cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nigeria
Landbúnaður
Í 1990-árunum vóru lagdar inn stórar gróðrarlundir nógvastaðni í Nigeria, har ymisk grøði, mest ætlað til útflutnings, verður dyrkað. Her verður arbeitt við maskinum og dyrkað verða til dømis kaffi, kakao, bummull, sukur og oljupálmar. Kakaotræið hevur uppruna sín í Brasil, men trívist væl við Guineaflógvan. Nigeria er tað land í heiminum, sum ger mestu pálmaoljuna. Pálmaoljan verður nýtt til matolju, sápu, margarin, kertiljós og máling. Oljupálmarnir vaksa villir í regnskógunum, fruktirnareru oljukeldar, og oljan verður eins og jørðnøtaoljan gjørd til bæði margarin og sápu. Umframt hetta hava menn stórar garðar við teplantum, gummi- og kaffitrøum.
Kornsløgini rís og hirsa verða dyrkað víða um í Nigeria. Hirsa er vanlig grøði í turra lendinum fyri norðan, men rís veksur best, har avfallið er nógv, soleiðis er eisini við rótplantum sum til dømis maniok og jamsrót. Jamsrót og maniok verða kókað og etin til dømis aftur við høsnarungum, fiski ella geitakjøti. Gróðurin hevur lagað seg eftir, hvussu nógv avfallið er. Suðuri við strondina regnar illa, men fyri norðan regnar lítið, og har er javnan ringur turkur. Sumstaðni er regntíð einar 4-5 mánaðir. Tað, ið eftir er av árinum, kemur ikki dopi av luftini.
890-árini
Øldir: 8. øld - 9. øld - 10. øld
Nigeria
Landbúnaður
Flestir bøndur í Nigeria eiga smáar ognargarðar. Teir velta jørðina við træplógvi, hakkara og øðrum einføldum amboðum. Til egna nýtslu verða velt maniok, rís, jamsrót og mais. Kakao, pálmaolja, gummi og jarðnøtir verða dyrkað til útflutnings. Hóast myndugleikarnir í Nigeria hava lagt stóran dent á landbúnaðin í lundunum, verður enn mesta grøðin, ið verður flutt út, dyrkað á smáu ognargørðunum.
Nørre-Rangstrup kommuna
Nørre-Rangstrup kommuna (danskt: Nørre-Rangstrup kommune), er ein kommuna í Sønderjyllands Amt í Danmark.
Nigeria
Landbúnaður
Flestir nigerianar liva alt lív sítt í heimbygdini, hóast teir fara í býin at arbeiða og læra eitt skifti í lívinum. Fólkið á bygd livir mest av jørðini, men har eru eisini smiðir, snikkarar og fólk, ið duga á at skyna heimaráðum. Bygdarfólkini eru mest sum sjálvbjargin - tey dyrka næstan alt, tey eta, byggja sjálv hús síni, veva og virka klæði og gera leiríløt at matgera í. Tað, tey ikki gera sjálv, verður keypt fyri peningin, tey fáa fyri tær vørur, sum tey selja á bygdarmarknaðinum.
890-árini
Áratíggju: 840-árini 850-árini 860-árini 870-árini 880-árini - 890-árini - 900-árini 910-árini 920-árini 930-árini 940-árini
Ár: 890 891 892 893 894 895 896 897 898 899
Nigeria
Handilsviðurskifti við útheimin
Nú eru 98 % av útflutninginum olja og gass.
Føroyar
Faroe Marine Product (FMP), sum var ársins virki í 2005, turkar høvd og ryggir av ymsum fiskasløgum og størsti parturin av framleiðsluni verður seldur til Nigeria. Nigerianski marknaðurin er ein bíligur marknaður og tí er sera umráðandi fyri FMP at halda orku-, lønar- og rávørukostnaðinum niðri. Einasti marknaður er Nigeria, og her eru turkað toskarhøvd reint luksus. Eitt toskarhøvd kostar tað sama sum fýra tímalønir.
Faroes Apama í Vági er eitt virki ið arbeiðir við turking av fiskahøvdum og ryggjum, ið verða seld til matna í Nigeria.
Svartkjafturin verður skráskorin umborð og síðan seldur til FMP, vanliga kallað Høvdavirkið, í Leirvík. Har verður hann turkaður og síðan seldur til Nigeria. Høvdini verða skorin sundur og verða so kókað. Hetta er eisini ein sunn føði, tí 70 % eru protein. At bert eitt land er marknaður merkir, at tað er avmarkað, hvussu nógv framleiðslan kann økjast í einum, uttan at hetta gongur útyvir prísin. Men hinvegin er Nigeria fólkaríkasta land í Afrika, og oljuríkidømið har merkir, at tað eru í hvussu er nakað nógv, sum hava ráð til at keypa.
Men so gjørdist borgarakríggj í Nigeria, hvør minnist ikki biafrakríggið. Nigeria var høvuðsmarknaðurin, og hesin útflutningurin fall iður í lítið og einki. Seinastu árini er hann tó øktur eitt lítið sindur og tað er hann vist í Noregi eisini.
Fólkið
Tað eru nógv sera fátøk fólk í Nigeria.
Fólkasløg
Í Nigeria eru fleiri enn 500 ymiskir ættarbólkar. Fjølmentastu fólkasløgini eru hausafulani fyri norðan, yoruba fyri vestan og ibo fyri eystan. Stóra fátækradømið og stríð ímillum fólkasløgini hava verið atvold til drúgvan politiskan ófrið í Nigeria.
Átrúnaður
Í Nigeria eru mangir átrúnaðir. Nigeria kann sigast at vera býtt sundur í ein sunnara og ein norðara part, tá ið talan er um t.d. landslag og veðurlag, sama kann verða sagt um tað átrúnaðarliga. Fyri norðan eru flestu fólk muslimar, fyri sunnan eru mong fólk kristin. Í øllum Nigeria eru eisini gamlir afrikanskir átrúnaðir.
Í norðara parti í landinum eru flestu fólk muslimar, tað vóru arábiskir keypmenn úr Norðurafrika, ið bóru trúnna hagar við sær í 11. øld. Átrúnaðarligar høgtíðir eru vanligar, til dømis sallahskrúðgongan, ið siður er at ganga, tá ið muslimski føstumánaðurin, ramadan, er úti.
Fimm hundrað ár seinni høvdu keypmenn úr Evropa kristindómin við sær, tá ið teir komu til Suðurnigeria. Fyrsti trúboðarin kom til Nigeria í 1913 og í 1916 varð fyrsta kirkjan vígd. Tað var tann lítla St. Johns kirkjan í Numan. Síðani tá hevur Mission Afrika sent nógvar trúboðarar út. Ein teirra er Kaja Nemuel, fødd Lamhauge, sum er ættað úr Rituvík. Lutherska kirkjan í Nigeria er í stórum vøkstri. Afrikanskir átrúnaðir eru eisini vanligir í Nigeria.
Bretska deildin av Aid to the Church in Need, hevur kannað 33 lond, har átrúnaðarlig forfylging er skrásett. Lond sum Nigeria, Irak og Pakistan eru millum tey ringastu.
Mentan
Tveir heimar møtast ofta í nigerianskari list og í gerandisdegi afrikanaranna, gamli siðbundni heimurin og nýggi. Arbeiðið, hugskot og dreymar, sum nýggja tíðin hevur við sær, gerast alt vanligari, men fornir siðir og gamal lívsháttur hevur enn djúpar røtur í fólkinum. So er eisini, tá um átrúnað er at røða, hóast kristindómur og islam vinna skjótt fram í Nigeria.
Yourubafólkið í Útsynningsnigeria dugir væl at lita klæði, ið tey prýða við fjølbroyttum mynstrum. Tey nýta litevni úr náttúruni. Klæðini verða vanliga litað í stórum leirkørum. Hausafólkið í Kano í Norðurnigeria hevur grivið og stoypt stórar litingarbrunnar niður í jørðina at lita í.
Ítróttur
thumb|Nigerianskir fjepparar í einum dysti móti Ghana í Afrikanska meistaraskapinum 2008.
YouTube
thumb|right|250px YouTube er ein sera kend heimasíða, har ein frítt kann býta kykmyndir sínar. Brúkararnir kunnu leggja út (uploada) kykmyndir, síggja kykmyndir hjá øðrum og geva eitt ummæli av teimum. Men ikki ber til at leggja so nógv megabyte (MB), sum ein hevur hug til. Allir brúkarar kunnu upploada filmar, sum eru í mesta lagi 15 minuttir langir, áðrenn juli 2010 var hetta markið á 10 minuttir. Brúkarar, sum hava verið virknir á Youtube eitt ávíst tíðarskeið og sum fylgja reglunum, kunnu fáa í boði at leggja filmar út, sum eru longri enn 15 minuttir. Vanliga markið fyri støddina á filmum, sum verða lagdir á Youtube, er á 2 GB, men um ein nýtir tann nýggjasta internetkagan hjá Google Crome, ella Firefox 4 ella Internet Explorer við Silverlight, so kann ein leggja upp til 20 GB á Youtube. Kykmyndirnar verða vístar við "flash" avspælara (tildømis: Adobe Flash Player
YouTube bleiv stovnað 14. februar 2005. 23. apríl 2005 varð fyrsta Youtube kykmyndin løgd út. Tá starvaðust tríggir mans hjá Youtube, teir høvdu fyri hetta arbeitt hjá PayPal. Nú eru fleiri milliónir brúkarar og enn fleiri kykmyndir, og 67 fólk starvast nú har.
Fyrr varð hildið, at YouTube var kappingarneyti hjá Google Video, men Google lýsti í oktober 2006, at ætlan teirra var at keypa YouTube fyri 1,65 milliardir dollarar (USA) í Google-partabrøvum. Google yvirtók YouTube sama mánað.
Nigeria
Ítróttur
Fótbóltur er tjóðarítróttin í Nigeria, og landið hevur sína egnu Premier League í fótbólti. Nigerianska fótbóltslandsliðið, kent sum Super Eagles, er komið víðari til endaumfarið í HM fimm ferðir: 1994, 1998, 2002, 2010 og 2014. Teir hava vunnið Afrikanska meistaraskapin í fótbólti tríggjar ferðir, 1980, 1994 og 2013.
Aðrar ítróttargreinir í eru væl dámdar í Nigeria eru eitt nú kurvabóltur, cricket, frælsur ítróttur og boksing.
Gruffydd ap Llywelyn
thumb|180px|Wales, sum upprunaliga var býtt upp í fleiri kongsríki, varð fyrst samlaður í eitt kongsríki av Gruffydd ap Llywelyn. Gruffydd ap Llywelyn (norðurwalisiskt: Gruffudd ap Llywelyn; føddur um 1010 í Gwynedd, deyður 5. august 1063 í Snowdonia) var kongur í teimum báðum walisisku ríkjunum Gwynedd og Powys frá 1039 til deyða sín. Í móti endanum av sínum lívi hevði hann umsíður tikið sær vald yvir øllum Wales í 1057. Í tíðarskeiðinum har Wales var eitt sjálvstøðugt ríki, var hann tann einasti ið ráddi yvir walisiska landinum sum heild.
Familjan
Gruffydd ap Llywelyn var elsti sonurin hjá Llywelyn ap Seisyll, sum hevði verið kongur í Gwynedd frá 1018 til 1023, og konu hansara Angharad ferch Maredudd.
Hywel Dda (Hywel hin góði; um 880-948), ið ráddi yvir næstan øllum landinum í Wales, var oldurabbi Gruffydd ap Llywelyn.
Gruffydd ap Llywelyn giftist við Ealdgyth av Mercia um 1057. Tey fingu tveir synir, Maredudd ap Gruffydd og Idwal ap Gruffydd, og eina dóttur, Nest ferch Gruffydd. Tá Gruffydd ap Llywelyn doyði í 1063, giftist Ealdgyth uppaftur við enska konginum Haraldi II.
19. februar
19. februar er dagur 50 í árinum í gregorianska kalendaranum. 315 dagar eru eftir av árinum (316 dagar um skotár er).
Fornøvn í Grønlandi
Niðanfyri sæst eitt yvirlit yvir 10 av teimum vanligastu fornøvnunum hjá konufólki og mannfólki í Grønlandi árið 2011.
508 f.Kr.
Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.
Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.
Aithsetter
Aithsetter (norrønt: Eiðsetur) er ein bygd í sóknini Cunningsburgh á Mainlandi í Hetlandi. Aithsetter liggur norðanfyri bygdina Cunningsburgh í somu sókn, uml. 9 míl sunnanfyri Lerwick.
508 f.Kr.
Árstal: 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr. 509 f.Kr. - 508 f.Kr. - 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr. 503 f.Kr.
Rødding kommuna
Rødding kommuna (danskt: Rødding kommune), er ein kommuna í Sønderjyllands Amt í Danmark.
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
200px|thumbnail|Sigmundur Davíð Gunnlaugsson Sigmundur Davíð Gunnlaugsson (føddur 12. mars 1975 í Reykjavík) er íslendskur politikari. Hann var forsætisráðharri Íslands frá 2013 til 2016 og formaður fyri Framsóknarflokkin frá 2009 til 2016. Í 2016 noyddist hann at leggja frá sær sum forsætismálaráðharri, tá ið tað varð avdúkað, at hann fjaldi pengar í skattaskjóli. Eftir at hann var farin úr Framsóknarflokkinum, stovnaði Sigmundur Davíð í 2017 nýggjan flokk Miðflokkinn, sum var stóri vinnarin á altingsvalinum í oktober sama árið.
Hakaona mál
Hakaona (ella Havakona) er eitt av bantumálunum. Hakaona verður tosað í Namibia og Angola. Fyrr var málið mett at vera eitt málføri av Hereromálinum.
Cambridge
thumb|Cambridge. Cambridge er ein býur í Onglandi. Høvuðssætið hjá greivadøminum Cambridgeshire er har í býnum.
Cambridge liggur um leið 80 km í ein landnyrðing norðan úr enska høvuðsstaðnum London. Í 2018 búðu næstan 125 túsund fólk í býnum.
Anholt
Náttúra
Av tí at allur skógarvøksturin varð feldur miðskeiðis 1600-talinum, tá eitt sera kalt áratíggju var, er oyggin nú lágheiði næstan øll sum hon er - størsta lágheiði í Norðurevropa. Av tí sama er plantulívið á Anholt sermerkt. Har vaksa mest skónir og aðrar plantur, sum trívast í turki. Meginparturin av oynni er friðað lendi. Ikki er loyvt at koyra ella ríða í lágheiðalandslagnum, men øll hava loyvi at ganga har.
Landalæra
Oyggin er 22 km2 til støddar. Tveir teir størstu heyggjarnir á oynni nevnast Sønderbjerg (48 m) og Nordbjerg (39 m).
Grand Canyon
thumb|right|270px|Økið er eitt háland við gjáum, ið eru 1.500 til 1.800 metrar djúpar og upp ímóti 30 km. breiðar í erva, við [[Koloradoánni niðri á botninum.]] Grand Canyon liggur í eini oyðimørk í Norðurarizona í USA. Hon er ein ógvuliga stór og djúp gjógv, ið hevur nógv grótløg. Einaferð í fyrndini hava rembingar í jarðarskorpuni trýst hesi grótløgini uppeftir. Grand Canyon gjógvin er nú í støðum 1,6 km djúp. Coloradoá rennur í botninum á gjónni. Í gjáarvegginum síggjast fleiri ymisk løg av gróti.
Honshu
Honshu (japanskt: 本州|本州, sum merkir Meginøkið) er tann størsta av teimum fýra høvuðsoyggjunum í Japan. Fólkatalið var 103 milliónir í 2005, 98,3 milliónir í 1990; í 1975 var tað 89,1 millión. Oyggin liggur sunnanfyri Hokkaido og norðanfyri Shikoku og í ein landnyrðing av Kyushu. Oyggin er 7. størsta oyggj í heiminum næst eftir Java í Indonesia. Tey flestu fólkini búgva har ið flatlendi er, umleið 25% búgva í Kantōregiónini. Tað er eisini í hesum økinum at Tokyo, høvuðsstaður Japans liggur. Stórtokyo fevnir umfrant Tokyo bý eisini um hesir býir: Yokohama, Kawasaki, Saitama og Chiba.
Venda mál
thumbnail|right|250px|Venda í Suðurafrika Venda (Tshivenḓa) er eitt av bantumálunum. Venda verður tosað í Suðurafrika og Simbabvi av umleið 1,1 milliónum fólkum.
Louis Zachariasen
Louis Christian Oliver Zachariasen (21. januar 1890 á Kirkju - 30. august 1960 í Keypmannahavn) var føroyskur rithøvundur, politikari, lærari, verkfrøðingur, blaðstjóri og stjóri. Var útbúgvin lærari í 1911. Tók verkfrøðingsprógv í Danmark í 1923. Gjørdist riddari av Dannebrog í 1949.
Hann var løgtingsmaður í tveimum skeiðum 1940-1943 og 1946-1950, í 1948- 1950 var hann landsstýrismaður. Frá 1943 til 1954 var hann blaðstjóri á Tingakrossi, og hann var stjóri á Telefonverk Føroya Løgtings frá 1936 til 1952.
215 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. - 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr.
Árstal: 220 f.Kr. 219 f.Kr. 218 f.Kr. 217 f.Kr. 216 f.Kr. - 215 f.Kr. - 214 f.Kr. 213 f.Kr. 212 f.Kr. 211 f.Kr. 210 f.Kr.
Ansy Sevdal
Anna Sofía "Ansy" Sevdal (fødd 20. desember 1993) er ein føroyskur fótbóltsleikari, sum higartil (14. apríl 2017) hevur spælt 29 altjóða skrásettar A-landsdystir fyri Føroyar. Síðan 2013 hevur hon spælt við EB/Streymi/Skála í 1. deild. Áðrenn tað spældi hon við B68/NSÍ frá 2008 til 2009 og við Víkingi frá 2010 til 2012.
Fwe mál
Fwe (ella Chifwe) er eitt av bantumálunum ið verður tosað av umleið 10.000 fólkum, ið búgva framvið Okavango ánni í Namibia og í Vestara landsluti í Sambia. Málið er nær skilt við Kuhane, og er eitt av fleiri Bantumálum nærindis Okavango, ið hava klikk hjáljóð.
20. februar
20. februar er dagur 51 í árinum í gregorianska kalendaranum. 314 dagar eru eftir av árinum (315 dagar um skotár er).
Arendals kommuna
thumb|left|Nedre Tyholmen í Arendal.
Títa
Títa (frøðiheiti - Paridae)
Rødekro kommuna
Rødekro kommuna (danskt: Rødekro kommune), er ein kommuna í Sønderjyllands Amt í Danmark.
Grend
Dømi um føroyskar bygdir ið koma undir lýsingina 'grendir', eru Viðareiði og Hvalba, har langt er ímillum býlingarnar.
Orðið 'grend' er avleidd av orðunum granni og grannalag - serliga Schrøter nýtir hetta orðið í síni týðing av Matteus evangeliinum frá 1823.
Kirkjuár
Kirkjuárið byrjar við adventini 4. sunnudagin undan jólum og gongur til næsta adventin byrjar. Til kirkjuárið hoyrir ein tekstarøð, sum prædika verður úr í fólkakirkjuni. Fyrra tekstarrøð verður nýtt tey árini, tá meginparturin av kirkjuárinum er eitt árstal, sum er staktal (ólíkatal), td. 2001, 2003, 2005, 2007), og seinna tekstarrøð verður nýtt tey árini, tá meginparturin av kirkjuárinum er eitt árstal, sum er makatal (líkatal), td. 2002, 2004, 2006, 2008.
Skærbæk kommuna
Skærbæk kommuna (danskt: Skærbæk kommune), er ein kommuna í Sønderjyllands Amt í Danmark.
Stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen II
Onnur stjórnin hjá Kaj Leo Johannesen var stýri í Føroyum frá 14. november 2011 til 15. september 2015 við Kaj Leo Johannesen úr Sambandsflokkinum sum løgmanni og landsstýrisfólkum úr Fólkaflokkinum, Sjálvstýrisflokkinum og Miðflokkinum. Talan var um eina fleirtalsstjórn, og tann fyrsta reint borgarliga samgongan í Føroyum síðan 1985. Kári P. Højgaard varð koyrdu frá sum landsstýrismaður 5. september 2013 orsakað av málinum um CIP sáttmálan og Skálafjarðartunnilin, sama dag tók Sjálvstýrisflokkuirin seg úr samgonguni.
Gciriku mál
thumbnail|right|250px|Gciriku í Namibia Gciriku (ella Dciriku) er eitt av bantumálunum. Gciriku verður tosað í Namibia, Botsvana og Angola.
Tyrlur
Tyrlan er fjølbroyttasta maskinan, ið er á flogi. Hon flýgur frameftir, aftureftir ella eftir lið. Hon kann eisini fara beint oppeftir og niðureftir ella bara hanga í sama stað. Tyrlan kann fara uppfrá ella seta seg og henni nýtist onga flogbreyt. Tí er hon hent, har ið illa er atkomandi og á sjónum. Eisini kann hon seta seg ovast á háhúsum. Tyrlur eru í nógvum støddum. Tann minsta er ætlað eittans fólki, og tann størsta kann sum einki lyfta ein lastbil.
Tyrlan hevur ein ella tveir tyrlar, sum fáa hana uppfrá, og sum seta ferð á frameftir. Úr tyrlisbløðunum kemur megin, sum fær tyrluna á flog. Tyrlisbløðini eru úr sterkum plasti. Ukreinski amerikamaðurin, Igor Sikorsky, bygdi VS 300 í Connecticut í 1939. Hetta var fyrsta tyrlan við einum tyrli, og síðan hava tyrlur líktst henni.
Maine
Maine (enskt: State of Maine) er stakríki í landnyrðingsparti av Sambandsríkinum Amerika. Maine er størsta stakríkið í Nýonglandi.
Maine hevur umleið 1,3 mió. íbúgvar. Høvuðsstaðurin er Augusta og størsti býurin er Portland.
Í norðri, eystri og vestri hevur Maine mark við Kanada (landslutur Quebec og New Brunswick). Eisini í vestri hevur Maine mark við New Hampshire. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknevni er Furutræstaturin (enskt: The Pine Tree State).
Í 1620 komu pílagrímarnir til Maine. Átrúnaðarlig viðurskifti høvdu noytt teir at rýma úr Onglandi.
Landalæra
thumb|left|200px|Landspartar í Maine. Norðari partur av eysturstrondini líkist nógv aftur í landslagið í Vesturevropa. Har eru heilt djúpir áarósar sum firðir, og av tí at munurin millum fjøru og flóð er ógvuliga stórur, 15 m. í støðum, so legst runan ikki í áarmunnunum, men munurin ger eisini, at tað hevur verið stórt arbeiði at byggja tær nógvu góðu havnirnar, sum eru har.
Summastaðni er vøkur strandstrond, ið verður nýtt til baðipláss. Í fyrstani, tá ið evropear komu til stakríkið, vaks skógur heilt út til strondina nógvastaðni, men teir ruddaðu skógirnar, so teir kundu fáa dyrkað jørðina. Moldin er góð, og havættin førir vætu við sær, so har er gott kornlendi.
Tær størstu áirnar í Maine eru Kennebecá og Penobscotá.
Størstu býir
340px|thumb|right|Býir í Maine Teir 10 størstu býirnir (cities & towns) í Maine eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
Lincoln (Nebraska)
thumb|Lincoln thumb|Tinghúsið í Lincoln Lincoln er høvuðsstaðurin í amerikanska stakríkinum Nebraska.
Býurin liggur í eystara parti av stakríkinum, um leið 50 míl í ein útsynning av Omaha, ið er størsti býurin í Nebraska. Í 2019 hevði Lincoln 289 102 íbúgvar og harvið er hann næststørsti býur í statinum, aftan fyri Omaha.
Søga
Lincoln varð grundlagdur í 1856 undir heitinum Lancaster. Býurin gjørdist høvuðsstaðurin í Nebraska í 1869 og fekk hann tá núverandi navnið.
Grimstads kommuna
Grimstad er ein kommuna í Agder í Noregi. Grimstad er eisini navnið á býnum í kommununi, har fyrisitingin hjá kommununi er staðsett. Í 2021 búðu fleiri enn 23 túsund fólk í Grimstads kommununi.
Kommunan hevur mark við Arendal móti eystri, við Froland og Birkenes móti norðri, og við Lillesand móti vestri. Økið í landsynningsparti av kommununi liggur framvið sjóvarmálanum.
thumb|290px|left|Grimstad
216 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. - 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr.
Árstal: 221 f.Kr. 220 f.Kr. 219 f.Kr. 218 f.Kr. 217 f.Kr. - 216 f.Kr. - 215 f.Kr. 214 f.Kr. 213 f.Kr. 212 f.Kr. 211 f.Kr.
Sundeved kommuna
Sundeved kommuna (danskt: Sundeved kommune), er ein kommuna í Sønderjyllands Amt í Danmark.
ST-yvirlýsingin um mannarættindi
thumb|right|250px|[[Eleanor Roosevelt í 1948.]] ST-yvirlýsingin um mannarættindi - ofta nevnd Mannarættindayvirlýsingin var samtykt av ST (Sameindu Tjóðum) á aðalfundi 10. desember 1948. Yvirlýsingin ásetur grundleggjandi rættindi og trygd, sum øll menniskju eiga uppiborið.
Yvirlýsingin
Inngangur
Tað verður at viðurkenna, at menniskjuni er virðing íborin, og at allir limir mannaættarinnar eiga somu ómissiligu rættindi, og hetta er støðið undir frælsi, rættvísi og friði í heiminum. Har sum mannarættindini hava verið fyri vanbýti og vanvirðing, hevur tað havt við sær ræðuligar gerðir, sum hava skakað samvitsku mannaættarinnar, og ein heimskipan, har sum følk nýtur talu- og trúarfrælsi og frælsi frá ótta og neyð, hevur verið boðað sum menniskjunar hægsta mið og mál. Tað varðar almikið um, at mannarættindi verða varð við lógum, um fólk ikki skal verða noytt til sum evstu ráð at taka til uppreistur móti harðræði og kúgan. Tað varðar almikið um at elva og stimbra vinalag tjóðanna millum. Í sáttmála sínum hava Sameindu Tjóðirnar av nýggjum váttað trúgv sína á undirstøðulig mannarættindi, á sóma menniskjans og virði, og á javnrættindi fyri kvinnur og menn, og tær hava rátt av at fremja framburð í almannamálum og bøta um lívskor manna í alt meiri frælsi. Limaríkini hava skyldubundið seg til, í samvinnu við Sameindu Tjóðirnar, at virka fyri at fáa framt, at mannarættindini og undirstøðilig frælsisrættindi verða alment vird og hildin. Tað at allir partar skilja hesi rættindi og frælsi er fremsta treytin fyri, at henda skylda verður framd út í æsur.
Tess vegna bjóðar AÐALFUNDURIN hesa heimsyvirlýsing um mannarættindi sum felags mið fyri øll fólk og allar tjóðir við tí endamáli, at hvør einstakur og hvør samfelagsstovnur alsamt við hesi yvirlýsing í huga skal stremba fyri við frálæru og uppaling at fremja virðing fyri hesum rættindum og frælsismálum og við framsøknum atgerðum innanlands og millumlanda at tryggja, at tey verða viðurkend og hildin allastaðni á munagóðan hátt, bæði í fólkinum í limaríkjunum og í fólkinum í teimum londum, sum eru innan løgdømi teirra.
1. grein Øll menniskju eru fødd fræls og jøvn til virðingar og mannarættindi. Tey hava skil og samvitsku og eiga at fara hvørt um annað í bróðuranda.
2. grein Øll hava krav um rættindi og frælsi, sum eru nevnd í hesi yvirlýsing, uttan mun til ættarslag (rasu), húðarlit, kyn, mál, átrúnað, politiska ella aðra sannføring, tjóðskaparligan ella samfelagsligan uppruna, ognarviðurskifti, føðing ella aðra støðu. Somuleiðis skal eingin mismunnur vera orsakað av politiskari, rættarligari ella millumtjóða støðu hjá tí landi, sum ein persónur hoyrir til, sama um landið er sjálvstøðugt, undir tilsjónarvaldi, ella fullveldi tess á annan hátt er skert.
3. grein Ein og hvør hevur rætt til lív, frælsi og persónliga trygd.
4. grein Eingin skal liva í trældómi ella trælkan; trældómur og trælahandil av øllum slag skulu verða bannað.
5. grein Eingin skal verða píndur ella harðliga, ómenniskjaliga ella vanæruliga viðfarin ella revsaður.
6. grein Øll hava rætt til, hvar tey eru stødd, at verða viðurkend sum persónar fyri lógini.
7. grein Øll eru jøvn fyri lógini og hava rætt til somu rættarvernd uttan mismun. Øll hava sama rætt at verða vard fyri mismuni, sum er brot móti hesi samtykt, og at verða vard fyri allari áeggjan til at skapa tílíkan mismun.
8. grein Um onkur fær viðferð, sum er tvørtur ímøti teimum grundrættindum, sum honum eru tryggjað sambært grundlóg og øðrum landslógum, skal hann hava rætt til at fáa fullar sømdir afturfyri við dómstólar landsins.
9. grein Eingin skal verða tilvildarliga handtikin, settur í varðhald ella gjørdur útlagin.
10. grein Øll hava sannan javnrætt til rættvísa og almenna rættarviðgerð fyri óheftum og óvildigum dómstóli, sum skal taka avgerð um rættindi teirra og skyldur, og um øll revsimál, ið verða reist.
11. grein 1. Hvør, sum verður ákærdur fyri revsiverda gerð, eigur rætt til at verða mettur ósekur, inntil hann er dømdur sekur við almenna rættargongd, har sum hann hevur fingið fulla trygd fyri verju. 2. Eingin skal verða funnin sekur í revsimáli av nøkrum slag, uttan so at gerð ella ábyrgdarloysi, sum hann var ákærdur fyri, er at rokna sum brotsgerð sambært landslógum ella altjóða lógum, tá ið gerðin varð framd. Ei heldur skal strangari revsing verða ásett enn hon, ið var galdandi, tá ið tann revsiverda gerðin varð framd.
12. grein Eingin eigur at vera fyri tilvildarligari uppílegging í persónlig viðurskifti, heimalív ella brævaskifti, ei heldur fyri æruskemd ella útspilling. Øll eiga rætt til lógarvernd fyri slíkari uppílegging ella ágangi.
13. grein 1. Øll hava rætt til frítt at fara og búsetast innan fyri landamark í hvørjum ríki sær. 2. Øll hava rætt til at fara av landinum, hvørjum sum er, eisini sínum egna og at fara heim after til sítt land.
14. grein 1. Øll hava rætt at søkja um og fáa friðskjól í øðrum londum fyri meinsøknum. 2. Slíkan rætt ber ikki til at skjóta seg undir, tá ið ákæran av røttum er fyri ópolitiskar brotsgerðir ella gerðir, sum eru ímóti endamálum og grundreglum Sameindu Tjóðanna.
15. grein 1. Øll hava tjóðskaparrætt. 2. Eingin skal tilvildarliga missa sín tjóðskap, og ongum skal verða sýtt fyri at skifta tjóðskap.
16. grein 1. Menn og kvinnur, sum eru komin til lógaldur, skulu uttan mun til ættarslag (rasu), tjóðskap ella átrúnað hava rætt at giftast og setast í búgv. Tey hava krav um javnrættindi at giftast, í hjúnalagnum og til hjúnaskilnað. 2. Hjúnaband kann ikki verða bundið, uttan báðir partar samtykkja í tí av fríum vilja. 3. Húskið er tann natúrliga frumeindin í samfelagnum og hevur rætt til vernd av samfelag og landi.
17. grein 1. Øll hava rætt til at eiga ogn, annaðhvørt einsamøll ella í felag við onnur. 2.Eingin skal hissini vera fyri ognartøku.
18. grein Øll hava rætt til hugsanar-, samvitsku- og trúarfrælsi. Hesin rættur fatar eisini um frælsi at skifta átrúnað ella trúgv, og frælsi til annaðhvørt einsamallur ella í felag við onnur og alment ella einskilt at inna trúgv sína í frálæru, tilbiðing, gudstænastu og halgihaldi.
19. grein Øll skulu vera fræls at hava sínar áskoðanir og bera tær fram uttan forðan, og at søkja sær og breiða út vitan og hugsanir ígjøgnum hvønn boðmiðil, sum vera skal, og óheft av landamarki.
20. grein 1. Øll hava rætt til frítt og á friðarligan hátt at koma saman og taka seg saman í felagsskapir. 2. Eingin kann verða noyddur at vera limur í felag.
21. grein 1. Øll hava rætt til at taka lut í stjórn lands síns, annaðhvørt beinleiðis ella gjøgnum frítt vald umboð. 2. Øll hava rætt til somu atgongd at embætum og almennum størvum i landi sínum. 3. Fólksins vilji skal vera støði undir stjørnarinnar valdi; hesin vilji skal verða borin fram við ávísum millumbilum og rættiligum valum við almennum og jøvnum valrætti, og skulu verða framd við loyniligari atkvøðing ella samsvarandi frælsum valháttum.
23. grein 1. Øll eiga rætt til arbeiði, til frítt at velja starv, til rættvís og hóskandi arbeiðslíkindi og til vernd fyri arbeiðsloysi. 2. Øll hava uttan mismun rætt til somu løn fyri sama arbeði. 3. Ein og hvør, sum arbeiðir, hevur rætt til rættvísa og hóskandi samsýning, ið tryggjar honum og hansara eina mannsømiliga tilveru, og harumframt um neyðugt aðra almennavernd. Ein og hvør hevur rætt til at stovna og gerast limur í yrkisfelag til at verja síni áhugamál.
25. grein 1. Ein og hvør hevur rætt til lívsumstøður, ið tryggja honum og hansara heilsu og vælveru, har uppi í mat, klæði, bústað og heilsurøkt og almennar tænastur og rætt til trygd við møguligum arbeiðsloysi, sjúku, óarbeiðsføri, missi av maka, aldri ella aðrari skerjing av vinnumøguleikum orsakað av umstøðum, sum hann ikki hevur ræði á. 2. Møður og børn hava krav um serliga umsorgan og hjálp. Øll børn, annaðhvørt tey eru fødd í hjúnalagi ella uttan, njóta somu almannavernd.
26. grein 1. Øll hava rætt til útbúgving. Útbúgvingin skal vera ókeypis, í hvussu er á byrjanar- og undirstøðustigi. Undirvísing á byrjanarstigi skal vera skyldubundin. Tøknilig og yrkislig útbúgving skal standa øllum í boði, og øll skulu eftir førimuni hava somu atgongd at hægri undirvísing. 2. Undirvisingin skal miða ímóti at fullmenna persónleika einstaklingsings og at stimbra virðingina fyri mannarættindum og frælsi. Hon skal fremja fatan, tolsemi og vinalag millum tjóðir, fólkasløg og trúarbólkar, og skal fremja virki Sameindu Tjóðanna fyri at varðveita friðin. 3. Foreldur hava fyrsta rætt at velja, hvat slag av undirvísing skal verða givin børnum teirra.
27. grein 1. Øll hava rætt til frítt at taka lut í mentanarlívi í samfelagnum, at njóta list og eiga lut í framburði vísinda og ágóðum teirra. 2. Øll hava rætt til vernd av andaligum og evnisligum áhugamálum í sambandi við eitt og hvørt vísindaligt, bókmentaligt ella listarligt verk, sum avvarðandi hevur greitt úr hondum.
28. grein Øll hava rætt til samfelags- og altjóða skipan, har tey rættindi og frælsi, ið nevnd eru í hesi yvirlýsing, kunnu verða framd út í æsir.
29. grein 1. Øll hava skyldur fyri samfelagnum; í tí einans er full og fræls menning persónleikans gjørlig. 2. Samfelagsborgarar skulu viðvíkjandi rættindum og frælsi einans verða bundnir av avmarkanum, sum eru settar í lógum við tí í hyggju at tryggja viðurkenning av og virðing fyri frælsi og rættindum hjá øðrum og til tess at lúka rættvís krøv um siðalag, alment skil og vælferð almenningsins í fólkaræðissamfelag. 3. Hesi rættindi og frælsi mega í ongum føri verða int í mótstøðu við endamál og grundreglur Sameindu Tjóðanna.
30. grein Einki í hesi yvirlýsing eigur at verða tulkað tann veg, at nøkrum ríki, bólki ella einstaklingi verður loyvt at gera nakað, ið miðar ímóti at beina fyri nøkrum av teimum mannarættindum, sum her eru tald.
Robert Trujillo
Roberto Augustin "Robert" Trujillo (føddur 23. oktober 1964) er ein amerikanskur tónleikari, ið spælur bass við Metallica.
Føroyskt (lýsingarorð)
Føroyskt er nakað, ið sigur, hvagar eitt stavar. Til dømis: Føroysk klæði ella føroyskur matur. Føroyskir lutir eru frá Føroyum.
Trætølpur
Trætølpur (frøðiheiti - Certhia familiaris)
21. februar
21. februar er dagur 52 í árinum í gregorianska kalendaranum. 313 dagar eru eftir av árinum (314 dagar um skotár er). 21. februar er altjóða móðurmálsdagur.
University of Cambridge
200px|thumb|right|University of Cambridge University of Cambridge er ein lærdur háskúli í Cambridge, Cambridgeshire, Ongland.
Í 1209 varð háskúlin settur á stovn í enska býnum. Harvið er hann næstelsti lærdi háskúlin í enskttalandi heiminum eftir University of Oxford.
509 f.Kr.
Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.
Áratíggju: 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. - 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr.
Árstal: 514 f.Kr. 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr. - 509 f.Kr. - 508 f.Kr. 507 f.Kr. 506 f.Kr. 505 f.Kr. 504 f.Kr.
Berøa
Berøa kallast samkomuhúsið hjá brøðrasamkomuni í Saltangará. Navnið er bíbilskt staðarnavn. Tað kemur úr grikskum og sipar til bý í Makedónia.
Møtir
Undómsmøti: Hvønn leygardag klokkan 20:00. Skráin á ungdómsmøtinum er: 2 tímar spæl, 20 minuttir tala og so er tað drekkamun. Seinni fer ungdómurin at fylgjast á vegnum.
Svimjing á Oyggjaleikunum 2011
Svimjing á Oyggjaleikunum 2011 var í døgunum 27. – 30. juni 2011 á Medina Leisure Centre á Isle of Wight.
Berøa
Møtir
Hatta er eitt gott og stuttlingt møti, til kristlig børn.
Kjak
Kjak.org er ein heimasíða í tú kanst kjaka um okkurt evni. Kjak bleiv stovna í 2000.
Einahandil
Í Føroyum hevur man haft nakað, ið eitur einahandil. Tað er, at ein tjóð stýrir- og avmarkar vøruhandil í einum øðrum landið.
Miðskeiðis í stóra havnarlagnum í Tórshavn, millum Eystaru- og Vestaruvág, liggur Tinganes, gamli tingstaður føroyinga. Vit vita frá Føroyinga søgu, at Tinganes longu í 900 talinum var tingstaður – fyrst sum “alting” við lóggevandi og dømandi myndugleika, men seinni í 1300 – 1400 talinum sum “løgting” einans við dømandi myndugleika.
Í 1271 stovnaði norski kongurin einahandil í Tórshavn, og fylgjandi øldirnar var Tinganes handilsstaður føroyinga, stundum rikin av einstaklingum ella handilsfelagskapum, men at enda aftur sum kongaligur einahandil, beinleiðis undir danakongi. Í 1673 herjaði ein herviligur eldsbruni Tinganes og øll húsini ið stóðu uml. har myndin er tikin frá, brendu í grund.
Til vinstru á frímerkinum síggjast sokallaðu “Sethúsini” ella “Sethúsið úti í Havn”. Hettar húsið varð bygt sama ár sum eldurin hevði herjað, og var upprunaliga krambúð, skrivstova og bústaður hjá embætisfólkinum á handlinum. Húsið er síðan nýtt til ymisk endamál, m.a. var tað í 20. øld gegl á loftinum. Nú á døgum rúma Sethúsini Haldils- og Vinnumálaráðið.
Aftanfyri Sethúsini (ikki sjónlig á myndini) liggur sokallaða “Stokkastovan”, ein gamal goymslubygningur, sum var bygdur í 1673, stutt eftir eldsbrunan. Sum navnið bendur á, er Stokkastovan bygd af viðarstokkum, ein heldur sjáldsamur bygningsháttur í Føroyum.
Uttast á nesinum lá upprunaliga ein lítil skansi ella kanónbattarí sum ein hálvkringla, men umleið 1750 varð eitt goymsluhús “Skansapakkhúsið” bygt á staðnum. Bygningurin, sum sæst aftast í myndini er nú høvuðsskrivstova og fundarhøli hjá løgmanni og landsstýrismonnum.
Afturat Skansapakkúsinum stendur sokallaði “Salurin”, sum varð reistur í 1781. Nú rúmar salurin einum bókasavni, fundar og móttøkuhøli og virkar annars sum millumgongd millum Skansapakkhúsið og fyrisitingarhølini hjá landstýrinum.
Sum framhald av Salinum standa “Vektarabúðin” og “Sjóbúðin”, upprunaliga tveir goymslubygningar frá 17. øld. Eitt skifti seint í 1800 talinum og til 1908 var posthús í Sjóbúðini. Í 1950 brendu bæði húsini í grund orsaka av einum ásettum eldsbruna, og tey vóru ikki endurreist fyrr enn í 1991. Húsini rúma í dag landsstýrisfyrisitingina.
Ovast til høgru á frímerkinum sæst partur av “Bakkapakkhúsinum”, eisini eitt gamalt goymsluhús frá 1776. Hettar húsið er eisini partur av fyrisitingarhølunum hjá landsstýrinum.
Keldan Worship
Keldan Worship, eisini bara kent sum Keldan, er føroyskur Kristin tónleikabólkur, ið er úr samkomuni Kelduni í Skálafirði. Bólkurin hevur verið virkin síðani 2003, tá tey góvu fyrstu fløguna, Guds Faðirhjarta út, og hava síðani tá givið tvær fløgur út afturat, Tú Talar Vón og Vit Syngja jólini inn, umframt fleiri stakløg. Bólkurin er til dagliga virkin í Samkomuni Kelduni, har tey spæla til møtir, men umframt tað hava tey frá 2020 spælt á leguni Teenstreet í Týsklandi, har fleiri enn 4.000 ungdómar hava lurtað. Umframt hetta hava limir í bólkinum eisini í fleiri ár spælt til føroysku útgávuna av Teenstreet, sum hvørt ár er í Bylgjuni í Runavík.
Ingun í Skrivarastovu
Ingun í Skrivarastovu er ein føroyskur filmsframleiðari úr Havn. Hon eigur og rekur fyritøkuna Fish & Film. Hon er útbúgvin á Goldsmith filmskúlanum í London, har hon tók eina Master í Dokumentar. Hon var vertur í sjónvarpssendingini "Bassalt", ið varð víst í SvF í árunum frá 1996 til 2001. Hon arbeiddi eisini í myndasavninum hjá Sjónvarpi Føroya. Í 2001 flutti hon til London at nema sær filmslistarliga útbúgving og búði har í 11 ár, hon flutti síðan aftur til Føroya at búgva. Meðan hon búði í London stovnaði hon fyritøkuna Fish & Film og framleiddi dokumentarfilmar fyri Al-Jazeera English og Nordic kanalirnar. Ingun hevur framleitt filmin Vetrarmorgun, sum vann eina virðisløn á Berlinaluni 2014, Sakaris Stórá leikstjórnaði filmin og skrivaði handritið. Vetrarmorgun var fyrsti fiktivi filmurin, ið hon framleiddi. Í februar 2014 varð hon við til at seta á stovn eitt nýtt yrkisfelag fyri føroysk filmsfólk. Felagið Føroysk Filmsfólk varð sett á stovn 22. februar 2014 og Ingun var ein av teimum ið var vald í nevndina.
510-árini f.Kr.
Øldir: 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr. - 5. øld
Áratíggju: 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr. 540-árini f.Kr. 530-árini f.Kr. 520-árini f.Kr. - 510-árini f.Kr. - 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr.
Frisland
200px|thumbnail|Kort av Norðurlondum frá 1558, teknað av Nicolo Zeno. Friesland sæst umleið har ið Føroyar eru, men Føroyar síggjast ikki. 200px|thumbnail|right|Skálholt kort frá 1570 200px|thumbnail|Kort hjá Mercator av oynni Frisland, 1623 Frisland, eisini kallað Frischlant, Friesland, Freezeland, Frislandia ella Fixland, er ein oyggj, sum var at síggja á flest øllum kortum av norðuratlashavinum frá uml 1560 til 1660. Tað varð hildið at liggja sunnanfyri Ísland, vestanfyri Føroyar.
510-árini f.Kr.
Ár: 519 f.Kr. 518 f.Kr. 517 f.Kr. 516 f.Kr. 515 f.Kr. 514 f.Kr. 513 f.Kr. 512 f.Kr. 511 f.Kr. 510 f.Kr.
Frisland
Frá 1560 og fram til 1800 talið, vóru tað fleiri, ið leitaðu eftir Frislandi. Í hesum samanhangi vóru lond sum Ísland, Skotland, Suðurgrønland og Føroyar hildin at verða Frisland, hóast tey øll vóru at síggja á flestu av teimum somu kortunum. Tó sæst Føroyar ikki á kortinum hjá Nicolo Zeno frá 1558, har sæst Friesland sunnanfyri Ísland, á leið har ið Føroyar eru. Summir granskarar hava havt tað ástøði, at Friesland á kortinum var Suðuroy, har ið sagnir jú eisini siga frá at frísar búðu, teir søgdust búgva í Akrabergi, eystanfyri Sumba. Sumbingar kvøða Frísakvæðið, sum Poul F. Joensen hevur yrkt útfrá søgnini. Frá gomlum tíðum hevur eisini Frísa vísa verið kend ogkvøðin í Føroyum.
Frisland hevði nágreiniligar lýsingar av bæði íbúgvunum, ið skuldu eitast fyri at búgva har, og av staðarnøvnum í landinum. Bæði útsjónd og hvat teir tókust við, var væl lýst.
1370-árini
Øldir: 13. øld - 14. øld - 15. øld
Áratíggju: 1320-árini 1330-árini 1340-árini 1350-árini 1360-árini - 1370-árini - 1380-árini 1390-árini 1400-árini 1410-árini 1420-árini
Ár: 1370 1371 1372 1373 1374 1375 1376 1377 1378 1379
Marilyn Monroe
Marilyn Monroe, upprunaliga Norma Jeane Mortenson (1. juni 1926 í Los Angeles – 4. august 1962 í Los Angeles), var eitt ikon í 1950'unum, men tað var ikki fyrr enn tá at hon veruliga fekk umtalu, bleiv kend og gjørdist eitt ikon. Tá ið navnið á Marilyn Monroe verður nevnt, hugsa tey flestu um hana, sum definatiónin av vakurleika, femininiteti og tað, ið nógv søgdu hana at hava, x-factor. Við teimum lívsumstøðum, hon hevði livað ígjøgnum, og, fólkini í hennara lívi, vóru við til at skapað tí 'influence' og 'viljestyrke' sum hon fekk frá teimum, at klára seg. Monroe arbeiddi fyrst við at vera model, síðani fekk hon smáar rollur í ókendum filmun. Tað var ikki fyrr enn í "The Asphalt Jungle" og í "All about Eve" at hon fekk stóra umtalu.
Hon tóktist at vera hendan naiva, eitt sindur býtt blondina, og tað vístist í filmunum, so sum "Gentlemen Prefer Blondes" og "The Seven Year Itch", men tvørturímóti var hon ein klók kvinna sum dámdi væl at lesa litteratur, og dugdi væl við fólki. Hendan verumátan hon brúkti, var við til at skapa eitt image í industrienum. Men áðrenn hon var komin so langt, var hon bert ein vanlig genta ið æt Norma Jeane Mortensen Baker. Mamma Monroe, Gladys Baker, ið hevði verið ein vøkur kvinna eins sum hon, var sinnisjúk, eins sum hennara egna móður, Della Baker, ið var omman hjá Marilyn. Ígjøgnum uppvøksturin hevði Norma Jeane búð hjá einari kristnari familju, Bolender. Fleiri ár seinni, tá ið Norma enn var ein smágenta, gjørdi mamma hennara krav uppá at fáa dóttir sína aftur, og við tí hendingini møtti Marilyn (Norma Jeane) ein vigtigan persón, sum fór at vera við til at vekja hennara interessu fyri sjónleiki, vinkonan hjá mammuni, Grace McKee.
Heilsan hjá mammuni, Gladys Baker, bleiv verri, og hon bleiv innløgd á eitt sjúkrahús í 1933, har ið hon bleiv diagnoserað við skizofrenia. Grace Mckee bleiv verjin hjá Marilyn Monroe og greiddi henni frá, at hon skuldi blíva líka sum Jean Harlow, tá ið hon bleiv stór, ein sjónleikari ið Grace sjálv var inntikin av. McKee bleiv gift fyri triðju ferð, og hon var tí undur trýsti at fáa hetta hennara tiðja ektaskap at fungerða, og koyrdi tí Norma Jeane inn á eitt barnaheim. Tvey ár seinni tóku Grace og maður hennara hana inn aftur, men tað var ikki leingi fyrr enn Norma fekk eitt annað heim at búgva í.
Tíðliga í 1938 sendi McKee hana at búgva hjá eini av tantunum hjá sær, Ana Lower. Men av aldurdómi, hon gjørdist 60 ár, og av sjúkum, m.a. hjartasjúkum ið fingu hana at selja sítt hús og flyta, fór Norma Jeane tí aftur at búgva hjá Grace. Maður hennara og Grace sjálv valdu at flyta til Virginia, tí maður Grace fekk eitt starv har, og í staðin fyri at Norma tí skuldi sendast aftur til eitt barnaheim ella eina pleiðifamilju, ið var vanligt tá, at summar familjur nýttu, sum ein møguleika at fáa børnini passaði ímeðan tey gjørdu eina roynd at fóta sær aftur, orsakað av tí so nevnda krakkinum á Wall Street í 1929. Men av tí, at hon var tvey ár yngri enn vaksnamannaaldur, bleiv hon gift við soninum hjá grannunum, James Dougherty. Grace hevði tosað við mammu James og síðani fingið tað avgjørt, at sonurin og Norma skuldu giftast.
Ta tíðina James var burturi í hertænastu, fekk Norma starv som model hjá ymiskum fotografum. James var tó ímóti tí, hóast hon fekk góða løn og hevði verið á forsíðum á nógvum bløðum. Ben Lyon uppdagaði hana skjótt og fekk hana inn at taka eina filmroynd. Hon undirskrivaði eina kontrakt og fekk sína nýggju karrieru sum sjónleikari. Lyon og Norma gjørdu henni eitt nýtt listanavn, ið bleiv til Marilyn Monroe. Monroe hevði verið gentunavnið hjá mammuni, Gladys. Marilyn Monroe hevði fyrst smáar leiklutir í ókendum filmun, so sum ein telefonopratørur í "The Shocking Miss Pilgrim", sum var fyrsti filmur hennara. James Dougherty segði, at Marilyn var ein "fitt genta við einari søtari rødd – men sum kundi blíva lættiliga særd, so hon var sárbar". Júst hettar, var partur av hennara stjørnukvaliteti.
Nakrir av hennara best umtóktu filmum vóru "How To Marry A Millionaire" og "Some Like It Hot". Tony Curtis, sum spældi við í filminum "Some Like It Hot", greiður frá í einari samrøðu, at leikstjórin Billy Wilder ringdi og segði, at hann vildi hava Curtis og Monroe at spæla høvuðsleiklutirnir í filminum, men at "Monroe var ring at fáa fatur á". 1956 og 1957 vóru eini torfør ár hjá Marilyn, har hennara persónliga lív kom nógv fram í miðlunum. Hon var kend fyri at koma ov seint og at vera óálítandi. Gitingar eru um, at hettar ikki bert vóru 'stjørnu nykkur', menn at hon hevði fingið symptomini, sum mamman Gladys og omman Della plágaðust av.
FV Athena
thumb|right|250px|Athena, fimm dagar eftir at eldurin byrjaði við bryggju í [[Runavík.]] FV Athena er eitt føroyskt fiskiskip, trolari, sum reiðaríðið Thor úr Hósvík eigur. Athena varð bygt í 1992. Í 2010 var hon umvæld sera nógv, eftir at ógvusligur eldur var í skipinum. Athena hevur verið sera óheppin. Tað hevur verið eldur í Athenu 3 ferðir. Einaferð í 2007, einaferð í 2010 og síðan einaferð í 2011. Skipið lá við kai í Runavík, tá eldur kom í á triðja sinni. Ógvusligur roykur var, og løgreglan metti, at roykurin var eitrandi, og tí var best at flyta fólk burtur, sum búðu tætt við og tey sum búðu hinumegin Skálafjørðin. Fólk av Skála og av Glyvrum vóru vakt á miðjari nátt hin 9. mai 2011 og flutt til bygdahúsið á Strondum.
Sydals kommuna
Sydals kommuna (danskt: Sydals kommune), er ein kommuna í Sønderjyllands Amt í Danmark.
Castlebar
Castlebar (írskt Caisleán an Bharraigh) er ein býur í Írlandi. Býurin liggur mitt í Co. Mayo, í landslutinum Connacht á vesturstrond Írlands. Castlebar hevur umleið 12 túsund íbúgvar og er høvuðsbýur/umsitingardepil og størsti býur í Mayo. Víddin av býarøki er umleið 27 km².
Barbara Park
Barbara Park er amerikanskur rithøvundur, fødd í 1949 og vaks upp í Mount Holly í New Jersey og býr nú við manni og tveimum synum í Phoenix í Arizona. Hon er serliga kend fyri bøkurnar um Junie B. Jones, sum eru sera skemtiligar.
Ubuntu
220px|thumb|right|Ubuntu 11.10 (Oneiric Ocelot)
Tey kunnu tað sama sum eitt nú Microsoft Windows ella Macintosh. Og hetta er ókeypis uttan brot á upphavs rættin.
Eisini er tað open Source, og Linux basera.
Vencil
Vencil er eitt føroyskt tíðarrit fyri skaldskap á føroyskum, sum fyrstu ferð varð útgivið í 2006. Tíðarritið er uppkallað eftir Vencil Ulricus Hammershaimb. Ritstjórar á Vencli eru Arnbjørn Ó. Dalsgarð og Oddfríður Marni Rasmussen. Vencil kemur út tvær ferðir um árið og inniheldur bæði uppruna føroyskan skaldskap og útlendskan skaldskap, sum er týddur til føroyskt.
Heiður
Í 2009 fingu ritstjórarnir á Vencli Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens í bólkinum Annað mentanaravrik. Teir fingu heiðurslønina fyri teirra arbeiði við at geva út skaldskapartíðarritið Vencil. Dómsnevndin segði m.a. í grundgevingini:
''Arnbjørn og Oddfríður hava við nærlagni og arbeiðssemi ment tíðarritið til eitt virðiligt mentanaríkast, sum miðlar bókmentaáhugaðum lesarum útlendskan og føroyskan skaldskap. Við virðing fyri mynd- og prentlistini er tíðarritið ein fagurfrøðilig heild á høgum stigi. Tíðarritið er ein gluggi út í heim, samstundis sum tær bókmentaspírur, sum næla í heimliga jørðildinum, hava fingið góðar gróðrarumstøður. Tíðarritið hevur víðkað bókmentaliga sjónarringin á móðurmálinum og gevur forvitnum lesarum bókmentir, ið erta og stimbra.''
Universidade Federal da Bahia
Universidade Federal da Bahia í Brasil varð sett á stovn í 1946 og er ein lærdur háskúli í Bahia, Brasil. Universitetið liggur í høvuðsheitnum í býnum Salvador í Bahia. Har ganga 27 549 lesandi, og 1 768 akademisk starvsfólk starvast har, tað er tað størsta universitetið í lutstatinum Bahia. Av ítrótti finnast ítróttargreinarnar fótbóltur, kurvabóltur, flogbóltur, hondbóltur og capoeira. Lesandi kunnu ganga á univerisitetinum ókeypis, men tey mugu klára eina árliga roynd, ið er kend sum "vestibular".
Fríðrún Olsen
Fríðrún Olsen (fødd Danielsen, 29. apríl 1991) er ein føroyskur fótbóltsleikari, miðvallaleikari, ið spælir fyri EB/Streymur/Skála og Føroyska kvinnulandsliðið í fótbólti.
Heiður
Tveyari
Uroterapi
Uroterapi (eisini nevnt amaroli) er viðgerðarháttur, ið vanliga verður nýttur móti krabbameini. Framferðarhátturin er hann, at sjúklingurin hvønn morgun drekkur millum ein sjatt og upp í eitt glas av egnum landi. Tað er evnið urea, ið skal virka fyribyrgjandi. Tað sigst, at eins egna land er tað besta, tí tað passar best til ein sjálvan. Í 1950'unum granskaði grikski læknin Evagelos Danopoulos í uroterapii og kláraði í tveimum førum at grøða krabbasjúklingar. Uroterapi er fleiri túsund ára gamal viðgerðarháttur, og í summum samfeløgum verður land enn í dag drukkið sum heilsudrykkur.