cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sápmi
Bókmentir og tónleikur
Sjálvt um tann fyrsta bókin varð prentað á sámiskum í 1619, so leið heilt út í 1900-talið, áðrenn sámiskir rithøvundar fóru at skriva á sámiskum. Í Noregi skrivaði Anders Larsen skaldsøguna Beaivvi Álgu (Sólarrenningin), sum varð givin út í 1912. Í Finnlandi kom yrkinga- og stuttsøgusavn Peter Jalvits Muohtačalmmit (Kavaflykrur) út í 1915. Upp aftur størri týdning hevði bók Jóhan Turkis Muitalus Sámiid Birra (Søgan Um Sámarnar), sum varð givin út á fyrsta sinni í 1910. Nevndu bøkur eru allar givnar út av nýggjum og verða nýttar eitt nú í undirvísing á fróðskaparsetrum.
Søgn úr Sámalandi
Einaferð var tað ein sámi, sum gekk einsamallur úti á heiðini. Tá fingu nakrir tsjudar eyga á hann og hildu eftir honum. Maðurin, neyðardýrið, visti sær eingi onnur ráð enn at
renna undan. Hann helt til beins og slapp sær til rýmingar. Hann rann og rann, men hvagar skuldi hann fara? Í tí hann leyp upp um ein heygg, fekk hann eyga á eina holu.
Maðurin var kvikur og kreyp sær inn í holuna.
Ein eiturkoppur sat uttan fyri holuna, og tá maðurin var kropin innum, spann hann eitt lokkanet fyri allan holumunnan. Tsjudarnir undraðust á, hvar maðurin kundi hava fjalt seg. Teir leitaðu og leitaðu. Ein teirra kom fram við holuni, men tá hann sá lokkanetið, fór hann framvið og vendi aftur til hinar tsjudarnar.
- Gamlir sámar hava enn ta trúgv, at tú ikki skalt drepa ein eiturkopp, tí hann hevur bjargað mannalívi.
Faðir vár á sámiskum
Áhčči min,
don guhte leat almmis.
Basuhuvvos du namma.
Bohtos du riika.
Šaddos du dáhtu, mo almmis nu maiddái eatnama alde.
Atte midjiide odne min beaivválaš láibámet.
Ja atte midjiide min suttuideamet ándagassii
nu go maiddái mii ándagassii addit min velggolaččaidasamet;
muhto beastte min bahás eret.
Dasgo du lea riika ja fápmu ja gudni agálasvuhtii! Amen.
Annað
thumb|right|Vulle Vuojas
670-árini
Øldir: 6. øld - 7. øld - 8. øld
Älmhults kommuna
thumb|250px|Älmhults kommuna í [[Kronobergs län.]] Älmhults kommuna (svenskt: Älmhults kommun) er ein kommuna í Kronobergs län í Svøríki. Älmhults kommuna hevur 16 111 íbúgvar (2015).
Mannafelsdalur
Søgnin um bardagan í Mannafelsdali
Í Akrabyrgi við Sumba høvdu nakrir Frísar bústað sunnast á Suðuroy. Tá ið sóttin svarta kom til Suðuroyar, doyðu øll frísahúsini út; - tó slapp eitt undan sjúkuni, og kallast húsbóndin í tí “bóndin í Akrabyrgi”. Hann var viðgitin maður fyri styrki og átti átta prúðar og reystar synir.
Um somu tíð hesin bóndin livdi, er sagt, at grundvøllurin var lagdur til kirkjumúrin, sum stendur enn í Kirkjubø í Streymoy. Bispurin, sum tá sat í Kirkjubø, kallaðist Mús, sum tó mundi vera eyknevni. Hann píndi stórar skattir út av føroyingum at fáa kirkjuna bygda sum prýðiligast; - hetta líkaði øllum illa, og allir, ið búðu fyri sunnan Hórisgótu  (í Suður-streymoy, Sandoy, Skúvoy og Suðuroy), synjaðu fyri at geva skattin og bundu felag sín ámillum at halda móti bispinum. Men bispurin fekk allar norðanmenninar at halda við sær ímóti hinum. Norðanmenninir skuldu koma saman í Norðstreymoy og samla lið fyri at herja á hinar og kúga teir undir biskupin; men tá ið sunnanmenn fingu njósn av hesum, tóku teir seg eisini saman í flokk og fóru sum skjótast norður í móti teimum.
Í Mannafelsdali, sum er norðan fyri Kalbaksbotn, møttust herirnir og ruku saman í bardagar. Sunnanmenninir vóru við undirlutan og máttu víkja; har varð stórt mannfall; í dalinum síggjast enn mangir heyggjar, hvar teir sigast at vera grivnir, sum fingu bana í hesum bardaganum; grasið er reytt, og er tað sagt at vera komið av blóðinum, sum har fleyt. Fyri norðan dalin stendur ein stórur steinur, sum kallast “Brynjumannaborð”, og tað er søgn, at hann hevur fingið navn av tí, at norðanmenninir hildu sigursveitslu har, tá ið sunnanmenninir flýddu. Oman á hesum klettinum liggur ein steinur, sum norðanmenninir høvdu til hav; hann, ið ikki var mentur at hevja steinin upp frá undirlaginum, slapp ikki við hinum í bardagan.
Árið eftir komu sunnanmenninir aftur at hevna henda ósigur, teir høvdu havt. Tá stóð stríðið í dalinum við bygdina í Kollafirði, og nú fingu sunnanmenn sigur. Teir høvdu fingið bóndan í Akrabygi og synir hansara at vera oddamenn og ganga fremstir í bardaganum.
Tvey vikingaskip, sum høvdu verið fyri sunnan, høvdu teir fingið at hjálpa sær, og tey vóru komin norður at herja og ræna víða hvar í bygdunum fyri norðan; tí sluppu mangir av norðanmonnunum ikki heiman, av tí teir tordu ikki lata konufólkið vera einsamalt heima, meðan hesum hernaðinum var at kvíða fyri.
So bar til hesa ferðina, at  sunnanmenn vunnu sigur av hinum partinum og drupu nógv fólk. Bispurin mátti flýggja undan og slapp heil­bjargin til Kirkjubøar á bispasetrið, men sunnanmenninir vildu ikki skiljast sundur, fyrr enn teir høvdu fingið bispin dripnan, og fóru tí eftir honum. Tó tordi eingin at bróta dyr at fara inn at leggja hendur á hann, tí allir bóru teir ótta fyri at verða settir í bann av páva­num, og tí fingu teir bóndan í Akrabyrgi, sum var heiðin, at drepa hann. Hann stóð úti og rópaði inn í stovuna: “Er hin rádni Mús við hús?” Bispurin svarar:
“Nú situr Mús at kvøldmáltíð við borði, hann firraðist ei fyri mætari manni í norðri, men viti tú Belsmaðurin reiði, at Mús vil matnáðir eiga!”
Bispurin fór tá upp frá borði, læt seg í bispabúnaðin og slapp upp á kirkjumúrin við øksi í hendi at  verja seg við har. Akrabyrgisbóndin og synir hansara tordu ikki at søkja at honum har, tí at hann hevði vápn, og múrurin var vígdur. Tó lovaðu teir, at hann skuldi ikki sleppa og vóru tí standandi undir múrinum at forða honum at koma omanaftur av honum, fyrr enn hann gavst sjálvur.
Í tríggjar nætur og dagar helt so hetta við; men tá ið triði dagurin var liðin at kvøldi, fell bispurin í óvít av svongd og tosta og datt út av múrinum niður á jørðina; hann raknaði tó við av fallinum, men tá varð hann straks dripin av bóndanum.
Tá ið bóndin í Akrabyrgi var deyður, settu synir hansara búgv í Sumba og vóru kristnaðir.
Keldur
V.U. Hammershaimb: ”Færøsk Anthologi I”, 1891
Andreas Papandreou
200px|thumb|Andreas Papandreou Andreas G. Papandreou (grikskt: Ανδρέας Γ. Παπανδρέου, føddur 5. februar 1919, deyður 23. juni 1996) var ein grikskur politikari og økonomur. Hann spældi ein týðandi leiklut í grikskum politikki í 1970-árunum, 1980-árunum og 1990-árunum. Andreas bleiv oftast nevndur við sínum fornavni í Grikkalandi, nakað sum er rættiliga óvanligt annars í Grikkalandi. Tvær ferðir var hann forsætisráðharri Grikkalands, fyrru ferðina frá 21. oktober 1981 til 2. juli 1989, seinnu ferðina frá 13 oktober 1993 til 22. januar 1996). Hann var sonur Georgios Papandreou, sum var forsætisráðharri í Grikkalandi tríggjar ferðir: 1944–1945, 1963 og 1964–1965. Sonur Andreas, sum eitur eftir abba sínum, Georgios Andrea Papandreou, hevur eins og pápin og abbin, verið forsætisráðharri Grikkalands, tað var hann frá 2009 til 2011. Andreas Papandreou var vællærdur, akademikari sum hevði lisið økonomi á Harvard University í USA. Tá hann kom til valdið í 1981, broyttist grikska politiska søgan, og eitt nærum 50-ára konservativt stýrt land broytti kós tann sosialistiska vegin.
Kári P. Højgaard
Kári Páll Højgaard (føddur 21. juli 1951 á Strondum) er føroyskur politikari, valdur á Føroya Løgting í 2001 fyri Sjálvstýrisflokkin. Frá 2011-13 var hann innlendismálaráðharri. Kári er limur í Útnorðurráðnum, har hann eisini var formaður í tíðarskeiðnum 2008-09 og aftur í 2011-12. Hann hevur verið annar fasti limurin í Norðurlandaráðnum. Áðrenn hann gjørdist politikari arbeiddi hann sum postmaður í Eysturoynni frá 1971, áðrenn tað var hann nøkur ár til skips. Hann er giftur við Simonu, fødd Eliasen úr Fuglafirði, tey eiga seks børn.
Landsstýrismaður í innlendismálum 2011 - 2013
Kári P. Højgaard var innlendismálaráðharri í Aðru stjórnini hjá Kaj Leo Holm Johannessen frá 14. september 2011 til 5. september 2013. Løgmaður loysti hann úr starvi eftir at mikið rok hevði verið um Eysturoyartunnilin, sum Kári P. Højgaard hevði ætlanir um at lata danska felagið Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) gera fyri pensjónspening úr Danmark, frá PensionDanmark. Rokið stóð eitt nú av, at sáttmálin var loyniligur, og av ymiskum upplýsingum ið komu út til fjølmiðlarnar. Møtstøða var eisini um at yvirskotið av tunnilspengunum fór av landinum, onkur nevndi talið 3 milliardir. Landsstýrismaðurin hevði fingið heimild í 2010 til at føra samráðingar við privat feløg um at byggja undirsjóvartunlar, tað var áðrenn Kári P. Højgaard kom í landsstýrið. Avtalan við CIP skuldi eftir ætlan undirskrivast 27. juni 2013, men løgmaður valdi í staðin at løgtingið skuldi sleppa at taka støðu til verkætlanina. Innlendismálaráðið gjørdi tí eitt lógaruppskot, sum varð lagt fyri løgtingið. Trupulleikin var, at av tí at sáttmálin var loyniligur, so kendu løgtingslimir ikki til innihaldið í sáttmálanum. Teir kundu undirskriva eitt trúnaðarskjal, har teir lovaðu ikki at siga nakað um innihaldið í sáttmálanum við nakran. Bert ein tingmaður tók av og læs sáttmálan, tað var Janus Rein. Tað varð avtalað við CIP, at sáttmálin skuldi undirskrivast 31. august 2013, men tá dagurin kom, bleiv sáttmálin ikki undirskrivaður, tí mett varð ikki at meiriluti var fyri lógaruppskotinum. Av tí at sáttmálin ikki bleiv undirskrivaður 31. august, skuldi CIP fáa 1 millión í endurgjaldið, tað var sambært avtalu. 5. september 2013 valdi løgmaður at loysa Kára P. Højgaard úr starvinum sum innlendismálaráðharri, og tók sjálvur við til nýggjur innlendismálaráðharri er settur. Løgmaður segði orsøkina vera politiskt órógv.
Løgtingslimur
Hann varð varamaður á Føroya Løgtingi frá 26. Februar 2001 til 30. apríl 2002. Løgtingsmaður frá 30. apríl 2002.
Formaður Sjálvstýrisfloksins
Kári P. Højgaard varð valdur til formann fyri Sjálvstýrisflokkin í 2002. Hann var formaður til oktober 2010, tá Kári á Rógvi gjørdist nýggjur formaður. Á løgtingsvalinum 29. oktober 2011 fekk flokkurin bara eitt tingfólk valt, og tað var Kári P. Højgaard. Flokkurin helt aðalfund 10. november 2011 og valdi Kára P. Højgaard til formann. Sambært viðtøkum felagsins skal formaðurin veljast millum tinglimir ella landsstýrisfólk floksins, flokkurin fekk eitt landsstýrisfólk, men aðalfundurin varð hildin mitt undir telvingini av landsstýrissessum, so onki var endaliga avgjørt tá. Kári P. Højgaard hevur verið formaður Sjálvstýrisfloksins hesi tíðarskeið:
Hin 9. apríl 2015 varð kunngjørt á tíðindafundi, at Kári P. Højgaard tók seg aftur sum formaður Sjálvstýrisfloksins, nýggjur formaður gjørdist Jógvan Skorheim, sum eisini var borgarstjóri í Klaksvík. Kári helt tó fram sum løgtingsmaður og ætlaði eisini at stilla upp til løgtingsvalið 2015.
Limur í Útnorðurráðnum
Kári P. Højgaard gjørdist formaður í Útnorðurráðnum í august 2008. Formansposturin skiftir á hvørjum ári millum tey trý londini. Í 2011 var hann eisini formaður í Útnorðurráðnum. Føroya Løgting valdi hesi til limir í Útnorðurráðnum í 2008:
Mohammad Reza Pahlavi
thumb|Mohammad Reza Pahlavi Muhammad Reza Pahlavi (persiskt: محمدرضا پهلوی Moḥammad Rez̤ā Pahlavī) (26. oktober 1919 í Teheran – 27. juli 1980 í Cairo) var shahur í Iran frá 16. september 1941 til iransku kollveltingina hin 11. februar 1979. Hann var annar monarkurin av Pahlavi-dýnastínum og tann síðsti shahurin í tí iranska monarkínum.
Kári P. Højgaard
Býráðslimur og varaborgmeistari
Kári P. Højgaard var býráðslimur í Runavíkar Býráð 1989-2008. Hann var varaborgarstjóri í tíðarskeiðnum 2005-08. Hann stillaði ikki upp aftur til býráðvalið í 2008.
Hispaniola
thumb|right|250px|Oyggin Hispaniola. thumb|250px|Fyrsta búsetingarnar hjá evropearum í Amerika. thumb|right|250px|Oyggin Hispaniola. Hispaniola er ein oyggj í Karibiahavinum, ið hoyrir til Stóru Antilloyggjar.
Oyggin er býtt í tvey lýðveldi. Vestarumegin liggur lýðveldið Haiti, ið fevnir ein triðingur av oynni, og eystarumegin liggur Dominikanska Lýðveldið, ið fevnir tveir triðingar av oynni. Hispaniola er - við síni vídd upp á 76,480 km² - næststørsta oyggj í Karibiahavinum.
Søga
Tann 5. desember 1492 fann Kristoffur Kolumbus eina nýggja oyggj, sum tey innføddu nevndu Haiti. Hon minti hann um Spania, so hann nevndi hana La Isla Espaniola á sponskum, ella Hispaniola Insula á latínskum máli. Heitið merkir "oyggin Lítla Spania", Í dag verður tað tó stytt til Hispaniola.
Jólaaftan 1492 løgdu teir á Santu Mariu stilt við strondina í útnyrðingshorninum av Hispaniola. Men beint eftir midnátt rendi skipið á eitt korallriv. Jólamorgun royndu menninir tað teir kundu, fyri at bjarga farminum av strandaða skipinum. Oyggjabúgvarnir komu rógvandi út til teirra at hjálpa teimum. Aftaná bjóðaðu oyggjabúgvarnir teimum í veitslu og Kolumbus gerdi av at byggja eina skansa á hesum staði. Menninir nýttu timbrið av tí strandaðu Santu Mariu. Kolumbus nevndi skansan La Navidad, ið merkir »jól« á sponskum.
Fyrsta dómkirkjan, fyrsta kleystrið og fyrsta sjúkrahúsið í Amerika hava staðið á hesari oynni.
Abu Dhabi Tour 2017
Abu Dhabi Tour 2017 er tann 3. útgávan av súkklukappingini Abu Dhabi Tour, ið er ein teinakapping og var tann triðja í UCI World Tour-kalendasranum í 2017 og varð fyriskipað millum 23. og 26. februar 2017. Vinnarin av samlaðu kappingini gjørdist portugisarin Rui Costa frá.
Sven-Bertil Taube
260px|thumb|right|Sven-Bertil Taube í 2014. Sven-Bertil Evert Gunnar Taube (føddur 24. november 1934 í Stokkhólmi, deyður 11. november 2022 í London) var svenskur sjónleikari og vísusangari.
Yrkisleið hansara sum sangari og sjónleikari rakk yvir næstan sjey tíggjuáraskeið. Hann er helst best kendur frá kvøðuljómunum, sum plagdu at vera í Útvarpinum, ikki minst við sanginum "Så länge skutan kan gå".
Sven-Bertil Taube var sonur víðagitna sangskrivaran og tónasmiðin Evert Taube og listarkvinnuna Astri Bergman Taube.
1210-árini
Øldir: 12. øld - 13. øld - 14. øld
Áratíggju: 1160-árini1170-árini 1180-árini 1190-árini 1200-árini - 1210-árini - 1220-árini 1230-árini 1240-árini 1250-árini 1260-árini
Ár: 1210 1211 1212 1213 1214 1215 1216 1217 1218 1219
Kolevni
thumb|Kolevni  tað Kolevni (Carbon) er eitt frumevni, tað er nummar 6 í skeiðbundnu skipaninini. Kolevni er grundarsteinurin í øllum lívrunnum tilfari, og verður ofta brúkt sum mát fyri nøgd av lívrunnum tilfari.
Georgios Papandreou
thumb|200px|Georgios A. Papandreou Georgios Papandreou (føddur 13. februar 1888 í Kalentzi - doyði 1. november 1968 í Athen) var ein grikskur politikari. Hann var forsætisráðharri frá 1944 til 1945 og aftur frá 1963 til 1965, tá Kong Konstantin setti hann frá. Hernaðarjuntaðin setti Papandreou í húsavarðhald, har hann sat til hann doyði í 1968. Sonur hansara, Andreas Papandreou, og abbasonur hansara Giorgos Andrea Papandreou hava eisini verið forsætisráðharrar í Grikkalandi.
Papandreou var varaforseti 1950–1952 í stjórnunum hjá Nikolaos Plastiras and Sofoklis Venizelos. Hann var eisini ráðharri fleiri ferðir í sínum longu politisku lívsleið, sum vardi í fimm áratíggju, byrjaði í 1923. Hann var sosialis, men samstundis antikommunist. Hann var eisini ímóti kongaveldinum. Hann stuðlaði tí liberala Eleftherios Venizelos, sum útnevndi Papandreou til guvernør av Khios eftir Balkankríggið í 1912. Tvær ferðir bleiv hann giftur. Fyrra kona hansara var Sofia Mineyko, sum var úr Póllandi, sonur teirra Andreas Papandreou varð føddur á Khios í 1919. Seinna kona hansara var sjónleikarinnan Cybele Andrianou. Tey fingu sonin Georgios G. Papandreou.
Yitzhak Rabin
200px|thumb|right|Yitzhak Rabin 290px|thumb|right|Yitzhak Rabin og Yasser Arafat í Washington í 1993. Yitzhak Rabin (føddur 1. mars 1922 í Jerusalem, deyður 4. november 1995 í Tel Aviv) var israelskur politikari og generalur. Hann var forsætisráðharri í Ísrael frá 1974 til 1977 og frá 1992 til 1995.
Í 1994 fekk hann Nobel-friðarheiðurslønina fyri Oslo-avtaluna, saman við Yasser Arafat og Shimon Peres. Árið eftir varð hann myrdur av einum víðgongdum og sera høgrasinnaðum yvirgangsmanni, við navninum Yigal Amir.
Glitnir
Glitnir er salur í norrønu gudalæruni. Um Glitnir stendur at lesa:
Forseti er sonur Baldurs og Nonnu Nepsdóttur. Hann eigur tann salin á himni, ið rópast Glitnir. Allir ið koma til hansara við rættartrætum, fara sættir haðani, og hesin dómstólur er tann besti hjá gudum og monnum. Tikið verður soleiðis til:
Glitnir eitur salur stokkar av gulli, og tektur við silvuri. Har man Forseti búgva flestar dagar og loysa allar sakir.
Glitnir ímyndar týdningin av umrøðu heldur enn at brúka vald sum máti at loysa trætur í norrønari siðvenju.
Venceslaus Ulricus Hammershaimb
Venceslaus Ulricus Hammershaimb (25. mars 1819 í Sandavági - 9. apríl 1909 í Keypmannahavn) var ein føroyskur prestur, politikari og málfrøðingur. Hann er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga. Foreldur hansara vóru Jørgen Frantz Hammershaimb og Armgarð Maria Egholm. Hann gav í 1854 fyrstu føroysku mállæruna út og gjørdi ta nýggju rættskrivingina. Í 1855 varð hann innsettur sum prestur í Kvívík. Í 1862 gjørdist hann prestur á Nesi í Eysturoy, og próstur frá 1867. Her læt hann í 1863 nýggjan prestagarð byggja, sum konan hevði teknað. Hann sat á løgtingi trý skeið. Síðan flutti hann í 1878 við konuni til Danmarkar at búgva. Í Sandavági varð minnisvarði reistur í 1919, V.U. Hammershaimb til heiðurs.
Hammershaimb eigur stóra æru fyri, at føroyingar varðveittu skriftmálið. Tað var hann, sum gav føroyska málinum bókstavin Ð. Við íblástri frá vinmanni sínum, Jóni Sigurðssyni, professara og málfrøðingi úr Íslandi, kom hann við hugskotinum um etymologiska stavsetingarháttin, har vit fara aftur til frummálið, heldur enn at skriva málið soleiðis sum tað verður framborið.
Hammershaimbsættin er gomul í Føroyum. Fyrstur í Føroyum av hesi ætt var langabbi V.U. Hammershaimb, Jørgen Frants de Hammershaimb, sum varð føddur í Keypmannahavn 31. oktober í 1688. Hann starvaðist hjá Gablunum og kom soleiðis til Føroya at vera fúti í 1723. Hann giftist sama ár við danskari konu, tey fingu tvey børn.
Konan doyði tíðliga, og tá giftist Jørgen Frants de Hammershaimb uppaftur við Elisabeth Christine Samuelsdatter, dóttir Samuel Pedersen Lamhauge, løgmann, í Nýggjustovu í Havn. Tey fingu 13 børn – og eitt teirra var V. U. Hammershaimb, sum eisini var fúti. Hann fekk sonin Jørgen Frantz Hammershaimb, sum var Føroya síðsti løgmaður, áðrenn Løgtingið varð niðurlagt í 1816. Jørgen Frants giftist eisini í Nýggjustovu í Havn, eins og abbin, við Armgard Mariu Egholm, og fingu tey bæði sonin Venceslaus Ulricus Hammershaimb og dóttrina Marie Louise Hammershaimb, sum var ógift.
Føroyska tíðarritið Vencil, sum er komið út tvær ferðir um árið síðan 2006, er uppkallað eftir Vencil Ulricus Hammershaimb.
Sävsjö
thumb|right|240px|Sävsjö Sävsjö er ein býur í Sävsjö kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 5 122 íbúgvar (2010).
Vesturland
thumb|3 er Vesturland thumb Vesturland er landøki ella landspartur (islendskt: landsvæði ella landshluti) norðan fyri Reykjavík í vestara parti av Íslandi.
Vesturland er ein av teimum 8 landspørtunum í Íslandi. Víddin á lendinum er 9.554 km² og har búðu 15.370 fólk í 2010. Borgarnes er miðdepil fyri tænastur og Akranes er størsti býur.
Christen Pram Gad
thumb|Christen Pram Gad Christen Pram Gad (stundum skrivaður Christian Pram Gad) (22. juli 1801 í Rø á Bornholm – 1. mai 1877 í Stouby, Vejle Amt), var ein danskur prestur, sonur sóknarprestin Elieser Gad og Søster Christiane Bruun Stenersen, bróður Peter Christian Stenersen Gad.
Christen P. Gad nam guðfrøðiligt embætisprógv (cand.theol.) í 1822 og gjørdist sóknarprestur í Havn í 1824. Í 1833 gjørdist hann sóknarprestur í Rudkøbing og Skrøbelev, og samstundis próstur fyri Langeland. Í 1839 gjørdist hann 2 prestur við Roskilde Domkirke, í 1846 sóknarprestur við Helligaandskirken í Keypmannahavn og í 1856 sóknarprestur í Stouby og Hornum við Vejle, til hann andaðist.
Christen P. Gad giftist í 1824 við Marie Elisabeth Olsen (1798-1877) úr Havn, hon var dóttir Sorinskrivarin Laurids Olsen. Hon doyði knapt ein mánaða áðrenn mannin í 1877. Dóttir teirra Elisabeth Christiane Augusta Gad (1829-1908) var gott 3 ára gomul, tá tey fluttu til Danmarkar í 1833. Hon giftist 10 august 1855 í Helligaandskirken í Keypmannahavn við V.U. Hammershaimb og fluttu tey til Føroya beint eftir hetta, har V.U. Hammershaimb hevði fingið prestaembæti í Kvívík.
Växjö kommuna
thumb|250px|Växjö kommuna í [[Kronobergs län.]] Växjö kommuna (svenskt: Växjö kommun) er ein kommuna í Kronobergs län í Svøríki. Växjö kommuna hevur 87 880 íbúgvar (2015).
Meridian (Mississippi)
thumb|360px|Meridian Meridian er sjeyndstørsti býur í amerikanska stakríkinum Mississippi. Í býnum búgva næstan 37 túsund fólk (2019).
Søga
Býurin varð grundlagdur í 1860 á einum stað har tvær jarnbreytir møttust.
Keldur
Meridian, Mississippi Meridian (Mississippi) Meridian, Mississippi
1 f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr. – 1. øld
Áratíggju: 50-árini f.Kr. 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. – 0-árini f.Kr. – 0-árini 10-árini 20-árini 30-árini 40-árini
Árstal: 6 f.Kr. 5 f.Kr. 4 f.Kr. 3 f.Kr. 2 f.Kr. – 1 f.Kr. – 1 2 3 4 5
Abu Dhabi Tour
Abu Dhabi Tour er ein teinasúkklukapping fyri menn í Sameindu Emirríkjunum. Kappingin er ein partur av UCI Asia Tour og verður av UCI flokkað sum ein 2.HC-kapping. Kappingin fer fram í oktober og verður fyriskipað av RCS Sport, ið eisini fyriskipar Giro d'Italia og Dubai Tour.
Frá 2017 er kappingin partur av UCI World Tour-kalendaranum.
Likud
thumb|right|Búmerki hjá Likud Likud er ein konservativur politiskur flokkur í Ísrael, flokkurin er tann størsti mið-høgra flokkurin í landinum. Flokkurin varð stovnaður í 1973 av Menachem Begin og fleiri øðrum høgravendum og liberalum flokkum. Valsigurin hjá flokkinum í 1977 førdi við sær stóra broyting í ísraelskum politikki, av tí at tað var fyrstu ferð, at ein høgrasinnað stjórn kom til valdið og teir vinstrasinnaðu flokkarnir mistu valdið. Tað var fyrstu ferð í søgu Ísraels, at ein høgrasinnaður flokkur vann meirilutan av atkvøðunum. Eftir at hava stýrt landinum í nærum øll 1980-árini, tapti flokkurin valið í 1992. Á forsetavalinum 1996 vann Benjamin Netanyahu, ið var valevni hjá Likud. Hann skuldi so skipa stjórn eftir valið til Knesset í 1996. Eftir at flokkurin sigraði á valinum í 2003, var stór ósemja í flokkinum í 2005, tá ið formaðurin hjá Likud, Ariel Sharon fór úr flokkinum og stovnaði tann nýggja flokkin Kadima. Tað førdi til, at flokkin fór niður á eitt fjórðapláss á valinum í 2006. Eftir valið 2009 sá tað út til, at flokkurin hevði endurvunnið tað mesta av tí mista og skipaði stjórn við Benjamin Netanyahu sum forsætisráðharra. Á valinum í 2013 fekk flokkurin 20 sessir í Knesset, eftir at hann stillaði upp saman við Yisrael Beiteinu.
Ein limur í Likud verður ofta nevndur ein Likudnik.
Sigtuna
thumb|right|240px|Sigtuna Sigtuna er ein býur í Sigtuna kommunu í Svøríki. Í 2005 var fólkatalið 7.204. Býurin liggur í Stockholms län í Uppland (Sigtuna kommuna). Sigtuna varð stovnaður umleið ár 980 av Erik Seiersæl og býurin fekk býarstatus í 1010. Býurin hevur umleið 4 8 444 íbúgvar (2010).
Hanus Samró
Hanus Samró (føddur 1. mai 1988 í Tórshavn) er ein føroyskur politikari (Fólkaflokkurin), rithøvundur, stjóri í smápartafelagnum Ó og lesandi.
Lívsleið
Hann hevur International Baccalaureate Diploma frá International School of the Hague í Niðurlondum frá 2007. I 2008 fór hann í holt við at lesa altjóða handil og búskap við Erasmus Universiteit Rotterdam, men fullførdi ikki. Síðan 2010 hevur hann lisið stjórnmálafrøði við Fróðskaparsetur Føroya. Hann var í starvi hjá Rainbow Seafood í Gloucester uttanfyri Boston í 2007, lærari í Tórshavn 2008–2009 og frilansjournalistur fyri føroyska ungdómstíðarritið og heimasíðuna MESS i 2009.
Í 2010 gjørdist hann limur í ungmannafelagnum hjá Fólkflokkinum, HUXA, har hann tók við sum formaður sama ár. Í 2011 varð hann valdur inn á Føroya Løgting 23-ára gamal, og hann er harvið tann triðyngsti fast innvaldi løgtingslimur nakrantíð. Eftir at hann varð valdur inn á ting, fór hann frá sum formaður í HUXA sama árið. Samró er limur í Løgtingsins vinnunevnd og Løgtingsins trivnaðarnevnd.
Í 2011 gav hann út sína fyrstu bók, tá hann gav út skaldsøguna ''Tey bæði. Trúfesti og fullkomin friður''. Tvey ár seinni gav hann út eina skaldsøgu afturat, sum hevur heitið Hans Jensen, og í 2014 kom triðja skaldsøga hansara, Ein dagføring, ið er ein ungdómsskaldsøga, ið varpar ljós á alsamt størri nýtslu á Facebook.
Familja
Hann er sonur Óla Samró, stjóra í FAREC International í Haag, og Thurid Samró, tannrøktari í Dental Art Clinic í Dubai.
Mýrikøttur
Enska navnið "Meerkat" er lænt úr afrikaans málinum (av hollendskum uppruna) har orðið merkir "vatn- ella mýrikøttur".
Simrishamn
thumb|right|240px|Simrishamn Simrishamn er ein býur í Simrishamns kommunu í landsynningspartinum av Skåne Län í Svøríki. Býurin hevur umleið 6 527 íbúgvar (2010).
Simrishamn er høvuðsbýur í kommununi við sama navni.
Um summarið er ferjusamband millum Simrishamn og Allinge á Bornholm. Danska navnið á býnum er Simmershavn.
Hilmar Bech
Jegvan Hilmar Bech (føddur 19. juli 1933 í Porkeri, deyður 18. august 2016) var ein føroyskur lærari og politikari (Javnaðarflokkurin). Hann varð útbúgvin lærari frá Haslev seminarium frá 1958, og starvaðist sum lærari í Vági 1958–1959, og síðan í Porkeri til 1999. Hann var bygdarráðslimur í Porkeris kommunu 1962–1966. Hann hevði eisini fleiri onnur almenn álitisstørv. Hann umboðaði Javnaðarflokkin á Føroya Løgtingi frá 1970–1984, valdur inn í Suðuroyar valdømi. Løgtingsformaður 1979–1980. Bech var varalimur til Løgtingið 1984–1990.
1200
1200 (MCC) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Gittari
thumb|200px|Ein klassiskur akkustiskur gittari Ein gittari ella guitari er eitt streingjaljóðføri ella instrument ið oftast hevur 6 streingir. Nylon streingir á klassiskum gittarum og stál ella nikkel streingir á akkustiskum (stundum nevndir country-) gittarum og el-gittarum.
Søga
Søgan hjá gittaranum røkkur aftur til í minsta lagi ár 2.000 f.kr. Tað finnast figurar frá hesi tíðini í Egyptalandi sum ímynda kvinnur ið spæla á gittaralíknandi ljóðføri. Orðið "guitar" kemur møguliga úr Spania ella frá persiska orðinum "Gui-Tar" ið betýðir "Hálvcirkul og streingir." Tað kann eisini stava frá tí (differentieraða) arábiska orðinum "Qitara" ið var navnið á einum ljóðføri, ið kom til Spania í 10'du øld. Fyrstu ferð ið gittarin verður nevndur á skrivt er í 1500 talinum. El-gittarin varð uppfunnin av Adolf Rickenbacker í samstarvi við George Beauchamp og Paul Berth í 1931. Humbucker-pick-uppið varð uppfunnið av Seth Lover frá Gibson.
Amifólkið
Amifólkið (eisini amis ella pangcah) er ein avstronesiskur tjóðbólkur úr Taivan. Tey tosa amimál, ið er eitt avstonesiskt mál. Amifólkið er ein av sekstan alment viðurkendum tjóðbólkum, ið hava taivanesiskan uppruna. Tað økið, har ið amifólkið býr, er tann langi smali dalurin millum Miðfjøllini og Strandafjøllini (Huatungdalurin), strandaøkið við Kyrrahavið eystanfyri Strandafjøllini og Hengchun hálvoynna.
Í 2014 varð amifólkið 200.604 fólk. Tað var umleið 37,1% av upprunafólkunum í Taivan, og tað her tey til tann størsta tjóðarbólkin av uppruna taivanesarum. Tey flestu av amifólkunum liva av útróðri, fiskivinnu, hetta tí at tey búgva við strendurnar. Tey vera bólkaði eftir kvinnulinjuni (móðurlinjuni), tá hugt verður eftir uppruna. Fyrr í tíðini búðu amifólkini í lutfalsliga stórum bygdum við millum 500 og 1000 íbúgvum. Í dagsins Taivan eru amifólkini tann tjóðbólkur av upprunafólkum, ið er tann størsti í størri bygdum og býum í Taivan. Tey hava upprættað fleiri býarsamfeløg kring alla oynna. Tey seinnu áratíggjuni hava amifólk eisini gift seg við han-taivanesarum eins væl og við fólkum ið hoyra til aðrar tjóðbólkar av upprunafólki Taivans.
Samleiki og flokking
Vanliga umrøða amifólk seg sum Pangcah, ið merkir "menniskja" ella "fólk av okkara slagi." Men í dagsins Taivan er orðið ami vorði meira og meira vanligt. Hetta orðið kemur frá orðinum amis, ið merkir "norður." Granskarar eru ikki á einum máli um, hvussu tað kann bera til, at "ami" bleiv brúkt um pangcah. Ein ákoðan er, at orðið av fyrstan tíð varð nýtt av Puyuma, tá ið tey umrøddu pangcah, av tí at pangcah búðu longri norðuri enn tey. Ein onnur áskoðan er, at tey ið búðu á Taitungslættuni, umrøddu seg sjálvi sum "ami", av tí at forfedrar teirra komu norðanífrá. Síðstnevnda frágreiðingin er tikin við í Banzoku Chōsa Hōkokusho, og vísir, at hetta møguliga kemur frá Falangaw Amis, ið er tann amibólkurin, ið í dag býr í nútíðar Chenggong og á Taitung-slættanum. Nærmastu arvafrøðiligu ættarfólkini síggja út at vera filippinar.
Sambært Taiwanese Aboriginal History: Amis, verður amifólkið bólkað í fimm bólkar:
Ein slík flokking, hóast hon er rættiliga útbreidd og góðtikin, so er hon fyri tað mesta grundað á landafrøðiliga útbreiðslu og fólkaferð. Tað passar ikki saman við teir munir ið eru sæddir innan mentan, mál og kropsligari útsjónd.
Sisimiut
Sisimiut (fyrr nevndur Holsteinsborg) er ein býur í Grønlandi. Býurin liggur í Qeqqata kommunu í Mið-Vesturgrønlandi við strondina til Davis-sundið. Býurin er høvuðsbýur í kommununi. Fólkatalið er 5.598 og býurin er næst størsti býur Grønlands, næst eftir Nuuk. Hægsta fjallið í Sisimiut er 784 metrar høgt. Sisimiut er Grønlands norðasta havn, ið er ísfrí um veturin. Býurin liggur umleið 320 km norðan fyri Nuuk Áðrenn kommunureformin í 2009 var Sisimiut høvuðsbýur í Sisimiut kommunu.
Sisimiut hevur havt búseting av fleiri ymiskum fólkasløgum í umleið 4 500 ár. Teir fyrstu íbúgvarnir vóru eitt Inuit-fólk frá Saqqaq-mentanini, Dorset-mentanini og seinni frá Thule-mentanini, hvørs eftirkomarar í høvuðsheitum eru tey ið nú búgva í býnum. Harumframt eru eisini rættiliga nógv fólk av donskum uppruna, ið fluttu til økið undir leiðslu av prædikumanninum Hans Egede í 1720-árunum.
Sisimiut veksur við 8 % um árið, hetta ger býin til tann triðskjótast veksandi býin í landinum. Fiskivinnan er enn tann týdningarmiklasta vinnan í Sisimiut, sjálvt um onnur sløg av vinnum eru í býnum. KNI og dóttirfelagið Pilersuisoq, ið rekur eina røð av handlum hjá landinum, hevur høvuðssæti í býnum. Arkitektoniskt er Sisimiut ein blanding av teimum siðbundnu fleirlittu einfamiljuhúsunum av træ og íbúðarblokkar, sum vóru bygdir orsakað av politikkinum hjá donskum myndugleikum í 1960-árunum við miðsavnan. Býurin veksur í norðara parti av býnum. Serliga hinumegin tað smølu Ulkuvíkina móti floghavnini er eitt øki sett av til nýtíðar forstaðarbúseting. Air Greenland flýgur frá Sisimiut til fleiri býir á vesturstrondini og til fleiri lond í Evropa umvegis Kangerlussuaq Floghavn.
Tað eru fleiri vanligir og fakligir skúla í Sisimiut, ið bjóða útbúgvingar til íbúgvarnir í býnum og økinum kring býin. DTU hevur sett á stovn Center for Arktisk Teknologi í býnum. Í 2008 læt upp Grønlands annar mentanardepil, Taseralik Kulturcenter, ið bæði hevur biograf og sjónleikarhøll.
0-árini
Øldir: 1. øld f.Kr. - 1. øld - 2. øld
Áratíggju: 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. - 0-árini - 10-árini 20-árini 30-árini 40-árini 50-árini
Ár: 1 2 3 4 5 6 7 8 9
1200-árini
Øldir: 12. øld - 13. øld - 14. øld
Áratíggju: 1150-árini 1160-árini1170-árini 1180-árini 1190-árini - 1200-árini - 1210-árini 1220-árini 1230-árini 1240-árini 1250-árini
Ár: 1200 1201 1202 1203 1204 1205 1206 1207 1208 1209
Tingsryds kommuna
thumb|250px|Tingsryds kommuna í [[Kronobergs län.]] Tingsryds kommuna (svenskt: Tingsryds kommun) er ein kommuna í Kronobergs län í Svøríki. Tingsryds kommuna hevur 12 292 íbúgvar (2015).
Gordon Lightfoot
thumb|Gordon Lightfoot í 2008. Gordon Meredith Lightfoot jr. (føddur 17. november 1938 í Orillia í Ontario, deyður 1. mai 2023 í Toronto í Ontario) var kanadiskur tónleikari, sangskrivari og sangari. Í 1960-árunum gjørdist hann kendur innan tónleikaheimin og síðan tá hann hevur verið virkin í ymiskum tónleikasjangrum, so sum folk, country, rock og folkrock.
Hann hevur gjøgnum tíðirnar skrivað eina røð av kendum sangum, harundir "Early Morning Rain" og "Ribbon of Darkness" frá 1966, "Did She Mention My Name?" frá 1968, "If You Could Read My Mind" frá 1971, "Sundown" frá 1974 og "The Wreck of The Edmund Fitzgerald" frá 1976.
Bartal Hestoy
HM á langgeil 2013 í Barcelona
Bartal luttók á heimsmeistarastevnu á langgeil í Barcelona í august 2013. Hann setti nýtt føroyskt met í 400 m blandað við tíðini 4:35.37.
Íslendska Meistarastevnan 2013
Bartal luttók á íslendsku meistarastevnuni í apríl 2013. Stevnan eitur á íslendskum Íslandsmeistaramót og varð hildin í Laugardalslaug-høllini í Reykjavík. Tveir føroyingar luttóku, hin var Óli Mortensen. Bartal vann gull og setti føroyskt met í 200 m bringu við tíðini 2:26.46.
Actavis Open 2013 í Hafnarfirði
Bartal luttók á íslendsku svimjistevnuni Actavis Open í mars 2013 í Hafnarfirði. Hann setti føroyskt met í 400 blandað við tíðini 4:38.10. Hann setti eisini setti nýtt føroyskt met í 100 metra bringusvimjing við tíðini 1:08.84.
Familja
Bartal er sonur Jon Hestoy, sum er fyrrverandi elitusvimjari og er formaður í Svimjisamband Føroya.
Free Souffriau
thumb|right|200px|Free Souffriau sum [[Mega Mindy.]] Free Souffriau  (fødd 20. februar 1980 í Gent) er ein belgisk songkvinna og sjónleikari.
Burlington
Burlington er størsti býur í amerikanska stakríkinum Vermont. Býurin, sum var grundlagdur í 1785, hevði í 2010 umleið 42.400 íbugvar. Burlington liggur við vatnið Lake Champlain og áin Winooski rennur eisini framvið býinum.
Býurin er høvuðssætið hjá University of Vermont.
Leksand
thumb|right|240px|Leksand Leksand er ein býur í Leksands kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 5 934 íbúgvar (2010).
Michel Platini
Í 1984 vann Michel Platini EM við franska landsliðnum. Sum eftirmaður hjá Lennart Johansson hevur Platini verið forseti í tí Evropeiska fótbóltssambandinum (UEFA) frá 2007 til 2016.
Hann vitjaði í Føroyum í 2005 og heilsaði millum annað uppá Jóannes Eidesgaard, táverandi løgmann. Í 2010 vitjaði hann aftur í Føroyum, tá sum forseti í UEFA. Hann hitti FSF og føroyskir myndugleikar, og so handaði hann ferðasteypið til Føroyameistararnar 2010.
Platini er einasti fótbóltsleikari í heiminum, ið hevur vunnið Ballon d'Or virðislønina trý ár á rað.
1997
1997 (MCMXCVII) var eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi eftir tí gregorianska kalendaranum. Ár 1997 eftir Kristi føðing, ár 997 í næsta ártúsund, ár 97 í 20. øld, og áttunda ár í 1990-árunum.
Ilse DeLange
thumbnail|300px|right|Ilse DeLange Ilse Annoeska de Lange, betri kend sum Ilse DeLange (fødd 13. mai 1977 í Almelo) er ein niðurlendsk songkvinna og sangskrivari. Hon umboðaði Niðurlond í Eurovision Song Contest 2014 saman við Waylon, bólkurin hjá teimum nevndist The Common Linnets og gjørdist nummar 2 í finaluni við 238 stigum.
Skálavík
Skálavík er ein bygd i Sandoy. Skálavík er í vídd fjórðingurin av Sandoynni, meðan fólkatalið bert er ein áttingur av fólkatalinum í oynni. Skálavík er ivaleyst elligomul bygd, grundað í víkingatíðini. Har er nógvur og góður slættur bøur, ið hevur verið grundarlagið undir góðum landbúnaði.
Húsavík
thumb|left|Húsavík á frímerki, [[2006]] Húsavík er ein bygd i Sandoy.
Skálavík
Skálavík er eisini gomul kirkjubygd, og kirkjurnar hava frá fyrstu tíð av staðið niðri á Møl. Skálavík er eisini søgurík bygd, og sagnirnar eru eisini fleiri. Best kend er søgnin um Ungajógvanssynir. Teir vóru bóndasynir í Dalsgarði, livdu í 17. øld og eru eins og Kálvur lítli á Sandi kendir sum yvirgangskroppar. So er eisini søgnin um Jákup Jóansson, sum var løgmanssonur og festi Dalsgarð. Í 1934 var dansistova bygd á Keldu, og í 1972 varð ungmannafelagið Keldan stovnað. Felagið keypti gomlu dansistovuna, reiv hana niður og bygdi nýtt felagshús.
Húsavík
Húsavík liggur sunnan fyri Skálavík. Bygdin hevur 74 íbúgvar (2013). Bygdin er gomul, helst frá landnámstíð. Hon hevur tveir gamlar býlingar, men søgn er, at høvuðsbygdin var í Kvíggjagili vestan fyri ánna, har víst verður á húsatoftir, og har eisini kirkja og kirkjugarður vóru. Søgn er, at bygdin doyði út av svartadeyða, og aftaná varð hon flutt eystur um ánna. Ein sera rík kvinna, nevnd Hústrúin ella Húsfrúgvin, var í bygdini, og søgnin sigur, at hon og maður hennara grundaðu bygdina aftur. Grótgarðurin, hon læt gera um kirkjugarðin, stendur enn. Eisini veggirnir í hoyløðuni og tað steinsetta túnið minna um hennara stórbæri. Á frímerkinum hómast kirkjan, sum var bygd í 1863, og høgrumegin eini um 130 ára gomul hús, sum verða varðveitt sum fornminni. Húsavík er hvalvág, og har doyggja grindir av og á. Størsta grindin, sum er deyð á sandinum, var 382 hvalir.
Skálavík
Reiðarin Eiler Jacobsen (1930-2010) var skálvíkingur. Eina tíð áðrenn hann andaðist, avgjørdi hann at lata byggja ein frítíðardepil í heimbygdini. Hann náddi ikki at síggja frítíðardepilin lidnan. Depilin í Skálavík, Skeiðs- og frítíðardepilin Immanuel, læt upp í mai 2011. Navnið Immanuel er uppkallað eftir skipinum, ið pápi Eiler gekk burtur við í 1932. Bygningurin liggur omanfyri bygdina og er bæði gistingarhús og matstova, umframt at har eru fleiri fundarhøli, spælirúm til børnini, heitan pott og annað. Tætt við depilin er ein minnisvarði reistur til minnis um Eiler Jacobsen. Á einari minnisplátu stendur navn hansara og føðingar og deyðsárið (1930 og 2010), og so stendur hesin teksturin: Tann, ið altíð hyggur eftir vindinum, kemur aldri at sáa, og tann, ið altíð hyggur eftir skýggjunum, kemur aldri at heysta. Í 2012/13 vóru fleiri kømur bygt afturat. Ætlanin er eisini at gera kampingpláss og golfvøll.
Ein tann kendasti rithøvundurin í Føroyum, Heðin Brú (1901-1987), er uppvaksin í Skálavík. Tá ein kemur til Skálavíkar, kan ein síggja, at har er reistur ein prúður minnisvarði um rithøvundan.
Sí eisini
Scalloway
Franklin D. Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt (føddur 30. januar 1882 í New York – deyður 12. apríl 1945 í Georgia) var 32. forseti í Sambandsríki Amerika. Roosevelt varð afturvaldur í 1936, í 1940 og aftur í 1944. Roosecelt doyði 12. apríl 1945 í Georgia. Nakað eftir deyða hansara var tann reglan samtykt, at eingin forseti mátti sita longur enn tvey valskeið. Hetta varð gjørt til tess at tryggja, at eingin forseti gjørdist so sterkur, at hann fekk ov nógv vald á Kongressini og stakríkjamyndugleikunum.
Roosevelt dugdi stak væl at nýta fjølmiðlarnar. Í tiltiknu røðum sínum kom hann á tal við meginpartin av amerikanska fólkinum, og tey stuðlaðu honum dyggiliga.
Bakgrund
Í 1920 - 28 ára gamal - fór hann upp í politikk. Hann læt seg stilla upp sum valevni til lóggávutingið, Senatið, í statinum New York. Í 1912 varð heitt á hann um at koma upp í stjórnina sum varaflotamálaráðharri, og hann tók beinanvegin av. Hetta starvið hevði hann í 7 ár. Eftir at hann var farin úr tí krevjandi embætinum í stjórnini, tók hann aftur upp starvið sum sakførari. Roosevelt læt seg stilla upp sum valevni til guvernør, t.v.s. ovasta leiðara, í lutstatinum New York. Ágrýtin fór hann upp í valstríðið, og í 1928 varð hann valdur í tað starvið. Millum annað fekk hann viðtikið, at New York sum tann fyrsti lutstaturin veitti almennan stuðul til arbeiðsleys.
Í 1929 kom stóra skrædlið á Wall Street, sum førdi til enn eina heimsumfatandi fíggjarkreppu, sum helt sær langt upp í tríatiárini. Hon byrjaði sum eitt skrædl á børsinum í New York, tí staðnum, har keyp og søla av virðisbrøvum fór fram. Knappliga fór virðið á brøvunum at falla. Skrædlið á børsinum fekk lagnutungar avleiðingar fyri alt tað amerikanska samfelagið. Vøruprísirnir lækkaðu. Hetta komu teir, ið framleiddu vørurnar, at svíða fyri, og nógvar verksmiðjur og aðrar fyritøkur noyddust at siga arbeiðsmonnunum upp og lata eftur. Eftir einum ári vaks talið á arbeiðsleysum frá tveimum milliónum til uml. 14. Lønirnar hjá teimum, ið høvdu arbeiði, lækkaðu niður í triðing av tí, tær høvdu verið frammanundan. Stórur partur av tí amerikanska fólkinum smokkaði niður í neyð og fátækdømi. Slík var støðan, tá ið Roosevelt gjørdist forseti í USA. Hann stillaði upp til forsetavalið og lovaði at gera alt, hann kundi, fyri at vinna á kreppuni. Hann varð valdur til forseta við stórum meiriluta í 1932. Hann var tá fimti ára gamal. Seinni varð hann afturvaldur ikki minni enn tríggjar ferðir í nýggj 4 ára skeið. Slíkt var ikki hent fyrr í søgu USAs.
Roosevelt er einasti forseti, ið hevur sitið í trý forsetaskeið. Tá amerikanski forsetin, Franklin D. Roosevelt, doyði av sjúku tann 12. apríl 1945 var hann júst valdur og svorin í eið sum forseti fyri fjórðu fer. Roosevelt varð valdur í 1932 og afturvaldur í 1936, 1940 og í 1944. Nú ber tað ikki til hjá einum og sama persóni at sita í forsetaembætinum í meiri enn átta ár. Tað vil siga, at metið hjá Roosevelt, sum er 4.422 dagar í Hvítu húsunum, ongantíð fer at verða tikið.
New Deal-politikkur Roosevelts
thumb|right|220px|Tann kendasta av øllum New Deal-fyriskipanunum var tann, ið gongur undir heitinum [[Tennessee#Søga|Tennessee Valley Authority.]] Undir valstríðinum hevði hann nýtt rakstrarrópið "New Deal", t.v.s. at kortini skuldu gevast av nýggjum til tess at fáa USA búskaparliga aftur á føtur. "New Deal"-politikkur hansara eydnaðist bara fyri ein part, tí hann fekk ikki vent gongdini av álvara, men hann fekk gjørt tað, at kreppan ikki vaks. Tað var ikki fyrr enn ímóti endanum av 1930-árunum, at amerikanski búskapurin rættiliga fór í gongd aftur, og tá var tað hernaðardubbingin, ið beindi fyri arbeiðsloysinum.
Løgtingsvalið 1954
Løgtingsvalið 1954 til Føroya Løgting varð hildið mánadagin hin 8. november 1954, fýra ár eftir seinasta valið, ið varð hildið hin 8. november 1950.
Franklin D. Roosevelt
New Deal-politikkur Roosevelts
Hesi tiltøk gjørdu, at Rooseveltstjórnin kom í hornatøkur við amerikanska hægstarættin, sum í 1935 gjørdi úrskurð, ið segði, at fleiri av tiltøkunum hjá Rooseveltstjórnini vóru ikki í samstarvi við stýrisskipanina, men tá ið Roosevelt varð afturvaldur í 1936, fjaraði mótstøðan burtur.
Løgtingsvalið 1954
Úrslit
Tjóðveldisflokkurin gjørdist stóri vinnarin, og fekk fýra tingsessir afturat. Samstundis gjørdist hann næststørsti flokkur. Sambandsflokkurin hevði eina afturgongd á 1,3 prosentstig, men var framhaldandi størsti flokkur. Av teimum fýra flokkunum, sum høvdu afturgongd, misti Fólkaflokkurin tveir tingsessir og Javnaðarflokkurin misti ein tingsess. Kjartan Mohr, sum var uttanflokka, fekk ein tingsess.
Franklin D. Roosevelt
New Deal-politikkur Roosevelts
Roosevelt setti hesi tiltøk í verk fyri at basa arbeiðsloysinum:
Waylon
thumbnail|300px|right|[[Ilse DeLange og Waylon]] Willem Bijkerk, betri kendur sum Waylon (føddur 20. apríl 1980 í Apeldoorn) er ein niðurlendskur sangari og sangskrivari. Hann umboðaði Niðurlond í Eurovision Song Contest 2014 saman við Ilse DeLange, bólkurin hjá teimum nevndist The Common Linnets og gjørdist nummar 2 í finaluni við 238 stigum.
Markaryds kommuna
thumb|250px|Markaryds kommuna í [[Kronobergs län.]] Markaryds kommuna (svenskt: Markaryds kommun) er ein kommuna í Kronobergs län í Svøríki. Markaryds kommuna hevur 9 607 íbúgvar (2015).
Kim Kielsen
200px|thumbnail|Kim Kielsen í 2012. Kim Kielsen (føddur 30. november 1966) er ein grønlandskur politikari. Hann er formaður fyri flokkin Siumut og landsstýrisformaður Grønlands. Hann gjørdist virkandi landsstýrisformaður Grønlands, tá ið hann tók við eftir at Aleqa Hammond í oktober 2014 legði frá sær, og nakrar dagar seinni gjørdist hann eisini nýggjur formaður fyri flokkin.
Kim Kielsen var upprunaliga sjómaður, men hann fekk sær útbúgving sum løgreglumaður og hevur arbeitt sum løgreglumaður í Upernavik og Paamiut frá 1996 til 2003. Í 2003 søkti hann um farloyvi frá politinum og fór í staðin at standa fyri einum átaki við børnum og ungum sum høvdu trupulleikar. Á valinum í 2005 var hann á fyrsta sinni valdur inn í Grønlands Landsting. Á vári 2005 varð hann eisini valdur inn í kommunustýrið í heimstaðarkommununi, Paamiut kommuna.
Í 2007 gjørdist hann ráðharri fyri bústaðir, samferðslu og ráevni. Hann tók við hesum starvi eftir Jørgen Wæver Johansen. Hann sat í hesum sessinum til á sumri 2009, tá ið flokkur hansara misti valdið. Síðan var hann vanligur limur í landstingum til valið í 2013, tá ið flokkur hansara aftur kom til valdið.
Í oktober 2014 gjørdist hann virkandi landsstýrisformaður, eftir at Aleqa Hammond hevði verið fyri hørðum ábreiðslum orsakað av at hon hevði nýtt umleið 100.000 krónur av landsins pengum til egna privata nýtslu, og legði frá sær. Fáir dagar seinni varð Kielsen valdur til formann fyri Siumut. Hann fekk 44 av 65 atkvøðum til formansvalið. Hin 28. november 2014 varð val í Grønlandi og Siumut gjørdist vinnari av valinum, sjálvt um flokkurin misti 3 landstingslimir í mun til eftir valið í 2013. Hin 4. december 2014 varð nýggja samgonga Grønlands veruleiki, tó vóru nøvnini ikki kunngjørd fyrr enn seinni. Samgonga varð gjørd millum Siumut (ið fekk 11 limir), Demokratarnir (4 limir) og Atassut (2 limir) við Kim Kielsen sum landsstýrisformanni.
Hann er giftur við Judithe Kielsen, tey eiga tvey børn.
Atassut
Atassut er ein grønlendskur politiskur flokkur, ið varð stovnaður 29. apríl 1978. Flokkurin samstarvar við danska flokkin Danmark. Á landstingsvalinum 2014 fekk flokkurin 6,5% av atkvøðunum og 2 limir valdar í Landstingið. Flokkurin er sambandssinnaður mótvegis Danmark.
Formenn
Listin er ikki fullfíggjaður.
Frísarnir í Akrabergi
thumb Fyrstu skrivligu frásagnir um Frísar í Føroyum eru frá seinastu tíggjuárunum í 18. øld, og tær eru eftir munnligari frásøgn.
Søgnin sigur, at Frísarnir búleikaðust í Akrabyrgi í Suðuroy. - Nær Frísarnir komu til Føroyar, er ikki greitt, men onkur vil verða við, at frísar longu høvdu bústað í Suðuroy í ár 800. - Í 700-800 talinum rýmdu frísar undan tí franska konginum og búsettust á oyggjunum á vestur síðu Jyllands (Suðurslesvig). Tað kann væl hugsast, at nakrir av teimum sigldu enn longri norður, heilt til Føroyar. - Ein gomul søgn sigur, at norðan fyri tær Bretsku oyggjarnar skuldi ein oyggj liggja, sum nevndist ”Frislandia,” og kann hetta væl hava verið Suðuroy.
Tann danski kongurin Abel, sum fall í bardaga við Norðurfrísar í 1252, hevði rikið nógv av fólkinum, sum búði á teimum norðfrísisku oyggjunum út í Vesturhavið, og hesi fólk vóru sigld til ”oyggjarnar í vestri”. – Tað er ikki óhugsandi, at hesir frísar, sum flýddu undan danska konginum, longu tá hava kent til ”Fríslandia” og hava lagt leiðina til Føroyar.
Tá tað búði flest frísar í Akrabyrgi, vóru ikki minni enn 13 hús, og vóru hesi hús so mannsterk, at teir kundu manna tvey skip við 12 árum í hvørjum borði. - Skipini høvdu frísarnir liggjandi uppi á mølini í Sumba. – Skipini blivu brúkt til ránsferðir og komu víða um. Best umtóktu vápn hjá frísinum vóru langir knívar (eisini nevndur Sax) og langir stavar, sum høvdu krókar og langan pík í endanum.
Sumba, sum er ein av teimum gomlu niðurseturbygdunum í Føroyum, og tá Akraberg bert liggur stutta leið frá bygdini, hava frísarnir í Akrabyrgi og norðbúgvarnir í Sumba óivað verið so tætt knýttir, at teir hava verið at kalla ein samlað búseting.