cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Weliko Ternowo (Prowins)
Det Weliko Ternowo Prowins (üüb Bulgaars: област Велико Търново oblast Veliko Tǎrnovo) as ian faan dön 28 prowinsen faan Bulgaarien. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 258.494 lidj (2011). At hoodsteed faan't prowins as Weliko Ternowo.
Karatschi
Karatschi (,, ENS Karachi) as det gratst stääd uun Pakistaan an hoodstääd faan't prowins Sindh. Bit 1959 wiar Karatschi det hoodstääd faan Pakistaan, det as daalang Islamabad.
Mä ~15 miljuun iinwenern as Karatschi ian faan gratst stääden üüb a welt.
Stääddialen
* SITE ment ''Sindh Industrial Trading Estate. ''
Kliima
Karatschi leit uun a nuurdelk troopen, huar't auer't hialer juar temelk warem as. Bluas auer somer komt mä a monsuun en betj rin, ööders as't diar furchboor drüg.
Attika (Regiuun)
Det Attika Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Αττικής Periféria Attikís of Αττική Attikí) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 3.828.434 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Atheen.
Goobelroom
A Goobelroom (Antilocapra americana) as en kwetjkauer, di uun Nuurdameerikoo lewet. Hi liket en Antiloop, as diar oober ei nai mä. Hi as di iansagst slach uun det famile Antilocapridae.
Jūrmala
Jūrmala (iir aw Tjüsch: Rigasche Strand of Riga-Strand) as jü füftgrutst stää önj Letlönj. Et läit önj e mal foont lönj. Deer booge 49.325 manschne (2019).
Derwent Struum
Di Derwent River as en struum uun't süüduasten faan Tasmaanien (Austraalien).
Ionisk Eilunen (Regiuun)
Det Ionisk Eilunen Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Ιόνιων νησιών Periféria Iónion nisión of Ιόνια Νησιά Iónia Nisiá) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 207.855 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Korfu.
Ventspils
Ventspils (iir aw Tjüsch: Windau) as jü seekstgrutst stää önj Letlönj. Et läit önjt weesten foont lönj. Deer booge 34.377 manschne (2019).
Ring (Geometrii)
En Ring of Toorus (faan ) as en geomeetrisk grünjfiguur.
Mä det laben bil könst Dü di föörstel, dat en ring faan en rochthuk maaget wurd koon.
Rüm
Di toorus namt en rüm V iin faan
Kreeta (Regiuun)
Det Kreeta Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Κρήτης Periféria Krítis of Κρήτη Kríti) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 623.065 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Iraklio.
Ring (Geometrii)
Areaal
Si areaal A bereegenst Dü mä of
Chaouia-Ouardigha
Chaouia-Ouardigha wiar bit 2015 ian faan 16 regiuunen uun Marokko. Hat leit uun't nuurden faan't lun. Hoodstääd wiar Settat.
Tu det regiuun hiard sjauer prowinsen:
La Laguna (Los Llanos)
La Laguna as en saarep uun det gemeen Los Llanos de Aridane üüb det kanaarisk eilun La Palma (Spoonien). Hat leit süüdelk faan Los Llanos föör Todoque.
Montaña Laguna as en ualen wulkaankeegel waastelk faan Laguna.
Üs a 19. September 2021 di wulkaan Tajogaite ütjbruch, räänd en lavastruum üüb det saarep tu, an uun Oktuuber 2021 san grat dialen faan La Laguna fersködet wurden.
Abakan
Abakan (🇷🇺; faan't spriak för „Beerenblud“ of „Beerenstruum“) as at hoodstääd faan't Republiik Chakasien uun Sibiirien (Ruslun). Diar wene minsken (Stant ). Hat leit bi a müs faan a struum mä dislaew nööm Abakan, di iin uun a Jenisej lääpt.
Beschankowitschy (Steed)
Beschankowitschy (üüb Witjrüs: Бешанко́вічы Biešankóvičy, üüb Rüs: Бешенко́вичи Bešenkóviči, üüb Poolsk: Bieszenkowicze) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 7344 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Beschankowitschy Distrikt.
Todoque
Todoque wiar en saarep uun det gemeen Los Llanos de Aridane üüb det Kanaarisk Eilun La Palma (Spoonien). Üs a 19. September 2021 di wulkaan Tajogaite ütjbruch, räänd en lavastruum auer det saarep wech, an hää knaap wat auer läät. A leetst hüsang wurd a 10. Oktuuber 2021 begreewen. Waastelk faan Todoque lep det lava do iin uun a Atlantik.
Montaña Todoque as en ualen wulkaankeegel waastelk faan Todoque.
Tesken Todoque an Las Manchas ferlääpt en lavafial faan a Cumbre Vieja deel bit uun a Atlantik. Diar as 1949 di wulkaan San Juan ütjbreegen an hää dialen faan Las Manchas fersködet.
Braslau (Steed)
Braslau (üüb Witjrüs: Бра́слаў	Bráslaǔ, üüb Rüs: Бра́слав Bráslav, üüb Poolsk: Brasław) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 9516 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Braslau Distrikt.
Saskatchewan/fe
Saskatchewan as ian faan dön tjiin prowinsen faan Kanada. At prowins leit uun a maden faan't lun. Uun a nuurd lei dön Nuurdwaast-Teritoorien, uun a uast leit Manitoba, uun a süüd lei dön Ferianigt Stooten an uun a waast leit Alberta. Det hee 1.179.844 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Regina.
Geografii
Saskatchewan as det füftgratst prowins uun Kanada. At prowins leit twesken 60° an to 49° faan a nuurd tu a süüd an twesken 101° an 110° faan a uast tu a waast.
Lunskap
Saskatchewan as ian faan tau prowinsen uun Kanada, wat banenlunen san. Uun a nuurd as walt an uun a süüd gäärslun (üüb Ingelsk an Fraansöösk prairies). At uastdial faan de Athabasca-Sia leit uun a nuurdwaast faan't prowins.
Spriik
Plains Cree (Nēhiyawēwin), en spriikwiis faan det Cree Spriik, wurt uun a maden faan't prowins snaaket. Uun a nuurd wurt det Woods Cree (Nīhithawīwin) spriikwiis snaaket.
Histoore
Saskatchewan wurd de 1. September 1905 en prowins faan Kanada. Tuföören wiar det dial faan dön Nuurdwaast-Teritoorien.
Doukkala-Abda
Doukkala-Abda wiar bit 2015 ian faan 16 ferwaltangsregiuunen uun Marokko. Hoodstääd wiar Safi.
Tu det regiuun hiard sjauer prowinsen:
Dokschytsy (Steed)
Dokschytsy (üüb Witjrüs: До́кшыцы Dókšycy, üüb Rüs: До́кшицы Dókšicy, üüb Poolsk: Dokszyce) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 6628 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Dokschytsy Distrikt.
Denizli (Prowins)
Det Denizli Prowins (üüb Türkisk: Denizli ili) as en prowins, wat dialwiis uun det Egeeis Regiuun an dialwiis uun det Madlunsia Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 1.037.208 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Denizli.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Koralen-Sia
At Koralen-Sia (ENS Coral Sea, ) as en dial faan a Pasiifik tesken Austraalien, Nei-Guinea, a Salomoonen an Wanuaatuu. Det weederflaak namt 4.791.000 km² iin.
Uun't nuurduasten leit det Salomoonen-Sia an uun't süüden at Tasmansia. Auer't Torres-Struat as hat uun't nuurdwaasten ferbünjen mä't Arafura-Sia. Nuurdnuurdwaast leit di Golf faan Papua.
At Koralensia hää hör nööm efter hunerten faan koralenraber, fööraal det Great Barrier Reef.
Björn Steiger
Björn Steiger wiar en Dreeng fan Winnenden ön Baden-Württembārig. Hi kām ön di 10. Mai 1960 ön Winnenden tö Wārel. Sin Aalern wiar di Architekt Siegfried Steiger (*1929) en sin Wüf Ute (*1933). Ön di 3. Mai 1969 kām di Dreeng fan't Swum en wil waker aur di Straat laap. Diar kām en Auto en köört höm ön. Björn Steiger her dit aurlewi kür, man bit dat di Kraankenwain kām, waareti dit 58 Minüten. Ön di wai tö't Kraankenhüs es di Dreeng da iin ön di Kraankenwain stürewen.
Sin Aalern kür ek liif, dat et niin rocht Retingstiinst jaav, en sa noom ja jam fuar, me di Björn-Steiger-Stifting wat diarfuar tö dö, dat dit beeter waar. Al 1973 kām diarfan di DRF-Luchtreting, wat me Hüüvskrüüwern waker tö di Malöör-Stairen kum ken.
Koralen-Sia
Uun't Koralen-Sia lei a Koralensia-Eilunen, diar tu Austraalien hiar.
Impalas
A Impalas (Aepyceros) san en skööl faan Hurndiarten (Bovidae) an hiar tu a Antiloopen. Diar jaft at tau slacher faan.
Nättraby
Nättraby as jü nüügenstgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Karlskrona Komuun, bi e Ååstsiie. Dåt heet 3298 manschne (2020).
Impalas
Slacher
ütjstürwen:
Asiaatisk Büfler
Asiaatisk Büfler (Bubalus) san en skööl faan Hurndiarten (Bovidae). Diar hiar sjauer slacher tu. Diarfaan as bluas di Weederbüfel (Bubalus arnee) gud bekäänd.
Iveco
Di Iveco of IVECO (Industrial Vehicle Corporation) waar 1974 üs jest fan Fiat aliining grünjlair. 1975 slööt jam forskelig Firmen tö des "Corparation" töhop.
Struktuur fan Iveco 1975
Tö Iveco haa jam 1975 des LKW-Firmen töhopslööten:
Fan Magirus-Deutz waar 1983 di Iveco-Magirus AG, wan Klöckner-Humboldt-Deutz 1980 ütstiigen wiar en di Firma "Magirus-Bus" 1982 techtmaaket uuren wiar.
Leeterhen waar forskelig Firmen aurnomen. Töhop me Renault waar di Busfirma Irisbus iipenmaaket, hur di Karoseriifirma Heuliez töjert. Leeterhen waar di Diili koopet, wat Renault töjert en sa waar Irisbus weđer techtmaaket en Heuliez kām tö Iveco.
Träi/go
Jü tåål träi (3) (röömisch: III) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en ünlik tåål än kamt eewer e numer tou (2), oors foor e numer fjauer (4).
Iveco
Elektrowainer
Fan Heuliez kumt di Elektrobus-Reeg GX x37 E, wat uk üs Iveco E-Way forkoopet uur.
Di litj Transporter Iveco Daily kumt fan OM ön Itālien, hur di sent 1977 becht uur.
Sinai
A Sinai [] as en hualeweilun, diar tu Egypten hiart. Geograafisk leit hi tesken Afrikoo an Araabien, an woort al tu Aasien tääld. A Sinai as sowat 61.000 km² grat, uun't waasten leit a Golf faan Sues, uun't uasten a Golf faan Akaba. Uun't nuurden leit at Madlunsia, an at süüdspas raaget iin uun't Ruad Sia. Di gratst dial faan a Sinai as en wüüst.
Üüb a Sinai stäänt uk en berag mä di salew nööm, a Berag Sinai as 2.285 meetern huuch. Di Berag Sinai ütj a Biibel as oober wel a Dschabal Katrina (Katriinenberag, Mosesberag) weesen. Hi leit diar ei widj faan uf an as noch aal wat huuger mä 2.637 meetern, a huuchst berag faan Egypten.
Älmhult (Komuun)
Det Älmhult Komuun (üüb Sweedsk: Älmhults kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 17.651 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Älmhult.
Doyle's Delight
Doyle’s Delight as mä en hööchde faan di huuchst berag uun Belize, Madelameerikoo (iar: British Honduras). Hi as man sjauer meeter huuger üs di naistgratst berag, Victoria Peak. Bias berger lei uun't beragkeed faan a Maya Mountains, üüb't grens tesken a prowinsen Toledo an Cayo.
Di berag füng san nööm efter Arthur Conan Doyle.
Guayaquil
Guayaquil as det gratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 2.278.691 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Guayas Prowins.
Johannisbruadplaanten
A Johannisbruadplaanten (Caesalpinioideae) san en plaantenonerfamile uun det famile faan a bongfrüchten (Fabaceae). Diar hiar wel son tau- bit triidüüsen slacher tu, an lewe miast uun a troopen an subtroopen. Hör kääntiaken san hör aparte früchten.
Iindialang
Aal jo slacher wurd iindiald tu trii triibuus mä gud 150 sköölen:
Tou/go
Jü tåål tou (2) (röömisch: II) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en lik tåål än kamt eewer e numer iin (1), oors foor e numer träi (3).
Alvesta (Komuun)
Det Alvesta Komuun (üüb Sweedsk: Alvesta kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 20.134 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Alvesta.
Fut
Wat menst dü ?
Gulen Skeer
A Gulen Skeer (, proportio divina) as di ferhual faan tau lengden, huarbi di grater (major) dial ham tu di letjer (minor) dial ferhäält, üs det sum tu di grater dial. Mä a üs major an b üs minor fulagt:
Haradok (Steed)
Haradok (üüb Witjrüs: Гарадо́к Haradók, üüb Rüs: Городо́к Gorodók, üüb Poolsk: Horodek) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 12.968 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Haradok Distrikt.
Ontario/hf
Ontario is ian foon e prowinse foon Kanada. Dat heet 14.566.547 jude (2019). E häädstää foon e prowins is Toronto.
Gulen Skeer
Bi didiar bröök komt en irratsionaal taal ütj, an läät ham ei üs bröök faan tau hial taalen skriiw. Det as at Gulen Taal an woort miast mä di greks buksteew Phi ufkört:
Det weden am di Gulen Skeer as al sant a antike bi Euklid bekäänd weesen. Uun a renaissance hää di ferhual weder en grat rol spelet uun a konst, huar det taal för harmonii sted. Uk uun a natuur fanjt am di ferhual bi bleeden an bloosen faan plaanten.
