cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dakar (Regiuun)
Geografii
De waastermiast ponkt uun Aafrika, Cap Vert, leit uun a waast faan't regiuun.
Iindialing faan Ferwalting
At regiuun hee fjauer departmenten:
Befölkring
Det letst folksteeling uun Seenegal wiar de 19. Nofember 2013.
Efter a resultooten:
Autonoomi Köörmaskiinen
Autonoomi Köörmaskiinen ken söner Mensken laap, dānen jam kontroliari. Des ken Autos, Tochen of Autobusi sa üs di Navya wiis.
Dakar (Regiuun)
Histoore
At regiuun faan nü wurd de 10. September 2008 grünjlaanjen.
Spandau
Berlin-Spandau as en distrikt (di 5. Bezirk) faan Berlin mä njügen stääddialen. Diar wene gud 245.000 minsken. Spandau as uk di nööm faan ään stääddial uun Berlin-Spandau.
Autonoomi Köörmaskiinen
Histoorie (Autos)
Hat jeft al leenger Autos, wat jamsalev üp Parkplaats ofstel ken (Diilautomatsjoon), man diarme skel em jit langsen salev köör. Al sent di 1990er Jaaren heer em me autonoomi Autos eksperimentiaret. Dit jest Auto wiar di VaMP (Kuurter fan VaMoRs (Versuchsfahrzeug für autonome Mobilität und Rechnersehen)), en Mercedes-S-Klas 500 SEL, wat töhop me sin Twenlingsauto di VITA-2 olerhun Waien aliining köört es.
1994 waar des Eureka-Prometheus-Projekt (1987 bit 1995, 800 Miljoonen ECU of ~ 1,6 Mrd. DM) ön Paris ofslööten, en diarfuar sen VaMP en VITA-2 ombi 1.000 km me bit tö 130 km/h döör di Forkiir naa di Fluugplaats Charles de Gaulle löpen. Ön di Autoroute 1 waar me Seekerhairs-Üppaser fan jen Spöör tö di Üđer köört en uk autonoom aurhaalet.
Üp en Faart fan München naa Kopenhaawen (1.758 km) ön't Jaar 1995 es dit Auto mal aaft autonoom en me bit tö 175 km/h önerwai wesen. Di Reekenmaskiinen wiar lung ek sa gau üs deling, en des mut em diarbi se. Di VaMP dēr Biskiir, wan di aurhaali wil, en da skul di Köörster (Of Üppaser) Forloof dö. Ön jen Stek es dit Auto 158 km söner Help fan Mensken löpen, en diarfuar wiar dit gaar ek taacht. Ön't Merel löp dit Auto ombi 9 km söner Help, bluat me Bechstairen, wat ek iinprogramiaret wiar, kür dit Systeem ek klaarkum. Delings Autos haa GPS tö jaar Help, dit jaav dit man tö Tiren fan VaMP ek. VaMp en VITA-2 wiar en gurt Stööp üp Wai tö dit Automaatenauto. Sent 2006 staant VamP iin ön't Dütsk Museeum ön München.
Bi di ialer Autos wiar jit di Swaarhair, dat em di Maskiin jaa uk önstjüüri skul, wat jaa en Bensiinforbrener wiar. Di jest elektroonisk Droselklapen jaav dit jit ek sa lung, en fuar't Miist wiar di Autos jit me Gaswiiren önerwai. Me di Elektrowainern es des fuul iinfacher uuren, uk aurdat em aaftinoch en elektroonisk Köörpedaal heer, wat bluat elektroonisk Signaali tö en Controller dēr. De Stööp tö en automaatisk Railing es da ek muar sa gurt us jertirs.
Automatsjoonslevel eeđer SAE
Di SAE International (Organisatjoon fuar Mobiliteetstechologii) heer Köörmoodi (Driving Modes) eeđer dit definiaret, wat di Āpgaaven sen (Waker köör, aurhaali, lungsom köör, iin ön en Autoslang köör, Parkplaats, köör ofslööten Areaal esf.). Di dynaamisk Āpgaav es da dit Stjüürin, Bremsi, wakerer uur, fuar di Forkiir üppasi, üppasi, dat dit Auto ek üt di Huk flocht esf.) biskrewen, di taktisk Āpgaaven (Reaktsjoonen, wan gung ik üp üđer Spöör, wan drai ik om, auf Ereignisse, Festlegen, blinki, tuuti, wan es dit nöörig), kuurt, di Köörāpgaawen hiir diartö. Ek diartö hiir dit Üttenken, hur di Wai fan of of hengung skel.
Di Önfraag fan't Systeem meent eeđer di SAE di Biskiir, dat di Mensk weđer salev köör skel.
Tochen
Ön gurt Staten sa üs Kopenhaawen laap di U-Baanen al leenger autonoom.
Autobusi
Fuar di "leest Miil" uur elektrisk Busi ütprobiaret, hur em höm me tö di Baanhof of uk iin ön en Stat köör let ken. Jen diarfan es di Navya. Sok Busi röpt en bitaalet em me sin Smartphone.
Cingulata
Cingulata san en order faan tetjdiarten (Mammalia). Diar jaft at daalang bluas noch tau familin faan. Jo lewe uun Süüdameerikoo.
Lääne-Viru (Lunkreis)
De Lääne-Viru Lunkreis (üüb Eestnisk: Lääne-Viru maakond of Lääne-Virumaa, üüb Tjiisk: West-Wierland) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit de Finsk Siaböösem, uun a uast de Ida-Viru Lunkreis, uun a süüd de Jõgeva Lunkreis, uun a süüdwaast de Järva Lunkreis an uun a nuurdwaast de Harju Lunkreis. Det hee 61.649 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Rakvere.
Chókwè (Distrikt)
De Chókwè Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Chókwè) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Hi hee 240.244 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Chókwè.
Lääne-Viru (Lunkreis)
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Prowins Malleco
Malleco as en prowins uun Chiile an det nuurdelk prowins faan jo tau prowinsen uun't Región de la Araucanía (Araukaanien). Diar lewe gud 200.000 iinwenern (2017). Hat as 13.433 km² grat, an hör hoodstääd as Angol.
Lääne-Viru (Lunkreis)
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 61.649 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 71.808 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Jekaterinoslaw Guwernement
Det Jekaterinoslaw Guwernement (üüb Rüs: Екатериносла́вская губе́рния Jekaterinoslávskaya gubérnija) wiar faan 1802 tu 1925 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Ukraine SSR. Det hed 2.112.651 lidj (1897). At hoodsteed faan't guwernement wiar Jekaterinoslaw.
Snöfelstiiner ön Hüsem
Di List fan di Snöfelstiiner ön Hüsem weeget di Snöfelstiiner, diar eeđer di Taachten fan di Könstler Gunter Demnig ön Hüsem forlair uuren sen. Aur di Snöfelstiiner skel om di Mensken taacht uur, dānen bi di Nationalsozialismus jaaget, meshanelt en ombraacht uuren sen.
Naltschik
Naltschik (üüb Rüs: На́льчик Nál'čik) as at hoodsteed faan't republiik Kabardiino-Balkaarien. At steed leit uun a maden faan't republiik. Det hee 239.054 lidj (2021).
Anguimorpha
Anguimorpha san en onerorder faan a Skolepkrepdiarten (Squamata). Diar hiar son 200 slacher tu. Enkelten like slaanger.
Iindialang
Familin: Shinisauridae - Lanthanotidae - Varanidae Familin: Helodermatidae - Xenosauridae - Anniellidae - Anguidae
Morus
Wat menst dü?
Of menst dü ferlicht:
Polygonum
Polygonum as en plaantenskööl uun det famile faan a düüsenknober (Polygonaceae).
Slacher
P. acerosum – P. acetosum – P. achoreum – P. afghanicum – P. afromontanum – P. afyonicum – P. albanicum – P. aleppicum – P. arenarium – P. arenastrum – P. argyrocoleum – P. arussense – P. aschersonianum – P. austiniae – P. aviculare – P. balansae – P. baltistanicum – P. bellardii – P. biaristatum – P. bidwelliae – P. bolanderi – P. borgoicum – P. bornmuelleri – P. brasiliense – P. breviarticulatum – P. buxiforme – P. californicum – P. cappadocicum – P. cascadense – P. cashmirense – P. cedrorum – P. cognatum – P. corrigioloides – P. cretaceum – P. crispatum – P. czukavinae – P. diospyrifolium – P. douglasii – P. ebracteatum – P. ekimianum – P. engelmannii – P. equisetiforme – P. erectum – P. fibrilliferum – P. floribundum – P. fowleri – P. gabrielae – P. ganderbalense – P. glandulosopilosum – P. glaucescens – P. glaucum – P. graminifolium – P. hassanabdalicum – P. heterosepalum – P. hickmanii – P. huichunense – P. humifusum – P. hyrcanicum – P. icaricum – P. idaeum – P. ilanense – P. inflexum – P. istanbulicum – P. karacae – P. kelloggii – P. kolumense – P. korthalsii – P. lacerum – P. leptocarpum – P. liaotungense – P. libani – P. longiocreatum – P. longipes – P. majus – P. marinense – P. maritimum – P. melihae – P. mesembricum – P. mezianum – P. minimum – P. minutissimum – P. mirajabii – P. molliiforme – P. norvegicum – P. nuttallii – P. obtusifolium – P. olivascens – P. oxyspermum – P. palaestinum – P. pangianum – P. papillosum – P. paronychia – P. paronychioides – P. parryi – P. patuliforme – P. patulum – P. plebejum – P. podlechii – P. polycnemoides – P. polygaloides – P. praelongum – P. pringlei – P. propinquum – P. psammophilum – P. pteranthum – P. ramosissimum – P. ramuliflorum – P. recumbens – P. rigidum – P. robertii – P. robynsii – P. romanum – P. rottboellioides – P. roylei – P. ryukyuense – P. salebrosum – P. salsugineum – P. samsunicum – P. sanguinaria – P. sarobiense – P. sawatchense – P. schimperi – P. schischkinii – P. schistosum – P. scoparium – P. setosum – P. shastense – P. shiheziense – P. shuchengense – P. sivasicum – P. snijmaniae – P. spergulariiforme – P. striatulum – P. stypticum – P. subaphyllum – P. sumatranum – P. sylvaticum – P. tachengense – P. tatewakianum – P. tenoreanum – P. tenue – P. tenuissimum – P. thymifolium – P. turkestanicum – P. uniflorum – P. urumqiense – P. volchovense – P. vvedenskyi
Holocentridae
A Holocentridae of Soldootenfasker san en famile faan Strualflikerten (Acanthopterygii) uun't rä faan a Bianfasker (Osteichthyes). Jo lewe uun troopisk weedern.
==== Iindialang faan a Strualflikerten (Acanthopterygii) ====
Base Léonore
At Base Léonore (Léonore dootenbeenk) as en iinrachtang faan't fransöösk kultuurministerium. Diar woort fäästhäälen, hoker tu't iarenlegioon hiart.
Di nööm faan't dootenbeenk komt faan Lé (legioon) an honore (iar).
Det iarenlegioon as faan Napoléon Bonaparte uun't juar 1802 iinracht wurden.
Nilgus
At Nilgus (Alopochen aegyptiaca) as di iansagst fögelslach uun det skööl Alopochen faan't onerfamile Hualewges (Tadorninae). Hat komt faan Egypten, as oober uk uun Madeleuroopa tu sen, huar't ütj tiirguarder ütjkneeben as.
Kassalaa (Bundesstoot)
De Kassalaa Bundesstoot (üüb Araabsk: ولاية كسلا Wilāyat Kassalā) as en bundesstoot uun Sudaan. Det hee 2.519.100 lidj (2018). At hoodsteed faan a bundesstoot as Kassalaa.
Chongoene (Distrikt)
De Chongoene Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Chongoene) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 121.495 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Chongoene.
Kliawerbosker
Kliawerbosker (Fucus vesiculosus) san en slach faan song an hiar tu a brün algen (Phaeophyceae).
Uun kliawerbosker san Jood, Broom, Beta-Karotiin an noch flook muar natelk mineraalen.
Epenwöhrden
Epenwöhrden as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önj e mal foon e kris. Dåt heet 766 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Nanjing
Nanjing (üüb Schineesk: 南京 Nánjīng ) as en steed uun a uast faan Schiina. Det hee 5.827.888 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Jiangsu Prowins.
Geografii
A steed leit bi de Jangtse Struum.
Peravia (Prowins)
Det Peravia Prowins (üüb Spaans: Provincia de Peravia [peˈɾaβja]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 184.344 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Baní
Dermoptera
Dermoptera san en order faan tetjdiarten, huar't man ian skööl faan jaft: Cynocephalus. An uun detdiar sköl jaft at man jüst tau slacher. Dermoptera kön hör hidj apspään, an diarmä en stak troch a loft flä.
Marcel Proust
Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust ([pru:st]; * 10. Jüüle 1871 uun Pariis; † 18. Nofember 1922 uk diar) wiar en fraansöösk skriiwer an sosiaalkriitiker. Sin hoodwerk as a romoon Üüb a schük efter det ferleesen tidj (üüb Fraansöösk: À la recherche du temps perdu), wat uun sööwen binjer twesken 1913 an 1927 ütjden wurd.
Žďár nad Sázavou (Distrikt)
De Žďár nad Sázavou Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Žďár nad Sázavou) as een faan a distrikten faan det Vysočina Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 117.941 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Žďár nad Sázavou.
Stianborch (Krais)
Di Stianborch Krais is aon foon de älben kraise foon Sleeswich-Holstian. E krais lait öön’t sööwästen foon’t bundeslöön. Dat heet 131.013 jude (2019). E häädstää foon e krais is Itzehoe.
Kompjuuter
En kompjuuter (faan ingelsk: to compute ütjreegne, bereegne) as en maskiin, diar mä en algoritmus dooten ferwerket. Flooksis woort en kompjuuter uk ianfach reegner näämd. Det komt diarfaan, dat a minsken al loong diarauer spikeliaret haa, hü reegenapgoowen automatisiaret wurd kön. Di kompjuuter koon oober föl muar üs bluas reegne, diaram snaaket am leeder uk faan EDV (elektroonisk dooten ferwerkin).
Landskrona
Landskrona as jü füftgrutst stää önj e Prowins Skåne, Swärik. E stää läit önjt weesten foon e prowins. Dåt heet 33.372 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Landskrona Komuun.
Magas
Magas (üüb Rüs: Мага́с Magás) as sant 2002 at hoodsteed faan't republiik Inguscheetien, Rüslun. At steed leit uun a maden faan't republiik. Det hee 13.601 lidj (2021).
Histoore
At steed wurd 1995 grünjlaanjen.
Sucre
Sucre [] as det hoodstääd faan Boliiwien, at regiarang sat oober uun La Paz. Uun Sucre sat at huuchst gericht, an Sucre as uk hoodstääd faan't Departamento Chuquisaca. Hör nööm hää det stääd efter di rewolutsioneer Antonio José de Sucre.
Krüptografii
Krüptografii (, ‚gehiam‘ an γράφειν) as det wedenskap an technik, am informatsion widjer tu dun, oober bluas tu jodiaren, diar det uungongt. Daalang befaadet det krüptografii ham uk algemianer mä informatsioonseekerhaid.
Steganografii
Krüptografii (gehiamskraft) maaget det skrewenen för ööder lidj ei tu käänen. Hoker ei witj, hü det krüptograafisk informatsion apliaset woort, koon mä det informatsion niks began.
Steganografii woort brükt, am di wai faan't informatsion tu fersteegen. Ööder lidj, diar det niks uungongt, skel goorei mäfu, dat diar auerhood en informatsion sjüürd wurden as.
Technik
Uun a modern digitaal krüptografii spele primtaalen an at taalenteorii en grat rol. Arke enkelt byte woort efter reegeln, diar bluas a bedialagten kään, feranert.
Uun a Ööder Weltkriich jääw't noch nian digitaaltechnik, diar hed a Sjiisken en aperoot, di liket en skriiwmaskiin, at Enigma. Diarmä küd a soldooten mäenööder dial, saner dat öödern mäfung, huarauer. Man di Ingeluner Alan Turing hää 1940 en aperoot baud, am det krüptografii aptuliasin. An so wost a Ingelunern, wat a Sjiisken föörhed.
Wiatlun
Wiatlunen haa en grat bedüüdang för at diarten- an plaantenwelt, för't kliima an uk üs skül jin huuchweeder. Wichtag wiatlunen üüb a welt san:
Guijá (Distrikt)
De Guijá Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Guijá) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 93.928 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Caniçado.
Haaselwirmer
Haaselwirmer of Stialwirmer (Anguidae) san en famile faan Skolepkrepdiarten (Squamata). Jo like slaanger.
Iindialang
Sköölen: Anguis - Ophisaurus - Pseudopus Sköölen: Abronia - Barisia - Coloptychon - Elgaria - Gerrhonotus - Mesaspis
Eslöv
Eslöv as jü njüügentgrutst stää önj e Prowins Skåne, Swärik. E stää läit önjt weesten foon e prowins. Dåt heet 19.783 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Eslöv Komuun.
Baobab
A Baobab (faan araabisk bu-hubub, Adansonia digitata) het uk Afrikoonsk Aabenbruadbuum. Hi hiart tu a Malwenplaanten (Malvaceae) an wääkst fööraal uun a troopen faan Afrikoo.
Puerto Plata (Prowins)
Det Puerto Plata Prowins (üüb Spaans: Provincia de Puerto Plata [pweɾtoˈplata]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 321.597 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Puerto Plata
Põlva (Lunkreis)
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 25.263 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 29.821 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Liiflun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Samaná (Prowins)
Det Samaná Prowins (üüb Spaans: Provincia de Samaná [samaˈna]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 101.494 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Samaná
Anguis
Anguis as en skööl uun't famile faan a Haaselwirmer (Anguidae). Diar hiar fiiw slacher tu.
Tang-Dünastii
At Tang-Dünastii wiar en sjineesk keiserdünastii faan 617/18 bit 907, kurt onerbreegen faan't Zhou-Dünastii (690-705). Diarföör lai det Sui-Dünastii (581-618) an diarefter fulagd a Fiiw Dünastiin (907-969).
Queen Anne's County (Maryland)
Queen Anne's County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a uast faan a bundesstoot. Det hee 49.874 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Centreville.
Tang-Dünastii
At Tang-Dünastii hää bal 300 juar düüret, an täält üs en huuchponkt uun a sjineesk histoore.
Synbranchiformes
A Synbranchiformes of Moderialer san en order faan Bianfasker (Osteichthyes) mä sjauer familin, 13 sköölen an amanbi 115 slacher. Jo like Ialer an lewe uun a troopen an subtroopen.
Martsrewolutsion
At Martsrewolutsion of uk Sjiisk Rewolutsion faan 1848/49 wiar en politisken apstant uun a Sjiisk Bund faan Marts 1848 bit Jüüle 1849. Di apstant lingd widj auer a Sjiisk Bund henwech iin uun't Könangrik Ungarn, Booweritaalien an Poolen.
Hat wiar fööraal en liberaal, bürgerlik an demokraatisk aplönin jin a absolutismus, det regiarin faan a aadel. Al uun Janewoore 1848 wiar't diarauer uun Itaalien an Spoonien tu stridj kimen, uun Febrewoore 1848 uun Frankrik.
Di 18. Mei 1848 as do uun a Paulssark uun Frankfurt det iarst demokraatisk parlament uun Sjiisklun tuupkimen. A föörsten an könger wul det oober ei hen nem, an haa uun a Jüüne 1848 at militeer luas sjüürd, am a demokraaten tu ferfulgin an fääst tu nemen. Det rewolutsion kaam tu aanj, an hör uunfeerern san flücht tu Frankrik, Ingelun an a Sweits, man uk tu Ameerikoo an Austraalien, huar jo Fortyeighters näämd wurd: Aachtanfiartager.
Uun Nuurdfresklun wiar't Harro Harring, di a 23. Jüüle 1848 sin „Reede tu a Nuurdfresken“ üüb a markes faan Breetsteet hääl. Diar wul hi en Nuurdfresk Republiik ütjrep, man det hää uk ei loket.
Nanchang
Nanchang (üüb Schineesk: 南昌 Nánchāng) as en steed uun a uast faan Schiina. Det hee 2.614.380 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Jiangxi Prowins.
Wolof
Wolof [] (üüb fransöösk uk Ouolof, üüb ingelsk uk Wollof) as det spriak faan a Wolof uun di nuurdlek twiig faan a Atlantisk spriaken. Hat as nai mä Fuula an Serer-Sine.
Sánchez Ramírez (Prowins)
Det Sánchez Ramírez Prowins (üüb Spaans: Provincia de Sánchez Ramírez [ˈsantʃes ɾaˈmiɾes]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 151.392 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Cotuí
Interlingua
Interlingua as en ploonspriak, oober knaap en laben spriak. Hör grünjlaagen san 1951 faan Alexander Gode ütjfünjen an apskrewen wurden, an jo tääl daalang noch.
Hässleholm
Hässleholm as jü tiintgrutst stää önj e Prowins Skåne, Swärik. E stää läit önjt norden foon e prowins. Dåt heet 19.435 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Hässleholm Komuun.
Bokwiaten (skööl)
Bokwiaten (Fagopyrum) as en plaantenskööl uun det famile faan a düüsenknober (Polygonaceae). Diar hiar son 30 slacher tu, fööraal Fagopyrum esculentum, di en grat bedüüdang üs iidj hää.
Bokwiaten hää oober goorniks mä "echt" wiaten tu dun, likes dat hi so het. Det ferbinjang tu wiaten as, dat det eden woort.
Slacher
F. acutatum – F. callianthum – F. capillatum – F. caudatum – F. crispatifolium – F. cymosum – F. densivillosum – F. esculentum – F. gilesii – F. giraldii – F. gracilipedoides – F. gracilipes – F. hailuogouense – F. homotropicum – F. jinshaense – F. kashmirianum – F. leptopodum – F. lineare – F. longzhoushanense – F. macrocarpum – F. megacarpum – F. pleioramosum – F. pugense – F. qiangcai – F. rubrifolium – F. snowdenii – F. statice – F. tataricum – F. tibeticum – F. urophyllum – F. wenchuanense Nothospecies: F. x kuntzei
Aleksander II. (Ruslun)
'''Aleksander II. Nikolajewitsch' (üüb Rüs: Алекса́ндр II Никола́евич Aleksándr II Nikolájevič''; * 17./ 29. April 1818 uun Moskau; † 1./ 13. Marts 1881 uun Sankt Petersburg) wiar 1855 tu 1881 keiser faan Ruslun. Auer dön so neemd „Grat Reformen“, fööraal auer det 1861 ufskaafing faan't lifeegenskap, al uun't tidj faan sin regiaring ded ham lidj a binööm „Keiser-Befreier“ (üüb Rüs: царь-освободи́тель car-osvobodítel’). Hi wurd 1881 uun en atentaat ambroocht.
San Cristóbal (Prowins)
Det San Cristóbal Prowins (üüb Spaans: Provincia de San Cristóbal [ˈsaŋ kɾisˈtoβal]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 569.930 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as San Cristóbal
Somerset County (Maryland)
Somerset County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 24.620 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Princess Anne.
Limpopo (Distrikt)
Histoore
A distrikt wurd 2016 grünjlaanjen. Iar wiar det dial faan de Xai-Xai Distrikt.
Wäärnfögler
A Wäärnfögler (Anhimidae) san en famile faan fögler uun det order faan a Anen an Ges (Anseriformes). Diar jaft at man trii slacher faan, diar uun Süüdameerikoo lewe. Jo like grat Hanen, hiar oober tu't order faan a Anen an Ges. Hör nööm haa's füngen, auer jo so furchboor roofte kön.
Haaselwirem
A Haaselwirem of Stialwirem (Anguis fragilis) as en slach faan Skolepkrepdiarten (Squamata) an liket en slaang. Hi komt uun hial Madeleuroopa föör.
Pycnogonida
A Pycnogonida san en klas faan Laspuateten (Arthropoda) an nai mä a Koonkern (Arachnida). Jo lewe uun't sia, föraal uun a Süüdelk Oosean. Diar jaft at son 1.300 slacher faan. A Pycnogonida haa man ian order, a Pantopoda.
Syzygium
Syzygium as en plaantenskööl uun't famile faan a Myrtenplaanten (Myrtaceae). Diar hiar son 1.200 slacher tu.
Nuurduast Greenlun Natsionaalpark
A Nuurduast Greenlun Natsionaalpark as mä en ütjmiat faan 972.000 km² a gratst natsionaalpark üüb a welt. Hi namt a hialer nuurduast faan Greenlun iin, det as knaap a heleft faan't hialer eilun.
Syzygium
Onersköölen
S. subg. Acmena – S. subg. Anetholea – S. subg. Perikion – S. subg. Sequestratum – S. subg. Syzygium – S. subg. Wesa
Nuurduast Greenlun Natsionaalpark
Nuurduast Greenlun täält ei üs komuun, hat as a regiarang direkt onersteld.
Okavango
A Okavango, uk wel: Okawango, Cubango of Kavango as en 1.700 kilomeeter lungen struum uun't süüdelk Afrikoo. San müs as uun't Okavangodelta maden uun't lun. Hi lääp ei uf tu en öödern struum of ooseaan.
Nuurduast Greenlun Natsionaalpark
Siidlangen
Diar lewe man 31 minsken uun enkelt wedenskapelk iinrachtangen.
Muurbei
Wat menst dü?
Mabalane (Distrikt)
De Mabalane Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mabalane) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a maden faan't prowins. Hi hee 43.883 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mabalane.
Changchun
Changchun (üüb Schineesk: 长春 Chángchūn) as en steed uun a nuurduast faan Schiina. Det hee 3.411.209 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Jilin Prowins.
Årjäng (Komuun)
Geografii
At komuun as det füftgratst faan a komuunen uun Värmland.
Fiigen
Wat menst dü?
Adana (Osmaans Prowins)
Det Adana Prowins (üüb Osmaans Türkisk: ولايت اطنه‎ Vilâyet-i Adana, üüb Waast-Armeens: Ադանայի վիլայեթ Athanayi vilayeth) wiar faan 1869 tu 1922 en prowins uun det Osmaans Rik. Uun a nuurd lai det Sivas Prowins, uun det süüd an uast det Aleppo Prowins an uun a waast det Konya Prowins.
San José de Ocoa (Prowins)
Det San José de Ocoa Prowins (üüb Spaans: Provincia de San José de Ocoa [ˈsaŋ xoˈse ðe oˈko.a]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 59.544 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as San José de Ocoa
Danmarkshavn
Danmarkshavn as en wederstatsioon uun a Nuurduast Greenlun Natsionaalpark sant 1948. Diar werke aacht lidj.
San Juan (Prowins uun det Dominikaans Republiik)
Det San Juan Prowins (üüb Spaans: Provincia de San Juan [saŋ ˈxwan]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 232.333 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as San Juan de la Maguana
Saint Mary's County (Maryland)
Saint Mary's County of St. Mary's County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 113.777 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Leonardtown.
Blepharocalyx
Blepharocalyx as en skööl faan Myrtenplaanten (Myrtaceae). Diar hiar 4 bit 40 slacher tu. Det iindialang as ünseeker.
San Pedro de Macorís (Prowins)
Det San Pedro de Macorís Prowins (üüb Spaans: Provincia de San Pedro de Macorís [ˈsam ˈpeðɾo ðe makoˈɾis]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 290.458 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as San Pedro de Macorís.
Muurbeien
Slacher
M. alba – M. albida – M. alpina – M. altissima – M. amamiana – M. arabica – M. arbuscula – M. argutidens – M. australis – M. barkamensis – M. betulifolia – M. bombycis – M. boninensis – M. brunoniana – M. calva – M. canina – M. cathayana – M. caudatifolia – M. cavaleriei – M. celtidifolia – M. chinlingensis – M. confinis – M. cordatifolia – M. crataegifolia – M. deqinensis – M. exsucca – M. formosensis – M. goldmanii – M. gongshanensis – M. grisca – M. grisea – M. gyirongensis – M. hachijoensis – M. hastifolia – M. humilis – M. indica – M. insignis – M. insularis – M. integrifolia – M. inusitata – M. japonica – M. jinpingensis – M. kagayamae – M. kaki – M. koordersiana – M. lactea – M. laevigata – M. leucophylla – M. levasseurei – M. lhou – M. liboensis – M. longistylus – M. macroura – M. mairei – M. mallotifolia – M. marmolii – M. mauritiana – M. mesozygia – M. microphilyra – M. miyabeana – M. mizuho – M. mollis – M. mongolica – M. multicaulis – M. nigra – M. nigriformis – M. notabilis – M. ovalifolia – M. pandurata – M. parvifolia – M. pendulina – M. peruviana – M. pyramidalis – M. radulina – M. ribesioides – M. riparia – M. rotundiloba – M. rubra – M. scabriuscula – M. serrata – M. tiliaefolia – M. tomentosa – M. trianae – M. trilobata – M. urticaefolia – M. vernonii – M. vitifolia – M. wallichiana – M. wittiorum – M. yoshimurai – M. yunnanensis – M. zanthoxylon
Nikolaus I. (Ruslun)
Nikolaus I. Pawlowitsch (üüb Rüs: Никола́й I Па́влович Nikoláj I Pávlovič; * 25. Jüüne/ 6. Jüüle 1796 uun Tsarskoje Selo bi Sankt Petersburg; † 18. Febrewoore/ 2. Marts 1855 uun Sankt Petersburg) wiar faan 1825 tu 1855 keiser faan Ruslun an faan 1825 tu 1830 köning faan Poolen. Hi wiar keiser faan't lun uun a Krimkrich.
Byte
En byte as en miat uun a digitaaltechnik för en fulag faan 8 bit. Auer arke bit di wäärs 0 of 1 uunnem koon, jaft at 2^8 = 256 onerskiaselk bytes (tiaken). Jo wurd miast faan 0 bit 255 trochnumeriaret.
Ei arke süsteem werket mä 8-bit, didiar standard as oober faan IBM iinfeerd wurden, an täält uk üs ISO standard ISO-C99.
Ufkörtangen
Uun a kompjuuterwelt ha wi det oober miast mä potensen faan 2 tu dun, diaram jaft det uk en ööder skriiwwiis:
Manjacaze (Distrikt)
De Manjacaze Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Manjacaze) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 140.588 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Manjacaze.
Washington County (Maryland)
Washington County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 154.705 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Hagerstown.
Wicomico County (Maryland)
Wicomico County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 103.588 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Salisbury.
Pantanal
At Pantanal (faan, moder) as det gratst banluns wiatlun üüb a eerd. Hat stäänt sant 2000 oner skül faan a UNESCO. Hat as bal hualew so grat üs Sjiisklun, di gratst dial leit uun Brasiilien, letjer dialen uun Boliiwien an Paraguay.
Chromista
Chromista as en ufdialang faan a eukarioten efter nei wedenskapelk weden:
Kpomassè (Komuun)
Det Kpomassè Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Kpomassè) as ian faan dön aacht komuunen faan det Atlantique Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüdwaast faan’t department. Uun a nuurd leit det Allada Komuun, uun a nuurduast det Tori-Bossito Komuun, uun a süüduast an süüd det Ouidah Komuun an uun a waast det Mono Department. Det hee 67.648 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Kpomassè.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee njüügen arrondissementen:
Smartphone
En Smartphone es en Tilefoon, hur uk fuul fan di Funktsjoonen fan en Kompjuuter benen sen. Me sa'n Giraat ken em altert iin ön't Nat (Internet), wan em WLAN of en Nat fuar mobiili Daaten heer.
En Smartphone es en Reekenmaskiin fuar di Boksfek. Muar Reekenmaskiin man uk jit Fiirsnaker es en Tablet.
Mobiilfunk, Funkhöölern, Generic Access Network
Üp Engelsk jit en Mobiiltilefoon Cell Phone. Dit wanert fan jen Funkseli tö di Naist, wan diar en Funkmeest staant, wat en Funkseli önber. Di Seli es di Rüm hur di Funkstraalen fan di Meest henkum. Wan diar niin Funkmeest es, da heer em en Funkhol tö faat hur em ek tilefoniari ken.
En Forbeetering bringt dit Generic Access Network, hur me em aur ark WLAN snaki ken hur em önmelt es.
Systeemi
Fuaral sen di Systeemi Android (Fan Google) en iOS (Fan Apple) bikeent. Des kosti niin Jil, man wan em des heer sen di Forkoopers niisgiirig eeđer Daaten en wat em me sin Fiirsnaker maaket. Diarom haa masi Liren niin Konto fan Google of Apple ön dit Giraat. Hat jeft man uk frii Systeemi fuar fuarhualing Giraaten sa üs Shiftphone of Fairphone. Uk fan Linux jeft et en Systeemprogram, man dit es riskant tö instaliari, wan em ek weet wat em diar maaket. Diarom uur uk Giraaten me Linux tö koop önböören.
Android
Fan FDroid jeft et rocht gur Apps. Uk üđer Platforemen sa üs Sourceforge of apkpure ber wat ön sa üs di Lexis Audio Editor of Battery Bot. Ön sa'n Platforem flocht uk masi Skramel ombi. - Dit ken em man uk bi di Playstore haa, dat em instaliaret, lapt ek rocht, weđer wech, nii en sa fiiđer.
Apple iOS
iOS jit sa fuul üs intelligent operating system. Dit let Apple höm gur bitaali. Mesken weet jen wat aur di Apps diarfuar?
Xining
Xining (üüb Schineesk: 西宁 Xīníng) as en steed uun a maden faan Schiina. Det hee 1.153.417 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Qinghai Prowins.
Dithmeersche (Krais)
Di Dithmeersche Krais (aw Tjüsch: Kreis Dithmarschen, aw Daansch: Kreis Ditmarsken) äs aan fun dä alben kraise fun Sleeswich-Holstiin. E krais lait oun't noordweesten fun't bundesloun. Oun't noorden lait di Noordfräischloun Krais, oun't noordaasten di Sleeswich-Flensborj Krais, oun't aasten di Rendsborj-Eckernförde Krais, oun't sööaasten di Stiinborj Krais, oun't sööen di Elbe Struum än oun't weesten e Noordsäie. Dat heet 133.193 jüde (2019). E haudstää fun e krais äs Heide.
Geografii
Mä en grotens fun 1428 km² äs e krais di fiirdgrotste oun Sleeswich-Holstiin.
Pärnu (Lunkreis)
De Pärnu Lunkreis (üüb Eestnisk: Pärnu maakond of Pärnumaa, üüb Tjiisk: Pernau) as ian faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a süüdwaast faan't lun. Uun a nuurd lei dön Lääne an Rapla Lunkreiser, uun a nuurduast leit de Järva Lunkreis, uun a uast de Viljandi Lunkreis, uun a süüd Letlun an uun a waast det Riga-Bocht. Det hee 86.279 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Pärnu.
Geografii
Dön tau gratst eilunen uun a lunkreis san Kihnu (16,38 km²) an Manilaid (1,87 km²).
Kroměříž (Distrikt)
De Kroměříž Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Kroměříž) as een faan a distrikten faan det Zlín Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 104.826 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt Kroměříž.
Pärnu (Lunkreis)
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 ian steed (Pärnu) an seeks lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 86.279 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 95.861 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't nuurduast dial faan gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik. At auerbliiwsel faan a lunkreis wiar dial faan det Liiflun Guwernement.
René Desfontaines
René Louiche Desfontaines ([de.fɔ̃.tɛn]; * 14. Febrewoore 1750 uun Tremblay, Bretagne; † 16. Nofember 1833 uun Pariis) wiar en fraansöösk botaaniker.
Desfontaines wurd nai bi Tremblay uun a Bretagne bäären. Hi ging tu't Collège de Rennes an studiaret faan 1773 medisiin uun Pariis. Uun Pariis ging hi tu Louis Guillaume Lemonnier sin föörleesingen uun a Jardin des Plantes an sin interese för't botaanik wurd wreeknet. Hi studiaret do botaanik oner botaaniker Bernard de Jussieu. 1786 wurd hi üüs Lemonnier san efterfuliger tu a prufeser för a botaanik uun a Jardin neemd. Hi ging för tau juar tu Tuneesien an Algeerien an saamelt faan döndeer lunen föl plaanten.
Protozoa
Protozoa as en ufdialang faan a eukarioten efter nei wedenskapelk weden:
Aleksander I. (Ruslun)
Aleksander I. Pawlowitsch Romanow (üüb Rüs: Алекса́ндр I Па́влович Aleksándr I Pávlovič; * 12./ 23. Deetsember 1777 uun Sankt Petersburg; † 19. Nofember/ 1. Deetsember 1825 uun Taganrog) wiar faan 1801 tu 1825 keiser faan Ruslun, faan 1815 tu 1825 köning faan Poolen, faan 1809 tu 1825 iarst gratfürst faan Finlun an faan 1801 tu 1807 an uk faan 1813 tu 1818 her faan Jever. Hi wiar keiser faan't lun uun a kriiger jin Napoleon Bonaparte.
Rapla (Lunkreis)
De Rapla Lunkreis (üüb Eestnisk: Rapla maakond of Raplamaa, üüb Tjiisk: Rappel) as een faan dön füftanj lunkreiser faan Eestlun. A lunkreis leit uun a waast faan't lun. Uun a nuurd leit de Harju Lunkreis, uun a uast de Järva Lunkreis, uun a süüd de Pärnu Lunkreis an uun a waast de Lääne Lunkreis. Det hee 34.282 lidj (2011). At hoodsteed faan a lunkreis as Rapla.
Steeden an Taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun a lunkreis san:
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee sant 2017 fjauer lungemeenden (üüb Eestnisk vallad, iantaal vald):
Vincent van Gogh
Vincent Willem van Gogh (ütjspriik üüb Holuns: [ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑŋ ˈɣɔx]; * 30. Marts 1853 uun Zundert uun Nuurdbrabant; † 29. Jüüle 1890 uun Auvers-sur-Oise, nai bi Pariis) wiar en holuns impresionistisk konstmooler an teekner. Hi wiar een faan dön begrünjigern faan det modern moolerei an efter nütutidjs wedensstant leet hi 864 moolet biljen an auer 1000 teekningen turag, wat altermaal uun dön letst tjiin juar faan sin leewent faan ham kimen hed.
Rapla (Lunkreis)
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter't folksteeling wiar 34.282 lidj uun a lunkreis. 2000 folksteeling - 36.837 lidj.
Histoore
Föör 1917 wiar't gebiit faan a lunkreis faan nü dial faan det Eestlun Guwernement uun det Rüs Keiserrik.
Schymkent
Schymkent ( an 🇷🇺; bit 1992 Чимкент/Tschimkent) as det traadgratst stääd uun Kasachstaan. Hat leit uun a süüd faan't lun naibi Usbekistaan. Diar wene minsken (Stant: ).
Sant 2018 täält Schymkent üs aanj regiuun, jüst so üs Almaty, Astana an Baiqongyr.
Santiago (Prowins uun det Dominikaans Republiik)
Det Santiago Prowins (üüb Spaans: Provincia de Santiago [sanˈtjaɣo]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 963.422 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Santiago de los Caballeros.
Härtoochdoom Lauenborj (Krais)
Di Härtoochdoom Lauenborj Krais (aw Tjüsch: Kreis Herzogtum Lauenburg, aw Daansch: Kreis Herzogtum Lauenburg änti Lauenborg) äs aan fun dä alben kraise fun Sleeswich-Holstiin. E krais lait oun't sööaasten fun't bundesloun. Oun't noorden lait Lübeck, oun't aasten Meklenborj-Foorpomern, oun't sööen läie Niidersaksen än Hamborj än oun't weesten lait di Stormarn Krais. Dat heet 198.019 jüde (2019). E haudstää fun e krais äs Ratzeburg.
Geografii
Mä en grotens fun 1263 km² äs e krais di füftmänste oun Sleeswich-Holstiin.
Jüde
Et jeeft nü 44.546 mår jüde oun e krais as et jäif oun 1987.
Everglades
A Everglades san en troopisk maasklun uun Süüd-Florida. Jo san en natsionaalpark an stun oner skül faan a UNESCO. A Everglades amfaade en flaak faan muar üs 5.000 kwadrootkilomeetern, an diar kem arke juar muar üs 500.000 besjükern. Jo san en wäärdag wiatlun för en hialer rä plaanten an diarten.
Arvika (Komuun)
Det Arvika Komuun (üüb Sweedsk: Arvika kommun) as ian faan a komuunen uun det Värmland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 25.854 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Arvika.
Geografii
At komuun as det traadgratst faan a komuunen uun Värmland.
Uherské Hradiště (Distrikt)
De Uherské Hradiště Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Uherské Hradiště) as een faan a distrikten faan det Zlín Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a ... faan't regiuun. Det hee 141.630 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt Uherské Hradiště.
Iisenkrüüsplaanten
Iisenkrüüsplaanten (Verbenaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a lapbloosoortagen (Lamiales). Enkelt slacher wurd aptaanj för guarder.
Sköölen
Acantholippia – Aloysia – Baillonia – Bouchea – Casselia – Chascanum – Citharexylum – Coelocarpum – Dipyrena – Duranta – Glandularia – Hierobotana – Junellia – Lampayo – Lantana – Lippia – Mulguraea – Nashia – Neosparton – Parodianthus – Petrea – Phyla – Pitraea – Priva – Recordia – Rehdera – Rhaphithamnus – Stachytarpheta – Tamonea – Verbena – Xolocotzia
Xi'an
Xi'an (üüb Schineesk: 西安 Xī'ān) as en steed uun a maden faan Schiina. Det hee 5.403.052 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Shaanxi Prowins.
Seenegal Struum
A Seenegal as en 1.086 kilomeeter lungen struum uun Waastafrikoo. Di struum maaget tu en graten dial det grens tesken Seenegal an Mauretaanien ütj.
Iintoochregiuuun
A Seenegal namt sin weeder fööraal uun a troopisk regiuunen (blä) faan Maali an Guinea ap. Do ferlääpt hi efter nuurdwaasten troch hualewwüüsten (güül) an wüüsten (ruad).
Saner a Seenegal wiar diar knaap leewent mögelk. Diaram lewe a minsken diar föraal bi a ääger faan di struum.
Kainuu
Det Kainuu Lunskap (Ütjspriik üüb Finsk: [ˈkɑi̯nuː], üüb Sweedsk: Kajanaland) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. At lunskap leit uun a uast faan't lun. Det hee 73.959 lidj (2017). At hoodsteed faan't lunskap as Kajaani.
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Santiago Rodríguez (Prowins)
Det Santiago Rodríguez Prowins (üüb Spaans: Provincia de Santiago Rodríguez [sanˈtjaɣo roˈðɾiɣes]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 57.476 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Sabaneta.
Honduuras/fe
Honduuras as en lun uun Madel-Ameerika. Uun a nuurd an nuurduast leit a Kariibik, uun a süüduast lei Nikaraagua an a Pasiifik, uun a süüdwaast leit El Salwadoor an uun a nuurdwaast Guatemaala. Det hee 9.304.380 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Tegucigalpa.
Geografii
Honduuras as det naistgratst lun uun Madel-Ameerika. Det as sööwensis grater üüs Sleeswich-Holstian.
A grensen:
De huuchst ponkt uun't lun as Cerro Las Minas (2870 m), wat uun a süüdwaast faan't lun stäänt.
Kliima
Honduuras hee'n troopisk kliima.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Indialing faan Ferwalting
At lun hee 18 departmenten.
Spriiken
Det amtelk spriik faan't lun as Spaans.
Kjemk
Kjemken (Cerastoderma edule) sen en Slach fan Tauskeligi (Bivalvia) en hiir tö di Wukdiirten (Mollusca). Di latiinsk Noom kumt diarfan, dat em jam iit ken.
Honduuras/fe
Histoore
Honduuras wiar en spaans kolonii. Det wiar faan 1821 tu 1823 dial faan at Keiserrik Meksiko an faan 1823 tu de 26. Nofember 1838 dial faan det Sentraalameerikoons Konföderatschuun.
Worcester County (Maryland)
Worcester County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Maryland. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 52.460 lidj (2020). At hoodsteed faan't county as Snow Hill.
Strunhoper
A Strunhoper (Talitrus saltator) as en slach faan Kraaben (Crustaceae) uun det order Amphipoda. Hi sprangt üs en Noop, hää oober mä echt Noopen ööders niks tu dun. Strunhopern lewe miast bi a huuchweederkaant faan Nuurd- an Uastsia, Atlantik an Madlunsia.
Eda (Komuun)
Det Eda Komuun (üüb Sweedsk: Eda kommun) as ian faan a komuunen uun det Värmland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 8490 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Charlottenberg.
Könanglaacht
At Könanglaacht of Olkrüüs (Verbascum) as en plaantenskööl uun't famile faan a Helemkrüüsplaanten (Scrophulariaceae). Diar hiar son 300 of 400 slacher tu.
Massagena (Distrikt)
De Massangena Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Massangena) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 21.965 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Massangena.
ISO 3166-2:GM
Für Gambia bestehen diese Codes aus je einem Buchstaben.
Reinickendorf
Berlin-Reinickendorf as en distrikt (di 12. Bezirk) faan Berlin mä elwen stääddialen. Diar wene gud 265.000 minsken. Reinickendorf as uk di nööm faan ään stääddial uun Berlin-Reinickendorf.
Massingir (Distrikt)
De Massingir Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Massingir) as en distrikt faan det Gaza Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a waast faan't prowins. Hi hee 37.300 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Massingir.
Krüsbluumplaanten
A Krüsbluumplaanten (Polygalaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Flenerkbloosen (Fabales). Diar hiar son 28 sköölen mä amanbi 1.000 slacher tu.
Sköölen
Acanthocladus – Asemeia – Atroxima – Badiera – Balgoya – Barnhartia – Bredemeyera – Caamembeca – Carpolobia – Comesperma – Diclidanthera – Epirixanthes – Eriandra – Gymnospora – Hebecarpa – Heterosamara – Hualania – Monnina – Monrosia – Moutabea – Muraltia – Nylandtia – Phlebotaenia – Polygala – Polygaloides – Rhamphopetalum – Rhinotropis – Salomonia – Securidaca – Xanthophyllum
Vsetín (Distrikt)
De Vsetín Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Vsetín) as een faan a distrikten faan det Zlín Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 141.896 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt Vsetín.
Boris Jeltsin
Boris Nikolajewitsch Jeltsin (üüb Rüs: Бори́с Никола́евич Е́льцин Borís Nikolájewitsch Jél'cin [bɐˈrʲis nʲɪkɐˈlaɪvʲɪtɕ ˈjelʲtsɨn]; * 1. Febrewoore 1931 uun Butka, Ural-Oblast (daaling Rajon Talitsa, Oblast Swerdlowsk); † 23. April 2007 uun Moskau) wiar en sowjetisk an rüs poliitiker. Hi wiar faan 1991 tu 1999 de iarst president faan Rüslun.
Helemkrüüsplaanten
A Helemkrüüsplaanten of uk Brünrutplaanten (Scrophulariaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Lapbloosoortagen (Lamiales). Diar jaft'at son 1.700 slacher faan.
Triibuus
Aptosimeae – Buddlejeae – Hemimerideae – Leucophylleae – Limoselleae – Myoporeae – Scrophularieae – Teedieae
Sköölen
Agathelpis – Alonsoa – Ameroglossum – Anamaria – Androya – Antherothamnus – Anticharis – Aptosimum – Barthlottia – Boelckea – Bontia – Buddleja – Camptoloma – Capraria – Chaenostoma – Cheilophyllum – Chenopodiopsis – Colpias – Cromidon – Dermatobotrys – Diascia – Diclis – Dischisma – Dolichostemon – Emorya – Eremogeton – Eremophila – Fonkia – Freylinia – Glekia – Globulariopsis – Glumicalyx – Gomphostigma – Gosela – Hebenstretia – Hemimeris – Jamesbrittenia – Leucophyllum – Limosella – Lyperia – Magdalenaea – Manulea – Manuleopsis – Melanospermum – Microdon – Mimulicalyx – Myoporum – Namation – Nathaliella – Nemesia – Oftia – Oreosolen – Parasopubia – Peliostomum – Philcoxia – Phygelius – Phyllopodium – Polycarena – Pseudoselago – Ranopisoa – Reyemia – Rhabdotosperma – Scrophucephalus – Scrophularia – Selago – Stemodiopsis – Strobilopsis – Sutera – Teedia – Tetraselago – Trieenea – Verbascum – Walafrida – Zaluzianskya
Sô-Ava (Komuun)
Det Sô-Ava Komuun (üüb Fraansöösk: Commune de Sô-Ava) as een faan dön aacht komuunen faan det Atlantique Department uun Beniin. At komuun leit uun a süüduast faan’t department. Uun a nuurduast an uast leit det Ouémé Department, uun a süüd det Littoral Department, uun a waast an nuurdwaast det Abomey-Calavi Komuun. Det hee 118.547 lidj (2013). At hoodsteed faan't komuun as Sô-Ava.
Indialing faan Ferwalting
At komuun hee sööwen arrondissementen:
Sjimpansen
A Sjimpansen (Pan) san en skööl faan Minskenaaben (Hominidae). Diar hiar tau slacher tu, an jo lewe uun Madelafrikoo.
Slacher an Onerslacher
A struum Kongo dialt jo tau slacher faan enööder uf.
Valverde (Prowins)
Det Valverde Prowins (üüb Spaans: Provincia de Valverde [balˈβeɾðe]) as ian faan dön 30 prowinsen uun det Dominikaans Republiik. Det hee 163.030 lidj (2010). At hoodsteed faan’t prowins as Mao.
Winj
A Winj as uun't meteorologii en stark natüürelk beweeging faan locht. Det wurd faan onerskiasen uun't lochtdruk feruursaagt an faan dön onerskiaselk temperatüüren uun't ekwaator an a puuler an't drein faan't eerd beiinflöödet. Det Beaufort-tabel as een slach faan winjmeeding.
Natsionaalpark
En Natsionaalpark as en grater regiuun, diar oner skül stäänt, amdat hat ham mögels natüürelk ferhäält.
Natsionaalparken wurd diar iinracht, huar auer a miaten smok loonskapen san, an jo wurd miast bluas för fräämenferkiar nadagt.
Kanta-Häme
Det Kanta-Häme Lunskap (Ütjspriik üüb Finsk: [ˈkɑntɑˌhæmɛ], üüb Sweedsk: Egentliga Tavastland) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. At lunskap leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 172.720 lidj (2017). At hoodsteed faan't lunskap as Hämeenlinna.
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Iswirem
A Iswirem (Sirsoe methanicola of uk Hesiocaeca methanicola) as en wirem uun det klas faan a Polychaeta (Baswirmer). Hi as iarst 1998 fünjen wurden, an lewet hial aparte oner weeder üüb fialen faan Methanhydrat, huar't iskuul as
Ochrophyta
Ochrophyta (iar uk Heterokontophyta) san en stam faan a Chromista.
Kymenlaakso
Det Kymenlaakso Lunskap (Ütjspriik üüb Finsk: [ˈkymɛnlɑːksɔ], üüb Sweedsk: Kymmenedalen) as ian faan dön njüügentanj lunskapen uun Finlun. At lunskap leit uun a süüd faan't lun. Det hee 175.511 lidj (2017). At hoodsteed faan't lunskap as Kouvola.
Steeden an taarpen
Dön tjiin gratst steeden an taarpen uun't lunskap san:
Saône-et-Loire
Det Saône-et-Loire Department as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 547.409 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Mâcon.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee fiiw arrondissementen:
Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.
Pandemii
Det wurd pandemii komt faan ualgreks πανδημία pandēmía (at hialer fulk). Diar steget uk det bedüüdang uun, dat det bluas minsken bedraapt. Bi diarten snaaket am ei faan en pandemii, man diarför faan en panzootii.
Echt Fiig
At Echt Fiig (Ficus carica) as en plaantenslach uun det skööl faan a Fiigen. Hör früchten kön eden wurd.
Araucariaceae
Araucariaceae san en famile faan Konifeeren (Näädelbuumer). Jo waaks fööraal üüb a süüdelk eerdheleft.
Jo haa hör nööm efter det chileensk regiuun Araukaanien, huar a Mapuche (iar: "Araukaanern") lewe.
Minskenlüs
A Minskenlüs (Pediculidae) san en famile faan Lüs (Phthiraptera). Diar uun jaft'at man ian skööl Pediculus. Minskenlüs san parasiiten.
Boris III. (Bulgaarien)
Boris III. (bäären Boris Klemens Robert Maria Pius Ludwig Stanislaus Xaver Sakskoburggotski, üüb Bulgaars: Борис Клемент Роберт Мария Пий Луи Станислав Ксавие Сакскобургготски;* 30. Janewoore 1894 uun Sofia; † 28. August 1943 uk diar) wiar faan 1918 tu 1943 keiser faan Bulgaarien.
Nièvre (Department)
Det Nièvre Department [njɛːvʀ] as ian faan dön aacht departmenten faan det Bourgogne-Franche-Comté Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 199.659 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Nevers.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee trii arrondissementen: