cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kultivātor (Guart)
Kultivatooren hiir tö di Grubern, man Grubern sen gurter en kum achter di Treker. Üs Gruber fuar di Hun ken em uk en Iartapelbāricher nem, wan di Öört ek tö hart es.
Kultivatooren jeft et me 4 of 6 Greevjükenweelen sa üs me Bensiin- of Elektromaskiin.
Mogotscha
Mogotscha (üüb Rüs: Мого́ча Mogóča) as det aachstgratst steed uun det Transbaikaalien Regiuun, Rüslun. At steed leit uun a uast faan't regiuun. Det hee 12.992 lidj (2021).
Güzelyurt (Distrikt)
De Güzelyurt Distrikt (üüb Türkisk: Güzelyurt İlçesi) as een faan dön seeks distrikten faan Nuurdzypern. Det hee 29.264 lidj (2011). At hoodsteed faan a distrikt as Güzelyurt.
Calw (Stää)
Calw [kalf] as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 23.578 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Calw.
Batman (Prowins)
Det Batman Prowins (üüb Türkisk: Batman ili, üüb Kurdisk: Parêzgeha Êlihê) as en prowins, wat uun det Süüduastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 608.659 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Batman.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Elektromagneetisk induksion
Elektromagneetisk induksion of ianfach induksion komt ap, wan faan en magneetfial en elektrisk fial apbaud woort.
Det könst dü bi det bil rochts sä: Det magneetfial woort feranert, an so komt'at tu en induksion uun det spuul. Bi a aanjer faan't spuul könst dü do en späänang meed. Mä detdiar späänang könst dü t.b. lampen of maskiinen uundriiw.
At induksion as 1831 faan Michael Faraday ütjfünjen wurden. Hi wost, dat en elektrisken struum det magneetfial feranert. An do küd hi efterwise, dat amkiard en magneetfial, diar ham feranert, för elektrisk struum suragt.
Uun a technik woort det induksion ütjnadegt bi en generaator of en transformaator.
Iaremfasker
A Iaremfasker of Iaremflikerten (Lophiiformes) san en order faan Bianfasker (Osteichthyes). Jo sä en betj aparte ütj mä hör grat hood an hör lung an smääl brastflikern ("iarmer").
Pitcairn Eilunen
A Pitcairn-Eilunen (ENS Pitcairn Islands, Pitkern Pitkern Ailen) san en skööl faan eilunen uun a süüduastelk Pasiifik, an en bütjenlun faan't Ferianagt Könangrik. Bluas det eilun Pitcairn as bewenet.
A iinwenern san tu en graten dial efterkemen faan koptein Fletcher Christian an sin sialidj, diar uun't juar 1789 det britisk skap Bounty auernaam, an diarmä faan Tahiti efter uasten flücht.
Mjuks
Mjuks kumt bi di Buererii fan di Kraitern. Hat es ti Skit en di Pes (uk Eerel) töhop me wat, wat dit töhophalt, fuar't Miist Fođer, wat ek freten waar; aaftinoch uk Stre of haket Haawerhālemern of dit Hiili töhop.
Me Mjuks ken em orgānisk düngi, dit meent, dat dit help ken, dat Plaanten en Greentjüch beeter wuksi.
Ön di Guart uur dit hol fuar di Kompost nomen, en uk fuar Plaatsen, hur em ön di Uurs wat plaanti wel, maaket höm dit gur en smit en bet Mjuks t. B. fan Hingstern üp.
Baranya
Det Baranya Komitaat (üüb Ungaars: Baranya megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a süüd faan't lun. Det hee 360.704 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Pécs.
Proovlaag
Wan em en Grünj slipet heer en weet wel weđer dit hiilendal gleer uuren es, da sprüt of strikt em en Laag Fārev diarüp, wat fuul junker of leechter es. Des uur da weđer slipet, binai sa fiir bit dat des taust Laag wech es. Hur di Kontrastklöör jit tö se es, diar sen Hööler of Daanken, wat em jit āpfel mut. Wan di Önergrünj en üđer Kontrastklöör heer, da ken em uk Knasten of Buulen keen, wat en bet hooger sen.
Bi sok Aarber uur fuar't Miist wiit en fan Hun slipet, dat em gur se ken hur'ling dit fiiđergiar en dat em ek döörslipet hur litj Buulen iin ön di Önergrünj sen.
Hartford County (Connecticut)
Hartford County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Connecticut. At county leit uun a maden an nuurd faan a bundesstoot. Det hee 891.720 lidj (2019). At county hee sant 1960 nian hoodsteed, man det gratst steed as Hartford.
Matfors
Matfors as jü nüügentgrutst stää önj e Prowins Västernorrland, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Sundsvall Komuun. Dåt heet 3405 inboogere (2020).
Tschernyschewsk
Tschernyschewsk (üüb Rüs: Черныше́вск Černyšévsk) as det njüügenstgratst steed uun det Transbaikaalien Regiuun, Rüslun. At steed leit uun a maden faan't regiuun. Det hee 12.834 lidj (2021).
Lolland
Lolland, iar uk Laaland, det ment weederlun as en däänsk eilun uun't Kattegat. Efter uasten tu leit det eilun Falster. Üüb Lolland wene gud 57.000 minsken üüb 1242,86 km².
Di waaster dial faan Lolland hiart tu't Lolland Komuun, di uaster dial tu't Guldborgsund Komuun.
World Wide Web Consortium
At World Wide Web Consortium (W3C) as en onernemen, diar standards för wääbsteeden an wääbsidjen fäästleit. Diar werke son 70 bit 80 lidj. W3C as 1994 faan Tim Berners-Lee grünjlaanj wurden an hi sat diar daalang noch föör. Berners-Lee täält üs ütjfinjer faan't World Wide Web (WWW).
Standards
Faan't W3C san standards fäästlaanj wurden, diar för di weltwidj dootenferkiar uun't WWW nuadag san:
Emmendingen (Stää)
Emmendingen as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 27.977 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Emmendingen.
Donetsjk (Prowins)
Det Donetsjk Prowins (üüb Ukrainisk: Доне́цька о́бласть Donéc’ka óblast’, Доне́ччина Donéččyna of Донба́с Donbás) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 4.244.057 lidj (2017). A hoodsteeden faan’t prowins san Donetsjk (de jure) an Kramatorsjk (de facto).
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Dnjepr
A Dnjepr (🇷🇺,, 🇧🇶) as en 2.201 km lungen struum, di troch Ruslun, Witjruslun an a Ukraine lääpt. Efter Wolga an Donau as hi di traadlingst struum uun Euroopa. Hi hää fiiw slüüsen an koon auer 1.700 km befäären wurd. San müs leit bi Cherson uun't Suart Sia.
Litchfield County (Connecticut)
Litchfield County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Connecticut. At county leit uun a nuurdwaast faan a bundesstoot. Det hee 180.333 lidj (2019). At county hee sant 1960 nian hoodsteed, man det gratst steed as Torrington.
Laachtmäächt
At laachtmäächt (ingelsk: luminous intensity, formeltiaken Iv) as en miat för di laachtstruum uun en wasen rümwinkel. Hat as en grünjmiat uun't SI-süsteem. Det ianhaid het Candela (cd).
Beskriiwang
Wan det laacht iin uun en rümwinkel strualet, do as det laachtmäächt  di bröök faan laachtstruum  (uun Lumen, lm) an rümwinkel  (uun Steradiant, sr).
Amkiard as di laachtstruum det produkt faan laachtmäächt  an rümwinkel.
Niiger (muardüüdag)
Wat menst dü?
Of menst dü ferlicht
Békés
Det Békés Komitaat (üüb Ungaars: Békés megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 334.264 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Békéscsaba.
Fjell
At Fjell (noorsk Fjell, sweedsk Fjäll, isluns Fjall, finsk Tunturi) as en hööchderegiuun uun Skandinaawien boowen faan't buumgrens. Uun a Anden sai's diar Tierra Helada (= kuul lun) an Tierra Nevada (= snälun) tu. Uk uun't ingelsk jaft at di ütjdruk fell of fellmark.
Det finsk wurd tunturi as nai mä det wurd tundra för det kliimaregiuun nuurden faan't buumgrens. At fjell as sodenang at beragtundra.
At buumgrens leit uun Skandinaawien al bi en hööchde faan 1.100 meetern (Süüdnoorweegen) of 500 meetern (Nuurdnoorweegen), uun a Alpen san't 1.500 bit 2.000 meetern, an uun a Anden 3.000 meetern.
Demokratii
Demokratii (faan, herskap faan't fulk) as en regiarangsfurem faan en stoot. Di ütjdruk gongt turag tu't ual Griichenlun, huar Herodot an Aristoteles diarauer spikeliaret haa, hü det fulk bi en regiarang bedialagt wurd skul. Uun neier tidj hää Abraham Lincoln det so saad: Demokratii as det regiarang faan't fulk, troch't fulk an för't fulk.
Tu en demokratii faan a waastelk welt hiar 1. algemian, 2. frei an 3. gehiam woolen. An at stootsmäächt as apdiald tesken 1. legislatiif, 2. eksekutiif an 3. judikatiif iinrachtangen. At legislatiif (parlament) maaget a gesetsen, at eksekutiif (regiarang) feert a gesetsen ütj, an at judikatiif (rachtern) waaret at rocht, fööraal a grünjrochten.
Demokratiin san miast ei direkt, man representatiif, at stootsmäächt woort faan weelet fertreedern ütjfeerd. Jo san miast uun poliitisk partein tuupslööden. An uk jodiaren, wat ei weelet wurd - at opositsion - haa hör fääst steed uun en demokratii. Uun en demokratii koon arken sin meenang sai, uk uun bleeden of uun't fernseen. Manertaalen mut ei faan muarhaiden onertrakt wurd.
At jaft nian rian demokratii; a demokraatisk ideen wurd uun a stooten muar of maner iinhäälen. Enkelt stooten nääm jo salew demokraatisk, haa diar oober eegentelk ei föl mä uun san, t.b. Demokraatisk Republiik Kongo. Diar woort aal weelet, man di president koon diar autoriteer regiare.
Efter a demokratii-indeks faan't bleed Economist san 2021 a wäärdagst demokratiin (üüb det koord rochts boowen: jonkgreen) uun Islun, Norweegen, Sweeden, Finlun an Denemark.
Max Planck
Efter Max Planck as det Planck-taal näämd wurden, en konstanten wäärs uun a atoomfüsiik. Diarför füng hi 1918 (eegentelk iarst 1919) di Nobelpris.
Jaakob I. (Skotlun)
Jaakob I. (üüb Ingels an Skots: James I, üüb Geelisk: Seumas I; * 25. Jüüle 1394 uun det Dunfermline Palace; † 21. Febrewoore 1437 uun Perth) wiar faan 1406 tu san duas köning faan Skotlun. Hi wurd üüs traad dring faan Robert III. an sin wüf Annabella Drummond bäären.
Biibel/sö
Di Biibel ( ‚Bokern‘; diarom uk Bok fan di Bokern) es en Saamling fan Skreften, wat fuar di Juuden en Kristen üs Helig Skreft teelt.
Jaakob I. (Skotlun)
1399 wurd Jaakob san aatj, köning Robert III., kraank an san bruler, Daawid, wurd uunsteedhualer tup mä hör unkel, Robert, hertooch faan Albany. En stridj twesken Daawid an a hertooch faan Albany bruch ütj. Daawid wurd faan san unkel iinsperet an hi Marts 1402 stoorew. At surig am Jaakob sin seekerhaid wuks auer wonter 1405/1406 an at wurd ploonet, ham tu Frankrik tu stjüüren. Febrewoore 1406 wurd Jaakob twüngen, uun a borig Bass Rock uun’t Firth of Forth tuflucht tu schükin, efter sin eskoort faan uunhingern, faan Archibald 4. Earl faan Douglas uungreeben wurden wiar. Hi bleew diar tu maden Marts, üüs hi’n skab bestiigd, am tu Frankrik tu faaren. 22. Marts naam piraaten at skab an ded a prins tu a köning faan Ingelun auer. 4. April stoorew köning Robert III. an wurd Jaakob uun’t ääler faan elwen köning faan Skotlun, uk wan hi uun gefangenskap wiar. Sin gefangenskap uun Ingelun wooret aagetanj juar.
Biibel/sö
Di Biibel fuar di Juuden jit Tanach, en des heer trii Diili: Tora (Önwiising), Nevi’im (Profeeten) an Ketuvim (Skreften). Ja sen om dit Jaar 1200 f.Kr. āpskrewen uuren.
Wääsk
Wääsk as di luupen tustant faan en materiool. En materiool koon fääst, luupen of gasfuremt wees. Ian eegenskap faan en wääsk as, dat hör furem lacht feranert wurd koon, hat lääpt. Uun't jindial tu gas läät ham hör woluumen oober ei lacht feranre.
Biibel/sö
Di Kristen auernoom di Tanach, stelt di Skreften en bet om, en diar fan waar dit Ual Testament. Leeter kām dit Nii Testament diartö, wat höm üs dit Evangeelium üp dit Leewent fan Jeeses Krist bitair. "testamenti" skel di ual en di nii Kontrakt fan Got me di Mensken meen, Symbooli diarfan sen di Riinböög fuar't ual testament en dit Krüts fuar dit nii Testament. Di taudiiilig Biibel es dit iist prentet Bok, wat üp di miist Spraaken üp Wārel aurseet uuren es.
Wääsk
Uun a amgungspriak woort det wurd wääsk eegentelk bluas för pasang (uriin) brükt.
Göppingen (Stää)
Göppingen as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 57.813 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Göppingen.
Jaakob I. (Skotlun)
1424 kaam hi tu Skotlun turag an foon sin lun uun chaos. Hi regiaret Skotlun mä stark hun an saat föl finansiel an rochtelk refoormen troch. Hi wurd uun a naacht faan 20-21 Febrwoore 1437 uun en atentaat faan san unkel Walter Stewart, Earl faan Atholl, ambroocht.
Ljouwert (gemeen)
Ljouwert (holuns Leeuwarden) as en gemeen uun Waastfresklun. At ferwaltang sat uun't Stääd Ljouwert.
Saarpen
Tu't gemeen Ljouwert hiar bütj det stääd Ljouwert uk noch en hialer rä saarpen: Kwel: CBS
Niiger Struum
A Niiger as efter a Niil an a Kongo di traadlingst struum uun Afrikoo. Hi as 4184 kilomeeter lung an ferlääpt faan Guinea troch Maali an di stoot Niiger, bi't grens faan Beniin loongs hen tu Nigeeria, huar hi uun't 200 km briad Niigerdelta iin uun a Golf faan Guinea lääpt.
För 110 miljuun minsken, diar bi sin ääger lewe, leewert di struum weeder.
Iintoochregiuun
(efter: FAO ):
Breña Alta
Breña Alta (hial nööm: Villa de Breña Alta) as ian faan 14 gemeenen üüb det kanaarisk eilun La Palma (Spoonien). At ferwaltang sat uun San Pedro (de Breña Alta).
Borsod-Abaúj-Zemplén
Det Borsod-Abaúj-Zemplén Komitaat (üüb Ungaars: Borsod-Abaúj-Zemplén megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 642.447 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Miskolc.
Emmanuel Macron
Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron ([ɛmanɥɛl ʒɑ̃ miˈʃɛl fʁedeʁik makʁɔ̃]; * 21. Deetsember 1977 uun Amiens, Département Somme) as en fraansöösk poliitiker an sant de 14. Mei 2017 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.
Iwano-Frankiwsjk (Prowins)
Det Iwano-Frankiwsjk Prowins (üüb Ukrainisk: Іва́но-Франкі́вська о́бласть Iváno-Frankívs’ka óblast’, Франкі́вщина Frankívščyna of Прикарпа́ття Prykarpáttja) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.379.915 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Iwano-Frankiwsjk.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Piaderfaskoortagen
A Piaderfaskoortagen (Zeiformes) san en order faan Bianfasker (Osteichthyes), diar miast uun jip weeder lewe.
David Hilbert
David Hilbert (* 23. Janewoore 1862 uun Königsberg; † 14.Febrewoore 1943 uun Göttingen) wiar en sjiisken matemaatiker an huuchskuulmääster. Hi täält tu a bedüüdenst matemaatikern uun neier tidj.
Hilbert hää föl auer a grünjlaagen faan matematiik werket, auer bewiser an aksioomen. Uun't juar 1900, bi en internatsionaal fersaamlang faan matemaatikern uun Pariis, hää hi wel sin wichtagst reede häälen. Hilbert steld 23 matemaatisk fraagen, diar bit diarhen noch ei liaset of bewiset wiar, an am jodiar fraagen as do uun't 20. juarhunert üüb a hialer welt spikeliaret wurden. Hilbert woort flooksis üs di "Einstein" faan a Matematiik betiakent.
23 fraagen
Faan Hilbert sin 23 fraagen san 13 liaset, 7 dialwiis an 3 noch ei.
Hilbert sin hotel
Uun en hotel mä entelk föl rümen kön entelk föl minsken auernaachte, hat as fol. Hü as det nü uun en hotel mä ünentelk föl rümen? Wan diar ünentelk föl minsken auernaachte, as detdiar hotel do uk fol? Naan, arke hotelbesjüker küd ian rüm widjer tji. Faan rüm 1 tu rüm 2, faan rüm 2 tu rüm 3 an so widjer, diar blaft näämen auer, auer det hotel jo ünentelk föl rümen hää. Nü as rüm 1 frei wurden, det hotel wiar noch ei fol.
Mä detdiar "hotel paradoks" wiset Hilbert diarüüb hen, dat'at en "uftäälboor ünentelkhaid" jaft. Hat jaft ünentelk föl rümen 1, 2, 3, ..., oober uk ünentelk föl rümen mä en lik numer 2, 4, 6, ..., jo san likedenang "määchtag". Uftäälboor ünentelk määchtag mengden wurd mä det määchtaghaid \aleph_0 („Aleph 0“) betiakent.
Karymskoje
Karymskoje (üüb Rüs: Кары́мское Karýmskoje) as det tjiinstgratst steed uun det Transbaikaalien Regiuun, Rüslun. At steed leit uun a süüd faan't regiuun. Det hee 12.771 lidj (2021).
API
En API (faan ingelsk: application programming interface) as en dial faan en kompjuuterprogram, diar det ferbinjang tu ööder dialen faan't program seeker stelt. So kön ünlik programdialen üübenööder tugrip. Det API suragt uk diarför, dat di tugrip tu fäästplaaden of graafikkoorden trinj lääpt.
Uun't jindial diartu skal en ABI (application binary interface) faan en program bineer uunspreegen wurd. Det ferbinjang loket bluas do, wan det program akeroot üüb det hardware ütjracht as.
Candela
At Candela (latiinsk för tualaglaacht, ütjspreegen: []) as det SI-ianhaid för't laachtmäächt.
At laachtmäächt as di bröök faan laachtstruum (ianhaid Lumen, lm) an rümwinkel (ianhaid Steradiant, sr).
Hunsliper
Hunsliper es en Uurt wat bit ombi 1930 jit ek nöörig wiar. Di Forskel kām me di Slipmaskiinen.
Hunslipers mut jit langsen ek waani, wan em Kanten of Huken eeđeraarberi wel of fan em senerlig akuraat aarberi wel.
Tjüschloun
Tjüschloun äs en loun oun e mädel foon Euroopa. Et loun heet 82.175.700 foulk (2015). Jü haudstää foon’t loun äs Berlin.
François Hollande
François Gérard Georges Nicolas Hollande ([fʁɑ̃s'wa ɔl'ɑ̃d]; * 12. August 1954 uun Rouen, Département Seine-Maritime) as en fraansöösk poliitiker an wiar faan 2012 tu 2017 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.
Süüdeuroopa
Mä Süüdeuroopa as miast at süüdelk Euroopa mend saner Süüduasteuroopa.
Hat lingt uun't nuurden ap tu a Alpen an Pyreneen, an efter uasten hen tu a Adria.
Letj Imergreen
At Letj Imergreen (Vinca minor) as en plaantenslach uun det famile faan a Apocynaceae (Hünjgiftplaanten). Hat as giftag, auer diar alkaloiiden uun san.
Ridnitšohkka
A Ridnitšohkka as en berag uun a Skandinaawisk Berger, an mä en hööchde faan 1.317 meetern a huuchst berag uun Finlun. A huuchst ponkt faan Finlun as a Haltitunturi, san toop leit oober uun Noorweegen.
Heidenheim an der Brenz
Heidenheim an der Brenz as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 49.573 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Heidenheim.
Gbessa
Di Gbessa as di traadhuuchst berag uun Beniin. Hi as 309 meeter huuch.
Fääststoof
En Fääststoof as di fääst tustant faan materiool. En materiool koon fääst, luupen of gasfuremt wees. Ian eegenskap faan fääst materiool as, dat hör moleküülen gans sacht paaket san. Diaraam läät fääst materiool ham uk man swaar amfurme.
New Haven County (Connecticut)
New Haven County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Connecticut. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 854.757 lidj (2019). At county hee sant 1960 nian hoodsteed, man det gratst steed as New Haven.
Bläsjep
A Bläsjep (Pseudois) san en skööl faan Hurndiarten (Bovidae). Jo san nai mä Sjep (Ovis) an Siigen (Capra), an lewe uun Aasien.
Njurundabommen
Njurundabommen as jü tiintgrutst stää önj e Prowins Västernorrland, Swärik. E stää läit önjt söödååsten foon e prowins, önj jü Sundsvall Komuun. Dåt heet 2793 inboogere (2020).
Emil Nolde/sö
Emil Nolde (* 7. f. d. Bārichtmuun 1867 üs Hans Emil Hansen ön Nolde bi Burkal; † 13. f. d. Gērsmuun 1956 ön Seebel) wiar en mal bikeent Könstmaalern fan di Ekspresionismus. Hi wiar jen fan di gurt Akwarelisten ön di Könst fan dit 20.Jaarhönert. Nolde sin Skelter sen fuaral uk fuar sin stark Klöörwaal bikeent.
Csongrád
Det Csongrád Komitaat (üüb Ungaars: Csongrád megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a süüduast faan't lun. Det hee 399.012 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Szeged.
Emil Nolde/sö
Leewent
Nolde her trii ialer Brüđern en en Sester diar junger wiar.
Nolde, dit Tērp hur hi fan kām liar ön di nuurđern Diil fan't Hertoochdoom Sleeswich, wat fan 1867 bit 1920 tö Preussen en diarme uk tö dit Dütsk Rik jert. Sa ging Emil Nolde uk tö dütsk Skuulen.
Di Famiilie her fuul Mait me di Buernstair en wiar aaft knap me Iit en Jil.
Fan 1884 bit 1888 liirt Nolde, wat fan Holt tö snetji sa üs tö teekni bi di Könsthunwerkskuul ön Flensborig. Hi fing man niin Liirofslüt. Achterön aabert hi ön Mööbelfaabriiken, me Üđern uk ön München, Karlsruhe en Berlin.
1892 kür hi ön't Hunwerkmuseeum ön St. Gallen üs Skuulmaister fuar Teekningen en Ornamentālplaanern bigen. Dit ging bit 1898.
Tö des Tiir liirt hi Hans Fehr keen, hur hi leenger me tö dön her. Leeterhen wiar hi me Lönskepsakwareli en Teekningen fan di Bārig-Buern ön Gang. Nolde waar töleest fuar sin litj broket Teekningen fan di Swaitser Bārigern bikeent. Diarfan kür hi Postkaarten prenti let en her diarfan en Bruarwening.
Al 1900 hüürt hi en Atelier ön Kopenhuuwen. 1902 friit hi di deensk Spölster Ada Vilstrup. Ja toog tö dit Ailön Alsen en bleef diar fan 1903 bit 1916, somerdais iin ön en Feskerhüs ön Sjellerupskov bi Guderup. Üs Atelier tiinet en litj Hüs fan Buurtern üp Strön.
Piaderfasker
A Piaderfasker (Zeidae) san en famile faan Bianfasker (Osteichthyes) uun det order faan a Piaderfaskoortagen (Zeiformes). Jo haa hör nööm efter Zeus, di huuchst God faan't Greks Mytologii.
New London County (Connecticut)
New London County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Connecticut. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 265.206 lidj (2019). At county hee sant 1960 nian hoodsteed, man det gratst steed as Norwich.
Boto
Di Boto as di schuardhuuchst berag uun Beniin. Hi as 300 meeter huuch.
Fejér
Det Fejér Komitaat (üüb Ungaars: Fejér megye) as ian faan dön njüügentanj komitaaten uun Ungarn. At komitaat leit uun a maden faan't lun. Det hee 417.712 lidj (2019). At hoodsteed faan't komitaat as Székesfehérvár.
Amur
Wat menst dü?
Béja (Guwernement)
Det Béja Guwernement (üüb Araabsk: ولاية باجة‎ Wilāyat Bājah; üüb Fraansöösk: Le Gouvernorat de Béja) as ian faan dön fjauer-an-twuntig guwernementen faan Tuneesien. Det hee 303.032 lidj (2014). At hoodsteed faan’t guwernement as Béja.
Indialing faan Ferwalting
At guwernement hee njüügen lunkreiser (üüb Fraansöösk: délégations):
Pobeda (Berag)
At Pobeda (🇷🇺; uk Gora Pobeda; „Berag faan a auermäächt“) as mä en hööchde faan a huuchst toop faan't Tscherskibergem uun't Republiik Sacha (Jakuutien) uun Ruslun.
Jacques Chirac
Jacques René Chirac ([ʒak ʃi'ʁak]; * 29. Nofember 1932 uun Pariis; † 26. September 2019 uk diar) wiar en fraansöösk poliitiker an wiar faan 1995 tu 2007 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.
Künzelsau
Künzelsau as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 15.450 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Hohenlohekreis.
Obolon (Distrikt)
De Obolon Distrikt (üüb Ukrainisk: Оболо́нський райо́н Obolóns'kyj rajón) as en distrikt uun at steed Kyjiw uun't Ukraine. A distrikt leit uun a waast faan de Dnipro Struum. Det hee 319.427 lidj (2020).
Laachtstruum
Di laachtstruum (ingelsk: luminous flux, formeltiaken ) beskraft det strualin faan en laachtkwel.
Touloua Toundi
A Touloua Toundi as di fifthuuchst berag uun Beniin. Hi as 268 meeter huuch.
.bv
as det top-level-domain (TLD) faan't Bouvet-Eilun. Hat woort oober ei brükt.
Tscherskibergem
At Tscherskibergem (🇷🇺, amskrewen Chrebet Čerskogo) as en beragkeed uun't nuurduasten faan Sibiirien, diar bit ap tu en hööchde faan lingt. Hat as näämd efter Iwan Tscherski (uk: Jan Czerski, 1845–1892) benannt.
Taschkent (Prowins)
Det Taschkent Prowins (üüb Usbekisk: Toshkent viloyati) as ian faan a prowinsen uun Usbekistaan. Det leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 2.898.500 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Nurafshon.
Lörrach (Stää)
Lörrach as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 49.291 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Lörrach.
Ben Arous (Guwernement)
Det Ben Arous Guwernement (üüb Araabsk: ولاية بن عروس‎ Wilāyat Bin ‘Arūs; üüb Fraansöösk: Le Gouvernorat de Ben Arous) as ian faan dön fjauer-an-twuntig guwernementen faan Tuneesien. Det hee 631.842 lidj (2014). At hoodsteed faan’t guwernement as Ben Arous.
Indialing faan Ferwalting
At guwernement hee twaalew lunkreiser (üüb Fraansöösk: délégations):
Piaderfask
A Piaderfask of Hiarangskönang (Zeus faber), fransöösk Saint-Pierre, ingelsk John Dory as en Bianfask uun det famile faan a Piaderfasker (Zeidae). Hi koon 60 cm lung an 4 kg swaar wurd. A Piaderfask hää en grat bedüüdang för a faskerei.
Los Cancajos
Los Cancajos as en saarep uun det gemeen Breña Baja üüb det kanaarisk eilun La Palma (Spoonien). Hat leit uun't uasten faan't eilun an as efter 1980 en swaarponkt faan a fräämenferkiar wurden. Diarföör jääw't bluas Puerto Naos üüb a waaster ääg.
Tustant (Füsiik)
En Tustant as uun a füsiik di skak faan en materiool. Diar wurd normoolerwiis trii tustanter beskrewen:
Windham County (Connecticut)
Windham County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Connecticut. At county leit uun a nuuruast faan a bundesstoot. Det hee 116.782 lidj (2019). At county hee sant 1960 nian hoodsteed, man det gratst steed as Windham.
Guéné Zéno
Di Guéné Zéno as en berag uun Beniin. Hi as 266 meeter huuch.
Dokkum
Dokkum [dɔkm] as’t hoodsteed faan, an det gratst steed uun, det Noardeast-Fryslân Gemeend. At steed leit uun a süüd faan’t gemeend an hee 12.325 lidj (2011).
François Mitterrand
François Maurice Adrien Marie Mitterrand ([fʀɑ̃ˈswa mitɛˈʀɑ̃]; * 26. Oktuuber 1916 uun Jarnac, Département Charente; † 8. Janewoore 1996 uun Pariis) wiar en fraansöösk poliitiker an wiar faan 1981 tu 1995 president faan Frankrik an kofürst faan Andora.
Pimpinella
Pimpinella as en plaantenskööl uun det famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Diar jaft at son 150 slacher uun Euraasien an Afrikoo faan, di wichtagst as Anis (Pimpinella anisum).
Konstanz (Stää)
Konstanz as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. E stää läit önjt sööden foont bundeslönj, bai e Bodensee än aw e näide foon e gränse tu e Swaits. Dåt heet 84.911 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Lönjkris Konstanz.
Tustant (Füsiik)
Feranrangen faan a tustant
Di tustant faan en materiool koon ham feranre, wan hat hiater of kuuler woort.
Plasma
En hial apartin tustant as at plasma. Bi furchboor huuch tempratuuren liase a elementaardeelken faan en atoom jo faanenööder, jo ionisiare. Wan det tempratuur ufnamt, finj jo weder tuup, jo rekombiniare. Plasma jaft'at uun stäären, uun atoomstruumuunlaagen, an uk uun en laachtböög faan en plasmaskeerer.
Bose-Einstein Kondensaat
Uk at Bose-Einstein kondensaat (BEK) as en apartin tustant. Bi furchboor liach tempratuuren nem a atoomen disalew kwantenmechaanisk tustant iin, dü könst jo ei muar ütjenööder hual.
Marshalleesk spriak
At Marshalleesk spriak of Ebon as det malayo-polyneesk spriak faan a Marshalleilunen.
Skraft
At Marshalleesk woort mä en uunpaaset latiinsk skraft skrewen:
Balingen
Balingen as en stää önj dåt tjüsch bundeslönj Baden-Würtembärj. Dåt heet 34.332 inboogere (2019). Dåt as e hoodstää foon e Zollernalbkreis.
Coconino County (Arizona)
Coconino County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arizona. At county leit uun a nuurd faan a bundesstoot. Det hee 143.476 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Flagstaff.
Tolland County (Connecticut)
Tolland County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Connecticut. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 150.721 lidj (2019). At county hee sant 1960 nian hoodsteed, man det gratst steed as Vernon.
Petschersk (Distrikt)
De Petschersk Distrikt (üüb Ukrainisk: Пече́рський райо́н Pečérs'kyj rajón) as en distrikt uun at steed Kyjiw uun't Ukraine. A distrikt leit uun a waast faan de Dnipro Struum. Det hee 163.086 lidj (2020).
Manitoba/fe
Manitoba as ian faan dön tjiin prowinsen faan Kanada. At prowins leit uun a maden faan't lun. Uun a nuurd leit Nunavut Teritoorium, uun a nuurduast Hudson Bocht, uun a süüduast Ontario, uun a süüd dön Ferianigt Stooten an uun a waast Saskatchewan. Det hee 1.383.765 lidj (2021). At hoodsteed faan't prowins as Winnipeg.
Geografii
Manitoba as det füftletjst prowins uun Kanada. At prowins as tausis grater üüs Tjiisklun. Det leit twesken 60° an to 49° faan a nuurd tu a süüd an twesken 89° an 102° faan a uast tu a waast.
Lunskap
Uun a süüdwaast faan Manitoba as gäärslun (üüb Ingelsk an Fraansöösk prairies).
At prowins hee tau sköölen faan berger:
Dön fjauer gratst sian uun't prowins san de Winnipeg-sia, de Winnipegosis-sia, de Manitoba-sia an de Cedar-sia.
Kliima
Manitoba hee uun a nuurd en subpolaar kliima. Uun a nuurd san wontern lung an uu so kul. A somern san kort mä ei föl rin. Uun a süüd hee't prowins en fochtig kontinentaalkliima. At jaft do tornaados.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Spriiken
Woods Cree (Nīhithawīwin) an Swampy Cree (Nêhinawêwin), spriikwiisen faan det Cree Spriik, wurd uun a nuurd faan't prowins snaaket.
Histoore
Manitoba wurd de 15. Jüüle 1870 en prowins faan Kanada. Tuföören wiar det dial faan det britisk kolonii Rupert's Land.
Podil (Distrikt)
De Podil Distrikt (üüb Ukrainisk: Поді́льський райо́н Podíl'skyj rajón) as en distrikt uun at steed Kyjiw uun't Ukraine. A distrikt leit uun a waast faan de Dnipro Struum. Det hee 207.963 lidj (2020).
Deï Tondi
Di Deï Tondi as en berag uun Beniin. Hi as 253 meeter huuch.
Cochise County (Arizona)
Cochise County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arizona. At county leit uun a süüduast faan a bundesstoot. Det hee 125.922 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Bisbee.
Neptuunium
Neptuunium as en cheemisk element mä det ufkörtang Np an det atoomnumer 93. Hat hiart tu a aktinoiden.
Karlovy Vary (Steed)
Karlovy Vary (üüb Tjiisk: Karlsbad) as at hoodsteed faan det Karlovy Vary Regiuun uun Tschechien. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 48.319 lidj (2021). Det as uk at hoodsteed faan de Karlovy Vary Distrikt.
Apache County (Arizona)
Apache County as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Arizona. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 71.887 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as St. Johns.
Stianboten
A Stianboten (Scophthalmidae) san en famile faan Platfasker (Pleuronectiformes). Jo lewe bal aaltumaal uun Euroopa.
Onsala
Onsala as jü füftgrutst stää önj e prowins Halland, Swärik. E stää läit önj norden foon e prowins, önj jü Kungsbacka Komuun. Dåt heet 12.415 inboogere (2020).
Börkem
Börkem (Diisk: Borkum) es deät meas wesselk Oosfriisk Eelun uun de Noortsee. Deät Eelun es uun Lunkreis Leer. Iip Börkum wuune 5078 mensken. Deät Eelun hat en Fläche fan 30,97 km².
San Diego (California)
San Diego as det naistgratst steed an en county uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At steed leit uun a süüd faan a bundesstoot, nai bi't grens tu Meksiko. Det hee 1.423.851 lidj (2019).
Bayburt (Prowins)
Det Bayburt Prowins (üüb Türkisk: Bayburt ili) as en prowins, wat uun det Suart-Sia Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 84.843 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Bayburt.
Steeden
Dön seeks gratst steeden uun't prowins san:
Amberg-Sulzbach (Lönjkris)
E Lönjkris Amberg-Sulzbach (aw Bairisch: Landkroas Amberg-Suizboch) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Oberpfalz. Dåt heet 103.109 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Amberg
Pitersileplaanten
Pitersileplaanten (Petroselinum) san en plaantenskööl uun det famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Diar jaft at man tau slacher faan.
Jihlava (Steed)
Jihlava (üüb Tjiisk: Iglau) as at hoodsteed faan det Vysočina Regiuun uun Tschechien. At steed leit uun a süüd faan't lun, üüb de Jihlava Struum. Det hee 51.125 lidj (2021).
Rümwinkel
A Rümwinkel W of \Omega as en miat uun't traad dimensioon. Hi beskraft di uundial fan di rüm, di en keegel uun en kuugel iinnamt.
Ansbach (Lönjkris)
E Lönjkris Amberg-Sulzbach (aw Bairisch: Landkroas Ansbach) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Mittelfranken. Dåt heet 184.591 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Ansbach.
Rümwinkel
Sodenang as diar en graten ferskeel tu en winkel uun en flaak.
Beskriiwang
Di rümwinkel \Omega as fäästlaanj üs areal A faan en dial faan't kuugelflaak, diald troch det kwadroot faan di raadius faan det kuugel:
Laholm
Laholm as jü seekstgrutst stää önj e prowins Halland, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins. Dåt heet 6922 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Laholm Komuun.
Rümwinkel
Beskriiwang
Det areal säär nään kreis wees (so üs uun det tiaknang rochts). Wan't detsalew grate hää, do hää det uk disalew rümwinkel.
Ianhaid
Uk wan di rümwinkel eegentelk nian dimensioon hää, woort hi miast uun Steradiant (sr) meeden, auer det düütelker as.
Lumen
At Lumen (ütspreegen: luumen, för laacht) as det SI-ianhaid för di laachtstruum.
Åmli
Åmli as en stää önj jü Agder Prowins. E stää läit önjt ååsten foon e prowins. Dåt hee 670 inboogere (2022). Dåt as e hoodstää foon jü Åmli Komuun.
John Stuart Mill
John Stuart Mill (* 20. Mei 1806 uun Pentonville, Ferianigt Köningrik; † 8. Mei 1873 uun Avignon, Frankrik) wiar en britisk filosoof, poliitiker und ökonoom, een faan dön wichtig liberal teenker faan det 19. juarhunert. Hi wiar uunhinger faan’t Utilitarismus, wat faan Jeremy Bentham, san leerer an san aatj James Mill san frinj, kimen hed. Sin wiartskapelk werken teel tu a grünjlaagen faan det klasisk natschunaalökonomii, an Mill salew wurt tääld, det klasisk süstem klaar tu maagin. Hi wiar tuglik sosiaal reformer.
Åsa
Åsa as jü soowentgrutst stää önj e prowins Halland, Swärik. E stää läit önjt norden foon e prowins, önj jü Kungsbacka Komuun. Dåt heet 6479 inboogere (2020).
.dd
wiar det top-level-domain (TLD) faan a DDR.
Prowins Santa Cruz de Tenerife
Santa Cruz de Tenerife as en spoonsk prowins. Diar hiar a eilunen Teneriffa, La Palma, La Gomera an El Hierro tu. Det hoodstääd as Santa Cruz de Tenerife. Tuup mä det prowins Las Palmas san jo tau det autonoom gemianskap faan a Kanaarisk Eilunen.
Weestfreeschloun
Weestfreeschloun (åw Weestfreesch: Fryslân, åw Neederlounsch: Friesland ) as iin foon e tweelben prowinse foon e Neederloune. Et prowins loit ount noorden foont loun. Dat heet 649.944 foolk (2020). E hoodstää foont prowins as Ljouwert.
Skutari-Sia
Di Skutari-Sia (uk wel Shkodrasia of Skadarsia;, an ) as di gratst sia üüb't Balkanhualeweilun. Hi leit üüb a grens tesken Montenegro an Albaanien. At Aadria leit man 20 km widj wech, man diartesken lei a Rumijaberger mä en hööchde faan 1600 meetern.
Weederluupern (Fögler)
A Weederluupern (Tringa) san en skööl faan fögler uun't famile faan a Snepenfögler (Scolopacidae).
Slacher
T. brevipes – T. erythropus – T. flavipes – T. glareola – T. guttifer – T. incana – T. melanoleuca – T. nebularia – T. ochropus – T. semipalmata – T. solitaria – T. stagnatilis – T. totanus
Morcheln
Slacher
M. angusticeps – M. australiana – M. conica – M. costata – M. crassipes – M. elata – M. esculenta – M. gigas – M. rufobrunnea – M. semilibera – M. spongiola – M. vulgaris
Rajon Terski
Terski as en lunkreis (Rajon) uun't Oblast Murmansk uun Ruslun. Üüb en areaal faan 19.300 km² wene 6.288 minsken (Stant: 2010). At ferwaltang sat uun Umba.
Fresno (California)
Fresno as det füftgratst steed an en county uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At steed leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 531.576 lidj (2019).
Smokhaid
Smokhaid as det jindial faan skoonkhaid. Wat nü smok an wat skoonk as, det läät ham ei fäästlei. Man diarauer spikeliare a filosoofen uun det fääk esteetik.
Strunluupern
A Strunluupern (Calidris) san en skööl faan fögler uun't famile faan a Snepenfögler (Scolopacidae). Jo lewe üüb a nuurdelk eerdheleft.
Smokhaid
Cicero sait, diar san tau slacher faan smokhaid:
Smokhaid woort daalang oober uk flooksis üs konstelk of üniarnst uunsen, an as diarmä uk negatiif besaat.
Strunluupern
Slacher
C. acuminata – C. alba – C. alpina – C. bairdii – C. canutus – C. falcinellus – C. ferruginea – C. fuscicollis – C. himantopus – C. maritima – C. mauri – C. melanotos – C. minuta – C. minutilla – C. ptilocnemis – C. pugnax – C. pusilla – C. pygmaea – C. ruficollis – C. subminuta – C. subruficollis – C. temminckii – C. tenuirostris – C. virgata
Mellbystrand
Mellbystrand as jü oochtgrutst stää önj e prowins Halland, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins, önj jü Lahom Komuun, bait Kattegat. Dåt heet 4193 inboogere (2020).
Oskarström
Oskarström as jü nüügentgrutst stää önj e prowins Halland, Swärik. E stää läit önjt sööden foon e prowins, önj jü Halmstad Komuun. Dåt heet 4157 inboogere (2020).
Güül
Slacher
Güül koon ünlik tuuner uunnem, mä ünlik nöömer:
Siaslacht bi Haliglun (1864)
De Siaslacht bi Haliglun (üüb Tjiisk: Seegefecht bei Helgoland of Seegefecht vor Helgoland, üüb Deensk: Søtræfningen ved Helgoland of Slaget ved Helgoland) wiar en siaslacht uun't Nuurdsia, dat de 9. Mei 1864 uun de Naist Sleeswich-Holstians Krich twesken a siastridjkreeften faan Preussen an Uasterrik üüb det ian sidj an a siastridjkreeften faan Denemark (komandöör: Edouard Suenson) üüb det öler sidj wiar. De uasterriks komandöör Wilhelm von Tegetthoff bruch a slacht uf, üüs sin flagskap ial fanget, an toog ham mä sin geschwaader iin uun't skül faan dön neutraal weedern faan Hailglun turag, dat do tu det Ferianigt Köningrik hiart. Uk wan a deensken a slacht woon, hed det neen iinflööd muar üüb a ferluup faan a krich, auer al de 12. Mei en algemian woopenrau iin uun kreeft treed, an Denemark hed a krich ferleesen. Det wiar de letst siaslacht twesken holtskeb an tu salew tidj de letst, diaruun Denemark paart hed.
A Skeb
Det deensk skap Jylland lait nü uun en museeum uun Ebeltoft, bi Aarhus.
.yu
wiar det top-level-domain (TLD) faan Jugoslaawien.
Petsamo
Petsamo (üüb finsk an sweedsk; noorsk Petsjenga, rüsk Petschenga) as en regiuun uun a bütjenst nuurdwaast faan Ruslun uun't Oblast Murmansk tesken at Kola Hualeweilun, Noorweegen an Finlun. Üüb en areaal faan 10.470 km² wene daalang son 11.000 minsken.
Uun a Ööder Weltkriich wiar Petsamo amstreden, an a 19. September 1944 skul Finlun di finsk lunkreis tu a Sowjetunioon ufdu.
Daalang hiart Petsamo tu a rüsk lunkreis Rajon Petschenga.
Elektromagneetisk Induktsion
Elektromagneetisk Induktsion of iinfach Induktsion kumt āp, wan fan en Magneetfial en elektrisk Fial āpbecht uur.
Tonger
A Tonger (Soleidae, faan latiinsk solea = sööl, sandaal) san en famile faan Platfasker (Pleuronectiformes). Diar jaft at muar üs 170 slacher uun 32 sköölen tu. Jo haa en grat bedüüdang för a faskerei.
Elektromagneetisk Induktsion
Dit es rochts üp Skelt tö keen: Dit Magneetfial uur foranert, en sa kumt et tö en Induktsion iin ön di Spuul. Bi di Jenen fan di Spuulenwiir ken em en Spaning meet. Me didiar Spaning ken em Lampen of Maskiinen ön Gang fo.
Tonger
Sköölen
Achiroides - Achlyopa - Aesopia - Aseraggodes - Austroglossus - Bathysolea - Brachirus -Buglossidium - Coryphillus - Dagetichthys - Dicologlossa - Heteromycteris - Leptachirus - Liachirus - Microchirus - Monochirus - Parachirus - Pardachirus - Pegusa - Phyllichthys - Pseudaesopia - Rhinosolea - Solea - Soleichthys - Synaptura - Typhlachirus - Vanstraelenia - Zebrias
Elektromagneetisk Induktsion
Di Induktsion es 1831 fan Michael Faraday ütjfünen uuren. Hi wust, dat en elektrisk Stroom dit Magneetfial foranert. En da kür hi biweegi, dat omkiirt en Magneetfial, wat höm foranert, fuar elektrisk Stroom sörigt.
Bi di Technik uur Induktioon fuar Generatooren of Transformatooren iinseet.
Charles Hamilton (2. Baronet faan Trebinshun Hüs)
Sir Charles Hamilton, 2. Baronet Hamilton faan Trebinshun Hüs (* 25. Mei 1767; † 14. September 1849 uun Iping, Sussex, Ferianigt Köningrik) wiar en ofisiar bi det britisk mariin, ufordnet uun det britisk parlament,) an guwernöör faan Neufundland (1818-1823).
Schewtschenko (Distrikt)
De Schewtschenko Distrikt (üüb Ukrainisk: Шевче́нківський райо́н Ševčénkivs'kyj rajón) as en distrikt uun at steed Kyjiw uun't Ukraine. A distrikt leit uun a waast faan de Dnipro Struum. Det hee 220.572 lidj (2020).
A distrikt as efter de ukrainisk konstmooler an dachter Taras Schewtschenko (1814-1861) neemd.
Aschaffenburg (Lönjkris)
E Lönjkris Aschaffenburg (aw Bairisch: Landkroas Aschaffenburg) as en lönjkris önj Bayern. E lönjkris läit önj e regiiringsdistrikt Unterfranken. Dåt heet 174.208 inboogere (2018). E hoodstää foon e lönjkris as Aschaffenburg.
Richard Pattinson (Onerguwernöör faan Haliglun)
Major Richard Pattinson (* 1809; † 1875) wiar faan 7. Marts 1857 tu 14. Mei 1863 britisk onerguwernöör faan Haliglun.
Solom'janka (Distrikt)
De Solom'janka Distrikt (üüb Ukrainisk: Соло́м'янський райо́н Solóm'jans'kyj rajón) as en distrikt uun at steed Kyjiw uun't Ukraine. A distrikt leit uun a waast faan de Dnipro Struum. Det hee 383.093 lidj (2020).
Skandinaawisk Berger
A Skandinaawisk Berger san uk det hoodweederskeel tesken a Uastsia uun't uasten an at Noorsk Sia uun't waasten. A huuchst toop as a Galdhøpiggen uun Noorweegen mä en hööchde faan 2.469 meetern. A Kebnekaise as mä en hööchde faan 2.111 meetern a huuchst berag faan Sweeden, an a Haltitunturi mä 1.324 meetern a huuchst ponkt faan Finlun.
Di skandinaawisk ütjdruk Fjell betiakent ei bluas a Skandinaawisk Berger, man uk algemian at beragtundra.
Charkow Guwernement
Det Charkow Guwernement (üüb Rüs: Ха́рьковская губе́рнія Khar'kovskaya gubérnija) wiar faan 1780 tu 1919 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Ukrainisk SSR. Det hed 2.509.811 lidj (1897). At hoodsteed faan’t guwernement wiar Charkow.
Rumija
A Rumija as en 1594 m huugen berag an uk en beragkeed mä disalew nööm uun't waasten faan Monteneegro. Hat dialt di Skutari-Sia faan't Aadria uf.
Bouvet-Eilun
At Bouvet-Eilun [] as en ünbewenet wulkaaneilun uun a Süüdatlantik. Trinjam lei noch enkelt letj eilunen mä Larsøya, Store-Kari an Litle-Kari. Jo san en bütjenlun faan Norweegen.
Okpara Struum
Di Okpara as en struum uun Beniin. Hi lääpt iin uun di Ouémé Struum.
Bouvet-Eilun
Internet
Likes dat diar goor näämen wenet, hää det Bouvet-Eilun en aanj top-level-domain (TLD): .bv.
Hyltebruk
Hyltebruk as jü tiintgrutst stää önj e prowins Halland, Swärik. E stää läit önjt ååsten foon e prowins. Dåt heet 4072 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Hylte Komuun.
.gb
as en top-level-domain (TLD) faan't Ferianagt Könangrik. Diar woort oober miast .uk brükt.
Wil Pitersile
Wil Pitersile (Petroselinum segetum) as ään faan tau slacher uun det skööl faan a Pitersileplaanten (Petroselinum). Jo hiar tu det famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Wil Pitersile lewet uun Waast- an Süüdeuroopa.
.um
as det top-level-domain (TLD) faan a United States Minor Outlying Islands.
Rintüütern
A Rintüütern (Numenius, huuchsjiisk Brachvögel) san en skööl faan fögler uun't famile faan a Snepenfögler (Scolopacidae). Jo haa en üübfaalen krüm nääb.
Slacher
N. americanus – N. arquata – N. borealis – N. hudsonicus – N. madagascariensis – N. minutus – N. phaeopus – N. tahitiensis – N. tenuirostris
Rajon Petschenga
Petschenga as en lunkreis (Rajon) uun't Oblast Murmansk uun Ruslun. Üüb en areaal faan 8.662 km² wene 38.920 minsken (Stant: 2010). At ferwaltang sat uun Nikel.
Prowins Las Palmas
Las Palmas as en spoonsk prowins. Diar hiar a eilunen Gran Canaria, Fuerteventura, Lanzarote, La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Lobos, Roque del Este an Roque del Oeste tu. Det hoodstääd as Las Palmas. Tuup mä det Prowins Santa Cruz de Tenerife san jo tau det autonoom gemianskap faan a Kanaarisk Eilunen.
Gratst gemeenen
Stant
Bakersfield (California)
Bakersfield as det njüügenstgratst steed uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At steed leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 384.145 lidj (2019).
Tranås (Komuun)
Det Tranås Komuun (üüb Sweedsk: Tranås kommun) as ian faan a komuunen uun det Jönköping Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a nuurd faan't prowins. Det hee 19.003 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Tranås.
Wästfreesklöön
Wästfreesklöön (uwe Wästfreesk: Fryslân, uwe Hollöönsk: Friesland ) is ian foon de twälef prowinse foon Hollöön. Et prowins lait öön e nöörd foon't löön. Dat heet 649.944 jude (2020). E häädstää foon't prowins is Ljouwert.
Iarst Balkaankrich
De Iarst Balkaankrich wiar en krich faan Oktuuber 1912 tu Mei 1913 uun dön Balkaanen. Uun dediar krich streed Bulgaarien, Serbien, Grekenlun an Monteneegro jin det Osmaanisk Rik.
Cherson Guwernement
Det Cherson Guwernement (üüb Rüs: Херсо́нская губе́рнія Chersónskaja gubérnija) wiar faan 1802 tu 1920 ian faan a guwernementen faan det Rüs Keiserrik an det Ukrainisk SSR. Det hed 2.728.508 lidj (1897). At hoodsteed faan’t guwernement wiar Cherson.
Åmli (Komuun)
Det Åmli Komuun (üüb Noorsk: Åmli kommune) as ian faan a komuunen uun det Agder Prowins uun Noorweegen. At komuun leit uun a uast faan't prowins. Det hee 1822 lidj (2021). At hoodsteed faan't komuun as Åmli.
Sävsjö (Komuun)
Det Sävsjö Komuun (üüb Sweedsk: Sävsjö kommun) as ian faan a komuunen uun det Jönköping Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüd faan't prowins. Det hee 11.677 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Sävsjö.
Akkaar (Guwernement)
Det Akkaar Guwernement (üüb Araabsk: محافظة عكار Muḥāfaẓah ʻAkkār) as ian faan dön guwernementen uun a Liibanon. At guwernement leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 397.823 lidj (2015). At hoodsteed faan't guwernement as Halba.
Charkiw (Prowins)
Det Charkiw Prowins (üüb Ukrainisk: Ха́рківська о́бласть Chárkivs’ka óblast’ of Ха́рківщина Chárkivščyna) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 2.701.188 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Charkiw.
São Paulo
São Paulo [] (portugiisk för Sankt Paulus) as det hoodstääd faan di bundesstoot São Paulo uun Brasiilien. Hat as det gratst stääd uun Brasiilien an diar di wiartskap-, finans- an kultuurmadelponkt.
Charkiw (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hee sant 2020 sööwen distrikten:
Birobidschan
Birobidschan (🇷🇺, ) as mä iinwenern (Stant ) at hoodstääd faan't Jüüdsk Autonoom Oblast uun Sibiirien. Hat leit 172 km waasten faan't gratstääd Chabarowsk.
São Paulo
Uun São Paulo wene gud 12 miljuun minsken, uun det metropoolregiuun Grande São Paulo san't 21 miljuunen. Diarmä as São Paulo det gratst stääd uun Süüdameeriko an ian faan a gratst stääden üüb a hialer eerd.
Stääddialen
Sao Paulo as iindiald tu 32 onerprefektuuren (subprefeituras of Prefeituras regionais), diar uun 9 ferwaltangsregiuunen (zonas) lei:
Charkiw (Prowins)
Indialing faan Ferwalting
At prowins hed föör 2020 27 distrikten.
Siahaasen
A Siahaasen (Cyclopteridae) san en famile faan fasker uun det order faan a Barschoortagen (Perciformes).
Sköölen
Aptocyclus – Cyclopsis – Cyclopteropsis – Cyclopterus – Eumicrotremus – Georgimarinus – Lethotremus – Microancathus
Nokoue Sia
Di Nokue as en sia uun't süüden faan Beniin. Diar lääpt di Ouémé Struum iin, an det weeder lääpt uf uun a Golf faan Guinea (Atlantik).
San Jose (California)
San Jose as det traadgratst steed uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At steed leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 1.021.795 lidj (2019).
Anaheim (California)
Anaheim as det tjiinstgratst steed uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At steed leit uun a süüdwaast faan a bundesstoot. Det hee 350.365 lidj (2019).
Dinosaurier
Huaram a dinosauriern ütjstürwen san, as ei seeker. At sjocht so ütj, üs wan diar tau grünjer mäspelet haa:
Iindialang
Diar wiar tau ordern faan dinosauriern, iindiald efter a knookenbau:
Rütjern
A Rütjern (Limosa) san en skööl faan fögler uun't famile faan a Snepenfögler (Scolopacidae). Diar hiar man sjauer slacher tu.
Rajon Lowosero
Lowosero as en lunkreis (Rajon) uun't Oblast Murmansk uun Ruslun. Üüb en areaal faan 53.800 km² wene 11.820 minsken (Stant: 2010). At ferwaltang sat uun Lowosero.
Maantrau
Maantrau (Eryngium) as en plaantenskööl uun det famile faan a Skiremplaanten (Apiaceae). Diar jaft at son 230 slacher faan.
Di aparte nööm komt faan Eryngium campestre ("Fial-Maantrau"). Det skal üs afrodisiakum halep, am at seksualiteet uun a gang tu fun.
Bingöl (Prowins)
Det Bingöl Prowins (üüb Türkisk: Bingöl ili, üüb Kurdisk: Parêzgeha Çewlîgê) as en prowins, wat uun det Uastanatoolien Regiuun faan a Türkei leit. Det hee 279,812 lidj (2019). At hoodsteed faan't prowins as Bingöl.
Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:
Vaggeryd (Komuun)
Det Vaggeryd Komuun (üüb Sweedsk: Vaggeryds kommun) as ian faan a komuunen uun det Jönköping Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a süüdwaast faan't prowins. Det hee 14.275 lidj (2019). A hoodsteeden faan't komuun san Skillingaryd än Vaggeryd.
Swjatoschyn (Distrikt)
De Swjatoschyn Distrikt (üüb Ukrainisk: Свято́шинський райо́н Svjatóšyns'kyj rajón) as en distrikt uun at steed Kyjiw uun't Ukraine. A distrikt leit uun a waast faan de Dnipro Struum. Det hee 342.768 lidj (2020).