cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lille
Lille (üüb Neederluns: Rijsel) as at hoodsteed faan det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 234.475 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Nord Department.
Smart 453 Fortwo ED 4/EQ
Baterii
Di Selen fuar di Baterii kumt fan LG Chem. Des Firma fan Koreea heer en Bateriifabriik ön Poolen becht. Ön Kamenz uur des Selen tö di Bateriien töhopseet (Deutsche ACCUmotive).
Lineaar algebra
Fööraal gongt det am lineaar liknangsüsteemen an matritsen.
Smart 453 Fortwo ED 4/EQ
Baterii
Di Baterii fuar di Smart-Wainer heer 96 Selen. Diarfan uur netto 16,7 en brutto 17,6 kWh.
Lineaar algebra
Lineaar liknangsüsteem
Aatj an dring san tuup 62 juar ual. Föör 6 juaren wiar di aatj 4-sis so ual üs san dring. Hü ual san's?
Smart 453 Fortwo ED 4/EQ
Futnooten
Smart_Fortwo Smart_Fortwo
Lineaar algebra
Lineaar liknangsüsteem
Diar koon am son liknangsüsteem faan maage (a=aatj, d=dring):
Bosnisk Podrinje Goražde
De Bosnisk Podrinje Kantoon Goražde (üüb Bosnisk: Bosansko-podrinjski kanton Goražde, üüb Kroatisk: Bosansko-podrinjska županija Goražde) as een faan dön tjiin kantoonen faan't Föderatschuun Bosnien an Hersegowina. Det hee 23.734 lidj (2013). At hoodsteed faan a kantoon as Goražde.
Pistoia (Prowins)
Det Pistoia Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Pistoia) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 293.059 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Pistoia.
Pohang
Pohang (üüb Koreaans: 포항 / 浦項 Pohang, amtelk 포항시 / 浦項市 Pohang-shi) as en steed uun det Nuurd Gyeongsang Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 513.104 lidj (2019).
Hersegowina-Neretva
De Hersegowina-Neretva Kantoon (üüb Bosnisk: Hercegovačko-neretvanski kanton, üüb Kroatisk: Hercegovačko-neretvanska županija) as een faan dön tjiin kantoonen faan't Föderatschuun Bosnien an Hersegowina. Det hee 222.007 lidj (2013). At hoodsteed faan a kantoon as Mostar.
Lineaar algebra
Lineaar liknangsüsteem
Nü wurd a liknangen amsteld, so dat jo detsalew furem fu. Lachter ääg a wariaabeln, rochter ääg a taalen:
Tu't liasin jaft at flook metooden. Heer woort det aditjuunsmetood brükt, an det boowenst liknang faan det onerst uftaanj:
An diar komt do a=46 bi ütj, di aatj as 46 juar ual.
Matritsen
En linear liknangsüsteem koon uk uun furem faan en maatriks skrewen wurd. Diar stun do bluas noch taalen uun. Det algemian furem sjocht so ütj:
Uun üüs faal (boowen) wiar det:
An do reegenst dü efter Cramer sin reegel:
Penselööler
En Penselööler es en Öölpomp me Doos hur en Pensel fuarn ön't Röör set. Em ken diarme masi Aarbern maaki hur jaarlung Spraydoosen fuar nöörig wiar. Fuaral sen des Konserviaringsaarbern ön Werktjüch of ön't Weel.
Noom
Fuar sok Öölern jeft et forskelig Röören me Düüsen fuar forskelig Ööli en wat em diarme fuarhaa wel. En Penselööler uur bluat fan sin Röör tö dit wat hi es.
Wat em diarme maaki ken
Wan em en Universaalööl sa üs Ballistol heer, da ken em uk Holt diarme iinlet en achterön uk lakiari of me Holtööl bihaneli. Bi en Hamer ken em sa di Greep renoviari en metjens di Hamerhaur renski en konserviari.
Cramer sin reegel
Cramer sin reegel as en metood, am linear liknangsüsteemen tu liasin. Hat as näämd efter Gabriel Cramer.
Bispal
(1) Det liknangsüsteem uun normoolfurem
(2) Det ütjwidjet koefisientenmaatriks
(3) Liasang efter Cramer sin reegel (det=determinant)
.ga
as det top-level-domain (TLD) faan Gabuun.
Lugela (Distrikt)
De Lugela Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Lugela) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a maden faan't prowins. Hi hee 188.659 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Lugela.
.gh
as det top-level-domain (TLD) faan Ghaana.
Dijon
Dijon as at hoodsteed faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 158.002 lidj (2019). At steed as uk at hoodsteed faan det Côte-d'Or Department.
Babrujsk (Distrikt)
De Babrujsk Distrikt (üüb Witjrüs: Бабру́йскі раён Babrújski rajón, üüb Rüs: Бобру́йский райо́н Bobrújskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 20.660 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Babrujsk.
Stianswaamp
Di (Algemian) Stianswaamp (Boletus edulis, üüb Däänsk: Karl Johan) as en slach faan Swaampen (Fungi) uun det klas faan a Hünjmotsen (Agaricomycetes). Di latiinsk nööm (.. edulis) sait det al, dat hi eden wurd koon. Hi hää en grat bedüüdang üs iidj för a minsken, an wääkst fööraal üüb a nuurdelk eerdheleft.
Cheongdo (Lunkreis)
De Cheongdo Lunkreis (üüb Koreaans: 	청도군 / 淸道郡 Cheongdo-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 43.952 lidj (2019).
Borough of Bedford
A Borough of Bedford as en unitary authority uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 174.687 lidj (2020).
Histoore
A distrikt Bedford wurd de 1. April 1974 üüs dial faan't ferwaltingsgraafskap Bedfordshire grünlaanjen. 1975 wurd a distrikt üüs North Bedfordshire en borough. Det wurd 1992 iin uun Borough of Bedford amneemd. De 1. April 2009 wurd at ferwaltingsgraafskap Bedfordshire apliaset an a borough wurd en unitary authority. Det hiart noch tu't seremoniel Graafskap Bedfordshire.
Cheongsong (Lunkreis)
De Cheongsong Lunkreis (üüb Koreaans: 청송군 / 靑松郡 Cheongsong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a uast faan't prowins. Det hee 25.623 lidj (2019).
.gn
as det top-level-domain (TLD) faan Guinea.
.gm
as det top-level-domain (TLD) faan Gambia.
Zenica-Doboj
De Zenica-Doboj Kantoon (üüb Bosnisk: Zeničko-dobojski kanton, üüb Kroatisk: Zeničko-dobojska županija) as een faan dön tjiin kantoonen faan't Föderatschuun Bosnien an Hersegowina. Det hee 364.433 lidj (2013). At hoodsteed faan a kantoon as Zenica.
Prato (Prowins)
Det Prato Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Prato) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 258.152 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Prato.
Twanlanger (stäärbil)
A Twanlanger (latiinsk Gemini, Gem, astronoomisk tiaken: ♊) san en stäärbil üüb a ekliptik (üüb det koord: ruad streget). A laachtest stäären san Pollux ( β Gemini, β Gem) mä en laachtmäächt faan 1,16 mag an Castor ( α Gemini, α Gem) mä 1,58 mag.
A Twanlanger hiar tu a twaalew stäärkreiser.
Siena (Prowins)
Det Siena Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Siena) as ian faan dön njüügen prowinsen uun det Toskaana Regiuun faan Itaalien. At prowins leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 266.238 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Siena.
Maganja da Costa (Distrikt)
De Maganja da Costa Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Maganja da Costa) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 183.504 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Maganja da Costa.
Waast-Hersegowina
De Waast-Hersegovina Kantoon (üüb Bosnisk: Zapadnohercegovački kanton, üüb Kroatisk: Županija Zapadnohercegovačka) as een faan dön tjiin kantoonen faan't Föderatschuun Bosnien an Hersegowina. Det hee 94.898 lidj  (2003). At hoodsteed faan a kantoon as Ljubuški.
Weeterpas
En Weeterpas es en Aart fan Lat, wat lik aarbert es. Diar es en "Libeli" iinbecht, en litj Glees me Alkohool hur en Luchtblöös benen es. Diarme ken em se, weđer wat lik ön't Weeter of Luar es.
Jerer waar Weeterpasen fuaral fan hart Holt sa üs Bongossi maaket. Deling sen di fuar't Miist fan Alumiinium maaket, wan di wat beeter sen, da sen di fan gööten Metal maaket. Des sen da wat swaarer en lii wat beeter.
Hat jeft uk leenger Weeterpasen, ombi 2 m lüng. Des jit Rochtlaten en sen fuaral fuar Pots- of Böörtaarberen taacht. - Üp Dütsk "Richtscheit". Dit es man ek rocht. En Rochtlat heer niin Blöösenglees sa üs en Weeterpas.
Medern
A Medern (Tipulidae) san en famile faan Twiijügeten (Diptera) uun't onerorder faan a Magen (Nematocera).
Onerfamilin
Ctenophorinae - Cylindrotominae - Dolichopezinae - Tipulinae
Sköölen
Acracantha – Angarotipula – Austrotipula – Brachypremna – Brithura – Clytocosmus – Ctenophora – Dictenidia – Dolichopeza – Elnoretta – Euvaldiviana – Goniotipula – Holorusia – Hovapeza – Hovatipula – Idiotipula – Indotipula – Ischnotoma – Keiseromyia – Leptotarsus – Macgregoromyia – Megistocera – Nephrotoma – Nigrotipula – Ozodicera – Phoroctenia – Platyphasia – Prionocera – Prionota – Pselliophora – Ptilogyna – Scamboneura – Sphaerionotus – Tanyptera – Tipula – Tipulodina – Valdiviana – Zelandotipula
Chilgok (Lunkreis)
De Chilgok Lunkreis (üüb Koreaans: 칠곡군 / 漆谷郡 Chilgok-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 121.085 lidj (2019).
Milange (Distrikt)
De Milange Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Milange) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 619.275 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Milange.
Doovnetel
Doofneteln of uk Höningneteln (Lamium) sen en Plaantenslach ön di Famiilie Lamiaceae. Höör Blöösensaft, di Nektaar, smakt swet, diar kumt di Noom fan of.
Ali Slacher
L. album – L. amplexicaule – L. bakhtiaricum – L. bifidum – L. bilgilii – L. caucasicum – L. confertum – L. coutinhoi – L. cyrneum – L. demirizii – L. eriocephalum – L. flexuosum – L. galactophyllum – L. galeobdolon – L. garganicum – L. gevorense – L. glaberrimum – L. macrodon – L. maculatum – L. moschatum – L. multifidum – L. orientale – L. orvala – L. persepolitanum – L. purpureum – L. taiwanense – L. tomentosum – L. tschorochense – L. vreemanii
List foon Gemiine önj e Kris Dithmjarsche
E Kris Dithmjarsche heet 114 gemiine:
.gq
as det top-level-domain (TLD) faan Ekwatoriaalguinea.
Fleegenswaamp
Di Fleegenswaamp (Amanita muscaria) as en giftagen Swaamp (Fungi) uun det klas faan a Hünjmotsen (Agaricomycetes). Auer a eerd as hi tu sen faan Jüüne bit Nofember.
Tourcoing
Tourcoing (üüb Neederluns: Toerkonje) as det fjuardgratst steed uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Nord Department. Det hee 98.656 lidj (2019).
Maatriks
Uun a matematiik as en maatriks (muartaal: matritsen) en rochthuket uunsaamlang (en tabel) faan taalen.
Goryeong (Lunkreis)
De Goryeong Lunkreis (üüb Koreaans: 고령군 / 高靈郡 Goryeong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 34.122 lidj (2019).
Maatriks
Mä sok matritsen koon am reegne. Jo spele en grat rol uun a lineaar algebra. Fööraal halep jo bi't liasin faan lineaar liknangsüsteemen.
Det wurd Matrix as 1850 faan James Joseph Sylvester diarför iinfeerd wurden.
Üüb det bil rochts schochst dü en maatriks a_{ij}\, mä m \cdot n elementen (taalen) uun m räen an n türner. Diarbi wurd mä {i} a räen an mä {j} a türner tääld. Det iarst element lachts boowen het a_{11} an det leetst element rochts oner het a_{mn}.
.gw
as det top-level-domain (TLD) faan Guinea-Bissau.
Hanja
Hanja (ütjspriak: []) as di koreaans ütjdruk för't sjineesk Han-Skraft. Hat woort uun Süüdkorea leewen noch bütj det amtelk koreaans skraft (Hangeul) brükt.
Mocuba (Distrikt)
De Mocuba Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mocuba) as en distrikt faan det Zambézia Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a maden faan't prowins. Hi hee 422.681 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mocuba.
Hanja
Hanja woort fööraal noch brükt för nöömer faan persuunen of stääden.
Bjalynitschy (Distrikt)
De Bjalynitschy Distrikt (üüb Witjrüs: Бялы́ніцкі раён Bialýnicki rajón, üüb Rüs: Белы́ничский райо́н Belýničskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 21.839 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Bjalynitschy.
Hanja
Di nööm gongt üüb a Han-Sjineesen (Nuurd-Sjineesen) turag.
Mongoolisk spriaken
Mongoolisk spriaken san en spriakfamile uun a Mongolei, uun Sjiina an Ruslun, ferenkelt uk uun ööder lunen. Diar hiar 15 spriaken tu, diar temelk nai mäenööder san.
Spriaken
Mongoolisk spriaken mä muar üs 100.000 spreegern:
Determinant
Uun't lineaar algebra as det determinant en taal, diar tu en kwadraatisk maatriks hiart, an ütj jo enkelt iindracher beregent wurd koon. Hat halept t.b. bi't liasin faan lineaar liknangsüsteemen an bi't woluumenbereegnang.
Bispal
Bereegnang bi en 2\times 2-maatriks
Calais
Calais as det seekstgratst steed uun det Hauts-de-France Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a nuurd faan't regiuun, uun det Pas-de-Calais Department, bi de Ingelsk Kanool. Det hee 72.509 lidj (2019).
Determinant
Bispal
mä det formel
Gunwi (Lunkreis)
De Gunwi Lunkreis (üüb Koreaans: 군위군 / 軍威郡 Gunwi-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a maden faan't prowins. Det hee 24.381 lidj (2019).
Winlüs
At Winlüs of Drüüwlüs (Daktulosphaira vitifoliae, uk: Viteus vitifoliae) as en Plaantenlüs (Sternorrhyncha) uun det skööl Daktulosphaira of Viteus. Hat as uun't 19. juarhunert faan Nuurdameerikoo iinslebet wurden, an as daalang en skaasinsekt uun a winbüürerei.
At Winlüs as man ~ ään milimeeter grat, man hör gaalaapler san aal wat grater. At winlüs befäält a bleeden, a twiigen, an uk a ruter. Diar komt'am knaap jin uun. Diaram wurd daalang winstooker ütj Ameerikoo üs grünjlaag nimen, an jo wurd do mä europeesk winplaanten fereedelt. A Amerikoonsk ruter wurd ein uungreben, an di kreisluup faan a ruter tu a bleeden as onerbreegen.
Süderdorf
Süderdorf as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 345 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Smart
Smart (Ain Skriifwiis smart) es en Autofirma, wat di Daimler AG 1994 iipenmaaket heer.
Jest Taachten
Di Smart-Autos waar fuaral me Bensiin- en Dieselmaskiinen forkoopet, man al tö't Jen fan 2019 skel di leest Bensiinmaskiin iinbecht uuren wiis. Dieselmaskiinen jeft et al leenger ek muar.
ED1
2006 kām di jest Elektrosmart (ED 1) üt, wat fan Ombechningsfirmen elektrifitsiaret uuren wiar. Des her ombi 30 kW Maskiinenkraft en kür me jen Leering fan sin Zebra-Baterii (Nātrium-Nickelkloriid-Seli fan 13,5 kWh) bit tö 115 km laap.
Una-Sana
De Una-Sana Kantoon (üüb Bosnisk: Unsko-sanski kanton, üüb Kroatisk: Unsko-sanska županija) as een faan dön tjiin kantoonen faan't Föderatschuun Bosnien an Hersegowina. Det hee 273.261 lidj (2013). At hoodsteed faan a kantoon as Bihać.
Smart
ED2
Fan di taust Smart-Bechningsreeg kām 2009 en smart ED 2 ("ED" üs "electric drive") me en Tesla-Baterii fan 16,5 kWh en 59 kW Maskiinenkraft her Des kür 112 km/h köör en noom ombi 12 kWh fuar 100 km. Des Auto kür em ek koopi, diarme waar ön Berlin of bi RWE Saaken forsaacht. Leeterhen waar di Bateriien ütbecht en kām bi Remondis ön Lünen iin ön en Puferbaterii fan ombi 13MWh Kapatsiteet (Taust Bateriileewent).
Central Bedfordshire
Central Bedfordshire as en unitary authority uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 294.096 lidj (2020). At hoodsteed faan't unitary authority as Chicksands.
Smart
ED4
Üs ED 4 es 2016 di Elektroversioon fan di trēr Smart-Bechningsreeg (Smart 453 Fortwo ED 4/EQ) ütkemen. Des heer ön di Marts fan 2018 di nii Noom Smart EQ fingen en jert sa tö di Elektrowainer öner di Marki Mercedes-Benz EQ. Di Maskiin kumt fan Renault ön Frankrik en heer 60 kW, 160 Nm Draikraft en uur bi 130 km/h ofrailet. Di Selen fuar di Bateriien fair di Deutsche ACCUmotive ön Kamenz fan LG Chem ön Koreea, wat en Fabriik ön Poolen heer. Fan 96 Stek uur en Baterii fan 17,6 kWh becht, hur di Smart ED 4 ombi 160 km me laap ken.
Central Bedfordshire
Histoore
Central Bedfordshire wurd de 1. April 2009 faan dön tau distrikten Mid Bedfordshire an South Bedfordshire grünjlaanjen. Tu liker tidj wurd at ferwaltingsgraafskap Bedfordshire apliaset. Det hiart noch tu't seremoniel graafskap Bedfordshire.
Smart
ED4
Dit Smart-Werk staant ön Hambach, Frankrik, man et jert tö di dütsk Firma Daimler. Sent 2014 uur uk ön Sloweenien Smarts becht.
Fan 2022 ön wel Daimler töhop me di Kineesisk Firma Geely di Smart ön Kiina bech; Frankrik en Sloweenien skel techtmaaket uur.
Ååsterheewer/go
Ååsterheewer (åw Tjüsch: Osterhever; åw Dånsch: Østerhever) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et loit ount noorden foont Amt Ääderstää. Ount noorden loit di Noordsäi (di Heewer), ount ååsten Teedenbel, ount sööen Popenbel än ount weesten Weesterheewer. Et heet 252 foolk (2011).
Geografii
Ååsterhewer loit åwt huulefäiloun Ääderstää, 16 km ount noordweesten foon Taning än 12 km noordååsten foon Sankt Peter-Urdem.
Et gemiine heet trii kuuger:
Stäänge:
Jaade
Jaade as en betiaknang för smokstian, diar oober faan ünlik mineraalen ufkem kön. Miast san det nephrit of jadeit.
Jaadesmok as al föör 8.000 juaren uun Sjiina maaget wurden, man uk uun Euroopa an fööraal uun Madelameerikoo as det al sant juardüüsenen bekäänd. At Han-Dünastii uun Sjiina hää al föör 2.000 juaren mä jaade hanel bedrewen.
Nuoro (Prowins)
Det Nuoro Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Nuoro; üüb Sardisk: Provìntzia de Nùgoro) as ian faan a prowinsen faan det autonoom regiuun Sardiinien uun Itaalien. At prowins leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 206.843 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Nuoro.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Kimbern
A Kimbern wiar en germaans fulk, diar wel faan't nuurdelk Jütlun kaam. Tuup mä a Teutoonen an Ambroonen toog jo so am 120 f.Kr. am a süüd. Diar raaget's mä a Röömern tuup. Tuiarst küd jo noch gud jinhual, man tuleetst woon a Röömern.
Tsikaaden
Tu a Tsikaaden (Auchenorrhyncha = Cicadina) hiar tau onerordern faan Insekten (Insecta) uun det order faan a Hualewjügeten (Hemiptera). Det san a Trinjhood Tsikaaden (Cicadomorpha) an a Spashood Tsikaaden (Fulgoromorpha). Diar jaft at tuup wel son 45.000 slacher faan, uun Sjiisklun san't 638 slacher.
.is
as det top-level-domain (TLD) faan Islun.
Drybin (Distrikt)
De Drybin Distrikt (üüb Witjrüs: Дры́бінскі раён Drýbinski rajón, üüb Rüs: Дри́бинский райо́н Dríbinskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 12.253 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Drybin.
Tuzla (Kantoon)
De Tuzla Kantoon (üüb Bosnisk: Tuzlanski kanton, üüb Kroatisk: Tuzlanska županija) as een faan dön tjiin kantoonen faan't Föderatschuun Bosnien an Hersegowina. Det hee 445.028 lidj (2013). At hoodsteed faan a kantoon as Tuzla.
Sono Sion
Di Sono Sion es en Elektroauto, wat Sono Motors forsprakt. Di Wain ken fan't Stroomnat sa üs uk fan ain Solaarpaneeli ön di Karoserii āpleeren uur.
Histoorie
Sent 2012 aarberi di Grünjliiers fan ön jaar Sion. Ön di Jaaren 2016 en 2017 kür aur Crowdfunding-Kampagnen muar üs 2 Milljoonen Euro fuar dit Omseeten en Proototypen saamlet uur.
Ön di Juuli 2016 waar di Reekner-Skeltern fan di SION weeget
Sent August 2017 jeft et tau Proototypen fan di SION, wat bi Roding Automobile becht uuren sen. Ja skel sa temelk sa wiis üs di SION achterön becht uur. Dit Auto skel man jit forbeetert uur, bit dat dit becht uur. Di SION uur ön twelef Staten ön Euroopa tö Proof köört, en diarbi wel em di Failen ütfinj en eeđer di Kritiik fan di Liren hiir.
.kh
as det top-level-domain (TLD) faan Kambodscha.
Sono Sion
Histoorie
Ön di Hārefst fan 2017 heer di Seerienaarber bigent. Di Crashtest skel 2019 maaket uur, en diarbi wel em hol fjuur Stiaren eeđer di NCAP Standard haa wel.
City of Peterborough
Det City of Peterborough as en unitary authority uun't regiuun Uasten faan Ingelun. Det leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 202.626 lidj (2020).
Victoria (British Columbia)
Victoria as at hoodsteed faan det prowins British Columbia uun Kanada. At steed leit bi a Pasiifik an diar wene 335.696 lidj (2016).
City of Peterborough
Histoore
Föör 1888 wiar't gebiit faan't City of Peterborough dial faan't ferwaltingsgraafskap Northampton. Faan 1888 to 1965 wiar det en apartig ferwaltingsgraafskap, det Soke of Peterborough. 1965 wurd det mä Huntingdon ferianigt, am at ferwaltingsgraafskap Huntingdon and Peterborough tu skeeben. 1974 wurd Huntingdon and Peterborough apliaset an at City of Peterborough wurd dial faan't ferwaltingsgraafskap Cambridgeshire. 1998 wurd det en apartig unitary authority. Det hiart noch tu det seremoniel Graafskap Cambridgeshire.
Sono Sion
Histoorie
Seerienproduktsjoon en dit Forkoopin skel uk 2019 ön Gang kum.
Di 9. Mai 2018 waar bikeent dönen, dat di Bateriien fan Elring Klinger üt Dütsklön kum skel. Des Firma es bikeent fuar Dechtingen en jit hok Saaken, wat iin ön ark Auto set, en heer al Taachten fuar di Wanel tö't Elektroauto. Dit Voluumen fan di Kontrakt giar aur muar hönert Miljoonen Euro en lapt aur aacht Jaaren.
Di 6. Juni 2018 jaav't Biskiir, dat di SION LED-Leechtern fo skel, wat bi des Klas fan Auto ek olter aaft fuarkumt. Uk des Lampen kum fan Dütsklön (Automotive Solutions Germany GmbH (ASG))
Di 14. Juni 2018 kām di 5.000. Reserviaring iin, en diarfan waar "green Leecht" fuar di Produktsjoon dönen.
Model
Di SION es en Elektroauto, wat aur Steekdoos, Typ2, CCS en solaar aur ain Moduuli āpleeren uur ken. Di Stroom ken ek bluat iin ön di Baterii, di ken diar uk me bit tö 3,6 kW Giraatenkraft ütnomen uur (Bidirekstsjonaal).
Åmt Pälweerm
Et Åmt Pälweerm as en åmt önj e Kris Nordfraschlönj önj Slaswik-Holstiinj. Et heet 1414 manschne (2019). E hoodstää foont åmt as Hüsem.
Sono Sion
Öndreft
Di Maskiin es en Triiphāsen-Asynchroonmaskiin me 80 kW. Di Aarbers-Spaning es 400 V.
Åmt Pälweerm
Indiiling foon Ferwålting
Et åmt heet fjouer gemiine:
Sono Sion
Öndreft
Bi di Proototyp giar di Kraft ön di Achterweelen, üs em jert, skel di ön dit Seerienauto ön di Fuarderweelen gung. Di Gauhair skel ek aur 140 km/h gung.
Solaarmoduuli (viSono)
Aural ön di Karoserii heer em mal efistienti Solaarmoduuli me monokristaliini Siliziumselen önbecht (Senerlig efitsient bi difuusi Leecht, ja skel bi Straalwinkeln bit dial tö 70 jit 100 % fan jaar Stroom maaki). Boowen ön di Moduuli es en Sküül fan Polycarbonāt.
Di Moduuli deek 7,5 m² fan dit Auto en skel 24 % Aarbersefekt haa (Dit es aur di Maaten gur). Di Kraft fan di Moduuli giar bit tö 1208 Watt Peak (Wp). Bi Senskiin ön Mereleuroopa skel diarfan ön en gur Dai bit tö 30 km uur, ön't Merel aur't Jaar skel dit ark Dai ombi 10 km wiis.
Ütstafiaring
Plaats es diarbenen fuar 5 Mensken, di Seetplaatsen ber 45 cm Lucht fuar di Skolern, en ark giar omtöklapi. Bi di Plaats fuar di Köörer ken uk di Hoogdi forstellt uur. Di Leerrüm heer 650 Liitern en ken üp 1.250 Liitern kum, wan di Achterseeten omliar uur.
Di Airbag fuarn rochts (Of ön Engelön fuarn lefts) let höm ütmaaki, dat em diar en Dütjiseet haa ken.
En Önhingerkupling bit 750 kg skel tö bistel wiis.
Moos fuar gur Lucht (breSono)
Di Lucht tö uuremi uur döör en Filter fan Moos blöögen.
Dit Auto üs en Stroomlaager (biSono)
Me di Änslüten skel em ek bluat di Bateriien āpleer, em ken diarme uk Stroom üt dit Auto fo, bit tö 230 Volt/16A = 3,6 kW Giraatenkraft. Me Typ2-Kaabel skel dit bit tö 11 kW Giraatenkraft of Stroom fuar en Elektroauto wiis. Dir Leergiraat es diarfuar taacht, dat et uk Stroom iin ön't Stroomnat dö ken (Vehicle to Grid).
Werkstair (reSono)
Dit Hunbok fuar Werkstairen sa üs uk CAD-Daaten fuar 3D-Prenters en sok Maskiinen skel em me sin SION lizenzfrii fo. Sa ken em dit Auto fuar't olermiist salev ön Gang hual. SonoMotors wel uk Videos produtsiari, wat forklaari, hur'ling em dit en des repariari ken, en sa skel em salev di Möögelkhair haa en becht wat iin, wan em dit ek tö en Werkstair dö wel. Des ken da uk diareeđer luki en Help fo.
.ki
as det top-level-domain (TLD) faan Kiribaati.
.km
as det top-level-domain (TLD) faan a Komooren.
Seongju (Lunkreis)
De Seongju Lunkreis (üüb Koreaans: 성주군 / 星州郡 Seongju-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 45.713 lidj (2019).
Süderhastedt
Süderhastedt as en gemiine foont Åmt Burg-Sankt Michaelisdonn önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt söödååsten foon e kris. Dåt heet 755 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Ütrium
Ütrium [] as en cheemisk element mä det ufkörtang Y an det atoomnumer 39. Hat as en auergungsmetal.
Bedfordshire
Bedfordshire wiar bit 2009 en Ferwaltangsgroofskap uun't Regiuun Uasten faan Ingelun. A distrikten san apliaset wurden an tu trii unitary authorities tuupfaadet wurden. Daalang as Bedfordshire man muar en Seremoniel Groofskap.
Unitary authorities uun't Groofskap Bedfordshire
Bit 2009 wiar Mid Bedfordshire an South Bedfordshire aanj distrikten. Daalang san's tuupfaadet tu Central Bedfordshire.
Ütrium
Di nööm komt faan det steed, huar't tuiarst fünjen wurden as, det miin Ytterby uun Sweeden. Jüst so ferhäält ham det mä Üterbium, Terbium an Erbium.
Numeerisk matematiik
Numeerisk matematiik of uk numeerik as en fääk faan a matematiik. Hat befaadet ham mä algoritmusen, am matemaatisk fraagen tu liasin.
Röörtang
En Röörtang es en Tang wat höör salev techttair wan di önseet uur. Fuar forskelig tjuk Röören of Möđerken tö drai of tö biaarberi es diar en Skrüüvgang ön, wat em iinstel ken (salev klemend).
Eeđer dit salev Prinsiip aarbert uk di Weeterpumpentang, man di uur en bet üđers iinstelt, en di es uk ek fuar sa fuul Kraft taacht.
Sono Sion
Sharing (goSono)
Hoken en SION heer, di ken aur en App Stroom önber (Power sharing) of dat jen me langs köör ken (Ride sharing). Hi ken sin Wain uk forhüüri, wan hi salev ek diarme önerwai es (Car sharing). Diarfuar es bi di SION en Program iinprogramiaret.
Numeerisk matematiik
Auersicht
Numeerisk metooden jaft at för en hiale rä faan matemaatisk fraagen:
Winnipeg
Winnipeg as at hoodsteed faan det prowins Manitoba uun Kanada. At steed leit uun a süüd faan't prowins an diar wene 711.925 lidj (2016).
Sono Sion
Akku en Laapwai
Di Li-Ion-Akku (LiMn2O4) skel me Weeter köölet uur en en Kapatsiteet fan 35 bit 45 kWh sa üs en Wecht fan ombi 250 kg haa.
Der Sono Sion skel me sin Baterii 320 km (NEFZ) laap, dit sen ombi 250 km üp Straat. Me dit Leergiraat iin ön dit Auto skel twesken 306 en 22 kW Leerkraft iin ön di Bateriien to fo wiis.
Oristano (Prowins)
Det Oristano Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Oristano; üüb Sardisk: Provìntzia de Aristanis) as ian faan a prowinsen faan det autonoom regiuun Sardiinien uun Itaalien. At prowins leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 156.078 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Oristano.
Saint-Étienne
Saint-Étienne as det naistgratst steed uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At steed leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 173.821 lidj (2019). At steed as at hoodsteed faan det Loire Department.
.ky
as det top-level-domain (TLD) faan a Kaiman Eilunen.
Ambroonen
A Ambroonen (lat. Ambrones) wiar en fulk uun't ual Germaanien. Jo haa woorskiinelk üüb Jütsk Hualeweilun lewet, an toog tuup mä a Kimbern an Teutoonen am a süüd, huar a Röömern jo sluch.
Näämen witj daalang so rocht, huar di nööm faan komt. At jaft en uurgermaans silew Ambr-, an det ment weeder. Uun't Widsith dachtang faan't ääder madelääler komt en fulk ymbre föör. Uun Itaalien as en regiuun Umbrien, det küd uk nai mä a Ambrones wees. An do as diar det eilun Oomram (iar: Ambrum), huar uk näämen so rocht witj, huar a nööm faan komt.
Saint-Lawrence-Struum
Di Saint-Lawrence-Struum (ENS Saint Lawrence River; tuscarora Kahnawáˀkye; mohawk Kaniatarowanenneh) as efter't weedermengde di traadgratst struum uun Nuurdameerikoo. Auer ham lääpt det weeder faan a Grat Sian uf uun a Atlantik. Di eegentelk struum as 580 kilomeetern lung, an do ferlääpt hi noch 660 kilomeetern troch det Saint-Lawrence-Bocht iin uun a Atlantik. Auer a iarst amanbi 150 km ferlääpt det grens tesken Kanada an a USA maden uun di struum, widjer oner ferlääpt hi uun Kanada.
Huuwen
En huuwen as en steed bi a küst of bi en struum, bi en sia of kanaal, huar skeb uunlei kön. Diar jaft at miast iinrachtangen, am skeb tu loosin an tu fersurgin. Iin uun en huuwen feer bragen, an diarföör san miast diker üs skül jin sturem.
Trooselraidpiiper
A Trooselraidpiiper (Acrocephalus arundinaceus) as en sjongfögel (Passeriformes) uun det skööl faan a Raidpiipern (Acrocephalus).
Pünj (muardüüdag)
Wat menst dü?
Trooselraidpiiper
Onerslacher
A. a. arundinaceus – A. a. zarudnyi
Weeterpumpentang
En Weeterpumpentang es en Grip-Tang wat höör salev techttair wan di önseet uur. Fuar dit Müring tö forstel es en Mechānik mung di tau Diili fan di Tang. Di Weeterpumpentang klemt ek fan salev üs di Röörtang man jü tair höör likwel techt wan em fan di rocht Sir diarön tair. Nai bi di Pumpentang es uk di Faststel- of Griptang.
Skümtsikaad
At Skümtsikaad of Fögelspütj (Philaenus spumarius) as en Insekt uun det onerorder faan a Trinjhood Tsikaaden (Cicadomorpha). Di aparte nööm komt faan di sküm, huar det insekt sin nääst mä iinslot.
Skümtsikaaden kön fiks spring, jüst so üs Gäärshopern (Caelifera); diar san jo ööders oober ei nai mä. Jo like muar Kraaben, an wurd fiiw bit sööwen milimeeter grat.
.la
as det top-level-domain (TLD) faan Laos.
.lb
as det top-level-domain (TLD) faan Liibanon.
Witj Flenerken
A Witj Flenerken (Pieridae) san en famile faan Flenerken (Lepidoptera) mä amanbi 1.000 slacher. Jo san miast witj, oober kön uk güül wees.
Onerfamilin
Coliadinae – Dismorphiinae – Pierinae – Pseudopontiinae
Girona (Prowins)
Det Girona Prowins (üüb Katalaans: Província de Girona; üüb Spaans: Provincia de Gerona) as ian faan a prowinsen faan Kataloonien uun Spanje. At prowins leit uun a nuurduast faan det autonoom gemianskap. Det hee 786.596 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Girona.
Sumatra Utara
Sumatra Utara, det ment Nuurd Sumatra, as en prowins üüb Sumatra uun Indoneesien. Diar wene knaap fiftaanj miljoon minsken üüb 72.981 kwadrootkilomeetern. Hoodstääd as Medan. Trinjam lei a prowinsen Aceh, Riau an Sumatra Barat.
Stääd- an lundistrikten
Sumatra Utara hää aacht stääd- an 25 lundistrikten
Batak
Uun Nuurd Sumatra wenet det fulk faan a Batak. Diar hää di nuurdfresk misionaar Ludwig Ingwer Nommensen werket.
St. John's (Neufundland)
St. John's as at hoodsteed faan det prowins Newfoundland and Labrador uun Kanada. At steed leit uun a süüduast faan't prowins bi a Atlantik an diar wene 178.427 lidj (2016).
Süderheistedt
Süderheistedt as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 537 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Hlusk (Distrikt)
De Hlusk Distrikt (üüb Witjrüs: Глу́скі раён Hlúski rajón, üüb Rüs: Глу́сский райо́н Glússkij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 16.457 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Hlusk.
Toyota Mirai
Di Toyota Mirai es en PKW me fjuur Plaatsen, wat me Weeterstof aur en Brenstofseli en Baterii āpleert, hur di Stroom fuar en Elektromootor fan kumt. Dit Auto jert tö di hooger Merelklas, en es, sa üs Toyota sair, dit jest Brenstofselenauto, wat üs gurt Seerie becht uur. Di Mirai waar 2014 fuarstelt, di 15. Detsember 2014 waar di jest Mirai ön Japan forkoopet. Ön Dütsklön kām di jest Wain diarfan ön di Septembermuun 2015 üp Straat. . Bit tö dit Jen fan 2016 waar 2.840 Mirai becht, en diarfan ging 1.500 naa Japan, 2.200 naa di U.S.A. sa üs 30 naa Dütsklön. . Bit tö dit Jen fan 2017 waar ombi 5.300 Mirai forkoopet. Bit tö di Januwaari fan 2018 kür 3.000 Autos naa Kalifornien forkoopet uur, en diarfan kām Toyota bi Autos me Brenstofselen üp 80% fan di Marker diarfuar.
Dit Uurt "Mirai" es japānsk en jit sa fuul üs Tökumst.
Histoorie
Toyota heer al 1992 me dit Ütteenken fan Autos me Weeterstof bigent. Di jest Proototypen waar 2001 üs Toyota FCHV fuarstelt.
Ön Japan helpt di Regiaring, dat des Autos üp Wai kum. Di japānsk Premierminister Shinzō Abe heer 2014 forspreeken, dat ark Weeterstofauto me omreeknet 14.000 Euro subventsjoniaret uur skul.
Ön Ameerika heer en Mirai ön't Jaar 2014 US $ 57.500 kostet. Ön Dütsklön fair em dit Auto ek fan di Haneler, bluat direkt fan Toyota, en dānen wil da ön't Jaar 2014 € 76.600 haa, of Leasing uur uk önböören. . Paset uur des Eksklusiiv-Auto uk ek bi di Kraamer om di Huk, diarfuar heer em senerlig Werkstairen („Mirai Stützpunkt Händler“) ön Berliin, Hamborig, München, Düsseldorf, Frankfurt, Stuttgart en Karlsruhe (2017).
En Testfaart
2015 waar en Mirai tö Meedienmensken dönen, dānen diarme fan Berliin naa Bayern köör skul. Em her uk en Tesla Model S me langs, dat em di Forskel jens se kür. Diarbi kām üt, dat dit Tankin me 700 bar bit tö 15 Minüten waari ken en dat bi en Weeterstofauto 7 bit 8 Liitern Weeter achtern üt kum, wan di lapt.
Technik
Di Mirai es en seerielli Hybrid. Di Maskiin lapt me en Baterii fan 6,5 AH bi 244,8 V (Ombi 1,5 kWh üt 34 Nickel-Metallhydrid-Moduuli). Des uur fan di Brenstofseli altert āpleeren, wat fan tau 700-bar-Tanks me Weeterstof fođert uur. Me 5 kg of 122,4 Liitern Weeterstof ken di Mirai ombi 500 km laap.
Saratow (Prowins)
Det Saratow Prowins (üüb Rüs: Сара́товская о́бласть Sarátovskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a süüd faan de Wolga Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 2.421.895 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Saratow.
Toyota Mirai
Technik
Di Elektromotor heer en Kraft fan 114 kW (155 PS), dit beest Draimoment es 335 Nm. Fan 0 üp 100 km/h kumt dit Auto ön 9,6 s, di hoogst Gauhair es 178 km/h. Di Toyota Mirai uur aur di Fuarderweelen öndrewen.
Uljanowsk (Prowins)
Det Uljanowsk Prowins (üüb Rüs: Улья́новская о́бласть Ul’jánovskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a nuurd faan de Wolga Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 1.229.824 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Uljanowsk.
Toyota Mirai
Technik
Di Brenstofseli heer en Voluumen fan 36,5 Liitern, en diar kum 3,1 kWh di Liiter üt.
Wertingen
Di ADAC her dit Auto ön Gang, fuan dit gur, meenti man, dat di Weeterstof "green" wiis skul, dit jit, fan Winjkraft of sawat maaket uur skul. Wan em Tank to wheel önluket, wiar dit Auto fain litjem en stjoonk ek, en diarom fing dit uk ön di Kategorii „Umwelt/Ecotest“ di Nooti „1,4“.
Ön di Juuli fan 2017 fing di Mirai di „KS-Energie- und Umweltpreis“.
Champignons
Champignons (fransöösk nööm för hünjmotsen, Agaricus) as en skööl faan Swaampen (Fungi) uun det klas faan a Hünjmotsen (Agaricomycetes). Flooken koon am iidj, diar san oober uk giftagen bi.
Onersköölen
A. subg. Agaricus – A. subg. Flavoagaricus – A. subg. Minores – A. subg. Minoriopsis – A. subg. Pseudochitonia – A. subg. Spissicaules
Horki (Distrikt)
De Horki Distrikt (üüb Witjrüs: Го́рацкі раён Hóracki rajón, üüb Rüs: Го́рецкий райо́н Góreckij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 47.800 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Horki.
Sumatra Barat
Sumatra Barat, det ment Waast Sumatra, as en prowins üüb Sumatra uun Indoneesien. Diar wene gud fiiw miljoon minsken üüb 42.013 kwadrootkilomeetern. Hoodstääd as Padang. Trinjam lei a prowinsen Sumatra Utara, Riau, Jambi an Bengkulu.
Stääd- an lundistrikten
Sumatra Barat hää sööwen stääd- an twaalew lundistrikten:
Algoritmus
En algoritmus as en föörskraft, hü dü föörgung skel, am en probleem tu liasin. Diarför wurd enkelt straaler apfeerd, diar tuleetst tu't liasang feer.
Fööraal uun a kompjuuterprogramiarang spele sok algoritmusen en grat rol.
Bispal
Di algoritmus faan Euklid as diar en bispal för, hü dü mä en uunwisang amgung skel, am di gratst gemiansoom dialer faan tau natüürelk taalen a an b tu finjen:
En kompjuuterprogram küd so ütjsä: function ggd(a,b) if a = b    return a   else if a < b     return ggd(a, b-a) else return ggd(a-b, b) end
Mä a taalen 15 an 12 ging det so: 15, 12 -> 12, 3 -> 9, 3 -> 6, 3 -> 3, 3 STOP
Akantusplaanten
A Akantusplaanten (Acanthaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Lapbloosoortagen (Lamiales). Diar hiar son 4.000 slacher tu, an jo waaks miast uun a troopen.
Onerfamilin
Acanthoideae – Avicennioideae – Nelsonioideae – Thunbergioideae
Sköölen
Acanthopale – Acanthopsis – Acanthus – Achyrocalyx – Afrofittonia – Ambongia – Ancistranthus – Andrographis – Angkalanthus – Anisacanthus – Anisosepalum – Anisostachya – Anisotes – Anomacanthus – Aphanosperma – Aphelandra – Ascotheca – Asystasia – Avicennia – Ballochia – Barleria – Barleriola – Blepharis – Borneacanthus – Boutonia – Brachystephanus – Bravaisia – Brillantaisia – Brunoniella – Calacanthus – Calycacanthus – Camarotea – Carlowrightia – Celerina – Cephalacanthus – Cephalophis – Chalarothyrsus – Chamaeranthemum – Champluviera – Chileranthemum – Chlamydacanthus – Chlamydocardia – Chorisochora – Chroesthes – Clinacanthus – Clistax – Codonacanthus – Conocalyx – Cosmianthemum – Crabbea – Crossandra – Crossandrella – Cuenotia – Cyclacanthus – Cynarospermum – Cyphacanthus – Dasytropis – Dianthera – Diceratotheca – Dichazothece – Dicladanthera – Dicliptera – Dinteracanthus – Dischistocalyx – Dolichostachys – Duosperma – Dyschoriste – Ecbolium – Echinacanthus – Elytraria – Encephalosphaera – Eranthemum – Eremomastax – Filetia – Fittonia – Forcipella – Glossochilus – Graphandra – Graptophyllum – Gymnophragma – Gymnostachyum – Gypsacanthus – Haplanthodes – Haplanthus – Harpochilus – Hemigraphis – Henrya – Herpetacanthus – Heteradelphia – Holographis – Hoverdenia – Hulemacanthus – Hygrophila – Hypoestes – Ichthyostoma – Isoglossa – Isotheca – Jadunia – Justicia – Kalbreyeriella – Kenyacanthus – Kosmosiphon – Kudoacanthus – Lankesteria – Lasiocladus – Leandriella – Lepidagathis – Leptosiphonium – Liberatia – Linariantha – Louteridium – Mackaya – Marcania – Mcdadea – Megalochlamys – Megaskepasma – Melittacanthus – Mellera – Mendoncia – Metarungia – Mexacanthus – Mimulopsis – Mirandea – Monechma – Monothecium – Morsacanthus – Nelsonia – Neriacanthus – Neuracanthus – Nicoteba – Odontonema – Oplonia – Orophochilus – Pachystachys – Pararuellia – Pericalypta – Petalidium – Phaulopsis – Phialacanthus – Phlogacanthus – Physacanthus – Podorungia – Poikilacanthus – Polylychnis – Populina – Pranceacanthus – Pseudacanthopale – Pseuderanthemum – Pseudocalyx – Pseudodicliptera – Psilanthele – Psiloesthes – Ptyssiglottis – Pulchranthus – Rhaphidospora – Rhinacanthus – Rhombochlamys – Ritonia – Rostellularia – Ruellia – Ruelliopsis – Rungia – Ruspolia – Ruttya – Saintpauliopsis – Salpinctium – Salpixantha – Samuelssonia – Sanchezia – Sapphoa – Satanocrater – Schaueria – Schaueriopsis – Sclerochiton – Sebastiano-schaueria – Spathacanthus – Sphacanthus – Sphinctacanthus – Stachyacanthus – Staurogyne – Stenandrium – Stenostephanus – Stenothyrsus – Streblacanthus – Streptosiphon – Strobilanthes – Strobilanthopsis – Suessenguthia – Symplectochilus – Tabascina – Tessmanniacanthus – Tetramerium – Thunbergia – Thyrsacanthus – Thysanostigma – Trichanthera – Trichaulax – Trichocalyx – Trichosanchezia – Vavara – Vindasia – Whitfieldia – Wuacanthus – Xantheranthemum – Xerothamnella – Xylacanthus – Yeatesia – Zygoruellia
Süüd Sardiinien (Prowins)
Det Süüd Sardiinien Prowins (üüb Italjeens: Provincia del Sud Sardegna; üüb Sardisk: Provìntzia de Sud Sardigna) wiar faan 2016 tu 2021 ian faan dön fjauer prowinsen faan det autonoom regiuun Sardiinien uun Itaalien. At prowins leit uun a süüd faan det regiuun. Det hee 347.005 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Carbonia.
Histoore
Det wurd 2021 iin uun tau prowinsen diald: Medio Campidano an Sulcis Iglesiente.
Raidpiipern
A Raidpiipern (Acrocephalus) san en skööl faan fögler (Aves) uun det famile faan a Acrocephalidae. Diar jaft at 43 slacher faan.
Slacher
A. aequinoctialis – A. agricola – Trooselraidpiiper (A. arundinaceus) – A. atyphus – A. australis – A. baeticatus – A. bistrigiceps – A. brevipennis – A. caffer – A. concinens – A. dumetorum – A. familiaris – A. gracilirostris – A. griseldis – A. hiwae – A. kerearako – A. melanopogon – A. mendanae – A. newtoni – A. orientalis – A. orinus – A. paludicola – A. palustris – A. percernis – A. rehsei – A. rimitarae – A. rodericanus – A. rufescens – Raidpiiper (A. schoenobaenus) – A. scirpaceus – A. sechellensis – A. sorghophilus – A. stentoreus – A. syrinx – A. taiti – A. tangorum – A. vaughani
Pünj
At Pünj (ufkört Pfd. of lb, faan ‚Gewicht‘ uun 'libra pondo') as en ual miat för't mase.
Uun sjiiskspreegen lunen
Uk en hualew pünj of en sjuarden pünj woort noch brükt:
Uun a Sweits woort det pünj ei so föl brükt.
Uun Uastenrik brükt am det uk ei so föl, diar haa's noch di ütjdruk Deka för 10 g.
Uun ualang tidjen bit ~ 1854 jääw't noch muar iindialangen:
Electoral College
At Electoral College as en fersaamlang faan 538 woolmaaner an -wüfen, diar arke sjuard juar tuupkem, an di president faan Ameerikoo weele. Arke bundesstoot, an sant 1961 uk Washington, D.C. sjüürt en was taal faan woollidj tu detdiar fersaamlang. Detdiar taal racht ham efter det taal faan senatooren an representanten, diar en stoot uun a congress (at regiarang) tustun. Stooten mä muar iinwenern haa uk muar woollidj, an det taal woort uk leewen weder uunpaaset. Üüb det koord rochts as tu sen, hük stooten tesken 2012 an 2020 woollidj diartufüngen haa (blä), of huar det taal kört wurden as (güül).
Uun a miast stooten täält di grünjsats winner takes all, det ment di kandidaat mä't muarhaid uun di stoot want aal a woollidj-stemen faan di stoot. Diarbi komt at flooksis föör, dat di ään kandidaat auer't hialer lun muar weeler-stemen üs di ööder kandidaat füngen hää (poular vote), oober ei det muarhaid faan a woolmaaner an -wüfen (electoral vote). Diaram san a kandidaaten diar böös efter uun, uun stooten, huar't leewen knaap ütjgongt (swing states) at muarhaid tu fun.
Pünj
Angloamerikoonsk pound
Diar jaft at uk noch det troy pound (lb. t.) of apteekerpünj (lb. ap.), det woort brükt för medesiin:
Bogotá (Steed)
Bogotá (ütjspriik üüb Spaans: [boɣoˈta]) as at hoodsteed faan de süüdamerikoons stoot Kolumbien. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 8.064.000 lidj (2017). Det as uk at hoodsteed faan det hoodsteeddistrikt Bogotá an det Cundimarca Department, uk wan at steed nian dial faan't department as.
.lr
as det top-level-domain (TLD) faan Libeeria.
Uiseong (Lunkreis)
De Uiseong Lunkreis (üüb Koreaans: 의성군 / 義城郡 Uiseong-gun) as een faan a lunkreiser uun det Nuurd Gyeongsang Prowins. A lunkreis leit uun a maden faan't prowins. Det hee 53.237 lidj (2019).
Boltkleper
miniatur|Di Kneebiinmechānik maaket di Wai leenger en di Kraft hooger (Önerseeting) En Boltkleper es en Aart fan Tang me lüng Wuchten, hur em Bolten en Hingisloten me döörklep ken.
Mechānik
Di Boltkleper heer tau "Kneebiinwuchten", wat di Kraft fan di Hun starker omset. Eeđer ditsalev Prinsiip klemt uk di Griptang töhop, wat em üđers bluat me en Twing töhophual kür.
Tö dit Skelt: Di Wai wat di Hunen maaki es bal en Meeter, en di Wai fan di Skiarbaken es man ombi 1 cm. Des jit en Önerseeting. Aur di Kneebiinmechānik uur di Önerseeting āpdiilet. Üđers kür em des Kraft ek aliining omset, aurdat di Jeremer fan di Mensk olter kuurt sen.
Mecklenborgisk Sian
Di Lunkreis Mecklenborgisk Sian leit uun Mecklenborag-Föörpomern. Det as di gratst lunkreis uun Sjiisklun, dobelt so grat üs det Saarlun. Kreisstääd as Neubrandenburg, dialen faan't ferwaltang sat oober uk uun Demmin, Neustrelitz an Waren (Müritz).
Stääden an gemeenen
Amtfrei gemeenen
Amten mä gemeenen an stääden
* (diar sat at ferwaltang)
Strontsium
Strontsium as en cheemisk element mä det ufkörtang Sr an det atoomnumer 38. Hat as en eerdalkaalimetal.
Sleesuurn
A Sleesuurn (Prunus spinosa) as en plaantenslach uun det skööl faan a Stianfrüchtbuumer (Prunus).
Di nööm komt wel faan madelhuuchsjiisk slēhe, an det ment blä. Uk uun slaawisk spriaken jaft'at Слива Sliwa (rüsk) of šljiva (serbokroatisk). Diarfaan komt do Sliwowitz, en sprit faan Plumen.
Keda (Lunkreis)
De Keda Lunkreis (üüb Georgisk: ქედის მუნიციპალიტეტი [kʰɛdas munitsʰipʼɑlitʼɛtʼi]) as een faan a lunkreiser uun't autonoom republiik Adschaarien uun Georgien. Det hee 16.612 lidj (2022). At hoodsteed faan't lunkreis as Keda.
Penicillium camemberti
Penicillium camemberti as en skemelswaamp uun det klas faan a Eurotiomycetes an uun det skööl Penicillium. Hi woort brükt, am sees tu maagin.
Echt Spanern
A Echt Spanern (Bombycidae) san en famile faan Flenerken (Lepidoptera) mä amanbi 350 slacher. En grat bedüüdang hää a Siisenspaner (Bombyx mori), auer hi siisen leewert.
Room (stäärbil)
A Room (, Ari, astronoomisk tiaken ♈) as en letj stäärbil nai bi a ekliptik (üüb det koord: ruad streget). A laachtest stäär as Hamal ( α Arietis, α Ari) mä en laachtmäächt faan 2,01 mag.
Echt Spanern
Sköölen
Amusaron – Bivincula – Bombyx – Elachyophthalma – Ernolatia – Gastridiota – Gnathocinara – Gunda – Ocinara – Penicillifera – Racinoa – Rondotia – Rotunda – Trilocha – Triuncina – Valvaribifidum – Vinculinula – Vingerhoedtia Anticla – Arotros – Cheneya – Colla – Epia – Moeschleria – Quentalia – Tamphana
Room (stäärbil)
A Room hiart tu a twaalew stäärkreiser.
Kokain
Kokain of Cocain as en Alkaloid an en stark droog. Hat as üüb a hialer welt bekäänd. Hat komt uun a bleeden faan a süüdamerikoons Kokastrük (Erythroxylum coca) föör.
Metropolitanstääd Sassari
Histoore
At prowins as sant 2021 at Metropolitanstääd Sassari.
.mh
as det top-level-domain (TLD) faan a Marshall-Eilunen.
Ofisoliaritang
Me en Ofisoliaritang ken em di Mentel trinjom en Kābel ofstrip, dat em des Kābel önslüt ken. Aaftinoch uur en Kābelskoch diarön fastklemt.
Hat jeft forskelig Ütfööringen, wat muar of mener gur diarfuar "üppasi", dat di Wiir(en) fan dit Kābel ek önskiaren of ofskrabet uur. Uk fuar di Leengdi fan dit ofisoliaret Mentelstek jeft et Automātiktangen.
.mg
as det top-level-domain (TLD) faan Madagaskar.
Kastsjukowitschy (Distrikt)
De Kastsjukowitschy Distrikt (üüb Witjrüs: Касцюко́віцкі раён Kasciukóvicki rajón, üüb Rüs: Костюко́вичский райо́н Kostjukóvičskij rajón) as een faan a distrikten uun det Mahiljou Prowins faan Witjruslun. Det hee 26.410 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Kastsjukowitschy.
Arauca (Steed)
Arauca (ütjspriik üüb Spaans: [aˈɾawka]) as en steed uun de süüdamerikoons stoot Kolumbien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun, nai bi't grens tu Venezuela. Det wurd efter a struum Arauca neemd, wat at steed faan Venezuela skääst. Det hee 78.900 lidj (2017). Det as at hoodsteed faan det Arauca Department.
Histoore
Arauca wurd 4. Deetsember 1780 faan Juan Isidro Daboín grünjlaanjen.
Echt Moten
A Echt Moten (Tineidae) san en famile faan a Flenerken (Lepidoptera).
Lunkreis Emsland
A Lunkreis Emsland as en lunkreis uun Niidersaksen bi a struum Ems.
Echt Moten
Onerfamilin
Dryadaulinae – Erechthiinae – Euplocaminae – Hapsiferinae – Harmacloninae – Hieroxestinae – Meessiinae – Myrmecozelinae – Nemapogoninae – Perissomasticinae – Scardiinae – Setomorphinae – Siloscinae – Stathmopolitinae – Teichobiinae – Tineinae
Lunkreis Emsland
Gemeenen
Samtgemeenen mä hör gemeenen ( * Diar sat at ferwaltang)
.ml
as det top-level-domain (TLD) faan Maali.
Faststel- of Griptang
En Faststeltang es en Grip-Tang wat em töpas fuar dit iinstel ken wat töhophölen uur skel. Diarom uur di Tang uk aaftinoch üs en "trēr Hun" iinseet, wan em wat swaisi of luari wel.
Uk fuar Skrüüwen en Möđerken wat al sa forgnadelt sen dat niin Werktjüch muar paset ken em aaftinoch me en Griptang luasfo.
Aartig wat üđers man me en Müring wat ek olter forskelig es keent em di Weeterpumpentang.