cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haast san Iarn
Haast san Iarn (Hieraaetus moorei, iar: Harpagornis moorei) wiar en Gripfögel (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Hi hää uun Neisialun lewet, an as uun't 14. juarhunert ütjstürwen. Hi wuch wel 10–18 kg, an sin jügen späänd trii meetern. Sodenang wiar hi di gratst Iarn, di uun jonger tidj lewet hää. Hi as näämd efter Julius von Haast (1822-1887).
Hörby (Komuun)
Det Hörby Komuun (üüb Sweedsk: Hörby kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 15.745 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Hörby.
Sweet Grass County (Montana)
Sweet Grass County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 3678 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Big Timber.
Montegiardino
Montegiardino (amtelk nööm üüb Italjeens: Castello di Montegiardino; üüb Sammarineesk: Munt Giardêin) as en gemeend uun San Marino. At gemeend leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 966 lidj (2019).
Rhamnaceae
Rhamnaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Ruusenoortagen (Rosales). Diar hiar son 52 sköölen mä 925 bit 1000 slacher tu. Jo waaks uun a troopen an subtroopen.
Sköölen
Adolphia – Alphitonia – Alvimiantha – Ampelozizyphus – Auerodendron – Bathiorhamnus – Berchemia – Berchemiella – Blackallia – Ceanothus – Chaydaia – Colletia – Colubrina – Condalia – Crumenaria – Cryptandra – Discaria – Doerpfeldia – Emmenosperma – Frangula – Gouania – Helinus – Hovenia – Hybosperma – Johnstonalia – Karwinskia – Kentrothamnus – Krugiodendron – Lasiodiscus – Maesopsis – Nesiota – Noltea – Paliurus – Papistylus – Polianthion – Phylica – Pleuranthodes – Pomaderris – Pseudoziziphus – Reissekia – Retanilla – Reynosia – Rhamnella – Rhamnidium – Rhamnus – Sageretia – Sarcomphalus – Schistocarpaea – Scutia – Siegfriedia – Serichonus – Smythea – Spyridium – Stenanthemum – Talguenea – Trevoa – Trymalium – Ventilago – Ziziphus
Liberec (Distrikt)
De Liberec Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Liberec) as een faan a distrikten faan det Liberec Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 175.465 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Liberec.
Dünsuurner
Dünsuurner (Hippophae) san en plaantenskööl uun det famile faan a Dünsuurnplaanten (Elaeagnaceae).
Costa Rica/fe
Costa Rica as en lun uun Madel-Ameerika. Uun a nuurd leit Nikaraagua, uun a uast a Kariibik, uun a süüd Panama an uun a waast a Pasiifik. Det hee 5.111.221 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as San José.
Geografii
Costa Rica as det füftgratst lun uun Madel-Ameerika. Det as amanbi triisis grater üüs Sleeswich-Holstian. At lun dialt en 313 km lung grens mä Nikaraagua uun a nuurd, an en 348 km lung grens mä Panama uun a süüd.
A eeg bi a Kariibik as 212 km lung an a eeg bi a Pasiifik as 1254 km lung. Det Kokos-Eilun, wat uun a Pasiifik amanbi 550 km tu süüdwaast faan't feestlun leit, as de süüdermiast ponkt faan't lun.
De huuchst ponkt uun't lun as Cerro Chirripó (3820 m), wat uun't Cordillera de Talamanca uun a süüd faan't lun stäänt.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Indialing faan Ferwalting
At lun hee sööwen prowinsen:
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Histoore
Costa Rica wiar en spaans kolonii. Det wiar dial faan't Vitseköningrik Neispanje. At lun wurd de 15. September 1821 suwereen.
Costa Rica wiar faan 1821 tu 1823 dial faan't Keiserrik Meksiko an faan 1823 tu de 14. Nofember 1838 dial faan det Sentraalameerikoons Konföderatschuun.
Politiik
Costa Rica as en republiik. A president faan't lun sant 2018 as Carlos Alvarado Quesada.
Teton County (Montana)
Teton County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 6226 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Choteau.
Pfaffenhofen an der Ilm (Lönjkris)
E Lönjkris Pfaffenhofen an der Ilm (aw Bairisch: Landkroas Pfahofa a.d.Uim) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Oberbayern. Dåt heet 127.151 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Pfaffenhofen an der Ilm.
Teton County (Montana)
Histoore
At county wurd 1893 grünjlaanjen.
Ziro (Prowins)
Det Ziro Prowins as en prowins faan det Centre-Ouest Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 175.915 lidj (2006). At hoodsteed as Sapouy.
Prag-Uast (Distrikt)
De Prag-Uast Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Praha-východ) as een faan a distrikten faan det Madelböömisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a madel faan't regiuun. Det hee 188.939 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Prag, uk wan't steed nian dial faan a distrikt as.
Geografii
De Ialew Struum leept troch a nuurd faan a distrikt.
Steeden an Gemeenden
Babice - Bašť - Bořanovice - Borek - Brandýs nad Labem-Stará Boleslav - Brázdim - Březí - Čelákovice - Černé Voděrady - Čestlice - Dobročovice - Dobřejovice - Doubek - Dřevčice - Dřísy - Herink - Hlavenec - Horoušany - Hovorčovice - Hrusice - Husinec - Jenštejn - Jevany - Jirny - Kaliště - Kamenice - Káraný - Klecany - Klíčany - Klokočná - Konojedy - Konětopy - Kostelec nad Černými Lesy - Kostelec u Křížků - Kostelní Hlavno - Kozojedy - Křenek - Křenice - Křížkový Újezdec - Kunice - Květnice - Lázně Toušeň - Líbeznice - Lhota - Louňovice - Máslovice - Měšice - Mirošovice - Mnichovice - Modletice - Mochov - Mratín - Mukařov - Nehvizdy - Nová Ves - Nový Vestec - Nučice - Nupaky - Odolena Voda - Oleška - Ondřejov - Oplany - Panenské Břežany - Pětihosty - Petříkov - Podolanka - Polerady - Popovičky - Předboj - Přezletice - Prusice - Radějovice - Radonice - Říčany - Sedlec - Senohraby - Sibřina - Sluhy - Sluštice - Štíhlice - Strančice - Stříbrná Skalice - Struhařov - Sulice - Svémyslice - Světice - Svojetice - Šestajovice - Škvorec - Sudovo Hlavno - Tehov - Tehovec - Úvaly - Veleň - Veliká Ves - Velké Popovice - Větrušice - Vlkančice - Vodochody - Všestary - Vyšehořovice - Výžerky - Vyžlovka - Záryby - Zápy - Zdiby - Zeleneč - Zlatá - Zlonín - Zvánovice.
Kristianstad (Komuun)
Det Kristianstad Komuun (üüb Sweedsk: Kristianstads kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 86.641 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Kristianstad.
Bazèga (Prowins)
Det Bazèga Prowins (Ütjspriik: [ba.zɛ.ga]) as en prowins faan det Centre-Sud Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 238.425 lidj (2006). At hoodsteed as Kombissiri.
Riisenbergem
At Riisenbergem (tschechisk Krkonoše, poolsk Karkonosze, sleesisk Riesageberge of Riesegeberche) as at huuchst keed faan berger uun Tschechien.
Åmt Schafflund
Et Åmt Schafflund (aw Dånsch: Skovlun) as en åmt önj e Kris Slaswik-Flansborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt nordweesten foon e kris. Et heet 12.769 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Schafflund.
Riisenbergem
A huuchst toop as a Snätoop mä en hööchde faan 1.603 meetern.
Åmt Schafflund
Indiiling foon Ferwalting
Et åmt heet 13 gemiine:
Vikunja
At Vikunja (Vicugna vicugna, Quechua: wik'uña) as en slach faan Kameelen (Camelidae) an lewet uun Süüdameerikoo. Hat as nai mä't Alpaka (Vicugna pacos), liket oober muar en Guanako. Det ol faan Vikunjas as auer a miaten fiin an at jüürst ol, diar't jaft.
Jamestown (St. Helena)
Jamestown (amtelk City of James Town) as det hoodstääd faan St. Helena, det as en dial faan det britisk bütjenlun St. Helena, Ascension an Tristan da Cunha. Diar wene 629 lidj (stant 2016).
Uun Jamestown sat uk di guwernöör faan det hialer bütjenlun.
Prag-Waast (Distrikt)
De Prag-Waast Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Praha-západ) as een faan a distrikten faan det Madelböömisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a madel faan't regiuun. Det hee 152.285 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Prag, uk wan't steed nian dial faan a distrikt as.
Könangiarn
Leewentsrüm
[[Datei:AquilaChrysaetosIUCNver2018 2.png|thumb|300px|center|Leewentsrüm faan a Könangiarn:
]]
Prag-Waast (Distrikt)
Steeden an Gemeenden
Bojanovice – Bratřínov – Březová-Oleško – Buš – Černolice – Černošice – Červený Újezd – Číčovice – Čisovice – Davle – Dobrovíz – Dobříč – Dobřichovice – Dolní Břežany – Drahelčice – Holubice – Horoměřice – Hostivice – Hradištko – Hvozdnice – Choteč – Chrášťany – Chýně – Chýnice – Jeneč – Jesenice – Jílové u Prahy – Jíloviště – Jinočany – Kamenný Přívoz – Karlík – Klínec – Kněževes – Kosoř – Kytín – Lety – Libčice nad Vltavou – Libeř – Lichoceves – Líšnice – Měchenice – Mníšek pod Brdy – Nučice – Ohrobec – Okoř – Okrouhlo – Ořech – Petrov – Pohoří – Průhonice – Psáry – Ptice – Roblín – Roztoky – Rudná – Řevnice – Řitka – Slapy – Statenice – Středokluky – Svrkyně – Štěchovice – Tachlovice – Trnová – Třebotov – Tuchoměřice – Tursko – Úholičky – Úhonice – Únětice – Velké Přílepy – Vestec – Vonoklasy – Vrané nad Vltavou – Všenory – Zahořany – Zbuzany – Zlatníky-Hodkovice – Zvole.
Geier
Wat menst dü?
Regen (Lönjkris)
E Lönjkris Regen (aw Bairisch: Landkroas Reng) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Niederbayern. Dåt heet 77.656 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Regen.
Landskrona (Komuun)
Det Landskrona Komuun (üüb Sweedsk: Landskrona kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 46.488 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Landskrona.
Guanako
A Guanako (Lama guanicoe) as en slach faan Kameelen (Camelidae) an hiart tu't skööl faan a Laamas (Lama). Hat lewet uun Süüdameerikoo.
Nahouri (Prowins)
Det Nahouri Prowins (Ütjspriik: [na.u.ʁi]) as en prowins faan det Centre-Sud Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 157.071 lidj (2006). At hoodsteed as Pô.
Lap
Lapen (Siphonaptera) sen en Kategorii fan Insekten. Fan 2400 bikeent Aarten jeft et 70 ön Mereleuroopa. Lapen sen Parasiiten. Ja uur twesken 1,5 en 4,5 mm gurt.
Wan em Lapen heer en luasuur wel, da skel em Lapkrüür saamli. Fan di Hārem iin ön di Bleeren diarfan uur di Lapen treet, en da ken em jam fangi en duarmaaki.
Trivia
En Marker, hur ual Skramel forkoopet uur, jit uk Lapmarker.
Üđer Spraaken
Dit Interwiki staant üp di Öömrang Versioon fan des Artiikel (Boowen üp Öömrang kliki)
Efoi
Efoi (Hedera helix) es en Klaterplanti fan di Famiilie Araliaceae. Ön't Jaar 2010 waar di Efoi di "Medisiinplant fan't Jaar" wurden.
Ek eeđer't Uurterbok man naier bi di Ütspraak es di Skriifwiis Eefeu.
Transkei
At Transkei wiar en regiuun uun Süüdafrikoo nuurduasten faan di struum Kei. Hat as 1963 en homeland wurden an hää ham muar of maner salew regiaret. Sant 1994 hiart at Transkei efter't aanj faan a apartheid tu a nei prowinsen Uastkap an KwaZulu-Natal.
661
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Passeri
Passeri san det gratst onerorder faan a sjongfögler (Passeriformes). Diar hiar son 5.000 slacher tu.
A Passeri san a Eegentelk Sjongfögler.
Laacher Sia
A Laacher Sia uun't gemeen Glees uun a Eifel as a gratst sia uun Rheinlun-Pfalz. Hi as en kraater faan en wulkaan, di tuleetst uun't juar ~ 10.930 f. Kr. ütjbreegen as. Di wulkaan as uk daalang noch aktiif, det markt'am bi tidjwiis ütjgaasangen.
Di nööm komt faan lat. lacus (ingelsk lake), an det ment sia.
Lomma (Komuun)
Det Lomma Komuun (üüb Sweedsk: Lomma kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 24.638 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Lomma.
Handelsblatt
At Handelsblatt as en sjiisk bleed sant 1946. Hat beracht auer wiartskap an finansen, an woort faan't Handelsblatt Media Group uun Düsseldorf ütjden. Arke sjiisk aktienselskap skal sin taalen diar bekäänd du. At Handelsblatt as uk auer a grensen faan Sjiisklun henwech huuch uunsen.
Diar wurd arken dai faan Mundai bit Freidai gud 120.000 bleeden ferkääft an faan amanbi 450.000 minsken leesen.
Ciskei
At Ciskei wiar en regiuun uun Süüdafrikoo süüdwaasten faan di struum Kei, an en homeland för det fulk faan a Xhosa. Hoodstääd wiar Bhisho. Sant 1994 as at Ciskei en dial faan det nei prowins Uastkap.
Åmt Südangeln
Et Åmt Südangeln (aw Dånsch: Sydangel) as en åmt önj e Kris Slaswik-Flansborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt ååsten foon e kris. Et heet 13.414 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Böklund.
Altenkrempe
Altenkrempe as en gemiine foont Åmt Ostholstein-Mitte önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 1114 inboogere (2019).
Åmt Südangeln
Indiiling foon Ferwalting
Et åmt heet 15 gemiine:
Altenkrempe
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Toole County (Montana)
Toole County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 4971 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Shelby.
Histoore
At county wurd 1914 grünjlaanjen.
Multituberculata
A Multituberculata wiar en order faan ütjstürwen Tetjdiarten (Mammalia), diar Gnaudiarten liket.
Jo daaget tuiarst uun't Madel-Jura (föör son 165 miljoon juaren) ap, lewet fööraal uun't Kritjtidj an san uun't Eozän (föör son 34 miljoon juaren) ütjstürwen. Jo haa det ütjsterwen faan a Dinosauriern (föör ~ 65 miljoon juaren) auerlewet.
Uk wan jo Gnaudiarten liket haa, san jo diar dach ei nai mä.
Snätoop
A Snätoop (tschechisk Sněžka, poolsk Śnieżka, sjiisk Schneekoppe) as mä en hööchde faan a huuchst toop faan't Riisenbergem an uk faan a Sudeeten uun't gehial. Hi leit üüb a grens tesken Poolen an Tschechien.
Gyps
A Gyps of Ual-Welt-Geiern san en skööl fan Gripfögler (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Diar jaft'at aacht slacher faan. Jo lewe uun Euroopa, Afrikoo an Süüduastaasien. A Geiern uun Ameerikoo hiar tu en ööder famile, det san a Kondooren (Cathartidae).
Nuurdkap (Prowins)
Det Nuurdkap Prowins (üüb Afrikaans: Provinsie Noord-Kaap, üüb Tswana: Kapa Bokone) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Süüdaafrika. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit Botsuana, uun a nuurduast det Nuurdwaast Prowins, uun a uast det Freistoot Prowins, uun a süüduast det Uastkap Prowins, uun a süüd det Waastkap Prowins, uun a waast a Atlantik an uun a nuurdwaast Namiibia. Det hee 1.145.861 lidj (2011). At hoodsteed faan’t prowins as Kimberley.
Dünsuurn
Dünsuurn (Hippophae rhamnoides) as en plaantenslach uun det famile faan a Dünsuurnplaanten (Elaeagnaceae). Hat woort uk "sitroon faan a nuurd" näämd, auer a beien so föl witamiin C hual.
Onerslacher
H. r. subsp. carpatica – H. r. subsp. caucasica – H. r. subsp. fluviatilis – H. r. subsp. mongolica – H. r. subsp. rhamnoides – H. r. subsp. sinensis – H. r. subsp. turkestanica – H. r. subsp. wolongensis – H. r. subsp. yunnanensis
Nuurdkap (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee fiiw distrikt-munisipaliteeten:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter a resultooten hee't prowins 1.145.861 lidj: 580.889 faan a lidj san wüfhööd an 564.972 san karmen.
Spriiken
[[Datei:Northern Cape 2001 dominant language map.svg|mini|Ferdialing faan a Spriiken uun a Nuurdkap (Folksteeling 2001):
Lund (Komuun)
Det Lund Komuun (üüb Sweedsk: Lunds kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 127.376 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Lund.
Nuurdkap (Prowins)
Spriiken
Efter't folksteeling uun't juar 2001, 68 % faan a lidj uun't prowins snaaket Afrikaans an 20,8 % Tswana (Setswana).
681
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Vaal Struum
Di Vaal as en struum uun Süüdafrikoo. Hi füng san nööm faan a Buuren efter di struum Waal uun a Neederlunen. Di nööm bedüüdet pal efter det ualhuuchsjiisk wurd falo, ingelsk: pale.
Det regiuun nuurden faan a Vaal wiar faan 1910 bit 1994 det prowins Transvaal. Daalang lei diar a prowinsen Gauteng, Limpopo, Mpumalanga an Nuurdwaast.
Nuurdkap (Prowins)
Histoore
At prowins wurd 1994 grünlaanjen. Iar wiar det dial faan det Kapprowins.
Politiik
[[Datei:Northern Cape Provincial Legislature 2019.svg|thumb|left|Ferdialing faan a Sitsen uun't Parlament fana a Nuurdkap sant 2019:
Det Northern Cape Provincial Legislature as at parlament faan't prowins. Det weelet at kabinet an a premier-minister faan't prowins faan't partei of koalitschuun, wat dön miast lasmaaten uun't parlament hee. A premier-minister faan't prowins sant 2019 as Zamani Saul faan det African National Congress (ANC). Det ANC as sant 1994 det starkst partei uun't parlament.
Wiartskap
At prowins hed uun't juar 2016 en BIP faan 90.833 miljuunen Rand, wat 2,1 % faan't BIP faan Süüdaafrika as.
Beschendorf
Beschendorf as en gemiine foont Åmt Lensahn önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 525 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Zoundwéogo (Prowins)
Det Zoundwéogo Prowins as en prowins faan det Centre-Sud Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 245.947 lidj (2006). At hoodsteed as Manga.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee 7 departmenten:
Cassiopeia (stäärbil)
Cassiopeia, ufkört Cas as en stäärbil üüb a nuurdelk hemel. Hat het uk Hemel-W. A laachtest stäär as Schedir ( α Cassiopeiae) mä en skiinboor magnituud faan 2,24 mag.
Det stäärbil as näämd efter det greks mütoloogisk figuur Cassiopeia, wüf faan könang Cepheus an mam faan Andromeda. Hör aalern wiar Arabos an Thronia.
Regensburg (Lönjkris)
E Lönjkris Regensburg (aw Bairisch: Landkroas Rengschburg) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Oberpfalz. Dåt heet 193.572 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Regensburg.
Sudeeten
A Sudeeten ( Sudety, tschechisk Krkonošsko-jesenická subprovincie, Krkonošsko-jesenická soustava) san en keed faan berger loongs a grens tesken Tschechien an Poolen.
A Sudeeten san son 310 km lung an 30 bit 50 km briad. A huuchst toop as a Snätoop uun't Riisenbergem mä en hööchde faan 1.603 meetern.
692
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Eifel
A Eifel as en regiuun faan Madelhuuch Berger bit ap tu en hööchde faan. Hat namt en areaal faan muar üs 5300 km² iin. Hat leit uun Waastsjiisklun waasten faan a struum Rhein an nuurden faan a Moosel.
Suart Miilaan
A Suart Miilaan (Milvus migrans) as en Gripfögel (Accipitriformes) uun det famile faan a Hanjügern (Accipitridae). Hi as amanbi so grat üs di Müsensiif (Buteo buteo) an fäält üüb mä san swaalkenliken stört.
Gnagna (Prowins)
Det Gnagna Prowins (Ütjspriik: [ɲa.ɲa]) as en prowins faan det Est Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 408.669 lidj (2006). At hoodsteed as Bogandé.
Suart Miilaan
Leewentsrüm
[[Datei:Milvus migrans distr new.png|thumb|300px|center|
]]
Bosau
Bosau as en gemiine foont Åmt Großer Plöner See önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt weesten foon e kris. Dåt heet 3389 inboogere (2019).
Treasure County (Montana)
Histoore
At county wurd 1919 grünjlaanjen.
Gourma (Prowins)
Det Gourma Prowins (Ütjspriik: [guʁ.ma]) as en prowins faan det Est Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 305.936 lidj (2006). At hoodsteed as Fada Ngourma.
Komondjari (Prowins)
Det Komondjari Prowins (Ütjspriik: [kɔ.mɔn.dʒa.ʁi]) as en prowins faan det Est Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 79.507 lidj (2006). At hoodsteed as Gayéri.
Trabzon (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee 18 distrikten:
Rhön-Grabfeld (Lönjkris)
E Lönjkris Rhön-Grabfeld (aw Bairisch: Landkroas Rhön-Grabfeld) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Unterfranken. Dåt heet 79.690 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Bad Neustadt an der Saale.
737
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Jölingsmaskiinen
Jölings-Motooren haa forskelig gur Energii-Ütnütingen.
Jölingen
Wan em en Bensiinmotoor me Ethanool köört, da nemt di sa fuul muar üs dit ringer brent. En Passat 35i (1,6 Litern, 74 kW/100 PS) kām üp aur 12 Litern fuar 100 km. Dit kumt fan di Iinsprütönlaag en di Sensooren iin ön di Motor. Dit salev Auto nemt man ek muar, wan em me E 10 (Bensiin me 10% Ethanool) köört en ek me dit normaali E5 (5% Ethanool).
Elektroautos en Jöling
En Elektroauto me Baterii heer fuar't Miist niin Jöling nöörig, man fuar di Stroom es aaftinoch Kööl oft Brün Kööl nöörig. Som Autos maaki jaar Stroom salev me Weeterstof. Weeterstof es da dit Jöling fuar en Brenstofseli. Fuar Weeterstof tö maaki es fuul Energii nöörig, en des zur aaftinoch fan dir Jöling Gas maaket.
Weeterstof uur uk üs Jöling fuar ombecht Bensiinmaskiinen nomen.
742
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Åmt Süderbrarup
Et Åmt Süderbrarup (aw Dånsch: Sønder Brarup) as en åmt önj e Kris Slaswik-Flansborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt ååsten foon e kris. Et heet 11.422 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Süderbrarup.
Indiiling foon Ferwalting
Et åmt heet 13 gemiine:
765
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Woronesch (Steed)
Woronesch (üüb Rüs: Воро́неж Vorónež ) as at hoodsteed faan det Woronesch Prowins uun de Madelrüslun Bundesdistrikt, Rüslun. Det hee 1.050.602 lidj (2021).
Beskiiden
A Beskiiden (, tschechisk an, ukrainisk Бескиди/Beskydy) san en keed faan berger üüb a grens tesken Poolen an a Slowakei.
A Beskiiden hiar tu det grater keed faan a Karpaaten. Geoloogisk sen san a Beskiiden en dial faan a Bütjer Waast- an a Bütjer Uastkarpaaten.
Chieti (Prowins)
Det Chieti Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Chieti; üüb Abruzzeesk: Pruvìngie de Chjìte) as ian faan a prowinsen faan det Abruzzen Regiuun uun Itaalien. Det hee 385.588 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Chieti.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee 104 gemeenden (üüb Italjeens: comuni). Luke: List faan Gemeenden uun det Chieti Prowins.
Örkelljunga (Komuun)
Det Örkelljunga Komuun (üüb Sweedsk: Örkelljunga kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 10.499 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Örkelljunga.
780
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Bruntál (Distrikt)
De Bruntál Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Bruntál) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 90.971 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Bruntál.
Valley County (Montana)
Valley County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 7578 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Glasgow.
Histoore
At county wurd 1893 grünjlaanjen.
L'Aquila (Prowins)
Det L'Aquila Prowins (üüb Italjeens: Provincia dell’Aquila) as ian faan a prowinsen faan det Abruzzen Regiuun uun Itaalien. Det hee 299.031 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as L'Aquila.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee 108 komuunen (üüb Italjeens: comuni).
Kompienga (Prowins)
Det Kompienga Prowins (Ütjspriik: [kɔm.pjɛn.ɡa]) en prowins faan det Est Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 75.867 lidj (2006). At hoodsteed as Pama.
785
Bejewenhaiden
Ünbekäänd dootem
Trampeldiart
At Trampeldiart of Baktrisk Kameel (Camelus ferus of Camelus bactrianus) as en slach faan a Kameelen (Camelidae). Hat woort fööraal üs dreegdiart brükt, an lewet uun Aasien.
Great Kei River
Di Great Kei River (uk Groot-Keirivier (Afrikaans)) as en struum uun det Prowins Uastkap uun Süüdafrikoo. Hi as son 320 km lung an hää san müs bi Keimond.
Di Kei hää iar a homelands Transkei (bääft a Kei) an Ciskei (föör a Kei) skääst. Daalang leit hi uun det prowins Uastkap.
Det Khoi-wurd Kei ment so föl üs „sun“.
Magnetisiarang
At magnetisiarang M as en füsikaalisk grate, huar di magneetisk tustant faan en materiool mä beskrewen wurd koon.
Bereegnang
At magneetisiarang woort bereegent üs magneetisk moment \vec m per woluumen V:
At mageneetisiarang beskraft det ferbinjang tesken magneetisk struummäächt \vec{B} an magneetisk fialmäächt \vec{H}:
Diarbi as \mu_0 at magneetisk fialtaal an \mu at magneetisk permeabiliteet. Uun diamagneetisk materiool as \mu < \mu_0, at magnetisiarang werket det fial uunjin; uun paramagneetisk materiool as \mu > \mu_0, at magnetisiarang an at fial werke di salew wai.
Magneetisk suszeptibiliteet
At magnetisiarang koon uk mä't magneetisk fialmäächt \vec{H} an at magneetisk suszeptibiliteet beskrewen wurd:
At suszeptibiliteet hää nian miat an koon en wäärs tesken -1 an ∞ (saner aanj) haa.
Tapoa (Prowins)
Det Tapoa Prowins as en prowins faan det Est Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 342.305 lidj (2006). At hoodsteed as Diapaga.
Katharine Fedders
Katharine Fedders (* 28. Janewoore 1867 uun Koolnbütel; † 19. Oktuuber 1941 uun Berlin), befreid Katharine Saling, bekäänd üs K. v. d. Eider wiar en huuchsjiisk skriiwer. Hat skrääw faan a minsken üüb Eidersteed.
Pseudonüümen
Eider, K. von der Eider, K. v. d. Eider, Käthe von der Eider, Kurt von der Fedders, Anne Katharine Fedders, Katharine Saling, Katharine Saling, Anne Katharine
Frýdek-Místek (Distrikt)
De Frýdek-Místek Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Frýdek-Místek) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det 214.587 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Frýdek-Místek.
Smog
Smog as en fül loft uun grat stääden. Smog jaft at miast uun a wonter, wan det fül stäädloft ei wechwei koon, auer diar swaar, kuul loft faan boowen üüb trakt.
Det wurd as tuupsaat faan tau ingelsk wurden: smoke (riak) an fog (mist).
Bi smog as tuföl sut, stoof an swaaweldioksiid (SO2) uun a loft, an a minsken kön knaap öösme. Wan't tu slim woort, woort det auto keeren ferbeeden.
At Ruhrgebiit uun Sjiisklun hed uun a 1960er juaren föl komer mä smog. 1962 san diar 150 minsken auer stürwen. Sant di tidj as diar föl den wurden, am at loft uun a stääden tu ferbeedrin. Grat fabriken skul filtern uun hör skoorstianer iinbau, an autos san daalang uk ei muar so fül. Elektroautos skel diartu bidreeg, dat at loft leewen beeder woort.
Klasifikatsioonselskap
En klasifikatsioonselskap as en onernemen mä eksperten för a skapsbau. Jo kontroliare di tustant faan frachtskeb, tankskeb of krüsfaartskeb. För sportbuaten san jo oober ei tustendag, diarför jaft'at uun Euroopa en CE-Norm.
Selskapen
Daalang jaft'at weltwidj twaalew internatsionaal gudkäänd klasifikatsioonselskapen:
Yalova (Prowins)
Det Yalova Prowins (üüb Türkisk: Yalova ili) as en prowins, wat uun det Marmara Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 270.976 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Yalova.
Adeje
Adeje as en stääd an gemeen uun a süüdwaast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Pescara (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Fleegensnapern
Fleegensnapern (Muscicapidae) san en grat fögelfamile an hiar tu a sjongfögler (Passeriformes). Diar hiar gud 300 slacher uun 50 sköölen tu.
Pescara (Prowins)
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee 46 komuunen (üüb Italjeens: comuni).
Fleegensnapern
Sköölen
Alethe – Anthipes – Brachypteryx – Calliope – Campicoloides – Cercotrichas – Cichladusa – Cinclidium – Copsychus – Cossypha – Cossyphicula – Cyanoptila – Cyornis – Emarginata – Empidornis – Enicurus – Erithacus – Eumyias – Ficedula – Fraseria – Heinrichia – Heteroxenicus – Humblotia – Irania – Larvivora – Leonardina – Luscinia – Melaenornis – Monticola – Muscicapa – Muscicapella – Myiomela – Myioparus – Myophonus – Myrmecocichla – Namibornis – Niltava – Oenanthe – Phoenicurus – Pinarochroa – Pinarornis – Pogonocichla – Pseudalethe – Saxicola – Sheppardia – Stiphrornis – Swynnertonia – Tarsiger – Thamnolaea – Vauriella
Damlos
Damlos as en gemiine foont Åmt Lensahn önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 615 inboogere (2019).
Karviná (Distrikt)
De Karviná Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Karviná) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det 242.779 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Karviná.
Piroolen
Piroolen (Oriolidae) san en fögelfamile uun det order faan a sjongfögler (Passeriformes). Uun Euroopa jaft at man ään slach, at gultroosel (Oriolus oriolus).
Kénédougou (Prowins)
Det Kénédougou Prowins (Ütjspriik: [ke.ne.du.gu]) as en prowins faan det Hauts-Bassins Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 285.695 lidj (2006). At hoodsteed as Orodara.
Pskow (Prowins)
Det Pskow Prowins (üüb Rüs: Пско́вская о́бласть Pskóvskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a süüdwaast faan det Nuurdwaastrüslun Bundesdistrikt faan't lun. Uun a nuurd leit det Leeningrad Prowins, uun a nuurduast det Nowgorod Prowins, uun a süüduast lei det Twer Prowins an det Smolensk Prowins, uun a süüd Witjrüslun, uun a süüdwaast Letlun an uun a nuurdwaast Eestlun. Det hee 626.115 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Pskow.
Lunskap
Wichtig sian uun't prowins san:
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Teratornithidae
A Teratornithidae wiar en famile faan Gripfögler (Accipitriformes), diar bit för gud 120.000 juaren uun a eerdtidjäälern Miozän bit Pleistozän uun Ameerikoo lewet haa. Jo haa Geiern liket.
Sköölen
So küd jo ütjsen haa:
Wibaux County (Montana)
Wibaux County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 937 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Wibaux.
Rjasan (Steed)
Rjasan (üüb Rüs: Ряза́нь Rjazán’ ) as at hoodsteed faan det Rjasan Prowins uun de Madelrüslun Bundesdistrikt, Rüslun. Det hee 534.801 lidj (2021).
Wibaux County (Montana)
Histoore
At county wurd 1914 grünjlaanjen.
Türkiis (mineraal)
Efter det mineraal as uk det klöör türkiis näämd wurden. Türkiis woort hal tu smokstianer ferwerket.
Di nööm kaam sowat uun't 13. juarhunert uun't fransöösk spriak ap: pierre turquoise - stian faan a Türkei. Det as oober eegentelk ei rocht, auer't uun a Türkei goor nään türkiis jaft. Man türkisk (osmaansk) kuuplidj haa diar mä haneld.
Rottal-Inn (Lönjkris)
E Lönjkris Rottal-Inn (aw Bairisch: Landkroas Rottal-Inn) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Niederbayern. Dåt heet 120.659 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Pfarrkirchen.
Lunkreis Mayen-Koblenz
A Lunkreis Mayen-Koblenz as en lunkreis uun a nuurd faan't sjiisk bundeslun Rheinlun-Pfalz. Kreisstääd as Koblenz. Mayen-Koblenz as mä iinwenern  di lunkreis mä't huuchst iinwenertaal uun Rheinlun-Pfalz.
Nový Jičín (Distrikt)
De Nový Jičín Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Nový Jičín) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det 151.398 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Nový Jičín.
Osby (Komuun)
Det Osby Komuun (üüb Sweedsk: Osby kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 13.269 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Osby.
Tuy (Prowins)
Det Tuy Prowins as en prowins faan det Hauts-Bassins Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 228.458 lidj (2006). At hoodsteed as Houndé.
Houet (Prowins)
Det Houet Prowins (Ütjspriik: [wɛ]) as en prowins faan det Hauts-Bassins Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 955.451 lidj (2006). At hoodsteed as Bobo Dioulasso.
Geografii
De Kantolo Berig (542 m), de Tonvo Berig (470 m) an de Kanso Berig (448 m) lei uun detheer prowins.
Perstorp (Komuun)
Det Perstorp Komuun (üüb Sweedsk: Perstorps kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 7565 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Perstorp.
Etiosemiitisk spriaken
Etiosemiitisk spriaken (uk Äthiopisk of Äthiopisk-Semitisk) san en skööl faan spriaken, diar uun't nuurdelk an süüdwaastelk Etioopien an uun Eritrea snaaket wurd. Jo hiar tu di süüdwaastelk twiig faan a semiitisk spriaken.
Schwandorf (Lönjkris)
E Lönjkris Schwandorf (aw Bairisch: Landkroas Schwandorf) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Oberpfalz. Dåt heet 147.189 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Schwandorf.
Yellowstone County (Montana)
Yellowstone County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 164.731 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Billings.
Histoore
At county wurd 1893 grünjlaanjen.
Wheatland County (Montana)
Wheatland County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 2069 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Harlowton.
Histoore
At county wurd 1917 grünjlaanjen.
Balaschicha
Balaschicha (üüb Rüs: Балаши́ха Balašícha ) as en steed uun det Moskau Prowins uun de Madelrüslun Bundesdistrikt, Rüslun. Det hee 507.307 lidj (2021).
Arafo
Arafo as en gemeen uun a uast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Östra Göinge (Komuun)
Det Östra Göinge Komuun (üüb Sweedsk: Östra Göinge kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 14.941 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Östra Göinge.
Ternopilj (Prowins)
Det Ternopilj Prowins (üüb Ukrainisk: Терно́пільська о́бласть Ternópil’ska óblast’ of Терно́пільщина Ternópil’ščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.059.192 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Ternopilj.
Hunsrück
A Hunsrück as en regiuun faan Madelhuuch Berger uun Rheinlun-Pfalz, dialwiis uk uun't Saarlun. A huuchst toop diar as a Erbeskopf mä en hööchde faan.
Di nööm komt ferlicht faan hünj an rag, det as oober ei seeker.
Buumsiilern
A Buumsiilern (Hemiprocne) san det iansagst fögelskööl uun det famile Hemiprocnidae. Jo hiar tu't order faan a Siilfögler (Apodiformes). Diar jaft'at man sjauer slacher faan. Jo lewe uun Indien an Süüduastaasien.
Adenau
Adenau as en stääd uun a Eifel. Hat hiart tu a Lunkreis Ahrweiler uun Rheinlun-Pfalz.
Tualagbitjern
Tualagbitjern (Paridae) san en fögelfamile uun det order faan a sjongfögler (Passeriformes). Diar hiar 14 sköölen mä son 50 slacher tu.
Sköölen
Baeolophus – Cephalopyrus – Cyanistes – Lophophanes – Machlolophus – Melaniparus – Melanochlora – Pardaliparus – Parus – Periparus – Poecile – Pseudopodoces – Sittiparus – Sylviparus
Lantanoid
En lantanoid as en cheemisk element, diar lantaan liket (greks: -οειδής (-oeides) „eenelk“). En ualen ütjdruk as lantaniid. Lantaan salew woort diar uk mä tu tääld.
Diar san 14 lantanoiden mä atoomnumern faan 57 bit 71 uun't '''6. periode''' faan't periodensüsteem.
Lantanoiden wurd tuup mä tau ööder elementen faan't 3. skööl (Skandium an Ütrium) uk üs raar eerden betiakent.
Opava (Distrikt)
De Opava Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Opava) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a maden faan't regiuun. Det 175.777 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Opava.
Ndebele
Wat menst dü?
Passoré (Prowins)
Det Passoré Prowins as en prowins faan det Nord Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 323.222 lidj (2006). At hoodsteed as Yako.
Simrishamn (Komuun)
Det Simrishamn Komuun (üüb Sweedsk: Simrishamns kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 19.267 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Simrishamn.
Schweinfurt (Lönjkris)
E Lönjkris Schweinfurt (aw Bairisch: Landkroas Schweinfurt) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Unterfranken. Dåt heet 115.106 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Schweinfurt.
Winnytsja (Prowins)
Det Winnytsja Prowins (üüb Ukrainisk: Ві́нницька о́бласть Vínnyc’ka óblast’ of Ві́нниччина Vínnyččyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.590.357 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Winnytsja.
Loroum (Prowins)
Det Loroum Prowins (Ütjspriik: [lɔ.ʁum]) as en prowins faan det Nord Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 142.853 lidj (2006). At hoodsteed as Titao.
Waibleedplaanten
Waibleedplaanten (Plantaginaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Lamiales. Jo kem üüb a hialer welt föör. Diar hiar 92 sköölen mä muar üs 2.000 slacher tu.
Aal a sköölen
Acanthorrhinum – Achetaria – Adenosma – Albraunia – Anarrhinum – Angelonia – Antirrhinum – Aragoa – Asarina – Bacopa – Basistemon – Benjaminia – Besseya – Bougueria – Bryodes – Bythophyton – Callitriche – Chaenorhinum – Chelone – Chionophila – Cochlidiosperma – Collinsia – Conobea – Cymbalaria – Darcya – Deinostema – Derwentia – Detzneria – Digitalis – Dintera – Dizygostemon – Dopatrium – Ellisiophyllum – Encopella – Epixiphium – Erinus – Galvezia – Gambelia – Geochorda – Globularia – Gratiola – Hebe – Hemianthus – Hemiphragma – Herpestis – Hippuris – Holmgrenanthe – Holzneria – Hydrotriche – Hydrotrida – Kashmiria – Keckiella – Kickxia – Lagotis – Leiostemon – Leptandra – Leucospora – Limnophila – Linaria – Lindenbergia – Littorella – Lophospermum – Lunellia – Mabrya – Maeviella – Maurandya – Mecardonia – Melosperma – Micranthemum – Misopates – Mohavea – Monopera – Monttea – Nanorrhinum – Neogaerrhinum – Neopicrorhiza – Nothochelone – Nuttallanthus – Odicardis – Otacanthus – Ourisia – Paederota – Paederotella – Pagesia – Parahebe – Pennellianthus – Penstemon – Plantago – Poskea – Psammetes – Pseudolysimachion – Rhodochiton – Russelia – Sairocarpus – Schistophragma – Scoparia – Scrofella – Sibthorpia – Stemodia – Synthyris – Tetranema – Tetraulacium – Tonella – Trapella – Uroskinnera – Veronica – Veronicastrum – Wulfenia – Wulfeniopsis
Yatenga (Prowins)
Det Yatenga Prowins as en prowins faan det Nord Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 553.164 lidj (2006). At hoodsteed as Ouahigouya.
Sjöbo (Komuun)
Det Sjöbo Komuun (üüb Sweedsk: Sjöbo kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 19.497 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Sjöbo.
Göhl (Holstiinj)
Göhl as en gemiine foont Åmt Oldenburg-Land önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 1118 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Homeland
En homeland wiar uun Süüdafrikoo (an uk uun Namiibia) en regiuun, diar för en was Süüdafrikoonsk fulk föörsen wiar. Ööder nöömer diarför wiar reservation of bantustan. A uuriinwenern skul uun hör homeland bliiw, an jo ei mä ööder fulken miske. Diarbääft sted det politiik faan't apartheid (apdialang, ufdialang) tesken witjen an suarten. Iarst 1994 as det apartheid apjiwen wurden, an Süüdafrikoo füng en modern ferwaltang mä nei prowinsen. Di iarst suart president wiar faan 1994 bit 1999 Nelson Mandela, di sin leewent loong jin det apartheid streden hää.
Jeseník (Distrikt)
De Jeseník Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Jeseník) as een faan a distrikten faan det Olomouc Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 37.709 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Jeseník.
Starnberg (Lönjkris)
E Lönjkris Starnberg (aw Bairisch: Landkroas Starnberg) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Oberbayern. Dåt heet 136.092 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Starnberg.
Jidisk
Jidisk (üüb Jidisk: יידיש of אידיש Jidisch of Idisch, wurdelk jüüdsk, kurt för ייִדיש-טײַטש Jidisch-Taitsch of Jüüdsk-Tjiisk) as en amanbi düüsen juar ual spriik, wat faan aschkenaasisk juuden uun widj dialen faan Euroopa spreegen an skrewen wurd an faan en dial faan hör efterfeeder tu daaling spreegen an skrewen wurt. At spriik hiart tu det germaans skööl faan spriiken. Det as efter algemian meening en ütj det Madelhuuchtjiisk ütjgingen waastgermaans, mä hebreewsk, arameeisk, romaanisk, slaawisk an widjer spriikelementen uunfald spriik. Det dialt ham iin uun Waast- an Uastjidisk. Det letst bestäänt ütj dön spriikwiisen Nuurduastjidisk („Liitauisk Jidisk“), Madeljidisk („Poolsk Jidisk“) an Süüduastjidisk („Ukrainisk Jidisk“). At spriik brükt det hebreewsk alfabeet.
Teramo (Prowins)
Det Teramo Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Teramo; üüb Abruzzeesk: Pruvìngie de Tèreme) as ian faan a prowinsen faan det Abruzzen Regiuun uun Itaalien. Det hee 308.052 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Teramo.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee 47 komuunen (üüb Italjeens: comuni).
Ostrava-Steed (Distrikt)
De Ostrava-Steed Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Ostrava-město) as een faan a distrikten faan det Määrisk-Schleesisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurd faan't regiuun. Det 317.322 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Ostrava.
Gremersdorf
Gremersdorf as en gemiine foont Åmt Oldenburg-Land önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt norden foon e kris, bai jü Kiil Bucht. Dåt heet 1507 inboogere (2019).
Adana (Steed)
Adana [aˈda.na] as at hoodsteed faan det Adana Prowins uun a Türkei. Det hee 1.737.268 lidj (2019).
Gremersdorf
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Ain (Department)
Det Ain Department [ɛ̃] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 662.412 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Bourg-en-Bresse.
Adana (Steed)
Geografii
At steed hee fjauer distrikten:
Ain (Department)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee fjauer arrondissementen:
Kemi
Kemi as det naistgratst steed uun't Lunskap Lapplun uun Finlun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lunskap. Det hee 25.772 lidj (2020).
Arico
Arico as en gemeen uun a süüduast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Jidisk
Gramatik
Bispal faan en sechelk hoodwurd: דאָס הויז [dɔs hɔɪ̯z] (at hüs)
Andromeda (stäärbil)
Andromeda (faan ualgreks Ἀνδρομέδα Androméda) as en stäärbil üüb a nuurdelk hemel. Diaruun leit uk a "Andromedamist" (M 31), det as det naist galaksii tu üüs aanj galaksii, det Moolkstruat. A laachtest stäär as Sirrah ( α Andromedae) mä en skiinboor magnituud faan 2,06 mag.
Ain (Department)
Befölkring
En mensk faan't department het aindinois (menelk) of aindinoise (weipelk) üüb Fraansöösk.
At taal faan a lidj uun't department sant 1791 :
Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.
Ganzourgou (Prowins)
Det [Ganzourgou Prowins (Ütjspriik: [gɑ̃.zuʁ.gu]) as en prowins faan det Plateau-Central Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 319.380 lidj (2006). At hoodsteed as Zorgho.
Eilunreegel
At Eilunreegel of uk Foster sin Reegel (ingelsk: Foster's rule) as en teorii auer det grate faan diarten (dialwiis uk plaanten) üüb eilunen.
Det reegel sait, dat grat diarten üüb eilunen auer generatsioonen leewen letjer wurd, an letj diarten wurd grater.
Grünjer
Auer a grünjer san a wedenskaplidj ei ians. - Bi grat diarten as't mögelk, dat en eilun ei grat enooch as, am föl grat diarten tu fersurgin. Wan's ei so grat san, kön jo beeder auerlewe. - Letj diarten haa ei so föl fiinden üs üüb fäästääg, an kön diaram grater an 'luier' wurd.
Rovaniemi
Rovaniemi as at hoodsteed faan't Lunskap Lapplun uun Finlun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lunskap. Det hee 54.062 lidj (2020).
Lipetsk (Steed)
Lipetsk (üüb Rüs: Ли́пецк Lípeck ) as at hoodsteed faan det Lipetsk Prowins uun de Madelrüslun Bundesdistrikt, Rüslun. Det hee 503.216 lidj (2021).
Buumwiiduus
A Buumwiiduus of Buumhopern (Phoeniculidae) san en famile faan fögler uun det order faan a Wiiduufögler (Bucerotiformes). Diar hiar tau sköölen tu, diar uun't troopisk Afrikoo lewe. Jo san nai mä Wiiduus (Upupidae).
Straubing-Bogen (Lönjkris)
E Lönjkris Straubing-Bogen (aw Bairisch: Landkroas Straubing-Boong) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Niederbayern. Dåt heet 100.649 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Straubing.
Waibleeden
Waibleeden (Plantago) san en grat plaantenskööl uun det famile faan a waibleedplaanten (Plantaginaceae). Diar hiar hunerten faan slacher tu.
Wichtag slacher
P. afra – P. albicans – P. algarbiensis – P. alismatifolia – P. almogravensis – P. alopecurus – P. alpestris – P. altissima – P. arenaria – P. argentina – P. australis – P. barbata – P. berroi – P. bismarckii – P. brasiliensis – P. buchtienii – P. cafra – P. canescens – P. catharinea – P. commersoniana – P. cordata – P. coronopus – P. correae – P. densa – P. densiflora – P. dielsiana – P. dubia – P. eriopoda – P. fengdouensis – P. fernandezia – P. firma – P. floccosa – P. galapagensis – P. grandiflora – P. griffithii – P. guilleminiana – P. heterophylla – P. hispidula – P. intermedia – P. jujuyensis – P. lamprophylla – P. lanatifolia – P. lanceolata – P. lessingii – P. leucophylla – P. limensis – P. linearis – P. litorea – P. longissima – P. lundborgii – Plantago major – Plantago maritima – P. media – P. myosuros – P. neumannii – P. nivea – P. orbignyana – P. patagonica – P. penantha – P. pulvinata – P. rancaguae – P. rhodosperma – P. rigida – P. salsa – P. sawadai – P. scabra – P. schrenkii – P. sempervivoides – P. sericea – P. squalida – P. subpolaris – P. subulata – P. tacnensis – P. tehuelcha – P. tolucensis – P. tomentosa – P. truncata – P. tubulosa – P. uniglumis – P. urvillei – P. ventanensis – P. virginica – P. weddelliana – P. winteri
Kurnfinken
Kurnfinken (Prunellidae, Prunella) san en fögelfamile mä man ian skööl Prunella. Diar hiar 13 slacher tu.
Matera (Prowins)
Det Matera Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Matera; üüb Materaans: Provìngë dë Matàërë) as ian faan a prowinsen faan det Basilikaata Regiuun uun Itaalien. Det hee 197.909 (2019). At hoodsteed faan't prowins as Matera.
Kurnfinken
Slacher
P. atrogularis - P. collaris - P. fagani - P. fulvescens - P. himalayana - P. immaculata - P. koslowi - P. modularis - P. montanella - P. ocularis - P. rubeculoides - P. rubida - P. strophiata
Matera (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Zondoma (Prowins)
Det Zondoma Prowins as en prowins faan det Nord Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 166.557 lidj (2006). At hoodsteed as Gourcy.
Großenbrode
Großenbrode as en gemiine foont Åmt Oldenburg-Land önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris, aw en huulewailönj twasche jü Kiil Bucht än jü Meklenborj Bucht. Dåt heet 2180 inboogere (2019).
Zondoma (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee fiiw departmenten:
Tigree
Tigree (uk: Tigré, uun etioopisk skraft ትግረ Tigre of ትግሬ Tigrē; uun Sudaan ኻሳ Xasa, araabisk ألخاصية al-ḫāṣiyah) as en semiitisk spriak, diar nai as mä Ualetioopisk an Tigrinya.
Großenbrode
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Tigree
Hat woort faan amanbi 800.000 minsken snaaket, fööraal uun Eritrea an Sudaan.
Da Åntretemåntre
Staken
Dörte schongt an Astrid spelet gitaar, hör staken kem faan blues an jazz, an jo schong üüb frasch an öömrang.
Jo tau san al flooksis aptreeden, ei bluas uun Nuurdfresklun.
Lapbloosplaanten
Lapbloosplaanten (Lamiaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Lamiales. Diar hiar sööwen onerfamilin mä amanbi 260 sköölen an muar üs 7000 slacher tu. Jo kem üüb a hialer welt föör. Hör nööm haa's faan hör aparte bloosen, diar ütjsä üs en lap.
Olomouc (Distrikt)
De Olomouc Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Olomouc) as een faan a distrikten faan det Olomouc Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 235.441 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Olomouc.
Milicia excelsa
Milicia excelsa (of uk Chlorophora excelsa) as en buum uun det famile faan a Muurbeiplaanten (Moraceae). Hi wääkst uun Waast-, Madel an Uastafrikoo.
Dahalik
Dahalik (uk Dahlik of Dahaalik; aanj nööm: [haka (na)] dahālík) as en etiosemiitisk spriak, diar üüb trii eilunen föör Eritrea snaaket woort.
Milicia excelsa
Bütj Milicia excelsa jaft'at uun det skööl Milicia noch ään öödern slach, hi het Milicia regia, hää oober ei (muar) son grat bedüüdang.