cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wiisem/mo
Wiisem (aw Tjüsch: Witsum, aw Dånsch: Vitsum) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önjt söödweesten foont ailönj Fäär. Önjt norden än nordååsten läit e gemiine Borigsem, önjt söödååsten Njiblem, önjt sööden et Heef, önjt weesten Ödersem än önjt nordweesten dåt latjer diilj foon Olersem. Dåt heet 48 inboogere (2019).
Geografii
Et toorp Wiisem läit önjt norden foon e gemiine.
Inboogere
Huum, wat foon Wiisem kamt, as aw Fering en wiisembüür (mörtål wiisembüüren).
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Fäär-Lönj.
KwaZulu
KwaZulu, det ment Lun faan a Zulu an wiar en homeland uun det ual prowins Natal uun Süüdafrikoo. Hat as 1970 inracht wurden an hää bit tu't aanj faan't apartheid 1994 bestenen. KwaZulu wiar tjiin enkelt regiuunen, diar daalang weder mä Natal tuuphiar uun det nei prowins KwaZulu-Natal.
Coronie (Distrikt)
De Coronie Distrikt (üüb Holuns: District Coronie) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 3391 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Totness.
Namuno (Distrikt)
De Namuno Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Namuno) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan’t prowins. Det hee 247.113 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Namuno.
Coronie (Distrikt)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee trii resorten:
Green
Slacher
Diar san ünlik slacher faan green, an jo fu ünlik nöömer:
<div style="clear:both;" /div> Green as bütj ruad an blä ian faan a grünjklöören.
RAL
RAL as en norm föör klöören, an arke slach green hää diar en aanj numer:
Tacoronte
Tacoronte as en stääd an gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Mimoosen
Mimoosen (Mimoseae) san en plaantentriibus uun det famile faan a Bongfrüchten (Fabaceae). Diar hiar wel 42 sköölen tu.
Sköölen
Adenanthera – Adenopodia – Alantsilodendron – Amblygonocarpus – Anadenanthera – Aubrevillea – Calliandropsis – Calpocalyx – Cylicodiscus – Desmanthus – Dichrostachys – Dinizia – Elephantorrhiza – Entada – Fillaeopsis – Gagnebina – Indopiptadenia – Kanaloa – Lachesiodendron – Lemurodendron – Leucaena – Microlobius – Mimosa – Mimozyganthus – Neptunia – Newtonia – Parapiptadenia – Parkia – Pentaclethra – Piptadenia – Piptadeniastrum – Piptadeniopsis – Pityrocarpa – Plathymenia – Prosopidastrum – Prosopis – Pseudopiptadenia – Pseudoprosopis – Schleinitzia – Stryphnodendron – Tetrapleura – Xerocladia – Xylia
Hiarstäären
A Hiarstäären of Feederstäären (Comatulida) san en order faan diarten uun di stam faan a Puurthidjeten (Echinodermata). Comatulida san det gratst order uun't klas faan a Sialiilien (Crinoidea). At jaft diar wel son 550 slacher faan.
Steanbörri (Krais)
De Steanbörri Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Sidwest fan’t Bundeslun. Dat hat 131.013 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Itzehoe.
Swinruter
Swinruter (Stachys) san en plaantenskööl uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Diar jaft at son 300 slacher faan üüb a hialer welt.
Södertälje (Komuun)
Det Södertälje Komuun (üüb Sweedsk: Södertälje kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 98.979 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Södertälje.
Weederskeel
At weederskeel as at grens tesken iintoochregiuunen faan struumer. Det as miast en beragkeed. Hat dialt di ufluup faan't rinweeder.
Kempten (Allgäu)
Kempten (sweebisk: Kempte) as en kreisfrei stääd mä knaap 70.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Schwaben faan't bundeslun Bayern.
Euphorbiaceae
Sköölen
Enkelt sköölen:
Miirkrüüs
Miirkrüüs (Stachys arvensis), uk Miremkrüüs (?) as en plaantenslach uun det skööl Swinruter (Stachys) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat komt fööraal uun Waasteuroopa föör.
Sweragbianer
A Sweragbianer (Symphyla) san en klas faan Diarten uun det auerklas faan a Düüsenbianer (Myriapoda). Diar jaft at son 150 slacher faan.
E Wiik/mo
Geografii
Bai e stää E Wiik, wat önjt sööden foon e gemiine läit, san e toorp Bualigsem önjt weesten än Süüdstrun, wat eentlik diilj foon e stää as.
Inboogere
En karmen, wat foon E Wiik kamt, as aw Fering en wiksen (mörtål wiksen). En wüf foon e stää as en wiks, ouerdåt et uurd en äinschapsuurd as.
Baterii
En baterii as en spiiker för elektrisk energii üüb grünj faan elektrocheemisk föörgunger.
En baterii, wat'am weder aplees koon, as en akku(mulaator).
Savoie (Department)
Det Savoie Department [saˈvwa] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 437.711 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Chambéry.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Transkarpaatien (Prowins)
Det Transkarpaatien Prowins (üüb Ukrainisk: Закарпа́тська о́бласть Zarkarpáts’ka óblast’ of Закарпа́ття Zakarpáttja) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.258.777 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Uschhorod.
Solna (Komuun)
Det Solna Komuun (üüb Sweedsk: Solna kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 82.429 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Skytteholm.
Memmingen
Memmingen as en kreisfrei stääd mä knaap 45.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Schwaben faan't bundeslun Bayern.
Tjaarkliawer (Slach)
A  (Gewöönelk) Tjaarkliawer (Bituminaria bituminosa) as en plaantenslach uun det famile faan a bongfrüchten (Fabaceae).
Hi wääkst trinjam't Madlunsia, uun Makaroneesien an am't Suart Sia.
Haasuar
At Haasuar (Stachys byzantina), of uk Eeseluar, Sjepuar as en plaantenslach faan det skööl Swinruter (Stachys) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae).
Elektroonik
Elektroonik as det wedenskap am't reeglin faan elektrisk struum mä elektroonisk baudialen.
Di nööm komt faan't greks wurd elektron (ήλεκτρον) uf, det ment eegentelk rääf.
Marowijne (Distrikt)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee seeks resorten:
Noost (Bleer)
Noost wiar en tidjskraft för nuurdfresk literatuur. Det redaktjuun lai uun a hunen faan Jarich Hoekstra, Christina Tadsen an Ommo Wilts.
Sollentuna (Komuun)
Det Sollentuna Komuun (üüb Sweedsk: Sollentuna kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 73.857 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Sollentuna.
