cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salomoonen
Histoore
Uun de Iarst Wäältkrich besaat de Austraalisk Bund det tjiisk dial faan a Salomoonen, wat hi faan 1920 tu 1945 üüs mandaat faan a Völkerbund ferwaltet. Uun a Naist Wäältkrich naam* det jaapaans armee faan Marts tu August 1942 a Salomoonen. Mä hör lokelk lunigin üüb Guadalcanal (7. August 1942 tu 8. Febrewoore 1943) feerd dön amerikoons armee uun a Pasifiikkrich at anring faan a krich tu hör gonst iin. Uun swaar slachten uun a locht uun't sia an uk uun en springen faan hör luniginsaldooten faan eilun tu eilun küd dön Ferianigt Stooten tu 1944 dön strateegisk wichtig Salomoonen oner hör kontrol bring.
Halunder (Spriikwiis)
Halunder as det nuurdfresk spriikwiis, wat üüb Haliglun snaaket wurt.
Werben
Bispalen faan hoa (haa), wee(s) (wees) an wür (wurd):
Salomoonen
Histoore
1945 fing Austraalien Bougainville an Buka üüs treuhungebiit faan dön Feriand Natschuunen tuspreegen. 1975 kaam dönheer eilunen tu Papua-Nei-Guinea. 1976 fing a Salomoonen autonomii an 7. Jüüle 1978 suwereniteet. At klaag faan Papua-Nei-Guinea jin a Salomoonen, det staheuisk Bougainville Revolutionary Army tu halepen, feerd uun dön 1990-juaren tu speeningen twesken dön tau stooten. Solomon Mamaloni (1943-), diar 1981-1984, 1989-1993 an 1994-1997 föörmaan faan't regiaring wiar, wurd August 1997 faan Bartholomew Ulufa'alu (1950-2007) uun't baantje apliaset.
Snäbaal
Di (Gewöönelk) Snäbaal (Viburnum opulus) as en plaantenslach uun det skööl faan a Snäbaaler (Viburnum). Hi wääkst üüb a nuurdelk eerdheleft an woort hal uun guarder plaantet.
Salomoonen
Politiik
A Salomoonen san sant 1978 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.
Commonwealth of Nations
At Commonwealth of Nations (bit 1947 British Commonwealth of Nations) as en luas ferbinjang faan stooten mä't Ferianagt Könangrik an lunen, diar miast ans britisk koloniin wiar. At Commonwealth as 1931 grünjlaanj, an 1949 nei apsteld wurden.
Lasmooten
Tu't Commonwealth hiar 54 stooten, diar a britisk könang / at könangin üs boowerhood gudkään (Realms) an ööder lunen.
Saint Joseph (Sarkspal uun Domiinika)
Det Saint Joseph Sarkspal (üüb Ingels: Saint Joseph Parish, ufkurting St. Joseph Parish) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a waast faan't lun. Det hee 5637 lidj (2011).
.bz
as det top-level-domain (TLD) faan Belize.
Lens (muardüüdag)
Wat menst dü?
Saint Luke (Sarkspal uun Domiinika)
Det Saint Luke Sarkspal (üüb Ingels: Saint Luke Parish, ufkurting St. Luke Parish) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 1668 lidj (2011).
Kuuba/fe
Kuuba (üüb Spaans: Cuba) as en stoot an en eilun faan a Grat Antilen uun a Kariibik. Uun a nuurd lei a Golf faan Meksiko an a Atlantik an uun a süüd at Kariibisk Sia. Det hee 11.181.595 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Havanna.
Andranofito
A Andranofito as mä en hööchde faan 1.752 meetern di naisthuuchst berag faan Madagaskar. Hi leit uun a maden faan't lun.
Kuuba/fe
Geografii
Kuuba as det gratst lun uun dön Grat Antilen. De huuchst ponkt uun't lun as Pico Turquino (1974 m), wat uun a süüduast faan't lun stäänt.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Sortawala
Sortawala (üüb Rüs: Со́ртавала of Сортава́ла Sórtavala of Sortavála, föör 1918 Сердобо́ль Serdoból’; üüb Kareelisk an Finsk: Sortavala) as det füftgratst steed uun't Republiik Kareelien, Rüslun. At steed leit uun a nuurd süüdwaast faan't republiik, bi de Ladoga Sia. Det hee 18.831 lidj (2020).
Kuuba/fe
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee'n spesiaal munisipaliteet (Isla de la Juventud) an füftanj prowinsen:
Sortawala
Histoore
Sortawala wiar 1918-1940 an 1941-44 dial faan Finlun.
Kuuba/fe
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Dassa-Zoumé (Komuun)
Det Dassa-Zoumé Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Dassa-Zoumé) as ian faan dön seeks komuunen faan det Collines Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüd faan’t department. Det hee 112.122 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Dassa-Zoumé.
Mossurize (Distrikt)
De Mossurize Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mossurize) as en distrikt faan det Manica Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Hi hee 219.551 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Espungabera.
Kantolo Berag
Di Kantolo as en 542 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Hi leit uun't regiuun Hauts-Bassins.
Snäbaaler
Snäbaaler (Viburnum) san en plaantenskööl uun det famile faan a Moschuskrüüsplaanten (Adoxaceae). Diar hiar son 100 bit 200 slacher tu.
Vohimanga
A Vohimanga as mä en hööchde faan 1.038 meetern di sjuardhuuchst berag faan Madagaskar. Hi leit uun a süüd faan't lun.
Globularia salicina
Globularia salicina as en plaantenslach uun det skööl faan a Kuugelbluumen (Globularia). Det plaant wääkst üüb a Kanaaren an üüb Madeira.
Moosbel
Wat menst dü?
Hautresker
En Hautresker es en Maskiin, hur em aur di Eeker me köör ken. Wan di lapt, da ken di dit Kuurn metjens haui en treski, dit meent, di Hālemer haui en dit Kuurn diarfan of fo.
Di hauet Halemer kum achtern üt, en di Kuurnern uur üt di Hautresker blöögen, wan dit Fat diarfuar fol es.
Dit jit bitö
Üp Engelsk jit di Hautresker Combined Harvester, dit meent sa fuul üs "töhopfaatet Bāricher"
.ba
as det top-level-domain (TLD) faan Bosnien an Hertsegowina.
Tambara (Distrikt)
De Tambara Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Tambara) as en distrikt faan det Manica Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 54.948 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Nhacolo.
Panama (Prowins)
Det Panama Prowins (üüb Spaans: Provincia de Panamá) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Panama. Det hee 1.713.070 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Panama.
Saint Mark (Sarkspal uun Domiinika)
Det Saint Mark Sarkspal (üüb Ingels: Saint Mark Parish, ufkurting St. Mark Parish) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1834 lidj (2011).
Veraguas (Prowins)
Det Veraguas Prowins (üüb Spaans: Provincia de Veraguas) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Panama. Det hee 226.991 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Santiago de Veraguas.
Saint Patrick (Sarkspal uun Domiinika)
Det Saint Patrick Sarkspal (üüb Ingels: Saint Patrick Parish, ufkurting St. Patrick Parish) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 7622 lidj (2011).
Lodsch
Lodsch (üüb Poolsk: Łódź [wutɕ] ) as det traadgratst steed uun Poolen. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 679.941 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Lodsch Prowins.
Chinandega (Department)
Det Chinandega Department (üüb Spaans: Departamento de Chinandega) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 431.675 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Chinandega.
Dai/sö
En Dai es en Maat fuar Tir en heer hok Meeningen.
Üp Sölring sen aacht Daagen uk en Aagidaar.
Füsiik
En Dai (d) heer 24 Stünen, 1.440 Minüten of 86.400 Sekunden.
Astronomii
En Dai es di Tir, hur di Öört höör jens om höörsalev drait. Di "Sen-dai" waaret 24 Stünen, man ön disalev Tir drait di Öört höör uk en Stek fiiđer trinjom di Sen.
Sadeling es di "Stiaren-dai" en bet kuurter, en dit sen ombi 23 Stünen, 56 Minüten en 4 Sekunden.
Wellingdorf (Skep)
Di MS Wellingdorf es en Elektroföri wat ön Kiel ön di Föör mung di Reventloubröch ön di Weesterkant en Diedrichsdorf en Wellingdorf ön di Uasterkant, iin ön di Müring fan di Schwentiine lapt.
Di Reederii es di SFK ön Kiel, di Liinie jit F2 of Schwentinelinie.
Dai/sö
Daagen üp üđer Planeeten
En Dai üp
Wellingdorf (Skep)
Di Wellingdorf heer en Sesterskep, di Düsternbrook
August II. (Saksen an Poolen)
August de Stark (üüb Poolsk: August II Mocny; üüb Tjiisk: August der Starke; üüb Liitauisk: Augustas II Stiprusis; üüb Witjrüs: Аўгуст Моцны Aǔgust Mocny; üüb Ukrainisk: Август II Сильний Avgust II Sil'nyj; amtelk üüs Friedrich August I. uun Saksen an August II. uun Poolen bekäänd; * 12. Mei 1670 uun Dresden; † 1. Febrewoore 1733 uun Warschau), wiar faan 1694 tu san duas kurfürst an hertooch faan Saksen an uk faan 1697 uun personaalunioon köning faan Poolen-Liitauen. Hi wiar Johann Georg III. an Anna Sophie faan Denemark an Norweegen hör dring.
Wellingdorf (Skep)
Biiring Elektroskeepen ken 140 Mensken en 60 Weelen me langs fo.
Em ken me of söner Weel mal makelk üp Skep kum aur di Elektrobröch ombi 1,60 m breer es.
Di Wellingdorf waar ön di 22st fan di Bārichtmuun 2022 ön Gang braacht, di Düsternbrook kām fuarof, ön di Krölenmuun fan 2021. Di Düsternbrook heer en litjer Baterii en en bet üđer Löningsbuurtern.
Di Wellingdorf heer ombi 3,2 Miljoonen Euro kostet, Dütsklön heer me ombi 470.000 € holpen.
Baterii en Eeđerleering
Di Föri heer en Baterii of Akkumulātor me en Kapatsiteet fan 1.092 kWh. Dit meent, dat et me 25 kWh Āpleerkraft ombi 40 Stünen waaret en leer en lerig Baterii weđer āp. Üp Taak heer dit Skep en Solārönlaag, wat di Baterii en bet eeđerleer ken. Me des Technik ken di Föri en hiili Dai faar. Di gurter Baterii üs bi di Düsternbrook wiar nöörig, dat di Föri ön di Somer bit tö 13 Stünen laap ken.
Bi di Baanhofsbröch sa üs bi di Bröch ön Diedrichsdorf waar Āpleerstatsjoonen becht.
Hurfuul Stroom fuar en Persoonenkilomeeter nöörig es
Ön jen Stün lapt di Föri tau Lop trinjom.
Töhop sen dit 4,075 km of aur jen Stün 8,15 km
Aur 13 Stünen sen dit da 105,95 km of 57,21 Seemiilen, hurfuar knap 1.100 kWh nöörig sen.
Dit meent ombi 10 kWh fuar en Kilomeeter of 71,42 Wattstünen fuar en Persoonenkilomeeter, wan 140 Mensken me langs faar. Wan altert ombi 35 Mensken me langs kum, da sen dit ombi 275 Wh fuar en Persoonenkilomeeter.
Fuar di salev Aarber her en Dieselskep ombi 300 Liitern Brenstof nöörig.
Maskiinen
Di Öndreft lapt me tau Maskiinen fan 86 kW. Diarme ken di Föri ombi 8,5 bit 9 kn laap. Di Bugstraaler lapt enkelt me en Kraft fan 40 kW.
Aurn
Di Aurn giar me GTL (Gas to Liquid), en Aart fan Dieselööl, wat fan Öörtgas maaket uur.
Registriaring
Di Wellingdorf heer di ENI 02339529.
Sandelholtoortagen
Sandelholtoortagen (Santalales) san en order faan bloosenplaanten (Magnoliopsida). Det san holtag plaanten, miast bosker, oober uk buumer.
Familin
Aptandraceae – Balanophoraceae – Coulaceae – Erythropalaceae – Loranthaceae – Misodendraceae – Octoknemaceae – Olacaceae – Opiliaceae – Santalaceae – Schoepfiaceae – Strombosiaceae – Ximeniaceae
Dai/sö
Seefaart
En Dai bigent, wan di Sen āpgiar en halt āap, wan jü önergiar. Da kumt di Nacht. Sodeling es üp di Nuurđerhualev fan di Öört ön di Somer leenger Dai üs ön di Wunter. Di leengst Dai es bi di Somer-Senweening en di kuurtest bi di Wunter-Senweening.
Kalen'er
Diar sen soowen Daagen ön di Week:
En Kalen'ermuun heer mung 28 en 31 Daagen.
Kuugelbluumen
A Kuugelbluumen  (Globularia) san en plaantenskööl uun't famile faan a Waibleedplaanten (Plantaginaceae). diar jaft'at 22 bit 30 slacher faan. Jo waaks fööraal trinjam't Madlunsia an uun Makaroneesien.
Slacher
G. alypum – G. amygdalifolia – G. anatolica – G. arabica – G. ascanii – G. bisnagarica – G. cordifolia – G. davisiana – G. dumulosa – G. fuxeensis – G. hedgei – G. incanescens – G. linifolia – G. liouvillei – G. majoricensis – G. meridionalis – G. nainii – G. neapolitana – G. nudicaulis – G. orientalis – G. punctata – G. repens – G. salicina – G. sarcophylla – G. sintenisii – G. spinosa – G. stygia – G. trichosantha – G. vulgaris
Götene (Komuun)
Det Götene Komuun (üüb Sweedsk: Götene kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 13.263 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Götene.