Bereegnang faan't Gulen Taal
Efter det beskriiwang boowen:
Fulagt:
An do woort för saat:
Moolnimen mä \Phi komt diar det kwadraatisk liknang bi ütj:
Det hää tau liasangen an Huar bluas det positiif liasang faan uun fraag komt:
Konstruksioon
Diar san uk noch en hialer rä ööder konstruksioonen, diar tu di Gulen Skeer feer.
Gulen Winkel
Di Gulen Winkel komt diar bi ütj, wan a kreis efter a Gulen Skeer diald woort: Miast woort oober di letjer winkel üs Gulen Winkel betiakent: Bi amdreiangen spelet det jo uk nian rol, of am di grater of letjer winkel dreid woort. Wan a bleeden leewen am di Gulen Winkel ferdreid waaks, do nadge jo det sanlaacht best ütj för hör footosüntees an bedobe enööder ei muar üs nuadag.
Long Beach (Kalifornien)
Long Beach (ingelsk för lung strun) as en stääd uun't Los Angeles County uun Kalifornien (USA) mä 470.130 iinwenern (Stant 2020). Long Beach as efter Los Angeles det naistgrat stääd uun't metropoolregiuun Greater Los Angeles Area, an det sööwenstgratst uun Kalifornien.
Henry Purcell
Henry Purcell [ˈhɛnɹɪ ˈpɜːsəl] of [pɜr'sɛl] (* amanbi 10. September 1659 uun Westminster; † 21. Nofember 1695 uk diar) wiar en ingels komponist faan’t Barok. Al tu sin leewentstidjen wiar hi de bedüüdenst ingels komponist.
Leewent
Henry Purcell wiar a dring faan en lasmaat faan at Chapel Royal, Köning Kaarl II. sin schongsterkapel. Hi fing sin liar üüs koordring faan detsalew kapel troch sin föörstuner Henry Cooke († 1672) an sin efterfuliger Pelham-Humfrey (1647-1674). Efter Humfrey sin duas ging hi sin liar mä John Blow an Matthew Locke (1621 of 1622-1677) widjer. 1676 auernaam hi’t steed faan organist bi det Westminster Abbey. Uun detsalew juar skreew hi musik tu John Dryden sin teaaterstak Aureng-Zebe an tu Thomas Shadwell sin Epsom Wells an The Libertine. Det fuliget widjer teaaterstakmusiken, diaroner en uwertüür an en maskenspal tu Shadwell sin bewerking faan William Shakespeare sin Timon of Athens.
1682 wurd Purcell üüs organist faan’t Chapel Royal uunsteld, en steed, wat hi tu liker tidj mä sin steed üus organist bi det Westminster Abbey hed. Sin iarst drükt werken, dön Twelve Sonatas, wurd 1683 skrewen. Uun a juaren diarefter skeeb hi fööraal geistelk musik an ooden tu köningelk festen. 1685 skreew hi för Jaakob II. sin krüüning tau faan sin bekäänd anthems, I was glad (Ik wiar bliis) an My heart is inditing (Min hart klaaget mi uun). 1687 maaget hi ferbinjing tu dön teaatern uun London widjer an skreew musik tu Drydens tragöödie Tyrannick Love (Türanisk Leefde).
För’t juar 1689 as’t apfeering faan sin iarst ooper Dido an Aeneas belaanjen, diartu jo lääder noch 38 dramaatisk musikwerken uunslood, wat so wel troch hörens stofen üüs uk trocht at originaliteet an det huuch konstwäärt en gud begrünjiget apsen maaget. Ei maner wiar sin sarkenkompositschuunen faan dön emsk lidj an efterfuligern, mä nööm uk faan Georg Friedrich Händel föl häälen.
Henry Purcell stoorew 1695 üüb det huuchst ponkt faan sin skeebin. Hi wurd uun det Westminster Abbey üüb sidj faan a orgel begreewen. Üüb sin likstian stäänt:
Cuenca (Ekwadoor)
Cuenca as det traadgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 329.928 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Azuay Prowins.
Greater Los Angeles Area
At Greater Los Angeles Area as det metropoolregiuun trinjam det gratstääd Los Angeles (Kalifornien, USA). Hat leit uun Süüdkalifornien.
Hat amfaadet trii Metropolitan Statistical Areas (MSAs):
Ferkiar
Uun't Greater Los Angeles Area san fiiw fluuchplaatsen:
Hawaii County
Hawaii County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Hawaii. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 201.513 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Hilo. Det county amfaadet det eilun Hawaiʻi (= Big Island).
Fjauer/go
Jü tåål fjauer (4) (röömisch: IV) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en lik tåål än kamt eewer e numer träi (3), oors foor e numer fiiw (5).
Hawaii County
Iindialing faan Ferwalting
At county hee njüügen distrikten:
Hlybokaje (Steed)
Hlybokaje (üüb Witjrüs: Глыбо́кае Hlybókaje, üüb Rüs: Глубо́кое Glubókoje, üüb Poolsk: Głębokie) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 18.082 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Hlybokaje Distrikt.
Weederbüfel
Di weederbüfel (Bubalus arnee) as en hurndiart an di best bekäänd slach faan a asiaatisk büfler (Bubalus). Hi as tu en hüsdiart wurden.
A hüsdiarten wurd uk üs aanj slach uunsen: Bubalus bubalis of Bubalus mephistopheles.
Maya Mountains
A Maya Mountains san en beragkeed uun Belize, an ling iin bit uun't uastelk Guatemaala.
A huuchst berag diar as Doyle's Delight mä en hööchde faan 1124 meetern. Di rin faan diar lääpt uf uun a Belize River.
Al uun't juar 1200 f.Kr. hää det fulk faan a Maya diar siidelt, so san a berger uk tu hör nööm kimen.
Kalifornium
Kalifornium as en konstelk ütjwerket cheemisk element mä det ufkörtang Cf an det atoomnumer 98. Hat hiart tu a aktinoiden.
Honolulu County
Honolulu County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Hawaii. At county leit uun a nuurd an amfaadet det eilun Oahu. Det hee 974.563 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Honolulu. Det county as uk tustendig för a Nuurdwaastelk Hawaii-Eilunen, jo san miast ünbewenet.
Iindialing faan Ferwalting
At county hee njüügen distrikten:
Älhood/mo
Älhood (ap Tjüsch: Ellhöft, ap Dånsch: Ellehoved) as en gemiine önj e Kris Nordfraschlönj. Önjt norden läit Dånmark, önjt ååsten e gemiine Weestre, önjt sööden Läigem än önjt weesten Humptoorp. Et heet 113 manschne (2019).
Geografii
Di Green Küstwai (B5) gungt troch't gemeen.
Histoori
Et toorp Älhood wörd 1543 for di jarste keer schraflik nååmd. Bööglem wörd for di jarste keer 1497 nååmd.
Bööglem wörd 1935 diilj foon e gemiine.
Di 1. önj e Ismoune 2008 wörd e gemiine diilj foont Åmt Söödtuner.
Politiik
E gemiine heet 7 sate önjt gemiinefertreesing. Sunt e wool önjt iir 2018 heet et Wäälergemiinschap Älhood (WGE) ååle 7 sate.
E bürgermäister foon e gemiine as Jörg Thomsen.
Wjartschap
Foole winkraftmeelne stönje önjt norden foon e gemiine, nai bi tu e gränse tut Dånsch.
Fès-Boulemane
Fès-Boulemane wiar bit 2015 ian faan 16 ferwaltangsregiuunen uun Marokko. Hoodstääd wiar Fès.
Tu det regiuun hiard sjauer prowinsen:
Sant 2015 hiar jo aaltumaal tu det nei regiuun Fès-Meknès.
Murray Struum
A Murray River as en 2.375 km lungen struum uun't süüduasten faan Austraalien.
Hi as efter san tustruum Darling River di ööderlingst struum uun't lun. An tuup san jo 3.672 km lung.
Jämjö
Jämjö as jü tiinstgrutst stää önj e prowins Blekinge önjt Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Karlskrona Komuun. Dåt heet 2675 manschne (2020).
Prince Edward Ailöön
Prince Edward Ailöön is ian foon e prowinse foon Kanada. Dat heet 156.947 jude (2019). E häädstää foon e prowins is Charlottetown.
Ljosna (Steed)
Ljosna (üüb Witjrüs: Лёзна Liózna, üüb Rüs: Лио́зно Liózno, üüb Poolsk: Łoźna) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 6766 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Ljosna Distrikt.
Norwäisch
Norwäisch as en skandinoowischen spräke wat foon ambai fiiw miljoone manschne snååked wårt, fort mååst önj Norwäi. Et norwäisch bestoont üt maning ünlike dialäkte ouers et jeeft deer nån sliiks "huuchnorwäisch". Uk önj e öfentlikhäid snååket huum fort mååst san äine mämenspräklike dialäkt. Schraawen wårde koon norwäisch aw ån foon twäär gödjkånde schraftspräke: Nynorsk än Bokmål.
Önjt schölj liirt följk biise schraftspräke ouers ån deerfoon as sidemål ("sidespräke").
Lessebo (Komuun)
Det Lessebo Komuun (üüb Sweedsk: Lessebo kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 8733 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Lessebo.
Santo Domingo de los Colorados
Santo Domingo de los Colorados as det fjuardgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 270.875 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Santo Domingo de los Tsáchilas Prowins.
Focht
Focht as en ütjdruk för en fiinen rin of mist.
Füsiik
Uun a füsiik as focht en miat för't weeder uun a loft.
John Hunter
John Hunter (* 29. August 1737 uun Leith, Edinburgh, Skotlun; † 13. Marts 1821 uun London) wiar faan 1795 tu 1800 guwernöör faan New South Wales. De Hunter Struum uun New South Wales as efter ham neemd.
Fiiw/go
Jü tåål fiiw (5) (röömisch: V) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en ünlik tåål än kamt eewer e numer fjauer (4), oors foor e numer seeks (6).
Machala
Machala as det füftgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 231.260 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det El Oro Prowins.
Nöördwäst-Teritoorien
Nöördwäst-Teritoorien (uwe Ingelsk: Northwest Territories) is ian foon de tree'e teritoorie öön Canada. Dat heet 44.826 jude (2019). E häädstää foon't teritoorium is Yellowknife.
Grä
Grä as en klöör mä en laachtens tesken suart an witj, oober saner en bruketen uundial. Hat as en "ünbruket" klöör. Flooksis woort grä mä en "bruket" klöör misket, det as do oober eegentelk nian grä muar.
Barysau (Steed)
Barysau (üüb Witjrüs: Бары́саў Barýsaǔ, üüb Rüs: Бори́сов Borísov, üüb Poolsk: Borysów) as en steed un det Minsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 147.381 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Barysau Distrikt.
Kétou (Steed)
Kétou as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Plateau Department. Det hee 39.626 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Kétou Komuun.
Grä
Slacher
Enkelt grätuuner haa en aanjen nööm:
Lepelj (Steed)
Lepelj (üüb Witjrüs: Ле́пель Liépieĺ, üüb Rüs: Ле́пель Lépel’, üüb Poolsk: Lepel) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 17.280 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Lepelj Distrikt.
Grä
RAL klöören
RAL as en norm föör klöören, an arke slach grä hää diar en aanj numer:
Markaryd (Komuun)
Det Markaryd Komuun (üüb Sweedsk: Markaryds kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 10.320 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Markaryd.
Gharb-Chrarda-Béni Hsen
Gharb-Chrarda-Béni Hsen wiar bit 2015 ian faan 16 ferwaltangsregiuunen uun Marokko. Hoodstääd wiar Kenitra.
Tu det regiuun hiard trii prowinsen:
Kalawao County
Iindialing faan Ferwalting
At county hee fjauer ahupuaʻa.
Fibonaccitaalen
A Fibonaccitaalen san en fulag faan natüürelk taalen, diar efter en was reegel leewen grater wurd. Jo san näämd efter Leonardo Fibonacci. Ham fool jodiar taalen üüb, üs hi det waaksen faan en kaninfamile beskriiw wul. Jo san oober al föl linger bekäänd.
Det fulag begant mä nol of ian, an wääkst do leewen am det sum mä det föörgungertaal:
Äphüsem/mo
Äphüsem (ap Tjüsch: Uphusum, ap Dånsch: Ophusum) as en gemiine önj e Kris Nordfraschlönj. Önjt norden läit e gemiine Humptoorp, önjt ååsten Braarep, önjt sööden Hulm än önjt weesten Naischöspel. Et heet 359 manschne (2019).
Fibonaccitaalen
Jodiar taalen beskriiw flook föörgunger uun a natuur an jo hinge tuup mä di Gulen Skeer. Je widjer dü a taalen ferfulagst, amso naier komt di bröök faan tau taalen, diar üübenööder fulge tu det Gulen Taal (= 1,618...):
Äphüsem/mo
Histoori
Äphüsem wörd 1499 önj da Flensborg Amts Regnskaber for di jarste keer nååmd. Di 1. önj e Ismoune 2008 wörd e gemiine diilj foont Åmt Söödtuner.
Düzce (Prowins)
Det Düzce Prowins (üüb Türkisk: Düzce ili) as en prowins, wat uun det Suart-Sia Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 392.166 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Düzce.
Fibonaccitaalen
A iarst 50 Fibonaccitaalen
Efter det rekursiif reegel: mä di began
Äphüsem/mo
Ferkiir
Äphüsem heet en hüüljpunkt aw e Mjarschboon.
Ifangni (Steed)
Ifangni as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Plateau Department. Det hee 31.984 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Ifangni Komuun.
Fibonaccitaalen
A iarst 50 Fibonaccitaalen
! n ! fn ! style="border-left:medium solid" |n ! fn ! style="border-left:medium solid" |n ! fn ! style="border-left:medium solid" |n ! fn ! style="border-left:medium solid" |n ! fn
Düzce (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Selim I.
Selim I. (üüb Osmaans Türkisk: سليم اول, Selīm-i Evvel, üüb Türkisk: Birinci Selim; * 10. Oktuuber 1470 uun Amasya; † 21. September 1520 bi Çorlu) wiar faan 24. April 1512 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. Uun sin regiaringstidj wurd Egypten dial faan det Osmaans Rik.
Hi wurd uun det Yavuz Selim Moschee uun Konstantinoopel begreewen.
Babrujsk (Steed)
Babrujsk (üüb Witjrüs: Бабру́йск Babrújsk, üüb Rüs: Бобру́йск Bobrújsk, üüb Poolsk: Bobrujsk, üüb Jidisk: באַברויסק Babrujsk) as en steed un det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 215.092 lidj (2009).
Astrawets (Steed)
Astrawets (üüb Witjrüs: Астраве́ц Astraviéc, üüb Rüs: Острове́ц Ostrovéc, üüb Liitauisk: Astravas, üüb Poolsk: Ostrowiec) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun, nai bi at grens tu Liitauen. Det hee 8.285 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Astrawets Distrikt.
Babrujsk (Steed)
At Belukin Wäärt
Det Babrujsk Feesting (19. juarhunert)
Ljungby (Komuun)
Det Ljungby Komuun (üüb Sweedsk: Ljungby kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 28.521 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Ljungby.
Hertoochdoom Holstian
At Hertoochdoom Holstian begand sowat am't juar 1200 an hää bit 1864 bestenen. Uun a luup faan a juarhunerten jääw't flook tustendaghaiden. Tuleetst wiar't en dial faan a Sjiisk Bund. 1864 kaam't diarauer tu en kriich tesken Preußen an Denemark, di Preußen wonen hää. Diarefter kaam uk det Hertoochdoom Schleswig tu Preußen an 1871 tu't Sjiisk Rik üs Prowins Schleswig-Holstian.
Daalang as Holstian di süüdelk loonsdial faan Schleswig-Holstian.
Snä
Snä as en wonterweder. A enkelt snäklaper san iskristalen, diar en ünlik furem haa kön.
Wurd
Det wurd 'snä' komt faan't ualhuuchsjiisk snēo uf, madelhuuchsjiisk snē. An det komt wel faan't indoeuropeesk *sneigṵh- 'snei', 'tuupbak'.
Fredrikstad (Norweegen)
Fredrikstad as en stää önj Norweegen. E stää läit önjt söödååsten foont lönj. Et heet 113.622 inboogere (2019).
Québec (Prowins)/fe
Québec as ian faan dön tjiin prowinsen faan Kanada. At prowins leit uun a uast faan't lun. Uun a nuurd leit det Hudson-Struat, uun a uast Newfoundland and Labrador, uun a süüduast a Golf faan St. Lawrence, uun a süüduast New Brunswick, uun a süüd dön Ferianigt Stooten, uun a süüdwaast Ontario an uun a nuurdwaast Hudson Bocht. Det hee 8.604.495 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Québec.
Geografii
Québec as det gratst prowins uun Kanada. At prowins leit 62°59 an 44°99 faan a nuurd tu a süüd an twesken 57°10 an 79°76 faan a uast tu a waast.
Lunskap
De St. Lawrence Struum leept troch't prowins. Anticosti Eilun leit uun a mös faan a struum.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee sööwentanj ferwaltingsregiuunen:
Spriiken
Det amtelk spriik faan't prowins as Fraansöösk. James Bay Cree, en spriikwiis faan det Cree Spriik, Montagnais, Naskapi an Atikamekw wurd uk uun't prowins snaaket.
Durán (Ekwadoor)
Durán as det seekstgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a waast faan't lun, uun det Guayas Prowins, nai bi Guayaquil. Det hee 230.839 lidj (2010).
Micmac
A Micmac of Mi’kmaq san en fulk faan indioonern uun Nuurduastameerikoo. Jo haa diar lewet, huar daalang Nova Scotia, Prince Edward Island, New Brunswick uun Kanada san.
Micmac, Míkmawísimk, Mi'gmawi'simg of L'nui'sin het uk hör spriak. Hat hiart tu det grat skööl faan a Algonkin-spriaken. Daalang snaake det noch son 11.000 minsken.
Dietrich Hofmann
Prof. Dietrich Hofmann (* 17. Detsember 1923 uun Bad Lobenstein, Tüüringen; † 13. Detsember 1998 uun Preetz, Schleswig-Holstian) wiar en sjiisken germanist, skandinawist an frisist.
Leewent
Faan 1942 bit 1949 hää Hofmann un Leipzig studiaret. Bi't CAU uun Kiil werket hi faan 1948 bit 1951 bi profeser Hans Kuhn. Sant 1950 wiar hi bi't Nuurdfresk Wurdenbuksteed. 1959 as'er profeser wurden uun Saarbrücken an ging 1962 tu Münster. 1969 as Hofmann di efterfulger faan Hans Kuhn uun Kiil wurden. Diar hää hi 1972 det fääk Frisistik iinfeerd. An 1978 wiar Bo Sjölin diar di iarst profeser för Frisistik. 1989 ging Hofmann uun pangjuun.
Seeks/go
Jü tåål seeks (6) (röömisch: VI) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en lik tåål än kamt eewer e numer fiiw (5), oors foor e numer sooben (7).
Ding-Sönj/mo
Ding-Sönj (ap Tjüsch än Dånsch: Enge-Sande) as en gemiine önj e Kris Nordfraschlönj. Önj’t norden lade e gemiine Leek än Ståårem, önj’t ååsten läit e Kris Schleswig-Flensborj, önj’t sööden lade e gemiine Beergem än Latjenhoolm än önj’t weesten läit e gemiine Stääsönj. Et heet 1114 manschne (2019).
Geografii
E gemiine läit önj e Kårhiird.
Toorpe:
Histoori
Di 1. önj e Ismoune 2008 wörd e gemiine diilj foont Åmt Söödtuner.
Spriiken
Önj e gemiine wårt e spriikwiise Karhiirder snååked.
Politiik
E gemiine heet 11 sate önj’t gemiinefertreesing.
Manta (Ekwadoor)
Manta as det sööwenstgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a waast faan't lun, uun det Manabí Prowins, bi a Pasiifik. Det hee 217.553 lidj (2010).
Sankt Petersburg
Sankt Petersburg (🇷🇺, diar sai's uk Piter) as mä knaap 5 miljuun iinwenern det öödergratst stääd uun Ruslun efter det hoodstääd Moskau, an det sjuardgratst uun Euroopa. Hat as näämd efter di apostel Simon Petrus.
Det stääd leit uun't nuurdwaasten faan't lun bi a müs faan di struum Newa iin uun a Uastsia. Hat as 1703 faan Peter di Grat grünjlaanj wurden, auer Ruslun en Uastsiahuuwen haa wul. Faan 1914 bis 1924 hää det stääd Petrograd (Петроград) het, an faan 1924 bit 1991 as't efter Wladimir Leenin tu Leeningrad (Ленинград) wurden.
