cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jón Pauli Olsen
thumb|right|200px|Jón Pauli Olsen. Jón Pauli Olsen (føddur 17. august 1968) úr Vági er venjari hjá kvinnulandsliðnum hjá Føroyum, hann tók við starvinum í september 2012. Hann er fyrrverandi fótbóltspælari úr Vági. Jón Pauli er giftur við Sirið Stenberg úr Vági.
Føroyameistari ár 2000
Jón Pauli Olsen hevur einaferð vunnið føroyameistaraheitið, tað var við VB/Sumba í 2000. Jón Pauli spældi við allar dystirnir tað fótbóltsárið og sat ongantíð á bonkinum..
Fjarðafestivalurin
Nevndin
Í nevndini sótu Terje Beinar Vestergaard og Eyðun Jacobsen við øðrum.
Dietrich Bonhoeffer
Longu sum 24 ára gamal var Bonhoeffer skikkaður at undirvísa á lærdum háskúla, og eftir at hava búð uttanlands gjørdist hann universitetslærari í evangeliskari teologi í Berlin og ungdómsreferantur í felagsskapinum, sum skuldi blíva Økumeniska ráð kirkjunnar. Frá 1933 og frameftir tók hann alment støðu ímóti nationalsosialistisku forfylgingini av jødum og fór uppí kirkjustríðið ímóti teimum týsku kristnu og ariarparagraffini. Frá 1935 skipaði hann fyri einum prestaskúla fyri játtandi kirkjuni í Finkenwalde, ið seinni gjørdist ólógligur, men hann helt á til 1940. Uml. 1938 fór hann uppí mótrørðsluna fyri Wilhelm Franz Canaris. Í 1940 fekk hann taliforboð og í 1941 skriviforboð. 5. apríl í 1943 varð hann settur í fongsul, og tvey ár seinni varð hann eftir boðum frá Adolf Hitler avrættaður sum ein tann seinasti av mótstøðurørðsluni, ið var settur í samband við atsóknina hin 20. juli 1944.
Søgan hjá Nigeria
Yvirgangsfelagsskapurin Boko Haram
Boko Haram er ein lutfalsliga nýggjur islamistiskur felagsskapur, sum fyrr hevur skipað fyri álopum á kristnar kirkjur, løgreglustøðir og fongsul. Umleið 367 menniskju eru deyð í 22 álopum frá Boko Haram tær fyrstu seks vikurnar í 2014. Tann 15. februar lupu m.a. fólk frá Boko Haram á átta bygdir í landslutunum Borno og Adamawa í Norðurnigeria. Tey vóru vápnað við byrsum, knívum og eldi, og tey drupu minst 200 fólk og brendu bæði bústaðir og handlar. Í bygdini Izghe í Borno, har tey flestu eru kristin, doyðu 121 fólk. Tveir dagar frammanundan doyðu 10 hermenn eftir samanbrestir við Boko Haram, men høvdu síðan tikið seg aftur. Tann 14. apríl í 2014 burturflutti Boko Haram meiri enn 270 gentur úr einum ungdómsskúla í bygdini Chibok og flutti tær til eitt øki nærhendis markinum við Kamerun. 57 av gentunum eru slopnar leysar, men 219 eru framvegis ikki komnar afturíaftur. Summar keldur vilja vera við, at umleið 30 bygdarfólk doyðu, tá Boko Haram leyp á bygdina. Leiðarin fyri Boko Haram, Abubakar Shekau, sigur, at tað kemur ikki upp á tal at lata genturnar fara, tí tær hava konverterað til islam, eru giftar monnum og eru nú í hjúnarlagsliga heimi sínum. "Málið um genturnar eru farið, tí eg havi fyri langari tíð gift tær burtur. Í hesum krígnum kanst tú ikki broyta fortíðina", sigur leiðarin, Abubakar Shekau við AP-tíðindastovuna.
Hans von Aachen
Millum næmingar Hans von Aachens vóru Peter Isaac og Joseph Heinz. Verk hansara eru vorðin endurgivin av Wolfgang Kilian, Dominicus Custos, og Jan Sadeler.
Bókavarðafelagið
Bókavørður í Føroyum
Bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri læristovni er kravd fyri at kunna setast í starv sum bókavørður á almennu bókasøvnunum í Føroyum.
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
Framburðurin av navninum er uml.: Hlan-vair pudl-guin-gidl go-gerø chuørn-drob-udl hlant-tøsilio go-go-goch - (sí Walisiskt mál)
Bárður Oskarsson
Bárður Oskarsson (føddur 18. juli 1972 í Tórshavn) er ein føroyskur barnabókarithøvundur, teknari og listamaður. Hann býr í løtuni í Danmark, har hann hevur nomið sær listarliga útbúgving á Skolen for billedkunst 1992 – 93.
Karsten Hansen
Karsten Hansen (føddur 18. august 1944 í Søldarfirði) er politikari fyri Miðflokkin og fyrr fyri Tjóðveldisflokkin. Áðrenn hann varð politikari var hann sýslumaður.
Beinisvørð
Beinisvørð rapaði
Í 1975 rapaði ein partur av Beinisvørði, og nógvar lomvigarøkur vóru oyðilagdar og fleiri staðarnøvn eru nú horvin.
Tórshavn
Byggilist
thumb|right|200px|Tinganes. Tann gamli býurin er tætt bygdur við trongum gøtum og skotum og við trappum, har ið bratt er. Sjálvt til gongu er skjótt at koma sær niðaná og fáa útsýni oman yvir býin og landslagið. Húsini fylgja sum heild hæddarstrikunum og venda sær út ímóti fjørðinum. Húsalitirnir vísa so ella so til aldurin á teimum, tey gomlu eru mest svørt, tey nýggjaru í nógvum ymiskum litum og tey nýggjastu varliga hvít ella ljóst jarðlitað. Tey flestu stakhús eru til eitt húski.
Kvinnufelagið í Havn 1952-1979
1979
Nevndin skipaði seg 31.01.1979 í Mettustovu
Manchester
Manchester er nakað eystan fyri Liverpool; men ein gryvja er grivin frá Írska sjónum inn til býin, so heilt stór farmaskip kunna fara hagar. Í býnum eru nógvar stórar verksmiðjur, sum gera bummulstoy, sum so aftur verður útflutt um Liverpool. Har eru eisini stór margarin- og sápuvirki.
Peter Fonda
Peter Fonda studeraði sjónleikalist í heimbýi faðirsins Omaha í Nebraska har hann gekk á University of Omaha og begynti seinni á Omaha Community Playhouse har bæði pápin og Marlon Brando høvdu byrja sínar karrierur. Fonda fekk seinni leiklutir í sjónleikarhúsum á Broadway í New York har hann vann sær uppmerksemi í uppsetingini «Blood, Sweat and Stanley Poole» áðrenn hann fór til Hollywood, Los Angeles fyri at spæla við í filmum.
Slovenia
Landafrøði
Høvuðsgrein: Slovensk landafrøði thumb|left|Hægsta fjall í landinum, ið kallast Triglav, er 2864 metrar høgt. thumb|left|Áin Soča, sum eitur Isonzo í Italia, rennur suður ígjøgnum fjallalendi fram við markinum millum Slovenia og Italia. Fjallalandið Slovenia er í útnyrðingspartinum á Balkan, millum Alpurnar og Adriahavið.
Koen Verweij
thumb|right|250px|Koen Verweij Koen Verweij (føddur 26. august 1990 í Alkmaar) er ein niðurlendskur ítróttamaður, sum íðkar skoyturenning á langteinum. Á vetrar-OL 2014 vann hann silvur á 1500 metra-teininum.
Bárður Háberg
Bárður Háberg (føddur í 1979 í Havn) er ein føroyskur tónleikari, tónasmiður og tónleikaframleiðari. Saman við Óla Jógvanssyni eigur og rekur hann tónleikafyritøkuna Baroli Music. Teir framleiða løg til útlendskar sangarar, ofta spæla teir eisini fleiri av instrumentunum og mixa sangin. Teir hava samstarv umvegis alnótina við aðrar tónleika framleiðarar og skriva eisini sangir saman við øðrum sangskrivarum og tónasmiðum.
Vertur á Atlantic Radio
Bárður Háberg var eitt av starvsfólkunum, sum starvaðist á Atlantic Radio, sum var fyrsta føroyska privata útvarpsrásin, hon var í luftini alt døgnið frá 6. mai 1999 til desember sama árið. Bárður var ein av vertunum og starvaðist eisini við lýsingum og teknikki.
Estland
Politikkur
Í mei 2008 varð Jóhan Páll Joensen útnevndur til konsul fyri Estland av Matti Maasikas aðalskrivara í estlendska uttanríkisráðnum.
Gjógvaráfjall
thumb|right|300px|Gjógvarafjall og bygdin [[Vágur í Suðuroynni. Útsýnið úr Toftalíð.]] Gjógvaráfjall er 345 metrar høgt fjall í Suðuroynni. Vestasti býlingurin í Vági er á Gjógvaráfjalli. Sunnanfyri Gjógvaráfjall er Vágseiði, Múlin og Múlatangi. Norðanfyri Gjógvaráfjall er Fámara.
Fair Isle
Fuglafrøði
Oyggin er fuglareservat, og nógvir ornitologar ynskja sær einaferð í sínum lívi at koma til Fair Isle.
Fróðskaparsetur Føroya
Søga
Á heysti 2002 byrjaði nýtt útbúgvingartiltak, kallað opið setur, við útbúgving í KT-frøði. Talan er um parttíðarlestur, sum kann samskipast við arbeiði innan KT-vinnuna. Fyrstu 11 studentarnir fingu BS-prógv í KT-frøði í februar 2005. Í 2003 kom nýggj útbúgvingarkunngerð fyri allar útbúgvingarnar á Fróðskaparsetrinum, har allar útbúgvingar vóru skipaðar eftir Bologna leistinum við bachelor, master og Ph.D., vanliga umrøtt 3+2+3 skipanin. Allar deildir Setursins skipaðu sínar útbúgvingar eftir hesum leisti frá lestrarárninum 2004-2005.
Bergtóra Hanusardóttir
Familja
Bergtóra Hanusardóttir hevur verið gift við havfrøðinginum Boga Hansen, tey fingu tvey børn: Trónd Bogason (1976) og Ragnheiður Bogadóttur (1979). Tróndur er tónaskald og er giftur við songkvinnuni Eivør Pálsdóttir. Móðir Bergtóru var Mia Trónd úr Gundali í Havn, faðir Bergtóru var Hanus D. Jensen úr Útistovu í Skúgvi. Mia og Hanus fingu fýra børn, gentur, Bergtóra er elst, hinar systrarnar eru Rannvá, Svanna og Marjun. Marjun Hanusardóttir starvast sum løgmansstjóri. Mia Trónd var ættað úr Kirkjubø, foreldur hennara vóru Malan og Tróndur Hansen. Tróndur var sonur Gustu av Kák og Jóannes úr Kirkjubø, sum búsettist á Ryggi í Havn. Omma og abbi hennara á faðirsíðuni vóru úr Skúvoy, omman var Mathea D. Poulsen, sum var dóttir Súsannu og Hanus í Garðinum, og abbin var Antines Jensen, sum var sonur Elsubu og Janus úti í Stovu í Skúvoy.
Dansk Melodi Grand Prix 2011
Dansk Melodi Grand Prix 2011 var tann 40. útgávan av Dansk Melodi Grand Prix. Tað gjørdist A Friend in London, ið vann kappingina við sanginum New Tomorrow.
21. august
21. august er dagur 233 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 234 um skotár er). 132 dagar eru eftir av árinum.
.cl
.cl er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Kili.
Birmaketta
thumb|right|250px| Birmakettan sigst stava frá Burma.
22. august
22. august er dagur 234 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 235 um skotár er). 131 dagar eru eftir av árinum.
Dansk Melodi Grand Prix 1960
Dansk Melodi Grand Prix 1960 var tann 4. útgávan av Dansk Melodi Grand Prix. Tað gjørdist Katy Bødtger, ið vann kappingina við sanginum Det var en yndig tid.
Virðismongd
Dømi
Hendan funktiónin hevur einans positiv tøl sum loysnir (um x er eitt reelt tal):
Colin Powell
Tað var tann 5. februar í 2003, at Powell royndi at sannføra altjóða samfelagið um øll hópoyðingarvápnini hjá stýrinum í Bagdad. Ein mánað seinni gjørdi USA innrás í Irak.
Kamerun
Mentan
thumb|right|250px|Afrikanskur dansur og sangur. Kamerun hevur ríka og ógvuliga fjølbrotta mentan.
Carl Barks
Frá 1935 til 1942 gjørdi Carl Barks teknifilmar hjá Walt Disney Productions (nú The Walt Disney Company), og hevur hann verið við til at gjørt 40 stuttfilmar og 3 langfilmar, langfilmarnir eru Snóhvíta og teir sjey dvørgarnir, Fantasia og Bambi. Frá 1942 til 1966 arbeiddi Carl Barks fulla tíð fyri forlagið Western Publishing, og var tað har hann gjørdist kendur fyri søgurnar um Dunnald Dunnu, Gírik Gvagg og øll hini. Men hann gjørdi eisini nakrar fáar søgur við stuttligum djórum, sum Disney ikki átti rættindini til.
Párvusz
thumb|right|200px|Párvusz í [[apríl 2009.]] Párvusz, føddur Norbert Kiss 1. mars 1981 í Budapest, er ein ungarskur grafikari og teknari. Párvusz varð borin í heim í Budapest í 1981.
UCI World Tour
Ranking 2009–2015
Kappsúkklarar fáa stig eftir plaseringum á teinum og samanlagt í teinakappingum sum víst í talvuni omanfyri. Stigini hjá einum liði verða roknaði út við at leggja saman stigini hjá teimum fimm ið hava hæst stigatal hjá liðnum. Somu reglar eru galdandi í landskappingum.
Fjallgrælingur
Fjallgrælingur (frøðiheiti - Calidris temminckii)
Dole, Jura
Jean-Maris Sermier er borgarstjóri í kommununi frá 2014 til 2020.
Aasmund Olavsson Vinje
Han gekk á Heltbergs studentfabrikk og las seinni til jurist. Han var politiskt aktivur og varð koyrdur úr starvinum sum statsgóðkendur juristur tá hann fanst at uttanríkispolitikkinum hjá stjórnini. Vinje verður roknaður sum ein undangongumaður í norskum journalistikki við vikublaðnum Dølen frá 1858. Áðrenn hann skrivaði Dølen var han blaðmaður, í gjøgnum 8 ár skrivaði hann heilar 700 greinar í Drammens Tidende. Sum rithøvundur skrivaði hann yrkingar og ferðafrásøgnir. Skrivistílurin hjá honum var eyðkendur av hansara evnum at síggja eina sak frá fleiri síðum, og sýndi ofta eitt tvísýni, millum annað tá tað galt norskan nasjónalromantikk. Vinje var ein av teim fyrstu ið aktivt nýtti landsmálið hjá Ivar Aasen.
Eva Cassidy
Eva Marie Cassidy, fødd 2. februar 1963 í Washington, D.C., deyð 2. november 1996 í Bowie, Maryland, var ein amerikonsk songkvinna.
Papua Nýguinea
Ættarbólkar
Av tí at so illa er framkomandi um høgu fjøllini og ígjøgnum tættu skógirnar, hevur altíð verið lítið samband ímillum mongu ættarbólkarnar, ið búgva her, til dømis sorimi. Hetta ger, at nú á døgum eru fleiri enn 1000 ættarbólkar í landinum, og fleiri enn 700 mál og bygdamál verða talað.
Dagur Málsins
Dagur Málsins ella Móðurmálsdagurin er 25. mars og hevur sum endamál at seta móðurmálið í miðdepilin og skapa tilvit um nýtslu og menning av málinum. Dagurin var útnevndur av landsstýriskvinnuni í mentamálum, Helena Dam á Neystabø í 2010, samstundis við stovnanina av eini málrøktarvirðisløn at lata einstaklingi, stovni ella felagi, ið hevur verið við til at røkja og ríka føroyska málið. Málrøktarvirðislønin, ið er kr. 40.000 og verður handað sama dag.
Kvinnufelagið í Havn
Mettustova
04. juni 1956 samtykti ein eykaaðalfundur at ogna sær Mettustova og seta hana í stand. Kvinnufelagið keypti Mettustovu fyri 1 krónu. Hon stóð at detta niður, og mong hildu at hon ikki kundi setast í stand aftur. Hetta tók eisini fleiri ár, og ikki fyrr enn í 1961 var hon so fræg, at hon kundi brúkast til fundir.
Nevndin frá 1. oktober 2001, Aðalfundur í Mettustovu
Eyðna Djurhuus, grannskoðari Bergliot Ihlen, grannskoðari Karin Kjølbro, KSF-umboð Gunnvá Haldansen, KSF-umboð, tiltakslimur
Nevndir í 1990-árunum (ikki fullfíggjað yvirlit)
27.09.1999; Aðalfundur
Bonaire
thumb|right|200px|Flaggið hjá Bonaire thumb|270px|Bonaire og Klein Bonaire sædd úr rúmdini ([[mars 1996).]] Bonaire er ein niðurlendsk oyggj í Karibiska havinum. Oyggin er ein av teimum trimum ABC-oyggjunum og liggur 20 km eystan fyri Curaçao. Høvuðsstaðurin eitur Kralendijk.
Swangah
Manningin í Swangah hevur síðan 2019 fyriskipað tiltakið iLLtonkt, sum er ein sending og platformur, har fólk munnhøggast og rappa.
Algebraisk uppskriving
Algebraisk uppskriving er ein uppskrivingarháttur at endurgeva talv við, og sum verður nýttur í kappingum, bókum og bløðum.
Siligo
200px|thumbnail|Siligo Siligo er ein bygd og kommuna í Logudoro regiónini, í Sassari provinsinum á oynni Sardinia í Italia. Sardinia er næststørsta oyggj í Miðjarhavinum. Siligo liggur 160 kilometrar norðanfyri Kagliari og umleið 25 kilometrar í ein landssynning Sassari. Í Siligo búgva knapt 1000 fólk. Siligo hevur mark við hesar kommunur: Ardara, Banari, Bessude, Bonnanaro, Codrongianos, Florinas, Mores og Ploaghe.
Arktis
thumb|right|250px thumb|right|250px|[[Roald Amundsen (16. juli 1872 - 18. juni 1928) sigldi útnyrðingsleiðina við Gjøu í 1906]] Norðasta stjørnumyndin undir norðurhválvi, Arktos (úr grikskum) ella Stórabjørn (frá latín), er upprunin at navninum á Arktis, sum á okkara máli eitur Norðurkollur og er havið - Íshavið - kring Norðurpólin. Íshavið er suður at norðastu pørtunum í Evropa, Asia, Norðuramerika og Grønlandi. Meginparturin av Norðuríshavinum er fryst, hóast heitir havstreymar ganga norður higar úr Atlantshavi og Kyrrahavi og gera, at luftin hitnar, og ísurin tiðnar við strendurnar við Íshavið. Lítið fólk býr á Norðurkolli, hóast har er nógv tilfeingi og stórt dýrameingi.
Kirkjubøsteinurin
Hvat stendur so á hesum steini og hvussu gomul er innskriftin?
Soleiðis ljóðar onnur týðingin hjá Finni Magnussen, og merkir tað "Ætt unnar hevur gravheyggj við Arvok" og skuldi Arvok smb. Finni Magnussen vera gamalt navn fyri Kirkjubø, ið um hetta mundi metir steinin at vera frá 9. øld.
Í 1887 sigur Ludvig Wimmer, at innskriftin á steininum er so ótýðilig, at ráðiligt er bert at lesa tey tvey seinastu orðini, ið merkja "eftir Róa". Hetta metir Ludvig Wímmer sipar til, at talan er um gravstein yvir mann, sum æt Rói ella Rógvi, og Wimmer daterar steinir afturi í 9. øld.
Houston
Texas er størri enn Týskland, Ongland, Írland, Holland og Belgia – tilsamans. Sagt verður haryviri, at "Alt er størri í Texas", eisini miðjumátið og tað hevur í fleiri ár givið Houston heitið: Feitasti býur í Amerika. Houston hevur umleið 2,3 mió íbúgvar. 24,7 prosent av fólkinum eru afroamerikanarar.
GMT
GMT er stytting fyri Greenwich Mean Time, sum er grundeindin í tíðarfesting á jørðini. Greenwich er býur í Onglandi, nú partur av London, har 0 stig ásin (Greenwichmeridianin) gongur ígjøgnum. Í dag verður hugtakið UTC vanliga brúkt til tíðarfesting ístaðin.
Sangir úr náttini
Sangir úr náttini er onnur útgávan hjá bólkinum Moirae. Fløgan varð tikin upp í Jakzak Studio apríl/mai 1998 av Jón McBirnie, og varð útgivin sama árið. Ljóðblandað: Flemming Rasmussen, Sweet Silence Studio. Húsan gjørdi Anker Eli Petersen.
HM í vegsúkkling 2016
HM í vegsúkkling 2016 fór fram í Doha, Katar, í oktober 2016.
Galapagosoyggjar
Verndarøki
Galapagos er í dag ein tjóðgarður. Fyri at avmarka ferðafólk, er tað kostnaðarmikið at sleppa í land á Galapagos. Nógvar ymsar reglur eru settar fyri, hvat ferðafólk kunnu loyva sær at gera, m.a. er tað als ikki loyvt at nerta djórini, serligar reglur eru settar fyri, hvar man kann ganga, og at ferðafólk als ikki mugu taka nakað úr náttúruni.
Oljudálkingin í 2001
Við skipið og har í nánd doyðu tó ymisk dýr so sum t.d. pelikanir, sjóleyvur, súlur, igulker, fiskur, umframt grøntarar og reyðtarar á strondini. Samskipanin millum felagsskapir, fiskimenn, ferðavinnu, stovnar og myndugleikir virkaði so mikið væl, at nógvir oljudálkaðir fuglar vórðu bjargaðir við tað, at teir vóru viðgjørdir á staðnum ella á viðgerðarstovu. Vandin fyri at hóttafall kundi koma t.d. á tey heilt sjáldsomu djórasløgini so sum galapagospingvinina og lavamásan, minkaði tíbetur skjótt, tí fyribyrgingararbeiðið gekk so mikið væl.
Holocaustdagur
thumb|right|250px|[[Auschwitz í 1944.]] Holocaustdagur er 27. januar. Undir Seinna heimsbardaga vórðu 6 milliónir jødar týndir, umframt at fólk frá øðrum minnilutabólkum eisini vórðu týnd. Fyri at minnast hendan sorgarleik er ásettur ein altjóða dagur til minnis um Holocaust. Tann 27. januar 1945 kom Reyði herurin hjá Sovjettsamveldinum til týningarleguna í Auschwitz og setti jødarnar har í frælsi. Tí var tann 27. januar valdur at vera minningardagur á hvørjum ári.
Wien
Í býnum eru nógvar verksmiðjur, og tær gera m.a. møblar. Wien er stórur ídnaðarbýur; har eru stórar vevstovur, maskinvirki, møblavirki, leðurvirki og instrumentvirki. Vørurnar fara við skipum gjøgnum siglirennuna út í Donau og haðani út á marknaðin í Evropa. Eisini er hann kendur tónleikabýur. Wien hevur verið høvuðstónlistaborgin í Evropa, og har hava heimsins mætastu tónaskald hildið til.
Borðspøl
right|200px Eitt borðspæl er eitt hvørt spæl sum verður leikt á einum borði við prikkum sum verða fluttir á borðinum. Nøkur dømir uppá borðspøl eru talv, damm, go, othello og trivial pursuit. Nøkur føroysk dømir eru landastrok og kánus. Fyri 4.000 árum síðan funnu fólk uppá at leika á borði. Talv og damm t.d. sýndu í fyrstuni vígvøll, har leikarar tóku hermenn hjá fíggindanum fangar. Í spælinum backgammon verður fólkið flutt ígjøgnum fíggindaland. Í summum nýmótans spølum stendur tó ikki um lív, eitt nú í matador, har tú keypir og selur fastogn.
1110-árini
Øldir: 11. øld - 12. øld - 13. øld
Ekvador
Bruttotjóðarúrdrátturin fyri hvønn íbúgva: 3 300 USA dollarar (17 000 DDK).
Landafrøði
thumb|right|250px|Oyggjasamfelagið [[Galapagosoyggjar|Galapagos liggur vestur úr Ekvador. Á hesum oyggjum leitaði Charles Darwin eftir verum við gomlum uppruna.]] thumb|right|250px|Landið liggur vestur ímóti [[Kyrrahavið|Kyrrahavi og er ikki so lítið sammett við evropeisk lond; 283,561 km2 til víddar (t.e. størri enn Stóra Bretland) við skýhøgum Andesfjøllum mitt í og slættlendi báðumegin. ]] Ekvador er lítið land í Suðuramerika, og landslagið er ógvulig fjølbroytt. Á eini ferð bara 200 km. inni í landinum fert tú úr láglendinum við strondina, har nógv avfall er, upp í kalda hálendið í Andesfjøllum og oman aftur í tropiskar regnskógir eystan fyri fjøllini. Fram við strondini eru mýrar, har vaksa mangrovutrø, sum tola sjógv. Hetta gróðrarlendið gagnar fólkinum væl, úr mangrovutrøunum fæst viður til brenni og byggitilfar, og fiskur, krabbadýr og skeljafiskur, ið liva her, eru týdningarmikil føði hjá fólkinum.
Galapagosoyggjar
Langt úti (umleið 1000 km.) í vesturi í Kyrrahavi eigur Ekvador nakrar oyggjar, sum nevnast Galapagosoyggjar. Har er eitt so óføra stórt skjaldbøkuslag. Tær størstu kunnu viga upp í 500 kg., og summar verða 400 ára gamlar. Ovurhonds stóra skriðdjórið hevur verið illa fyri, tí sjófólk hevur havt hund, rottu og onnur djór við sær á Galapagosoyggjarnar, eystarlaga í Kyrrahavi. Hon er nú alfriðað. UNESCO hevur koyrt Galapagos á listan yvir støð í vanda fyri umhvørvisoyðilegging.
Niðurlendsku Antillurnar
Samanlagt vóru oyggjarnar millum 1954 og 2010 eitt av teim stakríkjunum ið myndaðu um hetta mundið Kongsríki Niðurlond. Land binnen het Koninkrijk er niðurlendska heitið fyri stakríki av hesum slagi. Í 1986 varð Aruba tó frábýtt. Oyggin gjørdist til eitt stakríki innan kongsríki og í 2010 fylgdu Curaçao og Sint Maarten við.
Sjampanja
thumb|right|250px|Sjampanja. Sjampanja kemur úr økinum Champagne, ið liggur 145 km í ein landnyrðing úr París. Einki annað øki í heiminum hevur loyvi at kalla síni brúsandi vín fyri "champagne". Framleiðslan av sjampanju fer fram á henda hátt: Fyrst verður vanligt borðvín framleitt, og síðan verður sukur og ger latið í. Onnur gering fer nú fram í fløskunum, ið liggja á goymslu í minsta lagi 9 mánaðir. Eftir hesa goymslu, verða fløskurnar lagdar við hálsinum niðureftir í nakrar træbukkar við holum í, kallaðir "pupîtres", ið ger, at botnfallið rennur niður í fløskuhálsin. Hálsurin verður førdur niður í eina frostvesku, ið er minus 20 °C, so at botnfallið gerst til ein propp, ið verður tikin burturúr. Síðan verður sukur latið í, alt eftir, hvat slag av sjampanju framleidd verður. Einastu drúurnar, ið loyvdar eru at nýta í Champagne, eru Pinot Noir og Pinot Meunier, ið eru reyðar drúvur, og Chardonnay ið er ein hvít drúva.
26. september
26. september er dagur 269 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 270 um skotár er). 96 dagar eru eftir av árinum.
Kosta Rika
Búskapur
Atlantsjarnbreytin, gjørd liðug í 1890, varð mest løgd til at flyta kaffi úr lundunum og oman til útflutingshavnirnar á eysturstrondini. Trupult var at leggja jarnbreytina, og mangir túsund verkamenn doyðu. Breytin gjørdist so dýr, at landið kom sær í stóra skuld. Kosta Rika var fyrsta land í Miðamerika, sum fór at dyrka kaffi, og í meiri enn 100 ár var kaffi týdningarmesta útflutningsvøran. Tað hevði við sær, at búskaparstøða landsins var eftir, hvat fekst fyri kaffi á heimsmarknaðinum. Kaffi verður gjørt úr fruktini av kaffitrænum, sum veksur best í turrari, væl veittari jørð. Kaffitræið skal hava heitt veður, men ikki ov heitt, og veksur best í skugganum av stórum trøum. Tað kann bera nógvan ávøkst í eini 15 ár. Kaffitræið verður um 3 m høgt. Blómurnar hava søtan anga og følna eftir 3 til 4 døgum. Kaffifruktin minnir nógv um kirsuber. Fruktin er fyrst myrkagrøn, so gul og at enda reyð, tá er hon búgvin. Kaffi verður malið úr báðum bønunum inni i fruktini. Kaffibønirnar verða hentaðar við hond. Royndur hentari hentar eini 25 kg um dagin.
Søstrene Grene
Handlar
Í 2015 læt samtakið upp 20 nýggjar handlar í Danmark. Í dag eru Søstrene Grene umboðaðar í 15 ymiskum londum: Danmark, Noregi, Svøríki, Íslandi, Japan, Onglandi, Írlandi, Norðurírland, Hollandi, Spania, Fraklandi, Føroyum, Týsklandi, Sveis og í Eysturríki.
Tjaldur (hondbóltsfelag)
Søga
Tjaldur dreingir 10 ár vunnu tó FM-heitið í 2008 og 2011. Besta kvinnuliðið vann FM-heitið í 2009 og steypakappingina í 2011, men tíverri fánaði virksemið enn einaferð.
Sorimi
Teir hava sítt egna mál.
Páll á Reynatúgvu
Páll á Reynatúgvu (føddur 26. juli 1967 í Tórshavn) er fysioterapeutur og politikari fyri Tjóðveldisflokkin.
Svanur
Tað hevur ikki verið vanligt at svanur eigur í Føroyum, men í 2008 kom eitt svanapar á vatninum á Eiði út við tveimum ungum, og í 2009 fingu tey 7 ungar síðst í mai mánaði.
Kaj Leo Holm Johannesen
Eftir loknan fólkaskúla fór Kaj Leo Holm Johannesen til skips sum 14 ára gamal. Í 1986 tók hann prógv sum skipsførari á Føroya Sjómansskúla. Hann hevur bæði verið við fiski og farmaskipi, umframt starvast sum bilsølumaður. Í 1989 kom hann í starv hjá Føroya Fiskasølu og frá 1995 til 1997 starvaðist hann á Kósini. Síðani 1997 hevur hann verið sjálvstøðugur vinnurekandi.
Familja
Foreldrini eru Leo Hans Johannesen (deyður 1991) og Karin Holm Johannesen, bæði ættað úr Mykinesi. Hann er giftur við Jórun fødd Bærentsen, dóttir Jonnu og Ebba Bærentsen. Tey eiga synirnar Heina (føddur í 2000), Jákup (føddur í 2001) og Jónas (føddur í 2006). Hann og familjan búgva í dag á Teigi í vesturbýnum í Havn. Í uppvøkstri hansara búleikaðist familjan í bæði vestur- og eysturbýnum. Soleiðis búði Kaj Leo fyrstu 12 árini í Brøttulíð, og síðani tey næstu 14 í Tjarnarlág. Kaj Leo er einsamallur drongur í einum systkinaflokki á fimm, ið eisini telur systrarnar Liss, Marin, Jákubinu og Oddvør.
Annlis Bjarkhamar
Hon var læraravikarur í Porkeri 1996-1997 og á Eysturskúlanum í Tórshavn í 2001-2002. Í 1997-2000 starvaðist hon í Útvarp Føroya. Síðani 2008 hevur hon verið SSP-ráðgevi.
Donald Trump
París-sáttmálin
Ráðharrarnir í stjórnini eru ójavnir á máli um altjóða veðurlagsavtaluna. Steve Bannon, ráðgevi hjá forsetanum, hevur roynt at sannføra Trump um at taka seg burtur úr avtaluni, men Rex Tillerson, uttanríkisráðharri, og dóttir Trump, Ivanka, mæla til, at USA skal halda seg til avtaluna.
Islamski Staturin
=== Fíggjar- og búskaparpolitikkur  === Undir valstríðnum segði Trump at avtalur sum t.d. NAFTA, ið er eitt slag av heimamarknaði millum USA, Kanada og Meksiko, og TPP, kosta amerikonsk arbeiðspláss. Hann er ímóti fríhandilsavtalum sum TPP, TTIP og NAFTA, sum hann heldur kosta amerikansk arbeiðspláss. Hetta er í stríð við vanliga politikkin hjá Republikanska flokkinum.
Framsóknarflokkurin
Framsóknarflokkurin var ein politiskur flokkur í Føroyum.
EM í svimjing á stuttgeil 2013
Yvirlit yvir heiðursmerkjabýti, eftir londum
Danmark var vertstjóð, tað er markerað við ljóslilla.
Whisky
Framleiðsluhátturin
Stutt sagt, kann man siga, at whisky verður framleitt av korni, bygg, rug, hveiti ella mais, sum verður gerað og síðan dropadrivið. Malt whisky er gjørt úr bygg.
Ungarn
Søga
Annar veraldarbardagi fór illa við Sovjetsamveldinum, tað misti ógvuliga nógv fólk, og allur vestari partur lá í sorli. Sovjetisku ríkisovastarnir vórðu altráðir eftir at fáa ræðið yvir Eysturevropa, tí at teir óttaðust fyri nýggjum álopum vestaneftir, og tí at ríkinum tørvaði at endurreisa ídnaðin. Við ávikavist politiskum trýsti og hermegi grundaðu teir fólkalýðveldi og settu fólk at stýra, sum tóku undir við sovjetiska stýrinum í Moskva. Í 1956 kravdu bæði Ungarn og Pólland sjálvræði. Í Póllandi eydnaðist at fáa tamarhald á viðurskiftunum við hernaðarhóttanum og lyftum um størri frælsi, men í Ungarn setti fólkið seg upp ímóti kommunismuni. 4. november 1956 tóku sovjetiskar herdeildir seg inn í Budapest og bardu uppreisturin niður við harðari hond. USA og NATO-londini fordømdu atgerðina, men løgdu ikki uppí.
1150-árini
Øldir: 11. øld - 12. øld - 13. øld
Samandráttur av Føroyingasøgu
Eirikur kongur sendur boð til sviarnar Vandil og Adil og biður teir drepa Sigmund. Um heystið koma Sigmundur og teir aftur undir Sviaríki, Vandil og Adil leypa á, Vandil doyr og Adil flýggjar og Sigmundur eigur skipini. So sigla teir til Danakongs ríkis og haðani í Víkina til Eiriks jals, og haðani til Tróndheims til Hákunar jals.
Sigmundur og Tóri fara til Føroya at siga Trónda sáttirnar, hann játtar, men sleppur at gjalda yvir trý ár. Tróndur ynskir Sigmundi langa høvdingatíð sum hann, Tróndur, hevði havt.
Tróndur er farin heim ímeðan, Turid varð nú kallað megineinkjan, og børnini vuksu upp hjá henni enn.
Tróndur og Leivur Øssurson tóku nú allar Føroyar undir seg og bjóðaðu Turid megineinkju og synum hennara sáttir, men tey vildu ikki taka við. So gingu nøkur ár. Tróndur vil hava Leiv giftan við Tóru Sigmundardóttir, fingu kaldliga móttøku, teir bjoða Turid og synum hennara tær sáttir, at bestu menn í oyggjunum skulu døma teirra millum, og tey játta umsíðir. Tróndur ber upp bønarorð, tóktist hetta vera líkligast til fullar sáttir, og beyð sær at bøta um Leivs lut við miklum fæ. Tóra leggur tó tær treytir, at Leivur skal gera eið, at hann ikki drap Sigmund og fáa uppspurt, hvør drap hann, og tá kunnu tey samráðast víðari.
Ólavur kongur sendir boð eftir hirðmonnum sínum, og teir halda kong vilja fregnast um tað mundi passað, at tey bæði skipini, sum vóru horvin, høvdu siglt skeivt. Tórálvur fer í 1026.
Kongur í Noregi var Sveinur, og Alfiva var móðir hansara. Tróndur, Sjúrður, Tórði og Geyti vóru heima í Gøtu. Tróndur var ógiftur, men átti dóttir, sum æt Guðrun. Tróndur blakar teir út, tí teir letast bara, Sjúrður sigur, at hann var lagstur á faðirarv teirra. Teir fara at skeldast og fara síðani til Streymoy. Har búði Tórhallur Ríki og konan Streymoyar-Birna. Tórhallur var gamal og góðtrúgvin, og Sjúrður, Tórður og Geyti fara til hansara og bjóða sær til at krevja inn fyri hann, tí hann átti nógv til góðar, men fekk lítið aftur. Tórhallur játtar. Sjúrður verður ríkur, og teir tríggir búgva hjá Tórhalli um veturin 1029. Sjúrður og Birna finna saman. Um várið vil Sjúrður, at hann og Torhallur skifta búgvið ímillum sín, og Birna vil tað eisini. Tórhallur letur sær eftirlíka, og Sjúrður og Birna skumpa hann nú til viks og ráða øllum sjálvi.
Eitt skip ferst undir Suðuroynni. Tríggir brøður, Havgrímur, Bjarngrímur og Hergrímur koma lívs á land. Sjúrður, Tórður og Geyti bjoða teimum heim til Tórhalls, sum dámdi hetta illa, men Sjúrður segði at tað skuldi einki kosta honum. Teir búgva har, Torhallur og Bjarngrímur fara at skeldast, Sjúrður fær rættlag í, gevur teimum eitt skip, og so ganga teir og mala inn. Ein dagin Sjúrður er úti, drepa teir Tórhall. Teir fara oman á skipið og drepa teir og taka fæið. Sjúrður og Birna giftast og fáa nógv børn.
Cabinda
thumb|right|200px|Kort av [[Angola har Cabinda er merkt.]] Cabinda (ella Kabinda) er angolskur landslutur beint norðan fyri Sair. Cabinda er ein landslutur, sum framleiðir tað mesta av oljuni í landinum, og vápnað stríð fyri loysing hevur verið ávegis í fleiri ár. Eitt friðarskjal varð undirskrivað í 2006.
Her eru funnar nakrar av størstu oljukeldunum í Afrika. Hildið verður, at í hesari oljuleið, stutt úr landi, eru einar 1,5 mia. tunnur av olju og ovurnógv gass. Í Cabinda búgva umleið 357 576 fólk. Umleið 7,82 fólk búgva á hvørjum km2. Móðurmálið er ibindiskt.
Hósvíkar Róðrarfelag
thumb|Falkur, 5-mannafar Hósvíkar Róðrarfelag er føroyskt róðrarfelag úr Hósvík. Róðrarfelagið varð stovnað í 1979. Felagið eigur 3 bátar, teir eru havbláir við svørtum stokkum.
Tindasvín
thumb|right|250px|Tindasvín. Tindasvín, ella igulkattar, eru einar 23 cm long, hava stutt oyru, stuttan hala, langt trýni og spískar, stinnar tindar á kroppinum. Tindasvín hevur einar 5000 tindar. Flestu tindasvín liggja í reiðrinum um dagin, og eru frammi um náttina at leita eftir reyðmøðkum og skordýrum. Hesi smáu súgdýrini bjarga sær væl í myrkri. Tey síggja og hoyra illa, men tey hava framúr gott tev, og teir viðkvomu kamparnir hjálpa teimum at finna í myrkri. Gerst tindasvín bangið, kúlar tað seg saman. Høvd og bein leggur tað inn undir búkin, og ringvøddi niðast á búkinum kreppir búkin saman, so hvøssu tindarnir peiggja í allar ættir. Løtu seinni kagar tað útundan at vita, um vandin er av, og rættir seg út aftur. Um veturin kúlar tindasvínið seg saman og svevur, til várið kemur. Tindasvín rennur otrúliga skjótt.
Stevnur í Føroyum
thumb|kappróðrarbátarnir standa klárir á havnalagnum í [[Tórshavn|Havn á Ólavsøku 2011.]] thumb|Barnaróður á Norðoyastevnu 2012. thumb|Á [[Jóansøka|Jóansøku fáa pisurnar ofta prógvini handað. Henda myndin er frá Jóansøku 2010 í Vági.]] thumb|[[Eystanstevna í Runavík 2012, 10-mannafør á veg upp á bátadráttin eftir kappróðurin.]] Stevnur eru kring Føroyar nærum hvørt vikuskifti í juni og juli. Flestu av stevnunum hava kappróður sum eitt av høvuðs ítróttar tiltøkunum. Tó er ikki allur kappróður við í Føroyameistara kappingini. Kappróður er altíð leygardagar, uttan á Ólavsøku, tá kappróðurin altíð verður fyriskipaður ólavsøkuaftan 28. juli. Í heilt serligum førum kann kappróðurin tó flytast til dagin eftir, tí tað als ikki hevur viðrað tann dagin, tá hann skuldi vera.
Stevnur í Føroyum við FM kappróðri
Niðanfyri sæst yvirlit yvir tær føroysku bý- og bygdastevnur, sum hava FM kappróður, og nær ið hesar stevnur eru.
Útvarp Føroya
Fyribils stjórin eitur Kári Sólstein.
Søgan
Útvarp Føroya varð stovnað í 1957 og fór undir regluligar sendingar 6. februar 1957. Løgtingið hevði í 1956 samtykt at seta á stovn eitt alment útvarp í Føroyum. Fyrsti útvarpsstjórin var Axel Tórgarð, ið seinni gjørdist prestur, fyrsta programmfólkið var Hjørdis Thomsen úr Nólsoy. Elias Johansen, Lias í Rættará, sum fyrr hevði verið blaðstjóri, var eisini eitt av fyrstu starvsfólkunum í útvarpinum, í fyrstani keypti útvarpið tíðindi frá honum fyri ávíst krónutal, men seinni varð hann settur í fast starv. Eftir Axel Tórgarð, í 1960, tók Niels Juel Arge við sum útvarpsstjóri, og hann leiddi stovnin, til hann legði frá sær fyri aldur í 1990. Niels Juel byrjaði í føstum starvi sum upplesari í útvarpinum longu í mai 1957.
Fyrstu árini varð sent av Bryggjubakka í hølum, sum útvarpið upprunaliga leigaði frá Telefonverkinum, og keypti fyrst í sjeytiárunum. Farið varð undir byggingina av nýggjum útvarpshúsi á heysti 1978, og 2. juli 1981 varð flutt inn í tann eystara partin av húsinum, sum hevur tríggjar útvarpsstovur og skrivstovu- og redaksjónsrúm.
Streymgágga
Liviøki
Streymgággan livir á somu støðum sum agngággan; men hon er ikki so vanlig sum hon.
Ebola
Ebola er ongantíð staðfest í Føroyum.
Ritroynd
Ritroynd (fr. essai, en. essay). Stutt, eyðlisin ritgerð ella grein við persónligum, ofta skemtiligum, dámi, sum viðger eitt evni ella setir fram eina próvførslu uttan at vilja vera fullfíggjað ella fara út í æsir. R. er ikki so hátíðarlig í formi sum tann vísindaliga ritgerðin. At kalla hetta tekstslagið r. stavar frá franska høvundinum Montaigne, sum gav út bók við heitinum Essais, t.e. "royndir", í 1580, fyrsta dømið um hetta tekstslagið. Við heitinum gjørdi hann vart við, at hann ikki gjørdi krav um at hava loyst teir spurningar, sum hann viðgjørdi, ella at hava sett fram nakra lidna heimspekihugsan. Í Onglandi legði Francis Bacon við Essys (1597) støði undir eina ríka enska ritroyndahevd við nøvnum sum Addison, Steele, og úr 20. øld D. H. Lawrence og Virginiu Woolf. Í eldri tíð fevndi r., serliga á enskum, stundum um heimspekiligar yrkingar, t.d. A. Pope: Essay on Man 1732-34. R. er eitt fjølbroytt, opið tekstslag sum tekur skiftandi tíðarrák upp í seg. Í Norðurlondum setti Holberg hugsanir sínar um upplýsing og siðalag fram í r. Í 19. øld vóru bókmentir og mentamál yvirhøvur evni, sum nógvir viðgitnir høvundar skrivaðu r. um, t.d. Sainte-Beuve, Heine, Nietzsche, Brandes. Eisini í 20. øld blómaði r. Eitt eyðkenni, sum fylgir r. yvirhøvur, er, at hon tekur støði í tí persónliga og leitar haðani út í almennari hugleiðingar og útsagnir; umframt tann persónliga dámin eyðkennist r. ofta av óhátíðarligum, skemtandi ella speiskum huglagi. Føroyskir høvundar at r. eru eitt nú Sverri Patursson, Maria Mikkelsen, Tróndur Olsen, Sigurð Joensen, Jens Pauli Heinesen, Oddvør Johansen, Gunnar Hoydal og Hanus Andreassen.
7. september
7. september er dagur 252 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 253 um skotár er). 113 dagar eru eftir av árinum.
Topografisk kort
thumb|right|250px Topografisk kort vísa hæddarmunin, sum er í náttúruni. Ymsir hættir eru at vísa hæddarmun. Oftast brúka vit hæddarstrikur, har hvør strika merkir eina ávísa hædd. Hæddin vísir metratal yvir havið. Viðhvørt verður brattlendi víst við myrkari liti. Hæddin á høvdum og fjøllum verður merkt við tølum. Á topografiskum kortum av Føroyum síggja vit, hvar mýrar, hamrar, gjáir, áir og vøtn eru. Hesi kort hava lutfallið 1:20.000 og 1:100.000 og verða nógv brúkt í sambandi við uttandura arbeiði og frítíðarlív.
Benin
Deyðarevsing
Í Benin er deyðadómur. Í løtuni eru í minsta lagi 14 fólk dømd til deyða í Benin. Ongin hevur verið tikin av døgum í Benin tey seinastu tjúgu árini, hóast revsilógin hevur loyvt deyðarevsing. Seinasta deyðarevsing í Benin fór fram í 1987. Tjóðartingið atkvøddi í 2011 fyri at ratifisera altjóða sáttmálan, sum bannar deyðarevsing.
Tangled
Søgugongd
Langt inni í einum skógi, er tann vakra og ljóshærda prinsessan Rapunzel goymd í einum høgum torni. Øll vilja hava fatur á henni, av tí at hár hennara er gandað. Tá ið Rapunzel var lítil, stjól ein ónd kona hana og goymdi hana burtur fyri at hava gandamegina fyri seg sjálva. Foreldrini hildu á við at leita eftir henni, men til fánýtis.
Surtsey
Í 2013 vóru 50 ár síðani oyggin Surtsey sunnanfyri Vestmannaoyggjarnar kom undan kavi í einum ógvisligum eldgosi í 1963. Oyggin hevur ligið mestum oyðin síðani, men nú heldur borgarstjórin í Vestmannaoyggjunum, Elliði Vignisson, at stundin er komin til, at onnur enn jarðfrøðingar sleppa út á oynna at vitja. Nógvar rannsóknir eru gjørdar á oynni hesa hálvu øldina, og jarðfrøðingar mæla framvegis frá, at onnur enn vísindafólk fáa atgongd til hana.
Sameindu Emirríkini
Landafrøði
Emiratini eru tilsamans 83.600 ferkilometrar til støddar, ella umleið tað dupulta av Danmark.
Erotiskar bókmentir
E.b. stóðu í miklum blóma í endurreisnini: skaldini leitaðu sær evni í eldri skaldskapi: í romverskum bókmentum, skemtisø­gum og ymsum ferðaskaldskapi. Stór søgusøvn komu fram í 14. øld: Decamerone (1353) eftir italska skaldið Giovanni Boccaccio (1313-1375), og eitt sindur seinni Canterbury Tales (skrivað frá 1380’unum til seinast í 1390’unum) eftir enska skaldið Geoffrey Chaucer (um 1343-1400). Í Onglandi stóðu e.b. í blóma í seinna parti av 17. øld og fyrra parti av 18.; men vegna harðnandi mótstøðu frá kirkjuni flutti miðstøð teirra seg til Fraklands, og har eiga tær fastan sess fram í hesa øldina. Navnfrom fronsk skald, sum hava skrivað e.b., eru t.d. Denis Diderot (1713-1784), Pierre Choderlos de Laclos (1741-1803), ið skrivaði Les Liaisons dangereuses (1782, gjørd til film 1959, 1988 og 1989) og Marquis de Sade (1740-1814), sum sadisman eitur eftir. Masokisman er hinvegin yngri og hevur navn av eysturríkaranum Leopold von Sacher-Masoch (1836-1895), sum skrivaði Venus im Pelz (1870) og sum Lou Reed (f. 1942) sipar til í sanginum Venus in Furs (1967). Í sjálvsævisøguformi eru endurminningarnar hjá Giacomo Casanova (1725-1798), sum ikki vórðu givnar út í fullari longd fyrr enn í 1960.
Mýta
Freud hevði stóran áhuga fyri m. sum heimildum um, hvat formar menniskjasálina, t.d. søgnini um Ødipus, og lærusveinur hansara C.C. Jung kannaði líkar m. úr ymiskum mentanarøkjum og raktu tær til "felags dulvitið" hjá mannaættini, har hann fann felags menniskjaligar hugmyndir (arketýpur, sálarfrøðilig bókmentagransking). Franski mannfrøðingurin og strukturalisturin Lévi-Strauss hevur havt ávirkan á bókmentafrøði við sínum kanningum av m. hjá frumkendum fólkasløgum. Hann kannaði, hvussu struktururin í m. er samansettur ac mótsetningum (t.d. "lív og deyði"), og hvussu hesin djúpstruktururin sæst aftur undir ymiskum yvirflatustrukturi í m. hjá ólíkastu samfeløgum; tann ólíka yvirflatustrukturin setti hann í samband við munin millum tey ymisku samfelagssniðini; hann metti, at m. eru ein ótilvitaður háttur hjá menniskjum at loysa lívsgátur og rættvísgera samfelagsreglur. Hansara ástøði um, at ”mýtur hugsa í menniskjum” er ein hornasteinur í strukturalismuni.
Compact of Free Association
Hesi lond - Mikronesiasamveldið, Marshalloyggjar og Palau - hava øll formligt fullveldi, men sáttmálin um frælsan felagsskap tilskilar amerikonskum myndugleikum ávís rættindi og áleggur teimum skyldur á ymsum málsøkjum, eitt nú í uttanríkismálum, verjumálum, fjarskiftismálum og í málum viðvíkjandi útlendingaeftirliti, umhvørvisvernd, fíggjarligum stuðli og gjaldoyra. Tað málsøki, sum USA í øllum trimum londunum hevur tilskilað sær burturav, eru verjumál, sum USA hevur fult ræði á og ábyrgd av. Hóast sáttmálarnir kunnu sigast upp, annaðhvørt við semju millum báðar partar ella einsæris, verða ásetingarnar um verjumál kortini framvegis í gildi í eitt ávíst áramál. Í sáttmálanum við Palau er ein áseting, sum útilokar alt hervald uttan hitt amerikanska, og hon er galdandi í óavmarkaða tíð, ella til londini sínámillum semjast um at seta hana úr gildi. Eitt tættari samband er hinvegin millum USA og m.a. Norðurmarianoyggjar og Guam.
Simbabvi
Tjóðveldið Simbabvi (enskt: Republic of Zimbabwe) eitur eitt land sum liggur í sunnara parti av Afrika. Har búgva umleið 12,6 mió. fólk. Fyrr kallaðist landi Rhodesia. Høvuðsstaðurin eitur Harare.
Simbabvi Mikla
Høvuðsborgin í Simbabvi varð bygd eftir 400 árum. Seinni rýmdu fólkið úr henni, tí at markirnar har í kring vórðu ikki nóg fruktagóðar at breyðføða fólkið. Fuglar úr skornum fitisteini stóðu á súlum í eini girðing við borgina í Simbabvi. Ein av hesum fuglum gjørdist tjóðarmerki hjá ríkinum Simbabvi, tá ið apartheidstýrið hjá teimum hvítu fall í 1980.
Landbúnaður
Savannan í Simbabvi er hin besta sáðjørðin í Syðra-Afrika. Miðskeiðis í Simbabvi er jørðin fruktagóð, og har verður tubbak og onnur grøði dyrkað til útflutnings. Hóast myndugleikarnir hava broytt jarðarlóggávuna, so at jørðin verður rættvísari býtt ímillum fólkið, er besta jørðin enn í hondunum á nøkrum fáum túsund stórbóndum, teir flestu eru hvítir, og ta vánaligu jørðina mega so tær fimm milliónir svørtu bøndurnir hjálpast við. Alt jarðarbrúkið í hesum lendi er sjálvbjargnisbúnaður.
Kirkja (bygd)
Jógvan og Eyðun Tróndarson
Jógvan Tróndarson fór í fuglapláss, har sum eingin annar tordi at fara. - Eitt summarið, tá ið hann var farin til bjarga at síða við sonarsoni sínum og navna, fall hin yngri Jógvan í Hvannrókini stóru. Hann hevði klintrast upp oman fyri Hvannrókina, var dottin omanaftur og hevði brotið hol á høvdið. Hin gamli fór tá niður eftir honum og lesti seg upp við honum í føvninginum 26 favnar upp á slætt. Sár yngra Jógvans varð afturgrøtt av einum lekjara á einum hálendskum skipi, ið lá í Hvannasundi, men heilin var brekaður, og ongantíð fekk drongurin sína fyrru heilsu aftur. Ofta kom svøvnur á hann, sum hann sat, og tað var hansara deyði, tí á sínum tjúgunda ári, tá ið hann var farin til fugla ein dagin, sovnaði hann út av Enninum, einum fleygasessi í Norðbergi. Líkið rak upp á Húsum á Kalsoynni.
Nú er at greina frá Eyðun, elsta bróður Jógvans Tróndarsonar. Hann var niðri upp á landsins besta einaferð saman við øðrum monnum, ið valdir vóru til tess at gera ferð niður og biðja kong geva føroyingum tann konguliga handilin aftur í staðin fyri rættin tann, ið junkar Gabel hevði til handils í oyggjunum. Meðan teir vóru í Danmark, brast ófriður á ímillum Danmarkar og Svøríkis, og teir fóru við í kríggj. Tá ið kríggið var endað, komu allir heim aftur til Føroya uttan Eyðun. Hann leypst, sigur søgnin. Meðan hann var niðri, lá hann saman við einum øðrum føroyingi um næturnar, men ein morgunin var hann horvin, og síðan spurdist hann ikki upp aftur. Altíð hevði hann tráað eftir at sleppa suður, har sum urtirnar gróðu. Einans ferð skal hann tó hava vitjað Føroyar aftur, og harum er henda frásøgn:
Floksmenn
Tá ið teir vóru komnir nakað frá landi, hevði Sjúrður fyri munni á sær: “Frítt er Eystfelli frá at fara”. Hálvdan Úlvsson svaraði aftur: “Ómenni títt, fríðari eru allar Føroyar.” “Tá ið tú hevur tær,” svaraði Sjúrður. - Teir komu nú inn til bóndans í Árnafirði; hann var bæði stórur og sterkur, og hann helt ímóti Hálvdani; teir bardust leingi á gólvinum, og tað sýndist at standa á jøvnum føti. Tá ið húskallur bóndans sá hetta, legði hann seg fyri  føtur bóndans, so hann fell um hann. Hálvdan Úlvsson høgdi tá høvdið av honum við svørði sínum. Tá ið hann var deyður, vendi húskallurin sær at kroppinum høvuðleysum og mælti: “Nú fekst tú løn fyri fleytagjaldið”.
Úr Fugloy
Hans Dávur og aðrir fóru so til Óla og vaktu hann. Hann segði teimum frá, at tá ið hann og faðir hansara komu úr berginum, stóð so nógv av fólki saman, heilt úr fjøruni og langt niðan, at tað hevði verið sera torført hjá teimum at sleppa vegin fram fyri teimum. Tí var tað, at hann var vorðin so útlúgvaður av ferðini, at hann hevði noyðst at seta seg á kirkjutekjuna - og var sovnaður, sum hann sat.
Sjódjórið
Hans Dávur segði, at hetta var ramur sannleiki. Hann sá sjálvur so væl sum hini sjódjórið. Tað var tilgrógvið við tara, so hann kundi ikki reiðiliga síggja, hvussu tað var vorðið, hóast tað var komið tætt til teir, áðrenn teir flýddu inn í bóndans stovu. Hann hevði áður hoyrt, at djór, ið líktust teimum, ið á landinum vóru, eisini skuldu vera í sjónum. Hetta, ið her verður umrøtt, var, helt hann, dánað nakað sum eitt ross ella eitt neyt; men tað var, sum tað hevði eitthvørt hangandi niður við báðar liðir miðskeiðis á rygginum, ið, um tað hevði verið rættiligt ross, kundi verið tikið fyri leypar ella sekkir. - Djórið hevði av og á skorið í avskræmilig skríggj, ið ljóðaðu sum sterk snýsan.
Djórið, ið nú stóð skamt frá durunum, tekur á at snýsa, tá ið tað fær eygu á bóndan. Hann kúvendi inn aftur og stongdi fyri aðra ferð. Hann helt so fyri, at eingin mátti fara út aftur hetta kvøldið.
Songarmatur
Hesin siður - sum so mangir aðrir - hevur verið ymiskur í teimum ymsu bygdunum her á landi. Vanligt var tó, at tey meira múgvandi góvu sokallaðan fullan songarmat og tey fátæku hálvan.
Kashmir
Søga
Tá ið India varð býtt sundur í 1947, kom landsluturin Kashmir, har flestu fólk eru muslimar, undir India, har mesta fólkið er hinduar, ístaðin fyri islamska lýðveldið Pakistan, har tey flestu eru muslimar. Kríggj brast á, og landsluturin varð býttur ímillum tey bæði londini í 1949. Men fólkið í Kashmir vildi vera frælst, og i 1952 gjørdu teir landið til tjóðveldi. Tá brunnu teir saman, India og Pakistan, og India hersetti Kashmir.
19. september
19. september er dagur 262 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 263 um skotár er). 103 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini tampardagur.
Menningarland
Umhvørvisbroytingar
thumb|right|250px Mong menningarlond stríðast við álvarsligar umhvørvistrupulleikar, til dømis skógartýning og dálking. Ein álvarsligur trupulleiki í flestu menningarlondum er ov lítið reint vatn at drekka. Ovurtaðing og ovurnýtsla av sprænevni eins og óreinsað frásetuvatn eitra brunnar og áir, har fólkið fær sær vatn. Hungur og megurð stendst av, at skógurin verður týndur og velturnar mataðar burtur. Hvørt ár eru menningarlondini eisini fyri stórum vanlukkum, bæði av náttúruávum og mannaávum, av vatnflóð, turki og jarðskjálvta. Vanlukkurnar krevja ofta mong mannalív og hava neyð og flóttafólkatrupulleikar við sær.
HUÐRAR
HUÐRAR, uttanlands og í Føroyum
2009: "Othello í Norðurlandahúsinum og Mentanarhúsinum í Fuglafirði". Long tíð var liðin síðan leikurin var sýndur seinast og leikbólkurin valdi at samla pening inn til uttanlandsferðina við at sýna leikin seinastu ferð í Føroyum.
Jói
Jói (frøðiheiti - Stercorarius pomarinus) er væl størri enn vanligi kjógvin. Á bakinum er hann grábrúnur; hálsurin er hvítur, gulligur niður frá vangunum; næstan allir eru bringuhvítir. Snældufjaðrarnar eru breiðari í aftara enda og soleiðis snaraðar, at tá ið fuglurin situr, liggur fremri endin av teimum flatur, meðan á aftara enda vendir annar jaðarin beint upp og hin niður. Úti á havi jagstrar hann ofta ritur; snúiligur, sum hann er, kastar hann sær ofta á liðina, og tá er snældan øll kløn at síggja; kvikur vendir hann sær á, bakið upp, og í stundini sýnist snældan at fáa ein knøtt á endan. Á land kemur hann ikki. Hann eigur einans norðuri í kuldanum. Um veturin flytur hann suður í lýggjari sjógv.
Yangtze
Tuotuo áin
Tuotuo áin (沱沱河, p Tuótuó Hé, lit. "Grátkomna Áin" er tann almenna høvuðsáin á Yangtze, og rennur 358 km frá jøklunum frá Gelaindong Massif í Tanggula Fjøllunum í útsynningspartinum á Qinghai til áarmótið við Dangqu ánna ið skapa Tongtian ánna. Á mongolskum er hesin parturin av ánni kendur sum Ulaan Mörön ella "Reyða Áin".
51. stakríki í USA
thumb|right|220px Tingið (Kongressin) skal taka støðu til øll uppskotini um eitt nýggjur stakríki skal innlimast í Sameindu Statunum.
Marianoyggjar
USA hevur ræðið á bæði Guam og Norðaru Marianaoyggjum í Mikronesia. Tað verður arbeitt við og tosa um, um Guam skal vera ein sjálvstøðug statur í USA saman við Norðaru Marianaoyggjum.