Kondopoga
Kondopoga (üüb Rüs: Ко́ндопога of Кондопо́га Kóndopoga of Kondopóga ; üüb Kareelisk: Kondupohju) as det traadgratst steed uun't Republiik Kareelien, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't republiik, bi de Onega Sia. Det hee 29.218 lidj (2020). Det as at hoodsteed faan de Kondopoga Distrikt.
Tijuana
Tijuana [tiˈxwana] as det naistgratst steed uun Meksiko. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun, uun det Baja California Bundestoot, nai bi't grens tu dön Ferianigt Stooten. Det hee 1.810.645 lidj (2020).
Winjsdai
Winjsdai es di Noom fan en Dai ön di Week.
Dade County (Georgia)
Dade County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Georgia. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 16.116 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Trenton.
Winjsdai
"Weeden, tiari" (Weden, iit jens) skel bi Aawerjölen sair uur wiis.
Divehi
Faan't Divehi jaft at muar spriakwiisen, diar böös skeel tesken nuurd an süüd.
Det wurd atol komt faan't Divehi uf.
Divehi as nai mä Singhaleesk, det spriak faan Sri Lanka (Ceylon).
Ouèssè (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee njüügen arrondissementen:
Febrewoorerewolutsion
At Febrewoorerewolutsion (üüb Rüs: Февра́льская револю́ция Fevrál'skaja revoljúcija) faan't juar 1917 broocht at reegiment faan a keisern uun Rüslun tu aanj. A nööm faan't rewolutsion gungt üüb a Juliaans kalender, wat iar uun't lun jild, turag, man efter deheer kalender begand at rewolutsion de 23. Febrewoore. Efter de Gregoriaans kalender begand det de 8. Marts. Grünjer faan't rewolutsion wiar a ütjwirkingen faan de Iarst Wäältkrich, faan wiartskapelk an fööraal uk militeersk swakhaid, waantfersurging faan a lidj, fööraal mä iidjwooren, uk ünwechmaaget poliitisk an organisatoorisk probleemen. Ian faan dön iarst resultooten faan't rewolutsion wiar't uftoonking faan keiser Nikolaus II..
Glazoué (Komuun)
Det Glazoué Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Glazoué) as ian faan dön seeks komuunen faan det Collines Department uun Beniin. At komuun leit uun a maden faan’t department. Det hee 124.431 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Glazoué.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee tjiin arrondissementen:
Kurtstörtkraaben
A Kurtstörtkraaben of Eegentelk Kraaben (Brachyura) san en infraorder / dialorder faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Diar hiar son 6.800 slacher tu. A miast Tjiinbiankraaben san Kurtstörtkraaben.
Türsdai
Türsdai es di Noom fan en Dai ön di Week.
Kurtstörtkraaben
Enkelt familin
Cancridae – Inachidae – Portunidae – Varunidae –. ..
Türsdai
Di Türsdai es di Dai fuar di Gothair Thor, wat di ual Germaanen her.
Danzig
Danzig (üüb Poolsk Gdańsk [], ; üüb Kaschuubisk: Gduńsk) as det seeksgratst steed uun Poolen. Det leit uun a nuurd faan't lun, nai bi det Uastsia. Det hee 470.907 lidj (2019). Det as a hoodsteed faan det Pomern Prowins.
Türsdai
Thor es di Gothair fuar Lait en Toner, diarom jit di Dai üp Dütsk uk Donnerstag, üp Engelsk - en bet naier bi Thor - Thursday.
Trivia
En gurt Lokomotiiwi, di MaK DE 2700 uur uk Thor nēmt, aurdat jü en gurt V12-Maskiin me 12 Liitern Rüm iin ön ark Sülinder heer en diarom wumert.
Thor uur eeđersair, altert me en gurt Hamer önerwai tö wiis, en diarom waar bi di Autofirma Volvo fuar en Tir di LED-Leechtern me en Aart en di Noom fan "Thors Hamer" becht.
Chontales (Department)
Det Chontales Department (üüb Spaans: Departamento de Chontales) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 186.873 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Juigalpa.
Tonvo Berag
Di Tonvo as en 470 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Hi leit uun't regiuun Hauts-Bassins.
Östergötland (Prowins)
Ju Östergötland Prowins (uwe Sweedsk: Östergötlands län) is en prowins foon Sweeden. Dat heet 461.583 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Linköping.
Haute-Marne
Det Haute-Marne Department as ian faan dön tjiin departmenten faan det Grand Est Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 168.316 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Chaumont.
Östergötland (Prowins)
Geografii
Öön e wäst foont prowins lait dial foon di Vättern-Sii, di tweedgrotste sii öön Sweeden.
Haute-Marne
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Östergötland (Prowins)
Stäänge
Dä tiin grotste stäänge öön e prowins sän:
Haute-Marne
Iindialing faan Ferwalting
At department hee trii arrondissementen:
Suart Volta
De Suart Volta (uk Mouhoun neemd) as en struum uun a waast faan Aafrika, di sin hood uun a waast faan Burkiina Faaso uun det Hauts-Bassins Regiuun uun a süüdwaast faan Bobo Dioulasso hee. A struum leept tu a nuurd ap tu a mös faan de Sourou Struum an do tu a süüd am at grens twesken Burkiina Faaso an Ghaana tu biljin. Do biljet a struum at grens twesken Ghaana an at Elfenbianküst. A struum leept do am tu a uast iin uun de Witj Volta Struum an wurt tu a Volta Struum uun det Brong Ahafo Regiuun faan Ghaana.
Östergötland (Prowins)
Indialing foon Ferwalting
Ju prowins heet 13 komuune (kommuner):
Taole
E taol foon e jude, dir foon 1970 to 2020 öön e prowins woneden:
Schiineesk Rewolutsion faan 1911
At Schiineesk Rewolutsion faan 1911 (uk Xinhai-Rewolutsion) wiar en seelskapelk amwäältrin uun Schiina. Det begand de 10. Oktuuber 1911 mä en bewoopnet rebeljuun uun Wuchang an ging mä ’t skaafin faan at Schiineesk Republiik de 12. Feebrewoore 1912 tu aanj. At rewolutsion beslood at regentskap faan a letst Mandschu-keiser Puyi.
Det Qing-Dünastii hed ham lung tidj meut den, at regiaring tu reformiarin an ham jin agresion faan öler lunen tu weerin. Dönheer reformen wurd efter 1900 faan a konserwatiiwen uun de keiserelk hoof üüs tu radikaal an faan a reformern üüs tu eewen ütjslaanjen.
