cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eyðgunn Samuelsen
Eyðgunn var nevndarlimur og forkvinna í Sørvágs Ungmannafelag 1974–1978, ráðslimur í Meginfelag Føroyskra Studenta (MFS) í 1981, stýrislimur í Landsfelag Føroyinga í Útbúgving (LFÚ) í 1984, nevndarlimur í Klaksvíkar Húsmóðrafelag í 1985, limur í stýrinum fyri Klaksvíkar sjúkrahús 1990–1992 og limur í Líkningaráðnum 1992–1996.
Hon meldaði seg inn í Javnaðarflokkin í 1988, og hevur verið býráðslimur í Klaksvík síðan 1. januar 1997. Hon hevur verið løgtingslimur síðan 4. februar 2008, og møtti í tíðarskeiðnum 2008–2011 sum varalimur fyri Helenu Dam á Neystabø. Eyðgunn var limur í Løgtingsins fíggjarnevnd frá 2008 og forkvinna í tingbólkinum hjá Javnaðarflokkinum síðan 24. februar 2011. Í 2011 varð hon vald beinleiðis inn á Løgtingið.
Burger King
thumb|right|250px|Burger King í [[Oslo.]] Burger King er ein amerikonsk fyritøka við høvuðssæti í Miami, Florida. Tað eru uml. 13.000 Burger King matstovur í øllum heiminum. í 2003 opnaði ein Burger King matstova í SMS.
Clement Attlee
thumb|right|170px|Clement Attlee Clement Richard Attlee (føddur 3. januar 1883 í Putney í Surrey, deyður 8. oktober 1967 í London) var bretskur politikari.
Attlee var floksleiðari í Labour flokkinum frá 1935 til 1955 og forsætisráðharri í Bretlandi frá 1945 til 1951. Winston Churchill var bæði undanmaður og eftirmaður hjá Attlee í embætinum sum forsætisráðharri.
Har bylgjan leikar
Har bylgjan leikar er ein føroysk tónlekaútgáva hjá tónleikabólkinum Tónlist (tónleikabólkur) av Strondum, teir útgóvu kassettubandið í 1981, stutt áðrenn jól. Teir fýra ungu strandingarnir ið mannaðu bólkin vóru Andras Danielsen, sang, guitar, bass, kór, Poul Jacobsen, guitar, Hans Nielsen, sang, akkustiskan guitar, kór, Regin Johansen, trummur (andaðist í 1998). Sølan setti met við 6000 seldum eintøkum. Í november 2013 sendi Kringvarp Føroya 6. part av sjónvarpsrøðini Minnist tú enn, sum Suni Merkisstein stóð fyri. Har kom eitt nú fram, at ein dagin hevði Útvarp Føroya spælt bandið hjá Tónlist í døgurðatímanum, tá tað júst var komið út, og sama dag bleiv kasettubandið Har bylgjan leikar hjá Tónlist útselt ella so gott sum útselt, og fleiri máttu fáast til vega. Fleiri av sangunum gjørdust hitt og vóru ofta at hoyra í útvarpinum.
Aneby
thumb|right|200px|Aneby Aneby er ein býur í Aneby kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 3 367 íbúgvar (2010).
Christoffer von Gabel
200px|thumb|Christoffer von Gabel Christoffer von Gabel (føddur 6. januar 1617 í Glückstadt, doyði 13. oktober 1673) var ein danskur embætismaður og vinnulívsmaður, sum í eitt tíðarskeið hevði einarætt til at reka handilsvirksemi í Føroyum. Undir Fríðriki III hevði hann stórt vald í Danmark. Hann var elsti sonur keypmannin Waldemar Gabel og Annu von Horn. Hann var faðir Frederik Gabel, ið gjørdist embætismaður í Noregi. Tá ið foreldur hansara doyðu í 1641, arvaði hann rættindini at virka sum handilmaður eftir faðir sín. Fyrstu ferð, hann verður nevndur í skrivligum keldum, er í 1639, tá ið hann var í tænastu hjá Frederik av Danmark, ið seinni gjørdist kongur, men tá var erkibiskupur í Bremen. Hann fylgdi Frederik til Keypmannahavnar, tá ið hesin gjørdist Frederk III kongur av Danmark. Gabel gjørdist tá skrivari hjá nýggja konginum. Tá ið Karl 10. Gustav av Svøríki aftur byrjaði eitt kríggj, fór Gabel eftir egnum initiativi úr Hamburg til Holland fyri at fáa hollendska handilflotan at hjálpa dønum. Tá ið flotin fór til Keypmannahavnar, var Gabel sjálvur við.
Undir 1660 ára ríkisdegnum var hann danska kongsins umboðsmaður í forhandlingum við biskup Hans Svane og borgarstjóran Hans Nansen og spældi harvið ein týðandi leiklut, tá ið einaveldi varð innført. Sum løn gjørdist hann rentumeistari og assessor i Statskollegiunum og í Hægsta dómstólinum.
Hann luttók eitt nú í 1661 í undirhandlingum við Corfitz Ulfeldt og Kai Lykke, sum hann tvingaði til at rinda stórar bøtur. Í 1664 gjørdist hann aðalmaður og gjørdist geheimaráð og stathaldari í Keypmannahavn. Alla tað tíð ið Frederik III var kongur, hevði Gabel stórt vald og fekk stýr á danska búskapin. So skjótt sum kong Frederk var deyður í 1670 var Christoffer von Gabel uppsagdur og mist alt sítt vald uttan ræðið yvir Føroyar.
Christoffer von Gabel varð móti endanum av Tredivuárakrígnum útnevndur til kongaligan proviantmeistara við tað Brandenburgska Hoffið. Hann var giftur við Ermegaard Badenhaupt, dóttir rentumeistaran í bispadøminum Verden. Tey fingu fleiri børn saman, eitt nú Frederik Gabel í 1645, ið frá 1673 var amtmaður yvir Føroyum og frá 1689 var amtmaður yvir Sorø og Ringsted. Í 1699 gjørdist hann varastathaldari í Noregi, beint eftir at Frederik IV var blivin kongur. Harvið vóru stiftamtmansskapið yvir Akershus Stift og guvernørsessurin í Føroyum tvinnaði saman. Frederik Gabel doyði 21. juni 1708 í Keypmannahavn og hevði tá stóra skuld, tí hann brúkti meira enn inntøkurnar vóru til.
Gablatíðin í Føroyum er í søgu Føroya kend sum ein hørð tíð, ið vardi frá 1662–1709.
Recep Tayyip Erdoğan
Recep Tayyip Erdoğan er Forseti í Turkalandi síðani 28. august 2014. Frá 1994 til 1998 var hann borgarstjóri í Istanbul og forsætisráðharri í Turkalandi frá 14. mars 2003 og til 28. august 2014. Flokkurin hjá Erdoğan, rættvísis- og menningarflokkurin, er størsti flokkur í Turkalandi.
Jokkmokks kommuna
thumb|250px|Jokkmokks kommuna í [[Norrbottens län.]] Jokkmokks kommuna (svenskt: Jokkmokks kommun) er ein kommuna í Norrbottens län í Svøríki. Jokkmokks kommuna hevur 5 054 íbúgvar (2015).
Emilíana Torrini
Emilíana Torrini Davíðsdóttir (f. 16. mai 1977), er ein íslensk songkvinna. Hon er best kend fyri fløguna Love in the Time of Science, og fyri sangirnar "Jungle Drum" (2009) "Gollum's Song" (2002) frá filminum Lord of the Rings: The Two Towers.
Lívsleið
Emilíana vaks upp í Kópavogi, hjá einari íslendskari mammu og italienskum pápa. Pápi hennara átti ein vælumtókta matstovu, ið æt Italia í Reykjavík. Vegna navnalóg sum tá var galdandi í Íslandi, var pápi Emilíonu noyddur at skifta navn frá Salvatore Torrini til Davíð Eiríksson, og tí fekk hon navnið Davíðsdóttir til eftirnavn. Nøkur ár seinni varð navnalógin broytt aftur, og slapp Emilíana og nýta upprunaeftirnavn sítt.
Tá Emilíana var sjey ár, byrjaði hon at syngja í kór sum sopran, og tá hon var 15 ár fór hon í ein operaskúla. Í 1994 vann Emilíana sangkappingina fyri íslenskar miðnámsskúlar.
Emilíana var "uppdagað" av Derek Birkett, ið hoyrdi hana syngja á eini matstovu. Derek eigur One Little Indian Records, og bjóðaði Emilíonu til London at skriva sangir. Emilíana treivst so væl í London, at hon avgjørdi at vera verðandi. 6. september 2010 føddi Emilíana sítt fyrsta barn, ein son.
Tónleikur
Emilíana var limur í íslendska tónleikabólkinum GusGus, og hevur samstarvað við nógvum kendum tónleikarum og sangarum. Har ímillum kunnu nevnast: Kylie Minogue, Moby, Sting, Dido, Travis, Tricky og Adem. Emilíana vann tríggjar virðislønir á teimum íslensku tónleikavirðislønarhátíðini í 2006.
Útvortis ávísing
Heimasíða Emilíonu Torrini
Keldur
Emilíana Torrini á íslensku wikipedia
Emilíana Torrini á ensku wikipedia
7th Heaven
7th Heaven er ein amerikonsk sjónvarpsrøð í 11 pørtum, sum Brenda Hampton hevur framleitt 1996-2007. 7th Heaven var ein sera væl umtókt sjónvarpsrøð. Sunnudagin 13. mai 2007 var síðsti parturin av heimskendu sjónvarpsrøðini vístur á CW Television Network í USA.
Sjónvarpsrøðin hevur fingið fleiri virðislønir, og við eru kendir sjónleikarar sum Haylie Duff, Ashlee Simpson og Mary-Kate Olsen.
Familjan
Familjan Camden er ein forstaðarfamilja í Glen Oak, Kalifornia. Eric Camden (spældur av Stephen Collins) er prestur í eini kirkju í Kalifornia - Glen Oak Community Church. Hann er giftur við Annie Camden (Catherine Hicks). Tey eiga saman børnini Matt, Mary, Lucy, Simon, Ruthie, Sam og David. Tey hava eisini ein hund sum eitur Happy.
Danmark á Summar-OL 2012
Sigling
Danmark hevur kvalifiserað 1 bát í kappingunum, sum síggjast í talvunum niðanfyri. Úrslitini frá OL síggjast eisini har.
Úrslit
Tann danski báturin tapti í fyrstu syftu 11nta umfar (robin race) við 7 sekundum, men eftir eina kæru varð úrslitið annulerað og so var umsigling.
Tølini í skráskrift vísa úrslitini ávegis í kappingini. M = Medalju kapping; EL = Kom ikki víðari
Svimjing
Til olympisku leikirnir krevst ein serlig kvalifikatiónstíð, til tess at luttaka í svimjikappingunum. Upp til tveir svimjarar fyri hvørja svimjigrein kunnu kvalifisera seg. Um tað ikki eydnast svimjarum at klára kravtíðirnar (Olympic Qualifying Time), so er ein annar møguleiki, sum á enskum nevnist Olympic Selection Time. Ein føroyingur svimur hesaferð fyri Danmark, og tað er Pál Joensen.
Sofagate
Sofagate gølan er ein politisk gøla millum Turkaland og Evropeiska Samveldið, Tá forsetin í ES-kommissiónini, Ursula von der Leyen, sum einasta kvinna í hølinum ikki varð bjóðað ein stól undir diplomatisku samráðingunum við Turkaland í Apríl 2021. Hetta vísti seg at seta eld í eitt altjóða kjak, av tí at Turkaland stutt áðrenn hevði tikið seg úr Istanbul sáttmálanum, sum tryggjaði javnseting av kynunum, og tryggjaði at mismunur ikki fór fram.
Tá forsetin í Turkalandi, Recep Tayyip Erdoğan, saman við forsetanum í ES-ráðnum Charles Michel og Ursulu von der Leyen skuldu sessast til samráðingarnar framman fyri myndatólini, so manglaði ein stólur, og sessaðust tí bert mennirnir, Erdogan og Michel. Von der Leyen varð tí noydd til at finna sær eina sofu í útjaðaranum av rúminum, sum hon síðani kundi sessast í. Bæði Erdogan og von der Leyen eru líkastillað í sínum embætisheiti, tá bæði hava heitið sum forseti, og tí áttu tey øll trý at sitið saman til samráðingarnar. Hendingin er tí av mongum sædd sum ein proklamatión frá Turkiska forsetanum um, at hann ikki ynskir at javnseta kynini tá tað kemur til politikk og at hann ynskir at fara til tað støðið, sum landið var í, áðrenn Istanbul sáttmálin varð undirskrivaður.
1694
Øldir: 16. øld - 17. øld - 18. øld
Áratíggju: 1640-árini 1650-árini 1660-árini 1670-árini 1680-árini - 1690-árini - 1700-árini 1710-árini 1720-árini 1730-árini 1740-árini
Árstal: 1689 1690 1691 1692 1693 - 1694 - 1695 1696 1697 1698 1699
Eskimo
thumb|right|200px|Eskimo. thumb|Eskimo Orðið verður hildið at stava frá indianska málinum, sum nú verður talað í landslutinum Quebec í Kanada. Teir fyrstu, ið nýttu heitið, vóru jesuittatrúboð arar í 17. øld. Ein tulkingin av orðinum er "tey ið eta rátt kjøt", og hon er tann trúligasta. Ein onnur heldur margháttlig tulking setur orðið í samband við orðið "ekskommunikerað ur" (t.e. burturvístur frá katólsku kirkjuni).
Rógvi Jacobsen
Rógvi Jacobsen (f. 5. mars 1979 í Klaksvík) er føroyskur fótbóltsspælari. Nú spælir hann við ÍF, men hevur spælt við KÍ, IL Hødd í Norra, við KR í Íslandi, við HB í Føroyum og harumframt við liðnum hjá Haderslev, Sønderjyske, í Danmark.
Toppskorari fyri Føroyar
Rógvi Jacobsen hevur skorað 10 mál fyri føroyska landsliðið, og tað er til nú (sep. 2012) met.
Bóltfelagið Royn
Bóltfelagið Royn ella Royn er eitt fótbóltsfelag úr Hvalba, sum varð stovnað 23. oktober 1923. Formaður í felagnum er Maud Næs. Venjari hjá 2. deild er Ingi Mortensen, venjari hjá ungdómsliðunum hjá Royn og TB 2011 er Milan Cimburovic. Samskipari hjá Royn er Rúni Thomsen. Royn hevði eitt lið í 3. deild hjá monnum í 2010. Liðið gjørdist nummar 3, og av tí at næstbesta liðið longu hevði eitt lið í 2. deild frammanundan, so gjørdist tað Royn sum skuldi spæla í 2. deild í 2011. Sostatt vóru tað øll trý fótbóltsfeløgini í Suðuroynni, sum høvdu lið í 2. deild í 2011, tí TB og FC Suðuroy høvdu lið har frammanundan. Umframt liðið í 2. deild hevur Royn nøkur lið í barnadeildunum bæði hjá gentum og dreingjum.
Fótbóltsvøllurin og Roynhøllin
Royn spælir sínar heimadystir á grasvøllinum í Hvalba. Fótbóltsvøllurin hjá Royn er beint við sandstrondina í Hvalba og við Roynhøllina, sum er mitt í bygdini. Roynhøllin er ein av fyrstu ítróttarhøllunum, sum varð bygd í Føroyum. Bara KÍ-høllin í Klaksvík er eldri. Báðar høllirnar vórðu bygdar fyrst í 1970'unum.
280-árini
Øldir: 2. øld - 3. øld - 4. øld
Áratíggju: 230-árini 240-árini 250-árini 260-árini 270-árini - 280-árini - 290-árini 300-árini 310-árini 320-árini 330-árini
Løgtingsins trivnaðarnevnd
Løgtingsins trivnaðarnevnd ella Trivnaðarnevndin er tann løgtingsnevndin, ið viðgerð almanna-, heilsu-, arbeiðsmarknaðar- og bústaðarmál á Føroya Løgtingi. Dagsins nevnd varð sett á stovn, tá ið Arbeiðaranevndin, Almanna- og heilsunevndin vóru lagdar saman í 1995, og formaðurin í Almanna- og heilsunevndini gjørdist fyrsti formaðurin í Trivnaðarnevndini. Nevndin hevur sjey limir.
Katalin Novák
260px|thumb|right|Katalin Novák í 2017. 260px|thumb|right|Katalin Novák í 2023. Katalin Éva Novák (fødd 6. september 1977 í Szeged) er ungarskur politikari. Hon er limur í stjórnarflokkinum Fidesz og hevur verið forseti Ungarns síðan mai 2022.
Hon gjørdist fyrsti kvinnuligi forsetin í Ungarn. Áður hevur hon verið ráðharri í stjórnini hjá Viktor Orbán frá 2021 til 2022. Á forsetavalinum í ungarska tjóðartinginum tann 10. mars 2022 varð hon vald til forseta við 137 atkvøðum av 188. Hon tók við forsetaembætinum í Ungarn 10. mai 2022. Undanmaður hennara í embætinum var János Áder.
Ítróttur
350px|right|thumb|Børn sum spæla [[fótbóltur|fótbólt.]] Ítróttur er kropslig venjing undir føstum reglum vanliga skipað og íðkað sum kapping. Hóast ítrótt er spæl, krevst ofta av teimum, ið íðka ítrótt, at tey eru sterk av lyndi. Og í t.d. kappingarítrótt er gleðin at vinna ofta vann størsta. Kappingarítrótt er vanliga skipað eftir reglum og lógum, so at treytirnar hjá teimum, sum kappast, skulu vera tær somu. Ítrótt mest er sprottin úr gerandisvirksemi, til dømis renning, bogaskjóting og glíming. Onnur ítrótt, til dømis vælumtóktu bóltspølini, er nógv nýggjari. Og so hvørt útgerðin mennist, verða reglurnar broyttar, so at eitt ítróttafólk ikki skal hava fyrimun fram um annað. Stuðlar og sjónvarp ávirka ítróttina nógv. Bestu leikararnir vinna milliónir, og størstu ítróttahendingarnar síggjast um allan heimin um fylgisvein. Hvør ítróttargrein hevur sínar reglur, so øll, sum leika, skulu vita, hvussu ið leikað skal verða. Kampleiðarar og dómarar eru við á leikvølli og fylgja gjølla við, at leikarar halda reglurnar. Í summum spølum floyta teir hart, tá ið leikur skal byrja, ella steðgur skal verða. Eisini vísa teir við flaggi ella hond, at leikarar skulu vita, hvar ið nú er farið fram. Í reglunum fyri ymisku spølini er skrivað, hvussu breiður og langur vøllurin skal vera, hvussu hann skal vera merktur, og hvar ið málini skulu vera. Kanska eru ymiskar reglur, einar fyri vaksin og einar fyri børn. Í t.d. kurvabólti eru tríggjar støddir av plátum og fríkastøkjum: fyri vaksin, ung og yrkisleikarar. Soleiðis er eisini í m.a. fótbólti, har yngstu leikararnir spæla tvørturum á hálvum vølli og í handbólti, har tey smáu spæla á lítlum vølli við lítum bólti.
Í liðiítrótt, sum til dømis fótbólti ella handbólti, mugu leikarar arbeiða saman, skulu teir vinna. Fremstir í liðiítrótt eru oftast álopsleikararnir - teir, ið skora málini. Men royndu allir at skora, vóru eingir verjuleikarar at forða hinum liðnum at skora. Hvør leikari hevur sítt pláss á liðnum, og allir eru líka týðandi, at liðið skal vinna. Búnar hava nógv at siga í liðiítrótt. Áskoðarar og leikarar duga eftir teimum at skyna, hvør ið er í parti. Innanundir búnanum við eyðkennislitinum eru leikarar í ymiskum verjum, ella teir hava verjur um knø og albogar. Tað er serliga í spølum, tá ið leikarar renna ofta hvør á annan og detta, til dømis í amerikonskum fótbólti, íshockey, rugby ella handbólti. Skógvar eru gjørdir til ymisku undirløgini - gummisóli til innandura spæl og skógvar við tøppum undir til gras. Bóltur er týðandi útgerð hjá summum, og hjá øðrum er neyðugt við ketsjara ella batti. Í einstaklingakappingum kappast luttakarnir hvør móti øðrum. Summir í greinum, sum lættur eru at máta, og har ið met kunnu setast. Maður móti manni eru t.d. í tennisi, judo og fikting. Fleiri kunnu kappast í senn í kapprenning ella á rossabaki. Í summum greinum eru ítróttafólk púra einsamøll tá tíð, tey kappast. Soleiðis er m.a. í alpinari skiðrenning og bogaskjóting. Kappingar eru, har ið ikki ber til at síggja beinleiðis, hvør ið vinnur. Har eru dómarar, sum geva stig, og bíðað verður altíð í spenningi eftir úrslitinum. Soleiðis er í fimleiki, og tá ið kavað verður.
Um orðið
Orðið kemur frá fornnorrønum iþræt sum er í ætt við íð sum merkir at útinna (íðka) nakað. Ítrótt er sambært orðabókum kvennkynsorð, men í mannamunni verður oftast orðið ídráttur nýtt. Hetta hevur ført við sær vanliga skriviháttin ítróttur (kvennkynsorðið maskuliniserað), sum í veruleikanum á føroyskum ikki kann sigast, soleiðis sum tað verður skrivað.
Ítróttargreinar
thumb|right|250px|Evropear spæla [[Fótbóltur|fótbólt við tí runda bóltinum, men í amerikonskum fótbólti brúka teir ein avlangan bólt. Rugbyleikarar brúka eisini avlangan bólt.]]
Føroyar
Høvuðsgrein: Ítróttur í Føroyum
280-árini
Ár: 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289
A Matter of Life and Death (album)
A Matter of Life and Death er tann 14. studio plátan, frá tí bretska heavy metal-bólkinum Iron Maiden. Tað er tann fyrsta studio upptøkan síðan Dance of Death frá 2003.
Limir í bólkinum vm.
og
Sofokles
Sofokles (Σοφοκλῆς, Sophoklēs, ; c. 497/6 – vetur 406/5 f.Kr.) er ein av trimum fornaldargrikskum harmleikaskøldum, hvørs sjónleikir hava yvirlivað. Fyrstu sjónleikir hansara vórðu skrivaðir seinni enn teir hjá Aeschylus, og fyrr enn ella samstundis sum teir hjá Euripides. Sofokles skrivaði meira enn 120 sjónleikir í lívstíð hansara, men bert sjey hava yvirlivað í síni heild: Ajax, Antigone, Kvinnurnar í Trakis, Kong Ødipus, Electra, Philoktetes og Ødipus í Kolonos. Í nærum 50 ár var Sofokles tann best umtókti leikritahøvundurin í dramakappingunum hjá býarstatinum Athen, ið fóru fram í teimum religiøsu hátíðunum í Lenaea og Dionysia. Hann luttók í 30 kappingum, har hann vann 24 og fekk ongantíð verri pláss enn annað pláss. Aeschylus vann 13 kappingar, Euripides vann fýra kappingar.
teir kendastu harmaleikirnir hjá Sofokles eru við Ødipus og Antigone: teir eru kendir sum Theban leikirnir. Sofokles ávirkaði menningina av sjónleiki, har tað mest týðandi var at hann tók ein triðja leikara við, og harvið minkaði hann um týdningin av kórinum í framførsluni av plottinum. Hann menti eisini leiklutirnir (persónarnar) í størri mun enn tað fyrr var gjørt av eitt nú Aeschylus.
1762
1762 (MDCCLXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Gnosjö
thumb|right|200px|Gnosjö Gnosjö er ein býur í Gnosjö kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 4 326 íbúgvar (2010).
Tónlist (tónleikabólkur)
Tónlist var ein tónleikabólkur av Strondum, sum varð stovnaður í 1979 og var mest aktivur fyrst í 1980-árunum, tó spældi bólkurin av og á alment til 1995. Hann spældi mest føroyskar sjómansrímur og sangir úr Songbók Føroya fólks. Áðrenn jól 1981 útgav bólkurin kasettuband við heitinum Har bylgjan leikar. Sølan setti met við 6000 seldum eintøkum. Í november 2013 sendi Kringvarp Føroya ein part av sjónvarpsrøðini Minnist tú enn, sum Suni Merkistein og onnur stóðu fyri. Har kom eitt nú fram, at ein dagin hevði Útvarp Føroya spælt bandið hjá Tónlist í døgurðatímanum, tá tað júst var komið út, og sama dag bleiv kasettubandið Har bylgjan leikar hjá Tónlist útselt ella so gott sum útselt, og fleiri máttu fáast til vega. Fleiri av sangunum gjørdust hitt og vóru ofta at hoyra í útvarpinum.
Ein annar tónleikabólkur hevur verið á Strondum, sum eisini nevndist Tónlist. Tann bólkurin spældi alment frá 1963 til 1967.
Tónlist av Strondum, sum spældi frá 1963-68
I 1963 tog jeg til Torshavn for at købe mig en guitar og en forstærker på trods af jeg aldrig havde ejet en guitar før. Det blev en fantastisk tid men denne guitar. Jeg lærte ret hurtigt at spille rytmeguitar og inden jeg have set mig om, spillede jeg sammen med nogle venner i et band. Den første aften glemmer jeg aldrig, fordi jeg var rigtig nervøs kan jeg huske. Pludselig var det mig og de to andre der var midtpunkt for det hele, og det var jeg ikke vandt til, men det var en utrolig fornemmelse. Lige pludselig var jeg blevet berømt på Strendur. Vores første instrumenter var en harmonika, en halv akustisk guitar, og så min fine Høfner guitar med forstærker. Hvordan det lød ved jeg ikke, men jeg kan huske at der ikke blev danset ret meget i begyndelsen, folk var mere interesseret i at kikke på os der spillede. I 1964 fik vi så rigtige instrumenter. En forstærker pr. mand, sanganlæg og et trommesæt, så da begyndte det at blive rigtig sjovt. Dem der spillede med Tónlist dengang var. Tonny Thomsen sang og sologuitar, hans bror John Thomsen sang og basguitar, Erhard Olsen sang og rytmeguitar, og Símin Rasmussen sang og trommer. Musikken der blev spillet, var alt muligt, fra vals til Rokk’n’roll, og selvfølgelig alt det færøske der var fremme dengang. Musikken må have lydt godt nok, for der var fuld hus hver aften vi spillede. Der kom folk fra hele øen til dans på Strendur, så der var altid en fantastisk god stemning i Danstovan
Hesin tónleikabókurin spældi fyrstu ferð í 1963. Teir góvust at spæla í 1968.
Salisbury
222px|thumb|Salisbury Salisbury (Ensk úttala: [ˈsɔːlzbri] ella [ˈsɔːzbri]) er ein enskur býur ið liggur sunnaliga í greivadøminum Wiltshire (Wiltshire County), í útsynningspartinum av Onglandi.
Í 2011 búðu 40.302 fólk í býnum. Harvið er Salisbury næststørsta býur í greivadøminum, næst eftir Swindon.
Salisbury er søguligur býur, grundlagdur á hesum staði í miðøldini. Stásiliga dómkirkjan, "Salisbury Cathedral", varð vigd í 1258. Tornið er 123 m høgt og harvið tað hægsta kirkjutornið í Onglandi. Eitt makaskjal av frælsisbrævinum Magna Carta frá miðøldini verður varðveitt har í dómkirkjuni.
Áirnar Avon og Wylye renna har í býnum saman í eitt.
Heimskenda fornminni Stonehenge liggur einar 13 kilometrar norðan fyri býin.
Brot (Vestmenn)
Brot er ein føroysk tónleikaútgáva, sum Vestmenn góvu út í 1983 hjá H.C.W. Tórgarð. Brot kom út sum lp-pláta og kasettuband. Limirnir í Vestmonnum vóru: Ólavur Højgaard (sangur, tónasmiður), Martin Joensen (bass, guitar, sangur, sangskrivari, tónasmiður), Jógvan í Toftum Olsen (trummur), Niels Olsen (harmonika, keyboards) og Bogi Olsen (guitar, orgul).
Jón Daði Böðvarsson
Jón Daði Böðvarsson (føddur 25. mai 1992) er ein íslendskur fótbóltsleikari, ið spælir fyri 1. FC Kaiserslautern og Íslendska fótbóltslandsliðið sum miðvallaleikari. Hann varð úttikin til EM í fótbólti 2016, og skoraði fyrra málið hjá Íslandi í dystinum móti Eysturríki, ið Ísland vann 2-1.
Andøya
thumb|right|250px| Andøya (sámiskt: Ánddásoulu) er ein norsk oyggj í Vesterålen. Andøya liggur beint norðan fyri Lofoten. Longu í 1962 varð Andøya Rakettskytefelt bygt á oynni. Støðin hevur verið brúkt til at skjóta upp smærri rakettir til granskingarendamál og eisini ballónir. Andøya, ið er 489,7 km² stór, er 10. størsta oyggj í Noregi. Her búgva umleið 4500 fólk. Hægsta fjall í Andøya - Kvasstinden - er 705 m. Andøya er ein long og smøl oyggj. Í Andøya er bert ein kommuna, sum er Andøy kommunu.
Norrahammar
thumb|right|200px|Norrahammar Norrahammar er ein býur í Jönköpings kommunu í Svøríki. Býurin var ein sjálvstøðug kommuna til 1971.
Haparanda kommuna
thumb|250px|Haparanda kommuna í [[Norrbottens län.]] Haparanda kommuna (svenskt: Haparanda kommun) er ein kommuna í Norrbottens län í Svøríki. Haparanda kommuna hevur 9 812 íbúgvar (2015).
Istanbul sáttmálin
thumb Istanbul fundurin, seinni kendur sum Istanbul sáttmálin, er ein sáttmáli sum forðar harðskapi móti kvinnum. Sáttmálin varð undirskrivaður á eini samkomu í Istanbul tann 11. Maj í 2011, og kom í gildi tann 1. August 2014. Tað var Evroparáðið, sum stóð fyri fundinum. Sáttmálin er í dag undirskrivaður av 45 londum, og er har afturat eisini undirskrivaður av ES.
tann 12 Mars 2012 gjørdist Turkaland fyrsta landið at staðfesta sáttmálan, og seinni gjørdu 33 onnur lond tað sama frá 2013 til 2019 (Albania, Andorra, Eysturríki, Belgia, Bosnia and Hersegovina, Kroatia, Kýpros, Danmark, Finnland, Estland, Frakland, Georgia, Týskland, Grikkaland, Ísland, Írland, Italia, Luksemborg, Malta, Monako, Montenegro, Niðurlond, Noreg, Norður Makedónia, Pólland, Rumenia, Portugal, San Marino, Serbia, Slovenia, Spania, Svøríki, Sveis).
Sáttmálin er vorðin mest kendur fyri, at Recep Tayyip Erdoğan tann 20. Mars 2021 tók Turkaland úr sáttmálanum, og stutt eftir hendi Sofagate gølan, har Erdogan ikki ynskti Ursulu von der Leyen við samráðingarborðið.
1752
1752 (MDCCLII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum leygardegi, og sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Tenhult
Tenhult er ein býur í Jönköpings kommunu í Svøríki.Býurin hevur umleið 2 977 íbúgvar (2010).
Precious
thumb|right|220px|Precious, spældur av [[Gabourey Sidibe.]] Precious (føroyskt heiti: Dýrabarur) er ein amerikanskur dramafilmur. Filmurin sigur eina ræðusøgu úr einum gerandisdegi, sum kortini tykist veruligur. Filmurin byggir á bókina hjá Sapphire (Ramona Lofton) - Push.
Samandráttur
16 ára gamla Precious (Gabourey Sidibe), sum býr í Harlem, New York City, er við barn fyri aðru ferð. Hetta er langt frá einasti trupulleikin hjá gentuni; navnið er at kalla tað einasta dýrabara í lívi hennara. Men tá lærari hennara leggur uppí og fær hana at ganga í serskúla, hómast ein glotti fyri framman. Nýggi lærarin og floksfelagarnir geva Precious hug og gleði í lívinum, hóast lívið heima við kropsligum og sálarligum harðskapi einki er broytt.
Grønlendskt mál
Grønlendska málið (Grønlendskt: kalaallit oqaasii ella kalaallisut). Umleið 50.000 fólk tala málið; teirra millum eru eisini tvímælingar, ið hava danskt sum hitt málið. Kalaallisut er í ætt við fleiri onnur eskimoisk mál og er partur av eskaleutisku málættini, har eskimoiskt og aleutisk eru høvuðsgreinarnar.
Sum í øllum øðrum málum verður skilt ímillum talumálið kalaallisut við fleiri høvuðsmálførum, sum tó eru sínámillum fatilig, og skriftmálið kalaallisut. Grønlendska skriftmálið, ið allir grønlendingar nýta, virkar sum øll onnur standardmál og verður brúkt í útbúgvingarverkinum, í yrkis- og fagurbókmentum, í prentaðum miðlum og til teksting í sjónvarpi.
Upprunaliga varð skriftmálið ment við støði í málførunum í Miðvesturgrønlandi, har ið Nuuk liggur, og har var og er eisini týdningarmesti lærustovnurin í Grønlandi, læraraskúlin Ilinniarfissuaq. Haðani kom eisini fyrsta íkastið í grønlendska bókmentaheimin í 1860.
Allir grønlendingar skilja tað núverandi skriftmálið, tí at orð- feingið er ment við íkasti úr málførunum fyri sunnan og fyri norðan og frá Avenersuaq (Thule) og Tunu (Eysturgrønlandi). Í Eysturgrønlandi eru tey bæði ráðandi málføraøkini Ammasalikleiðin og Illoqqortoormiutleiðin (Scoresbysund).
Í Grønlandi eru trý høvuðsmálføri: Í Aversuaq (Norðurgrønlandi), Tunu (Eysturgrønlandi) og Kitaa (Vesturgrønlandi).
Tinkara Kovač
thumb|right|270px|Tinkara Kovač í [[Eurovision Song Contest 2014]] Tinkara Kovač (fødd 3. september 1978 í Koper) er ein slovensk songkvinna og tónleikari. Hon umboðaði Slovenia í Evropeisku tónleikakappingini Eurovision Song Contest í 2014 í Keypmannahavn.
Filipsoyggjaørn
Henda sjáldsama filipsoyggjaørnin (frøðiheiti - Pithecophaga jefferyi) úr Filipsoyggjum er av størstu ørnum í heiminum, hon hevur breiðar, kubbutar veingir, so at hon væl fær sveimað og rent seg niður ímillum trægreinarnar og tikið gáloysnar apur.
Filipsoyggjaørnin verður 1 m høg og vigar upp í 8 kg.
Studentaskúlin og HF-skeiðið í Eysturoy
Studentaskúlin og HF-skeiðið í Eysturoy byrjaði í august 1982 í leigaðum hølum við Gøtugjógv. Rektari varð Sámal í Skorini. Í august 1993 flutti skúlin í nýbygd høli á Kambsdali, beint við síðuna av nýggja Handilsskúlanum á Kambsdali. 1. august 2015 vóru Studentaskúlin og HF-skeiðið í Eysturoy og Føroya Handilsskúli á Kambsdali lagdir saman í ein stovn, Miðnám á Kambsdali.
Dance of Death (album)
Dance of Death er tann 13. studio plátan, frá tí bretska heavy metal-bólkinum Iron Maiden. Tað er tann fyrsta studio upptøkan síðan Brave New World frá 2000.
Limir í bólkinum vm.
og
USA
Sameindu Statirnir í Amerika (stytt SSA; alment enskt heiti: United States of America, stytt USA, eisini America framborið ) ella Sameindu Statirnir (á enskum United States, stytt U.S.) er heimsins triðstørsta land, bæði í stødd (minni enn Kanada og Russland) og fólkatali (færri enn í India og í Kina). Landið er býtt í 50 lutstatir, eindardistriktið Washington DC (sum eisini er høvuðsstaður) og fleiri partar handan hav. Av teimum er oyggin Puerto Riko í Karibiska havinum størsti parturin og har tað búgva flest fólk. Aðrar oyggjar, sum USA eigur, eru t. d. Amerikonsku Jómfrúoyggjar, Amerikanska Sámoa, Guam, Norðurmarianoyggjar og nógvar oyggjar við ongum fólki (t. d. Midwayoyggjar, Palmyraoyggj, Johnstonoyggj, Bakeroyggj, Wakeoyggj, Howlandoyggj, v. fl.). Á mongum oyggjum eru amerikanskar hernaðarstøðir. Síðani 1898 hevur USA havt eina stóra marinustøð á Kuba – Guantánamoflógvi. Guantánamoflógvin hevur serligan leiklut og verður stýrdur av amerikonsku verjuni.
