cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Príncipe (Eilun)
Príncipe ( för „Föörst“, „Prens“) as en eilun uun a Golf faan Guinea an hiart tu't afrikoons lun São Tomé an Príncipe. Tuup mä enkelt letjer eilunen trinjam as Príncipe en prowins an sant 1995 uk en autonoom regiuun faan't lun. Di ferwaltangsdistrikt het Pagué mä det hoodstääd Santo António.
Det eilun hää en aanj spriak Principensisk, man a miast lidj snaake daalang portugiisk.
Vierzon
Vierzon [vjɛʁzɔ̃] as det njüügenstgratst steed uun det Centre-Val de Loire Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun, uun det Cher Department. Det hee 25.725 lidj (2018).
Tatarstaan
Tatarstaan (üüb Rüs: Респу́блика Татарста́н Respúblika Tatarstán, üüb Tataar: Татарстан Республикасы Tatarstan Respublikasy) as en autonoom republiik uun det europeeisk dial faan Rüslun. Det leit uun de Wolga Bundesdistrikt. Uun a nuurdwaast leit Mari El, uun a nuurd det Kirow Prowins, uun a nuurduast Udmuurtien, uun a uast Baschkortostaan, uun a süüduast det Orenburg Prowins, uun a süüd det Samara Prowins, uun a süüdwaast det Uljanowsk Prowins an uun a waast Tschuwaschien. Det hee 4 000 084 lidj (2022). At hoodsteed faan't republiik as Kasan.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't republiik san:
Source-Seine
Source-Seine as en letj gemeen uun Uastfrankrik uun't regiuun Bourgogne-Franche-Comt%C3%A9.
Uun't gemeen leit det hood faan di struum Seine.
Ritsinus
A Ritsinus (Ricinus communis) as di iansagst plaantenslach uun det skööl Ricinus faan't famile Euphorbiaceae.
Uun det siad as Ritsiin (Ricin), an det as böös giftag. Faan Ritsinus woort oober uk Ritsinusööle wonen; det as ei giftag an woort uun a medesiin iinsaat.
Mobile County (Alabama)
Mobile County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 413.210 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Mobile.
Montgomery County (Alabama)
Montgomery County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 226.486 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Montgomery.
Gia Long
Gia Long (Hán tự: 嘉隆; * 8. Febrewoore 1762 uun Huế; † 3. Febrewoore 1820 uk diar) wiar faan 31. Mei 1802 tu 3. Febrewoore 1820 de iarst keiser faan det wjetnameesk Nguyễn-Dünastii.
Edgar County (Illinois)
Edgar County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Illinois. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 16.866 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Paris.
Quickborn
Quickborn as en åmtsfri stää önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 21.331 inboogere (2019).
Ufa (Steed)
Ufa (üüb Rüs: Уфа́ Ufá, üüb Baschkir: Өфө Öfö) as a hoodsteed faan't Republiik Baschkortostaan uun Rüslun. At steed leit uun a maden faan't republiik, bi de Ufa Struum. Det hee 1.128.787 lidj (2020).
Guillermo Lasso
Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza (* 16. Nofember 1942 uun Guayaquil) as faan di 24. Mei 2021 di 46. president faan Ekwadoor. Di 11. April 2021 as hi för sjauer juar weelet wurden.
Barmstedt
Barmstedt (aw Plååttjüsch: Barmsteed) as en åmtsfri stää önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 10.356 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foont Åmt Rantzau, uk wan e stää niinj diilj foont åmt as.
Olivet (Loiret)
Olivet [ɔlivɛ] as det tjiinstgratst steed uun det Centre-Val de Loire Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Loiret Department. Det hee 22.168 lidj (2018).
Blaine County (Montana)
Blaine County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 7044 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Chinook.
Histoore
At county wurd 1912 grünjlaanjen.
Storemflöör
En Storemflöör es en Flöör, wat aur dit uunt Maat āplapt:
Broadwater County (Montana)
Broadwater County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 6774 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Townsend.
Histoore
At county wurd 1897 grünjlaanjen.
Duscheti (Munisipaliteet)
Det Duscheti Munisipaliteet (üüb Georgisk: დუშეთის მუნიციპალიტეტი Duschetis munitsipaliteti) as en munisipaliteet uun det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun faan Georgien. Det hee 26.199 lidj (2020). At hoodsteed faan't munisipaliteet as Duscheti.
Toyama (Prefektüür)
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee tjiin steeden (üüb Jaapaans: 市 shi) an tau lunkreiser (üüb Jaapaans: 郡 gun):
Elmshorn
Elmshorn (aw Plååttjüsch: Elveshorn unti Elmshoorn) as en åmtsfri stää önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 49.983 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foont Åmt Elmshorn-Land, uk wan e stää niinj diilj foont åmt as.
Ferkiir
E boonhuf önj Elmshorn as e iinjstaschoon foon e Mjarschboon.
Edwards County (Illinois)
Edwards County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Illinois. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 6245 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Albion.
Monroe County (Alabama)
Monroe County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 20.733 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Monroeville.
Tianeti (Munisipaliteet)
Det Tianeti Munisipaliteet (üüb Georgisk: თიანეთის მუნიციპალიტეტი Tianetis munitsipaliteti) as en munisipaliteet uun det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun faan Georgien. Det hee 10.182 lidj (2020).
Qasbegi (Munisipaliteet)
Det Qasbegi Munisipaliteet (üüb Georgisk: ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი Qasbegis munitsipaliteti) as en munisipaliteet uun det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun faan Georgien. Det hee 3795 lidj (2020). At hoodsteed faan't munisipaliteet as Stepantsminda.
Morgan County (Alabama)
Morgan County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 119.679 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Decatur.
Achalgori (Munisipaliteet)
Det Achalgori Munisipaliteet (üüb Georgisk: ახალგორის მუნიციპალიტეტი Achalgoris munitsipaliteti) as en munisipaliteet uun det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun uun Georgien. At regiuun as sant 2008 de facto ei oner kontrol faan't regiaring faan Georgien, man oner kontrol faan't regiaring faan Süüdoseetien, wat bluat faan letjet stooten uunkäänd as. At hoodsteed faan't munisipaliteet as Achalgori.
Tornesch
Tornesch (aw Plååttjüsch: Torneesch) as en åmtsfri stää önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 14.066 inboogere (2019).
Effingham County (Illinois)
Effingham County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Illinois. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 34.668 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Effingham.
New Orleans
New Orleans (amerikoonsk ingelsk:, lokaal: ) as det gratst stääd uun di US-amerikoonsk bundesstoot Louisiana. Hat hää en bedüüdenen huuwen an leit bi a struum Mississippi.