Peter Michael Clemens
Peter Michael Clemens (* 21. August 1804 uun Muasem, † 10. August 1870 uun Schleswig) wiar kantoor an skuulmääster uun Schleswig.
Leewent
Uun Tondern hää Clemens 1826 det seminaar för skuulmäästern besoocht. 1828 bit 1829 wiar hi skuulmäästerhalper uun Enge. 1831 freid hi Ose Peter Harmsen faan Muasem. Sant 1830 wiar hi kantoor bi't Michaelissark an skuulmääster bi't Wilhelmiinenskuul uun Schleswig. 1856 begand hi mä't auersaaten faan't Nei Testament an a salmen tu't Sölring, det wiar det iarst auersaatang tu't Nuurdfresk faan jodiar wichtag teksten. Sin werk as ei drükt wurden an iarst uun a 1950er juaren wederfünjen wurden. Iarst 2008 as't faan Hindrik Brouwer ütjden wurden (Estrikken 83 ).
Saint Paul (Sarkspal uun Domiinika)
Det Saint Paul Sarkspal (üüb Ingels: Saint Paul Parish, ufkurting St. Paul Parish) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a waast faan't lun. Det hee 9786 lidj (2011).
Peter Michael Clemens
Di 1. salem begant so
Hat mai di Man wel gung, diär ek wandelt eter di gottloas Lid jar Red; diär ek üp di Senders Wei geid, en ek set, hur di Spotmakers set
(Huuchsjiisk) Wohl dem, der nicht wandelt im Rat der Gottlosen noch tritt auf den Weg der Sünder noch sitzt, da die Spötter sitzen
Ecatepec de Morelos
Ecatepec de Morelos, of kort Ecatepec, as det traadgratst steed uun Meksiko. At steed leit uun a süüd faan't lun, uun de Meksiko Bundesstoot. Det hee 1.643.623 lidj (2020).
.vg
as det top-level-domain (TLD) faan a Britisk Jongfoomen Eilunen.
Isabelle de Charrière
Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken (uk Belle de Zuylen; efter sin bradlep Isabelle de Charrière; * 20. Oktuuber 1740, Sloot Zuylen nai bi Utrecht, Neederlunen; † 27. Deetsember 1805, Pontet à Colombier, Neuenburg, do dial faan Preussen) wiar en neederluns-sweitser skriiwer, diar üüb Fraansöösk skreew. Hat wiar uk komponist an skreew staken för klawiaren, strikorkestern an hög melodiin.
Friidai
Friidai es di Noom fan en Dai ön di Week.
Di Friidai es di Dai fuar di Gothair Frigg, uk Freya wat di ual Germaanen her.
San Salvador
San Salvador as a hoodsteed faan El Salwadoor. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 209.600 lidj (2020).
Pankow
Berlin-Pankow as en distrikt (di 3. Bezirk) faan Berlin mä trataanj stääddialen. Diar wene gud 410.000 minsken. Efter't iinwenertaal as Pankow di gratst distrikt. Diar as uk en stääddial Pankow uun a distrikt Berlin-Pankow.
.bg
as det top-level-domain (TLD) faan Bulgaarien.
Grästorp (Komuun)
Det Grästorp Komuun (üüb Sweedsk: Grästorps kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 5730 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Grästorp.
Philipp Scheidemann
Philipp Heinrich Scheidemann (* 26. Jüüle 1865 uun Kassel; † 29. Nofember 1939 uun Kopenhuuwen) wiar en tjiisk faan det SPD. Uun't Nofemberrewolutschuun ded hi 9. Nofember 1918 faan en balkoon faan a Riksdaisbau ütj at tupbreeg faan det Tjiisk Keiserrik an a began faan det Tjiisk Republiik bekäänd. Hi wiar faan 13. Febrewoore tu 20. Jüüne 1919 riksministerpresident faan't republiik. Hi wiar diarefter tu 1925 boowerbürgermääster faan Kassel. Efter at meechtauernoom faan a Natschunaalsosialisten uun't juar 1933 ging hi iin uun't eksiil.
Kanso Berag
Di Kanso as en 448 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Hi leit uun't regiuun Hauts-Bassins.
Breslau
Breslau (üüb Poolsk: Wrocław [ˈvrɔt͡swaf] ; üüb Tschechisk: Vratislav) as det fjuardgratst steed uun Poolen. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 642.869 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Niiderschleesien Prowins.
Estelí (Department)
Det Estelí Department (üüb Spaans: Departamento de Estelí) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 225.385 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Estelí.
Wonter/ha
Wonter es iaan fan de schtjuur Djooarstid'n. Deät begent uun Detsember en komt noa Harrows en feer Feedjooar.
Moschuskrüüsplaanten
Moschuskrüüsplaanten (Adoxaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Dipsacales. Diar hiar sääks sköölen mä amanbi 220 slacher tu.
Saint Peter (Sarkspal uun Domiinika)
Det Saint Peter Sarkspal (üüb Ingels: Saint Peter Parish, ufkurting St. Peter Parish) as ian faan dön sarkspal-gemeenden faan Domiinika, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 1430 lidj (2011).
Sussex
Wat menst dü ?
Uun Ingelun:
Uun USA:
.cr
as det top-level-domain (TLD) faan Costa Rica.
Witjrüs Sosialistisk Sowjetrepubliik
Det Witjrüs Sosialistisk Sowjetrepubliik (kurt: Witjrüs SSR, Sowjet Witjrüslun of Witjrüslun; üüb Witjrüs: Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Biełaruskaja Savietskaja Sacyjalističnaja Respublika; üüb Rüs: Белорусская Советская Социалистическая Республика Belorusskaja Sovetskaja Socialističeskaja Respublika) wiar faan 1922 tu 1991 ian faan a republiiken uun't Sowjetunioon.
Iindialing faan Ferwalting
Prowinsen:
Befölkring
Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar 1989. Efter a resultooten hed det Witjrüs 10.199.709 lidj: 5.423.874 diarfaan wiar wüfhööd an 4.775.835 karmen, 6.678.585 lewet uun a steeden an 3.521.124 üüb't lun.
Histoore
Waast Witjrüslun wurd 1939 dial faan't republiik efter det Ruad Armee besaatet at uastdial faan Poolen. At lun wurd 1991 üüs at republiik Witjrüslun suwereen.
Politiik
Det regiaringspartei wiar det Komunistisk Partei faan Witjrüslun, wat en twiig faan det Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon wiar.
.cl
as det top-level-domain (TLD) faan Chiile.
Renault Zoe
Di Renault Zoe es en Elektroauto. Hat jert tö di Modeli, wat Renault ombecht of nii üttaacht heer, dat des emisjoonsfrii laap ken. Des Model es sent 2013 üp Straat. Di Noom es üs en Könstuurt fan "Zéro émission" maaket uuren (Zéro é, Z''o é, ...).
