cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iirsk Freistoot
A Iirsk Freistoot (üüb iirsk: Saorstát Éireann, üüb ingels: Irish Free State) wiar faan 1922 ap tu 1937 a föörgunger faan't Republiik Irlun faan daaling. Hi hed 26 faan 32 iirsk groofskapen, wat döör a Anglo-Iirsk Ferdrach faan 1921 faan't Ferianigt Köningrik Gratbritanien an Irlun uftrend wurd.
Chicago
Chicago (uk: Chikago) as en stääd uun di amerikoonsk bundesstoot Illinois. Diar lewe amanbi 2,7 miljuun minsken (2010), an diarmä as Chicago at traadgratst stääd uun Ameerikoo (USA). Wan Dü a föörstääden märeegenst, lewe uun det metropoolregiuun sogoor 9,7 miljuunen (2007).
Lankau
Lankau as en gemiine foont Åmt Sandesneben-Nusse önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 470 inboogere (2020).
Braandebei
At Braandebei (Rubus fruticosus agg.) as en frücht an en plaant uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Diar san muar üs 2.000 slacher, diar det Braandebei like. Rubus fruticosus as diarbi salew en saamelnööm ("agg.") för en hialer rä slacher. Miast as wel di slach Rubus plicatus mend.
Kanin
.
At Kanin (wil kanin) (Oryctolagus cuniculus) hiart tu at Haasenfamile (Leporidae) an as en tetjdiart.
1951
1951 wiar det ian-an-föftigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender.
John Hindmarsh
Rear-Admiral Sir John Hindmarsh KH RN (* 1785; † 29. Jüüle 1860 uun London, Ferianigt Köningrik) wiar ofisiir bi det britisk mariin, iarst guwernöör faan South Australia (1836-1838) an onerguwernöör faan Haliglun (1840-1857).
Mineraal
Süstemaatik
Diar wurd 10 klasen faan mineraalen onerskääst
John Hindmarsh
28. Deetsember 1836 kaam Hindmarsh iin South Australia tup mä'n flote faan dön iarst britisk siidler faan't koloniii uun. At wiar de salew dai en proklamatschuun faan det nei kolonii an Hindmarsh wurd tu sin iarst guwernöör neemd. Auer hög ünstemighaiden mä öler fertreeder faan det britisk krüün uun South Australia wurd Hindmarsh 1838 weler tu London turagrepen.
Tau juar lääder, uun't juar 1840, wurd hi onerguwernöör faan Haliglun. Hi hed 17 juar detheer baantje. Hi wurd faan köningin Viktoria 7. August 1851 uun a rederstant heewen.
Taejong
Taejong (koreanisk: 태종) (* 13. Jüüne 1367 uun Hamheung, Nuurdkorea faan daaling; † 30. Mei 1422) wiar de traad köning faan at Joseon-Dynastii (1393–1910) uun Korea. Hi wiar de öler dring faan köning Taejo, bruler faan köning Jeongjong an aatj faan köning Sejong.
Tidjeneilun
En tidjeneilun as en eilun, diar bi liachweeder mä't fäästlun ferbünjen as, man bi huuchweeder nian ferbinjang hää.
Wulkaan
En Wulkaan daaget ap, huar at bütjenst skel faan a eerd ünstabiil as, an huar hiat magma faan banen uun a eerd efter boowen kem koon. Uun ööder spriaken het hi uk Ialberag.
Ütjbruch
Wan en wulkaan ütjbräächt, komt hiat luupen stian (at lava) efter boowen, man uk fääst materiol an gas.
Sowat 100 km oner a boowerkaant faan a eerd as't amanbi 1000 graad hiat an faan diar uf uun begant stian tu smolten. Det woort do tu magma, en tuch materiol, wat tu luupen begant an ham uun en magmaheerd saamelt. Didiar heerd koon bit tau km oner a boowerkaant huuchling.
Mangusten
A Mangusten (Herpestidae) san en famile faan Tetjdiarten (Mammalia) uun det order faan a Ruuwdiarten (Carnivora). Diar hiar 34 slacher tu, an jo lewe uun Afrikoo, Süüdaasien an Süüdeuroopa.
Western (Regiuun uun Ghaana)
Det Western Regiuun as en regiuun uun de aafrikoons stoot Ghaana. At regiuun leit uun a süüdwaast faan’t lun. Det hee 2.376.021 lidj (2010). At hoodsteed as Sekondi-Takoradi.
Wulkaan
Ütjbruch
An wan di druk faan son magmaheerd tu grat woort, do raft hi det bütjenst eerdskel ütjenööder an sjükt san wai efter boowen. Diarbi wurd a eerdplaaden ütjenööder trakt an so komt at miast uk tu en eerdbeewrin.
Western (Regiuun uun Ghaana)
Geografii
Det Western Regiuun hee 22 distrikten.
Wulkaan
Ütjbruch
Wan di ütjbruch föörbi as, blaft diar miast en keegelfuremten berag bi auer. Det koon oober uk üs en graten traachter ütjsä of üs en graten pokel uun a loonskap.
Ägäisregiuun
Prowinsen
Uun a Türkei san 81 prowinsen, 8 diarfaan lei uun't Ägäisregiuun:
1965
1965 wiar det fiiw-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
ünbekäänd dootem
John Adams
John Adams (* 19. Oktuuber/ 30. Oktuuber 1735; † 4. Jüüle 1826) wiar een faan a grünjerfeedern faan dön Ferianigt Stooten faan Ameerika. Hi wiar faan 1789 ap tu 1797 de iarst vitsepresident an de naist president faan 1797 ap tu 1801. San äälst dring John Quincy Adams wiar faan 1825 ap tu 1829 de seekst US-president.
Skandinoowien
Skandinoowien as en huulewailönj önjt norden foon Euroopa. Awt huulewailönj san da stoote Norwegen än et Swärik; kulturäl än spräklik hiirt uk Dånmark deertu. Wilems wårt Finlönj uk deertu räägent. Uk da autonoome gebiite äiwen as da Åland ailönje, Gräinlönj än da Färöer.
Atol
En atol as en muar of maner trinj struktuur uun't weeder, miast en koralenrab. Maden uun as en laguun. Det wurd komt faan't Dhivehi, det spriak faan a Malediiwen ( atolhu). Üüb det koralenrab stun en rä faan smääl eilunen, jo het miast Motu, det polyneesk wurd för eilun. Uun det laguun san flooksis noch rester faan en wulkaan tu sen.
Sitronaatsitroon
At Sitronaatsitroon of uk a Juudenaapel (Citrus medica) as en buum an en Citrusfrücht (Citrus) uun det famile faan a Winrütjplaanten (Rutaceae). Diar woort miast sitronaat of sukaade faan maaget.
Atol
Apwaaksen
En atol wääkst efter en teorii faan Charles Darwin (1809–1882) trinjam en wulkaan ap. Di wulkaanberag saket ütj ünlik grünjer suutjis uf, man a stiankoralen trinjam waaks leewen huuger ap. Tuleetst as di berag goorei muar tu sen, man a koralen san leewen huuger an huuger apwoksen.
Laag
Atolen kem bluas uun a troopen föör, ei nuurdermuar faan 28° 24’ n. Br. (Kure-Atol), an ei süüdermuar faan 24° 41’ s. Br. (Ducie-Atol).
1872
1872 wiar det tau-an-sööwentigst juar faan det 19. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä'n Mundai uun de Gregoriaans kalender an mä'n Saninj uun de Juliaans kalender.