Noost (Bleer)
Skriiwern
Fuar di Noost haa masi gurkeent nuurđfriisk Skriiwern jaar Steken en Dechtingen dönen, sa üs:
Faya-Largeau
Faya-Largeau (üüb Araabsk: فايا لارجو Fāyā Lārjū) as en steed uun de aafrikoons stoot Tschad. Det leit uun det Borkou Regiuun. Det hee 30.800 lidj (2009).
Sollentuna (Komuun)
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Bophuthatswana
Bophuthatswana, (amtelk:, of kurt: Bop) wiar en homeland uun't nuurdelk Süüdafrikoo. Det wiar sööwen enkelt dialen uun a weesen prowinsen Kapprowins, Transvaal an Oranje-Freistoot. Hoodstääd wiar Mmabatho. Daalang hiar jodiar regiuunen tu a nei prowinsen Nuurdwaast, Gauteng an Mpumalanga.
Bright-Star-Kataloog
Di Bright-Star-Kataloog (of uk Yale Catalog of Bright Stars) as en kataloog auer laacht stäären. Hi skal aal a stäären apfeer, diar mä't uug tu sen san. Det ment stäären, diar laachter üs 6,5 mag san.
Vilaflor
Vilaflor of uk Vilaflor de Chasna as en gemeen uun a süüd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Bright-Star-Kataloog
Tu tidj san diar 9110 objekten uun, 14 diarfaan san oober nian stäären faan üüs galaksii, at moolkstruat. Det san ööder galaksiin üs t.b. di "Andromedamist". 1983 as di kataloog am 2603 stäären ütjwidjet wurden mä en magnituud bit 7,1.
Di kataloog amfaadet di Bayer-Nööm, det Flamsteed-Numer an noch muar dooten. Hi woort miast mä HR (efter Harvard Revised) betiakent.
Aral-Sia
A Aral-Sia (ütjspriak: Áral, ei: Araal, ; usbekisk Orol dengizi; 🇷🇺) wiar en graten sia uun Madelaasien. Diarfaan san daalang bluas noch letj rester auer.
Ferdrügin
Dat di sia ferdrüget, kaam ei faan salew. Sant Stalin sin tidjen as diar föl tu föl weeder ütj a struumer Amudarja an Syrdarja ütj pompet wurden, an so as di siapeegel am 18 meeter fäälen. Daalang lei diar skeb ambi.
Neebel/mo
Neebel (aw Tjüsch än Dånsch: Nebel) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önj e mal foont ailönj Oomram. Dåt heet 947 inboogere (2020).
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Oomram.
Nickerie (Distrikt)
De Nickerie Distrikt (üüb Holuns: District Nickerie) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 34.233 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Nieuw Nickerie.
Entognatha
A Entognatha san en klas faan Diarten uun det auerklas faan a Sääkspuateten (Hexapoda). Det sasterklas san a Insekten (Insecta).
Nickerie (Distrikt)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee fiiw resorten:
Cercidoideae
A Cercidoideae san en plaantenonerfamile uun det famile faan a Bongfrüchten (Fabaceae).
Sköölen
Adenolobus – Barklya – Bauhinia – Brenierea – Cercis – Cheniella – Gigasiphon – Griffonia – Lysiphyllum – Phanera – Piliostigma – Schnella – Tylosema
Guatemaala/fe
Guatemaala, amtelk at Republiik faan Guatemaala (üüb Spaans: Guatemala an República de Guatemala) as en lun uun Madel-Ameerika. At lun leit uun a süüd faan't hualeweilun Yucatán. Uun a nuurd an waast leit Meksiko, uun a nuurduast a Kariibik, uun a uast Belize, uun a süüduast Honduuras, uun a süüd El Salwadoor an uun a süüdwaast as a Pasiifik. At lun hee 16.858.333 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Guatemala-Steed.
Henk Wolf
Werksteeden (mad öödern):
Guatemaala/fe
Geografii
Guatemaala as det traadgratst lun uun Madel-Ameerika. Det as bal sööwensis grater üüs Sleeswich-Holstian.
Am-Djarass
Am-djarass (üüb Araabsk: أم جرس Am Jaras) as en steed uun de aafrikoons stoot Tschad. Det as at hoodsteed faan Ennedi-Est Regiuun. Det hee 20.850 lidj (2009).
Strausenfögler
Strausenfögler (Struthioniformes) san en order faan fögler, huar daalang bluas noch ian famile mä tau slacher tu tääld woort, a Strausen (Struthionidae).
Guatemaala/fe
Geografii
A grensen:
Strausenfögler
Ual iindialang
Iar san uun det order Struthioniformes aal a fögler fersaamelt wurden, diar enööder like, det wiar a Luupfögler. Daalang witj am, dat jodiar familin ei alt nai mäenööder san:
Palma (Distrikt)
De Palma Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Palma) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan’t prowins. Det hee 62.667 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Palma.
Guatemaala/fe
Geografii
De huuchst ponkt uun't lun as Tajumulco (4220 m), en ialberig, wat uun a süüdwaast faan't lun stäänt.
Stormarn (Krais)/ha
De Stormarn Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Siid fan’t Bundeslun. Dat hat 244.156 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Bad Oldesloe.
Guatemaala/fe
Indialing faan Ferwalting
At lun hee 22 departmenten.
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Histoore
A nööm "Guatemaala" komt faan det Nahuatl wurd Cuauhtemallan of "steed faan föl buumer". A Maya san dön iinbäären lidj faan't lun faan Guatemala faan nü. Jo bagd föl steeden. Guatemaala wurd uun det 16. juarhunert en spaans kolonii. Det wurd de 15. September 1821 suwereen an wiar faan 1821 tu 1823 dial faan det Meksikaans Keiserrik. Det wiar faan 1823 tu de 13. April 1839 dial faan det Sentraalameerikoons Konföderatschuun.
Politiik
Guatemaala as en republiik. A president faan't lun sant de 14. Janewoore 2020 as Alejandro Giammattei.
Strausenfögler
Ual iindialang
Jodiar familin wurd daalang tuup mä a Tinamuun üs Palaeognathae betiakent, det ment uur-tjaap-fögler.
Erzgebirgskreis
E Erzgebirgskreis as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 334.948 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Annaberg-Buchholz.
Strausen
Strausen (Struthionidae) san det iansagst fögelfamile uun det order faan a Strausenfögler (Struthioniformes). Diar hiart daalang bluas noch ian skööl mä tau slacher tu.
Motoor
En Motoor ([] of uk [], faan ‚reert uun‘) as en krääftmaskiin, diar energii amsaat tu werk.
Haute-Savoie
Det Haute-Savoie Department [otsaˈvwa] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 838.774 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Annecy.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee fjauer arrondissementen:
Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.
Görlitz (Lönjkris)
E Lönjkris Görlitz (aw Huuchsorbisch: Wokrjes Zhorjelc) as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 252.725 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Görlitz.
Agadez (Steed)
Agadez as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a maden faan’t lun. Det hee 110.497 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Agadez Regiuun.
A Her faan A Ringer
A Her faan A Ringer (üüb Ingels: The Lord of the Rings), as en buk uun trii binjer, wat faan de britisk skriiwer an filoloog J. R. R. Tolkien (1892-1973) skrewen wurd. At buk wiar feroontwurdelk för't grünjleien faan fantasii üüs en literaarisk slach. Dön trii dialen faan’t buk (At Selskap faan a Ring, Dön Tau Törner an A Köning San Turagkemst) wurd 1954 an 1955 tuiarst ütjden. At buk hanelt faan en hobbit, Frodo Baggins, diar en meechtigen, man gefäärelken ring hed an tu at lun faan a maager faan a ring (de Sauron het) gung moost, am ham tunant tu maagin. At buk wurd ferfilmet an kaam twesken 2001 an 2003 uun trii dialen iin uun a kiinos.
Tjoksel
A Tjoksel as en werktjüch, diar uun't hoonwerk brükt woort. Hi liket en ääks, oober at skeer as swäärs tu a staal.
Tjaarkliawer (Skööl)
Diar jaft at man tau slacher faan:
Di latiinsk nööm as eegentelk ei rocht, auer bituumen en produkt faan eerdööle as, an ei faan laben plaanten. Oober jo stirme so üs bituumen/tjaar.
Diffa (Steed)
Diffa as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a süüduast faan’t lun. Det hee 39.960 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Diffa Regiuun
Agaete
Agaete as en gemeen uun a nuurdwaast faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Cinkassé (Steed)
Cinkassé as en steed uun de aafrikoons stoot Toogo. At steed leit uun a nuurd faan't lun, uun det Savanes Regiuun, amanbi 569 km tu a nuurd faan Lomé an nai bi a grensen tu Burkiina Faaso an Ghaana. Det hee 26.926 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Cinkassé Prefektüür.
Sundbyberg (Komuun)
Det Sundbyberg Komuun (üüb Sweedsk: Sundbybergs kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 52.414 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Sundbyberg.
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Quissanga (Distrikt)
De Quissanga Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Quissanga) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a uast faan’t prowins. Det hee 50.174 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Quissanga.
Täby (Komuun)
Det Täby Komuun (üüb Sweedsk: Täby kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 71.874 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Täby.
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Dosso (Steed)
Dosso as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 58.671 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Dosso Regiuun
Meißen (Lönjkris)
E Lönjkris Meißen as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 241.717 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Meißen.
Leipzig (Lönjkris)
E Lönjkris Leipzig as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 258.139 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Borna.
Tyresö (Komuun)
Det Tyresö Komuun (üüb Sweedsk: Tyresö kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 48.333 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Bollmora.
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Witj Niil (Bundesstoot)
De Witj Niil Bundesstoot (üüb Araabsk: النيل الأبيض ولاية  Wilāyat An-Nīl al-Ābyaḍ) as en bundesstoot uun Sudaan. A bundesstoot leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 2.493.900 lidj (2018). At hoodsteed faan a bundesstoot as Rabak.
Echium plantagineum
Echium plantagineum as en plaantenslach uun det famile faan a rüchbleeden (Boraginaceae)..
Hat lewet trinjam't Madlunsia, uun Makaroneesien an muar an muar uk uun Waasteuroopa.
Upplands-Bro (Komuun)
Det Upplands-Bro Komuun (üüb Sweedsk: Upplands-Bro kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 29.346 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Kungsängen.
Opiliones
A Opiliones san en order faan Koonkern (Arachnida). Diar jaft at son 6.600 slacher faan. Jo faal üüb mä hör lung bianer. En ualen sjiisken nööm as Kanker, diar komt wel di öömrang nööm Koonker faan uf.
Para (Distrikt)
De Para Distrikt (üüb Holuns: District Para) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 24.700 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Onverwacht.
Blansko (Distrikt)
De Blansko Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Blansko) as een faan a distrikten faan det Süüdmäärisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 109.104 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Blansko.
Para (Distrikt)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee fiiw resorten:
Agüimes
Agüimes as en stääd an gemeen uun a süüduast faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
A Hobbit
A Hobbit of Hen an Turag (üüb Ingels: The Hobbit or There and Back Again) an en fantasii-romoon för jongen faan J. R. R. Tolkien, wat hi twesken 1930-1936 skreew an tu iarst 21. September 1937 faan a ferlach George Allen & Unwin ütjden wurd. At buk as en stak faan en hobbit, Bilbo Baggins, diar en rais mä swerger tu en berig maaget, am en schats faan en draag tu nemen. At buk wurd ferfilmet an kaam twesken 2012 an 2014 uun trii dialen (En Ünferwaans Rais, Smaug Sin Iinias an A Slacht faan dön Fiiw Armeen) iin uun a kiinos.
Maradi (Steed)
Maradi as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a süüd faan’t lun. Det hee 267.249 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Maradi Regiuun
Nordfriesland (Bleer)
Nordfriesland es dit Bleer fan't Nordfriisk Instituut ön Bräist.
Fulkenrocht
At Fulkenrocht (faan latiinsk ius gentium = rocht faan a fulken) of uk Interntasionaal Rocht as det rocht tesken a stooten.
Nordfriesland (Bleer)
Histoorie
Al 1845 skreev di Pröst Christian Feddersen iin ön sin Āpskreft "Fünf Worte an die Nordfriesen", dat Nuurđfriislön nöörig en Bleer haa skul, en diarbenen skul aur Nuurđfriislön fortelt uur.
VW Up!
Aur di Up!
Di Modeli fan di "New small family"-Bechningskast fuar Euroopa uur fan Volkswagen Slovakia ön Bratislava becht. Sent 2012 ken em di Up! uk me Maskiin fuar Öörtgas fo, sent di Krölenmuun fan 2012 ken em tau of fjuur (3 of 5) Düüren fo.
Fulkenrocht
A wichtagst rochtstekst as det UN-Charta faan 1945, huar t.b. uun stäänt, dat nään stoot en öödern uungrip mut. Man uk diarföör jääw't al ferdracher, diar a frees seekre skul.
VW Up!
Aur di Up!
2013 kām di e-Up! üt, wat 160 km Laapwai haa skul.
Nordfriesland (Bleer)
Histoorie
Ek jerer üs ön't Jaar 1965 kām Numer 1 üt. Öntwesken waar al aur 2000 Eksemplaari fan't Nordfriisk Instituut prentet. Meföligern fan di Instituutsforiining fo dit Bleer söner Jil, Üđern ken dit aboniari.
VW Up!
Aur di Up!
Üs Load Up! heer di Wain bluat tau Stöölern, en diarachter es en Giter üs Sküül fuar Kraam, wat achtern iinleeren es. Di Cross Up! ken uk jens fan di Straat of. Des Wain uur me fjuur (5) Düüren önböören, man jit langsen uur bluat di Fuarweelen öndrewen. Di ''Up! GTI'' heer 85kW (115 PS). Des Wain waar bi dit Golf GTI-Raakin bi di Wörthersee ön't Jaar 2017 weeget. Des skel di Traditsjoon fan di jest Golf GTI fan 1976 me 81 kW (110 PS) pleegi. Sent 2018 uur des Model uk forkoopet.
Di GTI es me 196 km/h di wakerst Wain, wat bi Draitalen fan 2000–3500 /min en Draikraft fan 200 Nm heer. Dit es aartig wat fuar en litj Wain sa üs di Up!. Di Lungsomst es di e-Up! me 130 km/h, man des heer me 210 bit 212 Nm di beest Draikraft aur binai ali Draitalen hen. Di GTI heer man bi 6 Liitern Bensiin en Brenwertenergii fan ombi 48 kWh fuar 100 km nöörig, wat en e-Up! me ombi 13 kWh laap ken.
Nordfriesland (Bleer)
Histoorie
"Nordfriesland" kumt normaalerwiis fjuur Lop ön't Jaar üt. Theemen sen fuaral Politiik, Wiartskep en Kultuur.
VW Up!
Aur di Up!
En iinfachi Up! heer 95 Nm Draikraft twesken 3.000 en 4.300 /min. Lapt uk.
VW e-Up!
<!--Der e-up! ist eine batterieelektrisch angetriebene Variante des Fahrzeugs.
Nordfriesland (Bleer)
Histoorie
Diaraur hen uur Fraagen diskutiaret, Mensken fan di regioon fuarstelt en fuaral uk Bokern fuarstelt.
VW Up!
2013er Modell
Der e-up! wird von einem Elektromotor mit 40 kW (54 PS) angetrieben. Kurzzeitig, zum Beispiel für Überholvorgänge, kann der Motor bis zu 60 kW (82 PS) leisten, das maximale Drehmoment beträgt 210 Nm. Der Motor ist vorn eingebaut und treibt die Vorderräder an. Die für den Antrieb benötigte Energie wird in einer am Fahrzeugboden befestigten, 240 kg schweren Lithium-Ionen-Batterie mit einer nutzbaren Kapazität von 16,4 kWh (18,7 kWh brutto) gespeichert. Eine Ladung an einer Haushaltssteckdose (2,3 kW) dauert 8 Stunden. Über den Typ-2-Anschluss kann das Auto mit 16 A 1-phasig (3,6 kW) in 5,5 Stunden geladen werden. Die Ladesteckdose befindet sich hinten rechts. Der Akku besteht aus insgesamt 204 Zellen in 17 Modulen. Diese können bei Bedarf einzeln ersetzt werden.
Mit vollgeladener Batterie hat das Fahrzeug eine Reichweite von 130 km, die Höchstgeschwindigkeit beträgt 135 km/h. Für die Beschleunigung von 0 auf 100 km/h benötigt der e-up! 12,4 s, für die im Stadtverkehr relevantere Beschleunigung von 0 auf 50 km/h 3,5 s.
Der Gepäckraum fasst 195–795 Liter. Die Leermasse des e-up! beträgt 1214 kg. Der Listenpreis beginnt bei 26.900 €.
Bilene (Distrikt)
De Bilene Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Bilene) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 150.554 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Macia.
Upplands Väsby (Komuun)
Det Upplands Väsby Komuun (üüb Sweedsk: Upplands Väsby kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 46.786 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Upplands Väsby.
VW Up!
2013er Modell
Ende 2014 kam auf den Markt eine als e-load-up! bezeichnete Nutzfahrzeugvariante mit vier Türen auf den Markt. Bei einer Nutzlast von 285 Kilogramm und einem Laderaum von 990 Litern zielt das Fahrzeug unter anderem auf Servicetechniker, mobile Pflegedienste oder Kurier- Pizza- und Expresslieferdienste.
Spuul
En spuul of uk induktor as en elektrisk baudial. Det as miast en apwolet kööberwiar trinjam en iisenkial. Diar kön flook elektroonisk aperooten mä baud wurd.
VW Up!
2013er Modell
Im November 2018 wurde die Serienausstattung zusammen mit dem Einstiegspreis verringert. Der neue Listenpreis betrug 22.975 €. Infolge dessen werden seit dem 25. Januar 2019 keine neuen Bestellungen mehr angenommen, da laut Volkswagen die Produktionskapazitäten erschöpft seien.
Spuul
Bedüüdang
Wan diar likstruum troch en spuul feerd woort, baut ham en magneetfial ap. Arke spuul hää hör aanj induktiwiteet.
Uun en spuul mä't lengde l an n amdreiangen, huar en struum I lääpt, woort en magneetfial mä det magneetisk fialmäächt H apbaud:
VW Up!
2013er Modell
Im April 2019 wurde ein Rückrufprogramm aller bis einschließlich März 2017 produzierten e-up! bereitgestellt. Grund sei eine Klebenaht im Batteriegehäuse, durch die Feuchtigkeit eindringen könne.
2019er Modell
Im September 2019 wurde Details zum neuen e-up! veröffentlicht. Er soll eine nutzbare Batteriekapazität von 32,3 kWh (36,8 kWh brutto) und eine Reichweite von 260 km nach WLTP haben. Der Listenpreis soll bei 21.975 € (vor Förderung) beginnen. Die Batterie besteht nun aus 168 Pouch-Zellen (84 Zellen in Serie, jeweils zwei Zellen parallel verschaltet) mit je 60 Ah Kapazität und wiegt insgesamt 248 kg. Der Antriebsstrang bleibt beinahe unverändert, die Leistung steigt minimal auf 61 kW (83 PS), das Drehmoment auf 212 Nm. Die Ladeleistung des Onboard-Ladegeräts wurde auf 7,2 kW (16 A, zweiphasig) erhöht. Gegen Aufpreis ist weiterhin CCS-Schnellladen mit bis zu 40 kW erhältlich.
Mittelsachsen
E Lönjkris Mittelsachsen as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 304.099 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Freiberg.
VW Up!
2019er Modell
Die Batterie erhält eine Garantie für 8 Jahre oder 160.000 km. Über die „maps + more“-App kann der Ladevorgang und die Klimaanlage gestartet, gestoppt oder programmiert werden. -->
Tahoua (Steed)
Tahoua as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 117.826 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Tahoua Regiuun
Sleeswich-Holstean
Sleeswich-Holstean es iaan fan de söstain bundeslun'n fan Diitsklun. Dat lait uun'e Noort fan't lun. Uun'e Noort lait Deänemark, uun'e Oos de Oossee, uun'e Siidwes lai Niidersaksen, Hamböörii en uun'e Sidoos Meklenbööri-Feerpommern en uun’e Wes de Noordsee. Dat hat 2.903.773 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Kil.
Geografii
Amten:
Salwei
Salwei (Salvia) as en plaantenskööl uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Diar jaft at son 850 bit 900 slacher faan üüb a hialer welt bütj Austraalien. Enkelt slacher wurd al loong uun a medesiin iinsaat. En grat bedüüdang uun köögem hää di Echt Salwei (Salvia officinalis). Di nööm komt faan latiinsk salvus, det ment hial of sünj.
Skrüüw
Wat menst dü ?
Paramaribo (Distrikt)
De Paramaribo Distrikt (üüb Holuns: Distrikt Paramaribo) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 240.924 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Paramaribo.
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee 12 resorten:
Gulfask
A Gulfask (Carassius gibelio forma auratus, of uk: Carassius auratus) as en Bianfask uun det famile faan a Karper (Cyprinidae). Hi as en onerslach (eegentelk: en furem) faan Carassius gibelio an woort al sant düüsen juaren aptaanj; tuiarst uun Sjiina.
A gulfask woort uk üs aanj slach uunsen, do het hi Carassius auratus.
Calhoun County (Illinois)
Calhoun County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Illinois. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 4437 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Hardin.
Côte-d'Or
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee trii arrondissementen:
Bambara (Spriak)
Bambara, of uk Bamanankan as en Mande spriak uun't famile faan a Manding spriaken. Bambara woort fööraal uun Maali faan ~ 2,8 miljuun minsken snaaket. Hat as nai mä Dioula, diar uun Burkina Faso snaaket woort. Bambara as en wichtag ferkiarspriak uun Waastafrikoo.
Magaliesberger
A Magaliesberger san en keed faan berger uun Süüdafrikoo uun a prowinsen Nuurdwaast an Gauteng. Jo ferluup amanbi faan uast tu waast faan Pretoria bit hen tu Rustenburg.
Bambara (Spriak)
Bambara woort mä en uunpaaset latiinsk skraft of mä't N’Ko-skraft skrewen.
Magaliesberger
A Magaliesberger san mä a äälst berger üüb a eerd, amanbi tau miljaarden juar ual. Diar as magma troch at eerdskel apwoksen, auer sin huuch ääler oober uk al weder tu en graten dial ufdraanj. Di huuchst toop Nooitgedacht as man 1.853 m huuch.
Nordsachsen
E Lönjkris Nordsachsen as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 197.741 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Torgau.
Magaliesberger
Uun a Naist Buurenkrich as üüb a Magaliesberger muarsis böös streden wurden.
Hör nööm haa's efter di hoodmaan Mogale, di diar am 1850 det saien hed.
Induktiwiteet
Induktiwiteet as en eegenskap faan elektroonisk baudialen, föraal faan spuulen.
At formeltiaken as L tu iaren faan Emil Lenz. At ianhaid uun't SI-süsteem as Henry, näämd efter Joseph Henry.
La Aldea de San Nicolás
La Aldea de San Nicolás, iar: San Nicolás de Tolentino as en gemeen uun a waast faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Spiker
A Spiker as en rääskap, diar uun't hoonwerk brükt woort. Hi as miast ütj iisen an woort mä en höömerk iin uun holt slaanj.
Venda
Venda wiar en homeland uun't nuurduasten faan Süüdafrikoo uun det weesen prowins Transvaal. Hoodstääd wiar Makwarela (hiart daalang tu Thohoyandou). Sant at aanj faan't apartheid 1994 hiart det regiuun tu det nei prowins Limpopo.
Tillabéri (Steed)
Tillabéri as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 22.774 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Tillabéri Regiuun.
Geografii
At steed leit bi de Niiger Struum.
Ääks
At Ääks as en werktjüch, diar uun't hoonwerk brükt woort. Fööraal tu holt klüüwin as hat nuadag. Grat ääksen wurd mä tau hunen feerd, letj ääksen mä ian hun.
Toogosia
Di Toogosia as en 64 km² grat laguun uun't süüden faan Toogo naibi't stääd Aného uun't Regiuun Maritime.
Uun di sia woort fasket am karp, tong, stianbot an ööder fasker.
Naibi as di letjer Vogansia.
Wangels
Wangels as en gemiine foont Åmt Oldenburg-Land önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 2145 inboogere (2019).
Barima-Waini
Det Barima-Waini Regiuun (üüb Ingels: Barima-Waini Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 27.643 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Mabaruma.
Vallentuna (Komuun)
Det Vallentuna Komuun (üüb Sweedsk: Vallentuna kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 34.090 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Vallentuna.
Noorsaarep/mo
Noorsaarep (aw Tjüsch: Norddorf auf Amrum, aw Dånsch: Nordtorp) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önjt norden foont ailönj Oomram. Dåt heet 578 inboogere (2020).
Geografii
Et toorp Noorsaarep läit önj söödååsten foon e gemiine. Et Ood as dåt nordlikst diilj foon e gemiine änt ailönj. Di huuchst punkt awt ailönj, A Siadler (32m), läit önjt sööden foon e gemiine.
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Oomram.
Witjdün/mo
Witjdün (aw Tjüsch: Wittdün auf Amrum, aw Dånsch: Vitdyn) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önjt sööden foont ailönj Oomram. Dåt heet 806 inboogere (2020).
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Oomram.
Echt Flenerkbloosen
A Echt Flenerkbloosen (Faboideae) san en onerfamile uun det plaantenfamile faan a Bongfrüchten (Fabaceae). Diar hiar muar üs 12.000 slacher uun 420 sköölen tu. Flooken haa en grat bedüüdang üs iidj för a minsken of fuder för tiiren.
Hör nööm haa's efter höör üübfaalen bloosenbleeden.
Iindialang tu Triibuus
Abreae – Amorpheae – Bossiaeeae – Brongniartieae – Cicereae – Crotalarieae – Dalbergieae – Desmodieae – Dipterygeae – Euchresteae – Fabeae – Galegeae – Genisteae – Hedysareae – Hypocalypteae – Indigofereae – Loteae – Millettieae – Mirbelieae – Phaseoleae – Podalyrieae – Psoraleeae – Robinieae – Sesbanieae – Sophoreae – Swartzieae – Thermopsideae – Trifolieae – Wisterieae
<div style="clear:both"; /div>
Värmdö (Komuun)
Det Värmdö Komuun (üüb Sweedsk: Värmdö kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 45.000 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Gustavsberg.
QwaQwa
QwaQwa (ütjspreegen: ), iar uk Witzieshoek area, KwaKwa, Basotho ba Borwa of Basotho Qwaqwa, wiar en homeland uun't uasten faan det weesen prowins Oranje-Freistoot uun Süüdafrikoo. Hoodstääd wiar Phuthaditjhaba. Efter't aanj faan't apartheid 1994 hiart det regiuun tu det nei prowins Freistoot.
South Carolina Counties
List foon da 46 counties önj South Carolina:
QwaQwa
Di nööm QwaQwa komt faan det San-spriak an ment witjer üs witj. Diarmä as di sunstian faan a Drakensberger mend.
Gazankulu
Gazankulu wiar en homeland uun't nuurduasten faan Süüdafrikoo uun det weesen prowins Transvaal för det fulk faan a Shangana-Tsonga. Hoodstääd wiar Giyani. Sant at aanj faan't apartheid 1994 hiart det regiuun tu det nei prowins Limpopo.
Palaeognathae
Palaeognathae ment so föl üs uur-tjaap-fögler. Jo san en onerklas faan a fögler. Diar hiar son 60 slacher uun 6 familin tu.
Echt Salwei
Echt Salwei (Salvia officinalis), of uk Guardsalwei as en plaantenslach uun det skööl Salwei (Salvia) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat hää en grat bedüüdang uun köögem an uk uun a medesiin.
Palaeognathae
Iar wiar jodiar fögler tuupfaadet tu't order faan a luupfögler (Struthioniformes). Daalang witj'am, dat jo ei alt nai mäenööder san.
Karp
A Karp (Cyprinus carpio) as en bianfask, di uun swetweeder lewet. Hi woort miast uun sian aptaanj an uun a wonter uffasket. För fölen as en Karp en festmial tu Jul. Wil karper san raar wurden.
Neukirchen (Ååstholstiinj)
Neukirchen as en gemiine foont Åmt Oldenburg-Land önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 1167 inboogere (2019).
Karp
Koi
A Koi of Nishikigoi (japoonsk 錦鯉, bruket karp) as uk en Karp, di för sin smok klöören aptaanj woort. Diar jaft'at en hialer rä suurten faan: Kōhaku, Sanke, Showa, Utsurimono, Bekko, Asagi/Shusui, Aragoke, Koromo / Goromo, Kawarimono, Hikarimuji-mono / Ogon, Hikari-moyomono, Hikari-utsurimono, Tancho, Kinginrin.
Palaeognathae
Aal a ööder fögler san Neognathae (nei-tjaap-fögler).
Zinder (Steed)
Zinder as en steed uun de aafrikoons stoot Niiger. At steed leit uun a süüduast faan’t lun. Det hee 235.605 lidj (2012). Det as at hoodsteed faan det Zinder Regiuun.
Cuyuni-Mazaruni
Det Cuyuni-Mazaruni Regiuun (üüb Ingels: Cuyuni-Mazaruni Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 18.375 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Bartica.
Sewastopol
Sewastopol (Севастополь, faan Sebastúpolis, krimtataarisk Акъяр/Aqyar) as det gratst stääd üüb't hualeweilun Krim. Hat as di hoodhuuwen faan't rüsk Suart Sia Floot.
Sant a 21. Maarts 2014, üs Ruslun a Krim anektiaret hää, woort Sewastopol üs rüsk stääd uun't Okrug Süüdruslun uunsen. Det as internatsionaal oober (noch) ei gudkäänd wurden. Uun a uugen faan a Ukraine as Sewastopol en rüsk besaat ukrainisk stääd.
Timijuun
Timijuun (Thymus) as en plaantenskööl uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Diar jaft at son 250 bit 300 slacher faan. Enkelt slacher haa en grat bedüüdang uun a medesiin an uun köögem.
Black Hills
A Black Hills (Lakota: Paha Sapa of He Sapa, det ment Suart Berger) san en beragkeed uun a waastelk USA, fööraal uun South Dakota, man jo ling uk iin uun Wyoming. Jo lei sowat tesken a Rocky Mountains an a Great Plains. Diar waaks fööraal granjebuumer.
A huuchst toop diar as a Black Elk Peak mä en hööchde faan 2.208 m.
Stianbot
At stianbot (Scophthalmus maximus, of uk Psetta maxima, Bothus maximus, Rhombus maximus L.) as en platfask mä hör uugen üüb a lachter ääg. Di rochter ääg as witj, an di lachter ääg koon sin klöör di onergrünj uunpaase.
Abu Dhabi (Emiraat)
Det Abu Dhabi Emiraat (üüb Araabsk: إمارة أبوظبي‎ Imārat Abū Ẓabī [ʔabuː ˈðˤɑbiː]) as ian faan dön sööwen emiraaten faan dön Ferianigt Araabsk Emiraaten. Det hee 1.399.484 lidj (2005). At hoodsteed faan’t emiraat as Abu Dhabi.
Lakota (Spriak)
At Lakota (of: Lakȟótiyapi) as en spriak uun det famile faan a Sioux spriaken. Hat woort faan't fulk faan a Lakota spreegen.
Tu det fulk faan a Lakota hiar sööwen onerstamer:
Älvkarleby (Komuun)
Det Älvkarleby Komuun (üüb Sweedsk: Älvkarleby kommun) as ian faan a komuunen uun det Uppsala Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 9627 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Skutskär.
Ketschua spriaken
Ketschua, uk Quechua (amtelk uun Boliiwien Qhichwa, uun Peruu Qichwa an uun Ekwadoor Kichwa), as en spriakfamile, diar uun Süüdameerikoo uun't Andenregiuun snaaket woort. Diar hiar 46 spriaken tu. Ketschua wiar det spriak faan a Inka.
Lianwurden
Wi haa flook wurden faan det spriak auernimen:
Edgar Wallace
Richard Horatio Edgar Wallace ([ˈwɔlɪs]; * 1. Gjarsmoune 1875 önj Greenwich bai London; † 10. Biikenmoune 1932 önj Hollywood, California) wus en änglisch jurnalist än schriwster foon krimis än teooterstöögne.
Böke aw Mooring
Sin 1929 ütjääwen bök The India Rubber Men: Inspector John Wade (1953 in önjt Tjüsch as „Das Gasthaus an der Themse“ ouerseet) wörd 2020 as Dåt loschiir-hüs bai e Thames foon jü Mooring schriwster Marie Tångeberg ouerseet.
Beitel
A Beitel of at Steegiisen as en werktjüch, diar uun't hoonwerk brükt woort. Diar woort mä en holthöömerk üübklupet, am fiin spuuner faan't holt uftuliasin.
Nanduun
Nanduun (Rhea) san en fögelskööl uun Süüdameerikoo mä trii slacher. Nanduun san det iansagst skööl uun't famile Rheidae, det iansagst famile uun't order Rheiformes. Iar san Nanduun mä tu a Luupfögler tääld wurden, daalang tääl jo üs aanj order.
Saint Andrew (Sarkspal uun Grenaada)
Det Saint Andrew Sarkspal (üüb Ingels: Saint Andrew Parish of Saint Andrew's Parish, ufkurting St. Andrew Parish of St. Andrew's Parish) as ian faan a sarkspalen uun Grenaada. At sarkspal leit uun uast faan't lun. Det hee 28.201 lidj (2019). At hoodsteed faan't sarkspal as Grenville.
Enköping (Komuun)
Det Enköping Komuun (üüb Sweedsk: Enköpings kommun) as ian faan a komuunen uun det Uppsala Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 47.489 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Enköping.
Echium
Jo slacher lewe miast trinjam't Madlunsia, uun Makaroneesien an uun Fööraasien.
Slacher
E. acanthocarpum – E. aculeatum – E. albicans – E. amoenum – E. anchusoides – E. angustifolium – E. arenarium – E. asperrimum – E. auberianum – E. bethencourtii – E. boissieri – E. bonnetii – E. brevirame – E. callithyrsum – E. candicans – E. cantabricum – E. canum – E. clandestinum – E. creticum – E. decaisnei – E. flavum – E. gaditanum – E. gentianoides – E. giganteum – E. glomeratum – E. handiense – E. hierrense – E. horridum – E. humile – E. hypertropicum – E. italicum – E. judaeum – E. khuzistanicum – E. leucophaeum – E. longifolium – E. lusitanicum – E. modestum – E. nervosum – E. onosmifolium – E. orientale – E. pabotii – E. parviflorum – E. petiolatum – E. pininana – E. pitardii – E. plantagineum – E. portosanctense – E. rauwolfii – E. rosulatum – E. rubrum – E. sabulicola – E. salmanticum – E. simplex – E. spurium – E. stenosiphon – E. strictum – E. suffruticosum – E. sventenii – E. tenue – E. triste – E. trygorrhizum – E. tuberculatum – E. velutinum – E. virescens – E. vulcanorum – E. vulgare – E. webbii – E. wildpretii
Seeg
At Seeg as en werktjüch, diar uun't hoonwerk brükt woort. Hör tinjen riiw fiin spuuner ütj en stak holt, an so woort det holt trochseeget. At jaft uk seegen för plastik, metal of stian.
Mandinka
Mandinka as en spriak uun Waastafrikoo, fööraal uun Senegal an Gambia. Hat hiart tu't skööl faan a Manding spriaken, huar uk Bambara, Djuula an Maninka tu hiar.
Mandinka woort mä't latiinsk skraft of uk mä't araabisk skraft skrewen, amtelk as oober latiinsk. Mandinka koon uk mä N'Ko skrewen wurd, det hää ham oober ei so trochsaat.
Essequibo Islands-West Demerara
Det Essequibo Islands-West Demerara Regiuun (üüb Ingels: Essequibo Islands-West Demerara Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 107.785 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Vreed-en-Hoop.
East Berbice-Corentyne
Det East Berbice-Corentyne Regiuun (üüb Ingels: East Berbice-Corentyne Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 109.652 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as New Amsterdam.
Artenara
Artenara as en gemeen uun a nuurdwaast faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Hodonín (Distrikt)
De Hodonín Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Hodonín) as een faan a distrikten faan det Süüdmäärisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 153.607 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Hodonín.
Steeden an Gemeenden
Archlebov – Blatnice pod Svatým Antonínkem – Blatnička – Bukovany – Bzenec – Čejč – Čejkovice – Čeložnice – Dambořice – Dolní Bojanovice – Domanín – Dražůvky – Dubňany – Hodonín – Hovorany – Hroznová Lhota – Hrubá Vrbka – Hýsly – Javorník – Ježov – Josefov – Karlín – Kelčany – Kněždub – Kostelec – Kozojídky – Kuželov – Kyjov – Labuty – Lipov – Louka – Lovčice – Lužice – Malá Vrbka – Mikulčice – Milotice – Moravany – Moravský Písek – Mouchnice – Mutěnice – Násedlovice – Nechvalín – Nenkovice – Nová Lhota – Nový Poddvorov – Ostrovánky – Petrov – Prušánky – Radějov – Ratíškovice – Rohatec – Skalka – Skoronice – Sobůlky – Starý Poddvorov – Stavěšice – Strážnice – Strážovice – Sudoměřice – Suchov – Svatobořice-Mistřín – Syrovín – Šardice – Tasov – Těmice – Terezín – Tvarožná Lhota – Uhřice – Vacenovice – Velká nad Veličkou – Veselí nad Moravou – Věteřov – Vlkoš – Vnorovy – Vracov – Vřesovice – Žádovice – Žarošice – Ždánice – Želetice – Žeravice – Žeraviny
Bayi-Brikolo (Department)
Det Bayi-Brikolo Department as en department uun det Haut-Ogooué Prowins faan Gabuun. Det hee 1998 lidj (2013). At hoodsteed as Aboumi.
Jerusalem (Distrikt)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun a distrikt san:
Saint David (Sarkspal uun Grenaada)
Det Saint David Sarkspal (üüb Ingels: Saint David Parish of Saint David's Parish, ufkurting St. David Parish of St. David's Parish) as ian faan a sarkspalen uun Grenaada. At sarkspal leit uun süüduast faan't lun. Det hee 13.718 lidj (2019). At hoodsteed faan't sarkspal as Saint David's.
UN-Charta
At Charta faan a Feriand Natsioonen of UN-Charta as di grünjferdrach of at statuut faan a Feriand Natsioonen. Hat as di 26. Jüüne 1945 faan tuiarst 50 lunen uun San Francisco onerskrewen wurden. San tekst betjocht ham tu en dial üüb Immanuel Kant sin buk Zum ewigen Frieden (faan 1795).
At Charta (ütjspreegen: Karta) as en ferdrach efter't Fulkenrocht. För feranrangen woort en muarhaid faan tau traaden brükt. Waastsjiisklun an Uastsjiisklun san di ferdrach 1973 bitreeden. Tu tidj (2021) as at Charta faan 193 lunen gudkäänd.
Riepsdorf
Riepsdorf as en gemiine foont Åmt Lensahn önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 909 inboogere (2019).
Histoori
E gemiine hiirt sunt di 1. önj e Ismoune 2007 tu et Åmt Lensahn, tuforen wus dåt diilj foont Åmt Grube.
Echt Timijuun
Echt Timijuun (Thymus vulgaris), of uk Guardtimijuun as en plaantenslach faan det skööl Timijuun (Thymus) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat hää en grat bedüüdang uun köögem, man uk uun a medesiin.
KaNgwane
KaNgwane wiar en homeland uun't nuurduasten faan Süüdafrikoo uun det weesen prowins Transvaal för det fulk faan a Swazi. Hoodstääd wiar Nyasamane, het daalang Louieville. Sant at aanj faan't apartheid 1994 hiart det regiuun tu det nei prowins Mpumalanga.
Umm al-Qaiwain (Emiraat)
Det Umm al-Qaiwain Emiraat (üüb Araabsk: إمارة أم القيوين Imārat Umm al-Qaiwain) as ian faan dön sööwen emiraaten faan dön Ferianigt Araabsk Emiraaten. Det hee 49.159 lidj (2005). At hoodsteed faan’t emiraat as Umm al-Qaiwain.
Schönwalde am Bungsberg
Schönwalde am Bungsberg as en gemiine foont Åmt Ostholstein-Mitte önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 2604 inboogere (2019).
Sächsische Schweiz-Osterzgebirge
E Lönjkris Sächsische Schweiz-Osterzgebirge as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 245.586 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Pirna.
Indiiling foon Ferwålting
E lönjkris heet 19 stääse än 17 gemiine:
Vogtlandkreis
E Vogtlandkreis as en lönjkris önjt bundeslönj Saksen. Dåt heet 225.997 inboogere (2019). E hoodstää foon e lönjkris as Plauen.
Gupta-Rik
A Gupta (Sanskrit, गुप्त, gupta) wiar en dünastii uun Indien uun a juaren 320 bis 550 efter Krast. Hat as grünjlaanj wurden faan Chandragupta I.. Hör määcht amfaadet det nuurdelk Indien. A Guptas haa det skaafet, flook letj könangriken tuuptuslütjen. Fööraal di dring Chandragupta II. hää di määchtrüm ütjwidjet.
KwaNdebele
KwaNdebele wiar en homeland uun't nuurduasten faan Süüdafrikoo uun det weesen prowins Transvaal för det fulk faan a Süüd-Ndebele. Hoodstääden wiar Siyabuswa an KwaMhlanga. Sant at aanj faan't apartheid 1994 hiart det regiuun tu det nei prowins Mpumalanga.
Håbo (Komuun)
Det Håbo Komuun (üüb Sweedsk: Håbo kommun) as ian faan a komuunen uun det Uppsala Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüduast faan't prowins. Det hee 22.344 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Bålsta.
Henry (ianhaid)
Henry as det ianhaid för induktiwiteet uun't SI-süsteem, an näämd efter Joseph Henry. Arke spuul hää hör aanj induktiwiteet, an di Henry-wäärs stäänt diar miast üüb.
En spuul hää en induktiwiteet faan 1 Henry, wan bi en struum faan 1 Ampere uun 1 Sekund en späänang faan 1 Volt apbaud woort.
CGS
Abhenry (abH) as en ual ianhaid uun't CGS-süsteem. Diar täält:
Kiiwi
Wat menst dü?
Mahaica-Berbice
Det Mahaica-Berbice Regiuun (üüb Ingels: Mahaica-Berbice Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 49.820 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Fort Wellington.
Auto- (muardüüdag/Muar üs jen Meening)
Wat meenst Du?
Neville Chamberlain
Arthur Neville Chamberlain ([ˈɑːθə ˈnɛvɪl ˈtʃeɪmbəlɪn];* 18. Marts 1869 uun Birmingham; † 9. Nofember 1940 uun Reading) wiar en britisk poliitiker faan det Conservative Party, sünjhaidsminister an faan de 28. Mei 1937 tu de 10. Mei 1940 premier-minister faan det Ferianigt Köningrik.
Hi as fööraal för sin bütjenpoliitisk Beswichtigungspolitiik (üüb Ingels: Appeasement Policy) bekäänd. Hi onertiikent de 30. September 1938 det München Ufkemen, diaruun at Sudeetenlun uun't Tschechoslowakei tu Tjiisklun den wurd. Efter det tjiisk auerfaal üüb Poolen de 1. September 1939 ferklaaret Chamberlain tau daar leeder a kriich. Hi feerd noch aacht muuner det Ferianigt Köningrik tu sin turagtreeden üüs premier-minister de 10. Mei 1940.
Luke uk diar
Premier-Ministern faan det Ferianigt Köningrik (1902-1955): Arthur Balfour (1902-1905), Sir Henry Campbell-Bannerman (1905-1908), H. H. Asquith (1908-1916), David Lloyd George (1916-1922), Andrew Bonar Law (1922-1923), Stanley Baldwin (1923-1924, 1924-1929, 1935-1937), Ramsay MacDonald (Janewoore-Nofember 1924, 1929-1935), Neville Chamberlain (1937-1940), Winston Churchill (1940-1945, 1951-1955), Clement Atlee (1945-1951).
Meisel
A Meisel of at Stemiisen as en werktjüch, diar uun't hoonwerk brükt woort. Diar woort mä en höömerk üübklupet, am stian uftusplitjen.
Pomeroon-Supenaam
Det Pomeroon-Supenaam Regiuun (üüb Ingels: Pomeroon-Supenaam Region) as ian faan dön tjiin regiuunen faan Guyaana. Det hee 46.810 lidj (2012). At hoodsteed faan’t regiuun as Anna Regina.
Saint George (Sarkspal uun Grenaada)
Det Saint George Sarkspal (üüb Ingels: Saint George Parish of Saint George's Parish, ufkurting St. George Parish of St. George's Parish) as ian faan a sarkspalen uun Grenaada. At sarkspal leit uun süüdwaast faan't lun. Det hee 39.894 lidj (2019). At hoodsteed faan't sarkspal as St. George's.
Schashagen
Schashagen as en gemiine foont Åmt Ostholstein-Mitte önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris, bai jü Lübeck Bucht. Dåt heet 2129 inboogere (2019).
Djoué (Department)
Det Djoué Department as en department uun det Haut-Ogooué Prowins faan Gabuun. Det hee 2178 lidj (2013). At hoodsteed as Onga.
Sierksdorf
Sierksdorf as en gemiine foont Åmt Ostholstein-Mitte önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt söödååsten foon e kris, bai jü Lübeck Bucht. Dåt heet 1583 inboogere (2019).
Black Elk Peak
Hi füng san nööm efter Black Elk, en medesiinmaan faan a Oglala-Lakota-Indioonern.
Anser
Wat menst dü ?
Kiiwis
Di Kiiwi as di natsionaalfögel faan Neisialun. A minsken diar wurd uk Kiiwis näämd.