cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ň
Ň, ella ň, er ein bókstavur í tí kekkiska, slovakiska og turkmenska stavraðnum.
1954
1954 (MCMLIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Fredensborg-Humlebæk kommuna
Fredensborg-Humlebæk kommuna (danskt: Fredensborg-Humlebæk kommune), er ein kommuna í Frederiksborg Amt í Danmark. Fredensborg-Humlebæk kommuna hevur umleið 20.024 íbúgvar (2005).
Bradley Cooper
Bradley Cooper (føddur 5. januar 1975 í Philadelphia) er ein amerikanskur filmsleikari.
Blockoy
Blockoy (alment enskt heiti: Block Island) er oyggj uttanfyri amerikonsku eysturstrondini. New Shoreham er einasti býur.
thumb|left|250px
Zakarias Tormóðsson
Zakarias Tormóðsson (Eiði) var løgmaður í Føroyum 1608 - 1629.
Jóhan Hendrik Weyhe
Jóhan Hendrik Weyhe var løgmaður í Føroyum 1679 - 1706. Hann var systirsonur Christoffer von Gabel og giftur við dóttir løgmannin Jógvan Poulsen. Tá ið hann doyði var hann tann størsti jørðeigarin í Føroyum, hann átti tá 48 merkur av óðalsjørð. Dóttir hansara giftist eftirmanni hansara, løgmanni Sámal Pætursson Lamhauge.
Mary Harris Jones
Mary Harris Jones (1. august 1837 – 30. november 1930), betri kend sum Mother Jones, var ein skúlalærari og kjólaseymari úr amerikansk og Írlandi, ið gjørdist ein framstandandi persónur innan arbeiðararørsluna í USA. Hon var við til at samskipa stór verkføll og var ein av stovnarunum av Industrial Workers of the World.
Hon varð fødd Mary Harris, og var dóttir ein rómversk-katólskan bónda, nærindis býnum Cork, Írland.
Tá deyðin verður avdúkaður
Tá deyðin verður avdúkaður er ein greinarøð frá 2010, skrivað av rithøvundinum Høgna Mohr. Hetta er ein greinarøð, við sjey subjektivum greinum, um lívið á Landssjúkrahúsinum.
Søgugongd
Nakrar mánaðir í 2007 arbeiddi Høgni Mohr sum dokumentaristur á landssjúkrahúsinum. Frá leiðsluni fekk hann fríar teymar at eygleiða og skalfesta upplivingarnar, hann hevði saman við ymisku starvsfólkunum og sjúklingunum. Næstan alla tíðina var blaðmaðurin flugan á vegginum. Í greinarøðini leggur Høgni Mohr dent á beinleiðis sambandið millum sjúkrahúsfólk og sjúkling.
Les eisini
Mohr, Høgni (2006) ''Ali babba: og 49 aðrar blaðgreinir. Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880501"Tekstirnir hjá Høgna Mohr eru alt annað enn knappir og orðafátækir. Teir eru litríkir, inniligir og ofta sera undirhaldandi sum hjá einum rithøvundi. Sum lesari merkir tú, at Høgni hugnar sær, meðan hann skrivar, og tú sært hann næstan fyri tær, tá hann nøgdur rakar seymin á høvdið við sínum øðrvísi orðingum. Vónandi verður hansara skriviháttur nýttur sum dømi um góðan og fyrimyndarligan skrivihátt í skúlunum  - Uni Arge, journalistur."Mohr, Høgni (2017) Fractura nasi. Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880525''. Kirsten Brix týtt til danskt 2019. Danskt heiti: Rejse for livet. Forlag, Amanda Books. Seld til filmframleiðslu í 2018."Hon er í passandi flogferð, skrivingin. Floygd, sum eingin annar tekstur eg nýligani havi lisið. Síðst eg kendi meg so væl í felag við hin skrivandi var, tá eg læs Bommhjarta hjá Jóanesi Nielsen, sum kom í fjør. Ein smittandi respektleys søga, sum hemningsleys gongur sínar egnu leiðir. Men aftanfyri hómast ein leitan eftir egnum upphavi. Hví bleiv eg sum eg bleiv, er skuggaspurningur høvundans  - Birgir Kruse, ummælari."Mohr, Høgni (2018) Slepp tær til heiti fani. ISBN 9789991880532. Tekningar Astrid Andreasen."Tað smakkar bara so væl at lesa hasi orðini. Ikki tí eg havi nakað ímóti Gerhardi ella Javnaðarflokkinum í Avhaldslosjuni, men bara tí at eg síggi spælandi orðalagið, sum ikki er eitt stívrent kvæðaørindi at fáa bókstavarím til skúlabrúks, men beint fram brúksføroyskt loyst úr lagdi  - Birgir Kruse, ummælari."Mohr, Høgni (2019). mær dámar ikki høgna hoydal (in Faroese). Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880549.
Týtt og ritstjórnað
2006 - Askur og Embla (týtt), Bókadeild Føroya lærarafelags, 204 síður.
2013 - Sannleikin um ástarævintýrið (týtt og ritstjórnað), Øgiliga egið forlag, 35 síður.
Hermiljómari
Hermiljómari (frøðiheiti - Hippolais polyglotta)
Elliphant
350px|thumb|Elliphant, 2014. Ellinor Miranda Salome Olovsdotter, betri kend sum Elliphant, (fødd 8. oktober 1985) er ein svensk songkvinna, rappari og sangskrivari.
14. øld
14. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 1301 (MCCCI) til 31. desember 1400 (MCD) í tí julianska kalendaranum.
(13. øld - 14. øld - 15. øld)
Farum kommuna
Farum kommuna (danskt: Farum kommune), er ein kommuna í Furesø kommune í Danmark. Farum kommuna hevur umleið 18.737 íbúgvar (2006). Farum kommuna var nógv frammi í fjølmiðlunum í 2002, tá tað kom fram, at borgarstjórin, Peter Brixtofte, hevði oyðslað grovt við kommununnar peningi. Borgarstjórin var seinni dømdur 2 ára fongsul fyri mandatsvik. Hesin dómur varð staðfestur í Hægstarætti 15. apríl 2008.
David Rockefeller
thumb|right|220px|David Rockefeller í 1953. David Rockefeller (f. 12. juni 1915 í New York – d. 20. mars 2017 í New York) var tann seinasti av sínum ættarliði og hann var abbasonur stovnaran av Standard Oil, John D. Rockefeller Jr. Hann var yngstur av fimm synum. Eins og so mangir ungir menn hasa tíðina, so luttók David eisini í Øðrum heimskríggi. Eftir kríggið arbeiddi hann í Chase Bank, sum seinni fekk navnið JP Morgan Chase. Undir hansara leiðslu varð Chase Bank tann fyrsti amerikanski bankin sum opnaði deildir í Fólkalýðveldinum Kina og Sovjetsamveldinum, og eisini í Egyptalandi, eftir Suez-kreppuna í 1956. Rockefeller fór frá í 1981, tá hann var blivin 65 ára gamal. Rockefeller fekk seks børn við konuni Margaret. Margaret doyði í 1996. Rockefeller gekk á Harvard University, og var liðugur har í 1936. Hann hevði búskap sum høvuðsevni, og í 1940 bleiv hann doktari í búskapi við University of Chicago. Í 1998 fekk hann Presidential Medal of Freedom, fyri alt sítt vælgerandi arbeiði.
Hóast hann ongantíð sjálvur gjørdi nakra roynd í politikki, so royndu tveir brøður hansara seg. Nelson Rockefeller var eitt skyfti guvernørur í New York og eisini so høgt sum varaforseti, tá Winthrop Rockefeller var guvernørur í Arkansas.
FC Bayern München
FC Bayern München er eitt týskt fótbóltsfelag og ítróttarfelag úr München, sum er høvuðsstaður í tí suðurtýska stakríkinum Bayern. Liðið spælir í týsku Bundesliguni, teir spæla heimadystir sínar á Allianz-Arena. FC Bayern München hevur umleið 142.500 limir, og er harvið heimsins næststørsta ítróttarfelag í heiminum, næst eftir FC Barcelona. Fótbóltur er tann størsta ítróttargreinin í felagnum, sum eisini fevnir um kurvabólt, hondbólt, bovling, talv, borðtennis og amboðsfimleik. Felagið varð stovnað 27. februar 1900.
Grand Bahama
Grand Bahama er onnur av teimum báðum høvuðsoyggjunum í Bahamaoyggjum, hin er New Providence. Oyggin er 1 373 km² til víddar og har búgva fleiri enn 51 túsund fólk. Ferðavinnan er størsta inntøkukelda á oynni. 322px|thumb|left|Grand-Bahama
Størstu býirnir eru Lucaya (uml. 46 tsd. fólk), Freeport (uml. 26 tsd. fólk) og West End (uml. 12 tsd. fólk). West End er vestasti býur og høvuðsstaður á oynni.
FC Bayern München
Kendir leikarar sum hava spælt fyri felagið
Leikararnir niðanfyri eru frá «Hall of Fame» hjá Bayern München.
1970-ini:
1980-ini:
1990-ini:
21. øld:
Heiður
Bayern Münchens A-lið hevur spælt í 1. Bundesliga síðan 1965. Felagið er tað mestvinnandi í týskum fótbólti gjøgnum tíðirnar við 23 týskum meistaraheitum og 15 ferðir týskir steypavinnarar.
Varðin (tíðarrit)
Varðin er eitt føroyskt tíðarrit, serliga við bókmentaligum og siðsøguligum innihaldi, sum er komið nøkulunda regluliga út síðan 1921.
Varðin byrjaði sum mentanarligur felagsskapur í 1912. Í 1919 gjørdist Varðin eitt bókmentaligt felag, sum síðani 1921 hevur givið út tíðarritið Varðin. Flest allir føroyskir rithøvundar hava millum ár og dag prentað sínar tekstir í Varðanum. Mads Andreas Jacobsen var formaður í felagnum Varðin frá 1918 til 1934.
Í 2023 hevur verið útskifting í ritstjórnini á mentanarritinum. Sanna Klein og Sanna Andrassdóttir Dahl, sum hava myndað Varðan seinastu trý árini saman við Rakel Helmsdal, eru farnar úr ritstjórnini, meðan Nansý Sunadóttir og Sámal Soll eru komin í ritstjórnina.
Italia
Italia (italskt: Repubblica Italiana) er lýðveldi í Evropa. Italia hevur mark við Frakland í vestri, Sveis og Eysturríki í norði og Slovenia í eystri. Tveir lítlir statir eru í Italia, San Marino liggur mitt í Italia í fjallarøðini Apenninunum, umleið mitt ímillum Róm og Venesia. Vatikanið liggur í høvuðsstaði Italiu, Róm. Nakrir av størru býunum í Italia eru Milano, Firense, Torino, Napoli, Róm og Venesia. Landið hevur umleið 60 mió. íbúgvar. Høvuðsmálið er italskt. Áðrenn 1861 vóru tað fleiri smá lond í tí sum nú er Italia, men í 1861 savnaði kongurin á Sardina, Victor Emanuel 2, øll hesi til eitt stórt kongsríki. Italia var eitt kongsríki til 1946, tá landið gjørdist lýðveldi.
Italia er land við ríkari søgu, og serliga tvey tíðarskeið: Rómverjatíðin í fornøld og endur reinartíðin, sum tók seg upp í 15. øld, hava veitt landinum dýran mentanararv. Hóast Italia nú á døgum er av fremstu ídnaðarlondum í heimunum, er stórur munur á ríku ídnaðarøkjunum fyri norðan og fátakaru landbúnaðarøkjum fyri sunnan. Stóri búskaparligi munurin elvir til spenning í landinum og er ein av atvoldunum til mongu stjórnarskiftini.
Flestu fólk í Italia eru katolikkar.
Søga
Stóran part av søgu sínari hevur Italia verið sundurbýtt land. Fyrstu ferð ríkið varð sameint var í rómverjatíðini í máttmikla Rómverjaríkinum. Í miðøld var landið býtt sundur í mong ríki, og tað varð ikki savnað aftur fyrr enn í 1861. Tey fyrstu árini var Torino høvuðsstaður. Fra 1864 til 1871 var høvuðsstaðurin Firense, og seinni gjørdist Róm høvuðsstaðurin.
Í mong hundrað ár hevði Italia verið sundurlimað í mong sjálvstøðug ríki. Næstan alt Norður-Italia var undir eysturríkskum yvirræði. Við franskari hjálp frá Napoleon 3. megnaði Camillo di Cavour, forsætisráðharri hjá Viktor Emanuel 2. kongi á Sardinia, at reka eysturríkarar úr Italia. Brátt vórðu Lombardia, Parma, Toscana og Modena sameind við Sardinia, og í 1860 setti Viktor Emanuel eitt italienskt tjóðarting í Torino. Pávin og illa lýddi Bourbon-valdsharrin í kongsríkinum Sisilia Mikla (Napoli og Sisilia) settu seg upp ímóti, at Italia skuldi verða savnað. Gamli kollveltingarmaðurin Giuseppe Garibaldi savnaði sær í Genova eitt herlið, um 1000 mans, róptir reyðskjúrturnar, og setti kós ímóti Sisilia. Brátt høvdu teir tikið oynna og tað, ið eftir var av kongsríkinum. Nú var bara Pávaríkið eftir, sum var ímóti sameining. Cavour var bangin fyri, at Garibaldi skuldi fáa ov stórt vald og sendi eina herdeild suðureftir og vann á herdeildum pávans. Garibaldi læt sær lynda, at ríkini, hann hevði tikið, gjørdust partur í italienska kongsríkinum. Venesia fór uppí í 1866 og Pávaveldið í 1870. Í 1871 gjørdist Róm høvuðsstaður í nýsavnaða kongsríkinum Italia.
Eldri søga
thumb|right|230px|Italskir býarstatir um ár 1494. thumb|right|230px|[[Skeiva tornið í Pisa er eitt víðagitið ferðamannamál í italska býnum Pisa.]] Í 8. og 7. øld f.Kr. settu grikkar búgv í syðra parti av Italiu og nevdu tað Magna Graecia (Stór-Grikkaland). Um nøkulunda somu tíð mentist tann etruskiska mentanin í norðara parti av tí italsu hálvoynni. Frá 7. til 5. øld f.Kr. stýrdu teir rómversku kongarnir og síðan tað rómverska lýðveldið og Rómverska keisaraveldið, Imperium Romanum og Rómverjaríkið. Tíðin frá 6. øld og til samlingina í 1861 var plágað av stríðandi smástatum. Henda tíðin var tó eisini merkt av ríkum handilsbýum sum Venesia og Firenze og Renessansuni, la rinacimento (endurføðingin, renaissance er tann franska týðingin av hesum), tvs. av tí antikku stórbæri (Rómverjaríkið). Tann italska renessansan metin sína byrjan frá árinum 1300, við tí gudommuliga sjónleikinum hjá Dante (La Divina Commedia). Renessansan, sum í líka so stóran mun var eitt búskaparligt-civilisatoriskt tíðarskeið sum eitt mentanarligt ella listasøguligt, blómaði fyrst í 1500-talinum, og hevði longu tá spjatt síni ideal kring allan vesturheimin ella tann kristna heimin. Columbus, sum fann Amerika, var føddur italienari (føddur í Genova). Amerika sum heimspartur varð seinni uppkallað eftir tí italska katografinum Amerigo Vespucci. Renessansan kom til Danmarkar og onnnur Norðurlond via Niðurlond eftir handilsrutunum gjøgnum Rhinen og serliga úr Fraklandi.
Jarðskjálvti 2008
Mánadagin 6. apríl í 2009 varð Abruzzo-landsparturin í Italia raktur av einum jarðskjálvta, ið varð máldur til 6,3 á richterstiganum. 308 fólk lótu lív. Skjálvtin legði m.a. í oyði søguliga miðbýin í landspartahøvuðsstaðnum L’Aquila, ið varð harðast rakti býurin í landspartinum.
Fólkatalsfrøði
250px|thumbnail|right|Fólkatalið í Italia er vaksið nógv síðan 1861. Italia hevur 60.626.442 íbúgvar sambært hagtølum frá kommununum 1. januar 2011 (Anagrafe). Fólkatættleikin í Italia á 201/km², er hægri enn í flestu vesturevropeisku londunum. Tó er tað sera ójavnt, hvar ið fólkatættleikin er størstu. Tey tættast bygdu økini eru Po-dalurin, har nærum helmingurin av fólkunum búgva, og stórbýarøkini í Róm og Napoli, meðan øki við høgum fløllum, sum t.d. Alpurnar og Apenninafjøllini, Basilikata og oyggin Sardinia ikki eru tætt bygd.
Fólkatalið í 20. øld í Italia bleiv nærum dupult so stórt, men mynstrið fyri fólkavøkstri var sera ójavnt, orsakað av innlendis flyting frá landøkjum í suðri til ídnaðarbýir í norði. Hetta hendi serlig aí 1950-60'árunum. Harafturat er stór fólkatilflyting til landið farin fram í 1980'unum fyri fyrstu ferð í nýggjari tíð. Sambært italsku stjórnini, búðu 4.570.317 útlendingar í Italia í januar 2011.
Landfrøði
thumb|right|230px|Italia er í [[Suðurevropa. Nakað av landinum er út ímóti Miðjarðarhavi og Adriahavi.]] thumb|right|230px|Næststørsti býurin, [[Milano, er norðuri undur Alpunum. Í øldir hevur hann verið týðandi handilsmiðdepil.]] thumb|right|230px|Sum nógvir aðrir søguligir býir í Italia, dregur [[Róm hvørt ár túsundatals ferðafólk til sín.]] Stivlaskapaða landið er norðan úr høgu, jøkulklæddu Alpunum suður í turra, heita fjallalendið, langt suðuri í Miðjarðarhavi. Sardinia og Silkioy, ið eru størstu oyggjar í Miðjarðarhavi, hoyra báðar til Italia. Beint sunnan fyri Sikiloy er lítla sjálvstøðuga oyggjalandið Malta. Á italska meginlandinum eru tvey smá ríki, San Marino og Vatikanríkið. Róm, eisini kallaður tann ævigi býurin, er høvuðsstaðurin.
Størstu býir (fólkatalið í landslutinum pr. 1. januar 2007) :
Róm		4 010 000 íbúgvar
Milano		3 890 000 íbúgvar
Napoli		3 090 000 íbúgvar
Palermo            1 240 000 íbúgvar
Størstu oyggjar:
Sisilia		25 708 km²
Sardinia		24 090 km²
Elba		223 km²
Longstu áir:
Po			670 km
Adige		410 km
Tiber		405 km
Størstu vøtn:
Gardasjógvurin	370 km²
Lago Maggiore	212 km²
Willie Nelson
Willie Hugh Nelson (føddur 30. apríl 1933 í Abbott, Texas í USA) er ein amerikanskur countrysangari og sangskrivari, rithøvundur, yrkjari, sjónleikari og kannabis-aktivistur. Han gjørdist kendur við sínum sokallaða "outlaw country" tónleiki í 1970'unum, og hevur framvegis ikoniskan status, serliga innan amerikanska poppmentan. Nelson hevur givið tónleik út síðani tíðliga í 1960'unum, og hann hevur framført kendar sangir sum "On the Road Again", "Highwayman", "Blue Eyes Crying In the Rain", "City of New Orleans", "Funny How Time Slips Away" og "Always On My Mind".
Italia
Landfrøði
Lago di Como	146 km²
Willie Nelson
Hóast komin væl til aldurs so heldur Willie Nelson fram við at túrnera og upptraðka við konsertum og peningainnsavnan til vælgerandi endamál saman við øðrum kendum tónleikarum, m.ø. Bob Dylan, Neil Young, og Dave Matthews. Hann hevur eisini hildið fram við at gera nýggjar innspælingar, gjarna í nýggjum sjangrum, so sum reggae, blues, jazzi, fólkatónleiki og poptónleiki.
Virðislønir
Grammy Legend Award, eisini rópt Grammy Living Legend Award, er ein amerikanskur tónleikaprísur, ið Recording Academy lutar út til listafólk, sum gjøgnum íkast yvir eitt langt tíðarskeið hava havt stóra ávirkan á tónleikaídnaðin. Willie Nelson fekk tillutað henda prísin í 1990.
Í 2000 fekk hann tillutað ein Grammy Lifetime Achievement Award.
Italia
Landfrøði
Hægstu fjøll:
Monte Bianco	4 810 m
Monte Rosa 		4 634 m
Monte Cervino	4 478 m
Gran Paradiso 4 061 myh.
Ursula Andress
266px|thumb|right|Ursula Andress í 1974 Ursula Andress (fødd 19. mars 1936 í Ostermundigen, uttan fyri høvuðsstaðin Bern í Sveis) er sveisisk sjónleikarinna.
Italia
Landfrøði
Størstu vulkanir:
Føroysk svimjifeløg á RIG 2016
250px|thumbnail|Jón Bjarnason og SuSvim svimjarar á móttøku í Páls Høll eftir heimkomuna úr Íslandi. Trý føroysk svimjifeløg luttóku á Reykjavík International Games 2016, tey vóru Susvim, Ægir og Reysti. Fleiri olympiskir svimjarar luttóku á stevnuni, eitt nú kunnu nevnast Mie Ø. Nielsen, Viktor B. Bromer og Eygló Ósk Gústafsdóttir, men hóast tað, so vunnu føroysku svimjararnir nógv heiðursmerki og settu 9 føroysk met og 14 juniormet.
Italia
Landfrøði
Etna		3 323 m
Føroysk svimjifeløg á RIG 2016
Stevnumet á RIG (1)
thumbnail|[[Sára Ryggshamar Nysted setti flest met á RIG 2016, vann flest gull heiðursmerki og varð heiðra fyri fjórðbesta avrik. Henda myndin er frá móttøkuni eftir NMU og Oyggjaleikir 2015.]]
Italia
Landfrøði
Vesuv		1 277 m
1955
1955 (MCMLV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Hebreararbrævið
thumb|right|180px|Brævið til Hebrearar. Hebrearabrævið er einasta brævið í N.T., ið slættis ikki hevur upplýsingar um høvundin. Í sambandi við kanónavmarkingarnar, so var Hebrearabrævið leingi uppi í teimum brøvunum, ið nógv varð kjakast um, júst tí at menn vístu ikki, hvør høvundur hevði skrivað tað. So við og við vann tann hugsan tó fram, sum kirkjan eystan fyri leingi hevði hildið, at Paulus var maðurin, ið skrivað hevði Hebrearabrævið. Mangur hevur tó ivast um hetta. Hóast líkskapur er ímillum Paulusar brøv og Hebrearabrævið, so tykist tó munur at vera. Víst verður tá til, at Paulus ongantíð kom fram sum hin ónevndi, og at mál og stílur líkjast frá Hebrearabrævinum, eisini at í frálæru hansara skorta fleiri av teimum táttum, ið eru í Hebrearabrævinum o.a. Er tað tá ikki Paulus, ið skrivað hevur Hebrearabrævið, hvør man tá hava skrivað? Longu í fornkirkjuni talaðu menn um, at Barnabas var høvundurin. Hann var hjálparmaður Paulusar og kunnigur í hugsan og læru Paulusar, og okkurt man vera í Hebrearabrævinum eftir Paulus. Her hevur Barnabas kanska verið millumgongurnaður. Og so var hann levitur, og man hava havt stóran áhuga fyri offurtænastuni í G.T., sum Hebrearabrævið ber vitnisburð um. Umframt hevði hann náðigávuna at áminna, sum nógv er virksom í Hebrearabrævinum.
Men aðrar hugsanir eru eisini. Martin Luther helt til dømis, at Ápollus hevði skrivað Hebrearabrævið. Ápollus hevði eisini góðan kunnleika um Paulus. Í Áps. 18,24 verður hann nevndur sum a) jødi, b) úr Aleksandria, har Septuaginta varð til (og tað er júst Septuaginta, ið tikið verður burtur úr í Hebrearabrævinum) og c) hollan kunnleika viðvíkjandi skriftunum. Alt hetta hóskar væl um høvundin, sum skrivað hevur Hebrearabrævið. Hann má hava verið jødi og væl kendur við Septuaginta og eisini havt kunnleika um og innlit í G.T.. Eisini aðrir av hjálparmonnum Paulusar hava verið skotnir upp sum høvundar: Lukas, Silas, Akvila og Priskilla o.s.fr. Vit kunnu neyvan koma longri enn til tað úrslit, a) at Paulus sjálvur hevur skrivað Hebrearabrævið, men b) helst vorðið skrivað í einum Paulusarfylgi. Eru vit ikki nøgd við hetta tunnliga úrslit, kunnu vit ugga okkum við, at Origenes, kirkjufaðir, í 3. øld eftir gjølliga kanning varð noyddur at viðganga: "Hvør ið skrivað hevur Hebreararbrævið - tað veit bara Gud".
Hebrearabrævið má verða vorðið til fyri ár 96, tí tá verður tikið upp eftir tí í 1. Klæmintsbrævi. Summi halda, at tað kanska er skrivað fyri ár 70, tá ið Jerúsalem varð oyddur, og templið lagt í oyði. Tað tykist, at templið enn var brúkt, tá ið brævíð varð skrivað (samb. 8,4; 9,8-9.25; 10,1-3; 13,10). Tað er tó eisini møguligt, at rithøvundurin ber fram próvgrundir sínar eftir, hvussu tempultænastan í G.T. er lýst, og hevur hann ikki fyrilit fyri støðuni, sum hon er í løtuni. Óivað er brævið skrivað onkuntíð í SO-árunurn.
Tað er støðan hjá hebreum, ið er tann veruliga atvoldin til, at brævið varð skrivað. Vit fáa at vita, at tey hava tikið við trúgv, eftir at evangeliið í fyrstuni varð boðað, og at tey hava fingið fastan andligan grundvøll at standa á, eisini at tey vóru fús at tola líðingar fyri gleðiboðskapin. Mangt bendir tó á, at tey vóru um at falla í fátt.
Italia
Politikkur
thumb|right|250px|Dómkirkjan í [[Milano er gjørd úr hvítum marmaragróti.]] thumb|right|250px|[[Venesia er bygdur á oyggjum úti í Adriatarhavinum.]] Italia hevur verið ein einarstatur og parlamentariskt lýðveldi síðan 2. juni 1946, tá tey fóru burtur frá kongsríkinum sum stýrisformi, hetta hendi við einari fólkatkvøðu í 1946. Forsetin í Italia, sum í løtuni er Sergio Mattarella, sum hevur sitið síðin 2015, er hægsti myndugleiki í landinum. Forsetin er valdur í eitt 7 ára tíðarskeið av tjóðartinginum í Italia. Italia hevur eina skrivaða fólkaræðiliga grundlóg, sum var úrslit av arbeiðinum hjá tí grundlógargevandi forsamlingini, ið arbeiddi við hesum frá 1946 til 1948, tað var ein samantvinnan av øllum anti-fasista kreftunum sum luttóku í at stríðnum fyri at berja niður Nazistar og Fasistar undir borgarakrígnum í Italia.
Stjórn
Italia hevur eina parlamentariska stjórn, sum er grundað á proportionala atkvøðuskipan. Tjóðartingið (parlamentið) hevur tvey kømur: tey tvey húsini, umboðsmannatingið (á enskum: Chamber of Deputies) (sum møtist í Palazzo Montecitorio) og Senatið (á enskum: Senate of the Republic), sum heldur til í Palazzo Madama. Hesi bæði kømurini hava líka stórt vald. Forsætisráðharrin, almenni Forsetin fyri Ráðharraráðið (President of the Council of Ministers / Presidente del Consiglio dei Ministri), er stjórnarleiðari. Forsætisráðharrin og stjórnin verða sett av Forsetanum fyri Lýðveldið, (President of the Republic), men má ígjøgnum álitisatkvøðuðgreiðslu í stjórnartinginum fyri at kunna taka við sessunum.
Føroysk svimjifeløg á RIG 2016
Føroysk met (9)
thumbnail|[[Róland Toftum vann tvey gull og tvey silvur heiðursmerki og setti 2 føroysk met og 5 juniormet á RIG 2016. Henda myndin er frá móttøkuni eftir NMU og Oyggjaleikir 2015.]]
Italia
Flóttafólk
Túsundtals flóttafólk úr Afrika royna á hvørjum ári at sleppa inn í Italia fyri at sleppa burturúr fátækradøminum í heimlandinum. Úr Italia ferðast tey víðari, har tey leita eftir størvum. Flóttafólk úr Afrika royna javnan at koma sær inn í Evropa umvegis Miðjarðarhavið. Serliga italska oyggin Lampedusa er væl umtókt hjá flóttafólkunum. Italia er fyrsta steðgistað hjá flóttafólkum úr Norðurafrika, ið ætla at leita sær friðskjól í Evropa. Tí stríðast myndugleikarnir í Italia javnt og samt við flóttafólk, ið royna at koma sær inn í landið. Italia hevur í fleiri umførum biðið um hjálp frá ES, fyri at basa vaksandi trupulleikanum við flóttafólkum, ið royna at koma sær inn í landið. Higartil uttan eydnu. Í oktober 2013 lótu 550 flóttafólk lív í tveimum bátsvanlukkum, tá bátarnir, tey vóru í, koppaðu í farvatninum millum Libya og Lampedusa í Italia. Í 2013 tók kjakið um flóttafólk seg upp aftur, eftir at eldur kom í ein bát við flóttafólkum úr Afrika beint við oynna Lampedusa. Í minsta lagi 520 fólk lótu lív, og 155 vórðu bjargað. Bert eina viku seinni sakk enn ein bátur við flóttafólkum stutt frá Sisilia. Tá sjólótust 27 fólk, men meir enn 200 vórðu bjargað. Allarflestu flóttafólkini vóru úr Eritrea, Somalia og Gana.
Føroysk svimjifeløg á RIG 2016
Heiðursmerki í yngra bólkinum á RIG 2016
thumbnail|Dennis Holm, borgarstjóri, heldur røðu fyri SuSvim svimjarunum í Páls Høll 26. januar 2016.
Frans Johannesen fyri Danmark
Frans Johannesen hevur føroysk foreldur, hann er føddur og uppvaksin í Esbjerg og svimur fyri Danmark, úrslit hansara verða tí ikki tald við í yvirlitinum yvir heiðursmerki hjá føroysku svimjarunum. Hann vann fýra gull og eitt silvur heiðursmerki á RIG 2016.
Italia
Fyrisitingarligar eindir
250px|left|thumbnail|Kort yvir tær 20 regiónirnar í Italia. Italia er býtt sundur í 20 fyrisitingarligar regiónir:
Mentan
Italia er kent fyri sína list og mentan. Her eru ein røð av kendum bygningsverkum frá forntíðini og stórheitstíðini hjá Rómverjaríkinum. Tey kendastu og týdningarmestu bygningsverkini í Italia eru: Skeiva tornið í Pisa, Kolosseum, Castel Sant'Angelo, Forum Romanum og Pantheon í Róm og dómkirkjurnar í Firenze og Venesia. Italskur matur, vín, design, bókmentir, list, tónleikur (sertakliga opera) v.m. er kent kring allan heimin. Serliga er økið Toscana vældámt sum eitt feriu-, arbeiðs- og uppløðingarstaður (rekreasjón) av mentanarligum persónum kring heimin.
Renessansan vant uppá seg í Italia í 13- og 1400-tallinum. Skøld sum Dante Alighieri, Francesco Petrarca, Torquato Tasso og Ludovico Ariosto, og rithøvundar sum Giovanni Boccaccio, Niccolò Machiavelli og Baldassare Castiglione fingu sera stóra og varandi ávirkan á menningina av tí evropeisku mentanini. Tað sama fingu italskir málarar, myndahøggarar og arkitektar sum Filippo Brunelleschi, Leonardo da Vinci, Rafael, Sandro Botticelli, Fra Angelico og Michelangelo Buonarroti. Freskurnar hjá Michelangelo undir takinum í tí Sixtinska kapellnum í Vatikaninum er saman við hansara standmynd av David sum tey allarfremstu súmbolini á renessansuna.
Tónasmiðir sum Giovanni da Palestrina, Claudio Monteverdi, Arcangelo Corelli og Antonio Vivaldi settu sín dám á barokk-tíðina, meðan romantikarar sum Gioacchino Rossini, Giuseppe Verdi og Giacomo Puccini víðarimentu tað italsku operuna, soleiðis sum vit kenna hana í dag.
Outlet-miðstøð
thumb|right|250px|Outlet-miðstøð í [[Nebraska.]] Ein outlet-miðstøð er ein røð av handlum, har man selir vørur av ymsum slag og merkjum, sum eru útgingin og ikki verða framleidd meira. Hesar vørur verða seldar við stórum avsláttri og fáast best í sonevndum outlet-handlum, meðan tær ikki fáast í vanligu handlunum.
Dove Cameron
Dove Olivia Cameron (fødd Chloe Celeste Hosterman; 15. januar 1996) er ein amerikanskur sjónleikari og sangari. Hon er mest kend fyri at spæla høvuðsleiklutin í Disney Channel sjónvarpsrøðini Liv and Maddie.
Montserrat
thumb|Montserrat: Høvuðsstaðurin Plymouth í 1997. thumb|Kort yvir Montserrat. Montserrat er ein oyggj í Vesturkaribiska havinum, ið hoyrir politiskt til Stóra Bretland.
Oyggin liggur í ein landsynning úr Nevis, í ein útsynning úr Antigua og í ein útnyrðing úr Guadeloupe. Hon er 16 km til longdar og 11 km breið. Í 2018 búðu 5.315 fólk á Montserrat.
Høvuðsstaðurin var Plymouth, sum fullkomiliga varð lagdur í oyði, síðan gosfjallið Soufriere Hills fór at goysa ógvusliga í 1995. Tveir triðingar av oyggjabúgvunum máttu síðan flýggja frá oynni. Nýggi høvuðsstaðurin verður bygdur í Little Bay, men í løtuni er Brades fyribils høvuðsstaður.
1. januar
1. januar er dagur 1 í árinum í gregorianska kalendaranum. 364 dagar eru eftir av árinum (365 dagar um skotár er). 1. januar verður vanliga róptur nýggjársdagur.
Trichoniscus pusillus
Trichoniscus pusillus (frøðiheiti - Trichoniscus pusillus, føroyskt navn væntar, danskt rød dværgbænkebider), er minsta gráa undir steini í Føroyum. Trichoniscus pusillus finst kring alt landið, men lítil kunnleiki er annars um hetta slagið í Føroyum.
Trichoniscus pusillus verður ikki størri enn 5 mm til longdar, hevur toygt skapilsi, og er vanliga korkalitt. Trichoniscus pusillus heldur til á somu búøkjum sum tey størru sløgini av gráum undir steini. Nøringin hjá Porcellio scaber kann henda bæði við paring millum bæði kynini, og við moyggjarføðing, har honin ger eina klonu av sær sjálvari. Av tí at bert honir kunnu fremja moyggjarføðing, eru klonurnar altíð honir. Títtleikin av hannum minkar frá suðuri og norðureftir. Í meginpartinum av Skotlandi og Skandinavia síggjast ongir hannar, meðan títtleikin av hannum á iberisku hálvoynni og italsku hálvoynni er meir enn 15%. Sostatt bendir nógv á at flestu, um ikki øll, Trichoniscus pusillus í Føroyum eru honir.
Islamiskur Statur
Islamski Staturin stytt IS, ISIS ella ISIL (الدولة الإسلامية ad-Dawla al-Islamiyya (fi al-Iraq wa al-Sham) (Daesh) er ein sunniislamistisk rørsla, av fleiri londum skýrdur sum yvirgangsfelagsskapur, ið fyrst og fremst er virkin í Irak og Sýria. IS hevur í 2014 stovnað eitt kalifat, eitt Islamskt ríki, í pørtum av Sýria og Irak. Felagsskapurin hevur síðani november 2014 eisini fingið fótafesti í Libya og hevur spakuliga voksið seg fram í landinum, meðan Vesturheimurin, við USA á odda, hevur bumbað stríðsfólkini hjá IS í Sýria og Irak. IS virðir ikki fornaldar virðir og setti í mars 2015 í verk oyðileggingar av fornaldarøkinum Nimrud. IS er eisini kent fyri at burturføra vesturlendingar og hevur hótt við at myrða fólkini. Tá ið teirra krøv ikki verða eftirlíkaði, so avrætta teir hesi fólk, og tað gera teir t.d. við at hálshøggja tey fyri opnum skermi, meðan teir sjálvir hava masku fyri andlitið, so teir ikki skulu kennast aftur. ISIS hevur hertikið eitt øki á stødd við Bretland í Sýria og Irak. IS verður mett sum vandamiklasti yvirgangsfelagsskapur í heiminum í 2015 og framdi tað størsta yvirgangsálopið í París í nýggjari tíð. Leiðarin í felagsskapinum, Abu Bakr al-Baghdadi hevur útnevnt seg sjálvan til kalif, ið er heiti á einum eftirmanni Muhammeds sum oddamaður í muslimska heiminum. IS hevur sett í verk sharia-lógir í teimum økjum, har felagsskapurin hevur valdið. Felagsskapurin er illa umtóktur av mongum kring heimin fyri víðgongda harðskapin, eitt nú hevur IS krossfest fangar, hálshøgt teir og framt fleiri hópdráp á sivilfólk. IS hevur eisini tikið uppaftur trælahald í sínum økjum. Samgongan ímóti IS, sum er undir leiðslu av USA, framdi í august og september í 2014 fleiri bumbuálop móti Islamskum Stati. Danmark luttók við sjey stríðsflogførum í krígnum ímóti bólkinum í Irak. Í oktober 2015 framdi Russland bumbuálop einsamalt í Sýria sum formelt eisini er vent ímóti IS. Higartil hava hesi álop tó ikki verið vend bara ímóti IS men eisini ímóti teimum meira moderatu uppreistrarbólkunum, ið stríðast ímóti forsetanum í Sýria.
Allan Simonsen
Allan Rodenkam Simonsen (føddur 15. desember 1952) er ein fyrrverandi danskur fótbóltsleikari. Hann var venjari hjá føroyska fótbóltsmanslandsliðinum frá 1994 til 2001. Hann vann Ballon d'Or í 1977.
Siðafrøði
thumb|right|180px|[[Platon.]] Siðafrøði fæst við spurningar um virði, um rætt og skeivt, gott og ilt, um ábyrgd og skyldur. Etikkur er grikska orðið og moralur latínska orðið fyri tí, vit á føroyskum kalla siðafrøði ella siðalæra, og sum í stuttum kann sigast at merkja: hjálp til at velja røttu atferðina. Áleikandi menniskjuligir meginspurningar verða viðgjørdir í hugtakinum siðafrøði, kanska betur kent undir fremmandaorðunum etikkur og moralur. Summastaðni verður skynað ímillum etikk og moral, so at etikkur merkir tað ástøðiliga grundarlagið, og moralur sipar til gerðir, men í roynd og veru er eingin munur. Í dagligari talu kunnu vit um ymisk evni siga: "Tað vil eg ikki". "Soleiðis haldi eg bara". Ella "Hjá mær er tað soleiðis". Tað kann vera ein gjøgnumhugsað støðulakan, sum vit sjálvandi ikki hava stundir at greina út í æsir í vanligum samrøðum. Men tað kann eisini vera ein fordómur (ein dómur, tú hevur felt frammanundan, tú hevur ikki kannað evnið ella tikið støðu til tað), og tá er siðafrøðin eitt amboð at fara aftur um fordómarnar og greina og grundgeva fyri tí, vit halda og vilja. Ætlanin við tí at siga, at siðfrøði er hjálp til at velja røttu atferðina, er at vísa á, at í siðfrøði eru allir spurningar ósvaraðir spurningar, og allar loysnir fyribilsloysnir. Orðið hjálp skal vísa á, at annað er enn tað, vit taka úr okkara egnu hugaheimi og úr okkara egnu vitsku og vitan, sum eigur at vera tikið við, tá ið eitt mál verður viðgjørt.
441 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. - 440-árini f.Kr. - 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr.
Árstal: 446 f.Kr. 445 f.Kr. 444 f.Kr. 443 f.Kr. 442 f.Kr. - 441 f.Kr. - 440 f.Kr. 439 f.Kr. 438 f.Kr. 437 f.Kr. 436 f.Kr.
Jordan
Jordan er ytst í útnyðringspartinum á arabisku hálvoynni. Jordan hevur ógvuliga lítið strandarøki, og einasti havnabýur er Al'Aqabah innast í Akabafirði. Í eystara parti í landinum er mest oyðimørk. Flestu jordanar eru muslimar og tala arabiskt. Jordan er ikki gamalt ríki - varð stovnað í 1946; men nakrir av fyrstu býum í heiminum vórðu bygdir her. Jordan, við Hussein kongi (1935-1999) á odda, átt týðandi leiklut í friðarsamráðingunum ímillum Ísrael og PLO og arabisku grannalond Ísraels.
Stórt vatntrot er í Miðeystri. Eftirlitið við Jordaná, ið er mark ímillum Jordan og Ísrael, er vorðið týðandi mál í friðarsamráðingunum ímillum tey bæði londini. Jordan, sum er rættiliga fátækt land, má fáa nógv vatn úr ánni, so at teir kunnu veita meiri vatn á búnaðarlendi og sostatt útvega sær meiri mat.
Stórur fólkavøkstur er í Jordan, har tað eru næstan líka mong palestinsk flóttafólk sum jordanar. Eitt av mest átrokandi málunum hjá stjórnini er tí at útvega hús og arbeiði og at menna skúlaverkið og heilsuverkið, tí at fólkið fjølgast so ógvuliga skjótt.
Tá ið Ísrael varð sett á stovn í 1948, vórðu tíggjutúsundtals palestinar noyddir at flyta úr landi sínum og gjørdust flóttafólk í Jordan og øðrum arabiskum londum. Nú, gott og væl 60 ár seinni, eru teir har enn. Bara í Jordan eru 1,8 milliónir palestinsk flóttafólk. Mangir palestinar eru føddir og vaksnir upp í flóttalegum, eitt nú tætt við høvuðsstað Jordans - Amman.
Petra er kendasti fornaldarbýur í Jordan. Nabatar høgdu í 4. øld f. Kr. henda stórsligna, tigulsteinsreyða býin inn í oyðimarkarklettin. Ímillum hesar ótrúligu byggingarnar eru kongliga klettagrøvin og Khazneh (skattkamarið). Fyri at sleppa inn í býin, mást tú ríða ígjøgnum eina tronga gjógv, ið er 500 metrar long.
Akabafjørður er langur fjørður norðast í Reyðahavi ímillum Saudiarabia og Sinai. Hann er 160 km langur og 27 km breiður, har hann er breiðastur. Innast í firðinum er einasti havnabýur í Jordan, Al'Aqabah; og har er einasta strandaøki, Jordan eigur. Al'Aqabah er væl umtóktur ferðamannastaður.
Laos
Laos er eitt lýðveldi í Asia. Høvuðsstaður er Vientiane. Laos er kommunistiskt ríki og er av fátækastu og avbyrgdastu londum í heiminum. Tríggir fjórðingar av fólkinum eru bøndur, og flestu teirra dyrka ikki meira enn til dagligt breyð. Í Mekongdali er fruktagott, men hálendið er berligt og ónýtiligt sum landbúnaðarjørð. Men nógv gull og onnur steinsløg eru í Laos; eisini er nógvur skógur, og kaffi verður dyrkað.Hmongfólkið og onnur fólkasløg hava í øldir livað fyri seg sjálvi í fjarskotna hálendinum í Laos. Tey dyrka mais og rís til matna og dreymsóljuna, sum tey selja. Men drúgvu kríggini á hesum leiðum tóku lutvíst grundarlagið undan hesum gamla lívshátti, og mong hmongfólk eru rýmd av landinum. Stórsligna Vinabrúgvin um Mekongá, stutt frá høvuðsstaðnum Vientiane, varð latin upp í 1994. Í 2007 læt Onnur Vinabrúgvin upp. Laos er avbyrgt frá havinum - hevur onga strond. Brúgvarnar eru einasta beinleiðis samband við Teiland og havnabýirnar har.
Lao Airlines er almenna flogfelagið í Laos. Tað var stovnað í 1976 og eigur 14 flogfør. Felagið flýgur innanríkisrutur og altjóða rutur til Kina, Kambodja, Tailands, Vietnam og Singapor.
442 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. - 440-árini f.Kr. - 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr.
Árstal: 447 f.Kr. 446 f.Kr. 445 f.Kr. 444 f.Kr. 443 f.Kr. - 442 f.Kr. - 441 f.Kr. 440 f.Kr. 439 f.Kr. 438 f.Kr. 437 f.Kr.
JT electric
JT electric er ein føroysk fyritøka, ið varð stovnað í 1972 av Jóannesi Thomsen. Fyritøkan hevur heimstað á Kambsdali og framleiðir og uppfinnur útgerð og tøkni til alivinnuna og fiskivinnuna í Føroyum og til alheimsmarknaðin, eitt nú trolkamera, undirsjóvarljós og fóðurskipan. Í 2014 fekk fyritøkan eina heiðursløn í Íslandi fyri at menna eitt trolkamera, sum kann nýtast í harða umhvørvinum runt um Føroyar, Ísland og Grønland. Í juni 2002 flutti fyritøkan í nýggj og størri høli, sum gjørdu tað gjørligt at økja um framleiðsluna. Stjóri í fyritøkuni er Rói Kalsø. Umleið 20 fólk starvast hjá JT electric.
Bjarni Kárason Petersen
thumbnail|right|Bjarni Kárason Petersen ber fram røðu á løgtingsins røðarapalli Bjarni Kárason Petersen (føddur 14. august 1994) er ein føroyskur politikari, búsitandi í Havn.
Hann hevur verið formaður í politiska ungmannafelagnum Framsøkin Ung síðani august 2014, men hevur verið virkin í ungmannafelagnum síðani byrjanina av 2013. Bjarni Kárason Petersen stillaði upp til løgtingsvalið 2015 fyri Framsókn, og var við 135 atkvøðum nummar 4 á listanum. Poul Michelsen, floksformaður í Framsókn, gjørdist eftir samgongusamráðingunum landsstýrismaður í Uttanríkis- og vinnumálum, og tók Ruth Vang sostatt sæti fyri hann. Bjarni Kárason Petersen var tískil varðamaður fyri flokkin, sum nummar 4 á listanum. Tann 25. novembur 2015 tók hann sum 21-ára gamal fyri fyrstu ferð sæti á tingi sum avloysari fyri Honnu Jensen, løgtingskvinnu, og gjørdist sostatt ein av teimum yngstu í Føroya søgu at taka sæti á tingi. Á løgtingsvalinum 2022 varð hann valdur í løgtingið á fyrsta sinni. Hann gjørdist nummar tvey á listanum hjá Framsókn við 355 atkvøðum.
Hvalba
Hvalba er ein bygd í Suðuroy og Hvalbiar kommuna, ið eisini fevnir um bygdirnar Sandvík og Nes-Hvalba. Oyggin Lítla Dímun hoyrir eisini til sóknina í Hvalba og Sandvík.
Hvalba liggur norðantil á Suðuroynni. Eitt eykenni fyri Hvalba er at tað eru atkomumøguleikar sjóvegis bæði eystan- og vestantil. Á vestursíðuni er tað Fiskieiði ella Hvalbiareiði. Her varð gjørt eitt stórt arbeiði fyrst í 20. øld fyri at bøta um atkomumøguleikarnar. Á eystursíðuni eru tríggjar keiðir. Tveir smábátahylar og ein hylur til skipini, sum hoyra heima í Hvalba.
Fornfrøði
Lendið, ið nevnt verður á Bønhúsfløtu, liggur uttanfyri býlingin í Nesi í Hvalba. Lendið liggur niðan frá bakkanum, vestur frá Fleksá. Nýggja skrásetingin hjá Føroya Fornminnissavni hevur víst, at tað á Bønhúsfløtu finnast nógv fleiri fornar bústaðaleivdir enn bert tað, ið hildið var at vera eitt bønhús, soleiðis sum søgur hava gingið frá. Í 1905 varð lendið, ið lá uttangarðs, lagt inn til eina trøð. Garðar vórðu laðaðir bæði niðan við Fleksá, eystan fyri Fløtuna og niðan við einum áarløki í einum gili fyri vestan. Sethúsini, har fólk settust á trøðna, standa enn uppi ovarlaga í lendinum. Hildið varð, at henda fløtan, sum tá lá í haga, var nakað fyri seg, eins og mannahond hevði verið á. Tað hevur leingi verið Føroya Fornminnissavni greitt, at sjónligar bústaðaleivdir eru niðast á bakkanum á Bønhúsfløtu í Nesi. Tó, nú tykist havið av álvara at máa bakkan, og tí eru hesar leivdir rættiliga hóttar. Á vári 2008 boðaði eigarin av Bønhúsfløtuni Fornminnissavninum frá, at tað í februar 2008 hevði verið nógvur landnyrðingsuppgangur - hegn og ein gomul smoga, var farið og slættað niður. Nú stóð bakkin manshøgur frá mølini upp á svørðin. Eisini varð sagt, at ymist var at síggja í bakkanum, ið helst mundi vera gjørt av mannahond, umframt tað, at har var eitt hol inn í bakkan, einar 1,5 m. undir svørðinum, ið var fylt við fliðum og onkrum beinum. Tað var serliga tann innari parturin av bakkanum, har líkt var til, at eitthvørt fjaldi seg undir svørðinum, og sum kundi vera ein toft, ið mest var máað burtur av.
Landafrøði
thumb|right|250px|Hvalba og Hvalbiarfjørður, summarið [[2010.]] thumb|right|250px|Kolanám í Hvalba. Hvalba er næstnorðasta bygd í Suðuroynni.
Tunlar
Bygdin er bundin saman við grannabygdunum Trongisvág fyri sunnan og Sandvík fyri norðan við tveimum tunlum. Hvalbiartunnilin, sum er millum Trongisvág og Hvalba er Føroya elsti tunnil, hann var gjørdur í 1963 og er beint við kolanámini. Sandvíkstunnilin er á norðara armi av Hvalbiarfirði, eystanfyri Hvalbiarbygd. Tunnilin varð tikin í brúk í 1970.
Seinastu árini hevur talið av ferðafólki, sum ferðast til Hvalbiar, verið økjandi, og fleiri nýggir ferðavinnuveitarar eru eisini komnir í Hvalba, eitt nú innan síging. Í Hvalba er enn eitt ávíst virksemi í einum av kolanámunum har, og tað er rættiliga væl dámt hjá ferðafólki. Tó er trongi hvalbiartunnilin ein avmarking, tí stórir ferðamannabussar kunnu ikki koyra ígjøgnum tunnilin.
Norðbergseiði
Norðara eiði í Hvalba eitur Norðbergseiði. Tað er vakurt náttúruøkið, sum m.a. verður vitjað av ferðafólki, bæði av føroyingum og útlendingum. Í 2009 byrjaði ein bólkur av hvalbingum at bjóða síging á Norðbergseiðinum sum ferðavinnumál. Tað var væl eyndað og í 2010 vóru tað uppaftur fleiri, ið royndu at síga á Norðbergseiðinum enn tað vóru árið fyri. Norðanfyri sjálvt eiði er bergið Norðberg, sum eiði eitur eftir. Eitt hol er í helluni á Norðbergseiðinum, har er stik sett rundanum, so fólk ikki detta niður í tað. Havið sæst niður gjøgnum holið. Niðri á helluni á Norðbergseiðinum er sermerkt stabbagrót.
Fiskieiði
Í Hvalba er tvírøtt. Har er lendandi bæði fyri eystan og fyri vestan. Lendingin fyri vestan sæst á frímerkinum og eitur Fiskieiði, eisini rópt Hvalbiareiði. Hon var sera trupul at nýta, tí har er bratt og høgt oman á sjógv, men tíðliga í 20. øld var gjørt eitt stórt arbeiði har, so lendingarviðurskiftini gjørdust rættiliga góð. Hetta var í teirri tíðini, tá ið árabátar vórðu nýttir. Seinri eru fiskiførini vorðin størri, hava fingið motor og sigla skjótari, so nýtslan av Fiskieiðinum sum lending er fallin burtur. Tó verður lendingin á Fiskieiðinum nú brúkt til stuttleika túrar og til ferðavinnu. Túrar verða gjørdir fyri ferðafólk, bæði føroyingar og útlendingar.
Kolanám í Hvalba
Suðuroy er einasta oyggj í Føroyum sum hevur havt kolaframleiðslu. Hildið verður við vissu, at kolasøgan í Suðuroynni í hvussu so er byrjaði í 1770'unum, um ikki fyrr. Kolanám (kolaminur) og framleiðsla hevur verið í Hvalba, í Rangabotni í Trongisvági og í Fámjin. Hvalba er einasta stað í Føroyum, har tað enn er kolaframleiðsla. Seinasta kolanámið, sum var sunnanfyri tunnilsmunnan Hvalbiar megin læt aftur í 2009. Í 2009-10 byrjaði so arbeiði uppá at gera eitt nýtt kolanám á fjallinum norðanvert tunnilsmunnan. Gamla kolanámið var umleið 30 ára gamalt og er nú í so ringum standi, at tað ikki kann brúkast til ferðavinnu longur, tað var annars sera vælumtókt at vísa fram til skúlaflokkar og bólkar av ferðafólki. Men ætlanin er at brúka tað nýggja námið til ferðavinnu eisini.
Alessandria (landslutur)
250px|thumbnail|Kort yvir Italia, ið vísur, hvar Alessandria landsluturin er. Landsluturin Alessandria (italskt Provincia di Alessandria) er ein landslutur í regiónini Piemonte í Norðuritalia. Alessandria er høvuðsbýurin í landslutinum.
Við fólkateljingini í 2001 búðu 418.231 fólk í Alessandria.
Landafrøði
Landsluturin Alessandria hevur mark til:
ÍF
250px|thumb|ÍF móti TB við Stórá hin 29. apríl 2012. Á myndini sæst Clayton Soares do Nascimento, sum seinni tað árið gjørdist toppskorari í Effodeildini. Ítróttarfelag Fuglafjarðar er eitt ítróttarfelag úr Fuglafirði sum varð stovnað 25. mars 1946. ÍF var tað fyrsta felagið úr Eysturoynni, sum vann føroyameistaraheitið í fótbólti, tað var í 1979. Í 2010 gjørdist ÍF nummar 2 í steypakappingini og nummar 4 í Effodeildini (sum tá nevndist Vodafonedeildin), og vann sær harvið atgongd út í Evropa at spæla fyri fyrstu ferð. ÍF hevur eisini fevnt um aðrar ítróttargreinar - flogbólt, kappróður og badminton. Men fyri nøkrum árum síðani blivi feløgini skild sundur so tey eita ávikavist ÍF (sum framvegis tekur sær av fótbóltinum), ÍF-Flogbóltur, ÍF-Kappróður og ÍF-Badminton.
Litirnir hjá ÍF eru reyðir og hvítir.
Fótbóltshópurin hjá besta mansliðnum
''Dagført 09. august 2022''
Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins
Umhvørvisvirðisløn Norðurlandaráðsins verður luta hvørt ár í samband við setanina av Norðurlandaráðinum. Fyrstu ferð virðislønin var luta var í 1995.
Móttakarar
thumb|[[Bogi Hansen, 2006]] thumb|[[Arne Næss, 2002]]
2019
2019 (MMXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi. Árið er nummar 2019 eftir kristi føðing, ár 19 í triðja ártúsund, ár 19 í 21. øld, og tíggjunda og síðsta ár í 2010-árunum.
2019 er valt sum ár periodisku skipaninar av Sameindu Tjóðum, í sambandi við at 150 ár er síðani skipanin varð skapt av Dmitri Mendeleev í 1869.
Danskir uttanríkisráðharrar
Hetta er ein listi yvir danskar uttanríkisráðharrar síðan Uttanríkisráðið varð stovnað í 1848.
Grand Tour
Í vegsúkklukapping, merkir Grand Tour ein av trimum stórum evropeiskum professionellum teinasúkklukappingum: Tour de France, Giro d'Italia og Vuelta a España.
Um seinastu kappingarnar
Giro d'Italia 🇪🇸 Alberto Contador (ESP)
Tour de France 🇬🇧 Chris Froome (GBR)
Vuelta a España 🇮🇹 Fabio Aru (ITA)
Oh, Jeff...I Love You, Too...But...
Oh, Jeff...I Love You, Too...But... er ein kendur pop-art málningur frá 1964 av Roy Lichtenstein.
Vík
Vík hevur fleiri týdningar:
Ľ
Ľ ella ľ er ein bókstavur í tí slovakiska stavraðnum.
Sørvágs Ítróttarfelag
Sørvágs Ítróttarfelag ella SÍ er eitt ítróttarfelag úr Sørvági, sum var stovnað tann 17. mars 1905. Felagið er virkið innan flogbólt og fyrr eisini innan fótbólt, nú tó við felagnum 07 Vestur. Aðrar ítróttargreinar sum svimjing og hondbóltur hava eisini verið íðkaðar í Sørvági í Sørvágs Ítróttarfelag. Í fyrstani æt felagið Sørvágs Bóltfelag, men navnið passaði ikki longur, tá svimjingin eisini gjørdist partur av felagnum. SÍ var føroyameistari í fótbólti í 1947. Árini 1998 - 2003 var SÍ partur av FS Vágar, eftir tað endaði felagið í 4. deild, vann deildina og rykti upp í 3. deild. Í 2007 var fótbóltsfelagið 07 Vestur stovnað. Tað vóru FS Vágar og SÍ sum løgdu saman og gjørdist til nýggja felagið 07 Vestur. SÍ er tó enn virkið innan flogbóltin. SÍ hevur lið í bestu deildunum hjá monnum og kvinnum í 2010/11.
Purisma
Purisma ella málreinsing er ein hugsjón, sum hevur til endamáls, at ein - í staðin fyri at nýta fremmandorð og lánorð - ger nýggj orð. Purisman er sostatt eitt verjuátak til tess at avmarka fremmanda málsliga ávirkan á málið. Purisma er ein partur av málrøktini, og hon hevur havt stóran týdning viðvíkjandi orðaúrvali til føroyskar orðabøkur. Kanadiski málgranskarin George Thomas vísir í ástøðiliga verki sínum Linguistic purism á, hvussu purisma kann virka ymisliga í málsskipanini, og tað kann lýsa orsøkina til, at orð við fremmandum atskoytum vanliga verða lúkað burtur í góðum skrivligum stíli og í orðabókum. Sambært Thomas ber til at býta purismu ella málreinsing í seks bólkar:
Bill Justinussen
Kristian Bill Justinussen (27. august 1963 í Klaksvík) var formaður fyri Miðflokkin 1997 - 1999, landsstýrismaður 2002 - 2003 og síðan løgtingslimur.
Hann býr á Glyvrum.
Pentagon
Pentagon er miðdepil fyri Verjumálaráðið í USA. Verjumálaráðið hevur ábyrgdina fyri verjuna av USA og av øllum hernaðarvirksemi hjá USA. Bygningurin er ein fimmhyrnt borg, ið liggur í Arlington í Virginia og hevur eittans endamáli: at verja USA og landsins íbúgvar.
Í yvirgangsálopunum 11. september 2001 doyðu 2.996 fólk. Av teimum vóru 125 í Pentagon. Fýra rænd flogfør vórðu nýtt í álopunum. Tvey teirra rendu á World Trade Center í New York City, eitt rendi á Pentagon og tað fjórða datt niður í Pennsylvania. Í teimum fýra flogførunum doyðu 246 fólk. 2.606 doyðu í og kring World Trade Center, og 125 doyðu í Pentagon. Tey deyðu vóru øll sivilfólk uttan 55 herfólk í Pentagon. Endaligu hagtølini vóru ikki gjørd fyri enn fleiri ár eftir hendingarnar.
Gerd Müller
Gerhard «Gerd» Müller (føddur 3. november 1945 í Nördlingen, deyður 15. august 2021 ) var ein týskur fótbóltsleikari.