest (Fokmeest) uur uk Skuunerboom nēmt. Dit sail ön des Meestboom jit uk Skuunersail, en aaft es dit en Gafelsail. Ön di achterst Meestboom jit et Gurtsail. Fuar di Skuunerboom sen fuar't Miist tau Klüüwersailen en en Foksail āptain.
Noom
1713 löp en nii Siilskep tö Weeter, en jen skel sair haa: „There she scoons“ of „Oh, see how she scoons“ („Diar gleeret jü" of „Luki, hur fain jü gleeret"). Achterön skel di Mensk, diar dit Skep becht her, dit en Scuuner nēmt haa.
Dit Uurt kumt fan dit Skotsk Dö-Uurt üt di Clydesdale-Müraart: „to scoon“ jit sa fuul üs Stiiner aur't Weeter gleer let en sa förter.
Di Takeling fan di Skuunern kumt fan di Neđerlönen, hur dit al ön't 17. Jaarhönert sa becht uuren wiar.
Gwangjin (Steedkreis)
De Gwangjin Steedkreis (üüb Hangeul: 광진구, üüb Hanja: 廣津區 Gwangjin-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a uast faan't steed. Det hee 366.972 lidj (2019).
Grääfhuug
En grääfhuug as en trinjen huug ütj ualang tidjen. Diar san jütidjs a opersten begreewen wurden. Oner jo huuger as miast en kraans faan gewaltag stianer, diar uk noch stianer üs en saag dreeg.
Mooring
Mooring as en nordfrasch spräkewise, wat snååked wårt önjt gebiit foont Risem Måår (5a/5b). Deer kamt uk e noome foon. Et Mooring hiirt tut Böökinghiirder Frasch (5), wat iinj foon e tiin hoodspräkewise foont Nordfriisk as. Ourdåt et Mooring nuch sü maning spreegere heet, wårt oofting ma jü betiikning "Mooring" dåt hiil Böökinghiirder Frasch benåmd, wat ouers eentlik ai rucht as.
Wise
Uk önj Doogebel än Foortuft (weer Böökinghiirder Frasch snååked wårt) seede manschne sam uurde ouers. Önj Doogebel tu biispil seede manschne bäige än kääme önj stää for Weestermooring bäge än kaame. Önj da biise toorpe seede manschne ik bän än dat önj stää for ik ban än dåt.
Naie baidreeginge aw mooring
<DynamicPageList> category            = Mooring Artiikel notcategory         = Wikipedia:Stomp namespace           = 0 count               = 5 ordermethod         = created order               = descending addfirstcategorydate = </DynamicPageList>
Atsooren
A Atsooren (portugiisk Ilhas dos Açores [], det ment Hanjügereilunen) san en skööl faan njüügen grat an flook letj eilunen uun a Atlantik. Jo san en autonoom regiuun faan Portugal.
Grat eilunen
efter: 'Michael Bussmann: Azoren, 3. aplaag, 2006, ISBN 3-89953-257-0
Weestfriislön
Weestfriislön (amtelk weestfriisk: Fryslân) es jen fan di twelev Prowinsen ön di Neđerlönen hiil ön di Nürđen. Diartö hiir uk di Weestfriisk Ailönen tö, man ek Texel. Ön di Weesten liit dit Ijsselmiar en ön Uasten di Prowins Groningen. Hauptstat fan Weestfriislön es Leeuwaarden (: Ljouwert).
Gimiinden
Sent 2019 jeft et 18 Gimiinden (Iinuunertalen fan di ) :
Plaket Hunfask
A Plaket Hunfask (Brachionichthys hirsutus) as en raaren fask, di föör Tasmaanien lewet. Dü fanjst ham daalang bluas noch föör a müs faan a Derwent River.
Lezhë (Steed)
Lezhë as en steed uun Albaanien. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 15.510 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Lezhë Regiuun.
1905
1905 wiar det füft juar faan at 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender an mä’n Saninj uun de Juliaans kalender. 1905 wus dåt füft iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir beganed ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner än ma’n Saneene önj di Juliåånsch Kaläner.
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
ünbekäänd dootem
Jongno (Steedkreis)
De Jongno Steedkreis (üüb Hangeul: 종로구, üüb Hanja: 鐘路區 Jongno-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a nuurd faan't steed. Det hee 161.869 lidj (2019).
Niari Department
Det Niari Department (üüb Fraansöösk: Département du Niari) as en department uun de aafrikoons stoot det Republiik Kongo. At department leit uun a süüdwaast faan’t lun. Uun a nuurd an waast leit Gabuun, uun a nuurduast det Lékoumou Department, uun a süüduast det Bouenza Department, uun a süüdwaast lei det Demokraatisk Republiik Kongo, det Cabinda Prowins faan Angoola an det Kouilou Department. Det hee 231.271 lidj (2007). At hoodsteed as Dolisie.
Indialing faan Ferwalting
At department hee tau komuunen (Dolisie an Mossendjo) an fjauertanj distrikten:
1944
1944 wiar det fjauer-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.
Shkodër (Steed)
Shkodër as en steed uun Albaanien. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee amanbi 76.000 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Shkodër Regiuun.
