cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sewerodwinsk
Sewerodwinsk (üüb Rüs: Северодви́нск Severodvínsk) as det naistgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins, bi det Witj Sia an nai bi a mös faan de Nuurdelk Dwina Struum. Det hee 180.806 lidj (2021).
Dogbo (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee sööwen arrondissementen:
Brasiilien/fe
Brasiilien, amtelk Föderatiiw Republiik Brasilien (üüb Portugiisk: Brasil an República Federativa do Brasil) as det gratst lun uun Süüdameerika. At lun leit uun a uast faan't eerddial. Uun a nuurduast, uast an süüduast leit a Atlantik, uun a süüdwaast lei Uruguay, Argentiinien an Paraguay, uun a waast Boliiwien, Peruu an Kolumbien an uun a nuurdwaast Guyaana, Suurinam an Fraansöösk-Guayana. At lun hee 210.147.125 lidj (2019). At hoodsteed faan't lun as Brasília.
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee aacht-an-twuntig bundesstooten:
Straßburg
Straßburg ( [], Elsesisk Schdroosburi ) as en stääd uun't Elsas uun Uastfrankrik. Hat as hoodstääd faan't Département Bas-Rhin und uk faan't Regiuun Grand Est.
Uun Straßburg sat at Europeesk Parlament an uk a Euroopariad.
Relatiwiteetsteorii/sö
en
Tolima (Department)
Det Tolima Department (üüb Spaans: Departamento de Tolima) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 1.416.100 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Ibagué.
Relatiwiteetsteorii/sö
Ön sin jest Werk giar dit om Rüm en Tir sa ps diarom, hur'ling Mensken bilewi, wan ja relatiif tö enachtler reer.
Bi dit taust Werk giar dit diarom, hur'ling di Gravitatsjoon Rüm en Tir forböög of krüm maaki ken.
Di Gravitatsjoon hinget uk diarfan of, hok Masi (fan Stiaren) me diarmung sen.
Nuorunen
A Nuorunen (rüsk: Нуорунен) as mä en hööchde faan 577 meetern a huuchst berag uun Kareelien (Ruslun), hi leit uun a lunkreis Louchi. Trinjam leit di 1045 kwadrootkilomeetern grat Paanajärvi Natsionaalpark.
Gotha (Lönjkris)
E Lönjkris Gotha as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 134.908 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Gotha.
Laurence Sterne
Laurence Sterne [stɜːɹn] (* 24. Nofember 1713 uun Clonmel, Köningrik Irlun; † 18. Marts 1768 uun London) wiar en ingels-iirsk skriiwer uun't tidj faan't Apkleering an vicar (prääster) faan det Anglikaans Sark. Sin hoodwerk wiar The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman (Tristram Shandy, Gentleman, sin Leewent an Meeningen; 1759-1767).
Nordermeldorf
Nordermeldorf as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt weesten foon e kris. Dåt heet 604 inboogere (2019).
Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Alagoas (Bundesstoot)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun a bundesstoot san:
Copargo (Komuun)
Det Copargo Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Copargo) as ian faan dön fiiw komuunen faan't Donga Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurd faan't department, as 876 km² grat an hee 70.938 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Copargo.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee fjauer arrondissementen:
Chimborazo (Prowins)
Det Chimborazo Prowins (üüb Spaans: Provincia de Chimborazo [tʃimboˈɾaso]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 458.581 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Riobamba.
Bình Dương (Prowins)
Det Bình Dương Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bình Dương) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.481.550 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Thủ Dầu Một.
Nordhastedt
Nordhastedt as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinde Heider Umland önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 2827 inboogere (2019).
Greiz (Lönjkris)
E Lönjkris Greiz as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 97.398 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Greiz.
Nordhastedt
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
.in
as det top-level-domain (TLD) faan Indien.
Raman Pratasewitsch
Raman Dsmitryjewitsch Pratasewitsch of Roman Dmitrijewitsch Protasewitsch (üüb Witjrüs: Рама́н Дзмі́трыевіч Пратасе́віч Ramán Dzmítryjevič Pratasjévič, üüb Rüs: Рома́н Дми́триевич Протасе́вич Román Dmítrijevič Protasévič; * 5. Mei 1995 uun Minsk) as en witjrüs jurnalist an aktiwist. Hi as mäbegrünjleier faan de neiskanaal Nexta. De 23. Mei 2021 wiar hi uun buurd de Ryanair-Fluug 4978 faan Atheen tu Vilnius. A fliiger wurd faan en witjrüs stridjdschet uffanget an tu de Minsk natschunaalfluughuuwen amleitet. Uun Minsk wurd hi an sin rüs foomen, Sofia Sapega, faan a fliiger uffeerd an feestnimen.
Yams
Yams (Dioscorea), uk Yam of Yamsrut, as en skööl faan plaanten uun det famile Dioscoreaceae. Diar hiar son 600 bit 800 slacher tu an waaks fööraal uun a troopen. Faan enkelt slacher kön a ruter eden of üs medesiin brükt wurd.
Seksioonen
D. sect. Allactostemon – D. sect. Amphistemon – D. sect. Dioscorea – D. sect. Enantiophyllum – D. sect. Lasiophyton – D. sect. Lychnostemon – D. sect. Opsophyton – D. sect. Spinosa
Dioscoreales
A Dioscoreales san en order faan bloosenplaanten (Magnoliopsida).
Cotopaxi (Prowins)
Det Cotopaxi Prowins (üüb Spaans: Provincia de Cotopaxi [kotoˈpaksi]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 409.205 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Latacunga.
Kotlas
Kotlas (üüb Rüs: Ко́тлас Kótlas) as det traadgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't prowins, bi de Nuurdelk Dwina Struum, nai bi a mös faan de Wytschegda Struum. Det hee 62.284 lidj (2021).
Wanuaatuu
Wanuaatuu [vanuˈaːtuː], amtelk Republiik faan Wanuaatuu (üüb Bislama: Vanuatu an Ripablik Blong Vanuatu, üüb Ingels: Vanuatu an Republic of Vanuatu, üüb Fraansöösk: Vanuatu an République de Vanuatu) as en eilunstoot uun a süüd faan a Pasiifik. Tu a nuurduast leit Tuwaalu, tu a uast Fidschi, tu a süüdwaast Neikaledoonien an tu a nuurdwaast dön Salomoon-Eilunen. Det hee 272.459 lidj (2016). At hoodsteed faan’t lun as Port Vila.
Geografii
A eilunen faan Wanuaatuu ling auer 1300 km faan a süüd faan a Pasiifik an san dial faan Melaneesien. Tu a stoot hiar 83 eilunen (diarfaan 67 bewenet eilunen), för't miast faan wulkaanisk uursprüng. A gratst eilunen san Espíritu Santo (3955,5 km²) an Malakula (2041,3 km²). De huuchst ponkt üüb Wanuaatuu as a Tabwemasana (1879 m) üüb Espíritu Santo.
Öler eilunen san:
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee seeks prowinsen.
Histoore
Det iarst europeer, diar det Wanuaatuu faan daaling betreed, wiar de portugiis Pedro Fernández de Quirós uun't juar 1606. Hi sted uun spaans tiinst an schükt för't süüdkontinent. Üüs hi det Big Bay Bocht lingt, liawd hi, dat hi sin mual lingt an neemd a eilunen Australis de Espiritu Santo. De Quiros ferklaaret a eilunen tu't eegendoom faan det spaans krüün, man wurd a eilunen för lung tidj diarefter ferjiden. 1768 sailet mä a fraansuusen Louis Antoine de Bougainville tu Wanuaatuu an welerlai De Quiros sin teorii, dat Wanuaatuu dial faan't süüdkontinent as. 1774 lingt de britisk ütjfinjer James Cook üüb sin naist siarais a eilunen an neemd jo dön „Nei-Hebriden“. Det begand faan 1839 europeeisk siidler do tu wenin. Faan 1887 wiar a eilunen ofisiel oner britisk an fraansöösk reegiment. Det Ferianigt Köningrik an Frankrik ianiget jo 1906 üüb't grünjleien faan't Kondominium faan dön Nei-Hebriden üüb a eilunen. At lun wurd 1980 suwereen.
Samoaans
At Samoaans spriak as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat as nai mä a spriaken faan Tuwaalu of Tokelau uun det skööl faan a Samoisk spriaken. Samoaans as amtspriak üüb Samoa an Amerikoonsk Samoa.
Wanuaatuu
Politiik
Wanuaatuu as en parlamentaarisk republiik. A stootsbaas as a president, diar representatiiw funkschuunen ütjööwet, wurd al fiiw juar faan en gemiansoom greemium faan lasmooten faan't parlament an faan presidenten faan regionaalparlamenten woolet. A president faan't lun sant 6. Jüüle 2017 as Tallis Obed Moses.
Bütjenpolitiik
Wanuaatuu as sant 15. September 1981 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen.
Hildburghausen (Lönjkris)
E Lönjkris Hildburghausen as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 63.197 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Hildburghausen.
Horsens
Horsens as en stää önjt Dånsch, ap Jutlönj. E stää läit önjt söödååsten foon e Regjoon Midtjylland. Deer booge 61.074 manschene (2022). Dåt as e treedgrutst stää önj Midtjylland. Dåt as e hoodstää foon jü Horsens Komuun.
Nuurdirlun/fe
Nuurdirlun (üüb Ingels: Northern Ireland, üüb Iirsk: Tuaisceart Éireann) as ian faan dön fjauer lunen uun det Ferianigt Köningrik. At lun leit üüb't nuurddial faan't eilun Irlun. Det hee 1.895.510 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Belfast.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Iindialing faan Ferwalting
Nuurdirlun hee sant 2015 man muar elwen distrikten:
Frasche Loosche
Ööwin as arke ööder Mundai uun't Andersen-Hüs uun Lonham.
Mejer-Atlas/sö
Di Mejer-Atlas jit rocht Neue Landesbeschreibung der zwei Herzogtümer Schleswig und Holstein. Dit es en Atlas fan di Kartograaf Johannes Mejer (1606-1674) me Biskriiwing fan Caspar Danckwerth. Des Kaarten sen 1652 üs en Āpdrachswerk fan di deensk Köning Christian IV. En Hertooch Friedrich III. maaket uuren.
Ja haa deling en gurt Wert fuar di Histoorie, uk wan di Maaten somtirs bit tö 2 km mes gung.
Statplaaner
Di Statplaaner wiar iin ön di Kaarten fan't Lön seet. Ja sen ek olter ginau teeknet, man em ken höm wat fuarstel, jüst wen em en Stat sa üs Hüsem keent.
Ankara (Prowins)
Det Ankara Prowins (üüb Türkisk: Ankara ili) as en prowins, wat dialwiis uun det Madelanatoolien Regiuun an dialwiis uun det Suart Sia Regiuun uun a Türkei as. Det hee 5.639.076 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Ankara.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Ilm-Kreis
E Ilm-Kreis as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 106.249 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Arnstadt.
Odderade
Odderade as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 323 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Nowodwinsk
Nowodwinsk (üüb Rüs: Новодви́нск Novodvínsk) as det fjuardgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins, bi de Metschta Struum, en iarem faan de Nuurdelk Dwina Struum, nai bi Archangelsk. Det hee 37.256 lidj (2021).
.iq
as det top-level-domain (TLD) faan Iraak.
N'gauma (Distrikt)
De N'gauma Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de N'gauma) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 127.940 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as N'gauma.
Marshall-Eilunen
Geografii
At lun leit uun Mikroneesien. Det bestäänt ütj tau keeden faan eilunen an atolen: det Ratak-Keed (a sanapgungseilunen) mä 14 atolen an tau eilunen uun a uast an uk det Ralik-Keed (sanonergungseilunen) mä 15 atolen an trii eilunen uun a waast.
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee fjauer-an-twuntig munisipaliteeten:
Histoore
A eilunen wurd efter a ütjfinjer John Marshall (1748-1819) neemd. Jo wiar en spaans kolonii. A eilunen wurd 1885 tu Tjiisklun ferkeeft an jo wurd dial faan Tjiisk Nei-Guinea. Jaapaan naam a eilunen uun de Iarst Wäältkrich. Jo wurd uun de Naist Wäältkrich faan dön Ferianigt Stooten besaat. A eilunen wurd 1986 suwereen.
Politiik
At lun as en parlamentaarisk republiik. At stootsbaas as a president. A president faan't lun sant 28. Janewoore 2016 as Hilda C. Heine.
Bütjenpolitiik
Dön Marshall-Eilunen san sant 17. September 1991 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen.
Armagh City, Banbridge and Craigavon
De Armagh City, Banbridge and Craigavon District (üüb Iirsk: Ceantar Ard Mhacha, Dhroichead na Banna agus Craigavon) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 217.232 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Craigavon.
Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen.
Sialaks
A Sialaks (Pollachius virens) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae). Uk wan hi so het, hää hi mä Laksen (Salmonidae) niks tu dun. En ualen nööm as Kualfask (holuns: Koolvis). Hi as nai mä a Polak.
.ie
as det top-level-domain (TLD) faan Irlun.
Korjaschma
Korjaschma (üüb Rüs: Коря́жма Korjáschma) as det füftgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 35.345 lidj (2021).
Sidi Bel Abbès
Sidi Bel Abbès (üüb Araabsk: سيدي بلعباس Sīdī Bu-l-ʿAbbās, üüb Tamazight: ⵙⵉⴷⵉ ⴱⴻⵍ ⵄⴻⴱⴱⴰⵙ Sidi bel ɛebbas) as det njüügengratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 210.146 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Sidi Bel Abbès Prowins.
Kyffhäuserkreis
E Kyffhäuserkreis as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 74.212 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Sondershausen.
Ingefeerplaanten
Onerfamilin
Alpinioideae - Siphonochiloideae - Tamijioideae - Zingiberoideae
Sköölen
Aframomum – Alpinia – Amomum – Aulotandra – Boesenbergia – Burbidgea – Camptandra – Caulokaempferia – Cautleya – Conamomum – Cornukaempferia – Curcuma – Cyphostigma – Distichochlamys – Elettaria – Elettariopsis – Epiamomum – Etlingera – Gagnepainia – Geocharis – Geostachys – Globba – Haniffia – Haplochorema – Hedychium – Hemiorchis – Hitchenia – Hornstedtia – Kaempferia – Kedhalia – Lanxangia – Laosanthus – Larsenianthus – Leptosolena – Meistera – Myxochlamys – Nanochilus – Newmania – Parakaempferia – Plagiostachys – Pleuranthodium – Pommereschea – Renealmia – Rhynchanthus – Riedelia – Roscoea – Scaphochlamys – Siamanthus – Siliquamomum – Siphonochilus – Smithatris – Stadiochilus – Stahlianthus – Sulettaria – Sundamomum – Tamijia – Vanoverberghia – Wurfbainia – Zingiber
Guatemala-Steed
Guatemala-Steed (üüb Spaans: Ciudad de Guatemala, amtelk La Nueva Guatemala de la Asunción) as at hoodsteed faan Guatemaala. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 923.392 lidj (2018). Det as uk at hoodsteed faan det Guatemaala Department.
Bình Phước (Prowins)
Det Bình Phước Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bình Phước) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 873.598 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Đồng Xoài.
Skive
Skive as en stää önjt Dånsch, ap Jutlönj. E stää läit önjt norden foon e Regjoon Midtjylland. Deer booge 20.190 manschene (2022). Dåt as e oochtgrutst stää önj Midtjylland. Dåt as e hoodstää foon jü Skive Komuun.
Herbert Marcuse
Herbert Marcuse ([maɐ̯ˈkuːzə]; * 19. Jüüle 1898 uun Berliin; † 29. Jüüle 1979 uun Starnberg) wiar en tjiisk-ameerikoons filosoof, sosioloog an politoloog, diar mä det Frankfurt School faan Kritisk Teorii ferbünjen as. Hi studiaret uun det Humboldt Uniwersiteet uun Berliin an Freiburg Germanistik an Filosofii. Uun Freiburg studiaret hi bi Martin Heidegger an üüs föl faan sin generatschuun hed hi wat uu so föl auer Heidegger an sin skraften Sein und Zeit (1927). Hi wiar en wichtig figüür uun't Instituut för Sosiaalforsking uun Frankfurt, wat lääder üüs Frankfurt Skuul bekäänd wurd. Uun sin werken, kritisiaret hi Kapitalismus, neimuudis technologii, histoorisk materialismus an populeerkultüür, an skreew, dat jo nei skaken faan sosiaal kontrol san.
Efter't Adolf Hitler sin meechtauerdreeging ferleet Marcuse 1933 Tjiisklun an lewet hi för kurt tidj uun Genf an Pariis. Entelk ging hi 1934 iin uun dön Ferianigt Stooten. Twesken 1943 an 1950, Marcuse werket för det US-regiaring bi det Office of Strategic Services (wat lääder det Central Intelligence Agency wurd). Uun detdiar tidj skreew hi Soviet Marxism: A Critical Analysis (1958 ütjden), diaruun hi at ideologii faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon kritisiaret. Uun dön 1960 an 1970 juaren wurd hi üüs de wichtigst teoreetiker faan det Nei Lacht an a studentbeweegingen faan Waasttjiisklun, Frankrik, an dön Ferianigt Stooten bekäänd; högen teenk, dat hi "a aatj faan det Nei Lacht" wiar. Sin bekäänst werken san Eros and Civilization (1955) an One-Dimensional Man (1964). Sin ideen inspiriaret föl radikaal intelektuelen an poliitisk aktiwisten uun dön 1960 an 1970 juaren.
Ouaké (Steed)
Ouaké as en steed uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Donga Department an hee 17.259 lidj (2013). Ouaké as at hoodsteed faan det Ouaké Komuun.
Aktiinium
Aktiinium as en cheemisk element mä det ufkörtang Ac an det atoomnumer 89. Hat as en radioaktiif auergungsmetal.
A elementen mä atoomnumern faan 89 bit 103 het Aktinoiden (iar: Aktiniiden).
Ouaké (Komuun)
Det Ouaké Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Ouaké) as ian faan dön fiiw komuunen faan't Donga Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurd faan't department, as 663 km² grat an hee 74.289 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Ouaké.
Sanga (Distrikt)
De Sanga Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Sanga) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 78.424 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Sanga.
Ouaké (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee seeks arrondissementen:
Nipepe (Distrikt)
De Nipepe Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Nipepe) as en distrikt faan det Niassa Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 44.546 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Nipepe.
Minüt
En Minüt es en Maat fuar Tir ön't SI-süsteem. 60 Minüten sen 1 stünj, en 60 Sekunden sen 1 Minüt.
Kuurtskriiwing
Di Minüt uue kuurt üs min skrewen.
Wel em 1 Stün, 30 Minüten en 45 Sekunden skriif jit dit 1h 30min 45s of 1:30:45.
Mes Skriiwing
Somtirs sjocht em uk 1h 30′ 45″. Dit es man streenger nomen mes skrewen, aurdat di Teeken ′ en ″ bluat fuar Winkel-Minüten en Winkel-Sekunden taacht sen, sa üs bi 54°23'48".
Panama/fe
Panama, amtelk at Republiik faan Panama (üüb Spaans: Panamá an República de Panamá) as en lun uun Madel-Ameerika, uun a waast leit Costa Rica an uun a uast Kolumbien. Uun a nuurd as a Kariibik an uun a süüd as a Pasiifik. Det hee 4.278.500 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Panama-Steed.
Geografii
De huuchst ponkt uun't lun as a Volcán Barú (3475 m), wat uun a waast faan't lun stäänt.
Bình Thuận (Prowins)
Det Bình Thuận Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bình Thuận) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.167.023 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Phan Thiết.
Tabwemasana
Tabwemasana as mä 1877 m di huuchst ponkt üüb Wanuaatuu. Di berag leit üüb Espiritu Santo, det gratst eilun faan Wanuaatuu.
Aguascalientes (Bundesstoot)
De Aguascalientes Bundesstoot (üüb Spaans: Estado de Aguascalientes [ˌaɣwaskaˈljentes], üüb Nahuatl: Tlahtohcayotl Aguascalientes) as een faan dön tau-an-dörtig bundesstooten uun Meksiko. Det hee 1.184.996 lidj (2010). At hoodsteed faan a bundesstoot as Aguascalientes.
Malcolm Guthrie
Malcolm Guthrie (* 10. Febrewoore 1903 uun Hove, Ingelun; † 22. Nofember 1972 uun London) wiar en britisken linguist, di ham fööraal mä Bantuspriaken befaadet hää. Faan ham gongt det iindialang faan a Bantuspriaken tu "Guthrie-Regiuunen" ütj.
Yamsplaanten
Dioscoreaceae san Yamsplaanten, en plaantenfamile uun det order faan a Dioscoreales.
Tu det famile hiar trii sköölen mä muar üs 600 slacher. Jo waaks fööraal uun a troopen. Uun Madeleuroopa jaft at man ään slach, at Dioscorea communis. Enkelt slacher haa en grat bedüüdang üs iidj för a minsken of üs medesiin.
Mirny (Archangelsk)
Mirny (üüb Rüs: Ми́рный Mírny) as det seekstgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a waast faan't prowins. Det hee 33.321 lidj (2021).
Malcolm Guthrie
Leewent
Guthrie hää teologii studiaret, an ging 1932 üs misionaar tu Kinshasa uun a Kongo. Diar begand hi, Bantuspriaken tu liaren, fööraal det wichtag hanelspriak Lingala. Sant 1940 wiar'er weder uun Ingelun, an as diar 1942 senior lecturer bi't School of Oriental and African Studies (SOAS) wurden. Faan 1942 bit 1944 raiset Guthrie föl troch Madel- an Süüdafrikoo, an skrääw 1945 sin dokterwerk The Tonal Structure of Bemba. Faan 1950 bit 1968 wir hi bi't SOAS för Afrikoo tustendag, faan 1951 bit 1970 wiar'er profesor för Bantuspriaken, an sant 1968 fellow faan't British Academy. Guthrie stoorew 1972.
Biskra
Biskra (üüb Araabsk: بسكرة Biskira, üüb Tamazight: ⵜⵉⴱⴻⵙⴽⴻⵔⵜ Tibeskert) as det tjiinstgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 204.661 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Biskra Prowins.
.krd
as det top-level-domain (TLD) faan Kurdistaan.
Panama/fe
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Indialing faan Ferwalting
At lun hee njüügen prowinsen an fjauer teritoorien.
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Skanderborg
Skanderborg as en stää önjt Dånsch, ap Jutlönj. E stää läit önjt söödååsten foon e Regjoon Midtjylland. Deer booge 19.963 manschene (2022). Dåt as e nüügentgrutst stää önj Midtjylland. Dåt as e hoodstää foon jü Skanderborg Komuun.
Ludwig Wittgenstein
Ludwig Josef Johann Wittgenstein (* 26. April 1889 uun Wien; † 29. April 1951 uun Cambridge) wiar een faan dön bedüüdenst filosoofen faan det 20. juarhunert. Hi löwert bedüüden bidracher tu't filosofii faan det loogik, spriik an besaning. Sin tau hoodwerken, Loogisk-filosoofisk Ufhanlingen (Tractatus logico-philosophicus, 1921) an Filosoofisk Onerschükingen (1953) wurd tu wichtig betoochponkten faan tau filosoofisk skuulen, det Loogisk Positiwismus an det Analüütisk Spriikfilosofii.
.il
as det top-level-domain (TLD) faan Israel.
Causeway Coast and Glens
De Causeway Coast and Glens District (üüb Iirsk: Ceantar Chósta an Chlocháin agus na nGleannta) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 144.943 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Coleraine.
Geografii
De Giant's Causeway stäänt uun a distrikt.
Histoore
A distrikt wurd de 1. April 2015 grünjlaanjen.
Tongaans
At Tongaans spriak (tongaans: lea faka-Tonga) as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat as nai mä det spriak faan Niue. Tongaans as amtspriak faan Tonga.
Skelfask
A Skelfask (Melanogrammus aeglefinus) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae), an di iansagst slach uun det skööl Melanogrammus. Hi lewet uun miatag breetjin faan a Nuurdatlantik an uun a Uastsia.
Búzi (Distrikt)
De Búzi Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Búzi) as en distrikt faan det Sofala Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 177.348 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Búzi.
Lunkreis Amerlun
Di Lunkreis Amerlun (faan indogermaans: ameri = muur) as en lunkreis uun't nuurdwaasten faan Niidersaksen. Det kreisstääd as Westerstede.
Niueaans
At Niueaans spriak (niueaans: ko e vagahau Niuē) as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat as nai mä det spriak faan Tonga. Niueaans as amtspriak faan Niue.
Lunkreis Amerlun
Gemeenen
Uun't Amerlun san sääks ianhaidsgemeenen mä iinwenertaalen faan di
Ianhaidsgemeenen
Flänsborii
Flänsborii äs en kraisfri stäär oon Sleeswii-Holstiin. E stäär läit oon't noordoast fuon't bundesluin. Dat hjit 82.100 fulk (2011).
Nordhausen (Lönjkris)
E Lönjkris Nordhausen as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 83.416 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Nordhausen.
Beesem
En beesem as en rääskap, am kuad of stoof tuuptufaagin.
Oesterdeichstrich
Oesterdeichstrich as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 275 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Saale-Orla-Kreis
E Saale-Orla-Kreis as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 80.312 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Schleiz.
.jp
as det top-level-domain (TLD) faan Jaapan.
Saale-Holzland-Kreis
E Saale-Holzland-Kreis as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 82.950 inboogere (2019) .E hoodstää foon e lönjkris as Eisenberg.
Gauß sin sumenreegel
A sumen began mä, det san a triihuktaalen.
Am det formel tu ferklaarin, koon am uun't iarst rä aal a taalen faan 1 bit n apskriiw. An uun det naist rä kem a salew taalen, man öödern wai am:
Jo taalen, diar auenööder stun, haa leewen det sum n+1. An diar stun n taalen auernööder, sodenang as det sum faan tau räen. Oober wi wul jo bluas det sum faan ian rä wed, diaram skel wi det sum troch tau dial:
Gabriel Narutowicz
Gabriel Narutowicz ([ˈɡabrjɛl naruˈtɔvit͡ʂ]; * 17. Marts 1865 uun Telšiai, Kowno Guwernement, Liitauen faan daaling; † 16. Deetsember 1922 uun Warschau) wiar en poolsk weederbauinschenöör an poliitiker. Hi wiar de iarst president faan det Naist Poolsk Republiik an wurd fiiw daar efter sin amtsuuntreed uun en poliitisk atentaat ambroocht.
Gauß sin sumenreegel
Nööm
Detdiar formel as al sant juardüüsenen bekäänd, man hat füng di nööm efter Carl Friedrich Gauß. Hi skal det üs njügen juar ual dring uun skuul ütjfünjen haa, üs san skuulmääster sin klas det apgoow ded, aal a taalen faan 1 bit 100 tuup tu täälen. Gauß foonj ütj, dat diar 101 ütj kaam, wan hi det iarst an det leetst taal 1+100 tuup tääld. An bi't naist an föörleetst taal 2+99 kaam weder 101 ütj. Det ging so widjer bit 50+51. Sodenang hed hi 50 paaren faan taalen mä det sum 101. An det sum faan 1 bit 100 wiar diarefter:.
Kopenhaagen
Kopenhaagen es du Hauptstat fan Deenemark. Diar uuni 1.320.629 Lir (2019), en Kopenhaagen es uk di gurtest Stat ön't Lön.
Cà Mau (Prowins)
Det Cà Mau Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Cà Mau) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.206.938 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Cà Mau.
Kopenhaagen
Kopenhaagen liit ön dit Ailön Seelön en jert tö di Forwaltingsregioon Hovedstaden.
Di Öresundsbro giar fan Kopenhaagen naa Malmö.
Batna (Prowins)
Det Batna Prowins (üüb Araabsk: ولاية باتنة Wilāyat Bātina) as ian faan a prowinsen uun Algeerien. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 1.119.791 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Batna.
Annaba (Prowins)
Det Annaba Prowins (üüb Araabsk: ولاية عنابة Wilāyat ʿAnnāba) as ian faan a prowinsen uun Algeerien. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 609.499 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Annaba.
Adygeeja
At Republiik Adygeeja (üüb Adygeeisk: Адыгэ Республик Ādəɣă Respwblik, üüb Rüs: Республика Адыгея Respublika Adygeja) as en letj autonoom republiik uun det Süüdrüslun regiuun faan Rüslun. Det hee 439.996 lidj (2010). At hoodsteed faan't republiik as Maikop.
Lunskap
At lun uun a nuurd faan't republiik as flaak an uun a süüd san dön Kaukasus Berger. Dön tau gratst berger uun Adygeeja san de Tschgusch Berig (3238 m) an de Fischt Berig (2868 m). De Kuban Struum maaget dial faan at nuurdgrens faan't republiik.
Steeden
Dön fjauer gratst steeden uun't republiik san:
Iindialing faan Ferwalting
At republiik hee tau steedkreiser (Maikop an Adygejsk) an sööwen distrikten:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2010. Efter a resultooten hee't republiik 439.996 lidj: 235.471 diarfaan san wüfhööd an 204.525 karmen.
Spriiken
Dön amtelk spriiken faan't republiik san Rüs an Adygeeisk.
Histoore
Adygeeja wurd 27. Jüüle 1922 üüs en autonoom prowins uun Rüslun grünjlaanjen. Det wurd 3. Jüüle 1991 en autonoom republiik. De iarst president faan't republiik wiar Aslan Dscharimow, diar 5. Janewoore 1992 woolet wurd an tu 2002 uun't baantje bleew.
Yucatán (Hualeweilun)
Yucatán as en hualeweilun uun Nuurd-Ameerika, wat a Golf faan Meksiko faan a Kariibik skääst. At nuurddial faan't hualeweilun hiart tu Meksiko an at süüddial tu Guatemaala an Belize. At kliima faan't hualeweilun as troopisk an hiat. At jaft föl orkaanen.
Uun a süüd san rinwalder an uun a maden san tacht walder. Uun't kalkstianlun san flooksis weederfald iinbreegen ("doliinen", üüb Spaans: Cenotes) tu finjen.
Adygeeja
Histoore
Öler presidenten faan't republik san: Hasret Sowmen (2002-2007), Aslan Tchakuschinow (2007-2017), an Murat Kumpilow (2017-).
Çankırı (Prowins)
Det Çankırı Prowins (üüb Türkisk: Çankırı ili) as en prowins, wat dialwiis uun det Madelanatoolien Regiuun an dialwiis uun det Suart Sia Regiuun uun a Türkei as. Det hee 195.789 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Çankırı.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Djougou Lun
Djougou Lun wiar ian faan dön fiiw komuunen faan't Donga Department uun Beniin. At komuun lai uun a nuurduast faan't department, as tuup mä Djougou Steed 3.966 km² grat an hee (saner Djougou Steed) 173.039 lidj (2013).
Daaling san Djougou Lun an Djougou Steed tuup ian komuun.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hed njügen arrondissementen:
Oesterwurth
Oesterwurth as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 248 inboogere (2019).
Saint-Denis (Réunion)
Saint-Denis (det ment: Halag Dionysius) as en gemeen an hoodstäd faan't fransöösk eilun La Réunion tesken Mauritius an Madagaskar uun a Indisk Oosean. Det gemeen hää iinwenern (Stant ).
Oesterwurth
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
.ye
as det top-level-domain (TLD) faan Jemen.
Carl Friedrich Gauß
Johann Carl Friedrich Gauß (latiinsk Carolus Fridericus Gauss; * 30. April 1777 uun Braunschweig; † 23. Febrewoore 1855 uun Göttingen) wiar en sjiisken matemaatiker, astronoom an füüsiker.
Al mä 18 juaren werket Gauß bi a grünjlaagen faan't statistik, 1807 wurd hi profesor uun Göttingen an leeder skul hi det Könangrik Hannover fermeed. Gauß hää ham uk mä't taalenteorii befaadet. Efter Gauß san föl reegeln an formeln uun a matematiik an füsiik näämd wurden, an uk flook skuulen an huuchskuuliinrachtangen.
Suhl
Suhl as en kreisfrei stääd uun Tüüringen mä gud 35.000 iinwenern.
Espiritu Santo
Espiritu Santo (faan, „Halag Geist“) as mä en grate faan 3955,5 km² det gratst an waastermiast eilun faan Wanuaatuu.
