cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hörnem
Mensken ön Hörnem
Dat Planten fan Dünemgērs höl di Sön üp Stair, en da kām uk hok Lir diar hen.
Jerer es dat hiili süđern Hualevailön fan Söl Hörnem nēmt uuren.
Üs boowen al sair, uunit diar bluat hok Feskers.
Fan 1765 bit hentö 1785 es bi di "Budersand" en Hüs wesen, wat fuar Ströngur tö forwaari becht wiar.
Dit diari haa leeterhen hok Aamringer en Raantemer Lir ofreten. 1787 wiar bluat jit di Grünstiiner tö keen.
Eeđer dit Jaar 1900
Di jerst faster Hüsen sen becht uuren, wan di Bröch en di Bechningen fuar di HAPAG-Skepen en di Ailön-Baan kām.
Di Hüsen staan ek muar. Hat wiar dat "Hapag-Haus", leeterhen "Hotel Bettina" en töleest "Fischreuse" sa üs di "Inselbahnhof".
Nimesulid
Nimesulid (uun a hanel üs: Aulin (CH), uun Sjiisklun ei tuläät) as en medesiin jin fiiber, piin an sünjen steeden.
Hörnem
Eeđer dit Jaar 1900
Fuar Lir me Skepen wiar interesant, dat Hörnem en Natuurhaawen hee, wat ek fan Eeb en Flöör ofhing, man dit wiar jit nemen āpfeelen.
Me di holten Bröch fan 1901 kür em me en Skepslinii fan Hamborig aur Cuxhaawen hentö Hörnem raisi.
Achter des sen rocht gau hok Hüsen becht uuren en Hörnem uur üs en Tērp bikeent. Di Inselbaan köört nü uk twesken Weesterlön en Hörnem.
Bit hentö 1927, diar di Hindenburgdam becht uur, sen 91% fan di Baarilir aur Hörnem tö Söl kemen. Di Inselbaan wiar mal wichtig, aurdat diar niin Straat hentö Weesterlön wiar. Di diari es bit hentö 1970 köört. Di Linii giar aur Weesterlön hen bit hentö List.
Deling es di Trasi töbeekbecht en em ken diar me Rad langs.
1906 fing Hörnem en Weetertorn, wat ön dit moderni "Ruinendesign" becht uur. Ön di sokstiger Jaaren fing Hörnem dat Weeter fan Weesterlön en di Torn uur 1967 ofreten.
Ön des Tir uur uk di "Kersig-Siedlung" becht, en em wel wat fuar di Sjuts fan di Weeterkanten maaki. Diarfuar smet em Beton-Tetrapoden üp di Strön.
Di Füürtorn fan Hörnem es 1907 becht uuren, en di es 33,5 m hoog. Di diari es Diil fan en Seerii, en Pelworm en Weesterheever fing lik san Torn.
Fan 1918 bit 1933 es di Füürtorn di Skuul fan Hörnem wesen, en di Önerrochtsrüm lair 30 m hoog.
Tö't Jen fan di jerst Warelkrich uunit 21 Mensken ön Hörnem, di Gimiindi set ön Raantem.
Ön biiring Warelkriigen uur fain üp Hörnem üppaset, aurdat em taacht, dat et en "strateegisk wichtig Punkt" wiar.
Åmt Madel-Nordfraschlönj
Et Åmt Madel-Nordfraschlönj as en åmt önj e Kris Nordfraschlönj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önj e mal foon e kris. Et heet 21.015 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Bräist.
Hoonwerk
Hoonwerk (det wurd as en auersaatang faan't latiinsk opus manuum of greks χειρουργία cheirurgía) as det maagin faan besteld waaren. Diarjin stäänt a industrii, diar waaren uun grat staktaalen maaget, an jo do auer a hanel ferkääft.
Kääntiaken faan't hoonwerk as, dat di hoonwerker di gratst dial faan't werk salew maaget.
Hoker en hoonwerk liard hää, as en ge'sel. En gesel, di en bedriif feer wal, skal en määsterpreew maage.
Åmt Madel-Nordfraschlönj
Politiik
Et åmtsütschüt heet 31 lasmoote.
Aldgillis
Könang Aldgillis (623? — 680) wiar en määchtagen fresken könang uun't 7. juarhunert. Hi as di iarst fresk könang, huar auer skrewen wurden as. Oner sin regiarang efter 654 wooks at Fresk Rik. Aldgillis san efterfulger wiar Redbad.
1642
1642 wiar det tau-an-fiartigst juar faan det 17. juarhunert.
Rumonge (Prowins)
Det Rumonge Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Rumonge, üüb Fraansöösk: La Province de Rumonge) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 352,026 lidj (2008). At hoodsteed as Rumonge.
Geografii
Berger uun det Rumonge Prowins san: de Nyaruyaga Berig (2571 m) an de Monge Berig (2320 m).
1775
1775 wiar det fiiw-an-sööwentigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.
Benetice
Benetice as en toorp önj Tschechien. Deer booge 30 manschne (2011).
Aldgillis
Bedüüdang
Hi hää woorskiinelk uun Dorestad regiaret an sin rik lingd faan Brügge bit tu a Weeser.
Di gratst fiind tu jü tidj wiar at Frankenrik oner di hoofmeier Ebroin.
Da Nang
Da Nang as en stää önj jü prowins Nam Trung Bo, Vietnam. Jü stää heet 877 758 inboogere (2009).
Rumonge (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee fiiw komuunen.
Hamborger Halag
At Hamborger Halag, Hamborjer Håli uun Nuurdfresklun wiar ans en halag, as daalang oober auer en doom mä't fäästääg ferbünjen. Hat hiart tu't gemeen Reußenkuuger
2018
2018 wiar det aagetanjst juar faan det 21. juarhunert. At juar begand mä'n Mundai an kaam uk mä'n Mundai tu aanj. 2018 wus dåt oochtäint iir foon dåt 21. iirhunert. Et iir beganed ma'n Moundi än köm uk ma'n Moundi tu iinje. 2018 wiar dit achtainst Jaar fan dit 21. Jaarhön’ert. Dit Jaar bigent me en Mondai.
Letj Wilswin
At Letj Wilswin (Porcula salvania of uk Sus salvanius) as en Tetjdiart (Mammalia) uun det famile faan a Echt Swin (Suidae). Hat as det letjst swin auerhood, an diar jaft at man bluas uun Indien noch högen faan.
Maimansingh (Diwisioon)
Det Maimansingh Diwisioon (üüb Bengaals: ময়মনসিংহ বিভাগ Maẏmansiṃha Bibhāg [ˈmɔjmɔnsiŋhɔ ˈbibʱag]) as ian faan dön aacht diwisioonen faan Bangladesch. At diwisioon leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 10.990.913 lidj (2011). At hoodsteed faan’t diwisioon as Maimansingh.
Indialing faan Ferwalting
At diwisioon hee fjauer distrikten.
Flensborag
Flensborag as en kreisfrei stääd uun Schleswig-Holstian mä knaap 90.000 iinwenern.
Histoore
Flensborag wurd am 1200 bi ian ääler siidlang grünjlaanjen. At stääd wurd uun en uurkunt 1240 tu't iarst feer neemd.
Hörnem Jip
Det Hörnem Jip (üüb Salring: Hörnem Diip, üüb Tjiisk: Hörnumtief, üüb Deensk: Hørnum Dyb) as en priil uun a Nuurdsia bi Hörnem üüb Sal. A priil, wat 23 meeter jip as, skääst at eilun Sal uun a waast an Feer uun a uast, an hee uun a süüd a uun’t Föörtrepjip a mös. Det hee fiiw sidjeniarmer: uun a nuurd san det Aidem Jip, det Waaster Lei an Uaster Lei, uun a uast det Fering Lei an uun a waast det Rantem Lua. Auer dat at priil krümet ferleept, pralet at üüb at uasteeg faan de Hörnem Ood. Uun a auergung tu’t Föörtrepjip bedrait at jip bit 42 meeter hen tu.
Oregon
Oregon [ˈɒr(ɪ)ɡən] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordweesten foon't lönj. Dåt heet 4.217.737 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Salem.
Geografii
Oregon as di nüügentgrutste diiljstoot önj da Feriind Stoote.
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Counties
Oregon heet 36 counties: Kiik uk deer: List foon counties önj Oregon
Pöberoortagen
A Pöberoortagen (Piperales) san en plaantenkategorii mä fiiw familin.
Bonlem/mo
Bonlem (ap Tjüsch än Dånsch: Bondelum) as en gemiine foon't Åmt Fjåål önj e Kris Nordfraschlönj. Önj’t norden än ååsten läit e Kris Flansborj, önj’t sööden e gemiine Årnfjålfäil än önj’t weesten Bjarntoorp.
Zürich
Zürich as en stääd uun Swaits hää 421.878 iinwener (2020).
Oseanisk spriaken
[[Datei:Oceanic languages.svg|thumb|
]]
Oseanisk spriaken san en skööl faan malayo-polyneesk spriaken, an hiar sodenang mä tu a austroneesk spriaken. Diar hiar fööraal a mikroneesk an a polyneesk spriaken tu. Flook spriaken wurd goorei skrewen an haa man hög hunert of düüsen spreegern.
Tu a oseanisk spriaken hiar 488 enkelt spriaken mä 2,7 miljuun spreegern. Jo lewe uun Mikroneesien, Melaneesien an Polyneesien.
Rutana (Prowins)
Det Rutana Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Rutana, üüb Fraansöösk: La Province de Rutana) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 336.394 lidj (2008). At hoodsteed as Rutana.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee seeks komuunen.
Saalten
Saalten san cheemisk ferbinjangen, diar faan positiif kationen an negatiif anionen tuupsaat san. Tesken sok ionen bestäänt en ionenbinjang.
Norfolk (Graafskap)
Norfolk [ˈnɔːrfək] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun East Anglia uun Ingelun. Det graafskap hee 914.039 lidj (2020). Det hoodsteed as Norwich. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san:
Iindialing faan Ferwalting
[[Datei:Norfolk numbered districts.svg|thumb|right|500px|Koord faan dön 7 Distrikten uun det Ferwaltingsgraafskap an Seremoniel Graafskap Norfolk:
1. Norwich 2. South Norfolk 3. Great Yarmouth 4. Broadland 5. North Norfolk 6. King's Lynn and West Norfolk 7. Breckland ]]
At ferwaltingsgraafskap an seremoniel graafskap Norfolk hee sööwen distrikten:
Histoore
At nööm Norfolk kaam faan Ualingels Norþfolc ("nuurd folk"). Det wurd uun det 5. juarhunert faan a Angeln, diar wel faan't Angeln uun Sleeswich-Holstian faan nü kaam, an Fresken besiidelt. Uun det ääder madeläälerns wurd at gebiit at nuurddial faan't Köningrik Uastanglien. Uun det 9. juarhunert wurd det faan a Wiikingern besaat. Efter a Slacht faan Tempsford uun't juar 917 wurd Norfolk dial faan Ingelun.
Ferstarker
Di ferstarker (dt. Verstärker) as en räischap, dåt wat latjet (besuners en latj elektrisch spåning) amseete koon tu wat grutet.
Jü füliende tiikning jeeft en iinjfåch scheema foon en transistor-ferstarker. Jü iinjgungsspåning wårt tufjard twasche basis än nul, wilt jü ütgungsspåning oufnümen wårt bai di kollektor-mötjstånd R3. En emitter-mötjstånd R4 koon tufäiged wårde am di struum döör e emitter tu begränsen än di iinjgungsstruum aw e basis läiger tu måågen.
Di kondensator leefts leet wälj en wäkselspåning döör, ouers niinj likspåning. Dåt as ålsü en wäkselspåningsferstarker, tun biispel for audio (musiik äsw.). R1 än R2 sörie deerfor, dåt jü basis jü goue likspåning fäit. Ouerdåt di basisstruum Ib foole latjer as as di kollektorstuum Ice, as jü ferstarking süwåt lik as R3/R4.
Neimuun
Wi haa neimuun, wan a muun tesken eerd an san stäänt. Do feit bluas sin ragsidj laacht, an wi kön ham ei sä.
Muunfaasen
A muun dreit ham iansis uun a muun am a eerd. Son "siderisken" muun as en betj kurter üs di kalender-muun. För ian amdreiang am a eerd brükt di muun 27 daar, 7 stünj, 43 minüüten an 12 sekunden. Wi sä ham oober iarst efter 29 daar 12 stünj 44 minüüten an 3 sekunden weder uun detsalew muun-faas, auer a eerd ham uun didiar tidj en stak widjer am a san dreid hää. Son muun faan ään neimuun tu di naist het "synodisk" muun: 1. Neimuun 2. Iarst sjuarden 3. Hualewmuun (tunemen) 4. Naist sjuarden 5. Folmuun 6. Traad sjuarden 7. Hualewmuun (ufnemen) 8. Leetst sjuarden
Sanjonken
Bi neimuun koon't tu en sanjonken kem, oober bluas do, wan det muunboon jüst det boon faan a eerd trinjam a san (= ekliptik) skäärt. Det komt amanbi tweisis uun't juar föör.
Springflud
Bi neimuun (= faas 1) an folmuun (= faas 5) haa wi springflud. Ääb an flud hinge fööraal faan't grawitatsioon faan a muun uf. Oober wan eerd, muun an san uun ian rä stun, do markt am, dat uk det grawitatjuun faan a san noch en letjen dial diartu dää, so dat det huuchweeder en betj huuger an det liachweeder en betj liager ütjfäält.
Constantine S. Rafinesque-Schmaltz
Constantine Samuel Rafinesque-Schmaltz, kurt Rafinesque, (* 22. Oktuuber 1783 uun Galata, Osmaans Rik; † 18. September 1840 uun Philadelphia) wiar en sjiisk, fransöösk an US-amerikoonsken geliarten. Sin wedenskapelk ufkörtang as Raf..
Ruyigi (Prowins)
Det Ruyigi Prowins (üüb Rundi: iProvense ya Ruyigi, üüb Fraansöösk: La Province de Ruyigi) as en prowins uun de aafrikoons stoot Burundi. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 400.818 lidj (2008). At hoodsteed as Ruyigi.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee sööwen komuunen.
Ouémé Department
Det Ouémé Department (üüb Fraansöösk: Département de l'Ouémé) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a süüduast faan’t lun. Uun a nuurd leit det Zou Department, uun a nuurduast det Plateau Department, uun a süüduast Nigeeria an uun a waast lei dön Littoral an Atlantique Departmenten. Det hee 1.100.404 lidj (2013). At hoodsteed as Porto Novo.
Lunskap
Dial faan de Nokoue Sia leit uun't department.
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 1.100.404 lidj uun't department: 565.590 faan a lidj wiar wüfhööd an 534.814 karmen. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
2019
2019 as det njüügentanjst juar faan det 21. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai. 2019 as dåt nüügentäinst iir foon dåt 21. iirhunert. Et iir beganed ma’n Täisdi.
Polyneesk spriaken
Polyneesk spriaken san en twiig faan oseanisk spriaken, an hiar sodenang tu a austroneesk spriaken.
36 spriaken wurd faan 900.000 minsken snaaket, diar uun Polyneesien lewe.
Hulkin
Ualjuarsinj gung miast jong lidj üüb Oomram ütj tu hulkin. Diaram het di 31. Detsember üüb Oomram uk Hulkinj.
Hü det gongt
Letj sköölen faan ferklääst jong lidj luup faan hüs tu hüs. Diar skel a lidj do räät, hoker wel bääft jo skrabelken steget. Miast woort fraaget: "Gongst Dü noch tu skuul?" of "Komst Dü faan Sössaarep?". An a hulken nek of sköde at hood, snaake mut jo ei. Wan's do käänd wurden san, fu a hulken wat sweten - of a ääleren uk en puns. Tuleetst wansket am enööder en "Seegent Nei Juar". Jodiar trii wurden kään wel aaltumaal üüb Oomram - ianerlei of's aran öömrang snaake of uk ei.
Üüb Fer
Uk üüb Fer woort hulket, oober diar het det "ütj tu kenknin". An üüb Fer woort muar süngen, so üs bi "Rummelpott" üüb fäästääg.
Plateau Department (Beniin)
Det Plateau Department (üüb Fraansöösk: Département du Plateau) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a süüduast faan’t lun. Uun a nuurd leit det Collines Department, uun a uast Nigeeria, uun a süüdwaast det Ouémé Department an uun a nuurdwaast det Zou Department. Det hee 622.372 lidj (2013). At hoodsteed as Sakété.
Indialing faan Ferwalting
At department hee fiiw komuunen.
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 622.372 lidj uun't department: 322.307 faan a lidj wiar wüfhööd an 300.065 karmen. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
Histoore
At department wurd 1999 grünjlaanjen. Det wiar iar dial faan det Ouémé Department.
Sulawesi
Sulawesi (iar uk Celebes) as en indoneesk eilun tesken Borneo an Nei-Guinea mä en grate faan 189.216 km².
Ferwaarer
A Ferwaarer, ferwåårer (Lanius collurio) as en fögel uun't famile faan a Wirgern (Laniidae).
Sulawesi
A miast minsken lewe uun't süüdwaasten trinjam Makassar an uun't nuurden trinjam Manado, Kota Gorontalo, Poso, Palu an Luwuk.
Oslo
Oslo as jü hoodstää än uk en prowins (fylke) foon Norwegen. Deer booge 1.019.513 mansche (2019). Dåt as uk iinj foon e hoodstääse foon e Viken Prowins, uk wan et niinj diilj foon e prowins as.
Indiiling foon Ferwalting
E stää heet 15 stäädiile (bydeler):
Canellales
Canellales san en plaantenorder mä tau familin. Det order as nai mä a Pöberoortagen.
Osnabrück
Osnabrück as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Naarersaksen. Jü stää heet 163.020 inboogere (2006).
Bousbel/mo
Bousbel (ap Tjüsch: Bosbüll, ap Dånsch: Bosbøl) as en gemiine foon’t Åmt Söödtondern önj e Kris Nordfraschlönj. Dåt hiirt tut Åmt Söödtuner. Önjt norden läit e gemiine Holm, önjt ååsten Braarep, önjt söödååsten Klasbel än önjt söödweesten än weesten Naibel. Et heet 249 manschne (2019).
Politiik
E gemiine heet nüügen sate önjt gemiinefertreesing.
Letj Muur
Letj Muur as en halag uun Nuurdfresklun an hiart tu't gemeen Nuurdstrun.
Genf
Genf as en stääd uun Swaits hää 201 164 iinwener (2015).
Pays de la Loire
A Pays de la Loire [] (Lunen bi a Loire) san en ferwaltangsregiuun uun Waastfrankrik bi a müs faan a struum Loire.
Grat stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san:
Departements
Uun det regiuun lei fiiw departements:
Bubanza (Steed)
Bubanza as en stood uun de aafrikoons stoot Burundi. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det as at hoodsteed faan det Bubanza Prowins. Det hee 20.031 lidj (2008).
Galata (Türkei)
Galata (daalang: Karaköy) as en stääddial faan Istanbul üüb a waastelk, europeesk ääg.
Di nööm wiset, jüst so üs Galien of Galicien üüb det fulk faan a Kelten (Galater) hen.
Faan Galata komt uk di futbaalferian Galatasaray Istanbul.
Galata leit uun a distrikt Beyoğlu (Bey., green)
Weeder
Weeder (H<SUB>2</SUB>O) as en cheemisk ferbinjang faan sürstoof (O) an weederstoof (H). Bluas weeder komt uun a natüür fääst (is), luupen (weeder) of uk üs en gas (weederdamp) föör.
Oseåånien
Oseåånien as di kollektiiwe noome for en grut tål ailönje önj e Grut Oseåån. Mååst wårt jü regjoon etnologisch önj tra grute ailönjegrupe önjdiiljd:
Önj e braader perspektiiwe wårde uk Nai-Seelönj, Nai-Guinea un Australien deertu räägend. Hu snååke dan foon n kontinänt Oseåånien, wat foon oudere as fäägelåfti betråchtied wårt, deer da bloot di kontinänt Australien akseptiire.
Dåt probleem lait önj e definisjoon. Ham könj önjniime, dåt Oseåånien en wrååldiilj for ham seelew as, wan uk dütlik nåån kontinänt. Da Moluke än Sulawesi san tau ailönjegrupe, da ai diilj wjarn foon di kontinänt Asien uner dåt leest is-tidåler, as e wååderstånd foon dåt heef foole läiger wus. Deeram koone da uk tu da grutere australide ailönje räägend wårde.
Deer as uk snååked wörden foon tou ailönje, weerfoon ai sääker as weer da wörklik bestönje. Dåt san Maria Theresa än Ernest-Legouvé aw ambai 35̊SB 150̊WL. Da ailönje schönj 1843 än 1902 sänj weese, man san uler fünen wörden.
Bururi (Steed)
Bururi as en steed uun de aafrikoons stoot Burundi. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det as at hoodsteed faan det Bururi Prowins. Det hee 4478 lidj (2008).
Peder
A Peder, burepiker, burebaker (Carduelis carduelis) as en sjongfögel uun't finkenfamile (Fringillidae).
Frankrik/fe
Frankrik, amtelk det Fraansöösk Republiik (üüb Fraansöösk: France [fʁɑ̃s] an République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛːz]), as en lun uun a waast faan Euroopa. Uun a nuurduast lei Belgien an Luksemborig, uun a uast Tjiisklun, a Sweits an Itaaljen, uun a süüd det Madlunsia, Spanje an Andora an uun a waast leit at Atlantik an uun a nuurdwaast de Ingels Kanool. Bit üüb Frankrik uun Euroopa, hee't lun auersiagebiiten uun Süüdameerika (Fraansöösk Guyaana), uun det atlantisk, pasifisk an det indisk otseaanen an uk uun Antarktikaa (Adélielun). Det lun hee 64.812.052 lidj (2019). Det hoodsteed faan't lun as Pariis. Frankrik as lasmoot uun a NATO, at EU an dön Feriand Naschuunen.
Berger
De huuchst berig uun Frankrik as Mont Blanc (4.810 m), wat uun a süüduast faan't lun leit.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Iindialing faan Ferwalting
Frankrik hee 101 Departmenten (96 uun Euroopa an 5 uun't auersia).
Frankrik uun Euroopa hee sant de 1. Janewoore 2016 13 regiuunen:
Befölkring
Det letst folksteeling uun Frankrik wiar uun't juar 2018.
Spriiken
At amtspriik faan't lun as Fraansöösk. Öler spriiken, wat uun't lun spreegen wurd san: Frankoprowensaals (uun a süüduast), Oksitaans (uun a süüd), Katalaans (uun a süüd, nai bi't grens tu Spanje), Elsesisk an Lootringisk (uun a nuurduast), Baskisk (uun a süüdwaast), Bretoonsk (uun a nuurdwaast), Korsisk (üüb Korsika) an Fleemisk (uun a nuurd, nai bi't grens tu Belgien).
Histoore
Frankrik wurd dial faan det Röömsk Rik uun det 1. juarhunert. Faan det 4. juarhunert ap tu det 8. juarhunert wurd Frankrik faan dön Franken nimen. De gratst köning faan dön Franken wiar Karl de Grat, diar 800 keiser wurd.
Politiik
Frankrik as en republiik. A president faan't republiik sant 2017 as Emmanuel Macron.
Frankrik as sant 1949 lasmaat faan NATO.
Süüdafrikoons Siabeer
A Süüdafrikoons(k) Siabeer (Arctocephalus pusillus) as en slach faan a Süüdelk Siabeeren. Hi komt oober ei bluas uun't süüdelk Afrikoo, man uk uun Austraalien föör.
Raidbei
At Raidbei (Solanum dulcamara), uk Baterswet, Hünjbei (?) as en strük uun det plaantenfamile faan a Naachtskaadplaanten (Solanaceae). Hat as giftag, auer diar Solanin uun as.
Sleeswig-Holstiin
Kraisi an kraisfriie Staten
Deling (Stant: 1. Januwaari 2013) sen diar fjuur kraisfriie Staten an elev Kraisi me 85 Amten en 1115 Gemiinden. 901 diarfan haa mener üs 2000 Liren, dānen diar uuni, en diarom haa des iarenamtelk Büürföögern.
Spraaken
Dat et sa fuul Spraaken on jen Lön jeft, dit haa wu bluat jens on Dütsklön', en dit es ön Sleeswig-Holstiin. Ön dit lön twesken Uast- en Weestsee jeft et trii Spraaken fan Menerhairen, en dit sen Deensk, Romānsk en Nuurđfriisk. En da uur jit Platdütsk snaket.
Platdütsk es di Regionālspraak fan Nuurđerdütsklön'. Bal ark Jen on Sleeswig-Holstiin ken hok Uurter up Platdütsk sii of dach tomendst forstuun.
Deensk jert em senerlig on di Lonsdiil Sleeswig. Ombi 50.000 Mensken fan di deensk Menerhair uuni nai bi di Grensi to üüs Naiberlön Deenemark. Friisk es en ain Spraak, diar on Sleeswig-Holstiin, ön't Sāterlön ön Uastfriislon sa üs ön di Prowins Fryslön ö di Neđerlönen snaket uur. Ön di Krais Nuurđfriislön sa üs üp Heliglön snaki ombi 10.000 Mensken friisk.
Romānsk es di Spraak fan di Sinti en Rooma. Ombi 5.000 dütsk Sinti en Rooma lewi on Sleeswig-Holstiin.
Natitingou
Natitingou as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det as at hoodsteed faan det Atakora Department. Det hee 53.284 lidj (2013).
2020
2020 as det twuntigst juar faan at 21. juarhunert. 2020 as dåt twuntist iir foon dåt 21. iirhunert. 2020 is dat twontist iir foon dat 21. iirhonert.
Sweeden/öö
At Könangrik Sweeden ( of ianfach Sverige ) as en lun uun Nuurdeuroopa. Hat leit uun Skandinaawien. Sant 1995 as Sweeden uun e EU. Ööders üs Norweegen an Denemark as Sweeden oober (noch) ei uun a NATO.
Ferwaltang
Uun Sweeden san 21 prowinsen (län):
Axel Prahl
Axel Ferdinand Konstantin Prahl (* 26. Marts 1960 ön Eutiin) es en dütsk Spölster en Musikant.
Paderborn
Paderborn as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Nordrhin-Weestfåålen. E stää läit önj e Kris Minden-Lübbecke. Dåt heet 308.335 inboogere (2020).
Axel Prahl
Leewent
Me 14 Jaaren wiar Prahl bi en Wetstrir fuar Muusikers, diar hi won. Hi her da bi en Löns-Wetstrir förtermaaki kür, man hi wiar bang, dat di Musik sin Leewent olter hart foraneri kür. Diarom heer hi dit da leten.
Axel Prahl bigenti, en Bruarwening me Metal tö liir. Dit liirti hi man ek töjen. Hi ging naa Spānien en fortiinerti hok Jil me Straatenmusik. Prahl maaketi leeterhen sin Fachabituur en kür diarme 5 Semester Musik en Matematik bi di Peedagoogisk Hoogskuul ön Kiel studiari. Hi spölet di Gitari, en tö sin Idooli jert uk Pat Metheny. Üs jungi Mensk heer hi masi Irish Folk spölet.
Fan 1982 bit 1985 studiareti Axel Prahl di Theaater-Spölerii ön Kiel. Fan 1984 ön wiar hi üs Spölster bi dit Sleeswig-Holstiinsk Lönstheaater. Sent 1992 uunet Prahl ön Berlin. Diar es hi al bi dit Renaissance-Theaater, bi't Grips-Theaater en bi di "Kammerspiele des Deutschen Theaters" wesen. Tö di Tir fan di Spölsterskuul maaketi Axel Prahl Musik. Di Bands wiar "Ougenweide" en leeterhen "Impuls", diar hi uk grünjliar heer.
Sent 1992 es Axel Prahl uk üs Filmspölster ön Gang. Sent 2002 es hi üs "Kommissar Frank Thiel" bi di "Tatort" üt Münster tö se.
Lausanne
Lausanne as en stääd uun Swaits hää 133.897 iinwener (2014).
Wilhelm Gustloff (muardüüdag)
Wat meenst dü?
Hawaiiaansk
At Hawaiiaansk hiart tu a polyneesk spriaken, an as sodenang en austroneesk spriak.
Adelbert von Chamisso hää 1837 det iarst gramatik skrewen.
Hawaiiaansk woort knaap noch üs amgungspriak snaaket, likes dat det amtspriak as. Bluas üüb det eilun Niʻihau sjocht det ööders ütj, auer diar ei arken hen mut.
Bāsel
Bāsel es en Stat ön di Swaits. Diar uuni 175 131  Mensken (2015).
Bāsel heer tri Baanstairen: "Bāsel, bādisch Baanhoof" rochts fan di Rhin (Rhein), "Bāsel SBB" liit üp di left Sir. Bitö "Bāsel SBB" jeft et jit di "Gare SNCF", en Baanhoof fan di Franzk Baan. Di diari Stat liit iin ön en "Tri Lönen Huk" fan Dütsklön, Frankrik en di Swaits. Bāsel liit ön di Huk, wat di Hoog-Rhin maaket. Di kumt fan Uasten en giar förter hentö Nuurđen.
Masi Lir diar snaki "Allemanisch", en dit maaket et ek iinfach, diar klaar tö kum, wan em fan en üđer Huk fan Dütsklön kumt.
Hat jeft tau Wain-Kenteeken fuar Basel: BS fuar Bāsel-Stat en BL fuar Bāsel-Lön, wat trinjum di Stat es.
Suffolk (Graafskap)
Suffolk [ˈsʌfək] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun East Anglia uun Ingelun. Det graafskap hee 761.246 lidj (2020). Det hoodsteed as Ipswich. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun.
Winterthur
Winterthur as en stääd uun Swaits hää 108.044 iinwener (2015).
Suffolk (Graafskap)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san:
Iindialing faan Ferwalting
[[Datei:Suffolk numbered districts 2019.svg|thumb|right|400px|Koord faan dön 5 Distrikten uun det Ferwaltingsgraafskap an Seremoniel Graafskap Suffolk:
1. Ipswich 2. East Suffolk 3. Mid Suffolk 4. Babergh 5. West Suffolk ]]
Histoore
At nööm Suffolk kaam faan Ualingels Sūþfolc ("süüd folk"). Det wurd uun det 5. juarhunert faan a Angeln, diar wel faan't Angeln uun Sleeswich-Holstian faan nü kaam, an Fresken besiidelt. Uun det ääder madeläälerns wurd at gebiit at süüddial faan't Köningrik Uastanglien. Uun det 9. juarhunert wurd det faan a Wiikingern besaat. Efter a Slacht faan Tempsford uun't juar 917 wurd Suffolk dial faan Ingelun.
1650
1650 wiar det föftigst juar faan det 17. juarhunert.
Störwen – Sturwen – Stürwen
11. Febrewoore: René Descartes, fraansöösk filosoof (* 1596)
Naachtskaadplaanten
Naachtskaadplaanten (Solanaceae) san en plaantenfamile mä amanbi 2.700 slacher. A miasten hiar tu det skööl Naachtskaad (Solanum).
ISO 3166-2:TR
A taalen faan a codes san uk a auto-kääntiaken faan det prowins.
thumb|400px|right|A prowinsen mä't autokääntiaken
Naachtskaadplaanten
Onerfamilin
Cestroideae – Duckeodendroideae – Goetzeoideae – Nicotianoideae – Petunioideae – Schizanthoideae – Schwenckioideae – Solanoideae
Sköölen
Acnistus – Alkekengi – Anisodus – Anthocercis – Anthotroche – Archiphysalis – Athenaea – Atrichodendron – Atropa – Atropanthe – Aureliana – Benthamiella – Bouchetia – Brachistus – Brachyhelus – Browallia – Brugmansia – Brunfelsia – Calibrachoa – Calliphysalis – Capsicophysalis – Capsicum – Cestrum – Chamaesaracha – Combera – Crenidium – Cuatresia – Cyphanthera – Datura – Deprea – Discopodium – Duboisia – Duckeodendron – Dunalia – Dyssochroma – Eriolarynx – Exodeconus – Fabiana – Grabowskia – Grammosolen – Hawkesiophyton – Henoonia – Heteranthia – Hunzikeria – Hyoscyamus – Iochroma – Jaborosa – Jaltomata – Juanulloa – Latua – Leptoglossis – Leucophysalis – Lycianthes – Lycium – Lycopersicum – Mandragora – Margaranthus – Markea – Melananthus – Mellissia – Merinthopodium – Metternichia – Nectouxia – Nicandra – Nicotiana – Nierembergia – Nothocestrum – Oryctes – Pantacantha – Parabouchetia – Pauia – Petunia – Phrodus – Physalis – Physochlaina – Plowmania – Protoschwenkia – Przewalskia – Quincula – Rahowardiana – Reyesia – Salpichroa – Salpiglossis – Saracha – Schizanthus – Schraderanthus – Schultesianthus – Schwenckia – Sclerophylax – Scopolia – Sessea – Sesseopsis – Solandra – Solanum – Streptosolen – Symonanthus – Trianaea – Triguera – Tsoala – Tubocapsicum – Tzeltalia – Vassobia – Vestia – Withania – Witheringia
Guineawirem
Di guineawirem (Dracunculus medinensis) as en triadwirem (Nematoda). Hi komt auer't drankweeder iinuun't lif faan di minsk an bööret ham do troch't hidj weder ütj.
Mesozoikum
At Mesozoikum ( mésos ‚maden‘ an ζῶ zo ‚lewe‘) as en eerdtidjääler an woort uk eerdmadelääler näämd. Hat begand föör miljuun juaren an lingd bit föör  miljuun juaren.
Borneo
Borneo as en eilun uun Süüduastaasien. Hat as mä en grate faan 751.936 km² efter Greenlun an Nei-Guinea det traadgratst eilun üüb a eerd. Borneo hiart tu trii stooten: Indoneesien, Malaysia an Brunei.
Mesozoikum
Hat woort efter Trias, Jura an Kritj iindiald.
Borneo
Uun Indoneesien sai's tu det eilun Kalimantan. Dialwiis men jo mä didiar nööm oober uk bluas di indoneesk dial uun't süüden faan't eilun.
Mesozoikum
Det Mesozoikum leit tesken Paleozoikum (eerdualtidj) an Kenozoikum (eerdneitidj).
Borneo
Stääden
A tjiin gratst stääden üüb Borneo san:
Kornwestheim
Kornwestheim as en stääd uun Baden-Württemberg. Hat as det traadgratst stääd uun a Lunkreis Ludwigsburg naibi Ludwigsburg.
Süüdelk Siabeeren
Süüdelk Siabeeren (Arctocephalus) san en skööl faan ruuwdiarten, huar aacht slacher tuhiar. Jo san miast laachtbrün.
St. Gallen
St. Gallen as en stääd uun Swaits hää 77.310 iinwener (2014).
Brääklem/mo
Brääklem (ap Tjüsch än Dånsch: Breklum) as en gemiine foon't Åmt Madel-Nordfraschlönj önj e Kris Nordfraschlönj. Önj’t norden lade e gemiine Bräist än Säänebel, önj’t ååsten Fåålst än Trölstrup, önj’t sööden Aalmtoorp än Strükem än önj’t weesten läit Reusenkuuge. Dåt heet 2330 inboogere (2019).
Radiisken
At radiisken (Raphanus sativus sativus, faan lat. radix = rut) as en plaant an en frücht uun det famile faan a krüsbloosen.
Mesozoikum
Iindialang
1. Det Mesozoikum uun't Phanerozoikum:
Radiisken
Nat
Di rut woort bit 4 cm schok, as bütjen miast ruad an banen witj an smääkt skarep. Tuiarst wurd hi uun Frankrik eden an kaam iarst leeder uun ööder lunen üüb a boosel.
Mesozoikum
Iindialang
2. Onerdialang faan't Mesozoikum (boowen jongst, oner äälst):
Radiisken
Suurten
Radiisken san ei aaltumaal ruad an trinj:
<div style="clear:left;" /div>
Alwat
Alwat (däänsk: Arlevad, sjiisk: Arlewatt) as en gemeen uun't nuurden faan Hüsem uun a kreis Nuurdfresklun.
Nuurderuug
Nuurderuug as en ünbewenet halag uun Nuurdfresklun uun't waasten faan A Huug.
Paracetamol
Paracetamol as en medesiin jin piin an fiiber.
Rian Paracetamol
Acetalgin (CH), ben-u-ron (D, CH), Captin (D), Contac (D), Contra-Schmerz (CH), Dafalgan (CH), Dolprone (CH), Enelfa Dr. Henk (D), GRIPPEX (D), Mexalen (A), Panadol (CH), Parapaed (D), Perfalgan (A, D), RubieMol (A), Tylenol (USA, CH) an flook generika.
Nuurderuug
Bräätfögler
efter: Seevögel, Bleed faan a Ferian Jordsand, binj 27 (2006), Heft 1, S. 14ff.
Hünjbei
At hünjbei (Solanum nigrum), uk kaatbei as en plaant uun det famile faan a naachtskaadplaanten (Solanaceae). Hat as giftag, auer diar Solanin uun as, woort dialwiis oober uk eden an uun a medesiin iinsaat.
Braarep/mo
Braarep (ap Tjüsch: Braderup, ap Dånsch: Brarup) as en gemiine önj e Kris Nordfraschlönj. Dåt hiirt tut Åmt Söödtuner. Önj’t norden lade e gemiine Humptoorp än Läigem, önj’t ååsten läit Leeksguurd, önj’t sööden lade Taningstää än Klasbel än önj’t weesten Bousbel, Hulm än Äphüsem. Et heet 668 manschne (2019).
Histoori
Braarep wörd 1330 for di jarste keer schraftlik nååmd. Di 1. önj e Ismoune 2008 wörd e gemiine diilj foont Åmt Söödtuner.
Politiik
E gemiine heet nüügen sate önj’t gemiinefertreesing.
Rajshahi (Diwisioon)
Det Rajshahi Diwisioon (üüb Bengaals: রাজশাহী বিভাগ Rājśāhī Bibhāg [ˈradʒʃahi ˈbibʱag]) as ian faan dön aacht diwisioonen faan Bangladesch. At diwisioon leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 18.484.858 lidj (2011). At hoodsteed faan’t diwisioon as Rajshahi.
Indialing faan Ferwalting
At diwisioon hee aacht distrikten:
Alexander di Grat
Alexander di Grat (greks Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας Aléxandros ho Mégas) uk '''Alexander III. faan Makedoonien''' (* 20. Jüüle 356 f.Kr. uun Pella; † 10. Jüüne 323 f.Kr. uun Babylon) wiar faan 336 f.Kr. bit tu san duas könang faan Makedoonien an hed det auermäächt uun a Korinthisk Bund.
Leewent
Alexander auernaam faan san aatj Philipp II. en letj könangrik, huar daalang Griichenlun as. Man do fergraterd hi det efter süüduasten bit hen tu Indien. Uun Egypten hää hi det stääd Alexandria grünjlaanj an efter ham salew näämd. Mä Alexander wurd det greks kultuur auer en graten dial faan a welt bekäänd. Uk üs sin könangrik al ei muar diar wiar, hed det kultuur dach en graten iinflööd uk noch uun't Röömsk Rik. Efter san duas haa sin militeers (a diadochen) det könangrik apdiald.
Zou Department
Det Zou Department (üüb Fraansöösk: Département du Zou) as en department uun de aafrikoons stoot Beniin. At department leit uun a süüd faan’t lun. Uun a nuurd leit det Collines Department, uun a uast det Plateau Department, uun a süüd lei dön Ouémé an Atlantique Departmenten, uun a süüdwaast det Couffo Department an a nuurdwaast Toogo. Det hee 851.580 lidj (2013). At hoodsteed as Abomey.
Indialing faan Ferwalting
At department hee njüügen komuunen.
Befölkring
Efter det 2013 folksteeling wiar at 851.580 lidj uun't department: 444.550 faan a lidj wiar wüfhööd an 407.030 karmen. A taal faan a lidj efter ferleeden folksteelingen:
Histoore
1999 wurd det nuurddial faan't department det Collines Department.
Ali Sabieh (Regiuun)
Det Ali Sabieh Regiuun (üüb Araabsk: إقليم على صبيح ʾIqlīm ʿAlī Ṣabiyaḥ, üüb Somaali: Gobolka Cali Sabiix, üüb Fraansöösk: La Région d’Ali-Sabieh) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Dschibuuti. Det leit uun a süüduast uun’t lun. Uun a nuurd leit det Arta Regiuun, uun a uast Somaalia, uun a süüd Ethioopien an uun a waast det Dikhil Regiuun. Det hee 96.500 lidj (2018). At hoodsteed faan't regiuun as Ali Sabieh.
Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee 3 distrikten:
Ängelholm
Ängelholm as en stää önj jü prowins Skåne, Swärik. Jü stää heet 23 240 inboogere (2010). Dåt as e hoodstää foon jü Ängelholm Komuun.
Rangpur (Diwisioon)
Det Rangpur Diwisioon (üüb Bengaals: রংপুর বিভাগ Raṃpur Bibhāg [ˈrɔŋpur ˈbibʱag]) as ian faan dön aacht diwisioonen faan Bangladesch. At diwisioon leit uun a nuurd faan't lun. Uun a nuurd, uast an waast leit Inje, uun a süüduast leit det Maimansingh Diwisioon an uun a süüdwaast det Rajshahi Diwisioon. Det hee 15.787.758 lidj (2011). At hoodsteed faan’t diwisioon as Rangpur.
Indialing faan Ferwalting
At diwisioon hee aacht distrikten:
Draage
Draage (sjiisk:Drage) as en gemeen bi a Eider uun a Kreis Nuurdfresklun.
Letj Slaangnäädel
At Letj Slaangnäädel (Nerophis ophidion) as en Bianfask (Osteichthyes) uun't famile faan a Sianäädler (Syngnathidae). Hat lewet bi a küsten faan a uastelk Atlantik, trinjam Gratbritanien, uun a Uastsia, uun't Madlunsia an Suart Sia. Apartagerwiis komt hat ei uun a waas faan Denemark, Sjiisklun of a Neederlunen föör.
Iraan
A Iraan (uk Persien, Īrān ) as en lun uun Fööraasien. Bit 1979 wiar't en monarchii, sant det rewolutsion as't en islaamsk republiik.
Prowinsen
At lun hää 31 prowinsen.
Wiartskap
Uun't juar 2017 woon Iraan 214.5 miljarden kubikmeetern faan eerdgas. At lun as üüb't traad steed faan lunen, wat eerdgas wan.
Essex (Graafskap)
Essex [ˈɛsᵻks] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun Ingelun. At graafskap hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun. Det hee 1.497.759 lidj (2020). At hoodsteed faan't ferwaltingsgraafskap as Chelmsford.
Vetlanda
Vetlanda as en stää önj jü prowins Jönköping, Swärik. Jü stää heet 13 050 inboogere (2010). Dåt as e hoodstää foon jü Vetlanda Komuun.
Denguélé (Distrikt)
De Denguélé Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District du Denguélé) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. Det hee 289.779 lidj (2014). At hoodsteed as Odienné.
Indialing faan Ferwalting
De Denguélé Distrikt hee tau regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Comoé (Distrikt)
Indialing faan Ferwalting
De Comoé Distrikt hee tau regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Tejo
Di Tajo (spoonsk, []) of Tejo (portugiisk, []) as mä en lengde faan 1.007 km di lingst struum uun Spoonien an Portugal.
Triadwirmer
Triadwirmer of Nematoden (Nematoda, faan greks νημα ‚triad‘) san en stam faan diarten mä amanbi 20.000 slacher.
Det san miast letj witj wirmer, diar't hal wiat an warem haa mei. Fölen lewe üs parasiiten.
Ordern
Det iindialang tu klasen an onerklasen as ei gans seeker. Man diar san wel son 13 ordern:
Woningstair-Brēderep (Gimiindi)
Di Gimiindi es fan di Töhopaarber fan Woningstair en Brēderep kemen.
Türkei
A Türkei (türkisk Türkiye Cumhuriyeti, ) as en lun uun Aasien an Euroopa. Hat as 1923 grünjlaanj wurden. A Türkei as di efterfulger faan't Osmaansk Rik.
Politiik
At Türkei as sant 1952 lasmaat faan a NATO.
Nässjö
Nässjö as en stää önj jü prowins Jönköping, Swärik. Jü stää heet 16 678 inboogere (2010). Dåt as e hoodstää foon jü Nässjö Komuun.
Langobarden
A Langobarden wiar en germaans fulk an hiard mä tu a Sueben. Jo lewet iarst bi a Ialew.
Uun't fulkenwaanrangstidj toog jo am a süüd an lewet fiiwhunert juar uun Nuurditaalien.
Hör spriak as am't juar 1100 ütjstürwen. Enkelten men, dat det Tsimbrisk en auerrest faan't ual Langobardisk as.
Sunbeenk
En sunbeenk as en flaak steed üüb sia. Uun en tidjenregiuun so üs uun a waas luket en sunbeenk bi liachweeder ütj, bi huuchweeder as't normoolerwiis ei tu sen. Wan't uk bi huuchweeder noch ütjluket, do as't en huuchsun.
Japsun
Japsun (of uk man ianfach Jap) leit uun't waasten faan a Huug an as di nuurdelkst huuchsun faan jo trii nuurdfresk "bütjensuner", huar uk Nuurderuugsun an Söderuugsun tu hiar.
Awokaado
At awokaado (Persea americana MILL., uk Persea gratissima) hiart tu't famile faan a Loorbeiplaanten (Lauraceae). Uun Ameerikoo sait am diar uk böderpeer (butter pear) tu.
Di awokaado-buum woort bit 15 meeter huuch. Hi komt eegentelk faan Meksiko, woort daalang oober uun flook lunen uun a troopen an subtroopen aptaanj. Diar jaft at daalang amanbi 400 suurten faan.
Lunkreis Ludwigsburg
Di Lunkreis Ludwigsburg as en lunkreis uun Baden-Württemberg. Hi hiart tu't Regiuun Stuttgart.
Stääden an gemeenen
A stääden an gemeenen uun a lunkreis wurd tuupfaadet tu ferwaltangsianhaiden (amten):
Åmt Fjåål
Et Åmt Fjåål as en åmt önj e Kris Nordfraschlönj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt ååsten foon e kris. Et heet 9173 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Fjåål.
Indiiling foon Ferwålting
Et åmt hee 13 gemiine:
Jiises Krast
Jiises Krast (faan greks: Ἰησοῦς Χριστός Iēsous Christos,, Jiises, di sualewt) as efter't Nei Testament Gods sön, di tu a minsken sjüürd wurden as, am's tu erliasin. Uun Jiises faan Nazareth as hi minsk wurden. Jiises Krast as det sentraal sümbool faan't krastendoom.
Henstedt-Ulzburg
Henstedt-Ulzburg as en gemeen uun a Kreis Segeberg uun Schleswig-Holstian.
Perugia
Perugia as det hoodstääd faan't itajeensk Prowins Perugia, an uk faan't Regiuun Umbrien. Diar wene minsken (Stant: ).
Gôh-Djiboua (Distrikt)
De Gôh-Djiboua Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District du Gôh-Djiboua) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. Det hee 1.605.286 lidj (2014). At hoodsteed as Gagnoa.
Indialing faan Ferwalting
De Gôh-Djiboua Distrikt hee tau regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Hainshalii
Hainshalii waos en lidj halii in ju Nöördsii, östlik foon Huuge. Ju wurd in 1860 auerspeelet. Ju wurd dirfir foon en Huuger to fooderwanst bruket.
Tineke Postma
Tineke Postma (* 31. August 1978 uun Heerenveen) as en waastfresk saksofoonspeler.
Leewent
Postma begand mä elwen juar mä't saksofoon spelin. Al 1992 hää't mä Candy Dulfer spelet, leeder mä't Big Band Friesland. Faan 1996 bit 2003 hää Postma bi't Conservatorium van Amsterdam an at Manhattan School of Music uun New York studiaret, uk bi David Liebman, Dick Oatts an Chris Potter. Wayne Shorter, Cannonball Adderley an John Coltrane san hör föörbilen.
Habo
Habo as en stää önj jü prowins Jönköping, Swärik. Jü stää heet 6 883 inboogere (2010). Dåt as e hoodstää foon jü Habo Komuun.
Ankara
Ankara (iar uk Angora, antiik nööm, ) as ant 1923 at hoodstääd faan a Türkei an uk faan det prowins Ankara. Det stääd hää 5.270.575 iinwenern (2015) an as efter Istanbul at öödergratst stääd uun't lun.
Wiringhiirder
At Wiringhiirder Freesk (4) as en nuurdfresk spriakwiis, an woort uun't süüden faan a Wiidau uun't amt Süüdtondern uun a kreis Nuurdfresklun snaaket.
Wiidinghiirder hiart tu't fäästäägs-fresk an as nai bi't frasch. Auer a Wiidinghiird nai bi Denemark as, jaft at uk däänsk iinflööd üüb det spriakwiis.
At spriakwiis as nü uun Runees, Naischöspel, Klangsbel an Ämelsbel-Hoorbel snaaket. Daaling lewe dön miasten spreegern trinjembai Naischöspel.
Nei bidracher üüb wiringhiirder
<DynamicPageList> category            = Wiringhiirder Artiikel notcategory         = Wikipedia:Stomp namespace           = 0 count               = 5 ordermethod         = created order               = descending addfirstcategorydate = </DynamicPageList>
Tomoot
At tomoot (Solanum lycopersicum) as en plaantenslach uun det famile faan a naachtskaadplaanten (Solanaceae). Hat as nai mä di irpel, mä tabak an paprika, oober uk mä't raidbei.
Nuurderuugsun
Nuurderuugsun leit uun't waasten faan Nuurderuug an as di madelst huuchsun faan a nuurdfresk "bütjensuner" tesken Japsun uun't nuurden an Söderuugsun uun't süüden.
Bräätfögler
efter: "Seevögel", bleed faan a Ferian Jordsand, ütjgoow 4/2007.
Sylhet (Diwisioon)
Det Sylhet Diwisioon (üüb Bengaals: সিলেট বিভাগ Sileṭ Bibhāg [ˈsileʈ ˈbibʱag]) as ian faan dön aacht diwisioonen faan Bangladesch. At diwisioon leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd, uast an süüd leit Inje, uun a süüdwaast det Chittagong Diwisioon, uun a waast det Dhaka Diwisioon an uun a nuurdwaast det Maimansingh Diwisioon. Det hee 9.910.219 lidj (2011). At hoodsteed faan’t diwisioon as Sylhet.
Fiallaask
At Fiallaask, Laask, loosch,  Lörke (Alauda arvensis) as en fögel an hiart tu a Laasken (Alaudidae).
Beskriiwang
At fiallaask sjongt.
Ludwigsburg
Ludwigsburg as en stääd uun Baden-Württemberg, nuurden faan Stuttgart. Hat hiart tu't Regiuun Stuttgart. Ludwigsburg as kreisstääd faan di Lunkreis Ludwigsburg.
Waalros
At Waalros (Odobenus rosmarus) as en siaruuwdiart an lewet uun kuul sia üüb a nuurdelk eerdheleft.
Teeknob
A Teeknob as en sunbeenk uun't nuurden faan Jongnaamen tesken Sal an Oomram.
Angoola/ha
Angoola, amtli de Republiik Angoola, es en Lun uun 'e Sidwessen fan Aafrika. Deät Lun hat 25.789.024 Iinwuuners (2014). De Hoadstad es Luanda.
Dactylopteridae
Dactylopteridae, uk wel: Flän Knorhööner (faan greks: dactylos 'fanger' an pteron 'jüg') san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Sianäädeloortagen (Syngnathiformes). Diar jaft'at sööwen slacher faan, diar tu tau sköölen tuupfaadet wurd. Jo lewe uun troopisk weedern an uun't Madlunsia.
Söderuugsun
Söderuugsun leit uun't waasten faan Söderuug an as di süüdelkst huuchsun faan jo trii nuurdfresk "bütjensuner", huar uk Nuurderuugsun an Japsun tu hiar.
Lacs (Distrikt uun Elfenbianküst)
De Lacs Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District des Lacs) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. Det hee 1.258.604 lidj (2014). At hoodsteed as Dimbokro.
Indialing faan Ferwalting
De Lacs Distrikt hee fjauer regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Kaltenkirchen
Kaltenkirchen (plaatschiisk: Koldenkarken; a lidj sai uk Kaki) as en stääd uun a Kreis Segeberg uun Schleswig-Holstian.
Bankeryd
Bankeryd as en stää önj jü Jönköping Prowins (histoorisch prowins Småland), Swärik. Jü stää heet 8 107 inboogere (2010).
Cambridgeshire (Graafskap)
Cambridgeshire [ˈkeɪmbrɪdʒʃər] of [ˈkeɪmbrɪdʒʃɪər] as en ferwaltingsgraafskap (üüb Ingels: administrative county) an seremoniel graafskap (ceremonial county) uun East Anglia uun Ingelun. Det graafskap hee 657.204 lidj (2020). Det hoodsteed as Cambridge. Det hiart tu’t ferwaltingsregiuun Uasten faan Ingelun.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't graafskap san:
Karhiirder
At Karhiirder Fräisch as en nuurdfresk spriakwiis (6), an woort uun Stedesand an Enge-Sande uun a Karhiird uun a kreis Nuurdfresklun snaaket.
Cambridgeshire (Graafskap)
Iindialing faan Ferwalting
Det ferwaltingsgraafskap Cambridgeshire faan nü hee fiiw distrikten. Det seremoniel graafskap Cambridgeshire hee fiiw distrikten an ian unitary authority, Peterborough (1):
Karhiirder
Karhiirder hiart tu't fäästäägs-fresk an as nai bi't frasch.
Werben
Bispalen faan heewe (haa) an weere (wees)
Nei bidracher üüb karhiirder
<DynamicPageList> category            = Karhiirder Artiikel notcategory         = Wikipedia:Stomp namespace           = 0 count               = 5 ordermethod         = created order               = descending addfirstcategorydate = </DynamicPageList>
Elisabeth-Sophien-Kuuch
Di Elisabeth-Sophien-Kuuch as en kuuch an en gemeen üüb det eilun Nuurdstrun uun a kreis Nuurdfresklun. Di gratst dial faan't eilun hiart tu det gemeen Nuurdstrun. Di kuuch as efter Elisabeth Sophie Desmercières (1714-1799) näämd.
Pennsylvania
Pennsylvania ([ˌpɛnsəlˈveɪniə]; aw Pennsilwaanisch: Pennsilfaani) as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordååsten foon't lönj. Dåt heet 12.801.989 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Harrisburg.
Geografii
E diiljstoot läit önj e Appalachen.
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Indiiling foon Ferwalting
Pennsylvania heet 67 counties (iinjtål: county): Kiik uk deer: List foon counties önj Pennsylvania
Aubergine
At Aubergine (Solanum melongena) of uk Aiplaant as en plaantenslach an en frücht uun det famile faan a Naachtskaadplaanten (Solanaceae).
Onerslacher
Uun Sjiisklun käänt am fööraal di onerslach Solanum melongena var. esculentum.
Mullsjö
Mullsjö as en stää önj jü prowins Jönköping, Swärik. Jü stää heet 5 452 inboogere (2010). Dåt as e hoodstää foon jü Mullsjö Komuun.
Freesendelf
Freesendelf (sjiisk: Fresendelf) as en gemeen uun a kreis Nuurdfresklun bi a Treene.
Lagunes (Distrikt uun Elfenbianküst)
De Lagunes Distrikt (üüb Fraansöösk: Le District des Lagunes) as en distrikt faan de aafrikoons stoot at Elfenbianküst. A distrikt leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 1.478.047 lidj (2014). At hoodsteed as Dabou.
Indialing faan Ferwaling
De Lagunes Distrikt hee trii regiuunen, wat iin uun departmenten diald wurd:
Pegasidae
A Pegasidae san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Sianäädeloortagen (Syngnathiformes). Diar jaft at sööwen slacher faan, diar tu tau sköölen tuupfaadet wurd.
Etanool
Etanool (uk äthanol of ianfach alkohol) as en alkohol mä det formel C2H6O. Hat hää nian klöör, braant gau an stiremt stark. Ethanol komt uun win, biir an puns föör. An do woort det uk för bio-sprit brükt: Uun E-10 sprit san 10% etanool.
Kolumbien
Kolumbien as en republiik uun't nuurden faan Süüd-Ameerikoo. Det lun leit bi a Pasiifik an bi a Kariibik. Di nööm hää't efter Christoph Kolumbus. Naiberlunen san Panama, Venezuela, Brasiilien, Peruu an Ekwadoor. At lun hää 48.258.494 lidj (2018). At hoodstääd faan't lun as Bogotá.
Geografii
<div style="clear:left;" /div>
Iberoromaans spriaken
Iberoromaans(k) spriaken san romaansk spriaken, diar üüb't Ibeerisk Hualeweilun snaaket wurd. Jo hiar tuup mä a Galloromaans spriaken tu a Waastromaans spriaken.
Katalaans
Of uk det katalaans diar mä tu tääld wurd koon, as ei gans seeker. Hat as aal wat naier mä't fransöösk üs jo ööder spriaken.
Ladino
Ladino of uk juuden-spoonsk woort daalang fööraal uun a Türkei an uun Israel snaaket.
Deensk Köningelk Bibleteek
Det Deensk Köningelk Bibleteek (üüb Deensk: Det Kongelige Bibliotek) uun Kopenhuuwen as at natschunaalbibleteek faan Denemark. Det as det gratst an bedüüdenst bibleteek uun Skandinaawien an uk ian faan dön gratst bibleteeken faan a eerd. Tu dön histoorisk schatser hiar oner ölern binai altermaal werken, diar uun Denemark sant det 17. juarhunert skrewen wurd.