cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tollmálið
Stevndi journalistum
Í januar 2015 kærdi Jørgen Niclasen nakrir føroyskir miðlar til Fjølmiðlakærunevndina. Umleið ein mánað eftir at sjónvarpsdokumentarsendingin, Tollmálið, varð víst í Kringvarpinum, valdi Jørgen Niclasen at taka kæruna aftur til Fjølmiðlakærunevndina. Hann ákærdi nevndina fyri ikki at virka, eftirsum hansara mál enn ikki var viðgjørt. Journalisturin Sveinur Tróndarson segði við Rás2, at tað passaði ikki, tí at málið var aldri lagt fyri nevndina, málið kom ikki longur enn til umsitingina hjá nevndini. Løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen helt alla tíðina hildið fast í, at hann hevði fult álit á Jørgen Niclaen.
Dómsavgerðin - Journalistarnir taptu
Advokaturin hjá Sveini Tróndarson, Bjørn á Heygum, fanst at dóminum, dagin eftir, at dómurin var feldur, viðvíkjandi tekstinum um, at Føroyar var eitt lítið samfelag, og at man kan risikere, at den nødvendige minimumsrekruttering af opstillede til politiske valg trues, sum tað stóð í dómsavgerðini. Harvið blandar dómarin jura og politikk saman, segði Bjørn á Heygum, eftir hansara meining hoyrir ein sovorðin setningur ikki heima í einum dómi. Hann segði við Kringvarp Føroya, at tað júst er uppgávan hjá fjølmiðlunum at vera kritiskir, soleiðis at ein og hvør ikki stillar upp til politisk val, og at óynskt element lata vera við at stilla upp til eitt val. Hann meinar, at dómurin er prinsipiellur, eftirsum rætturin nú eftir henda dómin, hevur álagt føroyskum fjølmiðlum sensur. Hann setti eisini spurnartekin við, um orðið snýt nú framyvir ikki má nýtast av tí føroysku pressuni um ólóglig viðurskifti, uttan so at talan er um strafbar viðurskifti, tí um tey gera tað, so kunnu tey enda við at verða dømd fyri ærumeiðing, sum í hesum málinum. Hin 27. februar 2015 valdu teir tríggir journalistarnir frá Kringvarpi Føroya at kæra dómin til Landsrættin.
Átrúnaður
Átrúnaður ella religión snýr seg um, at menniskjað á ein ella annan hátt stendur í samband við maktir uttanfyri menniskjað, sum hava ávirkan á lív og umstøður menniskjans. Menniskju hava til allar tíðir havt sinar átrúnaðir. Fra nátturureligion og persónligum spiritualiteti til trúnna á fleiri gudar til trúnna á ein Guð.
Heiðaheykur
Heiðaheykur (frøðiheiti - Circus macrourus)
Indo-evropeisk mál
Kappingarhugsanin
Summi hava víst til svartahavs-syndaflóðar-ástøðið, ið dagfestir upprunan til umleið 5600 f.Kr., sum beinleiðis orsøk til indo-evropeiska útbreiðslu. Henda hendingin fór fram í yngru steinaldartíðum, og er eitt sindur ov tíðliga til at samsvara við kurgiska fornfrøði. Tó kann ímyndast, at ein hending í fjaru fortíð Sredny Stog-mentanarinnar og fólksins, ið livdu í lendinum, ið nú er undir Asovsjónum, sum møguligar undan-frum-indo-evropearum.
Summir indiskir ástøðingar lata vediskt sanskrit koma frá indusdalar-mentanini, uppáhaldandi, at vedisk sanskrit í grundini er samlík frum-indo-evropeiskum, og at øll onnur málføri í síðsta enda mugu føra aftur til gomlu indusdalar-mentanina í umleið 3000 f.Kr.. Hetta ástøði er ikki alment góðtikin av lærdum.
Nana Mouskouri
Hon hevur innspælt sangir á nógvum ymiskum málum, eitt nú á grikskum, fronskum, enskum, týskum, hollendskum, italienskum, sponskum, portugisiskum, kinesiskum, hebraiskum og tyrkiskum.
Walisiskt mál
Almenn støða (status)
Flestu vegskeltir eru í dag á bæði engskum og walisiskum.
Kristen Schaal
Kristen Schaal (fødd í 1978) er ein amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar, rithøvundur og skemtari. Hon er best kend fyri sín leiklut sum Mel í HBO røðini Flight of the Conchords, sum Louise í Bob's Burgers, sum Hazel Whassername í 30 Rock, og sum ein av luttakarunum í The Daily Show.
Jeremy Suarez
Jeremy Steven Suarez (føddur 6. juli 1990) er amerikanskur raddaleikari og sjónleikari. Í 1996 spældi hann sínar fyrstu leiklutir fyri Jerry Maguire sum sonur Rod Tidwell, Tyson, og sum ein lítil drongur í sesong 4 av Sister, Sister. Hann legði rødd til Koda í tveimum Disney filmum, Brother Bear og Brother Bear 2.
Listi yvir borgarstjórar í Skúvoyar kommunu
Listi yvir bygdarráðsformenn í Skúvoyar kommunu í Føroyum.
Vivino
Skipanin virkar á tann hátt, at tú tekur eina mynd av vínspjaldrinum, og so leitar forritið eftir víninum í dátagrunninum hjá Vivino, har 1,3 mió. vínsløg verða tøk um stutta tíð. Tá vínið er funnið, kanst tú lesa um tað, og síggja hvat aðrir brúkarar siga um tað. Tú kanst eisini meta um vínið sjálv/ur og seta eitt ”like” ella ”dislike”. Vivino er ein app til smartphones, sum letur teg skapa ein digitalan "vínkjallara". Við appini hevur tú møguleika at taka myndir av vínfløskum, sum automatiskt verða skrásettar og paraðar við røttu vínfløskuna úr databasanum hjá Vivino, sum kann reypa við at hýsa upplýsingar um fleiri enn eina millión ymsar vínfløskur. Millum annað ber tað síðani til at lesa ummæli av fløskunum frá øðrum brúkarum av Vivino, umframt at skriva síni egnu ummæli.
Filmatisering
Filmatisering lýsir ta process (tilgongd), ið endar við einum filmi sum er baseraður á eina forteljing úr einum øðrum miðli, t.d. eini bók.
Andrew W. Sloan
Andrew William Sloan (føddur 1896), sonur William Gibson Sloan, gjørdist eins og pápin, trúboðari fyri Brøðrasamkomuna í Føroyum.
Charles III kongur
Charles hin triði er kongur av tí Sameinda Kongsríkinum og 14 øðrum londum (Commonwealth Realms), herundir Kanada, Avstralia og Nýsæland.
Patrick Dempsey
Patrick Galen Dempsey (føddur 13. januar 1966) er amerikanskur sjónleikari, sum er kendur fyri sín leiklut sum nervaskurðlæknin Dr. Derek Shepherd ("McDreamy") í sjúkrahús dramarøðini Grey's Anatomy. Áðrenn hann fór at spæla tann leiklutin, so hevði hann spælt við í fleiri sjónvarpsfilmum, og hann varð eisini tilnevndur eina Emmy Award (heiðursløn). Hann hevur eisini spælt í fleiri filmum, m.a. Sweet Home Alabama, Made of Honor, Valentine's Day, Flypaper, Freedom Writers, og Transformers: Dark of the Moon.
Løgtingsvalið 1958
Úrslit
a Framburðsflokkurin: Tølini í klombrum vísa munin á tali av atkvøðum hjá Framburðsflokkinum samanborið við tal av atkvøðum hjá Kjartani Mohr á seinasta løgtingsvali, sum var uttanflokka tá.
Uma Thurman
thumb|Uma Thurman í 2011. Uma Karuna Thurman (fødd 29. apríl 1970 í Boston, Massachusetts) er ein amerikonsk sjónleikarinna.
790-árini
Øldir: 7. øld - 8. øld - 9. øld
Ár: 790 791 792 793 794 795 796 797 798 799
Kirsten Dunst
thumb|Kirsten Dunst í 2016. Kirsten Dunst (fødd 30. apríl 1982 í Point Pleasant, New Jersey) er ein amerikonsk sjónleikarinna.
Rebetes
Viðmerking: Av og á (og tað er eitt umstrítt evni) verður definisjónin á rebetes víðka til eisini at fevna um nútíðar grikskar tónleikarar, sum til dømis Babis Goles og Agathonas Iakovidis.
Patrícia Pillar
Patrícia Gadelha Pillar (fødd 11. januar 1964 í Brasília) er sjónleikari úr Brasil, sum hevur spælt við í spælifilmum og í sjónvarpsrøðum og harumframt hevur hon eisini framført á palli. Hon var gift við politikaranum Ciro Gomes frá Brasilska Sosialistaflokkurin. Tey byrjaðu at ganga saman í 2002, meðan hann enn var giftur við Patrícia Saboya, ið er núverandi Senator í Ceará, hetta elvdi til nakað av roki í miðlunum. Áðrenn tað var Pillar gift við MPB sangaranum og sangskrivaranum Zé Renato frá 1985 til 1995. Hon hevur móttikið eina røð av heiðurslønum fyri sítt virksemi sum sjónleikari.
Ludwig van Beethoven
Verk
thumb|Beethovens symfoni nr 5 (byrjar eftir umleið 9 sekund). thumb|Beethovens symfoni nr 6.
Yell
Búseting
thumb|250px|left|Burravoe Bygdirnar á Yell liggja fram við strondini, tær størru eru Burravoe, Mid Yell, Cullivoe og Gloup, og smærru bygdirnar eru Ulsta, Gutcher, Aywick, West Yell, Sellafirth, Copister, Camb, Otterswick, og West Sandwick.
Bill Clinton
Bill Clinton í Føroyum
Hann spurdi síðan, hvat skal broytast í heiminum, og svaraði sjálvur, at neyðugt er at fáa heimin at arbeiða saman sum í einum lítlum samfelag sum tí føroyska. Neyðugt er at fáa fólk at kenna seg heima onkustaðni og geva teimum ein sterkan samleika. Til tess krevjast samansjóðað samfeløg við eins møguleikum fyri øll.
1764
1764 (MDCCLXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum sunnudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Symbister
Symbister, (norrønt Sunnbólstaðr), er størsta bygdin á Whalsay í Hetlandi.
Southampton
Tvær áir, River Test og River Itchen, renna ígjøgnum Southampton og týdningarmikil herflotahavn er stødd har í býnum. Sunnan fyri Southampton liggur størsta oyggj í Onglandi, Isle of Wight.
Los Angeles
Størsta tíðindablaðið er Los Angeles Times.
Margrethe Vestager
Privat
Bæði foreldur hennara eru sóknarprestar: Hans Vestager (føddur 1945) Bodil Tybjerg (fødd 1946). Hon vaks upp í Ølgod. Í 1986 gjørdist hon studentur frá Varde Gymnasium, og í 1993 varð hon útbúgvin sum cand.polit. við Københavns Universitet. Hon hevur starvast sum fultrúði í danska Fíggjarmálaráðnum 1993-95, serráðgevi í danska Búskaparmálaráðnum 1995-97 og skrivstovustjóri sama stað 1997-98. Hon er gift við studentaskúlalærara Thomas Jensen (1966-), saman hava tey tríggjar døtur.
Hvalbiareiði
Vegur til Fiskieiði
Í 19. øld var ongin vegur til Fiskieiði, so allur fiskur mátti berast á bakinum heim til bygdina. Í 1890 varð vegur gjørdur vestur til Skallaportrið, men ikki restina av vegnum. Vegurin heilt vestur til Hvalbiareiði varð gjørdur í 1931, aftaná at fyrsti bilurin varð komin til bygdina. Um bátarnir fiskaðu nógvan fisk, rúmtust bara tvær bátsmanningar í lastbilin, um teir ikki fiskaðu so nógv so rúmtust tríggjar bátsmanningar.
Ferðavinna
Seinastu árini hevur ferðavinnan vundið meira uppá seg í Suðuroynni og eisini í Hvalba. Bæði føroyingar og útlendingar vitja í Hvalba, og ofta fara tey eisini vestur á Hvalbiareiði at hyggja og at ganga túrar har. Onkuntíð verður lendingin á Fiskieiðinum eisini brúkt til stuttleika túrar og til onnur ferðavinnu tiltøk. Túrar verða gjørdir fyri ferðafólk, bæði føroyingar og útlendingar av Hvalbiareiðinum til bjørgini vestanfyri Hvalba og Sandvík. Ofta verður farið heilt norður til Ásmundarstakk, inn í gjáir og holur og so suður aftur til Fiskieiði. Ein grill er sett upp á Fiskieiði og onkuntíð verður henda eisini brúkt til ferðavinnutiltøk.
Stella Polaris tónleikakappingin
Stella Polaris 2014
Fimm dómarar vóru til tónleikakappingina. Dómsnevndarformaður var heimskendi skotski trompetleikarin John Wallace. John Wallace er rektari á Royal Scottish Academy of Music and Drama í Glasgow og er kendur víða um, sum ein av fremstu trompetleikarum seinnu mongu árini.
Dómari, ið umboðar tónleikagreinina í breiðari merking, var heimskendi blokkfloytuleikarin Michala Petri. Michala Petri er úrmælingur á blokkfloytu, og framførir kring allan heimin. Hon starvast harafturat eisini sum proffessari á Kgl danska tónlistaskúlanum í Keypmannahavn.
Meinhard Jensen
Meinhard Jensen er gøtumaður, føddur í 1971. Hann er familjumaður, sum undirvísir í enskum í student á Kambsdali og í HF í Klaksvík, umframt at hann er vertur í Áðrenn Elvis. Tað er ein sending hjá útvarpinum hjá Kringvarpi Føroya, sum hevur verið í gongd síðan 2007.
11. desember
11. desember er dagur 345 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 346 um skotár er). 20 dagar eru eftir av árinum.
Cullivoe
thumb|right|250px|Cullivoe Cullivoe (norrønt Kollavágr), er ein bygd á Yell í Hetlandi. Bygdin liggur spjødd á landnyrðingshorninum á oynni, og haðani sæst tvørturum Bluemull Sound (Blámúlasund) yvir á oynna Unst. Bygdin hevur eina bátahavn við oljutangum og ísvirki, havnin varð endurnýggjað í 1991.
James Garner
220px|thumb|right|James Garner í 1987 James Garner (føddur James Scott Bumgarner 7. apríl 1928 í Norman í Oklahoma, deyður 19. juli 2014) í Brentwood í Los Angeles) var amerikanskur sjónleikari og framleiðari, á filmi og innan sjónvarp.
Hann er best kendur frá sjónvarpsrøðum sum "Maverick" frá 50-árunum og "Rockford" frá 70-árunum og spældi m.a. í filmum sum "The Great Escape" frá 1963 og "Murphy's Romance" frá 1985.
Berbaraleyva
Skyldskapur við asiatiska leyvu
Kanningar í 1968 av skøltum av norðurafrikonskum berbaraleyvum, asiatiskum leyvum, útdeyðum kappleyvum o.ø. afrikonskum leyvum vístu at nøkur sereyðkenni vóru felags fyri berbaralevyuna og asiatisku levyvuna. Hetta vísir at tað kanska er tættur skyldskapur millum norðurafrikansku leyvuna og asiatisku leyvuna. Onkur hevur eisini skotið upp at suðureuropeiska leyvan ið doyði út uml. ár 80-100 f.kr., var "bindiliðið" millum norðurafrikansku og asiatisku leyvuna.
Jómfrúoyggjar
Jómfrúoyggjar ella Virginoyggjar, enskt: Virgin Islands, merkir Jómfrúoyggjarnar, er ein oyggjabólkur í Karibiahavi sum telur 9 størri oyggjar og umleið 200 smærri hólmar og oyggjar. Stórabretland og Sambandsríki Amerika hava býtt oyggjarnar sínámillum. Fyri eystan eru hinar Puertorikansku Jómfruoyggjarnar og handan tær Puerto Riko í Sambandsríkinum Amerika. Tað er partur av Smáu Antilluoyggjunum.
1769
1769 (MDCCLXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Ian Richardson
260px|thumb|right|Ian Richardson Ian William Richardson (føddur 7. apríl 1934 í Edinburgh í Skotlandi, deyður 9. februar 2007 í London í Onglandi) var skotskur sjónleikari.
Pete Seeger
Hann var ein av undangongumonnunum í tónleikasjangruni folk. Ein av kendastu sangum, sum hann hevur sungið, er "We Shall Overcome". Eisini hevur hann skrivað fleiri kendar sangir, so sum "Where Have All the Flowers Gone?", "If I Had a Hammer" og "Turn! Turn! Turn!".
RNA
RNA hevur ymisk størv í kyknuni. tRNA (transfer RNA) flytur aminosýrur til proteinsyntesuna á ribosomunum. mRNA (messenger RNA) verður nýtt til at flyta upplýsingar frá DNA til ribosomini. Eisini hava vit rRNA (ribosom RNA), sum ribosomini eru samansett av.
SIC
SIC er eitt føroyskt heavy metal-orkestur úr Havn, sum varð stovnað í 2002.
Greenville (South Carolina)
Býurin liggur í útnyrðingshorninum á Suðurcarolina, um leið 100 míl (160 kilometrar) í ein útnyrðing frá høvuðsstaðnum Columbia, og nakað miðskeiðis millum býirnar Atlanta í Georgia og Charlotte í North Carolina. Áin Reedy River rennur ígjøgnum miðbýin og stóra fjallarøðin Blue Ridge Mountains, sum er partur av Appalakkufjøllum, er í ein útnyrðing úr býnum. Í 2019 búðu fleiri enn 70 túsund fólk í Greenville.
P/F Televarpið
Søgan
Televarpið varð stovnað í juli 2002 og byrjaði at senda fylgissveinasjónvarp 5. desember 2002. Fyritøkan er eitt dótturfelag hjá Føroya Tele. Televarpið heldur til í Klingruni 1 í Hoyvík.
Lesoto
Regiónir í Lesoto
thumb|right|250px|Regiónir í Lesoto
James Brown
thumb|right|180px|James Brown í 2001. James Joe Brown jr. (føddur 3. mai 1933 í Barnwell, South Carolina, deyður 25. desember 2006 í Atlanta, Georgia) var ein amerikanskur dansari, tónleikari, sangskrivari og sangari.
1691
Øldir: 16. øld - 17. øld - 18. øld
Ólavsøka
Í dag er skrúðgongan ein fastur partur av ólavsøkuni. Tað tykist at hava verið ógvuliga ymist, sum skrúðgongan hevur verið skipað. Í hvussu er var eingin føst skipan, t.d. um raðfylgjuna. Við hvørt hevur eisini politisk ósemja verið um henda spurning. Tað hevur ikki enn eydnast at fáa eina fasta skipan. Men kortini - so sæst á hvørjari ólavsøku enn í dag hitt gamla sambandið millum ting og kirkju.
3 (tal)
3 ella Trý (n.), Tríggir (m.), Tríggjar (f.)
Gongustjørnur
thumb|right|220px|[[Sólskipanin.]] Jørðin er ein av átta stórum og næstan rundum klótum, sum mala um Sólina. Klóturnar eru gongustjørnur: stórar kúlur av metali, gróti og gassblendingum, sum ganga í ringrás um eina stjørnu. Tær fimm, sum eru næstar okkum (Saturn, Jupiter, Mars, Venus og Merkur) síggja vit við berum eygum. Tí vistu fólk í fornøld um tær.
12. desember
12. desember er dagur 346 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 347 um skotár er). 19 dagar eru eftir av árinum.
Krossmerki
Nøkur av fløggunum í hesum lista hava ikki vunnið almenna viðurkenning. Leggið eisini til merkis, at lutføll, snið og støddir vísa frábrigdi, eisini hóast flaggið er hitt sama bert til annað endamál.
Forboð
Hetta kann raka 17 ymisk evropeisk fløgg, harundir tey norðurlendsku krossfløggini.
Lívrunnin evnafrøði
Bólkar av lívrunnum sambindingum
Dømi um funktionellar bólkar:
Massachusetts
Her í Massachusetts búgva umleið 6,5 mió. fólk. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Boston, næststørsti býur eitur Worcester. Elsti lærdi háskúlin í Amerika, Harvard, er staddur her í Massachusetts.
Danskir forsætisráðharrar
Listi yvir danskar forsætisráðharrar síðani 1848, tá einaveldið varð avtikið.
Frumevni
Eitt frumevni er eitt evni sum ikki kann verða býtt sundur ella broytt til onnur evni á nakran vanligan evnafrøðisligan hátt. Eitt frumevni hevur eins nógvar protonir í øllum atomunum. Talið av neutronum kann vera ymiskt, tá er talan um isotopar. Frumevnini eru bólkað í skeiðbundnu skipanini.
Johnny Nash
thumb|right|180px|Johnny Nash í 1965. Johnny Lester Nash jr. (føddur 19. august 1940 í Houston, Texas; deyður 6. oktober 2020 í Houston, Texas) var ein amerikanskur sangari og sangskrivari.
Símun av Skarði
Símun av Skarði (3. mai 1872 - 9. oktober 1942) var fólkaháskúlastjóri í Tórshavn. Hann var lærari og stjóri á Føroya Fólkaháskúla. Setti saman við Rasmusi Rasmussen háskúlan á stovn 1899. Var eisini skald, yrkti m.a. tjóðsangin "Tú alfagra land mítt". Saman við Símun Paula úr Konoy gav hann út fyrsta føroyska barnablaðið, Ungu Føroyar (1907-10 og 1914-15). Símun av Skarði var í nøkur ár løgtingsmaður fyri Sjálvstýrisflokkin.
Løgtingsvalið 1990
Løgtingsvalið í Føroyum 1990 varð hildið 17. november 1990.
Hests kirkja
thumb|Hests kirkja Hests kirkja er ein kirkja í bygdini Hestur á Hestoy. Hon varð vígd 2. hvítusunnudag 5. juni 1911 av Fríðriki Petersen, prósti.
Á fundi í kirkjuráðnum fyri Kirkjubøar sókn í 1908, viðmælir ráðið einum ynski frá bygdarfólkinum í Hesti um at fáa nýggja kirkju. Hetta fæst at vita úr fundarbókini, og helst er farið í holt við arbeiðið beinanvegin, tí longu tvey ár seinni, í 1910 er kirkjan liðug. Hestmenn valdu Rasmus Lemvig til formann fyri grótarbeiðinum. Hann varð løntur av kirkjugrunninum, men avgjørt varð millum hann og bygdarmennirnar, at lønin skuldi falla til kirkjuna. Fyri henda pening varð ljósakrúna keypt. Annars var alt annað arbeiði sjálvboðið. thumb|Hests kirkja innan. Magnus Jacobsen arkitektur í Havn, vanliga nevndur Magnus á Kamarinum, teknaði kirkjuna. Kirkjan, sum er bygd dygst við bakkatrom, norðan fyri Kvíggjará, er laðað av gróti uttan og klødd við timbri at innan og er, máld uttan, 12x24 alin.
Galeras
thumb|right|250px|Galeras í [[desember 2005.]] Galeras er eitt gosfjall í Kolombia í Suðuramerika. Galeras er 4.270 m høgt og hevur goyst fleiri ferðir seinastu árini. Í januar í 2008 goysti fjallið, men tá hendi ikki stórvegis skaði. Í 1993 doyðu 9 fólk, tá fjallið fór at goysa. Gosfjallið er á markinum til Ekvador í Suðurkolombia. Galeras hevur goyst 26 ferðir síðani ár 1500.
Tammy Wynette
Tammy Wynette telist millum kendastu nøvn innan country-tónleikaheimin. Hon byrjaði sína lívsleið sum sangarinna í 1966. Millum hennara kendastu sangir eru "Apartment No. 9" frá 1966, "Your Good Girl's Gonna Go Bad" (1967), "My Elusive Dreams" (1967), "I Don't Wanna Play House" (1967), "Take Me to Your World" (1968), "D-I-V-O-R-C-E" (1968), "Stand by Your Man" (1968), "We're Gonna Hold On" (1973, saman við George Jones) og so "Til I Can Make It on My Own" frá 1976. Tammy Wynette hevur verið gift fleiri ferðir, millum annað við country-sangaranum George Jones frá 1969 til 1975.
Bakteria
Skap
Bakteriur eru umleið tíggju ferðir minni enn eukaryotar kyknur og eru vanliga 0,5-5 mikrometrar til støddar. Tær kunnu hava ymisk skøp, t.d. rundar (coccus), avlangar (rod), S-formaðar (spirillum), snúraðar (spirochete) og tráðformaðar (filament).
Flokking
Nakrar ættir av grampositivum bakterium:
SMS (sølumiðstøð)
Søga
Í 1986 byrjaði SMS at hava barnaparkering, har nakrar kvinnur frá pensiónistafelagnum í Havn átóku sær at ansa børnum hjá kundunum í SMS. Henda tænasta er ikki til longur.
Løgtingsvalið 1988
Framsóknarflokkurin stillaði upp fyri fyrstu ferð.
Georg II av Stórabretlandi
Hann var sonur Georg I av Stórabretlandi og konu hansara Sophiu Dorothea av Celle. Georg II var tann seinasti bretski kongurin, sum varð føddur uttan fyri Stórabretland og tann seinasti bretski kongurin, sum í kríggi persónliga stóð á odda fyri bretskar herdeildir.
Palle Sørensen
Palle Mogens Fogde Sørensen (føddur 26. mars 1927) var ein danskur drápsmaður. Hann er kendur fyri at hava skotið 4 løgreglufólk, ímeðan hann var á flótta í einum stolnum bili i september 1965. Palle og sonur hansara "Mikkel Aske Høg" skuldu handtakast fyri at hava ólóglig vápn um hendur.
Svenskt
Svenskt hevur fleiri týdningar:
1766
1766 (MDCCLXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
19. mai
19. mai er dagur 139 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 140 um skotár). Tað eru 226 dagar eftur av árinum.
Kirkwall
Í miðbýnum stendur St. Magnus Cathedral, bygd av Ragnvaldi II jalli, til minnis um Sankta Magnus Erlendsson, ið var orknoyajallur 1108-1117.
Foula
Søga
Í 1490 vóru jarðarognirnar hjá Ciske familjuni býttar og Vaila og Foula gjørdust ogn hjá Alv Knutsson. Men Ciske familjan var norsk, og tá Hetland var innlimað í Skotland nøkur áratíggju frammanundan, vóru ognarkrøvini á oynni fløkjaslig og ósambærilig.
Í 1720 fóru pokurnar (koppar) at ganga millum teir 200 íbúgvarnar á Foula. Av tí at oyggjabúgvarnir vóru so avskornir frá øðrum fólki, høvdu teir ikki órinskap (immunitet) móti hesi sjúku, og níggju av tíggju fólkum doyðu. Sagt var at bert umleið 5-6 fólk yvirlivdu pokurnar; og nýggj fólk máttu flytast av meginoynni at fólka oynna aftur. Hetta var kanska ein av orsøkunum til at gamla norn málið fekk mønustingin á oynni. Skotski blaðmaðurin John Sands, ið búði fleiri stutt tíðarbil á skotskum oyggjum og í Føroyum, búði eina tíð á Foula í seinnu helvt av 19’du øld. Hann fanst harðliga at tí áhaldandi “Truck-skipanini”, har skotski ‘lairdurin’ (góðseigarin) rindaði sínum undirsáttum á Foula løn í sokallaðum ‘kredittum’, har teir nærmast einanans kundu keypa vørur og tænastur frá honum sjálvum. Blaðmaðurin avmyndaði Foula sum ein vakra ungmoy ið bleiv kvald av einum stórum kyrkingarormi (kvalaraslangu), meðan onnur skriðdjór, nevnd 'missionary', 'laird' og 'truck' hugdu at.
Sí eisini
Fugloy
Norðurjútland
Í Norðurjútlandi er 3 sýslur: Vendsyssel, Han Herred og Thy (minus Thyborøn):
Gelderland
250px|thumbnail|Kort av Gelderlandi (2018) Gelderland er ein landslutur í Niðurlondum. Arnhem er høvuðsbýur og Nijmegen er størsti býur í landslutinum.
Marjorie Estiano
In 2007 Maria Paula was cast live, the lead role of Duas Caras in prime time of the largest Brazilian television network, Rede Globo. Hon spældi eisini antihetjuna í einum øðrum telenovela filmi Lado a Lado, ið gjørdist tann besti telenovela í 2013 Emmy International.
Kristindómur
Kristindómurin fer í tvíningar
thumb|right|250px|Kristnar trúargreinir. Søga kristindómsins er merkt av aldagomlum stríði og sundurlyndi, og tey kristnu hava mangan gjørt seg sek í mannjagstran, píning og blóðúthelling framt í Guds navni. Longu áðrenn Konstantin keisari í 313 viðurkendi tey kristnu í Rómaríkinum, høvdu nakrar kristnar samkomur tikið seg burtur úr almennu kirkjuni, og sum tíðin leið, gjørdust tær alt fleiri í tali.
Kristin mest forfylgd
1. Norðurkorea
10. Usbekistan
Saladin
thumb|Saladin
Súkkling á Oyggjaleikum 2017
Súkkling, á Oyggjaleikum 2017, fór fram í Visby, har kappingar við fjallasúkklum vóru hildnar á Östergravar, Visby, Gotland, Svøríki í 2017.
Tórbjørn Jacobsen
Tórbjørn Jacobsen hevur verið limur í Tjóðveldisflokkinum síðani 1974, og hevur verið nevndarlimur í Eysturoyar Tjóðveldisfelag í fleiri ár. Frá 1998 til 2000 var hann løgtingsmaður fyri Tjóðveldisflokkin í Eysturoyar valdømi. Í tí sambandi var hann limur í løgtingsins rættarnevnd og grundlógarnevndini. Frá 2000 til 2001 var hann landsstýrismaður í undirvísingar- og mentamálum, valdur av Tjóðveldisflokkinum. Seinni landsstýrismaður í fiskivinnu- og tilfeingismálum í 2008. Hann fór úr politikki í 2011 og fór at starvast sum havnameistari í Runavíkar kommunu, har hann seinni, í 2016 eisini bleiv borgarstjóri. Hann hevur eisini lisið guðfrøði.
Harry S. Truman
Harry S. Truman (føddur 8. mai 1884, deyður 26. desember 1972) var amerikanskur bóndi, vinnulívsmaður, politikari og statsleiðari.
Celsiusstigin
Í millumtjóða eindarskipanini SI verður celsiusstigin brúktur um temperatur í mun til frystipunktið á vatni, t = T − T0, har T0 = 273,15 K. Eindin eitur "stig Celsius", og symbolið er °C. Tíverri tosa summi um hitastig og kuldastig, alt eftir um temperatururin er omanfyri ella niðanfyri frostmarkið, men hetta er óheppið! Talan er ikki um ymiskar mátieindir omanfyri og niðanfri frostmarkið!
Madeira
Søga
Tað fyrsta vit vita um Madeira er, at oyggjarnar eru nevndar í einum sjókorti frá Genova í Firenze í Italia. Hetta kortið er frá 1351. Annars siga sagnir, at bæði kartagarir, fønikarnir og rómarnir kendi oyggjarnar um ár 0. Í 1400 árunum gjørdist Portugal ein av fremstu siglandi tjóðum. Men tað var av tilvild, at portugisarnir, sum kannaðu vestursíðuna av Afrika endaðu á Madeira. Hetta komst av tí, at teir vóru farnir av kós og sostatt viltust til oynna. Árini eftir kanna portugisar oyggjarnar nærri, og í 1420 gera portugisar krav uppá oyggjabólkin Madeira.
Skandinavia
thumb|Kort yvir Skandinavia og Norðurevropa Skandinavia er norðasti partur av Evropa. Men fólk, lond og mál eru ikki heilt samd í, hvat Skandinavia umfatar.
Løgtingsins Fíggjarnevnd
Limir
Limir í tíðarskeiðnum 2015–2019:
Havnar Róðrarfelag
Havnar Róðrarfelag eigur fleiri kappróðrarbátar. Ein av teimum er Havnarbáturin sum er 10-mannafar. Havnarbáturin hevur vunnið føroyameistaraheitið 12 ferðir.
24. mai
24. mai er dagur 144 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 145 um skotár). Tað eru 221 dagar eftur av árinum.
Frederikshavn
Frederikshavn, sum fyrr nevndist Fladstrand (á latínskum "Ora Plana"), er tann størsti býurin í Frederikshavn kommunu og næststørsti býur í Vendsyssel við 23.309 íbúgvum. Býurin liggur í Región Norðurjútland út til Kattegat á eysturstrondini á tí Norðurjútsku Oynni. Frederikshavn er uppkallað eftir Kong Frederik 6. og fekk keypsstaðar rættindi í 1818.
Søga
Tað hava búð fólk í økinum í og kring Frederikshavn í fleiri túsund ár. Fornfrøðiligar útgrevstir bera prógv um búsetur frá Steinøldini til Víkingatíðina. Tað at býurin hevur góða náttúruhavn og er væl vardur at hólmum og skerum uttanfyri og tað at býurin liggur tætt við bæði Noreg og Svøríki hevur havt stóran týdning fyri politisku, búskaparligu og hernaðarligu søguna hjá býnum. Havnin hevur gjøgnum tíðirnar verið miðdepilin í býnum við virksemi innan fiskivinnu og skipasmíð. Men eftir kreppuna í 1980'unum innan bæði fiskivinnu og skipasmíð, er býurin blivin ein vertsbýur, har eitt nú ferðavinna eisini spælir ein stóran leiklut. Danska sjóverjan hevur enn eina støð í Frederikshavn.
Danielle Smith
Síðan 6. oktober 2022 er hon forkvinna í kanadiska flokkinum UCP (United Conservative Party of Alberta). Tann 20. oktober 2022 gjørdist hon 19. forsætisráðharrin í kanadiska landslutinum Alberta.
302 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
HM í fótbólti 2018
HM í fótbólti 2018 er tann 21 heimsmeistaraskapurin í fótbólti hjá monnum. Fótbóltskappingin fer fram í døgunum millum 14. juni og 15. juli 2018 í Russlandi. Tað er um fyrstu ferð í søguni, at HM í fótbólti verður hildið í økinum hjá fyrrverandi Sovjetsamveldinum og fyrstu ferð síðan 2006, at HM í fótbólti verður hildið í Evropa.
Finalukappingin fevnir um 32 landslið, teirra millum vertstjóðina. Finalan verður spæld í Moskva á Luzhniki Stadion.
300-árini f.Kr.
Áratíggju: 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr.
Føroyska krónan
Søgan um føroysku krónuna
Í fyrstu atløgu fingu danskir seðlar eitt stempul frá amtmanni, sum segði frá, at seðilin bara var galdandi í Føroyum. Seinni vóru tó serligir seðlar prentaðir og myntir slignir til føroyska nýtslu. Hesir nýggju føroysku pengarnir vórðu framleiddir í Onglandi. Føroyska gjaldoyrað varð verandi soleiðis líka til 1949, hóast seinni heimsbardagi endaði í 1945. Heimastýrisskipanin kom ikki í gildi fyrr enn í 1948, og ikki fyrr enn eftir hetta varð føroyska krónan broytt til tað, hon er í dag. 12. apríl 1949 kom lóg í gildi, sum ásetir, at Føroyar hava egið gjaldoyra, sum eitur ein króna. Og lutfallið millum føroysku og donsku krónuna er 1 króna = 1 krone. Í lógini verður eisini ásett, at serligir føroyskir seðlar verða prentaðir til nýtslu í Føroyum. Men eingir serligir føroyskir myntir verða slignir. Danskir myntir verða brúktir í Føroyum. Lógin hevur gildi enn. Tí er, sambært lóg, einasta lógliga gjaldoyra í Føroyum hin føroyska krónan (og danskir myntir), sum tó hevur sama virði sum hin danska.
Aramæiskt mál
Mállæra
Aramæiskt hevur tvey kyn, kvennkyn og kallkyn, eins og latínsku málini. Lýsingarorð bendast eftir kyni, tali og falli, og navnorð hava trý føll. Aramæiskt verður skrivað við aramæiskum bókstavum.
Tríkantur
Ein tríkantur hevur tríggjar siður og tríggjar vinkulspíssar. Tríkantur verður eisini nevndur tríhyrningur.
Olaf Halvorsen
Olaf Halvorsen (1913-1993) var lækni undir klaksvíksstríðnum, tað var hann, ið var orsøk til, at stríðið byrjaði. Klaksvíkingar dámdu hann væl sum lækna og vildu ikki av við hann, tá ið ein annar varð settur í starv í staðin, orsakað av at Halvorsen ikki var limur í danska læknafelagnum, sum var eitt krav fyri at fáa fast starv á sjúkrahúsinum. Klaksvíksstríðið vardi frá 1951 til 1955, tá Halvorsen var farin av landinum aftur. Halvorsen var dani. Hann misti pápan, tá hann var bert tvey ára gamal, og mammuna, tá hann var fimm ára gamal. Hann bleiv síðan uppfostraður hjá ommu og abba sínum. Hann var útbúgvin lækni í 1939.
1790-árini
Áratíggju: 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini 1780-árini - 1790-árini - 1800-árini 1810-árini 1820-árini 1830-árini 1840-árini
26. mai
26. mai er dagur 146 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 147 um skotár). Tað eru 219 dagar eftur av árinum.
Listi yvir forsetar í Italia
Forsetin býr í Quirinal-slottiðnum í Róm.
Bulgaria
Fólkið
Mesta fólkið er bulgarar; lítil partur turkar og makedónar.
HM fótbóltur
Fótbóltur er fyri professionellar
Á fundinum í 1926 staðfesti Henri Delauny, sum var formaður í fronsku fótbóltssamgonguni, at "Ein altjóða fótbóltskapping kann ikki longur vera partur av Olympisku Leikunum, ið er fyri amatørar, tí professionalisman er komin. Spurningurin var bara, hvussu ein professionellur fótbóltsspælari skuldi definerast. Bretsku fótbóltssamgongurnar, ið nú aftur vóru komnar upp í FIFA, ivaðust ikki og settu fram sína definitión fyri hinum limalondunum; men tey høvdu ilt við at semjast um bretsku loysnina, og hesaferð var ósemjan verri at bøta, og tí hildu bretar seg burtur frá Heimsmeistarakappingini í mong ár. Men HM kom tó kortini.
Fyrsta HM endaspælið verður fyrireikað
Myndahøggarin Abel Lafleur evnaði steypin til, ið fekk navnið "Jules Rimet Steypið" at heiðra formannin hjá FIFA, tí hansara eldhugur hevði verið so avgerandi fyri at fáa HM kappingina av bakkastokki.
Kelvinstigin
Kelvin, sum er SI-eind fyri hita, er nevnd eftir írsk-skotska verkfrøðinginum og alisfrøðinginum William Thomson (26. juni 1824 - 17. desember 1907), Kelvin lordur.
Sirkul
Ein sirkul er ein lokað rás. Rásina nevna vit umfar, og longdina á umfarinum nevna vit ummál. Ein sirkul er ein mongd av punktum, sum øll hava somu frástøðu frá einum ávísum punkti (t.e. miðdepil). Frástøðuna frá miðdeplinum til sirkulin nevna vit radius. Størsta strekkið ímillum tvey punkt á sirklinum nevna vit tvørmát. Tvørmátið gongur ígjøgnum miðdepilin og er tvær ferðir longdina á radiusi. Ein sirkul er 360°. Lutfallið ímillum tvørmát og ummál er tað sama í øllum sirklum. Hetta lutfall nevna vit 𝛑.
Roknireglur
320px|right
Zenvo Automotive
Zenvo Automotive er ein danskt sportur-biljantar byrjaður baseið í Præsto, isla av Zealand. Tann samfelag varð stødd í 2007 av Troels Vollertsen.
Sámal Soll
250px|thumbnail|Sámal Soll í 2014 Sámal Kristian Soll (føddur 25. juni 1977 sum Sámal Kristian Jacobsen í Tórshavn) er ein føroyskur rithøvundur og fyrrverandi formaður í Rithøvundafelag Føroya. Hann er útbúgvin cand. mag. í enskum og hevur tikið hjánám í føroyskum. Hann er elstur av 7 systkjum, vaks upp við Oyggjarvegin í Havn og flutti við familjuni til Hoyvíkar at búgva í 1984 og fór at ganga í Hoyvíkar skúla. Hann fór á studentaskúlan í Hoydølum, har hann tók prógv í 1997. Síðan fór hann niður til Aalborg at lesa enskt. Hann tók BA-prógv í enskum í 2001 og cand. mag. í enskum í 2004. Í 2007 fekk hann arbeiði í Føroya Banka, og hevur hann eisini undirvíst í enskum í Hoydølum. Tær fyrstu stuttsøgurnar skrivaði hann, meðan hann gekk í Hoydølum. Í 2005 varð søgan "Ver ikki bangin" vald sum onnur vinnarasøgan í stuttsøgukapping, sum Bókadeildin skrivaði út. Árið eftir varð søgan givin út í søgusavni á 7 málum umframt føroyskum.
Dover (Delaware)
Dover er næststørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Delaware. Í 2019 hevði býurin fleiri enn 38 túsund íbugvar.
Martinique
Fólkatalið er umleið 386.000 íbúgvar. Høvuðsstaðurin eitur Fort-de-France, og hevur 94.049 íbúgvar í sjálvari kommununi, og 134.727 íbúgvar í øllum Fort-de-France-økinum. Hetta ger Fort-de-France til ein av størstu býunum í Karibia.
Napoleon Bonaparte
Lívsleið
Nabulione Buonaparte varð føddur í Ajaccio á oynni Korsika, ið nýliga var blivin franskt hjáland. Hann var næstelsti sonur Carlo Buonaparte (1746 – 1785) og Maria Letizia Ramolino (1750 – 1836), sum fingu í alt 8 frísk børn. Hóast bæði foreldrini vóru aðalsfólk, vóru tey ikki rík, tey máttu arbeiða hart fyri at breyðføða børn síni.
Hummari
Hummari skiftir ham eins og krabbi. Tá ið hann er ungur, skiftir hummarin ham fleiri ferðir um árið. Seinni skiftir hann bara annaðhvørt ár. Fyrst skrædnar skelin á bakinum, og dýrið krýpur úr haminum. Fyrstu tíðina eftir hamskiftið er jomfrúhummarin illa fyri. Hann fær ikki staðið á beinunum og fær heldur ikki nýtt nakra klógv at verja seg við. Tí noyðist hann at krógva seg í móruni á havbotninum. Tað má hann gera í 5-­7 vikur til hann hevur fingið nýggjan ham. Um jomfrúhummari missir ein lið ella lim, so vaksa teir aftur.
ISO 3166-1 alfa-2
ISO 3166-1 alpha-2 kotur eru landakotur við tveimum bókstavum, ið eru umrøddar í ISO 3166-1, ið er partur av standardinum ISO 3166 frá International Organization for Standardization (ISO). Koturnar umboða lond, sjálvstýrandi øki og serstøk øki av landafrøðiligum áhuga. Tær eru tær mest nýttu av landakotunum frá ISO (hinar eru alpha-3 og numeric), og verða tær m.a. nýttar til internetdomeni hjá londum og økjum við fáum undantøkum. Koturnar vórðu á fyrsta sinni innførdar sum partur av standardinum ISO 3166 í fyrstu útgávuni í 1974.
Indeterminate reservations
Indeterminately reserved code elements are codes used to designate road vehicles under the 1949 and 1968 United Nations Conventions on Road Traffic but differing from those contained in ISO 3166-1. These code elements are expected eventually to be either eliminated or replaced by code elements within ISO 3166-1. In the meantime, the ISO 3166/MA has reserved such code elements for an indeterminate period. Any use beyond the application of the two Conventions is discouraged and will not be approved by the ISO 3166/MA. Moreover, these codes may be reassigned by the ISO 3166/MA at any time. The following alpha-2 codes are currently indeterminately reserved:
Strikaðar kotur
For each deleted alpha-2 code, an entry for the corresponding former country name is included in ISO 3166-3. Each entry is assigned a four-letter alphabetic code, where the first two letters are the deleted alpha-2 code.
Tjørnuvíkar kirkja
Kirkja hevði verið í Tjørnuvík áður, men í 1857 vórðu partar av gomlu kirkjuni fluttir til Saksunar, sum tá fekk sína egnu kirkju. Tjørnuvík kom tá at standa uttan kirkju, og kom at hoyra undir kirkjuna í Vík. Soleiðis vardi tað í heili 80 ár.
Grootfontein
thumb|right|250px|Grootfontein Grootfontein er ein býur í Otjozondjupa í Namibia og hevur 23 793 íbúgvar (2011).
Dansk Melodi Grand Prix 2010
Luttakarar
Teir 10 luttakrarnir í Dansk Melodi Grand Prix 2010 vóru almannkunngjørdir hin 12. januar 2010. Av teimum vóru Bryan Rice, Kaya Brüel og Sukkerchok boðin við á einum sonevndum wildcard.
Føroya Sjómannadagur
Kappingar
Flestu av kappingunum eru FM kappingar og heiðursmerki vera latin. Kappast verður m.a. í:
VÍF
Kappróður
Vestmenningar fingu sín fyrsta kappróðrarbát áðrenn VÍF varð stovnað. Fyrsti báturin var 10-mannafarið Vestmenningur, sum felagið læt smíða í 1927. Tað var Jógvan í Skálum, sum smíðaði bátin. Seinni smíðaði hann eisini fyrstu Havfrúnna. Seinni fekk felagið nýggjar bátar, tá var tað Niclas í Koltri, bátasmiður, sum smíðaði bátarnar.
Vestmenningur hevur verið føroyameistari árini 1983, 1984, 1987, 1995, 1997 og 2000. Havfrúgvin gjørdist eisini føroyameistari. 5-mannafør kvinnur vunnu føroyameistaraheitið í 1999, 5-mannafør dreingir vunnu tað sama árið, tvs. í 1999 og so aftur í 2007.
Hópurin hjá VÍF í Atlantic Airways kappingini 2011/12 (menn)
Venjarir hjá VÍF monnum í hondbólti eru Ingi Olsen og Dia Midjord.
Athos
Jarðfrøði, søga og atgongd til hálvoynna
Hálvoyggin Athos er tann triði "armurin" á hálvoynni Halkidiki. Hálvoyggin er 50 metrar long og gongur suður og norður, breiddin er millum 7 og 12 kilometrar. Hálvoyggin Athos er 335,6 km2 til støddar. Fjallið Athos er 2.033 metrar høgt. Havið kring Athos kann vera sera vandamikið at sigla á. Í fornu griksku søguni eru søgur um tveir skipaflotar, sum gingu burtur við Athos. Í 492 á.Kr. misti Darius, kongur av Persi, 300 skip undir Mardonius generali (Herodotus "Histories" book VI (Erato), Aeschylus "The Persians"). Í 411 á.Kr. mistu spartanarar ein flota við 50 skipum undir admiral Epicleas. (Diodorus Siculus, "Bibliotheca historica" XIII 41, 1–3). Sjálvt um hálvoyggin er landføst við Grikkaland, so ber bert til at koma til staðið við báti. Har eru tvær stórar ferjur, Agios Panteleimon og Axion Estin, sum sigla dagliga, um veðrið loyvir tí, millum Ouranoupolis og Dafni. Á vegnum leggja skipini at við nøkur klostur á vestustrondini. Har er eisini ein minni skjóttgangandi bátur, Agia Anna, sum siglir beinleiðis uttan støðg. Atgongdin til Athos er avmarkað, og menn skulu søkja um loyvi at sleppa til hálvoynna Athos, og so kunnu teir fáa loyvi eitt avmarkað tíðarskeið, men bert menn sum eru limir í eysturortoksu kirkjuni kunnu fáa loyvi til at búgva á staðnum, og tá kunnu teir virka har antin sum munkar ella sum arbeiðsmenn.
Fjørukrabbi
Fjørukrabbi verður 5-­6 cm breiður um skelina og kann vera reydligur, brúnligur, grøn­ligur ella gráligur á liti. Hann skiftir ham, tá ið hann veksur. Nýggja skelin er bleyt at byrja við. Hann krógvar seg, til nýggja skelin er vorðin hørð. Missir fjørukrabbi eina bitklógv, veksur hon aftur.
Danmark á Summar-OL 2008
Danmark luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Beijing, Kina, í døgunum 8. august til 24. august 2008. Í alt vóru tað 84 ítróttafólk úr Danmark í 16 ítróttagreinum á Summar-OL 2008. Føroyski rógvarin Katrin Olsen umboðaði Danmark í dupultscullara. Hon gjørdist fyrsti føroyingur, ið luttók á Olympisku Summarleikunum.
Jerry Lee Lewis
250px|thumb|right| Jerry Lee Lewis í 1950-árunum. Jerry Lee Lewis, eisini kendur undir navninum "The Killer" (føddur 29. september 1935 í Ferriday, Louisiana, deyður 28. oktober 2022 í DeSoto County, Mississippi) var ein væl umtóktur amerikanskur sangari, sangskrivari og klaverleikari. Hann verður roknaður sum ein av undangongumonnunum, tá ið talan er um rock and roll tónleik og rockabilly tónleik, men hann var eisini at hoyra við sangum í øðrum sjangrum, so sum country, gospel og honky-tonk tónleiki.
Rankinestigin
TRa = TF + 459,67  og   TF = TRa − 459,67.
780-árini
Ár: 780 781 782 783 784 785 786 787 788 789
28. mai
28. mai er dagur 148 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 149 um skotár). Tað eru 217 dagar eftur av árinum.
1740-árini
Áratíggju: 1690-árini 1700-árini 1710-árini 1720-árini 1730-árini - 1740-árini - 1750-árini 1760-árini 1770-árini 1780-árini 1790-árini
KattenKabinet
Savnið liggur í einum bygningi sum liggur við eina kanak á Herengracht 497, í Gouden Bocht ("Golden Bend") av hesi kanalini. Eigarin býr á aðru hædd við familju síni. Savnið læt upp í 1990. Savnið varð brúkt undir filmingini av filminum Ocean's Twelve í 2004.
South Carolina
Búskapur
thumb|left|230px|[[Hilton Head Island.]]
Gággukrabbi
thumb|right|220px Gággukrabbin (Pagurus bernhardus) er tann vanligasti krabbagágga í Evropa. Framkroppurin á gággukrabba er sum á hummara. Aftur­kroppurin er bleytur og er altíð inni í gágguskelini. Sum krabbin veksur, verður gágguskelin ov lítil. So fer hann úr gágguskelini at leita sær eftir størri skel. Hesa tíðina er krabbin góður fongur hjá fiski og tí í stórum vanda. Á gággukrabba vaksa ofta nógvar margføtlur.
Museum Willet-Holthuysen
thumb|250px|Museum Willet-Holthuysen Museum Willet-Holthuysen er eitt savn í Amsterdam við Herengracht kanalina. Savnið er tað einasta fult møbleraða patrisarahúsið ið liggur við kanalirnar, sum er opið fyri almenninginum. Savnið hevur eina stóra samling av silvuri, tallerkum og bókum frá Niðurlendsku gulløldini. Har er eisini eitt savn við list. Húsið varð bygt umleið 1685 til Jacob Hop, borgarstjóra. Hann var ikki tann seinasti borgarstjórin ið búði í húsinum. Í 1739 var fasadan høvuðsumvæld og broytt til Louis XIV stílin. Seinasti privati eigarin, Frú Willet-Holthuysen, gav húsið til býin Amsterdam í 1895 treytað av, at tað gjørdist eitt savn, og tað hevur tað verið líka síðan.
Lejeune yvirlýsingin
Lejeune yvirlýsingin ella Yvirlýsingin hjá tænarum lívsins er heitið av einari yvirlýsing frá 1994, ið er orðað av franska barnalæknanum og ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune. Yvirlýsingin er grundarlagið undir Pro Vita rørsluni.
Sólarmyrking
Av tí at mánin stendur ímillum jørðina og sólina, kann sólarmyrking bara vera í tendring.
Danmark á Summar-OL 2000
Danmark luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Sydney, Avstralia, í døgunum 15. september til 1. oktober 2000. Í alt vóru tað 97 ítróttafólk úr Danmark í 16 ítróttagreinum á Summar-OL 2000.
Vágseiði
Tráðbanin
Í 1906 var tráðbani gjørdur á Vágseiði, soleiðis at bátar kundu verða drignir upp á land gjøgnum Múlagjógv, sum er eitt sindur longri vesturi. Tað var ein stórur fyrimunur, tá brimið stóð um Heltnarnar, sum er hella beint við Kleivina, har bátarnir annars løgdu at landi, tá kyrt var. Múlagjógv var sum oftast nógv kyrrari enn sjógvurin longri inni við Heltnarnar. Bátar og veiða var so heysað upp í loft við tráðbananum og ført úteftir inn á land á Eiðinum, veiðan fyri seg og báturin fyri seg. Onkuntíð var bara veiðan hivað upp á henda hátt. 22 bátar róðu út av Eiðinum, tá tráðbanin varð tikin í brúk. Tann fyrsti tráðbanin virkaði við mannakraft, har var eitt spæl, sum menninir gingu runt um og fingu tað at mala runt, til báturin var komin heim á Eiði. Elektrisitet kom til Vágs í 1921, men tað vardi nøkur ár, áðrenn trábanin var rikin við elektrisiteti, tað hendi í 1930. Løgtingið hevði samtykt, at teir vildu gjalda 2/3 av kostnaðinum av tráðbananum, tó í mesta lagi 1800 krónur, og játtanin var treytað av, at forstandaraskapið í felagskommununi í Suðuroynni váttaði, at arbeiðið varð forsvarligt gjørt í tráð við kostnaðarætlanina. Hans Jacob Joensen úr Mikladali gjørdi tvey portur í einari smiðju við Ósagarð, hesi vórðu síðan flutt vestur á Eiðið og sett upp har við skrástívarum, sum vóru festir í helluna. Ein sverur jarntráður var spentur vestur í Múlagjógv.
Nasisma
Kendasta dømi uppá nasismu er Týskland undir Adolf Hitler, har hann førdi manndráp uppá 11 milliónir fólk ið hann dømdi at vera lægri enn hann sjálvur.
Árnafjarðar kirkja
Í oktober 1934 fóru árnfirðingar, við Óla Hans Biskupstø sum løntum arbeiðsformanni á odda, ígongd við stoypiarbeiðið og í november 1936 stóð kirkjan liðug. Tó varð kirkjan ikki endaliga sýnað fyrr enn í oktober 1937. Tað vóru Zacharias Jacobsen, timburmaður, og Óli Arge, steinhøggari, báðir úr Havn, sum sýnaðu.
308 f.Kr.
Áratíggju: 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr.
Amerikanska Sámoa
Amerikanska Sámoa gjørdist amerikanskt hjáland í 1899, og hevur síðan hoyrt til Sameindu Statirnir, burtursæð frá styttri tíðarskeiðum, har ið oyggin var hersett av Týsklandi. Tá ið niðurlendingar komu til oyggjarnar í 1722, vóru tær so tætt skógvaksnar, at næstan ikki var framkomandi. Í dag eru stórir partar av oynni dyrkaðar, men tað eru enn fleiri øki, sum eru órørd, m.a. National Park of American Samoa. Hesi økið eru sera ymisk. Høg ber fjøll, onnur fjøll eru vaksin við frumskógar líknandi vøkstri. Skógarklædda fjallalandslagið líkist nógv tí í grannalandinum Lýðveldið Sámoa fyri vestan. Íbúgvarnir eru av polynesiskum uppruna, men eisini er ein hvítur minniluti.
Sørvágur
Fiskakeypararnir
Um ár 1900 vóru átta reiðarar og fiskakeyparar í Sørvági, ið høvdu hvør sína brúgv úti á Bakka og egnar og aðrar bátar, ið avreiddu til teirra. Einstaklingar og menn við stórum familjum fluttu til bygdina í hópatali at lívbjarga sær sum útróðrarmenn. Úti á Stongum vóru 6 fiskastykki, úti í Geilini 1 og úti á Bakka 4.
Súsanna Helena Patursson
Helenu Patursson til minnis
(Hans Andrias Djurhuus, 1917)
Newtonstigin
Stigin verður ikki brúktur longur. Ein má ikki blanda hitaeindina "stig Newton (°N)" við krafteindina "newton (N)".
Akrar
Akrar er lítil niðursetubygd á sunnara armi á Lopransfirði í Suðuroy.
Bíggjar kirkja
Inni í kórinum er altarið. Har stendur tann tunga altartalvan úr stoypijarni. Tað sigst, at Heini í Búri í sínari tíð hevur givið altartalvuna, men helst er misskiljing komin í, tí sambært skjølum á Skjalasavninum, er hetta ikki so, tí í fleiri støðum stendur skrivað, at altartalvan er givin av Zacharias Heinesen.
Í fótskørunum, á loftinum og undir prædikustólinum eru træsnældur, sum somuleiðis eru dreyaðar við rennitóli.
Kekkia
Kekkia er lýðveldi í Miðevropa. Í ein landnyrðing hevur Kekkia mark við Pólland, í ein landsynning við Slovakia, í suðri við Eysturríki og í vestri við Týskland. Høvuðsstaðurin er Prag, landið hevur umleið 10,5 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er kekkiskt. Kekkia gjørdist limur í ES 1. mai 2004.
Øl er ein tann gitnasta vøran úr hesum fram komna ídnaðarlandinum. Kekkar hava bryggjað í øldir, og kendasta ølið er Pilsner, bryggjað í Plzen síðan 1925, og Budweiser, bryggjað í Budvar. Ídnaður hevur eisini mong ár á baki. Longu í 13. øld tók námsvinna seg upp í fjøllunum, og enn arbeiða mong í námsvinnuni. Týdningarmestu ídnaðarvørurnar eru akfør, spreingievni, plast og klæði.
Rólant Højsted
Familja
Hann er sonur Elin og Fredrik Højsted úr Funningi. Hann er giftur Katrin, fødd Ejdesgaard, av Eiði, tey eiga 4 børn: Fríðrikur, Óli, Birna og Elin Nevnast kann at Jóhannes tann vísi var tipoldurabbi hansara.
Suðuroyar Sparikassi
Søgan
Suðuroyar Sparikassi varð stovnaður 20. mars 1943, og fór hann undir virksemi sítt 1. oktober 1943. Oddamaðurin at stovna Suðuroyar Sparikassa var Petur Dahl á Gørðunum. Ætlanin var upprunaliga at fáa ein banka at opna eina deild í Vági, men hetta var av ongum, og tí var avgjørt at stovna ein sparikassa ístaðin. Fyrsti stjórin var Peter Dahl (1911-1996), ið var stjóri frá bankin læt upp í 1943 og til 1980.
Hetland
Hetland var ogn hjá norsku krúnuni eins og Føroyar. Men 28. mai 1469 var Hjaltland, sum tað æt tá, pantsett fyri 8000 rínskar gyllin til skotakong. Hetland hevur verið skotsk ogn síðani.
Tonga á Summar-OL 2000
Tonga luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Sydney, Avstralia, í døgunum 15. september til 1. oktober 2000. Í alt vóru tað 3 ítróttafólk úr Tonga í 2 ítróttagreinum á Summar-OL 2000.
Hanshin Tigers
Summary
Hanshin Tigers eru tey best umtókta baseball liðið í Japan og hava eina rúgvu av eldhugaður. Shofu Okada er venjari og er meira væl umtókt enn spælarunum.
John Johannessen
Í 2020 kom John sum 42 ára gamal út sum samkyndur, og fór frá konu síni. Áður hevur John m.a. á Facebook víst stóran stuðul fyri LGBT og verið kritiskur yvir fyri røddum, ið hava talað í móti felagsskapum sum LGBT.
Danska Superligan 2013-14
Danska Superligan 2013–14 var tann 24. sesongin av Donsku Superliguni, ið avgerð Danska fótbóltsmeistaraheitið.