cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albaanien/fe
Histoore
Uun a maden faan det 15. juarhunert wurd at gebiit faan Albaanien faan daaling dial faan det Osmaansk Rik. Uun de Iarst Balkaankrich, 28. Nofember 1912, wurd en fersoomling uun Vlorë tupkimen. De salew dai rep a president faan’t fersoomling Ismail Qemali (1844-1918) at grünjleiing faan det Republiik faan Albaanien ütj. 4. Deetsember wurd en regiaring grünjlaanjen. Efter det Osmaansk Rik al uunsprööker üüb Albaanien ferleesen hed, wurd a stoot 30. Mai, 1913 üüb det konferens faan bööder uun London faan a gratmeechten uunkäänd an dön üngefeer grensen faan de nei stoot feestlaanjen. Diarbi hed Rüslun an Frankrik üüs aliarten faan Serbien ling küden, dat en grat dial faan det albaansk siidlungsgebiit (det het Kosowo an a nuurdwaast faan’t Nuurd-Masedoonien faan daaling) tu de serbisk stoot tuspreegen wurd. Dial faan a süüd faan’t Albaanien faan daaling wiar iintwesken faan Grekenlun besaat. Uun Deetsember 1913 wurd a grensen uun’t protokol faan Florens feestskreewen. Uk wan en meechtspröök faan a gratmeechten a Montenegriinern, diar April 1913 Shkodër nimen hed, tu a ütjtooch diarfaan reert, bleew a greks trupen man uun a süüd faan’t lun.
Uun a Iarst Wäältkrich wurd at nuurden faan Albaanien faan Serbien an Monteneegro an at süüden faan Itaalien an Grekenlun besaatet. Uasterrik-Ungarn besaatet 1915 at nuurden an at maden faan at lun. Leeder besaatet Frankrik dialen faan at süüden.
Wiartskap
Uun't juar 2018 hed Albaanien en BIP faan amanbi 15,1 biljuunen US-Dooler.
Kersti Kaljulaid
Kersti Kaljulaid (Ütjspriik üüb Eestnisk: [ˈkersti ˈkɑljulɑid̥]; * 30. Deetsember 1969 bi Tartu, Eestnisk SSR) as en eestnisk biolooge an poliitker. Sant 10. Oktuuber 2016 as hat at füft president faan Eestlun. Hat as det iarst wüf, diar president faan Eestlun wurd. Hat as uk, uun’t ääler faan 46, det jongst president faan at lun.
Kamenets (Steed)
At Belukin Wäärt
De Törn faan Kamenets, of de Witj Törn (13. juarhunert)
Toskaana
At Toskaana, iar uk Tuskien,, as en italjeensk regiuun. Trinjam lei Liguurien, Emilia-Romagna, a Marken, Umbrien an uun't süüden Latium. Hör nööm gongt üüb a Etrusker turag.
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san:
Iindialang faan Ferwaltang
Diar san tjiin prowinsen uun't Toskaana:
Middelfart Komuun
Middelfart Komuun as en däänsk komuun uun't nuurdwaasten faan't eilun Fyn an hiart tu't ferwaltangsregiuun Syddanmark.
Baranawitschy (Distrikt)
De Baranawitschy Distrikt (üüb Witjrüs: Бара́навіцкі раё́н Baránavicki rajón, üüb Rüs: Бара́новичский райо́н Baránovičskij rajón) as en distrikt faan det Brest Prowins uun Witjruslun. A distrikt hee 41.902 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Baranawitschy, uk wan at steed nian dial faan a distrikt as.
Gao (Steed)
Gao ([ɡa.o]; üüb Bambara: ߜߊߏ Gao) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a nuurduast faan’t lun. Det hee 86.353 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Gao Regiuun.
Geografii
At steed leit bi de Niiger Struum.
Baranawitschy (Distrikt)
Histoore
Föör September 1939 wiar’t gebiit faan a distrikt faan daaling dial faan Poolen. A distrikt wurd 15. Janewoore 1940 grünjlaanjen.
Prowins Terni
Uun't nuurden leit det prowins Perugia, uun't uasten, süüden an waasten leit Latium (Prowins Rieti an Prowins Viterbo) an uun't nuurdwaasten at Toskaana (Prowins Siena).
Grat gemeenen
A njügen gratst gemeenen mä iinwenertaalen faan a
Liguurisk Sia
At Liguurisk Sia as en dial faan't Madlunsia tesken a eilunen Korsika an Elba uun't süüden, an Liguurien uun't nuurden.
Genua an La Spezia san a gratst huuwener bi't Liguurisk Sia. Diarbi maaget det Bocht faan Genua di nuurdelk dial ütj. At Liguurisk Sia as bit 2.615 meetern jip.
Waiguurd
Waiguurd hiirt sunt 1978 tu Doogebel. Waiguurd wus, nausü as Foortuft en håli bit 1574. Dåt schucht huum nuch diling bai da maning wärwe. Waiguurd wörd bit 1577 loonfåst mååged. Et as en änkelt wärw, weer ouers nuch trinam änkelte hüsinge stönje. Waiguurd bestoont diling üt: Grutwarft; Sööder-Waiguurd; Norder-Waiguurd, Waiguurd-Dik än Bolhüs.
Stolin (Steed)
Stolin (üüb Witjrüs: Сто́лін Stólin, üüb Rüs: Сто́лин Stólin, üüb Poolsk: Stolin) as en steed un det Brest Prowins faan Witjruslun. Det hee 12.462 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Stolin Distrikt.
Honshū
Iindialing faan Ferwalting
At eilun hee fiiw regiuunen:
Kayes (Steed)
Kayes ([ka.jɛs]; üüb Bambara: ߞߊߦߌ Kayi) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 126.319 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Kayes Regiuun.
Prowins La Spezia
At Prowins La Spezia as en italjeensk prowins uun Liguurien. Det hoodstääd as La Spezia, ööder wichtag stääden san Lerici, Porto Venere an Sarzana. At belukin wäärs san jo iin uun a berger baud saarpen Cinque Terre.
Kidal (Steed)
Kidal ([ki.dal]; üüb Bambara: ߞߌߘߊߟ Kidal, üüb Tifinagh: ⴾⴸⵍ) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a nuurduast faan’t lun. Det hee 25.969 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Kidal Regiuun.
Prowins La Spezia
Gemeenen
La Spezia hää 32 gemeenen (comuni):
Prowins Imperia
At Prowins Imperia as en italjeensk prowins uun Liguurien. Wichtag stääden san Bordighera, at hoodstääd Imperia, San Remo, Taggia an Ventimiglia.
Uraan
Dåt uraan (lat.: Uranium) as en rädjelsehaft än ünbekånd metal, dåt da mååste manschne goorai tu siinj foue.
Ouers dåt heet wrålhistoori mååged. For ouer touhunert iirnge wörd et fünen, ouers mååst ouderhuulew hunert iirnge ünbeåchted leet, ouerdåt deer nuch niinj ferwjarting for wus. Diling stoont dåt uraan ouer gölj än diamante, än jü hast, weerma diling soocht wårt eefter da ferbürgene uraanloogere, ouerdrååwet bai widen dåt göljfiiber önj da fergingene iirhunerte.
Pruschany (Steed)
Pruschany (üüb Witjrüs: Пружа́ны Pružány, üüb Rüs: Пружа́ны Pružány, üüb Poolsk: Prużana, üüb Jidisk: פרוזשענע Pruzshane) as en steed un det Brest Prowins faan Witjruslun. Det hee 19.032 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Pruschany Distrikt.
Uraan
Onjtdäking
Di Berliner kemiiprofäsor Klaproth fün 1789 bai dåt unersäken foon pak-blände dåt kemisch elemänt Nr. 92 än jäif et di noome uraan. Et wus en silwerschamernd, hard metal, dåt bai 1125 grood smultet än wat lächter as ås plaatin. Deer wörd dan fååststald, dåt dåt elemänt önj e natör bloot önj jü form foon ferbininge forkamt, mååst tuhuupe ma da ärtse foon da metale koobalt, silwer än wismut. Et wörd brükt bai dåt fårwen foon glees än parseläin. Lääser spaalden uraansålte bai dåt måågen foon gloikroope en rul, än tuleest ferwånd huum dåt tu harden foon metale, önjt stää for wolfram.
La Spezia
La Spezia (liguurisk: Spèza) as en huuwenstääd uun Liguurien an hoodstääd faan det Prowins La Spezia Hat hää iinwenern (Stant: ) an as efter Genua det öödergratst stääd uun Liguurien.
Uraan
Radioaktiviteet
Ås dan eefterwised wörd, dåt dåt radium döör ferfål üt uraan önjtstoont, weerbai energii önj form foon strooling fri wårt - en woornaaming, jü huum foon nü ouf gåns ålgemiin "radioaktiviteet" namt, wörd dåt uraan ma åån sliik berüümd. Ål jütids füng en fiiberhaft säken eefter uraan-önjthüülende minirooliie önj. Et jäif ouers tujarst ås uraanerts bloot jü pakblände, dåt as en ouer dåt suurt blai än muschelik bräkj sü benååmd minerool. Dåt stöö önj Joachimstal önj Böhmen tu rädj, weer dåt ås ouffål bai dåt silwergreewen forköem. Jü önj Joachimstal grääwene pakblände önjthålt ai mör ås 1% riin uraan än lääwert sü an 3 duusendstel gram radium je tan ärts. Niinj wuner dåt 1911 for 1 gram radium 500 000 mårk betååld wörd. 1914 fün huum önj Nord-Ameerika grute loogere foon karnotit - en uraan-vanaadiumärts - dåt en uraangehalt foon 3 protsänt heet. 1925 wörd önj dåt Katanga-gebiit foon Kongo en looger huuger protsäntige pakblände fünen. Di pris for radium sunk bål aw 250 000 mårk je gram.
1930 wörden nuch grutere loogere önj Kanada, bai di Grute Booresiie fünen. Dåt gebiit lait 50 km sööderlik foon e polaarsarkel än dåt bärjwärk weer dåt grääwen wårt, heet ma e wråål am samrem bloot ferbining döör schapfård än am wuntrem bloot döör luftfårtjööge. Dåt wjardi ärts mååget sügoor di transport döör e luft betååld. Bit tu dåt iir 1940 wörden uraanärtse bloot for dåt koostboor elemänt radium grääwen.
Kärnkliiwing
Dan köm jü tweed önjtschiisend wiinjing önj jü histoori foon dåt elemänt. 1938 än da iirnge deerap önjtdäkten da füüsiker, dåt bai en beschiitjing foon din atoomkärn foon uraan ma elektrisch neutroole geschose, da neutroone, di drååwede uraan-kärn aksplosjoonsordi ferfålt. Deerbai önjtstönje wider neutroone, da nü foon jam seelew üt wi ås geschose wirke än deerordi ås en lawiine önjwåksende käätreaksjoone ütliise, dåt önj hiilj kort tid åle uraankärne ferfåle än gewåltie energiimase fri uurde.
Wan 1 kubiikdeetsimeeter foon jü sörstufferbining foon uraan, weerönj hi ås ärts önj jü pakblände forkamt, sü rungeniird wörd, sü köö deerma en energiimase wünen wårde, jü lingede, 1 miljoone kubiikmeeter wååder 17 000 m huuch tu leeften. Dåt as ålsü jü kärnkliiwing.
Nordfyns Komuun
Nordfyn as en däänsk komuun uun't nuurden faan't eilun Fyn uun't ferwaltangsregiuun Syddanmark.
Sarkspalen, stääden an saarpen
¹ Dial faan muar komuunen
Warschau
Geografii
E stää läit bai di Weichsel struum.
Indiiling foon Ferwålting
Distrikte:
Southern (Regiuun uun Malaawi)
Det Southern Regiuun as en regiuun uun de aafrikoons stoot Malaawi. At regiuun leit uun a süüd faan't lun. Uun a nuurd leit de Malaawi Sia, uun a nuurduast, uast, süüd an süüdwaast Mosambik an uun a nuurdwaast det Central Regiuun. Det hee 5.858.035 lidj (2008). At hoodsteed as Blantyre.
Indialing faan Ferwalting
Det Southern Regiuun hee 13 distrikten:
Virginia
Virginia [vərˈdʒɪniə] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't ååsten foon't lönj. Dåt heet 8.535.519 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Richmond.
Geografii
E Appalachen lade önj't weesten foon e diiljstoot.
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Counties
Virginia heet 95 counties än 39 ünoufhängi stääse (independent cities): Kiik uk deer: List ma counties än ünoufhängi stääse önj Virginia
Sikasso (Steed)
Sikasso ([si.ka.sɔ]; üüb Bambara: ߛߌߞߊߛߏ Sikaso) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 226.618 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Sikasso Regiuun.
Koulikoro (Steed)
Koulikoro (üüb Bambara: ߞߎߟߌߞߏߙߏ Kulikɔrɔ) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 41.602 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Koulikoro Regiuun.
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee sööwen steeddialen (Koulikoro I, Koulikoro II, Koulikoro Gare, Plateau I, Plateau II, Plateau III, Kolébougou) an fjauer taarpen (Souban, Kayo, Katibougou an Thien).
Timbuktu (Steed)
Timbuktu (üüb Bambara: ߕߎߡߎߕߎ Tumutu; üüb Fraansöösk: Tombouctou) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a nuurd faan’t lun. Det hee 54.629 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Timbuktu Regiuun.
Ségou (Steed)
Ségou (üüb Bambara: ߛߋߓߎ Segu) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 133.501 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Ségou Regiuun.
Geografii
At steed leit bi de Niiger Struum.
Weederhan
At Weederhan, latj wååderhån, rüüdjneebet wååderhån (Gallinula chloropus) as en fögel uun't famile faan a Weederhanen (Rallidae).
Central (Regiuun uun Malaawi)
Det Central Regiuun as en regiuun uun de aafrikoons stoot Malaawi. At regiuun leit uun a maden faan't lun. Uun a nuurd leit det Northern Regiuun, uun a uast de Malaawi Sia, uun a süüduast det Southern Regiuun, uun a süüdwaast Mosambik an uun a nuurdwaast Sambia. Det hee 5.510.195 lidj (2008). At hoodsteed as Lilongwe.
Imperia
Imperia (üüb liguurisk uk: Impè-ia) as en italjeensk huuwenstääd mä iinwenern (Stant ) uun Liguurien an det hoodstääd faan't prowins Imperia. Hat leit bi det ual röömerstruat Via Aurelia, diar Rom mä Arles ferbanjt.
Central (Regiuun uun Malaawi)
Indialing faan Ferwalting
Det Central Regiuun hee njüügen distrikten:
Mopti (Steed)
Mopti (üüb Bambara: ߡߏߕߌ Moti) as en steed uun de aafrikoons stoot Maali. At steed leit uun a maden faan’t lun. Det hee 120.786 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan det Mopti Regiuun.
Geografii
At steed leit bi de Niiger Struum.
Luksemborig
Luksemborig, amtelk det Grathertoochdoom faan Luksemborig (üüb Luksemborgisk: Lëtzebuerg [ˈlətsəbuəɕ] an Groussherzogtum Lëtzebuerg [ˈgʀəʊsˌhɛχtsoːktuːm ˈlətsəbuəɕ], üüb Fransöösk: Luxembourg [lyksɑ̃buʁ] an Grand-Duché de Luxembourg [ɡʁɑ̃ dyʃe də lyksɑ̃buʁ]), as en lun uun a nuurdwaast faan Euroopa. Uun a nuurd leit Belgien, uun a uast Tjiisklun an uun a süüd Frankrik. Det hee 512.353 lidj (2011). At hoodsteed faan't lun as Luksemborig.
Weesterlön'
Weesterlön' (Dütsk:Westerland) es fan Uast tö Weest wuksen. Di Naam skel kemen wiis, aurdat di Lir wat fan Eidem kām, wan dit önergiar, jaar Plaats üp dit Weesterlön fan Tinem iinnem. Dit diar Lön wiar fiir off fan't Weeter, en des Sekerhair wel di Lir noch haa. Uk deling ken em fain hentö "Ual-Weesterlön" gung, wan et me di Flöör fan Gasten en bet fuul uur.
Luksemborig
Indialing faan Ferwalting
Luksemborig hee twaalew kantoonen:
Histoore
Luksemborig wurd 23. Nofember 1890 suwereen. Iar wiar det dial faan Holun.
Politiik
Luksemborig as sant 1949 lasmaat faan NATO.
Schlobin (Steed)
Schlobin (üüb Witjrüs: Жло́бін Žlóbin, üüb Rüs: Жло́бин Žlóbin) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 75.866 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Schlobin Distrikt.
Nyborg Komuun
Nyborg Komuun as en däänsk komuun uun't uasten faan't eilun Fyn an hiart tu't ferwaltangsregiuun Syddanmark.
Schabinka (Steed)
Schabinka (üüb Witjrüs: Жа́бінка Žábinka, üüb Rüs: Жа́бинка Žábinka, üüb Poolsk: Żabinka) as en steed un det Brest Prowins faan Witjruslun. Det hee 13.084 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Schabinka Distrikt.
Warren G. Harding
Luke uk
Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Washington (stoot)
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Counties
Washington heet 39 counties: Kiik uk deer: List ma counties önj Washington
Guizhou
Guizhou (üüb Schiineesk: 贵州/貴州省 Guìzhōu Shěng) as en prowins uun det Folksrepubliik faan Schiina. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit Sichuan, uun a uast Hunan, uun a süüd Guangxi an uun a waast Yunnan. Det hee 34.748.556 lidj (2010). At hoodsteed faan't prowins as Guiyang.
Guangdong
Guangdong (üüb Schiineesk: 广东/廣東省 (Mandarin) Guǎngdōng Shěng, (Kantoneesk) Gwong2dung1 Saang2) as en prowins uun det Folksrepubliik faan Schiina. At prowins leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 104.320.459 lidj (2010). At hoodsteed faan't prowins as Guangzhou.
Geografii
Guangdong leit bi a eeg faan det Süüdschineesk Sia.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Weestsiie
Di Weestsiie (Nordsiie, ö-f. Nuurdsia) as en siie foon di Atlantische Oseåån. Uner di Weestsiie san grut reserwen foon gas än ööle tu finen. Da lönje trinam di Weestsiie heewe ark unernaamenge wat daheere ööle än gasreserwen üt di boum hååle. Di Weestsiie as uk bekånd um häiringe, siihüne, ferschilie föögle än poorne.
Di Weestsiie wårt begränsed foon:
Noome
Önj et dånsch än önjt nordfriisk wårt Weestsiie brükt. Oudere spräke brüke mååstens Nordsiie, dåt üt üüljfrasch perspektiiwe önjtstiinjen as.
Önj e röömisch tid wus di noome Mare Frisucum, önj e klassisch tid wus dåt Oceanum Germanicum unti Mare Germanicum.
William Howard Taft
William Howard Taft (* 15. September 1857 uun Cincinnati, Ohio; † 8. Marts 1930 uun Washington, D.C.) wiar en US-ameerikoons jurist an poliitiker faan det Republikoons Partei an wiar faan 1909 ap tu 1913 de 27. president faan dön Ferianigt Stooten. Faan 1921 ap tu 1930 wiar hi Boowenst Bundesrachter.
Theodore Roosevelt
Theodore Roosevelt, Jr. [ˈθɪədɔɹ ˈɹoʊzəvɛlt] (* 27. Oktuuber 1858 uun New York City, New York; † 6. Janewoore 1919 uun Oyster Bay, New York) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an wiar faan 1901 ap tu 1909 de 26. president faan dön Ferianigt Stooten. Faan Marts tu September 1901 vize-president faan't lun. Hi wurd president efter at atentaat faan president William McKinley. Hi fing 1906 a Nobelpris för frees.
William Howard Taft
Luke uk
Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Gansu
Gansu (üüb Schiineesk: 甘肃/甘肅 Gānsù Shěng) as en prowins uun det Folksrepubliik faan Schiina. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit at Mongolei an Baner Mongolei, uun a uast Ningxia an Shaanxi, uun a süüd leit Sichuan, uun a süüdwaast Qinghai an uun a nuurdwaast Xinjiang. Det hee 25.575.263 lidj (2010). At hoodsteed faan't prowins as Lanzhou.