Bechningsreegen
Di Zoe her tömrendst tau forskeligi Motooren en trii Bateriien. Diarom es dit beeter en maaki en Tabeli diaraur.
Prinsiip fan Archimedes
Dit Prinsiip fan Archimedes es en Natuurgisets, wat Archimedes ütfünen heer. Dit meent, dat ales, wat swumt, bluat sa fiir iin ön't Weeter dükt, bit dat di Rüm öner Weeter (sin Fordrenging) jüst so swaar as üs dit Ding hömsalev. Ön dit Skelt rochts dükt di Klots me sin Wecht (FP) naa önern. Manbluat sa fiir bit dat di Rüm öner Weeter (Vi) jüst sa swaar es üs (Fp). Di Kraft wat di Klots aur Weeter halt (Fa) es di Āpdrift en jüst sa stark üs (FP).
Forskel mung Swet- en Saaltweeter
Di Ellen heer ombi 650 Tenen Wecht. Bi Swetweeter wiar dit ombi 650.000 Liitern, bi dit Saaltweeter fan di Uastsee es dit ombi 3% forskelig diarfan. Dit wiar da ombi 650 döör 1,03 = 631.067 Liitern. En Skep giar iin ön Saaltweeter ombi 3 % mener diip, dit sen bi 2,5 Meetern Diipgung ombi 7,5 cm, bi 5 Meetern al 15 cm. Dit ken fuar di salev Diipgung iin ön Saaltweeter muar Leering me langs fo üs iin ön Swetweeter.
Segescha
Segescha (üüb Rüs: Сеге́жа Segéža ; üüb Kareelisk: Segeža) as det fjuardgratst steed uun't Republiik Kareelien, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't republiik, bi de Wygosero Sia. Det hee 26.000 lidj (2020). Det as at hoodsteed faan de Segescha Distrikt.
Ualnoorsk
At wurd Ualnoorsk as brükt för dön nuurdgermaans spriikwiisen, wat faan det 9. juarhunert tu det 13. juarhunert (uun Skandinaawien) of det 15. juarhunert (üüb a eilunen) snaaket wurd. Det aanjbeteeking för a spriikwiisen wiar dǫnsk tunga of dansk tunga („deensk tong“). A spriikwiisen wurd för't iarst uun Denemark, Noorweegen, Sweeden an bi a süüdewaasteeg faan Finlun snaaket an do breet jo uun't tidj faan a Wiikingern tu dön Orkney Eilunen, dön Shetland Eilunen (huar lääder det Norn wurd), dialen faan Skotlun, Irlun, a maden faan Ingelun, a Fääröer, Islun an Greenlun ütj.
Sköölen
A spriikwiisen hiart tu trii sköölen: ualwaastnoorsk, ualuastnoorsk an ualgutnisk. Uun't skööl ualwaastnoorsk wiar det ualnoorsk uun Noorweegen an ualisluns. Uun't skööl ualuastnoorsk wiar ualdeensk an ualsweedsk. Ualgutnisk wurd üüb't eilun Gotland uun't Uastsia snaaket.
Bispalen faan ünlikhaiden twesken ualwaastnoorsk an ualuastnoorsk:
Orkney Eilunen
Dön Orkney Eilunen (üüb Ingels: Orkney Islands [ˌɔːknɪˈaɪləndz] of Orkney, üüb Ualnoorsk: Orkneyjar, üüb Norn: Orknøjar, üüb Skots-geelisk: an Arcaibh, üüb Latiinsk: Orcades) as en skööl faan eilunen, wat tu a nuurduast faan't feestlun faan Skotlun lei. Jo san uk en Council Area faan Skotlun. Jo haa 22.400 lidj (2020). At hoodsteed faan a eilunen as Kirkwall.
Geografii
Dön tjiin gratst eilunen uun't skööl san:
Steeden
Dön trii gratst steeden uun a eilunen san:
Spriiken
Det Norn Spriik, en nuurdgermaans spriik, wat faan Ualnoorsk kaam, wurd üüb a eilunen snaaket. Det stoorew uun det 19. juarhunert ütj. Nü snaake a lidj Ingels of en spriikwiis faan Skots.
Sendai
Sendai es di Noom fan en Dai ön di Week.
Gullspång (Komuun)
Det Gullspång Komuun (üüb Sweedsk: Gullspångs kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 5206 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Gullspång.
Sendai
Di Sendai es di Dai fuar di Mensk, en des uur fuar't Miist frii fan Bruarwening hölen.
Me di Seninj heer di Week jenigt, en me of eeđer di Ruu fan di Sendai bigent en nii Week.
Week
Di Week es di Noom fan en Tir, wat fan soowen Daagen töhopkumt.
Ukrainisk Sosialistisk Sowjetrepubliik
Det Ukrainisk Sosialistisk Sowjetrepubliik (kurt: Ukrainisk SSR, Sowjet Ukraine of Ukraine; üüb Ukrainisk: Украї́нська Радя́нська Соціалісти́чна Респу́бліка Ukrayins'ka Radjans'ka Socialistyčna Respublika; üüb Rüs: Украи́нская Сове́тская Социалисти́ческая Респу́блика Ukraínskaja Sovétskaja Socialistíčeskaja Respúblika) wiar faan 1922 tu 1991 ian faan a republiiken uun't Sowjetunioon.
Sömmer
Sömmer es iaan fan de schtjuur Djooarstid'n. Deät begent uun Juuni en komt noa Feedjooar en feer Harrows.
Ukrainisk Sosialistisk Sowjetrepubliik
Befölkring
Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar 1989. Efter a resultooten hed det Ukrainisk SSR 51.706.742 lidj: 27.798.978 diarfaan wiar wüfhööd an 23.907.764 karmen, 34.587.662 lewet uun a steeden an 17.119.080 üüb't lun.
Nanga Berag
A Nanga as en 417 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Vanduzi (Distrikt)
De Vanduzi Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Vanduzi) as en distrikt faan det Manica Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a maden faan't prowins. Hi hee 124.064 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Vanduzi.
Nanga Berag
Hi leit uun't regiuun Boucle du Muhoun.
Vanduzi (Distrikt)
Histoore
A distrikt wurd 2013 grünjlaanjen. Det wiar iar dial faan de Manica Distrikt.
Ukrainisk Sosialistisk Sowjetrepubliik
Histoore
At lun wurd 24. August 1991 üüs at republiik Ukraine suwereen.
Zaran Kipsi Berag
Di Zaran Kipsi as en 441 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Ukrainisk Sosialistisk Sowjetrepubliik
Politiik
Det regiaringspartei wiar det Komunistisk Partei faan Ukraine, wat en twiig faan det Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon wiar.
Feedjooar
Feedjooar, ooder Frühjahr, es iaan fan de schtjuur Djooarstid'n. Deät begent uun Marts en komt noa Wonter en feer Sömmer.
Letj Fläpöösmüsen
A Letj Fläpöösmüsen (Acrobatidae) san en famile faan Kläämpöösdiarten (Diprotodontia). Diar jaft'at man trii slacher faan.
Syrinx aruanus
At Syrinx aruanus as a gratst slach faan Sneken (Gastropoda) üüb a eerd. Hat koon bit 90 cm grat wurd an lewet uun a Indisk Oosean.
Savalou (Komuun)
Det Savalou Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Savalou) as ian faan dön seeks komuunen faan det Collines Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüdwaast faan’t department. Det hee 144.549 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Savalou.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee fjauertanj arrondissementen:
Granada (Department)
Det Granada Department (üüb Spaans: Departamento de Granada) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 207.678 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Granada.
Alisma
A Alisma san en plaantenskööl uun det famile Alismataceae. Diar jaft'at njügen of tjiin slacher faan.
Halbuum
Di Halbuum, Hilebuum (Sambucus nigra) as en plaantenslach uun det famile faan a Halbuumer (Sambuca). Sin suart beien wurd miast fliiderbeien näämd, jo haa mä fliider (sireenen) oober niks tu dun.
Boane (Distrikt)
De Boane Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Boane) as en distrikt faan det Maputo Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 210.498 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Boane.
Alisma
Slacher
A. canaliculatum – A. gramineum – A. lanceolatum – A. nanum – A. plantago-aquatica – A. praecox – A. rariflorum – A. subcordatum – A. triviale – A. wahlenbergii
Halbuum
Halbeien wurd brükt uun a medesiin, tu farwin, of uk tu dranken.
León (Department)
Det León Department (üüb Spaans: Departamento de León) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 412.946 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as León.
Sleep- en Föriskeps-Selskep Kiel (SFK)
Bi di SFK sen 53 Meaaberers ön Gang. Di SFK heer soks Pasajiirskeepen, soks Sleepers en tau See-Pontons.
Föriskeps-Liinien
Hat jeft tau Liinien, wat töhop 22,8 Kilometern lung se:
Seninj
Di Seninj es di Inj fuar di Dai, wat eeđer di Sen en di Senskiin jit.
Me di Seninj bigent dit Weeksjen. Di Sendai wat föligt es helig en fuar't Miist frii fan Bruarwening.
Fresnel-Lens
Di Fresnel-Lens [], uk Trapenlens waar ombi 1822 fan di fransöösk Füüsiker Augustin Jean Fresnel üttaacht en wiar jest bluat fuar Füürtürner taacht.
Didiar Aart, Lensen tö maaki spaaret man masi Materiaal, en diarom uur dit uk üđers fuul sa omseet.
Aur di Trapenforem es dit ek sa gur fuar Optik, man em ken mal gur Leecht diarme striili of töhopfaat. Sa haa uk Overhead-Projektooren Fresnel-Lensen fuar't Leecht man en normaali Lens fuar di Projektsjoon.
.dk
as det top-level-domain (TLD) faan Denemark.
Harrows
Harrows es iaan fan de schtjuur Djooarstid'n. Deät begent uun September en komt noa Sömmer en feer Wonter.
Posen
Posen (üüb Poolsk: Poznań [ˈpɔznaj̃] of [ˈpɔznaɲ] ) as det füftgratst steed uun Poolen. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 534.813 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Gratpoolen Prowins.
Robert II. (Skotlun)
Robert II. (* 2. Marts 1316 uun Paisley, Renfrewshire; † 19. April 1390 uun Dundonald Castle, Ayrshire) wiar faan 1371 tu san duas köning faan Skotlun. Föör hi köning wurd, war hi rikshoofmääster (üüb Ingels: High Steward) faan't lun. Hi lai at köningsdynastii faan a Stewarts grünj. Hi wiar de iansig dring faan Walter Stewart an Marjorie Bruce, köning Robert the Bruce an sin iarst wüf Isabella faan Mar hör foomen.
Ruad Wulew
A Ruad Wulew (Canis rufus, uk Canis niger näämd, det as oober ferkiard) as en slach faan Hünjer (Canidae). Hi wiar al bal ütjstürwen, lewet nü oober weder uun North Carolina.
Madriz (Department)
Det Madriz Department (üüb Spaans: Departamento de Madriz) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 166.226 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Somoto.
.an
as det apjiwen top-level-domain (TLD) faan a Neederluns Antilen.
Medweschjegorsk
Medweschjegorsk (üüb Rüs: Медвежьего́рск Medvež'jegórsk ; üüb Kareelisk: Karhumägi) as det seekstgratst steed uun't Republiik Kareelien, Rüslun. At steed leit uun a süüduast faan't republiik, bi a nuurdeeg faan de Onega Sia. Det hee 14.091 lidj (2020). Det as at hoodsteed faan de Medweschjegorsk Distrikt.
Jinotega (Department)
Det Jinotega Department (üüb Spaans: Departamento de Jinotega) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 445.641 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Jinotega.
Medweschjegorsk
De rüs nööm faan't steed komt faan медве́дь medvjéd’ "baar" an гора́ gorá "berig". De kareelisk nööm faan't steed komt uk so faan karhu "baar" an mägi "berig".
Managua (Department)
Det Managua Department (üüb Spaans: Departamento de Managua) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 1.496.738 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Managua.
Karolinenkoog
Karolinenkoog as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris, bai di Ääder Struum. Dåt heet 143 inboogere (2019).
Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Gabou Kani Berag
Di Gabou Kani as en 411 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Hi leit uun't regiuun Sahel.
Savè (Komuun)
Det Savè Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Savè) as ian faan dön seeks komuunen faan det Collines Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüduast faan’t department. Det hee 87.177 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Savè.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee aacht arrondissementen:
Meurthe-et-Moselle
Det Meurthe-et-Moselle Department as ian faan dön tjiin departmenten faan det Grand Est Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 730.036 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nancy.
Iindialing faan Ferwalting
At department hee fjauer arrondissementen:
Alaotra-Sia
A Alaotra-Sia (Farihy Alaotra, fransöösk: Lac Alaotra) as di gratst sia uun Madagaskar. Hi leit üüb en hööchde faan uun't Alaotra-Mangoro regiuun. Di nööm Alaotra ment sia.
Di sia as 220 km² grat; uun a rintidj wääkst hi uun tu 350 km². Uun't madel as hi man 2 meeter jip.
A Ambato struum lääpt diar iin an üs Maningory struum lääpt hi diar weder ütj, iar hi iinuun a Indisk Oosean lääpt.
Kasan Guwernement
Det Kasan Guwernement (üüb Rüs: Каза́нская губе́рнія Kazanskaya gubérnija) wiar faan 1708 tu 1920 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Rüs SFSR. At hoodsteed faan't guwernement wiar Kasan.
.do
as det top-level-domain (TLD) faan't Dominikaans Republiik.
Neukölln
Berlin-Neukölln as en distrikt (di 8. Bezirk) faan Berlin mä fiiw stääddialen. Diar wene gud 325.000 minsken. Diar as uk en stääddial Neukölln uun a distrikt Berlin-Neukölln.
Alismataceae
A Alismataceae san en plaantenfamile uun det order faan a Alismatales. Diar hiar son 100 slacher tu. Jo waaks uun of naibi weeder.
Masaya (Department)
Det Masaya Department (üüb Spaans: Departamento de Masaya) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 369.595 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Masaya.
Herrljunga (Komuun)
Det Herrljunga Komuun (üüb Sweedsk: Herrljunga kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 9501 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Herrljunga.
Simbirsk Guwernement
Det Simbirsk Guwernement (üüb Rüs: Симби́рская губе́рнія Simbírskaja gubérnija) wiar faan 1796 tu 1928 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Rüs SFSR. Faan 1924 wiar det det Uljanowsk Guwernement. Uun a nuurd wiar det Kasan Guwernement, uun a uast det Samara Guwernement, uun a süüd det Saratow Guwernement, uun a waast det Pensa Guwernement an uun a nuurdwaast det Nischni Nowgorod Guwernement. At hoodsteed faan't guwernement wiar Simbirsk (Uljanowsk faan nü).
Geografii
De Wolga Struum maaget at uastgrens faan't guwernement.
Lakba Berag
Di Lakba as en 400 m huugen berag uun Burkiina Faaso.
Hi leit uun't regiuun Sahel.
Kem
Kem (üüb Rüs: Кемь Kem’; üüb Kareelisk: Kemi) as det sööwenstgratst steed uun't Republiik Kareelien, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't republiik, bi't Witj Sia. Det hee 10.648 lidj (2020). Det as at hoodsteed faan de Kem Distrikt.
Gulschakaal
A Gulschakaal (Canis aureus) as en slach faan hünjer (Canidae), an sodenang nai mä a wulew. Hi as di iansagst schakaal, di uun Euroopa lewet.
Skåne (Prowins)
Ju Skåne Prowins (uwe Sweedsk: Skåne län) is en prowins foon Sweeden. Dat heet 1.362.164 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Malmö.
Geografii
Skåne is ju tiintgrotst prowins öön Sweeden.
Hjo (Komuun)
Det Hjo Komuun (üüb Sweedsk: Hjo kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 9233 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Hjo.
Skåne (Prowins)
Stäänge
Dä tiin grotste stäänge öön e prowins sän:
Indialing foon Ferwalting
Ju prowins heet 33 komuune (kommuner):
Histoori
Feer 1658 waos Skåne dial foon Däänemark.
Bandung
Bandung (üüb Jawaans: Bandhung) as det traadgratst steed uun Indoneesien. At steed leit uun a waast faan't eilun Jaawa. Det hee 2.394.873 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Waast Jaawa Prowins.
John Locke
John Locke [] (* 29. August 1632 uun Wrington bi Bristol; † 28. Oktuuber 1704 uun Oates, Epping Forest, Essex) wiar en ingelsken dochter an filosoof.
Sin filosofii hed grat iinflööd üüb't suwereniteetsferklaarang faan a Ferianagt Stooten, at ferfaadang faan a Ferianagt Stooten an at ferfaadang faan't Fransöösk Rewolutsion. An uk leederhen baud flook ferfaadangen faan liberaal stooten üüb jodiar grünlaagen ap.
.im
as det top-level-domain (TLD) faan't Eilun Man.
John Locke
Uun sin buk Two Treatises of Government skrääw Locke, dat en regiarang bluas do legitiim as, wan hat det tustemang faan a regiareten hää, an wan hat a natüürelk grünjrochten Leewent, Freihaid an Eegendoom seeker stelt.
Stettin
Stettin (üüb Poolsk: Szczecin []; ) as det sööwengratst steed uun Poolen. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 401.907 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Waastpomern Prowins.
Kleve (Dithmjarsche)
Kleve as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris, bai di Ääder Struum. Dåt heet 390 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Saint John (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)
Geografii
At steed Saint John's, at hoodsteed faan Antiigua an Barbuuda, leit uun't sarkspal.
Matagalpa (Department)
Det Matagalpa Department (üüb Spaans: Departamento de Matagalpa) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 567.653 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Matagalpa.
Lemna
A Lemna san en plaantenskööl uun't famile faan a Araceae.
Slacher
L. aequinoctialis – L. disperma – L. gibba – L. japonica – L. minor – L. minuta – L. obscura – L. perpusilla – L. tenera – L. trisulca – L. turionifera – L. valdiviana – L. yungensis
Ouèssè (Steed)
Ouèssè as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Collines Department an hee 15.658 lidj (2013). Ouèssè as at hoodsteed faan det Ouèssè Komuun.
Leo Trotski
Leo Trotski (üüb Rüs: Лев Тро́цкий Lew Tróckij; bäären Lew Dawidowitsch Bronstein, üüb Rüs: Лев Дави́дович Бронште́йн Lev Davídovič Bronštéjn; * 26. Oktuuber / 7. Nofember 1879 uun Janowka, Cherson Guwernement, Rüs Keiserrik; † 21. August 1940 uun Coyoacán, Meksiko) wiar en rüs rewolutschoneer, komunistisk poliitiker an markisistisk teoreetiker. Hi holep Wladimir Leenin uun't tustelen an trochfeeren faan det 1917 Bolschewistisk Rewolutschuun. Hi wurd 1929 faan det Sowjetunioon ferbanet an 1940 üüb Joosef Staalin san order ambroocht.
Halbuumer
Halbuumer (Sambucus) san en plaantenskööl uun det famile faan a Moschuskrüüsplaanten (Adoxaceae). Diar hiar tjiin bit twuntag slacher tu, uun Madeleuroopa waaks trii.
Slacher
S. adnata – S. australasica – S. australis – S. canadensis – S. cerulea – S. chinensis – S. ebulus – S. gaudichaudiana – S. henriana – S. javanica – S. maderensis – S. nigra – S. palmensis – S. peruviana – S. racemosa – S. siberica – S. strumpfii – S. tigranii – S. wightiana – S. williamsii
.ec
as det top-level-domain (TLD) faan Ekwadoor.
Uns
En uns (faan = di twaalewst dial, wir iar di twaalewst dial faan en apteeker-pünj, leeder di sääkstaanjst dial faan en pünj, sümbool ℥) as en miat för't mase. Det ianhaidentiaken as oz. (faan itajeensk onza), di ingelsk nööm as ounce.
Magude (Distrikt)
De Magude Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Magude) as en distrikt faan det Maputo Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 63.691 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Magude.
Uns
Bedüüdangen
En uns ment ei leewen detsalew, det koon lacht trochenööder smeden wurd.
Shetland Eilunen
Dön Shetland Eilunen (üüb Ingels: Shetland Islands of Shetland [ˈʃɛtlənd] (iar Zetland), üüb Ualnoorsk: Hjaltland, üüb Norn: Hjetland, üüb Skots: Shetland, üüb Skots-geelisk: Sealtainn) as en skööl faan eilunen, wat twesken Skotlun an Noorweegen lei. Jo san det nuurdermiast dial faan Skotlun an det Ferianigt Köningrik. A eilunen san en Council Area faan Skotlun. Jo haa 22.920 lidj (2019). At hoodsteed faan a eilunen as Lerwick.
Geografii
Dön tjiin gratst eilunen san:
Krempel (Dithmjarsche)
Krempel as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 606 inboogere (2019).
Giuseppe Arcimboldo
Giuseppe Arcimboldo (* amanbi 1526 uun Mailand; † 11. Jüüle 1593 uk diar) wiar en italjeens konstmooler faan det Leed Renaissance. Hi as bekäänd för sin taafelbiljen, diarüüb hi ruusen, früchten an gemüüsen an uk objekten üüs buken moolet. Hi wenet an werket uun Mailand, Wien un Prag.
Shetland Eilunen
Steeden
Dön trii gratst steeden san:
Krempel (Dithmjarsche)
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Shetland Eilunen
Spriiken
Det Norn Spriik, en nuurdgermaans spriik, wat faan Ualnoorsk kaam, wurd üüb a eilunen snaaket. Det stoorew uun det 19. juarhunert ütj. Nü snaake a lidj Ingels of en spriikwiis faan Skots.
Histoore
Föör 1469 wiar a eilunen dial faan Noorweegen.
Saint Paul (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)
Det Saint Paul Sarkspal (üüb Ingels: Saint Paul Parish, ufkurting St. Paul Parish) as faan dön sarkspal-gemeenden faan Antiigua an Barbuuda, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüd faan't eilun Antiigua. Det hee 8128 lidj (2011).
Bekasi
Bekasi as det fjuardgratst steed uun Indoneesien. At steed leit uun a waast faan't eilun Jaawa, uun det Waast Jaawa Prowins. Det hee 2.334.871 lidj (2010).
Pitkjaranta
Pitkjaranta (üüb Rüs: Пи́ткяранта Pítkjaranta; üüb Kareelisk: Pitkyrandu) as det aachstgratst steed uun't Republiik Kareelien, Rüslun. At steed leit uun a süüdwaast faan't republiik, bi a nuurdeeg faan de Ladoga Sia. Det hee 10.184 lidj (2020). Det as at hoodsteed faan de Pitkjaranta Distrikt.
A nööm faan't steed komt faan dön kareelisk wurden pitkä "lung" an randu "eeg".
Nueva Segovia (Department)
Det Nueva Segovia Department (üüb Spaans: Departamento de Nueva Segovia) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 257.044 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Ocotal.
.sv
as det top-level-domain (TLD) faan El Salwadoor.
Anis
Anis (Pimpinella anisum) as en plaantenslach uun det famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Anis woort brükt uun a medesiin an uun köögem.
Pitkjaranta
Histoore
Faan 1918 tu 1940 an faan 1941 tu 1944 wiar at steed dial faan Finlun.
Fransiskus (Poop)
[[Datei:Franciscus.jpg|thumb|Poop Fransiskus (2021)
]]
Meuse (Department)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Fenek
A Fenek of Wüüstenfoos (Vulpes zerda) as en foos faan det skööl Vulpes. Hi as di letjst wil hünj an lewet uun Nuurdafrikoo. Hi frat so temelk ales, uk früchten.
Fransiskus (Poop)
Poop Fransiskus (üüb Latiinsk: Franciscus PP.; bäären Jorge Mario Bergoglio [ˈxo̞ɾxe ˈmaɾjo β̞e̞ɾˈɣ̞oɣ̞ljo̞]; * 17. Deetsember 1936 uun Buenos Aires, Argentiinien) as sant 13. Marts 2013 de 266. baskop faan Room an diarmä Poop, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Hi as de iarst poop, diar faan Süüdameerika komt.
803
803 wiar det traad juar faan at 9. juarhunert.
Mooree
Mooree (ütjspreegen: mo-o-ree) (uk Mòoré, Moore, Moose, More, Mole, Mossi, Moshi, Mooré of Moré näämd) as det spriak faan a Mossi.
Hat woort faan a heleft faan a minsken uun Burkiina Faaso spreegen, huar det spriak en gudkäänd natjunaalspriak as. Man uk ööder fulken uun't Elfenbianküst, Burkiina Faaso an Ghaana haa det spriak uunnimen.
Karlsborg (Komuun)
Det Karlsborg Komuun (üüb Sweedsk: Karlsborgs kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 6965 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Karlsborg.
.de
as det top-level-domain (TLD) faan Sjiisklun.
Saint Peter (Sarkspal uun Antiigua an Barbuuda)
Det Saint Peter Sarkspal (üüb Ingels: Saint Peter Parish, ufkurting St. Peter Parish) as faan dön sarkspal-gemeenden faan Antiigua an Barbuuda, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't eilun Antiigua. Det hee 5325 lidj (2011).
Kronprinzenkoog
Kronprinzenkoog as en gemiine foont Åmt Marne-Nordsee önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt söödweesten foon e kris. Dåt heet 803 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Goyang
Goyang (üüb Koreaans: 고양 [ko.jaŋ], amtelk 고양시 Goyang-si) as det njüügenstgratst steed uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun, uun det Gyeonggi Prowins. Det hee 1.078.859 lidj (2010).
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee trii steedkreiser (üüb Koreaans: 구 gu):
Ulsan
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee fjauer steedkreiser (üüb Koreaans: 구 gu) an een lunkreis (üüb Koreaans: 군 gun)
Kungälv (Komuun)
Det Kungälv Komuun (üüb Sweedsk: Kungälvs kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 48.271 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Kungälv.
Rivas (Department)
Det Rivas Department (üüb Spaans: Departamento de Rivas) as ian faan dön füftanj departmenten uun Nikaraagua. Det hee 178.678 lidj (2016). At hoodsteed faan’t department as Rivas.
Oran
Oran (üüb Araabsk: وهران Wahrān, üüb Tamazight: ⵡⴻⵀⵔⴰⵏ Wehran) as det naistgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun, bi't Madlunsia. Det hee 803.329 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Oran Prowins.
Geografii
Oran leit amanbi 432 km uun a waast faan't hoodsteed Algier.
Histoore
Faan 1509 tu 1708, an faan 1732 tu 1792 wiar't steed dial faan Spanje. Det wiar dial faan det Osmaans Rik faan 1708 tu 1732 an faan 1792 tu 1831. Faan 1831 tu 1962 wiar't steed dial faan Frankrik.