Kep (Prowins)
Det Kep Prowins (üüb Khmer: ខេត្តកែបកែប Khaet Kêb [kʰaet kaːe̯p]) as en prowins uun Kambodscha. Det hee 35.753 lidj (2008). At hoodsteed as Kep.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee tau distrikten:
Bahaamas
A Bahaamas (ingelsk The Bahamas) san en lun an en grat skööl faan eilunen uun a Kariibik. Jo lei uun't süüduasten faan a Ferianagt Stooten an uun't nuurduasten faan Kuuba. Faan jo 700 eilunen san man 30 bewenet.
Kep (Prowins)
Histoore
At prowins wurd 2008 üüs ian faan dön neist prowinsen uun Kambodscha grünjlaanjen.
Bahaamas
Geografii
Dön tjiin gratst eilunen uun't lun san:
Stääden
Dön njügen gratst stääden uun't lun san:
Politiik
Bahaamas as sant 1973 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.
Nampula (Prowins)
Det Nampula Prowins (üüb Portugiisk: Província de Nampula) as en prowins uun de aafrikoons stoot Mosambik. At prowins leit uun a nuurduast faan’t lun. Uun a nuurduast leit det Cabo Delgado Prowins, uun a nuurdwaast det Niassa Prowins an uun a waast det Zambézia Prowins. Det hee 6.102.867 lidj (2017). At hoodsteed faan't prowins as Nampula.
Berger
Berger uun't prowins san: Ribaue Berig (wat uun a nuurd faan't prowins leit), Panda Berig, Nairucu Berig an Muíto Berig.
Eilunen
Uun a süüdwaast faan't steed Angoche uun det Indisk Ootseaan leit det Angoche Eilun.
Struumer
De Lúrio Struum bildet faan't grens mä det Cabo Delgado an dial faan't grens mä det Niassa Prowins. De Ligonha Struum bildet dial faan't grens mä det Zambézia Prowins.
Steeden
Steeden uun't prowinsen san: Nampula, Nacala, Lumbo an Angoche.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee trii steeden (Ilha de Mocambique, Nacala an Nampula) an 20 distrikten.
Befölkring
At wiar folksteelingen uun 2017, 2007, 1997 an 1980. Efter't folksteeling faan 2007, wiar 2.015.762 faan a lidj uun't prowins karmen an 2.068.894 wüfhööd.
Dschibuuti
Dschibuuti [dʒiˈbuːti], amtelk det Republiik faan Dschibuuti (üüb Araabsk: جيبوتي Jībūtī an جمهورية جيبوتي Jumhūriya Jībūtī, üüb Fraansöösk: Djibouti an République de Djibouti, üüb Somaali: Jabuuti an Jamahuuriyada Jabuuti, üüb Afar: Gabuuti an Gabuutih Ummuuno) as en lun uun a uast faan Aafrika. Uun a nuurd leit Eritrea, uun a waast an süüd Ethioopien, uun a süüduast Somaalia an uun a uast lei det Ruad Sia an a Golf faan Aaden. At lun hee 818.159 lidj (2009). At hoodsteed as Dschibuuti.
Geograafisk Laag
Dschibuuti leit twesken 12° 43' an 10° 56' (faan a nuurd tu a süüd) an 41° 46' an 43° 25' (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi füftanjsis letjer as Tjiisklun.
At lun dialt grensen mä trii lunen. Det lingst grens (337 km) faant lun wurt mä Ethioopien an det kurtst mä Somaalia diald. Det dialt uk en 113 km lung grens mä Eritrea.
A eeg faan’t lun as 314 km lung. Hi lingt faan de Doumeira Kap uun a nuurd hen tu det letj steed Loyala uun a süüd.
Berger
Berger uun Dschibuuti san: de Gâgou Berig (2028 m), de Musa Ālī Terara Berig (2021 m), de Mêgo Aroug Berig (1694 m), de Agôgittou Berig (1382 m), de Data San Berig (1323 m), de Sôfe Berig (1289 m), de Sîḏa Berig (1226 m), de Dakkari Berig (1119 m), de Hémed Berig (1103 m) an de Koulâmalé Berig (922 m).
Indialing faan Ferwalting
Dschibuuti hee seeks regiuunen (üüb Araabsk: أَقَالِيم‏ ʾaqālīm, üüb Fraansöösk: régions) wat iin uun distrikten diald wurd.
Spriiken
Dön amtelk spriiken faan Dschibuuti san Fraansöösk an Araabsk.
Biljing
Det iansig huuchskuul uun't lun as det Uniwersiteet faan Dschibuuti.
Sünjhaid
Wüfen raage uun't madel en ääler faan 68,8 juaren, an maaner ian faan 64,6 juaren.
Politiik
Dschibuuti as en republiik. A president sant 1999 as Ismaïl Omar Guelleh.
Bütjenpolitiik
Dschibuuti as sant 20. September 1977 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen an sant 27. Jüüne 1977 faan det Aafrikoons Unioon.
Wiartskap
At weering faan't lun as de Dschibuuti-Franc, wat faan det Sentraalbeenk faan Dschibuuti ütjbroocht wurt. Üüb a HDI-indeks stäänt det lun üüb plaats 171 faan 187. Uun't juar 2018 hed at lun en BIP faan amanbi 2,9 biljuunen US-Dooler.
Aceratorchis
Aceratorchis (lat. Aceratorchis) san bloosenplaanten an hiar tu a orchideen (Orchidaceae). At jaft wel 2 slacher uun China.
Irlun (Eilun)
Det eilun Irlun as sowat 450 km lung an 260 km briad an leit uun a Atlantik. Hat as mä 84.421 km² det traadgratst eilun faan Euroopa an üüb a hialer eerd stäänt hat uun twuntagst steed.
Lunkreis Cuxhuuwen
Di Lunkreis Cuxhuuwen as ään faan a grater lunkreiser uun Niidersaksen. Hi leit bi a müs faan a Ialew iinuun a Nuurdsia an uk bi a Weeser.
Stääden an gemeenen
(Iinwenertaalen üüb di stant faan a )
Ianhaidsgemeenen
Samtgemeenen mä hör gemeenen ( * Diar sat at ferwaltang)
1967
1967 wiar det sööwen-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert.
Irlun (Eilun)
Üüb det eilun lei det Republiik Irlun an uun't nuurduasten Nuurdirlun; det hiart tu't Ferianagt Könangrik.
Nööm
Di ingelsk nööm as Ireland, üüb iirsk het det eilun Éire (ual-iirsk Ériu). Di waliisisk nööm as Iwerddon. Di nööm Éire komt woorskiinelk faan't uur-keltisk wurd *Φīwerjon- uf an ment so föl üs „wäärdag lun“.
Di latiinsk nööm wiar Hibernia of uk Ivernia, an greks as Ierne faan Claudius Ptolemäus auerleewert. Det gongt üüb en grünfurem *Īwenjū turag. A Röömern näämd det lun uk Scotia, didiar nööm as do oober leeder üüb di nuurdelk dial faan Gratbritannien auergingen (Skotlun).
Irlun woort uk det green eilun näämd.
Mjanmaar
Mjanmaar, amtelk Republiik faan’t Unioon Mjanmaar (üüb Birmaans: ပြည်ထောင် စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် Pyidaunzu Thanmăda Myăma Nainngandaw [pjìdàʊɴzṵ θàɴməda̰ mjəmà nàɪɴŋàɴdɔ]) as en stoot uun a süüduast faan Aasien. Uun a nuurduast leit Schiina, uun a süüduast lei Thailun an Laos, uun a süüd an süüdwaast leit a Golf faan Bengaalen, an uun a nuurdwaast lei Inje an Bangladesch. At hoodsteed faan't lun as Naypyidaw.
Irlun (Eilun)
Prowinsen
At eilun as iin uun sjauer histoorisk prowinsen indiald:
Mjanmaar
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
Histoore
At lun wiar en britisk kolonii. Det wurd de 4. Janewoore 1948 suwereen.
Sansibar (Lokaal)
Di Sansibar es en bikeent Restaurant üp Söl. Benen ken 160 Liren set en büten jit 250 (Terasi ön di Dünemern). Di Sansibar heer en Wiinkeler, en diar sen altert ombi 30.000 Borelern fan aur düüsend Aarten.
Histoorii
1974 kām Herbert Seckler naa Söl. Hi her dit Köökin liirt, en hi wiar tö des Tir 22 Jaaren ual. Di jest Tir her hi Bruarwenig fan di Gastronomii üp Söl. Leeterhen kür hi en Kiosk koopi, wat ön di Strön mermung Raantem en Hörnem stön. Diar waar da Iit, Mārigern en Pommes Frites forkoopet. Des Imbis her di Noom "Sansibar". Ön di Wuntertir her Seckler Bruarwening üp Böterskeepen. 1982 bruan di jest "Sansibar" wech, en Herbert Seckler kām üp di Taacht, en nii jen āptöbech. 2009 maaketi di Gastronomikritiker Gault-Millau Herbert Seckler tö di „Restaurateur des Jahres“, di Sansibar waar me 13 Punkti ütteeknet.
Sansibar Düsseldorf
Di jest en bit nü iining Filiaali fan di Sansibar es ön Düsseldorf, ön di Kö-Böög. Dit diari Restaurant me Lounge es 400 Kwadraatmetern gurt en es iin ön dit Moori-Koophüs Breuninger (in-shop-Model).
Sansibar-Stores
Ön Hamborig jeft et uk san Shop, dit es iin ön dit "Alstertal-Zentrum".
Sponsoring
Ö di Saison 2014/15 heer di Sansibar - fuar jen Spöltir - di FC Würzburger Kickers iin ön di Regionaal-Liiga Bayern sponsert. Di Trainer fan Würzburg Bernd Hollerbach her fuar di Kontakt twesken di Futballforiining en di Sansibar sörigt, en diar her em Lest en help jam jens üt.
Sent di Saison 2015/16 sponsert di Sansibar di Hunenball-Bundesliigisten THW Kiil.
Weblinks
Sansibar ön't Nat
Himbei
At Himbei (Rubus idaeus) as en frücht an en plaant uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Diar san muar üs 2.000 slacher, diar det himbei like.
Thusnelda Kühl
Thusnelda Kühl (uk: Kuehl, befreid: Petersen * 14. August 1872 uun Kollmar, † 24. Jüüle 1935 uun Nortorf) wiar en sjiisk dachter an skriiwer.
Kollmar
Kollmar as en gemeen uun a Kreis Steinburg.
Sjüüren
Sjüüren (Pinus) hiar tu a näädelbuumer (Pinophyta) faan det famile Pinaceae.
Laguun
En laguun of strunsia as en weeder, diar gratendials of hialendaal faan't sia ufdiald as. Det komt föör bi flaak küsten, huar en soonwaal swäärs tu't küst apwääkst, of bi en atol.
Sjüüren
Beskriiwang
A miast sjüüren slacher waaks üs en buum, enkelten oober uk man üs en strük. Sjüüren san imergreen an stirme stark. Jo kön 50 bit 60 m huuch wurd. Enkelt slacher kön 4000 juar ual wurd.
Laguun
Wurd
Det wurd laguun komt faan't itajeensk laguna (strunsia of slober) uf, an det faan't latiinsk lacuna (letj sia, sluat). Bi a Uastsia het det Haff of Bodden of Noor.
Sjüüren
Föörkemen
Sjüüren fanjst dü fööraal üüb a nuurdelk eerdheleft, diar huar't ei tu hiat an wiat enooch as. Uun Korea an Japan stun sjüüren üs en sümbool för krääft, dülaghaid an en loong leewent. Uun Sjiina täält a sjüürenbuum mä at plum an a bambus tu a 'trii frinjer faan a wonter'.
Laguun
Nat
Minsken kön mä laguunen miast ei föl began. Sodenang san jo üs natüürelk wiatlun en wichtagen leewentsrüm för weederfögler, fasker, kraaben an plaanten. Uun Venedig as en laguun bebaud wurden, auer det diar en seekeren huuwen wiar.
Sjüüren
Nat
At sjüürenholt as lacht. Hat woort brükt üs bauholt of uk för boosler, stuuler an skaaben. Det miast papiir as faan sjüürenholt maaget. Enkelt slacher haa sok grat siad, dat at sogoor eden woort.
1414
1414 wiar det fjauertanjst juar faan det 15. juarhunert.
1969
1969 wiar det njüügen-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert.
Skootfink
A Skootfink, piiploosch, piiper, wisepiiper, häärspanster (Anthus pratensis) as en Sjongfögel (Passeriformes) uun't famile faan a Piipern (Motacillidae).
Monrovia
Monrovia as at hoodsteed faan Libeeria. At steed hee 1.021.762 lidj (2008).
Oomram (gemeen)
Oomram wiar di nööm faan en gemeen uun a kreis Tondern (efter a 19. Oktuuber 1920 kreis Südtondern) uun det prowins Schleswig-Holstian.
1968
1968 wiar det aacht-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar.
Oomram (gemeen)
Dooten
Det gemeen ging auer det hiale eilun Oomram.
Di 1.Detsember 1905 lewet üüb Oomram 1005 minsken, det eilun wiar 20,37 km2 grat.
Restionaceae
Restionaceae san en famile faan gäärsplaanten. Jo like a rosken an waaks üüb a süüdelk eerdheleft.
Oomram (gemeen)
Dooten
Det gemeen as di 27. Jüüne 1871 iinracht wurden.
1335
1335 wiar det fiiw-an-dörtigst juar faan det 14. juarhunert.
Oomram (gemeen)
Dooten
Di 25. Jüüle 1925 as det gemeen Noorsaarep iinracht wurden.
Di 23. Febrewoore 1926 as det, wat faan det gemeen Oomram noch auer wiar, amnäämd wurden tu't gemeen Neebel.
Neis
Uun a leetst juaren woort faan det gemeen Witjdün en tuupslütjen faan a trii öömrang gemeenen bedrewen. Man jo ööder tau gemeenen Neebel an Noorsaarep hual diar ei föl faan.
Saint-Martin
Saint-Martin as en bütjluns teritoorium faan Frankrik. Jüst so üs Saint-Barthélemy as Saint-Martin en gemeen, en departement an en regiuun faan Frankrik. Üs Collectivité d’outre-mer (COM) hiart hat tu't Europeesk Union an tu't Eurozone. Hat as 53,2 km² grat an diar lewe 35.742 iinwenern (Stant: 1. Janewoore 2012).
Laag
Saint-Martin leit uun't nuurden faan't eilun St. Martin uun a Kariibik. Di süüdelk dial as det holuns teritoorium Sint Maarten. Tu't regiuun hiar uk noch hög ünbewenet eilunen trinjam: Tintamarre, Îlet Pinel, Petite Clef, Caye Verte, Caye Chateau, Rocher de l’Anse Marcel und Rocher Créole.
Bütj det hoodstääd Marigot san diar noch fiiw stääddialen (quartiers):
Gunger
En gunger of uk wedergunger as en duaden, diar nian rau fanjt an leewen "wedergongt". So gongt en stak, diar üüb Oomram an Sal ferteld woort.
Nortorf
Nortorf (plaatsjiisk: Noorddörp) as en stääd uun't nuurden faan Neimünster.
Beienbosker
Beienbosker (Rubus) san en skööl faan flook düüsen plaantenslacher uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae).
Slacher
Bekäänd slacher san at:
Sofala (Prowins)
Det Sofala Prowins (üüb Portugiisk: Província de Sofala) as en prowins uun de aafrikoons stoot Mosambik. At prowins leit uun a maden faan’t lun. Uun a nuurduast leit det Zambézia Prowins, uun a uast det Indisk Ootseaan, uun a süüd det Inhambane Prowins, uun a waast det Manica Prowins an uun a nuurdwaast det Tete Prowins. Det hee 1.642.920 lidj (2007). At hoodsteed faan't prowins as Beira.
Geografii
De Sambesi Struum bildet at nuurdgrens faan't prowins. Det Save Struum bildet at süüdgrens.
Indialing faan Ferwalting
Sofala Prowins hee ian steed (Beira) an twaalew distrikten.
Tboung Khmum (Prowins)
Det Tboung Khmum Prowins (üüb Khmer: ខេត្តត្បូងឃ្មុំ Khaet Tbong Khmŭm [kʰaet tɓouŋ kʰmum]) as en prowins uun Kambodscha. Det hee 754.000 lidj (2008). At hoodsteed as Suong.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee sööwen distrikten:
Sofala (Prowins)
Befölkring
At wiar folksteelingen uun 2017, 2007, 1997 an 1980. Efter't folksteeling faan 2007, wiar 820.559 faan a lidj uun't prowins karmen an 865.104 wüfhööd.
Kampong Chhnang (Prowins)
Det Kampong Chhnang Prowins (üüb Khmer: ខេត្តខេត្តកំពង់ឆ្នាំង Khaet Kâmpóng Chhnăng [kʰaet kɑmpɔːŋ cʰnaːŋ]) as en prowins uun Kambodscha. Det hee 472.341 lidj (2008). At hoodsteed as Kampong Chhnang.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee aacht distrikten:
Taejo
Taejo (koreanisk: 태조) (* 27. Oktuuber 1335; † 18. Jüüne 1408) wiar de iarst köning faan at Joseon-Dynastii (1393–1910) uun Korea. Hi wiar üüs Yi-Seong-gye bäären. Hi wiar begrünjiger faan at Joseon-Dynastii (1393–1910) an köning faan at koreanisk köningrik Joseon faan 1392 ap tu 1398. Hi wiar aatj faan köninger Jeongjong an Taejong.
ISO 3166-2:US
Diese bestehen aus zwei Buchstaben und außer für Amerikanisch-Ozeanien (<tt>US-UM</tt>) entsprechen sie den Adressierkürzeln der amerikanischen Post (United States Postal Service).
Amerikanische Außengebiete
1Die amerikanischen Außengebiete haben eigene Geocode-Listen.
Einzelnachweise
Siehe auch:
Bujumbura
Bujumbura (iar Usumbura) as at hoodsteed, at gratst steed, an uk en prowins faan Burundi. At steed leit uun a waast faan't lun bi a Tanganjikasia. Hat hee 497.166 lidj (2008).
Kongo
Wat menst dü?
Madagaskarruuwdiarten
Madagaskarruuwdiarten (Eupleridae) san en famile faan ruuwdiarten (Carnivora), diar bluas üüb Madagaskar föörkem. Diar hiar njügen slacher tu.
Eerdmenken
A Eerdmenken (Suricata suricatta) as en tetjdiart uun det famile faan a Mangusten (Herpestidae). Hi as di iansagst slach uun det skööl Suricata. Erdmenken lewe miast uun letj sköölen faan 4 bit 9 diarten.
Jeongjong
Jeongjong (koreanisk: 정종) (* 18. Jüüle 1357; † 15. Oktuuber 1419) wiar de öler köning faan at Joseon-Dynastii (1393–1910) uun Korea. Hi wiar üüs Yi-Bang-gwa bäären. Hi wiar de öler dring faan köning Taejo. Hi auernaam 1398 a truun faan san aatj, man toonket hi 1400 uf. San efterfulger wiar san bruler Taejong.
Eerdmenken
Uun't ingelsk an uk uun ööder spriaken sai's diar meerkat tu, man uun't huuchschiisk as en Meerkatze en primaat, det as hial wat ööders.
Madlunsiaregiuun
At Madlunsiaregiuun as 120.000 km² grat, an diarefter at sjuardgratst regiuun uun a Türkei. Hat leit bi't Madlunsia as en swaarponkt faan a fräämenferkiar.
Prowinsen
Uun a Türkei san 81 prowinsen, 8 diarfaan lei hialandaal an 7 dialwiis uun't Madlunsiaregiuun:
Kanuut
At Kanuut, Knuut (Calidris canutus) as en slach faan fögler uun't famile faan a Snepen (Scolopacidae).
1419
1419 wiar det njüügentanjst juar faan det 15. juarhunert.
1367
1367 wiar det sööwen-an-söstigst juar faan det 14. juarhunert.
1978
1978 wiar det aacht-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert.
Störwen – Sturwen – Stürwen
Ünbekäänd Dootem
Sambeesi
Di Sambeesi (uk Zambezi of Zambesi) as efter Niil, Kongo an Niiger mä 2574 km di schuurdlingst struum uun Afrikoo. Hi hää san müs hen tu a Indisk Oosean. Uun det iintoochregiuun lei aacht lunen. Uun a ferluup faan a Sambeesi leit di gewaltag Viktoriaweederfaal. Di Cabora-Bassa stausia fersuragt mä sin weederkrääft en graten dial faan't süüdelk Afrikoo mä struum.
Rosken (famile)
Rosken (Juncaceae) san en plaantenfamile uun det kategorii Poales.
Slacher
At jaft amanbi 430 slacher.
1986
1986 wiar det seeks-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert.
Kansas
Geografii
E diiljstoot läit önj e Great Plains.
Stääse
Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:
Counties
Kansas heet 105 counties: Kiik uk deer: List foon counties önj Kansas
Madlunsia-Braandebei
At Madlunsia-Braandebei (Rubus ulmifolius) as en frücht an en plaant uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae).
Süstemaatik
Diar san tau onerslacher:
Rosken
Rosken (Juncus) san en skööl faan amanbi 300 plaantenslacher un det roskenfamile (Juncaceae). Uun Nuurdfresklun ment am miast di slach Juncus maritimus.
Nat
Rosken wurd hal brükt, am diar kurwer, skur of maten faan tu flechten.
1781
1781 wiar det ian-an-tachentigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender.
Cuxhuuwen
Cuxhuuwen as en huuwenstääd uun a Lunkreis Cuxhuuwen uun Niidersaksen. Hat leit bi a müs faan a Ialew iinuun a Nuurdsia.
1869
1869 wiar det njüügen-an-söstigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä'n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Philadelphia
Philadelphia as en amerikoonsk stääd an uk en county uun Pennsylvania. Mä 1.449.634 iinwenern (2007) as't det sääkstgratst stääd uun Ameerikoo an det gratst uun Pennsylvania.
Peter Andresen Oelrichs
Peter Andresen Oelrichs (* 26. Febrewoore 1781 üüb Halaglun, † 18. Jüüne 1869 uun Amsterdam ) wiar en koptein an hää en halunder wurdenbuk skrewen.
1971
1971 wiar det ian-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
Ünbekäänd Dootem
Vektor
En vektor as en matemaatisken ütjdruk, di det paraleel fersküüwen beskraft.
Fersküüwen
Wan en geomeetrisk objekt paraleel fersköwen woort, do bedüüdet det, dat arke ponkt faan detdiar objekt likewidj an üüb disalew wai fersköwen woort. Oober hü widj an hün wai det gongt, det beskraft di vektor. Uun det bispal mä det triihuk (rochts) wurd jo trii hukponkter A, B an C mä disalew vektor fersköwen:
Beskriiwang
Dü könst di vektor beskriiw mä: 7 hoken rochts auer an 3 amhuuch. Det skriiwwiis as do: Wan dü a koordinaaten faan en ponkt käänst, könst dü jo nei koordinaten mä detdiar skriiwwiis gau ütjreegne. Nem wi ans di ponkt A faan det triihuk A(-6|-1). Do fu wi gau a koordinaaten faan di nei ponkt A' ütj: Di nei ponkt A' leit do üüb A'(1|2).
Nolvektor
Di nolvektor as det neutraal element bi't tuuptäälen faan vektoren: Mä di nolvektor blaft di ponkt A huar hi as (A = A').
Bibliothèque nationale de France
At Bibliothèque nationale de France (BnF) as det fransöösk natsionaabibleteek uun Pariis. Hat skal skraften saamle, apwaare, an för a minsken tugengelk maagee. Diarför werket hat mä internatjunaal iinrachtangen tuup.
Ööders üs det Sjiisk Natsionaalbibleteek saamelt det BnF ales, ei bluas skraften ütj of auer Frankrik. Hat ferwaaret auer 30 miljuun skraften as as sodenang ian faan a gratst bibleteeken üüb a eerd. At BnF feert uk det digitalisiaret bibleteek Gallica.
Acianthera
Acianthera (lat. Acianthera) san bloosenplaanten an hiar tu a orchideen (Orchidaceae). At jaft sowat 177 slacher uun Süüd- an Madel-Ameerikoo.
Slacher
Det slacher uun Brasiilien:
Gao (Regiuun)
Det Gao Regiuun (üüb Bambara: ߜߊߏ ߘߌߣߋߖߊ Gao Dineja, üüb Fraansöösk: Région de Gao) as en regiuun uun de aafrikoons stoot Maali. At regiuun leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit det Kidal Regiuun, uun a uast det Ménaka Regiuun, uun a süüduast Niiger, uun a süüdwaast Burkiina Faaso an uun a waast det Timbuktu Regiuun. Det hee 542.304 lidj (2009). At hoodsteed as Gao.
Geografii
De Niiger Struum leept troch at regiuun.
Indialing faan Ferwalting
At regiuun hee fjauer kreiser (üüb Fraansöösk: cercles), wat iin uun komuunen diald wurd.
Histoore
At regiuun wurd 12. Jüüle 1977 grünjlaanjen. 2016 wurd at uastdial faan't regiuun, de Ménaka Kreis, en nei regiuun.
1987
1987 wiar det sööwen-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
Ünbekäänd dootem
Störwen – Sturwen – Stürwen
Ünbekäänd dootem
Munjong
Munjong (koreanisk: 문종) (* 3. Oktuuber 1414 uun Gyeongbokgung, Seoul; † 14. Mai 1452 uun Gyeongbokgung, Seoul), wiar de füft köning faan at Joseon-Dynastii (1392–1910) uun Korea an dring faan a köning Sejong.
Kampot (Prowins)
Det Kampot Prowins (üüb Khmer: ខេត្តកំពត Khet Kâmpôt [kʰaet kɑmpɔːt]) as en prowins uun Kambodscha. Det hee 585.850 lidj (2008). At hoodsteed as Kampot.
Libreville
Libreville (Frei Steed üüb Fraansöösk) as at hoodsteed an det gratst steed faan Gabuun. At steed hee 703.940 lidj (2013). Libreville as uk en department an det hoodsteed faan't Estuaire Prowins.
Gyeongbokgung
Gyeongbokgung as en palast uun Seoul (Korea). Hi as di iarst an uk di gratst faan fiiw palasten, diar tu tidjen faan't Joseon-Dynastii (1392-1897) baud wurden san.
Haaspuat
At Haaspuat (Luzula campestris) of uk Haasbruad as en plaantenslach uun det roskenfamile Juncaceae.
Primtaal
En primtaal as en natüürelk taal mä tau dialern: ian (1) an det primtaal salew.
Haaspuaten
Haaspuaten (Luzula) san en skööl faan 115 slacher uun det plaantenfamile Juncaceae. Miast ment am uun Nuurdfresklun di slach Luzula campestris.
Primtaal
Diar as nian gratst primtaal, man jo grater primtaalen lei miast widjer ütjenööder. Likes jaft at uk bi griisegrat primtaalen primtaal-twanlangen, diar bluas am tau ütjenööderlei, t.b. 1019 an 1021.
Wan en natüürelk taal nian primtaal as, do as hat tuupsaat. Det ment, dü könst mä moolnemen faan primtaalen üüb detdiar natüürelk taal kem. Bispal: 35 as nian primtaal, auer hat mä jo primtaalen 5 mool 7 bereegent (tuupsaat) wurd koon. An at jaft uk nian ööder primtaalen, diar mäenööder moolnimen üüb 35 kem.
Det wurd
Det wurd primtaal komt ütj at latiinsk: numerus primus, an det ment iarst taal.
Gratst primtaal
At jaft nian gratst primtaal. Det wost al Euklid. Hi hää det "indirekt" bewiset: Wi stel üs föör, at jaft en gratst primtaal. Do nem wi aal a primtaalen mäenööder mool: 2 mool 3 mool 5 mool 7 mool 11 an so widjer bit tu't gratst primtaal. Tu detdiar griisegrat taal tää wi ian (1) diartu. Detdiar nei taal könst dü ei troch 2 dial, ei troch 3, troch 5, troch 7, troch 11 an so widjer. Leewen blaft en rest faan 1 auer. Wan dü det taal oober ei troch ööder bekäänd primtaalen dial könst, do as hat eder salew en primtaal of hat hää noch ööder, grater primfaktooren, diar wi noch ei kään.
Primtaal-Teoreem
At jaft nian formel, am t.b. det hunertst primtaal tu bereegnin. Likes san a primtaalen ei gans tufelag ferdiald. Di matemaatiker Carl Friedrich Gauß foonj 1793 ütj (diar wiar hi iarst 15 juar ual), dat a primtaalen mä logarithmen tuuphinge. Hi kaam üüb det formel för't uuntaal faan primtaalen: Det ment: Je grater x as, am so naier komt det bereegnang tu det würelk uuntaal \pi(x). [\pi ment heer ei ! det kreistaal!] Leeder fool ham üüb, dat leewen tu letj taalen leewert (det green funktsion leit oner det ruad), an do hää hi det formel noch ans auerwerket an kaam üüb di Integraallogarithmus (det blä funktsion): Det blä an det ruad funktsion san nü knaap noch ütjenööder tu hualen.
Kampong Thom (Prowins)
Det Kampong Thom Prowins (üüb Khmer: ខេត្តកំពង់ធំ Khet Kâmpóng Thum [kʰaet kɑmpɔːŋ tʰom]) as en prowins uun Kambodscha. Det hee 631.409 lidj (2008). At hoodsteed as Stueng Saen.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee aacht distrikten:
Kampong Speu (Prowins)
Det Kampong Speu Prowins (üüb Khmer: ខេត្តខេត្តកំពង់ស្ពឺ Khet Kâmpóng Spœ [kʰaet kɑmpɔːŋ spɨː]) as en prowins uun Kambodscha. Det hee 716.944 lidj (2008). At hoodsteed as Chbar Mon.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee aacht distrikten:
Tete (Prowins)
Det Tete Prowins (üüb Portugiisk: Província de Tete) as en prowins uun de aafrikoons stoot Mosambik. At prowins leit uun a nuurdwaast faan’t lun. Uun a nuurduast leit Malaawi, uun a süüduast lei dön Zambézia, Sofala an Manica Prowinsen, uun a süüdwaast leit Simbabwe an uun a nuurdwaast Sambia. Det hee 2.764.16 lidj (2017). At hoodsteed faan't prowins as Tete.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee ian steed (Tete) an 15 distrikten.
Befölkring
At wiar folksteelingen uun 2017, 2007, 1997 an 1980. Efter't folksteeling faan 2007, wiar 879.730 faan a lidj uun't prowins karmen an 927.755  wüfhööd
Karhiird
E Karhiird (ap Tjüsk: Karrharde; ap Dånsk: Kær Herred) äs en Hiird önj Noordfräisklönj. Dat woord önj e tid foon e wikingere skååfed.
Gemiinde
E hiird heet elwen gemiinde:
Bloos önj e gemiinde Ding-Sönj, Stääsönj än Leek ward et Karhiirder spreegen.
Acianthus
Acianthus (lat. Acianthus) san bloosenplaanten an hiar tu a orchideen (Orchidaceae). At jaft sowat 21 slacher uun Austraalien, Neisialun an Neikaledoonien.
1997
1997 wiar det sööwen-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert.
Brazzaville
Brazzaville as at hoodsteed an uk en department faan det Republiik Kongo. At steed leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 1.373.382 lidj (2007). Det as efter de fraansöösk forsker Pierre Savorgnan de Brazza neemd.
Frånkrik
Frånkrik as en lönj önj Weest-Europa. Jü hoodstää as Paris än di präsidänt foon jü republik as sunt 2017 Emannuel Macron.
Brazzaville
Geografii
At steed leit bi de Kongo Struum.
Frånkrik
Frånkrik as lasmoot önj e NATO, jü Europäische Union än da Feriinde Natione.
Brazzaville
Iindialing faan Ferwalting
At steed hee njüügen arrondissementen:
Frånkrik
Geografii
Di huuchst bärj foon dåt lönj as di Montblanc (4.808 m). Da grutste struume foon Frånkrik san Schelde, Loire, Maas än Rhône. Frånkrik heet en fläche foon 543.965 km². Paris as jü grutst stää, ouers da metropoolregioone Marseille, Lille än Lyon hääwe uk mör as iinj milion önjboogere. Oudere grute stääse san Toulouse, Bordeaux, Nice, Nantes, Straatburg, Grenoble än Rouen.
Frånkrik wårt begränsed foon:
Histoori
Da gränse foon dåt modärne Frånkrik san mååst glik as da gränsen foon dåt üülje Gallien, weer da keltische Gallier booged hääwe. Julius Caesar foon dåt Romische Rik erooberd Gallien önj dåt 1. iirhunert, än da Gallier nömen di romische spräke (latinsch, grünlååge for dåt Frånsche) än kultuur ouer. Dåt krastenduum wörd önj dåt 2. än 3. iirhunert di naie luuwe, önj dåt 4. än 5. iirhunert wjarn sü foole manschne krastlik, dåt Hieronimus fon Stridon schriiw dåt Gallien "fri foon Häresie" wus. In dåt 4. iirhunert san germanische floose ouer di Rhin eefter Gallien kiimen, for ålem frånke, weerfoon lääser dåt uurd "Francie" köm. Foon åle germanische följksgruppen foon jü grute följkewånring wjarn et da frånke, da as jarste di krastelke luuwe ouernümen hääwe. In dåt lääse madelåler häin da frasche än da sakse rucht foole lååst deerfoon.
Da karolingere wjarn bit 987 hiire ouer Frånkrik, dan wörd Hugo Capet kining foon Frånkrik. Twasche 1096 än 1270 wus Frånkrik bai fjouer krüstooche deerbai. Döör jare normandische jurtkaamen regiirden ainglische kininge grute diile önj dåt weesten foon Frånkrik. Eefter e düüs foon kining Philips IV önj 1314 ferlüüsen da ainglönjere jare ruchte aw e frånsche troon. Jü tål inboogere foon Frånkrik wus önj jü tid fjouer tooche gruter as jü foon Ainglönj, ouers da wjarn militärisch starker, ouers eefter e hunertiirige krich ferlüüs Ainglönj ål sin ruchte aw dåt fååstlönj (bloot Calais bliif bit tu 1558 ainglisch).
In dåt 17. iirhunert köm dåt frånsch kiningschap ma Ludwig XIV aw sin höögdepunkt. Dåt ging uk so ma di frånsche spräke önj dåt 17. än 18. iirhunert, jü wörd önj literärische seelschape än jü ferwålting brükt. Önj dåt lääse 18. iirhunert häi Frånkrik fåli foole kolonie in Nord- än Sööd-Amerika, Afrika än Asien. Eefter jü fråntsch revolution foon 1789 wörd Frånkrik en republiik. Jü frånsch republiik bliif ai lung, ouerdåt 1799 Napoleon I jü måcht füng. Napoleon wörd lääser kaiser foon dåt Jarst Frånsch Rik (1804–1814). In 1815 wörd Napoleon önj ju slåcht bai Waterloo fersloin.
Jü weestfront foon di Jarst Wråålkrich wus fortmååst önj dåt nord-ååsten foon Frånkrik. Di strid in da schütsegrouwe wus jü grutste massenslåchting önj e frånsch histoori. Di Tweed Wråålkrich wus ouers, jütids köö Tjüschlönj önj di moi/juuni foon 1940 Frånkrik in hu wääge eroobre.
Beeren
Beeren (Ursidae) san en famile faan tetjdiarten (Mammalia) an hiar diar tu a ruuwdiarten (Carnivora). Diar jaft at daalang noch aacht slacher faan.
Frånkrik
Demografii
Deer laawe amtränt 62,2 millione manschne önj Frånkrik (juuli 2008). Keltisch än latinsch ma teutonisch, slavisch, nord-afrikaanisch, indochineesisch, baskisch manerhädj. 83%-88% as katoulsch, 2% protestantisch, jööse 1%, moslem 5%-10%, oudere 4%. Frånsch as di ofisjäle spräke, manerhädjsspräke sän neederlönjsch önj et nordweesten, bretoonisch önj et Weesten, katalaanisch än baskisch önj et soöden.
Beeren
Ufstamang
Diar san noch en hiale rä ööder diarten, diar -beeren het (t.b. siabeeren), jo san oober ei alt nai mä beeren.
Frånkrik
Ökonomii
Dåt Brutoinlönjsprodukt pro hood wus $32.600 in 2007. In 2007 wus 2,2% foon jü hiil ökonomii loonbedrif, 20,6% industrii än 77,2% tiinjste.
Kassel
Kassel as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Hessen. Jü stää heet 201.048 inboogere (2020).
Quelimane
Quelimane as en steed uun a maden faan Mosambik. At steed as at hoodsteed faan det Zambézia Prowins an leit 1003 km tu a nuurduast faan Maputo. Det hee 349.842 lidj (2017).
Friisensērk
Di Friisensērk (San Michele dei Frisoni sa üs uk San Michele in Sassia of Santi Michele e Magno) es en Sērk ön Room.
Iinmüüreti Stiiner
Di Weestfriisi Loadewyk Damsma heer ön 17 Jaaren 2700 Stiiner fan't Merelaaler saamlet. Dānen kām fan Sērken ön Friisk Lönen. Des Stiiner waar ön't Jaar 2002 iin ön di Wuchen fan di Friisensērk müüret. Üt Sāterlön sen diar Stiiner fan dit Klooster ön Roomelse me twesken.
Karlsruhe
Karlsruhe as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. E stää läit önjt nordweesten foont bundeslönj, önj di Karlsruhe Regiiringsdistrikt. Jü stää heet 312.060 inboogere (2019). Dåt as en krisfri stää än uk e hoodstää foon e Lönjkris Karlsruhe.
Kópavogur
Kópavogur ([]; amtelk üüb Isluns: Kópavogsbær) as en steedgemeend uun a süüdwaast faan Islun. Det hee 36.975 lidj (2019).
Koudougou
Koudougou as en steed uun de aafrikoons stoot Burkiina Faaso. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 88.184 lidj (2006). Det as at hoodsteed faan det Centre-Ouest Regiuun an det Boulkiemdé Prowins.
Ferkiar
At steed hee'n boonhoof üüb det Abidjan-Ouagadougou boon.
Biljing
Sant 2005 as det Uniwersiteet faan Koudougou uun't steed.
Manga (Burkiina Faaso)
Manga as en steed uun de aafrikoons stoot Burkiina Faaso. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 19.860 lidj (2006). Det as at hoodsteed faan det Centre-Sud Regiuun an det Zoundwéogo Prowins.
William Charles Wentworth
William Charles Wentworth (* 13. August 1790, † 20. Marts 1872) wiar en austraalisk dachter, ütjfinjer, jurnalist, afkoot an politiker.
Acineta
Acineta (lat. Acineta) san bloosenplaanten an hiar tu a orchideen (Orchidaceae). At jaft sowat 18 slacher uun Süüd- an Madel-Ameerikoo.
Kinshasa
Kinshasa (iar Léopoldville of Leopoldstad) as at hoodsteed an uk en prowins faan det Demokraatisk Republiik Kongo. At steed hee 7.273.947 lidj (2004).
Kwelen
At steed hee fjauer distrikten:
Iirsk Sia
At Iirsk Sia (, ENS Irish Sea) leit tesken a eilunen Irlun an Gratbritannien.
Laag
Uun't süüden tesken Irlun an Wales woort at Iirsk Sia auer di St.-Georgs-Kanool mä a Atlantik ferbünjen, uun't nuurden tesken Irlun an Skotlun auer di Nuurdkanool.
Kauts
At Kauts (Strix aluco) as en fögelslach uun't famile faan a Kadüülen (Strigidae).
Iirsk Sia
Laag
Auer tau bragen mä Wales ferbünjen as det gratst eilun Anglesey mä 714 km², det naistgrat as det Eilun Man mä 572 km². An do san diar noch en hialer rä letjer eilunen.
Islaamisk kalender
A Islaamisk kalender ( of ) as en muunkalender. Sin kalenderjuaren haa twaalew muunmuuner mä 29 of 30 daar, uun't madel 354 daar. Auer islaamisk juaren 10 bit 12 daar kurter san üs a sanjuaren (amanbi 365 daar), san 33 islaamisk juaren so lung üs ~ 32 sanjuaren.
Iirsk Sia
Damperliinjin
uun't nuurden:
Islaamisk kalender
För a büürerei woort oober uk uun islaamisk lunen di Gregoriaans kalender brükt; di Islaamisk kalender hää fööraal en religiöös bedüüdang.
Iirsk Sia
Damperliinjin
swäärs troch:
Islaamisk kalender
<div style="border:solid #ccc; background: #fff; border-width: 1px 3px 3px 1px; text-align: center; padding-top:3px; float:; font-size: smaller; line-height: 1.3; margin-left:1em; margin-right: 4px; width: 15em"> Dootem efter a Islaamisk Kalender:
Iirsk Sia
Damperliinjin
uun't süüden:
Islaamisk kalender
(= )
Iirsk Sia
Damperliinjin
<div style="clear:left;" /div>
Fögelbeien
Fögelbeien (Sorbus) san en skööl faan 100 plaantenslacher uun det famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Jo waaks üüb a nuurdelk eerdheleft.
1998
1998 wiar det aacht-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Pemba (Steed uun Mosambik)
Pemba (Föör 1976: Porto Amélia) as en steed uun a nuurduast faan Mosambik. At steed as at hoodsteed faan det Cabo Delgado Prowins an leit 1666 km tu a nuurduast faan Maputo. Det hee 201.846 lidj (2017).
Befölkring
At wiar folksteelingen uun 2017, 2007, 1997 an 1980.
Weđergunger
En Gunger of uk Weđergunger es en duar Mensk, diar niin Freer fent en leewendig "weđergiar". Sa giar en Stek, diar üp Aamrem an Söl' fortelt uur.
Di Dikjendeelman
Tau Tialen jeft et om Manne Teten, en Ārichsemböör, diar tö See fuarti. Biiring fortel fan sin Skep, wat fuar Söl önergiar, man Manne teten ken jit üp Strön kum en fair sin Jilkas me langs. Biiring fortel uk, dat hi üp Strön fan Strönroowers duarslain uur. Bi jen fan di Tialen uur hi fan di Roowers ön di Dünemern iingreewen. Jen, diar diar leeter langslapt, sjocht sin Jerem, diar diar üt Sön luket en keent sin Fingerring. Bi di taust Tial, en Dechting fan Hermann Schmidt, uur hi fol fan Blör üp Strön fünen, man diar heer hi höm ön't Sterewin iin ön di Sön wöölet. Achterön uur fan Manne Teten di "Dikjendeelman", diar em "toltrin sjocht, wan Storm me Macht en Lait höm bleent".
Musical
Gary Funk fan di Friisk Foriining heer en Musical aur en Weđergunger skrewen, hur di Wüf höör Kārming töbeek fair. Dit es en Stek om Leengsküür en nii Taachten om Tialen uuren.
Sokerröör (skööl)
Sokerröör of sokerraid (Saccharum) as di nööm faan en hialer rä plaantenslacher uun det famile Poaceae. Faan grat bedüüdang för a büürerei as di slach Saccharum officinarum.
Schleswig
Schleswig ([], plaatsjiisk: Sleswig, däänsk: Slesvig) as en stääd bi a Schlei. Schleswig as kreisstääd faan di Kreis Schleswig-Flensborag, an wiar uk ans hoodstääd faan't Hertoochdoom Schleswig.
1767
1767 wiar det sööwen-an-söstigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Tüürsdai uun de Gregoriaans kalender.
Elkoortagen
Elkoortagen (Musteloidea) san en skööl faan sjauer ruuwdiartfamilin. Jo hiar tu a Hünjoortagen (Canoidea)
Suart-Sia-Regiuun
At Suart-Sia-Regiuun as 141.000 km² grat, an diarmä ian faan a grater regiuunen uun a Türkei. Hat leit bi't Suart Sia. Faan diar kem a miast haaselnöden, diar weltwidj ferkääft wurd.
Prowinsen
Uun a Türkei san 81 prowinsen. 19 diarfaan haa hör hoodstääden uun't Suart-Sia-Regiuun:
Uk dialen faan dön Ardahan, Çankırı, Erzurum an Sivas Prowinsen lei uun det Suart-Sia-Regiuun, man lei hör hoodstääden uun öler regiuunen.
Skol
Di Skol (Pleuronectes platessa), uk Bot nēmt, jert tö di Platfeski.
Hurom Bot?
Di Skol es en Platfesk, wat biiring Oogen üp di rocht Sir drait. Didiar Sir es brün, sömtirs uk gre-brün. Di Skol heer üp des Sir Punkti, wat mung ruar en güül li, sa dat et en bet ütsjocht üs Gul. Diarfan es di taust Naam "Goldbutt" kemen, en diarom jit di üp Plattdütsk uk "Butt" en üp Friisk uk "Bot".
Inhambane (Steed)
Inhambane as en steed uun a süüd faan Mosambik. At steed as at hoodsteed faan det Inhambane Prowins an leit 366 km tu a nuurduast faan Maputo. Det hee 79.724 lidj (2017).
Skol
Hurom Bot?
Hat jeft da jit en ain Aart Boten (Bothidae), wat di Oogen man üp di Left Sir heer, en hur di Skol ek töjert. Di rocht Boten lewi uk ön wāremer Weeter ön di Atlantik en di Indopazifik - ek ön di Nuurđsee.
Inhambane (Steed)
Befölkring
At wiar folksteelingen uun 2017, 2007, 1997 an 1980.
Skol
En "Weeterkameeleon"
Fan Önern es si Skol wit, en fan boowen? Jaa, dit es san Saak: Normaalerwiis es jü brün bit gre-brün. Jü ken höör Klöör man uk eeđer di Önergrün foraneri. Wan jen kumt en wel höör fang, da ken jü höör uk rocht gau iingreev. Diartö slait jü me di Flosen ön höör Rech en Achterjen.
Hentö Jööl
Skolen fing jaar Jungen ön di Wuntermuunen, bi ombi 6 °C, en iin ön en Liter Weeter skel mung 10 en 12 Gram Saalt wiis. Fan jen Skol kum mung 50.000 en 500.000 Aier, wat 1,6 bit 2,1 Milimeter gurt sen. Des swum da frii iin ön't Weeter ombi. Fan di Aier kum ombi 20 Daagen leeter Larven, wat sa 6 mm lung sen. Des se di jerst Tir üt üs normaali Fesk. Ja iit Plankton, wan ja swum.
Metamorfoosi
Eeđer fjuur Weeken bit tau Muunen wanert dit left Oog aur tö di rocht Sir, en di Skol uur en "Buuremfesk".
Wan ken di Skolen Jungen fo?
Di Mantjis skel ombi 4 Jaaren ual en mung 18 en 26 cm lung uur. Di Wüfkis skel ombi mung 6 en 9 Jaaren ual uur, en da sen ja 30 bit 40 Zentimeter lung.
Fungen uur ja aaftinoch, wan ja bluat 25 bit 40 cm lung sen.
Gurthair fan di fungen Fesk
Di Skol es mal wichtig fuar di Hanel me Fesk. Aur di hiili Warel uur ön't Jaar 100.000 bit 120.000 Tenen fungen. Di Skol ken man rocht leet ön höör Leewent Jungen fo, en fuul fan des Fesk uur fungen jer dat di Jungen haa. Diarom uur di Skolen altert mener. Jerer sen uk jens Skolen fungen uuren, wat al 50 Jaaren ual wiar en bal en Meeter lung. Deling uur di Fesk fuar't miist ek leenger üs 25 bit 40 Zentimeeter.
Hat jeft al fuul Plaatsen, hur lung ek sa fuul Skolen tö Wārel kum üs diar fungen uur.
Di "Maiskol" en üđer Iit
Di "Maiskol" uur hol eten, aurdat jü senerlig wuk wiis skel. Sa fuul üs ik weet, sen di Skolen ön di Juunimuun of September ek fuul ringer tö iit, fuaral, wan diar Poren me bi sen. Wat Spek bi di Skolen skel, ken ik ek rocht bigrip.
Slob
At slob ( slubånert) (Anas clypeata) as en fögel ütj at anenfamile (Anatidae).
Bangui
Bangui as at hoodsteed an det gratst steed faan det Madelaafrikoons Republiik. At steed leit uun a süüdwaast faan't lun. Det hee 622.771 lidj (2003).
Fada Ngourma
Fada Ngourma as en steed uun de aafrikoons stoot Burkiina Faaso. At steed leit uun a uast faan't lun. Det hee 41.785 lidj (2006). Det as at hoodsteed faan det Est Regiuun an det Gourma Prowins.
Naibi as det hood faan di struum Kpontiangou.
Geografii
At steed leit bi dön Route Nationale 4, Route Nationale 6, an Route Nationale 18.
Xai-Xai
Xai-Xai as en steed uun a süüd faan Mosambik. At steed as at hoodsteed faan det Gaza Prowins an leit 147 km tu a nuurduast faan Maputo. Det hee 143.128 lidj (2017).
Ackermania
Ackermania (lat. Ackermania < James D. Ackerman) san bloosenplaanten an hiar tu a orchideen (Orchidaceae). At jaft sowat 5 slacher uun Süüd-Ameerikoo.
Xai-Xai
Naibi Xai-Xai as a mös faan a Limpopo Struum.
Matola (Mosambik)
Matola as en steed uun a süüd faan Mosambik. At steed as at hoodsteed faan det Maputo Prowins. Det hee 675.422 lidj (2007).
Süüdkorea
Süüdkorea of uk Republiik Korea as en lun uun Uastaasien üüb di süüdelk dial faan't Koreansk Hualeweilun. Di naiber uun't nuurden as Nuurdkorea. Jo tau loonsdialen san 1948 efter a Ööder Weltkriich apdiald wurden. Uun't waasten leit at Güül Sia, uun't uasten at Japoonsk Sia (a Koreanern sai "Uastsia") an uun't süüden at Uastsjineesk Sia. Trinjam lei auer 4000 eilunen, diar san oober man 500 bewenet.
Geografii
<div style="clear:left;" /div>
Stääden
Dön tjiin gratst stääden uun't lun san:
Iindialang faan Ferwaltang
<div style="clear:left;" /div>
Uun Süüdkorea jaft at ünlik slacher faan prowinsen:
Teukbyeolsi
En Teukbyeolsi (특별시; 特別市; Special City = Aparte stääd) as sowat üs en prowins. A stääddialen faan Seoul het Gu.
Teukbyeol-jachi-si
En Teukbyeol-jachi-si (특별 자치시; 特別自治市; Special Autonomous City = Aparte autonoom stääd) as uk sowat üs en prowins.
Gwangyeoksi
En Gwangyeoksi (광역시; 廣域市; Metropolitan City = Gratstääd) hää uk det bedüüdang faan en prowins. Gwangju an Daejeon haa bluas stääddialen (Gu), jo öödern haa uk lunkreiser (Gun).
Do
En Do (도; 道; Province = prowins) as jo ööder iindialangen (1) bit (7) liksteld. Arke Do hää lunkreiser (Gun) an stääden (Si).
Teukbyeol-jachi-do
En Teukbyeol-jachi-do (특별 자치도; 特別自治道; Special Autonomous Province = Aparte autonoom prowins) jaft at man iansis.
1963
1963 wiar det trii-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai.
Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren
Ünbekäänd Dootem
FAO
At Organisatsioon för Iidj an Büürerei, (efter't ingelsk Food and Agriculture Organization of the United Nations), FAO as en iinrachtang faan a UNO an sat uun Room.
Acostaea
Acostaea san bloosenplaanten an hiar tu a orchideen (Orchidaceae). At jaft sowat 6 slacher uun Süüd- an Madel-Ameerikoo.
Raidgäärs
Raidgäärs (Cyperaceae) as en plaantenfamile uun det kategorii Poales mä amanbi 5500 slacher. Jong plaanten san Häänen, Heenen.