cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint George Basseterre
Det Saint George Basseterre Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüduast faan't eilun Saint Kitts. Det hee 12.635 lidj (2011).
Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik
Det Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik (kurt: Tadschiiks SSR, Sowjet Tadschiikistaan of Tadschiikistaan; üüb Tadschiiks: Республикаи Советии Социалистии Тоҷикистон Respublkai Sovetii Socialistii Tojikiston; üüb Rüs: Таджикская Советская Социалистическая Республика Tadžikskaja Sovetskaja Socialističeskaja Respublika) wiar faan 1929 tu 1991 ian faan a republiiken uun't Sowjetunioon.
Saint Philip (Sarkspal uun Barbaados)
Det Saint Philip Sarkspal (üüb Ingels: Saint Philip Parish, ufkorting St. Philip Parish) as ian faan a sarkspalen uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 30.662 lidj (2010).
Tadschiiks Sosialistisk Sowjetrepubliik
Befölkring
Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar 1989. Efter a resultooten hed det Tadschikisk SSR 5.108.576 lidj: 2.571.030 diarfaan wiar wüfhööd an 2.537.546 karmen, 3.440.466 lewet üüb't lun an 1.668.110 uun a steeden.
Histoore
At lun wurd 9. September 1991 üüs at republiik Tadschiikistaan suwereen.
Politiik
Det regiaringspartei wiar det Komunistisk Partei faan Tadschiikistaan, wat en twiig faan det Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon wiar.
Ludwigshafen am Rhein
Ludwigshafen as en kreisfrei stääd uun Rheinlun-Pfalz mä 10 stääddialen an knaap 175.000 iinwenern. Hat as det traadgratst stääd uun Rheinlun-Pfalz an hiart tu't Metropoolregiuun Rhein-Neckar.
Graz
Graz as en steed uun a süüdwaast faan Uasterrik an as det naistgratst steed uun det lun. Det hee 288.806 lidj (2019). At steed as at hoodsteed faan det bundeslun Steiermark.
Seweromorsk
Seweromorsk as en "slööden steed". Diar sat bluas militeer.
Saint Thomas (Sarkspal uun Barbaados)
Det Saint Thomas Sarkspal (üüb Ingels: Saint Thomas Parish, ufkorting St. Thomas Parish) as ian faan a sarkspalen uun Barbaados, uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a maden faan't lun. Det hee 14.249 lidj (2010).
786
Bäären
ünbekäänd dootem
.tf
as det top-level-domain (TLD) faan a Fransöösk Süüd- an Antarktisregiuunen.
Skövde (Komuun)
Det Skövde Komuun (üüb Sweedsk: Skövde kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 57.016 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Skövde.
Junna
Junna (üüb Jaapaans: 淳和天皇 Junna-tennō; * 786; † 8. Mei 840) wiar de 53. keiser faan Jaapaan. Hi wiar a dring faan a keiser Kammu. Hi regiaret faan 823 tu 833.
(Echt) Neegelken
A (Echt) Neegelken (Dianthus) san en plaantenskööl uun det famile faan a Neegelken (Caryophyllaceae). Diar hiar son 300 bit 600 slacher tu. Jo waaks miast uun madel breetjin üüb a nuurdelk eerdheleft.
Harriet Quimby
Harriet Quimby (* 11. Mei 1875 bi Coldwater, Michigan; † 1. Jüüle 1912 bi Boston, Massachusetts) as det iarst bedüüden US-ameerikoons wüfpiloot. Hat wiar det iarst wüf, diar 16. April 1912 alian auer de Ingels Kanool floog.
Leewent
Harriet Quimby kaam faan en familje faan büüren uun Michigan; auer hör jongensjuaren as bluat letjet käänd. Sant 1897 lewet hat uun San Francisco, am teaaterspeler tu wurden, man werket hat do üüs jurnalist. Üüs hat 27 juar ual wiar ging hat tu New York City, am en hör karieer üüs jurnalist widjer tu saaten an skreew do reegelmiatig för't tidjskraft Leslie's. Hat loket uk as footo- an raisreporter an maaget raisen tu Kuuba, Euroopa, Egypten an Meksiko. Uun't juar 1906 foon hat bi'n reportaasch auer det Vanderbilt-reenboon hör hatj för gau faartjüchen an keeft salew en waanj. Hör intrese för't fliigerei wurd uun a Oktuuber 1910 wreeknet: hat beschükt en fluugweedbewerew uun Belmont Park an liard en populeer fliiger an fluugliarer, John Moisant, keenen. Hat naam mä Moisant an san bruler Alfred Moisant fluugstünjen. Tu das tidj naam a breler Wright nian wüfen üüs fluugskuullidj uun. Uk wan John Moisant kurt diarüüb ufstört an am't leewent kaam, saat Quimby at onerracht widjer. Hat werket uk uun detheer tidj widjer üüs jurnalist an skreew 1911 sööwen dreibuken för stomfilmen, wat faan D. W. Griffith produsiaret wurd.
De 1. August 1911 fing Quimby üüs iarst wüf uun dön Ferianigt Stooten hör fluugskiin. Hat wiar det iarst wüf, diar uun a naacht floog an tup mä Matilde Moisant (John Moisant sin saster) wiar hat ian faan dön iarst tau wüfen, diar auer Meksiko floog. Quimby fertääld uun Leslie's auer hör fluugen an auer a mögelkhaiden faan a fluug uun't tukemst.
Hör naist grat mual wiar en fluug auer de Ingels Kanool faan Ingelun tu Frankrik, wat Louis Blériot 1909 at iarst feer uun de öler wai maaget hed. Blériot, diar ham een faan sin 50-PS-Blériot XI-Iandekern liand, wiar een faan dön letjet lidj, diar faan hör plooner tu weden fing, diarmä neemen faan Euroopa ham tuföörkem küd. Uun Marts 1912 maaget hat en rais tu Ingelun, huar Blériot ham a fliiger hen stjüürd. Hat wiar hiamelk an teft üüb gud weder. De 2. April trochkrüset de britisk fliiger Gustav Hamel hör plooner, det „iarst wüf auer de Ingels Kanool“ tu weesen, üüs hi sin lunswüf Eleanor Trehawke Davies bi'n fluug auer a Kanool mänaam, man bluat üüs pasaschiar. Tau wegen leeder, de 16. April, startet Quimby faan Dover bi betaanjen locht am a klook 5:30 en maarnem an lunigt 29 minuuten leeder üüb en strun amanbi 40 kilomeeter faan Calais fiar hen, huar hat faan a iinwenern begeistert begröötet wurd. Uun't pres foon hör fluug man knaap beaachting, auer at Titanic a dai tuföören onergingen wiar.
Quimby ging tu New York turag an ploonet widjer schau an weedberewefluugen. De naist, det traad Boston Aviation Meet – wurd för de 1. Jüüle 1912 uun Quincy uun Massachusetts uunsaat. A feruunstalter William Willard ging mä ham; dön tau startet uun en nei 70-PS-Iandekermaskiin faan Blériot. Efter en normool rundfluug neeget ham a fliiger uun en hööchte faan amanbi 450 meetern ütj ünklaaret grünjer skoor efter föören an sleudert jo, diar ei uunschnalet wiar, ütj. Jo stört föör amanbi 5000 tulukers iin uun de Dorchester Bocht tu duas.
En kenotaaf för Quimby, de Harriet Quimby Compass Rose Fountain, stäänt üüb't hoof Valhalla Memorial Park uun Burbank, Los Angeles, California.
Limkrüüs
At Limkrüüs (Silene) as en plaantenskööl uun det famile faan a Neegelken (Caryophyllaceae). Diar hiar son 600 bit 700 slacher tu.
Água Grande (Distrikt)
De Água Grande Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Água Grande) as ian faan dön sööwen distrikten faan São Tomé an Príncipe. A distrikt leit uun a nuurd faan’t eilun São Tomé. Uun a nuurd an uast leit a Golf faan Guinea, uun a süüd de Mé-Zóchi Distrikt an uun a waast de Lobata Distrikt. Det hee 69.772 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as São Tomé.
Limkrüüs
A wedenskapslidj san ei gans ians, of det skööl Silene uk ööder sköölen mä amfaadet: Cucubalus, Melandrium, Lychnis, Viscaria.
Gamprin (Gemeend)
Gamprin as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 1606 lidj (2010).
Somer/sö
Di Somer es di wāremst Jaarestir fan't Jaar. Di kumt eeđer di Uurs en fuar di Hārefst. Di Somer bigent me di Somer-Senweening.
Vosges (Department)
Det Vosges Department as ian faan dön tjiin departmenten faan det Grand Est Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 359.139 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Épinal.
Somer/sö
Ön dit meteoroloogisk Jaar waaret di Uurs fan Juuni (Somermuun) bit September (Hārefstmuun) ön di nuurđern Hualev en fan Detsember (Jöölmuun) bit Marts (Uursmuun) ön di süđern Hualev fan di Öört.
Gamprin (Gemeend)
Geografii
At gemeend bestäänt ütj tau dialen, wat faan det Eschen Gemeend skääsd san. At waastdial, wat a grater faan dön tau dialen as, leit bi de Rhein Struum. Det hee tau taarpen:
.nc
as det top-level-domain (TLD) faan Neikaledoonien.
Leebus (Prowins)
Det Leebus Prowins (üüb Poolsk: Województwo Lubuskie) as ian faan a prowinsen uun Poolen. At prowins leit uun a waast faan't lun. Det hee 1.011.592 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Landsberg an der Warthe.
Sotenäs (Komuun)
Det Sotenäs Komuun (üüb Sweedsk: Sotenäs kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Det hee 9125 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Kungshamn.
Somer/sö
Di Somer ön di Musiik
Di italjeens Komponist Antonio Vivaldi heer ön sin Werk Di Fjuur Jaartiren fuar di Somer des trii Steken āpskrewen:
.bl
as det top-level-domain (TLD) faan St. Barths.
Cantagalo (Distrikt)
De Cantagalo Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Cantagalo) as ian faan dön sööwen distrikten faan São Tomé an Príncipe. A distrikt leit uun a uast faan’t eilun São Tomé. Uun a nuurd an nuurdwaast leit de Mé-Zóchi Distrikt, uun a uast an süüduast a Golf faan Guinea an uun a süüdwaast de Caué Distrikt. Det hee 17.169 lidj (2012). At hoodsteed faan a distrikt as Santana.
Baarlook
Baarlook (Allium ursinum) es - sa üs uk di üđer Aarten fan Look- en Plantenaart iin ön di Famiilie fan di Amaryllisplanten (Amaryllidaceae). Maning Slacher haa en skarp Hārem, en dit komt fan't Alliin, wat diarbenen es.
10340 Jostjahn
10340 Jostjahn as en asteroiid, di 1991 faan di astronoom Freimut Börngen fünjen wurden as.
Abessiinsk Senep
Abessiinsk Senep (Brassica carinata) as en plaantenslach uun det skööl faan a Kualplaanten (Brassica). Hat woort üs gemüüse eden. Uun Etioopien het hat üüb Amhaarisk "habesha gomen" (etioopisk: ሐበሻ ጎመን).
Baarlook
Wat em me Baarlook bigen ken
Baarlook let höm gur iin ön Böter iit, man em ken di Bleeren uk litj haki en aur sin Iit striili. Wan dit leenger fuarhual skel, da ken em uk en Baarlook-Pesto maaki. Em ken uk Baarlook-Ketchup koopi of salev maaki, dit halt uk en gur Tir sin Smak.
Sô-Ava (Steed)
Sô-Ava as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atlantique Department an hee 13.347 lidj (2013). Sô-Ava as at hoodsteed faan det Sô-Ava Komuun.
Yangpyeong (Lunkreis)
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee ian steedgemeend (Yangpyeong) an 11 lungemeenden:
10340 Jostjahn
Näämd wurden as hi uun't juar 2000 efter di tusdochter Jost Jahn, di üüb Oomram lewet. Jahn wiar uun a föörstant faan a Ferian faan a Stäärfrinjer.
Baarlook
Önerkeren fan Allium
A. subg. Allium – A. subg. Amerallium – A. subg. Anguinum – A. subg. Bromatorrhiza – A. subg. Butomissa – A. subg. Caloscordum – A. subg. Cepa – A. subg. Cyathophora – A. subg. Melanocrommyum – A. subg. Microscordum – A. subg. Nectaroscordum – A. subg. Polyprason – A. subg. Porphyroprason – A. subg. Reticulatobulbosa – A. subg. Rhizirideum – A. subg. Vvedenskya
10340 Jostjahn
Jost Jahn
Uun't juar 2023 hää Jost Jahn en komeet fünjen: P/2023 C1. Di komeet komt efter sööwen juar weder naibi a Mars föörbi, an het nü P/2023 C1 (Jahn).
An al 2013 hää Jahn en asteroiid fünjen an efter sin wüf näämd: 555092 Annasusanne.
Marts/ha
Marts es de dör Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 31 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) Martius. Uun Marts begent 'e Feedjooar.
San Ignacio (Belize)
San Ignacio as det traadgratst steed uun Belize. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 24.231 lidj (2021).
Annaba
Annaba (iar Bône; üüb Araabsk: عنابة ʿAnnābah, üüb Tamazight: ⵄⴻⵏⵏⴰⴱⴰ Ɛennaba) as det fjuardgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurduast faan't lun, bi't Madlunsia. Det hee 342.703 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Annaba Prowins.
Toffo-Agué
Toffo-Agué as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atlantique Department an hee 6.765 lidj (2013). Toffo-Agué as at hoodsteed faan det Toffo Komuun.
Montschegorsk
Montschegorsk (üüb Rüs: Мончего́рск Mončegórsk) as det fjuardgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a maden faan't prowins, bi de Imandra Sia. Det hee 40.675 lidj (2021).
.mf
as det top-level-domain (TLD) faan Saint-Martin.
Vichada (Department)
Det Vichada Department (üüb Spaans: Departamento de Vichada [biˈtʃaða]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 75.500 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Puerto Carreño.
Mande spriaken
Diar hiar son 60 spriaken tu, diar uun Waastafrikoo snaaket wurd: Uun Maali, Libeeria, Elfenbianküst, Guinea-Bissau, Sierra Leone, Guinea, Senegal, Gambia, dialwiis uk uun Burkiina Faaso, Beniin an Nigeeria.
Amanbi 19 miljuun minsken snaake Mande.
Iindialang
(Mio. = miljuun, Tsd. = düüsen)
Koyaga (60 Tsd.), Mahou (Mauke) (170 Tsd.), Wasulu (Busch-Maninka) (15 Tsd) Malinke (West-Maninkakan, West-Malinke) (500 Tsd) Kita-Malinke (600 Tsd.), Kasonke (Xaasongaxango) (130 Tsd.), Kagoro (15 Tsd.)
Vaupés (Department)
Det Vaupés Department (üüb Spaans: Departamento de Vaupés [bawˈpes]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 44.500 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Mitú.
Haifa (Distrikt)
De Haifa Distrikt (üüb Hebreews: חֵיפָה ‬מְחוֹז [me̞ˈxo̞z χei̯ˈfa], üüb Araabsk: منطقة حيفا Minṭaqat Ḥayfā) as een faan dön seeks distrikten faan Israel. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan’t lun. Det hee 888.300 lidj (2008). At hoodsteed faan a distrikt as Haifa.
Volta-Kongo spriaken
Volta-Kongo spriaken san det gratst skööl faan a Niger-Kongo spriaken. Jo amfaade son 1250 spriaken, diar faan muar üs 320 miljuun minsken uun Afrikoo süüdelk faan a Sahara snaaket wurd.
Iindialang
Det iindialang gongt efter Heine-Nurse 2000:
ISIN
ISIN as det ufkörtang för International Securities Identification Number (internatjunaal käännumer för aktien).
Haifa (Distrikt)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun a distrikt san:
ISIN
Hat as uun't juar 2000 iinfeerd wurden, am aktien iandüüdag tu kääntiaknin, an hää twaalew steeden. Uun Sjiisklun täält oober widjerhen uk det natsionaal käännumer NSIN mä njügen steeden.
Haifa (Distrikt)
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee tau onerdistrikten:
Bongolava
Det Bongolava Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Bongolava, üüb Fraansöösk: la région de Bongolava) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a maden faan't lun. Det hee 674.474 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Tsiroanomandidy.
ISIN
Bispal
JP3633400001 = JP (lun Jaapan) 363340000 (NSIN) 1 (kontrolnumer) stäänt för Toyota.
Bongolava
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee tau distrikten.
Noordfräisklönj
Noordfräisklönj (ap Tjüsk: Nordfriesland, ap Dånsk: Nordfrisland) äs tohuup ma Weestfräisklönj, e Prowins Groningen än Ååstfräisklönj en diil foon Fräisklönj. Noordfräisklönj as uk e noome foon en kris foon Slaswik-Holstiinj önj Tjüsklönj.
Witj Sia-Uastsia-Kanaal
Di hialer kanaal as uun knaap tau juaren faan 1931 bit 1933 baud wurden. Stalin hää diar tjiindüüsenen faan iinsperet minsken för iinsaat, diar uun a Gulag, a suart hööl faan't sowjetisk gehiampolitsei OGPU iinsperet wiar.
Ööders wat
Belomorkanal wiar en sigaretenmarke tu sowjet-tidjen. Det wiar wel a starkst sigareten faan a welt.
Eschen (Gemeend)
Eschen as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 4215 lidj (2014).
Geografii
At gemeend bestäänt ütj tau dialen, wat faan det Gamprin Gemeend skääsd san. At waastdial, wat föl letjer üüs at uastdial as, leit bi de Rhein Struum. Det hee tau taarpen:
Kandalakscha
Kandalakscha (üüb Rüs: Кандала́кша Kandalákša) as det füftgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a süüd faan't prowins, bi det Witj Sia. Det hee 29.750 lidj (2021).
Stenungsund (Komuun)
Det Stenungsund Komuun (üüb Sweedsk: Stenungsunds kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 27.556 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Stenungsund.
Bronx
A Bronx [] (ingelsk The Bronx) as sant 1874 en borough faan New York City (NYC) an en county uun a US-amerikoonsk bundesstoot New York.
.pm
as det top-level-domain (TLD) faan Saint-Pierre an Miquelon.
Kirowsk (Murmansk)
Kirowsk (üüb Rüs: Ки́ровск Kírovsk) as det seekstgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a maden faan't prowins, nai bi de Imandra Sia. Det hee 25.944 lidj (2021).
Yeoncheon (Lunkreis)
De Yeoncheon Lunkreis (üüb Koreaans: 연천군 / 漣川郡 Yeoncheon-gun) as een faan a lunkreiser uun det Gyeonggi Prowins uun Süüdkorea. A lunkreis leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 44.839 lidj (2019). At hoodsteed faan a lunkreis as Yeoncheon.
Iindialing faan Ferwalting
A lunkreis hee tau steedgemeenden (Yeoncheon an Jeongok) an 8 lungemeenden:
Lalaua (Distrikt)
De Lalaua Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Lalaua) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Hi hee 102.890 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Lalaua.
Mauren (Gemeend)
Mauren as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 3999 lidj (2010).
Geografii
At gemeend hee tau taarpen:
Spergel
A Spergel as en plaantenskööl uun det famile faan a Neegelken (Caryophyllaceae).
Slacher
S. arvensis (Knobgäärs) – S. calva – S. cerviana – S. depauperata – S. fallax – S. grandis – S. laevis – S. madoniaca – S. maxima – S. morisonii – S. pentandra – S. pissisii – S. platensis – S. ramosa – S. rosea – S. villosa – S. viscosa
Blida
Blida (üüb Araabsk: البليدة al-Bulaydah, üüb Tamazight: ⵍⴻⴱⵍⵉⴸⴰ Leblidha) as det füftgratst steed uun Algeerien. At steed leit uun a nuurd faan't lun, nai bi dön Atlas-Berger. Det hee 331.779 lidj (2008). Det as at hoodsteed faan det Blida Prowins.
Yogyakarta
Yogyakarta, amtelk At Steed faan Yogyakarta (üüb Indoneesk: Kota Yogyakarta, üüb Jawaans: ꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ Ngayogyakarta an ꦑꦸꦛꦔꦪꦺꦴꦒꦾꦏꦂꦠ Kutha Ngoyogyakarta), as at hoodsteed faan det Yogyakarta Apartig Regiuun an det Yogyakarta Sultanaat uun Indoneesien. At steed leit uun a süüd faan't eilun Jaawa. Det hee 388.627 lidj (2010).
A nööm faan't steed kaam faan Ayodhya uun Inje.
Kultüür
Yogyakarta as en wichtig steed för klasisk jawaans konst an kultüür üüs moolet konst, batik, teooter, literatüür, dachtungen, musiik, balet, Wayang popenspal an salwersmaskonst.
Letjpoolen (Prowins)
Det Letjpoolen Prowins (üüb Poolsk: Województwo Małopolskie) as ian faan a prowinsen uun Poolen. At prowins leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 3.410.901 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Krakau.
.wf
as det top-level-domain (TLD) faan Wallis an Futuna.
Letjpoolen (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
850
Bäären
amanbi 850: Arnolf faan Kärnten, Röömsk Keiser († 899)
San Pedro (Belize)
San Pedro as det fjuardgratst steed uun Belize. At steed leit uun a nuurduast faan't lun, üüb det Ambergris Caye Eilun. Det hee 22.755 lidj (2021).
Norn (Spriik)
Norn as en ütjstörwen nuurdgermaans spriik, wat tu det 19. juarhunert üüb dön Shetland an üüb dön Orkney Eilunen spreegen wurd. De letst bekäänd spreeger faan't spriik wiar Walter Sutherland, diar 1850 üüb't eilun Unst stoorew, man det wurd faan en spriikwedenskapsmaan Jákup Jakobsen määldet, dat öler spreegern faan't spriik üüb't eilun Foula tu lääder uun't juarhunert lewet.
Ååchtoorp
Ååchtoorp (ap Tjüsk: Achtrup) äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 1502 foulk (2020).
Antioquia (Department)
Det Antioquia Department (üüb Spaans: Departamento de Antioquia [anˈtjokja]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 6.627.200 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Medellín.
Atlantisk spriaken
Atlantisk spriaken san en skööl faan spriaken, diar uun Waastafrikoo snaaket wurd. Jo san en hoodtwiig faan a Niger-Kongo spriaken, ferlicht san't uk muar twiigen.
Iindialang
Det wichtagst spriak as Fuula, diar alian faan 18 miljuun minsken snaaket woort. (Mio = miljuun, Tsd = düüsen)
Constantine (Prowins)
Det Constantine Prowins (üüb Araabsk: ولاية قسنطينة Wilāyat Qusṭanṭīn, üüb Fraansöösk: Wilaya de Constantine) as ian faan a prowinsen uun Algeerien. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 938.475 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Constantine.
Diana (Regiuun)
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee fiiw distrikten.
.re
as det top-level-domain (TLD) faan Réunion.
Gas
En materiool koon fääst, luupen of gasfuremt wees. En materiool as do en Gas, wan hör dialen jo frei reer kön an di rüm glikmiatag ütjfal. Diaram as gas uk föl lachter üs luupen of fääst materiool.
Det iansagst materiool, wat uun a natuur arke tustant iinnem koon, as weeder (weederdamp, is).
Stiankauts
At Stiankauts (Athene noctua) as di iansagst fögelslach faan't skööl Athene, di uun Euroopa lewet. Hat mei hal uun gäärslun jaage.
Al sant ualang tidjen as at Stiankauts en sümbool för kluukhaid, an füng diaram uk di wedenskapelk nööm Athene efter det godhaid uun a greks mütologii.
Wan "Kadüülen tu Athen" draanj wurd, do as at Stiankauts mend.
Uchta
Uchta (üüb Rüs: Ухта́ Uchtá; üüb Komi: Уква Ukva) as det naistgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a maden faan't republiik. Det hee 92.479 lidj (2021).
Eráti (Distrikt)
De Eráti Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Eráti) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurduast faan't prowins. Hi hee 372.844 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Namapa.
Tori-Bossito
Tori-Bossito as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atlantique Department an hee 14.844 lidj (2013). Tori-Bossito as at hoodsteed faan det Tori-Bossito Komuun.
Aïn Témouchent (Prowins)
Det Aïn Témouchent Prowins (üüb Araabsk: ولاية عين تموشنت, üüb Fraansöösk: Wilaya d'Aïn Témouchent) as ian faan a prowinsen uun Algeerien. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 371.239 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Aïn Témouchent.
Tibeetisk Skraft
Det Tibeetisk Skraft as ian faan dön skraften, wat faan’t Braahmii Skraft ufleitet wurd. At skraft wurt brükt, ei bluat det Tibeetisk Spriik uun Tibeet, man uk Dzongkha uun Bhuutaan an Ladakhi uun Ladakh uun Inje tu skriiwen.
Larde (Distrikt)
De Larde Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Larde) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 85.971 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Larde.
.yt
as det top-level-domain (TLD) faan Mayotte.
Svenljunga (Komuun)
Det Svenljunga Komuun (üüb Sweedsk: Svenljunga kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 10.864 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Svenljunga.
September/ha
September es de neägens Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 30 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) September. Uun September begent 'e Harrows.
Schaan (Gemeend)
Geografii
Eksklaawen faan dön Vaduz (Vaduzer Riet an Forst) an Planken (Riet an Wes) Gemeenden lei banen't gemeend. At gemeend hee uk sin aanj ekslaawen, tau letjen, wat uun det Planken Gemeend lei, an tau graten, wat uun a süüduast faan't lun lei.
Saint George Gingerland
Det Saint George Gingerland Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüduast faan't eilun Nevis. Det hee 2496 lidj (2011).
Trinity Palmetto Point
Det Trinity Palmetto Point Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüd faan't eilun Saint Kitts. Det hee 1701 lidj (2011).
Guadalcanal (Prowins)
Det Guadalcanal Prowins (üüb Ingels: Guadalcanal Province) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 93.613 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Honiara.
Agaawen
A Agaawen (Agave) san en plaantenskööl uun det famile faan a Spargelplaanten (Asparagaceae). Di nööm komt faan't greks wurd agavos för stootelk uf.
Agaawen bleu man iansis, dialwiis iarst efter juartjiinten. At jaft hunerten faan slacher.
Usbeeks Sosialistisk Sowjetrepubliik
Det Usbeeks Sosialistisk Sowjetrepubliik (kurt: Usbeeks SSR, Sowjet Usbeekistaan of Usbeekistaan; üüb Usbeeks: Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси / Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respulikasi; üüb Rüs: Узбекская Советская Социалистическая Республика Uzbekskaja Sovetskaja Socialističeskaja Respublika) wiar faan 1924 tu 1991 ian faan a republiiken uun't Sowjetunioon.
Befölkring
Det letst folksteeling uun't Sowjetunioon wiar uun't juar 1989. Efter a resultooten hed det Usbekisk SSR 19.905.156 lidj: 10.081.596 diarfaan wiar wüfhööd an 9.823.560 karmen, 11.794.372 lewet üüb't lun an 8.110.784 uun a steeden.
Histoore
At lun wurd 1. September 1991 üüs at republiik Usbeekistaan suwereen.
Politiik
Det regiaringspartei wiar det Komunistisk Partei faan Usbeekistaan, wat en twiig faan det Komunistisk Partei faan't Sowjetunioon wiar.
Saint Kitts (Eilun)
Saint Kitts, amtelk Saint Christopher Eilun (üüb Ingels: Saint Christopher Island; ufkorting St. Kitts), as en eilun uun a Kariibik. Det hiart tu a Eilunen auer a Winj. Det maaget, tup mä't eilun Nevis, a eilunstoot Saint Kitts an Nevis. At eilun as faan en 3 km widj siastruat, wat "The Narrows" het, faan Nevis skääsd. At eilun Sint Eustatius leit 13 km tu a nuurd. Tu a uast leit at lun Antiigua an Barbuuda.
Oktoober/ha
Oktoober es de tains Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 31 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) October.
Saint Kitts (Eilun)
Üüb't eilun stun trii sköölen faan berger: uun a nuurd waast dön Mount-Misery-Berger, uun a maden dön Verchilds-Berger an uun a süüduast dön Olivees-Berger. De huuchst ponkt üüb't eilun as a ialberig Mount Liamuiga (1156 m). Det letst ütjbreeg faan Mount Liamuiga wiar föör 1620 juaren.
Brün Senep
Brün Senep (Brassica juncea) as en plaantenslach uun det skööl faan a Kualplaanten (Brassica). Hi as fööraal uun Indien an Sjiina aran.
Onerslacher
B. j. subsp. integrifolia – B. j. subsp. juncea – B. j. subsp. napiformis – B. j. subsp. tsatsai
Essonne (Department)
Det Essonne Department as ian faan a departmenten faan det Île-de-France regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 1.315.683 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Évry.
Saint James Windward
Det Saint James Windward Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't eilun Nevis. Det hee 2038 lidj (2011).
Uppsala (Prowins)
Ju Uppsala Prowins (uwe Sweedsk: Uppsala län) is en prowins foon Sweeden. Dat heet 376.354 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Uppsala.
Geografii
Di Mälar-Sii lait öön e söö foont prowins.
Stäänge
Dä tiin grotste stäänge öön e prowins sän:
Indialing foon Ferwalting
Ju prowins heet 8 komuune (kommuner):
Ferkiir
Ju Euroopastraot 4 foon Helsingborg to Tornio öön Finlöön laapt döör e prowins.
Ihorombe
Det Ihorombe Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Ihorombe, üüb Fraansöösk:  la région d'Ihorombe) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a süüd faan't lun. Det hee 418.520 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Ihosy.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee trii distrikten.
Lodsch (Prowins)
Det Lodsch Prowins (üüb Poolsk: Województwo Łódzkie) as ian faan a prowinsen uun Poolen. At prowins leit uun a maden faan't lun. Det hee 2.454.779 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Lodsch.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Zè (Steed)
Zè as en arrondissement uun de aafrikoons stoot Beniin. Det leit uun det Atlantique Department an hee 16.903 lidj (2013). Zè as at hoodsteed faan det Zè Komuun.
Atlántico (Department uun Kolumbien)
Det Atlántico Department (üüb Spaans: Departamento del Atlántico [atˈlantiko]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 2.517.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Barranquilla.
Malema (Distrikt)
De Malema Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Malema) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a waast faan't prowins. Hi hee 223.791 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Malema.
Friisk (band)
Friisk as en black metal band faan Uastfresklun. Jo maage musiik üüb Plaatsjiisk.
Landau in der Pfalz
Stääddialen
* Leit bütjen faan't stääd efter nuurdwaast tu
Palindroom
En Palindroom ( - turag luupen) as en wurd of en sats, diar dü föör an turag lees könst.
Palindroomen jaft'at oober ei bluas uun a spriak, man uk uun a matematiik, musiik of uun a chemii.
Komi spriaken
A Komi spriaken (коми кыв, komi kyv) san en skööl faan tau spriakwiisen uun't famile faan a Uraalisk spriaken. Jo wurd faan a Komi uun Nuurdruslun snaaket.
Western (Prowins uun dön Salomoon-Eilunen)
Det Western Prowins (üüb Ingels: Western Province) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 76.649 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Gizo.
Komi spriaken
Taalen
1  öтик 2  кык 3  куим 4  нёль 5  вит 6  квайт 7  сизим 8  кöкъямыс 9  öкмыс 10 дас
Brooklyn
Brooklyn [] as ian faan fiiw boroughs uun New York City (NYC). Brooklyn as uk en county, at Kings County uun a US-amerikoonsk bundesstoot New York. Di nööm komt faan't holuns Breuckelen uf.
.mq
as det top-level-domain (TLD) faan Martinique.
Hārefst
Di Hārefst es jen fan fjuur Jaartiren. Di kumt eeđer di Somer en fuar di Wunter.
Dit Uurt Hārefst kumt fan Ualgermaans *harbistaz (Ualfriisk: herfst), wat fan Uur-Indogermaans *kerp- (“ploki”) kumt.
Di Hārefst ön di Musiik
Di italjeens Komponist Antonio Vivaldi heer ön sin Werk Di Fjuur Jaartiren fuar di Hārefst des trii Steken āpskrewen:
Beenedikt XVI. (Paap)
Beenedikt XVI. (üüb Latiins: Benedictus PP. XVI.; bäären Joseph Aloisius Ratzinger; * 16. April 1927 uun Marktl, Bayern) as emeritiaret paap (üüb Latiins: Papa emeritus). Faan de 19. April 2005 tu de 28. Febrewoore 2013 wiar hi de 265. baskop faan Room an diarmä Paap, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Hi wiar sant Paap Hadrian VI. de iarst tjiisk, diar paap wiar. Hi wiar uk, de naist paap uun't histoore, diar faan salew faan sin baantje turagtreed.
Strömstad (Komuun)
Det Strömstad Komuun (üüb Sweedsk: Strömstads kommun) as ian faan a komuunen uun det Västra Götaland Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurdwaast faan't prowins. Uun a nuurd an uast leit Noorweegen, uun a süüd det Tanum Komuun an uun a waast at Skagerrak. Det hee 13.277 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Strömstad.
Anagram
En Anagram as en wurd of en sats, huar dü a buksteewen ferbütje könst, an huar do weder en sanfol wurd of en sanfolen sats bi ütjkomt.
Bougainville (Autonoom Regiuun)
Det Bougainville Autonoom Regiuun (üüb Ingels: Autonomous Region of Bougainville, üüb Tok Pisin: Otonomos Region bilong Bogenvil) as en autonoom regiuun uun Papua-Nei-Guinea. Föör 2005 wiar det oner a nööm Nuurd-Salomoonen Prowins bekäänd. A lidj faan't regiuun skel 2019 uun en referendum auer't suwereniteet of noch muar autonomii riad. At regiuun hee 249.358 lidj (2011). At hoodsteed faan't regiuun as Buka.
Arauca (Department)
Det Arauca Department (üüb Spaans: Departamento de Arauca [aˈɾawka]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 268.000 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Arauca.
Histoore
At department wurd 5. Jüüle 1991 grünjlaanjen.
Sator Kwadroot
At Sator Kwadroot as en palindroom mä a latiinsk wurden SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS. Dü könst det faan boowen tu onern, faan lachts tu rochts, of uk amkiard lees.
Bedüüdang
Diar as ferlicht mä mend: God hää a welt ütjsest, an häält a welen faan sin werken uun hunen.
A buksteewen kön uk amsteld wurd tu en anagram, so dat diar wairocht an luadrocht det wurd Paternoster (üüsen feeder) bi ütjkomt. An uun a huken stun A an O för alpha (a began) an omega (at aanj).
Sok iinskraften san al sant 2000 juaren bekäänd:
Ööders wat
Uun san film Tenet faan't juar 2020 hää di rejesöör Christopher Nolan det motiif faan't Sator Kwadroot apnimen. Ään hoodfigüür uun di film het Andrei Sator, an hi häält ham bal för en God. En ööder, en betj ünbestemt figüür het Arepo. Tenet as en ingelsk wurd för grünjsats of gluuw (diar hual ik tu), an so het di code för det onernemen, an di hialer film. Hi begant uun en oopernhüs (Opera), an Rotas as di nööm faan faartjüügen an faan en onernemen.
Bolívar (Department uun Kolumbien)
Det Bolívar Department (üüb Spaans: Departamento de Bolívar [boˈliβaɾ]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 2.146.700 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Cartagena.
Klaksvík
Klaksvík ([ˈklakːsvʊik]; üüb Deensk: Klaksvig) as det naistgratst steed uun a Fääröer. At steed leit uun a süüdwaast faan't eilun Borðoy. Det hee 5024 lidj (2022). Det as at hoodsteed faan det Klaksvík Komuun.
Gur spriaken
Gur spriaken of voltaisk spriaken san en skööl faan Niger-Kongo spriaken.
Diar hiar son 75 spriaken tu, diar uun Maali, at Elfenbianküst, Ghaana, Toogo an Beniin bit Burkiina Faaso an Nigeeria faan amanbi 15 miljuun snaaket wurd.
Klaksvík
Geografii
Trinjenam't steed stun a berger Myrkjanoyrarfjall (689 m), Háafjall (647 m), Hálgafelli (503 m) an Klakkur (414 m).
Chagang (Prowins)
Det Chagang Prowins (üüb Koreaans: 자강도 / 慈江道 Chagang-do) as ian faan a prowinsen uun Nuurdkorea. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit at Folksrepubliik Schiina, uun a uast lei det Ryanggang Prowins an det Süüd Hamgyŏng Prowins, uun a süüd leit det Süüd P'yŏngan Prowins an uun a waast det Nuurd P'yŏngan Prowins. Det hee 1.299.830 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Kanggye.
Gur spriaken
Iindialang
Kasem (200 Tsd), Lyele (250 Tsd), Nuni (220 Tsd); Sisaala (170 Tsd)
Chagang (Prowins)
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee trii steeden (üüb Koreaans: 시 / 市 shi):
Gur spriaken
Iindialang
Tu Gur wurd uk noch tääld: Teen-Loma, Tiefo, Tusia, Viemo, Wara-Natioro.
Chagang (Prowins)
Iindialing faan Ferwalting
An 15 lunkreiser (üüb Koreaans: 군 kun):
Saint John Capisterre
Det Saint John Capisterre Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't eilun Saint Kitts. Det hee 2962 lidj (2011).
Ryanggang (Prowins)
Det Ryanggang Prowins (üüb Koreaans: 량강도 / 兩江道 Ryanggang-do) as ian faan a prowinsen uun Nuurdkorea. Uun a nuurd leit at Folksrepubliik Schiina, uun a uast det Nuurd Hamgyŏng Prowins, uun a süüd det Süüd Hamgyŏng Prowins an uun a waast det Chagang Prowins. Det hee 719.269 lidj (2008). At hoodsteed faan't prowins as Hyesan.
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee tau steeden (üüb Koreaans: 시 shi):
An njüügen lunkreiser (üüb Koreaans: 군 kun):
.gp
as det top-level-domain (TLD) faan Guadeloupe.
Spargel (Skööl)
Spargel (Asparagus) as en plaantenskööl uun det famile faan a Spargelplaanten (Asparagaceae). Diar jaft at son 300 slacher faan. Enkelt slacher wurd aptaanj üs gemüüse of guardplaant.
Planken (Gemeend)
Planken as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 425 lidj (2010).
Workuta
Workuta (üüb Rüs: Воркута́ Vorkutá; üüb Komi: Вӧркута Vörkuta) as det traadgratst steed uun det Komi Republiik, Rüslun. At steed leit uun a nuurduast faan't republiik. Det hee 52.292 lidj (2021).
Johanes Paul I. (Paap)
Johanes Paul I. (üüb Latiins: Ioannes Paulus PP. I., bäären Albino Luciani; * 17. Oktuuber 1912 uun Forno di Canale; † 28. September 1978 uun't Watikaansteed), wiar faan de 26. August 1978 tu san duas de 263. baskop faan Room an diarmä paap, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Hi wiar bluat 33 daar paap.
Nowember/ha
Nowember (ooder Nuwember) es de elbens Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 30 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) November.
Liúpo (Distrikt)
De Liúpo Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Liúpo) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 174.278 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Liúpo.
Saint John Figtree
Det Saint John Figtree Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a süüdwaast faan't eilun Nevis. Det hee 3827 lidj (2011).
Leek/ka
Leek äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 7771 foulk (2020). Önj e gemiinde, önj e toorpe Kläntem än Snootebel, ward e spräikewire Karhiirder spreegen.
Neustadt an der Weinstraße
Neustadt as en kreisfrei stääd uun Rheinlun-Pfalz mä 10 stääddialen an gud 50.000 iinwenern. Hat hiart tu't Metropoolregiuun Rhein-Neckar.
Liúpo (Distrikt)
Histoore
A distrikt wurd 2013 grünlaanjen. Iar wiar det dial faan de Mogincual Distrikt.
.ge
as det top-level-domain (TLD) faan Georgien.
Leek/ka
Geografii
Di Leeklinger Struum (Lecker Au) låpt dör e gemiinde.
Steenge än toorpe önj e gemiinde, uner ouere, sän:
Johanes Paul II. (Paap)
Johanes Paul II. (üüb Latiins: Ioannes Paulus PP. II., bäären Karol Józef Wojtyła [ˈkarɔl ˈjuzɛf vɔjˈtɨu̯a]; * 18. Mei 1920 uun Wadowice, Poolen; † 2. April 2005 uun't Watikaansteed) wiar faan de 16. Oktuuber 1978 tu san duas de 264. baskop faan Room an diarmä Paap, boowerhood faan det Rööms-Katuulsk Sark an suwereen faan't Watikaansteed. Hi wiar de iarst pool, diar paap wiar.
De 1. Mei 2011 spruch ham Paap Beenedikt XVI. seelig. De 27. April 2014 wurd Johanes Paul II. faan Paap Fransiskus hiligspreegen. San teenkdai as de 22. Oktuuber, a dai, üüs hi amtelk paap wurd.
Isabel (Prowins uun dön Salomoon-Eilunen)
Det Isabel Prowins (üüb Ingels: Isabel Province) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 26.158 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Buala.
.gf
as det top-level-domain (TLD) faan Fransöösk Guayana.
Masoowien (Prowins)
Det Masoowien Prowins (üüb Poolsk: Województwo Mazowieckie) as ian faan a prowinsen uun Poolen. At prowins leit uun a uast faan't lun. Det hee 5.423.168 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Warschau.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Itasy
Det Itasy Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Itasy, üüb Fraansöösk: la région d'Itasy) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a maden faan't lun. Det hee 897.962 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Miarinarivo.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee trii distrikten.
Tennessee Counties
List foon da 95 counties önj Tennessee:
Mecubúri (Distrikt)
De Mecubúri Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mecubúri) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a nuurd faan't prowins. Hi hee 283.984 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Mecubúri.
Boyacá (Department)
Det Boyacá Department (üüb Spaans: Departamento de Boyacá [boʝaˈka]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 1.280.000 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Tunja.
Kuurlem/ka
Kuurlem äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 209 foulk (2020).
Olenegorsk (Murmansk)
Olenegorsk (üüb Rüs: Оленего́рск Olenegórsk) as det sööwenstgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a maden faan't prowins, nai bi de Imandra Sia. Det hee 19.887 lidj (2021).
Jaartir
Di Jaartiren kum altert tö di salev Tir ön't Jaar fuar. Ja diili dit Jaar ön forskelig Diili iin, wat fuaral dit Kliima raaket, man uk di Astronomii es altert forskelig. Sa sen di Daagen ön di Wunter kuuler man uk kuurter üs ön di Somer.
Valle del Cauca (Department)
Det Valle del Cauca Department (üüb Spaans: Departamento de Valle del Cauca [ˈbaʎe ðel ˈkauka]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 4.708.300 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Cali.
Jaartir
Ön masi Diili fan di Wārel jeft et Jaartiren sa üs bi üüs. Üđer Lönen haa bluat tau forskelig Tiren ön't Jaar, weđer Üđern kum uk üp soks forskelig Kliimatiren ön en Jaar.
Makira-Ulawa
Det Makira-Ulawa Prowins (üüb Ingels: Makira-Ulawa Province) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 40.419 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Kirakira.
Jaartir
Ön di Troopen uur en Jaar bluat ön Riintir en Drügtir diilet.
Astronomii
Di Öörtaks staant ek likrocht tö di Baan trinjom di Sen.
Sadeling weeget ön di (Nuurđ-)somer di nuurđern Hualev fan di Öört muar hentö di Sen, en ön di Nuurđwunter es di süđern Hualev naier bi di Sen.
Wan wü jir Wunter haa, es üp di süđern Hualev fan di Öört Somer.
Luke uk diar
Di fjuur Jaartiren sen Wunter, Uurs, Somer en Hārefst
.gl
as det top-level-domain (TLD) faan Greenlun.
Hochtaunuskreis
E Hochtaunuskreis as ån foon e krise önjt bundeslönj Hessen. Dåt heet 236.564 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Bad Homburg vor der Höhe.
Triesenberg
Triesenberg as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a maden an süüduast faan't lun. Det hee 2562 lidj (2010).
Detsember/ha
Detsember es de twallows Muunt fan ’t Djooar uun de gregoriaansk Kalender. Hi hat 31 Doagen. De Neem fan 'e Muunt komt fan Latiinsk (mensis) December.
Uun Detsember begent 'e Wonter. Uk uun Detsember es Wiinachen.
Gladioolen
A Gladioolen (Gladiolus, faan latiinsk gladius „at swörd“) san en plaantenskööl uun det famile faan a Irisplaanten (Iridaceae). At jaft wel son 250 bit 280 slacher.
Kassel (Lönjkris)
E Lönjkris Kassel as ån foon e krise önjt bundeslönj Hessen. Dåt heet 236.633 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Kassel.
Waaler (muardüüdag)
Wat menst dü?
Saint Paul Capisterre
Det Saint Paul Capisterre Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurdwaast faan't eilun Saint Kitts. Det hee 2432 lidj (2011).
Triesen
Triesen as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 4826 lidj (2010).
.gi
as det top-level-domain (TLD) faan Gibraltaar.
Queens
Queens [] as ian faan fiiw boroughs uun New York City (NYC), an uk en county, at Queens County faan a US-amerikoonsk bundesstoot New York. Uun Queens lei tau wichtag internatsionaal fluuchplaatser: John F. Kennedy uun't süüden an La Guardia uun't nuurden.
Saint Mary Cayon
Det Saint Mary Cayon Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a nuurduast faan't eilun Saint Kitts. Det hee 3435 lidj (2011).
Mandaatlun
Tesken lunen an stooten as en mandaat en üübdrach faan en lun, a intresen faan en ööder lun woor tu nemen.
Det wurd komt faan latiinsk: in manum datum (uun a hun den). Di ütjdruk as miast brükt wurden för sjiisk koloniin, diar efter a Iarst Weltkriich ööder lunen auerdraanj wurden san. Man uk at Osmaansk Rik ging oner an skul dialen ufdu.
So as t.b. det jütidjs sjiisk kolonii Toogolun apdiald wurden tu en britisk mandaatlun (numer 6 üüb a koord, rochts) an en fransöösk mandaat (numer 7).
Balzers
Balzers as ian faan dön elwen gemeenden faan Liechtenstein. At gemeend leit uun a süüd an uast faan't lun. Det hee 4528 lidj (2010).
Poljarny (Murmansk)
Poljarny (üüb Rüs: Поля́рный Poljárnyj) as det aachstgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a nuurd faan't prowins, bi at Barents Sia. Det hee 17.280 lidj (2021).
Niiderschleesien (Prowins)
Det Niiderschleesien Prowins (üüb Poolsk: Województwo Dolnośląskie) as ian faan a prowinsen uun Poolen. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 2.900.163 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Breslau.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
.gr
as det top-level-domain (TLD) faan Griichenlun.
Homo
Slacher
A miast slacher faan det skööl Homo san ütjstürwen, bluas di modern minsk (Homo sapiens) as diarfaan auerblewen.
Malaita (Prowins)
Det Malaita Prowins (üüb Ingels: Malaita Province) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 137.596 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Auki.
Suart Senep
Suart Senep (Brassica nigra), uk "Mosterkual" as en plaantenslach uun det skööl faan a Kualplaanten (Brassica). Hi woort fööraal trinjam't Madlunsia aptaanj, an hää diar en grat bedüüdang üs iidj an uun a medesiin.
Lahn-Dill-Kreis
E Lahn-Dill-Kreis as ån foon e krise önjt bundeslönj Hessen. Dåt heet 253.777 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Wetzlar.
Eysturoy
Eysturoy ([ˈɛstʊrˌɔiː]; üüb Deensk: Østerø) as det naistgratst eilun uun a Fääröer. At eilun leit uun a nuurd faan't eilunskööl. Tu a süüdwaast leit Streymoy an tu a nuurduast lei Kalsoy an Borðoy.
Mogovolas (Distrikt)
De Mogovolas Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mogovolas) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 415.407 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Nametil.
Värmland (Prowins)
Ju Värmland Prowins (uwe Sweedsk: Värmlands län) is en prowins foon Sweeden. E prowins lait öön e söö'uust foont löön. Dat heet 281.482 jude (2018). E häädstää foon e prowins is Karlstad.
Geografii
Värmland is ju aachtgrotst prowins öön Sweeden.
Öön e söö foont prowins lait dial foon di Vänern-Sii, di grotste sii öön Sweeden.
Stäänge
Dä tiin grotste stäänge öön e prowins sän:
Indialing foon Ferwalting
Ju prowins heet 16 komuune (kommuner):
Saint Paul Charlestown
Det Saint Paul Charlestown Sarkspal as ian faan a sarkspalen faan Saint Kitts an Nevis uun a Kariibik. At sarkspal leit uun a waast faan't eilun Nevis. Det hee 1847 lidj (2011).
Caldas (Department)
Det Caldas Department (üüb Spaans: Departamento de Caldas [ˈkaldas]) as ian faan dön tau-an-dörtig departmenten uun Kolumbien. Det hee 991.900 lidj (2017). At hoodsteed faan’t department as Manizales.
Streymoy
Streymoy ([ˈstɹɛimɔi] of [ˈstɹɛimɪ]; üüb Deensk: Strømø) as det gratst eilun uun a Fääröer. At eilun leit uun a nuurdwaast faan a eilunskööl. Tu a nuurduast leit Eysturoy, tu a süüdwaast Vágar an tu a süüd Sandoy. Uun a süüd bi a uasteeg faan Streymoy leit Tórshavn, at hoodsteed faan a eilunen.
Geografii
Steeden an Taarpen üüb't eilun san:
Mossi
A Mossi (uk Mosi of Moaaga(iantaal), Moose(muartaal) uun hör aanj spriak Mooree) san det gratst fulk uun Burkiina Faaso. Jo lewe fööraal uun an am a grat stääden Ouagadougou an Ouahigouya. Det san sowat 5 miljuun minsken.
Histoore
Bit daalang hää di keiser (Moogho Naaba) di huuchst stant, oober hi hää nian poliitisk määcht muar.
A Mossi lewe traditjunel uun letj saarpen mä trinj hüsang, diar mä woger ferbünjen san. Arke saarep hää en naaba, det as di boperst, di det saien hää. A Mossi hual det ei so mä a islaam, leewer haa's noch hör natuur-religion. Hör god het Wendé.
Matsiatra-Ambony
Det Matsiatra-Ambony Regiuun (üüb Malagasy: Faritra Matsiatra Ambony, üüb Fraansöösk: la région de Haute Matsiatra) as ian faan dön tau-an-twuntig regiuunen uun Madagaskar. At regiuun leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.447.296 lidj (2018). At hoodsteed faan’t regiuun as Fianarantsoa.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee sööwen distrikten.
Kowdor
Kowdor (üüb Rüs: Ковдо́р Kovdór) as det njüügenstgratst steed uun det Murmansk Prowins, Rüslun. A steed leit uun a nuurdwaast faan't prowins, ni bi't grens tu Finlun. Det hee 15.850 lidj (2021).
Kläksbel/ka
Kläksbel äs en gemiinde önj e Karhiird, önj Noordfräisklönj. Dat heet 1050 foulk (2020).
Rennell an Bellona
Det Rennell an Bellona Prowins (üüb Ingels: Rennell and Bellona Province) as ian faan dön prowinsen faan dön Salomoon-Eilunen. Det hee 3041 lidj (2009). At hoodsteed faan't prowins as Tigoa.
Birmingham
Birmingham ([ˈbɜːmɪŋəm]) as efter London det öödergratst stääd uun Ingelun an uun't Ferianagt Könangrik. Hat as at hoodstääd faan't Stäädgraafskap Waast Madlunen an ferwaltangsteed faan't Regiuun Waast Madlunen. Diar wene auer ian miljuun minsken. Wan dü a amlunen märeegenst, san't sogoor 2,6 miljuunen. Birmingham as en City an en Metropolitan Borough.
Mogincual (Distrikt)
De Mogincual Distrikt (üüb Portugiisk: Distrito de Mogincual) as en distrikt faan det Nampula Prowins faan Mosambik. A distrikt leit uun a süüduast faan't prowins. Hi hee 337.207 lidj (2017). At hoodsteed faan a distrikt as Namige.
.gt
as det top-level-domain (TLD) faan Guatemaala.