cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eskişehir (Steed)
Eskişehir ([esˈciʃehiɾ]; iar Dorylaeum) as en steed uun det Madelanatoolien Regiuun faan a Türkei. Det hee 765.669 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Eskişehir Prowins.
Erich Friedrichs
Erich Paul Jansen Friedrichs (* 2. Nofember 1890 üüb Haliglun; † 21. April 1945 uun Cuxhuuwen-Sahlenburg) wiar en welerstantsstridjer üüb Haliglun. Hi fersoocht, at eilun tu a aliiarten saner welerstant auer tu dun. A Nazis naam ham mä an racht ham hen tau weg föör't aanj faan de Naist Wäältkrich.
Leewent
Friedrichs wurd de 2. Nofember 1890 üüb Haliglun bäären. Sin mam wiar Fanny Elise Krüß an san aatj Peter Paul Friedrichs. Trii muuner föör sin gebuurt wurd at eilun tjiisk efter 83 juaren faan britisk reegiment. Föl haligluners, diaroner Erich Friedrichs, snaaket diaram gud Ingels; detheer weden wul ham uu so natelk uun de Iarst an Naist Wäältkrich wees.
Uun't ääler faan 19 juaren treed hi uun Janewoore 1910 iin uun det Keiserelk Tjiisk Mariin iin an bleew do tu Jüüne 1912. Üüs de Iarst Wäältkrich ütjbruch, treed hi weler iin uun't mariin bi an kaam iarst aanj Marts 1919 tu Haliglun turag.
De 29. Oktuuber 1919 freid hi Tina Therese Bartz, diar uk faan Haliglun kaam.
Faan 1924 tu 1929 wiar hi gemeenfertreeder an snaaket för dön ual rochten an traditsionen faan a halunders, huarför ham oner ölern separatismus föörsmeden wurd. Bewost snaaket hi so fölsis üüs mögelk sin spriik Halunder.
802
802 wiar det naist juar faan det 9. juarhunert.
Boryaceae
A Boryaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Spargeloortagen (Asparagales). Diar hiar man 2 sköölen mä 12 slacher tu, diar aaltumaal uun Austraalien waaks.
Klaipėda
Klaipėda ([ˈkɫɐɪˑpʲeːdɐ]; ual nööm üüb Tjiisk: Memel) as det traadgratst steed an en steedgemeend (üüb Liitauisk: Miesto Savivaldybė) uun Liitauen. At steed leit uun a waast faan't lun, bi a eeg faan't Uastsia. Det hee 149.116 lidj (2010). At steed as uk at hoodsteed faan det Klaipėda Lungemeend, uk wan det nian dial faan't lungemeend as.
Mont Iboundji
Di Mont Iboundji as en berag uun Gabuun mä en hööchde faan knaap 1000 meetern. Ööder kwelen sai, hi as 1575 m huuch. En öödern huugen berag uun't lun as di Mont Bengoué.
Dwight Eisenhower
Dwight David „Ike“ Eisenhower (* 14. Oktuuber 1890 uun Denison, Texas, üüs David Dwight Eisenhower; † 28. Marts 1969 uun Washington, D.C.) wiar en US-amerikoons generool an faan 1953 tu 1961 de 34. president faan dön Ferianigt Stooten.
Niuas (Diwisioon)
Det Niuas Diwisioon as ian faan dön fiiw diwisioonen faan Tonga. Det hee 1232 lidj (2016).
Iindialing faan Ferwalting
At diwisioon hee tau distrikten:
Krimtataarisk spriak
At Krimtataarisk spriak (krimtataarisk Qırımtatar tili, Qırımtatarca, kyrilisk Къырымтатар тили, Къырымтатарджа; of uk: Qırımca [Krimisk] an Qırım Türkçesi [Krimtürkisk]) as det spriak faan a Krimtataaren üüb't hualeweilun Krim. Hat hiart tu a Turkspriaken an woort eder mä en uunpaaset latiinsk skraft of uk kyrilisk skrewen.
Lozère (Department)
Det Lozère Department (üüb Oksitaans: Losera) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 76.557 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Mende.
Marara (Distrikt)
De Marara Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Marara) as en distrikt faan det Tete Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüd faan't prowins. Hi hee 74.659 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Katchembe.
Histoore
A distrikt wurd 2013 grünlaanjen. Iar wiar det dial faan det Changara Distrikt.
Höxter (Kris)
E Kris Höxter as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt ååsten foon e diiljstoot, önj di Detmold Regiiringsdistrikt. Dåt heet 140.251 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Höxter.
Marávia (Distrikt)
De Marávia Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Marávia) as en distrikt faan det Tete Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 131.685 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Fingoé.
Karaman (Steed)
Karaman as en steed uun det Madelanatoolien Regiuun faan a Türkei. Det hee 165.858 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Karaman Prowins.
Leinster
Groofskapen
Tu det weesen Prowins Leinster hiar daalang twaalew groofskapen:
Snöfelstiiner üp Heliglön
Di List fan di Snöfelstiiner üp Heliglön weeget di Snöfelstiiner, diar eeđer di Taachten fan di Könstler Gunter Demnig üp Heliglön di 17. April 2010 forlair uuren sen. Aur di Snöfelstiiner skel om di Mensken taacht uur, dānen bi di Nationalsozialismus jaaget, meshanelt en ombraacht uuren sen.
Uastflandern
Det Uastflandern Prowins (üüb Holuns: Provincie Oost-Vlaanderen; üüb Fraansöösk: Province de Flandre-Orientale) as en prowins uun a waast faan Belgien. At prowins hee 1.531.745 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Gent.
Lyndon B. Johnson
Lyndon Baines Johnson (* 27. August 1908 uun Stonewall, Texas; † 22. Janewoore 1973 uk diar) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei an faan 1963, efter John F. Kennedy san duas, tu 1969 de 36. president faan dön Ferianigt Stooten. Tuföör fertreed hi faan 1937 tu 1949 a bundesstoot Texas uun det US-Representantenhüs an uk faan 1949 tu 1961 uun det US-Seneat. Faan 1961 wiar hi oner-president oner John F. Kennedy. Efter a John F. Kennedy san duas, 22. Nofember 1963, wurd Johnson uun buurd faan det Air Force One üüs nei US-president iinsweerd. Hi wurd uun det presidentskapswool uun Nofember 1964 uun sin baantje besteediget.
Uastflandern
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee seeks arrondissementen:
Spriiken
Dön miast lidj uun't prowins snaake Fleemisk.
Fiuw
De Taal Fiuw (röömsk: V) es en natiirli Taal en en Nummer. Hi komt noa de Nummer Schtjuur en feer de Nummer Sös.
Ulf Bästlein
Ulf Bästlein (* 1959 uun Flensborag, Schleswig-Holstian) as en sjiisken sjongster. Sin stem as basbariton.
Bästlein hää promowiaret uun jo feeg germanistik an ualfilologii.
Hi as profeser för sjongen bi't Konstuniwersiteet Graz (Uastenrik).
804
804 wiar det fjuard juar faan at 9. juarhunert.
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
ünbekäänd dootem
Émile Zola
Émile Édouard Charles Antoine Zola (* 2. April 1840 uun Pariis; † 29. September 1902 uk diar) wiar en fraansöösk skriiwer, konstmooler an jurnalist. Hi wiar begrünjiger faan’t rachting faan det Naturalismus uun europeeisk literatüür. Hi wiar uk en aktiiw jurnalist an sin artikel J’accuse …! (Ik klaag uun…!; 1898) spelet en kairol uun det Dreyfus-Afeer an Frankrik an druch tu det leeder rehabilitiaring faan de feelskelk auer lunferriad feruurdialed ofsiar Alfred Dreyfus bi.
Garneelen
Garneelen (Crangonidae) san en famile faan Kraaben (Crustaceae). Diar hiar uk a Poren tu.
Sköölen
Aegaeon – Argis – Crangon – Lissocrangon – Lissosabinea – Mesocrangon – Metacrangon – Neocrangon – Notocrangon – Paracrangon – Parapontocaris – Parapontophilus – Philocheras – Placopsicrangon – Pontocaris – Pontophilus – Prionocrangon – Pseudopontophilus – Rhynocrangon – Sabinea – Sclerocrangon – Syncrangon – Vercoia
Strängnäs
Strängnäs as jü fiirdgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önjt nordååsten foon e prowins. Dåt heet 14.708 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Strängnäs Komuun.
Rheinfranken
Rheinfranken wiar en fulk an en regiuun bi a liager Rhein trinjam Köln. Flook letjer sköölen faan fulken slood jo sowat uun't 3. juarhunert tuup, am beeder jin a Alemannen uun't süüden an at Röömsk Rik uun't waasten uun tu kemen.
Oner hör könang Chlodwig I. haa a Rheinfranken of Ripuariern uun't 6. juarhunert at Frankenrik ütjwidjet, an det lingd auer det Frankrik faan daalang hen tu a Atlantik.
An uk daalang noch snaake a minsken trinjam Köln hör aanj spriakwiis: Ripuarisk spriak
Schmedeswurth
Schmedeswurth as en gemiine foont Åmt Marne-Nordsee önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 178 inboogere (2019).
Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Waaströömsk Rik
At Waaströömsk Rik of uk Waastroom (lat. Hesperium Imperium) begand uun't juar 395, üs det Röömsk Rik apdiald wurd tu en waastelken an en uastelken dial Uastroom (Byzanz). Oober di Waastkeiser Honorius an sin efterfulgern küd det Waastrik ei tuuphual, an do fool det ütjenööder.
Üs Chlodwig I., di Könang faan't Frankenrik 486 en wichtag slacht woon, wiar't föörbi mä det Röömsk Rik.
Mont Bengoué
Di Mont Bengoué as en 1070 meeter huugen berag uun't prowins Ogooué-Ivindo uun Gabuun. Hi as ferlicht di huuchst berag uun't lun. Efter ööder kwelen as di Mont Iboundji di huuchst berag.
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon (* 9. Janewoore 1913 uun Yorba Linda, Kalifornien; † 22. April 1994 uun New York) wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikaans Partei an faan 1969 tu 1974 de 37. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wurd uun det presidentskapswool faan 7. Nofember 1972 welerweelet, man uun't fulig faan det Watergate-Afeer treed Nixon faan sin baantje turag. Hi wiar faan 1953 tu 1961 uk vize-president faan't lun.
Arnö
Arnö as jü tiintgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins, önj jü Nyköping Komuun. Dåt heet 4804 inboogere (2020).
Futbaal WM 2022
Spalploon
E wonen efter 'elwen-meeter-sjiten'
Šiauliai
Šiauliai ([ʃɛʊ̯ˈlʲɛɪ̯]; ual nööm üüb Tjiisk: Schaulen) as det fjuardgratst steed an en steedgemeend (üüb Liitauisk: Miesto Savivaldybė) uun Liitauen. Det leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 101.511 lidj (2010). At steed as uk at hoodsteed faan det Šiauliai Lungemeend, uk wan det nian dial faan't lungemeend as.
807
807 wiar det sööwenst juar faan at 9. juarhunert.
Bäären
ünbekäänd dootem
862
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
ünbekäänd dootem
Lippe (Kris)
E Kris Lippe as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt nordååsten foon e diiljstoot, önj di Detmold Regiiringsdistrikt. Dåt heet 347.514 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Detmold.
Sassari
Sassari (üüb Sardisk: Tàtari) as det naistgratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a nuurdwaast faan't eilun. Det hee 124.111 lidj (2021). Det as at hoodsteed faan't Metropolitanstääd Sassari.
Nordland (Prowins)
Det Nordland Prowins (üüb Noorsk: Nordland fylke) as en prowins uun Noorweegen. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 240.345 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Bodø.
Lunskap
Dön Lofoten Eilunen lei nai bi a nuurdeeg faan't prowins. At eilun Jan Mayen, wat uun a Nuurdatlantik uun a nuurduast faan Islun leit, hiart uk tu't prowins.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Spriiken
Saamisk spriiken wurd uun't prowins snaaket.
Wesfriisk
Wesfriisk (Wesfriisk: Westfrysk) es en Friisk Spreek. Ungefeer 400.000 Mensken snakke Wesfriisk. De measte wuune in 'e Noort fan Hollun, in Wesfriislun.
Kleve (Kris)
E Kris Kleve as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt weesten foon e diiljstoot, önj di Düsseldorf Regiiringsdistrikt. Dåt heet 312.465 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Kleve.
Archangelsk Guwernement
Det Archangelsk Guwernement (üüb Rüs: Арха́нгельская губе́рнія Archángel’skaja gubérnija) wiar faan 1784 tu 1929 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Rüs SFSR. Uun a nuurd lai det Barents Sia an det Witj Sia, uun a waast Noorweegen an Finlun, uun a süüd det Olonets Guwernement an det Wologda Guwernement an uun a uast leit det Tobolsk Guwernement. Det hed 347.560 lidj (1897).
Iindialing faan Ferwalting
At guwernement hed njüügen kreiser (üüb Rüs: уѣ́зды of уе́зды ujézdy, iantaal: уѣ́здъ of уе́зд ujézd):
Kırıkkale (Steed)
Kırıkkale as en steed uun det Madelanatoolien Regiuun faan a Türkei. Det hee 190.818 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Kırıkkale Prowins.
Nowosibirsk (Steed)
Nowosibirsk (üüb Rüs: Новосиби́рск Novosibírsk) as at hoodsteed faan det Prowins Nowosibirsk, an uk faan de hiale Sibiirien Bundesdistrikt uun Rüslun. Det hee 1.625.631 lidj (2020).
Doryanthes
Doryanthes san det iansagst plaantenskööl uun det famile faan a Doryanthaceae. Jo hiar tu a Spargeloortagen (Asparagales) an waaks bluas uun Uast-Austraalien.
Slacher
At jaft man tau slacher uun detdiar skööl:
Fraidi
Fraidi as e däi foon e waag twasche Törsdi än Saneene. E noome foon e däi kamt foon Üüljfrasch frīadei, unti "däi foon Frigg", huum e goodin foont liiwde uner da üülje Germaane wus. E noome wus en laanouerseeting foon di Latinsche noome diēs Veneris. Önj da mååste lönje önj Euroopa as Fraidi di füfte däi foon e waag, ouers önj same lönje, tum baispal önj da Feriinde Stoote, as et di seekste däi foon e waag.
841
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
ünbekäänd dootem
Schrum (Dithmjarsche)
Schrum as en gemiine foont Åmt Mitteldithmarschen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 72 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Wiartskapswedenskap
At Wiartskapswedenskap of Ökonomii as en sotsialwedenskap, diar at produksion, ferdialang an ferbrük faan produkten an siinsten onersjükt.
Hat luket diar üüb, hü a bedialagten jo ferhual uun't wiartskapsleewent. A bedialagten san hüshualer, onernemen, iinkuuper an ferkuuper. Hör ferhualen bedraapt at produksion, a ferbrük, at spaarin an at inwestiarin. Det ales woort beiinflöödet faan Inflatsion, waaksdoom an poliitisk iingreber üs gesetsen an stüüren.
Uun a wedenskap woort onerskääst tesken Fulkswiartskap an Bedriifswiartskap.
Konya (Steed)
Konya ([ˈkon.ja]; iar Iconium) as en steed uun det Madelanatoolien Regiuun faan a Türkei. Det hee 1.300.605 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Konya Prowins.
Kérouane (Prefektüür)
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Kérouane-Centre) an aacht onerprefektüüren:
Homeroortagen
Homeroortagen (Nephropidae) san en famile faan Kraaben (Crustaceae). Diar hiar a homer an a keisergranaat tu.
Sköölen
Acanthacaris – Dinochelus – Eunephrops – Homarinus – Homarus – Metanephrops – Nephropides – Nephrops – Nephropsis – Thaumastocheles – Thaumastochelopsis – Thymopides – Thymops – Thymopsis
Olbia (Sardiinien)
Olbia as det fjuardgratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a nuurduast faan't eilun. Det hee 60.491 lidj (2021). Sant 2021 as det ian faan a hoodsteeden faan det Nuurduast Sardiinien Prowins.
Dobrudscha
At Dobrudscha (,, ; uk Trans-Danubien) as en loonskap uun Süüduasteuroopa bi't Suart Sia. Hat leit dialwiis uun Süüduastrumeenien an Nuurduastbulgaarien.
Grat stääden diar san Constanța an Tulcea uun Rumeenien an Dobritsch an Silistra uun Bulgaarien.
Uun't Dobrudscha woort uk Krimtataarisk snaaket.
Munster (Irlun)
Groofskapen
Tu det weesen Prowins Munster hiar daalang sääks groofskapen:
Märkischer Kreis
Di Märkischer Kreis as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önj e mal foon e diiljstoot, önj di Arnsberg Regiiringsdistrikt. Dåt heet 410.222 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Lüdenscheid.
Oxelösund
Oxelösund as jü füftgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins. Dåt heet 11.617 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Oxelösund Komuun.
Dragseth
At Dragseth Duo, det san Manuel Knortz an Kalle Johannsen. Jo haa uun a 1980er juaren begand, folkmusiik tu maagin. Hör nööm haa's efter „Dragseths Gasthof“ uun Hüsem.
Marijampolė (Steed)
Marijampolė (ual nööm üüb Tjiisk: Mariampol, 1955-1989 Kapsukas) as det sööwenstgratst steed uun Liitauen. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 34.975 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Marijampolė Gemeend.
Dragseth
Leederhen as diar noch Jens Jesse tukimen, so dat's nü en trio san an Dragseth het. Jo spele aanj staken uun plaatschiisk an huuchschiisk, man uk ingelsk staken.
Hypoxidaceae
A Hypoxidaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Spargeloortagen (Asparagales). Diar hiar sööwen bit tjiin sköölen mä 150 bis 220 slacher tu. A miast slacher waaks uun a subtroopen.
Rogaland (Prowins)
Det Rogaland Prowins (üüb Noorsk: Rogaland fylke) as en prowins uun Noorweegen. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 482.645 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Stavanger.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Ahrensbök
Ahrensbök (aw Plååttjüsch: Ahrensböök) as en åmtsfri gemiine önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Et gemiine läit önjt sööden foon e kris. Dåt heet 8287 manschne (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Nevşehir (Steed)
Nevşehir (iar Muşkara of Neapolis) as en steed uun det Madelanatoolien Regiuun faan a Türkei. Det hee 115.461 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Nevşehir Prowins.
Ixiolirion
Ixiolirion as det iansagst plaantenskööl uun det famile faan a Ixioliriaceae uun det order faan a Spargeloortagen (Asparagales). Diar hiar man sjauer slacher tu.
Alghero
Alghero (üüb Katalaans: L’Alguer; üüb Sardisk: S’Alighera) as det füftgratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a nuurdwaast faan't eilun. Det hee 42.295 lidj (2021).
Bruusmaaker
En Bruusmaaker of Bruusweetermaaker es en Giraat hur em Köölensüüri fan en Patrooni iin ön Borelern me Weeter pompi ken, dat dit bruuset.
Jimmy Carter
James Earl „Jimmy“ Carter Jr. (* 1. Oktuuber 1924 uun Plains, Georgia) as en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei. Hi wiar faan 1977 tu 1981 de 39. president faan dön Ferianigt Stooten. Faan 1971 tu 1975 wiar hi guwernöör faan Georgia.
Bruusmaaker
Di Borelern wiar jerer fuaral fan Plastik maaket, deling sen dit aaftinoch gleesen Borelern. For forskelig Bruusmaakern jeft et uk Borelern fan Eedelstaal tö koop.
Milton Keynes
Milton Keynes [] (ufkört: MK) as en gratstääd uun Ingelun uun't Borough of Milton Keynes. Det stääd as iarst uun 1960er juaren üs en new town baud wurden, an diar lewe son 230.000 minsken (Stant:2011).
Mettmann (Kris)
E Kris Mettmann as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt weesten foon e diiljstoot, önj di Düsseldorf Regiiringsdistrikt. Dåt heet 485.570 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Mettmann.
Bruusmaaker
Fuar Bruusmaakers uur uk Siirep me di Smak fan Cola of Frücht önböören, wat me iin ön dit Bruusweeter ken.
Torshälla
Torshälla as jü seekstgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önjt norden foon e prowins, önj jü Eskilstuna Komuun. Dåt heet 9421 inboogere (2020).
Bruusmaaker
Rockefeller-Prinsiip
Di Köölensüüri-Patroonen uur man ek bluat fan di Lir önböören wat Bruusmaakers bech. Di Patroonen uur uk eeđerbecht en aur di Kooplir forkoopet.
Hurfan dit kumt
John D. Rockefeller waar eeđersair, dat hi Ööl-Lampen mal gönstig wechdēr, dat di Lir achterön sin Ööl koop skul.
Galerii
Biskriiwing Skelt 3
Trosa
Trosa as jü soowentgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins. Dåt heet 7089 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Trosa Komuun.
Nuoro
Nuoro (üüb Sardisk: Nùgoro) as det seekstgratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a uast faan't eilun. Det hee 34.536 lidj (2021). Det as at hoodsteed faan det Nuoro Prowins.
Mažeikiai
Mažeikiai (ual nööm üüb Tjiisk: Moscheiken) as det aachstgratst steed uun Liitauen. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 32.470 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Mažeikiai Lungemeend.
Stelle-Wittenwurth
Stelle-Wittenwurth as en gemiine foont Åmt Kirchspielslandgemeinde Heider Umland önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 413 inboogere (2019).
Geografii
Di Gräine Küstwäi gungt dör e gemiine.
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Kyjiw (Prowins)
Det Kyjiw Prowins (üüb Ukrainisk: Ки́ївська о́бласть Kýjivs’ka óblast’ of Ки́ївщина Kýjivščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.767.940 lidj (2019). At hoodsteed faan’t prowins as Kyjiw.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee sööwen distrikten:
Williams Sassine
Sin mam wiar guineeisk, man san aatj kaam faan Liibanon. Hi ging tu sekundeerskuul uun Conakry an do ging tu Frankrik, am uun Pariis matematiik tu studiarin. Hi kaam 1961 tu Guinea turag, man moost hi auer Ahmed Sékou Touré sin diktatüür at lun ferleet. Hi wiar föl juaren uun eksiil uun öler aafrikoons lunen. Hi kaam 1984 tu Guinea efter a putsch faan detheer juar turag.
Schülp (Dithmjarsche)
Schülp as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 396 inboogere (2019).
Williams Sassine
Hi skreew auer marginalisiaret karakteren, man efter Touré san duas wurd hi optimistisker. San romoon Le jeune homme de sable (de jong sandig maan; 1979) wurd üüs een faan dön best aafrikoons romoonen faan det 20. juarhunert tääld. Högen faan sin romoonen wurd uun't Ingels, Spaans an Rüs auersaat.
Schülp (Dithmjarsche)
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Williams Sassine
Hi skreew uk för dön bleeden La Guinée-Djama, L'éducateur, an fööraal för det satiirisk bleed Le Lynx.
Dahme (Holstiinj)
Dahme as en åmtsfri gemiine önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Et gemiine läit önjt ååsten foon e Kris. Dåt heet 1224 manschne (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Rhone
A Rhone [] (fransöösk: le Rhône [ləˈʁoːn], oksitaansk: lo(u) Rose [lu rɔze], sjiisk: (boowerluup) der Rotten, ) as en struum mä en lengde faan ~800 km, diar 264 km faan uun a Sweits an 545 km uun Frankrik.
Efter di struum san a fransöösk departmenten Rhône an Bouches-du-Rhône näämd.
Hi komt deel faan a Kantoon Wallis, huar at Rhone-Istong ütjlääpt, ferlääpt troch a Genfersia an hää san müs uun en delta uun Süüdfrankrik naibi Marseille.
Ulster
Groofskapen
Faan det weesen Prowins Ulster hiar daalang trii groofskapen tu't Republiik Irlun:
Saneene
Saneene as e däi foon e waag twasche Fraidi än Sandi. E noome foon e däi håt "een for Sandi". Aw Üüljfrasch wus et sunna ēvend unti saterdei, wat foon Latinsch diēs Sāturnī köm. Önj da mååste lönje önj Euroopa as Saneene di seekste däi foon e waag, ouers önj same lönje, tum baispal önj da Feriinde Stoote, as et di soowente däi foon e waag.
Aw Weestfrasch as saneene sneon (aw Klaaifrysk) unti saterdei (aw Wâldfrysk).
Flen
Flen as jü oochtgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önj e mal foon e prowins. Dåt heet 6577 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Flen Komuun.
Keisergranaat
A Keisergranaat (Nephrops norvegicus) of uk Noorsk Homer as en kraab uun det famile faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Hi het uk "Scampo/Scampi", man wat üs "Scampi" ferkääft woort, as flooksis en slach faan Penaeidae.
A Keisergranaat as di iansagst slach uun det skööl Nephrops.
Niğde (Steed)
Niğde as en steed uun det Madelanatoolien Regiuun faan a Türkei. Det hee 148.270 lidj (2019). Det as at hoodsteed faan det Niğde Prowins.
Dragseth/sö
Dit Dragseth Duo, dit sen Manuel Knortz en Kalle Johannsen. Jat haa ön di 1980er Jaaren bigent en spöli Folkmusiik. Jaar Noom kumt fan di Wertskep „Dragseths Gasthof“ ön Hüsem.
Gerald Ford
Gerald Rudolph Ford, Jr. (bäären üüs Leslie Lynch King, Jr.; * 14. Jüüle 1913 uun Omaha, Nebraska; † 26. Deetsember 2006 uun Rancho Mirage, Kalifornien) wiar en poliitiker faan det Republikaans Partei an faan 1974, efter Richard Nixon san turagtreed, tu 1977 de 38. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wiar faan Deetsember 1973 tu August 1974 a vize-president faan't lun.
Grömitz
Grömitz as en åmtsfri gemiine än siiebåd önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Et gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 7158 manschne (2019).
High Wycombe
High Wycombe [] as en grat stääd uun Ingelun uun't Groofskap Buckinghamshire. Diar lewe son 92.000 minsken (Stant:2004).
Kouroussa (Prefektüür)
Det Kouroussa Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Kouroussa) as en prefektüür faan det Kankan Regiuun faan Guinea. Det hee 268.630 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Kouroussa.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Kouroussa-Centre) an elwen onerprefektüüren:
Sandi
Sandi as e däi foon e waag twasche Saneene än Moundi. E noome foon e däi kamt foon Üüljfrasch sunnandei, unti "däi foon e san". E noome as en laanouerseeting foon di Latinsche noome diēs Sōlis. Önj da mååste lönje önj Euroopa as Sandi di soowente däi foon e waag, ouers önj same lönje, tum baispal önj da Feriinde Stoote, as et di jarste däi foon e waag.
Dahomey Könangrik
Dahomey wiar en könangrik uun Waastafrikoo an hää 260 juar loong bestenen. Hat lai bi't Bocht faan Beniin. Hoodstääd wiar Abomey.
Amtsspriak faan't könangrik wiar det Fon spriak.
1960 as det Republiik Dahomey grünjlaanj wurden. Sant 1975 het det Beniin.
Teluur
Teluur (lat. tellus „eerd“) as en raar cheemisk element mä det ufkörtang Te an det atoomnumer 52. Hat as en hualewmetal.
Wonteriakebuum
A Wonteriakebuum (Quercus petraea, of uk: Quercus sessilis, Quercus sessiliflora) het uk Drüüweniakebuum of Stianiakebuum, an as en slach faan Iakebuumer (Quercus). Hi as nai mä a Someriakebuum (Quercus robur).
Lanaria lanata
Lanaria lanata as di iansagst plaantenslach uun det iansagst plaantenskööl Lanaria faan det famile Lanariaceae. Hat hiart tu a Spargeloortagen (Asparagales) an wääkst uun't Kapregiuun uun Süüdafrikoo. En öödern nööm as Kap-Eedelwitj.
Minden-Lübbecke (Kris)
E Kris Minden-Lübbecke as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt nordååsten foon e diiljstoot, önj di Detmold Regiiringsdistrikt. Dåt heet 310.409 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Minden.
Süüdsjineesk Sia
At Süüdsjineesk Sia as en weederflaak tesken a Pasiifik uun't uasten an a Indik uun't waasten. Hat woort uk üs süüdelk dial faan't Sjineesk Sia, an diarmä üs dial faan a Pasiifik uunsen.
Geografii
At Süüdsjineesk Sia as 3.685.000 km² grat. Uun't madel as't 1.060 meeter jip an faadet 3.907.000 km³ weeder. Di jipst ponkt as 5.016 meeter jip.
Waloonisk-Brabant
Det Waloonisk-Brabant Prowins (üüb Fraansöösk: Province du Brabant wallon; üüb Holuns: Provincie Waals-Brabant) as en prowins uun a maden faan Belgien. At prowins hee 407.397 lidj (2021). At hoodsteed faan’t prowins as Wavre.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee bluat een arrondissement: Nivelles. Det hee 27 gemeenden:
Spriiken
Dön miast lidj uun't prowins snaake Fraansöösk.
Histoore
At prowins wurd 1995 grünjlaanjen. Tuföören wiar det at süüddial faan det Brabant Prowins (föör 1830 Süüdbrabant).
Grube (Holstiinj)
Grube as en åmtsfri gemiine önj e Kris Ååstholstiinj önj Slaswik-Holstiinj. Et gemiine läit önjt ååsten foon e kris. Dåt heet 1045 manschne (2019).
Jonava (Steed)
Jonava (ual nööm üüb Tjiisk: Janau) as det njüügenstgratst steed uun Liitauen. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 26.423 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Jonava Lungemeend.
Strübbel
Strübbel as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 85 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Sjineesk Sia
At Sjineesk Sia as en ualen ütjdruk för a pasiifisk sian uun't uasten faan Sjiina. Daalang snaaket am faan trii sian.
Süderdeich
Süderdeich as en gemiine foont Åmt Büsum-Wesselburen önj e Kris Dithmjarsche. E gemiine läit önjt nordweesten foon e kris. Dåt heet 472 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. önj e Krölemoune 2018.
Tecophilaeaceae
A Tecophilaeaceae san en plaantenfamile uun det order faan a Spargeloortagen (Asparagales). Diar hiar njügen sköölen mä 27 slacher tu.
Sköölen
Conanthera – Cyanastrum – Cyanella – Eremiolirion – Kabuyea – Odontostomum – Tecophilaea – Walleria – Zephyra
Heliodoxa jacula
A Heliodoxa jacula as en fögelslach uun det famile faan a Kolibris (Trochilidae). Hi lewet uun a lunen Costa Rica, Panama, Kolumbien an Ekwadoor.
Oristano
Oristano (üüb Sardisk: Aristanis) as det sööwenstgratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a waast faan't eilun. Det hee 30.383 lidj (2021). Det as at hoodsteed faan det Oristano Prowins.
Dörte Hansen
Dr. Dörte Hansen-Jaax (* 1964 uun Hüsem) as en sjiisk skriiwer.
Leewent
Dörte as uun Höögel uun Nuurdfresklun apwoksen. Aran as plaatsjiisk snaaket wurden, huuchsjiisk hää't iarst uun skuul liard.
Efter't abituur 1984 hää Dörte bi't uniwersiteet uun Kiil sotsiolinguistik, anglistik, romanistik an frisistik studiaret. 1994 hää't uun Hamborag promowiaret.
Dörte Hansen as befreid mä di filmrejesöör Sven Jaax an hää ian foomen. Sant 2016 lewet hat weder uun Hüsem.
Oberbergischer Kreis
Di Oberbergischer Kreis as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot, önj di Köln Regiiringsdistrikt. Dåt heet 272.057 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Gummersbach.
Carbonia
Carbonia as det njüügengratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a süüdwaast faan't eilun. Det hee 26.472 lidj (2021). Det as sant 2021 ian faan dön tau hoodsteeden faan det Sulcis Iglesiente Prowins.
Utena (Steed)
Utena (ual nööm üüb Tjiisk: Utenen) as det tjiinstgratst steed uun Liitauen. At steed leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 25.397 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Utena Lungemeend.
Langosten
Langosten (Palinuridae) san en famile faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Diar hiar 55 slacher uun 12 sköölen tu.
Olpe (Kris)
E Kris Olpe as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot, önj di Arnsberg Regiiringsdistrikt. Dåt heet 133.955 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Olpe.
Langosten
Sköölen
Jasus – Justitia – Linuparus – Nupalirus – Palibythus – Palinurellus – Palinurus – Palinustus – Panulirus – Projasus – Puerulus – Sagmariasus
Sinkskööl
At sinkskööl as det '''12. skööl''' faan a cheemisk elementen. Det san sink, kadmium, kwaksalwer an det konstelk element koperniikium. Jo hiar aaltumaal tu det seerie faan a auergungsmetalen.
Joan Pau Pujol
Joan Pau Pujol (üüb Spaans: Juan Pablo Pujol; * 18. Jüüne 1570 uun Mataró; † 17. Mei 1626 uun Barcelona) wiar en katalaans komponist, organist an kapelmääster faan det Leed Renaissance an faan det Ääder Barok.
Bill Clinton
William Jefferson „Bill“ Clinton (bäären üüs William Jefferson Blythe III.; * 19. August 1946 uun Hope, Arkansas) as en US-ameerikoons poliitiker faan det Demokraatisk Partei. Faan 1993 tu 2001 wiar hi de 42. president faan det Ferianigt Stooten. Tuföör wiar hi guwernöör faan Arkansas.
Gnesta
Gnesta as jü nüügentgrutst stää önj e Prowins Södermanland, Swärik. E stää läit önjt ååsten foon e prowins. Dåt heet 6376 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Gnesta Komuun.
Kyjiw (Steed)
Kyjiw (üüb Ukrainisk: Київ Kyjiw [ˈkɪjiu̯]; üüb Rüs: Киев Kijew; üüb Tjiisk: Kiew of Kyjiw; üüb Ingels: Kyiv, iar Kiev; üüb Poolsk: Kijów) as det hoodsteed an gratst steed faan a Ukraine. At steed leit uun a nuurd faan't lun, bi de Dnipro Struum. Det hee 2.962.180 lidj (2021). Det as uk at hoodsteed faan det Kyjiw Prowins, uk wan at steed nian dial faan't prowins as.
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee tjiin distrikten:
Hautes-Pyrénées
Det Hautes-Pyrénées Department (üüb Oksitaans: Nauts Pirenèus) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 229.315 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Tarbes.
Historisches Lexikon der Schweiz
At Histoorisk Leksikon faan a Sweits (HLS, fransöösk: DHS, itajeensk: DSS) as en ensiklopedii auer a Sweits uun a spriaken Sjiisk, Fransöösk an Itajeensk. Sant 2010 jaft at uk en Rätoromaansk ütjgoow. At redaktjuun mä 40 redaktöören sat uun Bern.
Sant 1998 wurd a teksten uk för't internet paroot steld. Diar het jo e-HLS, e-DHS an e-DSS.
Mandiana (Prefektüür)
Det Mandiana Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Mandiana) as en prefektüür faan det Kankan Regiuun faan Guinea. Det hee 335.999 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Mandiana.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Mandiana-Centre) an elwen onerprefektüüren:
Paderborn (Kris)
E Kris Paderborn as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt ååsten foon e diiljstoot, önj di Detmold Regiiringsdistrikt. Dåt heet 307.839 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Paderborn.
George W. Bush
George Walker Bush (* 6. Jüüle 1946 uun New Haven, Connecticut) as en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikaans Partei an wiar faan 2001 tu 2009 de 43. president faan dön Ferianigt Stooten. Faan 1995 tu 2000 wiar hi guwernöör faan Texas. San aatj, George H.W. Bush, wiar de 41. US-president.
808
808 wiar det aachst juar faan at 9. juarhunert.
Müntmetal
Müntmetalen stun uun det '''11. skööl''' faan a cheemisk elementen. Det san kööber, salwer, gul an det konstelk element röntgeenium. Jo hiar aaltumaal tu det seerie faan a auergungsmetalen. Det 11. skööl het uk kööberskööl.
Teerin
At Teerin of Tuberkuloos (kurt Tb of Tbc) as en sjocht, diar faan mykobakteerien ütjliaset woort. Diarbi woort fööraal at long uungreben.
En traaden faan a minsken üüb a eerd haa sok bakteerien uun't lif, oober jo wurd ei aaltumaal kraank. Arke juar wurd son 10 miljoon minsken kraank, an gud 1 miljoon minsken sterew diar auer.
Kraanken kön mä antibiotika behaneld wurd, oober det düüret temelk loong. Daalang woort miast ei muar jin't Teerin imfet, auer det riisiko uun Sjiisklun an Euroopa ei so huuch as. Man föör raisen uun't faarder ütjlun koon det dach nuadag wees.
Mykobakteerien
Minsken wurd fööraal faan det bakteerium Mycobacterium tuberculosis uungreben. Man uk ööder mykobakteerien kön faan diarten üüb a minsk auerspring:
Chlothar I.
Chlothar I. (uk: Chlotachar; * am 495; † Detsember 561 uun Compiègne) wiar Könang faan't Frankenrik uun't 6. juarhunert.
George H.W. Bush
George Herbert Walker Bush (miast ianfach George Bush of George Bush Senior; * 12. Jüüne 1924 uun Milton, Massachusetts; † 30. Nofember 2018 uun Houston, Texas), wiar en US-ameerikoons poliitiker faan det Republikaans Partei. Hi wiar faan 1989 tu 1993 de 41. president faan dön Ferianigt Stooten. Hi wiar de 43. US-president, George W. Bush, an de iar guwernöör faan Florida, Jeb Bush, hör aatj. Hi wiar uk faan 1981 tu 1989 a vize-president.
Uastsjineesk Sia
At Uastsjineesk Sia as en dial faan a Pasiifik uun't uasten faan Sjiina. Tuup mä't Süüdsjineesk Sia uun't süüden an at Güül Sia uun't nuurden as hat di madelst dial faan't Sjineesk Sia.
Geografii
Uun't waasten leit Sjiina, uun't nuurden Korea, uun't uasten japoonsk eilunen an uun't süüdwaasten Taiwan.
At Uastsjineesk Sia as 1,25 miljuun km² grat an tumiast temelk flaak, uun't madel man 275 meeter jip. Efter uasten tu woort hat jiper bit deel tu 2.719 meeter. Grat strummer fal det Uastsjineesk Sia mä hör sedimenten ap: di Güül Struum (Huang He) lääpt diar iin nai bi Peking an di Jangtsekiang (Jangtse) bi Shanghai.
Ensüüm
En ensüüm, iar saad am uk ferment, as en grat biomoleküül, diar üs katalüsaator en cheemisk reaktjuun ütjliaset. A miast ensüümen san proteinen.
Model
Det ensüüm suragt diarför, dat biocheemisk reaktjuunen faan substraaten ütjliaset wurd of gauer ufluup.
Mä en antibiotikum koon am oober uk ferhanre, dat sok reaktjuunen ufluup. Det saat ham uun't aktiif sentrum (boowen) fääst an läät nian ööder substraaten üüb det ensüüm tugrip.
Someriakebuum
A Someriakebuum (Quercus robur, uk: Quercus pedunculata) het uk Sjiisk Iakebuum, an as en slach faan Iakebuumer (Quercus). Hi as nai mä a Wonteriakebuum (Quercus petraea).
Troms og Finnmark (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Agalychnis callidryas
A Agalychnis callidryas of Ruad-Uugen-Hobelfask as wel di bekäändst slach uun det skööl Agalychnis faan a Hobelfasker an Poden (Anura). Hi lewet uun Madel- an Süüdameerikoo.
Troms og Finnmark (Prowins)
Spriiken
Saamisk spriiken an Kven, en spriik wat nai tu Finsk as, wurd uun't prowins snaaket.
Histoore
De 28. Oktuuber 2021 saad amtelk det noorsk regiaring, dat uun det nai tukemst Troms an Finnmark weler tau prowinsen wurd.
Alabama Counties
List foon da 67 counties önj Alabama:
Pyrénées-Orientales
Det Pyrénées-Orientales Department (üüb Oksitaans: Pirenèus Orientals) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 480.318 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Perpignan.
Poggio Bracciolini
Gianfrancesco (of Giovanni Francesco) Poggio Bracciolini (* 11. Febrewoore 1380 uun Terranuova Bracciolini faan daaling; † 30. Oktuuber 1459 uun Florens) wiar een faan dön bekäändst humanisten faan det italjeens Renaissance. Hi wurd tu een faan a lidj, diar a wai faan det humanistisk beweeging maaget, auer hi hög faan dön bedüüdenst werken faan't antiik welerütjfoon an det tu europeeisk geisteswäält faan neien tugengelk maaget. Bedüüden as uk san bedrach tu't ütjwerk faan det latiinsk skraft; hi wiar de rocht ütjfinjer faan det humanistisk skraft.
Pyrénées-Orientales
Uun Spanje sai's diar Nuurdkataloonien tu, auer diar uk Katalaans snaaket woort.
Gērslön
Gērslön es en Aart fan Lönskep, hur fan Natuur üt fuaral Gērs en Boskern wuksi. Di gurtest Diil fan di Öört es jens Gērslön wesen. Dit es nan ek ditsalev üs Greenlön; wat fan Mensken sa önliar uuren es, dat Tjüch diar gērsi ken.
Gērslön kumt fuaral diar fuar, hur ek muar üs 400 mm Riin ön't Jaar faal.
Sok Gērslönskepen sen: Man uk diar hur muar üs 400 mm Riin faal, ken Gērslön wiis.
Bagrationowsk (Steedkreis)
De Bagrationowsk Steedkreis (üüb Rüs: Багратио́новский городско́й о́круг Bagratiónovskij gorodskój ókrug) as faan 1. Janewoore 2021 een faan dön 22 steedkreiser faan det Kaliningrad Prowins uun Rüslun. A steedkreis leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 32.786 lidj (2019). At hoodsteed faan a steedkreis as Bagrationowsk.
Recklinghausen (Kris)
E Kris Recklinghausen as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt nordweesten foon e diiljstoot, önj di Münster Regiiringsdistrikt. Dåt heet 614.137 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Recklinghausen.
Bagrationowsk (Steedkreis)
Histoore
Föör 1945 wiar't gebiit faan't steedkreis faan nü dial faan Uastpreussen.
Marlene Dietrich
Marlene Dietrich (eegentelk Marie Magdalene Dietrich; * 27. Detsember 1901 uun Berlin-Schöneberg; † 6. Mei 1992 uun Pariis) wiar en sjiisk-amerikoonsk spelster an schongster.
Trøndelag (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Chlothar II.
Chlothar II. (* 584; † föör April 630) wiar Könang faan't Frankenrik tu began faan't 7. juarhunert.
Bila Tserkwa (Distrikt)
De Bila Tserkwa Distrikt (üüb Ukrainisk: Білоцеркі́вський райо́н Bilocerkívs'kyj rajón) as een faan a distrikten uun det Kyjiw Prowins, Ukraine. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 436.115 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Bila Tserkwa.
Nikelskööl
At nikelskööl as det '''10. skööl''' faan a cheemisk elementen. Det san nikel, palaadium, plaatin an det konstelk element darmstadtium. Jo hiar aaltumaal tu det seerie faan a auergungsmetalen.
Rhein-Erft-Kreis
Di Rhein-Erft-Kreis as ån foon e krise önj e diiljstoot Nordrhin-Weestfåålen. E kris läit önjt söödweesten foon e diiljstoot, önj di Köln Regiiringsdistrikt. Dåt heet 470.615 inboogere (2019). E hoodstää foon e kris as Bergheim.
Siguiri (Prefektüür)
Det Siguiri Prefektüür (üüb Fraansöösk: La préfecture de Siguiri) as en prefektüür faan det Kankan Regiuun faan Guinea. Det hee 687.002 lidj (2014). At hoodsteed faan't prefektüür as Siguiri.
Indialing faan Ferwalting
At prefektüür hee ian steedkomuun (Siguiri-Centre) an twaalew onerprefektüüren:
Tarn (Department)
Det Tarn Department (üüb Oksitaans: Tarn) as ian faan dön tretanj departmenten faan Oksitaanien uun Frankrik. At department leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 389.443 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Albi.
Konrad Adenauer
Konrad Hermann Joseph Adenauer (* 5. Janewoore 1876 uun Köln; † 19. April 1967 uun Rhöndorf) wiar faan 1949 tu 1963 de iarst bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun an faan 1951 tu 1955 tuglik iarst bundesminister faan det Bütjluns Amt. Faan 1917 tu 1933 an för hög muuner uun 1945 wiar hi boowerbürgermääster faan't steed Köln.
Penaeidae
Penaeidae san en famile faan Kraaben (Crustaceae) uun det order faan a Tjiinbiankraaben (Decapoda). Uun a ferkuup wurd jo miast üs "riisengarneelen" of "gambas" betiakent. Diar hiar 216 slacher uun 26 sköölen tu.
Uunen
Uunen sen Aarten en Wiisen wat em leenger dönen heer en wat nü tö daagelks Werk hiir.
Tsitaat: "Sa her wü't jer, sa sen wü't uunt" fan Jens E. Mungard "Biiki"
Di Biiki es en Uun, dit es altert di 21. f. d. Biikemuun, diaraur uur ek snaket. Wü sen dit of diartö uunt.
Em ken uk fain diartö uunt uur en taui sin Kluađern, wan di Sen skintj en di Photovoltāik Stroom maaket.
Wat sair uur en wat ek
"Ik haa di Uun en maaki dit en des" uur EK sair "Ik sen ((diar)tö) uunt en maaki dit en des" uur sair
"Dü kürst Di önuuni en flii āp..." uur EK sair "Dü kürst jens uunt uur en flii āp wan Dü wat maaket heest" uur sair
"Dit es sa'n Uun wat ik haa" uur EK sair "Ik sen dit sa uun(t)" uur sair
Uunen ken uk tö Weten uur, wan en hiili Tērp of Selskep jam aurnemt.
Maidstone
Maidstone as en gratstääd uun Ingelun uun't Regiuun Süüd Uast Ingelun. Hat as ferwaltangstääd faan't Borough of Maidstone, an uk faan't hialer Groofskap Kent. Diar lewe knaap 120.000 minsken.
CFA-Franc
Wat menst dü?
809
809 wiar det njüügenst juar faan at 9. juarhunert.
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
Ünbekäänd dootem
Störwen – Sturwen – Stürwen
ünbekäänd dootem
Chlodwig III.
Chlodwig III. (* am 677; † aanj 694, uun Frankrik: Chlodwig IV.) wiar Könang faan't Frankenrik uun't 7. juarhunert.
Marilyn Monroe
Marilyn Monroe [] (* 1. Jüüne 1926 uun Los Angeles üs Norma Jeane Mortenson, eegentelk Norma Jeane Baker; † 5. August 1962 uk diar) wiar en amerikoonsk spelster an schongster.
App
En App es en Program, hur en Reekenmaskiin üt lees ken, wat jü maaki skel. Dit Uurt Apps es fuaral me di Handhelds āpkemen, man uk fuarof waar al di Programi fuar Kompjuuters üs Applikationen önböören en forkoopet.
Apps jeft et fuar di forskelig Bidreftsysteemi, aurdat des al Programsteken önböör, wat ek iin ön di Apps wiis tört. Di App "set āp".
Fuar Programi en Aplikatsjoonen jeft et uk dit Uurt Software.
Galway
Galway [] ( []) as en City an Groofskap uun't Republiik Irlun. Galway as uk hoodstääd faan't Groofskap Galway, diar trinjam leit, hiart diar salew oober ei mä tu. Det stääd leit bi a waastküst, an sodenang bi a Atlantik. Uun't juar 2016 haa diar 79.504 minsken lewet.
Kliima
Galway hää en mil kliima, uun a wonter knaap froost, oober föl rin auer't hialer juar.
810
810 wiar det tjiinst juar faan at 9. juarhunert.
Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen
ünbekäänd dootem
Störwen – Sturwen – Stürwen
Ünbekäänd dootem
Fang (spriak)
Fang (het uk Pahouin of Pamue) as det spriak faan a Fang uun Madelafrikoo. Hat hiart tu a bantuspriaken an woort mä latiinsk skraft skrewen.
Hör amanbi 1 miljuun spreegern lewe uun Ekwatoriaalguinea (~300.000), Gabuun (~590.000), Kameruun (~120.000) an uun't Republiik Kongo (~8.000).
Xeronema
A Xeronema san det iansagst plaantenskööl uun det famile faan a Xeronemataceae. Jo hiar tu a Spargeloortagen, an diar jaft at man tau slacher faan. Ään wääkst üüb Neikaledoonien an di ööder üüb tau eilunen uun't nuurden faan Neisialun.
Angela Merkel
Angela Dorothea Merkel (bäären üüs Angela Dorothea Kasner; * 17. Jüüle 1954 uun Hamborig) as en tjiisk poliitiker faan det CDU. Hat wiar faan a 22. Nofember 2005 tu a 8. Detsember 2021 bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun. Faan a 10. April 2000 tu a 7. Deetsember 2018 wiar hat uk det CDU-bundesföörstwüf.
Uk wan Merkel uun Hamborig bäären wurd, as hat man uun det DDR apwooksen, auer dat san aatj, Horst Kasner (1926–2011; bäären Kaźmierczak), diar uun Quitzow uun Brandenborig prääster wurden as. 1973-78 hee hat uun Leipzig Füüsik studiaret an en dochtertiitel maaget. De 3. September 1977 hee hat do Ulrich Merkel freid. Jo wiar man bluat fiiw juar befreid: jo wurd 1982 skääsd. Fjauer juar leeder liar Merkel Joachim Sauer keenen. 1998 befreid hat ham tu't naist feer.
Faan Janewoore 1991 tu Nofember 1994 wiar hat Bundesminister för Wüfhööd an't Jong Lidj an diarefter tu Oktuuber 1998 Bundesminister för Amwäält, Natüürskül an Reaktoorseekerhaid.
Boryspil (Distrikt)
De Boryspil Distrikt (üüb Ukrainisk: Бори́спільський райо́н Borýspil'skyj rajón) as een faan a distrikten uun det Kyjiw Prowins, Ukraine. A distrikt leit uun a uast faan't prowins. Det hee 203.273 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Boryspil.
Lofooten
A Lofooten (nuurdsamisk: Lofuohta of Váhki) san en skööl faan 80 eilunen an uk en distrikt (en loonskap) uun't noorsk Prowins Nordland.
A gratst eilunen diar san Austvågøya, Skrova, Gimsøya, Vestvågøy, Flakstadøy, Moskenesøy, Værøy an Røst.
Uun't Noorsk woort di nööm üs iantaal brükt: 'Lo_foten' ment 'Loks_fut' efter det furem faan en eilun.
Maikop
Maikop (üüb Adygeeisk: Мыекъуапэ Myjæqwapæ [məjaqʷaːpa]; üüb Rüs: Майкоп Majkop [mɐjˈkop]) as at hoodsteed faan Adygeeja. At steed lei bi de Belaja Struum. Det hee 144.249 lidj (2010).
1120
Bäären
Ünbekäänd Dootem
Koobaltskööl
At koobaltskööl as det '''9. skööl''' faan a cheemisk elementen. Det san koobalt, roodium, iriidium an det konstelk element meitneerium. Jo hiar aaltumaal tu det seerie faan a auergungsmetalen.
1120
Bäären
Amanbi Detheer Juar
Güül Sia
At Güül Sia as di nuurdelk dial faan't Sjineesk Sia. Hat as en grat bocht faan a Pasiifik, huar uk at Bohaibocht an at Koreabocht tu hiar.
Medio Campidano (Prowins)
Det Medio Campidano Prowins (üüb Italjeens: Provincia del Medio Campidano) as ian faan dön nei grünjlaanjen prowinsen faan Sardiinien, uun Itaalien. Det wurd ma a regiunaalgesets faan de 12. April 2021 grünjlaanjen. A hoodsteeden faan't prowins san Villacidro an Sanluri.
Güül Sia
Geografii
Uun't waasten an nuurden leit Sjiina, uun't uasten Korea, an efter süüden as at Güül Sia eeben an woort tu't Uastsjineesk Sia.
Hat as 380.000 km² grat an uun't madel man 44 meeter jip. At jipst steed as 152 meeter jip. At Güül Sia häält 16.720 km³ weeder.
Di aparte nööm komt faan a Güül Struum (Huang He), di iin uun det bocht lääpt, an sin sedimenten diar iinbrangt. Diar as föl lös uun, en güül, 'klastisk' sediment, diar efter a istidj uun Nuurd-Sjiina faan a winj tuupstöwen wurden as, an nü faan a struum ufbaud woort.
Korkiakebuum
A Korkiakebuum (Quercus suber) as en slach faan Iakebuumer (Quercus) uun det famile faan a Böökeplaanten (Fagaceae). Hi as en imergreenen bleedbuum, an komt uk mä drüg tidjen turocht, oober ei mä froost. Di buum hää san nööm efter det sjok buark, huar dober faan maaget wurd, t.b. för winbutler. Faan ään buum kön auer a juaren 100 bit 200 kilogram kork ufskelet wurd. Dober wurd daalang oober muar an muar faan konstelk materioolen maaget, an sodenang woort kork ei muar so föl ferlangd. Det as spiitag, auer uun korkiakeplantaajen en hialer rä diarten lewe üs t.b. di Ibeerisk Loks (Lynx pardinus), an diar waaks uk flook slacher faan Hünjmotsen.
Sulcis Iglesiente (Prowins)
Det Sulcis Iglesiente Prowins (üüb Italjeens: Provincia del Sulcis Iglesiente) as ian faan dön nei grünjlaanjen prowinsen faan Sardiinien, uun Itaalien. Det wurd ma a regiunaalgesets faan de 12. April 2021 grünjlaanjen. A hoodsteeden faan't prowins san Carbonia an Iglesias.