cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chittagong (Diwisioon)
Indialing faan Ferwalting
At diwisioon hee elwen distrikten:
Aprel
Aprel es de fear Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 30 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) Aprilis.
Irlits
At Irlits, Flaaksfink (Carduelis cannabina) as en sjongfögel uun't finkenfamile (Fringillidae).
Iowa
Iowa [ˈaɪəwə] as sunt 1846 en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj e mal foon't lönj. Dåt heet 3.155.070 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Des Moines.
Geografii
De Mississippi Struum as för't miast at uastgrens faan a bundesstoot.
ISO 3166-2:IR
Die Provinzen erhielten zweistellige Zahlen <tt>01</tt> bis <tt>31</tt>, wobei die <tt>09</tt> nicht verteilt ist.
Iowa
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Donga Department
Det Donga Department (üüb Fraansöösk: Département de la Donga) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a nuurdwaast faan’t lun. Uun a nuurd leit det Atakora Department, uun a uast det Borgou Department, uun a süüd det Collines Department an uun a waast Toogo. Det hee 543.130 lidj (2013). At hoodsteed as Djougou.
ISO 3166-2:IR
Im achten Newsletter (ISO 3166-2:2007-04-17) wurde die alte Provinz Chorasan in die drei Provinzen Nord-Chorasan, Süd-Chorasan und Razavi-Chorasan aufgeteilt.
Iowa
Counties
Iowa heet 99 counties: Kiik uk deer: List ma counties önj Iowa
Donga Department
Geografii
De huuchst berig uun Beniin, de Sokbaro Berig, leit uun a waast faan't department.
Indialing faan Ferwalting
At department hee fiiw komuunen.
* Djougou Lun an Steed tuup. ** Djougou Lun an Djougou Steed san sant 2013 tuup ian komuun.
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 543.130 lidj uun't department: 270.754 faan a lidj wiar karmen an 272.376 wüfhööd. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
Histoore
At department wurd 1999 grünjlaanjen. Iar wiar det dial faan det Atakora Department.
Djuuni
Djuuni es de sös Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 30 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) Iunius. Uun Djuuni begent 'e Sömmer.
1619
1619 wiar det njüügentanjst juar faan det 17. juarhunert.
Makamba (Prowins)
Det Makamba Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Makamba, üüb Fraansöösk: La Province de Makamba) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 428.917 lidj (2008). At hoodsteed as Makamba.
Sterilisatsjon fan di Kārming (Vasektomie)
Sterilisatsjon fan di Kārming (Vasektomie), dit jit bi di Doktors uk Vasoresektion, meent, dat Iiđern of Diilen fan en Iiđer üt di Lif skiart uur. Fuart miist es man dach di kirugisk Iingrep fuar di Sterilisatsjon fan di Kārming meent. Di Iingrep uur fuar di Forhenering brükt. Da uur di Siitlaiting iin ön di Siitstreeng (Ductus deferens) ön di Klootsak boowen di Bitö-Kloot fan di Kārming döörskiaren.
Makamba (Prowins)
Geografii
Dial faan de Tanganyika Sia leit uun't prowins.
Sterilisatsjon fan di Kārming (Vasektomie)
Bisliip achter di Iingrep
Di maist Liren beskriiw, dat di Bisliip achter di Sterelisatsjon beeter es. Niin Taachten aur Skrabeling, wat ja ek wel en sawat. Fuar di Kārming es dit ek fuul üđers aurdat di Sperma üđers tohopsetet es.
Makamba (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee seeks komuunen.
Sterilisatsjon fan di Kārming (Vasektomie)
Ofgrensing
Di Vasektomi es wat üđers üüs en Kastraatsjon.
Ferian Jordsand
Di Ferian Jordsand komert ham am skül för a siafögler. Hi as 1907 grünjlaanj wurden an sat uun Ahrensburg bi Hamborag. San nööm hää di ferian efter det onergingen halag Jordsun.
Köölweederstoof
Köölweederstoof (Hydrokarbon) het en skööl faan cheemisk ferbinjangen, huar bluas köölstoof an weederstoof uun as. Jo hual föl energii an haa diaram en grat bedüüdang uun a industrii.
Ferian Jordsand
Huar di ferian werket
1. Bi a Nuurdsiaküst hää di ferian statjuunen
Köölweederstoof
Föörkemen
Köölweederstoof komt uun a natüür uun eerdööle, eerdgas of kööl föör. Man uk plaanten haa diar föl faan.
Ferian Jordsand
Huar di ferian werket
An do san diar noch en hiale rä muar statjuunen uun't banlun an bi a Uastsia.
Isfögel (An)
A Isfögel, Gaulisk, Gaulüt (Clangula hyemalis) as en fögel uun't anenfamile (Anatidae).
Djuuli
Djuuli es de seebens Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 31 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) Iulius.
Pearl-Index
Di Pearl-Index, nēmt eeđer di amerikaansk Biologi Raymond Pearl (1879–1940), es en Maat fuar di Wirksomhair of di Töferletelkhair fan di Skeken fuar di Forheneringsmerel. Di Index teeknet huarful di Diil fan Wüfhaurn, diar seksuel ön Gang sen en likert jen Forheneringsskek benen jen Jaar skrabelet. Wat liiger di Pearl-Index es, wat sekerer es di Skek.
Süüd-Ameerikoo
<div style="float: right; margin: 0 0 1em 2em; width: 26em; text-align: right; font-size: 0.86em; line-height: normal;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; background: #f0f6fa; text-align: left; padding: 0.5em 1em; text-align: center;"> Süüd-Ameerikoo
Pearl-Index
Fuar di Pearl-Indices enkelter Forheneringsskeken luki bi Forheneringsmerel.
Süüd-Ameerikoo
Süüd-Ameerikoo as en weltdial an di süüdelk dial faan Ameerikoo, 17.843.000 km² grat, an diar lewe amanbi 400 miljuun minsken. At as di sjuardgratst weltdial faan a eerd.
Pearl-Index
Definitsjoon
Jen Bispöl: En Pearl-Index fan 15 döt ön, dat fan 100 Wüfhaurn, wat me jen Forheneringsskek jen Jaar aarberet heer, 15 skrabelet.
Muramvya (Prowins)
Det Muramvya Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Muramvya, üüb Fraansöösk: La Province de Muramvya) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a maden faan't lun. Det hee 294.891 lidj (2008). At hoodsteed as Muramvya.
Pearl-Index
Referenswērti
Bi reegelmeesigi Bisliip söner Sküül töögen Skrabelin wiist di Pearl-Index di Früchtbaarhair en bilapt höm om en bi 85 bi 20 Jaar ual Wüfhaurn, 50 bi 35 Jaarn ual Wüfhaurn en bluat jit 30 bi 40 Jaarn ual Wüfhaurn en sünkt da om en bi ön di Ialer fan 45–50 me di Bigen fan di Wekseljaaren hentö 0.
Pearl-Index fan di forskelig Forheneringsskeken
Quelle: Leitlinien der Deutschen Gesellschaft für Gynäkologie und Geburtshilfe Juli 2004, pro familia
Ek biteenkti Parameeter
Bi di Pearl-Index es dit statistisk ek biteenkt hur aaft di Bisliip foltiit uur, sa üüs di Gurthair fan di Steekproov of Töhophair ek fuarskrewen. Diarom es di Pearl-Index fan niiaartige Forheneringsmerel, sa üüs dit fan Interesikeren en fan Maaker tö di Algimiinhair bekeent maaket uur, aaft ek sa gur tö nüti.