Huế
Huế (Ütjspriik üüb Wjetnameesk: [hwě] ) as en steed uun a maden faan Wjetnam. At steed wiar faan 1738 tu 1775 at hoodsteed faan det Đàng Trong Köningrik an faan 1802 tu 1945 at hoodsteed faan det Nguyễn-Dünastii. Det hee 302.983 lidj (2009). Det as nü at hoodsteed faan det Thừa Thiên Huế Prowins.
Biljing
At steed hee ian uniwersiteet:
Carbon County (Montana)
Carbon County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 10.473 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Red Lodge.
Histoore
At county wurd 1895 grünjlaanjen.
Sacha
Sacha (uk Jakuutien), amtelk nööm Republiik Sacha (üüb Rüs: Яку́тия Jakútija an Респу́блика Саха́ (Яку́тия) Respúblika Sachá (Jakútija), üüb Jakuutisk: Саха Сирэ Sacha Sire an Саха Өрөспүүбүлүкэтэ Sacha Öröspüübülükete) as en republiik uun de Fiar Uasten Bundesdistrikt faan Rüslun. Uun a nuurd leit de Arktisk Ootseaan, uun a uast lai de Autonoom Kreis faan a Tschuktschen, det Magadan Prowins an det Chabarowsk Regiuun, uun a süüd det Amur Prowins, det Transbaikaalien Regiuun an det Irkutsk Prowins an uun a waast det Krasnojarsk Regiuun. Det hee 971.996 lidj (2020). At hoodsteed faan't republiik as Jakutsk.
Geografii
Sacha hee trii sköölen faan berger:
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't republiik san:
Chakasien
Chakasien (üüb Rüs an Chakas: Хака́сия Chakásija), amtelk at Republiik Chakasien (üüb Rüs: Респу́блика Хака́сия Respúblika Chakásija [rʲɪˈspublʲɪkə xɐˈkasʲɪjə], üüb Chakas: Хака́с Респу́бликазы Chakás Respúblikazy), as en republiik uun det asiaatisk dial faan Rüslun. Det leit uun de Sibiirien Bundesdistrikt. Det hee 534.262 lidj (2020). At hoodsteed faan't republiik as Abakan.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't republiik san:
Schenefeld (Pinnebärj)
Schenefeld (aw Plååttjüsch: Scheenfeld) as en åmtsfri stää önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 19.332 inboogere (2019).
Rellingen
Rellingen as en åmtsfri gemiine önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt söödååsten foon e kris. Dåt heet 14.372 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foont Åmt Pinnau, uk wan e stää niinj diilj foont åmt as.
Big Horn County (Montana)
Big Horn County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 13.124 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Hardin.
Histoore
At county wurd 1913 grünjlaanjen.
Luke uk diar
At jaft uk en Big Horn County uun Wyoming.
Carter County (Montana)
Histoore
At county wurd 1917 grünjlaanjen.
Minh Mạng
Minh Mạng (Hán tự: 明命; * 25. Mei 1791 uun Huế; † 20. Janewoore 1841 uk diar) wiar faan 14. Febrewoore 1820 tu 11. Janewoore 1841 de öler keiser faan det wjetnameesk Nguyễn-Dünastii.
Wedel
Wedel as en åmtsfri stää önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 33.708 inboogere (2019).
Mount Elbert
A Mount Elbert as di huuchst berag faan a Rocky Mountains uun Nuurdameerikoo. Hi lingt ap bit an leit uun Colorado.
Bönningstedt
Bönningstedt (aw Plååttjüsch: Bönningsteed) as en åmtsfri gemiine önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 4520 inboogere (2019).
Thionville
Thionville [tjɔ̃ˈvil] as det tjiinstgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Moselle Department. Det hee 40.477 lidj (2018).
Histoore
Twesken 1871 an 1918 wiar't steed dial faan det Tjiisk Keiserrik.
Kareelien (Republiik)
At Republik Kareelien (üüb Rüs: Респу́блика Каре́лия Respúblika Karélija [rʲɪˈspublʲɪkə kɐˈrʲelʲɪ(j)ə]; üüb Kareelisk: Karjalan tazavaldu; üüb Fins: Karjalan tasavalta; üüb Wepsisk: Karjalan Tazovaldkund) as en republiik uun Rüslun. At republiik leit uun a Nuurdwaastrüslun Bundesdistrikt. Uun a nuurd leit det Murmansk Prowins, uun a uast lei det Witj Sia an det Archangelsk Prowins, uun a süüduast leit det Wologda Prowins, uun a süüd det Leeningrad Prowins an uun a waast Finlun. Det hee 614.064 lidj (2020). At hoodsteed faan't republiik as Petrosawodsk.
Geografii
At Republiik Kareelien leit uun a nuurduast faan Euroopa, uun a nuurdwaast faan det europeeisk dial faan Rüslun.
Hyōgo (Prefektüür)
Det Hyōgo Prefektüür (üüb Jaapaans: 兵庫県 Hyōgo-ken) as ian faan a prefektüüren uun det Kansai Regiuun faan Jaapaan. Det hee 5.483.450 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Kōbe.
Kareelien (Republiik)
Geografii
De Nuurdelk Puulaarkreis gungt troch a nuurd faan Kareelien.
Lunskap
De huuchst ponkt uun't republiik as de Nuorunen Berig (577 m), wat uun a nuurdwaast leit.
Hyōgo (Prefektüür)
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee 29 steeden an aacht lunkreiser:
Kareelien (Republiik)
Lunskap
Wichtig sian uun't republiik san:
Diarten
Ales tup lewe uun't gebiit faan't republiik 63 slacher faan tetjdiarten, diarfaan föl, tu bispal de Ladoga-Ringelrob (Pusa hispida ladogensis), det Europeeisk Glidjhörnk (Pteromys volans) an det Brün Lunguar (Plecotus auritus), uun gefoor faan ütjsterewen san. Bi a struumer kön jam a araner faan europeeisk an kanaadisk biibern sä.
Cascade County (Montana)
Cascade County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 84.414 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Great Falls.
Ual Griichenlun
Ual Griichenlun ment det weltmäächt Griichenlun uun a juaren faan amanbi 1600 f.Kr. bit 146 efter Krast.
Kareelien (Republiik)
Diarten
Waltrenen (Rangifer tarandus fennicus) lewe nai bi Kostomukscha.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't republiik san:
Iindialing faan Ferwalting
At republiik hee tau steeden (Petrosawodsk an Sortawala), een steedkreis (Kostomukscha) an 15 distrikten:
Spriiken
Det Kareelisk Spriik, ian faan dön Finno-Ugrisk spriiken, wurt uun't prowins snaaket. Det as nai bi det Finsk Spriik. Kareelisk hee trii spriikwiisen: rocht Kareelisk, Olonetsisk (livvin kieli) an Lüüdisk (lüüdin kiel’). Föl lidj teenk, dat dön letst tau spriikwiisen apartig spriiken san.
Literatüür
Wichtig uun kareelisk kultüür, üüs uun det finsk an eestnisk kultüür, san a Ruunenliitjin, liitjin auer ual staken. Föl staken uun det finsk natschunaal eepos Kalewala faan skriiwer Elias Lönnrot (1802-1884) kaam faan ual kareelisk staken. Lönnrot beschükt flooksis at gebiit faan't republiik faan nü. Efter't ütjdun faan't eepos wurd "Kareelianismus" (Karelianismi), en intrese uun det kareelisk kultüür, uun det leed 19. juarhunert uun det finsk literatüür an konst en kulturel fenomeen. At lun wurd üüs at kwel faan det rocht finsk kultüür betrachtet. Wichtig Kareelisk skriiwern, dachtern an auersaatern uun det 20. juarhunert an 21. juarhunert:
Histoore
Uun det Rüs Keiserrik wurd at gebiit faan't republiik faan nü dial faan det Archangelsk Guwernement an det Olonets Guwernement. 1923 wurd at gebiit det Kareelisk Autonoom Sosialistisk Sowjetrepubliik (ASSR). 1938 wurd de Kandalakscha Distrikt tu det Murmansk Prowins den. 1940 wurd det Kareelisk ASSR det Kareelo-Finsk Sowjet Sosialistisk Republiik (SSR). Kurt diarefter wurd dialen faan Finlun dialen faan't republiik. Uun det Naist Wäältkrich, faan 1941 tu 1944, wurd grat dialen faan det Kareelo-Finsk SSR faan Finlun besaatet. Efter a krich wurd at dial uun a waast faan de Ladoga Sia dial faan det Leeningrad Prowins. Det Kareelo-Finsk SSR wurd 1956 weler det Kareelisk ASSR. At republiik faan nü wurd de 13. Nofember 1991 grünjlaanjen.
Cascade County (Montana)
Histoore
At county wurd 1887 grünjlaanjen.
Metz
Metz [mɛs] as det traadgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 116.581 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Moselle Department.
Sloot faan Amboise
At Sloot faan Amboise (üüb Fraansöösk: Château dʼAmboise) as en sloot, wat uun't steed Amboise uun det Indre-et-Loire Department faan det Centre-Val de Loire Regiuun, Frankrik, as. At sloot stäänt üüb en fels auer't steed. Det wiar uun det 15. an 16. juarhunerten en residens faan a köninger faan Frankrik. A konstler Leonardo da Vinci wenet faan 1516 tu san duas uun't herenhüs Clos-Lucé, wat nai bi't sloot as. Hi wurd uun det Hubertuskapel uun't sloot begreewen.
Claas Riecken/sö
Dr. Claas Riecken  (* 1965 ön Hamborig) es en friiwerkendi Filmemaaker, Journalist en Histooriker.
Plautdietsch
Plautdietsch as en uastplaatsjiisk spriakwiis, diar uun't madelääler fööraal uun Uasteuroopa spreegen wurden as. Hat as daalang bekäänd üs spriak faan a rüsk mennoniiten.
Claas Riecken/sö
Leewent
Claas es ön Rausdorf, Krais Stormarn āpwukset, hur hi uk deling jit uunet. Hi heer fan 1987 bit 1993 ön Groningen en Kiil Filologii en Histoorie studiaret. 1998 heer hi ön Kiil sin Dochter maaket. Fan 1999 bit 2000 heer hi bi di NDR, bi't Nordfriisk Instituut en bi di SSW- Fraktsjoon fuar Sleeswig-Holstiin aarbert. Sent 2001 es Claas Riecken fre iiwerkend ön Gang en heer dit "Medienbüro Riecken" āpbecht.
Plautdietsch
Daalang lewe flook Plautdietsch-spreegern uun Sjiisklun, auer jo uun a 1990er juaren faan Ruslun amsiidelt wurden san. Man uk uun Ameerikoo lewe bedüüden taalen faan spreegern.
Tekstbispal
Ons Voda em Himmel! Dien Nome saul heilich jehoole woare. Lot dien Ritj kome; lot dien Welle opp Ieed jrod soo jedone woare aus em Himmel. Jeff ons daut Broot, daut wie vondoag brucke. Vejeff ons onse Schult, soo aus wie dee vejewe, dee sich aun ons veschuljcht habe. Brinj ons nich en Vesieetjunk, oba bewoa ons von dem Beese. Wiels die jehiet daut Ritj en dee Krauft en dee Harlichtjeit opp emma en emma. Amen.
Claas Riecken/sö
Medienbüro Riecken
Claas Riecken sin Filmi haneli fan Histoorie, Nuurđdütsklön, en di Spraaken Platdütsk, Deensk en fuaral uk Nuurđfriisk.
Di Aarbern altömaal bi You Tube önluket uur.
Halstenbek
Halstenbek (aw Plååttjüsch: Halstenbeek) as en åmtsfri gemiine önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt söödååsten foon e kris. Dåt heet 17.944 inboogere (2019).
Reims
Reims [ʁɛ̃s] as det naistgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurdwaast faan't regiuun, uun det Marne Department. Det hee 182.211 lidj (2018).
Chouteau County (Montana)
Chouteau County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 5895 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Fort Benton.
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
United States Geological Survey
A United States Geological Survey (USGS) as en wedenskapelk iinrachtang an hiart tu Banluns Ministeerium faan a USA. Hat as det wichtagst steed uun a Ferianagt Stooten för amtelk koorden.
Nancy
Nancy [nɑ̃si] as det füftgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 104.885 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Meurthe-et-Moselle Department.
United States Geological Survey
Apgoowen
A wedenskapslidj faan't USGS onersjük loonskapen an geoloogisk strutuuren uun a Ferianagt Stooten an uk ööder lunen. Jo san fööraal mä sjauer teemoos befaadet:
Hasloh
Hasloh as en åmtsfri gemiine önj e Kris Pinnebärj önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 3747 inboogere (2019).
Amt Polweerm/go
Et Amt Polweerm äs en amt oun e Krais Noordfreeschloun oun Sleeswich-Holstiin. Et bestoont üt et äiloun Pelweerm än e Haliie. E haudstää foont amt äs Hüsem, uk wän et stää niin diil foont amt äs.
Perry County (Alabama)
Perry County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 8923 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Marion.
Daniels County (Montana)
Daniels County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 1661 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Scobey.
Histoore
At county wurd 1920 grünjlaanjen.
Mulhouse
Mulhouse ([myˈluːz]; üüb Tjiisk: Mülhausen) as det fjuardgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüduast faan't regiuun, uun det Haut-Rhin Department. Det hee 108.942 lidj (2018).
Histoore
Twesken 1871 an 1918 wiar't steed dial faan det Tjiisk Keiserrik.
Custer County (Montana)
Custer County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 11.867 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Miles City.
Iidj an drank
Mä iidj an drank men wi ales, wat di minsk ferteeret, am tu lewin.
Iindialang
Iidj an drank woort diarefter iindiald, huar't faan komt:
Custer County (Montana)
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
Hanoi
Hanoi (üüb Wjetnameesk: Hà Nội [hàː nôjˀ] ) as at hoodsteed an ian faan dön fiiw munisipaliteeten faan Wjetnam. At steed leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 3.472.000 lidj (2019).
Uraal (Bundesdistrikt)
De Uraal Bundesdistrikt (üüb Rüs: Ура́льский федера́льный о́круг Urál'skij federál'ny ókrug) as ian faan a bundesdistrikten uun Rüslun. Det hee 12.360.752 lidj (2020). At hoodsteed faan a bundesdistrikt as Jekaterinburg.
Kyōto (Prefektüür)
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee 15 steeden an seeks lunkreiser:
Hanoi
Iindialing faan Ferwalting
Hanoi hee ian markelsgemeend (Sơn Tây), 12 Steedkreiser:
Uraal (Bundesdistrikt)
Steeden
Dön tjin gratst steeden uun a bundesdistrikt san:
Iindialing faan Ferwalting
A bundesdistrikt hee fjauer prowinsen:
Hanoi
Histoore
At steed wurd 1010 üüs Thăng Long grünjlaanjen.
Uraal (Bundesdistrikt)
Iindialing faan Ferwalting
Det Tjumenj Prowins (3 + 4 an 6) hee tau autonoom kreiser:
Befölkring
Efter det 2010 folksteeling san dön tjiin gratst fölker uun a bundesdistrikt:
Histoore
A bundesdistrikt wurd 13. Mei 2000 grünjlaanjen.
Mie (Prefektüür)
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee 13 steeden an aacht lunkreiser:
Pickens County (Alabama)
Pickens County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 19.930 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Carrollton.
Jacob Alberts
Jacob Alberts (* 30. Juuniii 1860 öön Wästerheewer; † 7. Noowämber 1941 öön Malente-Gremsmühlen) waos en maoler. Hii laawed foon 1880 to 1882 öön Düsseldorf as Peter Janssen (de Aoler) san skööler än dän öön München as Wilhelm Diez san skööler. Dän giang hii to Ungarn, wir hii portreete maoled än dän to Florens, wir hii köört tid öön Francesco Vinea sin ateljee weerked. Arken wonter foon 1886 to 1890 giang hii to dat Académie Julian öön Pariis än wud dir foon Jules-Joseph Lefebvre än Benjamin Constant onerrochted. 1890 trok hii to Berliin am än fjauer iirnge läär num en baontje as sköölmääster öön't skööl foon konstlerine öön. Eewer 1900 ferbroocht hii arken somer öön e Haliie än maoled et löönskap än e mänskene dir. Sun eerlikhaid än woorm feelen tiaknet sin bile ut.
Hi waos fir köört tid mä ian foon e doochterne foon e filosoof Friedrich Paulsen befraid.
Tablet
Wat menst dü?
Sibiirien (Bundesdistrikt)
De Sibiirien Bundesdistrikt (üüb Rüs: Сиби́рский федера́льный о́круг Sibírskij federál'nyj ókrug) as ian faan a bundesdistrikten uun Rüslun. Det hee 17.118.387 lidj (2020). At hoodsteed faan a bundesdistrikt as Nowosibirsk.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun a bundesdistrikt san:
Histoore
A bundesdistrikt wurd 13. Mei 2000 grünlaanjen.
Deensk/sö
Uun Süüdsleeswig heer Deensk di Status fan en Regionaal- en Menerhairenspraak.
Spreekwiisen
Deensk hee trii hoodspriikwiisen:
Föriskepsliinie Rem-Söl'
Di Skepsliinie Rem-Söl es en Föriskeps-Liinie, wat fan di Flensboriger Förde-Reederii-Seetouristik GmbH (FRS) bidrewen uur. Di Föri es en wichtigi Alternatiiwi tö di Autotoch, wan di Söl'ringer hentö't Fastlön wel.
Fan 2005 bit 2019 wiar bluat di Sylt Express ön Faart, 2019 kām me IMO 9008794 en taust Föriskep diartö. Töhop ken di Skeepen ombi 205 PkW faar.
Histoorii fan di Linie
Bit hentö 2005 waareti di Faart ombi 50 bit 55 Minüten. Dat nii Skep ken't ön 35 Minüten skafi, man fuar't Miist waaret et 40 bit 45 Minüten, bit em üp dit üđer Ailön es. Hat giar gauer, man da es dit ek muar sa makelk en iit üp Skep.
Di Skeepen sent 1963
<!--S/S OLDENBURG.
Byggd 1927 av "Deschimag"- Werk Joh. C. Tecklenborg AG, Bremerhaven, Tyskland.
Varvsnummer. 422.
Brt. 508.
Efter ombyggnad. Brt/ Dwt. 646/ 370.
Maskineri. Ångmaskin av märket Tecklenborg.
Effekt. ?.
Knop. 10,0.
Efter maskinbyte. Två MAK dieslar.
Effekt. 1080 hk.
Passagerare. 756.
Efter ombyggnad. 28.
IMO. 5183285.
1927 06 01. Sjösatt.
Levererades i juli 1927 till Weserfähre GmbH, Oldenburg, Tyskland.
1927 07 - 1958 10. Insatt mellan Bremerhaven - Blexen.
1958 10. Såld till Sund-Reederei GmbH, Hamburg, Tyskland.
1958 10 - 1959. Ombyggd vid Werft Wilhelm Holst (J.J. Sietas), Hamburg, Tyskland.
1959. Utchartrad till Kastrup-Malmö Ruten ( Scandinavian Transit Line), Kastrup, Danmark. Omdöpt till KASTRUP.
1959 08 08. Avgick Hamburg mot Kastrup.
1959 08 21. Insatt mellan Kastrup - Malmö.
1960 01 01. Såld till Kastrup-Malmö Ruten (Scandinavian Transit Line), Kastrup, Danmark.
1962 12 29. Såld till Interessenskabet af 29. Dezember 1962, Høng, Danmark.
1964 07 01 - 1965 06 30. Inatt mellan Kastrup - Trelleborg.
1965 07 01 - 1965 07 26. Utchartrad till G-H Linjen, Höganäs. Insatt mellan Höganäs - Gilleleje.
1965 07 27 - 1965 09 15. Varvsuppehåll vid Helsingør Skibsværft, Helsingør. Omdöpt till SYLT.
1965 09 16 - 1966 11 06. Upplagd i Köpenhamn.
1966 11. Såld till Lindinger Holding A/S., Rødovre, Danmark.
1966 11 25. Insatt mellan Havneby - List. Registrerat för Rederiet Linginger A/S., Rødovre, Danmark.
1976 07. Såld till Dashti & Abal Transportation Co.(Kuwait) WLL, Panama. Omdöpt till EL-HAM.
1991. Struken ur registren.
El San Lucas (I) ex. Rømø - 1974, Bj. 1967 Rømø 1967 - 1974 	Baujahr / buildt / byggeår:
1967	Werft / yard / verft:
Husumer Schiffswerft, Husum Bau.-nr: 1249 495 	brt 	44,80 	m lang 	11,92 	m breit 	2,50 	m Tiefg. 350 	Passagiere 	36 	PKW/cars/pbe 	11 	Knoten Namen/names/navn:
Rømø - 1974 Katharine - 1998 El San Lucas (I)
Baschkiirisk spriak
At Baschkiirisk spriak of Baschkir as en Turkspriak uun det famile faan a Kiptschakisk spriaken. Hat as amtspriak uun Baschkortostaan.
Föriskepsliinie Rem-Söl'
Di Skeepen sent 1963
Reedereien/operators/rederier:
Baschkiirisk spriak
Skraft
Baschkiirisk woort sant 1938 mä en uunpaaset kyrilisk skraft skrewen:
Föriskepsliinie Rem-Söl'
Di Skeepen sent 1963
Lindinger Holding A/S (Rømø-Sylt Færgeri A/S., Havneby) - 1974 Newfoundland Transportation Co. Ltd., St. John's, Kanada - ? Goverment of Canada St. John's, Kanada - 1999 Coonatramar, Puntarenas, Costa Rica
Baschkiirisk spriak
Skraft
Faan't Baschkiirisk jaft at flook spriakwiisen. Jo wurd tu trii sköölen tuupfaadet:
Gramatik
Nöömer üüb Baschkiirisk haa sääks faaler. t.b. тау tau (berag):
Föriskepsliinie Rem-Söl'
Di Skeepen sent 1963
Einsatzort / operationarea / innsatsområde:
Puntarenas - Playa Naranjo, Costa Rica früher: 12.1967 - 1974 Havneby -List/Sylt 1974 - 1998 Portugal Cove - Bell Island, Kanada 1999 - Costa Rica -	IMO 6807503 2 x Klöckner-Humboldt-Deutz 12-Zyl.-Diesel mit je 400 kW
M/S RØMØ. / Katharine / EL SAN LUCAS IMO 6807503 http://www.faktaomfartyg.se/romo_1967.htm
Dimensioner. 44,80 x 11,92 x 2,50 m.
Maskineri. Två 12-cyl, Klöckner-Humboldt-Deutz dieslar.
Effekt. 800 hk.
Knop. 11,0.
Passagerare. 350.
Bilar. 36.
IMO. 6807503. -->
Wat jit fortelt uur
Aur di Somer fan 1964 bit 1968 skel en Skep fan di W.D.R. twesken Röm en Söl' faart haa. Dit wiar di "Uthlande", en Pasajiirskep, becht ön Hüsem, 1955. Di deensk "Orange-Linjen" her dat Skep eeđer des fan 1959 bit 1969 hüürt. Wan em bi di W.D.R. eeđerluket, da stuunt wat üđers: Di "Uthlande 2" skel fan 1959 bit 62 forchartert wesen wiis en 1968 forkoopet
Fan 1979 bit 1982/83 skel en Katamarān-Persoonenföri önerwai wesen wiis, di "Rømø". Di Reederii wiar di "Dansk Rømø Rute K/S", wat achterön weđer forswünen es.
Dawson County (Montana)
Dawson County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 8940 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Endive.
Öört
Di Öört (Astronoomisk Sümbool: ) es fan höör Maaten - eeđer Veenus en Mars - di trēr Planeet iin ön üüs Sensüsteem.
Dawson County (Montana)
Histoore
At county wurd 1869 grünjlaanjen.
Colmar
Colmar [kɔlmaʁ] as det seekstgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 68.703 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Haut-Rhin Department.
Histoore
Twesken 1871 an 1918 wiar't steed dial faan det Tjiisk Keiserrik.
Pike County (Alabama)
Pike County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 33.114 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Troy.
Öört
Aurdat diar Weeter es en di Temperatuuren ön't Merel om 15°Celsius lii es di Öört di iining Planeet, hur Mensken en üđer Kreatuuren lewi ken sa üs wü dit keen.
Histoorie
Di Öört es ombi 4,6 Miljārden Jaaren fuarof fan glemen Stof en Gaswulken uuren.
Di Sken fan di Öört es ombi 4,2 Miljārden Jaaren ual. Fuaral endogeen (Vulkāni) en eksogeen (Weđer, Winj en Weeter) haa des Sken höör Forem dönen.
Kreatuuren sen ombi 3,35 Miljārden Jaaren fuarof ön di Öört wesen. Di Mensk kumt man fuul leeter: Di jest Fuarmendken skel ombi 10 bit 14 Miljoonen Jaaren fuarof üp Öört kemen wiis.6 Miljoonen Jaaren fuarof skel di Mensk sa lungsom di Forem fingen haa wat wü deling keen.
Töhopseeting en Ainaarten
Di Öört es ombi 149.600.000 Kilomeetern fan di Sen wech. Fuar di Wai trinjom di Sen sen 365,2425 Daagen nöörig. Di Öört meet jens twert döör 12.756,3 Kilomeetern. Öön 23 Stünen, 56 Minüten en 4,1 Sekunden drait di Öört höörsalev jens.
Di Aks hur jü höör trinjom drait en di Baan trinjom di Sen sen man ek lik, en diarom haa wü fjuur Jaarestiren me forskelig Weđer.
ön di Öört sen 510,1 Miljoonen km² Plaats, diarfan sen 29 % Lön. Ön't Merel heer dit Lön en Hoogdi fan 875 Meetern, dit Weeter es ön't Merel 3.790 Meetern diip. Ön üüs Sensüsteem es di Öört di iining wat Weeter heer, en di Öört heer üp au 70 % fan höör Plaats Weeter. Di Mensk heer diarfan di soowen Wārelsdiili en di fif Wārelsmiari maaket, dat hi höm törochtfent. ön di Wārelsmiari sen ombi 96,5 % fan dit hiili Weeter, wat ön di Öört önerwai es. iin ön dit Seeweeter sen ön't Merel ombi 3,5 % Saalt.
Di Atmosfeeri fan di Öört es fuar't Miist fan Stikstof, man di fiftst Diil es dach Süürstof. da jeftxet jit en bet Köölensüüri, man des uur fan Fotosynteesi āpbreeeken, dat Köölenstof en Süürstof weđer frii uur.
Di Öört es fuar't Miist fan Iirsen (32,1 %), Süürstof (30,1 %), Silizium (15,1 %), Magneesium (13,9 %), Swaafel (2,9 %), Nikel (1,8 %), Calcium (1,5 %) en Bauxit fuar Aluminium (1,4 %) töhopseet. Da blif jit 1,2 % fuar üđer Elementi aur.
Töhopseeting
Fan benen naa büten sen di Diili di Öörtprek, Öörtmentel, Öörtsken of -kröst. Di Öörtmentel en di Kröst sen töhop di Lithospheeri. Des es mung 50 en 100 km tjuk. Jü es fuaral fan forskelig tektoonisk Jenhairen, di Platen. Boowen aur di Krüst sen da jit 640 km hoog Lucht en Gāsi, di Atmosfeeri.
Atmosfeeri
Di Atmosfeeri es fan di forskeligst Gāsi töhopseet. Bit 90 km Hoogdi sen dit fuaral 78,084 % Stikstof (N2), 20,946 % Süürstof (O2), Weeterdamp, man altert forskelig fuul, 0.934 % Argon ( Ar), 0,001818 % Neon ( Ne), 0,000524 % Heelium (He), 0,000114 % Krypton (Kr) en 0,000009 % Xenon (Xe).
Di CO²- of Köölensüüri es bluat 0,039 %, man söner des en di Weeterdamp wiar dit üp Öört aartig wat kuuler.Di liiger Luchtlaagen, hur Mensken en Diirter gur lewi ken, jitvuk Biosfeeri. Di Biosfeeri giar bit ombi 20 km Hoogdi aur di Öört.
Eeđer Temperatuurforskel ken em di Atmosfeeri uk önluki:
Samts'che-Dschawacheetien
Indialing faan Ferwalting
A munisipaliteeten san:
Christian-Albrechts-Uniwersiteet
At Christian-Albrechts-Uniwersiteet, ufkört CAU, latinisiaret Christiana Albertina uun Kiel as at äälst an gratst uniwersiteet uun Schleswig-Holstian. Hat as 1665 grünjlaanj wurden an efter hertooch Christian Albrecht näämd wurden. Diar studiare amanbi 28.000 studenten bi gud 400 profesooren (Stant: 2021).
Twaalew wedenskaplidj faan a CAU haa en Nobelpris wonen: Theodor Mommsen (1902), Philipp Lenard (1905), Eduard Buchner (1907), Max Planck (1918), Otto Meyerhof (1922), Gerhard Domagk (1939), Walter Rudolf Hess (1949], Otto Diels (1950), Kurt Alder (1950), Wassily Leontief (1973), Wolfgang Paul (1989), Günter Blobel (1999).
Fakulteeten
Bi't CAU jaft at knaap 200 stuudiengunger uun aacht fakulteeten.
Tu jodiar fakulteeten hiar weder en hialer rä instituuten an iinrachtangen, diar jo mä enkelt teemos befaade. Ian diarfaan as det Nuurdfresk Wurdenbuksteed uun't Filosoofisk Fakulteet, diar ham mä't fresk spriak befaadet.
Troyes
Troyes [tʁwa] as det sööwenstgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 61.996 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Aube Department.
Ascheberg (Holstiinj)
Ascheberg as en åmtsfri gemiine önj e Kris Plön önj Slaswik-Holstiinj. E gemiine läit önjt sööden foon e kris, bai e weestküst foon di Großer Plöner Siie. Dåt heet 2895 inboogere (2019)
Deer Lodge County (Montana)
Deer Lodge County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 9421 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Anaconda.
Histoore
At county wurd 1865 grünjlaanjen.
Schwentinental
Schwentinental as en åmtsfri stää önj e Kris Plön önj Slaswik-Holstiinj. E stää läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 13.762 inboogere (2019).
Randolph County (Alabama)
Randolph County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 22.722 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Wedowee.
Puurtwin
Puurtwin (port. Vinho do Porto []), of ianfach Puurt as en sweten win ütj det regiuun Alto Douro naibi Porto uun Portugal.
Bönebüttel
Bönebüttel as en åmtsfri gemiine önj e Kris Plön önj Slaswik-Holstiinj. E gemiine läit önjt söödweesten foon e kris. Dåt heet 2061 inboogere (2019)
Charleville-Mézières
Charleville-Mézières [ʃaʁləvil mezjɛʁ] as det aachstgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 46.391 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Ardennes Department.
Fallon County (Montana)
Fallon County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 3049 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Baker.
Histoore
At county wurd 1913 grünjlaanjen.
Nara (Prefektüür)
Det Nara Prefektüür (üüb Jaapaans: 奈良県 Nara-ken) as ian faan a prefektüüren uun det Kansai Regiuun faan Jaapaan. Det hee 1.340.070 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Nara.
Iindialing faan Ferwalting
At prefektüür hee 12 steeden an sööwen lunkreiser:
Nowosibirsk (Prowins)
Det Nowosibirsk Prowins (üüb Rüs: Новосиби́рская о́бласть Novosibírskaja óblast’) as en prowins uun de Sibiirien Bundesdistrikt faan Rüslun. At prowins leit uun a süüdwaast faan a bundesdistrikt. Det hee 2.798.170 lidj (2020). At hoodsteed faan't regiuun as Nowosibirsk.
Russell County (Alabama)
Russell County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 57.961 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Phenix City.
Bösdorf (Holstiinj)
Bösdorf as en åmtsfri gemiine önj e Kris Plön önj Slaswik-Holstiinj. E gemiine läit önjt söödååsten foon e kris. Dåt heet 1288 inboogere (2019)
Châlons-en-Champagne
Châlons-en-Champagne ​[ʃɑlɔ̃ ɑ̃ ʃɑ̃paɲ] as det njüügenstgratst steed uun det Grand Est Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 44.246 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Marne Department.
Haagedisj (stäärbil)
At Haagedisj (latiinsk Lacerta, ufkört: Lac) as en letj stäärbil üüb a nuurdelk hemel. A laachtest stäär as Alfa Lacertae mä en skiinboor magnituud faan 3,77 mag.
Amelanchier
A Amelanchier of Sokerplumen san en plaantenskööl uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Jo waaks bal aaltumaal uun Nuurdameerikoo, ään slach uun Euroopa an tau slacher uun Aasien.
Faan enkelt slacher kön a früchten brükt wurd för marmeloode.
Slacher
A. alnifolia – A. arborea – A. asiatica – A. bartramiana – A. canadensis – A. confusa – A. cusickii – A. humilis – A. interior – A. intermedia – A. laevis – A. lamarckii – A. nantucketensis – A. obovalis – A. ovalis – A. pallida – A. parviflora – A. pumila – A. sanguinea – A. sinica – A. spicata – A. utahensis – A. wiegandii
Judäo-Georgisk
Judäo-Georgisk of Qiwruli as det spriak faan a Juuden uun Georgien.
Hoonfäästang
At Hoonfäästang wiar uun ualang tidjen en bradlep saner krastelk seegen. Miast wiar det so mend, dat diarefter en weien uun hööw fulge skul. En hoonfäästang wiar en jinsidjag ferspreegen, diar ei so ianfach weder apliaset wurd küd. Üs tiaken för det ferspreegen san det lachter hun faan di bradgung an det rochter hun faan't bridj mä en smok bian ferbünjen wurden.
Judäo-Georgisk
Hat as en süüdkaukaasisk spriak, hää oober uk iinflööd faan't hebreewsk an arameesk. Hoker georgisk snaaket, koon det spriak ferstun.
Hoonfäästang
Daalang as at hoonfäästang en jift, diar bridj an bradgung jinsidjag auerdu. Miast as det en ring. An det as jüst so mend, dat det bradlepspaar frei wal. Man det hoonfäästang as daalang flooksis hiamelk an saner tjüügen.
Judäo-Georgisk
Brük
Judäo-Georgisk woort uun Israel miast man faan ual lidj snaaket, auer jong lidj Nei-Hebreewsk liar.
Hoonfäästang
Histoore
Uun't ual Ingelsk mend to handfast so föl üs en ferdrach maage. Di ferdrach wiar maaget, wan t.b. tau kuuplidj a hunen iinsluch. So as det wurd uk al uun't ual Noorsk brükt wurden: handfesta. Uun't Ualfresk jääw't di ütjdruk hondfestinge an uun't ual Plaatsjiisk hää det hantvestinge het. Modern spriaken kään det wurd Manifest (faan latiinsk manus - hun).
Judäo-Georgisk
Brük
Uun Georgien gongt det spreegertaal stark turag.
Hoonfäästang
Wederaplewin
Nei leewent kaam tu det "ual hoonfäästang" uun a "Neo-Paganismus". Det as en hialer rä faan sköölen mä minsken, diar det modern leewent an uk at krastendoom uflöne. Jo wel hal wise, dat jo üs en paar mäenööder ferbünjen san, an haa det hoonfäästang weder aplewe läät.
Hans Peter Feddersen (Di Ålere)
Hans Peter Feddersen (Di Ålere) (* 9. Ismoune 1788 önj Weestersnootebel bi Stääsönj; † 23. Härfstmoune 1860 uk deer) wus en nordfrasch böre än portreetmååler. As hi ål jung wus, liird hi ham et tiiknen än et koowerstääg. Foon 1808 tu 1815 wus hi saldoot önj dåt dånsch armee. Eefter sin tubäägkaamen tu san hiimstoun, årbed hi am samrem as böre ä am wunterem tiikned hi portreete. Hi wus uk schriwer: hi schriif dächte än en bök Tagebuch eines dänischen Soldaten von 1812 u. 1813, oder das merkwürdigste Jahr meines Lebens (1817).
Hoonfäästang
Wederaplewin
Uun Nuurdameerikoo an't Ferianagt Könangrik san a Neo-Paganisten miast poliitisk lachts, uun Madel- an Uasteuroopa san's miast rochts.
Föörhistoore
At föörhistoore (of uk uurhistoore of prähistoore) ment en tidjrüm faan't iarst apdaagin faan a minsken bit tu't apkemen faan a iarst skraften.
A iarst stianwerktjüügen faan minsken san wel son 2,6 miljuun juar ual. Diar begant at stiantidj.
A iarst skraften kam föör ~ 5000 juar bi a Sumeerern ap. Diar begant det ääder histoore (antike).
Uun a geologii wurd a leetst 2,6 miljuun juaren üs eerdtidjääler quartär betiakent.
Iindialang
Uun't juar 1836 hää Christian Jürgensen Thomsen det trii-periooden-süsteem (rochts) iinfeerd, an hi hää det minskenhistoore iindiald efter stiantidj, bronsetidj an iisentidj.
Diarefter amfaadet det föörhistoore ti tidjrüm faan't stiantidj an ging mä't kööberstiantidj tu aanj.
Mä di auergung tu't bronsetidj begant det ääder histoore.
Shelby County (Alabama)
Shelby County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 217.702 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Columbiana.
Omsk (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Ouésso
Ouésso as en steed uun det Republiik Kongo. At steed leit uun a nuurd faan’t lun, amanbi 659 km tu a nuurd faan Brazzaville. Det hee 28.179 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Sangha Department.
Pinneberri (Stad)
Pinneberri es e Hoadstad fan de Pinneberri Krais uun Sleeswich-Holstean. E Stad lait uun’e Siid’n fan’e Krais. Dat hat 43.667 Lid’n (2019).
Åmt Ääderstää/mo
Et Åmt Ääderstää as en åmt önj e Kris Nordfraschlönj önj Slaswik-Holstiinj. Et åmt läit önjt söödweesten foon e kris. Et heet 11.373 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Gaarding.
Fergus County (Montana)
Fergus County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 11.446 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Lewistown.
Flathead County (Montana)
Flathead County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Montana. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 104.357 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Kalispell.
Histoore
At county wurd 1893 grünjlaanjen.
Fergus County (Montana)
Histoore
At county wurd 1885 grünjlaanjen.
Altai (Republiik)
Det Altai Republiik (üüb Altai: Алтай Републик Altaj Republik, üüb Rüs: Респу́блика Алта́й Respúblika Altáj) as en republiik uun Rüslun. At republiik leit uun a süüd faan de Sibiirien Bundesdistrikt. Uun a nuurd leit det Kemerowo Prowins, uun a nuurduast Chakasien, uun a uast Tuwa, uun a süüduast at Mongolei, uun a süüd Schiina, uun a süüdwaast Kasachstaan an uun a nuurdwaast det Altai Regiuun. Det hee 220.181 lidj (2020). At hoodsteed faan't republiik as Gorno-Altaisk.
Geografii
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't republiik san:
Jaguar Land Rover
Di Jaguar Land Rover Ltd. es en Daachterfirma fan di Autofirma Tata Motors (Indien). Di Marken wat becht uur sen Jaguar en Land Rover. Di Firma waar 2013 fan di ual Land Rover Ltd., wat di Jaguar Ltd. aurnoom. Biiring her Tata koopet
Di Marki Daimler en di Autos diarfan waar 2009 āpdönen.
Aur di Noom Daimler
Eeđer di Tiren fan di gurt Autos, wat öntwesken noch wesen sen, es dit mesken bal saacht dit Salev.
Elektrowainer
2019 kām di Jaguar I-Pace üt, wat ön Uasterrik becht uur en aur di Maaten waker üp 100 km/h kum ken.
Montpellier
Montpellier ([mɔ̃pəˈlje] of [mɔ̃pɛˈlje]) as det naistgratst steed uun det Oksitaanien Regiuun, Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 290.053 lidj (2018). Det as at hoodsteed faan det Hérault Department.
Jacinta Ardern
Jacinda Kate Laurell Ardern (Ütjspriik üüb Nei-Sialun Ingels: [dʒəˈsəndə ˈɑːˈdɜːn]; * 26. Jüüle 1980 uun Hamilton, Nei-Sialun) as en nei-sialuns poliitiker, an wiar faan 2017 bit 2023 at 40. premier-minister faan Nei-Sialun. Hör efterfulger as Chris Hipkins.
Granite Peak
A Granite Peak (granit toop) as en berag uun a Beartooth Mountains, diar tu a Rocky Mountains hiar. Hi as di huuchst berag uun Montana (USA) an huuch.
Di Gitshals of di Söl'ring Piđersdai
Di Gitshals of di Söl’ring Piđersdai es en Komeediestek ön fjuur Āptochen fan de Söl'ring Skriiwer Jap Peter Hansen. Hansen skreew dit ön sin üp Seefaarertir mung 1788 en 1792. Dit Stek waar al 1809 ütdönen, man āpföört waar dit ek jerer üs ön't Jaar 1880. Üs sin Dreeng, C.P. Hansen al stürewen wiar, haa Amatöörspölsters dit Stek ön di 22. Febrewaari 1880 (di Piđersdai) ön Muasem weeget. .
Di Figuuren
Di Hauptfiguuren sen Piđer Madsen en sin wukset Jungen Korneelis en Ellen. Madsen heer uk en Wüf, Gon'el, diarxen guraartig Mensk es.
Üđer Karakteeri sen:
Trivia
Di Faađer fan Jürgen Ingwersen, Jens Ingwersen wiar Baker en waar "Jens Kuk" nēmt.
Hurom dit giar
Pider Madsen es di rikst Buer ön Kairem en likert mal gitsig. Hi wel sin Jungen ek jens Jil fuar Piđersdai dö. Di Jungen, Korneelis en Ellen haaa man en klook Plaan hur'ling ja fan jaar Faađer dach jit en gur Mensk maaki ken. Ja skriif en Breev, dat hi jam 70 Riksdaalern dö skel. Ja sii dat di Breev fan Madts, di ialst Dreeng fan Piđer Madsen kumt. Madts es Seefaarer, diar ön Kopenhuuwen es. Ön di Breev staant da, dat di deensk Jilseereln wat hi heer bal nönt muar wert sen. Diarom wel Madts dit hol fuar höm iinbüti. Da stjüürt Piđer Madsen di 70 Riksdaalers wech.
Aur’t Werk
Hansen raaket ön sin Stek en rocht Folks-Snak. Diarme becht hi di Wai fuar leeter Sölring Skriiwers.
Hansen weeget en seekeri Instinkt fuar di Grapen om forskelig Spraaken, wan ja töhop kum. Sa kum en Nuurđjüüt, en Wiiringhiarter, wat sin Fastlönsfriisk fiiđersnaket sa üs di Süper Siiwerdt, diar Sölring, Hoogdütsk en Platdütsk döörenachtler snaket.
Jann Hinrich Andresen
Famile
Jann Hinrich wiar en dring faan Thomas Andresen (* 6. Maarts 1784, Feer) an Thunke Andresen (bäären Poppen, * 8. Mei 1784, Feer).
St. Clair County (Alabama)
St. Clair County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Alabama. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 89.512 lidj (2019). A hoodsteeden faan't county san Ashville an Pell City.
Di Gitshals of di Söl'ring Piđersdai
Aur’t Werk
Ferdinand Holthausen (1860-1956), en Anglisist en Ualgermanist, wil nöörig sair haa, dat dit Stek me Molière sin Werk Di Gitshals (üp Fraansöösk: L’Avare; 1668), nönt tö dön heer, uk wan di Noom binai lik es. Hi fuan di tau Steken sa forskelig, dat dit en Töfal wiis maast, wan diarmung wat lik wiar. Aur en Omwai heer Molière sin Stek man dach wat tö Hansens Aarber dönen. Di Friisist Dietrich Hofmann (1923-1998), heer ütfünen, dat Taachten fan en deensk Aurseeting, wat Ludvig Holberg skrewen heer, aurnomen uuren sen..
Jann Hinrich Andresen
Famile
João Henrique (di jonger) wiar di ualaatj faan Sophia de Mello Breyner Andresen, ian faan a wichtagst skriiwern faan Portugal.
Ewo (Republiik Kongo)
Ewo as en steed uun det Republiik Kongo. At steed leit uun a nuurduast faan’t lun, amanbi 382km tu a nuurd faan Brazzaville. Det hee 8142 lidj (2007). Det as at hoodsteed faan det Cuvette-Ouest Department.
Jann Hinrich Andresen
Leewent
1840 kaam Jann Hinrich Andresen üs 14 juar ual dring mä en skap uun Porto uun. Fiiw juar leeder hää hi 19 juar ual en hanelshüs för puurtwin grünjlaanj. 100 juar loong as det onernemen faan't famile Andresen feerd wurden. 1942 as't ferkääft wurden tu di portugiisk winbüür Albino Peirera dos Santos. Daalang hiart det onernemen di enkeldring Carlos Flores dos Santos. Andresen as ian faan a leetst puurtwinonernemen, diar noch üs familinbedriif feerd wurd.