cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sumter County (Alabama)
Sumter County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 12.427 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Livingston.
Spaans Grip
At Spaans Grip wiar en Influenzapandemii, wat troch en üngewoonelk wirulent ufkemling faan det influenazawiirus (subtyp Influenza-A-Virus H1N1) feruursaaget wurd an ham twesken 1918, kurt föör a aanj faan de Iarst Wäältkrich, an 1920 uun trii waagen ferbriadet. Det feruursaaget, bi en wäältbefölkring faan amanbi 1,8 miljarden, twesken 27 miljuunen an 50 miljuunen duaser. Muar lidj stoorew faan't spraans grip üüs uun de Iarst Wäältkrich (17 miljuunen). Amanbi 500 miljuunen lidj skel infisiird wurden wees.
Saft
Saft as en droonk, diar faan früchten maaget woort.
Wan diar goorniks ööders uun as, do het hi direktsaft of konsentraat. At jaft oober uk nektaar, diar san tesken 25% an 50% früchten uun. An en früchtdroonk häält bluas 6% bit 30% früchten.
Perpignan
Perpignan [pɛʀpiˈɲɑ̃] as det fjuardgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 119.188 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Pyrénées-Orientales Department.
Hans Peter Feddersen (Di Jungere)
Hans Peter Feddersen (Di Jungere) (* 29. Krülemoune 1848 önj Weestersnootebel bai Stääsönj, Nordfraschlönj; † 13. Jülmoune 1941 önj Kloisiiekuuch, bai Galmsbel, Nordfraschlönj) wus en nordfrasch kunstmååler.
Hans Peter Feddersen störw ma triiännäägenti di 13. önj e Jülmoune 1941.
Benedikt Momme Nissen
Benedikt Momme Nissen (* 26. April 1870 uun Deesbel, Prowins Sleeswich-Holstian; † 23. Jüüne 1943 uun Ilanz, Graubünden) wiar en nuurdfresk konstmooler an skriiwer.
Tomsk (Prowins)
Det Tomsk Prowins (üüb Rüs: То́мская о́бласть Tómskaja óblast’) as en prowins uun de Sibiirien Bundesdistrikt faan Rüslun. At prowins leit uun a süüdwaast faan a bundesdistrikt. Det hee 1.079.271 lidj (2020). At hoodsteed faan't regiuun as Tomsk.
Steeden
Dön sööwen gratst steeden uun't prowins san:
Gallatin County (Montana)
Gallatin County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 118.960 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Bozeman.
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
Talladega County (Alabama)
Talladega County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 79.978 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Talladega.
Béziers
​
Béziers ​[bezje] as det füftgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun, uun det Hérault Department. Det hee 77.599 lidj (2018).
Laasisk spriak
At laasisk spriak (Laasisk: lazuri nena / ლაზური ნენა ; Türkisk: Lazca; Georgisk:  ლაზური ენა ) as en süüdkaukaasisk spriak. Hat woort uun't nuurduasten faan a Türkei an dialwiis uk uun't süüdwaasten faan Georgien faan a Laasen snaaket. Det spriak as nai mä't Mingreelisk.
En türkisk spriakwiis, diar uun't Suart Sia regiuun snaaket woort, woort uk laasisk näämd. Det as oober ei detsalew, an uk ei gans rocht.
Montauban
Montauban [mɔ̃tobɑ̃] as det seekstgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 60.952 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Tarn-et-Garonne Department.
Glacier County (Montana)
Glacier County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 13.778 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Cut Bank.
Kiang
Onerslacher
E. k. chu – E. k. holdereri – E. k. kiang – E. k. polyodon
Glacier County (Montana)
Histoore
At county wurd 1919 grünjlaanjen.
Tuscaloosa County (Alabama)
Tuscaloosa County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 209.355 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Tuscaloosa.
Tallapoosa County (Alabama)
Tallapoosa County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 40.367 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Dadeville.
Sherry
Sherry (spoonsk Jerez) as en spoonsken witjwin, di üüb en aparte wiis ferwerket woort. Det as iarst en drügen witjwin, miast faan det suurt Palomino. An do komt diar noch baarnwin tu.
Ōsaka (Prefektüür)
Det Ōsaka Prefektüür (üüb Jaapaans: 大阪府 Ōsaka-ken) as ian faan a prefektüüren uun det Kansai Regiuun faan Jaapaan. Det hee 8.824.566 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Ōsaka.
Saanisk spriaken
Saanisk spriaken san en skööl faan tau süüdkaukaasisk spriaken. Diar hiar Laasisk an Mingreelisk tu. Jo wurd bi't uastelk Suart Sia snaaket uun Georgien an uun a Türkei.
Ōsaka (Prefektüür)
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee 33 steeden an fiiw lunkreiser:
Nîmes
Nîmes [nim] as det traadgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 149.633 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Gard Department.
Cần Thơ
Cần Thơ (Üütjspriik üüb Wjetnameesk: (Nuurd) [kə̂n tʰəː], (Süüd) [kʌŋ˨˩ tʰəː] ) as det fjuardgratst steed an ian faan dön fiiw munisipaliteeten faan Wjetnam. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 731.545 lidj (2009)
Narbonne
Narbonne [naʁbɔn] as det sööwenstgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun, uun det Aude Department. Det hee 55.375 lidj (2018).
Ho Chi Minh Steed
Ho Chi Minh Steed (iar Saigon, üüb Wjetnameesk: Thành Phố Hồ Chí Minh [tʰàjŋ̟ fǒ hò cǐ mīŋ̟] of [tʰàn fǒ hò cǐ mɨ̄n]) as det gratst steed an ian faan dön fiiw munisipaliteeten faan Wjetnam. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 5.880.615 lidj (2009).
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee 19 steedkreiser an fiiw lunkreiser:
Winston County (Alabama)
Winston County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 23.629 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Double Springs.
Cần Thơ
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee fiiw steedkreiser (quận) an fjauer kreiser (huyện):
Saanisk spriaken
Jo spriaken het uk kolchisk efter det histoorisk loonskap Kolchis.
Cần Thơ
Biljing
...an ölern.
Garfield County (Montana)
Garfield County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 1173 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Jordan.
Histoore
At county wurd 1919 grünjlaanjen.
Schamelrider
Di Schamelrider as iinj foon Theodor Storm sin nowäle än önj Gjarsmoune 1888 önj e tidschraft Deutsche Rundschau (Bd. 55) ütdänj wörd. Hat as sin bekåndest ferteeling. Hi begand et ferteelilng önj Foodermoune 1886 tu schriwen, än önj Biikenmoune 1888, ai maning moune for san düüs, broocht et tu iinje. Önj e nowäl wårt tu en rider önj en krouf Hauke Haien sin laawenshistoori ferteeld. Hauke as schöljmäister foon en toorp önj Nordfraschlönj. Et toorp heet dike, wat önj Hauke sin laawen en bedjüsen än äntlik traagisch rol spaale.
Wilhelm Röntgen
Wilhelm Conrad Röntgen (* 27. Marts 1845 uun Lennep, daaling steeddial faan Remscheid; † 10. Febrewoore 1923 uun München) wiar en tjiisk füsiker. Hi foon de 8. Nofember 1895 uun det füsikaalisk instituut faan't Uniwersiteet Würzburg a röntgenstrualen, wat efter ham neemd wurd, ütj; heerför fing hi 1901 bi't ferdun faan de iarst Nobelpris de iarst Nobelpris för Füsiik.
Albi
Albi ​[albi] as det aachstgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 48.993 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Tarn Department.
Jerez
Wat menst dü?
Granite County (Montana)
Granite County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 3309 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Philipsburg.
Histoore
At county wurd 1893 grünjlaanjen.
Walker County (Alabama)
Walker County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 63.521 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Jasper.
List foon Gemiine önj e Kris Pinnebärj
E Kris Pinnebärj heet 41 gemiine:
Carcassonne
Carcassonne [kaʁkasɔn] as det njüügenstgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 46.513 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Aude Department.
Sète
Sète ​[sɛt] as det tjiinstgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun, uun det Hérault Department. Det hee 43.686 lidj (2018).
Mandariin
At Mandariin (Citrus reticulata) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Faan Mandariinen kem en hialer rä ööder Citrusplaanten uf.
Joule (Maat)
Joule [] (J) es en SI-Maat fuar di füsikaalisk Gurthairen Energii, Werk en Wāremk. Di Noom kumt eeđer James Prescott Joule.
Joule ken me di SI-Maaten kg, m en s bireeknet uur:
Bispölen
1 Joule es di Energii,
Golden Valley County (Montana)
Golden Valley County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 823 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Ryegate.
Histoore
At county wurd 1920 grünjlaanjen.
Jefferson County (Montana)
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
Marmeloode
Marmeloode as en iidj, diar faan früchten an soker maaget woort. Det könst dü üüb bruad kliam of uk brük, am tjuarel of joghurt en sweten smaag tu dun.
Miast wurd tau traaden soker mä ian traaden früchten apkööget, amdat det marmeloode gud tu kliamen as. Bi enkelt früchten üs eerdbeien of plumen koon't uk en betj maner soker wees. Bi ööder früchten üs riiblisen of solbeien skal't en betj muar soker wees.
Slacher
Uun ingelskspreegen lunen woort onerskääst tesken marmalade (huuchsjiisk: Marmelade), det woort faan Citrusfrüchten maaget, an jam (huuchsjiisk: Konfitüre) faan ööder früchten. Marmeloode, diar faan früchtsaft maaget woort, as en Jelee.
Hill County (Montana)
Hill County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 16.309 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Havre.
Irkutsk (Prowins)
Det Irkutsk Prowins (üüb Rüs: Ирку́тская о́бласть Irkútskaja óblast’) as en prowins uun de Sibiirien Bundesdistrikt faan Rüslun. At prowins leit uun a süüduast faan a bundesdistrikt. Det hee 2.391.193 lidj (2020). At hoodsteed faan't regiuun as Irkutsk.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Hill County (Montana)
Histoore
At county wurd 1912 grünjlaanjen.
Drew County (Arkansas)
Drew County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 18.219 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Monticello.
Shiga (Prefektüür)
Det Shiga Prefektüür (üüb Jaapaans: 滋賀県 Shiga-ken) as ian faan a prefektüüren uun det Kansai Regiuun faan Jaapaan. Det hee 1.412.881 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Ōtsu.
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee 13 steeden an trii lunkreiser:
Tabletkompjuuter
En Tablet (ENS tablet, US-engl. tablet „Skriifbuurt“) of Tabletkompjuuter, Tablet-PC, es en flak Kompjuuter, wat em aural me hen nem ken.
Sa üs uk en Smartphone heer en Tablet en Touchscreen man niin Tastatuur. Des uur sa üs bi en Smartphone aur en Program realisiaret. Sa üs uk bi di Bidreftsprogrami (Android, iOS esf.) ken uk di Tastatuur niisgiirig wiis en Daaten aur't Internet stjüüri. Di "Tastatuuren" sen uk forskelig. Dit Program wat bi Samsung-Giraaten es, ken mal gur aparti Teeken fuar Sölring maaki. Des jeft et en bet üđers uk fan F-Droid, diar jit diar "Hackers Keyboard" en fortelt nönt ombi.
En Tablet es en mal senerlig Forem fan Personal Computers en jert tö di Handheld-Giraaten. Dit jit uk, dat em dit fuar't Miist me jen Hun fasthual mut.
Aur di Tastatuur, wat bluat weeget uur wan em wat diarme maaket ken em diarme ek sa gur leenger Breevern skriif.
Tablets en Natuur
Fuar't Miist sen Akkus iinbecht, wat oler nii maaket uur ken. Dit jit, dat sa'n Giraat Skramel es, wan di Baterii ek muar giar. Des es uk di Fuarsen Wertluashair, hur aaftinoch eeđer skempet uur.
Firmen sa üs Fonefix ber man likert Reparatuuren ön en di Firmen wat di Giraaten maaki ber uk muar en muar Diili ön. Em skel man weet wat em wel. Wan dit bluat eeđer di Pris giar da es di Reparatuur aaftinoch bal jüst sa jüür üs en nii Giraat.
Firmen sa üs ShiftPhone of Fairphone aarberi ön Giraaten, wat em binai altert weđer tö laap fo ken.
Jerez de la Frontera
Jerez de la Frontera [] as en stääd uun't spoonsk regiuun Andaluusien. Hat hää iinwenern  an hiart tu't Prowins Cádiz.
Det stääd as bekäänd för di Jerez-win (Sherry).
Tabletkompjuuter
Tablets en Kābel
Fuar Kābel sa üs Stroom of Natwark sen Tablets ek Taacht. Wel em muar üs di Stroom fan di Baterii haa, da skel em en Powerbank haa, dat em diarfan eeđerleer ken. Fuar Komunikatsjoon söner Kābel haa masi Tablets en SIM-Steekplaats fuar Fiirsnakerii en Internet wan em önerwai es. Uk WLAN en Bluetooth jeft et aaftinoch. Fuar Bluetooth jeft et uk Tastatuuren wat fuar Tablets pasi.
Histoorie
Dit jest Tablet kām ön't Jaar 2010 fan Apple. Bal jaav dit uk üđer Giraaten. Di litjer PCs, di Laptops en Notebooks waar sent des Tir mener en mener koopet.
Echt Johanniskrüüs
At Echt Johanniskrüüs (Hypericum perforatum) of ianfach Johanniskrüüs as en plaantenslach uun det skööl Hypericum (Johanniskrüüsen). Hat woort uun a medesiin brükt, auer hat jin swaarmudaghaid halept.
Kemerowo (Prowins)
Det Kemerowo Prowins (üüb Rüs: Ке́меровская о́бласть Kémerovskaja óblast’) as en prowins uun de Sibiirien Bundesdistrikt faan Rüslun. At prowins leit uun a süüdwaast faan a bundesdistrikt. Det hee 2.657.854 lidj (2020). At hoodsteed faan't regiuun as Kemerowo.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Kalamondiin
At Kalamondiin (× Citrofortunella microcarpa, Citrus × microcarpa, Citrus fortunella, Citrus mitis) as en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as woorskiinelk natüürelkerwiis uun Sjiina apwoksen üs krüsang faan Mandariin Citrus reticulata an en Kumquat slach Fortunella margarita.
Daalang woort at Kalamondiin fööraal üüb a Filipiinen aptaanj. Diar het hat Calamansi.
Pampelmuus
At Pampelmuus (Citrus maxima) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat komt eegentelk faan Süüduastaasien.
Faan Pampelmuusen jaft at en hialer rä iinkrüsagt slacher. En Aapelsiin as iinkrüsagt faan Pampelmuus an Mandariin. En Aapelsiin mä en Pampelmuus woort tu en Grapefruit.
Slacher
Pampelmuusenskööl:
Montluçon (Arrondissement)
Det Montluçon Arrondissement as det letjst faan a arrondissementen uun det Allier Department uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun, Frankrik. At arrondissement leit uun a waast faan't department. Det hee 106.650 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Montluçon.
Đà Nẵng
Đà Nẵng (Ütjspriik üüb Wjetnameesk: [ɗâː nǎˀŋ] ) as det füftgratst steed an ian faan dön fiiw munisipaliteeten faan Wjetnam. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 770.911 lidj (2009).
Judith Basin County (Montana)
Judith Basin County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 2023 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Stanford.
Histoore
At county wurd 1920 grünjlaanjen.
Lake County (Montana)
Lake County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 31.134 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Polson.
Moulins (Arrondissement)
Det Moulins Arrondissement as det gratst faan a arrondissementen uun det Allier Department uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun, Frankrik. At arrondissement leit uun a nuurduast faan't department. Det hee 105.526 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Moulins.
Lake County (Montana)
Histoore
At county wurd 1923 grünjlaanjen.
Hải Dương (Prowins)
Det Hải Dương Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Hải Dương) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.705.059 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Hải Dương.
Bergamotte (Citrus)
At Bergamotte (Citrus × limon, Citrus bergamia) as en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as ans iinkrüsagt wurden tesken Swet Limet (Citrus limetta) mä Bateraapelsiin (Citrus × aurantium) of mä Sitronaatsitroon (Citrus medica).
Hat woort miast ei för hör frücht aptaanj, man för det ööle uun't frücht.
Wakayama (Prefektüür)
Det Wakayama Prefektüür (üüb Jaapaans: 和歌山県 Wakayama-ken) as ian faan a prefektüüren uun det Kansai Regiuun faan Jaapaan. Det hee 934.051 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Wakayama.
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee njüügen steeden an seeks lunkreiser:
Asiaatisk Eesel
Di Asiaatisk Eesel (Equus hemionus), Khur of Kulan as en tetjdiart uun det famile faan a Hingster (Equidae). Hi liket di Afrikoonsk Eesel (Equus asinus), huar a Hüseesel faan ufkomt. Di Onager as diar en onerslach faan.
Onerslacher
E. h. blanfordi – E. h. hemionus – † E. h. hemippus – E. h. khur – E. h. kulan – E. h. luteus – E. h. onager
Spriadkoord
Di Asiaatisk Eesel komt natüürelkerwiis bluas noch uun enkelt steeden uun Waast- an Madelaasien föör:
Haashood-Kuugelfask
Üs a Sueskanaal baud wurden as, san Haashood-Kuugelfasker faan't Araabisk Sia uun't Madlunsia iinwaanert. An nü maage jo a faskern diar böös komer, auer jo ööder fasker uun't faskernäät apfreed.
Pjotr Iljitsch Tschaikowski
Pjotr Iljitsch Tschaikowski (üüb Rüs: Пётр Ильи́ч Чайко́вский Pjotr Il’ič Čajkovskij; * 25. April/ 7. Mei 1840 uun Kamsko-Wotkinski Sawod, Guwernement Wjatka, Rüs Keiserrik; † 25. Oktuuber/ 6. Nofember 1893 uun Sankt Petersburg, Rüs Keiserrik) wiar en rüs komponist. Al uun sin leewenstidjen wurd föl faan sin werken internatschunaal bekäänd. Daaling teenk a lidj, dat hi de bedüüdenst komponist faan't Romantik as an uun Rüslun teenk a lidj, dat hi de bedüüdenst komponist faan det 19. juarhunert as. Tu sin bekäändst kompositchuunen san trii letst sinfoonien, at Fijoolkonsert, sin iarst Klawiarkonsert, at Uwertüür 1812 an sin ooper Eugen Onegin. Mä Swaanensia, Tuurnrüüske an a Nödkraker skreew hi uk trii faan dön bekäändst baleten uun a histoore faan't musik.
Swet Limet
At Swet Limet (Citrus limeta) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat wääkst fööraal uun Iraan, Pakistaan an Indien. Diar het hat Mausam(b)i, Mosam(b)i of Musam(b)i.
Hậu Giang (Prowins)
Det Hậu Giang Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Hậu Giang) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 757.300 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Vị Thanh.
Beauvais
Beauvais [bovɛ] as det aachstgratst steed uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 57.071 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Oise Department.
Lewis and Clark County (Montana)
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
Unserdeutsch
Unserdeutsch (of uk Rabaul Creole German) as det iansagst sjiisk kreoolspriak.
Hat kaam ap tu kolonialtidjen uun Papua-Nei-Guinea. A miast spreegern san oober ütjwaanert an lewe daalang uun Uast-Austraalien. Daalang jaft at wel noch son 100 spreegern, an jo du det knaap widjer tu hör jongen.
Kääntiaken faan det spriak san sjiisk wurden mä en aanj, ianfach gramatik. At jaft t.b. bluas ään gramatisken slach: de Mann, de Frau, de Haus.
Bütj Unserdeutsch snaake a spreegern daalang miast Ingelsk an Tok Pisin.
Jacksonville (Florida)
Jacksonville as det gratst steed uun de US-ameerikoons bundesstoot Florida. At steed leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 911.507 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan Duval County.
William Somerset Maugham
William Somerset Maugham (uk bekäänd üüs W. Somerset Maugham [ˈsʌməsɪt mɔːm]; * 25. Janewoore 1874 uun Pariis; † 16. Deetsember 1965 uun Saint-Jean-Cap-Ferrat bi Nizza) wiar en ingels skriiwer an dramaatiker.
Leewent
Hi wiar dring faan en afkoot, diar för det britisk ambasaad uun Pariis werket. Hi ferlus sin äälern ääder an wurd faan san unkel aptaanjen. Hi studiaret medisiin uun London an Heidelberg. Hi lewet miast uun a süüd faan Frankrik, man faan 1940 tu 1947 lewet hi uun dön Ferianigt Stooten.
Sin ääder buken, Liza of Lambeth (1897) an A Man of Honour (1903), wiset sosiaalkritisk tendensen ap. Lääder dreid hi ham tu psycholoogisk probleemen uun leefde an befreien tu, miast faan lidj, wat uun huuch seelskapkreiser uun't ütjlun lewe.
Echt Limet
At Echt Limet (Citrus × aurantiifolia) as en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Det wurd ment letj limoon = letj sitroon.
Hưng Yên (Prowins)
Det Hưng Yên Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Hưng Yên) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.127.903 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Hưng Yên.
Echt Wil Win
Di Echt Wil Win (Vitis vinifera subsp. sylvestris) as en onerslach faan Vitis vinifera uun det skööl faan a Winplaanten (Vitis). Hi as böös raar wurden.
Det as ei detsalew plaant üs di Wil Win (Parthenocissus), di üs klemerplaant bekäänd as.
Khánh Hòa (Prowins)
Det Khánh Hòa Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Khánh Hòa) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.157.604 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Nha Trang.
Sibiti
Sibiti as en steed uun det Republiik Kongo. Det leit uun a süüd faan’t lun, amanbi 225 km tu a nuurduast faan Brazzaville. Det hee 22.951 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Lékoumou Department.
Sophia de Mello Breyner Andresen
Sophia hed welsteld aalern. Jo wiar winbüüren uun Porto, an hör uurualaatj wiar Jann Hinrich Andresen faan Feer.
Kuugelfasker
Kuugelfasker (Tetraodontidae, det ment: sjauer tes diarten) san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Kuugelfaskoortagen (Tetraodontiformes). Diar hiar son 200 slacher tu. Kuugelfasker san giftag, uun hör liwer as Tetrodotoxin. Man wan diar rocht mä amgingen woort, kön jo eden wurd. Uun Jaapan het jo Fugu.
Sköölen
Amblyrhynchotes – †Archaeotetraodon – Arothron – Auriglobus – Canthigaster – Carinotetraodon – Chelonodon – Chelonodontops – Chonerhinos – Colomesus – Contusus – Dichotomyctere – Ephippion – Feroxodon – Gastrophysus – Geneion – Javichthys – Lagocephalus – Leiodon – †Leithaodon – Liosaccus – Marilyna – Monotrete – Omegaphora – Pao – Pelagocephalus – Polyspina – Reicheltia – Sphoeroides – Takifugu – Tetractenos – Tetraodon – Torquigener – Tylerius
Faulkner County (Arkansas)
Faulkner County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 126.007 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Conway.
Villeneuve-d'Ascq
Villeneuve-d'Ascq ​[vilnœvdask] as det sööwenstgratst steed uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Nord Department. Det hee 61.957 lidj (2019).
Madingou
Madingou as en steed uun det Republiik Kongo. Det leit uun a süüd faan’t lun, amanbi 193 km tu a waast faan Brazzaville. Det hee 25.713 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Bouenza Department an de Madingou Distrikt.
Kuugelfaskoortagen
A Kuugelfaskoortagen (Tetraodontiformes) san en order faan Bianfasker (Osteichthyes) mä 430 bekäänd slacher uun tjiin familin.
Familin
Aracanidae – Balistidae – †Balkariidae – Diodontidae – Molidae – Monacanthidae – Ostraciidae – Tetraodontidae – Triacanthidae – Triacanthodidae – Triodontidae – †Bolcabalistidae – †Cretatriacanthidae – †Eoplectidae – †Eospinidae – †Moclaybalistidae – †Plectocretacicidae – †Protobalistidae – †Protriacanthidae – †Spinacanthidae
Nördernii
Nördernii (Diisk: Norderney) es en Oosfriisk Eelun uun de Noortsee. Deät Eelun es uun Lunkreis Aurich. Iip Nördernii wuune 6158 mensken. Deät Eelun es ungefeer 14 Kilometer lung en 2 Kilometer bread.
Saint-Quentin
Saint-Quentin [sɛ̃ kɑ̃tɛ̃] as det njüügenstgratst steed uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun, uun det Aisne Department. Det hee 53.570 lidj (2019).
Gewöönelk Limet
At Gewöönelk Limet of Persisk Limet (Citrus × latifolia) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Mä det frücht wurd hal drinks misket: Caipirinha, Daiquiri of Mojito.
Hải Phòng
Hải Phòng (Ütjspriik üüb Wjetnameesk: [ha᷉ːj fâwŋ͡m] ) as det traadgratst steed an ian faan dön fiiw munisipaliteeten faan Wjetnam. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 769.739 lidj (2009).
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee sööwen steedkreiser an aacht lunkreiser:
Biljing
At steed hee trii grat uniwersiteeten (üüb Wjetnameesk: đại học):
Franklin County (Arkansas)
Franklin County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 17.715 lidj (2019). A hoodsteeden faan't county san Ozark an Charleston.
Hinda (Republiik Kongo)
Hinda as en steed uun det Republiik Kongo. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun, amanbi 480 km tu a waast faan Brazzaville. Det as at hoodsteed faan det Kouilou Department.
Kreoolspriak
En kreoolspriak of kreool as en natüürelk spriak, diar ütj en spriakkontakt apwoksen as. Son spriak komt flooksis diar föör, huar en koloniaalmäächt aptreeden as. Do san wurden faan det nei (koloniaal-)spriak uun det ual spriak auernimen wurden. So komt det tu en aparte ööder Ingelsk, Spoonsk of Fransöösk mä en aanj gramatik an ütjspriak.
Det miast snaaket kreoolspriak as det faan Haiti (Haitiaans Kreool) mä 10 miljuun spreegern.
Ferluup
Wedenskapslidj haa bi flook kreoolspriaken disalew ferluup fääststeld:
Djambala
Djambala as en steed uun det Republiik Kongo. Det leit uun a süüd faan’t lun, amanbi 200 km tu a nuurdwaast faan Brazzaville. Det hee 10.652 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Plateaux Department.
Dolisie
Dolisie (1975-1991 Loubomo) as en steed uun det Republiik Kongo. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun, amanbi 290 km tu a waast faan Brazzaville. Det hee 83.798 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Niari Department.
Liberty County (Montana)
Liberty County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 1959 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Chester.
Histoore
At county wurd 1920 grünjlaanjen.
Meagher County (Montana)
Meagher County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 1927 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as White Sulphur Springs.
Histoore
At county wurd 1867 grünjlaanjen.
Kon Tum (Prowins)
Det Kon Tum Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Kon Tum) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a maden faan't lun. Det hee 430.133 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Kon Tum.
McCone County (Montana)
McCone County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 1729 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Circle.
Histoore
At county wurd 1919 grünjlaanjen.
Kinkala
Kinkala as en steed uun det Republiik Kongo. Det leit uun a süüduast faan’t lun, amanbi 56 km tu a waast faan Brazzaville. Det hee 8600 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Pool Department.
Swaarmudaghaid
At Swaarmudaghaid of Depression (faan latiinsk depressio - deeltrak) as en hialer rä faan kraankesen mä stiard ferhualen. Det as miast ferbünjen mä en deeltrakt stemang, auerdrewen spikeliarin, fertwiiwelt weesen of waant faan frööges. Di amgung mä ööder minsken as stiard.
Valenciennes
Valenciennes [valɑ̃sjɛn] as det tjiinstgratst steed uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Nord Department. Det hee 43.229 lidj (2019).
Swaarmudaghaid
Sowat belewet arke minsk, wan hi ans ring tuwais as, man det ferswanjt weder. Wan det uunhäält, as't en kraankes an brükt halep.
Di skak faan swaarmudaghaid as ei bi arke minsk likedenang. A medesiin dialt det stiard ferhualen efter en hialer rä faan eegenoorten iin an brükt diarför det "International Statistical Classification of Diseases' (ICD) so üs uun det tabel rochts. Dochtern, diar jo mä swaarmudaghaid befaade, san psychiatern. Jo kään jo ütj mä't weesen (ualgreks: ψυχή psyche) faan minsken.
Mineral County (Montana)
Mineral County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 4535 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Superior.
Histoore
At county wurd 1914 grünjlaanjen.
Lâm Đồng (Prowins)
Det Lâm Đồng Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Lâm Đồng) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.187.574 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Đà Lạt.
Åmt Horst-Herzhorn
E Åmt Horst-Herzhorn as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 15.936 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Horst.
Åmt Breitenburg
E Åmt Breitenburg as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 8623 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Breitenburg.
Winplaanten
Slacher
V. acerifolia – V. adenoclada – V. aestivalis – V. amurensis – V. arizonica – V. balansana – V. bashanica – V. bellula – V. berlandieri – V. betulifolia – V. biformis – V. blancoi – V. bloodworthiana – V. bourgaeana – V. bryoniifolia – V. californica – V. chunganensis – V. chungii – V. cinerea – V. coignetiae – V. davidii – V. erythrophylla – V. fengqinensis – V. flexuosa – V. girdiana – V. hancockii – V. heyneana – V. hui – V. jaegeriana – V. jinggangensis – V. labrusca – V. lanceolatifoliosa – V. lincecumii – V. longquanensis – V. luochengensis – V. menghaiensis – V. mengziensis – V. mustangensis – V. nesbittiana – V. palmata – V. peninsularis – V. piasezkii – V. pilosonerva – V. popenoei – V. pseudoreticulata – V. retordii – V. riparia – V. romanetii – V. rotundifolia – V. rupestris – V. ruyuanensis – V. shenxiensis – V. shuttleworthii – V. silvestrii – V. sinocinerea – V. tiliifolia – V. vinifera – V. vulpina – V. wenchouensis – V. wilsonae – V. wuhanensis – V. yunnanensis – V. zhejiang-adstricta
Åmt Kellinghusen
E Åmt Kellinghusen as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 22.750 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Kellinghusen.
Kiên Giang (Prowins)
Det Kiên Giang Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Kiên Giang) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.688.248 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Rạch Giá.
Lincoln County (Montana)
Lincoln County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 19.677 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Libby.
Histoore
At county wurd 1909 grünjlaanjen. Det wurd efter Abraham Lincoln, diar faan 1861 tu 1865 president faan dön Feriand Stooten wiar, neemd.
Lạng Sơn (Prowins)
Det Lạng Sơn Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Lạng Sơn) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 732.515 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Lạng Sơn.
Garland County (Arkansas)
Garland County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 99.386 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Hot Springs.
Limoges
Limoges [liˈmɔʒ] as det naistgratst steed uun det Nouvelle-Aquitaine Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 131.479 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Haute-Vienne Department.
Porto
Porto [] as det öödergratst stääd uun Portugal. Di nööm ment huuwen an det stääd leit, huar a struum Douro iin uun a Atlantik lääpt.
Rangpur-Limet
At Rangpur-Limet (Citrus × limonia) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as ans faan Mandariinen an Sitroonen iinkrüsagt wurden.
Lai Châu (Prowins)
Det Lai Châu Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Lai Châu) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 370.502 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Lai Châu.
Fulton County (Arkansas)
Fulton County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 12.477 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Salem.
Madison County (Montana)
Madison County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 8623 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Virginia City.
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
Nam Định (Prowins)
Det Nam Định Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Nam Định) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.828.111 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Nam Định.
Perseus (stäärbil)
A Perseus, ufkört Per as en stäärbil üüb a nuurdelk hemel. Hat leit maden uun't Moolkstruat. A laachtest stäär as Mirfak ( α Persei, α Per) mä en skiinboor magnituud faan 1,79 mag. Uun August san föör detdiar stäärbil flook meteoriiten tu sen, a Perseiiden.
Brjansk (Steed)
Brjansk (üüb Rüs: Брянск) as at hoodsteed faan det Brjansk Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 402.675 lidj (2020).
Hot Spring County (Arkansas)
Hot Spring County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 33.771 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Malvern.
Astrachan (Prowins)
Det Astrachan Prowins (üüb Rüs: Астраха́нская о́бласть Astrachánskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a uast faan de Süüdrüslun Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 1.010.073 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Astrachan.
Geografii
A Wolga struum leept maden troch't prowins faan nuurdwaast tu süüduast.
Histoore
At prowins wurd de 27. Deetsember 1943 üüs en prowins uun det Rüs SFSR grünjlaanjen.
Long An (Prowins)
Det Long An Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Long An) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.436.066 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Tân An.
Greene County (Arkansas)
Greene County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 45.325 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Paragould.
Musselshell County (Montana)
Musselshell County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 4730 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Roundup.
Åmt Itzehoe-Land
E Åmt Itzehoe-Land as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 10.263 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Itzehoe.
Musselshell County (Montana)
Histoore
At county wurd 1911 grünjlaanjen.
Rüch Limet
At Rüch Limet (Citrus × jambhiri) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as ans faan Mandariinen an Sitroonen iinkrüsagt wurden.
Park County (Montana)
Park County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 17.191 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Livingston.
Owando
Owando as en steed uun det Republiik Kongo. Det leit uun a maden faan’t lun, amanbi 426 km tu a nuurduast faan Brazzaville. Det hee 24.736 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Cuvette Department.
Missoula County (Montana)
Missoula County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 117.922 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Missoula.
Histoore
At county wurd 1860 grünjlaanjen.
Centre (Regiuun uun Kameruun)
Det Centre Regiuun (üüb Fraansöösk: Région du Centre, üüb Ingels: Centre Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 3.098.044 lidj (2005). At hoodsteed faan’t regiuun as Yaoundé.
Nghệ An (Prowins)
Det Nghệ An Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Nghệ An) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 2.912.041 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Vinh.
Taiga
At Taiga (faan rüsk: тайга) as en loonskap üüb a nuurdelk eerdheleft. Hat leit üs en strimel trinjam a arktis. Uun't taiga waaks fööraal näädelbuumer. Nuurdermuar wääkst ei muar föl, diar leit at tundra.
Wjetnameesk spriak
At wjetnameesk spriak (wjetnameesk tiếng Việt, 㗂越; tiếng Việt Nam, 㗂越南; of Việt ngữ, 越語) as det amtspriak faan Wjetnam. Hat woort faan 84 miljuun minsken üs mamenspriak snaaket, diarfaan lewe amanbi 4 miljuunen bütjluns.
Tuunsüsteem
Jüst so üs at sjineesk hää det wjetnameesk spriak en tuunsüsteem. Det ment, dat det bedüüdang faan en wurd faan det betuunang ufhinget. Diaram jaft at uun't wjetnameesk leewen so föl diakriitisk tiaken.
Skraft
För't wjetnameesk jaft at trii skraften:
Bispal
(Artiikel 1 faan't "Algemian ferklaarang faan a minskenrochten")
Manuel II. (Portugal)
Manuel II. (üüb Portugiisk: Dom Manuel II; * 15. Nofember 1889; † 2. Jüüle 1932) wiar faan 1908 tu 1910 letst köning faan Portugal. Efter det Portugiisk Rewolutschuun toonket hi uf an ging iin uun't eksiil.
Pau
Pau [po] as det fjuardgratst steed uun det Nouvelle-Aquitaine Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 76.275 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Pyrénées-Atlantiques Department.
Howard County (Arkansas)
Howard County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arkansas. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 13.202 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Nashville.
Beartooth Mountains
A Beartooth Mountains (Bäärtus Berger) san en beragkeed an en dial faan a Rocky Mountains uun Nuurdameerikoo. Jo lei uun't süüdelk Montana an nuurdwaastelk Wyoming (USA). Di huuchst berag diar as a Granite Peak mä en hööchde faan 3.904 m.
Lumke Thoole
Lumke Thoole (* ombi 1690, em liift, ön Norden (Uastfriislön) ; † eeđer 1725) wiar en uastfriisk Wüfhaur, wat iin ön Kārmingskluađern üs Tiinstman en Matroosi tö See faart es.
1725 waar jü aur Bigamii en Transvestitismus önklaaget.
Leewent
Leeterhen es man bikeent, dat jü 20 km fiiđer ön Emden uunet heer, en diar waar jü ön't Jaar 1716 me di Seefaarer Thys Geertz bifriit. Fan Jungen es nönt bikeent. Geertz ging bal eeđer di Brölep bi di Neđerlönsk Uastindienkompanii (neđerlönsk: Vereenigde Oostindische Compagnie, kuurt VOC) üp Skep en leet Lumke me sin Mooter töbeek.
Em liift, dat jü tö Bigening fan di 1720er Jaaren wech fan Emden ging en naa Utrecht flet, hur jü iin ön Kārmingskluađern Snetjer liirt.
Diareeđer es jü noch naa Amsterdam gingen en wiar diar öner di Noom Jan (of Johan) Theunisz üs Tiinstman önstelt waar. Leeterhen waar jü öner di salev Noom Matroosi bi di VOC. Tö des Tir wiar dir forböören, dat Wüfhaurn üp Skep aarbert. Likert waar jü 1723 ön dit Skep Berbices önhüürt, wat fan Texel naa Batavia siil skul. Üs dit Skep ön di 17. Juli 1723 naa Kapstadt kām, fuan em üt, dat jüven Wüfhaur wiar. Jü waar fan Buurt stjüürt en ön di 30. Juuli ütsmeten, man fiiđer kām diar nönt fan.
Jü fing Forloof en uuni me di Noom Johanna Theunis Switters ön Kapstadt.
Diar waar jü me Abraham Hartog fan Frankfurt/Main bifriit, wat al tachentig Jaaren ual wiar. Hi wiar al leenger ön dit Kap en jert tö di Liren me fuul Jil. Diarfan kām en Faamen, diar di 21. Januwaari 1725 tö Wārel kām en di Noom Maria Magdalena fing.
Bal waar Lumke Thoole man dach fan Emdenböör Liren keent. Des skreev da tö di jest Man, hur jü oler fan skiaren uuren wiar. Hi wiar tö des Tir fuar di VOC ön Thailand.
Thys Geertz heer da noch Biskiir bi't Amt aur di Bigamii maaket aur Lumke dach bal fastnomen waar. Bi di Prozes waar jü aur Bigamii en Transvestizismus forklaaget, en jü maast 100 Riksdaalern Straaf bitaali. Iinslööten waar jü uk jit fuar en Tir. Dit Rocht waar ön di 23. Juuni 1725 spreeken.
Eeđer di Prozes sen di Spöören forleesen. Em weet ek, weđer jü jit fan Kapstadt wechkām of höör Faamen jit jens se maast.
Akkumulātor
En Akkumulātor (kuurt: Akku) es en Giraat, wat Energii āpnem, hual en weđer dö ken. Wan di lerig es, da ken em diar weđer Stroom iinleer.
Baterii?
En Akku es en Aart fan Baterii, aurdat diarbenen Energii hölen uur ken, wat em diar ütnem ken. Dit Uurt Baterii uur man fuar sok Giraaten iinseet, wat em ek weđer āpleer ken.
Forskel: Iin ön en Auto set en Luar-Baterii, wat em weđer āpleer ken en uk mut. Diartö sair bal nemen Akku, man dit es en Akkumulātor.
Est (Regiuun uun Kameruun)
Det Est Regiuun (üüb Fraansöösk: Région de l'Est, üüb Ingels: East Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Kameruun. Det hee 771.755 lidj (2005). At hoodsteed as Bertoua.
Akkumulātor
Aarten
Iin ön Leechtern fuar Weelen set aaftinoch litj Akkus.
Est (Regiuun uun Kameruun)
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee fjauer departmenten:
Akkumulātor
Aarten
Smartphones en Tablets haa al en bet gurter Akkus. Jit gurter sen Powerbanks, wat em me langs nem ken en leer sin Fiirsnaker eeđer.
Me di Lithium-Technik kām di Möögelkhair āp en nem Stroom me langs ön di Guart of tö Bruarwening. Diarfuar uur Akkus mung 250 en 3.500 Wattstünen Kapatsiteet önböören. Me en Omrochter uur fan di Likstroom Skrekelstroom maaket, wat em me en Steekdoos iinseet ken. Sok Powerstatsjoonen sen Akkus me Omrochter en Āpleerbuksen sa üs iinbecht Railgiraaten fuar Solārstroom.
Pedelecs sen elektrisk Weelen. Fuar 100 km sen mung 500 en 1.000 Watt nöörig, wat iin ön Akkus me langs nomen uur.
Poitiers
Poitiers [pwa'tje] as det traadgratst steed uun det Nouvelle-Aquitaine Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 88.665 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Vienne Department.
Akkumulātor
Aarten
En Auto me Forbreningsmaskiin heer fuar di Starter, dit Leecht, dit Stüürigiraat en sok Giraaten Stroom nöörig. Des uur fan di Leechtmaskiin iin ön en Luar-Akku leeren en fan di Giraaten ütnomen.
Åmt Krempermarsch
E Åmt Krempermarsch as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 9294 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Krempe.
Akkumulātor
Aarten
En Elektroauto heer Stroom uk diarfuar nöörig, dat em diarme köör ken. Eeđer Model ken dit 8 bit 40 Kilowattstünen fuar 100 km wiis. Diarfuar uur da Stroom fuar ombi 300 km iin ön Akkumulatooren leeren en me langs nomen. Me di rocht Elektroonik ken em üt sok Akkus uk Stroom fuar di Guart of for Kofi tö köökin fo.
La Rochelle
La Rochelle [la ʁɔ.ʃɛl] as det füftgratst steed uun det Nouvelle-Aquitaine Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 76.114 lidj (2018). Det has at hoodsteed faan det Charente-Maritime Department.
Åmt Schenefeld
E Åmt Schenefeld as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 10.645 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Schenefeld.
Rostow (Prowins)
Det Rostow Prowins (üüb Rüs: Росто́вская о́бласть Rostóvskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a waast faan de Süüdrüslun Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 4.277.976 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Rostow bi a Don.
Golf faan Thailun
A Golf faan Thailun (Thai: อ่าวไทย – Ao Thai, iar Golf faan Siam) as en grat bocht faan a Pasiifik. Uun't waasten an nuurden leit Thailun, uun't uasten lei Kambodscha an Wjetnam. Efter süüden gongt a Golf faan Thailun auer uun't Süüdsjineesk Sia.
Geografii
Di Golf as amanbi 750 × 570 kilomeeter grat, det san ~ 320.000 km². Hi as temelk flaak, auer di struum Chao Phraya mä san müs bi Bangkok föl sedimenten iinbrangt. Uun't madel san't man 45 meeter. Det jipst steed leit bi 80 meetern.
Rostow (Prowins)
Geografii
De Don Struum leept troch't prowins an iin uun't Sia faan Asow, uun a süüdwaast.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Seenken
Uun't jindial tu't Feelen hää't seenken miast mä bekäänd weden an wurden tu dun, at feelen as swaar mä wurden tu beskriiwen. Man at feelen koon (efter)seenken ütjliase.
Wat diar nü bi't seenken uun't hood uflääpt, diar spikeliare wedenskapslidj uun flook feeg auer: Sotsiologii, Ethnologii, Psychologii, Epistemologii, Loogik.
Ninh Thuận (Prowins)
Det Ninh Thuận Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Ninh Thuận) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 564.993 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Phan Rang–Tháp Chàm.
Mauritius-Papeda
At Mauritius-Papeda (Citrus hystrix) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat komt faan Süüduastaasien an woort tu a Limeten tääld.
Tangelo
At Tangelo of uk Minneola (Citrus × tangelo) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Hat as iinkrüsagt wurden faan en suurt Grapefruit (Duncan) an en suurt Mandariin (Dancy).
Volt/sö
Volt es dit SI-Maat fuar di elektrisk Speening. Di Noom kumt eeđer di italieensk Füüsiker Alessandro Volta. Di Ofkörting es „V“.
Chao Phraya
Di Mae Nam Chao Phraya (, ütjspriak: []; Mae Nam ment „struum“) of ianfach Chao Phraya as bütj a Mekong uun't uasten üüb a grens hen tu Laos di ööder grat an wichtag struum uun Thailun. Hi komt faan a berger uun't nuurden an lääpt bi Bangkok iin uun a Golf faan Thailun.
Volt/sö
Volt es niin SI-Grünjmaat man likert ken dit me üđer Grünjmaaten forklaaret uur.
Det san: kg, m, s an A.
Bisteming
1 Volt (V) es di Speening U bi en Stroomföörer, wat bi en Stroom I fan 1 Ampere (A) en Efekt P fan 1 Watt (W) heer.
Mérignac
Mérignac [meʁiɲak] as det seekstgratst steed uun det Nouvelle-Aquitaine Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a waast faan't regiuun, uun det Gironde Department. Det hee 70.813 lidj (2018).
Volt/sö
Bisteming
Di Formel jit
Muar es tö bigen me U*I=P Speening x Stroom jeft Efekt of Volt x Ampere = Watt
Ninh Bình (Prowins)
Det Ninh Bình Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Ninh Bình) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 898.999 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Ninh Bình.
Elieser Ben-Jehuda
Elieser Ben-Jehuda (üüb Hebreewsk: אֱלִיעֶזֶר בֶּן־יְהוּדָה [ɛli'ʕɛzeʁ bɛn jɛhu'da]; bäären üüs Elieser Jitzchak Perlman; * 7. Janewoore 1858 uun Luschki, Rüs Keiserrik; † 16. Deetsember 1922 uun Jerusalem) wiar jurnalist an skriiwer faan det iarst neimuudis hebreewsk wurdenbuk. Hi wiar det wichtigst kreeft bi't welerbelewing faan det neimuudis spreegen hebreewsk spriik.
Åmt Wilstermarsch
E Åmt Wilstermarsch as en åmt önj e Kris Stiinjborj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt weesten foon e kris. Dåt heet 6481 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Wilster, uk wan e stää niinj diilj foont åmt as.
Pinnebärj (Stää)
Pinnebärj as e hoodstää foon e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 43.667 inboogere (2019).
Fialahorn
A Fialahorn (Acer campestre) as en plaantenslach uun det skööl faan a Ahornbuumer (Acer). Hi wääkst üs bosk of üs buum.
Phú Thọ (Prowins)
Det Phú Thọ Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Phú Thọ) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1.316.389 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Việt Trì.