cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koordinaatensüsteem
Mä en koordinaatensüsteem koon am ponkter uun en geomeetrisken rüm fäästlei. Diarför skal en nulponkt fäästlaanj wurd. A koordinaaten racht jo efter didiar nulponkt.
Lough Neagh
Uun a sia lei aacht eilunen: Coney Island, Coney Island Flat, Croaghan Flat, Derrywarragh Island, Padian, Ram's Island, Phil Roe's Flat an The Shallow Flat.
Okcheon (Lunkreis)
De Okcheon Lunkreis (üüb Koreaans: 옥천군 / 沃川郡 Okcheon-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Chungcheong Prowins. A lunkreis leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 51.770 lidj (2019).
IMDb
IMDb as det ufkörtang för't Internet Movie Database.
Spree-Neiße (Lönjkris)
E Lönjkris Spree-Neiße (aw Läichsorbisch: Wokrejs Sprjewja-Nysa) as ån foon e krise önj e diiljstoot Brandenborj. E kris läit önjt söödweesten foon e diiljstoot. Dåt heet 113.720 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Forst (Lausitz) (Baršć).
Castanopsis
A Castanopsis san en plaantenskööl uun det famile faan a Böökeplaanten (Fagaceae). Diar hiar son 140 slacher tu an jo like Kastanjin. Jo waaks uun a troopen an subtroopen faan Aasien.
IMDb
Det as en dootenbeenk för filmer, fernseeseerien, wiideoproduksioonen an kompjuuterspalen, an uk för lidj, diar diarbi mäwerket haa. 2017 wiar diar 4,1 Mio. filmproduksioonen an 7,7 Mio. filmkonstler fertiakent.
Castanopsis
Slacher
C. acuminatissima – C. amabilis – C. annamensis – C. argentea – C. argyrophylla – C. arietina – C. armata – C. birmanica – C. boisii – C. borneensis – C. brevispinula – C. buruana – C. calathiformis – C. cambodiana – C. carlesii – C. castanicarpa – C. catappifolia – C. cavaleriei – C. ceratacantha – C. cerebrina – C. chapaensis – C. chevalieri – C. chinensis – C. choboensis – C. chunii – C. clarkei – C. clemensii – C. concinna – C. costata – C. crassifolia – C. cryptoneuron – C. curtisii – C. cuspidata – C. delavayi – C. densinervia – C. densispinosa – C. diversifolia – C. dongchoensis – C. echinocarpa – C. echinophora – C. endertii – C. evansii – C. eyrei – C. faberi – C. fargesii – C. ferox – C. fissa – C. fleuryi – C. fordii – C. formosana – C. foxworthyi – C. fulva – C. gamblei – C. glabra – C. glabrifolia – C. griffithii – C. guinieri – C. hainanensis – C. harmandii – C. hsiensiui – C. hupehensis – C. hypophoenicea – C. indica – C. inermis – C. javanica – C. jianfenglingensis – C. jinpingensis – C. johorensis – C. jucunda – C. kawakamii – C. kweichowensis – C. lamontii – C. lanceifolia – C. lecomtei – C. longipes – C. longipetiolata – C. longispina – C. lucida – C. malaccensis – C. malipoensis – C. megacarpa – C. mekongensis – C. microphylla – C. motleyana – C. namdinhensis – C. neocavaleriei – C. nephelioides – C. nhatrangensis – C. ninhhoensis – C. oblonga – C. oligoneura – C. orthacantha – C. ouonbiensis – C. oviformis – C. paucispina – C. pedunculata – C. philipensis – C. phuthoensis – C. pierrei – C. piriformis – C. platyacantha – C. poilanei – C. pseudohystrix – C. psilophylla – C. purpurea – C. purpurella – C. remotidenticulata – C. rhamnifolia – C. ridleyi – C. rockii – C. rufotomentosa – C. schefferiana – C. sclerophylla – C. scortechinii – C. selangorensis – C. semifabri – C. siamensis – C. sieboldii – C. sieboldii – C. sieboldii – C. symmetricupulata – C. tcheponensis – C. tessellata – C. thaiensis – C. tibetana – C. tonkinensis – C. torulosa – C. touranensis – C. tranninhensis – C. tribuloides – C. trinervis – C. tungurrut – C. undulatifolia – C. wallichii – C. wattii – C. wenchangensis – C. wilsonii – C. xichouensis
IMDb
Hat as 1990 grünjlaanj wurden an woort bedrewen faan Amazon.com.
Yeongdong (Lunkreis)
De Yeongdong Lunkreis (üüb Koreaans: 영동군 / 永同郡 Yeongdong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Chungcheong Prowins. A lunkreis leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 49.591 lidj (2019).
Ada Lovelace
Augusta Ada King-Noel, Countess of Lovelace, algemian üüs Ada Lovelace bekäänd (bäären Augusta Ada Byron; * 10. Deetsember 1815 uun London; † 27. Nofember 1852 uk diar), wiar en britisk matemaatiker. Hat werket mä Charles Babbage bi san ploon för en reegenmaskiin (üüb Ingels: Analytical Engine). Hat wiar det iarst persuun tu keenen, dat at maskiin brük för muar üüs at reegnin hed. 1843 ded hat en komentaar tu't programiaring faan't maskiin ütj an wurt diarför üüs det iarst kompjuuterprogramiarer uunsen.
Georgisk Lari
Di Georgisk Lari (Georgisk: ლარი) as at münt faan Georgien. 1 Lari as 100 Tetri (Georgisk: თეთრი).
Fougères
Fougères (üüb Bretoonsk: Felger) as det njüügenstgratst steed uun a Bretagne, Frankrik. At steed leit uun a nuurduast faan't regiuun, uun det Ille-et-Vilaine Department. Det hee 20.528 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Fougères-Vitré Arrondissement.
Echt Pythons
A Echt Pythons (Python) san en skööl faan Slaanger (Serpentes) uun det famile faan a Pythons (Pythonidae). Jo lewe uun a troopen faan Afrikoo an Aasien.
Slacher
P. anchietae – P. bivittatus – P. breitensteini – P. brongersmai – P. curtus – P. kyaiktiyo – P. molurus – P. natalensis – P. regius – P. sebae – †P. europaeus
Amentotaxus
Slacher
A. argotaenia – A. assamica – A. formosana – A. hatuyenensis – A. hekouensis – A. poilanei – A. yunnanensis
Witbäk/go
Witbäk (åw Tjüsch: Wittbek; åw Dånsch: Vedbæk) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 808 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Geografii
Di Treene Struum mååget e ååstgräns foon e gemiine. Jü Hüsemer Uu mååget e noordweestgräns.
Laser
Laser (ütjspreegen //) as en ufkörtang för di ingelsk ütjdruk  l ight  a mplification by  s timulated  e mission of  r adiation.
Det ment eder det füsikaalisk fenomeen, an uk di aperoot, di laserstrualen ütjsjüürt.