Uun St. Petersburg stun 2.300 palasten an slööd, jo san sant 1991 weltkultuurarewdial faan a UNESCO. Uun St. Petersburg stäänt mä en hööchde faan 462 meetern at Lakhta Center, det huuchst hüs faan Euroopa.
Stääddialen
St. Petersburg hää 18 rajons mä 111 letjer ferwaltangsianhaiden:
Pobè (Steed)
Pobè as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Plateau Department. Det hee 49.232 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Pobè Komuun.
Maya
A Maya san en fulk faan uuriinwenern an en ääder huuchkultuur uun Madelameerikoo.
Guelmim-Es Semara
Guelmim-Es Semara wiar bit 2015 ian faan 16 ferwaltangsregiuunen uun Marokko. Hoodstääd wiar Guelmim.
Maya
Daalang lewe wel son sääks miljoon Maya uun Meksiko (üüb Yucatán, uun Chiapas an Tabasco), uun Belize, Guatemaala, Honduuras an El Salvador. A gratst sköölen lewe uun Meksiko, det san a Mayathan (~ 800.000), Tzeltal (~470.000) an Tzotzil (~430.000).
Guelmim-Es Semara
Tu det regiuun hiard fiiw prowinsen:
Tingsryd (Komuun)
Det Tingsryd Komuun (üüb Sweedsk: Tingsryds kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 12.393 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Tingsryd.
Mjory (Steed)
Mjory (üüb Witjrüs: Мёры Mióry, üüb Rüs: Мио́ры Mióry, üüb Poolsk: Miory) as en steed un det Witsebsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 8188 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Mjory Distrikt.
Darling Struum
Di Darling River as mä 2844 kilomeetern di lingst struum uun Austraalien. Hi feert auer't juar ünreegelmiatag weeder an lääpt iin uun di Murray Struum. Tuup mä di Murray-Struum san jo mäenööder 3672 kilomeetern lung.
Di Darling fäält tidjwiis an steedenwiis drüg. Amdat büüren an wil diarten diar nian komer faan fu, skal det Murray-Darling Basin Authority di ufluup reguliare.
Chakasisk spriak
At Chakasisk spriak (chakas. хакас тілі khakas tîlî) as en Sibiirisk Turkspriak, diar uun Chakasien snaaket woort. Diar as hat bütj rüsk uk amtspriak. Chakasisk hää flook wurden faan't rüsk an mongoolisk auernimen.
Skraft
Chaksisk woort eder mä't latiinsk of mä't kyrilisk alfabeet skrewen, daalang miast kyrilisk.
Ålesund
Ålesund as en stää önj Norweegen. E stää läit önjt weesten foont lönj. Et heet 53.234 inboogere (2019).
Portoviejo
Portoviejo as det aachstgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 206.682 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Manabí Prowins.
Kérou (Steed)
Kérou as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atakora Department. Det hee 54.276 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Kérou Komuun.
Uppvidinge (Komuun)
Det Uppvidinge Komuun (üüb Sweedsk: Uppvidinge kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 9588 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Åseda.
Belize River
Hi ferlääpt uun't nuurden faan a Maya Mountains, an hää san müs naibi Belize City, huar hi iin uun't Kariibisk Sia lääpt.
Sooben
Jü tåål sooben (7) (röömisch: VII) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en ünlik tåål än kamt eewer e numer seeks (6), oors foor e numer åcht (8).
Hāremforslüt
En Hāremforslüt set iin ön en Oflaapröör en es diarfuar, dat di Hārem fan Kanaal of Skitküül ek iin ön't Hüs kum.
Me Weeter
Fuar't olermiist uur dit Ofloopröör öner Spöölstiiner sa döörböögen, dat diar altert Weeter benen staant. Döör Weeter ken di Lucht en diarme di Hārem ek kum. Üs en töhopstelt Pakeet fan Röören en Techtingen jit des en iinfachi Siphon.
En Forem diarfan es uk ön Hüsjikopen tö finj, man diar es dit iingööten en niin önskrüüwen Röören.
Öner Spöölstiiner set aaft Faten, hur naa boowen en naa achtern en Röör önslööten uur. Des Fat jit uk Borel, di Hāremforslüt jit Borelsiphon.
Bi en Böörtoflaap es en Aart fan Traachter, hur ön di Meren en Oflaapröör öngööten es. Boowen üp set en Aart fan Ler, dat niin Strunt diar iimaal ken en uk niin Lucht utkum ken.
Söner Weeter
Bi en weeterfrii Urinal es jaa niin Weeter. Bi des halt en Silikoongumi-Slang dit Röör techt. Des giar bluat kuurt iipen, wan diar wat iinlapt, en achterön giar dit weđer techt. Des Systeem mut of en tö rensket uur, aurdat höm Uriinstiin benen iin ön di Slang set, dat dit ek muar rocht techtmaaki ken.
Luhansjk (Prowins)
Det Luhansjk Prowins (üüb Ukrainisk: Луга́нська о́бласть Luháns’ka óblast’ of Луга́нщина Luhánščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 2.195.290 lidj (2017). At hoodsteeden faan’t prowins san Luhansjk (de jure) an Sjewjerodonetsjk (de facto).
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Skien
Skien as en stää önj Norweegen. E stää läit önjt sööden foont lönj. Et heet 93.255 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Vestfold og Telemark Prowins.
Loja (Ekwadoor)
Loja as det njüügenstgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 170.280 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Loja Prowins.
Di Gitshals of di Söl’ring Pidersdai/fe
A karaktern
A hoodkaraktern faan’t stak san Pider Madsen an sin woksen jongen Korneelis an Ellen. At jaft uk Pider Madsen sin wüf Gon’nel, diar en gudaardig mensk as. Öler karaktern, diar uun’t stak föörkem, san:
Huaram at stak gungt
Pider Madsen as de rikst büür uun Kairem an as uu so gitsig. Hi wal tu sin jongen ei iansis jil tu’t feirin faan a Piadersdai du. A jongen, Korneelis an Ellen, man dacht en kluk ploon ap; hü jo faan hörens aatj dach noch en gud mensk maage kön. Jo skriiw en briaf am faan ham 70 riksdooler tu fun. At briaf komt efter’t saien faan Madts, Pider Madsen san äälst dring. Madts as en siamaan, diar uun Kopenhuuwen as. Uun’t briaf wurt tu Pider nemelk saad, dat was deensk jilseedler, wat hi hee, bal üngültig wurd wal, an diarfaan wal Madts jo för ham iinbütje. A aatj stjüürd do a riksdooler uf.
Korneelis feit a riksdooler an dee hi en dial diarfaan för a plasiaren a Piadersdai ütj. Ellen feit at auerbliiwsel faan’t jil; hat man dee sin paart tu tau familjin, diar uun grat nuad san an leet ham uun’t fest faan sin feriarern freihual. Efter hög iarst an bliis fertjunglingen, diaruun en mase faan tüüpisk persuunen bedialiget as, wurt a büür tu iinsicht faan sin gekhaid broocht. At jil, wat dön tau jongen tu ham welerdu wel, wal hi nü ei muar haa. At aanj feiret at familje ei bluat a Piadersdai, man uk Ellen sin ütjbringen mä’n friskbeegen koptein.
Auer’t werk
Hansen draapt uun’t stak en rocht folkstuan an’t stak wurd tu’t föörbilj för al leeder dachtingen üüb Söl’ring. A dachter wiset en seeker instinkt för det koomisk wirking faan en mingen faan spriiken. Originel figuuren uun’t stak san tu bispal en nuurdjüt, diar üüb breegen Söl'ring snaaket, en maan faan Wiringhiird, diar sin feestlunfresk spriikwiis bibehäält an en süper (Siiwerdt), diar Söl’ring, Huuchtjiisk an Plaattjiisk trochenöler praatjet.
Ferdinand Holthausen (1860-1956), en anglisist an ualgermanist, hee betuanet, dat at stak mä Molière sin werk A Gitshals (üüb Fraansöösk: L’Avare; 1668), uk wan a tiitel eenelk klangt, bluat uu so letjet eenelkhaid wiset: dön tau staken san faanenöler so auermiatig ünlik, dat detheer aueriansteming wel üüb tufaal beraut an faan en imitatschuun nian snaak weese kön. Üüb en amwai auer en populeer deensk auersaating hee Molière man dach en rol för Hansen sin stak spelet. Dütelker haa, üüs Dietrich Hofmann (1923-1998), en friisist, efterwise küd, hög komeedestaken faan de deensk-noorsk skriiwer Ludvig Holberg di Gitshals uffarwet.
1833 wurd en widjerfeering tu't stak, at ferteeling Di lekkelk Stjüürman, ütjden. Di Gitshals salew wurd uk 1896 uun det Nahrung für Leselust in Nordfriesischer Sprache ütjden.
Tønsberg
Tønsberg as en stää önj Norweegen. E stää läit önjt söödååsten foont lönj. Et heet 52.419 inboogere (2019).
Selim II.
Selim II. (üüb Osmaans Türkisk: سليم ثانى Selīm-i s̱ānī, Türkisk: İkinci Selim; * 28. Mei 1524, † 15. Deetsember 1574 uun Konstantinoopel) wiar faan 7. September 1566 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. Hi wiar de iarst faan dön osmaans sultaanen, diar ham ei aktiiw am politiik an krichsfeering komert, man dönheer dingen iar tu san swiigerdring, de gratwesiir Sokollu Mehmed Pascha, auerleet.
Hi wurd uun Hagia Sophia uun Konstantinoopel begreewen.
Kouandé (Steed)
Kouandé as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atakora Department. Det hee 27.197 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Kouandé Komuun.
Lins (Plaant)
At Lins (Lens culinaris of Vicia culinaris) as en frücht an en plaantenslach uun det skööl faan a Linsen (Lens) an det famile faan a Bongfrüchten (Fabaceae). Hat komt wel faan't wil lins Lens orientalis uf.
Åcht
Jü tåål åcht (8) (röömisch: VIII) äs en natörlik tåål än en numer. Jü äs en lik tåål än kamt eewer e numer sooben, (9), oors foor e numer nüügen (9).
Lins (Plaant)
Linsen haa en grat bedüüdang üs iidj för a minsken. Rä linsen skel ei eden wurd, iarst efter't iinwokin uun weeder kön jo ferwerket wurd. Linsen hual föl proteiin.
Brün
Brün as en klöör, oober nian spektraalklöör. Hat as en jonk orangj of ruad.
Euphrat
Di Euphrat ([],, , Firat, ) as di gratst struum uun Fööraasien.
Hi komt faan't huuchlun uun a Türkei, an lääpt do widjer troch Syrien an Iraak, ferbanjt ham mä a Tiigris tu a Schatt al-Arab an lääpt ütj uun a Persisk Golf.
Brün
Slacher
Ünlik brün tuuner mä ünlik nöömer:
RAL klöören
RAL as en norm föör klöören, an arke slach brün hää diar en aanj numer:
Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra
Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra (, tamazight: ⵍⵄⵢⵓⵏ ⴱⵓⵊⴹⵓⵕ ⵜⴰⵔⴳⴰ ⵜⴰⵣⴳⴳⵡⴰⵖⵜ) wiar bit 2015 ian faan 16 ferwaltangsregiuunen uun Marokko. Hoodstääd wiar El Aaiún (Laayoune).
Tu det regiuun hiard trii prowinsen:
Sant 2015 hiar jo tu det nei regiuun Laâyoune-Sakia El Hamra.
Anderlecht
Anderlecht as en gemeend uun det Brüssel Regiuun uun Belgien. At gemeend leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 120.887 lidj (2021).
Geografii
At gemeend hee 20 fjuardens:
Växjö (Komuun)
Det Växjö Komuun (üüb Sweedsk: Växjö kommun) as ian faan a komuunen uun det Kronoberg Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 94.129 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Växjö.
New Mexico Counties
List ma da 33 counties önj New Mexico:
Ambato (Ekwadoor)
Ambato as det tjiinstgratst steed uun Ekwadoor. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 165.185 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Tungurahua Prowins.
Kia Motors
Di Kia Motors Corporation es en Autofirma fan Süđern Koreea, wat sent 1998 tö di Hyundai Motor Group jert. 2013 waar 7,9 Milioonen Wainer forkoopet, en diarme es Hyundai/Kia di Fjort eeđer Toyota (9,98 Mio.), Volkswagen (9,73 Mio.) und General Motors (9,71 Mio.) (Stand 2013).
Di Noom Kia kumt fan di koreeaansk Uurter „ki“ (Hanja: 起, Hangeul: 기) fuar āpstiig en „a“ (Hanja: 亞, Hangeul: 아) für Āsien.
Histoorie
1944 waar di „Kyongseong Precision Industry“ iipenmaaket, wat fan 1952 ön Weelen ön Koreea becht. Fan des Tir ön waar di Fabriik „Kia Industry Company“ nēmt. Di jest Maskiinen wiar fan 1961/62 ön Mootorweelen en en litj Kraamwain me trii Weelen. Ombi tiin Jaaren leeter kām di jest Kraamwain me fjuur Weelen, di Kia Titan üt, wat ön Koreea bit deling üs di koreaansk Lastwain bikeent es. 1973 waar Kia en Aktienselskep bi di Börsi. Ön des Jaar heer Kia di jest Fjuurtakt- of Ottomaskiin fan Koreea becht. Ombi 1974 waar di jest Persoonenwain, di Kia Brisa ütbraacht. Diarfan waar uk en Pick Up becht, wat üs Jest fan al uk naa dit Bütlön forkoopet waar. 1976 waar Asia Motors aurnomen, 1978 waar di jest koreaansk Dieselmaskiin becht. Fan 1979 bit 1981 waar di Peugeot 604 en di Fiat 132 üp Lisens eeđerbecht.
Ön di Tachentigerjaaren waar en niin Kraamwain ütbraacht. Me Mazda (Mazda 121) en Ford (Ford Festiva fuar Ameerika) waar di Kia Pride, en mal litj Wain ütbraacht. Fan 1992 ön kür em uk ön Ameerikaa en Dütsklön Fabriiken iipenmaaki en Wainer forkoopi. Bi Karmann ön Osnabrück waar fan 1995 bit 1998 di Kia Sportage becht.
1998 kām di Spaarikasen ön Koreea en diarme uk di Industrii ön Nuar. Kia waar fan Hyundai aurnomen, Asia Motors forswuan, en töhop waar dit di Hyundai Motor Group.
Fan di Hyundai Motor Group uur sent ombi 2014 Elektrowainer sa üs uk sok me Brenstofseli önböören.
Dit Elektroauto fan Kia Motors jit Kia Niro
VDL
Di VDL Groep ön Eindhoven ön di Neđerlönen es en gurt Industriikonsern en Famiilienfirma. VDL her 79 Daachterfirmen ön 16 Lönen, hur aur 10.600 Mensken aarberi.
Språkebel/mo
Språkebel (ap Tjüsch: Sprakebüll, ap Dånsch: Spragebøl) as en gemiine önj e Kris Nordfraschlönj. Önj’t norden läit e gemiine Åktoorp, önj’t ååsten e Kris Schleswig-Flensborj, önj’t sööden e gemiine Ståårem än önj’t weesten Leek. Et heet 256 manschne (2019).
VDL
VDL becht Maskiinen en Önlaagen en maaket uk Diili fuar üđer Fabriiken fan Metal, Könststof sa üs Behanelingen me Fārev en Kemii. Fuar hok Systeemi uur Moduuli becht en tödönen. Fuaral es VDL man fuar sin Busi bikeent, wat sent ombi 2014 uk me Elektromaskiin önerwai sen.
Språkebel/mo
Histoori
Språkebel wörd 1498 for di jarste keer schraftlik nååmd. Di 1. önj e Ismoune 2008 wörd e gemiine diilj foont Åmt Söödtuner.
Süleyman I.
Süleyman I. (üüb Osmaans Türkisk: سليمان اول‎ Süleyman-ı Evvel; üüb Türkisk: Birinci Süleyman; * 6. Nofember 1494, 27. April 1495 of Mei 1496 uun Trabzon; † 7. September 1566 föör Szigetvár) wiar faan 30. September 1520 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. Uun sin regiaringstidj lingt det geograafisk ütjdeening an't meecht faan't rik san hööchteponkt.
Språkebel/mo
Politiik
E gemiine heet 9 sate önj’t gemiinefertreesing.
VDL
Histoorie
Ön't Jaar 1953 heer Pieter van der Leegte ön Eindhoven en Firma fuar Metaltechnik bigent. Fan sin Famiiliennoom waar di Firmennoom VDL. Sin Dreeng Wim van der Leegte kür sent 1979 masi Firmen aurnem en VDL aartig wat gurter maaki.
2006 heer di VDL Groep fan Philips die Philips Enabling Technologies Group (ETG) koopet. Des becht en forkoopet Prezisioonsdiili en Maskiinen fuar't Bechning fan Hualev-Leerers sa üs Medisiin- en Solaartechnik.
Stepanakert
Stepanakert (üüb Armeens: Ստեփանակերտ, üüb Aserbaidschaans: Xankəndi) as at hoodsteed faan det de-facto stoot Bergkarabach. Det hee 55.200 lidj (2015).
Ljwiw (Prowins)
Det Ljwiw Prowins (üüb Ukrainisk: Льві́вська о́бласть L’vívs’ka óblast’ of Льві́вщина L’vívščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 2.534.027 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Ljwiw.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Bassar (Steed)
Bassar as en steed uun det Kara Regiuun faan Toogo. Det hee 23,181 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Bassar Prefektüür.
Bafilo
Bafilo as en steed uun det Kara Regiuun faan Toogo. Det hee 17.937 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Assoli Prefektüür.
Marrakesch-Tensift-El Haouz
Marrakesch-Tensift-Al Haouz wiar bit 2015 ian faan 16 ferwaltangsregiuunen uun Marokko. Hoodstääd wiar Marrakesch.
Tu det regiuun hiard sääks prowinsen:
Jo san 2015 aaltumaal auergingen uun det nei regiuun Marrakesch-Safi.
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson (* 2./13 April 1743 uun Shadwell bi Charlottesville, Kolonii Virginia; † 4. Jüüle 1826 üüb Monticello bi Charlottesville, Virginia) wiar een faan a grünjleier faan dön Ferianigt Stooten. Hi wiar faan 1801 tu 1809 de 3. president faan't lun. Faan 1797 tu 1801 wiar hi de 2. vize-president faan't lun.
Mehmed III.
Mehmed III. (üüb Osmaan Türkisk: محمد ثالث‎ Meḥmed-i s̱ālıs̱; Türkisk: Üçüncü Mehmet; * 26. Mei 1566, † 21. Deetsember 1603) wiar faan 15. Janewoore 1595 tu san duas sultaan faan det Osmaans Rik. En wichtig bejewenhaid faan sin regiaringstidj wiar de Lung Türkenkrich faan 1593 tu 1606, diaruun Mehmed üüs iarst sultaan sant Süleyman I. persöönelk at feering auernaam.
Arafura-Sia
At Arafurasia as temelk flaak, uun't madel man 150 m jip. Likes as diar en böös jip steed bi a auergung tu't Banda-Sia uun't nuurdwaasten, det Arujip mä 3.680 m.
Koord
Koord faan 1846:
Linsen (Plaanten)
Linsen (Lens) san en plaantenskööl uun det famile faan a Bongfrüchten (Fabaceae). Grat bedüüdang hää det Lins (Lens culinaris). Hat hiart tu äälst kultüürplaanten üüb a eerd.
Mykolajiw (Prowins)
Det Mykolajiw Prowins (üüb Ukrainisk: Микола́ївська о́бласть Mykolájivs’ka óblast’ of Микола́ївщина Mykolájivščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.150.126 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Mykolajiw.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee fjauer distrikten:
Abakan (Struum)
A Abakan (🇷🇺; faan't spriak för „Beerenblud“ of „Beerenstruum“) as en 514 kilomeeter lungen tustruum faan a Jenisej uun't Republiik Chakasien (Sibiirien, Ruslun).
Västervik
Västervik as jü tweedgrutst stää önj e prowins Kalmar, Swärik. E stää läit önjt ååsten foon e prowins, bai e Ååstsiie. Dåt heet 21.428 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Västervik Komuun.
Ståårem/mo
Histoori
Di 1. önj e Ismoune 2008 wörd e gemiine diilj foont Åmt Söödtuner.
Politiik
E gemiine heet 11 sate önj’t gemiinefertreesing.
Tellingstedt
Tellingstedt as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 2678 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Plantaaj
En plantaaj as en grat onernemen, diar man ään slach faan plaanten aptjocht (en monokultuur), am det weltwidj tu ferkuupin.
Plaanten
Plantaajen tji miast muarjuarag plaanten ap. Hör produkten san: