cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Batna (Steed)
Batna (üüb Araabsk: باتنة Bātina, üüb Tamazight: ⴱⴰⵜⵏⴰ Batna) as det seekstgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 289.504 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Batna Prowins.
Joniškis (Lungemeend)
Det Joniškis Lungemeend (üüb Liitauisk: Joniškio rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 20.730 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Joniškis.
Sankta Maria II
Di Sankta Maria II es en Elektroföri wat ön di Mosel mung Wasserbillig ön Luxemborig en Oberbillig ön Dütsklön, bi Mosel-km 206 lapt. Di Stroom es diar ombi 100 Meetern breer.
Fuarof löp diar di Sankta Maria, wat ön't Jaar 14.000 Liitern Diesel forbruan.
Technik
Üs em dit fan Ostseestaal keent, aarbert uk des Skep me Röđerpropelern. Jü heer fjuuren diarfan, ark me 20 kW.
Di Bateriitrakt es fan 2 x 12 Bateriien, ark me 10,5 kWh töhopseet. Dit leengt fuar 13 Stünen Bidreft, 13 Stünen sen fuar di Seekerhair Reserve iinbecht. Ön di Nacht ken di Stroom fuar en Aarbersdai mung 6 Stünen āpleeren uur.
Warnowstromer
Di Warnowstromer es en Katamarān-Elektroföri wat twert aur di Warnow ön Rostock faart.
Sankta Maria II
Technik
Üp Taak es uk en PV-Önlaag me 15 Moduuli fan 360 Wp, wat töhop 5,4 kWp sen önbecht. Des maaket man di Stroom fuar en senerlich Stroomkrais, wat Kliimaönlaag, Leecht, Funk esf. bistjüürt.
Warnowstromer
Jü lapt fuar di Rostocker Straßenbahn AG, wat uk Elektrobusi en di Straatenbaan ön Gang halt.
Di Warnowstromer waar ön di Oktoober fan 2021 ön Gang braacht.
Di Liinie es mung Kabutzenhof bi di Uasterkant fan di Stathaawen ön Rostock (Kröpeliner-Tor-Vorstadt) en di Landreiterstraße ön Gehlsdorf.
Technik
Dit Skep waar fan Ampereship becht, en Firma, wat di Ostseestaal ütgrünjet heer, dat des Elektroskeepen becht. Des Firma set ön Stralsund.
Fuar fasttömaaki heer dit Skep Magneet-Fendern, wat me en litj Stroomslach weđer friikum.
Dit Skep heer tau Röđerpropelern, ark me en Maskiin fan 45 kW. Di Baterii heer en Kapatsiteet fan 230 kWh. Ön di Uursmuun fan 2023 sen 76,8 kWh diartö kemen, nü sen dit 306,8 kWh. Üp Taak set en Photovoltāik-Önlaag me 10,8 kWp fan 36 Stek 300 W-Moduuli.
Di Warnowstromer es 21 m lüng, 6,70 m breer en giar 1,05 m diip. Jü lapt aur di Dai me 7,5 km/h, man jü ken uk me 14 km/h faar. Di Föri heer Plaats fuar 80 Mensken en 15 Weelen.
Di Föri heer 1,7 Mio. Euro kostet, die nii Löningsbröchen ombi 2,2 Mio.
Persoonenkilomeeter
Di Warnowstromer ber 80 Persoonenkilomeetern. Hur fiir jü me höör Akku fan 306,8 kWh kumt, es man ek bikeent.
Fan di üđer Sir sjocht em man, dat di Wai nü kuurt uuren es. Wan em 500 m me en Takt fan 30 Minüten faar wel, da sen dit bluat 2 km of 1,08 sm ön di Stün. Bi en Takt fan 20 Minüten sen dit uk bluat 3 km of 1,62 sm.
Foranering fan di Plaan
Di 5st fan di Jöölmuun waar di Plaan foranert, dat di Föri di hiili Dai ön en Takt fan 30 Minüten faart. Fuarof waar tö Pen'eltiren uk aafter faart.
Sa kumt em üp 58 Faarten, wan dit Klok soks bigent ent di leest Faart injems tiin aur aacht es.
Dit jit, dat di Föri
lapt
Wan di Akku diarfuar leengt, da meent dit
Dit leengti ek. 2023 waar 76,8 kWh töbecht.
Rondônia (Bundesstoot)
De Rondônia Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado de Rondônia) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. Det leit uun a waast faan't lun. Uun a waast leit de Acre Bundesstoot, uun a nuurd Amazonas Bundesstoot, uun a uast Mato Grosso Bundesstoot an uun a süüd an süüdwaast Boliiwien. A bundesstoot hee 1.777.225 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Porto Velho.
Warnowstromer
Foranering fan di Plaan
Di PV üp Taak dēr uk en bet Energii diartö. Mesken kumt em üp 15 kWh fuar en Kilomeeter. Fan di Antonia vom Kamp es bikeent, dat jü me 10 kWh fuar en Stün henkumt. Di gurter Warnowstromer kür uk 20 of 25 kWh nöörig haa.
Em kür diar saacht 11 kWh fuar en Kilomeeter tö sii, aurdat altert en bet wat ek sa seeker es. Fuar 80 Mensken sen dit da 137,5 Wattstünen/Kilomeeter, en wan em fan 25 % Last ütgiar (Altert ombi 20 Mensken ön Buurt), da kumt em üp 550 Wh fuar ark Pasajiir en Kilomeeter.
Mesken kum ja me di Āpleer-Tir ek hen, wan di PV ön di Wunter ek help ken. Bi 25 kWh Leerkraft hurfan ombi 90 % iin ön di Baterii gung uur di Tir knap, wan injems hualev niigen Heliginj es en di Föri miarnem Klok soks weđer me aur 300 kWh ön Buurt faar skel.
Registriaring
Di Warnowstromer heer di ENI 04814020 en di MMSI-Nr.: 211825200
Santa Ana (Department)
Det Santa Ana Department (üüb Spaans: Departamento de Santa Ana) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 589.300 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a Santa Ana.
Warnowstromer
En bet wat trinjombi
Di Firma Ostseestaal heer uk di Bodenseeschiffahrt (BSB) holpen en bech höör jest Elektroskep. Dit wiar en Projekt "Artemis" en waar ön di 17. Juuli 2022 üs Insel Mainau dööpt.
Ön Stralsund sen al hok Elektroskeepen, wat uk aur naa Rügen faar.
Mal litj es di Antonia vom Kamp ütfeelen, wat Weelen en Mensken naa Usedom faart. Des nem dach aartig wat mener Plaats en Energii üs Autos.
Vara (Komuun)
Det Vara Komuun (üüb Sweedsk: Vara kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 16.162 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Vara.
Hauts-de-Seine
Det Hauts-de-Seine Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 1.633.217 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nanterre.
Fenchel
A Fenchel (Foeniculum vulgare) as di iansagst plaantenslach uun det skööl Foeniculum, an hiart tu a Skiremplaanten (Apiaceae).
Hudson River
A Hudson River [] as en 493 kilomeeter lungen struum uun a US-Bundesstooten New York an New Jersey. Hi ferlääpt faan a Adirondack Mountains deel am a süüd an lääpt uf uun't Upper New York Bay, faan diar widjer iin uun a Atlantik.
Fenchel
Hi wääkst daalang üüb a hialer welt üs gemüüse, gewürts an medesiinplaant.
Det stääd Funchal üüb a Atsooren hää diar a nööm faan.
Meta (Department)
Det Meta Department (üüb Spaans: Departamento de Meta [ˈmeta]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 998.200 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Villavicencio.
Lalo (Komuun)
Det Lalo Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Lalo) as ian faan dön seeks komuunen faan det Couffo Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüduast faan’t department. Det hee 119.926 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Lalo.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee elwen arrondissementen:
Cuamba (Distrikt)
De Cuamba Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Cuamba) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Hi hee 264.572 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Cuamba.
Seine-et-Marne
Det Seine-et-Marne Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 1.432.577 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Melun.
Volta
Di Volta as en struum troch a lunen Burkiina Faaso an Ghaana uun Waastafrikoo. Tuup mä a Suart Volta as hi 1500 km lung.
Efter di struum as det weesen fransöösk kolonii Boowervolta näämd wurden.
Di nööm komt faan portugiisk kuuplidj, diar uun Ghaana mä gul haneld haa. Volta ment üüb portugiisk soföl üs amkiar. .
Kwelstruumer
Di Volta hää trii kwelstruumer, diar faan Burkiina Faaso deel kem:
Hüdrometrii
A weedermengden san auer 43 juar (1936-1979) uun Senchi meeden wurden. Det leit sowat 110 Kilometer struumap faan a müs. (uun m³/s). Diar as düütelk det rintidj uun a harefst tu käänen.
Vårgårda (Komuun)
Det Vårgårda Komuun (üüb Sweedsk: Vårgårda kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 12.180 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Vårgårda.
Telšiai (Lungemeend)
Det Telšiai Lungemeend (üüb Liitauisk: Telšių rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 39.306 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Telšiai.
Djelfa
Djelfa of El Djelfa (üüb Araabsk: الجلفة al-Jilfah, üüb Tamazight: ⴵⴻⵍⴼⴰ Ǧelfa) as det sööwenstgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 265.833 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Djelfa Prowins.
Seine-Saint-Denis
Det Seine-Saint-Denis Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 1.669.509 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Bobigny.
Witj Volta
Di Witj Volta (uk Nakambé näämd) as en struum uun Waastafrikoo. Hi hää sin hood uun Burkiina Faaso an as sowat 900 km lung. Uun Ghaana ferbanjt hi ham mä di Suart Volta an woort tu a Volta Struum.
Grat tustruumer san di Oti (Pendjari) an di Massili.
Süüd Hwanghae (Prowins)
Det Süüd Hwanghae Prowins (üüb Koreaans: 황해남도 / 黃海南道 Hwanghae-namdo) as ian faan a prowinsen uun Nuurdkorea. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit Namp'o, uun a nuurduast leit det Nuurd Hwanghae Prowins, uun a süüduast Kaesŏng an uun a süüd an waast det Güül Sia. Det hee 2.310.485 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Haeju.
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee ian steed (üüb Koreaans: 시 shi):
An 19 lunkreiser (üüb Koreaans: 군 kun):
Ignalina (Lungemeend)
Det Ignalina Lungemeend (üüb Liitauisk: Ignalinos rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 14.430 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Ignalina.
Petnjica (Gemeend)
At Petnjica Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Petnjica) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Diar wene 6.686 lidj (2011). Hat as iarst 2013 grünjlaanjen wurden. At hoodsteed faan't gemeend as Petnjica.
Mažeikiai (Lungemeend)
Det Mažeikiai Lungemeend (üüb Liitauisk: Mažeikių rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 51.056 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Mažeikiai.
La Paz (Department uun El Salwadoor)
Det La Paz Department (üüb Spaans: Departamento de La Paz) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 362.600 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a Zacatecoluca
Energii/sö
Energii (fan greks εν en „benen“ en ἔργον ergon „werki“) es en nöörig Gurthair ön di Füsiik en heer fuaral bi Technik, Chemii, Biologii en Wiartskep en gurt Wecht. Höör SI-teelwert es Joule (J).
En wichtig Natuurgisets sair, dat Energii oler forleesen gung ken. Di Slach of Skek ken man üđers uur.
Mechānik
Energii uur fuar't Miist üüs Werk W biteeknet en bereekent höör fan Kraft F en Wai s
Sétif
Sétif (üüb Araabsk: سطيف Saṭīf, üüb Tamazight: ⵙⵉⵜⵉⴼⵉⵙ Sitifis) as det aachstgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 252.127 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Sétif Prowins.
Energii/sö
Elektrisk Energii
Bi di Elektrotechnik set Energii (elektrisk werk) höör fan Speening U, Stroom-Starkhair I an tidj t töhop:
Energii en Faart
Diar muar Energii E ik iinset, diar muar Masi m ken ik reer. v es di Faart of Gauhair.
Lago (Distrikt uun Niassa Prowins, Mosambik)
De Lago Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Lago) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 163.982 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Metangula.
La Libertad (Department uun El Salwadoor)
Det La Libertad Department (üüb Spaans: Departamento de La Libertad) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 803.800 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a Santa Tecla
Val-de-Marne
Det Val-de-Marne Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 1.418.960 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Créteil.
Bassila (Komuun)
Det Bassila Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Bassila) as ian faan dön fiiw komuunen faan det Donga Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüd faan’t department. Det hee 130.091 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Bassila.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee fjauer arrondissementen:
Gusinje (Gemeend)
At Gusinje Gemeend (üüb Monteneegrins: Opština Gusinje) as ian faan a gemeenden uun Monteneegro. Diar wene 4.027 lidj (2011). Hat as iarst 2014 grünjlaanjen wurden. At hoodsteed faan't gemeend as Gusinje.
Elon Musk
Elon Reeve Musk ([ˈiːlɒn ˈmʌsk]; * 28. Jüüne 1971 uun Pretoria) as en kanaadisk-US-onernemer, di faan Süüdaafrika kaam. Hi hed paart uun't grünjlaanjen faan det online-betaalsüsteem PayPal. Hi wiar uk a grünjleier faan det priwaat rümfaartonernemen SpaceX an de elektroautomaager Tesla Inc..
Cardiff
Cardiff [] (waliisisk Caerdydd []) as at hoodstääd an uk at gratst stääd faan Wales uun't Ferianagt Könangrik. Hat leit tuup mä enkelt saarpen trinjam uun't Principal Area City and County of Cardiff. Uun Cardiff wene 366.903 minsken (Stant 2019). Tuup mä't amlun san't son 1.100.000 minsken.
Neufelderkoog
Neufelderkoog as en gemiine foont Åmt Marne-Nordsee önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris, bai e müs foon di Elbe Struum. Dåt heet 119 inboogere (2019).
Rakvere (Steed)
Rakvere (üüb Tjiisk: Wesenberg) as en steed uun Eestlun. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 17.983 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan de Lääne-Viru Lunkreis.
Neufelderkoog
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Nariño (Department)
Det Nariño Department (üüb Spaans: Departamento de Nariño) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 1.787.500 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Pasto.
Nindorf (Dithmjarsche)
Nindorf as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 1153 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Jonava (Lungemeend)
Det Jonava Lungemeend (üüb Liitauisk: Jonavos rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 41.151 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Jonava.
Petschora
Petschora (üüb Rüs: Печо́ра Pečóra; üüb Komi: Печӧра Pečöra) as det fjuardgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a nuurd faan't republiik, bi de Petschora Struum. Det hee 37.556 lidj (2021).
Toviklin (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee sööwen arrondissementen:
Val-d'Oise
Det Val-d'Oise Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 1.260.269 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Pontoise.
Argir
Argir ([ˈaɹʤɪɹ]; üüb Deensk: Arge) as det fjuardgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a süüduast faan't eilun Streymoy, uun det Tórshavn Komuun. Det hee 2442 lidj (2022).
Geografii
De Sand Struum (Sandá), wat uun a nuurd faan Argir leept, skääst at steed faan Tórshavn.
La Unión (Department uun El Salwadoor)
Det La Unión Department (üüb Spaans: Departamento de La Unión) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 268.400 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a La Unión.
Jurbarkas (Lungemeend)
Det Jurbarkas Lungemeend (üüb Liitauisk: Jurbarko rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 24.835 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Jurbarkas.
Meksiko/fe
Meksiko, amtelk dön Ferianigt Meksikaans Stooten (üüb Spaans: México an Estados Unidos Mexicanos), as en lun uun Nuurd-Ameerika. Uun a nuurd lei dön Ferianigt Stooten faan Ameerika, uun a süüd an waast a Pasiifik, uun a süüduast Guatemaala, Belize an a Kariibik, an uun a uasten a Golf faan Meksiko. Det hee 126.014.024 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Meksiko-Steed.
Geografii
De huuchst ponkt uun't lun as de inaktiif ialberig Pico de Orizaba (5636 m), wat uun a süüd faan't lun stäänt.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Papaya
At Papaya (Carica papaya) het uk "meloonenbuum" an as di iansagst plaantenslach uun det skööl Carica uun det famile faan a Papayaplaanten (Caricaceae). Mä papayas woort büüret.
Kaišiadorys (Lungemeend)
Det Kaišiadorys Lungemeend (üüb Liitauisk: Kaišiadorių rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 29.526 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Kaišiadorys.
Majune (Distrikt)
De Majune Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Majune) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a maden faan't prowins. Hi hee 38.453 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Majune.
Norte de Santander (Department)
Det Norte de Santander Department (üüb Spaans: Departamento de Norte de Santander) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 1.379.500 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Cúcuta.
Tir
Di Tir es en Maat ön di Füsiik. Di Formel-Teeken es t, en dit SI-Maat es di Sekundi s.
Di Kloktir uur eeđer di Sen fastliar. Aurdat di Senskiin bi en Kuugel sa üs di Öört ek aural metjens wiis ken, es di Tir aur di Gloobus eeđer di Tir-Zoonen forskelig.
Di Tir es mal nöörig fuar dit Leewent fan di Mensken, en uk masi Weetenskepsliren sen mal ön di Gang om Tir.
Morazán (Department)
Det Morazán Department (üüb Spaans: Departamento de Morazán) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 203.800 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a San Francisco.
Nowgorod (Prowins)
Det Nowgorod Prowins (üüb Rüs: Новгоро́дская о́бласть Novgoródskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a süüdwaast faan det Nuurdwaastrüslun Bundesdistrikt faan't lun. Uun a nuurd leit det Leeningrad Prowins, uun a uast det Wologda Prowins, uun a süüd det Twer Prowins an uun a waast det Pskow Prowins. Det hee 596.508 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Weliki Nowgorod.
Lunskap
De Ilmen Sia leit uun a waast faan't prowins. Öler wichtig sian uun't prowins san:
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Udmuurtisk spriak
At Udmuurtisk spriak (iar uk wotjakisk; aanj nööm удмурт кыл – udmurt kyl) as en spriak, diar uun Udmuurtien (Ruslun) faan 464.000 minsken snaaket woort. Hat hiart tu a permisk twiig faan a Finno-ugrisk spriaken an as sodenang nai mä't Komi.
Alfabeet
Udmuurtisk woort sant at 18. juarhunert mä en uunpaaset kyrilisk alfabeet skrewen:
Sjauer faan jodiar buksteewen (Ӝ ӝ, Ӟ ӟ, Ӥ ӥ, Ӵ ӵ) kem bluas uun't Udmuurt föör.
Putumayo (Department)
Det Putumayo Department (üüb Spaans: Departamento de Putumayo) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 354.100 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Mocoa.
Eerdnöd
At eerdnöd (Arachis hypogaea) as en plaantenslach uun det onerfamile faan a flenerkbloosen (Faboidae).
Hat as eegentelk en bongfrücht (Fabaceae) jüst so üs irten of buanen. Di ingelsk nööm peanut (= irtnöd) wiset diar noch üüb hen.
Darmstadt (Regiiringsdistrikt)
E Regiiringsdistrikt Darmstadt (aw Tjüsch: Regierungsbezirk Darmstadt) as ån foon da tra regiiringdistrikte önj Hessen. Dåt läit önjt sööden foont bundeslönj. Dåt heet 4.019.961 inboogere (2020). E hoodstää as Darmstadt.
Usinsk
Usinsk (üüb Rüs: Уси́нск Usínsk; üüb Komi: Ускар Uskar) as det füftgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a nuurd faan't republiik, bi de Usa Struum. Det hee 37.198 lidj (2021).
Histoore
At steed wurd 1966 grünjlaanjen.
Europeesk Parlament
Uun't parlament sat tu tidj (2022) 705 fertreedern faan 27 lunen. Det ferdialang üüb a lunen as so reegelt, dat grat lunen ei ünmiatag föl fertreedern sjüür kön. So hää Sjiisklun üs gratst lun 96 fertreedern, an Malta üs letjst lun sääks fertreedern.
Partein
Uun't EP jaft'at sööwen fraktsioonen:
Presidentin faan't EP as sant 2022 Roberta Metsola (EVP) faan Malta.
Yvelines (Department)
Det Yvelines Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 1.453.311 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Versailles.
Indialing faan Ferwalting
At department hee fjauer arrondissementen:
San Miguel (Department uun El Salwadoor)
Det San Miguel Department (üüb Spaans: Departamento de San Miguel) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 499.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a San Miguel.
Baarentiinst
En Baarentiinst es en Aart fan Help wat ek sa rocht helpt.
Dit Uurt uur üp Dütsk brükt, üp Sölring ek sa aaft. Likwel es dit mesken wert en keen, uk wan dit mesken uk bluat diarom giar en liir di Uurter.
Hurfan dit kumt
Dit kumt fan di Fābel L’ours et l’amateur des jardins (Di Baar en di Frinj fan sin Guart) wat di Franzk Dechter Jean de la Fontaine 1678 ütbraacht heer.
Di Flüch es duar, man di Kārming kām aliksa om.
Norddeich (Dithmjarsche)
Norddeich as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 395 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Vágar
Vágar ([ˈvɔːar], uk Vágoy; üüb Deensk: Vågø) as det traadgratst eilun uun a Fääröer. At eilun leit uun a waast faan't eilunskööl. Tu a nuurduast leit Streymoy an tu a waast Mykines.
Kėdainiai (Lungemeend)
Det Kėdainiai Lungemeend (üüb Liitauisk: Kėdainių rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 45.275 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Kėdainiai.
Sosnogorsk
Sosnogorsk (üüb Rüs: Сосного́рск Sosnogórsk, föör 1957 И́жма Ížma; üüb Komi: Сӧснагорт Sösnagort) as det seekstgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a maden faan't republiik, bi de Ischma Struum. Det hee 25.795 lidj (2021).
Mandimba (Distrikt)
De Mandimba Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mandimba) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Hi hee 217.242 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mandimba.
Klouékanmè (Steed)
Klouékanmè as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Couffo Department an hee 23.763 lidj (2013). Klouékanmè as at hoodsteed faan det Klouékanmè Komuun.
Fuglafjørður
Fuglafjørður (üüb Deensk: Fuglefjord) as det füftgratst steed uun a Fääröer. At steed leit bi a uasteeg faan't eilun Eysturoy. Det hee 1603 lidj (2022). Det as at hoodsteed faan det Fuglafjørður Komuun.
Inta
Inta (üüb Rüs: Инта́ Intá) as det sööwenstgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a nuurduast faan't republiik. Det hee 23.701 lidj (2021).
Bắc Giang (Prowins)
Det Bắc Giang Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bắc Giang) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.554.131 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Bắc Giang.
Malteesk spriak
Malteesk (aanj nööm: Malti) as det spriak faan Malta. Hat komt faan't Nuurdaraabisk uf, woort oober mä't latiinsk skraft skrewen.
Malteesk as amtspriak uun Malta an uk uun't Europeesk Unioon.
Regiarangsdistrikt
Uun Sjiisklun san Regiarangsdistrikten (sjiisk: Regierungsbezirke) onerdialangen faan grat bundeslunen. Jo stun tesken at loonsregiarang mä sin ministeerien an a loonriad faan en lunkreis.
Uun flook lunen san a regiarangsdistrikten weder ufskaafet wurden. Daalang jaft at jo bluas noch uun sjauer bundeslunen.
Quindío (Department)
Det Quindío Department (üüb Spaans: Departamento de Quindío) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 571.700 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Armenia.
Süüd P'yŏngan (Prowins)
Det Süüd P'yŏngan Prowins (üüb Koreaans: 평안남도 / 平安南道 P'yŏngan-namdo) as ian faan a prowinsen uun Nuurdkorea. At prowins leit uun a maden an waast faan't lun. Uun a nuurd leit det Chagang Prowins, uun a nuurduast an uast det Süüd Hamgyŏng Prowins, uun a süüduast det Kangwŏn Prowins, uun a süüd lei det Nuurd Hwanghae Prowins, Pjöngjang an Namp'o, uun a waast leit det Güül Sia an uun a nuurdwaast det Nuurd P'yŏngan Prowins. Det hee 4.051.696 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as P'yŏngsŏng.
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee fiiw steeden (üüb Koreaans: 시 shi):
Trii steedkreiser (üüb Koreaans: 구 gu an 지구 chigu):
An 14 lunkreiser (üüb Koreaans: 군 kun):
Roberta Metsola
Roberta Metsola (* 18. Janewoore 1979 uun San Ġiljan üs Roberta Tedesco Triccas as en politiker faan't Partit Nazzjonalista uun Malta. Sant 2013 sat hat uun't Europeesk Parlament an as diar sant 2022 at president.
Metsola hää rochtswedenskapen uun Brügge studiaret an bi't Europeesk Bütjluns Amt werket. Sant 2020 wiar Metsola vize-president faan't EP. 2022 as hat president wurden, üs hör föörgunger David Sassoli stoorew.
Roberta Metsola as befreid mä en maan faan Finlun an hää sjauer dringer.
San Salvador (Department uun El Salwadoor)
Det San Salvador Department (üüb Spaans: Departamento de San Salvador) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 1.786.400 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a San Salvador.
Preserved County
Wales hää aacht Preserved Counties:
An jo san apdiald tu 22 Unitarity Authoritys:
Yaunde-Fang spriaken
A Yaunde-Fang spriaken of uk Beti-Fang san en skööl faan Bantuspriaken mä det käännumer A.70 efter Malcolm Guthrie. Diar hiar aacht spriaken tu, diar faan son sjauer miljoon minsken snaaket wurd. Det spriakregiuun lingt faan Kameruun, Ekwatoriaalguinea, Gabuun bit tu't Republiik Kongo.
Kaunas (Lungemeend)
Det Kaunas Lungemeend (üüb Liitauisk: Kauno rajono savivaldybė) as ian faan dön lungemeenden uun Liitauen. Det hee 96.423 lidj (2020). At hoodsteed faan't lungemeend as Kaunas, uk wan't steed nian dial diarfaan as.
Antonio Vivaldi/sö
Antonio Lucio Vivaldi (* 4. Marts 1678 ön Venedig; † 28. Jüüle 1741 ön Wien) wiar en venetsiaans-italjeens Komponist, bedüüden Fijoolinist fan di Barok sa üs uk rööms-katoolsk Pröst. Sin bekeentst Werk sen Di Fjuur Jaartiren (üp Italjeens: Le Quattro Stagioni).
Marrupa (Distrikt)
De Marrupa Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Marrupa) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a uast faan't prowins. Hi hee 101.162 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Marrupa.
Tesla Model S
Di Tesla Model S es en Elektroauto. Hat uur fuaral ön di USA becht, man em stjüürt uk CKD-Kasten naa di Neđerlönen, hur ja fuar Euroopa töhopseet uur.
Wat aur di Baterii
Sa üs em dit al bi di Tesla Roadster (2008) maaket heer, uur di Köörbaterii fan 18650-Selen, wat Lithium-Ioonen-Bateriien sen, töhopluaret. Des sen al jaarlung fuar Laptops ön Gang. Koopet uur des fuar't Miist fan Panasonic.
Dit ken em höm sa fuarstel: 1 Seli heer 3,6 Volt Spaning en 3,5 Ah Kapatsiteet. Skrekelt em 10 diarfan ön Reeg, uur di Spaning hooger, dit sen da 36 Volt en 3,5 Ah Kapatsiteet, dit sen 126 Wattstünen. Skrekelt em diarfan 4 Reegen paraleel, da oor di Stroomkraft of Kapatsiteet multiplitsiaret, diarfan uur 504 Wattstünen. Sa sjocht dit bi 10 x 4=40 Selen üt, wat 10R 4P (10 ön Reeg, fjuur paraleel) töhopluaret sen. Des leengt al fuar en Elektroweel. Di Bireekningen sen diar uk jit beeter forklaaret (Pedelec)
En sa ken em förter reekni: En Reeg fan düüsend Selen heer 360 Volt, diarfan fjuur paraleel sen 5,04 kWh. Maaket em en Reeg fan 27 Selen, kumt em üp ombi 96 Volt, diarfan 62 Reegen paraleel sen ombi 6 kWh, diar kür em al en Renault Twizy me köör.
Dit Model S me 85-kWh-Baterii heer 7.104 enkelt Selen (Typ 18650), wat fan 16 Moduuli („Bricks“) töhopseet es. Jen Moduul muar en em heer en 100 kWh-Baterii. Di jest Tesla Roadster her 6831 enkelt Selen.
Dit Model me 40-kWh-Variante waar ek fuul koopet en diarom ek becht. Hoken des bistelt her, fing en 60kWh-Baterii, wat aur Software üp 40kWh dialstjüüret waar. Di beeteri Sküüvkraft fan dit 60 kWh-Model blef diarbi bihölen.
Delings Wainer (2020)
Sent Juuni 2019 ken em bluat jit me 100 kWh-Baterii bistel. Dit gönstigeri Model me 75 kWh uur āpdönen.
Suðuroy
Suðuroy ([ˈsuːvʊrɔɪ] of [ˈsuːrɪ]; üüb Deensk: Suderø) as det fjuardgratst an süüdermiast eilun uun a Fääröer. Tu a nuurd lei Lítla Dímun, Stóra Dímun, Skúvoy an Sandoy.
Geografii
At jaft en letj eilun, Sumbiarhólmur, wat nai bi't süüdwaasteeg faan Suðuroy leit.
San Vicente (Department)
Det San Vicente Department (üüb Spaans: Departamento de San Vicente) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 184.100 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department a San Vicente.
Lalo (Steed)
Lalo as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Couffo Department an hee 13.451 lidj (2013). Lalo as at hoodsteed faan det Lalo Komuun.
Boolääst
1. Iidjwaaren
Boolääst as en uundial uun iidjwaaren, diar ei ferdaud wurd koon. Likes as boolääst en wichtagen uundial faan üüs iidj. Hi komt föör uun Boolääst hää en braanwäärs faan 8 kJ/g.
2. Skap
En siilskap hää normoolerwiis en grat gewicht oner weeder, amdat det skap bi't siilen ei amkapt.
Frachtskeb haa booläästtanks. Diar woort weeder iinpompet, amdat det skap lik uun a sia leit.
Tesla Model S
Wesen Ütstafiaringen
Dit Model S wiar dit jest elektrisk Seerienauto ön di Klas, en sa jaav dit ön di jest Jaaren masi Foraneringen.
Jemwa
Jemwa (üüb Rüs: Е́мва Jémwa) as det aachstgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't republiik, bi de Wym Struum. Det hee 12.378 lidj (2021).
Risaralda (Department)
Det Risaralda Department (üüb Spaans: Departamento de Risaralda) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 962.500 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Pereira.
Vágur
Vágur ([ˈvɔavʊɹ]; üüb Deensk: Våg) as det seekstgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a süüd faan't eilun Suðuroy. Det hee 1380 lidj (2022). Det as at hoodsteed faan det Vágur Komuun.
Buumol
Buumol (Gossypium) (ingelsk cotton, fransöösk coton) as en plaantenskööl uun det famile faan a Malvenplaanten (Malvaceae). Diar jaft at 51 slacher faan. Buumol wääkst uun a troopen an subtroopen.
Büürerei
Mä buumol woort al loong büüret.
Sonsonate (Department)
Det Sonsonate Department (üüb Spaans: Departamento de Sonsonate) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 506.500 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Sonsonate.
Adamaua-Ubangi spriaken
A Adamaua-Ubangi spriaken san en grat skööl faan a Nuurd-Volta-Kongo spriaken. Diar hiar son 160 enkelt spriaken tu. Jo wurd faan son sööwen bit aacht miljoon minsken uun Madelafrikoo snaaket. Det spriakregiuun lingt faan Nigeeria auer Kameruun, a Tschad, at Madelafrikoonsk Republiik, Gabuun, bias Kongostooten bit hen tu a Süüdsudaan.
Adamaua spriaken
Niellim (5 Tsd.), Tunia (2 Tsd.)
Ubangi spriaken
Sango (Kreoolspriak, 350.000 mä mamenspriak, ~ 5 miljoon tuliarden) Monzombo (15 Tsd.), Kpala (3 Tsd.), Yango (3 Tsd.); Baka (30 Tsd.), Gundi (10 Tsd.), Ganzi (2 Tsd.), Ngombe (2 Tsd.), Bomassa
Keiserdoom Uasterrik
At Keiserdoom Uasterrik wiar faan 1804 tu 1867 en madeleuropeeisk multinatschunaal gratmeecht, wat troch proklamatschuun ütj at rik faan a Habsburgern skeeben wurd. Det wiar uun Euroopa, efter det Rüs Keiserrik an det Ferianigt Köningrik det traadgratst rik. Tup mä Preussen wiar det ian faan dön tau gratmeechten faan de Tjiisk Bund. Geograafisk wiar det efter det Rüs Rik an det Iarst Fraansöösk Rik faan Napoleon Bonaparte det traadgratst rik uun Euroopa (621.538 km²). Det wurd üs reakschuun tu det Iarst Fraansöösk Rik proklamiaret. A keiser faan't rik wiar uk kaiser faan det Halig Röömsk Rik, iar det 1806 apliaset wurd. At Keiserdoom Uasterrik wurd efter det uasterriks-ungarisk ütjlik faan 8. Jüüne 1867 tu at dopelmonarchii Uasterrik-Ungarn.
Bắc Kạn (Prowins)
Det Bắc Kạn Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bắc Kạn) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 293.826 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Bắc Kạn.
Olymp
A Olymp as det huuchst beragkeed uun Griichenlun naibi det stääd Katerini. Uun't greks mütologii sat üüb a Olymp a Olympisk Godhaiden.
A huuchst toop diar as a Mytikas (of uk: Mitikas) mä en hööchde faan. A naisthuuch tooper san Skolio, Stefani an Skala.
At hialer regiuun stäänt oner skül faan a UNESCO. Hat skal en weltarewdial wurd.
Swinbeien
Swinbeien (Empetrum) san en plaantenskööl uun det famile faan a Hiasplaanten (Ericaceae). Diar jaft at man en hunfol slacher faan. Uun Nuurdfresklun wääkst det Swinbei (Empetrum nigrum).
Relatiwiteetsteorii
At Relatiwiteetsteorii befaadet ham mä a eegenskapen faan Rüm, Tidj an Grawitatsion. Diar hää Albert Einstein auer spikeliaret an tau teoriin ütjwerket:
Uun sin iarst werk gongt det am rüm an tidj, an hü minsken det belewe, diar jo relatiif tu arkööder reer. Uun sin naist werk gongt det diaram, hü at grawitatsion rüm an tidj ferbocht, krüm maaget. At grawitatsion salew hinget diar faan uf, hük masin (faan stäären) bedialagt san.
Usulután (Department)
Det Usulután Department (üüb Spaans: Departamento de Usulután) as ian faan dön fjauertanj departmenten faan El Salwadoor. Det hee 374.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Usulután.
Oobst
Oobst as en nööm för früchten, diar normoolerwiis rä eden wurd. Oobst as miast saftag an swet. A minsken uun Sjiisklun iidj diar arken dai en hualew pünj faan.
Maúa (Distrikt)
De Maúa Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Maúa) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 71.408 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Maúa.
Mikun
Mikun (üüb Rüs: Ми́кунь Míkun’) as det tjiinstgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a süüdwaast faan't republiik, nai bi de Wytschegda Struum. Det hee 9400 lidj (2021).
Västmanland (Prowins)
Ju Västmanland Prowins (uwe Sweedsk: Västmanlands län) is en prowins foon Sweeden. Dat heet 273.929 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Västerås.
Geografii
Västmanland is ju treedmanst prowins öön Sweeden.
Stäänge
Dä tiin grotste stäänge öön e prowins sän:
Gießen (Regiiringsdistrikt)
E Regiiringsdistrikt Gießen (aw Tjüsch: Regierungsbezirk Gießen) as ån foon da tra regiiringdistrikte önj Hessen. Dåt läit önj e mal foont bundeslönj. Dåt heet 1.048.646 inboogere (2020). E hoodstää as Gießen.
South Glamorgan
South Glamorgan as ian faan aacht Preserved Countys uun Wales. Faan 1974 bit 1996 wiar't en ferwaltangsiindialang, daalang hää't man muar kulturel bedüüdang.
Uun South Glamorgan lei daalang tau "Principal Areas", det san ferwaltangsiindialangen jüst so üs Unitary Authoritys uun Ingelun.
Vestmanna
Vestmanna (üüb Deensk: Vestmannahavn) as det sööwenstgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a nuurdwaast faan't eilun Streymoy. Det hee 1264 lidj (2022). Det as at hoodsteed faan det Vestmanna Komuun.
Mavago (Distrikt)
De Mavago Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mavago) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 30.757 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mavago.
Bạc Liêu (Prowins)
Det Bạc Liêu Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bạc Liêu) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 856.518 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Bạc Liêu.
Wuktyl
Wuktyl (üüb Rüs: Вукты́л Vuktýl) as det njüügenstgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't republiik, bi de Petschora Struum, amanbi 575 km uun a nuurduast faan Syktywkar. Det hee 9671 lidj (2021).
Histoore
At steed wurd 1966 grünjlaanjen.
Nuurdirlun
Di artiikel Nuurdirlun jaft at üüb
Azuay (Prowins)
Det Azuay Prowins (üüb Spaans: Provincia de Azuay [aˈswaj]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 712.127 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Cuenca.
Hiasruusen
Hiasruusen (Erica) san en plaantenskööl uun det famile faan a Hiasplaanten (Ericaceae) mä amanbi 860 slacher. A miasten lewe uun Süüdafrikoo; uun Nuurdfresklun wääkst det Hiasruus (Erica tetralix).
Maniok
Maniok (Manihot esculenta) as en plaantenslach uun det skööl Manihot, an hiart tu det famile Euphorbiaceae.
Bolívar (Prowins uun Ekwadoor)
Det Bolívar Prowins (üüb Spaans: Provincia de Bolívar [boˈliβaɾ]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 183.641 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Guaranda.
Maniok
Ööder nöömer san Mandi'o (Paraguay), Mandioca (Brasiilien, Argentiinien, Paraguay), Cassava, Kassave of uun Madelameerikoo Yuca (ei: Yucca!)
Mä detdiar plaant woort büüret, auer a ruter eden wurd kön. Hat wääkst uun a troopen an subtroopen. Uk mä ööder slacher uun det skööl Manihot woort büüret.
Norderheistedt
Norderheistedt as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 145 inboogere (2019).
Acre (Bundesstoot)
De Acre Bundesstoot (üüb Portugiisk: Estado do Acre) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a waast faan't lun. Det hee 881.935 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as Rio Branco.
Saharaansk spriaken
thumb|400px|Saharaansk spriaken
Bắc Ninh (Prowins)
Det Bắc Ninh Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bắc Ninh) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.024.472 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Bắc Ninh.
Saharaansk spriaken
A Saharaans(k) spriaken san en skööl faan nilo-saharaansk spriaken, diar uun Niiger, Tschad, Sudaan an Süüd-Liibyen snaaket wurd.
Michael Faraday
1827 waar hi Profesor bi di Royal Institution. Faraday heer 1831 uk di Induktsjoon, dit Gisets eeđer Faraday en uk wat aur Benzool ütfünen. Fan Faraday kām uk Staal-Legiaringen, wat ek restig uur kür.
Eeđer Michael Faraday jit uk dit Teelmaat Farad fuar di Kapatsiteet en di Faraday-Effekt. Jerer wiar sin Skelt uk üp britisk 20-Pfund-Jilskiinen.
Kassel (Regiiringsdistrikt)
E Regiiringsdistrikt Kassel (aw Tjüsch: Regierungsbezirk Kassel) as ån foon da tra regiiringdistrikte önj Hessen. Dåt läit önjt norden foont bundeslönj. Dåt heet 1.219.473 inboogere (2020). E hoodstää as Gießen.
Altenburger Land (Lönjkris)
E Lönjkris Altenburger Land as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 89.393 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Altenburg.
Santander (Department uun Kolumbien)
Det Santander Department (üüb Spaans: Departamento de Santander) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 2.080.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Bucaramanga.
Cañar (Prowins)
Det Cañar Prowins (üüb Spaans: Provincia de Cañar [kaˈɲaɾ]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 225.184 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Azogues.
Bến Tre (Prowins)
Det Bến Tre Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bến Tre) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.255.946 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Bến Tre.
Eichsfeld (Lönjkris)
E Lönjkris Eichsfeld as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 100.006 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Heiligenstadt.
Miðvágur
Miðvágur ([ˈmiːvɔavuɹ]; üüb Deensk: Midvåg) as det njüügenstgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a süüduast faan't eilun Vágar, uun det Vágar Komuun. Det hee 1136 lidj (2022).
Swjatlana Tsichanowskaja
Swjatlana Heorhiyewna Tsichanowskaja of Swetlana Georgijewna Tichanowskaja (üüb Witjrüs: Святла́на Гео́ргіеўна Ціхано́ўская Svjatlána Heórhijeŭna Cichanóŭskaja, üüb Rüs: Светла́на Гео́ргиевна Тихано́вская Svetlána Geórgijevna Tichanóvskaja; * 11. September 1982 üüs Swjatlana Piliptschuk uun Mikaschewitschy, Brest Prowins) as en witjrüs bürgerrochtler. Hat wiar 2020 kandidoot uun de presidentskapswool uun Witjrüslun, efter dat sin maan Sjarhej Tsichanowski, feestnimen an iinsperet wurd.
Sørvágur
Sørvágur ([ˈsœrvɔavʊr]; üüb Deensk: Sørvåg) as det aachstgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a süüdwaast faan't eilun Vágar. Det hee 1152 lidj (2022). Det as at hoodsteed faan det Sørvágur Komuun.
Carchi (Prowins)
Det Carchi Prowins (üüb Spaans: Provincia de Carchi [ˈkaɾtʃi]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 164.524 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Tulcán.
Madebluumen
A Madebluumen (Aizoaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Neegelkoortagen (Caryophyllales). Jo lewe fööraal uun't süüdelk Afrikoo an Austraalien.
Eilunen faan San Andrés, Providencia an Santa Catalina (Department)
Det Eilunen faan San Andrés, Providencia an Santa Catalina Department (ufkoortet: San Andrés an Providencia; üüb Spaans: Departamento del Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina an San Andrés y Providencia) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. At department as en skööl faan eilunen, wat ei widj faan a uasteeg faan Nikaraagua uun't Kariibik leit. Det hee 77.800 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as San Andrés.
Madebluumen
Madebluumen wurd uk üs "laben stianer" betiakent.
Sköölen
Acrodon - Acrosanthes - Aethephyllum - Aizoanthemum - Aizoon - Aloinopsis - Amphibolia - Antegibbaeum - Antimema - Apatesia - Aptenia - Arenifera - Argyroderma - Aspazoma - Astridia - Bergeranthus - Berrisfordia - Bijlia - Braunsia - Brownanthus - Carpanthea - Carpobrotus - Carruanthus - Caryotophora - Cephalophyllum - Cerochlamys - Chasmatophyllum - Cheiridopsis - Circandra - Cleretum - Conicosia - Conophytum - Corpuscularia - Cylindrophyllum - Cypselea - Dactylopsis - Delosperma - Dicrocaulon - Didymaotus - Dinteranthus - Diplosoma - Disphyma - Dorotheanthus - Dracophilus - Drosanthemopsis - Drosanthemum - Eberlanzia - Ebracteola - Enarganthe - Erepsia - Esterhuysenia - Faucaria - Fenestraria - Frithia - Galenia - Gibbaeum - Glottiphyllum - Gunniopsis - Hallianthus - Hereroa - Herreanthus - Hymenogyne - Imitaria - Jacobsenia - Jensenobotrya - Jordaaniella - Juttadinteria - Khadia - Lampranthus - Lapidaria - Leipoldtia - Lithops - Machairophyllum - Malephora - Mesembryanthemum - Mestoklema - Meyerophytum - Mitrophyllum - Monilaria - Mossia - Muiria - Namaquanthus - Namibia - Nananthus - Nelia - Neohenricia - Octopoma - Odontophorus - Oophytum - Ophthalmophyllum - Orthopterum - Oscularia - Ottosonderia - Phyllobolus - Pleiospilos - Plinthus - Polymita - Psammophora - Pseudobrownanthus - Psilocaulon - Rabiea - Rhinephyllum - Rhombophyllum - Ruschia - Ruschianthemum - Ruschianthus - Saphesia - Sceletium – Schlechteranthus - Schwantesia - Scopelogena - Sesuvium - Skiatophytum - Smicrostigma - Stayneria - Stoeberia - Stomatium - Synaptophyllum - Tanquana - Tetragonia - Titanopsis - Trianthema - Tribulocarpus - Trichodiadema - Vanheerdea - Vanzijlia - Wooleya - Zaleya - Zeuktophyllum
Mecula (Distrikt)
De Mecula Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mecula) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 21.342 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mecula.
Hans Peter Feddersen (Di Ialer)
Hans Peter Feddersen (Di Ialer) (* 9. Ismuun 1788 ön Weestersnootebel bi Stääsönj; † 23. Hārefstmuun 1860 uk diar) wiar en nuurđfriisk Portreetmaaler. Al üs hi jung wiar liirt hi hömsalev dit Teeknin en di Kööpersteek.
Hi wiar uk Skriiwer, en sa skreev hi en Bok Tagebuch eines dänischen Soldaten von 1812 u. 1813, oder das merkwürdigste Jahr meines Lebens (1817).
Wologda (Prowins)
Det Wologda Prowins (üüb Rüs: Волого́дская о́бласть Vologódskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a süüd faan det Nuurdwaastrüslun Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 1.160.445 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Wologda.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Opuntioideae
Opuntioideae of Opuntien san en onerfamile faan Kaktusen (Cactaceae). Flook slacher faal üüb mä hör aparte furemt "twiigen", diar flaak an trinj san. Diar sat suurner üüb an trinjam waaks a früchten.
Hans Peter Feddersen (Di Jungere)/sö
Hi fing sin Liirtir ön Naibel bi di Maaler Heinrich Andreas Sutor (1830-1892). Eeđer sin Stuudium ön Düsseldorf en Weimar, uunet hi ön Bad Kreuznach. 1885 tooch hi naa Kloisiiekuuch om.
Hans Peter Feddersen stuarev me triientachentig Jaaren di 13. ön di Jöölmuun 1941.
Saltangará
Saltangará (üüb Deensk: Saltangerå) as det tjiinstgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a süüd faan't eilun Eysturoy, uun det Runavík Komuun. Det hee 1100 lidj (2022).
Ards and North Down
De Ards and North Down Borough (üüb Iirsk: Ceantar na hArda agus an Dúin Thuaidh) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 162.056 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Bangor.
Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen.
Iskrüüs
At Iskrüüs (Mesembryanthemum crystallinum) of Kristal-Madebluum as en plaantenslach uun det famile faan a Madebluumen (Aizoaceae). Hat wääkst uun't süüdelk Afrikoo, uun Makaroneesien an trinjam't Madlunsia.
Diar as iar siap faan maaget wurden.
Tschadisk-Araabisk
Hat as mamenspriak för ian miljoon minsken, an en wichtag hanelspriak.
Stün
Di Stün es di 24. Diil fan en Dai. Di Plaatshualing h kumt fan dit latiinsk Uurt „hora“.
Di Stün ön Steken
1 Stün (h) = 60 Minüten (min) = 3600 Sekunden (s)
Ön di Skuul waaret en Stün fuar't Miist bluat 45 minüüten.
Mecanhelas (Distrikt)
De Mecanhelas Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mecanhelas) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Hi hee 296.908 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mecanhelas.
Bình Định (Prowins)
Det Bình Định Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bình Định) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a maden faan't lun. Det hee 1.486.465 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Quy Nhơn.
Nikaraagua/fe
Nikaraagua, amtelk det Republiik faan Nikaraagua (üüb Spaans: Nicaragua an República de Nicaragua), as en lun uun Madel-Ameerika. Uun a nuurd leit Hondurras an uun a süüd Costa Rica. Uun a waast as a Pasiifik an uun a uasten a Kariibik. Det hee 6.595.674 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Managua.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Metarica (Distrikt)
De Metarica Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Metarica) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 53.524 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Metarica.
Skaistöören
A Skaistöören (Polyodontidae, Greks: poly = föl, odous = tus) san en famile faan fasker uun det order faan a Stööroortagen (Acipenseriformes). Diar jaft at man muar tau slacher faan.
A Skaistöör lewet uun a Mississippi (USA) an a Swördstöör uun a Jangtsekiang (Sjiina). Faan a Skaistöör jaft at knaap noch högen, a Swördstöör as woorskiinelk ütjstürwen.
Dogbo (Komuun)
Det Dogbo Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Dogbo) of uk Dogbo-Tota as ian faan dön seeks komuunen faan det Couffo Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüd faan't department. Det hee 103.057 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Dogbo-Tota (Tota).