cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
TEU
TEU as en ufkörtang för Twenty-foot Equivalent Unit, an det ment: 'twuntag-fut-standard(ISO)container'. Mä TEU wurd containern tääld. At jaft 1-TEU, 1,5-TEU an 2-TEU container. 2-TEU container wurd uk üs 1-FEU betiakent (Forty-foot Equivalent Unit).
Miaten
Am dat üüb a hialer welt mä containern werket wurd koon, san jo leewen like grat:
Gorj (Kreis)
De Gorj Kreis (üüb Rumeens: Județul Gorj) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 341.594 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Târgu Jiu.
Åmt Bad Oldesloe-Land
Et Åmt Bad Oldesloe-Land as en åmt önj e Kris Stormarn önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 11.501 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Bad Oldesloe.
Wonju
Wonju (üüb Koreaans: 원주 / 原州 Wonju, amtelk 원주시 / 原州市 Wonju-shi) as en steed uun det Gangwon Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 352.860 lidj (2019).
Roodium
Roodium as en cheemisk element mä det ufkörtang Rh an det atoomnumer 45. Hat as en salwer-witj, hard auergungsmetal.
Giurgiu (Kreis)
De Giurgiu Kreis (üüb Rumeens: Județul Giurgiu) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a süüd faan't lun. Det hee 281.422 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Giurgiu.
Sansevieria
A Sansevieria of Bajonetplaanten san en plaantenskööl uun det famile faan a Spargelplaanten (Asparagaceae). Diar jaft'at 67 slacher faan. Sansevieria wurd hal üs potbluumen häälen.
Shanghai
Shanghai of Schanghai as det wichtagst industriistääd uun Sjiina. Hat as ian faan a gratst stääden üüb a eerd. Shanghai as prowinsfrei, an täält sodenang salew uk üs prowins. Di huuwen as mä auer 30 miljuun TEU di gratst containerhuuwen faan a welt.
Sansevieria
Slacher
S. aethiopica – S. arborescens – S. ascendens – S. aubrytiana – S. bacularis – S. bagamoyensis – S. ballyi – S. bella – S. braunii – S. burdettii – S. burmanica – S. canaliculata – S. caulescens – S. conduplicata – S. concinna – S. conspicua – S. cylindrica – S. dawei – S. dhofarica – S. dooneri – S. downsii – S. dumetescens – S. ebracteata – S. ehrenbergii – S. eilensis – S. erythraeae – S. fasciata – S. fischeri – S. formosa – S. forskaliana – S. francisii – S. frequens – S. gracilis – S. gracillima – S. hallii – S. hargeisana – S. humiflora – S. hyacinthoides – S. itumei – S. kirkii – S. liberica – S. lineata – S. longiflora – S. longistyla – S. lunatifolia – S. masoniana – S. metallica – S. newtoniana – S. nilotica – S. nitida – S. parva – S. patens – S. pearsonii – S. pedicellata – S. perrotii – S. pfisteri – S. phillipsiae – S. pinguicula – S. powellii – S. powysii – S. raffillii – S. roxburghiana – S. sambiranensis – S. scimitariformis – S. senegambica – S. sinus-simiorum – S. sordida – S. stuckyi – S. subspicata – S. subtilis – S. suffruticosa – S. trifasciata – S. varians – S. volkensii – S. zeylanica
Shanghai
Nuurden faan Schanghai hää di traadgratst struum faan a eerd, di Jangtsekiang san müs.
Kareelisk (Spriik)
Det Kareelisk Spriik (üüb Kareelisk: karjalan kieli) as en spriik, wat faan amanbi 30.000 lidj fööraal uun't Republiik Kareelien an det Twer Prowins uun Rüslun spreegen wurd. Det hiart tu de Uastsiafins twiich faan dön Fins-Uugrisk Spriiken an hee trii hooddialekten:
Shanghai
Kliima
Shanghai leit uun a subtroopen ('uastsidjenkliima'). Auer somer kön taifuunen apkem.
.rs
as det top-level-domain (TLD) faan Serbien.
Åmt Nordstormarn
Et Åmt Nordstormarn as en åmt önj e Kris Stormarn önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 11.062 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Reinfeld.
Ludvika (Komuun)
Det Ludvika Komuun (üüb Sweedsk: Ludvika kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 26.898 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Ludvika.
.sg
as det top-level-domain (TLD) faan Singapuur.
Norilsk
Norilsk (🇷🇺) as en gratstääd uun't nuurden faan't Regiuun Krasnojarsk uun Ruslun. Diar wene  minsken (Stant ). Hat täält üs nuurdermiast gratstääd faan a welt.
Uun Norilsk woort föraal Nikel ufbaud, an diaram haa's diar böös mä a fulgen för a amwelt tu dun.
Malung-Sälen (Komuun)
Det Malung-Sälen Komuun (üüb Sweedsk: Malung-Sälens kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 10.138 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Malung.
Nesterow (Steedkreis)
De Nesterow Steedkreis (üüb Rüs: Не́стеровский городско́й о́круг Nésterovskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun u uast faan't prowins. Det hee 14.918 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Nesterow.
Militeer
At Militeer (faan latiinsk militaris) san aal a soldooten faan en lun an hör materiool. Jo san för't seekerhaid faan en lun diar, fööraal för't seekerhaid efter bütjen, man dialwiis uk för't seekerhaid efter banen.
.sk
as det top-level-domain (TLD) faan a Slowakei.
Militeer
Sant 2017 jaft at uun Sjiisklun uk en ufdialang, diar ham am IT-seekerhaid komert:
Pseudaspididae
A Pseudaspididae san en famile faan Slaanger (Serpentes) uun det auerfamile faan a Elapoidea. Diar jaft'at man sjauer slacher faan. Jo san iar üs onerfamile faan a Lamprophiidae tääld wurden, tääl daalang oober üs aanj famile.
Winert
Wat menst dü?
Colombo
Colombo ([], singhaleesk: කොළඹ [], tamil: கொழும்பு []) as det hoodstääd faan Sri Lanka. At regiarang sat oober uun't stääd Sri Jayewardenepura / Kotte diar nai bi. Colombo leit bi't waastküst, an hää gud 750.000 iinwenern (Stant: 2011) üüb en areaal faan 37,31 km².
Colombo as uk at hoodstääd faan Sri Lankas Waast Prowins.
Tougué (Prefektüür)
Det Tougué Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Tougué) as en prefektüür faan det Labé Regiuun faan Guinea. Det hee 124.280 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Tougué.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Tougué-Centre) an njüügen onerprefektüüren:
Agapanthus
A Agapanthus san det iansagst plaantenskööl uun det onerfamile Agapanthoideae faan a Amaryllisplaanten (Amaryllidaceae).
Slacher
A. africanus – A. campanulatus – A. caulescens – A. coddii – A. inapertus – A. praecox – A. walshii
.so
as det top-level-domain (TLD) faan Somaalia.
Surgut
Surgut (🇷🇺; Chantisk Сө̆ркут, Sө̆rkut) as en rüsk gratstääd bi a struum Ob. Hat hiart tu a Autonoom Kreis faan a Chanten an Mansen. Diar wene minsken (Stant ).
Neptungäärs
Neptungäärs wääkst uun flaak suptroopisk weedern, trinjam't Madlunsia an föör't süüdküst faan Austraalien.
Bucheon
Bucheon (üüb Koreaans: 부천 / 富川 Bucheon, amtelk 부천시 / 富川市 Bucheon-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 855.685 lidj (2019).
Republiik Irlönj
E Republiik Irlönj as en lönj önjt nordweesten foon Euroopa. Deer booge 4.761.865 manschne (2016). E hoodstää foont lönj as Dublin.
Jyväskylä
Jyväskylä as det sööwenstgratst steed uun Finlun. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 142.400 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Madelfinlun Lunskap.
Republiik Irlönj
Stääse
Da tiin grutste stääse önjt lönj san:
Politiik
E Republiik Irlönj as sunt 1973 lasmoot foon jü Europäisch Unjoon.
Realiteet
At realiteet as ales, wat reaal as.
Casuarinaceae
Casuarinaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Böökeoortagen (Fagales). Diar hiar sjauer sköölen mä 90 bit 95 slacher tu. Jo waaks uun a troopen.
Åmt Siek
Et Åmt Siek as en åmt önj e Kris Stormarn önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 10.524 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Siek.
Turku
Turku (üüb Sweedsk: Åbo) as det seekstgratst steed uun Finlun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 192.962 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Eegentelk Finlun Lunskap.
Windsor
Windsor [] as en stääd uun Ingelun uun't Groofskap Berkshire. Hat hiart tuup mä Maidenhead tu a distrikt Windsor and Maidenhead. Faan det stääd komt di nööm för't ingelsk aadelshüs House of Windsor uf.
Realiteet
Reaal
Reaal woort miast üs det ferstenen, wat würelk diar as an ei bluas uun üüs fantasii.
En beskriiwang, en bil of en film as do realistisk, wan hat a eegenskapen faan en objekt gud amfaadet, saner wat wichtags wechtulääten.
Di nööm komt faan, würelkhaid; ment det saag, det ding, det weesen.
Re'el
Hial wat ööders as re'el (ütjspreegen: re-el). Det ment so föl üs fernünftag, uunpaaset, iarelk.
Dongducheon
Dongducheon (üüb Koreaans: 동두천 / 東豆川 Dongducheon, amtelk 동두천시 / 東豆川市 Dongducheon-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 98.245 lidj (2019).
Pionerski (Steedkreis)
De Pionerski Steedkreis (üüb Rüs: Пионе́рский городско́й о́круг Pionérskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a waast faan't prowins. Det hee 11.454 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Pionerski.
Uwe Herms
Uwe Herms (* 9. September 1937 uun Salzwedel, Altmark, † 7. Febrewoore 2023 uun Garding, Nuurdfresklun) wiar en skriiwer.
Swåbstää/go
Swåbstää (åw Tjüsch: Schwabstedt; åw Dånsch: Svavsted) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 1318 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Gimpo
Gimpo (üüb Koreaans: 김포 / 金浦 Gimpo, amtelk 김포시 / 金浦市 Gimpo-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 457.556 lidj (2019).
Silur
At Silur as en eerdtidjääler tesken  an  miljuun juaren för üüs tidj. At Silur as det traadäälst süsteem uun't Paleozoikum. Diarföör lai det Ordovizium, an diarefter fulagt det Devon.
Uwe Herms
Leewent
Uwe Herms wooks ap uun Hamborag, hää diar sin abituur maaget, an hää faan 1959 bit 1963 Filosofii, Konsthistoore an Germanistik studiaret. Tidjwiis hää'er uun Illinois uun Ameerikoo lewet. Un a 1960er juaren hää Herms bi det bleed Konkret werket, uun a 1970er juaren wiar hi redaktöör bi a NDR. Diar hää hi uk auer Konrad Zuse werket. Tuleetst hää Herms uun Popenbel üüb Eidersteed üs frei skriiwer lewet.
Ferdinand I. (Rumeenien)
Ferdinand faan Hohenzollern-Sigmaringen (* 24. August 1865 uun Sigmaringen; † 20. Jüüle 1927 uun Sinaia, Rumeenien) wiar faan de 10. Oktuuber 1914 tu san duas köning faan Rumeenien. Üüs hi köning wiar, naam at lun uun de Iarst Wäältkrich üüb sidj faan a Aliiarten dial. Efter a krich wurd at lun grater - Transilfaanien, Besaraabien an Bukowina wurd dialen faan't lun.
Osjorsk (Steedkreis)
De Osjorsk Steedkreis (üüb Rüs: Озёрский городско́й о́круг Ozjórskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 13.384 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Osjorsk.
Silur
Bilen
Uun't Silur haa a kontinenten jo fiks feranert:
Gunpo
Gunpo (üüb Koreaans: 군포 / 軍浦 Gunpo, amtelk 군포시 / 軍浦市 Gunpo-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 282.862 lidj (2019).
Åmt Trittau
Et Åmt Trittau as en åmt önj e Kris Stormarn önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 19.002 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Trittau.
Uwe Herms
Leewent
Uwe Herms hääl föl faan di skriiwer an filosoof Henry David Thoreau, di uun a juaren 1845 bit 1847 det buk Walden; or, Life in the Woods skrääw.
Pionerski (Steedkreis)
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Osjorsk (Steedkreis)
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Ååstenfäil
Ååstenfäil (åw Tjüsch: Ostenfeld; åw Dånsch: Østerfjolde) äs en gemiine oun Noordfreeschloun. Et heet 1531 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Geografii
Di Treene Struum mååget e ååstgräns foon e gemiine.
Snäbuumer
A Snäbuumer of Franjebuumer (Chionanthus) san en plaantenskööl uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae). Diar hiar gud 80 slacher tu. A miasten waaks uun a troopen an subtroopen. Bluas tau slacher waaks uun miatag kliima:
Aal a slacher
C. acunae – C. adamsii – C. africanus – C. albidiflorus – C. amblirrhinus – C. avilensis – C. axillaris – C. axilliflorus – C. ayresii – C. bakeri – C. balgooyana – C. battiscombei – C. beccarii – C. boutonii – C. brachystachys – C. brachythyrsus – C. brassii – C. broomeanush – C. broomeanus – C. bumelioides – C. calcicola – C. callophylloides – C. callophyllus – C. camptoneurus – C. caudifolius – C. caymanensis – C. celebicus – C. clementis – C. colonchensis – C. compactus – C. cordifolius – C. cordulatus – C. coriaceus – C. crassifolius – C. crispus – C. curvicarpus – C. cuspidatus – C. decipiens – C. densiflorus – C. dictyophyllus – C. diversifolius – C. domingensis – C. dussii – C. ellipticus – C. enerve – C. eriorachis – C. evenius – C. ferrugineus – C. filiformis – C. fluminensis – C. foveolatus – C. gigantifolius – C. gigas – C. globosus – C. glomeratus – C. grandifolius – C. greenii – C. guangxiensis – C. guianensis – C. hahlii – C. hainanensis – C. havilandii – C. henryae – C. henryanus – C. holdridgei – C. implicatus – C. incurvifolius – C. insularis – C. jamaicensis – C. kajewskii – C. kinabaluensis – C. lancifolius – C. leopoldii – C. ligustrinus – C. littoreus – C. longiflorus – C. longipetalus – C. lucens – C. luzonicus – C. macrobotrys – C. macrocarpus – C. macrothyrsus – C. mala-elengi – C. mannii – C. maxwellii – C. micranthus – C. microbotrys – C. microstigma – C. mildbraedii – C. minutiflorus – C. montanus – C. niloticus – C. nitens – C. nitidus – C. oblanceolatus – C. oblongifolius – C. obtusifolius – C. oliganthus – C. pachyphyllus – C. palustris – C. panamensis – C. parkinsonii – C. pedunculatus – C. peglerae – C. plurifloroides – C. pluriflorus – C. polycephalus – C. polygamus – C. porcatus – C. proctorii – C. pubescens – C. pubicalyx – C. purpureus – C. pygmaeus – C. quadristamineus – C. ramiflorus – C. remotinervius – C. retusus – C. richardsiae – C. riparius – C. rostratus – C. rugosus – C. rupicola – C. sabahensis – C. salicifolius – C. sessiliflorus – C. sleumeri – C. spicatus – C. spiciferus – C. stenurus – C. subsessilis – C. sumatranus – C. sutepensis – C. tenuis – C. thorelii – C. timorensis – C. trichotomus – C. tropophyllus – C. urbanii – C. velutinus – C. verruculatus – C. verticillatus – C. virginicus – C. vitiensis – C. wurdackii – C. zeylanicus – C. zollingerianus
Swåbstää/go
Geografii
E gemiine bestoont üt tou diile, wat foon e gemiine Ramsteed schååsd sän. Di Treene Struum mååget e söögräns foon dä biie diile än e ååstgräns foont ååstdiil.
.es
as det top-level-domain (TLD) faan Spoonien.
Pseudoxyrhophiidae
A Pseudoxyrhophiidae san en famile faan Slaanger (Serpentes) uun det auerfamile faan a Elapoidea. A miasten lewe üüb Madagaskar.
E.GO Mobile
Histoorie
Dit Start-Up-Firma es üt en Werktjüchmaskiinenlaboor bi di RWTH Aachen wukset en uur üt di RWTH ütgrünjet. Fööret uur di Firma fan di RWTH-Profesor Günther Schuh. Schuh heer ön't Jaar 2010 uk di Firma Streetscooter me ön Gang braacht. wat sent 2014 en Daachterselskep fan di Dütsk Post es.
Dit jest Produkt fan di e.Go mobile AG wiar en Spaasmaskiin fuar Wukseni, dit e.Go Kart Di 17. Marts 2017 waar dit jest Seerienauto, di e.Go Life bi di CeBiT weeget.
Showroom en Pop Up Stores
En Pop Up Store es en Laaden, wat lerig es en hur em sin Produkt fuar di Tir, diar di Laaden lerig staan wöör, diar tö Forkoopin iinstelt. Sok heer di e.G mobile AG ön Bonn en Neuss. Iin ön di Firma ön aachen jeft et jit en Showroom, hur em forskeligi Ütstafiaringen fan di e.Go Life önluki en köör ken.
Produktsjoon
Di Fabriik waar ön di Juunimuun 2018 iipenmaaket. Fan di Hārefst ön skel üp 16.000 m² Areaal ombi 10.000 Autos ön't Jaar becht uur. Hat skel ombi 17 Stünen waari, bit jen Auto au 28 Statsjoonen iin ön't Werk löpen en töhopbecht es.
Polessk (Steedkreis)
De Polessk Steedkreis (üüb Rüs: Поле́сский городско́й о́круг Polésskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a maden faan't prowins. Det hee 18.223 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Polessk.
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Berry (Prowins)
At Berry as en loonskap uun Madelfrankrik. Hat hää hör nööm efter a stam faan a Berrichons mä en aanj spriakwiis. Berry wiar en prowins, iar 1790 a Departmenten uun Frankrik iinracht wurden san. Daalang lei diar a Départements Cher (Haut-Berry) an Indre (Bas-Berry). Hoodstääd as Bourges, en ööder wichtag stääd diar as Châteauroux.
Uun't Berry woort föl kurn uunbaud, uun't uasten win. Faan diar kaam flook fransöösk könger.
At Stünjenbuk faan a Hertooch faan Berry
At wichtagst buk mä bilen faan't 15. juarhunert as det Stünjenbuk (Très Riches Heures) faan Hertooch Johann faan Berry, en dring faan Könang Johannes di Gud (Johann II.)
Amt Fäär-Oomram/go
Et Amt Fäär-Oomram äs en amt oun e Krais Noordfreeschloun oun Sleeswich-Holstiin. Et bestoont üt dä tou ailoune, Fäär än Oomram, wat tut weesten foont fastloun läie. Dat heet 10.493 foolk (2019). E haudstää foont amt äs E Wiik.
Innogy (Skep)
Histoorie
Di Innogy jert tö en „Greenfuel“-Projekt fan di RWE-Daachter Innogy. Dit Skep skel weegi, hur'ling em me E-Fuels (Driifstof, wat me (Ööko-) Stroom, Lucht, Köölendioksid en Weeter maaket uur) önerwai wiis ken. Dit Koopin en di Ombechningen haa ombi 2 Miljoonen Euro kostet, en diarbi heer di Stat Essen holpen. Dit Jil kām fan en Pot "Grüne Hauptstadt Europas – Essen 2017".
E en E-Program Pa-X-ell
Dit Systeem es töhopstelt fan en Methanool-Omseeter en Brenstofselen. Becht waar di Giraaten üs en Diil fan dit Pa-X-ell-Program, wat uk help skel, dat di gurt Krütsfaart-Dampern jaar Stroom söner Diesel maaki ken. Di Meyer-Werev fan di Weeser heer sa'n Systeem iin ön en gurt Krütsfaarer becht.
Dit Skep
Di Innogy es en Skep fuar Ütflochten, wat di RWE-Daachter Innogy fuar en Ombechning tö di Lux-Werev braacht heer. Dit Skep wiar sent 2006 üs "Inselstadt Ratzeburg" ön Ratzeborig önerwai wesen.
Di elektrisk Maskiin fair höör Stroom fan soowen Brenstofselen, wat fan Deenemark kum. Di Firma SerEnergy heer des Giraaten fan di Typ HT PEM (Hoogtemperatuur-Polymeer-Elektrolytmembraan) üttaacht en becht. Dit Systeem heer en Macht fan 35 kW fan soowen Moduuli, ark me 5 kW. Des sen iin ön en Skrekelskaap iinbecht. Di Brenstofselen leer en Akkumulaator me ombi 100 kWh Kapatsiteet āp, en me des lapt di Elektromaskiin.
Homalopsidae
A Homalopsidae san en famile faan Slaanger (Serpentes), an det iansagst famile uun't auerfamile Homalopsoidea. Jo lewe uun swet- an brakweeder uun Süüduastaasien.
Innogy (Skep)
Dit Skep
Di Wāremker fan di Brenstofseli helpt di Methanool-Omseeter bi sin Aarber. Iin ön di Tank fan't Skep sen 330 Litern Methanool.
Homalopsidae
Sköölen
Bitia – Brachyorrhos – Calamophis – Cantoria – Cerberus – Dieurostus – Djokoiskandarus – Enhydris – Erpeton – Ferania – Fordonia – Gerarda – Gyiophis – Heurnia – Homalophis – Homalopsis – Hypsiscopus – Karnsophis – Kualatahan – Mintonophis – Miralia – Myanophis – Myron – Myrrophis – Phytolopsis – Pseudoferania – Raclitia – Subsessor – Sumatranus
Innogy (Skep)
Di Brenstof
Dit Methanool uur fan en Elektrolysigiraat maaket, wat fan di Weeterkraftönlaag jüst bi di Baldeneysee Stroom fair. Di Önlaag es tau maal tau Meetern gurt en nemt Köölen-Dioksid üt di Lucht. Töhop me Weeter en Stroom uur diar Methanool fan maaket.
Luki uk jir
En Video aur "E4Ships", en Projekt fuar Foranering ön Skeepen.
Dalaba (Prefektüür)
Det Dalaba Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Dalaba) as en prefektüür faan det Mamou Regiuun faan Guinea. Det hee 133.677 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Dalaba.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Dalaba-Centre) an njüügen onerprefektüüren:
Woorhaid
Woorhaid of uk wiard as det eegenskap faan en ütjsaag; hat koon woor of ferkiard wees. Wan hoker mä walem wat ferkiards sait, do locht hi.
Üs woor betiakne wi uk ales, wat echt, rocht of rian as.
Uun a ütjsaagenloogik ment woor soföl üs eksistent.
Uun a natuurwedenskap as en wooren wäärs di, di würelk meeden wurden as, an ei bluas bereegent.
Auer woorhaid woort al sant ualang tidjen filosofiaret. Hat spelet en grat rol uun a religion.
Prawdinsk (Steedkreis)
De Prawdinsk Steedkreis (üüb Rüs: Пра́вдинский городско́й о́круг Právdinskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 18.869 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Prawdinsk.
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Myricaceae
Myricaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Böökeoortagen (Fagales). Diar hiar sjauer sköölen mä amanbi 57 slacher tu. Jo waaks aueraal bütj Austraalien.
Stockholms län
Stockholms län as en prowins uun Sweeden. Diar hiart det stääd Stockholm tu an flook gemeenen trinjam.
Gemeenen
(Stant: )
Tilefoon/sö
Dit Tilefoon (beeter wiar Telefoon, fan ualgreeksk τῆλε tēle „fiir“ an φωνή phōnē „Toon, Gilüt, Stem, Spraak“) es en Aparaat, hur Toon üs elektrisk Signaali aurdrain uur. Diarfuar wiar fuar lung Tiren en Kaabel nöörig. Deling uur muar en muar mobiil tilefoniaret, fuaral me Smartphones.
Lahti
Lahti (üüb Sweedsk: Lahtis) as det aachstgratst steed uun Finlun. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 119.823 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Päijät-Häme Lunskap.
E.GO Life
Di e.GO Life es en mal litj Elektroauto fan di e.GO Mobile AG ön Aachen. Di Wain ken sent di Maimuun fan 2017 fuarbistelt uur, fan 2019 ön skel em di uk fo.
Dit Auto uur me trii Maskiinen önböören. Di litjest Versioon me 20 kW skel 15.900 € kosti, en diarfan giar tö Tiren jit di Preemie fan 4.000 € of, wat em fan di Regiaring fair, wan em en Elektroauto koopet.
Histoorie
Kontoorsföörer es Günther Schuh, en Profesor bi di RWTH Aachen, diart al bi Streetscooter me grünjet en aarbert her. Di e.Go Life uur ön dit Campus fan di RWTH konstruiaret, en diar es Schuh Profesor fuar Produktsjoonssystematik. Jerst skul dit Auto bluat en lecht wain fuar senerlig kuurt Waien wiis, man da waar diar dach muar en Auto fan (Autoklas M1). Ön di Marts 2017 waar dit Auto bi di CeBiT ön Hannover üs klaar weeget. Ön di Aprilmuun fan 2017 waar bikeent, dat di Fabrik diar becht uur skel, hur Philips wesen wiar, en dit es ön di Uasten fan Aachen. Ön di Septembermuun waar sair, dat al 1.200 Mensken en e.Go Lifer bistelt her en di Wain me trii forskeligi Maskiinen ön di Somer fan 2018 kum skul. Ön di juulimuun 2017 waar di jest Fabriik iipenmaaket.
Biskriiwing
Di e.GO Life es üs en Auto fuar di Stat of Taust Auto taacht. Öndrewen uur dit aur di Achterweelen, en diarbenen sen 2 plus 2 Seetplaatsen. Di e.Go Life 20 wecht lerig 880 kg.
Technik
Di e.GO Life skul me en 48-Volt-Öndreft fan Bosch laap, man nü uur dit üp Hoogvolt omprekelt, aurdat di Kunden dit hol wil. . Fan Bosch kum di Elektromootor, di Baterii en di Stjüüring sa üs dit Display. Bosch wel uk di After-Sales-Service önber.
Öngaawen fan e.Go mobile, Stant: 16. September 2017 bzw. Juni 2018:
Pareidae
A Pareidae, iar uk Pareatidae san en famile faan letj Slaanger (Serpentes), an det iansagst famile uun det auerfamile Pareoidea. Jo lewe uun Uastaasien.
Prowins Córdoba
At Prowins Córdoba (spoonsk Provincia de Córdoba) as ian fan aacht prowinsen uun't spoonsk autonoom gemianskap Andaluusien. Hat as km² grat an täält  iinwenern. Hör hoodstääd as Córdoba. Uun det prowins lei 75 gemeenen, diar tu 8 comarcas tuupslööden san.
Comarcas
Iinwenern: Stant 1. Janewoore 2013
Bad Schwartau
Bad Schwartau as en åmtsfri stää önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 20.044 inboogere (2019).
.ac
as det top-level-domain (TLD) faan Ascension.
Bad Schwartau
Politiik
E bürgermäister foon e stää sunt 2016 as Uwe Brinkmann (suner partai).
Mamou (Prefektüür)
Det Mamou Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Mamou) as en prefektüür faan det Mamou Regiuun faan Guinea. Det hee 318.981 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Mamou.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Mamou-Centre) an tretanj onerprefektüüren:
.kn
as det top-level-domain (TLD) faan St. Kitts an Nevis.
Kalmükien
Geografii
Uun a süüduast faan't republiik leit det Kaspisk Sia.
Kuopio
Kuopio as det njüügenstgratst steed uun Finlun. At steed leit uun a uast faan't lun. Det hee 119.282 lidj (2019). Det at hoodsteed faan det Nuurdsavo Lunskap.
Kalmükien
Steeden
Dön trii gratst steeden uun't republiik san:
Iindialing faan Ferwalting
At republiik hee ian steedkreis (Elista) an 13 distrikten:
Befölkring
A Kalmüken bekeen jo fööraal tu a Buddhismus.
Haatstinger Meersch
Haatstinger Meersch (åw Tjüsch: Hattstedtermarsch; åw Dånsch: Hatsted Marsk) äs en gemiine oun e Gooshiird oun Noordfreeschloun. Et hee 304 foolk (2011). Et hiirt tut Amt Noordsäi-Treene.
Geografii
Di Arluu Struum mååget e noordgräns foon e gemiine.
.lc
as det top-level-domain (TLD) faan St. Lucia.
Gwacheon
Gwacheon (üüb Koreaans: 과천 / 果川 Gwacheon, amtelk 과천시 / 果川市 Gwacheon-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 58.462 lidj (2019).
Mora (Komuun)
Det Mora Komuun (üüb Sweedsk: Mora kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden an a nuurd faan't prowins. Det hee 20.470 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Mora.
Frei wal
Nü san a filosoofen diar oober ei ians auer, of det en freien wal auerhood jaft.
A miast filosoofen hual daalang tu det leetst meenang.
Pori
Pori as det tjiinstgratst steed uun Finlun. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 83.934 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Satakunta Lunskap.
Olena Tokar
Olena Mykolajiwna Tokar (21. Jüüne 1987 uun Nowotoschkiwske, Oblast Luhansk, Ukrainisk SSR) as en sopraan sjongster. Sant 2010 hiart hat tu't muusikerskööl uun't Oopernhüs faan Leipzig.
Ruteenium
Ruteenium (faan „Ruteenien“, „Ruslun“) as en cheemisk element mä det ufkörtang Ru an det atoomnumer 44. Hat as en auergungsmetal.
.vc
as det top-level-domain (TLD) faan St. Vincent an a Grenadiinen.
Gwangju (Gyeonggi)
Gwangju (üüb Koreaans: 광주 / 廣州 Gwangju, amtelk 광주시 / 廣州市 Gwangju-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 385.640 lidj (2019).
Odessa
Odessa ([], [], 🇷🇺 [], jidisk אָדעס (Odes)) as en stääd uun a Ukraine bi't Suart Sia. Diar wene muar üs ian miljoon minsken. Odessa as det gratst huuwenstääd faan a Ukraine.
Neustadt in Holstein
Neustadt in Holstein as en åmtsfri stää önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 15.043 inboogere (2019).
Handheld
Handheld (me di Hunen hölen) Giraaten sen sok Kompjuuters, wat em fuaral me langs heer en söner Staal en Tastatuur nütet.
Des sen fuaral Smartphones en Tabletkompjuutern. Handheld-Giraaten sen ek diarfuar taacht, dat ja ön en Stroomnat aarberi, en diarom haa ja en Akku.
Swaarhairen
Aur di Software-Tastatuur, wat bluat en "Skelt" fan en Hardware-Tastatuur es sen masi Funktsjoonen sa üs en " Hard Reload" fan en Internetsir ek sa iinfach tö maaki.
Leengeri Teksti let jam lung ek sa gur skriif üs me en Laptop of Desktop-Reekenmaskiin.
Di Bidreftssysteemi let jam ek muar sa gur iinstel üs em dit fan en Desktop-Kompjuuter keent.
Di Daatensküül es ünlik swaarer uuren üs dit al bi Kompjuuters wiar aurdat di Liren jit swaarer diarachter kum, hur'ling di Sküül töfo es. Di Giraaten sen aaftinoch trinjom di Klok online en ken Daaten ombistjüür söner dat di Nüter dit weet.
Diarme hinget uk töhop, dat dit swaarer en swaarer es en lewi söner des Giraaten. Em heer jam altert waker bi di Hun, ken jam sa gur üs aural me hen fo en fair diarme Reklāmi eeđer sin Smak aural hen stjüürt.
Digital Detox es diarom en Saak wat senerlig hunhölen Giraaten raaket.
Altert en Reekenmaskiin me langs
Di Apps uur altert beeter, en sa ken em uk muar en muar Aarbern önerwai me sin "Handheld" maaki.
Energii
Wan em en Powerbank me langs heer, da ken di Stroom uk fuar leengeri Raisen me di Toch leengi. Nii Busi en Tochen haa aaftinoch USB -Leerönslüten, dat em sin Akku önerwai eeđerleer ken.
Handhelds nem fuul mener Stroom üs Kompjuuters, en diarom leengt uk en litj PV-Önlaag aur't hiili Jaar diarfuar, fuaral wan em uk jir Powerbanks üs Reservi heer.
Daoismus
A Daoismus (üüb Schineesk: 道家 dàojiā ‚liar faan a wai‘) as en schineesk filosofii an wäältuunluking an wurt üüs det aanj an autentisk religiuun faan Schiina käänd. Sin histoorisk uursprungen lei uun det 4. juarhunert f.Kr., üüs Laozi sin Daodejing (üüb Schineesk: 道德經 dàodéjīng) skreew. At buk hanelt ham faan a wai an't dögen, huarbi det am't ferbinjing faan't Dao tu't leewent faan a lidj, fööraal faan a regiarern, gungt. Wat at Dao as, efter Laozi sin meening, leet ham uun't spriik ei uunbroocht ütjtrak. Det as ei en nööm för en ding, man det natüürelk order faan't uniwersum an sin letstentelk weesen swaar tu beskriiwen as, auer det ei begripelk as, man uun't labenhaid faan a lidj klaar keenboor as.
Xenodermidae
A Xenodermidae of Xenodermatidae san en famile faan Slaanger (Serpentes), an det iansagst famile uun't auerfamile Xenodermatoidea. Jo lewe uun Süüd-, Süüduast- an Uastaasien.
Sköölen
Achalinus – Fimbrios – Parafimbrios – Paraxenodermus – Stoliczkia – Xenodermus
Guadalquivir
Di Guadalquivir [] as en 657 km lungen struum uun Spoonien. Di nööm komt faan't araabisk al-wād al-kabir of Wadi al-Kabir,.
Saint John (Ameerikoons Jongfoomen Eilunen)
Saint John Eilun (üüb Deensk: Sankt Jan) as ian faan dön Ameerikoons Jongfoomen Eilunen, wat en bütjergebiit faan dön Ferianigt Stooten faan Ameerika san. Tu a uast lei dön Britisk Jongfoomen Eilunen an tu a waast leit Saint Thomas Eilun. Diar wene 3881 lidj (2020).
Histoore
Föör 1917 wurd at eilun dial faan dön Deensk-Waastindien.
Wolga (Bundesdistrikt)
De Wolga Bundesdistrikt (üüb Rüs: Приво́лжский федера́льный о́круг Privólžskij federál’nyj ókrug) as ian faan dön aacht bundesdistrikten uun Rüslun. Det hee 29.287.683 lidj (2020). At hoodsteed faan a bundesdistrikt as Nischni Nowgorod.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun a bundesdistrikt san:
Iindialing faan Ferwalting
A bundesdistrikt hee seeks republiiken, sööwen prowinsen an ian regiuun:
.sr
as det top-level-domain (TLD) faan Suurinam.
Pita (Prefektüür)
Det Pita Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Pita) as en prefektüür faan det Mamou Regiuun faan Guinea. Det hee 278.530 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Pita.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Pita-Centre) an elwen onerprefektüüren:
.se
as det top-level-domain (TLD) faan Sweeden.
Sciadopitys verticillata
At Sciadopitys verticillata of uk Skiremtan as di iansagst slach faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Sciadopityaceae. Hat wääkst uun Jaapan an brükt föl focht.
Immanuel Kant
Immanuel Kant (* 22. April 1724 uun Königsberg, Preussen; † 12. Febrewoore 1804 uk diar) wiar en tjiisk filosoof faan't Apkleering. Hi wiar een faan dön bedüüdenst fertreedern faan det injluns filosofii. Sin werk Kritiik faan det rian fernonft wiar en anringponkt uun't histoore faan't filosofii an a began faan det neimuuds filosofii.
Oldenburg in Holstein
Oldenburg in Holstein as en åmtsfri stää önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 9226 inboogere (2019).
Rzeszów
Rzeszów [ˈʒɛʃuf] as at hoodsteed faan det Karpatenföörlun Prowins uun Poolen. At steed leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 179.952 lidj (2011).
Swetlogorsk (Steedkreis)
De Swetlogorsk Steedkreis (üüb Rüs: Светлого́рский городско́й о́круг Svetlogórskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a waast faan't prowins. Det hee 18.633 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Swetlogorsk.
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Angkor Wat
Angkor Wat (üüb Khmer: អង្គរវត្ត Ângkôr Vôtt; ângkôr as „steed“, vôtt as „tempeluunlaag“) as det bekäändst tempeluunlaag uun Kambodscha. De tempel as amanbi 240 km uun a nuurdwaast faan’t hoodsteed Phnom Penh nai bi Siem Reap, amanbi 20 km uun a nuurd faan a see Tonle Sap.
Gwangmyeong
Gwangmyeong (üüb Koreaans: 광명 / 光明 Gwangmyeong, amtelk 광명시 / 光明市 Gwangmyeong-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 322.494 lidj (2019).
Orsa (Komuun)
Det Orsa Komuun (üüb Sweedsk: Orsa kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 6911 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Orsa.
Perm (Stääd)
Perm (🇷🇺) as en gratstääd uun Ruslun naibi a Uraal Berger mä iinwenern (Stant ).
Perm as at hoodstääd faan't Regiuun Perm.
.ch
as det top-level-domain (TLD) faan a Sweits.
Selenogradsk (Steedkreis)
De Selenogradsk Steedkreis (üüb Rüs: Зеленогра́дский городско́й о́круг Zelenográdskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a waast faan't prowins. Det hee 37.054 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Selenogradsk.
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Harghita (Kreis)
De Harghita Kreis (üüb Rumeens: Județul Harghita) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 310.867 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Miercurea Ciuc.
Rajon Odessa
Tu di Rajon hiar 22 Hromadas, det san
Noardeast-Fryslân/öö
Noardeast-Fryslân (,, Nuurduast-Fresklun) as sant a 1. Janewoore 2019 en gemeen uun det holuns prowins Waastfresklun.
Histoore
Det gemeen as tuupslööden wurden ütj jo ual gemeenen:
Anomalepididae
A Anomalepididae san en famile faan Slaanger (Serpentes) uun det auerfamile faan a Typhlopoidea. Jo san miast temelk letj an like en wirem. Jo lewe uunSüüd- an Madelameerikoo.
Hanam
Hanam (üüb Koreaans: 하남 / 河南 Hanam, amtelk 하남시 / 河南市 Hanam-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 274.734 lidj (2019).
Anomalepididae
Sköölen
Anomalepis - Helminthophis - Liotyphlops - Typhlophis
Hunedoara (Kreis)
De Hunedoara Kreis (üüb Rumeens: Județul Hunedoara) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a waast faan't lun. Det hee 418.565 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Deva.
Rättvik (Komuun)
Det Rättvik Komuun (üüb Sweedsk: Rättviks kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 10.950 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Rättvik.
.sy
as det top-level-domain (TLD) faan Syrien.
Amt Burg-Sankt Michaelisdonn
At Amt Burg-Sankt Michaelisdonn as en amt uun a Kreis Dithmarschen (Schleswig-Holstian), hör ferwaltang sat uun Burg.
At amt as 2008 ütj jo ual amten Sarkspallungemeen Burg-Süderhastedt an ''Sarkspallungemeen Eddelak-St. Michaelisdonn'' apwoksen.
Krapina-Zagorje (Graafskap)
Det Krapina-Zagorje Graafskap (üüb Kroaatisk: Krapinsko-zagorska županija) as ian faan a graafskapen uun Kroaasien. At graafskap leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 124.407 lidj (2019). At hoodsteed faan't graafskap as Krapina.
.st
as det top-level-domain (TLD) faan São Tomé an Príncipe.
Ialomița (Kreis)
De Ialomița Kreis (üüb Rumeens: Județul Ialomița) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 274.148 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Slobozia.
Saint Thomas (Ameerikoons Jongfoomen Eilunen)
Saint Thomas Eilun (üüb Deensk: Sankt Thomas) as en eilun faan dön Ameerikoons Jongfoomen Eilunen uun det Karibik, wat tu dön ei inkorporiaret bütjergebiiten faan dön Ferianigt Stooten täält. At eilun leit twesken Puerto Rico, tu a waast, an Saint John Eilun, tu a uast. Det hee 42.261 lidj (2020).
Üüb't eilun as uk at hoodsteed faan't gebiit, Charlotte Amalie. Faan 1672 tu 1917 wiar at Saint Thomas det wichtist faan dön trii eilunkolonien uun dön iar Deensk Waastindien.
Timrå
Timrå as jü fiirdgrutst stää önj e Prowins Västernorrland, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins. Dåt heet 10.494 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Timrå Komuun.
Nothofagus
A Nothofagus san det iansagst plaantenskööl uun det famile faan a Nothofagaceae, an hiar tu a Böökeoortagen (Fagales). Jo like Böökebuumer (Fagus) an waaks üüb a süüdelk eerdheleft.
.za
as det top-level-domain (TLD) faan Süüdafrikoo.
Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
At Hüs Glücksburg (kurt för: Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, ingelsk: House of Glücksburg) as en europeesk aadelsfamile. Faan detdiar famile kem flook könger an hertööger uun Euroopa uf. At Hüs Glücksburg as en twiig faan't Hüs Oldenburg, diar bit uun't 11. juarhunert turag lingt.
Åmt Berkenthin
Et Åmt Berkenthin as en åmt önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 8395 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Berkenthin.
Nothofagus
Slacher
N. aequilateralis – N. alessandrii – N. alpina – N. antarctica – N. balansae – N. baumanniae – N. bernhardii – N. betuloides – N. brassii – N. carrii – N. cliffortioides – N. codonandra – N. crenata – N. cunninghamii – N. discoidea – N. dombeyi – N. flaviramea – N. fusca – N. glauca – N. grandis – N. gunnii – N. macrocarpa – N. menziesii – N. moorei – N. nitida – N. nuda – N. obliqua – N. perryi – N. pseudoresinosa – N. pullei – N. pumilio – N. recurva – N. resinosa – N. rubra – N. rutila – N. solandri – N. starkenborghium – N. stylosa – N. truncata – N. womersleyi
Hwaseong
Hwaseong (üüb Koreaans: 화성 / 華城 Hwaseong, amtelk 화성시 / 華城市 Hwaseong-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 855.949 lidj (2019).
Gramatik
At gramatik (faan lat. [ars] grammatica, [téchnē] grammatikḗ „skriiwkonst“) as di dial faan't spriakwedenskap, diar ham a reegeln faan en spriak komert.
An do befaadet gramatik ham uk mä teoriin auer spriaken an spriakfamilin.
Icheon
Icheon (üüb Koreaans: 이천 / 利川 Icheon, amtelk 이천시 / 利川市 Icheon-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 223.349 lidj (2019).
Persoonenkilomeeter
En Persoonenkilomeeter es di Tal, wat en Forkiirsgiraat me jen Kilomeeter me langs fo ken of me langs fair.
Forklaaring
'''Di Toch ber altert 500 Plaatsen en 500 Persoonenkilomeetern ön. Forskelen kum fan dit Nüting.'''
Wan en Bensiinauto 8 Liitern üp 100 km forbrent en 4 Plaatsen heer, da uur diarfan 4 Persoonenkilomeetern önböören, en fuar ark diarfan sen 2 Liitern üp 100 km nöörig.
Toch
Wan em weet, dat Diesel ombi 10 kWh Brenwert fuar en Liiter heer, da weet em, dat 3 Liitern fuarxen Kilomeeter 30 kWh sen. Wan fuar jen Pasajiir 1,5 Liitern Diesel üp 100 km nöörig sen, da sen dit 15 kWh bluat fan di Brenwert. Fuar di Persoonenkilomeeter sen dit da
En Elektrolokomotiiwi nemt bluat 12 bit 15 kWk, da uur dit jit wat gönsiger.
Auto (Bensiin)
Jüst sa slaaget dit me Bensiin (8,5 kWh fan 1 Liiter). 2 Liitern fuar hönert Persoonenkilomeertern sen 17 kWh fan di Brenwert. Dit meent, dat fuar en Kilomeeter 0,17 kWh of 170 Wattstünen nöörig sen.
Eeđer di Statistik sen man bluat 1,3 Mensken iin ön en Auto. Dit meent, dat em me 8 Liitern döör 1,3 Mensken önerwai es, en dit sen da
Podocarpaceae
A Podocarpaceae san en famile faan Näädelbuumer (Coniferopsida). Jo like Iiwenplaanten (Taxaceae), san diar oober ai alt nai mä.
Sköölen
Acmopyle – Afrocarpus – Dacrycarpus – Dacrydium – Falcatifolium – Halocarpus – Lagarostrobos – Lepidothamnus – Manoao – Microcachrys – Nageia – Parasitaxus – Pectinopitys – Pherosphaera – Phyllocladus – Podocarpus – Prumnopitys – Retrophyllum – Saxegothaea – Sundacarpus
Persoonenkilomeeter
Auto (Elektro)
Eeđer di Statistik sen man bluat 1,3 Mensken iin ön en Auto. Dit meent, dat em me 16 kWh döör 1,3 Mensken önerwai es, en dit sen da
of 197 Wattstünen fuar en Persoonenkilomeeter.
Autotoch
Fan jerjüster es di Autotoch aurblewen. Diar pasi 150 Autos ön, ark diarfan heer eeđer di Statistik 1,3 Mensken me langs. Diarfan kum 195 Liren. Aurdat di ruar Toch aliining sin 1.000 Tenen Wecht heer, nemt di Lok skiaren 5 Liitern Diesel of 50 kWh fuar en Kilomeeter.
Wan di Toch üs olter aaft bluat hualev fol es, da kumt em üp 512 Wh fuar di Persoonenkilomeeter.
Me tau ual Loks nemt di Toch uk hol 7 Liitern fuar en Kilomeeter, da kostet di Böđer höör Jil.
Di Bireekning föligt da di Energi en dit Nüting.
'''Energii / Persoonental * Nüting = Energii fuar di Persoonenkilomeeter
'''
Säter (Komuun)
Det Säter Komuun (üüb Sweedsk: Säters kommun) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 11.093 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Säter.
Sollefteå
Sollefteå as jü füftgrutst stää önj e Prowins Västernorrland, Swärik. E stää läit önjt norden foon e prowins. Dåt heet 8527 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Sollefteå Komuun.
Gerrhopilus
Gerrhopilus as en skööl faan Slaanger (Serpentes) uun det auerfamile faan a Typhlopoidea, an det iansagst skööl uun't famile Gerrhopilidae. Jo lewe uun Süüd- an Süüduastaasien.
Slacher
G. addisoni – G. andamanensis – G. ater – G. beddomii – G. bisubocularis – G. ceylonicus – G. depressiceps – G. eurydice – G. flavinotatus – G. floweri – G. fredparkeri – G. hades – G. hedraeus – G. inornatus – G. lestes – G. lorealis – G. mcdowelli – G. mirus – G. oligolepis – G. papuanorum – G. persephone – G. polyadenus – G. slapcinskyi – G. thurstoni – G. tindalli – G. wallachi
Ilfov (Kreis)
De Ilfov Kreis (üüb Rumeens: Județul Ilfov) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a süüd faan't lun. Det hee 388.738 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Bukarest, uk wan at steed nian dial faan a kreis as.
Varaždin (Graafskap)
Det Varaždin Graafskap (üüb Kroaatisk: Varaždinska županija) as ian faan a graafskapen uun Kroaasien. At graafskap leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 165.885 lidj (2019). At hoodsteed faan't graafskap as Varaždin.
Maramureș (Kreis)
De Maramureș Kreis (üüb Rumeens: Județul Maramureș) as een faan a kreiser uun Rumeenien. A kreis leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 478.659 lidj (2011). At hoodsteed faan a kreis as Baia Mare.
Smedjebacken (Komuun)
Det Smedjebacken Komuun (üüb Sweedsk: Smedjebackens kommu) as ian faan a komuunen uun det Dalarna Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 10.894 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Smedjebacken.
Sisak-Moslavina (Graafskap)
Det Sisak-Moslavina Graafskap (üüb Kroaatisk: Sisačko-moslavačka županija) as ian faan a graafskapen uun Kroaasien. At graafskap leit uun a maden faan't lun. Det hee 144.599 lidj (2019). At hoodsteed faan't graafskap as Sisak.
.gs
as det top-level-domain (TLD) faan Süüdgeorgien an Süüdelk Sandwich-Eilunen.
Karboon (Geologii)
At Karboon as en eerdtidjääler tesken  an  miljuun juaren för üüs tidj. At Karboon as det fiftäälst süsteem uun't Paleozoikum. Diarföör lai det Devon, an diarefter fulagt det Perm.
Åmt Breitenfelde
Et Åmt Breitenfelde as en åmt önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj önj Slaswik-Holstiinj. Dåt heet 6568 inboogere (2019). E hoodstää foont åmt as Mölln.
Karboon (Geologii)
Di nööm komt faan't kööl (karboon (element)), diar fööraal uun't boowerkarboon apwoksen as.
Amt Noordsäi-Treene
Et Amt Noordsäi-Treene äs en amt oun e Krais Noordfreeschloun oun Sleeswich-Holstiin. Et amt loit ount sööen foon e krais. E haudstää foont amt äs Mälst.
Indiiling foon Ferwalting
Et amt heet sooben-än-twunti gemiine:
Namyangju
Namyangju (üüb Koreaans: 남양주 / 南楊州 Namyangju, amtelk 남양주시 / 南楊州市 Namyangju-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a uast faan't prowins. Det hee 709.307 lidj (2019).
Witjbööke
At Witjbööke (Carpinus betulus) as en plaantenslach uun det famile faan a Birkeplaanten (Betulaceae). Likes dat hat so het, hiart hat ei tu a Böökeplaanten (Fagaceae), oober dach tu a Böökeoortagen (Fagales).
Kirow (Prowins)
Det Kirow Prowins (üüb Rüs: Ки́ровская о́бласть Kírovskaja óblast’) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a nuurdwaast faan de Wolga Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 1.262.402 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Kirow.
Charlotte Amalie (Steed)
Charlotte Amalie as det gratst steed uun dön Ameerikoons Jongfoomen Eilunen. At steed leit uun a maden faan't eilun Saint Thomas. Det hee 14.506 lidj (2020).
Histoore
At steed wurd efter Köningin Charlotte Amalie von Hessen-Kassel (1650–1714), Köning Christian V. faan Denemark sin wüf, neemd.
Ruadbööke
At Ruadbööke (Fagus sylvatica) as en buum uun det plaantenskööl faan a Böökebuumer (Fagus). Miast sait am bluas Böökebuum, auer't uun Madeleuroopa goor nian ööder slacher jaft. At jaft oober en Witjbööke, man hat hiart goorei tu a Böökebuumer, hat hiart tu a Birkeplaanten (Betulaceae).
Gregers Nissen
Gregers Christian Nissen (* 3. Krölemoune 1867 önj Soholm; † 20. Samermoune 1942 önj Hamborj) wus en pioniir foont fiiljkäären. Hi wus di iirste formoon foon di ålst fiiljsportferiin önj Tjüschlönj, di Altona Bicycle-Club foon 1869/80.
.tj
as det top-level-domain (TLD) faan Tadjikistaan.
Osan
Osan (üüb Koreaans: 오산 / 烏山 Osan, amtelk 오산시 / 烏山市 Osan-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 236.075 lidj (2019).
Christiansted
Histoore
Christiansted wurd 1733 grünjlaanjen. At steed wurd efter Köning Christian VI. faan Denemark neemd.
Kialklüüwang
Kialklüüwang as en föörgung uun a atoomfüsiik. Diarbi woort en atoomkial uun tau of muar letjer kialer apdiald, an diarbi woort föl energii frei saat. Uun atoomstruumuunlaagen woort didiar föörgang nadagt, am struum tu maagin.
Bi det bispal faan Uran-235 (rochter bil, oner) koon am sä, dat bi arke klüüwang tau nei neutroonen frei wurd, diar eder salew weder en atoom klüüwe. Det as det keedenreaksion, wat swaar tu kontroliarin as.
Uraal (Berger)
A Uraal (🇷🇺, Уральские горы) as en bragkeed uun Ruslun. Hat as 2200 km lung an woort bit 1895 m huuch.
A Uraalberger ferluup faan nuurd tu süüd an dial Euraasien tu Euroopa uun't waasten an Aasien uun't uasten.
.ss
as det top-level-domain (TLD) faan a Süüdsudaan.
Kauribuumer
A Kauribuumer (Agathis) san en skööl faan Näädelbuumer (Coniferopsida) uun det famile faan a Araucariaceae. Jo waaks uun Süüduastaasien.
Slacher
A. alba – A. atropurpurea – A. australis – A. borneensis – A. dammara – A. flavescens – A. kinabaluensis – A. labillardieri – A. lanceolata – A. lenticula – A. macrophylla – A. microstachya – A. montana – A. moorei – A. orbicula – A. ovata – A. robusta – A. silbae
Kramfors
Kramfors as jü seekstgrutst stää önj e Prowins Västernorrland, Swärik. E stää läit önjt ååsten foon e prowins. Dåt heet 6881 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Kramfors Komuun.
Paju
Paju (üüb Koreaans: 파주 / 坡州 Paju, amtelk 파주시 / 坡州市 Paju-shi) as en steed uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 465.612 lidj (2019).
Wurd
En wurd as en ianhaid faan't spriak. Hat hää - ööders üs en tuun of en silew - en aanj bedüüdang.
Atoomstruum
Atoomstruum as struum, di uun atoomstruumuunlaagen maaget woort. Diar woort ütjnadagt, dat bi't kialklüüwang föl energii frei saat woort.
Braanstoofkreisluup
Bi't kialklüüwang blaft raadioaktiif uffaal auer, an näämen witj rocht, huarhen diarmä. Wäärnang för raadioaktiif materiool.
Wurd
En wurd koon oober uk muar wees, en ütjsaag, en kluuken sats of en spreegwurd.
Uun a spriakwedenskap snaaket'am miast ei faan't wurd, auer det son ünskarep bedüüdang hää. Diar tääl do kategoriin üs: