cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puy-de-Dôme
Det Puy-de-Dôme Department [pɥidˈdoːm] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 669.648 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Clermont-Ferrand.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee fiiw arrondissementen:
Megapodiidae
A Megapodiidae (det ment: grat-fut-hanen) san en famile faan fögler uun det order faan a Hanenfögler (Galliformes). Jo lewe uun Süüduastaasien an Austraalien.
Orange Walk (Distrikt)
De Orange Walk Distrikt (üüb Ingels: Orange Walk District) as een faan dön seeks distrikten faan Belize. Det hee 45.946 lidj (2010). At hoodsteed faan a distrikt as Orange Walk Town.
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee fjauer woolkreiser:
Naist Buurenkrich
De Naist Buurenkrich (üüb Ingels: Second Anglo Boer War; üüb Afrikaans: Tweede Vryheidsoorlog) faan 1899 tu 1902 wiar en krich twesken det Ferianigt Köningrik an dön tau buurenrepubliiken Oranje-Freistoot an det Süüdaafrikoons Republiik (of Transvaal). Dön buurenrepubliiken ferlus a krich an wurd britisk koloniien.
Gasch-Barka (Regiuun)
Det Gasch-Barka Regiuun (üüb Tigrinya: ዞባ ጋሽ ባርካ Zoba Gaš-Barka, üüb Araabsk: منطقة القاش وبركا Minṭaqah al-Qāš wa-Barkā, üüb Italjeens: Regione di Gasc-Barca) as ian faan dön seeks regiuunen faan Eritrea. At regiuun leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 708.800 lidj (2005). At hoodsteed faan't regiuun as Barentu.
Nuurdelk Ruad Sia
Det Nuurdelk Ruad Sia Regiuun (üüb Tigrinya: ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ Zoba Semienawi Keyih Bahri, üüb Araabsk: منطقة البحر الأحمر الشمال Minṭaqah al-Baḥr al-ʾAḥmar aš-Šamāl, üüb Italjeens: Regione del Mar Rosso Settentrionale) as ian faan dön seeks regiuunen faan Eritrea. At regiuun leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 653.300 lidj (2005). At hoodsteed faan't regiuun as Massawa.
Corozal (Distrikt)
De Corozal Distrikt (üüb Ingels: Corozal District) as een faan dön seeks distrikten faan Belize. Det hee 41.061 lidj (2010). At hoodsteed faan a distrikt as Corozal Town.
Geografii
A distrikt hee fjauer woolkreiser:
La Victoria de Acentejo
La Victoria de Acentejo as en stääd an gemeen uun a nuurdwaast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Askersund
Askersund as jü njüügentgrutst stää önj e Prowins Örebro, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins bai e Vättern siie. Dåt heet 4181 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Askersund Komuun.
Dodo
Diar woort ferteld, di fögel wiar so määk, dat hi ei baang för minsken wiar, an so as hi stak för stak ufskööden wurden. Ööder grünjer för't ütjsterwen wiar faan sialidj iinslebet rooten an swin, diar a nees ütjruuwet haa.
Romulus Augustulus
Romulus Augustulus (eegentelk Romulus Augustus; * amanbi 460; † efter 476) wiar de letst keiser faan det Waaströömsk Rik, diar uun Itaalien regiaret. Hi wurd faan san aatj, de Magister Militum, Orestes, üüb de keiserelk truun saat. Efter dat hi bluat tjiin muuner regiaret hed, fool a barbaarengenerool Odoaker uun August 476 iin uun Itaalien iin an naam at hoodsteed faan't rik, Ravenna. Odoaker maaget Orestes duad an saat Romulus uf. Odoaker wurd do Köning faan Itaalien.
Halogeen
Tu detdiar seerie hiar sääks elementen tu: Fluor, Kloor, Broom, Jood, Astaat an det iarst uun't juar 2010 konstelk ütjwerket Tennessiin.
Jodiar nianmetalen mei hal mä ööder elementen reagiare, haa en stark klöör an reagiare tuup mä metalen tu saalten, tuup mä weederstoof tu süren.
Algemian Ufkemen auer a Minskenrochten
At Algemian Ufkemen auer a Minskenrochten (A/RES/217, UN-Doc. 217/A-(III)) as en ferianboorang faan't Generaalfersaamlang faan a Feriand Natsioonen (UN). Hat as a 10. Detsember 1948 uun Pariis bekäänd maaget wurden.
Detdiar ufkemen as nään ferdrach efter't Fulkenrocht, an koon sodenang ei iinklaaget wurd. Hat skal en "kompaas" wees för aal a stooten üüb a eerd.
Tu det ufkemen hiar 30 artiikler, an enkelten diarfaan san uk tu rochtsteksten wurden, oober noch loong ei aaltumaal.
Kapholuns Architektüür
Kapholuns Architektüür (üüb Afrikaans: Kaaps-Hollandse Styl) as en stiil faan architektüür, wat faan a holuners uun det Waastkap faan Süüdaafrika baut hed. Det wiar faan't architektüür faan Holun, Itaalien, Frankrik an Portugal beinflöödet.
Süüd (Regiuun uun Eritrea)
Det Süüd Regiuun (üüb Tigrinya: ዞባ ደቡብ Zoba Debub, üüb Araabsk: المنطقة الجنوبية al-Minṭaqah al-Janūbiyyah, üüb Italjeens: Regione del Sud) as ian faan dön seeks regiuunen faan Eritrea. At regiuun leit uun a maden faan't lun. Det hee 952.100 lidj (2005). At hoodsteed faan't regiuun as Mendefera.
El Salwadoor/fe
El Salwadoor, amtelk at Republiik faan El Salwador (üüb Spaans: El Salvador an República de El Salvador), as en lun uun Madel-Ameerika. Uun a nuurd an uast leit Honduuras, uun a süüd a Pasiifik an uun a waast Guatemaala. At lun hee 6.765.753 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as San Salvador.
Geografii
El Salwadoor as det letjst lun uun Madel-Ameerika. Det as en betj grater üüs Sleeswich-Holstian. At grens tu Honduuras as 391 km lung an at grens tu Guatemaala as 199 km lung. A eeg faan't lun as 307 km lung.
De huuchst ponkt uun't lun as Cerro El Pital (2730 m), wat uun a nuurdwaast faan't lun stäänt, bi't grens tu Honduuras.
Kliima
El Salwadoor hee'n troopisk kliima.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Indialing faan Ferwalting
At lun hee fjauertanj departmenten.
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Histoore
El Salwadoor wiar en spaans kolonii. Det wurd de 15. September 1821 suwereen.
Politiik
El Salwadoor as en republiik. A president faan't lun sant de 1. Jüüne 2019 as Nayib Bukele.
Polyoxymethylen
test
Laxå
Laxå as jü tiintgrutst stää önj e Prowins Örebro, Swärik. E stää läit önjt söödweesten foon e prowins. Dåt heet 3200 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Laxå Komuun.
Copernicus (stäär)
test
Belize (Distrikt)
De Belize Distrikt (üüb Ingels: Belize District) as een faan dön seeks distrikten faan Belize.A distrikt leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurdwaast leit de Orange Walk Distrikt, uun a nuurd de Corozal Distrikt, uun a nuurduast Meksiko, uun a uast at Kariibik, uun a süüd de Stann Creek Distrikt an uun a süüdwaast det Cayo Distrikt. Det hee 95.292 lidj (2010). At hoodsteed faan a distrikt as Belize City.
Geografii
Tu a distrikt hiart föl eilunen, tu bispal, Ambergris Caye, Caye Caulker, St. George's Caye, Caye Chapel, English Caye, Goff's Caye, an Turneffe Atoll.
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee 13 woolkreiser:
Süüdelk Ruad Sia
Det Süüdelk Ruad Sia Regiuun (üüb Tigrinya: ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ Zoba Debubawi Keyih Bahri, üüb Araabsk: منطقة البحر الأحمر الجنوب Minṭaqah al-Baḥr al-ʾAḥmar al-Janūb, üüb Italjeens: Regione del Mar Rosso Meridionale) as ian faan dön seeks regiuunen faan Eritrea. At regiuun leit uun a süüd faan't lun. Det hee 83.500 lidj (2005). At hoodsteed faan't regiuun as Assab.
Los Realejos
Los Realejos as en stääd an gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Ravenna (Steed)
Ravenna as en stääd uun Itaalien mä iinwenern (Stant ). Hat as hoodstääd faan det Prowins Ravenna mä di salew nööm. Ravenna lai iar ans bi a Aadria, as oober muar an muar fersunet. Daalang feert diar en kanaal hen, huar det bat Marina di Ravenna leit.
Origanum
Slacher
O. acutidens – O. akhdarense – O. amanum – O. bargyli – O. bilgeri – O. boissieri – O. brevidens – O. calcaratum – O. compactum – O. cordifolium – O. cyrenaicum – O. dayi – O. dictamnus – O. ehrenbergii – O. elongatum – O. floribundum – O. haussknechtii – O. husnucan-baseri – O. hypericifolium – O. isthmicum – O. jordanicum – O. laevigatum – O. leptocladum – O. libanoticum – Origanum majorana – O. microphyllum – O. minutiflorum – O. munzurense – O. onites – O. pampaninii – O. petraeum – O. punonense – O. ramonense – O. rotundifolium – O. saccatum – O. scabrum – O. sipyleum – O. solymicum – O. symes – O. syriacum – O. vetteri – O. vogelii – Origanum vulgare – O. ayliniae
Ravenna (Steed)
Faan 402 bit 476 wiar Ravenna hoostääd faan't Waaströömsk Rik. Hat as bekäänd för hör ääderkrastelk sarken, kapelen an mosaiken.
Origanum
Nei slacher
O. × adae – O. × adanense – O. × adonidis – O. × barbarae – O. × dolichosiphon – O. × haradjanii – O. × intercedens – O. × intermedium – O. × lirium – O. × majoricum – O. × minoanum – O. × nebrodense – O. × pabotii
Grünjwaaler
A Grünjwaaler (Monodontidae) san en famile faan Tuswaaler (Odontoceti) uun det auerfamile faan a Delfiinoortagen (Delphinoidea). Diar jaft at man tau slacher faan, diar son sääks meeter lung wurd. Jo lewe uun a Arktis.
Pfeltsisk
Pfeltsisk (aanj nööm: Pälzisch) as en skööl faan spriakwiisen, diar iindiald wurd tu en Waastpfeltsisk an en Uastpfeltsisk (mä Kuurpfeltsisk) onerskööl.
Atakpamé (Steed)
Atakpamé as en steed uun de aafrikoons stoot Toogo. At steed leit uun süüd faan’t lun, amanbi 155 km tu a nuurd faan Lomé. Det as at hoodsteed faan det Plateaux Regiuun an det Ogou Prefektüür. Det hee 77.300 lidj (2017).
Krüstooch
A Krüstööger wiar kriiger tesken 1095 an 1396 faan't röömsk-katuulsk sark fööraal jin't apstreewin faan a islaamsk lunen uun a Nai Uasten. Uun't 13. juarhunert wurd uk ööder kriiger so betiakent, diar oober eegentelk goorei diarüüb ütj wiar, at Halag Lun an Jerusalem turag tu wanen. Diar ging't uk jin ööder fulken uun Nuurduasteuroopa, diar nian krastelk kultüür hed.
Atakpamé (Steed)
Infrastruktüür
Troch at steed feert det togoisk natschunaalstruat N1 faan Lomé tu a grens tu Burkiina Faaso nai bi Cinkassé. Uk ferbant at struat at steed mä Sokodé. At steed hee uk en fluughuuwen, de Atakpamé Fluughuuwen, wat uun a uast diarfaan leit. De naist boonhoof as uun Agbonou, wat üüb at boon faan Lomé tu Blitta stäänt.
Pfeltsisk
Koord
Ferskeel: - tu't Mooselfrenkisk uun't nuurden: dat/das - tu't Hesisk uun't nuurduasten: fescht/fest - tu't Süüdfrenkisk uun't süüden: appel/apfel - tu't Lothringisk uun't süüdwaasten: hus/haus
Atakpamé (Steed)
Infrastruktüür
Naibi Atakpamé as de Nangbeto Stausia.
Krüstooch
Krüsfäärerstooten
A Krüsfäärerstooten küd jo oober ei loong hual an ging stak för stak bit 1291 weder ferleesen.
Toledo (Distrikt)
De Toledo Distrikt (üüb Ingels: Toledo District) as ian faan dön seeks distrikten faan Belize. Det hee 30.785 lidj (2010). At hoodsteed faan a distrikt as Punta Gorda.
Pfeltsisk
Tekstbispalen ( Üüsen Feeder )
Süüdpfeltsisk:
Toledo (Distrikt)
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee tau woolkreiser:
Pfeltsisk
Tekstbispalen ( Üüsen Feeder )
Waastpfeltsisk:
Krüstooch
Krüsfäärerstooten
Di nööm krüstooch (fransöösk croisade, ingelsk crusade) kaam iarst leeder am 1500 ap, a Krüsfäärern salew näämd hör kriich expeditio, iter of peregrinatio, wat soföl üs rais ment. Üüb hör kluader wiar en grat krastelk krüs, an sodenang wurd's leeder krüsfäärern näämd.
Pfeltsisk
Tekstbispalen ( Üüsen Feeder )
Saarpfeltsisk:
Dapaong (Steed)
Dapaong as en steed uun de aafrikoons stoot Toogo. At steed leit uun nuurd faan’t lun, amanbi 537 km tu a nuurd faan Lomé. Det as at hoodsteed faan det Savanes Regiuun an det Tône Prefektüür. Det hee 66.100 lidj (2017).
Infrastruktüür
Troch at steed feert det togoisk natschunaalstruat N1 faan Lomé tu a grens tu Burkiina Faaso nai bi Cinkassé. Uk ferbant at struat at steed mä Kara. At steed hee uk en fluughuuwen, de Django Fluughuuwen, wat uun a süüd diarfaan leit.
Loquat
At Loquat of Japoonsk Mispel (Eriobotrya japonica) as en plaantenslach uun't famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Ööder nöömer san Mispero, Nispero, Biwa, Pipa. Hat as nai mä a Stianfrüchtbuumer (Prunus).
Hat komt faan Jaapan an Sjiina, man komt daalang üüb a hialer eerd föör. Hör früchten kön eden wurd.
Olersem/mo
Olersem (aw Tjüsch än Dånsch: Oldsum) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önjt norden änt söödweesten foont ailönj Fäär. E gemiine heet tou diile: trinam dåt grutst diilj, wat önjt norden foont ailönj as, läit önjt norden et Heef, lade önjt ååsten e gemiine Madlem än Aalkersem, önjt sööden Borigsem än Söleraanj, än läit önjt weesten Dunsem. Trinam dåt latjer diilj, wat önjt söödweesten foont ailönj as, läit önjt norden e gemiine Söleraanj, önjt ååsten Borigsem, önjt söödweesten Wiisem, än önjt sööden än weesten Ödersem. Dåt heet 505 inboogere (2019).
Geografii
E gemiine heet trii toorpe, Olersem, Klantem än Taftem wat önjt sööden foon e gemiine lade. Olersem as dåt weestlikst toorp än Taftem dåt ååstlikst; Klantem as önjtwasche.
Inboogere
Huum, wat foon Olersem kamt, as aw Fering en olersembüür (mörtål olersembüüren). Dåt weesdringer Fering wårt önj Olersem, Klantem än Taftem snååked.
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Fäär-Lönj.
Majoraan
Majoraan (Origanum majorana) as en plaantenslach uun det skööl Origanum uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat kaam tuiarst faan a Türkei an hää en grat bedüüdang uun köögem. Majoraan as nai mä Oregaano (Origanum vulgare).
Odontophoridae
A Odontophoridae san en famile faan fögler uun det order faan a Hanenfögler (Galliformes). A miasten lewe uun Ameerikoo.
Sköölen
Callipepla - Colinus - Cyrtonyx - Dactylortyx - Dendrortyx - Odontophorus - Oreortyx - Philortyx - Rhynchortyx
Huddinge (Komuun)
Det Huddinge Komuun (üüb Sweedsk: Huddinge kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 112.848 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Huddinge.
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Hesisk
Hesisk as en skööl faan spriakwiisen, diar fööraal uun Hessen, man uk diar ambi snaaket wurd.
Koord
Onersköölen: - Süüdhesisk (Frankfurt, Wiesbaden, Darmstadt) - Madelhesisk (Taunus, Lahn, Wetterau) - Witgensteiner (tesken Madel- an Nuurdhesisk) - Nuurdhesisk - Uasthesisk (Fulda)
Isar
A Isar as en 292 km lungen struum uun Uastenrik an Sjiisklun. Hi hää san müs bi Deggendorf, huar hi iin uun a Donau lääpt.
VW Golf VII
Elektro- (e-)Golf
Sent di Wuntermuun fan 2014 jeft et di E-Golf. Des es dit jest Model fan di Golf, wat üs gurter Seerie üs Elektroauto önböören uur. Fan Golf II en III jaav dit al en litjeri Seerie me Luar-Süüri-Bateriien, en fuarof wiar uk fan di Golf I en Prototyp becht. Wan di ialer Modeli jit 18 bit 25 kWh fuar 100 km haa skul, ken em di Golf VII uk me knap 13 kWh köör, en des Stroom ken me ombi 16 kWh weđer āpleeren uur.
Fan di e-Golf jeft et niin Kombiwain (Variant).
Daaten
<!--
2014er Modell
Der e-Golf wird von einer permanentmagneterregten-Synchronmaschine mit einer Spitzenleistung von 85 kW (115 PS) bei 3000 min−1 angetrieben. Der Antrieb erfolgt über eine einstufige Getriebeuntersetzung auf die Vorderräder. Die Höchstgeschwindigkeit des Fahrzeugs wird auf 140 km/h begrenzt, von 0 auf 100 km/h beschleunigt der Wagen in 10,4 Sekunden. Der durchschnittliche Energieverbrauch im NEFZ beträgt 12,7 kWh auf 100 km.
Die Traktionsbatterie hat eine Masse von 310 kg und besteht aus 27 Modulen mit insgesamt 264 Lithium-Ionen-Akkumulatorzellen vom Zulieferer Panasonic/Sanyo. Jede Zelle hat eine Ladungsträgerkapazität von 25 Ah, die Zellspannung beträgt 3,67 V. Durch die Verschaltung von drei parallelen Zweigen mit 88 Zellen in Serie ergibt sich eine Nennspannung von 323 V und eine Energie von 24,2 kWh, von der 21,2 kWh nutzbar ist. Die Traktionsbatterie wird nicht aktiv gekühlt (passive Kühlung durch Fahrtwind).
Der Innenraum des e-Golfs wird serienmäßig mittels elektrischen Klimakompressors und Hochvoltheizung mit einer maximalen Leistung von 5,5 kW klimatisiert. Da keine Abwärme eines Verbrennungsmotors zur Beheizung des Innenraums genutzt werden kann, erwärmen PTC-Heizelemente eine Kühlflüssigkeit, die die Wärme über einen Wärmeübertrager an den Innenraum abgibt.
Optional sind für den e-Golf unter anderem eine Wärmepumpe, eine beheizbare Frontscheibe sowie die Gleichstrom-Schnellladefähigkeit CCS mit 40 kW erhältlich. Durch die Wärmepumpe kann die Verlustleistung der Leistungselektronik und der elektrischen Maschine für die Beheizung des Innenraums nutzbar gemacht werden, wodurch die Reichweite im Vergleich zur reinen Hochvoltheizung gesteigert werden kann.
2017er Modell
--> <!-- Im Zuge des Facelifts Ende 2016 wurde auch der e-Golf überarbeitet. Die elektrische Maschine leistet nun 100 kW (136 PS) bei 3300 min−1. Die Lithium-Ionen-Zellen des Akkumulators kommen vom Zulieferer Samsung SDI und ihre Ladungsträgerkapazität wurde auf 37 Ah gesteigert, wodurch sich die Energie des Akkumulators auf 35,8 kWh erhöht. Die Masse der Batterie liegt bei 318 kg. Die Auslieferungen des überarbeiteten e-Golfs startete 2017. Außer in Wolfsburg wird der e-Golf seit dem 3. April 2017 auch in der Gläsernen Manufaktur in Dresden produziert.
Optisch unterscheidet sich der e-Golf nur geringfügig vom Golf mit Verbrennungsmotor. Wie alle Elektro- und Hybridfahrzeuge Volkswagens wird die Front von C-formigen Tagfahrleuchten geschmückt. Der obere Teil des Kühlergrills hat eine blaue Zierleiste und ist für verbesserte Aerodynamik geschlossen. Das neu vorgestellte Modell kam auf einen cw-Wert von 0,281. Die Magnesiumfelgen sind äußerst leicht, aerodynamisch optimiert und an das Design der Räder des XL1 angelehnt.
Die Grundausstattung des e-Golf ist deutlich umfangreicher als bei den verbrennungsmotorbetriebenen Golfmodellen. Sie basiert auf der Ausstattungslinie „Comfortline“. Eine Klimaautomatik und Volkswagens Infotainmentsystem sind in jedem e-Golf standardmäßig verbaut. -->
Volkswagen
Volkswagen es en Marki fan di Volkswagen AG.
Los Silos
Los Silos as en stääd an gemeen uun a nuurdwaast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Kimberley (Steed uun Süüdaafrika)
Kimberley as en steed uun Süüdaafrika. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 225.155 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Nuurdkap Prowins.
Amberg
Amberg as en kreisfrei stääd mä gud 40.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Oberpfalz faan't bundeslun Bayern.
Al-Dschasiira (Bundesstoot)
De Al-Dschasiira Bundesstoot (üüb Araabsk: ولاية الجزيرة‎ Wilāyat al-Jazīrah) as en bundesstoot uun Sudaan. A bundesstoot leit uun a uast faan't lun. Det hee 5.096.900 lidj (2018). At hoodsteed faan a bundesstoot as Wad Madanii.
Kwahu Plateau
At Kwahu Plateau as en keed faan berger uun't süüden faan Ghaana uun't Ashanti Regiuun an Eastern Regiuun. Hat as sowat 260 km lung an leit üüb a süüder ääg faan a Volta Stausia.
Santiago de Cuba (Prowins)
Det Santiago de Cuba Prowins (üüb Spaans: Provincia de Santiago de Cuba) as ian faan dön 15 prowinsen uun Kuuba. At prowins leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 1.049.256 lidj (2018). At hoodsteed faan't prowins as Santiago de Cuba.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Mont Akwawa
Di Akwawa as mä 711 meetern ään faan a huuchst berger uun Ghaana. Hi leit uun't Kwahu Plateau uun't Eastern Regiuun süüdelk faan a Volta Stausia.
Al-Qadaarif (Bundesstoot)
De Al-Qadaarif Bundesstoot (üüb Araabsk: ولاية القضارف‎ Wilāyat al-Qaḍārif) as en bundesstoot uun Sudaan. A bundesstoot leit uun a uast faan't lun. Det hee 2.208.400 lidj (2018). At hoodsteed faan a bundesstoot as Al-Qadaarif.
Pennsylvania Counties
List foon da 67 counties önj Pennsylvania:
Lidingö (Komuun)
Det Lidingö Komuun (üüb Sweedsk: Lidingö kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 48.123 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Lidingö.
Järfälla (Komuun)
Det Järfälla Komuun (üüb Sweedsk: Järfälla kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 79.990 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Jakobsberg.
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Metuge (Distrikt)
De Metuge Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Metuge ) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan’t prowins. Det hee 89.122 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Metuge.
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee trii kreiser (üüb Portugiisk:Postos Administrativos):
Akwapim-Toogo-Keed
At Akwapim-Toogo-Keeed as en keed faan berger uun't süüduasten faan Ghaana bi't grens tu Toogo loongs. Efter nuurduasten tu uun Toogo an Beniin het hat do Atakora-Keed.
Bi't liachst steed uun't süüden hää di Volta Struum ham en steed soocht, am en wai tu a Golf faan Guinea tu finjen. An diar as en gewaltagen staudoom baud wurden, di Akosombodoom. Diarbääft staut ham nü di Volta Struum ap tu di Volta Stausia.
Blä Niil (Bundesstoot)
De Blä Niil Bundesstoot (üüb Araabsk: ولاية النيل الأزرق‎ Wilāyat an-Nīl al-ʾAzraq) as en bundesstoot uun Sudaan. A bundesstoot leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 1.108.400 lidj (2018). At hoodsteed faan a bundesstoot as Ad-Damasiin.
Azua (Prowins)
Det Azua Prowins (üüb Spaans: Provincia de Azua [ˈaswa]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 214.311 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Azua de Compostela.
Nacka (Komuun)
Det Nacka Komuun (üüb Sweedsk: Nacka kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 105.189 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Nacka.
Geografii
At komuun as dial faan det Stockholm Steedgebiit (Stockholms tätort).
Tritonhurn
At Tritonhurn (Charonia tritonis) as en slach faan Sneken (Gastropoda) uun det order faan a Sorbeoconcha. Hat lewet uun a troopen an subtroopen an hiart tu a gratst sneken, hat koon 50 cm grat wurd. Hör nööm komt faan det greks godhaid Triton uf, di dring faan Poseidon.
Det höske woort brükt, am diar üüb tu tuutin.
Siagurken
A Siagurken (Holothuroidea) sen en klas faan diarten uun a stam faan a Puurthidjeten (Echinodermata). Diar jaft'at wel son 1.700 slacher faan. Jo san nai mä Siaiigler (Echinoidea).
Weiden in der Oberpfalz
Weiden in der Oberpfalz as en kreisfrei stääd mä gud 40.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Oberpfalz faan't bundeslun Bayern.
Eriobotrya
Eriobotrya san en plaantenskööl uun det famile faan a ruusenplaanten (Rosaceae). Diar hiar son 30 slacher tu, diar uun Uastaasien lewe.
Bahoruco (Prowins)
Det Bahoruco Prowins (üüb Spaans: Provincia de Bahoruco [baoˈɾuko]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 97.313 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Neiba.
Eriobotrya
Slacher
E. angustissima – E. balgooyi – E. bengalensis – E. cavaleriei – E. condaoensis – E. deflexa – E. dubia – E. elliptica – E. fragrans – E. fulvicoma – E. glabrescens – E. henryi – E. hookeriana – E. japonica – E. latifolia – E. longifolia – E. macrocarpa – E. malipoensis – E. merguiensis – E. obovata – E. petiolata – E. platyphylla – E. poilanei – E. prinoides – E. salwinensis – E. seguinii – E. serrata – E. stipularis – E. tengyuehensis – E. tinctoria – E. wardii
Puerto de la Cruz
Puerto de la Cruz as en stääd an gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Oregaano
Oregaano of uk Oreegano (Origanum vulgare) as en plaantenslach uun det skööl Origanum uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat hää en grat bedüüdang uun köögem an uun a medesiin. Oregaano as nai mä Majoraan, an het uk Wil Majoraan.
Afar (Regiuun)
Det Afar Regiuun (üüb Amhaarisk: አፋር ክልል Äfər Käläl, üüb Afar: Qafár Rakaakayih Doolata) as ian faan dön njüügen regiuun faan Etioopien. At regiuun leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 1.723.000 lidj (2015). At hoodsteed faan't regiuun as Semera.
Huuger
Huuger (uk: Huuder, dånsch: Højer Sogn, tjüsch: Hoyer) as en dånsch schöspelgemiind (dåånsch: sogn) önjt sööden foon Dånmark. Jü läit bai e Weestsii än e gränse tu Tjüschlönj. Bit 1970 wus Huuger en diilj foon e hiird "Tønder, Højer og Lø Herred", än eeftert foon e Højer Komuun, wat ma e Kommunalreform foon di 1. Janewoore 2007 tu e Tønder Komuun önj e Regjoon Syddanmark wörd.
Ferkiir
Iir 1927 di Hindenburgdoom bäged wörd, kjard en dåmper foon e salringe DSG foon Huuger eefter Munkmēsk.
Jeju-do
Jeju-do as en prowins faan Süüdkorea üüb det eilun Jejudo uun't Uastsjineesk Sia. Tu det prowins hiar uk a eilunen Udo an a Chuja-Eilunen.
Jeju-do as en Teukbyeol-jachi-do (특별 자치도; 特別自治道; Special Autonomous Province = Aparte autonoom prowins). Hat as apdiald tu tau stääden:
Sastereilunen
Jeju-do as ferbünjen mä eilunen uun ööder lunen, diar uk so fiar faan't lun uf lei:
Amazonas
Wat menst dü?
Süüdaafrikoons Rand
A Süüdafrikoons Rand as at münt faan Süüdafrikoo. Hi woort oober uk uun ööder lunen trinjam brükt.
Jilskiiner
Föör üüb a nei jilskiiner as en bil faan Nelson Mandela, di iarst president efter't aanj faan't apartheid.
Krügerrand
Di Krügerrand as en gulstak, an hää niks mä det normool münt tu dun.
Norrtälje (Komuun)
Det Norrtälje Komuun (üüb Sweedsk: Norrtälje kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurduast faan't prowins. Det hee 62.622 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Norrtälje.
András Kornai
András Kornai (* 1957 uun Budapest) as en en matemaatisken linguist. Hi hää en dokter uun matematiik an uk uun spriakwedenskap.
Kornai as profesor för algebra uun Budapest. Hi werket uk för IT onernemen üs Northern Light of MetaCarta.
Kornai onersjükt matemaatisk dooten faan natüürelk spriaken, ferstunen faan spriaken an skraften (OCR - optical character recognition).
Herzogdoom Lauenbörri (Krais)
De Herzogdoom Lauenbörri Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Siidoos fan’t Bundeslun. Uun’e Noort lait Lübeck, uun’e Oos Mecklenbörri-Feerpommern, uun’e Siid lai Niidersaksen en Hambörri en uun’e Wes lait de Stormarn Krais. Dat hat 198.019 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Ratzeburg.
Barahona (Prowins)
Det Barahona Prowins (üüb Spaans: Provincia de Barahona [baɾaˈona]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 187.105 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Barahona.
Coburg
Coburg as en kreisfrei stääd mä gud 40.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Oberfranken faan't bundeslun Bayern.
San Juan de la Rambla
San Juan de la Rambla as en stääd an gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Villa Clara (Prowins)
Det Villa Clara Prowins (üüb Spaans: Provincia de Villa Clara) as ian faan dön 15 prowinsen uun Kuuba. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 780.749 lidj (2018). At hoodsteed faan't prowins as Santa Clara.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Amazonas (Department uun Kolumbien)
Det Amazonas Department (üüb Spaans: Departamento de Amazonas [amaˈsonas]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 77.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Leticia.
Histoore
At department wurd 5. Oktuuber 1991 grünjlaanjen.
Sunda-Eilunen
A Sunda-Eilunen san a waastelk eilunen faan Indoneesien. Jo wurd noch ans widjer iindiald tu a Grat an Letj Sunda-Eilunen.
Bütj a Sunda-Eilunen hiar tu Indoneesien uk a Molukken an di waastelk dial faan Nei-Guinea.
Wallace-Liinje
Maden troch a Sunda-Eilunen ferlääpt det Wallace-Liinje. Det as det biogeograafisk grens tesken a kontinenten Aasien an Austraalien. Hat as näämd efter Alfred Russel Wallace (1823-1913), di det regiuun uun a juaren 1854 bit 1862 onersoocht hää. Hi foonj ütj, dat diarten, diar normoolerwiis uun Austraalien lewe, ei widjer efter nuurden föörkem üs bit tu detdiar grens.
Slaangstäären
A Slaangstäären (Ophiuroidea) san en klas faan Puurthidjeten. Hör nööm komt faan't greks ophis – Slaang an ura – Stört. Jo san nai mä Siastäären (Asteroidea).
Rosmarinus
Rosmarinus as en plaantenskööl uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Di wichtagst slach as at Ruusmariin (Rosmarinus officinalis).
Commewijne (Distrikt)
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee seeks resorten (üüb Holuns: resorts)
Söleraanj/mo
Söleraanj (unti aw Mooring: Sööderiinje; aw Öömrang: Söderaanj, aw Tjüsch: Süderende, aw Dånsch: Syderende) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önjt weesten foont ailönj Fäär. Önjt norden än nordååsten läit dåt gruter diilj foon e gemiine Olersem, önjt söödååsten Borigsem, önjt sööden dåt latjer diilj foon Olersem, önjt söödweesten Ödersem än önjt nordweesten Dunsem. Dåt heet 188 inboogere (2019).
Geografii
Et toorp Söleraanj läit önjt norden foon e gemiine.
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Fäär-Lönj.
Hof (Saale)
Hof as en kreisfrei stääd mä gud 45.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Oberfranken faan't bundeslun Bayern bi a struum Saale.
Dajabón (Prowins)
Det Dajabón Prowins (üüb Spaans: Provincia de Dajabón [daxaˈβon]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 63.955 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Dajabón.
Mocímboa da Praia (Distrikt)
De Mocímboa da Praia Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mocímboa da Praia) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan’t prowins. Det hee 123.975 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mocímboa da Praia.
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee trii kreiser (üüb Portugiisk:Postos Administrativos):
San Miguel de Abona
San Miguel de Abona as en gemeen uun a süüd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Nynäshamn (Komuun)
Det Nynäshamn Komuun (üüb Sweedsk: Nynäshamns kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 28.575 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Nynäshamn.
Ööwenem/mo
Geografii
Et toorp Ööwenem läit önjt sööden foon e gemiine. Di Uasterlun-Feer Siltooch skååst et sööden foon e gemiine foon e räst.
Inboogere
Huum, wat foon Ööwenem kamt, as aw Fering en ööwenembüür (mörtål ööwenembüüren).
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Fäär-Lönj.
Strigamia maritima
Strigamia maritima as en Hunertbian (Chilopoda). Hi as 20 bit 40 mm lung an lewet uun a waas. 2021 as hi uun Nuurdfresklun fünjen wurden.
Hi as di iansagst slach uun det skööl Strigamia, di uun a waas lewet. Aal a ööder slacher lewe banluns.
Wanica (Distrikt)
De Wanica Distrikt (üüb Holuns: District Wanica) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 118.222 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Lelydorp.
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee sööwen resorten:
Znojmo (Distrikt)
De Znojmo Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Znojmo) as een faan a distrikten faan det Süüdmäärisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 114.552 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Znojmo.
Brokopondo (Distrikt)
De Brokopondo Distrikt (üüb Holuns: District Brokopondo) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 15.909 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Brokopondo.
Steeden
Dön tau gratst steeden uun a distrikt san:
Öler steeden:
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee seeks resorten (üüb Holuns: resorts):
Wiartskap
Uun a distrikt, nai bi't steed Brokopondo, as det grat Rosebel-gulmiin, wat sant 2004 luas as. At jaft öler miinen uun a distrikt.
Ödersem/mo
Ödersem (aw Tjüsch: Utersum, aw Dånsch: Yttersum) as en gemiine önjt Åmt Fäär-Oomram önj e Kris Nordfraschlönj. E gemiine läit önjt söödweesten foont ailönj Fäär. Önjt norden läit e gemiine Dunsem, önjt nordååsten Söleraanj, önjt ååsten dåt latjer diilj foon e gemiine Olersem, önjt söödååsten Wiisem än önjt sööden än weesten et Heef. Dåt heet 398 inboogere (2019).
Geografii
Et toorp Ödersem läit önjt weesten foon e gemiine. Et toorp Hedehüsem läit önjt söödååsten.
Inboogere
Huum, wat foon Ödersem kamt, as aw Fering en ödersembüür (mörtål ödersembüüren). Dåt weesdringer Fering wårt önj Ödersem än Hedehüsem snååked.
Histoori
E gemiine wörd di 1. önj e Ismoune 2007 diilj foon dåt nai Åmt Fäär-Oomram. Tuforen wus e gemiine diilj foont Åmt Fäär-Lönj.
Bleer
En Bleer es en Töhopsteling fan Tiringen, Böören en aaftinoch uk Reklāmi, wat muar of mener me en Rail ütkumt. Hat jeft daagelk Bleeren, Weekenbleeren sa üs uk sok, wat ark Muun of ark kwart Jaar ütkum.
En Bleer ken uk üs en Wai (Uk Orgān) fastlair uur, hur en Gimiindi of Komuuni höör Böören fuar ark jen bikeent maaket.
Masi Bleeren uur fan Instituuten of Foriiningen sa üs uk Forseekeringen ütdönen en prenti leten.
Vyškov (Distrikt)
De Vyškov Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Vyškov) as een faan a distrikten faan det Süüdmäärisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 92.735 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Vyškov.
Montepuez (Distrikt)
De Montepuez Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Montepuez) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a waast faan’t prowins. Det hee 261.535 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Montepuez.
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee fjauer kreiser (üüb Portugiisk:Postos Administrativos):
Ansbach
Ansbach (uastfrenkisk: Anschba) as en kreisfrei stääd mä gud 40.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Mittelfranken faan't bundeslun Bayern.
Siaiigler
A Siaiigler (Echinoidea, faan greks ἐχῖνος echĩnos: Iigel, Siaiigel) san en klas faan Puurthidjeten (Echinodermata). Diar jaft'at wel 950 of noch muar slacher faan. Jo san nai mä Siagurken (Holothuroidea).
Österåker (Komuun)
Det Österåker Komuun (üüb Sweedsk: Österåkers kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 45.574 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Österåker.
Salem (Komuun)
Det Salem Komuun (üüb Sweedsk: Salems kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 16.750 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Salem.
Ruusmariin
Ruusmariin (Rosmarinus officinalis) as en plaantenslach uun det skööl Rosmarinus uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat hää en grat bedüüdang uun köögem.
Bizerte (Guwernement)
Det Bizerte Guwernement (üüb Araabsk: ولاية بنزرت‎ Wilāyat Banzart; üüb Fraansöösk: Le Gouvernorat de Bizerte) as ian faan dön fjauer-an-twuntig guwernementen faan Tuneesien. Det hee 568.219 lidj (2014). At hoodsteed faan’t guwernement as Bizerte.
Indialing faan Ferwalting
At guwernement hee fjauertanj lunkreiser (üüb Fraansöösk: délégations):
Sipaliwini (Distrikt)
De Sipaliwini Distrikt (üüb Holuns: District Sipaliwini) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 37.065 lidj (2012). A distrikt hee nian hoodsteed.
Iindialing faan Ferwalting
A distrikt hee seeks resorten:
Ruusmariin
Di nööm hää niks mä ruusen tu dun, hi komt faan't latiinsk ros marinus, det ment doog faan a sia, siadoog.
Bleer (Plaanten)
Dit Bleer jert töhop me Sprööti-Twiig of Stok en Röten tö di Plaantendiili, wat bi hooger Plaanten fuar't Leewent en Wuksin nöörig sen. Di Orgaantyp jit Phyllom. Ja wuksi fan Kneten (Nodi) ön di Sprööti-Stok tö Sir üt. Ja seet Leecht tö Wuksin om (Photosyntheesi) en Sweet (Weeter ken ütdampi, wan't olter wārem es, en des köölet uk). Fan di "Sweet" uur uk Niaring aural iin ön di Plaant henbraacht.
Plöön (Krais)/ha
De Plöön Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Oos fan’t Bundeslun. Uun’e Noort lait Kil Boch, uun’e Oos de Oosholstean Krais, uun’e Siid de Seegeberri Krais, uun’e Siidwes Neumünster en uun’e Wes de Rendsbörri-Eckernförde Krais en uun’e Nürwes Kil. Dat hat 128.686 Lid’n (2011). E Hoadstad fan e Krais es Plöön.
Waastelk Popegein
Waastelk Popegein (Psittacidae) san en fögelfamile uun det order faan a Popegein (Psittaciformes).
Sköölen
Alipiopsitta – Amazona – Anodorhynchus – Ara – Aratinga – Bolborhynchus – Brotogeris – Cyanoliseus – Cyanopsitta – Deroptyus – Diopsittaca – Enicognathus – Eupsittula – Forpus – Graydidascalus – Guaruba – Hapalopsittaca – Leptosittaca – Myiopsitta – Nannopsittaca – Ognorhynchus – Orthopsittaca – Pionites – Pionopsitta – Pionus – Poicephalus – Primolius – Psilopsiagon – Psittacus – Pyrilia – Pyrrhura – Rhynchopsitta – Touit – Triclaria
Dobelbianer
A Dobelbianer (Diplopoda) san en klas faan Diarten uun det auerklas faan a Düüsenbianer (Myriapoda). Diar jaft at wel son 10.000 slacher faan. Dobelbianer san a gratst Düüsenbianer.
Rhône (Department)
Det Rhône Department [ʁoːn] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 1.893.147 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Lyon, uk wan sant 2015 as't steed nian dial faan't department.
Mueda (Distrikt)
De Mueda Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mueda) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan’t prowins. Det hee 217.641 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mueda.
Rhône (Department)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee tau arrondissementen:
Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.
Sleeswich-Flensbörri (Krais)
De Sleeswich-Flensbörri Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Nür-oos fan’t Bundeslun. Dat hat 201.156 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Sleeswich.
Schwabach
Ansbach (uastfrenkisk: Schwouba) as en kreisfrei stääd mä gud 40.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Mittelfranken faan't bundeslun Bayern.
Winston Churchill
Sir Winston Leonard Spencer-Churchill (* 30. Nofember 1874 uun Blenheim Palace, Oxfordshire; † 24. Janewoore 1965 uun London) wiar en britisk poliitiker, armee ofisiar an skriiwer. Hi wiar tausis premier-minister faan det Ferianigt Köningrik, faan 1940 tu 1945 an uk faan 1951 tu 1955, an feerd at lun troch de Naist Wäältkrich. Tuföören wiar hi banenminister, de iarst lord faan't admiraliteet an schatskansler. Hi skreew uk poliitisk an histoorisk werken an fing 1953 a Noobelpris för literatüür.
Santa Úrsula
Santa Úrsula as en stääd an gemeen uun a nuurdwaast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Sigtuna (Komuun)
Det Sigtuna Komuun (üüb Sweedsk: Sigtuna kommun) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 48.964 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Märsta.
Sialiilien
A Sialiilien (Crinoidea, faan greks κρίνος krinos‚ Liilie) san en klas faan diarten uun a stam faan a Puurthidjeten (Echinodermata). Diar jaft'at wel muar üs 620 slacher faan, a miasten uun det order Comatulida. Jo like plaanten, an enkelten san uk fääst mä a grünj ferwoksen.
Winston Churchill
Luke uk diar
Premier-Ministern faan det Ferianigt Köningrik (1902-1955): Arthur Balfour (1902-1905), Sir Henry Campbell-Bannerman (1905-1908), H. H. Asquith (1908-1916), David Lloyd George (1916-1922), Andrew Bonar Law (1922-1923), Stanley Baldwin (1923-1924, 1924-1929, 1935-1937), Ramsay MacDonald (Janewoore-Nofember 1924, 1929-1935), Neville Chamberlain (1937-1940), Winston Churchill (1940-1945, 1951-1955), Clement Atlee (1945-1951).
Microsoft Excel
Microsft Excel of MS Excel as en kompjuuterprogram, an en dial faan det programpakeet MS Office.
Hat as maaget för automaatisk bereegnangen uun tabelen. An dö kön diar uk graafiken mä maaget wurd.
Det program jaft'at al sant 1985 för Macintosh (MAC-OS) an sant 1987 för Windows.
Wraksem/mo
Geografii
Et toorp Wraksem läit önjt söödååsten foon e gemiine.
Inboogere
Huum, wat foon Wraksem kamt, as aw Fering en wraksembüür (mörtål wraksembüüren).
Ernst Nicol
Ernst Willy Nicol (* 12. Detsember 1923 uun Flensborag; † 8. Oktuuber 2022) wiar en skapsbauinjenöör.
Leewent
Ernst Nicol liard iarst skapsbauer bi't Flensburger Schiffbau-Gesellschaft. Efter a Ööder Weltkriich werket hi bi a Kröger bredern üüb't Husumer Schiffswerft, iar hi 1987 uun rente ging. Hi hää flook skapstypen tiakent, det wiar containerskeb, faskkodern, slebern, an uk pasajiirdampern an jachten.
Bekäänd wurden as Nicol mä san ploon för en slööden redangsbuat, wat ei onergung küd. Diar kaam hi üüb, üs hi uun a Hüsemer huuwen en blikduus siig, wat ei onerging. Sin werew wul diar oober ei föl faan wed, an so hää hi di ploon üüb aanj reegnang widjer ferfulagt. Ham ging det diaram, dat minsken uun sianuad flooksis uk uun en redangsbuat noch amkaam, auer det amkapt of folrinjd. Diaram hää hi sin slööden redangsbuat 1954 üs patent uunmeldet. Enkelt werwer haa do uk sok buaten baud, man iarst 1960 wurd jo internatsionaal tuläät. An iarst 1983 san jo aueraal föörskrewen wurden, do wiar sin patent oober al loong uflepen, an hi hed diar niks muar faan. 2013 füng hi oober imerhen noch det bundesfersiinstkrüs.
Aeonium
Aeonium as en plaantenskööl uun det famile faan a Crassulaceae. Di latiinsk nööm komt faan't greks wurd „αίώνιος“ (aionios) för iiwag uf. Aeonium slacher san nai mä Luuken.
Slacher
A. aguajilvense – A. aizoon – A. anagense – A. appendiculatum – A. arboreum – A. aureozoon – A. aureum – A. balsamiferum – A. banaresii – A. beltranii – A. bollei – A. bornmuelleri – A. bramwellii – A. bravoanum – A. burchardii – A. cabrerae – A. canariense – A. candelariense – A. casanovense – A. castello-paivae – A. castellodecorum – A. castelloplanum – A. ciliatum – A. cilifolium – A. cuneatum – A. davidbramwellii – A. decorum – A. diplocyclum – A. dodrantale – A. edgari – A. escobarii – A. glandulosum – A. glutinosum – A. gomerense – A. goochiae – A. gorgoneum – A. hawbicum – A. haworthii – A. hernandezii – A. hierrense – A. holospathulatum – A. hornemannii – A. hybridum – A. isorense – A. jacobsenii – A. junoniae – A. kunkelii – A. lambii – A. lancerottense – A. laxiflorum – A. lemsii – A. leucoblepharum – A. lidii – A. lindleyi – A. loartei – A. lowei – A. × mascaense – A. meridionale – A. mixtum – A. nobile – A. nogalesii – A. occidentale – A. ombriosum – A. orbelindense – A. percarneum – A. perezii – A. praegeri – A. proliferum – A. pseudohawbicum – A. pseudourbicum – A. puberulum – A. riosjordanae – A. robustum – A. rowleyi – A. sanctisebastianii – A. santosianum – A. saundersii – A. sedifolium – A. septentrionale – A. simsii – A. smithii – A. spathulatum – A. splendens – A. stuessyi – A. sventenii – A. tabuliforme – A. tabulicum – A. tamaimense – A. tenensis – A. teneriffae – A. tijarafense – A. timensis – A. uhlii – A. undulatum – A. urbicum – A. valverdense – A. vegamorai – A. velutinum – A. voggenreiteri – A. volkeri – A. × wildpretii
Rendsbörri-Eckernförde (Krais)
De Rendsbörri-Eckernförde Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Med'n fan’t Bundeslun. Uun’e Nürwes lait de Sleeswich-Flensbörri Krais, uun’e Nür-oos de Kil Boch, uun’e Oos lai Kil en de Plöön Krais, uun’e Siid Neumünster, de Seegeberri Krais en Steanberri Krais en uun’e Wes de Dithmarschen. Dat hat 274.098 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Rendsbörri.
Bridgetown
Bridgetown as a hoodsteed faan Barbaados. At steed leit uun a süüduast faan't eilun, uun det Saint Michael Sarkspal. Det hee 5996 lidj (2010).
Iarn (stäärbil)
Di Iarn (, Aql) as en stäärbil üüb a nuurdelk hemel. San laachtest stäär as Altair.
Santiago del Teide
Santiago del Teide as en stääd an gemeen uun a waast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Bleer (Muar Meeningen/muardüüdag)
Wat meenst Dü?
Letjetbianer
A Letjetbianer (Pauropoda) san en klas faan Diarten uun det auerklas faan a Düüsenbianer (Myriapoda). Diar jaft at 540 slacher faan. Jo wurd ei grater üs tau milimeetern.
Muidumbe (Distrikt)
De Muidumbe Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Muidumbe) as en distrikt faan det Cabo Delgado Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan’t prowins. Det hee 99.363 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Muidumbe.
Iintoochregiuun
At iintoochregiuun faan en struum as det areal, faan huar det rinweeder tu di struum hen uflääpt. Tesken tau iintoochregiuunen ferlääpt at weederskeel, det as miast en beragkeed.
Saramacca (Distrikt)
De Saramacca Distrikt (üüb Holuns: District Saramacca) as ian faan dön tjiin distrikten faan Suurinam. Det hee 17.480 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Groningen.
E-Citaro
Di Mercedes-Benz E-Citaro es di jest Elektrobus fan di Daimler AG. Dit es niin nii Bus, di Forem jeft et al leenger me Dieselmaskiin. Üs Citaro (Sii: Sitaro []) uur des sent 1997 forkoopet.
Di Typ jit uk O 530, en des meent di iinfachi Bus me 12 Meetern Leengdi. Di citaro uur sent 1997 me Dieselmotooren becht. Al leenger uur forsaacht, nii Öndreften diarfuar omtöseet.
Skeltern
Ön di Marts fan 2020 kām en E-Citaro tö Proof naa Söl. Töhop me di nii Sileo S12 wiar tö des Tir tau Elektrobusi üp Söl önerwai.
Technik
Di E-Citaro heer Bateriimoduuli fan 252kWh bit 441kWh Kapatsiteet. Ön Hamborig bi di VHH heer en 12-Meeter-Citaro 370 kWh ön Buurt. Sa üs uk di Sileo S12 heer di Wain en Elekroportaalaaks fan ZF me Önerseetingen en tau Elektromaskiinen, wat nai bi di Weelen set. Ark Motor heer 125 kW en en Draimoment fan 485 Nm, me di Önerseeting üür diar man ombi 11.000 Nm fan maaket.
Futnooten
Mercedes-Benz_Citaro
Kaufbeuren
Kaufbeuren (sweebisk: Beira) as en kreisfrei stääd mä knaap 45.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Schwaben faan't bundeslun Bayern.
Wolhynien (Prowins)
Det Wolhynien Prowins (üüb Ukrainisk: Воли́нська о́бласть Volýns’ka óblast’ of Воли́нь Volýn’) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.040.954 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Lutsjk.
Seegeberri (Krais)
De Seegeberri Krais es iaan fan de elben Kraiser fan Sleeswich-Holstean. E Krais lait uun’e Siid fan’t Bundeslun. Dat hat 277.175 Lid'n (2019). E Hoadstad fan e Krais es Bad Segeberg.
Fraansöösk Waast-Aafrika
Fraansöösk Waast-Aafrika (üüb Fraansöösk: Afrique-Occidentale française) wiar faan 1895 tu 1958 a nööm faan't föderatschuun faan dön fraansöösk koloniien uun a waast faan Aafrika. A teritoorien faan Boowerseenegal an Niiger (daaling Burkiina Faaso, Niiger an dial faan Maali), Seenegal, Mauretaanien (daaling a waast faan Mauretaanien), Fraansöösk Sudaan (daaling dialen faan Maali an a uast faan Mauretaanien), Guinea, Dahomey (daaling Beniin) an uk at Elfenbianküst hiard tu't föderatschuun. A hoodsteeden faan't föderatschuun wiar Saint-Louis (tu 1902) an Dakar (1902-1960).
Amazonas (struum)
A Amazonas as en struum uun't nuurdelk Süüdameerikoo. Hi komt faan a Anden deel an lääpt naibi a ekwaator efter uasten uf iin uun en 200 km briad delta tu a Atlantik. Di Amazonas täält üs ööderlingst struum faan a eerd efter a Niil. Sin iintoochregiuun leit fööraal uun Brasiilien. Hi feert muar weeder üs a sääks naistlingst struumer tuup.
San nööm feert di struum faan diar, huar a tustruumer Marañón an Ucayali uun Peruu tuupluup.
Weederfeerang
Bi't stääd Óbidos, sowat 800 km föör't delta, wurd arke juar 1,2 miljaarden tonen sediment trochskebet. Trii sjuarden diarfaan luup iin uun di Atlantik. Ian sjuarden woort üüb a leetst 800 km ufloogert.
Bi a peegel Óbidos wurd auer't hialer juar grat weedermengden meeden (uun m³/s):
Uastelk Popegein
Uastelk Popegein (Psittaculidae) san en fögelfamile uun det order faan a Popegein (Psittaciformes).
Sköölen
Agapornis – Alisterus – Aprosmictus – Barnardius – Bolbopsittacus – Chalcopsitta – Charmosyna – Coracopsis – Cyanoramphus – Cyclopsitta – Eclectus – Eos – Eunymphicus – Geoffroyus – Glossopsitta – Lathamus – Loriculus – Lorius – Melopsittacus – Micropsitta – Neophema – Neopsephotus – Neopsittacus – Northiella – Oreopsittacus – Parvipsitta – Pezoporus – Phigys – Platycercus – Polytelis – Prioniturus – Prosopeia – Psephotellus – Psephotus – Pseudeos – Psittacella – Psittacula – Psittaculirostris – Psitteuteles – Psittinus – Psittrichas – Purpureicephalus – Tanygnathus – Trichoglossus – Vini