cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerd Müller
Müller eigur tey týsku málskoringsmetini fyri bæði týska fótbóltslandsliðið og fyri Bundesliga. Hann skoraði 68 mál í 62 landskampum, og í Bundesliga 365 mál í 427 dystum. Han verður roknaður sum ein av teimum mest effektivu álopsleikarunum gjøgnum allar tíðir, og fekk kelinøvn sum "der Bomber (der Nation)" og "Kleines Dickes Müller".
Dave Grohl
200px|thumb|right|Dave Grohl í 2007. David Eric Grohl (føddur 14. januar 1969 í Warren, Ohio) er ein amerikanskur tónleikari, ið er forsangari og gittarspælari hjá Foo Fighters. Hann hevur áður spælt trummur við Nirvana, Queens of the Stong Age og Them Crooked Vultures.
Machu Picchu
thumb|right|250px|Tað ið er eftir av býnum Machu Picchu. Machu Picchu (quechua: Machu Pikchu, eisini kent sum Horvni inkabýurin) høgt uppi í Andesfjøllum í Perú var týdningarmikil inkabýur í 15.- og 16. øld ; hann lá væl fyri hermálsliga og var ringur at søkja at. Skansabýurin Machu Picchu var 12 km2 til støddar. Hann var bygdur á nógvar bríkar, ið vóru høgdar inn í fjallalíðina, fleiri enn 600 m. uppi. Machu Picchu liggur 2430 metrar yvir havinum. Tað var so mikið torført at sleppa til býin, at spaniólar ongantíð funnu hann. Tað er ikki lætt at koma til inkabýin Machu Picchu, sum doyði út og varð fjaldur av trøum og øðrum plantuvøkstri. Nú á døgum er hann kent ferðamál.
Í 1530-árunum gjørdu spaniólar innrás í Inkaríkið og hertóku landið Perú. Tað var viknað av innanhýsis ósemjum, og hertøkan elvdi til, at inkamentanin syndraðist. Nógv fólk doyðu, býir vórðu lagdir í oyði, og bríkar og vatningarskipanir fóru fyri skeyti. Sponsku hertakararnir varnaðust ikki býin, tá ið teir tóku landið í 1532, og ikki fyrr enn í 1911 kom amerikanski fornfrøðingurin Hiram Bingham fram á “horvna býin”, ið hann leingi hevði verið nevndur. Har eru toftir av til dømis templum og 143 sethúsum. Næstan 400 ár seinni varð ein gloymdur býur funnin aftur uppi á einum fjalli. Nú varð býurin nevndur Machu Picchu. Áðrenn býurin varð avtoftaður, var hann bústaður hjá teimum seinastu inkakongunum. Machu Picchu varð sett á heimsmentanararvslistan hjá UNESCO í 1983.
Louis Armstrong
Louis Armstrong (4. august 1901 – 6. juli 1971) var ein amerikanskur jazztónleikari, trompetistur og sangari.
Armstrong – ella Satchmo, sum hann eisini er kendur sum - ein møguliga tann kendasti av øllum jazztónleikarum, og sjálvt um djassur longu í 1940'num tók ein vend burtur frá stílinum hjá Armstrong, so hevur hann til allar tíðir verið høgt í metum millum tónleikarar.
Upptøkur hansara frá 1920'erne høvdu stóra ávirkan á menningina av djassinum og verður enn í dag sæddar sum nakað av tí besta djassinum, ið nakrantíð er innspælt. Hansara duettir við Ellu Fitzgerald eru klassikarar, og í 1968, tá trupulleikar við heilsuni nærum hevði støðga hansara lívsleið sum djasstónleikari, fekk hann stóra sukse við sanginum "What a Wonderful World". Hesin sangurin kann neyvan kallast jazzur, men er sera eyðkendur Armstrong-sangur við hansara positiva og optimistiska lyndi.
Lívssøga
Louis meinti sjálvur, at føðingardagur hansara var 4. juli 1900. Ikki fyrr enn 12 ár eftir deyða hansara, møtti rithøvundurin Gary Giddins (sum eitt nú hevur skrivað bøkur um Bing Crosby og Charlie Parker) í síni leitan eftir rótum Armstrongs, ein prest í einari grannasókn, sum vísti honum, at tað í tí lokalu kirkjubókini var nevndur ein Louis Armstrong, sum var føddur 4. august 1901. Tað vísti seg, at lítli Louis var skrásettur í sóknarkirkjuni hjá arbeiðsgevaranum hjá mammu hansara. Hesin upplýsingur kom við í bók Giddins, sum hevur heitið "Satchmo – the Genius of Louis Armstrong" og kom út í 1988. Dagurin 4. august 1901 hevur líka síðan verið góðtikin av Armstrong-granskarum, sum føðingardagurin hjá Louis Armstrong.
Sangir
Niðanfyri síggjast nakrir av kendastu sangunum, ið Armstrong framførdi:
Aars kommuna
Aars kommuna (danskt: Aars kommune), er ein kommuna í Nordjylland Amt í Danmark. Aars kommuna hevur umleið 13.322 íbúgvar.
Bataclan
Bataclan er eitt leikhús, ið liggur á 50 boulevard Voltaire í 11. arrondissement í París, Frakland.
Bygningurin varð teknaður í 1864 av arkitektinum Charles Duval, navnið vísir til Ba-Ta-Clan, ein operetta eftir Offenbach, men tað er eisini ein tilsiping til orðaleikin le tout bataclan (heila lortið). Tær nærmastu Métro støðirnar eru Oberkampf á Line 5 og Line 9 og Filles du Calvaire á Line 8.
Bataclan var ramma um eitt yvirgangsálop um kvøldið tann 13. november 2015, tá ið hópskjótingar og spreingingar drap umleið 87 fólk undir einari konsert við Eagles of Death Metal.
1956
Bókmentir
The Cairo Triology hjá Naguib Mahfouz.
Francisco Goya
200px|thumbnail|Francisco de Goya, portrett sum Vicente López Portaña hevur málað Francisco José de Goya y Lucientes (føddur 30. mars 1746 í Fuendetodos, Aragonia, Spania, deyður 16. apríl 1828 í Bordeaux, Frakland) var ein spanskur listamálari frá Romantikkini. Hann vaks upp í Zaragoza í landnyrðinspartinum av Spania og fór sum 14-ára gamal í læru hjá listamanninum José Luzan. Eftir eina ferð til Italia 1770-1771 var hann virkin við at framleiða tað kongaliga gobelinið og flutti síðan til Madrid í 1774. Umleið 1780 byrjaði hann lívsleið sín við tað kongaliga akademiið og við tað spanska kongshúsið, har hann varð útnevndur sum høvuðsmálari í 1799. Samstundis við starvið hjá kongshúsinum fylgdi hann væl við og dokumenteraði ræðuleikar undir Napoleonskrígnum við bløðum og málningum. Orsakað av spentu politisku støðuni í Spania, flutti hann í 1824 til Fraklands. Hann andaðist í Bordeaux í1828.
Nógv av verkum hansara, eitt nú Tann nakna Maja, verða framsýnd á Museo del Prado í Madrid.
Goya verður av mongum sæddur sum tann seinasti av teimum gomlu meistarunum og sum tann fyrsti av teimum modernaðu. Hann hevur givið íblástur til meistarar sum Manet og Picasso og Francis Bacon.
Pierre
Pierre ella City of Pierre er høvuðsstaðurin South Dakota, USA. Hann hevur umleið 13 876 íbugvar og liggur í miðstatinum. City of Pierre varð settur á stovn í 1880.
Piemonte
250px|thumbnail|Kort yvir landslutir í Piemonte Piemonte (italskt: Piemonte, Piemontesiskt og oksitanskt: Piemont, franskt: Piémont) er ein ein av 20 regiónum í Italia. Piemonte er ein sjálvstýrandi landslutur, sum liggur í útnyrðingsitalia. Høvuðsmáið ið verður tosað har er piemontesiskt. Italskt verður eisini tosað har og í Oksitandalunum býr ein minniluti, sum tosar sítt egna mál, oksitanskt. Tað oksitanska málið verður eisini tosað í Suðurfraklandi, Monako og í Katalonska dalinum Val d'Aran. Piemontesikst verður tosað í Piemont av meira enn einari millión fólkum. Piemont landsluturin er 25.402 km2 til støddar og fólkatalið er umleið 4,4 milliónir.
Landafrøði
Piemonte er næststørsta región av teimum 20 regiónunum í Italia, næst eftir Sisilia. Piemonte er umgirt av Alpunum til tríggjar síður, millum teirra eru fjøllini Monte Rosa og Monte Viso, har tann 652 km langa Po áin rennur. Piemonte hevur mark til Frakland, Sveis og tær italsku regiónirnar Lombardia, Liguria, Aosta Dalin og eitt pinkalítið sindur við Emilia Rómanja. 43,3% av Piemonte er fjallalendi, 30,3% er av lágum fjøllum ella heyggjum, og 26,4% er láglendi ella marklendi.
Fyrisitingarligar eindir
Piedmonte er býtt sundur í átta landslutir:
Ítróttur
Fleiri sløg av ítróttir verða íðka á høgum støði í Piemonte. Innan fótbólt eru tað serliga feløgini Juventus F.C. og Torino F.C., ið hava gjørt seg galdandi. Fótbóltsfeløgini í Piemonte hava vunnið flest italsk meistaraheiti. Flogbóltur verður serliga íðkaður í Cuneo, sum hevur manslið og í Novara, har tað serliga eru kvinnurnar, sum hava klárað seg væl. Innan kurvabólt kunnu nevnast Biella Basketball og Junior Casale, og innan íshockey kunnu nevnast Hockey Club Turin (sum varð stovnað í 1947) og hockey á rulluskoytum, har Amatori Vercelli hevur vunnið trý meistaraheiti, einaferð italsku steypakappingina og tvær ferðir CERS Cup.
EM í svimjing 2014
EM í svimjing og vatnítrótti 2014 varð hildið frá 13. til 24. august 2014 í Berlin, Týsklandi. Tað var tann 31. útgávan av meistaraskapinum, og fór fram í Velodrom. Føroyar vunnu tvey silvurheiðursmerki, tá ið Pál Joensen vann silvur í 800 m frí og 1500 metrum frí.
Eurovision Song Contest 2016
Eurovision Song Contest 2016 er tann 61. árliga evropeiska sangkappingin, sum á enskum nevnist Eurovision Song Contest, í Føroyum eisini kent sum Melodi Grand Prix. Kappingin verður hildin í Svøríki, eftir at Måns Zelmerlöw vann 2015 kappingina við sanginum "Heroes".
EM í svimjing 2014
Yvirlit yvir heiðursmerki
Hetta yvirlitið er viðvíkjandi øllum fýra ítróttagreinunum:
Eurovision Song Contest 2016
Fyrra hálvfinala
18 lond luttóku í fyrru hálvfinaluni. Svøríki, Frakland og Spania høvdu valrætt í hesi hálvfinaluni.
Ligia oceanica
Ligia oceanica verður uml. 30 mm til longdar, hevur avlangt skapilsi, tvær ferðir so langt sum tað er breitt, og liturin kann vera frá gráum yvir í gulgrønt. Ligia oceanica heldur til í fjøruni, serliga í støðuhyljum, sprungum í klettum og undir steinum. Ligia oceanica er altátið náttardýr og etur nógv sløg av tara, algum, og ymsar leivdir, og hevur ein serligan matarlyst fyri bløðrutara (Fucus vesiculosus).
EM í svimjing 2014
Úrslit
42 kappingar: 20 fyri hvørt kyn og harafturat tvær kappingar fyri bæði kynini. Tvey gull ein eitt bronsuheiðursmerki vórðu deild.
Liðkappingar fyri bæði kyn
Blandaðar liðkappingar eru kappingar fyri bæði menn og kvinnur ið svimja um kapp í somu liðkappingum, helvt um helvt av hvørjum kyni.
Ligia oceanica
Ligia oceanica verður 2½–3 ár, og ynglar vanliga bert einaferð.
Eurovision Song Contest 2016
Seinni hálvfinala
18 lond luttaka í seinni hálvfinaluni. Týskland, Italia og Stóra Bretland hava valrætt í hesi hálvfinaluni.
Harry Potter og vitramannasteinurin
Harry Potter og vitramannasteinurin (enskt: Harry Potter and the Philosopher's Stone) er fyrsta av metsølubókunum um Harry Potter, sum 11 ára gamal verður bjargaður undan óreinu stjúkforeldrunum og fær at vita, at hann er ein gandakallur. Hann fer í Hogwarts, skúlan fyri gandakynstur og galdralist og fer í bardaga móti teimum óndu, ið liggja honum eftir lívinum.
Franska Kollveltingin
Samanborið við onnur kríggj, vórðu ikki so nógv avrættað gjøgnum tað fronsku kollveltingina. Tað er trupult at siga akkurát hvussu nógv mistu lívið, men tey siga, at har vóru uml. 30-40.000 fólk sum doyðu, og 10.000 av teimum doyðu í fongslinum.
Ludvík 14. kongur
Franska samfelagið var býtt í tríggjar stættir. Hesar stættir høvdu áður verið savnaðar á einum stættartingi, men í 17. øld hevði kongur tikið ræðið. Skattur, lógir og alt um kríggj og friðarsamráðingar hevði hann um hendi. Í 1660 ráddi Ludvík 14. kongur yvir 24 milliónum fólkum. Um hesa tíðina vóru bara 5. mió fólk í Bretlandi, og um 4000 fólk í Føroyum. Frakland var eitt sera fínt í búgvið land, við nógvum lærdum fólki. Einaveldið var sterkast, tá Ludvík 14. sat við ræðið. Hann helt fast, við at hann hevði fingið valdið beinleiðis frá Gudi. Ludvík 14. dámdi best at liva í marglæti og stuttleika. Hovfólkið hjá Ludvíki 14., kappaðist um at gera kongi best, so tey møguliga kundu fáa týdningarmikil størv. Hóast tað, til tíðir, var hart og ikki stuttligt, so gjørdi tey sítt besta, og kappaðust um at fáa loyvi at sita við borðið hjá kongi.
Avrættingin
thumb|Avrættingin av Ludvíki 16. fór fram á torginum sum nú eitur [[Place de la Concorde.]] Ein kaldan morgun í januar 1793, varð Ludvík 16. koyrdur á avrættingarpallin á Place de la Revolution (Place de la Concorde). Vápnaðir hermenn fylgdu vogninum, og á avrættingarpallinum stóðu fólk við trummum til reiðar at doyva rópini frá kongstrúgvum viðhaldsfólki. Handlarnir vóru latnir aftur, og á gøtunum stóðu fólk tigandi og hugdu at. Presturin sigur frá, at tá ið fylgið kom til avrættingarstaðið, steig Ludvík treystliga upp á pallin og segði: ,,Eg eri sakleysur, men eg fyrigevi teimum, sum hava dømt meg’’. Nú hoyrdist trummusláttur, og kongur varð drigin upp í giljotinuna, undir knívin, fólk vórðu hálshøgd við. Í einum høggi varð høvdið av, og har gjørdist deyðatøgn. Aftaná eina løtu rungaðust rópini, og tað ljóðaði: Leingi livi lýveldið. Tey fóru nú at dansa um pallin, og øll sungu tjóðsangin.
Kollveltingin uttanlands
Kollveltingin ávirkaði viðurskiftini í øðrum londum. Fraklendingar lovaðu at styðja Wolfe Tone í Írlandi, sum stríddist fyri loysing frá Stóra Bretlandi, um hann gjørdi uppreistur ímóti stjórnini. Uppreisturin miseydnaðist, Tone varð handtikin og beindi fyri sær. Bretski forsætisráðharrin William Pitt kvíddi fyri, at fronsk herlið kundu leypa á Bretland úr Írlandi. Hann noyddi írska tingið at góðtaka eitt samveldi, og bæði londini vórðu formliga sameind í 1800.
Íslendsk Wikipedia
thumb|Íslendsk Wikipedia Íslendsk Wikipedia er tann íslendskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia.
Johannesburg
Johannesburg er størsti býur í Suðurafrika. Í Suðurafrika eru tríggir høvuðsstaðir: Ríkisfyrisitingin er í Pretoria, dómstólarnir í Bloemfontein og tingið í Høvdastaði. Men búskapar- og ídnaðarmiðdepilin í landinum er Johannesburg, eisini nevndur Gullbýurin. Gullnámini djúpt undir jørð hava veitt býnum øgiligt ríkidømi, tað hevur so lutvíst verið nýtt til at menna nógva ídnaðin í býnum, har teir gera bilar, meskinur, virka klæði og hava nógvan hátøkniídnað.
Usbekistan
Usbekistan (usbekskt: O'zbekiston) er eitt lýðveldi í Asia. Høvuðsstaður er Tasjkent. Usbekistan var fyrr ein partur av Sovjetsamveldinum, men gjørdist sjálvstøðug tjóð hin 1. september 1991. Fólkatalið í Usbekistan er umleið 30,2 milliónir (2013). Usbekistan er eitt av ríkastu og fjølbygdastu londunum í Mið-Asia. Stórt ráevnistilfeingi er í Usbekistan. Har er nógv olja, gass, kol, gull og uran. Stór gassleiðing er løgd úr Bukhara og norður til Uralfjøll í Russlandi. Men gassið verður eisini nýtt í usbekiska ídnaðinum, til dømis í evnafrøði-ídnaðinum og maskin- og flogfaraídnaðinum. Landslagið er skiftandi; tveir triðingar eru oyðimørk og turrar grasfløtur; men har eru eisini fruktagott lendi og stríðar áir og snjótakt fjøll. Gomlu býirnir fram við Silkivegnum eru farnir at draga nógv ferðafólk til sín, og útlendskar fyritøkur eru uppi í at gagnnýta stóra ráevnistilfeingið og góðu vatnorkumøguleikarnar. Usbekistan er fjórðstørsta bummullarland í heiminum. Usbekar nevna bummull "hvíta gullið". Silkivegurin er navnið á forna handilsvegnum úr Kina, ígjøgnum Mið-Asia, Miðeystur og til Evropa. Mangir gamlir islamskir býir, ið vóru handilsmiðdeplar, eru fram við vegnum. Ímillum teirra eru Samarkand, við mongum vøkrum islamskum bygningum, og Bukhara, sum er pílagrímsbýur hjá muslimum, og Tasjkent, høvuðsstaðurin í Usbekistan, sum er gitin undir navninum "gosbrunnabýurin".
Skillinge
thumb|300px|Skillinge Skillinge er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 859 í 2010.
Wisconsin
Wisconsin er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 5,6 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Madison og Milwaukee er størsti býurin. Í norðri hevur Wisconsin mark við Michigan, í vestri við Minnesota og Iowa, og í suðri við Illinois. Í norðri liggur Superiorvatn og í eystri liggur Michiganvatn. Frá 2011 til 2019 var Scott Walker (ein republikanari) guvernørur í statinum Wisconsin, og hann kom til valdið uppá at skapa fleiri arbeiðspláss. 250 000 arbeiðspláss eftir fýra ára valskeiðnum hjá guvernørinum, lovaði hann. Eitt sum Walker hevur gjørt er at fara í hernað ímóti fakfeløgum hjá alment løntum.
Síðan 2019 hevur Tony Evers verið guvernørur. Hann er limur í Demokratiska flokkinum.
Eyknevni er Grevlingurstaturin (enskt: The Badger State).
Søga
Peshtigo-eldurin, sum hildið verður byrjaði í Peshtigo í Wisconsin 8. oktober 1871, er tann skógareldurin í USA, sum hevur kravt flest mannalív. Eldurin kravdi nærum 2.500 mannalív, tá eitt øki á nærum 5,000 ferkilometrar stóð í ljósum loga. Tað bleiv ongantíð staðfest við vissu, hví eldurin byrjaði, men skerpingur og nógvur hiti í langa tíð hevði við sær, at vandin fyri eldi var stórur. Ein stórur partur av bæði Wisconsin og Michigan høvdu eldstormar - eitt fyribrigdi, sum hendir, tá ein eldur er so sterkur, at hann ger sína egnu vindskipan og verður sum ein tornado.
Búskapur
Dugnaligir jarðarmenn, sum hava tikið eftir teimum royndum, amerikanska búnaðarráðið hevur latið gera, hava gjørt Wisconsin til eitt av høvuðsbúnaðarlondunum í USA. Tað vaksa ymisk sløg av grøði á teimum ymisku teigunum, so sum moldin hóvar seg best til. Jørðin er pløgd, so at vatnið skal ikki taka moldina við sær, tá ið grovt regn er, men heldur ikki seta ov skjótt frá. Í strævnastu innheystingartíðini, seinnapartin í juli og fyrrapartin í august, er ikki sjáldan, at manningin á skurðtreskjarunum arbeiðir alt samdøgrið, helst tá ið illveður hóttir við at oyðileggja hveitina. Hvør treskjarin arbeiðir móti 40 monnum.
Mjólkarvørur eru eisini ein stórur partur av Wisconsins búskapur.
Størstu býir
275px|thumb|right|Landspartar og býir Teir 10 størstu býirnir í Wisconsin eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:
Kirk Hammett
200px|thumb|right|Kirk Hammett, 2010 Kirk Lee Hammett (føddur 18. november 1962 í San Francisco, Kalifornia) er ein amerikanskur tónleikari, ið spælur gittar við bólkinum Metallica. Hann hevur verið í bólkinum síðani 1983.
Grønlendsk Wikipedia
thumb|Grønlendsk Wikipedia Grønlendsk Wikipedia er tann grønlendskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia. Hin 10. mars 2015 vóru 1624 greinar upprættaðar á grønlendsktmæltu Wikipediu.
Simris
thumb|300px|Simris Simris er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 211 í 2010.
Hopeless (Roy Lichtenstein)
Hopeless er ein kendur pop-art málningur frá 1963 av Roy Lichtenstein. Málningurin hongur í Kunstmuseum Basel.
Baskemölla
thumb|300px|Baskemölla Baskemölla er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 230 í 2010.
Louis Bergh
Louis Jacob Andreas Cantor Bergh (12. september 1834 í Keypmannahavn - 7. november 1910) var ein danskur lærari og blaðstjóri. Hann flutti til Føroya, har hann gjørdist yvirlærari í realskúlanum í Havn (Thorshavns realskole) frá 1867. Hann arbeiddi fyri, at danskt skuldi vera verandi almenna málið í føroyskum skúlum. Hann var lærari hjá Jóannes Patursson, tá ið Jóannes gekk á realskúla. Sambært Jóannes Patursson vóru tey einastu tvey orðini, ið hann hoyrdi Bergh siga: pínadoy og skerpikjøt. Bergh var lærari á Læraraskúlanum frá 1870 til 1903, hann var blaðstjóri á Dimmalætting frá 1882 til 1885 og fyrsti formaður í Føroya Lærarafelag, har hann var formaður frá 1898 til 1902.
Flevoland
250px|thumbnail|Kort av Flevolandi (2018) Flevoland er ein landslutur í Niðurlondum. Lelystad er høvuðsbýur og Almere er størsti býur í landslutinum.
Hin 30. september 2013 var fólkatalið í landslutinum 399 825.
Kommunur
Tað eru 6 kommunur í landslutinum (2018).
1957
1957 (MCMLVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Richard Burton
Richard Burton, CBE (10. november 1925 – 5. august 1984) var ein Walisiskur sjónleikari og filmsleikari ið m.a var kendur fyri sína mjúku baritonrødd og stóra talent sum sjónleikari.
440-árini f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. - 5. øld f.Kr. - 4. øld
Áratíggju: 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. - 440-árini f.Kr. - 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr.
Ár: 449 f.Kr. 448 f.Kr. 447 f.Kr. 446 f.Kr. 445 f.Kr. 444 f.Kr. 443 f.Kr. 442 f.Kr. 441 f.Kr. 440 f.Kr.
Bengalskt mál
thumb|right|[[Shaheed Minar er ein minnisvarði í Dhaka, sum heiðrar martyrarnir, ið kempaðu fyri tí bengalska málinum]] Bengalskt er eitt indoevropeiskt mál, sum verður tosað í Bangladesj og India. Tað eru umleið 190 milliónir fólk í Bangladesh og teimum indisku lutstatunum Vesturbengalia og Assam og tilflytarar í Vesturheiminum og Miðeystri, ið tosa máli, ið harvið gerst tað fimmt mest talaða málið í heiminum (næst eftir mandarinskt, hindi/Urdu, spanskt og enskt).
Rotterdam
Rotterdam er ein kommuna, ein havnabýur og næststørsti býur í Niðurlondum.
Rotterdam er landsins størsti havnabýur. Ein djúp á rennir á sjógv 28 km haðani. Saman við Europoort er Rotterdam eisini heimsins størsta havn. Nútíðarhavnin Europoort í Rotterdam kann avgreiða 300 farmaskip í senn. Nógv vara, sum flutt verður inn á meginlandið, verður fyrst uppskipað í Rotterdam og síðan flutt eftir áunum í prámum ella lektarum eystur í Týskland. Á heimvegnum taka teir so aftur týskar varur við sær, sum skulu útskipast í Rotterdam.
Ítróttur
Stórir fótbóltfelag í Rotterdam eru Feyenoord, Sparta Rotterdam og SBV Excelsior.
thumb|centre|250px|Rotterdam.
Aalborg kommuna
thumb|right|250px|
Aalborg kommuna (danskt: Aalborg kommune) er ein kommuna í Región Norðurjútlandi (fyrr í Nordjylland Amt) í Danmark. Aalborg kommuna hevur umleið 163 231 íbúgvar.
Aalborg er vinarbýur hjá Fuglafirði.
Greg Abbott
Útbúgving
ì 1981 tók hann bachelor prógv í virkisbúskapi við University of Texas í Austin og hann gjørdist Doktari í løgfrøði á Vanderbilt University Law School í Nashville, Tennessee í 1984.
450-árini f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. - 5. øld f.Kr. - 4. øld
Áratíggju: 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. - 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr.
Ár: 459 f.Kr. 458 f.Kr. 457 f.Kr. 456 f.Kr. 455 f.Kr. 454 f.Kr. 453 f.Kr. 452 f.Kr. 451 f.Kr. 450 f.Kr.
Karlsborg
thumb|right|240px|Karlsborg. Karlsborg er ein býur í Västra Götalands län í Karlsborgs kommunu í Svøríki. Býurin er fyrisitingarbýur í Karlsborgs kommunu og hevði 3.551 íbúgvar í 2010.
Karlsborg liggur tætt við vestaru síðuna av vatninum Vättern og er kent fyri Karlsborg skansan sum varð bygdur í árunum 1819-1909. Býurin varð stovnaður og grundaði sín vøkstur á bygningsarbeiðsmenninir sum bygdu skansan í 1800-talinum. Skansin varð roknaður til at virka sum eyka høvuðsstaður í Svøríki í kríggsstøðu, við plássi til eitt nú ríkisdagin, stjórnina, valutagoymslu og kongshúsið.
Maðurin ið slapp at fara
Maðurin ið slapp at fara (danskt; Manden der fik lov at gå, enskt; The man who was allowed to leave) er ein føroyskur filmur av Katrini Ottarsdóttur frá 1994.
Søgugongd
Ein tragikomisk søga um ein eldri giftan mann, sum ein dagin ger av at fara frá konuni fyri at liva saman við tí nógv yngri Mariu. Konan tekur hetta heilt róliga. Hon er hvørki óð ella kedd, men heldur at hann skal sleppa at renna hornini av sær. Hon er sannførd um, at hann skjótt verður klókari og fer at koma aftur til sín. Tað ger hann eisini, men ikki akkurát so, sum hon hevði hugsað sær.
Cliff Burton
Clifford Lee "Cliff" Burton (føddur 10. februar 1962 - andaðist 27. september 1986) var ein amerikanskur tónleikari, ið spældi bass við bólkinum Metallica frá desember 1982 til hann doyði í september 1986.
1070-árini
Øldir: 10. øld - 11. øld - 12. øld
Andras Guttormsson
Andras Guttormsson (føddur umleið 1490, doyði 1544, búði í Kálgarði í Sumba, ættaður úr Noregi) var løgmaður í Føroyum 1531 - 1544.
Hann er faðir Guttorm Andrasson, sum gjørdist løgmaður eftir faðirin.
í desember 1531 fekk Andras Guttormsson tilnevning frá Fríðriki kongi I til starvið sum løgmaður í Føroyum. Hann skuldi gera løgmanseið sín til Joachim Wullenweber, kongsins fúta og Føroya fólk ("menige almue"), helst á Føroya Løgtingi. Hann skuldi veita hvørjum manni, fátækum og ríkum, lóg og rætt eftir Sankta Ólavs kongs og Noregs lóg. Andras Guttormsson búði í Kálgarði í Gørðum í Sumba og hann var Føroya løgmaður til 1544.
Monmouth
thumb|Monmouth Monmouth (Walisisk: Trefynwy = "býurin við Monnow") er ein býur í landssynningspartinum av Wales. Býurin liggur, har ið áirnar Monnow og Wye møtast, umleið tríggjar kilometrar frá markinum til Onglands. Býurin liggur 58 km í ein landnyrðing av Cardiff og 204 km vestan fyri London. Býurin liggur í Monmouthshire. Í 2001 búðu 8.877 fólk í Monmouth.
Seinni gjørdist býurin ein miðdepil fyri ferðavinnu í Wye Dalinum, og harumframt eisini til ein marknaðarbý.
Søga
thumb|[[Monmouth Borgin]] thumb|Standmynd til minnis um [[Charles Rolls]] Útgrevstur, sum Monmouth Archaeological Society hevur staðið fyri, fram við Monnow Street, hava avdúkað eitt ríkidømi av kunning um ta elstu søguna hjá býnum. Council for British Archaeology hevur útnevnt býin sum ein av topp 10 býum í Stóra Bretlandi, sum eru verdir at vitja tá talan er um fornaldarfrøði.
Rómaratíðin
Tað fyrsta niðursetustað, ið man kennir til í Monmouth, er rómverska borgin Blestium. Henda borg var forbundin við aðrar partar av Rómararíkinum við vegum, sum førdu til teir størri býirnar Glevum og Isca Augusta. Fornfrøðingar hava funnið pottaskar og myntir í miðbýnum. Í tí seinni rómaratíðini, frá 2. øld til 4. øld, sær tað út til at býurin hevur verið miðdepil fyri jarnsmíð.
Miðøld
Eftir at Rómaraveldið endaði í Bretlandi, var Monmouth økið í syðra endanum av walisiska kongadøminum Ergyng (5. - 7. øld). Tað einasta prógvið fyri at fólk framhaldandi hava búð í Monmouth alla hesa tíðina er ein tekstur um eina kirkju í økinum í 7. øld. Tað er óvist hvar ið kirkjan var, men hon var í býnum, og so var hon ognað walisiska halgimenninum Cadoc. Í 1056 var økið lagt í oyði av walisiska prinsinum Gruffydd ap Llywelyn, tá hann var á veg í herna saman við einum heri av walisum, saxonarum og dønum fyri at niðurberja Ralph, jarlin av Hereford. Edvard 2. av Onglandi sat eitt styttri tíðarskeið í fongsli í Monmouth Borgini, eftir at kona hansara, Isabella, og elskari hennara, Roger Mortimer, høvdu sett hann frá trúnuni.
Tíðin eftir miðøld
Í 1536 innførdi Henry VIII eina røð av lógum, sum síðan hava verið nevndar Laws in Wales Acts 1535–1542. Hesar lógir avtóku valdið hjá teimum sonevndu Marcher Lords og sameindi fyrisitingina av Onglandi og Wales. Eitt nýtt shire (fyrisitingarlig eind) var grundlagt, sum fevndi um økið vestanfyri Gloucestershire og Herefordshire, og Monmouth gjørdist county býur í hesum sonevnda shire, tvs. eitt slag av høvuðsæti hjá fyrisitingini. Býurin fekk umboðan í Enska Parlamentinum um somu tíð. Í 1605 gav James I Monmouth eitt sokallað town charter, sum er eitt lógarskjal, sum grundleggur eina kommunu, hetta var gjørt við tí sonevnda letters patent. Á einum korti yvir Monmouth, sum John Speed teknaði í 1610, líkist býurin rættiliga nógv sær sjálvum, sum hann sær út í dag, tá hugsað verður um høvuðsgøturnar, borgina og brúnna. Høvuðsgøtan Monmouth Street var gjørd sum ein typisk marknaðargøta, hon var sera breið í miðjuni, fyri at fáa pláss til sølubúðir, og smøl í báðum endum, soleiðis at fenaður ikki kundi sleppa til rýmingar.
Monmouth Skúli var stovnaður av William Jones í 1614. Monmouth Borgin skifti eigara tríggjar ferðir undir enska borgarakrígnum, og Oliver Cromwell kom framvið á hansara leið fyri at endurtaka Chepstow Borgina og kringsetti Pembroke Borgina í 1648. Monmouth Borgin kom illa frá krígnum, men sjálvur býurin vaks í ríkidømi. Great Castle House (Stóra Borghúsið), bygt í 1673, er nú sætið hjá Royal Monmouthshire Royal Engineers, sum et tað elsta regimentið í bretska herinum. Shire Hall varð bygt í 1724 og varð brúkt til teir lokalu Assizes, sum var eitt slag av rættarhølum (hetta varð brúkt líka til 1972). Økið frammanfyri bygningin virkaði sum býarmarknaður.
19. og 20. øld
Admiral Nelson vitjaði Monmouth í 1802. Hann visti, hvussu stóran týdning tað hevði við stórum skógarøki har um leiðir, og at økið kundi veita við til bretsku sjóverjuna. Seint í 19. øld og tíðliga í 20. øld hevði Monmouth tætt samband við Rolls familjuna, sum bygdi eitt stórt hús á The Hendre beint uttanfyri býin. Í 1904 stovnaði Charles Rolls eina nýggja bilfyritøku saman við Henry Royce, men í 1910 læt hann lív í einari flogvanlukku bert 32 ára gamal. Ein standmynd er reist til minnis um hann á Agincourt Square í Monmouth.
Frankfurt am Main
Frankfurt am Main er stórbýur i Týsklandi. Býurin er fimtstørsti býur í landinum og størsti býur í Hessen.
Landstingsvalið 2014
Landstingsvalið í Grønlandi 2014 verður tað 12. av slagnum í Grønlandi, og varð hildið hin 28. november 2014. Orsøkin til at val var útskrivað, var tann, at tað í 2014 kom fram, at Aleqa Hammond, sum var landstingsforkvinna Grønlands, hevði brúkt almennar pengar til egið brúk tvær ferðir, einaferð til eina ferð fyri familjuna og einaferð til eina privata veitslu, talan var um 106.000 krónur, sum landstingsgrannskoðararnir kravdu at hon rindaði aftur. Sambært landstingsgrannskoðarunum, stavaði meginparturin av útreiðslunum frá apríl 2013, og hóast teir bóðu um at fáa rætt lag í óskilið beinanvegin, so var tað ikki fyrrenn í august 2014, at Aleqa Hammond rindaði pengarnar aftur. Málið elvdi til mikið rok í Grønlandi, og misálit var reist móti Hammond. Hon yvirlivdi misálitið við einari atkvøðu í meirluta sum feldi uppskotið. Men hon valdi at søkja um farloyvi, meðan málið um hennara peningaviðurskifti vóru kannað. Farloyvi varð játtað henni, men síðan tóku tríggir ráðharrar – tveir úr Siumut og ein úr Atassut seg úr stjórnini, og hin 1. oktober tók Atassut seg úr stjórnini. Seinni sama dag skrivaði Aleqa Hammond út nýval.
Frankfurt am Main
Søga
Fyrstu ferð, Frankfurt verður nevndur í skrivligum keldum, er tað í miðøldini. Býurin verður umrøddur sum Franconofurd í einum skjali frá árinum 794. Í 1220 fekk Frankfurt framíhjárættindi sum frælsur býur í Heilaga rómverska ríkinum. Frá 1810 til 1813 var býurin høvuðsstaður í stórhertugadøminum Frankfurt. Í oktober 1866 verður Frankfurt limaður inn í Prusslandi. Undir Seinna heimsbardaga vórðu stórir partar av býnum oyðilagdir.
Armenia
Armenia (armenskt mál: Հայաստան, Hayastan, Hayq) er eitt lýðveldi í Asia. Tað er eitt land við høgum fjøllum. Høvuðsstaðurin eitur Jerevan. Landið hevur mark móti Georgia í norði, Aserbadsjan móti eystri og Turkaland og Iran móti suðri. Landið liggur mitt í millum eystur og vestur, bæði í Evropa og í Asia. Fólkatalið í Armenia var 3.015.100  í 2014. Hetta lítla fjallalandið var minsta lýðveldi í gamla Sovjetsamveldinum. Armenia var fyrsta kristna landið í heiminum. Øll grannalondini uttan Georgia eru muslimsk. Landið er avbyrgt frá havinum og má tí nýta vegakervið í grannalondunum, tá ið teir flyta út og flyta inn vørur; men stríð við bæði Georgia og Aserbadjan hevur havt við sær, at týdningarmiklar vørur hava trotið, t.d. brennievni.
Landbúnaður er høvuðsvinna í Armenia. Í hálendinum ganga neyt og seyður á biti, og á láglendinum dyrka bøndurnir korn og fruktrø.
Armadillidium vulgare
Armadillidium vulgare (frøðiheiti - Armadillidium vulgare, føroyskt navn væntar, danskt almindelig kuglebænkebider), er eitt grátt undir steini.
Armadillidium vulgare verður vanliga upp til 18 mm til longdar, og hevur tann eginleika at tað kann rulla seg saman sum ein bólt um tað verður órógvað. Slagið hevur eisini eginleikan at stýra kropshitanum gjøgnum atferð sína, tað dámar betur sólskin tá hitin er lágur, men heldur seg í skugganum um hitin hækkar. Hiti niðanfyri -2° C ella omanfyri 36° C kann vera deyðiligur fyri slagið. Armadillidium vulgare tolir betri kuldan um náttina, og kann fara í eina støðu av dvala um veturin, fyri at yvirliva kuldan.
thumb|left|240px|Armadillidium vulgare í ferð við at opna seg aftur, aftaná at hava rullað seg saman í verjustøðu
460-árini f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. - 5. øld f.Kr. - 4. øld
Áratíggju: 510-árini f.Kr. 500-árini f.Kr. 490-árini f.Kr. 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. - 460-árini f.Kr. - 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr.
Ár: 469 f.Kr. 468 f.Kr. 467 f.Kr. 466 f.Kr. 465 f.Kr. 464 f.Kr. 463 f.Kr. 462 f.Kr. 461 f.Kr. 460 f.Kr.
Kim Larsen
Kim Melius Flyvholm Larsen (23. oktober 1945 - 30. september 2018) var ein danskur tónleikari og rithøvundur. Í síni yrkistíð seldi hann meir enn 2.5 millónir tónleikaeintøk.
Arizona
Arizona (enskt: State of Arizona), á føroyskum ofta stavaður Arisona, er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 6,39 millionum íbúgvum (2010). Í suðri hevur Arizona mark við Meksiko, í norðri við Utah, í eystri við New Mexico og í vestri við Kalifornia og Nevada. Fleiri enn 5 mál verða talað, men høvuðssmálið er enskt, sum er móðurmál hjá um 75 % av fólkinum. Enskt er alment mál; men mong tala eisini spanskt og navaho. Spanskt er móðurmál hjá umleið 20 %.
Kim Larsen
Lív- og yrkisleið
Kim Larsen var føddur í Keypmannahavn í 1945. Hann varð inspireraður av The Beatles, og byrjaði sína yrkisleið sum sangskrivari og gitaristur. í 1969 møtti hann Franz Beckerlee og Wili Jønsson, og saman stovnaðu teir bólkin Gasolin. Seinni fingu teir Søren Berlev afturat sær sum trummara. Gasolin gjørdist eitt av mest vælkendu rokkbólkunum í Danmark nakrantíð. Bólkurin fór sundur í 1970-árunum.
Arizona
Størsti býur og høvuðsstaður er Phoenix. Í Phoenix og økinum rundanum búgva 4,17 mió. fólk. Aðrir stórir býir er Tucson, Mesa, Glendale, Chandler og Scottsdale. Har er eisini Grand Canyon. Tað er ein 16 kilometrar long og upp til 1800 metrar djúp gjógv, á enskum nevnd canyon. Grand Canyon er vorðin til av Koloradoánni, sum í milliardir av árum hevur máað seg djúpt niður í lendið. Eyknevni hjá Arizona er Grand-Canyon-staturin (enskt: The Grand Canyon State).
Kim Larsen
Lív- og yrkisleið
Kim luttók í Dansk Melodi Grand Prix í 1979 við sanginum Ud i det blå. Hann endaði á einum triðja plássi útav 17 luttakarum. Sangurin er at finna á útgávuni 231045-0637.
Arizona
Landalæra
thumb|right|250px|[[Grand Canyon. Máan og brýning í reytt sandgrýti og kálkgrýti hava myndað hetta stórfingna landslag.]] Um 90 % av statinum er heit og turr sandoyðimørk. Størstu oyðimerkurnar eru Paintedoyðimørk (enskt; Painted Desert) fyri norðan og Sonoranoyðimørk (enskt; Sonoran Desert) fyri sunnan. Einaferð livdu bara dýr, sum høvdu lagað seg til hitan, í Sonoroanoyðimørk. Nú er Phoenix í Suðurarizona ímillum teir býir í USA, sum vaksa skjótast, hóast hann er mítt í oyðimørkini. Fólkavøksturin frá 1960 til 1990 var heili 300 %. Ein av atvoldunum til, at Coloradoá er byrgd og ikki longur rennur í havið, er nógva vatnnýtslan í Phoenix.
Djúpa og breiða gjógvin Grand Canyon í Norðurarizona varð til fyri milliónum árum síðan, so hvørt sum vatnið úr Coloradoánni máaði seg niður í klettin. Í støðum er gjógvin 1600 metrar djúp og hevur máað seg niður ígjøgnum klett, sum er 2000 milliónir ára gamal. Fjølbroyttar steinrenningar, funnar í bergvegginum, siga frá skiftandi jarðfrøðini í Grand Canyon.
Kim Larsen
Lív- og yrkisleið
Um 1980 flutti Kim til New York. Har útgav hann tvær tónleikaútgávur, men eftir at tað ikki eydnaðist honum at sláa ígjøgnum í USA, flutti hann heim nøkur ár seinni.
Kim útgav fleiri soloútgávur í 1980-árunum, og fekk eitt hitt í 1983 við útgávuni Midt om natten. Útgávan bleiv meir ella minni ljóðbandið (soundtrakkið) til filmin við sama navni, ið var bygdur á útgávuna.
Arizona
Landalæra
Hægsta fjallið er Humphreys Peak í Kachina Peaks Wilderness í Miðarizona. Humphreys Peak er góðar 3 800 metrar høgt.
Kim Larsen
Lív- og yrkisleið
Í endanum av 2017 fekk Kim staðfest prostatakrabba. Hetta ávirkaði tónleikaferð hansara við Kim Larsen og Kjukken, tá teir vóru bókaðir til at framføra allan januar, februar og mars 2018. Í einum Facebookinnslagi frá bólkinum, greiddi Kim frá at hann var keddur av umstøðunum, og greiddi frá ætlanum um at byrja aftur at spæla á sumri 2018.
Kim Larsen & Bellami (1983–1992)
1983–1984:
1986–1992:
Útgávur á hittlistum
(Danish Albums Chart)
Arizona
Landslutir
thumb|right|260px|Landslutir í Arizona. thumb|right|260px|[[Arizona State Capitol. Í hesum húsunum í býnum Phoenix heldur ríkisstjórnin í Arizona til.]] Arizona hevur 15 counties (landslutir):
<!-- Tað má standa onkrastaðni, helst á talvuni sjálvari, hvat tølini vísa. Eg ÁNI ikki, hvat tey vísa, sjálvt um eg havi roynt at gita meg fram til tað.
Indiánarnir
Um 800 búsettu tey seg aðrastaðni - størsta búsetingin verður nú á døgum kallað Snaketown (í Pinal County). Tey vórðu ávirkað av mentanum longri suðuri í Meksiko. Tað sæst á lutum og útbúnaði úr leiri, vovnum klæði og vøllunum, teir gjørdu til meksikanskar bóltleikir. Fornfrøðingar vita ikki, hvør lagna teirra var. Tí verður mentanin nevnd hohokam, ið merkir "tey horvnu". Á hohokamverkstøðunum vórðu gjørdir lutir úr reyðum og brúngulum leiri, sum vórðu prýddir við myndum av dýrum og fólki. Mynstrini í hohokamklæðunum vóru týðiliga eftir meksikanskari list. Við tað, at hohokam bøndurnir veittu vatn á velturnar, heystaðu teir tvær ferðir um árið: fyrru ferð um várið, tá ið kavin tíðnaði, og áirnar floymdu upp um áarbakkarnar, aðru fer seint á sumri, tá ið tað regnaði illa. Teir veltu korn, tubakk, bønir og bummull. Hohokamfólkið velti eisini mais.
Hohokamar funnu upp kynstrið at brenna myndir við sýru. Teir sýrubrendu skeljar, sum teir keyptu frá fólki á vesturstrondini. Djór vórðu málað við tjøru á skeljar. So varð skelin dyppað í tynta sýru, sum brendi burtur tað ómálaða, og tað málaða varð verandi eftir. Hohokamfólkið málaði seg um kroppin, tá ið tey skuldu til kappleikir og halda átrúnaðarligar høgtíðsdagar. Hohokambøndurnir byrgdu veitirnar við flættaðum mottum. Soleiðis veittu teir vatnið av einari veltu á aðra.
Innliman
Arizona var einaferð spanskt hjáland. Tá ið Meksiko tók loysing frá Spania 1821, var Arizona partur av Meksiko. Í 1845 bað Arizona um at verða limað inn í USA. Tað varð atvold til kríggj ímillum Meksiko og USA í 1846-1848. Meksiko tapti. Arizona bleiv alment lutstatur í USA 14. februar í 1912. thumb|right|250px|[[Coconino National Forest í Norðurarizona.]]
Fólkið
15,2 % verða søgd at liva undir fátækramarkinum (2011). 4,1 % av fólkinum eru arbeiðsleys, og miðallívsævin í lutstatinum er 78,93 ár. Undir 1 % av fólkinum eru ikki lesifør. BTÚ fyri hvønn íbúgva í lutstatinum er 31 485 USD. Í januar 2009 búðu 6 500 180 fólk í Arizona. Um 5,63 % vóru indiánar (heimafólkið), 88,74 % vóru av evropeiskari ætt, og hini vóru úr Asia, Afrika og ymiskum oyggjabólkum í Kyrrahavi. Meginparturin av fólkinum er katolikkar, og eini 15 % eru protestantar. 58 % av fólkinum búgva í býum við fleiri enn 100 000 íbúgvum.
Í Arizona eru heilar 54 ymiskar indiánarastammur, og nógvar av teimum tosa hvør sítt mál.
Politikkur
Jan Brewer (føddur 26. september 1944 í Hollywood, Kalifornia) er guvernørur. Hon umboðar republikanararnar.
1080-árini
Øldir: 10. øld - 11. øld - 12. øld
Áratíggju: 1030-árini 1040-árini 1050-árini 1060-árini 1070-árini - 1080-árini - 1090-árini 1100-árini 1110-árini 1120-árini 1130-árini
Ár: 1080 1081 1082 1083 1084 1085 1086 1087 1088 1089
Ingra Lyberato
Ingra de Souza Liberato (fødd 21. september 1966 í Salvador) er sjónleikari úr Brasil.
Grindadráp
250px|thumbnail|Bátar reka eina grind inn eftir Vágsfirði í august 2012. thumb|right|250px|Grind er dripin í Føroyum síðan landnámstíð. 250px|thumbnail|Blásturongul verður í dag nýttur í staðin fyri sóknarongul. Grindadráp í Føroyum hava óivað verið løgfest líka frá fyrstantíð. Øll mannagongdin í eini grind hevur enn á døgum støði í hinum gomlu norsku landslógunum, serliga hini Eldru Gulatingslógini, seinni Yngru Gulatingslógini, til Landslóg Magnusar Hákunarsonar Lógbøtara tók yvir í 1271. Longu tá hava eftir øllum at døma verið føroyskar serlógir fyri landbúnaðarviðurskifti, og tað sæst aftur í hini føroysku serlógini Seyðabrævinum frá 1298, ið eitt nú eisini snýr seg um hvalaveiði. Seinni kom Norska Lóg Kristjans fjórða í 1604, síðan Norska Lóg Kristjans fimta í 1688. Hesar lógir vóru í gildi til 1832, tá ið grindakunngerðin gjørdist føroysk serlóg. Serlógin er síðan endurskoðað og lagað til samfelagsmenningina í árunum 1857, 1872, 1909, 1940, 1955, 1986, 1993, 1995, 1998 og 2013. Allar lógir og kunngerðir eru savnaðar í einum bóklingi frá ár 2000: "Hvalir og grind. Hvat sigur lógin? Eitt kunngerðar- og lógarsavn". Í útgrevstrum úr víkingaøld eru grindaleivdir funnin, og prógvar hetta, at norðbúgvar hava dripið grind, síðan teir komu higar og settu búgv um ár 800. Dentur skal verða lagdur á, at føroyingar enn á døgum ikki drepa grind til vinnulig endamál. Øll kunnu fara í grind, óansæð hvør borgarliga vinna teirra enn er. Tó krevur grindalógin frá 2013 í §18, at tann ið avlívar hval, skal hava: sitat: luttikið á skeiði, har hann fær kunning og upplæring um grindareiðskap, drápsháttin, deyðseyðkenni og lóggávuna um hvalaveiðu.
Føroyingar fara í grind við tí føroyska árabátinum ella maskinbátinum, sum teir vanliga fara til útróður við. Eisini er vert at hava í huga, at grind í øllum grindaumdømum síðan fyrst í 19. øld verður býtt javnt eftir, hvussu stór húskini eru. Heldur ikki verður grindin viðgjørd á virki við handilsligum endamáli, men alt verður hagreitt heima við hús, annaðhvørt nýtt beinleiðis í sjálvum húsarhaldinum ella lakasaltað til døgurðamat hjá langfaraskipum.
Eingin árlig kvotuveiða er, heldur eingin avmarking, hvussu nógv grind skal verða dripin, men tá ið sýslumaðurin heldur, at nóg nógv grind er dripin eina ávísa tíð eitt ávíst stað, ber tað til at seta forboð fyri at drepa grind í einum grindaumdømi. Men tað ber eisini til at bjóða øðrum grindaumdømum grindina, har longur er ímillum grindirnar, og teimum tí trýtur grind. Hesi grindaumdømi skulu tá gjalda tær útreiðslur, sum standast av drápinum, til dømis at rudda upp eftir drápið. Tey góðu grindaárini er vanligt at seta forboð fyri at drepa grind í einum grindaumdømi. Í góðum grindaárum kann forboð setast fyri at drepa grind í upp móti helminginum av grindaumdømunum frá 14 døgum upp í eitt hálvt ár.
Grindahvalur hevur allar tíðir verið virðismikið tilfeingi til matna hjá føroyingum, umframt til ljós og hita og annað mangt fyrr í tíðini Døglingalýsi var eisini nýtt til útvortis viðgerð av t.d. forkølilsi og øðrum sjúkum. Í trongum tíðum hevur hvalur verið bjargingin hjá mongum húsarhaldi. Tað hevur verið umráðandi at fáa hetta tilfeingið til høldar.
Góðkendar hvalvágir
Tað eru 24 hvalvágir, ið eru góðkendar til grindadráp í Føroyum sambært § 13 í Kunngerð um grind:
Djóravernd
Veiði- og drápshátturin hevur lagað seg eftir teimum verandi umstøðunum fyri at fáa sum mest burturúr, men tað var eisini hugsað um, at alt skuldi ganga skjótt og ruddiliga fyri seg ella við øðrum orðum, at hugsað varð um dýravernd. Tað eru stórar broytingar farnar fram viðvíkjandi grindadrápi. Hesar broytingar kunnu best verða lýstar við ásetingunum í lógini um vernd av dýrum: Um viðferð, § 1, her undir um flutning, § 17, og um avlíving av dýrum, § 8.
Fucking Åmål
Fucking Åmål (eisini: Show Me Love) er svenskur filmur frá 1998. Leikstjórn: Lukas Moodysson.
Skårby
thumb|300px|Skårby Skårby er ein bygd í Ystads kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 62 í 2010.
Zeeland
250px|thumbnail|Kort av Zeelandi (2018) Zeeland er ein landslutur í Niðurlondum. Middelburg er høvuðsbýur og størsti býur í landslutinum.
Hin 30. september 2013 var fólkatalið í landslutinum 380 864.
Kommunur
Tað eru 13 kommunur í landslutinum (2018).
2. januar
2. januar er dagur 2 í árinum í gregorianska kalendaranum. 363 dagar eru eftir av árinum (364 dagar um skotár er).
Aabybro kommuna
thumb|right|250px|
Aabybro kommuna (danskt: Aabybro kommune), var ein kommuna í Nordjyllands Amt í Danmark. Aabybro kommuna hevði umleið 11.317 íbúgvar, áðrenn kommunan varð samanløgd við Brovst kommunu, Fjerritslev kommunu og Pandrup kommunu til Jammerbugt kommunu. Samanleggingin fór fram við kommunalreforminum frá 2007, tó vóru kommunustýrislimirnir í nýggju kommununi valdi longu í 2005. Jammerbugt kommuna hevur 27 býráðslimir.
Karin Kjølbro
Karin Ranvá Kjølbro (fødd 27. mars 1944 í Klaksvík - ) er onnur av fyrstu kvinnunum, ið varð vald beinleiðis inn á Føroya Løgting, har hon sat fyri Tjóðveldisflokkin (nú: Tjóðveldi).
Í 1983-1984 var hon blaðstjóri á 14.September, men fór frá við valið í 1990. Hon er útbúgvin sosialráðgevi. Karin eigur trý børn, tvær døtrar og ein son, onnur dótturin, Bergtóra Høgnadóttir varð vald inn á Ting í 2008.
Útnorðurráðið
Forkvinna í Útnorðurráðnum 1990-1991
Javnstøðulóg
Longu í 1979 legði Karin Kjølbro fram uppskot um javnstøðulóg fyri Føroyar. Henda bleiv tó ikki viðtikin fyrr enn í 1996.
Tá ið uppskot um broytingar í §266b fyrstu ferð varð lagt fram á Ting í 1989, var Karin Kjølbro úr Tjóðveldi einasti tinglimurin, ið atkvøddi fyri uppskotinum. Lógaruppskotið førdi til, at táverandi samgongan slitnaði, av tí at Kristiligi Fólkaflokkurin fór úr samgonguni.
Yvirgangsálopið í Nice 2016
Yvirgangsálopið í Nice fór fram um kvøldið 14. juli 2016, á franska tjóðardegnum, og var framt av einum manni, Mohamed Lahouaiej Bouhlel, ið var tunesari, ið búði í Fraklandi. Álopsmaðurin koyrdi við vilja ein 19 tons tungan lastbil inn í eina stóra mannamúgvu, ið hátíðarhelt Bastilludagin á Promenade des Anglais í Nice, og drap í minsta lagi 84 fólk og særdi meira enn 300. Hann varð skotin og dripin av fronsku løgregluni. Hendingin er blivin nevnd sum tað triðstørsta yvirgangsálopið í Fraklandi síðan januar 2015, næst eftir Île-de-France álopini tann 7. 9. januar 2015 og Paris-álopini hin 13. november 2015.
Stutt eftir álopið lýsti franska stjórnin landasorg í tríggjar dagar í Fraklandi og longdi undantaksstøðuna í landinum, ið varð sett í verk eftir álopini í Paris, við seks mánaðum.
Tveir dagar eftir álopið, hin 16. juli tók yvirgangsfelagsskapin Islamiskur Statur ábyrgdina fyri álopið. Hin 21. juli segði tann franski ákærin, at Lahouaiej-Bouhlel hevði lagt ætlanir um álopið í fleiri mánaðir og at hann hevði fingið hjálp frá samsekum. Fimm fólk vórðu ákærd fyri teirra leikluti í at hjálpa honum.
Bakgrund
Sama morgun sum álopið fór fram, segði franski forsetin, François Hollande, at undantaksstøðan í landinum fór at vera sett úr gildi, eftir at Tour de France var liðugt hin 26. juli 2016. Frakland hevði júst verið vertur fyri EM í fótbólti 2016, har ið landið hevði víðkaði trygdarkrøv á støðunum, har ið dystirnir vóru spældir. Nakrir dystir vórðu spældir í Nice, tann seinasti var dysturin millum Ongland og Ísland hin 27. juni.
Um kvøldið 14. juli í Nice, varð Bastilludagurin hátíðarhildin fram við sjóvarmálanum á Promenade des Anglais, har komu nógv fólk, umleið 30.000, og ein partur av hátíðarhaldinum var ein framsýning av franska flogvápninum. The Promenade des Anglais var stongd fyri ferðslu undir tiltakinum, eins og undanfarin ár, og ein stórur partur av koyribreytini var gjørdur um til gongugøtu. Eins og sigur var, so endaði hátíðarhaldið við einari fýrverk-framsýning, ið fór fram millum 22:00 og 22:20.
Álopið
Eftir at hava brotið seg ígjøgnum vegforðingina, koyrdi lastbilurin í siksak, og rakti harvið tilvildarlig fólk ið gingu ella stóðu á gongubreytini ella á vegnum, ið hevði 3 koyribreytir á havsíðuni á promenaduni. Lastbilurin koyrdi síðan eftir gongubreytini til hann ikki slapp longur, tí har var eitt bussskýli, og rakti og drap og særdi sera nógv fólk. Eftir at lastbilurin kom til Hotel Negresco, koyrdi hann spakuligari, og misti uppaftur meira ferð, tá ið ein á súkklu royndi at sleppa inn í førarahúsið, men noyddist at gevast, tá ið førarin hótti hann við einum pistóli gjøgnum vindeyga, og síðan royndi ein á motorsúkklu at støðga lastbilinum við at krøkja seg fastan í síðuna av bilinum og royndi at sleppa inn í førarahúsið. Vitni hava greitt frá, at ein maður ið royndi at støðga lastbilinum, datt niður á vegin og undir hjólini á lastbilinum. Vitni hava eisini greitt frá fyri The Telegraph, at tey sóu ein mann klúgva upp til førarahúsið og berjast við føraran, hetta hendi við eina vegforðing. Førarin skeyt eftir hesum manninum við sínum 7.65 mm pistóli, men rakti hann ikki. Síðan kom løgreglan á staði við 9mm Sig Sauer hondvápnum, og royndi at skjóta føraran.
Inni í førarahúsinum fann løgreglan ein 7.65mm pistól, eitt pistólmagasin, ein falskan pistól, eina falska granat, eina Kalashnikov, ið ikki virkaði og eina M16 byrsu, ið ikki virkaði.