cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dahalik
Dahalik woort faan 2500 bit 3000 minsken snaaket üüb jo eilunen Dahlak Kebir, Norah an Dehil. Jo hiar tu Eritrea an lei uun't Ruad Sia. Loong tääld Dahalik üs en spriakwiis faan't Tigree, man neier onerschükangen wise Dahalik üs en aanj spriak ütj.
Milicia excelsa
Di buum as bekäänd för sin holt, det het African teak, Kambala, Odoum, of Iroko.
Dahalik
Dahalik as nai mä Tigree, hää oober uk iinflööd faan't Araabisk an Kuschiitisk; an a spreegern kön jo jinsidjag knaap ferstun.
Oubritenga (Prowins)
Det Oubritenga Prowins (Ütjspriik: [u.bʁi.tɛn.ɡa]) as en prowins faan det Plateau-Central Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 238.775 lidj (2006). At hoodsteed as Ziniaré.
USB-Meetgiraat
En USB-Meetgiraat es en muar of mener litj Giraat wat mung en Leergiraat, en Powerbank of Powerstatsjoon en di Akku of dit Giraat steekt uur wat āpleeren uur skel.
Diarme ken em meet hur waker di Stroom döör dit Kābel giar (Leerkraft) en hurfuul Energii al üt di Stroomkwel nomen uuren es. Wan em di Energii töhopteelt, da heer em uk di Kapatsiteet fan en Bateriigiraat sa üs en Powerbank.
Dit Giraat ön dit önerst Skelt teelt altert fiiđer, wan em dit omsteekt heer. Sa uur di Stroom wat t. B. üt en Powerbank nomen uur töhopteelt, uk wan em jest en Smartphone, da en Tablet of jit en üđer Giraat diarme forsörigt.
Galerii
Biskriiwing Skelt 2
Farew
Farew as en luupen of tuch materiool, diar füsikaalisk drüget of cheemisk hard woort, am en baumateriool tu bewaarin an iintuklöörin.
Potenza (Prowins)
Det Potenza Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Potenza; üüb Potentiins: Provìgnë dë Pùtenzë) as ian faan a prowinsen faan det Basilikaata Regiuun uun Itaalien. Det hee 364.960 (2019). At hoodsteed faan't prowins as Potenza.
Farew
Det klöör faan't farew woort bestemet faan a pigmenten diar uun.
Iindialang
Farwen wurd diarefter iindiald, huar's för brükt wurd.
Přerov (Distrikt)
De Přerov Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Přerov) as een faan a distrikten faan det Olomouc Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüduast faan't regiuun. Det hee 128.901 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Přerov.
Terra preta
Terra preta es fuaral fan Holt- en Plaantenkööl, Skit (uk fan Mensken), Mjuks en Kompost, Toonsteken sa üs of en tö uk Knaaken en Feskbiin töhopseet.
Potenza (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Nööshurnfögler
A Nööshurnfögler (Bucerotidae) san en famile faan fögler uun det order faan a Wiiduufögler (Bucerotiformes). Diar hiar son 50 slacher tu, an flooken san uun a bestant trüüwet. Hör nööm haa's efter hör aparte skeeben nääb.
Terra preta
Hur Terra Preta fan kumt
Ön di Troopen es't mal wārem, en da ken dit Weđer di Organismen dit Miist gur önsteken fo of ofbech. Wan leenger nönt ön di Öört maaket waar, da es dit üttauet, wat niari kür. Di Öört es da en Ferralsool, hur fuar't Olermiist Kaolinit, Aluminiumoxid en Iirsenoxid benen sen. Stofi tö niari sen fuar't Miist forswünen, en wan diar jen wat iinbring wel, da ken di Öört dit ek gur hual. Aur di hoog Temperatuuren uur waker ofbecht en mineralisiaret, wat orgānisk es.
Nööshurnfögler
Sköölen
Aceros – Anorrhinus – Anthracoceros – Berenicornis – Buceros – Bycanistes – Ceratogymna – Ocyceros – Penelopides – Rhinoplax – Rhyticeros – Tockus – Tropicranus
Terra preta
Hur Terra Preta fan kumt
Fan Eesken, Biomasi, Kökenskramel, Kööl, Köölstof fan Jöl Knaakenbiin en Skit uur me di Jaaren Terra preta. Di litj Organismen en Diirtern bech dit temelk of, stabilisiari dit en nem dit me dial iin ön di Öört (Bioturbatsjoon). Sa ken di forbeeterti Öört bit tö 2 m stark uur (Öörthorizont).
Dit Nöörigst fuar Terra preta es Plaantenkööl, aurdat des bluat lungsem ofbecht uur ken (Ombi 2.000 Jaaren), en des maaket di Öört stabiil. Fuar Terra preta sen man uk Niaring en Mikroorganismen nöörig.
Senerligs
Terra preta ken aur di Maaten gur Niarstofi āpnem en hual. Bi Stikstof sen dit 17 t/ha, bi Phosphor 13 t/ha. Des es fjuur maal sa fuul üs wan en Ferralsoolöört (Se uk boowen) ek biaarbert uuren es. Fan salev heer Terra Preta al 250 t/ha orgānisk Köölstof en 50 t/ha Plaantenkööl, en des es trii- bit soowentig maal muar üs bi Ferralsooli, wat trinjom lii.
Jüst ön di Troopen es uk nöörig, dat di Terra preta dit Weeter gur hual ken. Diarbi help fuaral di Plaantenkööl en di Toonsteken, hurfuar em gur Plaantifaten fan Stiintjüch önsteken haui of fan di Boskhaker grinj let ken.
Diarom es des Öört uk aur di Maaten gur diarfuar, wan em ön di Troopen Buererii maaki wel. Dit gelt man uk jir, wan dit me di Kliimawanel sa fiiđer giar.
Münten
Münten (Mentha) san en plaantenskööl uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Diar hiar son 20 bit 30 slacher tu, an jo lewe miast üüb a nuurdelk eerdheleft.
Slacher
M. alaica – Mentha aquatica – M. arvensis – M. atrolilacina – M. australis – M. canadensis – M. cervina – M. cunninghamii – M. dahurica – M. darvasica – M. diemenica – M. gattefossei – M. grandiflora – M. japonica – M. laxiflora – Mentha longifolia – M. micrantha – M. pamiroalaica – M. pulegium – M. requienii – M. royleana – M. saturejoides – Mentha spicata – M. suaveolens – M. × carinthiaca – M. × dalmatica – M. x dumetorum – M. × gayeri – M. × gentilis – M. × gracilis – M. × kuemmerlei – M. × locyana – M. × maximilianea – Mentha × piperita – M. × pyramidalis – Mentha × rotundifolia – M. × smithiana – M. × verticillata – M. × villosa – M. × villosa-nervata – M. × wirtgeniana
Terra preta
Senerligs
Di Plaantenkööl iin ön Terra preta heer uk jit masi Plaats fuar Mikroorganismen. Diarom lefet des Aart fan Öört rocht lung söner Help fiiđer.
Fraagen en Swaaren om Terra preta
Ön't Amazoonasbeken ken em fan Terra preta se, hur Mensken uunet haa.
Aur di hiili Wārel jeft et olerhun Projekti, wat me Terra preta tö dön haa sa üs:
Taachten om Plaantenkööl
Em wel hol Terra preta maaki, man em mut diarbi aurlii, hur di Plaantenkööl fan kumt. Em ken ek gur altert Boomer en Bosken forkööli, en di litjer Plaantensteken, sa üs di bi di Bāricht aur sen, uur fuaral fuar Biogasönlaagen nomen.
Wat em fuar di Öört nemt, dit heer em ek muar fuar di Energiimaskiinen, man wan di Öört nönt docht, da wukset uk nönt.
Plaantenkööl maaki
Hat jeft uk senerlig Giraaten, sa üs di Kon-Tiki, en Aart fan Traachter me Önslüt fuar Weeter, en da jeft et jit Giraaten fuar Pyrolyysi, man dit es da en bet jüür fuar di ain Guart.
Skurup (Komuun)
Det Skurup Komuun (üüb Sweedsk: Skurups kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 16.419 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Skurup.
Tornio
Tornio as det traadgratst steed uun't Lunskap Lapplun uun Finlun. At steed leit uun a süüdwaast faan't lunskap, bi't grens tu Sweeden. Det hee 16.596 lidj (2020).
Prostějov (Distrikt)
De Prostějov Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Prostějov) as een faan a distrikten faan det Olomouc Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 108.504 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Prostějov.
Ilia Tschawtschawadse
Prins Ilia Tschawtschawadse (üüb Georgisk ილია ჭავჭავაძე [iliɑ t͡ʃʼɑvt͡ʃʼɑvɑd͡zɛ]; * 27. Oktuuber 1837 uun Kwareli, Guwernement Georgien, Rüs Keiserrik; † 30. August 1907 uun Tsitsamuri nai bi Mtscheta) wiar en georgisk dachter, dramaturg an jurnalist. Hi wiar en faan dön wichtig figüüren faan det georgisk natschunaalbeweging.
Werken
Wichtig Staken
Adam Oehlenschläger
Adam Gottlob Oehlenschläger ([ˈæːtam ˈkɒtlɔp ˈøːˀl̩nslɛːɐ]; * 14. Nofember 1779 uun Vesterbro, Kopenhuuwen; † 20. Janewoore 1850 uk diar) wiar en deensk natschunaaldachter faan't Romantiik.
Kourwéogo (Prowins)
Det Kourwéogo Prowins (Ütjspriik: [kuʁ.we.o.go]) as en prowins faan det Plateau-Central Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 138.217 lidj (2006). At hoodsteed as Boussé.
Harmsdorf (Ååstholstiinj)
Harmsdorf as en gemiine foont Åmt Lensahn önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt norden foon e kris. Dåt heet 651 inboogere (2019).
Nuurdwaast (Prowins uun Süüdaafrika)
Det Nuurdwaast Prowins (üüb Ingels: North West Province, üüb Tswana: Bokone Bophirima) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Süüdaafrika. At prowins leit uun a nuurd faan't lun. Uun a nuurd an nuurdwaast leit Botsuana, uun a nuurduast det Limpopo Prowins, uun a uast det Gauteng Prowins, uun a süüduast det Freistoot Prowins an uun a süüdwaast det Nuurdkap Prowins. Det hee 3.509.953 lidj (2011). At hoodsteed faan’t prowins as Mahikeng.
Geografii
A Magaliesberger lei uun a nuurduast faan't prowins an de Vaal Struum maaget at grens uun a süüd. At süüddial faan a nuurdwaast as en widj gebiit faan flaak lun an a nuurddial hee ei föl buumer.
Baure
Baure as en fulk an en spriak uun Boliiwien. Diar jaft at wel noch son 40 spreegern faan. A miast Baure haa det Spoonsk uunnimen.
Mts'cheta
Mts'cheta (üüb Georgisk: მცხეთა [mt͡sʰxɛtʰa]) as en steed uun Georgien. At steed leit uun a uast faan't lun, bi a tupstruum faan dön Mtkwari an Aragwi struumer, amanbi 17 km tu nuurdwaast faan Tiflis. Det hee 7940 lidj (2014). Det as at hoodsteed faan det Mts'cheta-Mtianeetien Regiuun.
Baure
Enkelt staken faan a Biibel san tu't Baure auersaat wurden.
Literatuur
Sell, Lena & Terhart, Lena: Klassifikationen im Baure. LINCOM, 2016. ISBN 978-3862886890
Allier (Department)
Det Allier Department [aˈlje] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 331.947 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Moulins.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee trii arrondissementen:
Befölkring
At taal faan a lidj uun't department sant 1791.
Eerdalkaalimetal
Eerdalkaalimetalen san cheemisk elementen uun det '''2. skööl''' faan't periodensüsteem. Jo stun uun't periodensüsteem tesken a alkaalimetalen an a eerdmetalen. Diar komt uk di nööm faan uf.
Tu detdiar skööl hiar Berülium (Be), Magneesium (Mg), Kaltsium (Ca), Strontsium (Sr), Baarium (Ba) an det raadioaktiif element Raadium (Ra).
Nuurdwaast (Prowins uun Süüdaafrika)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee fjauer distrikt-munisipaliteeten:
Spriiken
[[Datei:North West 2001 dominant language map.svg|mini|Ferdialing faan a Spriiken uun a Nuurdwaast (Folksteeling 2001):
]]
Efter't folksteeling uun't juar 2001, 65,4 % faan a lidj uun't prowins snaaket Tswana (Setswana) an 7,5 % Afrikaans.
Histoore
At prowins wurd 1994 grünlaanjen, üüs dialen faan det Kapprowins an det Transvaal Prowins mä dial faan't bantustan Bophuthatswana tuplaanjen wurd.
Politiik
[[Datei:South Africa North West Provincial 2019.svg|thumb|left|Ferdialing faan a Sitsen uun't Parlament faan a Nuurdwaast sant 2019:
]]
Det North West Provincial Legislature as at parlament faan't prowins. Det weelet at kabinet an a premier-minister faan't prowins faan't partei of koalitschuun, wat dön miast lasmaaten uun't parlament hee. A premier-minister faan't prowins sant 2018 as Job Mokgoro faan det African National Congress (ANC). Det ANC as sant 1994 det starkst partei uun't parlament.
Dön ual premier-minister san: Wendy Nelson (Mei-Jüüne 2018), Supra Mahumapelo (2014-2018), Thandi Modise (2010-2014), Maureen Modiselle (2009-2010), Edna Molewa (2004-2009), Popo Molefe (1994-2004).
Wiartskap
At prowins hed uun't juar 2016 en BIP faan 279.733 miljuunen Rand, wat 6,4 % faan't BIP faan Süüdaafrika as. Det wichtigst sektoor uun't wiartskap faan't a Nuurdwaast as a berigbau, wat muar üüs at heleft faan't BIP faan't prowins bidreecht. A hoodmineraalien san:
Karoliinen
A Karoliinen san en skööl faan eilunen uun a waastelk Pasiifik. Jo lei temelk ferstreielt tesken a Filipiinen uun't waasten an a Marshall Eilunen uun't uasten.
A gratst dial hiart tu a Tuupslööden Stooten faan Mikroneesien, a waastelk eilunen hiar tu Paalau.
A Karoliinen lei uun a troopen, nuurden faan a ekwaator, diaram as't diar auer't hialer juar likedenang warem, so tesken 25 an 30 graad.
A Karoliinen wiar ans en sjiisk kolonii.
Staffanstorp (Komuun)
Det Staffanstorp Komuun (üüb Sweedsk: Staffanstorps kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 26.242 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Staffanstorp.
Catanzaro (Prowins)
Det Catanzaro Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Catanzaro; üüb Catanzareesk: Pruvincia e Catanzaru) as ian faan a prowinsen faan det Kalaabrien Regiuun uun Itaalien. Det hee 358.316 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Catanzaro.
Buenavista del Norte
Buenavista del Norte as en stääd an gemeen uun a waast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Séno (Prowins)
Det Séno Prowins as en prowins faan det Sahel Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 264.991 lidj (2006). At hoodsteed as Dori.
Aegotheles
A Aegotheles san det iansagst fögelskööl uun det famile Aegothelidae. Jo san iar mä tu a Siilfögler (Apodiformes) tääld wurden, daalang tääl jo üs aanj order: Aegotheliformes.
Diar jaft'at njügen slacher faan, diar uun Nei-Guinea, Austraalien, Tasmaanien, üüb a Molukken an Neikaledoonien lewe.
Jo jaage miast am naachtem, diaram het jo üüb ingelsk uk: owlet nightjars - letj kadüül naachtswaalken, of üüb noorsk: Uglesvaler - Kadüülswaalken
Sut
Sut as en fääst materiool, huar tu en graten dial köölstoof uun as. Sut as miast polwrag, koon oober uk gans fiin an smeerag wees.
Bi't ferbraanen faan holt an kööl blaft miast sut auer, wan't ei hialandaal ferbraant. Det maaget komer uun skoorstianer, an koon diar began tu braanen. Diaram skel skoorstianer leewen faaget wurd.
Wan holt hialandaal ferbraant, woort det tu kööldioksiid (CO2). Wan ei, woort det tu sut an köölmonoksiid (CO), wat böös gefeerelk för a minsken as.
Illinois Counties
List ma da 102 counties önj Illinois
Svalöv (Komuun)
Det Svalöv Komuun (üüb Sweedsk: Svalövs kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a waast faan't prowins. Det hee 14.412 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Svalöv.
Oudalan (Prowins)
Det Oudalan Prowins (Ütjspriik: [u.da.lɑ̃]) as en prowins faan det Sahel Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 195.964 lidj (2006). At hoodsteed as Gorom-Gorom.
Geografii
De Koèl Berig (448 m), de Zaran Kipsi Berig (441 m) an de Lakba Berig (400m) lei uun detheer prowins.
Šumperk (Distrikt)
De Šumperk Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Šumperk) as een faan a distrikten faan det Olomouc Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurd faan't regiuun. Det hee 119.967 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Šumperk.
Aleksander Puschkin
Aleksander Sergejewitsch Puschkin (üüb Rüs: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин Aleksándr Sergéjevič Púškin; * 26. Mei / 6. Jüüne 1799 uun Moskau; † 29. Janewoore / 10. Febrewoore 1837  uun Sankt Petersburg) as rüs natschunaaldachter an grünjleier faan det moodern rüs literatüür.
Krüüsemant
Krüüsemant (Mentha spicata, ingelsk: spearmint) of uk Green Münt as en plaantenslach faan det skööl Münten (Mentha) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat as iinkrüsagt wurden faan Mentha rotundifolia an Mentha longifolia.
Nat
Krüüsemant as di wichtagst slach faan Münten an grünjlaag faan flook produkten, so üs tuspasta, kaugume ("spearmint") an sweten. A drüget spasen an bleeden wurd uk uun a medesiin iinsaat, jo san gud för a nerfen. Uun Krüüsemant san karwoonen, diar för eteerisk öölin brükt wurd.
Uun Nuurdafrikoo an Fööraasien waaks flook suurten, diar en grat bedüüdang för't orientaalisk köögem an för tee haa.
Krüüsemant woort uk uun a ökoloogisk büürerei iinsaat, huar det iinflööd üüb't waaksen faan ööder plaanten hää.
Chrudim (Distrikt)
De Chrudim Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Chrudim) as een faan a distrikten faan det Pardubice Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 104.708 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Chrudim.
Soum (Prowins)
Det Soum Prowins as en prowins faan det Sahel Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 347.335 lidj (2006). At hoodsteed as Djibo.
Geografii
De Gabou Kani Berig (411 m), leit uun detheer prowins.
Yagha (Prowins)
Det Yagha Prowins as en prowins faan det Sahel Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 160.152 lidj (2006). At hoodsteed as Sebba.
Skrikfögler
Skrikfögler (Tyranni of Suboscines) san en onerorder faan a sjongfögler (Passeriformes). Diar jaft at tau onerdialangen faan: Eurylaimides (Ual-welt-skrikfögler) an Tyrannides (Nei-welt-skrikfögler).
Svedala (Komuun)
Det Svedala Komuun (üüb Sweedsk: Svedala kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 23.222 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Svedala.
Heringsdorf (Ååstholstiinj)
Heringsdorf as en gemiine foont Åmt Oldenburg-Land önj e Kris Ååstholstiinj. E gemiine läit önjt nordååsten foon e kris, bai jü Lübeck Bucht. Dåt heet 1109 inboogere (2019).
Politiik
Da leeste komunåålwoole wjarn di 6. Krölemoune 2018.
Cosenza (Prowins)
Det Cosenza Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Cosenza; üüb Cosentiins: Pruvincia i Cusenze) as ian faan a prowinsen faan det Kalaabrien Regiuun uun Itaalien. Det hee 705.753 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Cosenza.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Pöbermünt
Pöbermünt (Mentha × piperita) as en plaantenslach faan det skööl Münten (Mentha) uun det famile Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat as iinkrüsagt wurden faan Weedermünt (Mentha aquatica) an Krüüsemant (Mentha spicata). Diarbi as Mentha spicata salew uk al iinkrüsagt faan Mentha rotundifolia an Mentha longifolia. Pöbermünt hää en graten uundial mentool an man en letjen uundial karwoon, sodenang smääkt hat skareper üs ööder münten.
Pöbermünt woort för tee of sweten brükt, man uk för a medesiin.
Tok Pisin
Tok Pisin (uk Pidgin-English, Neiguinea-Pidgin, Melanesian Pidgin an Neomelanesian neemd) as en kreol-spriik, wat uun Papua-Nei-Guinea spreegen wurt. Det as de widjst ferbriadet ferkiarsspriik uun't lun. Det as nai tu Bislama üüb Vanuatu, Pijin üüb a Salomoonen an Torres Creole üüb a eilunen faan det Torres-Struat. A nööm faan a spriik kaam faan det Ingels talk business [tɔːk ˈbɪz.nəz].
Gramatik
Tok Pisin hee en uu so ianfach gramatik. Det hee neder konjugatschuun noch deklinatschuun. Det hee bluat tau fergingenhaidsformen an ian futuur, huarbi ham at werb ei anret, man uk at tidj troch en fööruun- of efterstääld wurd ütjdrükt wurt (imperfekt: „bin“, perfekt: „pinis“ (efterstääld), futuur „bai“, do „mi bin go“ = „ik ging“, „mi go pinis“ = „ik haa gingen“, „bai mi go“ = „ik wal/skal gung“).
Nikolai Gogolj
Nikolai Wasiljewitsch Gogolj (üüb Rüs: Никола́й Васи́льевич Го́голь Nikoláj Vasíl’evič Gógol’ ; * 20. Marts / 1. April 1809 uun Welyki Sorotschyntsi, Ukraine faan daaling; † 21. Febrewoore / 4. Marts 1852  uun Moskau) wiar en rüs skriiwer faan ukrainisk ufkemst. Hi as een faan dön wichtigst fertreeder faan det rüs literatüür.
Tok Pisin
Persöönelk Förwurden
Dön persöönelk förwurden hee formen uun iantaal, tautaal, triitaal an muartaal.
Tomelilla (Komuun)
Det Tomelilla Komuun (üüb Sweedsk: Tomelilla kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 13.712 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Tomelilla.
Hurnraawner
Hurnraawner (Bucorvus) san det iansagst fögelskööl uun det famile Bucorvidae. Jo hiar tu't order faan a Wiiduufögler (Bucerotiformes). At jaft man tau slacher, diar uun Afrikoo lewe; ään slach (di "nuurdelk") tesken Sahara an troopenwalt, di "süüdelk" slach uun't süüdelk Afrikoo. Jo kön ei gud flä, oober fiks rään.
Mä a eegentelk Raawenfögler haa's ei föl tu dun, di nööm komt faan hör suart feedern.
Cyril Ramaphosa
Matamela Cyril Ramaphosa ([ramaˈpʰɔ⁠sa];* 17. Nofember 1952 uun Johannesburg) as en süüdaafrikoons poliitiker faan det African National Congress Partei (ANC), gewerkskapsfeerer, onernemer an sant 15. Febrewoore 2018 a president faan Süüdaafrika.
Monarchii
En Monarchii (faan ualgreks μοναρχία monarchía ‚Alianherskap‘, efter μόνος monos ‚ään‘ an ἄρχειν archein ‚herske‘) as en stootsfurem mä en monarch, det as ian persuun, diar miast hen tu sin leewentsaanj stootsbaas as. Det amt faan en monarch koon ferarewt wurd, do as det en dynastii. En monarch koon oober uk weelet wurd.
At jinstak tu en monarchii as at republiik, diar woort a stootsbaas faan't fulk weelet.
Hoker tu en monarchii häält, as en monarchist of en royalist. Hoker diarjin as, as en republikaaner.
Kursk (Steed)
Kursk (üüb Rüs: Курск Kursk) as at hoodsteed faan det Kursk Prowins uun de Madelrüslun Bundesdistrikt, Rüslun. Det hee 450.977 lidj (2021).
Candelaria (Teneriffa)
Candelaria as en gemeen uun a uast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Bayreuth
Bayreuth as en kreisfrei stääd uun a regiarangsdistrikt Oberfranken faan't bundeslun Bayern. Hat hiart tu't Metropoolregiuun Nürnberg.
Ioba (Prowins)
Det Ioba Prowins (Ütjspriik: [jɔba]) as en prowins faan det Sud-Ouest Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 192.321 lidj (2006). At hoodsteed as Dano.
Republiik
En Republiik (faan, „öfentelk uungeleegenhaiden“) as en stootsfurem, huar at fulk a stootsbaas weelet.
At jinstak tu en republiik as at monarchii.
Det wurd Republiik ment oobei aleewen detsalew:
Bamberg
Bamberg (aanj nööm: Bambärch) as en kreisfrei stääd uun a ragiarangsdistrikt Oberfranken uun't bundeslun Bayern. Bamberg hiart tu't Metropoolregiuun Nürnberg.
Bedja
Bedja (uk Bedscha, Beja, Bedauye, Bedawi, Badawiyya efter ; aanj nööm Tuː-beɖaːwye) as en kuschiitisk spriak, diar faan amanbi 1,2 miljuun minsken snaaket woort. Det fulk faan a Bedja lewet uun Sudaan, Egypten an Eritrea.
Rasmus Rask
Rasmus Christian Rask (* 22. Nofember 1787 uun Brændekilde, Fünen; † 14. Nofember 1832 uun Kopenhuuwen) wiar en bedüüden deensk indogermanist an polyglot. Hi snaaket 25 spriiken an dialekten an hed muar üüs 50 studiaret.
Trelleborg (Komuun)
Det Trelleborg Komuun (üüb Sweedsk: Trelleborgs kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 46.231 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Trelleborg.
Bedja
Miast woort Bedja üs dial faan't kuschiitisk spriakenfamile uunsen, man hat küd uk en aanjen twiig faan a afroasiaatisk spriaken wees.
Vellinge (Komuun)
Det Vellinge Komuun (üüb Sweedsk: Vellinge kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 37.452 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Vellinge.
Crotone (Prowins)
Det Crotone Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Crotone) as ian faan a prowinsen faan det Kalaabrien Regiuun uun Itaalien. Det hee 174.980 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Crotone.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Austroasiaatisk spriaken
Austroasiaatisk spriaken san en spriakfamile mä amanbi 160 spriaken an 120 miljuun spreegern. Jo wurd uun Süüduastaasien snaaket. Bluas tau diarfaan san natjunaalspriaken: Vietnameesk an Khmer.
Nyctibiidae
A Nyctibiidae ("Daisliaper") san en fögelfamile mä tau sköölen an sööwen slacher. Jo san iar mä tu a Naachtswaalkenfögler (Caprimulgiformes) tääld wurden, san diar oober dach ei alt nai mä. Diaram stun jo nü uun en aanj order Nyctibiiformes.
Rakovník (Distrikt)
De Rakovník Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Rakovník) as een faan a distrikten faan det Madelböömisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a waast faan't regiuun. Det hee 55.737 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Rakovník.
Leeningrad (Prowins)
Lunskap
Dön wichtigst sian san:
Rakovník (Distrikt)
Steeden an geemeenden
Bdín - Branov - Břežany - Chrášťany - Čistá - Děkov - Drahouš - Hořesedly - Hořovičky - Hracholusky - Hřebečníky - Hředle - Hvozd - Janov - Jesenice - Kalivody - Karlova Ves - Kněževes - Kolešov - Kolešovice - Kounov - Kozojedy - Krakov - Krakovec - Kroučová - Krty - Krupá - Krušovice - Křivoklát - Lašovice - Lišany - Lubná - Lužná - Malinová - Městečko - Milostín - Milý - Mšec - Mšecké Žehrovice - Mutějovice - Nesuchyně - Nezabudice - Nové Strašecí - Nový Dům - Olešná - Oráčov - Panoší Újezd - Pavlíkov - Petrovice - Pochvalov - Přerubenice - Příčina - Přílepy - Pšovlky - Pustověty - Račice - Rakovník - Řeřichy - Řevničov - Roztoky - Ruda - Rynholec - Šanov - Senec - Senomaty - Šípy - Skryje - Slabce - Smilovice - Srbeč - Švihov - Svojetín - Sýkořice - Třeboc - Třtice - Václavy - Velká Buková - Velká Chmelištná - Všesulov - Všetaty - Zavidov - Zbečno - Žďár
Leeningrad (Prowins)
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee ian steed (Sosnowy Bor) an sööwentanj distrikten:
Wilhelm Herschel
Friedrich Wilhelm Herschel (üüb Ingels: William Herschel; * 15. Nofember 1738 uun Hannover; † 25. August 1822 uun Slough) wiar en tjiisk-britisk astronoom an muusiker. Hi foon at planeet Uranus ütj.
Steatornis caripensis
Steatornis caripensis (spoonsk: Guácharo) as di iansagst fögelslach uun det skööl Steatornis, an uk uun det famile Steatornithidae uun det order Steatornithiformes. Hi as iar mä tu a Naachtswaalkenfögler (Caprimulgiformes) tääld wurden, as diar oober dach ei alt nai mä. Hi lewet uun Süüdameerikoo.
Karl Marx
Karl Marx (* 5. Mei 1818 uun Trier; † 14. Marts 1883 uun London) wiar en tjiisk filosoof, ökonoom, seelskapsteoreetiker, politisk jurnalist, protagonist faan det werkerbeweging an uk kritiker faan't kapitalismus an't religiuun.
Ústí nad Orlicí (Distrikt)
De Ústí nad Orlicí Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Ústí nad Orlicí) as een faan a distrikten faan det Pardubice Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurduast faan't regiuun. Det hee 138.011 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Ústí nad Orlicí.
Bougouriba (Prowins)
Det Bougouriba Prowins (Ütjspriik: [bu.gu.ʁi.ba]) as en prowins faan det Sud-Ouest Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 101.479 lidj (2006). At hoodsteed faan't prowins as Diébougou.
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee fiiw departmenten:
Aschaffenburg
Aschaffenburg (aanj nööm: Aschebersch []) as en kreisfrei stääd uun a regiarangsdistrikt Unterfranken faan't bundeslun Bayern. Hat hiart tu't Metropoolregiuun Rhein-Main.
Swaanisk (Spriik)
Det Swaanisk Spriik (üüb Swaanisk: ლუშნუ ნინ lušnu nin, üüb Georgisk სვანური ენა svanuri ena) as en Süüdkaukaasisk spriik, wat fööraal uun det Swaneetien regiuun faan Georgien spreegen wurt. Spreegern faan't spriik lewe uk uun öler dialen faan Georgien an uun't ütjlun.
Lusaka (Prowins)
Det Lusaka Prowins as en prowins uun de aafrikoons stoot Sambia. At prowins leit uun a süüd faan't lun. Uun a nuurd an waast leit det Central Prowins, uun nuurduast det Eastern Prowins, uun a uast Mosambik, uun a süüd Simbabwe an uun a süüdwaast det Southern Prowins. Det hee 2.238.569 lidj (2010). At hoodsteed as Lusaka.
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee sööwen distrikten:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2010. Efter a resultooten hee't prowins 2.238.569 lidj: 1.132.475 diarfaan san wüfhööd an 1.106.094 san karmen.
Spriiken
Det Nyanja Spriik (61.9 %) as det miast spreegen spriik uun't prowins.
Zosteropidae
Sköölen
Apalopteron – Chlorocharis – Cleptornis – Dasycrotapha – Heleia – Hypocryptadius – Lophozosterops – Megazosterops – Oculocincta – Parayuhina – Rukia – Sterrhoptilus – Speirops – Tephrozosterops – Woodfordia – Zosterornis – Yuhina – Zosterops
Lyra (stäärbil)
Lyra (faan lýra‚ det musiikinstrument) as en stäärbil üüb a nuurdelk hemel. A laachtest stäär as Wega (uk: Vega).
El Rosario
El Rosario as en gemeen uun a nuurduast faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Sahel (muardüüdag)
Wat menst dü?
Mentool
Mentool as en alkohol mä tau ünlik furmen: (−)-Mentool an (+)-Mentool. An do san diar noch trii isomeeren: Neomentool, Isomentool an Neoisomentool.
Föörkemen
(−)-Mentool komt föör uun eteerisk ööle faan plaanten uun det skööl Münten (Mentha). Man uk uun ööder slacher uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae) san huuch uundialer, t.b. Basiilikum (Ocimum basilicum), Majoraan (Origanum majorana), Oregaano (Origanum vulgare), Ruusmariin (Rosmarinus officinalis), Salwei (Salvia) an Timijuun (Thymus).
Karwoon
Karwoon as en cheemisk ferbinjang an en uundial faan eteerisk öölin.
Metternich
Klemens Wenzel Lothar von Metternich (hial nööm: Clemens Wenceslaus Nepomuk Lothar, Föörst, bit 1813 Groof von Metternich-Winneburg zu Beilstein; * 15. Mei 1773 uun Koblenz; † 11. Jüüne 1859 uun Wien), miast bluas Metternich näämd, wiar en Uastenriksen diplomaat, politiker an stootsbaas. Hiar wiar di wichtagst minister uun't Keiserrik faan Uastenrik. Hi spelet en grat rol üüb a Kongres faan Wien (1815), an hi saat ham för en 'glikgewicht faan a määchten' uun Euroopa iin. Man hi hääl bit tuleetst fääst tu a monarchii, an werket jin a natsionaalen an liberaalen uun Sjiisklun an Itaalien. Iarst uun't rewolutsioonsjuar 1848 soonket hi uf.
Hafnarfjörður
Hafnarfjörður ([]; amtelk üüb Isluns: Hafnarfjarðarkaupstaður) as en steedgemeend uun a süüdwaast faan Islun. Det hee 29.799 lidj (2019).
Příbram (Distrikt)
De Příbram Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Příbram) as een faan a distrikten faan det Madelböömisk Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 115.236 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Příbram.
Steeden an Gemeenden
Bezděkov pod Třemšínem – Bohostice – Bohutín – Borotice – Bratkovice – Březnice – Bukovany – Buková u Příbramě – Cetyně – Čenkov – Čím – Daleké Dušníky – Dlouhá Lhota – Dobříš – Dolní Hbity – Drahenice – Drahlín – Drásov – Drevníky – Drhovy – Dubenec – Dublovice – Dubno – Háje – Hluboš – Hlubyně – Horčápsko – Hřiměždice – Hudčice – Hvožďany – Chotilsko – Chrást – Chraštice – Jablonná – Jesenice – Jince – Kamýk nad Vltavou – Klučenice – Kňovice – Korkyně – Kosova Hora – Kotenčice – Koupě – Kozárovice – Krásná Hora nad Vltavou – Křepenice – Křešín – Láz – Lazsko – Lešetice – Lhota u Příbramě – Malá Hraštice – Milešov – Milín – Modřovice – Mokrovraty – Nalžovice – Narysov – Nečín – Nedrahovice – Nechvalice – Nepomuk – Nestrašovice – Nová Ves pod Pleší – Nové Dvory – Nový Knín – Občov – Obecnice – Obory – Obořiště – Ohrazenice – Osečany – Ostrov – Ouběnice – Pečice – Petrovice – Pičín – Počaply – Počepice – Podlesí – Prosenická Lhota – Příbram – Příčovy – Radětice – Radíč – Rosovice – Rožmitál pod Třemšínem – Rybníky – Sádek – Sedlčany – Sedlec-Prčice – Sedlice – Smolotely – Solenice – Stará Huť – Starosedlský Hrádek – Suchodol – Svaté Pole – Svatý Jan – Svojšice – Štětkovice – Těchařovice – Tochovice – Trhové Dušníky – Třebsko – Tušovice – Velká Lečice – Věšín – Višňová – Volenice – Voznice – Vrančice – Vranovice – Vševily – Vysoká u Příbramě – Vysoký Chlumec – Zalužany – Zbenice – Zduchovice – Županovice.
Artemisa (Prowins)
Det Artemisa Prowins (üüb Spaans: Provincia de Artemisa) as sant 2011 ian faan dön 15 prowinsen uun Kuuba. At prowins leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 511.079 lidj (2018). At hoodsteed faan't prowins as Artemisa.
Camagüey (Prowins)
Det Camagüey Prowins (üüb Spaans: Provincia de Camagüey) as ian faan dön 15 prowinsen uun Kuuba. At prowins leit uun a uast faan't lun. Det hee 767.138 lidj (2018). At hoodsteed faan't prowins as Camagüey.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Artemisa (Prowins)
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee elwen lunkreiser (üüb Spaans: municipios):
Nuurdfresk Wurdenbuksteed
At Nuurdfresk Wurdenbuksteed as en iinrachtang faan't Christian-Albrechts-Uniwersiteet (CAU) uun Kiel. Diar as hat onerbroocht bi't Instituut för Skandinawistik, Frisistik an Algemian Spriakwedenskap (ISFAS).
Apgoowen
At Wurdenbuksteed saamelt an bewerket sant 1950 teksten faan aal a nuurdfresk spriakwiisen. Jo wurd uun a Thesaurus digitalisiaret.
Det wedenskapelk werk woort uun't fääk Frisistik bedrewen, wat diar uk studiaret wurd koon. Hat as 1972 iinracht wurden faan profeser Dietrich Hofmann. 1978 as en profesuur iinracht wurden, an di iarst profeser för fresk filologii uun Kiel wiar Bo Sjölin. Hi ging 1997 uun pangjuun, an faan 1999 bit 2022 hed det steed Jarich Hoekstra.
Poni (Prowins)
Det Poni Prowins as en prowins faan det Sud-Ouest Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 256.931 lidj (2006). At hoodsteed as Gaoua.
Indialing faan Ferwalting
Poni hee 9 departmenten:
Podargidae
A Podargidae san en fögelfamile mä trii sköölen an fiftaanj slacher. Jo san iar mä tu a Naachtswaalkenfögler (Caprimulgiformes) tääld wurden, san diar oober dach ei alt nai mä. Diaram stun jo nü uun en aanj order Podargiformes.
Pardubice (Distrikt)
De Pardubice Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Pardubice) as een faan a distrikten faan det Pardubice Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a nuurdwaast faan't regiuun. Det hee 176.137 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Pardubice.
Vibo Valentia (Prowins)
Det Vibo Valentia Prowins (üüb Italjeens: Provincia di Vibo Valentia; üüb Viboneesk: Pruvincia i Vibbu Valenzia) as ian faan a prowinsen faan det Kalaabrien Regiuun uun Itaalien. Det hee 160.073 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Vibo Valentia.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Woolkreiser för't Representantenhüs uun Austraalien
At representantenhüs uun Austraalien hee nü 151 woolkreiser (üüb Ingels: Divisions of the House of Representatives). A woolkreis Stirling uun Western Australia wurt ufskaafet, an en nei woolkreis, Hawke, skal uun Victoria skeeben wurd.
Plzeň-Süüd (Distrikt)
De Plzeň-Süüd Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Plzeň-jih) as een faan a distrikten faan det Plzeň Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 70.131 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Plzeň.
Domažlice (Distrikt)
De Domažlice Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Domažlice) as een faan a distrikten faan det Plzeň Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't regiuun. Det hee 55.268 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Domažlice.
Janka Kupala
Janka Kupala (üüb Witjrüs: Янка Купала; bäären Iwan Daminikawitsch Lutsewitsch, üüb Witjrüs: Іван Дамінікавіч Луцэвіч; * 25. Jüüne / 7. Jüüle 1882 uun Wjasynka bi Minsk; † 28. Jüüne 1942 uun Moskau) wiar en witjrüs natschunaaldachter, dramaatiker, publisist an auersaater, diar tup mä Jakub Kolas an Maksim Bahdanowitsch tu a hoodfigüüren faan det welergebuurt uun a began faan det 20. juarhunert as.
Noumbiel (Prowins)
Det Noumbiel Prowins (Ütjspriik: [num.bjɛl]) as en prowins faan det Sud-Ouest Regiuun faan Burkiina Faaso. Det hee 70.036 lidj (2006). At hoodsteed as Batié.
Gulag
A Gulag wiar det näät faan stroofloogern uun a Sowjetunioon. Di nööm betiakent oober uk det hialer süsteem faan a suart hööl, huar iinsperet minsken för a stoot werke skul. Man uk ööder minsken, diar ei uunpaaset wiar, san tu werkin twüngen wurden.
Hualewmetal
Hualewmetalen san cheemisk elementen an stun uun't periodensüsteem tesken a metalen an a nianmetalen. En ualen ütjdruk för detdiar seerie faan elementen as metaloiiden.
Gulag
Di nööm Gulag of eegentelk GULag komt faan 🇷🇺, ufkört ГУЛаг,, amskrewen Glawnoje uprawlenije isprawitelno-trudowych lagerej i kolonij, auersaat “Hoodferwaltang faan a beederangswerkloogern an -koloniin”. Hat sted oner't komando faan't gehiampolitsei GPU, leeder OGPU.
Ystad (Komuun)
Det Ystad Komuun (üüb Sweedsk: Ystads kommun) as ian faan a komuunen uun det Skåne Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 31.560 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Ystad.
Gulag
Tesken 1930 an 1953 wiar muar üs 18 miljoon minsken uun jodiar loogern, muar üs 2,7 miljoonen san diar stürwen.Tu Stalin sin tidjen seed diar tauenhualew miljoon misken. An efter a Ööder Weltkriich seed diar sjauer bit sääks miljoon kriichsfangden. Flooksis woort uk faan a archipeel Gulag snaaket, auer jo loogern auer't hialer lun ferstreielt wiar, so üs eilunen faan en archipeel.
Hualewmetal
Auersicht
Det iindialang faan elementen tu det seerie hualewmetal as böös ünseeker.
Bertha von Suttner
Bertha Sophia Felicita Freifrau von Suttner (bäären Gräfin Kinsky von Wchinitz und Tettau, * 9. Jüüne 1843 uun Prag; † 21. Jüüne 1914 uun Wien), wiar en uasterriks pasifist an skriiwer. Hat wurd 1905 üüs iarst wüf mä de Nobelpris för frees ütjteeknet.
Leewent
Bertha von Suttner wurd 9. Jüüne 1843 uun det Kinský-Palast uun Obecní dvůr, en steeddial faan Prag, bäären. Sin aalern wiar de uasterriks generool Franz de Paula Josef Graf Kinsky von Wchinitz und Tettau, diar föör kurt uun't ääler faan 75 ferstörwen wiar, an sin wüf Sophie Wilhelmine von Körner, diar föftig juar jonger wiar.
Efter't fermöögen, wat faan a aatj arewd wurden wiar, apbrükt wurd, naam Bertha 1873 en steed üüs guwernant bi a industriel Freiherr Karl von Suttner uun Wien uun. Uun detheer tidj ferliibet hat ham uun Arthur Gundaccar von Suttner, de jongst dring faan a Suttnern. 1876 maaget hat tu Pariis en rais, huar hat för bal tau wegen at priwatsekreteerin faan Alfred Nobel wiar. Nobel wurd man bal faan de sweeds köning iin uun sin aran berepen.
Bertha kaam tu Wien turag an freid ham 12. Jüüne 1876 hiamelk Arthur Gundaccar, jin a wal faan sin aalern. Diarüübhen wurd Arthur Suttner wecharewd, an det befreid paar toog för miar üüs aacht juar, faan 1876 tu 1885, tu Georgien. Diar lewet dön oner swaar finansiel amstenden. Bertha werket üüs spriikleererin an uk skreew onerhualingsromoonen an auersaatingen.
1877 mä began faan det Rüs-Türkisk Krich begand Arthur, berachte auer a krich an uk auer lun an lidj uun tjiisk wegbleeden tu skriiwen. Bertha begand uk det likedening juar mä sin jurnalistisk werk an hed oner't pseudonym B. Oulot loket. Faan 1882 tu 1884 wenet Bertha an Arthur uun Tiflis. Uun't juar 1885 kaam jo tu Wien turag, ferdruch jo mä't familje an betoog at familjensloot uun Harmannsdorf uun Niederösterreich.
Efter sin turagkiar bleew Bertha jurnalistisk aktiiw, huarbi hat sin fookus üüb en rauelker seelskap saat an ham tu't teema pasifismus ferskreew. Uun a harewst faan't juar 1889, mä 46 juar, skreew hat de pasifistisk romoon Die Waffen nieder!, diar grat apsen maaget an Bertha von Suttner tu ian faan dön prominentest fertreederinen faan det freesbeweging maaget. 1891 begrünjiget hat det Österreichische Gesellschaft der Friedensfreude an 1892 det Deutsche Friedensgesellschaft, wat ban kurt tidj auer 2000 lasmooten hed.
10. Deetsember 1905 fing Bertha von Suttner a Nobelpris för Frees. Bi sin reede tu det Nobelpriskomitee lai hat dön trii programponkten diar, wat faan ham för't auerwinjing faan konflikten twesken stooten saner meecht kimen hed:
21. Jüüne 1914, letjet wegen föör a began faan de Iarst Wäältkrich, diarföör hat flooksis woorskauet hed, stoorew uun Wien Bertha von Suttner uun kreeft.
Bohoduchiw (Distrikt)
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee 5 gemeenden (üüb Ukrainisk: грома́ди hromády, iantaal: грома́да hromáda):
Plzeň-Steed (Distrikt)
De Plzeň-Steed Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Plzeň-město) as een faan a distrikten faan det Plzeň Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 194.840 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Plzeň.
Steeden an Gemeenden
Steeden: Gemeenden:
Uastkap (Prowins)
Det Uastkap Prowins (üüb Ingels: Eastern Cape Province, üüb Xhosa: IPhondo laseMpuma-Koloni, üüb Afrikaans: Provinsie Oos-Kaap) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Süüdaafrika. At prowins leit uun a süüdwaast faan't lun. Uun a nuurd leit det Freistoot Prowins, uun a nuurduast lei Lesotho an det Kwazulu-Natal Prowins, uun a uast an süüd leit de Indisk Oosean, uun a waast leit det Waastkap Prowins an uun a nuurdwaast det Nuurdkap Prowins. Det hee 6.562.053 lidj (2011). At hoodsteed faan’t prowins as Bhisho.
Geografii
At jaft grat onerskiasen uun't lunskap, faan a strunen uun't süüd an uast tu't gred uun't uastdial faan't banenlun an en dial faan det Grat Karoo uun a nuurdwaast. Uun a süüd san ütjdeenet walter. En rä faan berger ferleept troch a maden faan't prowins an a Witteberger an Drakensberger lei uun det nuurduastgrens. De huuchst ponkt uun't prowins as Ben Macdhui (3001 m), wat nai bi't grens tu Lesotho as.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Iindialing faan Ferwalting
At prowins hee tau steed-munisipaliteeten (Buffalo City an Nelson Mandela Bay) an seeks distrikt-munisipaliteeten:
Befölkring
Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter a resultooten hee't prowins 6.562.053 lidj: 3.472.353 faan a lidj san wüfhööd an 3.089.701 san karmen.
Spriiken
[[Datei:Eastern Cape 2001 dominant language map.svg|mini|Ferdialung faan a Spriiken uun a Uastkap (Folksteeling 2001):
]]
Efter't folksteeling uun't juar 2001, 83,4 % faan a lidj uun't prowins snaaket Xhosa (Isixhosa) an 9,3 % Afrikaans.
Politiik
Det Eastern Cape Provincial Legislature as at parlament faan't prowins. Det weelet at kabinet an a premier-minister faan't prowins faan't partei of koalitschuun, wat dön miast lasmaaten uun't parlament hee. A premier-minister faan't prowins sant 2019 as Oscar Mabuyane faan det African National Congress (ANC). Det ANC as sant 1994 det starkst partei uun't parlament.
Dubrovnik-Neretva (Graafskap)
Det Dubrovnik-Neretva Graafskap (üüb Kroaatisk: Dubrovačko-neretvanska županija) as ian faan a Graafskapen uun Kroaasien. At graafskap leit uun a süüd faan't lun. Det hee 122.449 lidj (2019). At hoodsteed faan't graafskap as Dubrovnik.
Uastkap (Prowins)
Politiik
Dön ual premier-ministern san: Phumulo Masualle (2014-2019), Noxolo Kiviet (2009-2014), Mbulelo Sogoni (2008-2009), Nosimo Balindlela (2004-2008), Makhenkesi Stofile (1997-2004), Raymond Mhlaba (1994-1997).
Wiartskap
At prowins hed uun't juar 2016 en BIP faan 331.093 miljuunen Rand, wat 7,6 % faan't BIP faan Süüdaafrika as.
Mingreelisk Spriik
Det Mingreelisk Spriik (üüb Mingreelisk: მარგალური ნინა margaluri nina, üüb Georgisk: მეგრული ენა megruli ena) as en Süüdkaukaasisk spriik, wat uun a waast faan Georgien spreegen wurt. Det as det naisgratst faan dön Süüdkaukaasisk spriiken an hiart tup mä det Laasisk spriik tu det saanisk skööl faan detheer spriikfamilje.
Nöömer
Mingreelisk hee seeks kaasen (noominatiif, ergatiif, daatiif, geenitiif, instrumentaal, adwerbiaal) an trii öler kaasen, wat ütj det geenitiif maaget wurd (alatiif, ablatiif, destinatiif).
Moskau Kreeml
De Moskau Kreeml (üüb Rüs: Моско́вский Кремль Moskóvskij Kremlʹ) as en borig an de äälst dial faan det rüs hoodsteed Moskau. At borig leit bi de Moskau Struum uun a maden faan't steed. Det wurd uursprüngelk uun't Madelääler bagt, man wurt santdeem fölsis welerbagt. Det as at residens faan det rüs regiaring.
Acryl
Acryl as en nööm för en hialer rä faan ünlik baumaterioolen.
Troglodytes
A Troglodytes san en skööl faan fögler uun det famile faan a Sömken (Troglodytidae).
Papasula abbotti
test
Ardèche (Department)
Det Ardèche Department [aʁdɛʃ] as ian faan dön twaalew departmenten uun det Auvergne-Rhône-Alpes Regiuun uun Frankrik. At department leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 327.878 lidj (2021). At hoodsteed faan't department as Privas.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't department san:
Iindialing faan Ferwalting
At department hee trii arrondissementen:
Befölkring
Auer Ardèche ian faan dön aaremer departmenten uun Frankrik wiar, jeew at muar ütjwaanerers üüs iinwaanerers. Uun det letst tidj anert detheer laag.
Spriiken
Frankoprowensaals wurt uun't department snaaket.
Sömken
Sömken (Troglodytidae) san en fögelfamile uun det order faan a Sjongfögler (Passeriformes).
Köölmonoksiid
Köölmonoksiid of Köölstoofmonoksiid as en cheemisk ferbinjang faan Köölstoof an Sürstoof mä det formel CO. Hat as en gas saner klöör, stirem of smaag an böös giftag. Köölmonoksiid komt miast diar föör, huar holt of kööl ei hialandaal ferbraant of ei hialandaal ferröödet.
Köölmonoksiid braant an woort efter't ferbinjang mä sürstoof tu Kööldioksiid (CO2).
El Sauzal
El Sauzal as en stääd an gemeen uun a nuurd faan't Kanaarisk Eilun Teneriffa.
Schweinfurt
Schweinfurt as en kreisfrei stääd mä gud 50.000 iinwenern uun a regiarangsdistrikt Unterfranken faan't bundeslun Bayern.
France Prešeren
France Prešeren ([fɾanˈtsɛ pɾɛˈʃeːɾən]; üüb Tjiisk: Franz Preschern; * 3. Deetsember 1800 uun Vrba uun't Hertoochdoom Krain; † 8. Febrewoore 1849 uun Kranj) wiar de gratst klasisk sloweens dachter.
Werken
Prešeren skreew leefde- an natüürlürik an uk en grat histoorisk epos Krst pri Savici (At düüw bi a Savica). Uun't juar 1847 kaam sin hoodwerk Poezije (Poesien) tu'n föörskiin. Hi skreew uk dachtingen an soneten üüb tjiisk. Sin wichtigst werk üüb tjiisk as Das große Tor, diaruun hi auer sin ferbinjinghaid tu Ljubljana skreew.
Bloemfontein
Bloemfontein as en steed uun Süüdaafrika. Det leit uun a maden faan’t lun, amanbi 424 km tu a süüdwaast faan Pretoria. Det hee 464.591 lidj (2011). Det as at hoodsteed faan det Freistoot Prowins.
Google/sö
Google es en Sjukmaskiin fuar't Internet fan dit Firma Google LLC. Hat es di miist bisaacht Sir ön't Nat üp Wārel en uur ön't Jaar muar üs tau Biljoonen maal (= 2.000.000.000.000) āprepen. Üđer Sjukmaskiinen sa üs Bing, Yandex (Rusk) Ecosia, Duck Duck Go of Baidu (kineesk) ken diar lung ek mehual.
Google es man uk mal niisgiirig, en diarom es dit ek dit Beest en dö wat ark'jen dēr.
Weedermünt
Weedermünt (Mentha aquatica) as en plaantenslach uun det skööl faan a Münten (Mentha) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat komt uun grat dialen faan Euroopa föör.
Faan Weedermünt an Krüüsemant (Mentha spicata) as Pöbermünt (Mentha × piperita) iinkrüsagt wurden.
Krasnohrad (Distrikt)
De Krasnohrad Distrikt (üüb Ukrainisk: Красноградський район Krasnohrads'kyj rajon) as een faan a distrikten uun det Charkiw Prowins. A distrikt leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 105.948 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Krasnohrad.
Mary Renault
Mary Renault (bäären Eileen Mary Challans; * 4. September 1905 uun London; † 13. Deetsember 1983 uun Kapsteed, Süüdaafrika) wiar en britisk skriiwer. Hat skreew bitu faan histoorisk romoonen uk histoorisk saagbuken, üüs t.B. en biografii auer Aleksander de Grat.
Montevideo (Steed)
Montevideo as at hoodsteed faan Uruguay. At steed leit uun a süüd faan't lun. Det hee 1.304.687 lidj (2011)
Belait (Distrikt)
De Belait Distrikt (üüb Malaiisk: Daerah Belait) as en distrikt uun Bruunei. A distrikt hee 73.200 lidj (2018). At hoodsteed faan a distrikt as Kuala Belait.
Indialing faan Ferwalting
A distrikt hee aacht onerdistrikten (mukim):
Karlovac (Graafskap)
Det Karlovac Graafskap (üüb Kroaatisk: Karlovačka županija) as ian faan a Graafskapen uun Kroaasien. At graafskap leit uun a waast faan't lun. Det hee 114.804 lidj (2019). At hoodsteed faan't graafskap as Karlovac.
Klatovy (Distrikt)
De Klatovy Distrikt (üüb Tschechisk: Okres Klatovy) as een faan a distrikten faan det Plzeň Regiuun uun Tschechien. A distrikt leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 86.253 lidj (2021). At hoodsteed faan a distrikt as Klatovy.
Southern (Prowins uun Sambia)
Det Southern Prowins as en prowins uun de aafrikoons stoot Sambia. Uun a nuurdwaast leit det Central Prowins, uun a nuurduast det Lusaka Prowins, uun a uast an süüd Simbabwe, uun a süüdwaast lei Botsuana an Namiibia an uun a waast det Western Prowins. At prowins leit uun a süüd faan’t lun. Det hee 1.473.983 lidj (2010). At hoodsteed as Choma.