Tahltan spriak
Tahltan spriak (aanj nööm: Dahdzege ; ingelsk: Tahltan, Nahanni) as det atapaskisk spriak faan't Tahltan fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 55 (2006; + 3 linguists: John Ritter, John Alderete, Collin Carter) minsken fööraal uun Telegraph Creek, Dease Lake an Iskut uun British Columbia uun Kanada.
Bispalen
Tahltan bispalen :
Römpp Lexikon Chemie
(huuchsjiisk)
North Dakota
North Dakota [ˈnɔɹθ dəˈkoʊ.tə] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't norden foon't lönj. Dåt heet 762.062 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Bismarck.
Geografii
Önj't weesten foon e diiljstoot san da Great Plains än e Badlands. Önj diheere geegend lade e White Butte, di huuchst bärj önj e diiljstoot, än di Theodore-Roosevelt-Natsionalpark. Di Missouri Struum låpt döör't weesten foon North Dakota.
Counties
North Dakota heet 53 counties: Kiik uk deer: List foon counties önj North Dakota
Kartlien
Wat menst dü?
Agadez (Regiuun)
Det Agadez Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région d’Agadez) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Niiger. At regiuun leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 487.620 lidj (2012). At hoodsteed as Agadez.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee trii departmenten.
Pore
Pore (Allium ampeloprasum ampeloprasum, uk Allium porrum) as en plaant faan det famile Amaryllidaceae an hiart tu a spargeloortagen. Hat woort miast för fersoos brükt.
Nuurdgermaans spriaken
]]
A nuurdgermaans spriaken hiar tu a germaans spriaken an wurd uun Nuurdeuroopa snaaket.
Iindialang
Miast wurd a nuudgermaans spriaken iindiald efter
Spargel
A Spargel (Asparagus officinalis) as en plaantenslach uun't famile faan a Spargelplaanten (Asparagaceae). Hi wääkst uun Süüd- an Madeleuroopa, brükt föl focht an woort miast uun Mei an Jüüne üs gemüüse eden.
Delta
Wat menst dü?
Dessau-Roßlau
Dessau-Roßlau as en kreisfrei stääd uun Saksen-Anhalt. 2007 as Dessau mä Roßlau tuupslööden wurden. Bekäänd as Dessau fööraal auer det „Bauhaus“.
Stääddialen
Diar san tau stääddialen: Dessau mä 21 kwartiiren (01-21) an Roßlau mä 4 kwartiiren (22-25) :
Norweegen
Norweegen as en lönj önj Euroopa. Jü hoodstää as Oslo. Deer booge 5.488.984 mansche (1.1.2023).
Dessau-Roßlau
Stääddialen
== Partnerstääden ==
Norweegen
Stääse
Da tiin grutst stääse önjt lönj san:
Vlorë (Steed)
Vlorë as en steed uun Albaanien. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 79.513 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Vlorë Regiuun.
Footosüntees
Footosüntees (ualgreks φῶς phōs „laacht“ an σύνθεσις sýnthesis „tuupsaaten“) as det produksion faan huuchwäärdag orgaanisk materiol mä't halep faan det energii uun laacht. Hat woort faan plaanten an bakteerien bedrewen.
Bispal
6 H2O + 6 CO2 → C6H12O6 + 6 O2 6 weeder + 6 köölsüren → (laacht, energii) → 1 glukoos + 6 sürstoof
Nantou (Lunkreis)
De Nantou Lunkreis (üüb Schineesk: 南投縣 Nántóu Siàn/Nántóu Xiàn, üüb Taiwaans: Lâm-tâu-koān, üüb Hakka: Nàm-thèu-yen) as en lunkreis faan’t Republiik Schiina. At lunkreis leit uun a maden faan't lun. Uun a a nuurd leit at steed Taichung, uun a uast de Hualien Lunkreis, uun a süüd lei at steed Kaohsiung an de Chiayi Lunkreis an uun a waast dön Yunlin an Changhua Lunkreiser. Det hee 497.031 lidj (2018). At hoodsteed faan a lunkreis as Nantou.
Indialing faan Ferwalting
A lunkreis hee ian steed (市 shì), fjauer steedgemeenden (鎮 zhèn), seeks lungemeenden (鄉 xiāng) an tau beriglungemeenden faan a uuriinwenern.
Histoore
A lunkreis wurd 16. August 1950 grünjlaanjen.
Halunder
Halunder es deät Noorfriisk fan Deät Lun.
Nii Bidracher iip Halunder
<DynamicPageList> category            = Halunder Artiikel notcategory         = Wikipedia:Stomp namespace           = 0 count               = 5 ordermethod         = created order               = descending addfirstcategorydate = </DynamicPageList>
Diffa (Regiuun)
Det Diffa Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région de Diffa) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Niiger. At regiuun leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 489.531 lidj (2011). At hoodsteed as Diffa.
Indialing faan Ferwalting
Det Diffa Regiuun hee trii departmenten.
Stoofwaksel
Stoofwaksel (of metabolismus) as en betiaknang för aal a cheemisk föörgunger uun en laben organismus.
Skraft
Skraft as en süsteem faan tiakens, am spriak aptutiaknin.
Iarst skraften
<div style="clear:both;" /div>
Stoofwaksel
Stoofwaksel bi ünlik organismen
Plaanten an bakteerien bedriiw photosynthees. Jo brük det energii faan't laacht, am kööldioxid (CO2), weeder an ööder materiol amtusaaten för hör aanj organismus.
Diarten an uk di minsk ferdau hör iidj, det san fööraal köölhüdraaten, protein an fäät an saat det am.
Jung (Steedkreis)
De Jung Steedkreis (üüb Hangeul: 중구, üüb Hanja: 中區 Jung-gu of "Madel-Steedkreis") as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a maden faan't steed. Det hee 136.488 lidj (2019).
Kampaanien
Kampaanien (itajeensk: Campania) as en regiuun uun Süüditaalien mä en grate faan 13.590 kwadrootkilomeetern an iinwenern (Stant ). Hoodstääd as Neapel.
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san:
Jungnang (Steedkreis)
De Jungnang Steedkreis (üüb Hangeul: 중랑구, üüb Hanja: 中浪區 Jungnang-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a uast faan't steed. Det hee 402.024 lidj (2019).
Región del Libertador General Bernardo O’Higgins
Det Regiuun VI Libertador General Bernardo O’Higgins leit uun Chiile 50 km süüden faan Santiago de Chile. Hat as näämd efter di iarst Director Supremo faan Chile, Bernardo O’Higgins.
Moshulu
A Moshulu (, uk ) as en 4-määst-bark, diar 1904 oner di nööm Kurt för det Hamborger Reederei G.J.H. Siemers & Co. baud wurden as. 1917 hää't för hög muuner Dreadnought het an do Moshulu. 1948 foor't för hög juaren üs Oplag.
Daalang as a Moshulu en priwoot restaurant-skap an leit bi Penn's Landing uun Philadelphia (USA).
Plateaux Department (Republiik Kongo)
Det Plateaux Department (üüb Fraansöösk: Département des Plateaux) as en department uun de aafrikoons stoot det Republiik Kongo. At department leit uun a maden faan’t lun. Uun a nuurd an nuurdwaast leit det Cuvette Department, uun a uast det Demokraatisk Republiik Kongo, uun a süüd det Pool Department, uun a süüdwaast det Lékoumou Department an uun a waast Gabuun. Det hee 174.591 lidj (2007). At hoodsteed as Djambala.
Oranjemund (Steed)
Oranjemund as en steed uun Namiibia. At steed leit uun a süüd faan't lun, nai bi't grens mä Süüdaafrika. Det as hoodsteed faan det Oranjemund Woolkreis uun det ǁKaras Regiuun. Det hee amanbi 3900 lidj.
Geografii
Oranjemund leit üüb at nuurdsidj faan a mös faan de Oranje Struum.
1943
1943 wiar det trii-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Undine (Skep, 1931)
Di Undine es en dütsk Frachten-Gafelskuuner me en Rump fan Iirsen. Jü wiar fan 2013 bit 2017 fuar di Sailskeepen-Reederii Koptain Hass e.K. fan Flensborig Sonwik üs Liinienskep twesken Hamborig en Söl' önerwai. Hoken dit bitaali kür, di kür uk en Trampfaart döör dit hiili Euroopa memaaki. Des heer höm man ek luanet, dit Skep maast 2017 forkoopet uur. Di Haimathaawen fan di Undine wiar en es Hamborig.
Histoorii
Di Undine waar 1931 ön di neđerlönsk Werev Gebr. Niestern & Co ön Delfzijl becht. Di jest Noom wiar "Franziska". Dit Skep wiar ön Weest- en Uastsee üs Frachtskep iinseet. Ön di taust Wārelkrich faarti jü fuar di Krichsmariini.
1948 waar dit Skep ombecht. Di Rump waar 5,75 Meetern leenger, en diarme kür di "Franziska" 200 Tenen mefo, fuarof wiar dit 150 wesen. Dit Takelwerk waar wechnomen, en dit Skep fing en Maskiin me 88 kW (122PS). Bit 1980 wiar dit Skep diarme nai bi di Weeterkanten önerwai.
Twesken 1980 en 1984 waar dit Skep restauriaret. Dit Takelwerk waar weđer önbecht, en di Rump waar weđer üp dit ual Maat töbeekbecht.
Bit 2009 waar jü fuar di Aarber me jungi Liren iinseet. Di Fracht wiar da bluat en pedagoogisk Merel.
Fan 2013 bit 2017 wiar dit Skep öner di Noom Undine üs Frachter fuar Bruarwening önerwai. Fuar Jil waar uk bit tö 8 Pasajiiri menomen. Des jert da man ek tö di Manskep fan't Skep, üs dit bi üđer Skeepen hölen uur.
2017 maast di Reeder Insolvens önmel, en da waar dit Skep tö di Stifting Hamburg Maritim forkoopet.
Teenkstair
Sent di 5. Aprilmuun fan't Jaar 2018 staant di Undine öner Sküül fuar Teenkstairen.
Dr. Christine Onnen fan dit Teenkstairenamt ön Hamborig skreev diartö: „… Die Erhaltung des Schiffes liegt somit aus geschichtlichen, insb. schifffahrts-, wirtschafts- und sozialgeschichtlichen, Gründen sowie aufgrund seines Beitrages zum charakteristischen Bild der norddeutschen Fluss- und Küstenlandschaft im öffentlichen Interesse. …“
Lunkreis Anhalt-Bitterfeld
Anhalt-Bitterfeld as en lunkreis uun Saksen-Anhalt. Hi as 2007 tuupslööden wurden ütj jo ual kreiser Bitterfeld an Köthen an ütj en dial faan Anhalt-Zerbst.
Undine (Skep, 1931)
Technik
Di Undine es dit iinsigi Fracht-Siilskep iin ön dit Register fan di Germanischen Lloyd öner dütsk Flagi.
Lunkreis Anhalt-Bitterfeld
Stääden an gemeenen
Diar san 10 ianhaidsgemeenen (Iinwenertaalen faan a )
Šiprage
Šiprage as en saarep uun't gemeen Kotor Varoš uun Bosnien an Hertsegowina, uun di dialstoot Republika Srpska.
Madeira (skööl)
Madeira as en eilun an uk di nööm faan en skööl faan eilunen uun a Atlantik. Tuup mä jo Ilhas Selvagens 280 km widjer uun't süüden as Madeira en autonoom regiuun faan Portugal.
Eilunen
Bluas det eilun Madeira mä 736 km² an det letjer eilun Porto Santo (42 km²) san bewenet. Jo trii letjer eilunen Ilhéu Chão, Deserta Grande an Bugio het mäenööder Ilhas Desertas („ferläät eilunen“) an san tuup 14,21 km² grat.
Voith-Schneider/sö
Di Voith-Schneider-Öndreft (of Voith-Schneider-Propeler, VSP) es en Skeps-Öndreft, diar di Kraft me en Aart en Wiis omset ken, dat di hentö ali Rochtingen gung ken, söner dat di Tuurentaal fan di Maskiin foranert uur mut. Me tau of muar VSPs ken en Skep uk twerk of drükt uur.
Di Taacht kām fan Ernst Schneider, en omset waar dit fan di Firma Voith, fan St. Pölten (Uasterrik), wat fuul me Hydrodynāmik maaket. Schneider en Voith haa di Öndreft metjens patentiari leten. Voith-Schneider-Propelers uur sent 1926 becht. Dit jest Skep, wat leenger me di nii Öndreft önerwai wiar, wiar di Kempten, en Skep fan di Bodensee (1931).
Kaska spriak
Kaska spriak (aanj nööm: Dene K’éh, Dene Zágéʼ  ; ingelsk: Kaska, Nahanni, Eastern Nahane) as det atapaskisk spriak faan't Kaska fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi 400 minsken fööraal uun British Columbia an uun Yukon uun Kanada.
Spriakwiisen an Fulken
Spriakwiisen:
1942
1942 wiar det tau-an-fiartigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Liiger Kartlien
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee seeks munisipaliteeten an ian steed (Rustawi).
A munisipaliteeten san:
Nürnberg
Nürnberg as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Bayern. Jü stää heet 515.543 inboogere (2020).
Mapo (Steedkreis)
De Mapo Steedkreis (üüb Hangeul: 마포구, üüb Hanja: 麻浦區 Mapo-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a waast faan't steed. Det hee 385.925 lidj (2019).
Flugplaats Föör
Di Flugplaats Wyk es 1926 becht uuren. Dit es jen fan di ualist Plaatsen ön Sleeswig-Holstiin. Fan di dörtiger Jaaren fan't twuntigst Jaarhönert ön es di Lufthansa diar henflöen. Di Fliigers kām fan Berlin, Kiil en Hamborig.
Di Plaats es wichtig fuar't Kraankenhüs fan Föör (Hubschraubers e.s.f.) en fuar di Katastroofenschuts.
Di Wyker Flugplaats es becht en önerhualen fuar Propelerfliigers en Hubschraubers. Diar es niin asfaltiarit Startbaan. Ön Föör ken ek des gurt Fliigers dialkum üs ön di Sölring Flugplaats.
Nuku Hiva
Nuku Hiva as en oseåånisch ailönj önj e Grut Oseåån än as diilj foon Marquesas-ailönje (Frånsch Polynesien). Dåt as dåt grutst ailönj foon di arkipel. Iir wus dåt ailönj uk bekånd as Île Marchand un Madison Island.
Grutelse
Dåt ailönj mätj 17 bai 25 km än heet en ouerfläche 339 km² (en lait mör ås al da nordfriiske ailönje tuhuupe), weeraw 2789 manschne booge (2007). Haudtäärp is Taiohae. Di huuchste punt foon dåtdeer ailönj lait aw 1224 m än hiitj Tekao.
Spräke
Di spräke as Nord-Marquesisch, weerbai dåt Taipi-Marquesisch wilems as en apårdien spräke betråchtied wårt. Dåt wårt snååked önj da doole önj dåt ååsten, jü üülj prowints Tai Pi, weer Herman Melville lönjied, jüüst as da Frånsche deer kiimen, weerouer hi sin jarst bök schriif.
RoPax
RoPax es en Skepsaart of Skepsklasi. En RoPax-Skep es en RoRo-Skep me Kabiinen fuar Pasajiiri, hur di benen sliip ken.
En RoRo-Skep (Roll on - Roll off) es en Föriskep, hur em me Faartjüchen ön köör ken en ön't üđer Jen weđer üt. En RoRo- of RoPax-Skeepen ken da uk jit Dopeljen-Föriskeepen wiis. Des brük da en muar omdrai, aurdat ja lik gau ön biiring Rochtingen faar ken.
E Hoolme/go
Hoolmer Freesch E Hoolme (åw Tjüsch: Ockholm, åw Dånsch: Okholm) äs en gemiine oun Gooshiird oun Noordfreeschloun. E gemiine äs diil foont Amt Mädel-Noordfreeschloun. Ount noorden loit Doogebel, ount ååsten E Hoorne, ount sööen Reußenkuuge än weesten e Noordsäie. E gemiine heet 318 foolk (2016).
Penghu (Lunkreis)
De Penghu Lunkreis (üüb Schineesk: 澎湖縣 Pénghú Siàn/Pénghú Xiàn, üüb Taiwaans: Phêⁿ-ô͘-koān, üüb Hakka: Phàng-fù-yen) as en lunkreis faan’t Republiik Schiina. Det hee 104.440 lidj (2018). At hoodsteed faan a lunkreis as Magong.
Geografii
A lunkreis bestäänt ütj dön Penghu Eilunen, wat uun't Formosastruat lei. Jo het uk Peskadooren (Faskereilunen).
Chloroplast
[[Datei:Chloroplast.svg|thumb|Apbau faan en chloroplast:
2: Madelmembraan
3: Baner membraan
4: Stroma
5: Thylakoidlumen
6: Thylakoidmembran
7: Granum
8: Thylakoid
9: Starkenlif
10: Plastideer ribosoom
11: Plastideer DNA
12: Plastoglobulus]]
Chloroplasten (faan chlōrós „green“ an  plastós „furemt“) san sel-dialen faan green algen an huuger plaanten, diar photosynthese bedriiw.
Bi huuger plaanten jaft at noch en fiiner iindialang tu chromoplasten, leukoplasten (amyloplasten an elaioplasten), etioplasten an gerontoplasten, det san ales plastiden.
Bronsetidj
At bronsetidj as en tidjääler, huar a minsken metal ütj bronse maaget haa. Det wiar a juaren 2200 f.Kr. bit 800 f.Kr. an sodenang di auergung faan't stiantidj tu't iisentidj.
Bronse
Föör a bronsetidj haa a minsken uk al metal maaget, man det wiar dääg metalen. At begand mä kööber, an do kaam gul an salwer. Am bronse tu maagin, brükt am kööber an tan, an detdiar legiarang wiar föl harder üs rian kööber.
Erts jääw't oober ei aueraal, an so begand mä det maagin faan metal uk di hanel auer grat waier. Mä di hanel kaam uk a iarst skraften ap.
Nowon (Steedkreis)
De Nowon Steedkreis (üüb Hangeul: 노원구, üüb Hanja: 蘆原區 Nowon-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a nuurduast faan't steed. Det hee 537.303 lidj (2019).
Westerland (Skep)
Di Westerland es en RoPax-Föriskep fan di Bligh Water Shipping Ltd.. Jü es sent di Februwaari fan 2007 twesken di Fidschi-Ailönen Viti Levu en Vanua Levu önerwai. Fuarof wiar di Westerland fan 1971 bit 2005 fuaral ön di Skepslinie Röm-Söl' iinset.
Histoorii
Dit nii Skep waar ön di 12. Marts fan't Jaar 1970 üp Kiil lair (Hüsemer Skepswerev, Bechningsnumer 1297). Ön di 12.Wuntermuun 1970 löp et üs Westerland fan di Stāpel. Eeđer en Jaar en soks Daagen waar di nii Föri ön di 18.Marts fan't Jaar 1971 hentö di Kopenhaawener Reederii Lindinger dönen. Des stjüürti di Westerland twesken Röm en Söl' üp Wai.
Hentö't Jen fan di soowentiger Jaaren fing di Reederii Lindinger Swaarhairen. Jü maast ön di Aprilmuun fan 1979 Insolvenz-Biskiir dö. Di Westerland waar hentö di Fördereederei ön Flensborig forkoopet en üs Reserviskep āplair. Ön di Januwaari fan 1983 koopeti di Reederii E.H. Rasmussen di Westerland en her höör bit 1990 twesken Kappeln en Sönerborig üs Böderskep ön Gang. Tö des Tir wiar ön't Autodek en Duty-free-shop tö finj. Fan di 14.Wuntermuun 1990 wiar di Westerland weđer fuar di Förde Reederii registriaret. Jü waar ön Hüsem ombecht (Achtern kām en Parfüümshop iin, sa üs uk bi dat Sesterskep "Vikingland"). Fan di Maimuun 1991 ön wiar di Westerland weđer twesken Röm en Söl' iinset. Aur di Wuntermuunen faarti fuar't Miist di Vikingland aliining, en di Westerland kām iin ön di Haawen fan Havneby üp Röm. Ön di 12.Juuli 2005 kām di nii Sylt Express. Di "Westerland" en di "Vikingland" waar da āplair.
Ombechningen üp di Fidschis
Üp di Fidschi-Ailönen heer di Westerland trii nii Kabiinen fuar Pasagiiri fingen. Diarfan es jü en RoPax-Skep uuren. Üs dit ütsjocht, waar en Diil fan di Manskeps-Kabiinen ombecht, dat di forhüürt uur ken. Hat jeft et niin Skelter fan di Ombechningen, man em kür meen, dat di Shops, wat jerer achtern ön't Salondek wiar, ombecht waar. Di trii nii Kabiinen haa Balkons, en jerer wiar achtern en Balkon aur di hiili Breerhair. Des waar 1990 techtmaaket, wan diar en Parfüümshop hen kām (Luki uk boowen). Di üđer ("Duty-Free")-Shop wiar al langsen achtern ön di Stjüürbuurd-Sir. Di Manskepskabiinen wiar al langsen twesken Salon- en Autodek.
En des jit bitö
Fünen üp https://web.archive.org/web/20080701030946/http://www.bunkerworld.com/classifieds/Vessels/ad_1101/
''VESSELS FOR SALE-Ropax/Passenger [Vessels] International Energy Insurance Brokers Posted 3 Apr 2008
Main engine: 2 x MAN TBD 604 BHP: 2 x 850 BHP
Asking price: € 2,9m Additional information: Well maintained car and passenger from EU owners, Sailing Northsea incl. restaurants/kitchens. Crew accommodation 9 beds in 9 cabins
AND,
Category: Ropax / Passenger, Type: car ferry / day passenger vessel, DWAT: 520, LOA x breath: 68,27 x 12,40 m, Draught: 2,50 m max., Build / country: 1974 Germany, Specific capacity: 585 passengers, 60 passenercars or 8 trucks of max 20 m length Capacity / DWCC: 585 passengers
Main engine: 2 x DEUTZ MWM TBD 604 DV8 BHP: 2 x 1020 BHP
Oberhausen
Oberhausen as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Nordrhin-Weestfåålen, önj di Düsseldorf Regiiringsdistrikt. Jü stää heet 209.566 inboogere (2020).
Läitjholem/go
Läitjholem äs en gemiine oun Gooshiird oun Noordfreeschloun. E gemiine äs diil foont Amt Mädel-Noordfreeschloun.
Daneza spriak
Daneza spriak of Beaver spriak (aanj nööm: Dane-ẕaa Ẕáágéʔ ᑕᓀᖚ ; ingelsk: Danezaa, Beaver, Tsattine) as det atapaskisk spriak faan't Daneza fulk uun Nuurd-Ameerikoo. Snaaket woort det faan amanbi ? minsken fööraal uun Snare Hill (Madátsʼatlʼǫje), Aledze Creek (Alédzé Tsáá), Big Camp (Ṯs̠aẕuulh Saahgáe), Doig River (Hanás̠ Saahgéʔ), Osborne River (Nętlʼuk), Petersen's Crossing (Alááʔ S̠atǫ), Montney (Gat Tah Kwą̑) uun British Columbia an uun Sweeney Creek, Boyer River (Rocky Lane) an Child Lake (Eleske) uun Alberta uun Kanada.
Sweitser Franken
Di Sweitser Franken as at münt faan a Sweits an Liechtenstein.
Fliigerhalen 25/28 (Söl)
Hali 25 en 28 sen Fliigerhalen, diar dit Militeer brükt heer fuar eeđer jaar Fliigers en Hüüvskrüüwers tö lukin.
Di Halen uur sent 2005 sa gur üs ek muar nütet. Ja staan öner Teenkstairensküül, aurdat dit senerlig Bechningen sen.
Hali me Aurskot fan Beton (Hali 25)
Di Hali uur fan en gurt Giwölbi deekt, wat wan Betonripen maaket es. Des Ripen gung twerk en langs öner di Aurskot hen. Ön di Achtersir giar di Aurskot rocht wat diiper dial üs ön di Fuarđersir, wat hentö Nuurđen weeget. Di Ripenkonstruktsjoon giar achtern dial bit hentö di Grünj, en fuar di Forbining staan achtern Betonstölpen. Twesken des Stölpen es ek techtmüüret uuren.
Achtern en bisirs sen Önbechningen fuar litjer Halen en Warekstairen, sa üs uk Baarirümen en Hüsjes. En Nuurđerwuch jeft et ek, di hiili Flechi es en gurt iirsern Toor, wat en iipen sküüv ken. Diarbi klapt dit töhop üs en Ziehharmoonika. Aur des Toor langs giar en lung Reeg fan Wininger. Ön di Uastersir staant en Önbechning me jen Laag. Ön di Süđer- en Weestersir heer dat wuchtigi Önbechning tau Laagen, en diarbenen sen forskelig Rümen sa üs Kontoori, Warekstairen, Manskepsrümen tö finj.
Ön di Huken bitö di Nuurđerwuch sen gurt Torner söner Wininger önbecht, en des haa sa tjuk Aurskoten, dat em diar üp uk Kanuunen henstel en diarme sjit kür.
Aur Hali 25 es jit senerk, dat di ek langsen söner Nuurđerwuch wesen es. Di jest Jaaren ging fan biiring Siren ombi 5 Meeters Wuch fan di Huken wech, en aur dat (waarskiints holten) Toor ging uk Müürstiiner langs. Iin ön des Wuchstrip wiar soks Wininger iinbecht, en bisirs dat Toor wiar fjuur Wininger ön ark Sir.
Ön di Torner wiar jerer Düüren en Wininger.
Hali me iirsern Stölpen en Draiers (Hali 28)
Langs aur di Hali gung fjuur wuchtigi Iirsendraiers hen, wat boowen ön di Meren spüt töhoplaap. Aurdes falt dat Taak fan di Knip tö biiring Siren of. Twerk tö des Draiers sen mener tjuk Draiers iinbecht, wat di Kraam wat stabiiler maaki.
Dat Toor es fuar't Miist lik becht üs dit fan Hali 25, en sa jeft et diar uk niin Nuurđerwuch. Üs em deling weet, es Hali 25 ombecht uuren, aurdat et me dat Toor fan Numer 28 sa gur ging.
Aur't Toor langs giar en lung Bjen fan Wininger, hurfan di hiili Hali höör Leecht fo. Ön di Süđersir sen hok Önbechningen tö biluki, wat jen Laag haa. Des sen üs Warekstairen en litjer Halen ön di Gang wesen.
Ön di Uaster- en Weestersir sen Önbechningen me tau of muar Laagen tö se, en des sen fuar di forskeligst Saaken nemen uuren.
Üs uk bi Hali 25 jeft et tau wuchtigi Torner me tjuk Taaken fan Beton, hur em me Kanuunen fan sjit kür, wan bütlöning Fliigers kemen wiar.
Hurom em di bihual skul
- Aurseeting fan en Meening - Halen fan des Gurthair sen deling noch ek muar tö bitaali, wat uk me di āpskailig hoog Lönprisen üp Söl töhophingt. Di Aart fan di Bechningen kumt fan di twuntiger Jaaren, en senerk di Konstruktsjoon fan di Düüren es sa gur, dat di aur bal 50 Jaaren sa gur üs ek foranert uur. Di Halen sen bit hentö 2005 ön di Gang wesen en paset uuren. Önlaagen üs di Heitsung en hok üđer Kraam skel bluat döörluket uur en da weđer ön di Gang kum. Dat Ruar Krüts heer di Hali bit hentö di Uurs fan 2011 üs Laager binütet, en ja wel di Plaats ek hol töbeekdö. . Di Büürfööger wel di Hali 28 hol üs Katastroofensjutshali haa. Em kür al ütprobiari, hur gur dit giar, wan em hok hönert Liren ewakuiari skul. Di Halen lii mal zentraal üp Söl. Wan di Füürweer Hali 25 nem en dat Ruar Krüts Hali 28, da kür em aural rocht gau henkum.
En da es dit jit ek bluat en Fraagi aur't Jil; em kür diarme uk weegi, dat em me san Teenkstair wat Gurs bigen ken.
Di Plaats kür da jit üs Parkplaats fuar't Engelsk Kiino of di Sporthali gung, sa dat em döör dat Biotoop, wat fan dit Lön jit uur skel, hentö dit of des spatsiari kür. Wan uk ek klaar es, weđer dat Kiino staan bleft: Di Sporthali heer di Gimiindi al aurnemen.
Wan di Teenkstairen diar staan blef, da kür ja fan jaar ual Āpgaav, fuar di Rusen üptöpasi, hentö en lik sa wichtige Āpgaav kum:
Üs Bolwerki töögen Spekulanten.
Skeltern fan 2020
Hali 28 waar fan di Gimiindi Söl āpaarbert en uur nü fuar di Katastroofensküül fan dit DRK nütet. Di gleesen Leechtliist aur di Düüren ön Nuurđen sen wech, en di Klöör fan di Düüren waar uk foranert.
1937
1937 wiar det sööwen-an-dörtigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Seocho (Steedkreis)
De Seocho Steedkreis (üüb Hangeul: 서초구, üüb Hanja: 瑞草區 Seocho-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a süüd faan't steed. Det hee 435.107 lidj (2019).
Polen
Wat menst dü?
Germaanen
[[Datei:Germanic Groups ca. 0CE.jpg|thumb|Germaanen am't juar 1:
]]
A Germaanen wiar fulken uun Madel- an Nuurdeuroopa. Hör kääntiaken wiar det germaans spriak. Huar a Germaanen lewet haa, wiar Germaanien.
Fulken uun't 1. juarhunert
Bi Tacitus het jo Ingaevonen, det wiar Angeln, Chauken (jo san leederhen tu Saksen wurden), Fresken, Warnen. Faan a Kimbern, Teutoonen an Ambroonen snaaket uun't 1. juarhunert näämen muar.
Det wiar Angrivarier, Bataver, Brukterer, Chamaven, Chatten, Chattuarier, Cherusker, Sigambrer, Sugambrer, Tenkterer, Ubier an Usipeter. Jo diald jo leederhen ap, a miasten san tu't fulk faan a Franken wurden, öödern slood jo a Saksen uun.
A Sueben het uk Ialew-Germaanen, an det wiar Hermunduren, Langobarden, Markomannen, Quaden, Semnonen an (ferlicht uk) a Bastarnen. Jo san leederhen tu Alamannen, Bajuwaren an Thüringern wurden. A Langobarden toog tu Nuurditaalien.
Det san Burgunden, Lugier an Vandalen.
Det san Bastarnen, Gepiden, Gotonen, Rugier an Skiren.
Skraft
A Germaanen hed hör aanj skraft, det ruunenskraft.
Fluuchplaats Sankt Peter-Ording
Di Fluuchplaats Sankt Peter-Ording leit uun't uasten faan Sankt Peter-Ording üüb Eidersteed.
Säänebel/go
Am e artiikel åw Hoolmer Freesch tu leesen, wee sü goud än klik heer.
Säänebel äs en gemiine oun Gooshiird oun Noordfreeschloun.
Mingreelien an Boower Swaneetien
Det Mingreelien an Boower Swaneetien Regiuun (üüb Georgisk: სამეგრელოს და ზემო სვანეთის მხარე Samegrelos da Semo Swanetis Mchare [samɛgrɛlɔs da sɛmɔ svanɛtʰis mxarɛ]) as ian faan dön njüügen regiuunen faan Georgien. Uun a nuurd leit Ruslun, uun a nuurduast det Ratscha-Letschchumi an Liager Swaneetien Regiuun, uun a süüduast det Imereetien Regiuun, uun a süüd det Guurien Regiuun, uun a waast det Suart Sia an uun a nuurdwaast det (de-jure) autonoom republiik faan Abchaasien. Det hee 330.761 lidj (2014). At hoodsteed faan’t regiuun as Sugdidi.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee aacht munisipaliteeten an ian steed (Poti).
A munisipaliteeten san:
1933
1933 wiar det trii-an-dörtigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.
Seodaemun (Steedkreis)
De Seodaemun Steedkreis (üüb Hangeul: 서대문구, üüb Hanja: 西大門區 Seodaemun-gu) as een faan a steedkreiser uun Seoul, Süüdkorea. A steedkreis leit uun a waast faan't steed. Det hee 323.171 lidj (2019).
Savanes (Regiuun uun Toogo)
Det Savanes Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région des Savanes) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Toogo. At regiuun leit uun a nuurd faan’t lun. Uun a nuurd leit Burkiina Faaso, uun a uast Beniin, uun a süüd det Kara Regiuun an uun a waast Ghaana. Det hee 828.224 lidj (2010). At hoodsteed faan't regiuun as Dapaong.
Struumer
De Oti Struum leept troch't regiuun.
Euroopariad
Di Euroopariad (ENS Council of Europe, ) as en internatjunaal organistjuun. Hi as di 5. Mei 1949 grünjlaanj wurden, an diar hiar 47 lunen mä 820 miljuun minsken tu.
Hi skal auer algemian europeesk fraagen bedial.
Savanes (Regiuun uun Toogo)
Natschunaalparken
Dial faan de Keran Natschunaalpark leit uun't regiuun.
Indialing faan Ferwalting
Det Savanes Regiuun hee sööwen prefektüüren.
Befölkring
6. Nofember 2010 jeew at en folksteeling uun Toogo. Efter a resultooten hee det Savanes Regiuun 828.224 lidj: 430.228 faan a lidj san wüfhööd an 397.996 karmen. A miast mensken (85.9 prusent; de huuchst prusent uun Toogo) uun’t regiuun lewe üüb’t lun.
Boston
Boston [] as det hoodstääd faan Massachusetts uun't uasten faan Ameerikoo an det gratst stääd uun Nei-Ingelun.
Sasterstääden
befrinjagt stääden:
Pool Department
Det Pool Department (üüb Fraansöösk: Département du Pool) as en department uun de aafrikoons stoot det Republiik Kongo. At department leit uun a süüd faan’t lun. Uun a nuurd leit det Plateaux Department, uun a süüd an uast det Demokraatisk Republiik Kongo, uun a süüduast Brazzaville, uun a süüdwaast det Bouenza Department an uun a nuurdwaast det Lékoumou Department. Det hee 236.595 lidj (2007). At hoodsteed as Kinkala.
Indialing faan Ferwalting
At department hee tretanj distrikten.
Glukoos
Glukoos, uk Glucose (faan ‚swet‘) of drüüwensoker as en monosaccharid (ianfachsoker) an hiart sodenang tu a köölhüdraaten.
Diar san tau slacher:  D -glukoos an  L -glukoos. Uun a natüür komt oober bluas D -glukoos föör. Hat woort uk dextrose näämd.
Föörkemen
Drüüwensoker as üs baustian uk uun taufachsokern banen, so üs uun laktoos (moolksoker) of saccharoos (röörsoker, rööwensoker) an uk uun muarfachsokern üs raffinoos an polysacchariden üs starken, glykogen of celluloos.
Glukoos woort faan meis of irpler wonen, diarfaan komt uk di ual nööm starkensoker.
Bronse
Bronse as en metal an diar hää at bronsetidj hör nööm faan.