cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magneetisk fial
At fial
Det magneetisk fial lääpt uun sleufen tesken en nuurdpuul an en süüdpuul. En magneetisken nuurd- an en süüdpuul tji enööder jinsidjag uun. Sodenang könst dü mä en kompaas efterwise, huar en magneetisk fial lääpt.
Di wai faan a magneetisk struum as faan a nuurd- tu a süüdpuul.
Di nuurdpuul faan en kompas wiset tu a geograafisk nuurdpuul faan a eerd, auer diar en magneetisken süüdpuul as. An amkiard as di geograafisk süüdpuul en magneetisken nuurdpuul.
Magneetisk krääft
Det magneetisk fial ööwet en krääft üüb elektrisk leesen dialen ütj, detdiar krääft het Lorentzkrääft.
Diarbi as q at elektrisk lääs, v at faard an B at magneetisk struummäächt.
Nelson Mandela
Nelson Mandela (18. Jüüle 1918 uun Mvezo, Umtata – 5. Detsember 2013 uun Johannesburg, Süüdafrikoo) wiar di 1. president faan Süüdafrikoo sant di 10. Mei 1993.
Arameesk spriaken
Arameesk spriaken san en semiitisk spriakfamile. Tuup mä't Kanaaneesk hiar jo tu't Nuurdwaastsemiitisk. Jo haa föör 2.000 juar det Akkadisk uun Syrien an Mesopotamien ufliaset.
Neiarameesk
Daalang san diar amanbi 500.000 spreegern uun:
Andromedotoxin
Andromedotoxin as uk bekäänd üs acetylandromedol, rhodotoxin, asebotoxin of grayanotoxin. Det as en skööl faan giftag materioolen an komt natüürelkerwiis uun rhododendron of hönang föör.
Struktuurformel
Ac = acetyl
Giftaghaid
Uun hönang faan Japan, Brasiilien, USA, Nepal, an British Columbia as flooksis andromedotoxin, oober ei ünmiatag föl.
Hingstkralen (Taraxacum)
Hingstkralen, Böderkrölen (Taraxacum) san en plaantenskööl an hiar tu't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Jo wurd lacht mä slacher faan a sköölen Hypochaeris an Leontodon ferwakselt.
Tetrapode
Wat menst dü?
Lunda Norte (Prowins)
Lunda Norte (üüb Portugiisk: A Província da Lunda Norte) as en prowins uun de aafrikoons stoot Angoola. At prowins as efter det Lunda Rik neemd an leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd an uast leit det DR Kongo, uun a süüd det Lunda Sul Prowins an uun a waast det Malanje Prowins. Det hee 862.566 lidj (2014). At hoodsteed as Dundo.
Geografii
De Uanda Struum an de Cuengue Struum haa hörens hööd uun a maden faan't prowins. Dön tau struumer luup iin uun det DR Kongo. De Cuango Struum leept troch a waast faan't prowins. Öler struumer, wat troch at prowins luup san: de Cuilo Struum, de Luangue Struum an de Chicapa Struum. De Cassai Struum bildet dial faan't grens mä det DR Kongo
Steeden
Steeden uun't prowins san: Cambulo, Capenda Camulemba, Caungula, Chitato, Cuango, Cuílo, Lubalo, Lucapa an Xá Muteba.
Indialing faan Ferwalting
Det Lunda Norte Prowins hee njüügen kreiser (municípios), wat iin uun komuunen (comunas) diald wurd.
Histoore
Faan det sööwentanjst ap tu det njüügentanjst juarhunert wiar at prowins dial faan det Lunda Rik. 1884 wurd det dial faan det portugiisk kolonii faan Angoola. Diarefter, ap tu 1895, wurd at prowins dial faan det Lunda Distrikt. Do wiar det en distrikt faan 1895 ap tu 1978. Uun detdiar juar wurd at distrikt en prowins.
Faskiarner
Faskiarner (Pandionidae) san en famile faan Gripfögler, huar't man tau slacher faan jaft.
Phenylpropanoid
En Phenylpropanoid as en orgaanisk ferbinjang, diar uun plaanten föörkomt.
John Hope Franklin
John Hope Franklin (* 2. Janewoore 1915 uun Rentiesville, Oklahoma; † 25. Marts 2009 uun Durham, North Carolina) wiar en US-amerikoonsken histooriker an president faan a American Historical Association an prufeser faan a histoore bi a Duke University. Bekäänt wurd hi för sin 1947 skrewen werk From Slavery to Freedom. 1995 fing hi a Presidential Medal of Freedom. Franklin wiar befreid mä Aurelia Whittington.
Hingstkralen
Hingstkralen het flook plaantenslacher uun a sköölen:
ISO 3166-2:FI
Codes vor Newsletter II-3
Von der Veröffentlichung im Jahr 1998 bis zur Änderung im Dezember 2011 bestanden die ISO-3166-2-Codes für Finnland aus den Kürzeln der sechs Provinzen (Lääni).
Región de Arica y Parinacota
At Región de Arica y Parinacota (of XV. Regiuun) as det jongst an nuurdermiast faan a 15 regiuunen uun Chile. Uun't nuurden leit Peruu, uun't uasten Boliiwien, uun't süüden at Región de Tarapacá an uun't waasten a Pasiifik.
Prowinsen
Jo tau prowinsen Arica an Parinacota hiard bit 2007 mä tu't Región de Tarapacá, man san nü en aanj regiuun. Det as 16.898,6 km² grat, an diar wene 189.692 minsken (2006). Det hoodstääd as Arica.
1975
1975 wiar det fiiw-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. Det begand mä'n Weedensdai.
Kris Segebärj
E Kris Segebärj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önjt norden lade Rendsburg-Eckernförde, Neumünster än Plön, önjt nordååsten Ååstholstiinj, önjt söödååsten Stomarn, önjt sööden Hamborj, önjt söödweesten Pinnebärj än önjt nordweesten Steinborj. Et heet 277.175 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Bad Segeberg.
Indiiling foon Ferwalting
E kris heet 95 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Segebärj.
Histoori
E kris wörd di 1ste önj e Beeridmoune 1932 grünläid.
Politiik
Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018.
E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013 :
Sikkim
Sikkim as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 610.577 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Gangtok.
Kris Segebärj
Wirtschap
Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san:
Magneetisk struummäächt
At magneetisk struummäächt of uk ianfach magneetfial as en grate uun a füsiik an hää det formeltiaken B. Hat woort uun't SI-süsteem uun Tesla meeden.
Bestemang
Det elektrisk struummäächt hinget so mä ööder gratin tuup:
Diarbi as:
Dromedar
At Dromedar (Camelus dromedarius) of Araabisk Kameel as en slach faan a Kameelen (Camelidae). Hat woort miast brükt üs dreegdiart.
Gävleborgs län
Gävleborgs län as en prowins (län) uun Sweeden.
Gemeenen
Gävleborgs län hää 10 gemeenen (kommuner):
(Stant: )
Kööber
Kööber, Koower (lat. Cuprum) as en cheemisk element mä det tiaken Cu an det atoomnumer 29. Hat as en auergungsmetal. Di latiinsk mööm komt faan aes cyprium „erts faan't eilun Zypern“. Kööber wiar det iarst metal, diar a minsken amanbi 5.000 f.Kr. ferwerket haa.
Lakeuen
Lakeuen (Matthiola) san plaantenslacher uun det famile faan a krüsbloosen (Brassicaceae).
Slacher
At jaft wel sowat 50 bit 60 slacher. Jo lewe miast trinjam at Madlunsia. Uun Madeleuroopa käänt'am fööraal:
Senep
Senep (Sinapis) san plaantenslacher uun det famile faan a krüsbloosen (Brassicaceae). Mä witj senep (Sinapis alba L.) woort büüret, diar woort moster faan maaget.
Slacher
Echt senep: Jodiar slacher het uk senep, hiar oober tu a kualplaanten (Brassica): Faan suart, brün an witj senep woort moster maaget.
Rajasthan
Rajasthan as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurdwaast faan’t lun. Hi hee 68.548.437 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Jaipur.
Mesopotaamien
Mesopotaamien ( Mesopotamia; Beth Nahrin; ; kurdisk/türkisk Mezopotamya) of uk at Taustruumlun as en regiuun uun Fööraasien bi jo grat struumer Euphrat an Tigris.
Bedüüdang
Uun Mesopotaamien begand det kultuur faan a minsken aptuwaaksen. Diar lai uun a luup faan a juarhunerten an -düüsenen flook könangriken mä en grat bedüüdang.
Puurthidjeten
A Puurthidjeten (Echinodermata) (faan ualgreks ἐχῖνος, echinos „Iigel“ an δέρμα, derma „Hidj“) san en stam faan diarten mä amanbi 6.300 slacher. A miast klasen san ütjstürwen, diar jaft'at man fosiilien faan. Daalang san diar noch fiiw klasen.
Saskatchewan
Saskatchewan [] (ingelsk ) as en prowins uun a maden faan Kanada. Di nööm komt faan a Saskatchewan River, di uun Cree-spriak Kisiskatchewani Sipi het.
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't prowins san:
Ferwaltang
Uun Saskatchewan jaft'at nian counties. A gemeenen (municipalities) wurd iindiald efter:
1863
1863 wiar det trii-an-söstigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Guard-Lakeu
At Guard-Lakeu (Matthiola incana) as en slach faan a Lakeuen (Matthiola) an hiart tu a Krüsbloosen (Brassicaceae).
Nuurdwaastsemiitisk spriaken
Nuurdwaastsemiitisk spriaken san en twiig faan a Semiitisk spriaken. Jo wurd uun Syrien, Israel an Palestina snaaket.
Hingstkralen (Leontodon)
Hingstkralen (Leontodon) san en plaantenskööl uun't famile faan a Kurewbloosen (Asteraceae). Hör slacher wurd lacht mä soken faan a sköölen Hypochaeris an Taraxacum ferwakselt.
Slacher
L. anomalus – L. apulus – L. asperrimus – L. balansae – L. berinii – L. biscutellifolius – L. boryi – L. bourgaeanus – L. caucasicus – L. crispus – L. djurdjurae – L. dubius – L. eriopodus – L. farinosus – L. filii – L. friasi – L. graecus – L. grassiorum – L. hellenicus – L. hirtus – L. hispidus – L. hyoseroides – L. incanus – L. intermedius – L. kotschyi – L. kulczynskii – L. libanoticus – L. longirostris – L. maroccanus – L. oxylepis – L. pinetorum – L. pitardii – L. rigens – L. rosanii – L. saxatilis – L. siculus – L. stenocalathius – L. tenuiflorus – L. tingitanus – L. tuberosus
Protoanemonin
Protoanemonin (het uk Anemonol of Ranunculol) as en gift uun aal a plaanten faan det famile Ranunculaceae.
Üüb a hidj markst dü, dat det bat an at hidj woort ruad. Wan't deelslonken woort, skel dü spei of feist trochskeeren. Dü woorst diar uk düüsag faan of feist kräämper.
Wan det plaant drüget, woort ütj Protoanemonin do Anemonin. Det as ei giftag.
Strun-Lakeu
At Strun-Lakeu (Matthiola sinuata) as en slach faan a Lakeuen (Matthiola) an hiart tu a Krüsbloosen (Brassicaceae).
1890
1890 wiar det neegentigst juar faan det 19. juarhunert.
Aschmjany (Distrikt)
Befölkring
Efter det 2009 folksteeling wiar 62,44 prusent faan a lidj uun a distrikt Witjrusen an 35,72 prusent Rusen.
Región de la Araucanía
Araukaanien as det IX. Regiuun uun Chiile. Hat leit uun a Letj Süüd, amanbi 600 km süüdelk faan Santiago de Chile. Det hoodstääd as Temuco.
Aschmjany (Distrikt)
Histoore
Föör September 1939 wiar't gebiit faan a distrikt faan daaling dial faan Poolen. A distrikt wurd 15. Janewoore 1940 üüs dial faan det Wilejka Prowins grünjlaanjen. Det wurd faan det tjiisk armee 1941-1944 besaatet. Det wurd 1944 dial faan det Hrodna Prowins.
Ruad Sia
At Ruad Sia ( al-Bahr al-ahmar; Araabisk Golf; Yam Suf; tigrinya ቀይሕ ባሕሪ QeyH baHri, ,  (Erythraeisk Sia) as en smääl bocht an hiart tu a Indisk Oosean. Hat as 2240 km lung an bit 2604 m jip, an leit tesken Nuurduastafrikoo an't Araabisk Hualeweilun. Diar san 200.000 km³ weeder uun, an det areal as 438.000 km² grat.
Punjab (Indien)
Punjab as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurd faan’t lun. Hi hee 27.743.338 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Chandigarh.
Tigrinya
Tigrinya (etioopisk skraft ትግርኛ, tǝgrǝñña,, ) of tigriinsk as en semiitisk spriak, diar uun Etioopien an Eritrea snaaket woort. A spreegern het uun Etioopien Tigray an uun Eritrea Tigrinya.
Skraft
Det skraft as iarst am 1940 üüb't grünjlaag faan't ual-etioopisk skraft so fäästlaanj wurden. A äälst tigriinsk hoonskraften kem oober al faan't ääder 19. juarhunert. Sant at biibel uun a 1860er juaren auersaat wurden as, woort muar an muar üüb tigriinsk skrewen.
Ruad Sia
Ap am a nuurd dialt det hualeweilun Sinai at Ruad Sia tu en waastelken (Golf faan Sues) an en uastelken dial (Golf faan Akaba).
Lunen
Trinjam at Ruad Sia lei Dschibuti, Eritrea, Egypten, Israel, Jordaanien, Saudi-Araabien an Jemen.
Geologii
At Ruad Sia as en jipen gruug tesken at Afrikoonsk an Araabisk kontinentaalplaad. Sant 130 miljuun juaren wurd jodiar tau plaaden ütjenööder trakt faan magma, diar faan onern jin at stianskel (lithosphäre) faan a eerd trakt. Diaram woort at Ruad Sia arke juar am ian bit tau cm briader. Detdiar tektoonik suragt uk för eerdbeewrin.
<div style="clear:both;" /div>
Trinidad an Tobaago
Trinidad an Tobaago (ingelsk: []) san eilunen faan a Letj Antilen an en stoot uun a Kariibik, uun't nuurduasten faan Weenesuela.
Geografii
Trinidad an Tobaago san det gratst lun faan a Letj Antilen.
Iindialang faan Ferwaltang
At lun hää tau stääden, trii borger, njügen regiuunen an ian ward:
Región de la Araucanía
Geografii
Det regiuun leit tesken a Pasiifik an Argentiinien. Uun't nuurden leit at VIII. Regiuun (Región del Bío-Bío) an uun't süüden det XIV.Regiuun, at Región de Los Ríos.
Det hoodstääd Temuco as di madelponkt faan a Mapuche (Araukaanern), man uk faan a Schiisken uun Chiile. Diar lewe 270.000 iinwenern (Stant: 2012).
Stääden an prowinsen
Stääden:
Odisha
Odisha as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 41.974.218 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Bhubaneshwar.
Uun Odisha wurt feraal det spriik Oriya spreegen.
Mejer-Atlas
Di Mejer-Atlas het rocht Neue Landesbeschreibung der zwei Herzogtümer Schleswig und Holstein. Det as en atlas faan di kartograaf Johannes Mejer (1606-1674) mä beskriiwangen faan Caspar Danckwerth. A koorden san 1652 ütjkimen an wiar en üübdrachswerk faan di däänsk könang Christian IV. an hertooch Friedrich III..
Nagaland
Nagaland as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 1.978.502 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Kohima.
Kameelen
Kameelen (Camelidae) san en famile faan Tetjdiarten uun det order faan a Paartuanet Klooksdiarten mä sääks slacher. Jo san det iansagst famile uun't onerorder Tylopoda.
Magneetisk fialmäächt
At magneetisk fialmäächt as en grate uun a füsiik an hää det formeltiaken H. Hat bestemet krääft an wai faan't magneetisk fial.
Bestemang
At magneetisk fialmäächt hinget so mä ööder füsikaalisk gratin tuup:
Diarbi as B at magneetisk struummäächt an \mu det magneetisk permeabiliteet faan en materiool (uun a leesag rüm as det μ0)
Bereegnang
Bi en liken struumfeerer:
Bispal: Det magneetisk fialmäächt H as bi en struumfeerer, di en struum faan I = 50 A feert, r = 5 cm faan det aaks wech so stark:
Angers
Angers [ɑ̃ʒe] as det naistgratst steed uun det Pays de la Loire Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 155.850 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Maine-et-Loire Department.
Tessin
At Tessin [] (ufkört: TI; [],  [],, RMS undefined), amtelk Repubblica e Cantone Ticino (Republiik an Kantoon Tessin), as en kantoon uun a Schweiz. Hoodstääd as Bellinzona, det gratst stääd as Lugano. Uun't Tessin woort itajeensk an lombardisk snaaket. Amtspriak as itajeensk.
Región de Valparaíso
At Región de Valparaíso begant sowat 50 km nuurdwaastelk faan Santiago de Chile, an as det V. Regiuun faan 15 regiuunen uun Chiile. Det hoodstääd as Valparaíso. Tu det regiuun hiar uk bütjluns teritoorien.
Prowinsen
Bütjluns teritoorien: Juan-Fernández-Eilunen, San Félix an San Ambrosio. Tu't Prowins Puaskeilun hiart uk det eilun Salas y Gómez.
Sandviken Komuun
Sandviken as en gemeen (kommun) uun det sweedsk prowins Gävleborgs län.
Aves
Wat menst dü?
Klooker
A klooker (Cardamine pratensis) as en plaant uun det famile faan a krüsbloosen (Brassicaceae).
Girafen
A Girafen (Giraffidae) san en famile faan Paartuanet Klooksdiarten. Diar jaft at man tau (bit fiiw) slacher faan: at eegentelk Giraf (Giraffa) an at Okapi (Okapia).
Ingelsk spriak
At ingelsk spriak (üüb ingelsk:English [ˈɪŋɡlɪʃ]) hiart tuup mä't Sjiisk, Holuns, Plaatsjiisk, Afrikaans an Fresk tu a waastgermaans spriaken.
Beskriiwang
Uun a wurdschats wurd Ingelsk för't iarst faan det 9. juarhunert faan dön nuurdgermaansk spriaken an faan det 11. juarhunert faan Fraansöösk beinflöödet.
Ünlikhaiden mä wurden twesken det Ingels uun dön Ferianagt Stooten an det Ferianagt Könangrik:
Lombardisk spriak
Lombardisk (lombardisk: lumbaart) het en skööl faan romaans spriakwiisen, diar uun a Lombardei snaaket wurd, man uk uun prowinsen faan't Piemont, uun 't Trentino, uun a kantoon Tessin an uun enkelt däälen faan Graubünden. At Lombardisk woort leewen maner.
Iindialang
A lombardisk spriakwiisen wurd uun tau sköölen iindiald:
ISO 3166-2:GR
Präfekturen
2011 wurden die Präfekturen durch Regionalbezirke ersetzt. Sie entsprechen in vielen Fällen den Gebieten der bis 2010 bestehenden Präfekturen, allerdings wurden auch zahlreiche kleinere Regionalbezirke geschaffen (siehe Politische Gliederung Griechenlands). Die hier angeführten Codes wurden von ISO im Dezember 2016 gelöscht.
Mississippi
Wat menst dü?
Nikosia
Nikosia (aw Griichisch: Λευκωσία Lefkosía [lefkoˈsi.a]; aw Türkisch: Lefkoşa [lefˈkoʃa]) as jü hoodstää foon Zypern. Deer booge 55.014 manschne (2011).
Bonifatius
Bonifatius (bäären üs Wynfreth, Wynfrith, Winfrid of Winfried am't juar 673 uun Crediton (Devon, Ingelun); † 5.Jüüne 754 of 755 bi Dokkum uun Waastfresklun) wiar ään faan a bekäändst misionaaren för't krastendoom uun Madeleuroopa. Hi wiar ertsbaskoop för Germaanien, baskoop faan Mainz an leeder faan Utrecht. Flook kluastern gung turag üüb Boniatius san iinflööd. Sin misioon sted fööraal oner a skül faan't Frankenrik, diar det ünkrastelk Germaanien bekiar wul. At katuulsk hööw feriaret ham diarför bit daalang.
Fresklun
Al san föörgunger Willibrord wul a Fresken bekiar, man di määchtag könang Radbod sluch a misionaaren aleewen weder turag. Üs Bonifatius uun Tüüringen an Bayern för't krastendoom streden hed, wul hi üs ual maan noch ans ap tu Fresklun an fresk Krasten krasne. Man üüb a wai diar hen as hi tuup mä sin elwen misionaaren naibi Dokkum duad slaanj wurden. Of jo würelk en skööl faan twaalew wiar (jüst so üs a twaalew apostel), as ei seeker. Ferlicht as det leederhen so tuupsponen wurden, am sin rais tu en grat onernemen ütjtubuin.
Ei bluas at katuulsk, man uk at efangeelsk hööw feiert Bonifatius san sterewdai, di 5. Jüüne, am ham tu beseenken.
Hingstkralen (Hypochaeris)
Hingstkralen (Hypochaeris) san en plaantenskööl uun't famile faan a kurewbloosen (Asteraceae). Jo slacher wurd wurd lacht mä soken faan a sköölen Leontodon an Taraxacum ferwakselt.
New York
New York [nu ˈjɔɹk] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordååsten foon't lönj. Dåt heet 19.453.561 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as New York City.
Geografii
Dåt grutst ailönj önj New York as Long Island („Lung Ailönj“).
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Counties
De stoot New York heet 62 counties: Kiik uk deer: List foon counties önj New York
Kris Steinborj
Indiiling foon Ferwalting
E kris heet 108 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Stiinjborj.
Politiik
Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018.
E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013 :
Wirtschap
Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san:
Islaam
A islaam as ian faan a grat weltreligioonen, hi gongt turag üüb di profeet Mohammed. Mä muar üs 1,5 Mrd. mäfulgern as di islaam at öödergratst religioon efter at krastendoom (2,2 Mrd.).
Fiiw grünjlaagen
Hoker tu a islaam häält, hää fiiw plichten:
Jeremy Bentham
Jeremy Bentham (* 15. Febrewoore 1748 uun Spitalfields, London; † 6. Jüüne 1832 uk diar) wiar en ingelsk juurist, filosoof an sosiaalreformer. Hi wiar uk grünjleier faan klasisk Utilitarismus.
Piemonteesk spriak
Iindialang
Spriaken trinjam't Piemonteesk (orangj):
1867
1867 wiar det sööwen-an-söstigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai.
Puerto Riko
Di Freistoot Puerto Riko (, ENS Commonwealth of Puerto Rico) as en bütjenlun faan a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo an hiart tu a eilunen faan a Grat Antilen.
ISO 3166-2:IS
Als Codes für die Regionen Island dienen die Ziffern <tt>1</tt> bis <tt>8</tt>. Der frühere Code  für die Hauptstadt Reykjavík wurde mittlerweile abgeschafft.
Manitoba
Manitoba [] as en prowins uun Kanada. Di nööm komt faan det Cree-wurd „Manitou bou“ („huar't naar woort för di grat geist“) an det ment di grat Manitoba-Sia, diar uun a maden man ään kilomeeter briad as.
Regiuunen
Uun Manitoba jaft'at aacht regiuunen mä 23 diwisioonen:
Margarete Böhme
Margarete Böhme (leeder: Margarete Schlüter, uk bekäänd üs: Ormános Sandor, * 8. Mei 1867 üs Wilhelmine Margarete Susanna Feddersen uun Hüsem; † 23. Mei 1939 uun Hamborag) wiar en sjiisk skriiwer.
Margarete Böhme Pris
Sant 2020 woort di Margarete Böhme Pris faan a Kreis Nuurdfresklun ütjden. Hi iaret jong lidj, diar jo för konst, kultuur an regionaalhistoore iinsaat. A iarst prisdreegern san:
Märts
Märts is di treede mööne foon dat iir öön di gregoriaansk kaländer. Hii heet 31 deege.
Löök ok
Mööne: Janewoor, Feebrewoor, Märts, April, Moi, Juunii, Juulii, Augost, Septämber, Oktoober, Noowämber, Desämber.
Böökebuumer
Böökebuumer (Fagus) san buumer faan det plaantenfamile Fagaceae. Jo kem fööraal uun a nuurdelk madelk breetjin faan Euraasien an Nuurd-Ameerikoo föör.
Región Metropolitana de Santiago
At Región Metropolitana de Santiago as ian faan 15 regiuunen an det hoodstäädregiuun (RM) faan Chiile. Det hoodstääd faan't regiuun an faan't hialer lun as Santiago de Chile.
Uun't nuurden an waasten leit at V. Regiuun (Región de Valparaíso), uun't uasten Argentiinien, uun't süüden at VI. Regiuun (Región del Libertador General Bernardo O’Higgins). Det hoodstäädregiuun woort uk Regiuun XIII näämd.
Klookenbluumen
A klookenbluumen (Campanula) san det gratst skööl faan slacher uun det famile faan a Klookenbluumenplaanten (Campanulaceae).
Slacher
At jaft wel 300 bit 500 slacher:
Berastawitsa (Distrikt)
De Berastawitsa Distrikt (üüb Witjrüs: Бераставіцкі раён Bierastavicki rajon, üüb Rüs: Берестовицкий район Berestovickij rajon) as een faan a distrikten uun det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 18.017 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Grat Berastawitsa.
R- an S-wäärnangen
R- an S-wäärnangen (faan ENS risk and safety) san fäästlaanj wäärnangen, am gefooren tu kääntiaknin, diar faan cheemisk elementen ütjgung of faan cheemisk ferbinjangen.
R-wäärnangen san at grünjlaag för gefoorentiaken an S-wäärnangen. S-wäärnangen san seekerhaidsreegeln, hü am mä gefeerelk materiol amgung skal.
Det GHS-süsteem (Globaal Harmonisiaret Süsteem) mä sin gefoorentiaken an H- an P-wäärnangen skal det R- an S-süsteem ufliase.
R-wäärnangen
. ..
Folgende R-Sätze können kombiniert werden, um mit weniger Text auszukommen:
Liste der Sicherheitsratschläge (S-Sätze)
Folgende S-Sätze können kombiniert werden, um mit weniger Text auszukommen:
Kurewbloosen
Kurewbloosen (Asteraceae of uk Compositae) san en grat plaantenfamile uun det kategorii Asterales. Amanbi 10% faan aal a bloosenplaanten (Magnoliopsida) san kurewbloosen. Diar hiar sowat 24.000 plaantenslacher tu an jo kem üüb a hiale welt föör.
Le Mans
Le Mans [ləˈmɑ̃] as det traadgratst steed uun det Pays de la Loire Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 143.847 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Sarthe Department.
Le Mans as bekäänd för sin "24 stünj autoreenen" üüb lunstruaten bütjen för a steed.
Mizoram
Mizoram as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 1.097.206 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Aizawl.
Indialing faan Ferwaling
Mizoram hee aacht distrikten.
Elektromagneetik
Di artiikel Elektromagneetik jaft at noch ei. Luke iarst ans diar:
Wederstant
Wat menst dü?
Statistiska centralbyrån
Statistiska centralbyrån (SCB) as det amt för statistik uun Sweeden.
Uun det büroo uun Stockholm werke gud 500 minsken. An do as diar noch en büroo uun Örebro mä 700 lidj.
Eugenol
Eugenol as en Phenylpropanoid mä en starken stirem efter neegelken.
Neegelken (muardüüdag)
Wat menst dü?
Magneetisk permeabiliteet
At magneetisk permeabiliteet μ as en grate uun a füsiik an sait uun, hü stark en materiool uun en magneetisk fial magnetismus trochläät.
Bestemang
At magneetisk permeabiliteet hinget direkt mä't magneetisk struummäächt B an magneetisk fialmäächt H tuup:
Curie-Tempratuur
Faan en was tempratuur uf uun ferswanjt det ferromagneetisk eegenskap faan en materiool an hat woort paramagneetisk.
Didiar tempratuurponkt het Curie-Tempratur T_{\rm{C}} of (efter Pierre Curie).
Sweedsk Krüün
At Sweedsk Krüün (sweedsk: krona, muartaal kronor) as det münt faan Sweeden.
Hat as 1873 iinfeerd wurden an hää doomools uk uun Denemark, Norweegen an Islun tääld. Det Sweedsk Krüün jaft at sant 1924.
Albrecht Johannsen
Nis Albrecht Johannsen di jungere (* 11. Marts 1888 önj Deesbel; † di 15. August 1967 uk önj Deesbel) wus schöljmäister än tuleest schöljrädj.
Schrafte
As schriwster heet hi ham forålem döör sin dächtesoomlinge en noome mååged. 1928 köm "Üt min Schatull" herüt. As et ütferkååft wus, fülid 1956 "Beerid". Hi nüm da dachte foon "Üt min Schatull" ma ap än fäiged deer maning naie dachte haanetu. Hi heet maning frasche dachte mååged sunt 1928, sü uk üüs frasch hümne:
Video
En Video me Skeltern fan dit Jaaresraakin 2013 fan di Nuurđfriisk Foriining. Dit Leedji uur fan di Meföligers süngen. (1:15 min).
Luar (Element)
Luar, luad,  blii es en cheemisk element me dit Teeken Pb  en di Atoomnumer 82. Hat es en Swaarmetal, meltet jer en let höm gur böög en ön Foremen bringi.
Wat aur't Luar
Fan Luar ken em mal kraank uur. Bit ombi 1990 wiar jit Luar iin ön't Bensiin, dat dit ek önbrent jer dat di Tjenskrüüv höör Funki maaket. Achterön kür dit forböören uur, aurdat di Tjeningstechnik me di Elektroonik iin ön di Autos beeter waar. Luar kööleti di Ventiili iin ön 4-Takt-Motooren. Wan di Seetringi fan di Ventiili hartet wiar, da wiar dit ek muar nöörig. Uk di Katalysatooren wiar en Grünj, aurdat dānen fan Luar iin ön di Rook önsteken gung. Di Autos fuar Ameerikaa heer al leenger Katalysatooren. Hat jaav ön't Nat jens sagaar en Biskiir fan VW, hur'lin em en Export-Auto ombech maast, wan em diar ön Dütsklön me köör wil. Ombi 20 Jaaren waar di Autos al me Kat en Iinsprütönlaagen en leeter uk Rail eeđer di Rook becht, man ön Dütsklön waar jit me Luar iin ön't Jöling sa üs söner Kat köört.
Riinrinen fan Sinkblek uur luaret, Diarfuar heer em Luaristangen me ombi 75 % Luar en 25 % Ten. Me sok stangen ken em uk forteni.
Iin ön Süüribateriien es masi Luar fuar di Elektrolyysi.
Astrawets (Distrikt)
De Astrawets Distrikt (üüb Witjrüs: Астравецкі раён Astraviecki rajon, üüb Rüs: Островецкий район Ostroveckij rajon) as een faan a distrikten uun det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 24.266 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Astrawets.
Amrumbank II
Det ialskap Amrumbank as uun a juaren 1914/1915 faan't Meyerwerft uun Papenburg för't Preußisch Ministerium für öffentliche Arbeiten baud wurden. Hat as üs Amrumbank II efterfulger faan Amrumbank I wurden.
Apgoow
A Amrumbank II wiar en ialskap mä 12 maan uun buurd. Tuiarst lai't föör a Eider, auer noch kriich wiar. Faan 1919 lai't do oober üüb Oomrambeenk, huar't bit 1939 san siinst ded.
Astrawets (Distrikt)
Histoore
Föör September 1939 wiar't gebiit faan a distrikt faan daaling dial faan Poolen. A distrikt wurd 15. Janewoore 1940 üüs dial faan det Wilejka Prowins grünjlaanjen. Det wurd faan det tjiisk armee 1941-1944 besaatet. Det wurd 1944 dial faan det Hrodna Prowins.
Amrumbank II
Apgoow
Efter a Ööder Weltkriich as det skap üüb flook steeden iinsaat wurden, tuleetst üüb det positjuun, diaram stäänt uk daalang noch Deutsche Bucht üüb a romp.
Uun Oktuuber 1983 as di siinst iinsteld wurden, an di ferian Museums-Feuerschiff „Amrumbank/Deutsche Bucht e.V.“ bedraft det skap nü üs museum uun Emden.
Ialskap Amrumbank I
Di föörgunger Amrumbank I as 1906/07 baud wurden an lai üs iarst skap üüb det positsion Oomrambeenk, huar det skap do bit tu a Iarst Weltkriich blääw.
Klookenbluumplaanten
Klookenbluumen (Campanulaceae an Lobeliaceae) san en plaantenfamile uun det kategorii Asterales. Jo kem üüb arke weltdial föör.
Seenksteeden faan Neebel
List faan kulturel seenksteeden faan Neebel üüb't eilun Oomram. (Stant: 2011).
Klookenbluumplaanten
Süstemaatik
Diar san 5 onerfamilin mä muar üs 2000 slacher:
Tetraeder
Di Geometrii fan di Tetraeder es di Grünjlaag fuar di Tetrapoodi.
Wan di Siren fan di Triihuken ek lik sen, da es dit ek railmaatig en uur en Pyramiidi me Grün' fan en Triihuk of Trii-Huken-Pyramiidi nēmt.
ATC-Code
Di ATC-Code (faan ingelsk: Anatomical Therapeutic Chemical .. Classification) as sant 1976 det amtelk an internatsionaal süsteem för medekamenten.
Apbau
1. steed (anatomische Gruppe) ATC A - Alimentäres System und Stoffwechsel ATC B - Blut und blutbildende Organe ATC C - Cardiovasculäres System ATC D - Dermatika ATC G - Urogenitalsystem und Sexualhormone ATC H - Hormone, systemisch (ohne Sexualhormone) ATC J - Antiinfektiva für systemische Gabe ATC L - Antineoplastische und immunmodulierende Substanzen ATC M - Muskel- und Skelettsystem ATC N - Nervensystem ATC P - Antiparasitäre Substanzen, Insektizide, Repellenzien ATC Q - Veterinärmedizinische Arzneimittel ATC R - Respirationstrakt ATC S - Sinnesorgane ATC V - Verschiedene
2.steed Therapeutische Hauptgruppe (2 Ziffern)
3.steed Therapeutische/pharmakologische Untergruppe (ein Buchstabe)
Liguurisk spriak
Liguurisk as en romaans spriak, diar uun Liguurien uun Nuurdwaastitaalien snaaket woort. Dü hiarst det oober uk uun Süüdfrankrik an uun Monako. Det spriakwiis faan Genua (Zenéize) as det bekäändst.
Spriaken trinjam
Liguurisk hiart tu't Nuurditajeensk (Padaanisk), so üs Piemonteesk, Lombardisk, Emilians of Veneetisk.
Süüdelk faan't La-Spezia-Rimini-liinje woort madelitajeensk snaaket, an det hää en graten ferskeel.
ATC-Code
Apbau
5. steed Untergruppe der chemischen Substanz (2 Ziffern)
Bispal Aspirin
Steht für die Subgruppe „Antithrombotische Arzneimittel“. Dass diese Sub-Subgruppe genau so heißt wie die Subgruppe vorher (das 2. Level), ist nicht überall so. Die Antithrombotischen Mittel lassen sich einfach nicht feiner subgruppieren.
Steht für „Thrombozytenaggregationshemmer, excl. Heparin“.
Steht für den Wirkstoff Acetylsalicylsäure, den Wirkstoff des Aspirin.
Die Acetylsalicylsäure in der Verwendung als Schmerzmittel in anderer Dosierung als in seiner Funktion als Thrombozytenaggregationshemmer lässt sich auch in einen anderen ATC-Code einordnen: N02BA01
Steht für Analgetika
Steht für Subgruppe „Andere Analgetika und Antipyretika“.
Steht für die Salicylsäure und Derivate
Steht für Acetylsalicylsäure
Ontario
Ontario [] as en prowins uun Kanada. Det as det prowins, huar a miast minsken lewe. Uun Ontario leit uk Ottawa, det hoodstääd faan Kanada.
Ferwaltang
Uun Ontario jaft'at:
Braanwäärs
Di braanwäärs faan iidj sait ütj, hüföl energii diar uun sat an faan a minsk brükt wurd koon. Di wäärs woort uun Kilojoule (kJ) uunden, bitu woort uk noch det ual miat Kilokalorii (kcal) brükt.
Lunda Sul (Prowins)
Lunda Sul (üüb Portugiisk: A Província da Lunda Sul) as en prowins uun de aafrikoons stoot Angoola. At prowins as efter det Lunda Rik neemd an leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit det Lunda Norte Prowins, uun a uast det DR Kongo, uun a süüd det Moxico Prowins, uun a waast lei dön Malanje an Bié Prowinsen. Det hee 516.077 lidj (2014). At hoodsteed as Saurimo.
Struumer
De Cuango Struum bildet at grens mä Malanje Prowins. De Cassai Struum bildet at grens mä det Moxico Prowins. Trii struumer haa hörens hööd uun a süüd faan't prowins: de Cuilo Struum, de Luangue Struum an de Chicapa Struum. Al dön trii struumer luup tu a nuurd iin uun det Lunda Norte Prowins.
Indialing faan Ferwalting
Det Lunda Sul Prowins hee fjauer kreiser (municípios), wat iin uun komuunen (comunas) diald wurd.
Histoore
Faan det sööwentanjst ap tu det njüügentanjst juarhunert wiar at prowins dial faan det Lunda Rik. 1884 wurd det dial faan det portugiisk kolonii faan Angoola. Diarefter, ap tu 1895, wurd at prowins dial faan det Lunda Distrikt. Do wiar det en distrikt faan 1895 ap tu 1978. Uun detdiar juar wurd at distrikt en prowins.
Politiik
A guwernöör faan't prowins sant 12. Oktuuber 2008 as Marcial Miji Itengo.
Öre
Øre of Öre
At Däänsk Krüün, at Färöisk Krüün an at Norweegs Krüün wurd uun Øre onerdiald, at Sweedsk Krüün uun Öre. Daalang (2015) jaft at bluas noch uun Denemark 50-Øre-staken.
Nööm
Di nööm komt faan det röömsk gulstak Aureus uf. Uk det Isluns wurd Eyrir (pluraal Aurar), huar det Isluns Krüün uun apdiald woort, komt diar faan uf.
Meghalaya
Meghalaya as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan't lun. Hi hee 2.966.889 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Shillong.
Geografii
Sant 2012 hee Meghalaya elwen distrikten.
Skotlun
Skotlun (üüb ingelsk an uun skots Scotland [], skots-gälik Alba [], latiinsk-keltisk Caledonia) as en lun uun Nuurdwaasteuroopa an hiart tu't Ferianagt Könangrik. Skotlun maaget sowat di nuurdelk traad faan't eilun Gratbritannien ütj. An do hiar diar noch flook letjer eilunen tu. Det hoodstääd as sant 1437 Edinburgh.
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:
Iindialang faan Ferwaltang
Skotlun hää 32 council areas, det san sowat üs lunkreiser.
<div style="clear:both;" /div>
1638
1638 wiar det aacht-an-dörtigst juar faan det 17. juarhunert.
Jemen
Ferwaltang
Uun Jemen jaft at 21 gouvernements an det hoodstäädregiuun faan Sanaa
Malanje (Prowins)
Struumer
Ian struum hee sin hood uun't prowins. Dediar struum as de Cambo Struum hög hood uun a maden faan't prowins nai bi a steed Quela leit. Öler struumer bilde grensen mä öler prowinsen an uun ian faal, mä'n öler lun. De struumer, wat dialwis grensen mä öler prowinsen bilde san:
De struum, wat mä'n öler lun en grens bildet, as de Cuango Struum. Hi leept twesken a nuurdwaast faan't prowins an det DR Kongo.
Natschunaalparken
De Cangandala Natschunaalpark, de letjst natschunaalpark uun Angoola, leit uun a maden faan't prowins.
Kakteen
Kaktusen, of uk Kakteen (Cactaceae) san en plaantenfamile uun det kategorii Caryophyllales, an hiar tu a bloosenplaanten.
Süstemaatik
Diar san 1500 bit 1800 slacher, an jo wurd uun sjauer onerfamilin apdiald:
Theo Griep
Theo Griep (* 27. Oktoober 1916 önj Skäddel, † 15. Moi 2007 uk deer) waas n saaterfrasch schriwer. Hi wus uk lasmoot önj e Tweelwerräid foon di Seelter Buund foon 1952.
Hiddensee
Det eilun Hiddensee leit uun't waasten faan Rügen uun a Uastsia. Det gemeen het Insel Hiddensee, an diar hiar uk noch a eilunen Fährinsel, Gänsewerder an Plathe tu. Jo haa diar nään autoferkiar.
Saarpen
A saarpen üüb Hiddensee het Grieben, Kloster, Neuendorf an Vitte. Vitte, Kloster an Neuendorf haa en huuwen, Vitte hää di gratst. Jodiar huuwner wurd faan di damper Vitte uunlepen. Hi leit uf uun Schaprode üüb Rügen.
Hüsmarkin
Flook hüsang üüb Hiddensee haa noch hör ual hüsmarkin. <div style="clear:left;" /div>
Sardisk spriak
Sardisk (sardisk: sardu, limba / lingua sarda) as en romaans spriak, diar üüb Sardiinien faan amanbi 1,3 miljuun minsken snaaket woort.
Ööders üs uun't Itajeensk of ööder romaans spriaken fanjst dü uun't Sardisk noch föl faan't Latiinsk weder. Diar as uk iinflööd faan't Katalaans of Spoonsk.
Spriakwiisen
Uun't nuurden snaake a lidj korsisk (green).
Uun't nuurdwaasten as en katalaans regiuun (blä).
An uun't süüdwaasten as en liguurisk regiuun (brons).
Neegelkbuum
Di Neegelkbuum (Syzygium aromaticum) as en plaant uun det famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae). A drüget neegelken stirme stark an smääk skarep. Jo wurd hal brükt tu iinköögin.
Ruus (Kraankes)
At ruus het üüb latiinsk Herpes Zoster an komt faan en wiirus, di a nerfen uungrapt. En strimel faan letj bleesen leit miast üüb ään sidj faan a romp bi a bük of bi a hals. Jo bitj an kön föl piin maage. Det kraankes bräächt ütj, wan det imuunsüsteem faan a minsk swaak as, bi ääler lidj of minsken, diar auerläästet san. Flook jong lidj fu en ruus, do as det oober ei so gefeerelk, det san do winjpooken.
Di nööm
Di aparte nööm komt faan det ruad klöör. Di sjiisk nööm Gürtelrose komt diarfaan, dat det ruus miast trinjam a bük föörkomt, huar a riam draanj woort.
Di wiirus
Di wiirus het Varizella-Zoster-Virus (VZV) an hiart tu a Herpeswiiren. Hi as oober föl fülker üs Herpes simplex. Det as en wiirus, diar miast trinjam a lapen föörkomt.
Región de Magallanes y de la Antártica Chilena
At Región de Magallanes y de la Antártica Chilena (Regiuun XII) as det süüdelkst regiuun faan Chiile. Diar san tau dialen: Magallanes an det Antarktisteritoorium faan Chiile.
Fääröisk Krüün
At Fääröisk Krüün (fääröisk: króna) as det münt faan a Fääröern. Ian Krüün hää 100 Oyrur, man at jaft nian oyrur-jilstaken. Det Färöisk krüün as bluas det lokool ütjgoow faan't Däänsk Krüün. At jaft fääröisk jilskiiner, man üs klianjil wurd a däänsk jilstaken brükt.
Elektrisk wederstant
Bestemang
Di elektrisk wederstant hinget direkt mä di elektrisk struum an't elektrisk späänang tuup:
Wan struum troch en wederstant lääpt, fäält det späänang uf an do entstäänt waremk efter det formel: Diarbi as P di elektrisk efekt.
Amhaarisk
Amhaarisk (aanj nööm አማርኛ amarəñña []) as en semiitisk spriak, diar uun Etioopien faan a Amhaaren üs mamenspriak snaaket woort. Hat as oober uk en wichtag amgungsspriak uun't hialer lun. Amanbi 20 miljuun minsken snaake det. Efter Oromo as Amhaarisk det öödermiast brükt spriak uun Etioopien. Hat as uk amtsspriak.
Skraft
Amharisk woort mä't etioopisk skraft skrewen:
Geometrii
At geometrii as en dial faan a matematiik an befaadet ham mä ponkter, geraaden, arealen, winkler an noch flook muar gratin am't meeden. Det wurd komt faan't ualgreks γεωμετρία (geometria) an ment so föl üs det fermeeden faan a eerd.
Apdialang
Sant a ual Griichen as a wedenskap widjer kimen an ferstäänt daalang föl muar oner geometrii üs di ual Euklid det ded. Daalang käänt am jodiar feeg:
Iuje (Distrikt)
De Iuje Distrikt (üüb Witjrüs: Іўеўскі раён Iŭjeŭski rajon, üüb Rüs: Ивьевский район Iv’evskij rajon) as een faan a distrikten uun det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 28.891 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Iuje.
Histoore
Föör September 1939 wiar't gebiit faan a distrikt faan daaling dial faan Poolen. A distrikt wurd 15. Janewoore 1940 üüs dial faan det Baranawitschy Prowins grünjlaanjen. Det wurd faan det tjiisk armee 1941-1944 besaatet. Det wurd 1944 dial faan det Hrodna Prowins.
Hrodna (Distrikt)
De Hrodna Distrikt (üüb Witjrüs: Гродзенскі раён Hrodzienski rajon, üüb Rüs: Гродненский район Grodnenskij rajon) as een faan a distrikten uun det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 54.525 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Hrodna.
Luari
Luari es en Aart en fo Metali töhop. En Legiaring fan Luar en Sink uur üs Luarten nomen. Di Legiaringen sen forskelig eeđer dit wat em diarme luari wel. Bi Luar-Ten tört di Temperatuuren ek olter hoog wiis. Dat dit aural henlapt, diarfuar es aaft en Laapmerel diarbenen, man bi Luaristangen skel em dit diartö koopi en fuarof ön sin Luarstair pensli. Dit Giraat fuar "wuk" tö luari es dit Luariirsen.
Kris Stormarn
E Kris Stormarn as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önj’t nordååsten lait e Kris Ååstholstiinj än Lübeck, önj’t söödååsten e Kris Herzogtum Lauenburg, önj’t söödweesten Hamborj än önj’t nordweesten e Kris Segebörj. Et heet 244.156 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Bad Oldesloe.
Luari
Hat jeft uk jit dit Hartluarin, diar uur Meesingluar fuar nomen. Diarfuar es muar Wāremker nöörig, dit giar bluat me Gas en Süüerstof diartö. Weelen wiar jerer bluats en sen deling jit aaft hartluaret.
Hrodna (Distrikt)
Histoore
Föör 1795 wiar't gebiit faan a distrikt faan daaling dial faan Poolen-Liitauen. Uun detdiar juar, uun det traad dialing faan Poolen, wurd det twesken Preussen an Ruslun diald. At nuurdwaastdial ging tu Preussen an det öler dial ging tu Ruslun. Det preussisk dial wurd lääder dial faan't Hertoochdoom faan Warschau, üüs detdiar lun 9. Jüüne 1807 grünjlaanjen wurd. Do wurd det dial faan Kongrespoolen efter't deellaag faan Napoleon; efter't ufskaafing faan detdiar köningrik 1867 wurd det dial faan det rüs prowins Weichsellun. Det rüs dial faan't gebiit bleew dial faan Ruslun üüs dial faan det Grodno Guwernement uun detheer tidj. At hial gebiit wurd faan det tjiisk armee auer de Iarst Wäältkrich besaatet an wurd 1921 dial faan Poolen. Uun September 1939 wurd at gebiit dial faan Witjruslun. A distrikt wurd 15. Janewoore 1940 üüs dial faan det Belastok Prowins grünjlaanjen. Det wurd 1941-1944 weler faan det tjiisk armee besaatet. 1944 wurd a distrikt dial faan det Hrodna Prowins. De iar Salotskin Distrikt wurd 1959 an de iar Skidselj Distrikt 1962 wurd iin uun a distrikt apnimen.
Kris Stormarn
Geografii
Di huuchste bärj önj e kris as di Latj Hahnheide Bärj (100 m). Di Trave Struum låpt döör e kris.
Indiiling foon Ferwalting
E kris heet 55 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Stormarn.
Histoore
E kris wörd 1867 grünläid.
Politiik
Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018.
E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013 :
Wirtschap
Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san:
Nitra
Nitra as e hoodstää foon önj e Regjoon Nitra önj jü Slowakäi. Deer booge 78.489 manschne (2021). Dåt gebiit foon Nitra as 100,48 km². Jü inboogertächte as 844 manschne pro km². Jü pustliidjtål as 949 01, di forwoolnumer as 421-37 än dåt kfz-kåntiiken as NR.
Luari
Elektrisk Luariirsen
En iinfachi Luariirsen kostet ek fuul en uur me sin 15 Watt uk fuar delings Luarten me mener Luar diarbenen wārem inoch. Em skel man hol 5 Minüten teef bit dat dit wārem inoch es.
Wakerer giar dit me en Iirsen fan 30 of 60 Watt. Somtirs sen des Giraaten man en bet gurt fuar di Aarber, en da ken dit litjer Iirsen beeter pasi.
Mal waker sen Luarpistoolen me ombi 100 Watt, man des uur lecht jens tö swaar en nem uk muar Plaats üs en iinfach Luariirsen.
Luarstatsjoonen ken em aaftinoch āp en dial raili. Di Station nemt uk dit Iirsen āp, dat em en bet mener üppasi tört. Luarstatsjoonen jeft et fan mal iinfach bit āpskailig jüür.
Aaftinoch sen des Giraaten sa nögen om Stroom, dat em jam önerwai me en litj Powerstatsjoon forsörigi ken.
Acetyleen-Süerstof
Sok Brenern uur uk wārem inoch fuar Meesingluar, en hoken fuul Kööperröören luari skel, di nemt uk en gurter Brener me Gasborelern en debelt Ventiil, wan dit wuk Luarten es.
Moxico (Prowins)
Det Moxico Prowins (üüb Portugiisk: A Província de Moxico) as en prowins uun de aafrikoons stoot Angoola. At prowins leit uun a uast faan't lun. Uun a nuurd lei det Lunda Sul Prowins an det DR Kongo, uun a uast leit Sambia, uun a süüd det Cuando Cubango Prowins an uun a waast det Bié Prowins. Det hee 727.594 lidj (2014). At hoodsteed as Luena.
Lunskap
Det Moxico Prowins as det gratst prowins uun Angoola.
Struumer
Fjauer struumer haa hörens hööd uun’t prowins. Trii faan jo san de Cuando Struum, de Quembo Struum an de Cuito Struum. Hörens hööd lei uun a süüdwaast faan’t prowins an jo luup tu a süüd, am at grens mä det Cuando Cubango Prowins tu bildin. De fjuard struum, de Lungué-Bungo Struum, hög hood uk uun a süüdwaast leit, leept tu a süüduast iin uun Sambia. Ian faan dön grat struumer uun Aafrika, de Sambesi Struum, leept troch a uast faan’t prowins. En öler struum, de Cassai Struum, bildet at grens mä det Lunda Sul Prowins.
Indialing faan Ferwalting
Det Moxico Prowins hee njüügen kreiser (municípios), wat iin uun komuunen (comunas) diald wurd.
Faartjüchen
Faartjüchen sen Maskiinen, dānen di Mensk heer, dat hi ek laap mut of gauer önerwai es üs wan hi laap of swum wöör.
Aur Lön laap Faartjüchen üp Weelen.
1759
1759 wiar det njüügen-an-föftigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender.
Rüügen
Rüügen as at gratst sjiisk eilun. Hat leit uun a Uastsia an hiart tu a lunkreis Föörpomern-Rüügen uun Mecklenburg-Föörpomern.
Hantsawitschy (Steed)
Hantsawitschy (üüb Witjrüs: Ганцавічы Hancavičy, üüb Rüs: Га́нцевичи Gánceviči, üüb Poolsk: Hancewicze) as en steed un det Brest Prowins faan Witjruslun. Det hee 13.894 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Hantsawitschy Distrikt.
Robert Burns
Robert Burns (* 25. Janewoore 1759 uun Alloway, Ayrshire; † 21. Jüüle 1796 uun Dumfries, Dumfriesshire) wiar en skots dachter. Hi skrääw dachten, poliitisk teksten an staken. Det bekäändst stak as was Auld Lang Syne. Burns hää fööraal uun ingelsk, oober uk uun skots skrewen.
Seenksteeden faan Noorsaarep
List faan kulturel seenksteeden faan Noorsaarep üüb't eilun Oomram. (Stant: 2007).
Weel (Rund)
En Weel (Engelsk Wheel) es altert rund, en dit ken fan Holt, Könststof, Aluminium, Staal of uk fan Holt en Iirsen töhop maaket wiis.
Hat es diarfuar, dat em saaken en Faartjüchen sküüv of ruli ken, aurdat dit lechter giar üs wan em dit aur di Grünj sküüv skul.
Hermann Janssen
Hermann Janssen (* 08.10.1888 önj Roomelse; † 05.04.1971) wus en saaterfraschen autoor. Önjt iir 1953 ferschind en fersäk Hermann Janssen önj en regionool blees. Önj di artiikel frååged hi än schak tääle eefter ham. Deerüt önjtstöö dåt Lesebouk foar Seelterlound dåt bit tu 1965 möre maårbere hädj heet. Tuhuupebünen as dåt leesebök wörklik tjuk wörden. Hermann Janssen as uk bekånd wörden ma dåt bök Dät Ooldenhuus, dåt önjt iir 1964 publisiird wörden as.
Fleegenfangern
A Fleegenfangern (Droseraceae) san en plaantenfamile uun det kategorii Caryophyllales an hiar tu a bloosenplaanten.
Süstemaatik
At jaft sowat 200 slacher uun trii sköölen:
Hermann Janssen
Hi häi uk for jü Seelter Trjoue schraawen, en tidschraft ma literaarisch såågen önjt saaterfrasch, wat twasche da iirnge 1966 än 1972 beststöö. Oudere wichtie maårbere foon Seelter Trjoue wjarn Pyt Kramer (*1936) än Theo Griep (1916-2007).
Araabisk Sia
At Araabisk Sia as di nuurdwaastelk dial faan a Indisk Oosean tesken at Araabisk Hualeweilun an Indien. Hat as 3,9 miljuun km² grat an det jipst steed as 4481 meetern jip.
Uun't nuurden slot ham di Golf faan Omaan uun, an nuurdermuar di Persisk Golf. Uun't waasten leit di Golf faan Aden, hi as det ferbinjang tu't Ruad Sia.
Eilunen
Eilunen uun't Araabisk Sia san
ISO 3166-2:OM
Di luncode as tuleetst uun 2015 auerwerket wurden.
Anglo-Fresk
Anglo-Fresk as en betiaknang för aal jo spriaken, diar faan't ual-ingelsk an ual-fresk ufkimen san. Auer ual-ingelsk an ual-fresk temelk nai mäenööder san, mend am iar, dat ingelsk an fresk en gemiansoomen rut hed haa. Anglo-fresk an sjiisk wiar diarefter tau twiigen faan en waastgermaans spriakfamile. Daalang snaaket am faan en nuurdsiagermaans spriakfamile, huar uk det ual-plaatsjiisk tu hiart.
Watt
Wat menst dü?
Gul
Gul, gölj (komt faan indogermaans ghel: güül) as en cheemisk element mä det tiaken Au (faan lat. Aurum: „det gul“) an det atoomnumer 79. Hat as en auergungsmetal. Gul stäänt mä kööber an salwer uun det skööl 11 faan a elementen; det san a "müntmetalen".
Gesina Lechte-Siemer
Gesina Lechte-Siemer (*13. Oktoober 1911 önj Roomelse; † 6. August 2007 önj Friesoythe) wus en saaterfrasch autoorin. Önj Roomelse önjt Saaterlönj as en monumänt for har grünläid.
Gul
Hanel
Uun a hanel woort det rianhaid faan gul miast mä karat uunwiset.
1796
1796 wiar det seeks-an-neegentigst juar faan det 18. juarhunert.