Ööders üs ööder lampen hää en laser en fiinen laachtstrual an miast bluas ian klöör (= en smääl frekwensbian). Man at jaft uk lasern mä huuger frekwensen (röntgenlaser) of mä liager frekwensen (mikrowaagenlaser)
Sotschi
Sotschi (🇷🇺,, amskrewen Soči) as en gratstääd uun Ruslun bi't Suart Sia. Sotschi leit uun't Regiuun Krasnodar uun Süüdruslun, an diar wene minsken (Stant ).
Sotschi as bekäänd för san fräämenferkiar.
Kraaken
Kraaken (Octopoda, iar uk: Incirrina) san en order faan Aachtbianet Blakfasker (Octopodiformes, "Oktopusen") uun det klas faan a Hoodpuateten (Cephalopoda).
Familin
Alloposidae - Amphitretidae - Argonautidae - Bolitaenidae - Idioctopodidae - Octopodidae - Ocythoidae - Tremoctopodidae - Vitreledonellidae
Proterozoikum
At Proterozoikum as ian faan sjauer Äonen uun a histoore faan a eerd. Det jongst Äon as det Phanerozoikum, at Proterozoikum as det naistjongst, an a ääleren het Archaikum an Hadaikum. Hat hää lingd faan föör miljuun juaren bit föör amanbi  miljuun juaren.
Teltow-Fläming (Lönjkris)
E Lönjkris Teltow-Fläming as ån foon e krise önj e diiljstoot Brandenborj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Dåt heet 169.997 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Luckenwalde.
Proterozoikum
Di nööm komt faan ualgreks uf: πρότερος an ζῶον. Det ment so föl üs "iar at labenen kaam". Daalang witj wi, dat at labenen uk al uun't leed Proterozoikum, uun't Ediacarium diar wiar.
Ööder ütjdrüker för't Proterozoikum wiar Algonkium of Eozoikum.
Iindialang
En fiiner iindialang faan't Proterozoikum san Äras:
Chungju
Chungju (üüb Koreaans: 충주 / 忠州 Chungju, amtelk 충주시 / 忠州市 Chungju-shi) as en steed uun det Nuurd Chungcheongbuk Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 216.070 lidj (2019).
Uckermark (Lönjkris)
E Lönjkris Uckermark as ån foon e krise önj e diiljstoot Brandenborj. E kris läit önjt nordååsten foon e diiljstoot. Dåt heet 118.947 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Prenzlau.
Alto Mólocuè (Distrikt)
De Alto Molócuè Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Alto Molócuè) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 341.184 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Alto Molócuè.
Grand Bassa (Amt)
Det Grand Bassa Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 221.693 lidj. At hoodsteed faan't amt as Buchanan.
Jean-Jacques Rousseau
Jean-Jacques Rousseau [ʒɑ̃'ʒak ʁu'so] (* 28. Jüüne 1712 uun Genf; † 2. Jüüle 1778 uun Ermenonville bi Pariis) wiar en genfer skriiwer, filosoof, pedagoog, natüürforsker an komponist faan't Apkleering. Sin hoodwerk wiar Faan a Seelskapsferdrach of Prinsiipien faan't Stootsrocht (Du contrat social ou principes du droit politique; 1762). Hi naam en auergungssteling faan't Apkleering tu't Romantik iin. Hi saat en frei natüürtustant faan a lidj föörütj. Uun deheer lewet a mensk üüs stark ianselgunger hial uun't natüürelk order. Hi kön ham tutool üüb sin gefüül ferleet.
Werken
Rousseau sin wichtig werken san:
Wolga (Struum)
A Wolga (🇷🇺,, , Rha) as en struum uun't waastelk Ruslun. Mä en lengde faan 3530 km as hi di lingst an weederrikst struum uun Euroopa an uk ään faan a lingst struumer üüb a eerd (steed 17). San müs as uun't Kaspisk Sia, an sodenang as hi di lingst struum, di nian natüürelk ferbinjang tu a ooseaanen hää.
Weder
Weder (faan ualhuuchschiisk: wetar = winj) as di tustant faan't onerst laag faan a atmosfeere, at troposfeere uun en was steed üüb a eerd. Hat woort bestemet faan a sanstrualen an at atmosfeerisk zirkulatjuun.
Eegenskapen
A meteoroloogen beskriiw det weder efter:
Aparte wederföörkemen san:
Notholithocarpus densiflorus
Notholithocarpus densiflorus as di iansagst plaantenslach uun det skööl faan a Notholithocarpus uun det famile faan a Böökeplaanten (Fagaceae). Uun't ingelsk het di buum Tanoak, hi wääkst bluas bi a Pasiifikküst faan't nuurdelk Kalifornien an süüdelk Oregon. Di ingelsk nööm wiset diar üüb hen, dat det plaant nai mä a Iakebuumer as.
Frisendelf/go
Frisendelf (åw Tjüsch än Dånsch: Fresendelf) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 107 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Geografii
Di Treene Struum mååget e ååstgräns foon e gemiine.
.bh
as det top-level-domain (TLD) faan Bachrain.
Austrotaxus spicata
Austrotaxus spicata as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Austrotaxus faan a Iiwenplaanten (Taxaceae). Hat lewet bluas üüb Neikaledoonien.
Einsteinkrüs
At Einsteinkrüs as en laacht uun't stäärbil Pegasus. Det laacht faan di stäär QSO 2237+0305 (en quasar), di aacht miljaarden laachtjuaren widj wech as, koon ei lik tu üüs skiin. Hat woort faan en galaksii ferdekt, diar 400 miljuunen laachtjuaren widj wech as. An det galaksii hää son stark grawitatsioon, dat det laacht faan di stäär ambaanj woort. Son krüs jaft at üüb a hialer hemel bluas iansis. Dat tau stäären lik bääftenööder stun, jaft at oober muarsis, an diar komt do miast en Einsteinring bi tu sen.
Wan laachtstrualen faan't swaarkrääft ambaanj wurd, woort det üs grawitatsioonslens betiakent.
Grand Cape Mount (Amt)
Det Grand Cape Mount Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 127.076 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Robertsport.
.bi
as det top-level-domain (TLD) faan Burundi.
Trigonobalanus
A Trigonobalanus san en plaantenskööl uun det famile faan a Böökeplaanten (Fagaceae). Diar jaft at trii slacher faan.
Planeet 9
Planeet Njügen as di nööm för en planeet uun üüs sansüsteem, noch föl widjer bütjen üs a planeet Neptuun. Hi hää noch nään rochten nööm, auer hi noch ei fünjen wurden as. Sant 2016 san diar oober flook wedenskapslidj, diar men, dat diar son planeet wees mut. Saner Planeet 9 as ei tu ferklaarin, huaram aal a a ööder planeeten sok aparte an ünegool kreisboonen trinjam a san ütjfeer.
