cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kariiben
Üüb a ööder sidj woort di nööm Kariiben oober uk brükt för det fulk, diar a Spoonsken uun't madelääler üüb a Letj Antilen fünjen haa, a Eiluns-Kariiben. Jo snaaket oober en hialandaal ööder spriak, diar tu at Arawak spriakenfamile täält. Daalang lewe man noch 3.500 Eiluns-Kariiben üüb det kariibisk eilun faan Domiinika. Hör spriak jaft at sant 1920 ei muar.
Enkelt Eiluns-Kariiben haa jo mä slaawen faan Afrikoo fermisket. Sodenang jaft at daalang uk "Suart Kariiben", diar üüb't madel- an süüd-ameerikoonsk fäästlun lewe, a Garifuna. An jo snaake daalang noch det Arawak-spriak Igneri.
Hjørring Komuun
Hjørring Komuun as en däänsk komuun uun't regiuun Nordjylland mä en grate faan 0 km² an iinwenern (Stant  ).
Mabberem
Mabberem (dütsk: Mabberum) wiar en Ailön bi Söl en di deling Nuurđsee. Diar wiar 5 Tērper en 2 Sērker üp Mabberem: Mabberem (me Sērk), Wytem (me Sērk), Silingsem, Westerklyffsboll en Klyffsboll. Uk en gurt Holting wiar diar, hat wiar "Mabberwoldt/Mabberwald" neemt. En Tempel fan Tör wiar diar uk. Mabberem es en di Iarst Marcellusflud önergair. Nü es bluat jit en Sön fan Mabberem diar. (Di deling Salz-Sand bi Alemböög). Diar wiar waarskiinlig uk en Klef üp Mabberem, bi Klyffsboll en Westerklyffsboll, en uk en See bi Sillingsem lüt ual Kaarten, di "Sillingsee". Bi Westerklyffsboll wiar likert en Wik neemt "Wester Wyk"
Essen
Essen as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Nordrhin-Weestfåålen, önj di Düsseldorf Regiiringsdistrikt. Jü stää heet 582.760 inboogere (2019).
Snoot
Snoot (Capsella bursa-pastoris) as en plaant faan det Krüsbloosen-famile Brassicaceae.
Nat
A drüget bleeden wurd uun a medesiin brükt, am at blud bi nöösblääten aptustiiwrin. Diar komt ferlicht di aparte öömrang an fering nööm faan. An wüfen kön det medesiin brük bi auermiatag muunsblääten.
Středočeský kraj
At Madelböömsk regiuun, tschechisk Středočeský kraj, as det gratst faan a 14 ferwaltangsregiuunen uun Tschechien an leit trinjam Prag.
Grat stääden
Uun Madelböömen leit uk det gemeen Lidice (450 Iinw.), huar di 9. Jüüne 1942 det hialer saarep faan a Nazis ambroocht wurden as.
1983
1983 wiar det trii-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.
Kiiptrem
Kiiptrem of Kiiptrup wiar en Tērp üp Söl ön di Dünemer en Nuurđsee mermung delings Woningstair en Kaamp. Ön di Dünemer sen jit Spöören fan dit Tērp tö finj. Kiiptrem wiar noch en litj Tērp.
Hørsholm
Hørsholm as en stää önj Dånmark, awt ailönj Siielönj. Deer booge 45,816 manschne (2010).
Bantuspriaken
A Bantuspriaken san det gratst skööl uun a Benue-Kongo spriaken faan a Niger-Kongo spriaken (Niger-Kongo B). At jaft wel son 500 ünlik Bantuspriaken, jo wurd faan amanbi 200 miljuun minsken snaaket, fööraal uun Madel- an Süüd-Afrikoo. Amtsspriak uun jodiar lunen as oober miast Ingelsk, Fransöösk of Portugiisk.
Sölring Spraak
Sölring es di Nuurđfriisk Spreekwiis fan dit Ailön Söl (1). Sölring uur jit fan ombi 500 Mensken spreeken, en dit uur mener. Diartö kum man jit Mensken diar jaar Uuning bütlön fünen haa. Deling uur üp Söl fuaral Dütsk snaket, en dit wiar bit eeđer di Taust Wārelkrich jit üđers. Di Sölring Foriining skel höör diarom kömeri, dat di Spraak ek olter waker sterevt. Di Spraak et foranert höör, aurdat Lir fan freemer Staten en Lönen forsjuk en liir Sölring. Em helpt höm diarbi aaftinoch me dütsk Uurter, wat iinbecht uur.
Uk aur des uur bi di Sölring Foriining uur dat Personaal mener, wat diarbi help ken of mai.
Friisk Spraakfamiilien
Hat jeft tau Spraakfamiilien ön Nuurdfriislön, di Spraaken fan't Fastlön en di Spraaken fan di Ailönen Söl, Föör, Aamrem en Heliglön.
Boker
Interfriisk Aarberen:
Nii Bidracher üp Sölring
<DynamicPageList> category            = Sölring Artiikel notcategory         = Wikipedia:Stomp namespace           = 0 count               = 5 ordermethod         = created order               = descending addfirstcategorydate = </DynamicPageList>
Tsunami
En tsunami (jap. 津波, det ment ‚huuwenwaag‘) as en auer a miaten lung weederwaag, diar auer düüsenen faan kilomeetern luup koon. An wan't jin en küst räänt, woort det kurter, oober diarför uk huuger. Diar san hööchdin faan auer 60 meeter meeden wurden. Miast komt at tu en tsunami efter en siabeewrin, det as en eerdbeewrin oner weeder.
Faard
<div style ="clear:left;" /div> Swäärs auern Pasiifik brükt en tsunami man en hualwen dai (lachter bil). Mä en gewaltag faard räänd 2004 en tsunami auer a Indisk Osean (rochter bil). An 2011 hää en tsunami en böös katastroof bi atoomstruum-uunlaagen uun Japan ütjliaset.
Det faard faan en tsunami bereegent ham ütj at jipde faan't weeder h an at faardferanrang üüb a eerd g (9,81 m/s²). Amso jiper det weeder as, amso gauer woort hi:
Det ment, bi en jipde faan 5.000 m jaaget di tsunami luas mä en faard faan 800 km/h. Det as so gau üs en düüsenfliiger.
Rhododendron
Flook slacher san giftag.
Onersköölen
R. subg. Azaleastrum (mä: Azaleen) – R. subg. Choniastrum – R. subg. Hymenanthes (mä: Azaleen) – R. subg. Rhododendron
Slacher
Uun Euroopa kem man tjiin slacher föör:
Graad Celsius
Det Graad Celsius as en miat för't temperatuur.
Bestemang
At Celsius-temperatuur ist likwäärdag mä't termodünaamisk temperatur Kelvin:
För't amreegnen faan graad Celsius tu Kelvin skel dü reegne:
Celsius
Wat menst dü?
Breegen Harten
Det plaant komt eegentelk faan Korea an Nuurduastsjiina, wääkst daalang oober uk uun flook guarder.
New Hampshire
New Hampshire [nuːˈhæmpʃɚ] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordååsten foon't lönj. Dåt heet 1.359.711 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Concord.
Geografii
New Hampshire as diilj foon Nai-Änglönj. E Appalachen lade önj't weesten foon e diiljstoot.
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Indiiling foon Ferwalting
New Hampshire heet 10 counties:
Politiik
Önj New Hampshire stime e gemiine Dixville Notch, Hart's Location än Millsfield e däi foon e wool am madnåcht (wat as New Hampshire Midnight Votes bekånd as) önj forwoole än ålgemiin woole foon e poliitisch partäie önj e diiljstoot. Dåtheer traditschoon beganed, ouerdåt e boonårbedmanschne önj e gemiine önj e normåål oufstimingsstüne årbe moost. Dixville Notch heet et traditschoon sunt 1960, Hart's Location sunt 1996 (uk foon 1948 tu 1964) än Millsfield sunt 2016.
2020:
Kris Rendsborj-Eckernförde
Rendsborj-Eckernförde as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önj e madel foon e diiljstoot. Önjt nordweesten läit Slaswik-Flansborj, önjt nordååsten jü Kil Bucht, önjt ååsten lade Kil än Plön, önjt sööden Neumünster, Segebärj än Steinborj än önjt weesten Dithmjarsche. Et heet 274.098 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Rendsborj.
Histoori
E kris wörd di 26ste önj e Gjarsmoune 1970 grünläid, eefter di üülje Kris Rendsborj (suner 19 gemiine), di üülje Kris Eckernförde än 9 gemiine foon e Kris Plön tuhuupeläid wörd.
Politiik
Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018.
E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013 :
Wirtschap
Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san:
Georgisk skraft
At Georgisk skraft (georgisk: ქართული ანბანი kartuli anbani) as en alfabeetskraft an hää 33 buksteewen. Hat woort brükt för Georgisk, man uk för ööder Süüdkaukaasisk spriaken an för Abchaasisk an Oseetisk uun Georgien.
Georgisk alfabeet (Mchedruli)
Diar san 33 buksteewen mä 28 konsonanten an 5 wokaalen. För arke foneem jaft at en aanj grafeem. Grat- of letjskriiwen käänt det skraft ei.
Mchedrulis Mtawruli (georg. მხედრულის მთავრული) as en skraftoort faan Mchedruli, huar aal a buksteewen likehuuch san. Det as 1728 faan Nikolos Tbileli so apsteld wurden:
Antiloopen
Antiloopen san Hurndiarten, at jaft diar 91 (+) slacher faan.
Slacher
A – Ameerikoonsk Antiloopen (Antilopicapridae)
B – Echt Antiloopen (enkelten hiar tu't onerfamile Bovinae faan't Bovidae famile)
Huíla (Prowins)
Det Huíla Prowins (üüb Portugiisk: A Província da Huíla) as en prowins uun de aafrikoons stoot Angoola. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Uun a nuurdwaast leit det Benguela Prowins, uun a nuurd det Huambo Prowins, uun a nuurduast det Bié Prowins, uun a uast det Cuando Cubango Prowins, uun a süüd det Cunene Prowins an uun a waast det Namibe. Det hee 2.354.398 lidj (2014). At hoodsteed as Lubango.
1816
1816 wiar det seekstanjst juar faan det 19. juarhunert.
Staadem
Staadem es en Marknoom Söl nuurduastelk fan di Staademstraat en deling Weesterlön. Jer wiar diar waarskiinlig en Tērp.
Huíla (Prowins)
Geografii
Tau struumer haa hörens hööd uun detheer prowins. Ian, de Cunene Struum, hee sin hood uun a nuurduast faan't prowins. Do leept hi tu a süüd iin uun det Cunene Prowins. De öler, de Curoca Struum, hee sin hood uun a süüdwaast faan't prowins, nai bi a steed Chiange. Do leept hi tu a süüdwaast, am't grens twesken dön Namibe an Cunene Prowinsen tu bildin. De Cubango Struum bildet a grensen mä det Bié an Cuando Cubango Prowinsen.
1816
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
ünbekäänd dootem
Huíla (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
Det Huíla Prowins hee fjauertanj kreiser (municípios), wat iin uun komuunen (comunas) diald wurd.
Glostrup
Glostrup as en stää önj Dånmark, awt ailönj Siielönj. Deer booge 21 296 manschne (2010).
Ernst Löfstedt
Ernst M. H. Löfstedt (* 13. 12. 1893 önj Kristianstad, † 21. 10. 1978 önj Uppsala) wus en wichtien unersäker foon e nordfrasch spräke.
Laawen
Löfstedt wus tulaid 1893 önj Sweeden än ål ås studänt bai profäsor E.A. Kock in Lund footede hi di ploon, dåt frasche foon da Hålie tu studiiren. Önj dåt iir 1921 ging hi dan eefter e Håli Lungnees än schriiw 1922 deerouer en diploomårbe. Deerbai hi rüt, dåt da dialäkte foon da Hålie foole mör önjgram wjarn ås da foon e fååstewal. Deeram studiirde hi 1923 än 1924 uk dåt dialäkt foon e Hoolme, wat ai sü wid foon e Hålie bai e küste lait.
Hi mååged dan 1928 deerma san doktor ma e histoorisch lüdliir, weertu dan 1931 nuch en tweede biinj, ås hi wi mör materjool soomled häi. Aw e sid bai lüdhistoorische betråchtinge önjthüülje sin böke uk foole etymoloogische ferhoonlinge, da uk for oudere da frasche dialäkte wichti san. Lääser wörd Löfstedt profäsor önj Uppsala, weer hi dan uk nuch mör ouer frasche sååge publisiird.
Nuurdwaastkaukaasisk spriaken
Nuurwaastkaukaasisk spriaken het uk Abchaasisk-Adygeesk spriaken an san en spriakfamile uun't nuurdwaasten faan a Kaukasus. Jo lei uun Süüdruslun an Georgien an san nai mä't Nuurduastkaukaasisk. Man of jo tuup en Nuurdkaukaasisk spriakfamile san, det as ei seeker.
Swadesh-list
Di artiikel  jaft at noch ei.
Luke man iarst ans heer:
Michael Naura
Michael Naura (* 19. August 1934 uun Memel, Litauen; † 13. Febrewoore 2017 uun Swaabsteed) wiar en schiisken jazzmusiker, redaktöör an skriiwer.
Leewent
Naura wooks uun Berlin ap an studiaret bi't FU Berlin Publisistik, Filosofii an Sotsiologii. Tu di tidj hää hi uun swing-bands bi't klawiir seeden. Faan 1953 bit 1964 hää hi det bekäänd jazz-kapel Michael Naura Quintett uunfeerd. Hör musiik hed iinflööd faan George Shearing, Dave Brubeck an Horace Silver. En wichtagen maan un Naura sin kwintet wiar di wibrafoon-speler Wolfgang Schlüter. Ööder musikern üüb Naura san wai wiar Klaus Marmulla, Peter Reinke, Hajo Lange, Wolfgang Luschert, Heinz von Moisy an Joe Nay.
1964 as Naura swaar kraank wurden, an det hää juaren düüret, bit hi ham weder ferhaalet hed. Sin musikerleewent hää hi apjiwen an werket sant 1971 üs musik-redaktöör bi a NDR üs efterfulger faan Hans Gertberg. Det steed hed hi bit 1999. Hi wiar oober uk en bekäänden skriiwer uun buken, tidjskraften an bleeden, huar hi auer at neist musiik beracht hää. Wan ham wat ei gefool, küd hi det uk düütelk sai.
Hi wiar en guden frinj faan di skriiwer Peter Rühmkorf. 2009 füng Naura en iarenpris för jazz-redaktöören faan a WDR. 2017 stoorew hi uun Hollbüllhuus bi Swåbstää.
Spräkefamiili
En spräkefamiili (dt. Sprachfamilie) bestönjt üt ferschilie Spräkegrupe, da iinjsidi etymologisch tuhuupehinge än da deerfor as früne önjkiiked wårde. Weer jü Frünschap wörklik bedjüset dåt ål da spräke önj en spräkefamiili iinj gemiinsoome grünspräke önjtståme, as ouers goorai sääker.
Hu spräkefamiilie san:
Paraná
Wat menst dü?
Valparaiso
Valparaíso as en stää önj Chiile.
1838
1838 wiar det aacht-an-dörtigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai.
Frederikshavn
Frederikshavn as en stää önjt norden foon Jutlönj, önjt Dånsch. E stää hiirt tu e Regjoon Nordjylland; dåt as jü fiirdgrutst stää önj e regjoon. Deer booge 22.672 manschne (2022). Dåt as e hoodstää foon jü Frederikshavn Komuun.
Ferkiir
En fäär ferbant e stää ma Göteborg önj Swärik.
Yaoundé
Yaoundé [ja.unˈdeː] as at hoodsteed an naistgratst steed faan de aafrikoons stoot Kameruun. At steed leit uun a süüd faan’t lun. Det hee 2.765.600 lidj (2015). Det as uk at hoodsteed faan det Centre Regiuun.
Kliima
Yaoundé hee tau juarstidjen: en rintidj faan Marts tu Nofember an en drügtidj faan Deetsember tu Febrewoore.
Lunkreis Lüneburg
Di Lunkreis Lüneburg as en lunkreis uun't nuurduasten faan Niidersaksen.
Puutjepaap
At puutjepaap (Silene latifolia), miast sait am puutjepaapen as en plaant an hiart tu a neegelken (Caryophyllaceae).
Lunkreis Lüneburg
Stääden an gemeenen
Iinwenertaalen faan a. [[Datei:Landkreis lueneburg-karte.png|thumb|left|400px|Di lunkreis mä ianhaids- an samtgemeenen
Puutjepaap
Nat
A ruter san iar üs siap tu sauen brükt wurden.
New Jersey
New Jersey [nuːˈdʒɝzi] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't ååsten foon't lönj. Dåt heet 8.882.190 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Trenton.
Lunkreis Lüneburg
Stääden an gemeenen
0 = Stääd Lüneburg
1 = Samtgemeen Amelinghausen
2 = Samtgemeen Bardowick
3 = Samtgemeen Dahlenburg
4 = Samtgemeen Gellersen
5 = Samtgemeen Ilmenau
6 = Samtgemeen Ostheide
7 = Samtgemeen Scharnebeck
8 = Adendorf
9 = Stääd Bleckede
10 = Amt Neuhaus ]]
H- an P-wäärnangen
H- an P-wäärnangen an EUH-wäärnangen san seekerhaidshenwiiser för gefeerelk materioolen.
Santiago
Santiago as jü hoodstää foon Chiile. E stää läit önj e mal önjt lönj. Dåt heet 6.160.040 inboogere (2017)
Nuurđfriisk
Nuurđfriisk („Nordfriisk“) es jen fan di friisk Spraaken. Hat uur snaket fan ombi 10.000 Mensken ön di Krais Nuurdfriislön. Deling jeft et jit tiin Dialekte fan Nuurdfriisk. Dit sen jens muar wesen, sa ombi 13 bit 15 forskeligi. Hat es wes, dat jen diarfan, dit Süđergoesharder, al duar blefen es. Dat Holmer Freesch uur jit fan "en Hunfol" Mensken snakit.
H- an P-wäärnangen
Jo hiar tu det GHS-süsteem, det ment: Globaal harmonisiaret süsteem.
Lüneburg
At Hansestääd Lüneburg as en grat stääd uun't nuurduasten faan Niidersaksen. Hat as uk kreisstääd faan di Lunkreis Lüneburg.
Lunkreis Lüneburg
Stääden an gemeenen
* Diar sat det ferwaltang
H- an P-wäärnangen
H- an P-wäärnangen skel a R- an S-wäärnangen ufliase, diar noch uun a EU brükt wurd.
Nuurđfriisk
Dåt Nordfriisk as döör e Europäisch Charta for regionaal- unti manerhäidespräke as manerhaidespräke önj Tjüschlönj gödjkånd.
Aastenfäil
Aastenfäil (Uastenfial, tjüsch:Ostenfeld, dånsch: Ostenfeld / Østerfjolde) as ån gemiinde önj e kris Nordfraschlönj, deer booge amänbai 1521 manschne (2019).
H- an P-wäärnangen
Beskriiwang
H- an P-wäärnangen san kurt teksten mä wichtag henwiiser, am gefeerelk materioolen tu kääntiaknin.
Bütj H- an P-wäärnangen tääl uun a EU uk noch EUH-wäärnangen, auer a gesetsen uun a EU wat stringer san.
Luanda (Prowins)
Luanda (üüb Portugiisk: A Província de Luanda) as en prowins uun de aafrikoons stoot Angoola. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't lun. Uun a nuurduast lei dön Bengo an Cuanza Norte Prowinsen an uun det süüduast leit det Cuanza Sul Prowins. At prowins hee 6.542.942 lidj (2014). At hoodsteed as Luanda.
Nuurđfriisk
Spreekwiisen
Di Dialekti (Spreekwiisen), wat deling jit bikeent sen, jit:
Hualewsnep
At Hualewsnep, huulef snäp,  Stönk (Lymnocryptes minimus) as en fögelslach uun't famile faan a Snepen (Scolopacidae).
Nuurđfriisk
Noomen
Bi di Noomen ken em se, dat ark Spreekwiis en ain Naam heer, wat ek langsen "-friisk" jit. Di Ailöns-Spreekwiisen neem jamsalev gaar ek Friisk. "Friisk" es en nii Uurt, wat em fuar ali töhop brükt.
Hualewsnep
Hat as di di iansagst slach uun't skööl faan a Hualewsnepen (Lymnocryptes).
Nuurđfriisk
Forskelen
Di Forskelen twesk di Müraarten fan't Nuurđfriisk weeget uk en Aurseeting fan't "Üüs Faađer"
Luanda (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
Det Luanda Prowins hee sööwen kreiser (municípios), wat iin uun komuunen (comunas) diald wurd. Tau kreiser, Icolo e Bengo an Quissama, wat tuföören dialen faan det Bengo Prowins wiar, wurd 2011 tu det Luanda Prowins transportiaret.
Nuurđfriisk
Forskelen
Di Tabel förter öner weeget, hur forskelig di Spreekwiisen sen.
Prowins Barcelona
At Prowins Barcelona as det öödergratst prowins uun Spoonien. Hat leit uun Kataloonien, at ferwaltang sat uun Barcelona.
Comarcas uun't Prowins Barcelona
En comarca as sowat üs en amt, man miast grater. Uun't Prowins Barcelona san 12 comarcas.
Winrütjplaanten
Winrütjplaanten (Rutaceae) san en plaantenfamile uun det kategorii faan a siapenbuumer (Sapindales). Diar hiar wel son 1200 bit 1900 slacher tu. En grat skööl diar uun san a citrusfrüchten.
Sköölen
Acmadenia – Acradenia – Acronychia – Adenandra – Adiscanthus – Aegle – Aeglopsis – Afraegle – Agathosma – Almeidea – Amyris – Angostura – Apocaulon – Araliopsis – Asterolasia – Atalantia – Balfourodendron – Balsomocitrus – Bergera – Boenninghausenia – Boninia – Boronia – Bosistoa – Bouchardatia – Bouzetia – Brombya – Burkillanthus – Calodendrum – Casimiroa – Choisya – Chorilaena – Citropsis – Citrus – Clausena – Clymenia – Cneoridium – Coleonema – Comptonella – Correa – Crowea – Cusparia – Decagonocarpus – Decatropis – Decazyx – Dictamnus – Dictyoloma – Diosma – Diphasia – Diphasiopsis – Diplolaena – Drummondita – Dutaillyea – Empleurum – Eremocitrus – Eriostemon – Ertela – Erythrochiton – Esenbeckia – Euchaetis – Euodia – Euxylophora – Evodiella – Fagaria – Fagaropsis – Feronia – Feroniella – Fortunella – Galipea – Geijera – Geleznowia – Glycosmis – Halfordia – Haplophyllum – Helietta – Hortia – Ivodea – Kodalyodendron – Leionema – Leptothyrsa – Limnocitrus – Limonia – Lubaria – Lunasia – Luvunga – Maclurodendron – Macrostylis – Medicosma – Megastigma – Melicope – Merope – Merrillia – Metrodorea – Microcitrus – Microcybe – Micromelum – Monanthocitrus – Monnieria – Muiriantha – Murraya – Myrtopsis – Naringi – Naudinia – Nematolepis – Neobyrnesia – Neoraputia – Neoschmidia – Nycticalanthus – Oricia – Oriciopsis – Orixa – Oxanthera – Pamburus – Paramignya – Peltostigma – Pentaceras – Phebalium – Phellodendron – Philotheca – Phyllosma – Pilocarpus – Pitavia – Platydesma – Pleiospermium – Plethadenia – Polyaster – Poncirus – Pseudiosma – Psilopeganum – Ptelea – Raputia – Raputiarana – Rauia – Raulinosa – Ravenia – Raveniopsis – Rhadinothamnus – Ruta – Rutaneblina – Sarcomelicope – Sargentia – Severinia – Sheilanthera – Sigmatanthus – Skimmia – Spathelia – Spiranthera – Stauranthus – Swinglea – Teclea – Tetractomia – Tetradium – Thamnosma – Ticorea – Toddalia – Toddaliopsis – Tractocopevodia – Triphasia – Vepris – Wenzelia – Zanthoxylum – Zieria – Zieridium
Nei sköölen
× Citrofortunella – × Citroncirus
Steidem
Steidem of Steinem of Stiinem wiar en Tērp üp Söl ön delings Steidembocht. Hat lair sawat üp Hoogdi fan Raantem-Haawen, ön di Heef. Di Heef en di Steidembocht wiar tö des Tir Mērsklön. Fan Steidem jeft et deling bluat en litj Ingi nēmt "Steidem Ingi" süderfuar fan delings Weesterlön. Steidem her en Sērk.
Mesken heer dit jerer Steinum jeet en waar leeterhen dö Steidum/Steidem. Uk di Kaart fan 1628 sair "Steinum".
Fasaanen (Famile)
A Fasaanen (Phasianidae) san en grat fögelfamile an hiar tu a Hanenfögler (Galliformes).
Steidem
Merelmērskhoog üp Wai naa Steinem
Wan em aur di Mērsk fan Ārichsem naa Steidem wil, da kām em üp hualev Wai bi hok Hooger fuarbi. Diarom jit jen fan des Hooger bit deling di Merelmērskhoog.
1825
1825 wiar det fiiw-an-twuntigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaansk kalender.
Süüdpuul
Wat menst dü?
Nuurdpuul
Wat menst dü?
Singapuur
Singapuur (amtelk Republiik Singapuur, ENS Republic of Singapore [],, , uk: [], Tamil சிங்கப்பூர் குடியரசு Ciṅkappūr Kudiyarasu) as en eilunstoot an stäädstoot an efter't grate di letjst stoot uun Süüduastaasien.
Uun Singapuur as det lewin jüürer üs irgenthuar ööders üüb a welt. An do kem diar arke juar muar üs 11 miljuun besjükern, sodenang as Singapuur ian faan a tjiin miastbesoocht stääden.
Iindialang
Singapuur hää fiiw Community Development Council (CDC)-Distrikten. Jo wurd widjer onerdiald tu Town Councils.
Diartu jaft at oober uk noch fiiw ploonangsregiuunen mä 55 urban planning areas (UPAs):
Chhattisgarh
Chhattisgarh as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a uast faan’t lun. Hi hee 25.545.198 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Naya Raipur.
Indialing faan Ferwalting
A bundesstoot hee fiiw diwisioon an sööwen-an-twuntig distrikten:
Estlönj
Estlönj as en lönj önjt nordååsten foon Euroopa. Et as et nordlikst lönj foon da tra baltische stoote. Sunt di 1. moi 2004 as Estlönj lasmoot foon e Europäisch Unjoon. Estlönj as foon e fläche amenbai sü grut as Dånmark.
Dåt grutst ailönj as Saaremaa.
Histoori
Estlönj wörd suwereen di 24. önj e Biikenmoune 1918. Foon 1940 tu 1941 än foon 1944 tu 1991 wörd et lönj foon e Sowjetunion beseet. Önj di Oudere Wråålkrich wörd et foon 1941 tu 1944 foon Tjüschlönj beseet.
Politiik
Estlönj as sunt 2004 lasmoot foon e Europäisch Unjoon.
Jammerbugt Komuun
Jammerbugt Komuun as en däänsk komuun uun Jütlun mä en grate faan 0 km² an iinwenern (Stand  ). Hat hiart tu't regiuun Nordjylland, at ferwaltang sat uun Aabybro.
National Center for Biotechnology Information
At National Center for Biotechnology Information (NCBI) sat uun Bethesda, Maryland an as 1988 grünjlaanj wurden. Hat skal molekulaarbioloogisk dooten seekre an ferwerke. At NCBI hiart tu't United States National Library of Medicine (NLM), an diarmä tu't National Institutes of Health (NIH).
Sahel
A Sahel of at Sahel-regiuun as en 1000 km briaden strimel lun, diar swäärs troch Nuurdafrikoo lääpt. Di nööm ment uun't araabisk soföl üs "küst" of "grens" an betiakent di auergung faan a drüg troopen tu't wüüst Sahara.
Hurritisk-Urartäisk spriaken
Hurritisk-Urartäisk as en ütjstürwen spriakfamile. Hurritisk as bit tu't 12. juarhunert uun Uast-Anatoolien (Türkei), Nuurd-Syrien an Mesopotamien (Irak) snaaket wurden, an Urartäisk bit tu't 7. juarhunert f.Kr. uun a Uast-Türkei an Armeenien.
Staryja Darohi (Distrikt)
De Staryja Darohi Distrikt (üüb Witjrüs: Старадаро́жскі раён Staradaróžski rajón, üüb Rüs: Стародоро́жский райо́н Starodoróžskij rajón; üüb Fering: Dön Ual Struaten Distrikt) as een faan a distrikten uun det Minsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 21.937 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Staryja Darohi.
Sahel
Uun a Sahel komt at flooksis tu auer a miaten drüg juaren, huar a minsken hongre skel. Man at koon diar uk ans so furchboor riin, dat a fialen ferniilet wurd. An do haa a minsken uk weder niks tu iidjen.
Barcelonès
At comarca Barcelonès leit uun't Prowins Barcelona uun Kataloonien. Hat as 145 km² grat an hää iinwenern.
Benguela (Kreis)
De Benguela Kreis as en kreis uun det Benguela Prowins faan Angoola. A kreis leit uun a waast faan’t prowins. Hi hee 513.441 lidj (2014). At hoodsteed as Benguela.
Uttarakhand
Uttarakhand as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurd faan’t lun. Hi hee 10.086.292 lidj (2011). At tweskenhoodsteed faan a bundesstoot as Dehradun.
Kris Slaswik-Flansborj
Geografii
Önjt ååsten foon e kris läit et loonschap Angeln twasche jü Flansborj Förde än e Schlei. Heer läit uk e Scheersbärj (71 m), wat di oudergrutste bärj önj e kris as. E Höckebärj (82 m), wat twasche Freienwill än Hürup läit, as di huuchste bärj önj e kris. Önjt söödweesten as et loonschap Stapelholm, weer moore än mjarschlönj ma hooltinge än gååst amschafte.
Indiiling foon Ferwalting
E kris heet 5 gemiine än stääse, wat åmtsfri san:
E kris heet uk 13 åmte:
E kris heet 120 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Slaswik-Flansborj.
Histoori
E kris wörd di 24ste önj e Uursmoune 1974 grünläid, eefter da üülje krise Kris Flansborj Lönj än Kris Slaswik tuhuupeläid wörd.
Politiik
Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018.
E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013 :
Wirtschap
Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san:
Portugiisk spriak
Tuup mä spoonsk, galicisk an katalaansk hiart portugiisk tu't iberoromaansk.
1818
1818 wiar det aagetanjst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Stoubtsy (Distrikt)
De Stoubtsy Distrikt (üüb Witjrüs: Стаўбцо́ўскі раён Staŭbcóŭski rajón, üüb Rüs: Столбцо́вский райо́н Stolbcóvskij rajón) as een faan a distrikten uun det Minsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 42.007 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Stoubtsy.
1818
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
Ünbekäänd dootem
Ranunculaceae
Ranunculaceae san en plaantenfamile mä 2.525 slacher uun det kategorii Ranunculales, jo lewe fööraal uun miatag kliima. Jodiar plaanten hual aaltumaal Protoanemonin, diaram san jo giftag för diarten, an dialwiis uk för minsken.
Onerfamilin
Coptidoideae – Glaucidioideae – Hydrastidoideae – Ranunculoideae – Thalictroideae (= Isopyroideae)
Sahara
A Sahara as mä njügen miljuun kwadrootkilomeetern det gratst wüüst üüb a eerd. Hat as bal so grat üs a USA of 26-sis so grat üs Sjiisklun. A Sahara leit uun Nuurdafrikoo an lingt faan a Atlantik bit hen tu't Ruad Sia. Efter süüden tu leit a Sahel.
Skak
Di gratst dial faan a Sahara as stianwüüst (Hammada) of uk kiiswüüst (Serir). Det sunwüüst (Erg) mä gewaltag barchanen (düner) maaget man 20% faan a Sahara ütj. <div style="clear:both;" /div>
Lombardei
At Lombardei as en regiuun uun Nuurditaalien mä en grate faan 23.863 km² an  iinwenern (Stant ).
Hat leit tesken a Lago Maggiore uun't waasten, a Po uun't süüden an a Gardasia uun't uasten. Uun't nuurden leit a Sweits. Hoodstääd as Mailand (ital. Milano).
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san:
Iindialang faan Ferwaltang
At regiuun hää ian metropolitanstääd (Mailand) an elwen prowinsen:
Spriaken
At Lombardisk spriak as en skööl faan spriakwiisen, diar uun't Lombardei, man uk uun't Piemont uun a prowinsen Verbano-Cusio-Ossola an Novara, uun't Trentino, uun't Tessin an Graubünden (Schweiz) snaaket woort. Hat hiart tu a Romaans spriaken.
Fööring Spraak
Fööring (Üp Föör jit dit Fering) es di Nuurđfriisk Spreekwiis fan dit Ailön Föör, en hat liket Aamring aur di Maaten. Fering an Aamring hiir tö di Ailönfriisk Spreekwiisen ön Nuurđfriislön.
Ombi 3.000 Mensken snaki Fööring, fuaral üp Weesterlön-Föör. Iin ön di Spraak jeft et jit trii Spreekwiisen üp Föör, en dit sen Weesdring ön Weesten, Aasdring ön Uasten en Boowentaareps ön Süđern.
Jen fan di ialst skrefen Dokumenti aur Fering es di Aurseeting fan Martin Luther sin Litj Katechismus. Fan Föör kumt uk dit ialst Nuurđfriisk Dokument, en dit es di Balaad "A Bai, a Reder" wat ombi ön't Jaar 1500 skrewen uuren es.
Om di diari Spraak bikömert höm üp Föör di Fering Ferian en di Fering Stiftung. Ön di soowentiger Jaaren jaav dit en Bleer me fering Teksten, di "Breipot". Of en tö staant uk jens en litj Artikel üp Fering iin ön dit Fering Bleer "Der Insel-Bote".
Friisk Spraakfamiilien
Hat jeft tau Spraakfamiilien ön Nuurdfriislön, di Spraaken fan't Fastlön en di Spraaken fan di Ailönen Söl, Föör, Aamrem en Heliglön.
Aamring Spraak
Aamring (Üp Aamring jit dit Öömrang) es di Nuurđfriisk Spreekwiis ön dit Ailön Aamrem (2b). Hat liket Fööring fan dit Naiberailön Föör (2a) aur di Maaten. Aamring uur fan ombi 600 Mensken ön Nuurđfriislön snaket, diartö kum jik Liren, dānen üđershur uuni. Di Aamringern snaki deling uk Dütsk, en des wiar ön di 1930er Jaaren jit üđers. Di Aamring Foriining kömert höör om Aamring Spraak en Brükdom.
Friisk Spraakfamiilien
Hat jeft tau Spraakfamiilien ön Nuurdfriislön, di Spraaken fan't Fastlön en di Spraaken fan di Ailönen Söl, Föör, Aamrem en Heliglön. <!--
Skriiwwiis
At Öömrang woort daalang efter a 'Alkersumer Protokolle' faan 1971 skrewen. Ööders üs uun't huuchsjiisk wurd so üs uun't ingelsk bluas nöömer an a began faan en sats grat skrewen. Kurt tuuner skraft am mä ään wokool an lung tuuner mä tau. Dobelt konsonanten üs uun't huuchsjiisk jaft at ei.
Wokoolen
Uun betuunet steeden jaft at:
ISO 3166-2:EE
Die Landkreise erhielten zweistellige Zahlen von <tt>37</tt> bis <tt>86</tt>.
Aamring Spraak
Wokoolen
Uun ünbetuunet steeden jaft at:
Persöönelk Pronoomen
tau slacher: subjekt- an objektslach
Posesiifpronoomen
maskuliin - feminiin -- plural (substantiwiaret)
Adjektiiwen
kem miast uun a grünjfurem föör, mä ian ütjnoom: tesken en an en maanelk hoodwurd woort en -en bihinget: grat - en graten maan
Wurdenrikdum
Bispalen för ferbinjangen tu ööder spriaken:
Wurden saner ferbinjangen tu ööder spriaken:
Neimuudis wurden wurd miast ütj at huuchsjiisk auernimen - of nei ferbünjen -->
Kadüülfögler
Kadüülfögler (Strigiformes) san en order faan fögler (Aves), huar auer 140 slacher tu tääld wurd. A miasten san uun a naacht uun a gang.
Winkelgraad
At Graad (faan ‚ straal) as en miat uun a matematiik för di winkel. Det ianhaid woort mä ° ufkört. Am det ei mä en temperatuur tu ferwakslin, haa jo temperatuur-ianhaiden leewen noch en buksteew diarbi so üs °C = graad Celsius.
Bestemang
1 graad as fäästlaanj üs di 360. dial faan en kreis. En sjuarden faan en kreis hää 90°, det as en "rochten winkel", en hualwen kreis as 180° grat.
SI-süsteem
Uun a wedenskap woort oober miast mä rad (Radiant) werket. Diarbi gongt am diarfaan ütj, dat en kreis di raadius 1 hää. Do as di hiale kreis (360°) likwäärdag mä 2\pi. Det amreegnin gongt so:
an so komst dü tu:
Bröökdialen
Jo mut oober uk uun söstagstel uunden wurd mä winkelminüüten an winkelsekunden, t.b. 12°22′12″ (= 12++°).
Uun a nawigatsioon mä geograafisk koordinaaten woort det deesimaal süsteem mä det söstagstel süsteem fermisket. Diar koon det t.b. 54°22,3' (= 54+°) het. Diarbi as 1° = faan en sjuarden faan a eerdkreis (amanbi 10.000:90 = 111 km), 1' as =  faan 1° (amanbi 1,852 km = 1 siamiil) an 0,1' as =  faan en siamiil (amanbi 185 m = 1 kaabel).
Böderkral
At böderkral (Ranunculus acris) as en plaantenslach uun det famile Ranunculaceae. Ranunculus-slacher san giftag.
Olympisk Somerspalen 2012
A 30. Olympisk Somerspalen 2012 wiar faan a 25. Jüüle bit 12. August 2012 uun London. Efter 1908 an 1948 wiar't diar det traad tooch. Diar haa 204 lunen mämaaget an 85 lunen haa medaljen wonen.
Akkadisk spriak
Akkadisk (akkadû, ak-ka-du-u2) as en ütjstürwen semiitisk spriak, diar föl iinflööd faan't Sumeerisk belewet hää. Hat as bit iin uun't 1. juarhunert efter Krast uun Mesopotamien an Syrien snaaket wurden. Leeder hää ham diar det Aramäisk briad maaget. Di nööm komt faan stääd Akkad uf, man daalang witj näämen so rocht, huar det wel ans wiar.
St. Vincent an a Grenadiinen
St. Vincent an a Grenadiinen san en stoot uun a Kariibik an hiar tu a Kariibisk Eilunen.
Ferwaltang
St. Vincent an a Grenadiinen san iindiald tu sääks parishes (sarkspalen):
Kadüülen
Kadüülen (Strigidae) san ian faan tau familin faan a Kadüülfögler (Strigiformes).
1810
1810 wiar det tjiinst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai.
Usda (Distrikt)
De Usda Distrikt (üüb Witjrüs: У́здзенскі раён Úzdzienski rajón, üüb Rüs: У́зденский райо́н Úzdenskij rajón) as een faan a distrikten uun det Minsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 23.657 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Usda.
Tripura
Tripura as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 3.673.917 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Agartala.
Henk an Höön
Henk an Höön as en bloosenplaant an hiart tu't famile faan a Bongfrüchten (Fabaceae).
Tesla
Wat menst dü?
Citrus × aurantium
Citrus × aurantium san citrusplaanten, diar iinkrüsagt wurden san tesken mandariinen (C. reticulata) an pampelmuusen (C. maxima):
ISO 3166-2:TT
Kwelen
Siehe auch:
Swaanenbruad
Swaanenbruad of Indisk Kalmus (Acorus calamus) as en plaant uun det famile faan a kalmusplaanten (Acoraceae). Hat komt eegentelk faan Aasien, lewet daalang oober üüb a hialer nuurdelk eerdheleft.
Föörkemen
Swaanenbruad wääkst fööraal uun gruuger an muuren, man uk trinjam sian. Hat brükt föl weeder. Di nööm komt wel faan det frücht, diar faan swaanen ufknupt woort.
New Mexico
New Mexico [nu ˈmɛk.si.koʊ] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't söödweesten foon't lönj. Dåt heet 2.096.829 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Santa Fe.
Geografii
New Mexico as di füftgrutste diiljstoot önj da Feriind Stoote.
Swaanenbruad
Nat
Uun swaanenbruad san vitamiin C an 1,5–3,5 % plaantelk öölen, diarmad Asaron an Eugenol, uun a ruter san't sogoor 1,7 bit 9,3 %. Diaram woort det plaant uun Sjiina al loong uun a medesiin iinsaat. An uk för Coca-Cola woort det plaant brükt.
New Mexico
Geografii
E Rocky Mountains lade önj't nordweesten foon e diiljstoot. E Great Plains lade önj't ååsten.
Counties
New Mexico heet 33 counties: Kiik uk deer: List foon counties önj New Mexico
Waloschyn (Distrikt)
De Waloschyn Distrikt (üüb Witjrüs: Вало́жынскі раён Valóžynski rajón, üüb Rüs: Воло́жинский райо́н Volóžinskij rajón) as een faan a distrikten uun det Minsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 37.543 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Waloschyn.
Weederruus
At Weederruus (Ranunculus aquatilis L.) as en plaantenslach uun det famile Ranunculaceae. Ranunculus-slacher san giftag.
Türnüülen
Türnüülen (Tytonidae) san ian faan tau familin faan a kadüülfögler.
Ääker-Senep
Ääker-Senep (Sinapis arvensis) as en senep-plaant an woort miast üs ünkrüüs uunsen.
1819
1819 wiar det njüügentanjst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Golf faan Aaden
Di Golf faan Aaden as en bocht faan a Indisk Oosean tesken Aasien an Afrikoo. Uun't nuurden leit Jemen, uun't waasten Djibuuti an uun't süüden Somaalia (of fölmuar Somaalilun).
Di nööm komt faan det stääd Aaden uun Jemen. Ööder grat huuwenstääden diar san Djibuuti-Stääd, Berbera an Boosaaso.
Energii-Ütnüting
Di Energii-Ütnüting biskriift, hurfuul fan Energii, diar iin ön en Maskiin kumt, tö Aarber of Werk uur.
Di Bireekningen kömeri jam ek diarom, hur fuul Energii fau dit Böörin en Rafiniarin sa üs di Transport fan't Ööl nöörig wiar.
Jölings-Motooren
Bi Jölings-Motooren giar di Ütnüting eeđer di Bren- of Haitswert fan dit Jöling.
Lokomotiiwen Follast
Wan di diarme 140 köört, da sen dit ombi 557 Litern üp 100 km. Di Brenwert dan Diesel es 10.000 kWh fuar en Kubikmeeter (1.000 Litern). wan di Lokomotiiwi 780 Litern nemt, da skul diar 7,8 Megawatt of 7.780 kW fan uur. Jü maaket man bluat 2000 kW. Di Reekning aur di Ütnüting es da: 7.780 döör 2.000 maal 10, dit sen 25,7 % Ütnüting. Dit es ek sa ring, di Konstrukstjoon es fan di 60er Jaaren.
Di 218 es ön di Normaalbidreft me ombi 3 Litern di Kilomeeter önerwai, dit sen da 300 Litern üp 100 km.
Wan di diarme 140 köört, da sen dit ombi 470 Litern üp 100 km. Di Brenwert dan Diesel es 10.000 kWh fuar en Kubikmeeter (1.000 Litern). wan di Lokomotiiwi 660 Litern nemt, da skul diar 6,6 Megawatt of 6.600 kW fan uur. Jü maaket man bluat 2000 kW. Di Reekning aur di Ütnüting es da: 2.000 döör 6.600 maal 100, dit sen 30,3 % Ütnüting. Al beeter, di Konstrukstjoon es fan ombi 1997.
Di ER 20 lapt jir ön Sleeswig-Holstiin me di Software "Ecotrain Book" diar di Lokföörer helpt en nüti di Energii beeter üt. Diarme giar jü dial bit tö 2,3 Litern di Kilomeeter, dit sen üp 100 Kilomeetern da 230 Litern, man ek aliweegen Follast. Söner di Software nemt jü ombi 15% muar, dit sen ombi 265 Litern.
Wan di diarme 140 köört, da sen dit ombi 533 Litern üp 100 km. Di Brenwert dan Diesel es 10.000 kWh fuar en Kubikmeeter (1.000 Litern). wan di Lokomotiiwi 533 Litern nemt, da skul diar 5,337 Megawatt of 5.337 kW fan uur. Jü maaket man bluat 2.650 kW. Di Reekning aur di Ütnüting es da: 2.650 döör 5.337 maal 100, dit sen 49,65 % Ütnüting. Dit es ek sa ring, di Konstrukstjoon es fan di 90er Jaaren en me 150 Litern Kolbenrüm fuar Kraamtochen ön Nuurweegen taacht wesen.
Di DE 2700 of ME 26 lapt jir me ombi 3,5 Litern di Kilomeeter, dit sen 350 Litern üp 100 Kilomeetern. Fuar Persoonentochen giar dit jüst jit, man dit maaket uk nönt üt, wan diar fjuur Waggons muar önhinget uur. Di Konstrukstjoon es fan ombi 1989 (MAK DE 1042) en waar bit 1995 forbeetert en tö en nii Lokomotiiwi maaket.
Skeepen
Di nii 28-Meeter-Klas fan di Seenuar-Retingsselskep (sa üs di Berlin ön Laboe) haa tau Maskiinen MTU 16V 2000 me 16 Kolben en 1.440 kW, ark. Di Retingsselskep en MTU sii dat di bi Follast 750 Litern di Stün nemt. Dit jit: 750 x 10 sen 7.500 kWh Brenwert. Di Ütnüting es da 2.880 döör 7.500 x 100 = 38,4 %
Wat tö di MTU-Maskiinen
Diarbi skel em se, dat di Maskiin en litjeri Föliger fan di MTU 16V 4000 R41 es, diar iin ön di Siemens ER 20 iinbecht es. Des kumt üp 30,3 %. Di nii Versioon fan des Lok-Maskiin es di 16V 4000 R43, diar haa ja weđer wat forbeetert. Jü es nü ek muar me 285 g/kW öndönen, dit sen bluat jit 190 bit 225 g/kW. Di Lok diartö es en Föliger fan di ER 20 en jit Vectron DE (Fan 2000 bit 2.400 kW tö haa). Di Lokomotiiwen kür da uk gönstiger laap.
En Praxistest
En ual Passat 35i waar jens naa Marborig jaaget. Di Tank me 70 Litern Bensiin wiar eeđer knap 600 Kilomeetern sa gur üs lerigsööpen. Dit jit bi Follast me aur 200.000 km 10,7 Litern üp hönert Kilomeetern, diarfuar wiar dit Auto 4 Stünen önerwai. Ön di Stün heer dit Auto da ombi 14 Litern nomen, en di Aarber wiar mesken 60 kW di Stün, aurdat em jaa ek aural tököör ken. 17,5 Litern x 8,5 kWh = 148,5 kWh 148,5 döör 60 x 100 = 24,7 % Dit kumt sa temelk hen, dit es binai en bet tö fuul Ütnüting.
Asaron
Asaron as di nööm faan trii Phenylpropanoiden, diar natüürelkerwiis uun plaanten föörkem.
Engelsk Kiino (Söl)
Dat Engelsk Kiino es en Bechning fan 1953, wat di Engelsk "Bisatsungsmacht" üp't Areaal fan di Militeer-Flugplaats becht heer. Di Dütsk Bundsweer heer dit ön't Jaar 1961 aurnomen, en bit hentö 1980 kür diar Filmi önluket uur. Da waar me di Kiinobidreft āphualen, man em kür diarbenen jit wat biluki, wan en Projektor diarhen braacht uur.
Senerli es ön des Bechning, dat diarbenen uk en Büüni me en Orkestergraav diarfuar es.
Sent 2005 uur dat Hüs ek muar nütet, aurdat di Bundsweer fan Söl wechgingen es.
Teenkstair of dach ek?
Dat Engelsk Kiino stön sent 2007 öner Teenkstairensküül
Di Gimiindi wil likert des en uk di Halen 25 en 28 wechriiv, dat em "Ökopunkti" me't Renaturiarin forkoopi kür. Bi di Halen 25 en 28 waar ofstemet, dit Engelsk Kiino waar twesken 2013 en 2017 wechrewen.
Skelter
Büten
Región de Tarapacá
Tarapacá as en regiuun uun't nuurden faan Chiile (Region I).
Engelsk Kiino (Söl)
Töhopfaating fan di Biskriiwing
Dat Lönsamt fuar Teenkstairen meent, dat et en Bechning sa üs dat Engelsk Kiino üp Söl bluat jens ön Sleeswig Holstiin jeft. Dit hinget me di forskeligst Taachten töhop. Di Teenkstairenpleeger heer (üp Dütsk) āpskrewen, wat aur ditdiar Bechning senerlig es, en hurom dit ek ofrewen uur skel.
Región de Tarapacá
Tarapacá as bekäänd auer sin salpeter- an guano-föörkemen uun't Atacama-wüüst. Det as mä det drügst regiuun faan a eerd.
Engelsk Kiino (Söl)
Töhopfaating fan di Biskriiwing
Dat Engelsk Kiino
Büten
wan em dat Engelsk Kiino fan boowen biluket, da sjocht et üt üs en "T". Dat Bechning heer en lung Saal, en diarfuar staant en Twertdiil me tau Laagen, hur em iingair. Fuar des Diil fan't Bechning es en Fuarplaats, wat hooger liit üs dit wat trinjom es. Rochts en lefts fan des Plaats sen stiinern Kwaaders tö bilukin. Tö biiring Siren fan di Trap wat diar hen giar, sen litj Stölpen henbecht uuren.
Saaldiil
Di Saal es ek jüst sa breer üs dat Twert- of Haurbechning. Diarom es uk en gurt Forskel tö des tö bilukin, en dit kumt uk, aurdat didiar Iingangsdiil fan Ruar Stiiner becht es.
Di Saaldiil es muar me Zementpots maaket. Ön ark Sir sen man soowen Stripen fan Ruarstiin iinbecht, wan fan boowen tö önern gung (Ruarstiin-Liseeni). Diarom sjocht des Diil wat kuurter üt üs di es.
Twertdiil
Aur di gurt, debelt Düüren ("Iingangsportaal") giar en Taak hen, wat frii drait. Des jeft dat Bechning en senerlig Lechthair. Aur des "Flocht-Taak" giar en Reeg fan fjuur Wininger langs, wat di Breedji en bet naa boowen streekt, sa dat dat Hiili wat wuchtiger ütsjocht.
Ön des Reeg fan Wininger sen fuar't Miist uk Ruarstiiner tö se, man diartwesken sen Stripen fan Zementpots maaket. Em skul beeter sii, dat diar Ruarstiiner en bet üt di Wuch luki en aurpotset sen, sa dat et Liseenen uur. Fan des Stripen sjüünt dit hiili Bechning üs töhophingend, wat man dach aktsentuiaret ütsjocht. Öner di Winiger sen jit sa "Boloogen", wat noch di Meening fan Moderniteet ön di 50er Jaaren weegi.
Iingangshali
Wan em iin ön't Engelsk Kiino gair, da trapet em ön "Solnhofener" Böörtstiiner. Uk fan benen es alis me Ruarstiiner müüret. En Diil es iin ön di Iingangshali aurpotset en önstreeken, dat et en bet leechter uur. Des jeft uk des Rüm en senerk Struktuur. Bitö di Iingangshali fent em Hüsjis en di Trapen, wat hentö di forskelig Technik- en Laagerrümen gung.
Üs ön ark Kiino sen uk jir (tau) Kasen tö finj. Senerk aur des es, dat diar jit di ual Skiiwen me di "Snakiklapen", üs jerer me Zellophan, iinbecht sen.
Saal
Bisirs fan di Iingang giar't da lefts en rochts döör gurt Düüren iin ön di Saal. Di Böört ön di Saal giar fan achtern naa fuarn en bet dial. Lefts en rochts sen Blöki fan Klapstöölern tö bilukin; ön di Meren ken em langslaap. Temelk üp di hualev Wai fan achtern naa fuarn es en Twerkgang, hur em lefts en rochts döör iirsern Nuardüüren ütlaap ken, wan't tö'n Bispöl brent.
Büüni
Tau Trapen gung trinjom di Siren fan di Orkestergraav hentö di Büüni. Fuar di Orkestergraav, wat twerk tö di Büüni giar, jeft et Buurter, wat em diaraur henlii ken. Dit maaket et möögelk, dat Kiino uk üs Teaater of Konserthali tö binüti.
Achter di Büüni es jit en Twertdiil, hu em jerer üđer Kluađer önfo kür en üp Hüsji gung. Des Diil es man ön't Jaar 1988 tö en Sauna ombecht uuren.
Bechningshistoorii
Dat Engelsk Kiino uur 1953 fan di Royal Airforce becht, wat di Militeerflugplaats binüteti. Dat, wat diar iinbecht wiar, sa üs uk di Forkluađing fan di Wuchen of di Fuarhangen fan di Büüni en di Kasenrümen, wiar ön't Jaar 2007 fuar't Miist alis sa üs dit becht uuren wiar. Senerk des es deling noch sa gur üs ek muar tö fo.
Hur "Leewent" iin ön dit Kiino kām
En Stifting wiar't, wat me di Taacht bigent uur, dat weđer muar Plaats fuar di Sölringer üp Söl fünen uur skel.
Hat wiar mesken söner Forloof, üs em ön di 16. fan di Septembermuun 2011 diar raaketi, man somhur wiar dach en bet Stroom iin ön't Kiino kemen, en sa kür en Musik-Ker jaar Musik me Leecht en me di rocht Gurtemhair spöli.
Normaalerwiis es al lung bislöten, dat dat Kiino ofreten uur skel, aurdat me di Teenkstairensjuts-Urkundi wat ek stemi skel. Masi Sölringer hööpi man dach, dat des ek pasiaret, aurdat em diar masi Saaken maaki kür, wat üđershuar gaar ek muar giar fuar al di Baarilir.
Wandalismus
Hat jeft Lir, wat sii, dat di Gimiindi dit sa haa wel, dat höm dit jens ek muar luanet en maaki dat Hüs weđer klaar. Fuar üđer Liren es dit hartinoch tö bigrip, hur em üđer Lirens Kraam man iinfach önsteken maaki ken, bluat, aurdat nemen üppaset. Biiring kür stemi, en jir sjocht em, hur'ling dit eeđer fjuur Jaaren ütsjocht:
Středočeský kraj/sö
Di Merelböömsk Regioon, tschechisk Středočeský kraj, es di gurtest fan 14 Forwaltingsregioonen ön Tschechien. Jü liit trinjom Prag.
Gurt Staten
Ön Merelböömen liit uk di Gemiindi Lidice (450 Iinu.), hur ön di 9. Juuni fan't Jaar 1942 dat hiili Tērp fan di Nāzis ombraacht uuren es.
Wilejka (Distrikt)
De Wilejka Distrikt (üüb Witjrüs: Віле́йскі раён Viliéjski rajón, üüb Rüs: Виле́йский райо́н Viléjskij rajón) as een faan a distrikten uun det Minsk Prowins faan Witjruslun. Det hee 52.053 lidj (2009). At hoodsteed faan a distrikt as Wilejka.
Tamil Nadu
Tamil Nadu (üüb Tamil: தமிழ் நாடு Tamiḻ Nāṭu ['t̪ʌmɨɻ 'n̪ɑːɖɯ]) as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a süüduast faan’t lun. Hi hee 72.147.030 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Chennai.
Neegelken
Neegelken (Caryophyllaceae) san en famile faan bloosenplaanten. Jo kem üüb a hiale welt föör, a miasten oober uun a madel breetjin faan a nuurdelk eerdheleft. At jaft sowat 2200 slacher, fölen san üs guardbluumen bekäänd.
Triibuus
Alsineae – Arenarieae – Caryophylleae – Corrigioleae – Eremogoneae – Paronychieae – Polycarpeae – Sagineae – Sclerantheae – Sileneae – Sperguleae
Sköölen
Acanthophyllum – Achyronychia – Agrostemma – Allochrusa – Ankyropetalum – Arenaria – Atocion – Augustea – Balkana – Bolanthus – Brachystemma – Bufonia – Cardionema – Cerastium – Cerdia – Chaetonychia – Cherleria – Colobanthus – Cometes – Corrigiola – Cyathophylla – Dianthus – Diaphanoptera – Dicheranthus – Dichodon – Drymaria – Drypis – Eremogone – Eudianthe – Facchinia – Graecobolanthus – Gymnocarpos – Gypsophila – Habrosia – Haya – Heliosperma – Herniaria – Heterochroa – Holosteum – Honckenya – Illecebrum – Krauseola – Lepyrodiclis – Loeflingia – Lychnis – Mcneillia – Mesostemma – Microphyes – Minuartia – Minuartiella – Moehringia – Moenchia – Mononeuria – Myosoton – Odontostemma – Ortegia – Paronychia – Pentastemonodiscus – Petroana – Petrocoptis – Petrorhagia – Philippiella – Phrynella – Pirinia – Plettkea – Pollichia – Polycarpaea – Polycarpon – Polytepalum – Psammophiliella – Psammosilene – Pseudocherleria – Pseudostellaria – Pteranthus – Pycnophyllopsis – Pycnophyllum – Reicheella – Rhodalsine – Sabulina – Sagina – Sanctambrosia – Saponaria – Schiedea – Scleranthus – Scopulophila – Shivparvatia – Silene – Spergula – Spergularia – Sphaerocoma – Stellaria – Stipulicida – Telephium – Thurya – Thylacospermum – Triplateia – Uebelinia – Vaccaria – Velezia – Viscaria – Wilhelmsia – Xerotia
Magneetisk fial
En magneetisk fial entstäänt troch magneetisk materiool of troch elektrisk struum.
Hurn faan Afrikoo
At Hurn faan Afrikoo as di uastermiast dial faan Afrikoo. Hi raaget iin uun a Indisk Oosean, uun't nuurden leit a Golf faan Aden.