cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gauteng (Prowins)
Det Gauteng Prowins (üüb Süüd-Ndebele: I-Gauteng, üüb Setswana: Profense ya Gauteng, üüb Afrikaans: Provinsie Gauteng) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Süüdaafrika. At prowins leit uun a nuurd-uast faan't lun. Uun a nuurd leit det Limpopo Prowins, uun a uast det Mpumalanga Prowins, uun a süüd det Freistoot Prowins an uun a waast det Nuurdwaast Prowins. Det hee 12.272.263 lidj (2011). At hoodsteed faan’t prowins as Johannesburg.
Geografii
Gauteng as det letjst prowins uun Süüdaafrika. Det leit amanbi 1740 m auer a siaspeegel an för't miast üüb en huuch flaaklun. A Witwatersrand mä sin föl kumer an knober, wat amanbi 80 km troch't maden faan't prowins ferluup, as en regiuun, mä Johannesberg üüs kern, huar ham föl gul finj kön. A Witwatersrand as uk weederskiasing för de Vaal an de Limpopo Struumer.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee trii steed-munisipaliteeten (Tshwane, Johannesburg an Ekurhuleni) an tau distrikt-munisipaliteeten (Sedibeng an Waastrand).
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter a resultooten hee't prowins 12.272.263 lidj: 6.189.875 faan a lidj san karmen an 6.082.388 san wüfhööd.
Spriiken
[[Datei:Gauteng 2001 dominant language map.svg|mini|Ferdialing faan a Spriiken uun in Gauteng (Folksteeling 2001):
]]
Efter't folksteeling uun't juar 2001, 21,5 % faan't befölkring uun't prowins snaaket Zulu (IsiZulu), 12,5 % Ingels, 14,4 % Afrikaans, 13,1 % Sotho (Sesotho) an 10,7 % Nuurd-Sotho. Efter det letst folksteeling, uun't juar 2011, snaaket 19,8 % Zulu (↓ 1,7 %), 13,3 % Ingels (↑ 0,8 %), 12,4 % Afrikaans (↓ 2 %), 11,6 % Sotho (↓ 1,5 %), 10,6 % Nuurd-Sotho (↓ 0,1).
Histoore
At prowins wurd 1994 grünjlaanjen, üüs dial faan det Transvaal Prowins an dialen faan a bantustanen Bophuthatswana an KwaNdebele tuplaanjen wurd.
Politiik
Det Gauteng Provincial Legislature as at parlament faan't prowins. Det weelet at kabinet an a premier-minister faan't prowins faan't partei of koalitschuun, wat dön miast lasmaaten uun't parlament hee. A premier-minister faan't prowins sant 2014 as David Makhura faan det African National Congress (ANC). Det ANC as sant 1994 det starkst partei uun't parlament.
Wiartskap
At prowins hed uun't juar 2016 en BIP faan 1507.082 miljuunen Rand, wat 34.6 % faan't BIP faan Süüdaafrika as. Gauteng drait miast tu't BIP faan't lun bi. Det Johannesburg Börse as det gratst börse uun Aafrika. Auer 140 lokaal an internatschunaal beenken haa hör hoodbüüros uun't prowins.
Technologii
Technologii as det wedenskap am a Technik. Hat halept üs, technik rocht tu brüken, t.b. uun a industrii.
Daalang brük wi det wurd miast mä det salew bedüüdang üs know-how (faan't ingelsk: wed-hü). Wi wel wed, hü an huarför wi hün technik brük. Hoker witj, huarför hi hün technik best brük koon, as do en technologii-feerer.
Iindialang
En ööder iindialang gongt diarefter, huarför a technologiin wichtag san, t.b.
Podostemaceae
A Podostemaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Malpighiales. Jo waaks uun of nai bi weeder, san oober likes Bloosenplaanten (Magnoliopsida) an nian algen of mööskplaanten.
Onerfamilin
Podostemoideae – Tristichoideae – Weddellinoideae
Sköölen
Angolaea – Apinagia – Autana – Castelnavia – Ceratolacis – Cipoia – Cladopus – Ctenobryum – Cussetia – Dalzellia – Diamantina – Dicraeanthus – Diplobryum – Djinga – Endocaulos – Farmeria – Hanseniella – Hydrobryum – Hydrodiscus – Indodalzellia – Indotristicha – Inversodicraea – Lebbiea – Ledermanniella – Leiothylax – Letestuella – Lophogyne – Macarenia – Macropodiella – Marathrum – Mourera – Noveloa – Oserya – Paleodicraeia – Paracladopus – Podostemum – Pohliella – Polypleurum – Rhyncholacis – Saxicolella – Sphaerothylax – Stonesia – Terniopsis – Thawatchaia – Thelethylax – Tristicha – Weddellina – Wettsteiniola – Willisia – Winklerella – Zehnderia – Zeylanidium
Calamoideae
Calamoideae san en onerfamile faan Pualmer (Arecaceae). Jo lewe uun Süüdameerikoo, man uk üüb Madagaskar. Det naier onerdialang san triibuus.
Faan pualmer uun detdiar famile woort Rattan an Peddigröör maaget.
Triibuus
Calameae – Eugeissoneae – Lepidocaryeae
Port-au-Prince
Port-au-Prince (üüb Haitiaans: Pòtoprens) as at hoodsteed faan Haiti. At steed leit uun a süüd faan't lun, bi a Golf faan Gonâve. Det hee 875.978 lidj (2009). Det as uk at hoodsteed faan det Ouest Department.
Icacinales
Icacinales san en order faan bloosenplaanten (Magnoliopsida) mä tau familin.
Kopeek
En kopeek (faan rüsk копейка, bit 1918 копѣйка, kopejka) as di nööm faan en jilstak mä en letjen wäärs uun't Rüsk Rik sant at 16. juarhunert. Flook efterfulgerlunen brük det kopeek widjerhen.
Van (Prowins)
Det Van Prowins (üüb Türkisk: Van ili) as en prowins, wat uun det Uastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 1.136.757 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Van.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Pampashirsk
A Pampashirsk (Ozotoceros bezoarticus) as en slach faan Hirsker (Cervidae) an lewet uun a Pampa faan Süüdameerikoo. Hi as di iansagst slach uun det skööl Ozotoceros.
Loire-Atlantique
Det Loire-Atlantique Department [lwaʀatlɑ̃ˈtik] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Pays de la Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a waast faan't regiuun Det hee 1.459.116 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nantes.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Kutná Hora (Distrikt)
De Kutná Hora Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Kutná Hora) as een faan a distrikten faan det Madelböömisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 76.310 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Kutná Hora.
Steeden an Gemeenden
Adamov – Bernardov – Bílé Podolí – Bludov – Bohdaneč – Brambory – Bratčice – Církvice – Čáslav – Čejkovice – Černíny – Červené Janovice – Čestín – Dobrovítov – Dolní Pohleď – Drobovice – Hlízov – Horka I – Horka II – Horky – Horušice – Hostovlice – Hraběšín – Chabeřice – Chlístovice – Chotusice – Kácov – Kluky – Kobylnice – Košice – Krchleby – Křesetice – Kutná Hora – Ledečko – Malešov – Miskovice – Močovice – Nepoměřice – Nové Dvory – Okřesaneč – Onomyšl – Opatovice I – Paběnice – Pertoltice – Petrovice I – Petrovice II – Podveky – Potěhy – Rašovice – Rataje nad Sázavou – Rohozec – Řendějov – Samopše – Semtěš – Schořov – Slavošov – Soběšín – Souňov – Staňkovice – Starkoč – Sudějov – Suchdol – Svatý Mikuláš – Šebestěnice – Štipoklasy – Třebešice – Třebětín – Třebonín – Tupadly – Uhlířské Janovice – Úmonín – Úžice – Vavřinec – Vidice – Vinaře – Vlačice – Vlastějovice – Vlkaneč – Vodranty – Vrdy – Záboří nad Labem – Zbizuby – Zbraslavice – Zbýšov – Zruč nad Sázavou – Žáky – Žehušice – Žleby
Piipern
Piipern (Motacillidae) san en fögelfamile an hiar tu a Sjongfögler (Passeriformes). Diar jaft at 5 sköölen faan.
Mayenne (Department)
Det Mayenne Department [majɛn] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Pays de la Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 305.521 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Laval.
Söderköping (Komuun)
Det Söderköping Komuun (üüb Sweedsk: Söderköpings kommun) as ian faan a komuunen uun det Östergötland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 14.626 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Söderköping.
Freesendelf/sö
Freesendelf (dütsk: Fresendelf) es en Gimiindi ön di Krais Nuurđfriislön bi di Treene.
Papaver somniferum
Papaver somniferum as en plaantenslach uun det skööl Papaver faan't famile Papaveraceae, an sodenang nai mä't Klapruus (Papaver rhoeas). Faan detdiar plaant woort al sant ualang tidjen oopium wonen. Uun oopium san flook alkaloiiden üs morphin, codein of papaverin.
Metropoolregiuun Rhein-Ruhr
At Metropoolregiuun Rhein-Ruhr as ian faan twaalew metropoolregiuunen uun Sjiisklun. Hat amfaadet at Ruhrgebiit an grat dialen faan't Metropoolregiuun Rheinlun.
Uun Metropoolregiuunen woort auer a grensen faan stääden an lunkreiser, dialwiis uk auer bundeslunen henwech tuupwerket. Uun diheer faal as man ian bundeslun Nuurdrhein-Waastfaalen bedialagt.
Noordfreeschloun
Am e artiikel åw Hoorninger Freesch tu leesen, wee sü goud än klik heer.
Noordfreeschloun (åw Tjüsch: Nordfriesland, åw Dånsch: Nordfrisland) äs en kulturel än geogrååfisch regioon åw e weestküst foon Sleeswich-Holstiin. Hat äs, tuhuupe mä Weestfreeschloun, prowins Groningen än Ååstfreeschloun, iin foon e diile foon Freeschloun. Noordfreeschloun äs uk en noome foon e krais, wat et regioon än gebiite, wat trinambai loit, inslut.
Dä gråtste stäänge foon't regioon sän Hüsem, Naibel, Bräist än Leek. Haliloun hiiret kulturel uk tu Noordfreeschloun, auerdat di noordfreesch spräike deer snååked wart. Dä oore äiloune än gebiite foon Noordfreeschloun sän Sal, Oomram, Feer, e Halie, Pälweerm, Böökinghiird, e Gooshiirde, Karhiird än Ääderstää.
Troolebel
Troolebel (sjiisk Trollebüll, däänsk Troldbøl) as en weesen halag uun di Störtewärkskuuch. Det siidlang hiart tu't gemeen Stääsönj.
Benešov (Distrikt)
De Benešov Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Benešov) as een faan a distrikten faan det Madelböömisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 99.742 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Benešov.
Geografii
De Sázava Struum leept troch a nuurd faan a distrikt. De Moldau Struum (Vltava) maaget dial faan a waastgrens.
Bar (Gemeend)
Det Bar Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Bar) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 42.048 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Bar.
Metteniusaceae
Metteniusaceae san det iansagst plaantenfamile uun det order faan a Metteniusales mä elwen sköölen.
Sköölen
Apodytes – Calatola – Dendrobangia – Emmotum – Metteniusa – Oecopetalum – Ottoschulzia – Pittosporopsis – Platea – Poraqueiba – Rhaphiostylis
Istriootisk
Det Istriootisk Spriik as en Romaans Spriik, wat uun a süüdwaast faan det Istrisk Hualeweilun uun Kroatien faan amanbi 400 lidj spreegen wurt, fööraal uun Rovinj an Vodnjan, man uk uun Bale, Fažana, Galižana, Ližnjan an uun't amlun faan Pula. Uun't juar 2017 wurd det faan det Max-Planck-Instituut för Menskhaidhistoore mä det Dalmaatisk Spriik uun't onerskööl Dalmaatoromaans klasifisiaret.
Axishirsker
A Axishirsker (Axis) san en skööl faan Hirsker (Cervidae) uun Süüd- an Süüduastaasien.
Faro (Steed uun Portugal)
Faro (Ütjspriik üüb Portugiisk: [ˈfaɾu]) as en steed uun Portugal. At steed leit uun a süüd faan’t lun, amanbi 216 km tu a süüduast faan Lisabon. Det hee 47.575 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan de Faro Distrikt.
Andrijevica (Gemeend)
Det Andrijevica Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Andrijevica, üüb Kyrilisk: Општина Андријевица) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 5071 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Andrijevica.
Istriootisk
Gramatiik
Bispal: el nostro pan - üüs bruad.
Taalen
Taalen uun det spriikwiis faan Rovinj:
Jacht
Jacht ment det sjüken, finjen, fangen an duadmaagin faan wil diarten. Det jaagin woort faan en jeeger bedrewen. Hi as för't jaagin tuläät an witj, hük diarten wan jaaget wurd mut an skel. Flooksis slaachtet di jeeger uk salew.
Wan fasker 'jaaget' wurd, snaaket am oober ei faan 'jacht' an 'jeeger', det as do faskerei.
Iar det büürerei apkaam föör amanbi 12.000 juaren, haa a minsken jo fersuragt mä jacht an det saamlin faan früchten. Tu jaagin haa a minsken rääskapen ütjfünjen, diar leewen beeder wurden san. Tuleetst so gud, dat enkelt diarten ütjstürwen san, t.b. di uuroks.
Nat
För't jaagin jaft at föl grünjer:
Berane (Gemeend)
Det Berane Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Berane) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 33.970 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Berane.
Dänemåårk
Dänemåårk äs en luin oon Euroopa. Et luin hjit 5.781.190 mänske (2018). E hoorstäär fuon't luin äs Koopenhuuwen.
Noordfräischloun
Am e artikel aw Hoolmer Fräisch to leesen, wee sü goud än klik här.
Noordfräischloun (aw Tjüsch: Nordfriesland, aw Daansch: Nordfrisland) äs en kulturel än geogrååfisch regioon aw e weestküst fun Sleeswich-Holstiin. Hat äs, tohuupe mä Weestfräischloun, prowins Groningen än Aastfräischloun, iin fun e diile foon Fräischloun. Noordfräischloun äs uk en noome fun e krais, wat et regioon än gebiite, wat trinambai lait, inslot.
Dä grotste stäängne sän Hüsem, Naibel, Bräist än Leek. Haliloun hiiret kulturel uk to Noordfreeschloun, auerdat di noordfräisch spräike där snaaked wart. Dä oore ailoune än gebiite foon Noordfräischloun sän Sal, Oomram, Feer, e Halie, Pälweerm, Böökinghiird, e Gooshiirde, Karhiird än Ääderstää.
Hradec Králové (Distrikt)
De Hradec Králové Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Hradec Králové) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 164.435 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Hradec Králové.
Geografii
De Ialew Struum (Labe) leept troch a uast faan a distrikt.
Steeden an Gemeenden
Babice – Barchov – Běleč nad Orlicí – Benátky – Blešno – Boharyně – Černilov – Černožice – Čistěves – Divec – Dobřenice – Dohalice – Dolní Přím – Habřina – Hlušice – Hněvčeves – Holohlavy – Hořiněves – Hradec Králové – Hrádek – Humburky – Hvozdnice – Chlumec nad Cidlinou – Chudeřice – Jeníkovice – Jílovice – Káranice – Klamoš – Kobylice – Kosice – Kosičky – Králíky – Kratonohy – Kunčice – Ledce – Lejšovka – Lhota pod Libčany – Libčany – Libníkovice – Librantice – Libřice – Lišice – Lodín – Lochenice – Lovčice – Lužany – Lužec nad Cidlinou – Máslojedy – Měník – Mlékosrby – Mokrovousy – Myštěves – Mžany – Neděliště – Nechanice – Nepolisy – Nové Město – Nový Bydžov – Obědovice – Ohnišťany – Olešnice – Osice – Osičky – Petrovice – Písek – Prasek – Praskačka – Předměřice nad Labem – Převýšov – Pšánky – Puchlovice – Račice nad Trotinou – Radíkovice – Radostov – Roudnice – Sadová – Sendražice – Skalice – Skřivany – Sloupno – Smidary – Smiřice – Smržov – Sovětice – Stará Voda – Starý Bydžov – Stěžery – Stračov – Střezetice – Světí – Syrovátka – Šaplava – Těchlovice – Třebechovice pod Orebem – Třesovice – Urbanice – Vinary – Vrchovnice – Všestary – Výrava – Vysoká nad Labem – Vysoký Újezd – Zachrašťany – Zdechovice
Maine-et-Loire
Det Maine-et-Loire Department [mɛn e lwaʁ] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Pays de la Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 819.824 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Angers.
Ual-Sarkenslaawisk spriak
Ual-Sarkenslaawisk, Ualslaawisk of Ualbulgaarsk (aanj nööm словѣньскъ ѩзыкъ, amskrewen slověnьskъ językъ) as det äälst apskrewen slaawisk spriak, diar am't juar 860 apstenen as.
Maine-et-Loire
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Ual-Sarkenslaawisk spriak
Hat het ualsarkenslaawisk, auer hat fööraal uun hööw brükt wurden as.
Jo auerleewert teksten san uun glagolitisk skraft of uun (ual-)kyrilisk skrewen wurden.
Gramatik
At jaft sööwen faaler uun't spriak:
Tunceli (Prowins)
Det Tunceli Prowins (üüb Türkisk: Tunceli ili) as en prowins, wat uun det Uastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 84.660 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Tunceli.
Steeden
Dön njüügen gratst steeden uun't prowins san:
Waaster Snaatebel
Waaster Snaatebel (sjiisk: Wester Schnatebüll) as en saarep uun Nuurdfresklun. Hat hiart sant 1974 tu't gemeen Stääsönj.
Bijelo Polje (Gemeend)
Det Bijelo Polje Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Bijelo Polje) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 46.051 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Bijelo Polje.
Juudenspaans
Bispal
Det Juudenspaans as at spriik, wat faan 1492 faan Spanje ferdrewen sefardisk juuden spreegen wurt. Det as en spriik, wat faan Spaans kaam an faan 150.000 lidj uun Israel, at Türkei, det iar Jugoslaawien, Grekenlun, Marokko, Mallorca, Nuurdameerika, Süüdameerika an Madelameerika, oner föl öler steeden, spreegen wurt.
Störtewärkskuuch
Di Störtewärkskuuch (sjiisk: Störtewerkerkoog, däänsk: Størteværkkog) as sant 1544 en kuuch uun Nuurdfresklun. Maden uun leit det weesen halag Troolebel. Uun't süüden faan a kuuch ferlääpt at Soholmer Ia. Di kuuch hiart sant 1974 tu't gemeen Stääsönj.
Sarthe (Department)
Det Sarthe Department [saʀt] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Pays de la Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 562.301 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Le Mans.
Abdülhamid I.
Abdülhamid I. (üüb Osmaans Türkisk: عبد الحميد اول‎, ‘Abdü-l-Ḥamīd-i evvel; üüb Türkisk: Birinci Abdülhamit; * 20. Marts 1725; † 7. April 1789) wiar faan 21. Janewoore 1774 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik.
Xhosa (Spriik)
Det Xhosa Spriik (üüb Xhosa: isiXhosa) as en spriik, wat tu det Nguni skööl faan a Bantuspriiken hiart. Det as at spriik faan a Xhosa an ian faan dön elwen amtelk spriiken faan Süüdaafrika. At spriik wurt faan 8.154.257 lidj üüs mamenspriik, fööraal uun det Uastkap Prowins, snaaket (2011). Det maaget det tu't spriik mä dön naistgratst taal faan mamenspreegern uun Süüdaafrika efter Zulu (wat 11.587.374 spreegern hee ). Amanbi 11 miljuunen lidj brük Xhosa üüs naistspriik.
Gramatiik
Det Xhosa Spriik, üüs öler bantuspriiken, hee klasen faan prefiksen. En mensk, wat tu det Xhosa folk hiart as umXhosa (en wurd, wat tu de iarst klas hiart). At muartaal diarfaan as amaXhosa (en wurd, wat tu de seekst klas hiart). At spriik faan a Xhosa as isiXhosa (7. klas).
Valdemarsvik (Komuun)
Det Valdemarsvik Komuun (üüb Sweedsk: Valdemarsviks kommun) as ian faan a komuunen uun det Östergötland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 7873 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Valdemarsvik.
Maarts/wi
Maarts (ok Määrts) äs di treerde moone fuon't iir oon di gregorioonsk kaländer. Hii hjit 31 deege. E noome fuon e moone känt fuon et latiinsk (mensis) Martius.
NMR-spektroskopii
NMR-spetroskopii (faan ENS nuclear magnetic resonance) as en füsikaalisk metood, am enkelt atoomen of moleküülen tu onersjüken. Hat woort t.b. uun a medesiin iinsaat bi kialspintomografii (MRT).
Bereegnang
Det relatiif emfintelkhaid E_r woort bereegent uun ferglik tu't weederstoofatoom:
Vadstena (Komuun)
Det Vadstena Komuun (üüb Sweedsk: Vadstena kommun) as ian faan a komuunen uun det Östergötland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 7428 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Vadstena.
Porsche Taycan
Technik
Wan di Elektroautos fuar't Miist ombi 400 Volt haa, heer di Taycan 800 Volt. Diarfan es di Stroom bluat hualev sa gurt, wan em di salev Maskiinenkraft haa wel.
Ark Wain heer tau Maskiinen me töhop 390 (530 PS), 500 (680 PS) of 560 kW (760 PS) Kraft. Di Taycan Turbo S sküüvt ön 2,8 bit 4,0 Sekunden üp 100 km/h en lapt 250 of 260 km/h, dit giar eeđer di Maskiin.
Baterii
Di Baterii es fan Lithium-Ioonen-Pouch-Selen becht. Jü heer en Kapatsiteet fan 79,2 of 93,4 kWh brutto (71 kWh of 83,7 kWh netto), dit sen 104,25 Ah (Amperestünen) bi 800 Volt. Jü set twesken di Aksen iin ön di Böört. Fuar di Fet fan Liren, dānen achtern set wel, sen diar Gapen leten uuren ("Fußgaragen").
Āpleer
Des Baterii let höör uk waker āpleer: Me āp bit 270 kW Likstroom ön CCS waaret et bi di gurter Baterii gur 22 Minüten, bit 80% iin ön di Baterii leeren sen. Wan em Likstroom fuar 400 Volt heer, da ken jit me 50 kW (Me en senerlig Leergiraat uk 150 kW) Leerkraft "tanket" uur, en itüüs giar dit me dit rocht Giraat bit 11 kW. Fuar Leerstatsjoonen me Skrekelstroom jeft it jit en Kābel, wat bit tö 22 kW iin ön di Baterii fair. Fan Porsche jeft et uk en Leergiraat, wat üppaset, dat di Stroom iin ön't Hüs jit leengt. Wan dit ek inoch es, giar di Leerstroom fan't Auto dial.
Sürkliaweroortagen
Sürkliaweroortagen (Oxalidales) as en order faan bloosenplaanten (Magnoliopsida) mä sööwen familin.
Elaphodus cephalophus
A Elaphodus cephalophus as en letjen Hirsk (Cervidae) an lewet uun Uastaasien. Hi as di iansagst slach uun det skööl Elaphodus an nai mä a Muntjaks (Muntiacus).
Ängeluin
Ängeluin äs en luin oon Euroopa. Et äs iin fuon de fjauer luine fuon det Feriinied Köningrik. Et luin hjit 53.012.456 mänske (2011). E hoorstäär fuon't luin äs London.
Mustafa III.
Mustafa III. (üüb Osmaans Türkisk: مصطفى ثالث‎ Muṣṭafā-yi s̱ālıs̱, üüb Türkisk: Üçüncü Mustafa; * 28. Janewoore 1717; † 24. Deetsember 1773) wiar faan 30. Oktuuber 1757 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik.
Norwäägen/wi
Norwäägen äs en luin oon Euroopa. Et luin hjit 5.295.619 mänske (2018). E hoorstäär fuon't luin äs Oslo.
Vendée (Department)
Det Vendée Department [vɑ̃ˈde] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Pays de la Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 691.298 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as La Roche-sur-Yon.
Haiti/fe
Haiti (üüb Haitiaans: Ayiti) as en lun uun a Kariibik. At lun leit uun a waast faan't eilun Hispaniola, ian faan a eilunen uun dön Grat Antilen. Uun a uast leit det Dominikaans Republiik. Det hee 9.923.243 lidj (2009). At hoodsteed faan't lun as Port-au-Prince.
Geografii
Haiti as det traadgratst lun uun dön Grat Antilen. Bitu at feestlun üüb't eilun Hispaniola, jaft at tau öler grat eilunen, Gonâve Eilunen uun a süüd an Tortuga Eilun uun a nuurd.
De lingst struum uun't lun as de Artibonite Struum, wat troch a maden faan't lun leept.
De huuchst ponkt uun't lun as Pic la Selle (2680 m), wat uun a süüduast faan't lun stäänt.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee tjiin departmenten:
Histoore
Haiti wiar en fraansöösk kolonii. De 22. August 1791 begand en rewolutsion. Toussaint Louverture wiar en wichtig persuun uun't rewolutschuun. At lun wurd de 1. Janewoore 1804 suwereen.
At jaft de 12. Janewoore 2010 en grat eerdbeewrin.
US-Presidentenwool 2004
Di 2. Nofember 2004 as auer di president faan a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo (USA) ufstemet wurden.
Davidshirsk
A Davidshirsk of Milu (Elaphurus davidianus) as en Hirsk (Cervidae) an di iansagst slach uun det skööl Elaphurus. Hi hää uun Uastaasien lewet, komt daalang oober bluas noch uun tiirguarder föör.
Glagolitisk skraft
At glagolitisk skraft of uk Glagolica as det äälst slaawisk skraft. Hat as brükt wurden för't Ual-Sarkenslaawisk: glagol = spriak. Kyrill faan Saloniki (826–869) hää det ütjwerket. Efter ham as do det kyrilisk skraft näämd wurden, wat oober weder hial ööders ütjschocht.
Tekstbispal Üüsen Feeder
1. lachts, det iarst trinj furem, 2. uun a maden det hukag, kroatisk furem an 3. rochts, det kroatisk kursiif furem.
Alfabeet
Buksteewen an taalen, an enkelt flook brükt ligatuuren (ferbinjangen).
Spånien
Spånien äs en luin oon Euroopa. Et luin hjit 46.815.916 mänske (2011). E hoorstäär fuon't luin äs Madrid.
Ydre (Komuun)
Det Ydre Komuun (üüb Sweedsk: Ydre kommun) as ian faan a komuunen uun det Östergötland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 3747 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Österbymo.
Tswana (Spriik)
Det Tswana Spriik (üüb Tswana: Setswana [sɪˈtswa.na]) as ian faan dön Bantuspriiken. At wurt faan amanbi 4,1 miljuunen lidj üüs mamenspriik snaaket, uun Botsuana, Süüdaafrika, Simbabwe an Namiibia. At spriik hee 4.067.248 spreegern in Süüdaafrika (2011).
Spriikwiisen
At spriik hee tretanj spriikwiisen: Hurutshe, Kgatla, Kwena, Lete, Ngwaketse, Ngwato, Rolong, Tawana, Tlharo, Tlhaping, Tlharo, Fokeng an Tlokwa.
Gramatiik
Det Tswana Spriik, üüs öler bantuspriiken, hee klasen faan prefiksen. En mensk, diar tu det Tswana fulk hiart of faan Botsuana as, as en Motswana (en wurd, wat tu de iarst klas hiart). At muartaal faan Motswana as Batswana (en wurd, tu de naist klas hiart). A nööm faan't lun, Botswana, hiart tu de fjauertanjst klas. A nööm faan't spriik as Setswana.
Siirt (Prowins)
Det Siirt Prowins (üüb Türkisk: Siirt ili, üüb Kurdisk: Parêzgeha Sêrtê) as en prowins, wat uun det Süüduastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 330.280 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Siirt.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Herceg Novi (Gemeend)
Det Herceg Novi Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Herceg Novi) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 30.864 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Herceg Novi.
Kolašin (Gemeend)
Det Kolašin Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Kolašin) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 8380 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Kolašin.
Kampala
Kampala as det hoodstääd faan Uganda mä amanbi 1,5 miljuun iinwenern. Hat as uk ään faan 121 distrikten uun Uganda. Kampala leit nai bi a Victoria-Sia.
Kliima
Kampala leit uun a troopen. Üüb 290 daar faan't juar haa's diar sonerweder.
Osman III.
Osman III. (üüb Osmaans Türkisk: عثمان ثالث‎ ‘Osmān-ı s̱ālıs̱, üüb Türkisk: Üçüncü Osman; * 2. Janewoore 1699 uun Edirne; † 30. Oktuuber 1757 uun Konstantinoopel) wiar faan 13. Deetsember 1754 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik.
Nuurdhualewkuugel
A Nuurdhualewkuugel as det heleft faan a eerd, wat uun a nuurd faan a ekwaatoor as. Det as at jinstak tu a Süüdhualewkuugel. De astronoomsk somer wooret üüb a nuurdhualewkuugel faan 21. Jüüne tu 21. of 22. September (of faan't somersankiar tu a harewstponkt) an a wonter faan 21. of 22. Deetsember tu 20. of 21. Marts (of faan't wontersankiar tu a wosponkt).
KwaZulu-Natal
Det KwaZulu-Natal Prowins (üüb Ingels: KwaZulu-Natal Province; üüb Zulu: Isifundazwe saKwaZulu-Natal) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Süüdaafrika. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit Eswatini, uun a nuurduast Mosambik, uun a uast de Indisk Oosean, uun a süüd det Uastkap Prowins, uun a waast lei Lesotho an det Freistoot Prowins an uun a nuurdwaast leit det Mpumalanga Prowins. Det hee 10.267.300 lidj (2011). At hoodsteed faan’t prowins as Pietermaritzburg.
Knoopbluumen
Slacher
At jaft amanbi 60 slacher, huar 48 faan uun Euroopa föörkem.
KwaZulu-Natal
Geografii
KwaZulu-Natal as at guardprowins faan Süüdaafrika. At lunskap hee trii soonen: flaak eegregiuunen, hüügelig flaaklun uun't inlun an uk tau soonen faan berger: a Drakensberger uun a waast an a Lebomboberger uun a nuurd. At kliima as uun't algemianen warem an fochtig, man uun det huucherlaanjen inlun kön't en wontrem uu so drüg an rocht kul wurd. Loongs a eeg sted iar troopisk walter, man daaling wurd heer flooksis sokerröör an troopisk früchten uunplaantet.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee ian steed-munisipaliteet (eThekwini) an tjiin distrikt-munisipaliteeten:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter a resultooten hee't prowins 10.267.300 lidj: 5.388.625 faan a lidj san wüfhööd an 4.878.676 san karmen.
Spriiken
[[Datei:KwaZulu-Natal 2001 dominant language map.svg|mini|Ferdialing faan a Spriiken uun KwaZulu-Natal (Folksteeling 2001):
]]
Efter't folksteeling uun't juar 2001, 80,9 % faan't befölkring uun't prowins snaaket Zulu (IsiZulu) an 13,6 % Ingels.
Politiik
Det KwaZulu-Natal Provincial Legislature as at parlament faan't prowins. Det weelet at kabinet an a premier-minister faan't prowins faan't partei of koalitschuun, wat dön miast lasmaaten uun't parlament hee. A premier-minister faan't prowins sant 2019 as Sihle Zikalala faan det African National Congress (ANC). Det ANC as sant 2004 det starkst partei uun't parlament.
Wiartskap
At prowins hed uun't juar 2016 en BIP faan 692.222 miljuunen Rand, wat 15,9 % faan't BIP faan Süüdaafrika as.
Van Hool A330 Fuel Cell
Di Van Hool A330 Fuel Cell es en Liinienbus, wat elektrisk öndrewen uur me liiger Böört, wat di Busfabrik Van Hool ön Belgien becht. Di Platforem kumt fan di Dieselbus A 330, en em ken di me tau of trii Düüren fo. Ön Euroopa uur dit Model A330 Fuel Cell Europa önböören, en fuar Ameerika jeft et di A330 Fuel Cell USA en A300 L Fuel Cell USA.
Histoorie
Ön't Jaar 2008 waar di A 330 FC ön di Prowins Süđerholön tö Proof köört. Leeterhen fing di Busforkiirsfirma De Lijn des Bus. Uk ön Metropoolen fan Euroopa waar di A 330 FC köört.
2015 kür Van Hool en Transport for London en Kontrakt aur tau A 330 Fuel Cell ofslüt. Des Maskiinen sen nü fuaral ön di Liinie RV1 ön ön di Meren fan London üp Wai.
Ön di Uurs fan 2018 fing Van Hool en Bisteling aur tiin A330 Fuel Cell-Busi fuar di WSW (Wuppertaler Stadtwerke) sa üs uk 30 Stek tö di RVK (Regionalverkehr Köln). Des Koop fair Jil fan di Bundsregiaring (Bundsministeerium fuar Forkiir en digitaali Infrastruktuur, BMVI) en dit Program Horizont 2020 bitö. Di Busi skel fan di Bigening fan't Jaar 2019 ön üp Straat wiis.
Di Busi ön U.S.A.
Sent 2004 heer di USA en Weeterstofbus fan Van Hool. Uk des kumt fan di Dieselbus A 330, wat jest fuar Euroopa en da fuar Ameerika fan di ialer A 300 L maaket waar. Di jest Busi her PEM-Brenstofselenmoduuli fan di United Technologies Corporation me 120 kW sa üs tau Siemens-Elektromaskiinen, ark me 85 kW öndrewen. Di Baterii kām fan Zebra en her 95 kWh Kapatsiteet. Des Komponenten waar fan di Firma ISE (Bergneustadt/Dütsklön) iin ön di Busi becht.
Jit en Bus es sent 2007 bi di Firma CT Transit trinjom Hartford (Connecticut) üp Wai. Des es di jest Weeterstofbus ön di Uasterkant fan di U.S.A.
Varianten
Quelle: Van Hool
Durango (Bundesstoot)
De Durango Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Durango) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 1.632.934 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Durango.
Kotor (Gemeend)
Det Kotor Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Kotor) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 22.601 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Kotor.
Larmorfrekwens
At larmorfrekwens (näämd efter di iirsk füüsiker Joseph Larmor) beskraft det frekwens faan en bromkreisel. Diarbi gongt det ei diaram, hü gau di bromkreisel ham am ham salew dreit, man am sin pretsesioon.
Detdiar "airin" jaft at uk bi a eerd. Man uk bi elementaardeelken komt det föör. An det eegenskap woort t.b. brükt bi NMR-spektroskopii (Kialspintomografii, MRT).
Bereegnang uun en magneetfial
Arke elektrisk apleesen dial mä di dreiimpuls \vec J as en magneetisken dipol \vec \mu. Uun en magneetfial \vec B wirket en dreimoment \vec M paraleel tu't magneetfial. Diarbi as.
Grate an wai faan di dipol bereegent ham mä:. Diarbi as \gamma di güüromagneetisk ferhual. Ütj fulegt det larmorfrekwens.
Frankrik/wi
Frankrik äs en luin oon Euroopa. Et luin hjit 46.815.916 mänske (2018). E hoorstäär fuon't luin äs Pariis.
Nord (Department uun Frankrik)
Det Nord Department [nɔʁ] as ian faan dön fiiw departmenten uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. Det hee 2.598.803 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Lille.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Guaraná
Guaraná (Paullinia cupana) as en plaantenslach uun det famile Sapindaceae. Hat wääkst uun't Amazonasregiuun an as näämd efter det fulk faan a Guaraní. Hör siad häält föl coffein (eegentelk: guaraniin), an woort diaram hal dronken.
Paullinia
Paullinia san en plaantenskööl uun det order faan a Siapenbuumer (Sapindales). Diar jaft'at knaap 200 slacher faan.
Süüdhualewkuugel
A Süüdhualewkuugel as det heleft faan a eerd, wat uun a süüd faan a ekwaatoor as. Det as at jinstak tu a Nuurdhualewkuugel. De astronoomsk somer wooret üüb a Süüdhualewkuugel faan 21. of 22. Deetsember tu 20. of 21. Marts (of faan't somersankiar tu a harewstponkt) an a wonter faan 21. Jüüne tu 22. of 23. September (of faan't wontersankiar tu a wosponkt).
Guanajuato (Bundesstoot)
De Guanajuato Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Guanajuato) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 5.486.372 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Guanajuato.
US-Presidentenwool 2000
Di 7. Nofember 2000 as auer di president faan a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo (USA) ufstemet wurden.
Flän Fasker
Flän Fasker (Exocoetidae) san en famile faan Bianfasker uun det order faan a Hurnfaskoortagen (Beloniformes). Enkelt slacher kön bit 400 meeter widj auer't weeder sjit.
Tornaado
En Tornaado as en horelwinj, di oober ei uun a troopen, man uun madel breetjin föörkomt.
Uun ääg woort hi tu en Winjhöös, auer sia tu en Weederhöös.
En tornaado lewet miast bluas tjiin minüten, koon oober uk en stünj düüre. Di tornaado salew as mä 0 bit 100 km/h onerwai, oober huar hi a eerd bereert, koon a winj bit 500 km/h gau wei.
A miast tornaados saan swaak (kategorii F0, F1), 11% san madelstark (F2, F3), an bluas 1% san fürchterlik stark (F4, F5). A slimst tornaados jaft at miast uun a Great Plains (USA), huar kuul, drüg loft faan a Rocky Mountains deel weit, an ham mä warem, wiat loft faan a Golf faan Meksiko misket. Uun Sjiisklun san a tornaados miast ei so stark, en F4 tornaado komt ferlicht iansis uun twuntag juar föör, an en F5 tornaado ferlicht iansis uun hunert juar. Man uk bi en F3 tornaado gung al hüsang uunstaken.
Iindialang
Det iindialang tu F-kategoriin gongt efter't Fujita-Skaala. Diarbi as F0 amanbi so föl üs 11 Beaufort, F1 amanbi 12 Beaufort. At Fujita-Skaala gongt noch widjer mä F7, F8 an so widjer bit F12, det komt uun a natüür oober ei föör.
Nikšić (Gemeend)
Det Nikšić Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Nikšić) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 72.443 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Nikšić.
Mojkovac (Gemeend)
Det Mojkovac Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Mojkovac) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 8622 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Mojkovac.
Hidalgo (Bundesstoot)
De Hidalgo Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Hidalgo) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 2.665.018 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Pachuca.
Haagekäärsen
Haagekäärsen (Lonicera) san en plaantenskööl uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae). Diar jaft at son 180 slacher faan üüb a nuurdelk eerdheleft.
Şanlıurfa (Prowins)
Det Şanlıurfa Prowins (üüb Türkisk: Şanlıurfa ili, üüb Kurdisk: Parêzgeha Rihayê) as en prowins, wat uun det Süüduastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 2.073.614 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Şanlıurfa.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Haasruusen
Haasruusen (Scabiosa) san en plaantenskööl uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae). Diar hiar son 30 bit 100 slacher tu.
Bundesdaiswool 2021
At '''wool tu di 20. Bundesdai''' as di 26. September 2021 weesen.
Kandidooten för Bundeskansler
Fiiw partein haa ian of een kandidoot an tau partein, det AfD an Die Linke, haa tau kandidooten üs föörst maan/wüf:
Resultooten
A Bundesdai hää 299 woolkreiser.
Guerrero (Bundesstoot)
De Guerrero Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Guerrero) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 3.388.768 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Chilpancingo.
Plav (Gemeend)
Det Plav Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Plav) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 13.108 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Plav.
Jalisco (Bundesstoot)
De Jalisco Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Jalisco) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 7.350.682 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Guadalajara.
E 6
At E 6 as det Euroopastruat 6. Hat as gud 3.000 kilomeetern lung, an det lingst trochgungen struatenferbinjang uun Skandinaawien. Hat begant uun Süüdsweeden uun't huuwenstääd Trelleborg, ferlääpt am a nuurd troch Malmö an Göteborg, auer a grens tu Norweegen hen tu Oslo, an do widjer am a nuurd bit Kirkenes.
Dreimoment
At dreimoment beskraft det dreiwirkang faan en krääft üüb en lif. Det dreimoment koon en rotatioon gauer maage of ufbremse.
At dreimoment an at dreitaal besteme di efekt.
Bereegnang
Wan en krääft luadrocht üüb en heebel werket, do woort det dreimoment M bereegent ütj krääft F mool lengde h.
Det ütjracht dreimoment (di vektor) \vec M bereegent ham ütj det krüsprodukt faan steedvektor \vec r an krääftvektor \vec F:
At dreimoment feranert di dreiimpuls (schwung).
Ohio Counties
List foon da 88 counties önj Ohio:
Kadiogo (Prowins)
Det Kadiogo Prowins (Ütjspriik: [ka.djɔ.go]) as en prowins faan det Centre Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 1.727.390 lidj (2006). At hoodsteed as Ouagadougou.
Barasinghas
A Barasinghas (Rucervus) san en skööl faan Hirsker (Cervidae) uun Indien. Hör nööm komt faan en Hindi-wurd uf, an det ment 12 hurner.
List faan Gemeenden uun't Metropolitansteed Messina
At Metropolitansteed Messina hee 108 gemeenden.
Pljevlja (Gemeend)
Det Pljevlja Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Pljevlja) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 30.786 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Pljevlja.
Lawiin
En Lawiin as en bonk faan snä, is of slober uun a berger, di ham üüb en mool faan san onergrünj liaset, an do deel uun't dääl jaaget. So loong det lääs ei tu swaar as, blaft di snä uk üüb sküünsen leien. Man do komt diar muar an muar snä tu, an det snädeek woort swaarer an swaarer, an koon ham tuleetst ei muar hual. Do raft hat ales mä üüb a wai berag deel.
Skak
Lawiinen kön ünlik skaker haa:
Ruadbarsch
A Ruadbarsch (Sebastes norvegicus; Sebastes marinus) as en Bianfask uun det order faan a Barschoortagen (Perciformes). Hi lewet uun a Nuurdatlantik.
Natüürkatastroof
En Natüürkatastroof as en natüürelk feranerang üüb a eerd mä katastrofaal fulgen för a minsken. Natüürkatastroofen kön faan a minsken ei ferhanert wurd, man a minsk koon diartu bidereeg, dat jo slimer ütjfaal. Ian bispal as at globaal apwarmin.
Natüür an minsk
Dat natüürkatastroofen leewen slimer ütjfaal, hää flook grünjer:
Iindialang
Natüürkatastroofen wurd efter hör grünjer iindiald:
Ängelholm (Komuun)
Det Ängelholm Komuun (üüb Sweedsk: Ängelholms kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 43.633 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Ängelholm.
Meksiko (Bundesstoot)
De Meksiko Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Meksiko) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 15.175.862 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Toluca.
Şırnak (Prowins)
Det Şırnak Prowins (üüb Türkisk: Şırnak ili, üüb Kurdisk: Parêzgeha Şirnexê) as en prowins, wat uun det Süüduastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 529.615 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Şırnak.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Aljaksandr Lukaschenka
Aljaksandr Ryhorawitsch Lukaschenka (üüb Witjrüs: Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка Alaksandr Ryhoravič Łukašenka, üüb Rüs: Александр Григорьевич Лукашенко Aleksandr Grigor'evič Lukašenko; 30. August 1954 uun Kopys, Witjrüs SSR) as en witjrüs poliitiker an sant 1994 president faan't lun.
Güülhurn
At Güülhurn (Xanthoceras sorbifolium) as di iansagst plaantenslach uun det skööl Xanthoceras faan a Siapenbuumer (Sapindales). Hör früchten like letj kastanjin.
Hat komt faan't nuurdelk Sjiina an as diar uun a prowinsen Gansu, Hebei, Henan, Liaoning, Baner Mongolei, Ningxia, Shaanxi an Shandong fünjen wurden.
Haasruus
At Haasruus (Scabiosa columbaria) as en plaantenslach uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae).
Cheb (Distrikt)
De Cheb Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Cheb) as een faan a distrikten faan det Karlovy Vary Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 87.503 91.434 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Cheb.
Tunis
Tunis as det hoodstääd faan Tuneesien an uk hoodstääd faan det Gouvernement Tunis. Diar lewe gud iam miljuun iinwenern. Wan dü a föörstääden märeegenst, san't tau miljuunen.
Michoacán (Bundesstoot)
De Michoacán Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Michoacán) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 4.351.037 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Morelia.
Náchod (Distrikt)
De Náchod Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Náchod) as een faan a distrikten faan det Hradec Králové Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 109.487 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Náchod.
Steeden an Gemeenden
Adršpach – Bezděkov nad Metují – Bohuslavice – Borová – Božanov – Broumov – Brzice – Bukovice – Černčice – Červená Hora – Červený Kostelec – Česká Čermná – Česká Metuje – Česká Skalice – Dolany – Dolní Radechová – Hejtmánkovice – Heřmanice – Heřmánkovice – Horní Radechová – Hořenice – Hořičky – Hronov – Hynčice – Chvalkovice – Jaroměř – Jasenná – Jestřebí – Jetřichov – Kramolna – Křinice – Lhota pod Hořičkami – Libchyně – Litoboř – Machov – Martínkovice – Mezilečí – Mezilesí – Meziměstí – Náchod – Nahořany – Nové Město nad Metují – Nový Hrádek – Nový Ples – Otovice – Police nad Metují – Provodov-Šonov – Přibyslav – Rasošky – Rožnov – Rychnovek – Říkov – Sendraž – Šestajovice – Slatina nad Úpou – Slavětín nad Metují – Slavoňov – Šonov – Stárkov – Studnice – Suchý Důl – Teplice nad Metují – Velichovky – Velká Jesenice – Velké Petrovice – Velké Poříčí – Velký Třebešov – Vernéřovice – Vestec – Vlkov – Vršovka – Vysoká Srbská – Vysokov – Zábrodí – Zaloňov – Žďár nad Metují – Žďárky – Žernov
Skrobflenerken
Skrobflenerken of uk Troolflenerken of Trooler (Noctuidae) san en famile faan Flenerken. Diar jaft at uk bruketen faan, man a miasten san dach brün of grä. Daalang käänt am amanbi 35.000 slacher, uun Euroopa san't son 1.800.
Stäädregiuun Aachen
At Stäädregiuun Aachen as en komunaalferbant uun't süüdwaasten faan Nuurdrhein-Waastfaalen, uun a Regiarangsdistrikt Köln. Naiberlunen san Belgien an a Neederlunen. At ferwaltang sat uun Aachen. Diar wiar iar di Lunkreis Aachen, man det stäädregiuun hää nü nian kreisstääd muar.
Uun Sjiisklun jaft at man trii stäädregiuunen muar:
Dingo
Di Dingo (Canis lupus dingo) as en hüshünj (Canis lupus familiaris), di al för juardüüsenen ferwilagt as an daalang üs wil diart täält.
Mä Dingo ment am miast di Austraalisk Dingo. Man at jaft uk Dingos uun Thailun.
Lonicera caprifolium
Lonicera caprifolium as en plaantenslach uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae).
Paracryphiaceae
Paracryphiaceae san det iansagst plaantenfamile uun det order faan a Paracryphiales. Diar hiar trii sköölen mä amanbi 36 slacher tu.
Karlovy Vary (Distrikt)
De Karlovy Vary Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Karlovy Vary) as een faan a distrikten faan det Karlovy Vary Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 87.503 114.374 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Karlovy Vary.
Morelos (Bundesstoot)
De Morelos Bundesstoot, amtelk Frei an Suwereen Stoot faan Morelos (üüb Spaans: Estado Libre y Soberano de Morelos) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 1.777.227 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Cuernavaca.
Belize/fe
Belize [bəˈli:z] as en lun uun Madel-Ameerika. At lun leit uun a süüduast faan det Yucatán Hualeweilun. Uun a nuurd leit Meksiko, uun a uast an süüduast a Kariibik an uun a süüdwaast an waast Guatemaala. Det hee 430.191 lidj (2021). At hoodsteed faan't lun as Belmopan.
Geografii
Belize as det seekstgratst lun uun Madel-Ameerika. Det as en betj grater üüs Sleeswich-Holstian. At lun hee en 266 km lung grens tu Guatemaala an en 276 km lung grens tu Meksiko. A eeg tu a Kariibik as 386 km lung.
Kliima
Belize hee'n troopisk kliima. At jaft tau juarstidjen: at rintidj faan Jüüne tu Deetsember an en drügtidj faan Janewoore tu Mei. Faan September tu Deetsember jaft at orkaanen.
Steeden
Dön njüügen gratst steeden uun't lun san:
Spriiken
Dön wichtigst spriiken uun't lun san Ingels, Spaans an Belizisk Kriol. Maya-Spriiken wurd uk uun't lun snaaket.
Histoore
A Maya san dön iinbäären lidj faan't lun faan Belize faan nü. Jo bagd föl steeden.
Plužine (Gemeend)
Det Plužine Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Plužine) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 3246 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Plužine.
Nuurd-Sotho
Det Nuurd-Sotho Spriik (uk Sepedi, Pedi of Transvaal-Sotho; üüb Nuurd-Sotho: Sesotho sa Leboa) as ian faan dön Bantuspriiken. Det wurt uun a nuurduast faan Süüdaafrika (diaruun det en amtelk spriik as) an a süüd faan Botsuana snaaket. At spriik hee 4.618.577 spreegern uun Süüdaafrika (2011).
Spriikwiisen
Det skrewen Nuurd-Sotho komt faan det Pedi spriikwiis. At jaft föl öler spriikwiisen.
Rožaje (Gemeend)
Det Rožaje Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Rožaje) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 22.964 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Rožaje.
Åmt Arensharde
Et Åmt Arensharde (aw Dånsch: Arns Herred) as en åmt önj e Kris Slaswik-Flansborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt weesten foon e kris. Et heet 14.373 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Silberstedt.
Indiiling foon Ferwalting
Et åmt heet 9 gemiine:
Ruad Haagekäärs
At Ruad Haagekäärs (Lonicera xylosteum) as en plaantenslach uun det famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae).
Alkaalimetal
Alkaalimetalen san cheemisk elementen uun det '''1. skööl''' faan't periodensüsteem. Uk weederstoof stäänt uun't 1. skööl, det as oober nian metal.
Tu detdiar skööl hiar Liitsium, Naatrium, Kaalium, Rubiidium, Tseesium an Frantsium. Det san salwern skürnin metalen mä ian elektron uun't bütjenst elektroonenskel.
El Aaiún
El Aaiún (Muartaal faan, ), fransöösk skriiwwiis Laâyoune, sjiisk Ajun, uk El-Ayoun, El-Aioun; as det gratst stääd uun a Waastsahara, diar faan Marokko besaat as. El Aaiún skal hoodstääd faan't Demokraatisk Araabisk Republiik Sahara (DARS) wurd. Diar wene gud 200.000 lidj.
Würzburg (Lönjkris)
E Lönjkris Würzburg (aw Bairisch: Landkroas Wiazburg) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Unterfranken. Dåt heet 161.834 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Würzburg.
Che Guevara
Ernesto „Che“ Guevara (eegentelk Ernesto Guevara de la Serna (* 14. Mei 1928 uun Rosario, Argentiinien; † 9. Oktuuber 1967 uun La Higuera, Boliiwien) wiar en rewolutsioneer an skriiwer. Hi hinget a liaren faan Karl Marx uun. Faan 1956 bit 1959 wiar hi di uunfeerer (Comandante) faan't Kubaansk Rewolutsion.
Plusiinae
Plusiinae san en onerfamile faan skrobflenerken (Noctuidae).
Iindialang
Tribus: Abrostolini Tribus: Argyrogrammatini Tribus: Omorphinini Tribus: Plusiini
Šavnik (Gemeend)
Det Šavnik Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Šavnik) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Det hee 2070 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemeend as Šavnik.
Nuevo León (Bundesstoot)
De Nuevo León Bundesstoot, amtelk Frei an Suwereen Stoot faan Nuevo León (üüb Spaans: Estado Libre y Soberano de Nuevo León) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 4.653.458 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Monterrey.
Miesbach (Lönjkris)
E Lönjkris Miesbach (aw Bairisch: Landkroas Miaschboch) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Oberbayern. Dåt heet 99.726 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Miesbach.
Northland (Regiuun uun Nei-Sialun)
Det Northland Regiuun (üüb Maori: Te Tai Tokerau) as ian faan dön seekstanj regiuunen faan Nei-Sialun. At regiuun leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 188.700 lidj (2019). At hoodsteed faan't regiuun as Whangarei.
Petrosaviaceae
Petrosaviaceae san det iansagst plaantenfamile uun det order faan a Petrosaviales. Diar hiar man tau sköölen mä sjauer slacher tu.
Cher (Department)
Det Cher Department [ʃɛːʀ] as ian faan dön seeks departmenten uun det Centre-Val de Loire Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 296.919 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Bourges.