Geografii
De Güül Struum leept troch't prowins.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Waas
A waas as en loonskap uun a Sjiisk Bocht bi't küst faan Denemark, Sjiisklun an Holun. Hat as so flaak, dat hat bi liachweeder drüg fäält. Do feer bluas noch a priiler weeder. Wan a flud komt, lääpt at weeder auer a waas, an hat woort tu en hääf.
Det wurd waas komt faan ualfresk wada, an det ment flaak, huar dü troch waad könst.
Uun Nuurdfresklun jaft'at miast kleiwaas, miskwaas an sunwaas, trinjam Halaglun uk stianwaas. Di auergung faan a waas tu't fääst lun as oonlun ( Inge) mä en gans aparte leewentswelt faan diarten an plaanten. Diaram san a waasloonskapen oner skül steld wurden.
Ütjsaagenloogik
Ütjsaagenloogik as en dial faan't loogik. Hat befaadet ham mä reegeln, hün wäärs ferbünjen ütjsaagen haa.
Ianfach ütjsaagen san woor (w) of ferkiard (f).
An-ferbinjang (Konjunktjuun)
För an-ferbinjangen jaft at jodiar skriiw- an spreegwiisen:
Twiisidjeten
Twiisidjeten (Bilateria) san diarten, diar tau muar of maner likedenang heleften haa. Di latiinsk nööm komt faan bis = tau an latus = sidj.
Calvin Coolidge
John Calvin Coolidge, Jr. (* 4. Jüüle 1872 uun Plymouth Notch, Vermont; † 5. Janewoore 1933 uun Northampton, Massachusetts) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikoons Partei an faan 1923 ap tu 1929 de 30. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wurd president efter a duas faan Warren G. Harding. Hi wiar faan 1921 tu 1923 uk vize-president.
Ütjsaagenloogik
An-ferbinjang (Konjunktjuun)
A: 12 könst dü troch 3 dial
B: 12 as en kwadroottaal
Of-ferbinjang (Disjunktjuun)
A: 12 könst dü troch 3 dial B: 12 as en kwadroottaal
, an  san woor, auer tumanst ian ütjsaag faan A of B woor as.
Bluas as ferkiard, auer neder A of B woor san.
Implikatjuun of Subjunktjuun
För implikatjuunen jaft at jodiar skriiw- an spreegwiisen:
A woort uk antezedens näämd, an B sukzedens of konsekwens
A - At rinjt B - A struat as wiat
Jodiar tuupsaat ütjsaagen san likwäärdag (ekwiwalent), auer jo leewen di salew wäärs uun woorhaidstoofel haa:
Bikonditjunaal of Ekwiwalens
At bikonditjunaal woort so skrewen an spreegen:
A - Daalang as teisdai B - Maaren as wäärnsdai
Uun steed faan könst dü uk sai, ütj A fulagt B an ütj B fulagt A:.
Kontrawalens of Alternatiiw
At kontrawalens woort so skrewen of spreegen:
Herbert Hoover
Herbert Clark Hoover (* 10. August 1874 uun West Branch, Cedar County, Iowa; † 20. Oktuuber 1964 uun New York City, New York) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikoons Partei an faan 1929 ap tu 1933 de 31. president faan dön Ferianigt Stooten.
Luke uk
Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Stanley Bruce
'''Stanley Melbourne Bruce, 1. Viscount Bruce of Melbourne''' (* 15. April 1883 uun Melbourne, Victoria; † 25. August 1967 uun London, Ingelun) wiar faan 9. Febrewoore 1923 ap tu 22. Oktober 1929 premierminister faan Austraalien.
Odense Komuun
¹ Dial faan muar komuunen
A: woort sant 2007 üs en stääddial faan Odense uunsen
B: woort sant 2010 üs en stääddial faan Odense uunsen
Haagwirmer
Haagwirmer (Acanthocephala; faan greks ἄκανθος akanthos = „suurn“ an κεφαλή kephale = „hood“) san parasiiten uun a siarem. Diar jaft at wel son 1100 slacher faan.
Det as ei gans seeker, wäär haagwirmer en aanjen stam san of ferlicht en onerstam faan a weldiarten (Rotifera).
Iindialang
Jo slacher wurd uun sjauer klasen iindiald:
Juri Nikolajewitsch Golitsyn
Juri Nikolajewitsch Golitsyn (üüb rüs: Юрий Николаевич Голицын; * 17. Nofember/ 29. Nofember 1823 uun Sankt Petersburg, Ruslun; † 21. August/ 2. September 1872 uk uun Sankt Petersburg) wiar en rüs komponist.
Woodrow Wilson
Thomas Woodrow Wilson [ˈtɒməs ˈwʊdɹoʊ ˈwɪlsən] (* 28. Deetsember 1856 uun Staunton, Virginia; † 3. Febrewoore 1924 uun Washington, D.C.) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an faan 1913 ap tu 1921 de 28. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wiar president faan't Princeton University faan 1902 tu 1910, do guwernöör faan New Jersey faan 1911 tu 1913 iar hi 1912 tu president weelet wurd. Efter hi 1916 welerweelet wurd, treed April 1917 dön Ferianigt Stooten uun de Iarst Wäältkrich iin.
Luke uk
Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Mööskdiarten
Mööskdiarten (Ectoprocta, Bryozoa of Polyzoa) san en stam faan diarten, diar uun't weeder lewe. Jo san böös letj, grater koloniin koon am oober sä üüb song.
Buda-Kaschaljowa (Steed)
Buda-Kaschaljowa (üüb Witjrüs: Бу́да-Кашалёва Búda-Kašalióva, üüb Rüs: Бу́да-Кошелёво Búda-Košeljóvo) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 9016 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Buda-Kaschaljowa Distrikt.
Jaapaan
Jaapaan (üüb Jaapaans: 日本, Nihon/Nippon ) as en lun föör't uastküst faan Aasien. At lun hee 127.094.745 lidj (2015). At hoodsteed as Tokio.
Eilunen
Jaapaan hee fjauer grat eilunen an föl letj eilunen. Dön grat eilunen san:
Hainan
Hainan (üüb Schiineesk: 海南省 Hǎinán Shěng (prowins) an 海南岛 Hǎinán Dǎo (eilun)) as en eilun uun't Süüdschineesk Sia an en prowins uun det Folksrepubliik faan Schiina. At prowins leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 8.671.485 lidj (2010). At hoodsteed as Haikou.
Geografii
Det Qiongzhou Struat skääsd at eilun faan't feestlun.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Chojniki (Steed)
Chojniki (üüb Witjrüs: Хо́йнікі Chójniki [ˈxɔɪniki], üüb Rüs: Хо́йники Chójniki) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 13.844 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Chojniki Distrikt.
Brahin (Steed)
Brahin (üüb Witjrüs: Брáгін Bráhin, üüb Rüs: Бра́гин Brágin) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 3954 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Brahin Distrikt.
Pythagoras sin reegel
Pythagoras sin reegel as wel ian faan a bedüüdenst reegeln uun a geometrii. Hat sait, dat uun en rochtwinkelt triihuk a kwadrooten auer jo tau kateeten tuup jüst so grat san üs det kwadroot auer det hypotenuus.
Wan a an b a lengden faan a kateeten üüb eder sidj faan a rocht winkel san, an c at lengde faan det hypotenuus, diar di rocht winkel jinauer leit, do täält:
Reegnin
Det reegel as so wichtag, auer dü leewen mä tau gratin det traad ütjreegne könst:
Pythagoreesk taalen
Det san trii hial taalen, diar dü uun det reegel iinsaat könst:
.. det gongt widjer saner aanj.
An do könst dü a Pythagoreesk taalen uk noch ütjwidje:
.. an so widjer.
Bewis
Det grat kwadroot as a+b lung an a+b briad; det areal as sodenang (a+b)^2.
Wan dü faan det grat kwadroot 4 triihuken wechnamst, do blaft det c-kwadroot auer.
Jo 4 triihuken san eder \tfrac{ab}2 grat, aal 4 tuup san do 2ab grat.
Wan dü det widjer reegenst (iarst binomisk formel), komst dü tu:
Nü täälst dü üüb arke sidj 2ab uf, an do blaft auer:
Nord-Ubangi (Prowins)
Det Nord-Ubangi Prowins (üüb Fraansöösk: La Province du Nord-Ubangi, üüb Kongo: Kizunga Ubangi ya Node) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 1.037.000 lidj (2006). At hoodsteed as Gbadolite.
Iarempuater
Iarempuater (Brachiopoda) san en stam faan diarten, diar uun't weeder lewe. Jo like a twiiskaalagen (Bivalvia), haa oober nian rochter an lachter skaal, man diarför en oner- an en boowerskaal. An üüb eder sidj faan a müs haa's iarmer. Auer 30.000 slacher san al loong ütjstürwen, diar san ferstianeten faan fünjen wurden. Daalang lewe wel noch son 375 slacher uun 83 sköölen.
Ærø Komuun
Ærø Komuun as en däänsk komuun uun't Regiuun Syddanmark. Diar hiart fööraal det eilun Ærø tu an do noch enkelt letjer eilunen.
Tjüskluin
Tjüskluin äs en luin oon Euroopa. Et luin hjit 80.219.695 mänske (2011). E hoorstäär fuon't luin äs Berlin.
Kraansdiarten
Kraansdiarten (Cycliophora) as en stam faan diarten, diar iarst 1995 faan Reinhardt Kristensen an Peter Funch nei iinfeerd wurden as. . Diar käänt am daalang bluas tau slacher faan, diar üüb homern lewe an 350 µm grat san.
Jeljsk (Steed)
Jeljsk (üüb Witjrüs: Ельск Jeĺsk, üüb Rüs: Ельск Jel’sk) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 9725 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Jeljsk Distrikt.
Sud-Kivu (Prowins)
Det Sankuru Prowins (üüb Fraansöösk: La Province du Sud-Kivu, üüb Kongo: Kizunga Kivu ya Sudi) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 	5.772.000 lidj (2006). At hoodsteed as Bukavu.
Waliisisch
Jü waliisisch spräke (tjüsch: Walisisch) as en keltisch spräke, di snååked wårt önj Wales (Cymru), deeram da Waliiser ja seelew än jar spräke Cymraeg nååme. (Spreeg [kömri, kömraig]).
Maenouder snååke 750.000 manschne Waliisisch, weerfoon önj
Di spräke liknet üs gåns fråmd än iir heewe da liirde miinjd, dåt wus nåån indogermaanschen spräke. Ouers duch as dideere dåt. Di spräke gungt tum biispel sü:
Mae gath ar y gadair
[mai gath ar e gadär]
'Deer as en kåt aw e stölj.'
Deerüt hååle we füliende uurde:
mae = deer as
gath = cath = kåt; (th as in änglisch thin)
ar = aw
gadair = cadair = stölj
Alsü fånge cath ön cadair gewöönlik önj ma C (spräägen as:[k]), mån änret ham dåt önj wase kombinasjoone tu G. Dåt hiitj mutasjoon än spaalt önj dåt Waliisische en grut rul.
Cath as heer dåt iinjsist uurd, wåt bekånd hiirt.
En ouder seeting:
Mae’r ci yn yr ystafell.
[mai r kii en er estawäLL]
'Deer as di hün önj e dörnsch.'
Deerüt liire we:
Sud-Ubangi (Prowins)
Det Sud-Ubangi Prowins (üüb Fraansöösk: La Province du Sud-Ubangi, üüb Kongo: Kizunga Ubangi ya Sudi) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 2.744.345 lidj (2006). At hoodsteed as Zongo.
Waliisisch
‘r = yr = y = di (uk: jü, dåt)
ystafell = dörnsch.
Dåt leest uurd heet alsü ouer tjüsch Stube ma ST wåt bekåndet än ci kåne we wi, as we an en Kynologe ('hünetiinjer') tånke.
Dåt waliisisch LL wårt ütspräägen as L, wilt tugliks luft döör da täis gungt. Deerüt koon huum ferstönje, weeram di walisische noome Lloyd oofding as Floyd ütspräägen wårt.
En ouder biispel:
Mae ef yn eistedd; (dd=th as önj änglisch this)
'Deer as hi önj t saten' = 'Hi sat.'
Dåt liket komplitsiird, ouers eentlik as dåt önj dåt Änglische jüst iinjs:
He is sitting = ‘hi sat’ än sü uk:
Rydw i yn eistedd = I am sitting = ‘ik sat’
Rwy ti yn eistedd = You are sitting = ‘dü satst’
Aw jü wise töre fråmde ai åle forme as sat-sate-satst foon åle tiduurde tu liiren.
Huum tånkt wälj, dåt dåt deerfoon kamt, as da keltische inboogere foon Änglönj ål dåt Germaansch liire moost, as ja sunt 449 aw iinjs foon da Angele ouerhärsched wörden.
Karma (Steed)
Karma (üüb Witjrüs: Карма́ Karmá, üüb Rüs: Корма́ Kormá) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 7448 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Karma Distrikt.
Tutsklöön
Tutsklöön is en löön in Euroopa. Öön e nöörd lait Däänemark, öön e uust laie Poolen än Tschechien, öön e söö'en Öösterrik än ju Swaits än öön e wäst Frankrik, Luksemborch, Belgien än Hollöön. Et löön hee 82.521.653 jude (2016). Et häädstää foon't löön is Berliin.
Mai-Ndombe (Prowins)
Det Mai-Ndombe Prowins (üüb Fraansöösk: La Province de Mai-Ndombe, üüb Kongo: Kizunga Mayi-Ndombe) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 1.768.327 lidj (2006). At hoodsteed as Inongo.
Histoore
At prowins wurd 2015 grünjlaanjen. Iar wiar det dial faan det Bandundu Prowins.
Sankuru (Prowins)
Det Sankuru Prowins (üüb Fraansöösk: La Province du Sankuru, üüb Kongo: Kizunga Sankuru) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 1.007.000 lidj (2006). At hoodsteed as Lusambo.
Tshopo (Prowins)
Det Tshopo Prowins (üüb Fraansöösk: La Province de la Tshopo, üüb Kongo: Kizunga Tshopo) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 2.614.630 lidj (2006). At hoodsteed as Kisangani.
Digitaal spriakduas
Digitaal spriakduas as en ütjdruk uun't spriakwedenskap. Hi as 2013 brükt wurden faan András Kornai an hi wal sai, dat en spriak, diar am't auerlewin strat, noch föl muar komer hää, wan hat uun't digitaal welt ei föörkomt. Faan jo amanbi 7.000 spriaken üüb a welt wurd sowat 2.500 üs uun gefoor uunsen. An diar san wel bluas 5% (~350 spriaken), diar di straal iinuun't digitaal welt skaafe an auerlewe.
Hü en spriak stareft
En spriak täält üs ütjstürwen, wan di leetst spreeger stürwen as. Man at jaft trii uuntiaken, dat en spriak bal ütjstareft:
Uun't digitaal tidjääler woort ei muar so föl uun a kuuplooden äärent, man muar auer't näät, an det spriak uun't näät as miast ei det faan en letj spriak (funksion). An wan't ei uun't näät as, do woort det ei muar woornimen (uunsen). An sodenang as't bal ünmögelk, mä frinjer uun en letj spriak tu komunisiarin (kompetens).
Iindialang
Efter Fishman san diar 13 kategoriin faan spriaken, diarefter iindiald, hü intensiif det spriak brükt woort.
Spriakduas an Wikipedia
Efter Kornai as diar tumanst ian grater online gemianskap nuadag, diar fööraal uun detdiar spriak komunisiaret. Diar san miast en hunfol letjer sköölen uun't näät, man Wikipedia as mad aal jodiaren det wichtagst, an koon temelk seeker üs uuntiaken nimen wurd, dat det spriak di straal auer det digitaal grens (digital divide) nimen hää.
Di grünj as, dat jongen temelk gau mä Wikipedia uun kontakt kem. An wat uun Wikipedia föörkomt, hää en wasen wäärs för jong lidj. Wan diar en Wikipedia uun en letj spriak as, do hää uk det spriak en wäärs uun a digitaal welt: No wikipedia, no ascent (Saner Wikipedia nian apstiigen).
Kalinkawitschy (Steed)
Kalinkawitschy (üüb Witjrüs: Калі́нкавічы Kalínkavičy, üüb Rüs: Кали́нковичи Kalínkoviči) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 38.381 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Kalinkawitschy Distrikt.
Piilwirmer
Piilwirmer (Chaetognatha) san en stam faan diarten, diar fööraal üs plankton uun warem regiuunen lewe. Jo wurd tesken 3 mm an 12 cm grat.
Iindialang
Diar san wel son 100 slacher uun 15 sköölen.
Aabenraa Komuun
Aabenraa Komuun as en däänsk komuun uun't ferwaltangsregiuun Syddanmark. Diar hiar 19 sarkspalen tu.
Digitaal spriakduas
Spriakduas an Wikipedia
Tu tidj (2013) san diar 533 letj spriaken, diar hal en Wikipedia apbau maad. Det san dobelt so fölen üs diar al uun't näät san (List faan Wikipedias). Man diar san uk enkelten bi, diar böös föl artiikler hual, huar oober ei föl uun stäänt, auer jo artiikler faan robots (computer-programen) maaget san, t.b. Cebuano mä muar üs 5 miljuun artiikler.
Leljtschytsy (Steed)
Leljtschytsy (üüb Witjrüs: Ле́льчыцы Léĺčycy, üüb Rüs: Ле́льчицы Lél’čicy) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 10.606 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Leljtschytsy Distrikt.
Tjaapmüswirmer
Tjaapmüswirmer (Gnathostomulida) san en stam faan diarten, diar uun't weeder lewe. Jo san ian bit sjauer milimeeter lung. Diar jaft at 91 slacher faan.
Dobrusch (Steed)
Dobrusch (üüb Witjrüs: До́бруш Dóbruš, üüb Rüs: До́бруш Dóbruš) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 18.330 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Dobrusch Distrikt.
Billund Komuun
Billund Komuun as en däänsk komuun uun't ferwaltangsregiuun Syddanmark mä 7 sarkspalen.
Tshuapa (Prowins)
Det Tshuapa Prowins (üüb Fraansöösk: La Province de la Tshuapa, üüb Kongo: Kizunga Tshuapa) as en prowins uun de aafrikoons stoot det Demokraatisk Republiik Kongo. Det hee 1.316.855 lidj (2006). At hoodsteed as Boende.
Uurmüsdiarten
Uurmüsdiarten (Protostomia) san en stamskööl faan diarten. A miast diarten hiar diar mä tu. Det ööder skööl san a Neimüsdiarten (Deuterostomia).
Buteldiarten
Buteldiarten (Gastrotricha) san en stam faan diarten, diar uun't weeder lewe. Jo san 0,06 bis 1,5 mm grat.
Aktsjabrski (Steed)
Aktsjabrski (üüb Witjrüs: Акця́брскі Akciábrski, üüb Rüs: Октя́брьский Oktjábr’skij) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 7367 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Aktsjabrski Distrikt.
Petrykau (Steed)
Petrykau (üüb Witjrüs: Пе́трыкаў Piétrykaǔ, üüb Rüs: Пе́триков Pétrikov) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 10.591 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Petrykau Distrikt.
Franklin Delano Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt [ˈfɹæŋk.lɪn ˈdɛlənoʊ ˈɹoʊzə.vɛlt] (* 30. Janewoore 1882 uun Hyde Park, New York; † 12. April 1945 uun Warm Springs, Georgia) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an wiar faan 1933 ap tu san duas 1945 de 32. president faan dön Ferianigt Stooten.
Roosevelt wurd Janewoore 30, 1882, uun at steed faan Hyde Park bäären. San aatj wiar James Roosevelt I (1828-1900), wat wiar en kuupmaan. Sin mam wiar Sara Ann Delano (1854-1941). Hi wiar füft feter faan 26. president Theodore Roosevelt. Faan 1900 ap tu 1904 studiaret Roosevelt bi det Harvard University. Hi freid 17. Marts 1905 uun New York City Eleanor Roosevelt.
1910 wurd Roosevelt uun’t ääler faan 28 juar iin uun Senaat faan New York weeled. Uun 1913 wurd hi faan president Woodrow Wilson üüs stootssekreteer iin uun’t ministeerium för mariine berepen. Uun de 1920 presidentskapwool wiar hi kandidaat för vise-president. Hi wurd 1921 kraank uun jongenlooming. Hi wiar 1928-1932 guvernöör faan New York.
Uun det 1932 presidentskapswool wiar hi kandidaat faan det Demokraatisk Partei för president. Hi fing 472 woolmaaner an wurd di 32. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wurd 1936, 1940 an 1944 welerweeled. Hi as di iansig president, wat linger üüs tau wooltidjrümen regiaret. Hi wiar feerer faan dön Ferianigt Stooten uun de Naist Wäältkrich, man hi stoorew föör a aanj faan a krich.
Luke uk
Presidenten faan dön Ferianigt Stooten 1901-1945: Theodore Roosevelt (1901-1909), William Howard Taft (1909-1913), Woodrow Wilson (1913-1921), Warren G. Harding (1921-1923), Calvin Coolidge (1923-1929), Herbert Hoover (1929-1933), Franklin Delano Roosevelt (1933-1945).
Naroulja (Steed)
Naroulja (üüb Witjrüs: Наро́ўля Naróǔlja, üüb Rüs: Наро́вля Naróvlja) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 8110 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Naroulja Distrikt.
Retschytsa (Steed)
Retschytsa (üüb Witjrüs: Рэ́чыца Réčyca, üüb Rüs: Ре́чица Réčica) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 64.731 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Retschytsa Distrikt.
Hemichordata
Hemichordata san en stam faan diarten, huar man gud 100 slacher tu hiar. Tuup mä a puurthidjeten het det skööl Ambulacraria.
Esbjerg Komuun
Esbjerg Komuun as en däänsk komuun uun't ferwaltangsregiuun Syddanmark. Tu det komuun hiar 37 sarkspalen.
Neimüsdiarten
Neimüsdiarten (Deuterostomia) san en auerstam faan diarten, diar hiart uk a minsk tu. Det ööder skööl san a uurmüsdiarten (Protostomia).
Lojeu (Steed)
Lojeu (üüb Witjrüs: Ло́еў Lójeǔ, üüb Rüs: Ло́ев Lójev) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 7022 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Lojeu Distrikt.
Hrodna
Wat menst dü?
Wetka (Steed)
Wetka (üüb Witjrüs: Ве́тка Viétka, üüb Rüs: Ве́тка Vétka) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 7927 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Wetka Distrikt.
Tillabéri (Regiuun)
Det Tillabéri Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région de Tillabéri) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Niiger. At regiuun leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 2.722.482 lidj (2012). At hoodsteed as Tillabéri.
Indialing faan Ferwalting
Det Tillabéri Regiuun hee 13 departmenten:
Masyr (Steed)
Masyr (üüb Witjrüs: Мазы́р Mazýr [maˈzɨr], üüb Rüs: Мо́зырь Mózyr’) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 108.792 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Masyr Distrikt.
Billy Hughes
William Morris Hughes, beeder bekäänd üüs Billy Hughes (* 25. September 1862 uun Pimlico, London, Ingelun; † 28. Oktuuber 1952 uun Double Bay, Sydney, New South Wales) wiar faan 27. Oktuuber 1915 ap tu 9. Febrewoore 1923 premierminister faan Austraalien.
Leewent
Hughes wurd uun London üüs dring faan Wales aalern bäären. Mä 22 juar waanert hi tu Austraalien ütj an engagiaret ham uun det jong werkerbeweeging. Hi wurd 1894 üüs lasmoot faan det New South Wales Labor Party uun det Legislative Assembly faan New South Wales woolet an 1901 iin uun det nei bundesparlament fersaat. Hughes ferboon sin ääder poliitisk karieer mä'n tialtidjstuudium faan't rochtswedenskap an wurd 1903 en afkoot. 1904 treed hi tu det iarst feer iin uun't kabinet faan regiaring faan Chris Watson iin. Hi wiar lääder generoolstootsafkoot uun't regiaring faan Andrew Fisher. Hi wurd 1914 tu a onerföörmaan faan det Australian Labor Party woolet. Hi wurd Oktuuber 1915 premier-minister faan Austraalien, üüs Fisher faan sünjhaideelk grünjer iin uun a raustant ging.
1916 ferschükt hi det algemian weerplicht uun Austraalien an a iinsaat faan austraalisk saldooten uun't ütjlun troch en referendum trochtusaaten. Det loket ei. Do saat hi ham för en stootelk stjüürd iin. Hi hed nian muarhaid för sin politiik ban't Labor-Partei, wat hi tuletst sogoor ütjslood. Diarüübhen wurd hi feerer faan det Nationalist Party of Australia an ferschükt weler uun't juar 1917, tu't apsteling faan en widjer austraalisk diwisioon det algemian weerplicht trochtusaaten. At ufsteming naam mä'n noch dütelker stem jin det algemian weerplicht en aanj. Hughes küd ham man tu 1923 uun't baantje hual.
Schytkawitschy (Steed)
Schytkawitschy (üüb Witjrüs: Жы́ткавічы Žýtkavičy, üüb Rüs: Жи́тковичи Žítkoviči) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 15.893 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Schytkawitschy Distrikt.
Pariis
Pariis (fransöösk [paˈʁi]) as en department an det hoodstääd faan Frankrik an uk faan det regiuun Île-de-France. Hat woort diald faan di struum Seine tu en nuurdelken dial (Rive Droite, „rochter ääg“) an en süüdelken (Rive Gauche, „lachter ääg“). Diar wene muar üs 2,2 miljuun minsken; uun det regiuun 12,5 miljuunen.
Arrondissements
<div style="clear:both;" /div>
Noorderhaaks
Noorderhaaks, uk Razende Bol neemd, as en sunbeenk, wat faan a struum faan eeb an flud twesken a Nuurdsia an’t eilun faan Texel entstenen as. Hi as dial faan't prowins faan Nuurdholun.
Tschatschersk (Steed)
Tschatschersk (üüb Witjrüs: Чачэ́рск Čačérsk, üüb Rüs: Чече́рск Čečérsk) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 7991 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Tschatschersk Distrikt.
Swetlahorsk (Steed)
Swetlahorsk (üüb Witjrüs: Светлаго́рск Svietlahórsk, üüb Rüs: Светлого́рск Svetlogórsk) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 69.995 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Swetlahorsk Distrikt.
Matam (Steed uun Seenegal)
Matam as en steed uun a nuurduast faan de aafrikoons stoot Seenegal. Det hee 17.218 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Matam Regiuun.
1721
1721 wiar det ian-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender.
1724
1724 wiar det fjauer-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert.
Dieter Staacken
Dieter Staacken (*1935 uun Oldenswort) as en nuurdfresken mooler, skriiwer an graafiker.
Benito Mussolini
Benito Amilcare Andrea Mussolini (* 29. Jüüle 1883 uun Dovia di Predappio, Forlì Prowins, Forlì-Cesena Prowins faan nü; † 28. April 1945 uun Giulino di Mezzegra, Como Prowins) wiar faan 1922 ap tu 1943 minister-president faan't Köningrik faan Itaalien. Üüs Duce del Fascismo (Füürer faan at Faschismus) an Capo del Governo (Föörmaan faan at Regiaring) stään hi faan 1925 üüs diktatoor bi a toop faan det faschistisk regiaring uun Itaalien.
Sédhiou (Steed)
Sédhiou as en steed uun a süüdwaast faan de aafrikoons stoot Seenegal. Det hee 24.213 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Sédhiou Regiuun.
Ziguinchor (Steed)
Ziguinchor as en steed uun a süüdwaast faan de aafrikoons stoot Seenegal. Det hee 205.294 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Ziguinchor Regiuun.
Rahatschou (Steed)
Rahatschou (üüb Witjrüs: Рагачо́ў Rahačóǔ, üüb Rüs: Рогачёв Rogačóv) as en steed un det Homelj Prowins faan Witjruslun. Det hee 33.702 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Rahatschou Distrikt.
Tambacounda (Steed)
Tambacounda as en steed uun a süüdwaast faan de aafrikoons stoot Seenegal. Det hee 107.293 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Tambacounda Regiuun.
1726
1726 wiar det seeks-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert.
1727
1727 wiar det sööwen-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai uun de Gregoriaans kalender.
1722
1722 wiar det tau-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Dsjatlawa (Steed)
Dsjatlawa (üüb Witjrüs: Дзя́тлава Dziátlava, üüb Rüs: Дя́тлово Djátlovo) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 7853 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Dsjatlawa Distrikt.
1733
1733 wiar det trii-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Entoprocta
Entoprocta (of uk Kamptozoa) san en stam faan diarten mä sowat 250 slacher. Jo lewe uun't weeder an san tesken 0,5 an 5 milimeeter lung. Jo like a mööskdiarten (Ectoprocta of Bryozoa), haa hör ütjgung oober banen (greks entos = „banen“ + proktos = „Anus“).
Marondera (Steed)
Marondera as en steed uun de aafrikoons stoot Simbabwe. At steed leit uun a nuurduast faan’t lun. Det hee 61.998 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Mashonaland East Prowins.
1737
1737 wiar det sööwen-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert.
Grat Berastawitsa
Grat Berastawitsa (üüb Witjrüs: Вялі́кая Бераставі́ца Vialíkaja Bierastavíca, üüb Rüs: Больша́я Берестови́ца Bol’šája Berestovíca) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 5720 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Berastawitsa Distrikt.
1731
1731 wiar det ian-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender.
Karelitschy (Steed)
Karelitschy (üüb Witjrüs: Карэ́лічы Karéličy, üüb Rüs: Коре́личи Koréliči) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 6854 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Karelitschy Distrikt.
Chinhoyi (Steed)
Chinhoyi as en steed uun de aafrikoons stoot Simbabwe. At steed leit uun a nuurdwaast faan’t lun. Det hee 68.273 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Mashonaland West Prowins.
1723
1723 wiar det trii-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Fredericia Komuun
Fredericia Komuun as en däänsk komuun uun't Regiuun Syddanmark. Hat as 0 km² grat an hää iinwenern (Stant  ). At ferwaltang sat uun Fredericia.
Masvingo (Steed)
Masvingo as en steed uun de aafrikoons stoot Simbabwe. At steed leit uun a süüduast faan’t lun. Det hee 87.886 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Masvingo Prowins.
Stikelwirmer
Stikelwirmer (Kinorhyncha) san en stam faan diarten. Jo san nai mä Priapswirmer (Priapulida) an Loricifera.
1743
1743 wiar det trii-an-fiartigst juar faan det 18. juarhunert.
Iuje (Steed)
Iuje (üüb Witjrüs: І́ўе Íŭje, üüb Rüs: И́вье Ív’je) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 8174	lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Iuje Distrikt.
1741
1741 wiar det ian-an-fiartigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.
1725
1725 wiar det fiiw-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender.
Masty (Steed)
Masty (üüb Witjrüs: Масты́ Mastý, üüb Rüs: Мосты́ Mostý) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 16.595 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Masty Distrikt.
1729
1729 wiar det njüügen-an-twuntigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.
Schtschutschyn (Steed)
Schtschutschyn (üüb Witjrüs: Шчу́чын Ščúčyn, üüb Rüs: Щу́чин Ščúčin) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 15.042 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Schtschutschyn Distrikt.
1734
1734 wiar det fjauer-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Zinder (Regiuun)
Det Zinder Regiuun (üüb Fraansöösk: La Région de Zinder) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Niiger. At regiuun leit uun a süüduast faan’t lun. Det hee 3.539.764 lidj (2012). At hoodsteed as Zinder.
1736
1736 wiar det seeks-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.
Zinder (Regiuun)
Indialing faan Ferwalting
Det Zinder Regiuun hee fiiw departmenten:
Waukawysk (Steed)
Waukawysk (üüb Witjrüs: Ваўкавы́ск Vaǔkavýsk, üüb Rüs: Волковы́ск Volkovýsk) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 44.167 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Waukawysk Distrikt.
Saint-Louis (Seenegal)
Saint-Louis as en steed uun a nuurdwaast faan de aafrikoons stoot Seenegal. Det hee 209.752 lidj (2013). Det as at hoodsteed faan det Saint-Louis Regiuun.
Histoore
At steed wiar faan 1895 tu 1902 at hoodsteed faan Fraansöösk Waastaafrika.
1739
1739 wiar det njüügen-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
1744
1744 wiar det fjauer-an-fiartigst juar faan det 18. juarhunert.
Haderslev Komuun
Haderslev Komuun as en däänsk komuun uun't Regiuun Syddanmark.
Lysaja (Berag)
Di Lysaja of uk Gora Lysaja as di naisthuuchst berag uun Witjruslun, an di huuchst berag uun't Prowins Minsk.
Tuumwirmer
Tuumwirmer (Nemertea) san en stam faan diarten, huar't 1200 slacher faan jaft. Hör furem liket en skuchtuum.
1752
1752 wiar det tau-an-föftigst juar faan det 18. juarhunert.
Woranawa (Steed)
Woranawa (üüb Witjrüs: Во́ранава Vóranava, üüb Rüs: Во́роново Vóronovo) as en steed un det Hrodna Prowins faan Witjruslun. Det hee 6332 lidj (2009). Det as at hoodsteed faan de Woranawa Distrikt.