Lannion
Lannion ([lanjɔ̃]; üüb Bretoonsk: Lannuon) as det tjiinstgratst steed uun a Bretagne, Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Côtes-d'Armor Department., bi de Léguer Struum. Det hee 20.040 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Lannion Arrondissement.
.bj
as det top-level-domain (TLD) faan Beniin.
Jecheon
Jecheon (üüb Koreaans: 제천 / 堤川 Jecheon, amtelk 제천시 / 堤川市 Jecheon-shi) as en steed uun det Nuurd Chungcheongbuk uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 136.242 lidj (2019).
Belluno (Prowins)
Det Belluno Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Belluno; üüb Tjiisk: Provinz Belluno; üüb Ladiins: Provinzia de Belum) as ian faan dön seeks prowinsen uun det Veneetien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 201.972 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Belluno.
Murcia (Steed)
Murcia [ˈmurθja] as det sööwenstgratst steed uun Spanje. At steed leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 460.349 lidj (2021). Det as at hoodsteed faan det Murcia Regiuun.
Waassnek
At Waassnek (Peringia ulvae of uk Hydrobia ulvae) as en slach faan Sneken (Gastropoda) uun det skööl Peringia (of uk Hydrobia).
Dasfleegen
Dasen of Dasfleegen (Tabanidae) san en famile faan Fleegen (Brachycera) uun det order faan a Twiijügeten (Diptera). A wiiftjin süüg blud an sat hal üüb tjüch. Hör aier waaks hal uun modrag grünj ap.
Sköölen
Acanthocera – Acellomyia – Adersia – Aegophagamyia – Agelanius – Agkistrocerus – Alocella – Anacimas – Anaerythrops – Ancala – Anzomyia – Apatolestes – Archeomyotes – Asaphomyia – Atelozella – Atelozomyia – Atylotus – Austromyans – Austroplex – Bartolomeudiasiella – Betrequia – Bolbodimyia – Boliviamyia – Bouvieromyia – Braunsiomyia – Brennania – Caenopangonia – Caenoprosopon – Catachlorops – ?Cesabasis – Chaetopalpus – Chalybosoma – Chasmia – Chlorotabanus – Chrysops – Cryptotylus – Cydistomorpha – Cydistomyia – Dasybasis – Dasychela – Dasyrhamphis – Diachlorus – Dichelacera – Dicladocera – Ectenopsis – Ectinocerella – Erioneura – Eristalotabanus – Esenbeckia – Euancala – Eucompsa – Eutabanus – Fairchildimyia – Fidena – Gastroxides – Goniops – Gressittia – Haematopota – Haematopotina – Hamatabanus – Hemichrysops – Heptatoma – Himantostylus – Hippocentrodes – Hippocentrum – Holcopsis – Hybomitra – Isshikia – Japenoides – Jashinea – Lepiselaga – Leptapha – Leucotabanus – Limata – Lissimas – Mackerrasia – Melissomorpha – Merycomyia – Mesomyia – Mesopangonius – Microtabanus – Mycteromyia – Myiotabanus – Nagatomyia – Nanorrhynchus – Neavella – Nemorius – Neobolbodimyia – Neochrysops – Nothosilvius – Nubiloides – Oldroydiella – Olsufievotabanus – Oopelma – Orgizocella – Orgizomyia – Pachyschelomyia – Pangonius – Parancala – Paulianomyia – Pegasomyia – Phaeotabanus – Phibalomyia – Philipomyia – Philipota – Philipotabanus – Philoliche – Phorcotabanus – Pityocera – Poeciloderas – Promycteromyia – Protodasyapha – Protosilvius – Pseudacanthocera – Pseudocanthocera – Pseudopangonia – Pseudotabanus – Rhigioglossa – Rhinomyza – Roquezia – Scaptia – Scaptiodes – Scepsis – Scione – Seguytabanus – Selasoma – Silvestriellus – Silviomyza – Silvius – Sphecodemyia – Spilotabanus – Stenotabanus – Stibasoma – Stigmatophthalmus – Stonemyia – Stuckenbergina – Stypommisa – Surcoufia – Tabanocella – Tabanus  – Teskeyellus – Thaumastocera – Thaumastomyia – Therevopangonia – Therioplectes – Thriambeutes – Udenocera – Udenoceroides – Veprius – Whitneyomyia – Zophina
Mälst/go
Mälst (åw Tjüsch: Mildstedt; åw Dånsch: Mildsted) äs en gemiine oun Gooshiird oun Noordfreeschloun. Et heet 3781 foolk (2010). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Hole (stäärbil)
A Hole (, Tau, astronoomisk tiaken ♉) as en stäärbil üüb a ekliptik (üüb a koord: ruad streget). A laachtest stäär as Aldebaran (α Tauri, α Tau) mä en laachtmäächt faan 0,87 mag. Naibi lai a Plejaaden, a sööwen stäären.
A Hole hiart tu a twaalew stäärkreiser.
Skringelslaanger
A Skringelslaanger (Crotalus) san en skööl faan Slaanger (Serpentes) uun't famile faan a Wiipern (Viperidae). Jo kön mä hör stört skringle, an lewe uun Ameerikoo.
Slacher
C. adamanteus – C. angelensis – C. aquilus – C. armstrongi – C. atrox – C. basiliscus – C. campbelli – C. catalinensis – C. cerastes – C. cerberus – C. concolor – C. culminatus – C. durissus – c. ehecatl – C. enyo – C. ericsmithi – C. estebanensis – C. helleri – C. horridus – C. intermedius – C. lannomi – C. lepidus – C. lorenzoensis – C. lutosus – C. mictlantecuhtli – C. mitchellii – C. molossus – C. morulus – C. oreganus – C. ornatus – C. polisi – C. polystictus – C. pricei – C. pusillus – C. pyrrhus – C. ravus – C. ruber – C. scutulatus – C. simus – C. stejnegeri – C. stephensi – C. tancitarensis – C. thalassoporus – C. tigris – C. tlaloci – C. totonacus – C. transversus – C. triseriatus – C. tzabcan – C. unicolor – C. vegrandis – C. viridis – C. willardi
Schengen-Rüm
De Schengen-Rüm as at gemianskap faan stooten, wat onerenöler för't miast nian grenskontrolen haa. Hög lasmooten diar faan san lunen, wat ei tu det Europeeisk Unioon hiar.
Lasmooten
- Belgien - Frankrik - Luksemborig - Neederlunen - Portugal - Spanje - Tjiisklun
- Uasterrik
- Grekenlun
- Denemark - Finlun - Islun - Noorweegen - Sweeden
- Eestlun - Letlun - Liitauen - Malta - Polen - at Slowakei - Sloweenien - Tschechien - Ungarn
- a Swaits
- Liechtenstein
- Kroaasien
Grand Gedeh (Amt)
Det Grand Gedeh Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 125.258 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Zwedru.
Küfleeg
At Küfleeg (Tabanus bovinus) as en Fleeg (Brachycera) uun det famile faan a Dasfleegen (Tabanidae).
.bn
as det top-level-domain (TLD) faan Brunei.
Pluuto
Pluuto (Tiaken ♇ of ) as di gratst sweragplaneet faan't sansüsteem. Hi as iarst 1930 fünjen wurden, auer hi so letj as. Bit 2006 tääld hi üs njügenst an bütjenst planeet faan't sansüsteem. Diar san oober muar an muar sok letj "planeeten" fünjen wurden, an diaram het jo nü "sweragplaneeten". Pluuto füng nööm an numer (134340) Pluto.
Sant 2016 jaft'at oober en neien kandidoot üs njügenst planeet. Hi as noch ei fünjen wurden, diaram het hi iarst ans Planeet 9.
Padua (Prowins)
Det Padua Prowins (üüb Italjeensk: Provincia di Padova) as ian faan dön seeks prowinsen uun det Veneetien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 939.672 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Padua.
Bonghwa (Lunkreis)
De Bonghwa Lunkreis (üüb Koreaans: 봉화군 / 奉化郡 Bonghwa-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 32.464 lidj (2019).
Pseudotaxus chienii
A Pseudotaxus chienii as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det skööl Pseudotaxus faan a Iiwenbuumer (Taxaceae). Hi wääkst uun Sjiina, an as böös raar wurden.
.bt
as det top-level-domain (TLD) faan Bhuutaan.
Taalenteorii
Krüptografii
Taalenteorii spelet en grat rol uun a krüptografii. Wan dooten ütj seekerhaidsgrünjer ünkäänboor maaget wurd skel, do woort mä grat primtaalen reegent (RSA-krüptografii).
.bw
as det top-level-domain (TLD) faan Botsuana.
Waldaihuuger
A Waldaihuuger (🇷🇺, Valdajskaja vozvyšennost, amskriiwang: Waldaiskaja Woswyschennost) san en huuchlun uun't waastelk Ruslun bit tu en hööchde faan 347 m. Jo haa hör nööm efter det stääd Waldai uun't Oblast Nowgorod uun Nuurdwaastruslun.
Faan a Waldaihuuger kem a grat struumer Dnjepr, Düüna an Wolga deel.
Grand Kru (Amt)
Det Grand Kru Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 57.913 lidj. At hoodsteed faan't amt as Barclayville.
Vipera
A Vipera san en skööl faan Slaanger (Serpentes) uun det famile faan a Wiipern (Viperidae). Jo lewe fööraal uun Euroopa, Nuurdafrikoo an Süüdwaastaasien. Hokwirmer san giftag.
Slacher
V. altaica – V. ammodytes – V. anatolica – V. aspis – V. berus – V. darevskii – V. dinniki – V. eriwanensis – V. graeca – V. kaznakovi – V. latastei – V. lotievi – V. monticola – V. nikolskii – V. orlovi – V. renardi – V. sakoi – V. seoanei – V. transcaucasiana – V. ursinii – V. walser
Winberagsnek
At Winberagsnek (Helix pomatia) as en slach faan Sneken (Gastropoda) uun det famile Helicidae.
Nioobium
Nioobium (efter Niobe, doochter faan Tantalos) as en cheemisk element mä det ufkörtang Nb an det atoomnumer 41. Hat as en grä swaarmetal an koon gud smeset wurd.
Uun't ingelsk woort uk noch flooksis di ääler ütjdruk Columbium (Cb) brükt.
Widswort/go
Widswort (åw Tjüsch: Witzwort; åw Dånsch: Vitsvort) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 1027 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Lofa (Amt)
Det Lofa Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 276.863 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Voinjama.
Aceh
Sant 2005 as Aceh tu en graten dial autonoom. Diar woort a islaam auer a miaten string befulagt.
Madeleuropa/mo
Lönje
Eefter e geogrååfe san da lönje önj Madeleuropa:
Gimcheon
Gimcheon (üüb Koreaans: 김천 / 金泉 Gimcheon, amtelk 김천시 / 金泉市 Gimcheon-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 143.620 lidj (2019).
.cd
as det top-level-domain (TLD) faan't Demokraatisk Republiik Kongo.
Weden
Mä weden (at weden, iantaal) men wi (1) miast dooten, teoriin an reegeln, diar seeeker san an sodenang üs woorhaid tääl.
Nööm
Di ütjdruk 'weden' komt faan ualhuuchsjiisk wiȥȥan of indogermaans *woida ,ik haa sen‘, an sodenang 'ik witj'. Faan di indogermaans rut *u̯e(i)d (sä) of *weid- komt uk 'sä' an Sanskrit veda 'at weden' uf.
Filosofii
Uun a filosofii woort diarauer streden, wat weden eegentelk as.
Edvard Munch
Edvard Munch [ɛdvɒ:rt muŋk] (* 12. Deetsember 1863 uun Løten, Hedmark, Noorweegen; † 23. Janewoore 1944 üüb Ekely uun Oslo) wiar en noorsk konstmooler an graafiker. Bitu faan muar üüs 1700 moolet werken maaget hi föl graafiken an teekningen. Sin bekäändst werk as A Skrei (1893-1910), wat a tiitel faan fjauer moolet werken an ian litografii as. Ian faan sin werken, Muunskiin I., as uun't Museeum Konst faan a Waasteeg uun Aalkersem.
Anonymous
Anonymous (ütjspriak [əˈnɒnɪməs]; faan, saner nööm) as en globaal skööl faan minsken, diar mäenööder bluas auer't internet ferbünjen san. Jo rep enkelt of gemiansoom tu aksioonen an demonstratsioonen ap.
Anonymous begand iarst ütj spoos, as sant 2008 oober poliitisk aktiif wurden. Hör aksioonen san ütjracht för't meenangsfreihaid, en ünufhingag internet, jin't uurheewerrocht, jin enkelt onernemen üs Scientology of ööder auermäächtag struktuuren.
Am hör meenang trochtusaaten, gung a aktiwisten tu demonstratsioonen of jo sabotiare kompjuuterneed (hacking).
Uun 2022 as Anonymous aktiif wurden, am internetferbinjangen faan't rüsk militeer tu skaasin, efter dat Ruslun a Ukraine uungrääb.
Guy Fawkes
Guy Fawkes wiar eegentelk en ingelsken ofsiar, di 1605 fersoocht, at ingelsk parlament uun a loft tu jaagin. An auer det ei loket hää, woort daalang noch uun flook ingelsk stääden di 5. Nofember üs Guy-Fawkes-Day of Bonfire-Night feiert.
Uun a 1980er juaren as det figüür weder apnimen wurden uun det comic-buk V for Vendetta faan Alan Moore an David Lloyd. Diar uun as V en anarchist an terorist, di efter a Traad Weltkriich jin en faschistisk regiarang föörgongt. An hi drait leewen en suart-witj skrabelkenhood.
Gumi
Gumi (üüb Koreaans: 구미 / 慶州 Gumi, amtelk 구미시 / 慶州市 Gumi-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 424.719 lidj (2019).
Kroomaat
Kroomaaten san saalten faan't Kroomsüren (H2CrO4).
At Kroomaat-Anion (CrO42−) as güül, an at Dikroomaat-Anion (Cr2O72−) as orangj.
Kroomaaten wurd uun a cheemisk industrii an för farwen brükt. Jo san huuch giftag.
Dinan (Arrondissement)
Kantoonen
At arrondissement hee seeks kantoonen, wat sowat üüs woolkreiser san:
Komuunen
At arrondissment hee 67 komuunen:
Prowins Flevolöön
Flevolöön is ian foon de twälef prowinse foon e Neederlööne. E prowins lait öön e maade foon't löön. Dat heet 428.226 jude (2021). E häädstää foon e prowins is Lelystad.
Prowins Treviso
Det Treviso Prowins (üüb Italjeensk: Provincia di Treviso) as ian faan dön seeks prowinsen uun det Veneetien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 888.309 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Treviso.
.cf
as det top-level-domain (TLD) faan't Madelafrikoons Republiik.
Eliisabeth-Sophiien-Kuuch/go
Di Eliisabeth-Sophiien-Kuuch (åw Tjüsch: Elisabeth-Sophien-Koog; åw Dånsch: Elisabeth-Sophie Kog) äs en kuuch än gemiine åwt huulefäiloun Noordstroun oun Noordfreeschloun. Et heet 37 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Nödiiwen
A Nödiiwen (Torreya) san en skööl faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Iiwenplaanten (Taxaceae). Jo waaks uun Uastaasien an uun't süüdelk Nuurdameerikoo.
Slacher
T. californica – T. fargesii – T. grandis – T. jackii – T. nucifera – T. taxifolia
Guingamp (Arrondissement)
Det Guingamp Arrondissement (üüb Fraansöösk: Arrondissement de Guingamp, üüb Bretoonsk: Arondisamant Gwengamp) as det naistgratst faan a arrondissementen uun de Côtes-d'Armor Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a waast faan't department. Det hee 125.127 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Guingamp.
Kantoonen
At arrondissement hee sööwent kantoonen, wat sowat üüs woolkreiser san:
Bangka-Belitung
Bangka-Belitung as en skööl faan eilunen, an en prowins naibi Sumatra uun Indoneesien. Diar wene gud 1,3 miljoon minsken üüb 575 eilunen. Hoodstääd as Pingkal Pinang. Efter waasten tu leit at prowins Sumatra Selatan (Süüd Sumatra), huar Bangka-Belitung bit 2000 noch mä tu hiard. Uasten faan a eilunen leit at Karimata-Struat.
Riad
Riad of Er-Riad (üüb Araabsk: الرياض ar-Riyāḍ ‚a guarder‘ ) as at hoodsteed faan Saudi-Araabien. At steed leit uun a uast faan't lun. Det hee 5.188.286 lidj (2010).
Geografii
At steed hee 15 munisipaliteeten (üüb Araabsk: بَلَدِيَّات‎ baladiyyāt; iantaal: بَلَدِيَّة baladiyyah):
Histoore
At steed wiar en skööl faan oasensteeden, diaram en müür baget wurd.
Pensa (Prowins)
Det Pensa Prowins (üüb Rüs: Пе́нзенская о́бласть Pénzenskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a süüdwaast faan de Wolga Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 1.305.563 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Pensa.
Győr-Moson-Sopron
Det Győr-Moson-Sopron Komitaat (üüb Ungaars: Győr-Moson-Sopron megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 467.144 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Győr.
Böörmaskiin
En Böörmaskiin es en Giraat, hur em me Muskelkraft of me en Elektromootor en Böörer drai ken. Sok Maskiinen teel tö dit (Elektro-) Werktjüch.
Me en Böörmaskiinenhualer fair em di Hunen frii en ken ginauer bööri.
Histoorie
Di jest Maskiinen wiar iinfach Wrangen of Giraaten me Winkel-Omseeting, hur em fuaral iin ön Holt me bööri kür.
Elektro-Böörmaskiinen jeft et me of söner Slachwerk.
Hat jeft uk elektrisk Böörhamern, wat bi en Slachwecht fan 2 kg bigen en bi ombi 8 kg āphual. Des Giraaten sen uk Böörmaskiinen, man diar es en pneumātisk Slachwerk iinbecht. Dit Slachwecht es man bluat di Kraft hur stark dit Giraat slaa ken. Aur dit Wecht fan di Maskiin sair des nönt. Aur des Maskiinen hen jeft et Preslucht-Hamern wat jit fuul muar Slachwecht ber.
Hickory
Hickory (Carya) as en plaantenskööl uun det famile faan a Walnödplaanten (Juglandaceae). Jo buumer waaks uun Nuurdameerikoo an Uastaasien. Det holt as hard an woort hal för werktjüch brükt.
Slacher
C. alba – C. aquatica – C. carolinae-septentrionalis – C. cathayensis – C. cordiformis – C. floridana – C. glabra – C. hunanensis – C. illinoinensis – C. kweichowensis – C. laciniosa – C. myristiciformis – C. ovalis – C. ovata – C. pallida – C. palmeri – C. poilanei – C. sinensis – C. texana – C. tomentosa – C. tonkinensis Nei aptaanj slacher: C. × brownii – C. × collina – C. × demareei – C. × dunbarii – C. × laneyi – C. × lecontei – C. × ludoviciana – C. × nussbaumeri – C. × schneckii
Skiltpuateten
Skiltpuateten (Caudofoveata, of uk Chaetodermomorpha) san en klas faan Wokdiarten (Mollusca). A miasten san letjer üs 3 cm.
Prowins Verona
Det Verona Prowins (üüb Italjeensk: Provincia di Verona) as ian faan dön seeks prowinsen uun det Veneetien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 930.339 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Verona.
Voltaire
Voltaire [vɔltɛːʀ] (bäären François-Marie Arouet [fʀɑ̃swa maʀi aʀwɛ], * 21. Nofember 1694 uun Pariis; † 30. Mei 1778 uk diar) wiar en fraansöösk filosoof an skriiwer. Hi as een faan dön miastleesen an iinflöödrikst autooren faan't Apkleering. Hi skreew satiiren, romoonen, draamen, histoorisk werken an briaw. Troch sin publisistisk an poliitisk engagement ded hi tu't toochtergud faan't Apkleering grat wirking.
1750 wurd hi faan Köning Friedrich de Grat tu Preussen nuadiget. Hi wenet do tau juaren. Do wenet hi nai bi Genf.
Uun sin filosofii naam hi elementen faan det ingels geistesleewent auer: uun dön Ingels Briaw (üüb Fraansöösk: Lettres anglaises, 1733) spruch hi det ingels politiik an filosofii ap. Hi fuligt stark John Locke an Isaac Newton hör toochter. Hi naam a stridj jin dogmatismus an för't freihaid faan a lidj ap. Mä sin ingels föörbiljen bekempet hi fööruurdialen, fööraal dön faan det ratschunaalistisk filosofii. Fööraal skarep greeb hi det dogmatisk faan a religiuunen uun: heer siig hi a rut faan intolerans, ferfuligung an üngerochtighaid tjüüget. At gratdial faan a religiuunen siig Voltaire üüs auergluuwen uun. Efter sin meening san jo faan en fernünftig religiuun, wat at moraal fördert, beeder tu maagin. Voltaire roket iin uun't naite faan en deistisk positschuun. Efter detheer tüpisk apkleererisk godföörsteling as God skeper faan det natüürelk order, man grapt hi ei muar iin uun detheer order iin.
Gilé (Distrikt)
De Gilé Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Gilé) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 222.387 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Gilé.
Tschawusy (Distrikt)
De Tschawusy Distrikt (Ча́вускі раён Čávuski rajón, üüb Rüs: Ча́усский райо́н Čáusskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 21.242 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Tschawusy.
Maryland (Amt uun Libeeria)
Det Maryland Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 135.938 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Harper.
Sweragplaneet
Sweragplaneeten san en skööl faan tu tidj fiiw letj planeeten uun üüs sansüsteem. Jo het iarst sant 2006 so, diarföör jääw't bluas planeeten of asteroiiden.
Det iindialang tu sweragplaneeten as uk en betj ünseeker. A wedenskapslidj san diar ei gans ians auer.
Sjauer sweragplaneeten hiar tu a Trans Neptuunisk Objekten (TNO). Hör boonen am a san lei noch bütjen faan't Neptuunboon: Ään sweragplaneet leit uun a asteroiidenriam tesken Mars- an Jupiterboon:
Hajdú-Bihar
Det Hajdú-Bihar Komitaat (üüb Ungaars: Hajdú-Bihar megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a uast faan't lun. Det hee 527.989 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Debrecen.
Noordstroun (Gemiine)
Noordstroun (uk E Stroun; åw Tjüsch än Dånsch: Nordstrand) äs en gemiine åwt huulefäiloun Noordstroun oun Noordfreeschloun. Et heet 2273 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Margibi (Amt)
Det Margibi Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 209.923 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Kakata.
Vicenza (Prowins)
Det Vicenza Prowins (üüb Italjeensk: Provincia di Vicenza) as ian faan dön seeks prowinsen uun det Veneetien Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 862.363 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Vicenza.
Gyeongju
Gyeongju (üüb Koreaans: 경주 / 慶州 Gyeongju, amtelk 경주시 / 慶州市 Gyeongju-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 267.196 lidj (2019).
Derre (Distrikt)
De Derre Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Derre) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Hi hee 107.980 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Derre.
Gurué (Distrikt)
De Gurué Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Gurué) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 420.869 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Gurué.
Derre (Distrikt)
Histoore
A distrikt wurd 2013 grünjlaanjen. Iar wiar det dial faan det Morrumbala Distrikt.
Museeum Konst faan a Waasteeg
At Museeum Konst faan a Waasteeg as en gemiannatig stiftermuseeum uun Aalkersem üüb Feer. At museeum saamelt, erforsket an fermadelt konst, wat ham mä't teema „sia an eeg“ ütjenölersaat. At museeum wurd faan Frederik Paulsen grünjlaanjen. Det hee werken faan Edvard Munch, Emil Nolde, Max Liebermann, Max Beckmann, Anna Ancher, Michael Ancher, Johan Christian Clausen Dahl, Peder Severin Krøyer, Christian Krohg, Hendrik Willem Mesdag, Jozef Israëls an Andreas Schelfhout.
Lannion (Arrondissement)
Det 	Lannion Arrondissement (üüb Fraansöösk: Arrondissement de Lannion, üüb Bretoonsk: Arondisamant Lannuon) as det letjst faan a arrondissementen uun de Côtes-d'Armor Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a nuurdwaast faan't department. Det hee 99.520 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Lannion.
Komuunen
At arrondissement hee 57 komuunen:
Papua Barat Daya
Papua Barat Daya as sant 2022 en prowins uun Indoneesien üüb det eilun Nei-Guinea. Di nööm ment Süüdwaast Papua, man eegentelk leit det prowins uun't nuurdwaasten. Hat as faan det prowins Papua Barat ufspleden wurden, an diar wene son 600.000 minsken. Hoodstääd as Sorong.
Prowins Gelderlöön
Gelderlöön is ian foon de twälef prowinse foon e Neederlööne. E prowins lait öön't uusten foon't löön. Dat heet 2.096.603 jude (2021). E häädstää foon e prowins is Arnheim.
Eestloun
Eestloun, amtli Republiik foon Eestloun (åw Eestnisch: Eesti än Eesti Vabariik), äs en loun ount noordååsten foon Euroopa. Ount noorden änt weesten loit e Ååstsäie, ount ååsten Rusloun än ount sööen Letloun. Et loun heet 1.331.824 mänschene (2021). E haudstää foont loun äs Tallinn.
Geografii
Eestloun bestoont üt et fastloun, dä gråte äiloune foon Saaremaa än Hiiumaa, än moor as 2200 oore äiloune oun e Ååstsäie. Di gråtste säi ount loun äs e Peipussäi, ount ååsten, wat hat mä Rusloun diilt. Et jeeft moor as 7000 struume än kanoole oun Eestloun. Dä mååsten sän läitj; bloots füftin sän moor as 50 km lung.
.ci
as det top-level-domain (TLD) faan't Elfenbianküst.
Montserrado (Amt)
Det Montserrado Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 1.118.241 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Bensonville.
Brighton and Hove
Brighton and Hove as en unitary authority an en steed bi a süüdeeg faan Ingelun. Det hee 291.738 lidj (2020). At unitary authority hiart tu't regiuun Süüd Uast Ingelun.
Steeden
Wichtig steeden uun Brighton and Hove san:
Heves
Det Heves Komitaat (üüb Ungaars: Heves megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 294.609 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Eger.
Brighton and Hove
Histoore
Föör 1997 wiar Brighton an Hove tau apartig boroughs uun't ferwaltingsgraafskap East Sussex. Santdeem san jo en ferianigt apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap East Sussex.
Kurgan (Steed)
Kurgan (üüb Rüs: Курга́н Kurgán) as at hoodsteed faan det Kurgan Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a maden faan't prowins. Det hee 312.364 lidj (2020)
.ck
as det top-level-domain (TLD) faan a Cook-Eilunen.
Werktjüch/sö
En Werktjüch es en Giraat, wat en Mensk tö Help nemt, fuar en Aarber klaar tö fo wat söner Werktjüch ek of ek sa gur gung kür.
Hunwerk
Fuar't Miist uur Werktjüch fuar Hoonwerk omtöseet. Fuar forskelig Hunwerk es forskelig Werktjüch nöörig.
Uk Maskiinen of Elektrowerktjüch hiir tö di Giraaten fan en Hunwerker: Böörmaskiin, Kreisseeg an hok muar.
Iindiiling
Hat jeft fjuur Slacher fan Werktjüch:
Letloun
Letloun, amtli Republiik foon Letloun (åw Letisch: Latvija än Latvijas Republika), äs en loun ount noordååsten foon Euroopa. Ount noorden loit Eestloun, ount ååsten Rusloun, ount sööååsten Witrusloun, ount sööden Liitauen än ount weesten e Ååstsäie. Et loun heet 1.893.223 mänschene. E haudstääd foont loun äs Riga.
Festhamer
En Festhamer (uk Fest, Stiinhauerhamer) es en Hamer me kuurt, tjuk Stal en onmbi 1 bit 3 kg Wecht. En Fest heer haa tau liksleepen Siren (Baanen) en niin Fen.
Tö koop jeft et sok Werktjüch fan 1 bit 10 kg Wecht.
.cm
as det top-level-domain (TLD) faan Kameruun.
Analysis
Analysis (ütjspreegen: []) as en dial faan a matematiik. Det wurd komt faan't 'apliasang'.
A grünjlaagen för didiar twiig kaam faan Gottfried Wilhelm Leibniz an Isaac Newton; jo näämd det infiniteesimaalreegnang. Sant Leonhard Euler as det en gudkäänden dial faan a matematiik.
Minnesota Counties
List foon da 87 counties önj Minnesota:
Analysis
Uun a analysis gongt det am a reel taalen \R an a kompleks taalen \Complex mä hör geomeetrisk, aritmeetisk, algebraisk an topoloogisk eegenskapen.
Wichtag fraagen drei jo am a grenswäärs, am matemaatisk fulgen an rän an fööraal am funksioonen.
Matemaatikern
Bedüüden matemaatikern üüb det fial faan a analysis wiar:
Grosseto (Prowins)
Det Grosseto Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Grosseto) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 220.785 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Grosseto.
Jász-Nagykun-Szolnok
Det Jász-Nagykun-Szolnok Komitaat (üüb Ungaars: Jász-Nagykun-Szolnok megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a uast faan't lun. Det hee 370.007 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Szolnok.
Ile (Distrikt uun Mosambik)
De Ile Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Ile) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 188.787 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Ile.
Nimba (Amt)
Det Nimba Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 462.026 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Sanniquellie.
Tsüanweederstoofsüren
Tsüanweederstoofsüren of ianfach Bläsüren as en süren mä det Tsüaniid-Anion [C≡N]−. Hat as huuch giftag.
Mungyeong
Mungyeong (üüb Koreaans: 문경 / 聞慶 Mungyeong, amtelk 문경시 / 聞慶市 Mungyeong-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 72.924 lidj (2019).
Saint-Brieuc (Arrondissement)
Det Saint-Brieuc Arrondissement (üüb Fraansöösk: Arrondissement de Saint-Brieuc, üüb Bretoonsk: Arondisamant Sant-Brieg) as det gratst faan a arrondissementen uun de Côtes-d'Armor Department faan a Bretagne, Frankrik. Det leit uun a uast faan't department. Det hee 271.475 lidj (2018). At hoodsteed faan't arrondissement as Saint-Brieuc.
Kantoonen
At arrondissement hee füftanj kantoonen, wat sowat üüs woolkreiser san:
Komárom-Esztergom
Det Komárom-Esztergom Komitaat (üüb Ungaars: Komárom-Esztergom megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 299.207 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Tatabánya.
Jekaterinburg (Steed)
Jekaterinburg (üüb Rüs: Екатеринбу́рг Jekaterinbúrg, faan 1924 tu 1991 Swerdlowsk, üüb Rüs: Свердло́вск Sverdlóvsk) as at hoodsteed faan det Swerdlowsk Prowins uun Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 1.493.749 lidj (2020).
Asipowitschy (Distrikt)
De Asipowitschy Distrikt (üüb Witjrüs: Асіпо́віцкі раён Asipóvicki rajon, üüb Rüs: Осипо́вичский райо́н Osipóvičskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. A distrikt leit uun a süüdwaast faan’t prowins. Det hee 52.447 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Asipowitschy.
Histoore
A distrikt wurd 17. Jüüle 1924 grünlaanjen.
Inhassunge (Distrikt)
De Inhassunge Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Inhassunge) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 91.653 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mucupia.
Southend-on-Sea
Southend-on-Sea as en unitary authority an steed uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 182.773 lidj (2020).
Geografii
Southend-on-Sea leit bi a nuurdeeg faan a mös faan de Thames Struum.
Histoore
Föör 1998 wiar Southend-on-Sea en distrikt uun't ferwaltingsgraafskap Essex. Santdeem as det en apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Essex.
.dj
as det top-level-domain (TLD) faan Djibuuti.
US-Presidentenwool 2024
Di 5. Nofember 2024 skal det 60. Presidentenwool för a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo ufluup.
Green Mamba
At (Waastelk) Green Mamba (Dendroaspis viridis) as en slach faan Slaanger (Serpentes) uun det skööl faan a Mambas (Dendroaspis). Hat lewet uun Beniin, Gambia, Ghaana, Guinea, Kamerun, Libeeria, Seenegal, Sierra Leone an Toogo. Green Mambas san böös giftag.
Lampung (Prowins)
Lampung as en prowins üüb a süüdspas faan Sumatra uun Indoneesien. Diar wene gud njügen miljoon minsken üüb 34.624 kwadrootkilomeetern. Hoodstääd as Bandar Lampung. Efter nuurden tu leit at prowins Sumatra Selatan (Süüd Sumatra). Lampung leit tesken at Jaawasia uun't uasten an a Indisk Oosean uun't waasten.
Stääd- an lundistrikten
Lampung hää tau stääd- an tjiin lundistrikten
Rivercess (Amt)
Det Rivercess Amt as ian faan dön füftanj amten faan Libeeria. Det hee 71.509 lidj (2008). At hoodsteed faan't amt as Cesstos City.
Prowins Groningen/hf
Groningen is ian foon de twälef prowinse foon e Neederlööne. E prowins lait öön't nöörduusten foon't löön. Öön't nöörden lait e Nöördsii, öön't uusten Tutsklöön, öön't söö'en e Prowins Drenthe än öön't wästen Wästfreesklöön. Dat heet 586.937 jude (2021). E häädstää foon e prowins is Groningen.
Iskliima
Ian eegenskap faan't iskliima as, dat'at diar uun a waremst muun ei warmer üs 0 °C woort. Sodenang koon diar uk niks waaks, diar as en kuul wüüst. Widjer hen tu a ekwaator woort'at suutjis warmer, diar leit at Tundra.
Wladimir Köppen
Wladimir Peter Köppen (üüb Rüs: Влади́мир Петро́вич Кёппен Vladímir Petróvič Kjóppen; * 25. September 1846 uun Sankt Petersburg; † 22. Jüüne 1940 uun Graz) wiar en rüs-tjiisk geograaf, meteoroloog, klimatoloog an botaaniker. Hi as fööraal för sin süsteem faan kliimaklasifikatschuun bekäänd. Hi werket tup mä de tjiisk kliimatoloog Rudolf Geiger (1894-1981), am't süsteem tu skeeben.
Elefantentes
Elefantentes (Scaphopoda) san en klas faan Wokdiarten (Mollusca). Jo lewe uun en röör, diar uun a slober steget. At jaft wel son 500 slacher bit deel uun en jipde faan 7.000 m.
.er
as det top-level-domain (TLD) faan Eritrea.
Bychau (Distrikt)
De Bychau Distrikt (üüb Witjrüs: Бы́хаўскі раён Býchaŭski rajón, üüb Rüs: Бы́ховский райо́н Býchovskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 35.148 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Bychau.
Tsirkoonium
Tsirkoonium as en cheemisk element mä det ufkörtang Zr an det atoomnumer 40. Hat as en swaarmetal.
Rinsumageast
Rinsumageast of De Geast ([re:ⁿsümaɡɪ.əst]; üüb Holuns: Rinsumageest) as en taarep uun't gemeend Dantumadiel uun Waastfresklun. At taarep leit uun a nuurdwaast faan't gemeend. Det hee 850 lidj (2018).
Luton
Ferkiar
Uun Luton leit de London-Luton Fluughuuwen.
Amerikoonsk Kordilleren
A Amerikoonsk Kordilleren of ianfach Kordilleren (faan't spoonsk cordillera „beragkeed“) san en keed faan berger loongs a waastküst faan Nuurd- an Süüdameerikoo.
A Kordilleren san 15.000 kilomeetern lung an bit 2.500 kilomeetern briad. Jo ling faan Alaska uun't nuurden bit Feuerland uun't süüden an san di uaster ääg faan a Pasiifik. Flook huuch berger diar san wulkaanen, auer diar kontinentaalplaaden tuup stupe.
Määchtag beragkeeden uun a Kordilleren san a Rocky Mountains uun Nuurdameerikoo an a Anden uun Süüdameerikoo.
Lucca (Prowins)
Det Lucca Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Lucca) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 388.678 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Lucca.
Nógrád
Det Nógrád Komitaat (üüb Ungaars: Nógrád megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 189.304 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Salgótarján.
Rudolf Geiger
Rudolf Oskar Robert Williams Geiger (* 24. August 1894 uun Erlangen; † 22. Janewoore 1981 uun München) wiar en tjiisk meteoroloog an kliimatoloog. Hi werket mä de rüs-tjiisk kliimatoloog Wladimir Köppen, am en süsteem faan kliimaklasificatschuun tu skeeben.
Balk (Waastfresklun)
Balk [bɔlk] as en taarep uun't gemeend De Fryske Marren uun Waastfresklun. At taarep leit uun a maden faan't gemeend. Det hee 4145 lidj (2018).
Solenogastres
Solenogastres san en klas faan Wokdiarten (Mollusca) mä amanbi 180 slacher. Jo lewe bit deel uun en jipde faan 4.000 m. A miasten san temelk letj, kurter üs 1 cm, enkelten wurd oober uk bit 30 cm lung.
.eu
as det top-level-domain (TLD) faan't Europeesk Union.
Sangju
Sangju (üüb Koreaans: 상주 / 尙州 Sangju, amtelk 상주시 / 尙州市 Sangju-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 101.678 lidj (2019).
Riau
Riau as en prowins üüb Sumatra uun Indoneesien. Diar wene gud sääks miljoon minsken üüb 87.024 kwadrootkilomeetern. Hoodstääd as Pekanbaru. Trinjam lei a prowinsen Sumatra Utara, Sumatra Barat an Jambi. Uun't uasten leit at Struat faan Malakka.
Stääd- an lundistrikten
Riau hää tau stääd- an tjiin lundistrikten
Luabo (Distrikt)
De Luabo Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Luabo) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 54.253 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Luabo.
Histoore
A distrikt wurd 2013 grünlaanjen. Iar wiar det dial faan det Chinde Distrikt.
Bychau (Steed)
Bychau (üüb Witjrüs: Бы́хаў Býchaǔ, üüb Rüs: Бы́хов Býchov, üüb Poolsk: Bychów) as en steed un det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 17.031 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Bychau Distrikt.
Pisa (Prowins)
Det Pisa Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Pisa) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 422.310 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Pisa.
.fj
as det top-level-domain (TLD) faan Fidschi.
.fi
as det top-level-domain (TLD) faan Finlun.
Jameson Mamba
At Jameson Mamba (Dendroaspis jamesoni) as en slach faan Slaanger (Serpentes) uun det skööl faan a Mambas (Dendroaspis). Hat lewet uun Madelafrikoo, an as böös giftag.
Kroomsüren
Kroomsüren mä det struktuur H2CrO4 as en süren mä det dopelt negatiif Anion CrO4. Hat as huuch giftag. Hör saalten san Kroomaaten.
Oral (Stääd)
Oral (🇷🇺) as en gratstääd uun't waasten faan Kasachstaan naibi Ruslun. Hat leit üüb a waastelk ääg faan a struum Uraal an täält sodenang geograafisk tu Euroopa.
Aconcagua
Di Aconcagua (hial nööm: Cerro Aconcagua) as mä di huuchst berag uun Ameerikoo. Hi leit uun a Anden uun Argentiinien.
Efter a Mount Everest as hi di berag mä det naistwidjst dominans faan 16.536 kilomeetern.
Yeongcheon
Yeongcheon (üüb Koreaans: 영천 / 永川 Yeongcheon, amtelk 영천시 / 永川市 Yeongcheon-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 105.721 lidj (2019).
.fm
as det top-level-domain (TLD) faan a Tupslööden Stooten faan Mikroneesien.
Lunkreis Stade
A Lunkreis Stade as en lunkreis uun't nuurden faan Niidersaksen an leit bi a Ialew. Hi hiart tu't Metropoolregiuun Hamborag.
Kepulauan Riau
Kepulauan Riau as en skööl faan eilunen, an en prowins tesken Sumatra an Borneo uun Indoneesien. Diar wene knaap tau miljoon minsken üüb 8.202 kwadrootkilomeetern. Hoodstääd as Tanjung Pinan.
Stääd- an lundistrikten
Kepulauan Riau hää tau stääd- an fiiw lundistrikten
Massa-Carrara (Prowins)
Det Massa-Carrara Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Massa-Carrara) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 193.934 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Massa.
Lineaar algebra
Lineaar algebra as en dial faan a matematiik. Hat befaadet ham mä vektorrümer an lineaar funktjuunen.