Süüd-Ameerikoo
Lunen
Lunen uun Süüd-Ameerikoo:
Pearl-Index
Ek biteenkti Parameeter
Wat lunger en muar fuarbreeret en Forheneringsmerel es, wat beeter ken di Pearl-Index nütet uur.
Muramvya (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee fiiw komuunen.
Pearl-Index
Seekerhair fan Metoodi vs. di Seekerhair fan di Önwening
Di Seekerhair fan di miist Forheneringsmerel hinget fan di rocht Önwening of. Diarom sen Metoodiseekerhair, alsoo dat Forsiien, en Önweningsseekerhair, alsoo di Biteenking fan Önweningsfailen, bi di miist Metoodi düüdelk forskelig. Di Pearl-Index fan maning Metoodi es ofhingig fan di Önweener, senerlig fan sin Kentis- en Erfēringsstant sa üüs fan sin Töferletelkhair en Motivatsjoon. Di Pearl-Index ken sa stark dingeli.
2016
2016 wiar det seekstanjst juar faan at 21. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä’n Freidai. 2016 wus dåt seekstäinst iir foon dåt 21. iirhunert. Et iir beganed ma’n Fraidi. 2016 wiar dit sokstainst Jaar fan dit 21. Jaarhön’ert. Dit Jaar bigent me en Friidai.
Oongäärs (slach)
Oongäärs (Aagetanjruadsgääs) of uk echt oongäärs (Puccinellia maritima) hiart tu at plaantenfamile swetgäärs (Poaceae).
Inhambane (Prowins)
Det Inhambane Prowins (üüb Portugiisk: Província de Inhambane) as en prowins uun de aafrikoons stoot Mosambik. At prowins leit uun a süüduast faan’t lun. Uun a nuurdwaast leit det Manica Prowins, uun a nuurduast det Sofala Prowins an uun a waast det Gaza Prowins. Det hee 1.496.824 lidj (2017). At hoodsteed faan't prowins as Inhambane.
Geograafisk Laag
Det Inhambane Prowins leit amanbi twesken 21° an 25° (faan a nuurd tu a süüd). De Süüdelk Kiarkreis gungt troch a süüd faan't prowins.
Chloroplastida
Süstemaatik
Diar san fööraal tau sköölen: Chlorophyta an Charophyta. A Chlorophyta an a miast Charophyta wurd üs green algen (Chlorobionta) betiakent.
Inhambane (Prowins)
Laguunen
At prowins hee föl laguunen: Zevane Laguun, Nhalehengue Laguun, Nhangela Laguun, Dongane Laguun an Poelela Laguun, wat bi a eeg lei. Tau öler laguunen lei uun't banlun: Banamana Laguun uun a nuurd an Nhavarre Laguun uun a süüd.
Struumer
De Save Struum bildet at nuurdgrens an de Changane Struum bildet dial faan at waastgrens.
Natschunaalparken
At prowins hee tau natschunaalparken. Ian as de Zinave Natschunaalpark, wat uun a nuurdwaast leit. De öler as de Bazaruto Natschunaalpark üüb dön Paraiso Eilunen (üüb Portugiisk, Ilhas do Paraiso), wat uun det Indisk Ootseaan lei.
Indialing faan Ferwalting
Inhambane hee tau steeden (Inhambane an Maxixe) an twaalew distrikten.
Befölkring
At wiar folksteelingen uun 2017, 2007, 1997 an 1980. Efter't folksteeling faan 2007, wiar 580.158 faan a lidj uun't prowins karmen an 724.662 wüfhööd.
Haabel
Haabel as det letjst halag uun a nuurdfresk waas. Hat hiart tu't gemeen faan A Grööd.
1628
1628 wiar det aacht-an-twuntigst juar faan det 17. juarhunert.
Charophyta
Charophyta san en skööl faan eukarioten, diar photosynthese bedriiw. Det san fööraal a eegentelk plaanten, oober uk noch hög ööder sköölen.
CRC Handbook of Chemistry and Physics
(huuchschiisk)
Muyinga (Prowins)
Det Muyinga Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Muyinga, üüb Fraansöösk: La Province de Muyinga) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 632.346 lidj (2008). At hoodsteed as Muyinga.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee sööwen komuunen.
Fichten
A Fichten (Picea) san en skööl faan näädelbuumer uun det famile faan a Pinaceae. Di iansagst slach uun Madeleuroopa as Picea abies, huar'am uk Ruad-Tan tu sait. Hat hää mä a Tanen oober niks tu dun.
Echt Kastanjin
Echt Kastanjin (Castanea) san amanbi 12 buumslacher uun det famile Fagaceae. Uun Euroopa wääkst bluas ään slach: Castanea sativa. Hör früchten kön eden wurd.
Fichten
Slacher
P. abies – P. alcoquiana – P. asperata – P. aurantiaca – P. balfouriana – P. brachytyla – P. breweriana – P. chihuahuana – P. crassifolia – P. engelmannii – P. farreri – P. glauca – P. glehnii – P. jezoensis – P. koraiensis – P. koyamae – P. likiangensis – P. linzhiensis – P. mariana – P. martinezii – P. maximowiczii – P. meyeri – P. morrisonicola – P. neoveitchii – P. obovata – P. omorika – P. orientalis – P. pungens – P. purpurea – P. rubens – P. schrenkiana – P. sitchensis – P. smithiana – P. spinulosa – P. torano – P. wilsonii
Echt Kastanjin
Nat
<div style="clear:left;" /div>
Süstemaatik
Efter: Henri Breisch :
Łobez
Łobez as en stääd uun Poolen an hää 10.409 iinwenern (2015).
Juulii
Juulii is di säämte mööne foon dat iir öön di gregoriaansk kaländer. Hii heet 31 deege.
Löök ok
Mööne: Janewoor, Feebrewoor, Märts, April, Moi, Juunii, Juulii, Augost, Septämber, Oktoober, Noowämber, Desämber.
Spasahorn
A Spasahorn (Acer platanoides) of uk Liinbuum as en buum uun det famile faan a Sapindaceae (Echt Siapenbuumer).
Couffo Department
Det Couffo Department (üüb Fraansöösk: Département du Couffo) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a süüdwaast faan’t lun. Uun a nuurduast leit det Zou Department, uun a süüduast det Atlantique Department, uun a süüd det Mono Department an uun a waast Toogo. Det hee 745.328 lidj (2013). At hoodsteed as Dogbo-Tota.
Indialing faan Ferwalting
At department hee seeks komuunen.
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 745.328 lidj uun't department: 396.754 faan a lidj wiar wüfhööd an 348.574 karmen. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
Histoore
At department wurd 1999 grünjlaanjen. Iar wiar det dial faan det Mono Department.
Islönj
Islönj, åmtlik e Republiik Islönj, as en lönj önj Euroopa. Et lönj läit önj e Atlantik, tut söödååsten foon Gräinlönj. Deer booge 376.248 mansche (önjfång 2022). Jü hoodstää foont lönj as Reykjavík.
1630
1630 wiar det dörtigst juar faan det 17. juarhunert.
Mya
mya komt ütj at ingelsk an stäänt för en tidjponkt "million years ago" (= föör ... miljuun juaren). Det ufkörtang woort fööraal uun a geologii an astronomii brükt.
Marquesas
A Marquesas-Eilunen (, aanj nööm Te Fenua Enata) san en skööl faan eilunen uun a Pasiifik. Jo hiar tu Fransöösk Polyneesien.
Diar san 14 grater an en hialer rä letjer eilunen, diar tu en nuurdelk skööl mä Nuku Hiva, Ua Pou an Ua Huka, an tu en süüdelk skööl mä Hiva Oa, Tahuata an Fatu Hiva iindiald wurd. At lunflaak amfaadet 1.274 km², an diar lewe 9.346 minsken (Stant: 2017)
Eilunen
A gratst eilunen san: 1)tu't gemeen Nuku Hiva
2)tu't gemeen Hiva Oa
3)tu't gemeen Hiva Oa
Cloppenburg (Lunkreis)
De Cloppenburg Lunkreis (üüb Plaattjiisk: Landkreis Cloppenborg, üüb Saaterfresk: Loundkring Kloppenbuurich) as een faan a lunkreiser uun Niidersaksen. Det leit uun a nuurdwaast faan't bundeslun. Diar leit uk at gemeend Saaterlun, huar saaterfresk (aanj nööm seeltersk) snaaket wurd. At hoodsteed faan a lunkreis as Cloppenburg.
Afghaanistaan
Afghaanistaan, amtelk Islaamisk Republik faan Afghaanistaan (Paschtu/Dari:  Afghānestān'''), as en lun tesken Madel- an Süüdaasien. Trinjam lei Iraan, Turkmeenistaan, Usbekistaan, Tadjikistaan, Schiina an Pakistaan. Trii sjuarden faan't lun san berger.
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:
Prowinsen
<!--
Sprachen
In Afghanistan werden etwa 49 Sprachen und über 200 verschiedene Dialekte gesprochen. Von diesen wurden 1964 durch die große Ratsversammlung Loja Dschirga Persisch („Dari“) und Paschtu als offizielle Landes- und Regierungssprachen (Amtssprachen) im Rahmen der Bestätigung einer neuen Verfassung bestätigt.
Dari – die offizielle afghanische Bezeichnung für das Persische und abgeleitet von Fārsī-ye Darbārī, „Persisch des königlichen Hofes“ ( – Darbār, „Königshof“)  – ist die Mehrheitssprache und seit dem Mittelalter die dominierende Verwaltungs- und Kultursprache der Region. Die literarische Schriftsprache des Persischen fungiert seit der Staatsgründung Afghanistans als Amts- und Verwaltungssprache. Mehr als die Hälfte der Bevölkerung Afghanistans (hauptsächlich Tadschiken, Hazara, Aimaken, aber auch sehr viele Paschtunen) spricht einen Dialekt des Persischen als Muttersprache. Persisch ist zudem die Sprache der Bevölkerung der Hauptstadt Kabul, deren Dialekt – umgangssprachlich gleichgesetzt mit Dari – nicht nur als Regierungs- und Wirtschaftssprache, sondern auch als lingua franca zwischen jenen Volksgruppen dient, die nicht eine der beiden Landessprachen als Muttersprache sprechen.
Johann Friedrich Kleuker verwendete 1776/77 erstmalig im deutschen Sprachraum die Schreibweise „Deri“ für die persische Sprache, welche sich „seit der Sassaniden als Hofsprache für alle Länder des iranischen Hochlandes“ entwickelt habe. 1818 verwendete Joseph von Hammer-Purgstall dieselbe Schreibweise bei seinen Übersetzungen aus dem „Divan“ von Hafez. Peter Snoy fügt in dem von Willi Kraus herausgegebenen Werk hinzu, dass der Name „Dari“, wie diese Sprache heute in Afghanistan heißt, besonders im 9. und 10. Jahrhundert am Hof (persisch „dar“) der Samaniden in Mittelasien aufkam. Dort wurde das zum westlichen Zweig der iranischen Sprachen gehörende Persisch zur Hofsprache (= „Dari“) ernannt.
Paschtu, die Sprache der Paschtunen, ist per königlichem Dekret seit 1936 Amtssprache und wird von rund 35–55 % der Bevölkerung als Muttersprache gesprochen (Angaben variieren). So wird traditionellerweise die Nationalhymne Afghanistans in Paschtu gesungen. Auch militärische Titel sind der Sprache der Paschtunen entnommen. Trotzdem konnte sich Paschtu bisher nicht als Verwaltungssprache durchsetzen und hat diesen Status nur in den paschtunischen Stammesgebieten. Daher wird von anderen Bevölkerungsgruppen Paschtu meist als zweitrangig angesehen, und auch die Frage der Nationalhymne hat immer wieder provokante Diskussionen heraufbeschworen. Jegliche Versuche der Regierung, den Status von Paschtu in der Bevölkerung zu erhöhen, sind bisher im Großen und Ganzen gescheitert.
Daneben sind auch fünf Minderheitensprachen seit 1980 in jenen Regionen als Nationalsprachen anerkannt, in denen diese von der Mehrheit gesprochen werden; die Wichtigste ist dabei Ōzbēkī (Usbekisch). Aber auch Torkmanī (Turkmenisch), Balūčī (Belutschisch), Pašaī (Pashai) und Nūrestānī (Nuristani) (Kati) haben unter Karzai eine Aufwertung erfahren. -->
Histoore
Föör 1973 wurd at lun en monarchii. Uun detdeer juar wurd de letst köning, Mohammad Saahir Schaah (köning sant 1933), amstörtet an en republiik grünjlaanjen. De 27. April 1978 wiar en putsch faan komunisten an det Demokraatisk Republiik faan Afghaanistaan wurd ufrepen. Bal jeew at welerstant faan a mudschaahidiin jin det nei regiaring, wat am halep faan't Sowjetunioon beed. Sowjetisk saldooten marschiaret de 27. Deetsember 1979 iin. Paakistaan, det Ferianigt Stooten an öler lunen holep at welerstant jin't regiaring an't Sowjetunioon. A bedialigung faan't Sowjetunioon uun a krich wooret tu 1989 an ferleet de 14. Febrewoore dön letst sowjetisk saldooten at lun. At jeew do en bürgerkrich bit dat a mudschaahidiin Kaabul naam an det Demokraatisk Republiik de 16. April tu aanj kaam. Do bruch en naist bürgerkrich twesken a sköölen faan a mudschaahidiin ütj. Ian faan a sköölen faan a mudschaahidiin, a Taalibaan, naam de 27. September 1996 Kaabul: Afghaanistaan wurd en islaamisk emiraat, man a bürgerkrich ging weler.
A Taalibaan wurd frinjer faan at teroorneetwerk Al-Qaida an at hood faan't neetwerk, Osama bin Laden, wenet uun't lun. Al-Qaida greeb de 11. September 2001 üüb det Ferianigt Stooten uun an det Ferianigt Stooten apforderet, dat a Taalibaan ham tu jo auertudun. Jo saad naan an det internatschunaal interwentschuun uun a krich uun't lun begand. A Taalibaan ferlus hör kontrol auer't lun an en nei regiaring wurd mä't halep faan det Ferianigt Stooten an öler lunen skeeben. A bürgerkrich ging weler. Öler lunen begand, hör saldooten faan't lun ütjtunemen. A Taalibaan begand en nei ofensiif an jo naam de 16. August 2021 Kaabul.
Juunii
Juunii is di seekste mööne foon dat iir öön di gregoriaansk kaländer. Hii heet 30 deege.
Löök ok
Mööne: Janewoor, Feebrewoor, Märts, April, Moi, Juunii, Juulii, Augost, Septämber, Oktoober, Noowämber, Desämber.
Funchal
Funchal [] as det hoodstääd faan't eilun Madeira. Funchal ment so föl üs fenchel.
Funchal hää 112.015 iinwenern. Tu di distrikt hiar uk det eilun Porto Santo, a Ilhas Desertas an a Ilhas Selvagens.
Ekwadoor
Ekwadoor as en lun uun't nuurdwaasten faan Süüd-Ameerikoo tesken Kolumbien an Peruu an hää amanbi 14 miljuun iinwenern. Di nööm hää Ekwadoor efter a ekwaator, di troch det lun lääpt. Uun't waasten leit a Pasiifik. 1000 km faan a küst lei a Galapagos Eilunen.
1635
1635 wiar det fiiw-an-dörtigst juar faan det 17. juarhunert.
Ekwadoor
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:
Indialang faan Ferwaltang
At lun hää 24 prowinsen.
Politiik
A president faan Ekwadoor faan di 24. Mei 2021 as Guillermo Lasso.
El Salwadoor
El Salwadoor as en lun uun Madel-Ameerikoo. Naiberlunen san Guatemaala an Honduuras. Uun't süüdwaasten leit a Pasiifik.
Mwaro (Prowins)
Det Mwaro Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Mwaro, üüb Fraansöösk: La Province de Mwaro) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a maden faan't lun. Det hee 269.048 lidj (2008). At hoodsteed as Mwaro.
El Salwadoor
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:
Indialang faan Ferwaltang
At lun hää sjauertanj departmenten.
Mwaro (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee seeks komuunen.
Ma
Ma as en SI-ianhaid an stäänt för en tidjrüm Megaannum (= 1 miljuun juar loong). Det ufkörtang woort fööraal uun a geologii an astronomii brükt.
Dhaka (Diwisioon)
Indialing faan Ferwalting
At diwisioon hee elwen distrikten:
Histoore
Dön Maimansingh, Kishoreganj, Netrakona, Tangail, Jamalpur, an Sherpur distrikten, wat iar uun a nuurd faan det Dhaka Diwisioon lei, wurd 2015 det Maimansingh Diwisioon.
Naachtskaad
Naachtskaad (Solanum) as en skööl faan 1.000 bit 2.300 plaantenslacher uun det famile faan a Naachtskaadplaanten (Solanaceae).
Onersköölen
S. subg. Brevantherum – S. subg. Leptostemonum – S. subg. Lyciosolanum – S. subg. Potatoe – S. subg. Solanum
Uasterlun-Feer
Uasterlun-Feer as di uastelk dial faan Feer.
Bit 1864 wiar Waasterlun-Feer en hiird uun't könangrik Denemark. Diar hiard a saarpen Njiblem (dialwiis), Guatang, Boragsem, Wiisem an at sarkspal St. Laurentii mä Söderaanj tu. Tu det Waasterhiird uun't Ribe Amt hiard uk Oomram mä tu.
Uasterlun-Feer mä't huuwenstääd Wik hiard tu't Tønder Amt uun't Hertoochdoom Schleswig.
An uk daalang noch woort üüb Waasterlun-Feer föl muar fering snaaket üs uun't uasten.
Littoral Department (Beniin)
Det Littoral Department (üüb Fraansöösk: Département du Littoral) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a süüd faan’t lun. Uun a nuurd an waast leit det Atlantique Department an uun a uast det Ouémé Department. Det as det letjst department uun Beniin. At department hee 679.012 lidj (2013). At hoodsteed as Cotonou.
Lunskap
Dial faan de Nokoue Sia leit uun't department.
Indialing faan Ferwalting
At department hee bluat ian komuun:
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 679.012 lidj uun't department: 353.140 faan a lidj wiar wüfhööd an 325.872 karmen. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
Histoore
At department wurd 1999 grünjlaanjen. Iar wiar det dial faan det Atlantique Department.
Greks alfabeet
Uun't greks alfabeet woort at greks spriak sant at 9. juarhunert f.Kr. skrewen. Hat wiar det iarst alfabeetskraft, an uk det latiinsk alfabeet komt diarfaan uf.
Geologii
At Geologii (faan greks γῆ gē̂ ‚Eerd‘ an λόγος lógos ‚Liar‘) as det wedenskap diarfaan, hü a eerd wurden an apbaud as.
Greks alfabeet
<div style="clear:both;" /div>
Ual buksteewen
Det greks skraft as faan det phönizisk skraft ufkimen:
Geologii
Histoorisk geologii
A histoorisk geoloogen fraage diarefter, wat efter a rä üüb a eerd föörkimen as.
Uunwand geologii
A uunwand geoloogen befaade jo fööraal mä a surgen faan a minsken an ferschük föörütj tu saien, wan wi mä ünloken tu reegnin haa üs tun bispal Man jo gongt det uk am di ufbau faan wäärdag materiol üs
ISO 3166-2:ES
Die Codes wurden von der ISO insgesamt viermal aktualisiert bzw. überarbeitet (2000, zweimal 2002 und 2010). Im ersten Newsletter (ISO 3166-2:2000-06-21) vom 21. Juni 2000 wurden ein Schreibfehler behoben (Santa Cruz de Tenerife) und bei zwei Provinzen (Girona und Lleida) die alternative Schreibweise der regionalen Amtssprache hinzugefügt.
In der vierten ISO 3166-2-Bekanntmachung (ISO 3166-2:2002-12-10) vom 10. Dezember 2002 wurde ein Fehler bei der Zuordnung der Provinz Balearen (Baleares) zur Autonomen Gemeinschaft Balearische Inseln korrigiert.
Im Newsletter II-1 (ISO 3166-2:2010-02-03) vom 3. Februar 2010 erhielten alle autonomen Gemeinschaften, die aus nur einer Provinz bestehen, einen von der Provinz verschiedenen Code. Außerdem wurden die spanischen Toponyme der Objekte in den Autonomen Gemeinschaften Galicien, Katalonien und Balearische Inseln durch galicische und katalanische ersetzt, weil allein diese offiziell seien.
Provinzen
1 Diese Provinzen entsprechen den gleichnamigen Autonomen Gemeinschaften.
2017
2017 wiar det sööwentanjst juar faan at 21. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai an kaam uk mä'n Söndai tu aanj. 2017 wus dåt soowentäinst iir foon dåt 21. iirhunert. Et iir beganed ma’n Sandi än köm uk ma'n Sandi tu iinje. 2017 wiar dit soowentainst Jaar fan dit 21. Jaarhön’ert. Dit Jaar bigent me en Sendai.
Waasterhiird
Bit 1864 wiar at Waasterhiird en hiird uun't könangrik Denemark. Diar hiard a saarpen Njiblem (dialwiis), Guatang, Boragsem, Wiisem, Ödersem an at sarkspal St. Laurentii mä Söderaanj üüb Waasterlun-Feer tu. Tu det Waasterhiird hiard uk Oomram mä tu.
Hiird/öö
Hiirden wiar ferwaltangsiindialangen uun Skandinaawien, fööraal uun Denemark, man uk uun't Hertoochdoom Schleswig.
Uun ööder spriaken sait am Harde (huuchsjiisk), plaatsjiisk Harr, sweedsk härad (ualsweedsk hæraþ), isluns hérað, däänsk/noorsk herred (nei-noorsk: herad). An üüb ingelsk: hundred (= hunert).
Optik
A Optik (faan ualgreks ὀπτικός optikós 'hiart tu't sän') as en dialfääk faan a Füsiik. Hat befaadet ham mä't laacht, an hü det ham ferhäält.
Mä laacht men wi normoolerwiis di dial faan't elektromagneetisk spektrum, diar wi sä kön. Det san strualen mä waagenlengdin faan 380 nm bit 780 nm (of uk frekwensen faan 790 THz bit 385 THz). Uun a füsiik woort det en betj widjer faadet an gongt hen tu infraruad an ultraviolet strualen an uk noch diar auer henwech.
At Optik as en dial faan optisk aperooten üs kiikern of knipsern. Det san sleeben glees. Hoker bralen maaget, as en optiker.
Mono Department (Beniin)
Det Mono Department (üüb Fraansöösk: Département du Mono) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a süüdwaast faan’t lun. Uun a nuurd leit det Couffo Department, uun a uast det Atlantique Department an uun a waast Toogo. Det hee 497.243 lidj (2013). At hoodsteed as Lokossa.
Laguunen
Det Grand-Popo Laguun, wat uun a süüd faan't regiuun leit.
Sian
De Ahémé Sia, wat uun a uast leit an dial faan't grens tu det Atlantique Department bildet. Öler sian uun't department san de Togbadji Sia an de Toho Sia
Indialing faan Ferwalting
At department hee seeks departmenten:
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 497.243 lidj uun't department: 255.689 faan a lidj wiar wüfhööd an 241.554 karmen. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
Histoore
1999 wurd at nuurddial faan't department det Couffo Department.
Karbonaat
Karbonaaten san det saalt faan't köölsüren (H2CO3).
Oon
thumb|250px| Green : Oonlun, Orangj : Mangroowen
At oon, aagetanjruad,  Ingi woort uk heller of groden näämd. Det as det lun, wat tidjwiis noch bi huuchweeder faan saaltweeder auerspeeld woort. Sodenang as't di auergung faan fääst lun tu a waas.
Föriskep
En Föriskep es en Skep, hur em me fan jen Weeterkant aur't Weeter hentö di üđer kum ken. Aaftinoch ken em diar uk me di Wain üp mefaar. Sok Skeepen faar fan di Ailönen en Haligen naa't Fastlön en töbeek.
Föriskeepen ön Nuurđfriislön
Fan Söl giar en Föriskepsliinie me di Sylt Express naa Rømø (Sii: Römöö, of üp Sölring Rem en üp Dütsk: Röm), en dit diari Ailön es dör en Straatendam me't Deensk Fastlön forbünen.
Fan Föör, di Haligen en Aamrem faart di W.D.R. me soks Fören hentö Daagibel en Schliksiil.
Fan Söl ken em uk aur di Hindenborig-Dam me en Waintoch tö Naibel köör. Fan Aamrem, Föör en di Haligen sen di Föriskeepen di iinsingst Wai, me di Wain hentö't Fastlön tö kum.
Twesken Nuurđströn en Pelworem es di Nii Pelworemer Dampskepfaarts-GmbH (N.P.D.G.) me tau Föriskeepen önerwai. Fan Nuurđströn ken em da me di Wain aur en Dam hentö't Fastlön' köör.
Di litj Haligen haa uk en litj Föri: Di Rungholt faart fan Schüttsiel naa Hoogi, Ual Lön en Gröödi.
Forskeligi Öndreften en Klasen
Ali Föriskeepen haa Diesel-Maskiinen fan 570 bit hentö 4.600 kW, man di maaki forskeligi Saaken diarme:
Diesel-Elektrisk
Di "Sylt Express" maaket elektrisk Energii fan di Diesel. Di Diesel-Maskiinen driif Generatooren ön, wat di Stroom maaki. Me des laap di elektrisk Maskiinen, hur dat Skep me faart. Dat Gur bi des Systeem es, dat di Dieselmotooren altert ön di beest Tuurental laap ken, hur di di miist Kraft fan di Diesel maaket uur.
Em snaket diar aur dit hoogst Draimoment.
Di Schottel-Propelers fan di Söl'ring Föri ken om 360° drait uur, sa dat dit Skep ek omdrai brük, aurdat dit lik gau ön biiring Rochtingen faar ken. Sawat jit en "Dopeljen-Föriskep". Des Skep heer niin Ruuderanlaag nöörig, aurdat di Propelers drait uur ken.
Industrii
Industrii (det komt faan't latiinsk wurd industria uf an ment so föl üs flitj) as di dial faan't wiartskap, huar't am det produktsioon of ferwerkin faan waaren gongt.
Föriskep
Voith-Schneider
En Dopeljen-Föri jeft bi di W.D.R. uk, sent di Juunimuun fan 2010: Di nii "Uthlande V" (2010) aarbert ek Diesel-elektrisk, man jü es tömendst efen sa gur tö manövriari. Di Wai diarhen es en gans üđer jen wesen: Di diari Föri heer fjuur "Voith-Schneider-Propelers". Dit sen Giraaten, wat om en vertikaal Akse drai en draibaari Bleeren haa. Sa ken dit diar Skep "üp di Punkt omdrai" söner Bugstraal-Maskiinen twerk off drüki en en biiring Rochtingen lik gau faar. Dit diari Skep brükt uk niin senerk Ruuder muar. Di W.D.R. snaket fan höör "jest rocht Dopeljen-Föri".
Industrii
Uun't jindial tu't hoonwerk woort uun a industrii det werk apdiald, an di enkelt (hoon-)werker werket bluas noch bi ian steed faan't produktsioonskeed. Diaram san industriiuunlaagen miast temelk grat an het fabrik.
Föriskep
Voith-Schneider
Eeđer knap en Jaar fan't Ütprobiarin waar bislööten, dat di W.D.R. jit san Skep haa wel. Di "Schleswig-Holstein IV" (2011) es da dit taust Skep fan des nii Aart. Wan em di Skelter biluket, da sjocht em, dat di en bet üđers becht es üs di Uthlande V. Di Wininger sit en bet üđers, en et wiar tö lees, dat di nii Konstruktsjoon fan't jest Skep hok litj Failen her, wat man fuar't Miist ek muar üs "Jungens-Kraankhairen" wiar. Des wel em jaa man dach ek weđer iinbech. Di Reederii snaket diarfan, dat di nii Skeepen töhop ombi 34 Miljoonen Euro kostet haa.
Industrii
Kääntiaken faan industriiproduktsioon san:
Det wurd industrii woort oober uk diar brükt, huar grat onernemen uun't spal san. t.b. musiikindustrii.
Föriskep
Konventsjonel
Di ialer Fören bi di W.D.R. sen uk Dopeljen-Fören, aurdat em fan fuarn en achtern diarüp köör ken, man di sen "klasisch" becht, üs Ro-Ro-Skeepen : Tau Maskiinen achtern, wat di Skrüüwen önddriif, tau Ruuders achtern. Des Skeepen haa Bugstraalmaskinen, wat diarfuar sen, di Bug tö Sir tö drüki, wan't om litji Huken giar. Wan san Skep hentö Daagibel kumt, uur des Maskiin aaftinoch önsmeten. Dit maakit Spitaakel, en et hāremt en bet eeđer di Dieselrook, wat fuarn ön Bakbuurd ütkumt. Di diar Skeepen skel ön ark Haawen omdrai, aurdat di bluat ön jen Rochting faar ken. Bit hentö 2005 es dit uk bi di "Söl-Fören" sa wesen, wan di Westerland en di "Vikingland" diar jit faart sen. Bi di W.D.R. sen dit Skeepen sa üs di "Nordfriesland VI".
Foraneringen aur di Bidreft
Em kan somtirs meen, dat me di Skeepen ek muar inoch Jil fortiinet uur ken.
Tarnobrzeg
Tarnobrzeg [tarˈnɔbʐɛk] as en stää önj Poolen. E stää läit önjt söödååsten foont lönj, önj e prowins Karpaatenforlönj. Dåt heet 46.360 inboogere (2020)
Föriskep
Foraneringen aur di Bidreft
Di nii Generatsjoon fan Föriskeepen es sa becht, dat di me mener Aarberers faar ken en dat di ek muar omdrai brük (Ratsionalisiaring).
Di "Uthlande V" ken muar Wainer en Lir menem üs di ual Skeepen, en hat jit, dat di diarfuar mener of lik fuul Diesel brükt.
Dat Malheur aur di Sölring Föri
Hat jit, dat dit me di "Sylt-Express" man sa temelk mes gingen es, aurdat di Kalkulatsjoon, me 4.000 kW en 16 Kneten döör't Weeter tö jaagi, ek slaagi kür.
Dat Skep noom noch olterfuul Diesel diarfuar, en di Aarberers kür dit ek skafi en fo di Faargasten fan't Skep en weđer diarön.
Üs em sair, wiar di Faargasten uk ek töfriar, dat ja ön di Föri ek muar rocht iit kür, aurdat dit alis sa gau giar. Sa faart di "Sylt Express" nü fuar't miist me 12 bit 13 Kneten en me Maskiinen, wat fuul tö gurt diarfuar sen.
Ön di Bigening fan 2011 waar dat Skep ütflagt tö Zypern, aurdat et niin Jil fortiini kür.
Hat ken nü wat leenger swaar blif, aurdat san Skep ombi 15 bit 20 Miljoonen Euro kostet.
Wat di Reederii da maaket heer
Di Reederii heer aartig wat ön di Föri foranert, dat di Lir diar wat lefer me faar mai. Di "Sylt-Express" wiar aur di jest Jaaren mesken en bet tö "steriil".
Nü sen diar Strönkorewen en Baanken henstelt uuren, dat em wat makelker büten üp Dek sit ken. Ön di Wunter fan't Jaar 2012 heer di Reederii di Faarpris fuar di Söl'ringer dial seet. Dit skul bit hentö de Januwaari fan 2013 gung, man ja haa dit nü sa leten (Marts 2013).
Wat iinfacher uuren es
Ön di nii Sölring Föri, sa üs uk ön di nii Skeepen fan di W.D.R es't wat iinfacher uuren en köör diar me di Wain ön.
Ön Söl en Röm es't al pasiaret, ön Daagibel, Wyk en Witdün uur't becht: En ekstra Rampi fuar Futgungsters, dat di fan di Sir ön di Skeepen kum ken en ek muar twesken di Wainer langs mut.
Di nii Skeepen haa uk Āptochen, sa dat em uk me en Rulstööl fan't Waindek iin ön di Salon kum ken.
Fan di "Uthlande V" sair em, dat di jit köör ken, wan di ual Generatsjoon ek muaar üt di Haawen kum ken, en di skel uk mener Diesel brük. Des Skep giar uk bluat 1,70m diip.
Fan di "Sylt-Express" weet em dit ek, aurdat di sa gurt Maskiinen heer en uk mal diip giar (3,80m). Di Koptain sair man, dat dat Skep aur di Maaten gur tö manövriari es.
Videogalerii
Di forskelig Skeepen sen forskelig becht, en somtirs skel diar uk wat ön maaket uur.
En bet wat aur "Uthlande V", en Bugstraalruuder, Maaleraarberen, dat Tankin en di "Sylt-Express".
Twesken Kiel en Oslo faar di Föriskeepen fan di Color Line, "Color Magic" en di "Color Fantasy". Das Skeepen sen aartig wat gurter, en sa haa di Injeniööri jam wat üttacht, hur'ling em san Giraat ön di Haawen fastmaaki skel:
Di "Color Fantasy" es en mal gurt Föriskep.
Luki uk jir
___
Forheneringsmerel
Forheneringsmereler uur Skeken en Merelern nēmt, diar forheneri, dat Wüfhaurn skrabeli. Fuar't Miist sen deling di Pil en dat Präservatiiv.
Skeken
Di Aisprüng kür deling man bluat me Hormoonen en di Spiraali forheneret uuren. Di miist Mereln forheneri dat Tohopraakin fan dit Ai me di früchtbaari Sperma eeđer forskeligi Skeken.
Pearl-Index
Fuar di Seekerhair fan di forskeligi Mereln en Skeken jeft et di Pearl-Index. Dit meent, hurfuul fan 100 Wüfhaurn skrabeli, likert ja dit Forheneringsmerel jen Jaar nomen haa. Wat liiger di Pearl-Index es, wat seekerer es dit Forheneringsmerel.
Söner Forheneringsmerel es di Pearl-Index bi Wüfhauern ömbi 20 Jaaren bi 85, bi Wüfhauern ombi 35 Jaaren bi 50 en bi Wüfhauern ombi 40 Jaaren bi 30. Bi Wüfhauern ombi 50 Jaaren sünket di Pearl-Index hentö Nul. (Menopause)
Natüürelk Skeken
Bi di natüürelk Skeken fan di Forhenering uur di gröörigi Daagen fan die Menstruationszyklus bistemet, dat jü söner Mereln Bisliip haa ken. Ön die gröörigi Daagen dö jam man nönt. Dit meent niin Bisliip.
Di natüürelk Skeken skel di Menstruationszyklus fan di Wüfhaurn biachti, aurdat en sün Karming langsen gröörig es. Di aliining natüürelk Skek, wat en Karming dö kür, es di Coitus interruptus, man dit es niin seekeri Skek. Dit Hormoonmetin, di Temperatuurskek, di Billings-Skek en di kombiniareti Skek symptothermāli Forhenerings-Skek ken uk fan Reekenmaskiinen fuar di Forhenering holpen uur. Hat jeft uk Programi en Online-Önbeeringen, diar bi di Forhenering help ken.
Mechanisk Skeken
Di mechanisk Skeken skel dit Iintreer fan di Spermien iin ön di Lech forheneri. Sa skel niin Spermie di Ai leengi.
Kondoom en Femidoom sen deling di iiningi Forheneringsmerel, wat uk fuar Sexuel aurdraieni Kraankers üüs HIV-Infektsjoonen (AIDS), Gonorhoe oder Syphilis Sküül dö en diarom jit diartö forweendet uur skel, wan diar en Sjutswaant bistuunt.
Hormooneli Skeken
Fuar di hormooneli Forhenering bi di Wüfhaurn uur Östrogeeni en Gestageeni nütet. Dit sen di syntetisk Analooga fan di natürelsk Hormooni, aurdat dānen ek alto fuul Wirkinge bitö haa. En em ken me en litjet Dosis torocht kem.
Dit kumt üp ön wat fuar en Gestageen forweent uur. Di jerst Generatsjoon me Norethisteron of Lynestrenol, di taust Generatsjoon, wat deling aaft brükt uur me Levonorgestrel, di trerst Generatsjoon me Desogestrel, Gestoden of Norgestimat en de fjuurst Generatsjoon fuar't Bispööl me Dienogest, Drospirenon, Chlormadinonacetat of Cyproteronacetat. Di jerst Wirkiing fan ali Mikropilen es di Forhenerin fan di Aispröng (Ovulationshemmung). Likert uur di Konsistens fan di Sliimpropen fan di Mootermün (Zervixsliim), aurdat di Pasage fan dit Spermaa ek sa iinfach es.
Ön Töögensats to di Kombinatjoonspili es iin ön di Minipil üüs Monopräparaat bluat en Gestageen. Normaalerwiis es iin ön di Minipilen üüs Wirkstof Levonorgestrel en wirki bluat üp di Lechsliimhir en di Zervixsliim, hurdöör di Pearl-Index hooger üüs bi di Mikropil es. Di neemte Niie Minipil haa di Stof Desogestrel ön höm en forheneret bitö dit uk töforletelk di Aispröng, hurdöör en Pearl-Index üüs bi di Mikropil fingen uur.
Bet hentö fjuur maal es dit muar wan em di Pil diaređer brük, dat en Wüfhaur skrabelet. Uk wan en tjuker Wüfhaur me die Wirkingstof Ulipristalacetat forheneret, es di Wirking ek sa gur. . En gur Skek fuar Wüfhaurn me en BMI aur 25 ken di Implantatsjon fan en Kupfer-Intrauterinpessar wiis.
Pil fuar di Kārming
En hormoneli Forheneringsmerel fuar di Kārming, dat wat em "Pil fuar di Kārming" neemt, es ek diar. En australisk Ker aarberet diar ön. Di debelti Doosis fuar jen Dai fan Tamsulosin (0,8mg/Tag) alining ken to en Dialseeting fan di Masi fan dit Ejakuulaat öm binai 90% en ön 35% to en drüch Ejakuulaation fööri, fuar di Forhenering es dan ma ek inoch.
Keemisk Skeken
Ek sa fain sen Sliimhirsiirhairen, wat em fo ken fan di Spermiziidi.
Spiraali
Spiiraalen sen Giraaten, wat iin ön di Lech iinseet uur en fan mechanisk Önreeging fan di Lechsliimhir forheneret, dat diar en Ai bliift. Spiiraalen fan Kööper skel diartö Kööper öfseneri aurdat dit Sperma duar uur. Spiraalen skel seker en fuar en lung Tir forheneri.
Spiraalen, wat Hormooni öfseneri uur iin ön di Körev Hormooneli Forhenering behanelet.
Löskitir
Ön di Löskitir ken Henerings-Metoodi üüs Kondoomi, Diaphragma of Portiokap önweenet uur, man en Diaphragma en en Portiokap skel nii önpaset uur. Bi hormooneli Forheneringsmerel es dit forskelig, aurdat diar forskeligi Hormooni sen: Forheneringsmerel me Estrogeen sen fuar di Löskitir ek gur, aurdat jü üp di Molkāpbechning iinwirki ken en Estrogeen iin ön di Mootermolk gung ken; Hormoonpräparaati, wat bluat fan Gestageen maaket sen üüs di Minipil, di Trimuunspröt, di Forheneringsstok of di Hormoonspiirali sen mögelk. Natürelk Forheneringsmerel sen iin ön di Löskitir ek gur, aurdat di Ütsaagkraft fan di Temperatuur miarens ek sa gurt es, wan di Sliip ek normaal es. Bluat bi di sympto-termāli Metoodi eeđer Rötzer es diar iin ön di Löskitir en töforletelk Rail.
Dat Löski salev forheneret mesken di Aispröng, man dit es ek seker, luki diar: Löski en Forhenering en Lactational Amenorrhea Metoodi.
Hingstkastanje
At Hingstkastanje (Aesculus hippocastanum) as en buum uun det famile faan a Echt Siapenbuumer (Sapindaceae). Hat liket a Echt Kastanjin (Castanea), as diar oober ei nai mä.
Ngozi (Prowins)
Det Ngozi Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Ngozi, üüb Fraansöösk: La Province de Ngozi) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 661.310 lidj (2008). At hoodsteed as Ngozi.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee njüügen komuunen.
Malayo-polyneesk spriaken
Jo wurd fööraal üüb a eilunen faan Süüduastaasien an uun a Pasiifik snaaket. Uk Malagasy üüb Madagaskar an Rapanui üüb't Puaskeilun hiar diar noch mä tu.
Denghoog
Di Denghoog, wat nuurđern di Serk fan Woningstair üp Söl liit, es en  Gurtstiingreev, wat ön di  Jungstiintir becht uuren es. Des Tir es uk di Denghoog-Stufe neemt uuren. Di Denghoog es sa ombi 5000 Jaar ual. Dü kenst ön des Megalithstiin-Önlaag  iingung, wat öner en 3,20 Meeter hoogi Öörtstak liit. Di Hoog es 1868 fan di Geoloog Ferdinand Wibel (beren 1840, stürewen 1902) üt Hamborig önersaacht uuren. Sent 1930 ken di Baarigasten dit beest pleeget Gunggreev ön Sleeswig-Holstiin bisjuk.
Malayo-polyneesk spriaken
Iindialang
Diar san fööraal tau sköölen: Waast-malayo-polyneesk (445 spriaken, 285 miljuun spreegern) an Madel- an Uast-malayo-polyneesk (10 miljuun spreegern)
Denghoog
Di Kaamer heer di Fuarem fan en Ai en mat 5 Meter fan Uasten hentö Weesten en sa ombi 3 Meeter fan Nuurđen hentö Süđern. Di Höögdi es 1,90 Meeter üp di Weester- en 1,50 Meeter ön di Uastersir. Di Kaamer es fan Dikstiiner üt di Istir. Des sen bit hentö 18.000 Kilogram swaar. 12 Dikstiiner stuun ön en Krans, wat 3 jit gurter Stiiner drai, en dit es di Aurskot. Di Gung es becht fan 12 Stiiner en jit 2, wat di Düür fuarstel skel. Di Hööler twesken di Dikstiiner sen me Ruarsönstiiner techt maaket uuren. Ön jer Tiren skul em döör en 6 Meeter lüng Gung, wat 1 m hoog en breer wiar en wat me litj Stiiner plaasterit uuren wiar, ön di Kaamer iingung. Deling kum di Liren fan boowen iin. Des Gung weeget hen tö Süđern, sa dat di Sen ön di 21.Detsember üp di Spailstiin ön di Greev skinjt. Ön di uastermuar Hualev fan di Kaamer sen 2 Reegen Stiiner hoogkant stelt uuren en diili di Rüm. Jir heer di Geoloog Ferdinand Wibel en Jölstair fünen, wat üp en akuraat becht Bröch öntjent uuren wiis maast.
Wat heer hi diar fünen? Hi fuan iin ön di Greev Aurbliifsel fan en ünforbronen Lik, en Ter fan en Nuat, 6 Röfstiinperlken, en Muk, Toonfaten en –potsjaart, Eeksen, forskelig Baitels en Flentstiinklingen. Di originaal Diilen kenst Dü ön Schloss Gottorf ön Schleswig finj en önluki. Kopiien sen iin ön dit Sölring Museeum ön Kairem ütstelt uuren.
Di Naam „Denghoog“ es Söl'ring en jit sa fuul üs Thinghoog (Deng: Thing). Man Spreckelsen meent, Denghoog kumt fan „d’eng“ of „d’inge“. Dit Uurt „Eng“ es deensk en jit Ingi, üp Dütsk „Wiese“. Ön jer Tiren wiar trinjom di Denghoog bluat Eeker en di Kiar. Deling es diar al di Tērp. Hat es möögelk, dat des Stair uk fan üüs Fuarfaaren üs Plaats brükt uuren es, om Rocht tö spreeken.
(En Tekst fan Birgit Hussel, Sölring Foriining)
Blä
Blä as en klöör an hää en waagenlengde tesken 420 an 490 nm. Waagenlangden oner (=kurter üs) 420 nm hää brons laacht, an laacht mä muar üs 490 nm as green.
Nööm
Di nööm komt faan ualhuuchsjiisk blao, an det ment 'skemrin' of 'skürnin'.
Slacher
Diar san ünlik slacher faan blä mä ünlik nöömer:
<div style="clear:both;" /div> Blä as bütj ruad an green ian faan a grünjklöören.
RAL
RAL as en norm föör klöören, an arke slach blä hää diar en aanj numer:
Roomelse
Roomelse (üüb Tjiisk: Ramsloh of Saterland-Ramsloh) as en taarep uun Saaterlun. At taarep leit uun a maden faan't gemeen. Uun a nuurd leit Strukelje an uun a süüd Skäddel.
Faan Roomelse stamt Gesina Lechte-Siemer, diar flook staken üüb Saaterfresk skrewen hee.
Geografii
Det Seelter Äi leept troch't taarep.
- Hollen: uun a süüd, twesken det ual boonliinje an det Seelter Äi. - Hollenerfoan mä Hollebierich - Roomelse-Aast - Hollenbround - Roomelse-Wääst mä Hoogebierich - Häärst - Raake
ISO 3166-2:SV
Einzelnachweise
Siehe auch:
Khulna (Diwisioon)
Indialing faan Ferwalting
At diwisioon hee tjiin distrikten:
Flensborig
Histoorie
Flensborig waar ombi 1200 bi en ialer Uuniplaats grünjlair. Di Stat waar üs jest ön en Uurkund fan 1240 nēmt.
Quartär
At Quartär as det jongst eerdtidjääler. Diar spelet ham det histoore faan a minsken uf.
Fering spriik
Amanbi 3.000 mensken snaake fering, feraal üüb Waasterlun-Feer. Ham onerskeest trii spriikwiisen üüb Feer, det san weesdring uun't waasten, aasdring uun't uasten an boowentaareps uun't süüden.
Mä det eelst skraftelk dokument auer't fering as det auersating faan Martin Luther san Letj Katechismus. Uk det eelst nuurdfresk dokument auerhood komt faan Feer, det as at balaad "A Bai, a Reder" faan amanbi at juar 1500.
Am det spriik komert ham üüb Feer de Fering Ferian an at Ferring Stifting. Uun a sööwentiger juaren jeew det en letj tidjskraft mä fering teksten, de "Breipot". Dan an wan steent uk ens en letjen artikel üüb fering uun't fering bleed "Der Insel-Bote".
Nei bidracher üüb fering
<DynamicPageList> category            = Fering Artiikel notcategory         = Wikipedia:Stomp namespace           = 0 count               = 5 ordermethod         = created order               = descending addfirstcategorydate = </DynamicPageList>
1640
1640 wiar det fiartigst juar faan det 17. juarhunert.
Centriscidae
A Centriscidae of uk Snepenfasker, san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Sianäädeloortagen (Syngnathiformes).
Magnoolienoortagen
Magnoolienoortagen (Magnoliales) san en plaantenorder mä sääks familin.
680
Störwen
unbekäänd dootem
Suina
Suina san en onerorder faan a Artiodactyla (Paartuanet Klooksdiarten).
Manertaalsriad
Di Manertaalsriad saat ham för a intresen faan a schauer ual manertaalen an fulken uun Schiisklun iin. Det san a Däänsken uun Süüdschleswig, a Sorben uun a Lausitz, a Nuurd- an Uastfresken, an a Roma. Jo haa arke juar tumanst tau fersaamlangen.
Di Riad as 2005 grünjlaanj wurden. För det werk sat uun Berlin det Manertaalsekretariat. Hat werket mä a Bundesdai an't Bundesregiarang tuup.
Mäfulgern
Uun a manertaalsriad sat fertreedern faan: Det san leewen a föörsatern an tau fertreedern muar.
Ismeew
At Ismeew, iskub, iskube (Larus hyperboreus) hiart tu at fögelfamile faan a Kuben (Laridae).
Nuurđfriislön
Nuurđfriislön es me Weestfriislön, di Prowints Groningen en Uastfriislön en Diil fan't friisk Kultuurgibiit Friislön. Friislön liit ön  Holand en  Dütsklön.
Di Krais Nuurđfriislön jert tö Sleeswig-Holstiin ön Dütsklön.
Di gurtist Staten sen Hüsem, Naibel, Bräist an Lek. En List fan Staten an Gimiinden kenst Dü jir finj.
Heliglön jert kulturel uk tö Nuurđfriislön, man et liit ön di Krais Pinneberg.
Di Ailönen en Regioonen fan Nuurđfriislön söner Heliglön sen Söl, Aamrem, Föör, Di Haligen, Pelworem, Nuurđströn, Di Wiirighiart, Di Böökinghiart, Karhiart, Gooshiart an Eidersteed.
Eerdtidjääler
Ianhaiden
A eerdtidjäälern wurd uun grater an letjer ianhaiden apdiald:
Histoore faan a eerd
<div style="clear:both;" /div>
Hörnem
Hörnem (Söl) (Dütsk: Hörnum, Deensk: Hørnum) ön Sleeswig-Holstiin liit ön di Krais Nuurdfriislön.
Mensken ön Hörnem
Diar sen al fuar't Jaar 1500 Feskers ön Hörnem wesen. Dat jerst Mool, dat jen wat aur dit Tērp iin ön en Uurkundi skref, wiar man 1649. Diar uur di Naam "Hornum" brükt.
Di Naam Hörnem of Hörnum wiar al 1572 bikeent. Di Kroonist Muchel–Madis (* 11. November 1572 ön Muasem; † 21. Januar 1651) skref ön sin Kroonik aur en Skepsünergang "1571 fuar Hörnem".
1648 uur dat Lön fan en trinjum Hörnem fan Johannes Mejer üs "Hörnum" iin ön sin Koort teeknit.
Fuar rocht lung Tiren es man dach nemen hentö dit Süđerjen gingen en uuni diar. Dir Lir wiar ek bluat bang fan Storenflöören, hat wiar uk ek sa iinfach en kum me di Wunerdünemer klaar. Di diari waiten ja man iinfach aur di Bechningen.