Di huuchst berag faan't eilun an uk faan't hialer lun as Tabwemasana (1877 m) uun't waasten. Det hoodstääd Luganville uun't süüduasten faan Santo as mä 14.000 iinwenern efter Port Vila mä 48.000 iinwenern det öödergratst stääd faan Wanuaatuu.
Bà Rịa-Vũng Tàu (Prowins)
Det Bà Rịa-Vũng Tàu Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 996.682 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins sant 2012 as Bà Rịa.
Madelfinlun
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Rennes
Rennes ([ʁɛn]; üüb Bretoonsk: Roazhon [ˈrwɑːzən]) as at hoodsteed faan det Bretagne Regiuun an det Ille-et-Vilaine Department uun Frankrik. At steed leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 217.728 lidj (2018). Det as uk at hoodsteed faan det Rennes Arrondissement.
Senchi
Senchi (of Senkye) as en stääd uun Ghaana.
Senchi as bekäänd för det smok laag bi a Volta-Stausia an det eksklusiif Royal Senchi Resort/Hotel.
.je
as det top-level-domain (TLD) faan Jersey.
Douala
Douala (iar Duala) as det gratst steed uun Kameruun. At steed leit uun a süüduast faan't lun, bi de Wouri Struum, nai bi a eeg faan a Atlantik. Det hee 1.906.962 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Littoral Regiuun.
Samoa
Samoa [zaˈmo:a], amtelk de Suwereen Stoot faan Samoa (üüb Samoaans: Sāmoa [ˈsaːmoa] an Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa) as en eilunstoot uun Polyneesien. At lun amfaadet de waastdial faan dön Samoa-Eilunen. Tu a nuurd leit Tokelau, tu a uast Ameerikoonsk Samoa, tu a süüd Tonga, tu a waast Wallis an Futuna an tu a nuurdwaast Tuwaalu. Det hee 195.979 lidj (2016). At hoodsteed faan't lun as Apia.
Geografii
At lun as dial faan Polyneesien. Det bestäänt ütj tau grat eilunen, Upolu an Savai‘i, an fjauer letj eilunen, Manono, Apolima, Fanuatapu an Namua.
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee elwen distrikten:
Histoore
1900 wurd at waastdial fan dön Samoa-Eilunen en tjiisk kolonii. 1914 naam Neisialun a eilunen auer. At lun wurd 1962 suwereen.
Politiik
At lun as en parlamentaarisk republiik. A stootsbaas as a hoodmaan faan't regiaring (üüb Samoaans: O le Ao o le Malo). A hoodmaan faan't regiaring sant 21. Jüüle 2017 as Va'aletoa Sualauvi II.
Bütjenpolitiik
Samoa as sant 15. Deetsember 1976 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen. Det as uk sant 1970 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.
Skööl
Wat menst dü?
Tegucigalpa
Tegucigalpa [teɣusiˈɣalpa] as at hoodsteed faan Honduuras. At steed leit uun a süüd faan't lun, bi de Choluteca Struum. Det hee 1.092.960 lidj (2020). Det as uk at hoodsteed faan det Francisco Morazán Department.
Histoore
At steed wurd de 29. September 1578 grünjlaanjen.
Eskişehir (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Sekundi
Di Sekundi es di 86.400st Diil (24x60x60) fan en Dai.
Atoom-Sekundi
Di Dai es man ek altert lik lung, wan dit eeđer di Weetenskep giar.
Di Füüsik biskriift en Sekundi diarom üđers:
Malakula
Malakula as en eilun faan a Nei Hebriiden an det öödergratst eilun faan Wanuaatuu. Diar lewe son 20.000 lidj. Üüb Malakula leit Lakatoro, hoodstääd faan't prowins Malampa. Di huuchst berag diar as Mount Liambele mä en hööchde faan 879 m.
Waastbengaalen
Waastbengaalen as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 91.276.115 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Kolkata.
Västra Götaland (Prowins)
Ju Västra Götaland Prowins (uwe Sweedsk: Västra Götalands län) is en prowins foon Sweeden. Dat heet 1.709.814 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Göteborg.
Geografii
Västra Götaland is ju fuftgrotst prowins öön Sweeden.
Öön e wäst laie et Kattegat änt Skagerrak, wat e Uustsii to e Nöördsii ferbine.
Öön e nöörd foont prowins lait dial foon di Vänern-Sii, di grotste sii öön Sweeden. Öön e uust lait dial foon di Vättern-Sii, di tweedgrotste sii öönt löön.
Ailööne: Björkö.
Stäänge
Dä tiin grotste stäänge öön e prowins sän:
Maorisk
At Maorisk spriak (Māori, Te Reo Māori) as en Polyneesk spriak uun det Austroneesk spriakenfamile. Hat woort faan a Māori uun Neisialun snaaket, an as diar sant a 1. August 1987 en amtspriak.
Västra Götaland (Prowins)
Indialing foon Ferwalting
Ju prowins heet 49 komuune (kommuner):
Weimar
Weimar as en kreisfrei stääd uun Tüüringen mä gud 65.000 iinwenern.
Offenbüttel
Offenbüttel as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris, bai di Nord-Ååstsiie Kanool. Dåt heet 251 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Nørresundby
Nørresundby as jü treedgrutst stää önj e Regjoon Nordjylland, önjt Dånsch. E stää läit awt ailönj Vendsyssel-Thy, önj jü Aalborg Komuun, aw e janereege foon e Limfjord foon Aalborg. Dåt heet 23.736 manschne (2022).
Basse-Terre (Stääd)
Basse-Terre (kreoolisk: Bastè, det ment: liach lun) as en gemeen an at hoodstääd faan't fransöösk eilun Guadeloupe uun a Kariibik. Diar wene minsken (Stant ).
Konstantin Tschernjenko
Konstantin Ustinowitsch Tschernjenko (üüb Rüs: Константин Устинович Черненко [kənstɐnˈtʲin usˈtʲinɐvʲɪtɕ tɕɨrˈnʲenkə] Konstantin Ustinowitsch Tschernjenko; * 24. September 1911 uun Bolschaja Tes, Jenisejsk Guwernement, Rüs Keiserrik (daaling Krasnojarsk Regiuun, Rüslun); † 10. Marts 1985 uun Moskau) wiar en sowjetisk poliitiker an faan 13. Febrewoore 1984 tu san duas generoolsekreteer faan det Sentraalkomitee faan det Kommunistisk Partei faan’t Sowjetunioon.
Cao Bằng (Prowins)
Det Cao Bằng Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Cao Bằng) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 507.183 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Cao Bằng.
Bracknell Forest
Bracknell Forest as en unitary authority uun det Süüd Uast Ingelun Regiuun faan Ingelun. Det hee 124.165 lidj (2020). At hoodsteed faan det unitary authority as Bracknell.
Bamenda
Bamenda as det traadgratst steed uun Kameruun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 269.530 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Nord-Ouest Regiuun.
.cv
as det top-level-domain (TLD) faan a Kapwerden.
Skööl (Matematiik)
Uun a matematiik as en skööl en mengde faan elementen an en operatsion, diar tau elementen faan detdiar mengde en traad tuwiset.
.ca
as det top-level-domain (TLD) faan Kanada.
Skööl (Matematiik)
Sköölen kem mä taalen föör, man uk uun a geometrii.
Skööl
At mengde faan a hial taalen (\Z) an at operatsion: tuuptäälen san det skööl (\Z,+).
Detdiar skööl hää sjauer eegenskapen:
Abelsk Skööl
En skööl as en Abelsk Skööl, wan bütj jodiar sjauer eegenskapen uk noch at Komutatiifgesets täält:
Saalfeld-Rudolstadt (Lönjkris)
E Lönjkris Saalfeld-Rudolstadt as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 103.199 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Saalfeld.
Skööl (Matematiik)
Abelsk Skööl
At mengde faan a ratjunaal taalen (\Q) an det operatsion: moolnemen san det Abelsk Skööl
Dorsch
A Dorsch (Gadus morhua) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae). Hi lewet uun a Nuurdatlantik an uun a Uastsia. Hi hää en grat bedüüdang för a faskerei. En (Uastsia-)Dorsch as detsalew üs en (Atlantik-)Kabeljau.
Motala
Motala as jü treedgrutst stää önj e Prowins Östergötland, Swärik. E stää läit önjt weesten foon e prowins, bai e Vättern-Siie. Dåt heet 31.340 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Motala Komuun.
Kiil (Stat)
Kiil es en kraisfrii Stat ön dit dütsk Bundslön Sleeswig-Holstiin. Kiil heer 235.366 Iinuuners (2006).
Madelösterbotten
Det Madelösterbotten Lunskap (üüb Finsk: Keski-Pohjanmaa, üüb Sweedsk: Mellersta Österbotten) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. Det hee 68.780 lidj (2017). At hoodsteed faan’t lunskap as Kokkola.
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
.qa
as det top-level-domain (TLD) faan Kataar.
Kurkuuma (Skööl)
Kurkuuma (Curcuma) as en plaantenskööl uun det famile faan a Ingefeerplaanten (Zingiberaceae). Diartu hiart uk Kurkuuma (Curcuma longa), diar en wichtag gewürts uun Süüduastaasien as.
Ingefeer (Slach)
A Ingefeer (Zingiber officinale) as en plaantenslach uun det famile faan a Ingefeerplaanten (Zingiberaceae). Di rut het uk Ingefeer an woort üs gewürts of uun a medesiin brükt.
Schmalkalden-Meiningen (Lönjkris)
E Lönjkris Schmalkalden-Meiningen as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 124.916 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Meiningen.
Åby (Norrköping)
Åby as jü soowentgrutst stää önj e Prowins Östergötland, Swärik. E stää läit önjt nordååsten foon e prowins, önj jü Norrköping Komuun. Dåt heet 7157 inboogere (2020).
Bafoussam
Bafoussam as det fjuardgratst steed uun Kameruun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 239.287 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Ouest Regiuun.
Đắk Lắk (Prowins)
Det Đắk Lắk Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Đắk Lắk) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.733.624 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Buôn Ma Thuột.
Mount Gimie
A Mount Gimie as mä en hööchde faan 950 meetern di huuchst berag üüb det kariibisk eilun St. Lucia. Trinjam as troopenwalt.
.kz
as det top-level-domain (TLD) faan Kasachstaan.
Adolphe Thiers
Louis Adolphe Thiers (folnööm: Marie Joseph Louis Adolphe Thiers [maʁi ʒɔzɛf lwi adɔlf tjɛʁ]; * 16. April 1797 uun Marseille; † 3. September 1877 uun Saint-Germain-en-Laye) wiar en fraansöösk poliitiker an histooriker. Hi wiar faan 1871 tu 1873 de iarst stootspresident faan det Traad Republiik. Faan 1830 tu 1851 an uk faan 1863 tu 1877 hiart hi tu a parlament.
Osterrade
Osterrade as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris, bai di Ääder Struum. Dåt heet 413 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Karaman (Prowins)
Det Karaman Prowins (üüb Türkisk: Karaman ili) as en prowins, wat dialwiis uun det Madelanatoolien Regiuun an dialwiis uun det Madlunsia Regiuun uun a Türkei as. Det hee 253.279 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Karaman.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Đắk Nông (Prowins)
Det Đắk Nông Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Đắk Nông) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Det hee 489.392 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Gia Nghĩa.
Sööwen Bragen faan Königsberg
A Sööwen Bragen faan Königsberg san bekäänd wurden, auer jo en matemaatisk probleem apwise.
Bragen
Königsberg as apdiald troch di struum Preegel. Sodenang san diar tau stäädheleften rochts an lachts faan di struum an uk tau eilunen. Jodiar stääddialen san mä sööwen bragen ferbünjen, so üs üüb det tiaknang oner.
→ → →
Fraag
Det fraag wiar, of diar en wai as, so dat dü iansis auer arke brag lääpst. An wan det mögelk as, of dü weder bi di began uunkomst.
Leonhard Euler hää 1736 bewiset, dat son "Eulersken" wai uun Königsberg ei mögelk as, auer diar tu arke stääddial en ünlik taal faan bragen feert.
Diar mut bluas tau stääddialen (knooter) en ünlik taal faan bragen (kaanter) haa. Jodiar tau stääddialen küd do began an aanj faan en wai wees. Jo ööder stääddialen skel oober en lik taal faan bragen haa, amdat dü diar üüb en neien wai weder wech kem könst.
Bi detdiar fraag komt at goorei diarüüb uun, huar a bragen lei, man hü jo mäenööder ferbünjen san. Euler hää det fraag turagfeerd üüb en fraag faan't Topologii.
Efter a Ööder Weltkriich sjocht Königsberg hial ööders ütj an het daalang Kaliningrad. Tau bragen jaft at goorei muar, man det bragenprobleem lewet widjer.
Adjohoun (Komuun)
Det Adjohoun Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Adjohoun) as ian faan dön njügen komuunen uun't Ouémé Department uun Beniin. At komuun leit uun a nuurd faan't department, as 308 km² grat an hee 75.323 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Adjohoun.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee aacht arrondissementen:
.ke
as det top-level-domain (TLD) faan Keenia.
Fermanagh and Omagh
De Fermanagh and Omagh District (üüb Iirsk: Ceantar Fhear Manach agus na hÓmaí) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 117.337 lidj (2020). A hoodsteeden faan a distrikt san Omagh an Enniskillen.
Lunkreis Groofskap Bentheim
Di Lunkreis Groofskap Bentheim leit uun't süüdwaasten faan Niidersaksen bi a grens tu a Neederlunen. Det kreisstääd as Nordhorn.
Gemeenen
Samtgemeenen mä uunslööden gemeenen ( * diar sat at ferwaltang)
Welsk
Welsk (üüb Rüs: Вельск Vel'sk) as det sööwenstgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 22.217 lidj (2021).
Njandoma
Njandoma (üüb Rüs: Ня́ндома Njándoma) as det aachstgratst steed uun det Archangelsk Prowins, Rüslun. At steed leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 18.857 lidj (2021).
Alaska-Sialaks
A Alaska-Sialaks (Gadus chalcogrammus, of uk: Theragra chalcogramma) as en fask uun det famile faan a Dorschen (Gadidae). Uk wan hi so het, hää hi mä Laksen (Salmonidae) niks tu dun. Hi as nai mä a Dorsch (Gadus morhua), lewet oober uun a Nuurdpasiifik.
Aguégués (Komuun)
Det Aguégués Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Aguégués) as ian faan dön njügen komuunen uun't Ouémé Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüdwaast faan't department, as 52 km² grat an hee 44.562 lidj (2013). At hoodsteed faan’t komuun as Zoungamè.
Toyota (Aichi)
Toyota leit uun't uasten faan Nagoya, uun't nuurden faan Okazaki bi di struum Yahagi.
Aguégués (Komuun)
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee trii arrondissementen:
Toyota (Aichi)
Det stääd as bekäänd för det autofabrik mä disalew nööm: Toyota.
El Oro (Prowins)
Det El Oro Prowins (üüb Spaans: Provincia de El Oro [el ˈoɾo]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 600.659 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Machala.
Ljungsbro
Ljungsbro as jü nüügentgrutst stää önj e Prowins Östergötland, Swärik. E stää läit önj e mal foon e prowins, önj jü Linköping Komuun. Dåt heet 6783 inboogere (2020).
Skrekeljaar
Ön en Skrekeljaar heer dit Jaar en Dai muar, da sen dit 366 Daagen. Di Febrewaari heer ek 28 Daagen, ön en Skrekeljaar sen dit 29.
En Skrekeljaar kumt ark fjaart Jaar fuar, en des Jaar giar döör fjuur tö diili (2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020, 2024, 2028 en sa fiiđer).
Hurom dit sa es
Di Öört lapt ek akuraat ön 365 Daagen trinjom di Sen, dit sen knap 365,25 Daagen. Diarom waar me di Juliaansk Kalener di Skrekeljaaren iinreeknet:
Di fjuur kwart Daagen uur ön dit fjaart Jaar üs jen Dai töhopreeknet en töslain.
Leeterhen heer em ütfünen, dat di Öört jit en bet gauer trinjom di Sen lapt, dit sen akuraat 365,2421 Daagen. Diareeđer heer di Gregoriaansk Kalener fastliar, dat des Hönerterjaaren, wat em ek döör 400 diili ken (1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300 en sa fiiđer), niin Skrekeljaaren sen.
Sadeling waaret dit gregoriaansk Jaar (ön't Merel) 365,2425 Daagen. Dit jit, dat des Kalener ön 3.000 Jaaren om jen Dai mes giar.
.kg
as det top-level-domain (TLD) faan Kirgistaan.
Lisburn and Castlereagh
De Lisburn and Castlereagh City District (üüb Iirsk: Ceantar Lios na gCearrbhach agus an Chaisleáin Riabhaigh) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 146.452 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Lisburn.
Sonneberg (Lönjkris)
E Lönjkris Sonneberg as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 57.717 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Sonneberg.
David Hume
David Hume [hju:m] (* 26. April/ 7. Mei 1711 uun Edinburgh, Skotlun; † 25. August 1776 uk diar) wiar en skots filosoof, ökonoom an histooriker. Hi wiar een faan dön bedüüdenst fertreedern faan det skots apkleering an wurt tu det filosoofisk rachting faan’t empirismus tureegnet. Sin skeptisk an metafüüsikfrei filosoofiarin reeget Immanuel Kant tu sin Kritiik faan det Rian Fernonft uun.
Điện Biên (Prowins)
Det Điện Biên Prowins (üüb Wjetnameesk: Tỉnh Điện Biên) as ian faan dön aacht-an-föftig prowinsen uun Wjetnam. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 490.306 lidj (2009). At hoodsteed faan’t prowins as Điện Biên Phủ.
Sömmerda (Lönjkris)
E Lönjkris Sömmerda as en lönjkris önjt bundeslönj Tüüringen. Dåt heet 69.427 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Sömmerda.
Esmeraldas (Prowins)
Det Esmeraldas Prowins (üüb Spaans: Provincia de Esmeraldas [ezmeˈɾaldas]) as ian faan dön fjauer-an-twuntig prowinsen faan Ekwadoor. Det hee 534.092 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Esmeraldas.
Boulogne-Billancourt
Boulogne-Billancourt [] as en stääd uun Frankrik mä iinwenern (Stant ) naibi Pariis. Hat as hoodstääd faan't Arrondissement Boulogne-Billancourt uun't Département Hauts-de-Seine (Regiuun Île-de-France).
.co
as det top-level-domain (TLD) faan Kolumbien.
Ingefeer (Skööl)
Ingefeer (Zingiber) as en plaantenskööl uun det famile faan a Ingefeerplaanten (Zingiberaceae). Diartu hiart uk Ingefeer (Zingiber officinale), diar en wichtag gewürts uun Süüduastaasien as.
Adygeeisk
Alfabeet
Sant 1938 as at spriik uun det Kyrilisk Skraft skrewen.
Yozgat (Prowins)
Det Yozgat Prowins (üüb Türkisk: Yozgat ili) as en prowins, wat dialwiis uun det Madelanatoolien Regiuun an dialwiis uun det Suart Sia Regiuun uun a Türkei as. Det hee 421.200 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Yozgat.
Mid and East Antrim
De Mid and East Antrim Borough (üüb Iirsk: Ceantar Aontroma Láir agus Thoir) as een faan a distrikten uun Nuurdirlun. Det hee 139.443 lidj (2020). At hoodsteed faan a distrikt as Ballymena.
Yozgat (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san: