cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uastfrenkisk
Tuup mä Süüdfrenkisk het det skööl Nuurdboowersjiisk.
Waastpreußen
At Prowins Waastpreußen (üüb Sjiisk: Provinz Westpreußen; üüb Kaschuubisk: Zôpadné Prësë; üüb Poolsk: Prusy Zachodnie) wiar faan 1773 tu 1829 an faan 1878 tu 1922 en prowins faan't Könangrik Preußen an det Sjiisk Keiserrik. At prowins leit uun't uasten faan't könangrik. Uun't nuurden lai at Uastsia, uun't uasten Uastpreußen, uun't süüden Poosen an uun't waasten Pomern an Brandenborag.
Ricinulei
A Ricinulei san en order faan Koonkern (Arachnida). Jo lewe uun a troopen faan Afrikoo an Süüdameerikoo. Diar jaft at son 40 slacher uun ian famile faan.
Taoudénit (Regiuun)
Det Taoudénit Regiuun (üüb Bambara: ߕߊߎߘߋߣߌ ߘߌߣߋߖߊ Taudeni Dineja, üüb Fraansöösk: Région de Taoudénit) as sant 2016 en regiuun uun de aafrikoons stoot Maali. At regiuun leit uun a nuurd faan't lun. Uun a nuurd leit Algeerien, uun a uast lei dön Gao an Kidal Regiuunen, uun a süüd leit det Timbuktu Regiuun an uun a waast Mauretaanien. At hoodsteed faan't regiuun as Taoudénit.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee seeks kreiser:
Fiil
At Fiil as en werktjüch, diar uun't hoonwerk, man uk uun a hüshual brükt woort. Hat as miast ütj metal, an skal ööder materiool uffiile of glääd maage.
Fehmarn
Fehmarn as en eilun uun a Uastsia an en amtfrei stääd uun a Kreis Uastholstian. At ferwaltang sat uun Burg auf Fehmarn. Efter Rüügen an Usedom as Fehmarn at traadgratst sjiisk eilun. A minsken diar lewen faan büürerei an fräämenferkiar.
Fehmarn spelet en wichtag rol üs ferbinjang tu Denemark.
Tesken Puttgarden an Rødby woort tu tidj bi en tunel oner a Fehmarnbelt baud.
Barkenholm
Barkenholm as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris. Dåt heet 163 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Hiiu (Lunkreis)
De Hiiu Lunkreis (üüb Eestnisk: Hiiu maakond of Hiiumaa, üüb Tjiisk: Dagö) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis bestäänt ütj det eilun Hiiumaa an muar letjer eilunen, wat tu a waast faan't det eestnisk feestlun lei. Det hee 8482 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Kärdla.
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 bluat ian lungemeend, det Hiiumaa Lungemeend (üüb Eestnisk Hiiumaa vald).
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 8482 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 10.440 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik. A lunkreis wurd 1. Janewoore 1990 üüs de Hiiumaa Lunkreis grünlaanjen. En juar lääder wurd det de Hiiu Lunkreis.
Biir
Biir as en droonk, huar geeret soker tu alkohol woort. Di soker komt faan det starken uun bere, wiaten, roog, heewer. Det koon oober uk faan hirse, ris of meis maaget wurd. För di smaag komt diar noch hoop tu, an uk ööder gewürtsen.
Uun biir as miast tesken 4,5% an 6% alkohol, at jaft oober uk alkoholfrei biir.
Ménaka (Regiuun)
Det Ménaka Regiuun (üüb Bambara: ߡߋߣߊߞߊ ߘߌߣߋߖߊ Menaka Dineja, üüb Fraansöösk: Région de Ménaka) as sant 2016 en regiuun uun de aafrikoons stoot Maali. At regiuun leit uun a süüduast faan't lun. Uun a nuurd leit det Kidal Regiuun, uun a uast an süüd Niiger an uun a waast det Gao. At hoodsteed faan't regiuun as Ménaka.
Guangzhou
Guangzhou (üüb Schineesk: 广州 (Mandarin) Guăngzhōu, (Kantoneesk) Gwong2zau1 ) as en steed uun a süüdwaast faan Schiina. Det hee 10.641.408 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Guangdong Prowins.
1133
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
Ünbekäänd Dootem
Ménaka (Regiuun)
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee fjauer kreiser:
Barlt
Barlt as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris, bai jü Dithmjarsche Bucht. Dåt heet 752 inboogere (2019).
Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Lagostern
Lagostern (Ligustrum) san en plaantenskööl uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae).
Slacher
L. delavayanum – L. ibota – L. japonicum – L. lucidum – L. microcarpum – L. obtusifolium – L. ovalifolium – L. pricei – L. sinense – Ligustrum vulgare
Bujumbura Lun
Bujumbura Lun as ian faan a aagetaanj prowinsen uun Burundi. Diar wene gud ian miljuun minsken. Hoodstääd as Bujumbura, diar salew oober ei tu't prowins hiart.
Gagausien
Gagausien [] (gagausisk Gagauz Yeri of Gagauziya, 🇷🇺, ) as en autonoom republiik uun Moldaawien. Hat hää trii amtspriaken an en aanj regiarang. Diar lewe knaap 140.000 minsken üüb 1.800 kwadrootkilomeetern.
Uun't jindial tu Transnistrien strat Gagausien oober ei för suwereniteet faan Moldaawien.
Valleseco
Valleseco as en gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Kouandé (Komuun)
Det Kouandé Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Kouandé) as ian faan dön njüügen komuunen faan det Atakora Department uun Beniin. At komuun leit uun a maden an a süüd faan’t department. Uun a nuurd leit det Kérou Komuun, uun a uast det Péhunco Komuun, uun a süüd lei det Donga Department an det Boukoumbé Komuun, uun a süüdwaast det Natitingou Komuun, uun a waast det Toucountouna Komuun an uun a nuurdwaast det Tanguiéta Komuun. Det hee 111.540 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Kouandé.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee seeks arrondissementen:
Antiigua (Eilun)
Antiigua (üüb Ingels: Antigua) as en eilun faan a Eilunen auer a Winj (uun a Eilunen föör a Winj), uun a Kariibik. Det as det gratst eilun faan't lun Antiigua an Barbuuda. At eilun leit amanbi 40 kilomeetern tu a süüd faan't eilun Barbuuda, 80 km tu a uast faan Nevis an Saint Kitts, 50 km tu a nuurduast faan Montserrat an 100 km tu a nuurd faan Guadeloupe.
Uusedom
Uusedom ( Uznam, wendisk Uznjöm/Uznjom) as en eilun uun a Uastsia, diar gratendials tu Sjiisklun hiart, tu en letjen dial tu Poolen. Uusedom as at naistgratst sjiisk eilun. Hat hiart tu a lunkreis Föörpomern-Greifswald uun Mecklenburg-Föörpomern.
Saint Lucia/fe
Saint Lucia (ufkorting St. Lucia) as en eilun an en lun faan a Letj Antilen, uun a Kariibik. Det hee 166.526 lidj (2010). At hoodsteed faan't lun as Castries.
Geografii
St. Lucia as det traadgratst faan dön lunen uun det Letj Antilen.
De huuchst ponkt uun't lun as Mount Gimie (950 m), wat uun a süüdwaast faan't eilun stäänt.
Histoore
Saint Lucia wiar en britisk kolonii. Det wiar faan 1958 tu 1962 dial faan det Waastindisk Föderatschuun. At lun wurd de 22. Febrewoore 1979 suwereen.
Frederick County (Maryland)
Frederick County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 271.717 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Frederick.
Ida-Viru (Lunkreis)
De Ida-Viru Lunkreis (üüb Eestnisk: Ida-Viru maakond of Ida-Virumaa, üüb Tjiisk: Ost-Wierland) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit de Fins Siaböösem, uun a uast Rüslun, uun a süüd de Peipus-See, uun a süüdwaast de Jõgeva Lunkreis an uun a waast de Lääne-Viru Lunkreis. Det hee 145.373 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Jõhvi.
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen:
Iiindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 fjauer steeden (Kohtla-Järve, Narva, Narva-Jõesuu an Sillamäe) an fjauer lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 145.373 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 174.853 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Dorchester County (Maryland)
Dorchester County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 32.531 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Cambridge.
Sulawesi Selatan
Sulawesi Selatan, det ment: Süüd Sulawesi as en prowins üüb Sulawesi uun Indoneesien. Diar wene gud aacht miljuun minsken.
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't prowins san:
Sweraghirsker
Sweraghirsker (Tragulidae) san en famile faan Paartuanet Klooksdiarten mä en hunfol slacher uun Afrikoo an Aasien. Jo san knaap grater üs Haasen. Jo san det iansagst famile mad a Kwetjkauern saner hurner.
Bergewöhrden
Bergewöhrden as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinden Eider önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris, bai di Ääder Struum. Dåt heet 36 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Flores
Wat menst dü?
Marlspiker
A Marlspiker as en werktjüch, diar tu't taaklin brükt woort. Det as en iisenen suurn, di a kardeelen faan't toogwerk ütjenööder trakt, amdat diar wat iinsplaset wurd koon. Miast haa letjer marlspikern noch en uug, am en sjeekel tu liasin.
Guiyang
Guiyang (üüb Schineesk: 贵阳 Guìyáng) as en steed uun a süüd faan Schiina. Det hee 2.520.061 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Guizhou Prowins.
Barbuuda (Eilun)
Diarten
Üüb Barbuuda jaft at en grat kolonii faan Fregatfögler.
Garrett County (Maryland)
Garrett County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 28.806 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Oakland.
Valsequillo de Gran Canaria
Valsequillo de Gran Canaria as en gemeen uun a uast faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Haikou
Haikou (üüb Schineesk: 海口 Hăikŏu ) as en steed uun a süüd faan Schiina. Det hee 1.517.410 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Hainan Prowins.
Alemanisk-Sweebisk
Alemanisk-Sweebisk as en skööl faan boowersjiisk spriakwiisen uun Süüdwaastsjiisklun an a Sweits. Tuup wurd jo uk üs Alemanisk (widjer faadet) of Waastboowersjiisk beskrewen.
Swet Skroben
Swet Skroben (Genista stenopetala of Genista spachiana) san en slach faan Skroben (Genista). Jo waaks üüb a Kanaaren, fööraal üüb La Palma an Teneriffa.
Talbot County (Maryland)
Talbot County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 37.526 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Easton.
Brickeln
Brickeln as en gemiine foont Åmt Burg-Sankt Michaelisdonn önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt söödååsten foon e kris. Dåt heet 212 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Baboua (Steed)
Baboua as en steed an komuun uun de aafrikoons stoot det Madelaafrikoons Republiik. Det leit uun det Nana-Mambéré Prefektüür. Det hee 6812 lidj (2003).
Lagoster
Di (gewöönelk) Lagoster (Ligustrum vulgare) as en plaantenslach uun det skööl Lagostern (Ligustrum) uun det famile faan a Öölebuumplaanten (Oleaceae). Hi woort hal üs tuun uunplaantet.
Chalkogeen
Tu detdiar skööl hiar Sürstoof, Swaawel, Seleen, Teluur, Poloonium an det konstelk element Livermoorium.
Eegenskapen
Jo elementen uun det 16. skööl haa knaap gemiansoom eegenskapen.
Müsduk
Det wurd
Uun a Mei 2020 hää't Nordfriisk Instituut tuup mä't Friisk Foriining en wäädstridj ütjracht, am det best wurd för jodiar müsnöösuken tu finjen. An jo kaam auerian, dat müsduk det best wurd as, auer det uun arke nuurdfresk spriakwiis bal likedenang klangt. Diar jääw't uk noch en bonk föörslacher muar üs t.b. spütjslont, noose-hoose, snoobelschööl, man jo läät jo ei so gud uun ööder spriakwiisen auerdreeg. So hää det müsduk wonen.
SlimSocial
SlimSocial es en Wrapper. Des es en App, wat höör trinjom en Platfotrem sa üs Facebook weeget. Diarme uur da Funktsjoonen fan di Originaal-Platforem sa üs Reklāmi of Tracking ütskrekelt.
SlimSocial es en Open Source-App, ark jen ken luki, wat iin ön des App pasiaret. Em fair des App uk aur F-Droid. Diar jeft et uk FaceSlim, wat binai dit salev masket üs SlimSocial, man bluat fuar Facebook.
SlimSocial jeft et uk fuar Twitter.
Alternatiif tö SlimSocial
Me SlimSocial lapt Facebook en bet lungsomer, en mesken laap hok litj Helpers ek. Bi SlimSocial uur ek altert di hiili Skirem ütfelt, dit es uk bi Face Slim.
Em ken da jit Facebook aur di Online-Platforem me en Browser sa üs DuckDuckGo önluki, da giar dit beeter, en des Browser paset tömendst fuar Tracking üp.
Ungarn/fe
Ungarn (üüb Ungaars: Magyarország [ˈmɒɟɒrorsaːɡ]) as en lun uun a maden faan Euroopa. Uun a nuurd leit at Slowakei, uun a nuurduast at Ukraine, uun a waast Uasterrik, uun a uast Rumeenien, uun a süüd Serbien an uun a süüdwaast lei Kroaasien an Sloweenien. Det hee 9.772.756 lidj (2019). At hoodsteed faan’t lun as Budapest.
Geografii
De Donau Struum leept trocht't lun.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Süüdfrenkisk
Süüdfrenkisk as en boowersjiisk spriakwiis nuurden faan Stuttgart an süüden faan Heidelberg am Karlsruhe an Heilbronn.
Ungarn/fe
Iindialing faan Ferwalting
At lun hee ian steed (Budapest) an njüügentanj komitaaten (üüb Ungaars: megyék, iantaal megye).
Süüdfrenkisk
Süüdfrenkisk woort üs auergungspriakwiis tesken madelsjiisk an boowersjiisk uunsen.
Anas
A Anas san en skööl faan Anenfögler (Anatidae). Jo wurd uk Eegentelk Anen näämd.
Aal a slacher
A. acuta – A. albogularis – A. americana – A. andium – A. aucklandica – A. bahamensis – A. bernieri – A. capensis – A. carolinensis – A. castanea – A. chlorotis – A. clypeata – A. crecca – A. cyanoptera – A. diazi – A. discors – A. eatoni – A. erythrorhyncha – A. falcata – A. flavirostris – A. formosa – A. fulvigula – A. georgica – A. gibberifrons – A. gracilis – A. hottentota – A. laysanensis – A. luzonica – A. melleri – A. nesiotis – A. penelope – A. platalea – A. platyrhynchos – A. poecilorhyncha – A. puna – A. querquedula – A. rhynchotis – A. rubripes – A. sibilatrix – A. smithii – A. sparsa – A. strepera – A. superciliosa – A. undulata – A. versicolor – A. wyvilliana – A. zonorhyncha – †A. cheuen – †A. marecula – †A. theodori
Süüdfrenkisk
Tuup mä Uastfrenkisk het det skööl Nuurdboowersjiisk.
Friisen (Folk)
Di Friisen sen en Folk, wat nai bi di Kant fan di Nuurđsee ön Dütsklön en di Liigerlönen lewet. Ön biiring Lönen sen di Friisen üs Menerhair gurkeent. En germaansk Folk (latiinsk Frisii of greeksk Φρείσιοι) es al sent uaking Tiren bikeent.
Histoorie
Al Pytheas faan Massalia skreev aur di Friisen. Hi heer ombi 325 f.Kr. di Regioon fan di Dütsk Bocht beraiset. Hi skreev uk fan Abalus (Heliglön).
Tacitus skreev iin ön sin Bok Germania aur di Frisii üs en germaansk Stam, diar hi töhop me di Saksen en Chauken Ingaevones nēmt. Des skel ön di Nuurđen fan di röömsk Prowins Germania inferior lewet haa.
Fan't 4. bit 8. Jaarhunert wiar di Tir fan't Friisk Rik; des wiar uk di Tir fan en gurt Folkenwanering. Mesken sen di Friisen töhop me di Saksen naa Britannien tain. Di Spreekwiis fan Kent skel nai bi Waastfresk wiis.
Ön't 7. Jaarhönert fuan di Friisen Plaats bi Kant fan di süđern Nuurđsee; fan di Chauken es tö des Tir nönt muar tö hiir. Ön Süđweesten haa ja en Hanelsstat, Dorestad āpbecht. Ön di naist Jaarhönerten wiar di Friisen di Föörers fan di Hanel ön di Nuurđsee. Des höl fuar bit dat di Hanse āpkām.
Di Saksen en di Franken noom di Friisen mal ön di Knip. Ek jerer üs dat di Frankenköning Karl di Gurt ön't Jaar 785 töögen di Saksen keempet en wonen her, kām en bet Ruu fuar di Friisen. Karl dēr jam en wes Ainhair, en jaar ual germaans Rocht waar üs Lex Frisionum āpskrewen
Jüst tö des Tir toog man uk masi Friisen naa Nuurđen en becht ön di Nuurđfriisk Ailönen en Eidersteed. Leeterhen ön't 11. juarhunert haa ja uk üp Fastlön fan Nuurđfriislön siidelt. Di Regioonen nuurđden di Eider jert ek muar tö't (Uast-)Frankenrik.
Friisk Rik (Magna Frisia)
Fresk könger: Eeđer 734 wiar dit Friisk Rik üp di Regioon usten di Lauwers töhopskrompet:
Weest-, Uast- an Nuurđfriisen
Ön't Merelaaler breek Friislön ütenachtler. Üs di Hanse āpkām, ging fuar di Friisen di Hanelsmacht ön di Nuurđsee forleesen. Deling es Westfriislön en Prowins fan di Neđerlönen, Uastfriislön en Regioonn ön't Bundslön Liiger Saksen en Nuurđfriislön en Lönkrais ön Sleeswig-Holstiin. Di Friisen hual man jit langsen töhop, fuaral aur di Friisk Reer.
Masi Kemer haa ja man, wan ja meenachtler snaki wel, aurdat Weestfriisk, Saaterfriisk en Nuurđfriisk deling mal fiir ütenachtler lii.
Bidreftsysteem
En Bidreftsysteem es en Saamling fan Programi in en Reekenmaskiin, war diarfuar töhopstelt den, dat ön ditdiari Giraat Programi iinrocht uur ken en dat dem diar gur me aarberi ken.
Programi uur fuar en Bidreftsysteem skrewen, en dit dit jit, dat et ek ek ark Program fuar ark Systeem jeft.
Bikeent Bidreftsysteemi
Me di Jaaren haa di Systeemi jam mal foranert. Bikeent Systeemi wiar of sen:
Naawelswin
Naawelswin of Pekariis (Tayassuidae) san en famile faan Paartuanet Klooksdiarten an nai mä Swin.
Kanaarenskroben
Kanaarenskroben (Genista canariensis of Teline canariensis) san en slach faan Skroben (Genista). Jo waaks eegentelk üüb a Kanaaren, man daalang uk uun Spoonien an Kalifornien.
Jõgeva (Lunkreis)
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 tri lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 30.117 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 36.890 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Liiflun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Friisk Foriining
Jü Friisk Foriining as en nordfriisk kultuurforiining ma än for da Frasche önj Nordfraschlönj. Müülj as dåt stipen foon e nordfrasch spräke än identiteet. Jü foriining as 1923 grünläin wörden än heet diling amänbai 600 lasmoote. Ouerdåt da friiske en äinen spräke än en äin kultuur hääwe, betråchtet e Friisk Foriining e friiske följkefloose as en äin följk än en autochthon manerhäid önj Tjüschlönj, sü as da sorbe önj e Lausitz. Et wichtist müülj for e Foriining as et bewååren foon än e stipe for e friiske spräke än kultuur.
Histoori
E Friisk Foriining wörd 1923 uner e noome „Friesisch-Schleswigscher Verein“ grünläid. E Friisk Foriining Foriining betråchtet foon önjfång önj e friiske spräke än e friisk kultuur as en äin än likberuchtid grutelse önjt tjüsch-dånsch gränslönj. Et hoodmüülj foon e Foriining as et årbe fort bewååren än ütbagen foon e friiske spräke än en friisk identitäät.E Friisk Foriining, wat bit 1933 ma en äin “Liste Friesland” bai woole apastald häi, heet eefter 1945 et tuhuupeårbe ma e dånsch manerhäid intensiwiird. 1948 wörd e Söödslaswiksche Wäälerferbånd (www.ssw.de) foon dånsche än friiske grünläid, am sü gemiinsoom da politische inträse tu fertreesen. Tu tids as üüs stjörlasmoot Lars Harms ån foon fjouer SSW-fertreesere önj e slaswik-holstiinsche loondäi.Di feriinsnoome wörd 1948 tu Foriining for nationale Frashe, än 1975 tu Foriining for nationale Friiske amnååmd. Sunt 2003 håt di feriin Friisk Foriining.
Apgoowe
E Friisk Foriining organisiirt uk räise tu oudere spräkemanerhäide önj Europa än büt arks iir en sü nåmd friisk harfsthuuchschölj önj ma ünlike kreatiiwe kurse for biise wåksene än bjarne.
Foon moundis bit fraidis wårde arken däi tisinge for en webraadio produtsiird, wat tu arks tid uner www.friiske.de önjhiird wårde koone.
Skolepkrepdiarten
Skolepkrepdiarten (Squamata) san ian faan sjauer ordern faan a Krepdiarten (Reptilia). Dair jaft at gud 10.000 slacher faan.
Aythya
A Aythya san en skööl faan Dükanen (Aythini) uun det famile faan a Anenfögler (Anatidae).
Aal a slacher
A. affinis – A. americana – A. australis – A. baeri – A. collaris – A. ferina – A. fuligula – A. innotata – A. marila – A. novaeseelandiae – A. nyroca – A. valisineria
Tracking
Tracking es en Theema fan Daatensküül ön't Nat. Reekenmaskiinen sa üs uk Smartphones of üđer Giraaten fo en IP-Adres, wat nörig es, dat em wat fo en önluki ken.
Des Adres es sa üs en Numernskelt ön't Auto. Em fraaget wat ön, en da fair em dit üp sin Skirem stjüürt. Des Adres ken em da föligi.
Firmen sa üs Google of Facebook dö di Giraaten diaraur hen jit en Reklāmi-ID, hurme em Reklāmi eeđer dit stjüürt fair, wat em eeđer di Neening fan di gurt Reekenmaskiinen fan des Firmen hol liir mai. Diarfuar uur bi Facebook uk di Biskiiren leesen en forwertet wat em sin Frinjer aur PN stjüürt.
Hat es al fuarkemen, dat jen wat aur BMW skrewen heer, en da kām achterön Reklāmi fan BMW üp Facebook.
Tracking es dit Föligin eeđer di Spöör wat jen iin ön't Nat let.
Referrer-Encoding
Masi Liren wel hol weet, hur jen fan kumt, diar jaar Sir önluket. Diarme ken ja meet, hok Reklāmi dit Miist bringt.
fuar't Miist sen dit man Reklāmiforkoopers sa üs Idealo of Facebook.
Apps töögen Tracking
Töögen Tracking jeft et al masi Browsers sa üs "DuckDuck Go" of firskelig Ütgaawen fan "Firefox" (Firefox Klar esf.).
Wan em niin Reklāmi-ID üp sin Smartphone haa wel, da let em dit söner Google-Konto laap. Di Apps wat et bluat aur Google-Playstore jeft, ken em uk me Aurora Store dialleer, diarme giar dit söner Google-Konto.
fan Facebook ön sin Giraat fair em man dach en Reklāmi-ID. Em ken man dit Tracking en bet swaarer maaki, wan em me en Wrapper sa üs SlimSocial of en Browser sa üs boowen biskrewen diareeđer luket.
Drist: Dit Numernskelt fan Facebook
Wan em bi Facebook en Link föligt, da fair em en Trackingnumer me langs, dat ja weet, hur em hengingen es en hok muar.
Eeđer wat ja diar jüst luki, weet nemen sa rocht.
Luki uk jir
www.mobilsicher.de
Berlin-Mitte
Berlin-Mitte as en distrikt (di 1. Bezirk) faan Berlin mä sääks stääddialen. Diar wene gud 380.000 minsken. Mitte as uk di nööm faan ään stääddial uun Berlin-Mitte.
Vega de San Mateo
Vega de San Mateo of ianfach San Mateo as en gemeen uun a maden faan't Kanaarisk Eilun Gran Canaria.
Shijiazhuang
Shijiazhuang (üüb Schineesk: 石家庄 Shíjiāzhuāng) as en steed uun a nuurduast faan Schiina. Det hee 3.095.219 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Hebei Prowins.
Buchholz (Dithmjarsche)
Buchholz as en gemiine foont Åmt Burg-Sankt Michaelisdonn önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt söödååsten foon e kris, bai di Nord-Ååstsiie Kanool. Dåt heet 998 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Staunton (Virginia)
Staunton as en kreisfrei stääd uun di US-Amerikoonsk bundesstoot Virginia. Diar lewe amanbi 25.000 minsken. A iinwenern spreeg di nööm "Stentn" ütj.
Rolkoonkern
A Rolkoonkern (Solifugae of uk Solpugida) san en order faan Koonkern (Arachnida). Diar jaft at muar üs 900 slacher faan. Jo san nai mä Pseudoscorpiones.
Familin
Ammotrechidae – Ceromidae – Daesiidae – Eremobatidae – Galeodidae – Gylippidae – Hexisopodidae – Karschiidae – Melanoblossidae – Mummuciidae – Rhagodidae – Solpugidae
Howard County (Maryland)
Howard County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a maden faan a bundesstoot. Det hee 332.317 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Ellicott City.
Batié (Steed)
Batié as at hoodsteed faan det Noumbiel Prowins uun Burkiina Faaso. At steed leit uun det süüdermiast dial faan't lun, nai bi a grensen tu't Elfenbianküst an Ghaana. Det hee 10.105 lidj (2006).
Harford County (Maryland)
Harford County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 260.924 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Bel Air.
Skinkoortagen
Skinkoortagen (Scincomorpha) san en onerorder faan a Skolepkrepdiarten (Squamata). Jo lewe miast uun a troopen an subtroopen.
Gagausisk spriak
At Gagausisk spriak (aanj nööm Gagauz dili of Gagauzça; iar uk uun kyrilisk Гагауз дили, Гагаузча) as det spriak faan a Gagausen uun Moldaawien. Hat hiart tu a oghuusisk twiig faan a Turkspriaken Gagausisk as daalang en amtspriak uun Gagausien bütj Rumeensk an Rüsk.
Thelyphonida
A Thelyphonida san en order faan Koonkern (Arachnida). Diar jaft at ian famile mä 15 bit 20 sköölen faan. Telyphonida san nai mä Schizomida. Jo hiar tuup tu en (auer-)order Uropygi.
Pecora
Pecora san en auerfamile uun't onerorder faan a Kwetjkauern (Ruminantia). Hör gemiansoom kääntiaken as, dat jo en slach faan hurner üüb't hood dreeg.
Diar hiar aal a familin faan a Kwetjkauern tu bütj a Sweraghirsker (Tragulidae).
Harbin
Harbin (üüb Schineesk: 哈尔滨 Hā'ĕrbīn) as en steed uun a nuurduast faan Schiina. Det hee 4,596,313 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Heilongjiang Prowins.
Browser
En Browser es es Program of App fuar en Reekenmaskiin, wat nöörig es, dat em me sin Giraat ön't Internet luki ken.
Pericallis
Slacher
P. appendiculata – P. aurita – P. cruenta – P. echinata – P. hadrosoma – P. hansenii – P. lanata – P. malvifolia – P. menezesii – P. multiflora – P. murrayi – P. papyracea – P. steetzii – P. tussilaginis – P. webbii
Browser
Di Nöörighair fan en Program kumt diarfan, dat di Reekenmaskiin aur dit Nat eeđer wat fraagi mut, wat di Nüter hol weet of se wel. Diarfuar mut di Reekenmaskiin me en gurteri Reekenmaskiin, hur dit benen es of wat weet iin ön hok Maskiin di Swaar es komunitsiari. Des giar aur en Aart fan Spraak, dit Protokol TCP/IP (Transfer Communication Protocol / Internet Protocol). Di Browser es en Program, dat des Spraak keent en omseet ken.
Fuar dit Protokol es en IP-Numer of -Adres nöörig. Des fraaget da eeđer en fair di Swaar dö höör Adres stjüürt. Des Adres es di Düür fuar Tracking.
Tracking
Tracking jit, dat en Internetsir fraagi ken, hur en Nüter fuarof wesen es. Hok Siren skriif uk me, hur em hengiar, wan em wechgiar: Wan em bi Facebook üp en Link klikt, da fair em altert ern Numer (fbclid, Facebook click-id) me, wat weeget, wat em fuarof önluket heer en hoken dit skrewen heer. Dit ken ark'jen se, wan hi iin ön sin Browser boowen ön di Adresliist luket.
Reklāmi-ID
Tö Tracking en ütharki jert uk di Reklāmi-ID, hur Firmen sa üs Google of Facebook Daaten aur di Uunthairen fan di Liren saamli, hur ja jam Reklāmi fan stjüüri wel, wat tö dit paset, wat ja meen, dat ja wel ( Personalisiaret Reklāmi). Des heer man uk en Dimensjoon fan di Seekerhair: Wan en politisk ring Mensk sa üs en Diktātor des Daaten fair, da ken hi diarme uk di Mensken stjüüri.
Seekerer Browsers
Masi Browsers sa üs di Tor-Browser of DuckDuckGo dö diarom di IP-Adres fan di Nüter ek üt. DuckDuckGo es fan en Sjukmaskiin uuren, aur di gurtest Maskiin Google olter niisgiirig om IP-Adresen en dit wat di Liren weet wil en uk jit langsen weet wel.
Anden
A Anden (, Quechua Anti bzw. Antis) san det lingst keed faan berger. Jo san di süüdelk dial faan a Amerikoonsk Kordilleren.
Berger
<div style="clear:both;" /div>
Hööchderegiuunen
Det iindialang faan a Anden tu hööchderegiuunen komt faan Alexander von Humboldt an Aimé Bonpland an käänt fiiw regiuunen:
A hööchderegiuunen san tu fergliken mä a kliimaregiuunen tesken ekwaator an nuurdpuul.
<div style="clear:both;" /div>
Agulo
Agulo as ian faan sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun La Gomera (Spoonien). Hat leit uun a nuurd faan't eilun.
Boromo (Steed)
Boromo as at hoodsteed faan det Balé Prowins uun Burkiina Faaso. At steed leit nai bi de Mouhoun Struum. Det hee 14.594 lidj (2006).
Geografii
Boromo leit bi det Route Nationale 1, hualewwais twesken Ouagadougou an Bobo Dioulasso, amanbi 4 km widj faan de rocht kant faan de Suart Volta.
Guajak
Slacher
Ferlicht uk noch:
Catumbela (Kreis)
De Catumbela Kreis as en kreis uun det Benguela Prowins faan Angoola. A kreis leit uun a maden faan’t prowins. Hi hee 195.209 lidj (2014). At hoodsteed as Catumbela.
1328
1328 wiar det aacht-an-twuntigst juar faan det 14. juarhunert.
Nuurdeuroopa
Mä Nuurdeuroopa as di nuurdelk dial faan Euroopa mend. Diartu hiar a lunen faan't eegentelk Skandinaawien: Man uk ööder nuurdelk lunen wurd diar mä tu reegent:
Bi a lunen uun't Baltikum as't en betj ünseeker, wäär jo tu Nuurd- of Madeleuroopa tääl:
Enrico Fermi
Enrico Fermi (* 29. September 1901 uun Rom; † 28. Nofember 1954 uun Chicago, Illinois) wiar en itajeensken füüsiker. Hi hää ham fööraal mä atoomfüsiik befaadet. 1938 füng hi di Nobelpris för Füsiik.
Hi wiar diar uk för bekäänd, dat hi sin studenten aparte fraagen steld, t.b. Hüföl hiaren hää en minsk? Hi wul jo diartu bring, dat jo strategiin ütjwerke, am probleemen tu liasin.
Furk
At Furk as en werktjüch, diar uun a büürerei brükt woort. Diar woort fooder of njoks mä firkt.
Sweebisk Alb
At Sweebisk Alb as en keed faan madelhuuch berger uun Süüdsjiisklun an lingt bit iin uun a Sweits. Hat as 180 bit 200 km lung, 35 bit 40 km briad an 5887,35 km² grat. Di huuchst ponkt as a Lemberg mä en hööchde faan. At stianang as fööraal Kalk faan't Jura tidjääler.
Madel-Grekenlun (Regiuun)
Det Madel-Grekenlun Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Periféria Stereás Elládas of Στερεά Ελλάδα Stereá Elláda; üüb Fering: Feestlunsgrekenlun) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 547.390 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Lamia.
Flores (eilun)
Flores (portugiisk för „bluumen“; uk Floris; – Eilun Flores) as ian faan a Letj Sunda-Eilunen.
Det eilun as 15.175 km² grat an hää 1.831.000 iinwenern (2010). Flores hiart tu't indoneesk prowins Uast-Nusa Tenggara.
Uun't nuurden leit at Flores-Sia, uun't süüden at Sawu-Sia.
Mureenen
Mureenen (Muraenidae) san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Ialoortagen (Anguilliformes). Diar hiar son 200 slacher tu, diar uun a troopen an subtroopen lewe. Fölen lewe uun koralenraber. Enkelt slacher wurd bit sjauer meeter lung.
Uun Süüdeuroopa san diar tau slacher:
Echt Skinks
Echt Skinks (Scincidae) san en famile faan Skolepkrepdiarten (Squamata). Jo like Haagedisjin (Lacertidae), haa oober en glääd skan. At jaft wel son 1500 slacher faan echt skinks.
Trombidiformes
A Trombidiformes san en order faan Koonkern (Arachnida) uun det onerklas faan a Melen (Acari). Diar jaft at muar üs 100 familin mä muar üs 22.000 slacher faan.
Peloponnees (Regiuun)
Det Peloponees Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Πελοποννήσου Periféria Peloponnísou of Πελοπόννησος Pelopónnisos) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 577.903 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Tripoli.
1398
1398 wiar det aacht-an-neegentigst juar faan det 14. juarhunert.
Kent County (Maryland)
Kent County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 19.198 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Chestertown.
Karoo
At Karoo (ütjspreegen: ) as en hualewwüüst uun't huuchlun faan Süüdafrikoo an uun't süüdelk Namiibia. Hat as 500.000 km² grat an maaget en traaden faan Süüdafrikoo ütj.
Uun't Karoo jaft at ünlik loonskapen, huar at iin- an ufdialang oober ei seeker as:
Nööm
Di nööm Karoo komt faan kurú uf. Det as en wurd uun det spriak faan a San, diar heer iar lewet an jaaget haa. Uun hör spriak ment det "drüg, skraal lun".
Matéri (Komuun)
Det Matéri Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Matéri) as ian faan dön njüügen komuunen faan det Atakora Department uun Beniin. At komuun leit uun a waast faan’t department. Uun a nuurd leit Burkiina Faaso, uun a uast det Tanguiéta Komuun, uun a süüd det Cobly Komuun an uun a waast Toogo. Det hee 113.958 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Matéri.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee seeks arrondissementen:
Prince George's County (Maryland)
Prince George's County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 967.201 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Upper Marlboro.
Royal Society
At Royal Society (Könangelk Selskap) as en britisk selskap faan geliarten, diar 1660 grünjlaanj wurden as. Hat as en Akademii faan a Wedenskapen, fööraal faan a natuurwedenskapen. Hör lasmooten san Fellows of the Royal Society (kurt FRS of F.R.S.). At Royal Society ferdialt medaljin för bedüüden werken.
Medaljin
!Ingelsk nööm !Iinfeerd !Wederkiar !Fääk
At Royal Society dää en hialer rä wedenskapelk tidjskraften ütj. An efter't münster faan a Royal Society san diar leeder noch muar wedenskapelk selskapen apwoksen:
Kaspijsk
Kaspijsk (üüb Rüs: Каспи́йск Kaspíjsk) as det fjuardgratst steed uun't republiik Dagestaan. At steed leit uun a uast faan't republiik, bi de Kaspisk Sia. Det hee 128.663 lidj (2021).
Järva (Lunkreis)
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 ian steed (Paide) an tau lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 31.169 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 37.879 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Emst
Emst (Dütsk: Immenstedt, Deensk: Immingsted) es di Friisk Noom fan en Gimiindi ön di Krais Nuurđfriislön.
Montgomery County (Maryland)
Montgomery County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 1.062.061 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Rockville.
Geografii
At hoodsteed faan dön Ferianigt Stooten, Washington, D.C. leit uun a süüduast faan't county.
Stockholms tätort
Stockholms tätort as det hoodstäädregiuun faan Stockholm (komuun) mä elwen amlungemeenen (Stant: 2015). Det as ei detsalew üs det prowins Stockholms län, man bluas en dial diarfaan. Diar wene son 1,5 miljoon minsken.
Stockholms tätort as nian ferwaltangsianhaid, a komuunen werke för jo salew. Hat as fölmuar en ploonangsregiuun, a komuunen werke tuup, am grater apgoowen üs t.b. di bau faan industriiuunlaagen, struaten, iisenboonen of huuwner beeder mäenööder uftustemin.
Lääne (Lunkreis)
De Lääne Lunkreis (üüb Eestnisk: Lääne maakond of Läänemaa, üüb Tjiisk: Wiek) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a waast faan't lun. Uun a nuurd leit de Finsk Siaböösem, uun a nuurduast de Harju Lunkreis, uun a uast de Rapla Lunkreis, uun a süüduast de Pärnu Lunkreis an uun a waast at Väinameri. Det hee 20.506 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Haapsalu.
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 ian steed (Haapsalu) an tau lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 20.506 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 24.033 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Waast-Grekenlun
Det Waast-Grekenlun Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας Periféria Dytikís Elládas of Δυτική Ελλάδα Dytikí Elláda) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 679.796 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Patras.
Alajeró
Alajeró as ian faan sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun La Gomera (Spoonien). Hat leit uun a süüd faan't eilun.
Banyanbuum
A Banyanbuum (Ficus benghalensis) as en plaantenslach uun det grat skööl faan a Fiigen (Ficus) uun't famile Moraceae. Hi komt eegentelk faan Indien, wääkst daalang oober aueraal uun a troopen.
A banyanbuum hää en grat mytoloogisk bedüüdang för a Hindus uun Indien.
Braghaagedisje
At Braghaagedisje of Tuatara (Sphenodon punctatus) as di iansagst slach uun det famile Sphenodontidae an uun det order Sphenodontia. Ööder slacher faan detdiar order san uun a leetst 150 miljuun juaren ütjstürwen. Hat as sodenang en "laben fosiil".
Hat liket ööder skolepkrepdiarten (Squamata), as oober uk noch bi liach tempratuuren uun a gang.
Ferlicht as diar uk noch en slach S. guentheri, diar as a wedenskap ei ians auer.
Chasawjurt
Chasawjurt (üüb Rüs: Хасавю́рт Chasavjúrt; üüb Kumykisk: Хасав-юрт Xasav-jurt) as det naistgratst steed uun Dagestaan. At steed leit uun a waast faan't republiik. Det hee 146.394 lidj (2021).
Konstantin Päts
Konstantin Päts ([ˈkons.tɑnʲ.tin ˈpætʲs]; * 11. Febrewoore/ 23. Febrewoore 1874 uun Tahkuranna, Eestlun Guwernement, Keiserrik Rüslun; † 18. Janewoore 1956 uun Buraschewo, Kalinin Distrikt, Sowjetunioon) wiar en eestnisk poliitiker. Hi wiar muarsis twesken 1921 an 1934 minister-president an faan 1938 tu 1940 president faan't lun.
Derbent
Derbent (üüb Rüs: Дербе́нт Derbént) as det traadgratst steed uun't republiik Dagestaan. At steed leit uun a süüduast faan't republiik, nai bi de Kaspisk Sia. Det hee 126.606 lidj (2021).
Laama
At Laama (Lama glama) as en slach faan Kameelen (Camelidae). Hat lewet uun Süüdameerikoo. At Laama as ans faan't Guanako (Lama guanicoe) aptaanj wurden, an woort daalang noch häälen üs dreegdiart. Man fööraal för hör ol an flääsk wurd Laamas häälen.
Tetrodotoxin
Tetrodotoxin (faan „sjauer“ an  „tus“), kurt TTX, as en nerfengift. Hat komt föör uun't liwer faan Kuugelfasker (Tetraodontidae) an ööder diarten.
Solenzo (Steed)
Solenzo as at hoodsteed faan det Banwa Prowins uun Burkiina Faaso. Det hee 16.850 lidj (2006).
Hongwu
Hongwu (üüb Schineesk: 洪武 Hóngwǔ, bäären 朱元璋 Zhū Yuánzhāng; * 21. September 1328; † 24. Jüüne 1398) wiar a grünjleier faan det Ming-Dünastii. Hi regiaret üüs keiser faan 1368 tu 1398 auer Schiina.
Bütjluns Amt
At Bütjluns Amt as ian faan 14 ministeerien uun Sjiisklun. Hat sat uun Berlin an hää en bütjensteed uun Bonn.
Hat as det hood faan a Bütjluns Siinst an tustendag för't sjiisk Bütjen- an Euroopapolitiik.
Tu a Bütjluns Siinst hiar tu tidj 227 fertreedangen uun ööder lunen mä ambasadöören an konsuuln.
Waast-Makedoonien
Det Waast-Makedoonien Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας Periféria Dytikís Makedonías of Δυτική Μακεδονία Dytikí Makedonía) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 283.689 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Kozani.
Lech (struum)
A Lech as en struum uun Tirool (Uastenrik) an Süüdsjiisklun. Hi hää san hood naibi a Formarin Sia an lääpt uf efter nuurden iin uun a Donau.
A Lech as uk en spriakgrens tesken Sweebisk uun't waasten an Bairisk uun't uasten.
Natitingou (Komuun)
Det Natitingou Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Natitingou) as een faan dön njüügen komuunen faan det Atakora Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüd faan’t department. Uun a nuurd leit det Toucountouna Komuun, uun a uast an süüd det Kouandé Komuun an uun a waast det Boukoumbé Komuun. Det hee 103.843 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Natitingou.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee njüügen arrondissementen:
Rumex lunaria
Rumex lunaria (kanaarisk spoonsk: Vinagrera) as en plaantenslach uun det famile faan a düüsenknober (Polygonaceae).
Hat wääkst üüb a Kanaaren an as nai mä Ruad Jüden of Sürstaaler, woort oober föl grater, bit trii meeter huuch.
Rabstak
En rabstak as en stak swinflääsk faan a rag. Diar wurd miast karbenaaden faan maaget.
Elías Piña (Prowins)
Det Elías Piña Prowins (üüb Spaans: Provincia de Elías Piña [eˈli.as ˈpiɲa]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 63.029 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Comendador.
Nouna (Steed)
Nouna as at hoodsteed faan det Kossi Prowins uun Burkiina Faaso. Det hee 22.166 lidj (2006)
Uropygi
A Uropygi san en (auer-)order faan Koonkern (Arachnida). Diat hiar tau (oner-)ordern tu:
Madel-Makedoonien
Det Madel-Makedoonien Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας Periféria Kentrikís Makedonías of Κεντρική Μακεδονία Kentrikí Makedonía) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 1.880.297 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Thessaloniki.
Hermigua
Hermigua as ian faan sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun La Gomera (Spoonien). Hat leit uun a nuurduast faan't eilun.
Bunsoh
Bunsoh as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 777 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Geko'oortagen
A Geko'oortagen (Gekkota) san en onerorder faan a Skolepkrepdiarten (Squamata). Diar hiar sowat 1.600 slacher uun sööwen familin tu.
Kurnskraager
A Kurnskraager (Bistorta officinalis, uk Persicaria bistorta, Polygonum bistorta, Bistorta major) as en plaantenslach uun det famile faan a düüsenknober (Polygonaceae).
Det plaant wääkst üüb wiat grünj, hör bleeden kön eden wurd.
El Seibo (Prowins)
Det El Seibo Prowins (üüb Spaans: Provincia de El Seibo [el ˈsejβo]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 87.680 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as El Seibo.
Slacht bi Poltawa
A Slacht bi Poltawa (28. Jüüne /8. Jüüle 1709) wiar en slacht twesken Sweeden oner Kaarl XII. an Rüslun oner Peeter I. uun de Grat Noordisk Krich. Det wiar uun a nuurd faan't steed Poltawa uun a Ukraine faan nü. Rüslun woon a slacht an Kaarl XII. moost iin uun det Osmaans Rik flücht.
Det wiar de wichtigst slacht faan a krich, auer dat det de anringsponkt faan a krich wiar. A krich salew markiaret a aanj faan det Sweedsk Rik an't apstiigen faan det Rüs Keiserrik.
Ahémé Sia
Di Ahémé Sia as en sia uun't süüdwaasten faan Beniin uun't Mono Department.
Homern
A Homern (Homarus) san en skööl faan Tjiinbiankraaben (Decapoda). Diar jaft'at man tau slacher faan.
Thessaalien (Regiuun)
Det Thessaalien Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Θεσσαλίας Periféria Thessalías of Θεσσαλία Thessalía) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 732.762 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Larisa.
Toyota
Di Toyota Motor Corporation (Japaansk: Toyota Jidōsha Kabushiki-gaisha ) es en multinatsjonaali Autofabrik fan Japan. Ön't Jaar 2015 waar 7,49 Miljoonen Autos forkoopet, en diarme wiar Toyota di gutest Autofabrik üp Öört. 2013 wiar dit jit 9,98 Miljoonen (achterön kām VW me 9,73 en General Motors me 9,71 Miljoonen), waar dit leeterhen en bet mener.
Di Autofabrik Toyota waar 1937 iipenmaaket, en sent 1970 forkoopet di Firma uk ön Dütsklön. Fan Toyota kum Autos sa üs di Plug-In-Hybrid Prius of dit Weeterstofauto Mirai.
Histoorie
Ön't Jaar 1867 kām Sakichi Toyoda üp Lön trinjom Nagoya ön Jāpan tö Wārel. Sin Faađer wiar di Tömrer Ikichi Toyoda, en fan des liirt hi dit Bruarwening fan di Tömrer. Me dit Weeten diarfan taacht hi en Spenmaskiin üt, fan 1894 ön waar uk Weewelstöölern becht. Leeterhen dref hi des me en Dampmaskiin ön.
Öntweslken her Sakichi uk en Dreeng, Kiichirō Toyoda, diar ön Tokio Maskiinenbechning studiaret her. Biiring kür töhop en automaatisk Weewelmaskiin ütbring. Nii wiar dit Prinsip Jidōka, di automoomi Automatisiaring, wat leeterhen uk Prinsip fuar di Autofabrik waar. Di Maskiin ging üt, wan di Tiarling reef, diar tört ek fuar ark Maskiin önstel uur, wat üppaset. Fuar di Produktsjoon en dit Forkoopin waar di Firma Toyoda Automatic Loom Inc. iipenmaaket.
Bleedfangergekos
Bleedfangergekos (Phyllodactylidae) san en famile faan Geko'oortagen (Gekkota). Diar hiar 134 slacher tu.
Toyota
Histoorie
1929 fing Sakichi Toyoda me, dat di Mensken hol Autos haa wil, en diarom stjüürt hi sin Dreeng naa Englön, di Patenti fuar di Weewelsmaskiinen tö forkoopi. Fan dit Jil skul da en Autoproduktsjoon bigent uur. Kiichirō Toyoda fing 100.000 brit. Pund fuar di Patenti, en diarfan kür ja en Auto ütteenk. 1935 kām dit jest Model, di Toyota A1 üt. Des waar man auraarbert en tö dit Model AA'' maaket, wat 1936 ütkām.
1937 maaketi Kiichirō Toyoda me sin Vetter Eiji Toyoda di Toyota Motor Corporation iipen, hur di Autofabrik me tökām. Di Noom waar anert, dat di Firma en hi fuar sin Priwaatleewent forskeligi Noomen her. Üp Japaansk es di Noom Toyota uk iinfacher tö skriif.
Uk en LKW waar önböören, en des waar twesken 1937 en 1945 fuar di Krich iinset.
Eeđer di Krich ging di Fabrikatsjoon 1947 me dit Model Toyopet SA fiiđer.
Charlottenburg-Wilmersdorf
Charlottenburg-Wilmersdorf as en distrikt (di 4. Bezirk) faan Berlin mä sööwen stääddialen. Diar wene gud 340.000 minsken.
Tougan (Steed)
Tougan as at hoodsteed faan det Sourou Prowins uun Burkiina Faaso. Det hee 17.050 lidj (2006).
Valle Gran Rey
Valle Gran Rey as ian faan sääks gemeenen üüb det Kanaarisk Eilun La Gomera (Spoonien). Hat leit uun a waast faan't eilun.
Ouargaye (Steed)
Ouargaye as at hoodsteed faan det Koulpélogo Prowins uun Burkiina Faaso. Det hee 10.103 lidj (2006).
Espaillat (Prowins)
Det Espaillat Prowins (üüb Spaans: Provincia de Espaillat [espajˈʎat]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 231.938 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Moca.
Amerikoonsk Homer
A Amerikoonsk Homer (Homarus americanus, ingelsk lobster) as en slach faan Homern (Homarus) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hi liket a Europeesk Homer, as oober en betj laachter klööret.
Bloatware
Bloatware es Software of sen Apps, wat bi en nii Reekenmaskiin me langs kum. Senerlig es dit bi Smartphones en Tablets, aur des fuaral diarfuar koopet uur, dat em diarme ön't Internet önerwai es.
Diarme uur dit Giraat āpblöögen, en dit meent dit Uurt Bloat.
Bloatware, Daatensküül en Konten
Bloatware skel dit fuar di Nüter iinfach maaki en aarberi me dit Giraat, man fuar di Miist fan des Programi es en Konto nöörig, em skel höm bi sin ain Giraat önmel'. Sa sen bi en Samsung-Giraat Apps, hur em en Samsung-Account fuar nöörig es sa üs uk en Kontrakt aur Daatensküül. Diaraur hen es fuar di App-Shop en hok fan di Apps, wat me dit Bidreftssysteem Android, wat tö Google jert, en Google-Konto en en Daatensküül-Kontrakt me Google nöörig.
Ken em Bloatware deinstaliari?
Hat es forskelig, wat höm deinstaliari of tömendst deaktiviari let.
Wan em dit weet wel, da halt em di Finger leenger üp dit Symbool fan di App, en da kumt sa'n litj Menüü. Wan diar "deinstallieren" stuunt, da ken em dit wechmaaki, man aaftinoch giar bluat "deaktivieren", da bihalt em di App man di mut nönt muar dö of ombifortel.
Rochten
Wan Apps sa üs di Galaxy Store fan Samsung jam gaar ek deaktiviari let wel, da ken em di Rochten wechnem. Diarfuar uk üp dit Symbool hual, bi dit litj Menüü üp "App-Info" gung en di Rochten döörgung. Achterön swüget uk des App.
Nuurd-Egeeis (Regiuun)
Det Nuurd-Egeeis Regiuun (üüb Greks: Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου Periféria Voreíou Aigaíou of Βόρειο Αιγαίο Vóreio Aigaío) as ian faan dön 13 regiuunen faan Grekenlun. Det hee 199.231 lidj (2011). At hoodsteed faan’t regiuun as Mitilini.
Bloatware
Google Play Store söner Konto
Wan em Apps sa üs di miist Banking-Apps haa wel of twüngen uur, dat des nöörig sen, da mut em des aaftinoch fan di Google Play Store haali. Des giar man bluat me Google-Konto en Reklāmi-ID fan Google. Wan em dit ek wel, da ken em man di Aurora-Store of Aptoide dialleer, man ek jüst fan di Google-Store. Em fent ön't Nat apk-Pakeeti, hur em dit anonyym me instaliari ken.
Sok Ofkörtingen sen man uk ek dit Seekerst, en diarom ken em uk gur eeđer Alternatiiven luki sa üs des bi F-Droid önböören uur.
Dithmeerske (Krais)
Di Dithmeerske Krais is aon foon de älben kraise foon Sleeswich-Holstian. E krais lait öön’t wästen foon’t bundeslöön. Dat heet 133.193 jude (2019). E häädstää foon e krais is Heide.
Hato Mayor (Prowins)
Det Hato Mayor Prowins (üüb Spaans: Provincia de Hato Mayor [ˈato maˈʝoɾ]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 85.017 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Hato Mayor del Rey.
Doubs (Department)
Det Doubs Department [du] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 543.538 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Besançon.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san: