cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marnar Djurhuus
2013
Í september 2013 vann hann Top Run rennikappingina har runnið varð frá bensinstøðini í Kollfjarðadali (75 metrar yvir havinum) og endaði á Sornfelli (680 metrar yvir havinum), eitt strekkið uppá 9,8 km. Marnar vann við tíðini 43:04, sum er nýtt met á teininum.
2014
Í januar 2014 vann hann silvur á Reykjavík International Games í 3000 metra innandura renning við tíðini 8:45, sum var nýtt føroyskt met.
1. mars 2014 vann Marnar gull 3000 metra teininum innandura renning á DM fyri ung í Skive og gjørdist harvið danmarksmeistari. Hann vann við tíðini 8 minuttir og 49 sekund. Dagin eftir, 2. mars 2014 vann hann gull á DM fyri ung á 1500 metra teininum í bólkinum dreingir 18-19 ár við tíðini 4.05.85, sum var nýtt føroyskt innandura met.
Vladimir Putin
right|220px|Vladimir Putin í 2018 Vladímír Pútín (russiskt: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин) (føddur 7. oktober 1952 í Leningrad) er ein russiskur statsleiðari, forseti í Russlandi síðan 2012. Hann var eisini forseti 2000–2008. Áðrenn tað var hann forsætisráðharri 1999–2000 og 2008–2012.
El Salvador
El Salvador (spanskt: República de El Salvador) er eitt land í Miðamerika við marki móti Guatemala og Honduras. Høvuðsmálið í El Salvador er spanskt. Høvuðsstaðurin í El Salvador eitur San Salvador.
Søga
Í øldir áttu nakrar fáar ríkar ættir alla jørðina í landinum, og mesta fólkið leið hungur og hall.
Í 1970-árunum kravdu fólk í El Salvador jørð og arbeiði til tey fátæku; katólska kirkjan við Óscar Romero (15. august 1917 – 24. mars 1980) erkibiskuppi á odda stuðlaði hesum. Í 1979 tóku nakrir herovastar valdið. Teir lovaðu at bøta um viðurskiftini, men kúgaðu alla andstøðu við harðari hond. Romero varð myrdur í 1980. Borgarakríggj brast á ímillum stjórnarherin, ið fekk stuðul úr USA, og uppreistrardeildir. 75 000 fólk lótu lív. Friðaravtala varð undirritað í 1992.
Landafrøði
Ein fjallaryggur við nógvum gosfjøllum eyðkennir landslagið.
Skógirnir, har nógvur setrisviður, mahogni og eik vuksu, eru ruddaðir til landbúnaðarjørð.
Tampa
Tampa er triðstørsti býurin í amerikanska stakríkinum Florida. Í 2019 búðu har næstan 400 túsund fólk.
Býurin liggur í Tampa-víkini, tætt við Meksikoflógva, á vesturstrondini í Florida. Tampa er størsti býur í stórbýarøkinum Tampa Bay Area. Aðrir stórir býir í økinum eru St. Petersburg og Clearwater.
T-kykna
thumb|Drepara T-kykna
Ein T-kykna er eitt slag av hvítum blóðkyknum og sostatt ein partur av immunskipanini. T-kyknur verða framleiddar í beinmerginum, men búnaðar í thymus (hálseitlinum), haðani heitið stavar.
T-kyknur kunnu kennast frá B-kyknum við at tær hava ein ávísan reseptor á yvirflatuni, T-kyknu-reseptorin (TCR = T Cell Receptor).
T-kyknur kunnu býtast í:
Sevspurvur
Sevspurvur (frøðiheiti - Emberiza schoeniclus)
Tjele kommuna
Tjele kommuna (danskt: Tjele kommune), var ein kommuna í Viborg Amt í Danmark. Kommunan varð niðurløgd pr. 31. desember 2006. Síðan 1. januar 2007 hevur økið verið partur av Viborg kommunu í Región Miðjútlandi.
1420
1420 (MCDXX) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Óli Egilstrøð
Doyptur Óli Egilstrøð Øster, Øster er strikað 1. apríl 1938. Borin í heim á Eiði 13. januar 1916 og andaðist á Landssjúkrahúsinum 30. oktober 1999. Óli er sonur Oliver Øster av Tvøroyri, ið kom til Eiðis í handilin hjá Mortensen. Oliver Øster giftist við Caroline Amalie Kruse, ið var systir Niels Kruse, listamann. Niels hevur málað síðani hann var heilt ungur og undir fyrra veraldarbardaga kom amerikanska listakvinnan Elizabeth Taylor at búgva á kvistinum hjá Oliver og Caroline Amalie Øster og hevði eisini sína ávirkan á áhugan fyri list í heiminum, ið Óli vaks upp í.
Tað var Niels Kruse, listamaður, ið legði Óla lag á at mála. Í Dimmalætting skrivaði Grækaris Djurhuus Magnussen :
Egilstrøð navnið er úr Eystrum í Porkeri, har Øster slektin er. Óli var sum einasti av brøðrunum Óli, Jænus og Helgi doyptur Egilstrøð sum millumnavn, við tí fyri eyga, at Øster skuldi strikast sum vaksin. Óli yvirtók handilin eftir faðir sín Oliver Øster, sum yvirtók Mortensens handilin á Eiði og handilin er á Eiði enn. Í 1973 fór Óli veruliga at mála og hava egnar framsýningar við sínum málningum. Óli hevur málað og tekna frá hann var heilt ungur. Tá hann yvirtók handilin var ikki nógv tíð til listarliga arbeiði, men Óli hevur verið virkin øll árini frá hann var barn og hevur selt málningar til ymisk hátíðarhald, sum bryllup, silvurbryllup, rundar føðingardagar v.m., eins og luttikið við málningum til felags framsýningar í Tórshavn. Ikki fyrr enn í 1974 hevði hann sínar fyrstu framsýningar og fór at nýta mestu orku sína uppá at mála.
Áhugan at savna ymiskt um bygdina fekk Óli, tá fólk fra [Føroya Fornminnissavn | Føroya Fornminnissavni] í sjeytiárunum vóru á Eiði og savnaðu húsanøvn og staðarnøvn á Eiði. Verfaðir Óla, Edvard Joensen í Skorðini, ið kendi flesu húsa- og staðarnøvnini, kom at hjálpa til við hesum arbeiði. Óli helt so fram at savna tilfar og festa á blað. Ætlanin var ikki, at tað skuldi verða ein bygdasøga, men Óli kendi tað sum sína skyldu at festa á blað tað, sum sær var greitt frá um bygdina, staðanøvn og fólkið, ið búleikaðist á Eiði. Í 2004, eftir at Óli var deyður kom bókin Úr Eiðis søgu, eftir Óla Egilstrøð.
Myndaevnini
Motivini er nátturan og fólkalív í gomlum døgum.
120-árini
Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld
Áratíggju: 70-árini 80-árini 90-árini 100-árini 110-árini - 120-árini - 130-árini 140-árini 150-árini 160-árini 170-árini
Ár: 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129
Red Hot Chili Peppers
Í tónleikabólkinum Red Hot Chili Peppers vóru hesir liminir: Anthony Kiedis (føddur 1. novembur 1962 á St. Mary’s Hospital, Grand Papids, Michigan USA) var forsangari í Red Hot Chili Peppers. Josh Klinghoffer var guitar spælari. Michael “Flea” Balzary (føddur 16. oktober 1962 í Melbourne, Australien) er ein australskur bassistur og bleiv kendur undir navnið Flea, tá ið hann byrjaði at spæla við Red Hot Chili Peppers. Chad Smith (føddur 25. oktober 1961) er ein amerikansk trummuspælari í Red Hot Chili Peppers, og hevur verið við í tónleikabólkinum síðan teir gjørdu fløguna Mother’s Milk. Jack Irons (føddur 18. juli 1962 í Los Angeles, Californien, USA) er trummuspælari og er best kendur, limur í Red Hot Chili Peppers og Pearl Jam. Irons hevur eisini arbeitt saman við Redd Kross, Raging Slab, Joe Strummer, The Latino Rockabilly War og The Les Claypool Frog Brigade. Hillel Slovak (føddur 13. apríl 1962, doyði 25. juni 1988) var ein israelskur/amerikanskur guitaristur og fyrrverandi limur í Red Hot Chili Peppers.
Hillel Slovak doyði, akkurát tá ið teir høvdu avtalað, at nu skuldu teir (Red Hot Chili Peppers) taka seg saman og gera eitt stórt gjørgnumbrot, har ið teir gera okkurt stórt, so at teir verða ordiliga kendir aftaná 4 ár. Guitaristurin í tónleikabólkinum Hillel Slovak, hevði leingi kempað við stoffum, sum var eitt stórt problem hjá tónleikabólkinum. Hillel Slovak bleiv funnin í sínari íbúð, deyður av einari yvirdosis av heroin (1988). Hini í tónleikabólkinum, fingu eitt stórt sjokk av hesum. Eftir hann doyði, gjørdi Red Hot Chili Peppers ein mini-sang um hann, sum eitur “Knock Me Down”. Av tí at Hillel Slovak doyði, valgdi Jack Irons at fara úr bólkinum. Kiedis og Flea valgdu ikki at fara úr. Ein trummuspælari við navnið Chad Smith kom við í tónleikabólkinum. Tað sama gjørdi ein guitarspælari við navnið John Frusciante, sum so var ein stórur fan av tónleikabólkinum áðrenn, so hetta var ordiliga stórt fyri honum, at koma við í tónleikabólkin.
Har hava verið nógvar broytingar í tónleikabólkinum, av tí at teir ikki hava kunna semjast, og av tí at Hillel Slovak doyði. Tað er syrgiligt at hoyra at ein av teimum doyði, og at fleiri onnur kend fólk eru deyð av tí sama, og har eru eisini fleiri fólk í allari verðini, sum eru deyð av tí sama. Tað er eisini eitt sindur syrgiligt, at teir ikki hava kunnað semjast so væl hesi árini, at teir hava verið noyddir at broytt bólkin, og at onkur er farin úr.
Zacharias Heinesen
Zacharias Karl Ulrik Heinesen (betri kendur sum Zacharias Heinesen, føddur 19. juni 1936 í Tórshavn) er ein føroyskur listamálari. Hann er sonur rithøvundan og listamannin William Heinesen.
Hann varð útbúgvin á Myndistaskólinn í Reykjavík í 1958, Ísland og á Kunstakademiet í Keypmannahavn í 1963. Síðan hevur hann búð í Havn.
Myndprýtt føroyskir peningaseðlar
Zacharias Heinesen hevur myndprýtt eina røð av føroyskum peningaseðlum við akvarelmálningum, ið prýða baksíðuna á seðlunum.
219 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. - 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr.
Árstal: 224 f.Kr. 223 f.Kr. 222 f.Kr. 221 f.Kr. 220 f.Kr. - 219 f.Kr. - 218 f.Kr. 217 f.Kr. 216 f.Kr. 215 f.Kr. 214 f.Kr.
Retoromanskt mál
thumb|Retoromanska málið í landspartinum [[Graubünden]] Retoromanskt (Rumantsch, Rumauntsch ella Romontsch) er eitt romanskt mál, sum verður talað í summum fjarløgdum bygdaløgum uppi í fjøllunum í Sveis, fyrst og fremst í landspartinum Graubünden. Retoromanskt er fjórða almenna málið í Sveis.
Almenn ogn
thumb|Mynd nýtt á [[Wikipedia fyri at vísa á, at mynd/grein ella aðrir miðlar koma frá eini keldu, sum ikki hevur ein upphavsrætt]]
Public domain ofta stytt PD, merkir almenn ogn. Tað vil siga ongin eigari og tí ongin upphavsrættur.
Hausa mál
250px|thumbnail|Kort ið vísir, hvar hausa-málið verður tosað Hausa (Yaren Hausa ella Harshen Hausa) er eitt Kjad mál (ein grein av Afro-Asiatiskum málum) við tí størstu mongdini av fólkum ið tosa málið. Umleið 34 milliónir fólk tosa hausa sum móðurmál, meðan í minsta lagi 18 milliónir fólk tosað málið sum annað mál (fyrsta fremmandamál), til samans tosa umleið 52 milliónir hausa-málið. Hausa málið verður fyrst og fremst tosað í Niger og Nigeria men verður eisini brúkt rættiliga nógv í øðrum vestuafrikonskum londum. Hausa málið verður í høvuðsheitum tosað av muslimum.
Boko (Latín)
Nýtíðar almenna hausa verður skrivað við latínskum bókstavaraði, ið verður nevnt Boko, tað varð innført í 1930 av bretsku hjálanda fyrisitingini.
Bókstavurin verður bert nýttur í Niger; í Nigeria verður bókstavurin skrivaður.
7. apríl
7. apríl er dagur 97 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 98 um skotár er). 268 dagar eru eftir av árinum.
Duncan Ferguson
225px|thumb|right|Duncan Ferguson í 2013. Duncan Cowan Ferguson (føddur 27. desember 1971 í Stirling í Skotlandi) er skotskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.
Tann 18. januar 2022 var hann settur sum fyribils venjari hjá enska Premier League liðinum Everton. Hetta er aðru ferð, at hann tekur við sum fyribils venjari í Everton. Fyrstu ferð, hann gjørdi tað, var í 2019.
Fjallasnjófuglur
Fjallasnjófuglur (frøðiheiti - Calcarius lapponicus)
Sioux Falls
255px|thumb|right|Fossarnir í Sioux Falls 255px|thumb|right|Sioux Falls Sioux Falls (ensk úttala: /ˌsuː ˈfɔːlz/) er størsti býurin í amerikanska lutstatinum Suðurdakota.
Býurin liggur í landsynningshorni av lutstatinum. Í 2019 búðu um 183 túsund fólk í býnum.
Søga
Sioux Falls varð grundlagdur í 1883. Búsetingin varð uppkallað eftir teimum fossunum í ánni Big Sioux River, sum rennur ígjøgnum býin.
Jákup í Skemmuni
Jákup Pauli Christiansen, vanliga nevndur Jákup í Skemmuni, er føroyskur týðari, búsitandi í Svendborg í Danmark. Hann er føddur 27. oktober 1951 í Vági. Flutti 12 ára gamal til Sands, har hann vaks upp í Skemmuni.
Las á Odense Universiteti (nú Syddansk Universitet) og tók cand.phil.-prógv í norðurlendskum máli og bókmentum. Jákup í Skemmuni er serliga kendur sum týðari. Jákup í Skemmuni hevur týtt umleið 200 bøkur til føroyskt, serliga úr svenskum og norskum, fyrst og fremst barna- og ungdómsbøkur, men eisini norðurlendskar klassikarar sum Keisaran av Portugáliu eftir Selmu Lagerlöf. Meginpartin av bókmentunum hevur hann givið út á egnum forlagi, nevnt Nýlendi. Hann hevur havt týddar stuttsøgur og framhaldssøgur í tíðarritunum Glugganum og Vencli og í blaðnum 14.SEPTEMBER, har hann var blaðmaður frá 1973 til 1976.
Heiður
Jákup í Skemmuni fekk í 1986 Barnabókaheiðursløn Tórshavnar Býráðs fyri týðingar- og útgávuvirksemi sítt, og í 1994 læt Sveriges Författarfond honum virðisløn fyri at týða svenskar bókmentir til føroyskt, seinni eisini starvsløn.
Minningardagur teirra sjólátnu
thumb|Minnisvarðin í Porkeri Minningardagur teirra sjólátnu er 1. november, Alhalgunadag. Í Føroyum verður dagurin hildin við, at í nógvum bygdum er minningarhald við minnisvarðarnar yvir sjólátin, og minnisgudstænastur eru í summum kirkjum. Eftir 2. heimsbardaga var umrøtt at áseta ein almennan flaggdag til minnis um teir, sum vóru farnir á sjónum, og 15. mars 1949 var samtykt, at halda allahalgannadag, 1. november, sum minningardag teirra sjólátnu. Tá eigur Merkið at vera á hálvari stong.
Jólaaftan
thumb|right|250px Jólaaftan er 24. desember - dagurin fyri jóladag. Orðið aftan kann bæði merkja kvøld (sbr. da: aften) og dagurin fyri halgidag, td. jólaaftan, nýggjársaftan, páskaaftan og hvítusunnuaftan. Við fyrimynd í hesum orðum er eisini gjørt skemtiorðið budingsaftan, tí onkur skipskokkur altíð hevði buding omaná døgurða sunnudag.
Allahalgannadagur
Allahalgannadagur er 1. november, og verður í Føroyum eisini hildin sum minningardagur teirra sjólátnu. Í 2006 vórðu eisini guðstænastur hildnar fyri deyð børn í árinum. Onkuntíð verður dagurin eisini nevndur Alhalgunadagur.
Jólaaftan
Í Føroyum hevur jólaaftan verið vanligur arbeiðsdagur til klokkan 6 á kvøldi, tá hildið varð heilagt. Vanligt var fyrr at kóka ræstan fisk til døgurða jólaaftan - og summi halda framvegis fæst við henda sið - og haðani er heitið aftansfiskur.
Í nýggjari tíð er vanligt eftir danskari fyrimynd at byrja jólahaldið jólaaftan, so borðreitt verður við eini góðari máltíð, td. kókaðum ella stoktum røstum kjøti, gás ella dunnu og við rísalamande omaná - har mandla er latin í 1 verð, og tann, ið fær hesa mandlu, fær eina mandlugávu.
Gabriel García Márquez
Hann fekk sítt stóra gjøgnumbrot við skaldsøguni Cien años de soledad (Hundrað ára einsemi, ið av mongum verður mett at vera ein av teimum bestu skaldsøgunum frá 20. øld. Skaldsøgan gongur fyri seg í býnum Macondo. Høvundurin hevur fingið íblástur úr sínum føðibýi Aracataca í Norðurkolumbia. Skaldsøgan er eisini týtt til føroyskt.
Beyond the Grey
Beyond the Grey varð útgivin 3. juni 2011 av Tutl. Guðrið Hansdóttir hevur skrivað løg og tekstir og syngur sjálv.
William Blake
William Blake (føddur 28. november 1757, deyður 12. august 1827) var ein enskur yrkjari og listamálari. Hann var ikki so kendur, meðan hann livdi, men eftir deyða hansara er hann viðurkendur sum eitt týðandi skald frá Romantikkini.
Valurin
Valurin er fiskimanna- og arbeiðarabýlingurin mitt á Tvøroyri, ið vaks fram eftir at kommunan keypti Doktaratrøðna í 1880. Her savnaðust ognarloysingar, ið bara høvdu hendurnar at líta á, og bústaðarviðurskiftini vóru ikki altíð av teimum bestu. Av tí at kirkjan stóð her, nevndu hetlendingar, ið her komu, staðið fyri Kirkwall. Upprunin til heitið er Hválur ella Válur, eisini Háluer, t.e. nakað tað sama sum heyggjur.
Thisted kommuna
Thisted kommuna (danskt: Thisted kommune) er ein kommuna í Región Norðurjútlandi (fyrr í Viborg Amt) í Danmark.
220 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. - 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr.
Árstal: 225 f.Kr. 224 f.Kr. 223 f.Kr. 222 f.Kr. 221 f.Kr. - 220 f.Kr. - 219 f.Kr. 218 f.Kr. 217 f.Kr. 216 f.Kr. 215 f.Kr.
8. apríl
8. apríl er dagur 98 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 99 um skotár er). 267 dagar eru eftir av árinum.
Jósef Stalin
thumb|220px|Jósef Stalin (1943)
Jósef Stalín (russiskt: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин) føddur sum Iosif Vissarionovitj Dzjugasjvili (Иосиф Виссарионович Джугашвили) á russiskum og Ioseb Djughasjvili (იოსებ ჯუღაშვილი) á georgiskum (føddur 18. desember 1878 í Gori í Georgia, deyður 5. mars 1953) var ein sovjetiskur, kommunistiskur statsleiðari og einaræðisharri. Hann var statsleiðari í 30 ár. Tað var Lenin, ið gav honum kelinavnið Stalin, ið merkir Stálmaðurin. Hann gjørdist limur í Sosialistaflokkinum hjá Bolsjevikkunum í 1904. Í 1912 stovnaði hann blaðið Pravda. Hann gjørdist fyrsti aðalskrivarin í Kommunistaflokki Sovjetsamveldsins í 1922 og í 1924 yvirtók hann leiðsluna sum einaræðisharri eftir at Lenin doyði. Hann stýrdi Sovjetsamveldinum og var ein av heimsins máttmiklastu monnum til hann doyði í 1953. Stalin læt standmyndir av sær sjálvum reisa kring um í stórveldinum. Undir hansara leiðslu gjørdist Sovjetsamveldið eitt av heimsins størstu ídnaðarsamfeløgum, og í 1941-45 førdi hann kríggj móti Týsklandi og spældi ein týðandi leiklut í sigrinum hjá teimum sameindu móti Ásarveldunum.
Gavrilo Princip
thumb|right|250px|Gavrilo Princip. Gavrilo Princip (serbiskt: Гаврило Принцип, 25. juli 1894 - 28. apríl 1918) var ein bosniskur serbi, sum drap eysturíkska-ungarska trúnarvingan, Franz Ferdinand og konu hansara, Sofiu, sum var hertuginna av Hohenberg og var við barn, tá morðini vóru framd.
Gavrilo varð føddur í einari bygd sum eitur Oblijaj, foreldur hansara, vóru Petar, ið var postmaður, og mamman Marija. Gavrilo Princip hevði 8 beiggjar, 6 av teimun doyðu av sjúkum. Foreldur hansara høvdu ikki nokk av pengum til at hava hann hjá sær, so tey sendu hann til ein eldri beiggja, ið búði í Zagreb, sum nú er høvuðsstaðurin hjá Kroatia. Í 1912 fór Gavrilo Princip í mótmælisgongu ímóti Sarajevo, hetta hevði við sær, at hann bleiv koyrdur úr skúlanum, sum hann gekk á. Hildið verður at tað var Gavrilo Princip, ið var grundin til at fysti veraldarbardagi byrjaði. Hetta komst av, at hann drap eysturríkska trúnarvingin Franz Ferdinand og konu hansara, Sophie. Morðini fóru fram hin 28. juni í 1914. Gavrilo Princip og viðhaldsmenn hansara vóru tiknir av serbiska herinum.
Love Is Dead
Love Is Dead var fyrsta solo tónleikaútgávan hjá Guðrið Hansdóttir, Tutl gav fløguna út í 2007.
Ætlanarbúskapur
thumb|right|250px|Stýring ella frí kapping; ætlanar- ella [[marknaðarbúskapur. Í ætlanarbúskapinum eru tað politikararnir, ið gera av, hvat ið verður framleitt, og hvat ið verður brúkt.]] Ætlanarbúskapur byggir á tankarnar hjá Karl Marx um felags ognarætt til framleiðslutólini. Ymsar eru fatanirnar av politikki og búskapi. Tí eru eisini ymsar búskaparligar grundskipanir. Skilt verður í høvuðsheitum ímillum tríggjar grundskipanir: ætlanarbúskap, blandbúskap og marknaðarbúskap. Hendan búskaparskipanin hevur serliga verið roynd í m.a. gamla Sovjetsamveldinum, í Norðurkorea, í Kuba og í Eysturevropa. Grundleggjandi er, at avgerðir um framleiðslu, vøruprísir og íløgur verða tiknar av myndugleikum út frá tí, at hetta skal gagna samfelagnum, og ikki við vinningi fyri eyga. Ástøðiliga skal ætlanarbúskapurin tryggja samfelagsligu áhugamálini, soleiðis at íbúðir og matvørur eru bílig, at bara verður framleitt tað, ið brúk er fyri og bara neyðugar íløgur verða gjørdar.
Fyri nøkrum árum síðani var tað vanligt í teimum sokallaðu sosialistisku londunum, at politikarar ella myndugleikar stýrdu búskapinum. Marknaðarkreftirnar fingu ikki høvi at virka. Politikarar gjørdu av, hvussu nógv og hvat skuldi verða framleitt av teimum ymsu vørunum, og gjørdu soleiðis av, hvat og hvussu nógv brúkast skuldi í landinum. Ætlanir vóru gjørdar fyri allar framleiðslur. Heilt niður í smálutir varð roknað út, hvat hetta og hatta virkið skuldi framleiða. Ætlanir vóru eisini gjørdar fyri ár fram í tíðina. Hetta vóru m.a. tær sokallaðu fimmára-ætlanirnar. Tað, sum var at fáa í handlunum, var tað, sum politikararnir høvdu gjørt av skuldi framleiðast. Vandin fyri at ov nógv ella ov lítið var til av einari vøru var ógvuliga stórur. Óvanligt var heldur ikki, at fólk, hóast tey áttu pengar, máttu bíða í áravís fyri at fáa eitt sjónvarp ella ein bil, t.d. í Sovjet og Eysturevropa.
== Sí eisini  ==
Antibiotika
thumb|Antibiotika steðgar vøkstrinum av bakteriuni [[Staphylococcus aureus á eini royndarplátu.]]
Antibiotika er heilivágur ímóti bakteriusmittum. Grundarlagið undir virknaðinum á antibiotika er, at tað er munur á bakteriukyknunum (prokaryotar) og vertkyknunum (eukaryotar). Tað fyrst uppdagaða antibiotikaðið var penisillin, og enn í dag eru tey ymisku sløgini av penisillini tey mest nýttu antibiotikaðini.
Flokking
Antibiotika verða ofta flokkað í fimm bólkar eftir hvussu tey virka:
Svartkalvi
thumb|right|200px Svartkalvi (latín Reinhardtius hippoglossoides) verður í mesta lagi umleið 125 cm langur. Hann er botnfiskur millum 200 og 2000 metrar, men er eisini uppi í sjónum, heilt upp í vatnskorpuna. Um bakið er hann myrkabrúnur, næstan svartur. Á blindusíðu er hann dimt brúnligur, tó væl ljósari enn um bakið. Trolog garnaveiddur svartkalvi er ofta nakað sjávaður og litfarin, og ein farri av bláligum, viólbláum hómast tá. Svartkalvin er tann flatfiskur, ið hevur mest lit blindumegin.
Svartkalvi er høgravendur flatfiskur. Vinstra eyga kemur ikki heilt yvir á ovaru síðu, sum á øðrum flatfiskum, men verður verandi á kantinum á høvdinum. Hann hevur stóran kjaft við hvøssum tonnum, og týðiligt undirbit. Ryggfjøðurin byrjar beint aftan fyri vinstra eyga. Gotfjøðurin er frá gotinum aftur til klingruna. Uggafjaðrarnar eru nakað smáar og eru umleið eins til støddar. Hann hevur smáar búkfjaðrar. Sterturin er bert eitt lítið sindur innbogin aftan. Strikan er bein. Rangir svartkalvar síggjast av og á.
Svartkalvi verður nógv veiddur og er dýrur fiskur. Svartkalvi er allastaðni undir Føroyum, har sjógvurin er kaldur. Annars er hann frá Svalbarði til Murmansk og Norskurennu. Hann er vestan fyri Írland, á Hattonbanka og grynnum haðani norðureftir. Hann er við Jan Mayen, undir Íslandi og í Grønlandi. Frá Baffinslandinum til New Jersey. Í norðaru pørtunum av Kyrrahavinum er hann eisini.
Jensina Olsen
thumb|Jensina Olsen í 2014.
Lívsleið
Jensina Olsen hevur nomið sær útbúgvingar á ymsum stigum innan allar listagreinir, og hevur gingið sína egnu leið hesum viðvíkur.
Sum tannáringur byrjaði hon at ganga til drama, og varð bitin av pallarbeiði alt fyri eitt. Hon leikti nógvar leikir saman við bólkinum 'Grímulingum, og gjørdi ma.tilfar til sjónvarpskalendarin í 1987. Hon skrivaði sangir og var ma.klóvnurin ið ikki dugdi at halda jól, sum nógv børn vórðu øðiliga glað fyri tá.
Hon var við í 'Flatt av flatlondum', ið er tann fyrsta føroyska satirusendingin til Sjónvarp. Jákup Veyhe og Sjúrður Skaale gjørdu tilfarið til hesa sending, sum fólk tóku til sín. 'Ís, eru tit frá Føroyar', var ein setningur, sum gekk aftur rættiliga leingi.
Myndlist:
Fra 2001 til 2004 gekk Jensina á Billedskolen á Jagtvej í Keypmannahavn. Hon hevði áðrenn framsýnt í nøkur ár. Jensina hevði serframsýningar og framsýndi saman við øðrum føroyingum í eitt longri tíðarskeið. Hon arbeiddi við størri installatiónum, pappírsarbeiði, oljumálningum og vatnlitum. Tað eyðkenda við hennara myndum, er litsamansetingarnar og tað sera livandi úttrykki, ið er musikalskt og rútmiskt samansett. Eitt eyðkenni við hennara myndum, er at hugflogið hevur frítt spæl uppá allar mátar, og ein serlig verð verður gjørd.
221 f.Kr.
Áratíggju: 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. - 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr.
Jensina Olsen
Lívsleið
Í sangleikinum Fame, leikti Jensina í 2006 tann stranga og nærum óblíða karakterin sum skúlastjóri. Talan bleiv um 23 útseldar sýningar í Norðurlandahúsinum.
Í 2006 varð hon eisini kosin ársins singer/songwriter í Hafnia kappingini, og orsaka av tí, kom fløgan 'Eitt sidnur av tí blá' út. Har er sangurin 'Lívið lær' at finna, ið hon sang saman við systrini Annu Mariu Olsen í sjónvarpssendingini Mælt hjá Kringvarpi Føroya. Fløgan er spæld inn live í Studio 2 í Kringvarpi Føroya. Tónleikarir á fløguni eru Jensina Olsen (sang/akk.guitar), Rógvi á Rógvu(tr), Mikal Blak (bs), Leivur Thomsen (gui), Finnur Hansen (tangentar og ljóðarbeiði)
Í 2007 gjørdi hon 22 partar av einum dukkufilmi ið kallaðist Sópa, og varð hetta ein partur av sendingunum 'Rógvi og drekin'.
Í 2008 skrivaði og gjørdi Jensina tónleik til konseptið 'Ding dang Pappsang'. Hetta bleiv til 11 partar, sum nú eru at fáast á DVD. Hesar sendingar eru samantvinnaðar soleiðis, at flest øll kunnu hyggja eftir teimum. Sum hon sjálv sigur, so eru sendingarnar til børn frá 0-109 ár.
Hon hevur gjørt fleiri sangir til børn, og gav út fløguna 'Barnahjartafløga' í 2009, og har gjørdist ein sangur í hvussu so er eitt stórt hitt í Føroyum, tað var sangurin Føðingardagsbamsan, ella 'Góða bamsa' sum nógv valdu at kalla hann. Hann varð ein rættilig landaplága.
Í 2010 fekk hon Barnamentanarheiðursløn Tórshavnar býráðs fyri tað føroyska barnatilfarið hon hevur skapað gjøgnum ár og dag.
Í 2011 var hon partur av einari verkætlan saman við Aldubáruni, Edward Fuglø og Páll Sólstein, verkætlanin gjørdist til útgávuna Janus er ein stjørna, tað var Edward Fuglø, ið skrivaði søguna og teknaði, Páll Sólstein gjørdi tónleikin, Jensina fortelur søguna og tónleikarar í Aldubáruni spæla tónleikin. Jensina hevur ikki bara gjørt tónleik til børn.
Í 2012 vórðu sendingarnar 'Ding ding Pippting' framleiddar, meðan hon starvaðist í KVF fulla tíð. Hetta bleiv til 8 partar, sum síðani eru komnir út á DVD.
Í 2013 gjørdist hon sjálvstøðgug, og fæst við alt frá at undirhalda, vera við í leikum, verkætlanum og arbeiðir stødugt vid at fáa nýtt listarligt tilfar til vega av ymsum slag.
Í 2015 tulkaðu hon og Finnur Hansen barnabókina 'Og várið kom'. Knút Olsen hevur skrivað løgini, Alexandur Kristiansen hevur skrivað yrkingarnar og Bárður Jákupsson hevur málað vatnlitsmálningarnar. Sama ár komu eisini 10 partar av sendirøðini 'Hey', har Ljóðfílurin og hon aftur upplivdu ting saman.
Jútland
thumb|200px|Satelittmynd av Jútlandi og restini av Danmark Jútland er ein hálvoyggj í Danmark. Størsti landspartur í Danmark er langa, smala nesið Jútland, sum hevur mark ímótí Týsklandi.
Suðurjútland eitur eisini Norðurslesvík. Saman við Suðurslesvík, sum er partur av Týsklandi, er Norðurslesvík partur av gamla hertugadøminum Slesvík. Í 1864 misti Danmark Slesvík og Holstein til Týskland. Her búðu fólk, sum tosaðu danskt, frísiskt og týskt saman. Tá Týskland tapti Fyrra heimsbardaga var møguligt at halda eina fólkaatkvøðu í einum parti av Slesvík um, hvat land, tey skuldu verða partur av. Hetta var 10. feb. og 14. mars í 1920. 15. juni 1920 gjørdist Norðurslesvík aftur alment ein partur av Danmark og verður nú kallað Suðurjútland.
Regiónir
Við kommunalreforminum í Danmark hin 1. januar 2007 komu regiónir í staðin fyri amtini. Jútland er býtt sundur í tríggjar regiónir:
Fyrrverandi amtini
Við kommunalreforminum í 1970 bleiv Jútland býtt sundur í sjey amt:
Størstu býir í Jútlandi
Aarhus (249.709) • Aalborg (103.545 (126.556 íroknað. Nørresundby)) • Esbjerg (71.576) • Randers (60.656) • Kolding (57.197) • Horsens (53.807) • Vejle (51.341) • Herning (46.279) • Silkeborg (42.724) • Fredericia (39.716) • Viborg (35.893) • Holstebro (34.241) • Sønderborg (27.237) • Hjørring (24.762) • Frederikshavn (23.339) • Haderslev (21.213) • Skive (20.633) íbúgvar.
Mattias Karlsson
thumb|210px|Mattias Karlsson Hans Kennert Mattias Hedarv Karlsson (føddur 17. august 1977 í Rottne) er ein svenskur politikari. Hann hevur verið ríkisdagslimur síðan 2010 fyri Sverigedemokraterna og floksins formaður í Stórtinginum (bólkaleiðari) síðan 2014. Hann er í løtuni (síðan 17. oktober 2014) virkandi formaður fyri Svøríkisdemokratarnar, meðan Jimmie Åkesson er sjúkrameldaður.
Kynsleyst hjúnalag
thumb|upright=2|Lógir viðvíkjandi samkyndleika| {{legend|#025|Samkynt hjúnaband}} {{legend|#90C|Udenlandske ægteskaber anerkendes}} {{legend|#06F|Onnur sløg av parlagi (ella pappírsleyst samlív)}} {{legend|#CCC|Ingen anerkendelse af homoseksuelle par}} Kynsleyst hjúnalag (ella samkynt hjúnaband) er eitt hjúnalag millum tvey fólk av sama kyni. Fyrsta hjúnabandið millum tveir menn verður í 27 f.Kr. skrásett í Rómverska fullveldinum. Hjúnalag millum samkynd nú á døgum, bleiv loyvt í summum londum í tí fyrsta tíggjuárinum av 2000-árunum. Hjúnalag millum tvey av sama kyni er ikki loyvt í Føroyum, heldur ikki skrásett parlag. Í Danmark hava samkynd í fleiri ár havt møguleika fyri at liva saman í skrásettum parlagi, men hin 7. juni 2012 samtykti danska Fólkatingið eina nýggja hjúnabandslóg fyri Danmark við 85 atkvøðum fyri og 24 ímóti. Lógin er ikki galdandi fyri Føroyar og Grønland. Í november 2014 vóru tað 18 lond, ið loyva hjúnabandi millum tvey av sama kyni: Argentina, Belgia, Brasil, Danmark, Finnland, Frakland, Ísland, Kanada, Luksemburg, Niðurlond, Noreg, Nýsæland, Portugal, Spania, Stórabretland, Suðurafrika, Svøríki, Uruguei og harafturat eru tað fleiri minni partar av londum, ið loyva tí, eitt nú partar av Meksiko og USA.
Í kanning, sum Gallup Føroyar hevur gjørt fyri LGBT Føroyar í apríl 2013, taka heili 68 % undir við, at samkynd kunnu ganga saman í borgarligt hjúnaband. Tað vil siga, kunnu vígast á ráðhúsum og sýsluskrivstovum, men ikki í kirkjum og samkomum. Harafturímóti siga einans 27 % seg vera móti hesum. 5 % siga seg ikki vita hvat tey halda um málið. Tá spurningurin verður býttur út á kyn, siga heili 72 % av kvinnum ja til at javnseta samkynd og hinskynd í hjúnabandslógini, meðan tað eru 65 % av monnum, sum siga ja. Størsta stuðulin fáa tey samkyndu í Norð­streymoy, har 81 prosent av borgarun­um siga ja til samkynt hjúnarlag. Í øllum økjum í landinum, í øllum aldursbólkum, í øllum útbúgvingar- og lønarbólkum er meiriluti fyri eini broyting í hjúnabandslógini, soleiðis at samkynd verða javnsett við aðrar borgarar.
Steypakappingin í kvinnufótbólti
Steypakappingin í kvinnufótbólti hevur verið skipað síðan 1990.
Listi yvir steypafinalur hjá kvinnum
thumb|HB hevur vunnið steypakappingina hjá kvinnum 5 ferðir. thumb|Skála hevur vunnið steypakappingina hjá kvinnum einaferð og hevur tvær ferðir vunnið silvur. thumb|AB hevur vunnið steypakappingina hjá kvinnum einaferð og hevur tvær ferðir vunnið silvur. Listi yvir finalur:
Steypavinnarar eftir felag
Feløgini við skráskrift eru antin ikki til longur ella hava ikki nakað lið í 1. kvinnur longur ella hava lagt saman við annað lið.
Charleston (South Carolina)
425px|thumb|right|Charleston Charleston er størsti býurin í South Carolina, USA.
Býurin liggur á amerikonsku eysturstrondini, í landsynningshorni av Suðurcarolina. Í sjálvum býnum búgva um 137 túsund fólk. Tá bæði Charleston og býirnir i økinum rundanum verða lagdir saman (metropolitan area), so eru tað tó meiri enn 800 túsund fólk.
Fleiri áir renna ígjøgnum býin.
Søga
Býurin bleiv grundlagdur í 1670, undir heitinum Charles Town. Hann varð uppkallaður eftir táverandi konginum í Onglandi, Karl II.
Vinnarar av Vuelta a España
Listi yvir vinnarar av Vuelta a España:
Bókadeild Føroya Lærarafelags
Bókadeild Føroya Lærarafelags, ofta stytt BFL, varð stovnað í 1956. BFL hevur givið nógvar bøkur út, serliga til børn og ung. Hetta virksemið hevur verið skipað gjøgnum barnabókaklubba og ungdómsbókaklubba. Bókadeild Føroya Lærarafelags er helst virknasta forlag í landinum. Føroya Lærarafelag eigur Bókadeild Føroya Lærarafelags. Í 1985 setti forlagið Ingrið Sondum í starv sum leiðara, sum burturav fekst við bókaútgávu. Í 1997 varð Niels Jákup Thomsen settur sum leiðari á Bókadeildini.
Great Basin Desert
thumb|right|220px|Stakríki [[Nevada er í stóru oyðimørkini Great Basin.]] Great Basin Desert er størsta oyðimørkin í Norðuramerika. Stórir partar í Nevada eru Great Basin. Her veksur næstan einki. Veðurlagið er sera heitt, tí har sær sólin hvønn einasta dag frá morgni til myrkurs frá skýleysum himli.
Sundsøre kommuna
Sundsøre kommuna (danskt: Sundsøre kommune), er ein kommuna í Viborg Amt í Danmark.
Røreksættin
Røreksættin var leiðandi ættin í Russlandi frá 862 til 1598. Heilt neyvt var Russland ikki til hesa tíðina. Ríkið, sum var til frá 862 til 1240, verður nevnt Kievrúsaríkið. Mongolar noyddu valdsharrarnar av Røreksættini at fara úr býnum Novgorod. Eftir 1480-árini hevði ættin valdið í einum russiskum ríki og hevði hov í Moskva.
Millum eftirkomararnar av Røreksættini eru nakrar aðalsættir í Russlandi (Dolgoruki, Bogolubski, Staricki) og fyrrverandi Stórhertugadøminum Litaviu og Póllandi (Wareg-Massalski, Ostrogski, Zaslawski og øðrum).
Ættin byrjaði við Røreki, sum var rúsi og valdsharri í Novgorod, og doyði út við andveika tsarinum Feodor I. Eftir deyða Feodors var ein óstøðug tíð kend sum Trupla tíðin og helt fram til 1613. Tað árið settist Mikhail I í tsarssætið og byrjaði Romanovættina, sum fór at hava valdið í tríggjar øldir.
Samheiti
Samheiti eru orð, ið merkja tað sama ella nøkulunda tað sama, til dømis alda og bylgja; (da: synonym). Á føroyskum finst "Føroysk samheitaorðabók" eftir Henning Thomsen (Forlagið Stiðin, 2000)
23. februar
23. februar er dagur 54 í árinum í gregorianska kalendaranum. 311 dagar eru eftir av árinum (312 dagar um skotár er).
Johannes Andreas Næs
Útgivið
200px|thumbnail|[[Lív Næs gav út fløguna Keldufar í 2012 við yrkingum eftir abba hennara, sum hon og onnur hava gjørt løg til.]]
1400
1400 (MCD) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Óli Dahl
Óli Dahl (føddur 1915 í Funningi, deyður 30. oktober 1992) var ein føroyskur lærari, ritstjóri, blaðstjóri, rithøvundur, barnabókahøvundur og skald. Lærari í Klaksvík, hevur skrivað yrkingar, barnabøkur, serliga við siðsøguligum innihaldi, og eina siðsøguliga skaldsøgu. Fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var burtur í 6 ár, hann fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv í 1938. Hann starvaðist sum lærari í Elduvík og Funningsfirði 1945-46, á Viðareiði 1946-53 og í Klaksvík frá 1953, til hann í 1982 legði starvið frá sær vegna aldur. Hann var formaður í Klaksvíkar Sjónleikarfelag í nógv ár og var við til at stovna Klaksvíkar Dansifelag í 1954. Hann er faðir Árna Dahl.
Rebekka Fuglø
Rebekka Fuglø Poulsen (fødd 1993) er ein føroyskur rennari, sum rennur fyri Treysti úr Klaksvík, Føroyar og danska felagið Vejle IF. Hon gjørdist danmarksmeistari fyri ung í 800 m og 1500 m bæði innandura og uttandura í 2011. Hon luttók á Oyggjaleikunum í 2009 og 2011, seinnu ferðina kom hon í finalur, men vann onki heiðursmerki, hon setti tó nýtt føroyskt met í 800 m renning við tíðini 2.19,58, gamla metið átti Bjørk Herup Olsen. Rebekka vann FM í Cross renning 2012 (8 km) við tíðini 40 minuttir og 31 sekund. Guttorm Sørensen er venjari hjá Rebekku.
Oyggjaleikir 2023 á Guernsey
Í juli 2023 luttók Rebekka á Oyggjaleikunum á Guernsey. Hon vann bronsu í 800 metrar renning við tíðini 2:17.73.
Oyggjaleikir 2019 á Gibraltar
Í juli 2019 luttók Rebekka á Oyggjaleikunum á Gibraltar. Hon vann trý heiðursmerki:
DM 2018 í Odense
Í august 2018 luttók Rebekka á DM í Odense. Hon rann fyri Vejle, sum hon umboðar, tá hon rennur í Danmark. Tá Rebekka í 1500 metrar renning kom á mál, var hon danmarksmeistari við tíðini 4.29,62.
FM í lendisrenning 2015
Runnið var á fløtuni og í viðarlundini í Hoydølum. Talan var um 8 kilometrar tilsamans.
2012
Rebekka Fuglø vann silvur í 1500 innandura renning til DM gentur 18-19 ár.
FM 2011
Rebekka Fuglø luttók í fýra kappingum til FM á Tórsbreyt í august 2011. Hon vann tær allar. Greinar og vinnarartíðirnar hjá henni vóru:
2010
Rebekka gjørdist nummar tvey hjá kvinnunum í samlaðu vetrarrenningini 2009/10. Hon gjørdist nummar tvey bæði í opna bólkinum og í bólkinum hjá kvinnuunglingum. Bert Bjørk Herup Olsen rann skjótari.
Aminoglykosid
thumb|Bakteriu [[ribosom bundið til antibiotika paromomycin.]]
Aminoglykosidir eru eitt slag av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið hjá bakteriuni og forða sostatt fyri translatiónini av mRNA. Tey elva eisini til feillesing og harvið til óvirkandi proteinir.
Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
110-árini
Øldir: 1. øld - 2. øld - 3. øld
Áratíggju: 60-árini 70-árini 80-árini 90-árini 100-árini - 110-árini - 120-árini 130-árini 140-árini 150-árini 160-árini
Ár: 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119
Sakramenti
Eitt sakramenti merkir ein heilag handling. Føroyska orðið "sakramenti" kemur av kirkjulatínska orðinum sacrāmentum, sum er avleitt latínska orðinum sacrō ("heilagt").
Rómversk katólska kirkjan hevur sjey sakramenti (dóp, ferming, altarborð, skriftarmálið, prestavígsla, hjúnaðarvígsla og sjúkrasalving)
Ortodoksa kirkjan hevur ikki eina læru, sum fastsetur hvussu nógv sakramenti (mysteriir) eru. Men vanliga hugsa teir eisini um somu sjey sum katolikkarnir.
Spøttrup kommuna
Spøttrup kommuna (danskt: Spøttrup kommune), er ein kommuna í Viborg Amt í Danmark.
Sakramenti
"...vi kalder de ritualer sakramenter, der er befalet af Gud og som har tilføjet et løfte om nåde..." Úr verjunarritinum fyri Augsburgsku trúarjáttanini.
Brøðrasamkoman, hvítusunnusamkomurnar, adventistasamkoman o.s.fr. hava ongi sakramenti.
Rock Springs (Wyoming)
thumb|Rock Springs í Wyoming thumb|´´I miðbýnum Rock Springs er ein býur í amerikanska stakríkinum Wyoming.
Región Miðjútland
Región Miðjútland (Danskt: Region Midtjylland) er ein av teimum fimm regiónunum í Danmark. Regiónin er ein fyrisitingarlig eind við høvuðsábyrgdini fyri heilsuverkinum, regionalari menning og fyri rakturinum av eini røð av almennum stovnum í Miðjútlandi. .
Región Miðjútland er landsins næststørsta región um hugd verður at fólkatalinum, har búgva 1.277.538 (2014), og landsins størsta región, um hugd verður at víddini, sum er á 13.005.7 km². Regiónin hevur høvuðssæti í Viborg.
Regiónin hevði í 2010 eina fíggjarætlan á 25,2 mia. kr. og umleið 25.000 starvsfólk.
Bent Hansen (S) hevur verið formaður fyri regiónsráðnum síðan 2007. Hann varð afturvaldur á regiónsvalinum í 2009 við 72.665 persónligum atkvøðum.
Kommunur í regiónini
í Región Miðjútland eru tað 19 kommunur. Borgarstjórarnir fyri tær 19 kommunurnar og regiónsformaðurin eru tilsamans Kontaktnevndin (Kontaktudvalget) í Región Miðjútlandi. .
Við 24,45% ella 306.650 íbúgvum er Aarhus kommuna størsta kommunan í regiónini.
Gullaksur
thumb|right|200px Gulllaksur (latín Argentina silus) er vanligur í vestara parti av Barentshavinum, við Norra, í Skagerrak, norðara parti av Norðsjónum, vestan fyri Skotland og Írland, undir Føroyum, Íslandi og Grønlandi. Í vestara parti av Atlantshavi er hann í Davisfirði, við Nova Scotia, Grand Bank og George’s Bank í Kanada. Hann er á djúpum vatni úr 150 m. niður á 1400 m. Gulllaksur stendur bæði við botn og eisini eitt sindur uppi í sjónum, leysur av botni. Óvist er, um gulllaksur undir Føroyum er ein sjálvstøðugur stovnur ella um samband er við leiðirnar rundan um okkum. Í ICES verður gulllaksur við Føroyar viðgjørdur sum partur av einum felags stovni. Gulllaksur verður lívfrøðiliga roknaður sum ein djúpvatnsfiskur, sum lond hava bundið seg til at fiska við serligum fyrivarni.
Ragnar Finsson
Ragnar Finsson (føddur 1996) er ein føroyskur punkrock og blues sangari. Hann gjørdist kendur, tá ið hann í 2008 luttók í talentkappingini hjá DR Talent 2008, har hann endaði á einum triðjaplássi. Árið eftir Talent spældi hann á konsertum í Føroyum við sínum egna orkestri. Fyrst kallaðu teir seg A-55, síðan Stewies Loveranch, Ragnar spældi guitar og sang. Pápi Ragnar, Finnur Hansen, er eisini tónleikari og spælir á ymiskum ljóðførum og er ofta tónleikari á upptøkum og tónleikaútgávum hjá føroyskum tónleikarum. Mamma Ragnar, Malan Thomsen, syngur eisini.
Í 2016 varð Ragnar tilnevndur eina FMA virðisløn í bólkinum Ársins nýggja navn.
Henning Thomsen
Henning Thomsen, f. 1933, er orðabókarithøvundur. Hann hevur gjørt Føroysku samheitaorðabókina (Forlagið Stiðin, 2000). Henning Thomsen hevur eisini í mong ár gjørt føroyskar krossorðagátur, sum hava staðið í føroyskum dagbløðum.
Punjab (tónleikabólkur)
thumbnail|Punjab í 2014 Punjab er ein føroyskur tónleikabólkur, ið varð stovnaður í 2012. Bólkurin spælir alternativan funk rokk tónleik við íblástri frá jazz. Teir útgóvu fyrstu fløguna í september 2015. Á FMA 2016 var bólkurin tilnevndur 5 virðislønir, umframt at forsangarin, Árni Johannesson, var tilnevndur Ársins sangari í bólkinum Folk, Country og Blues.
Mamuka Toronjadze
thumb|200px|Mamuka Toronjadze. Mamuka Toronjadze (føddur 13. mai í 1986) er miðvalla fótbóltsleikari frá Georgia. Í 2010 flutti hann til Føroya fyri at spæla við FC Suðuroy. Eftir at FC Suðuroy rykti niður í 1. deild í oktober 2010, gjørdi Mamuka Toronjadze nýggjan sáttmála við NSÍ úr Runavík, har hann spældi í 2011, tað gjørdist greitt seinast í november 2010. Í 2012 fór hann aftur til heimland sítt at spæla fótbólt, hesaferð við FC Merani Martvili.
Skoraði seks mál fyri FC Suðuroy
Mamuka Toronjadze skoraði seks mál fyri FC Suðuroy í Vodafonedeildini, tað var móti B36 9. mai 2010 á heimavølli, 22. august 2010 móti B36 á heimavølli, 29. august móti ÍF í Fuglafirði og so skoraði hann tvey mál í Gundadali í dystinum móti HB 12. september 2010, har FC Suðuroy vann dystin 4-1. 19. september 2010 spældi FC Suðuroy javnt 1-1 móti toppliðnum NSÍ, tað var Mamuka sum skoraði málið fyri FC Suðuroy við frísparki í 45. minutti, beint áðrenn farið var til hálvleik. Harumframt hevur Mamuka eisini skorað eitt mál fyri FC Suðuroy í kappingini um Løgmanssteypið, tað var á heimavølli 21. apríl 2010 í dystinum móti Skála. Tann dystin vann FC Suðuroy 6-1.
Maria R. Mikkelsen
Maria Rebekka Mikkelsen (23. juni 1877 í Havn - 12. februar 1956). Hon var ættað úr Dalólastovu í Havn og hevur tí eisini verið nevnd Maria í Dalólastovu. Í 1898 fór hon til Keypmannahavnar, har hon fyrst arbeiddi í bókahandli og seinni á Ríkisskjalasavninum. Hon gjørdist virkin í Føringafelagnum. Hon hevur yrkt og skrivað nakað, men varð serliga kend sum álitisfólkið, ið hjálpti og eggjaði øðrum, ið skrivaðu.
Tetracyklin
thumb|250px|Teir 4 ringarnir í grund tetracyklin strukturinum
Tetracyklinir eru ein bólkur av antibiotika. Tey virka við at binda til ribosomið og forða fyri binding av aminoacyl-tRNA. Harvið verður proteinframleiðslan steðgað.
Eitt av evnunum í hesum bólki eitur sjálvt tetracyklin.
Tey týdningarmiklastu antibiotikaini í hesum flokkinum eru:
Lógarbrot
thumb|right|220px|Vektin skal vísa, at verja og ákæra skulu nágreiniliga vegast. Kriminalitetur er øll lógarbrot, ið geva revsing. Vanliga nevna vit alt lógarbrot, tað veri seg herverk ella súkklustuldur, morð ella rán. Summi lógarbrot fara um landamørk. Til dømis yvirgangur, flográn ella rúsevnissmugling. Nógv lond hava sett á stovn felags, altjóða løgregluna Interpol at berjast ímóti slíkum lógarbrotum. Høvuðssætið hjá Interpol er í París. Serligar avtalur eru gjørdar landanna millum um, hvussu lógarbrótarar kunnu verða latnir úr einum landi upp í hendurnar á myndugleikunum í øðrum landi.
Skive kommuna
Skive kommuna (Danskt: Skive kommune), er ein kommuna í Viborg Amt í Danmark.
Lógarbrot
Føroyar
Í øllum samfeløgum eru fyriskipanir og lógir. Í Føroyum sigur eina mest revsilógin okkum, hvat ið er ólógligt, men eisini eru nógvar aðrar lógir. Í lógunum stendur, hvussu ið revsað verður. Í revsilógini standa tær vanligu treytirnar, fyri at ein kann revsast. Til dømis er hon soleiðis orðað, at lógaldurin er 15 ár. Tað merkir, at ung yngri enn 15 ár kunnu ikki verða handtikin, dømd ella revsað. Føroya Rættur er okkara dómstólur. Her tekur dómarin støðu til lógarbrotini, til dømis herverk ella stuldur. Dómur kann verða skotin inn fyri landsrættin. Av tí, at dómsvaldið í Føroyum er danskt, skal danski landsrætturin viðgera slík mál. Tveir landsrættir eru, Vestari landsrættur í Viborg og Eystari landsrættur í Keypmannahavn, sum er tann, ið kemur til Føroya nakrar ferðir um árið at viðgera dómsmál. Summi álvarsmál skulu fyri nevningating. Í nevningatingi eru 12 nevningar og dómari. Nevningarnir gera av, um ákærdi er ósekur ella sekur. Skal ein verða sekur, skulu minst 8 av nevningunum vera samdir um tað. Nevningar saman við dómara áseta revsingina. Ovasti dómstólur í rættarskipanini nevnist Hægstirættur.
Fyrr var deyðarevsing fyri heilt álvarslig lógarbrot, og enn eru mong lond, har summir lógarbrótarar, til dømis drápsfólk, verða avrættað. Í Danmørk, og tí eisini í Føroyum, varð deyðarevsing tikin av í 1930. Fyri álvarsom lógarbrot kunnu fólk nú verða dømd at sita - treytaleys revsing. Tá ið ein tíð er farin, ber til at sleppa út ávísar tíðir. Eisini er vanligt, at fangar, sum skikka sær væl í fongslinum, sleppa út, áðrenn teir hava sitið alla tíðina, teir eru dømdir at sita. Treytað revsing er linari dómur. Tá verður revsingin freistað og fellur burtur eftir ávíst bil, um ákærdi ikki aftur brýtur lógina hetta bilið.
Náðimiðil
Náðimiðil er eitt orð, ið verður nýtt í kristnu trúarlæruni. Eitt náðimiðil er, sum orðið sigur, eitt miðil, sum veitir náði.
Í luthersku guðfrøðini verður tosað um fýra náðimiðlar: dópin, altarborðið, skriftarmálið og prædikuna (onkuntíð verður Bíblian eisini rokna við sum eitt serskilt náðimiðil). Í lutherdóminum nýtir mann í hesum føri eina smala týðing av náði, nevnliga náði skilt sum syndanna fyrigeving.
''"Vit hoyra okkara himmalsks Faðirs rødd í dópinum, altarborðinum, absolutiónini og prædikuni." Martin Luther (umsett úr donskum)''
Øshvítur spurvur
Øshvítur spurvur (frøðiheiti - Zonotrichia albicollis)
Náðimiðil
Katolikkar tosa eisini um náðimiðlar, men oftari í breiða skilnaðinum av náði - t.v.s. náði skilt sum góðska, umsorgan, miskunn o.líkn..
24. februar
24. februar er dagur 55 í árinum í gregorianska kalendaranum. 310 dagar eru eftir av árinum (311 dagar um skotár er). 24. februar kallast Leypársmessa, (men hann er 25. februar, um leypár (tað er skotár) er). Sagt verður, at á leypársmessu hevur veturin mist annað beinið.
222 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Árstal: 227 f.Kr. 226 f.Kr. 225 f.Kr. 224 f.Kr. 223 f.Kr. - 222 f.Kr. - 221 f.Kr. 220 f.Kr. 219 f.Kr. 218 f.Kr. 217 f.Kr.
Tour de France 2015
Tour de France 2015 er tann 102. útgávan av Tour de France. Kappingin byrjaði í Utrecht í Niðurlondum 4. juli 2015 við einum einkultstarti.
Atli Danielsen
thumb|200px Atli Danielsen (f. 15. august 1983) er føroyskur fótbóltsleikari sum leikar við Klaksvíkar Ítróttarfelag (KÍ). Atli spældi sín fyrsta dyst í bestu føroysku deildini í ár 2000. Fyrstu ferð Atli Danielsen umboðaði føroyska landsliðið var í 2003 tá ið hann kom inn sum útskiftari fyri Hans Fróða Hansen. Í 2005 royndi Atli seg fyri fyrstu ferð á útlendskum grasi. Hann var til royndarvenjingar í norskum fótbólti - felagið var Sogndal. KÍ leigaði Atla út, men eftir bert 2 dystir fyri norska felagið flutti Atli heim aftur. Eftir at aftur hava umboðað KÍ, gekk leiðin enn einaferð til útlendskt lið, hesaferð í lestrarørindum í Keypmannahavn, har hann umboðaði BK Frem í trý kappingarár. Eftir at felagið fór á húsagang mátti Atli finna nýggjan arbeiðisgevara, valið fall á FC Roskilde, sum eisini leikar í næstbestu deildini.
Eftir lestrartíðina valdi Atli at flyta heim til Føroyar. Hesaferð valdi Atli at fara til B36, sum lá í oddinum í føroysku kappingini tá ið kappingin var hálvrunnin. Tað vísti seg, at valið til B36 var rætt, tí staðfestast kundi, at tá ið kappingin var av, kundi Atli fyri fyrstu ferð kalla seg føroyameistara í vaksmannafótbólti í 2011. Kappingarárið 2012 varð ikki nakað at reypa av, B36 kláraði seg ikki væl á vøllinum, og varð Atli Danielsen ei heldur við í ætlanunum hjá nýggja landsliðsvenjaranum, Lars Olsen, eftir 10 ár í føroyskum landsliðsfótbólti varð Atli ikki úttikin til landsliðsdystir.