USA er heimsins máttmiklasta og ríkasta land (BTÚ). Stórt tilfeingi av kilo, olju og steinsløgum, umframt ógvisliga tilflytingin í 19. og 20. øld, hevur verið høvuðsatvoldin til bráða vøksturin í ídnaðinum og góðu lívskorini. Amerikonsk vøra og amerikonsk mentan eru nú á døgum kend um allan heimin. Markið ímillum USA og Kanada er heimsins longsta óvarda landamark. New York City í New York er størsti býur, har búgva 8 milliónir fólk, síðan eru tað Los Angeles í Kalifornia og Chicago í Illinois. Landslagið er fjølbroytt, her eru oyðimerkur, skógir, slættlendi, grasfløtur og høg fjøll.
Eftir at USA í 1776 fekk fullveldi frá Bretlandi, bleiv USA eitt av fyrstu modernaðu og umboðanarfólkaræðum í heiminum. Upprunaliga politiska skipanin var eitt samveldi millum statirnar. Eftir nógv kjak varð eitt miðsett stýri sett í staðin; hetta var í 1789. Í 19. øld vórðu fleiri nýggir statir tiknir uppí, antin av fríum vilja ella eftir kríggj, og USA vaks vestureftir og suðureftir (jørð í Meksiko) á Norðuramerikanska meginlandinum. Tvær stórar kreppur meðan hetta varð, vóru borgarakríggið (1861-1865) og Depressiónin Mikla (1929-1939). Eftir Annað heimskríggj var USA onnur av tveimum risaveldum; hin var Sovjetsamveldið. Hesar báðar risaveldirnar stríddust nógv gjøgnum tað Kalda kríggið. Eftir at Kalda kríggið í 1991 endaði óavgjørt, upploystist Sovjetsamveldið og USA var einasta risaveldi eftir.
Søga
Høvuðsgrein: Amerikonsk søga
Indiánarnir
thumb|left|[[Upprunaamerikanarar|Indiánar, ið búðu á háslættanum. Tá ið tey hvítu komu til USA, hittu tey indiánar.]] thumb|right|Fólkið í hesum heimsparti var einaferð upprunafólk; [[Indiánar í USA|indiánar, sum livdu av tí, náttúran gav.]] thumb|right|[[Pueblofólkið|Puebloindiánar búgva í Arizona. Pueblo merkir bygd.]] Upprunafólkið í USA vóru indiánar. Í 17. øld komu fólk úr ymsum heraðshornum at seta búgv. Bretar, skotar og írar komu á eysturstrondina, fraklendingar at teimum stóru vøtnunum, og spaniólar í útsynningslendið. Í 18. øld misti Frakland síni hjálond. Hesi londini komu nú undir bretskt vald. Um sama mundið komu fyrstu trælirnir til Amerika. Nakað upp í 18. øld, tá ið lítið lendi var eftir, vórðu viðurskiftini millum indiánar og hjálandafólkið ógvuliga ring.
Hildið verður, at Beringssundið var ikki til fyri 20.000-30.000 árum síðani. Tað var landfast ímillum Ásia og Amerika. Veiðimenn og savnarar komu úr Ásia henda vegin. Hetta fólkaslagið fór um alt Amerika og var eyðkent. Slætt, svart hár og reyðbrúnan húðarlit. Tey vórðu kallað indiánar, tí Kolumbus helt, at hann var komin til India.
Fyri 10.000 árum síðani komu onnur fólkasløg sama veg, og búsettust har norðuri í kuldalondunum í Amerika. Hetta eru forfedrarnir hjá inuittum. Hildið verður, at einar 15-20 milliónir indiánar vóru í øllum Amerika, tá ið Kolumbus kom hagar í 1492. Av teimum vóru bara 2 milliónir í USA.
Í USA vóru einir 300 ættarbólkar, og teir talaðu 200 ymisk mál. Lendið vestan fyri Mississippi vestur ímóti Klettafjøllum var grasfløta. Vanliga verður hon kallað prerian, og har búði lítið fólk. Nakrir ættarbólkar búðu í útjaðaranum, teir livdu av jørðini og veiði.
Tey flestu hildu lítið um indiánar. Júst sum um afrikanar. "Einasti góði indiánin er ein deyður indiáni". Soleiðis tók ein generalur til, hann hevði verið í fleiri bardøgum ímóti indiánum.
Í skógarlendunum eystanfyri livdu indiánskir ættarbólkar, sum vit hava sæð í cowboyfilmum og lisið um í bókum: Mohikanar, huronar, irokesar og shavahoar. Í skógunum vóru nógv rádjór, bjarnir, hjørtir, elgar og bævrar. Eisini var ovmikið av fugli og fiski. Í hesum filmunum og bókunum vóru fáir indiánar, sum nakar dugur var í. Nevnast kann, at ”Hjartarfótur” var ein av fáu hetjunum. Í flestu førum vóru teir lýstir sum blóðtystir ránsmenn bara við einum í huga – at skræða húðina av høvdinum á teimum hvítu. Heilt upp at okkara døgum hevur lítið verið skrivað um, hvussu teir hvítu tóku land teirra.
Á mangan hátt vóru teir hvítu betur fyri, men indiánarnir stóðu ikki aftari, sum fleiri hildu. Ikki dugdu teir at gera jarn, men mentanarliga vóru teir ikki aftari. Teir yrktu, málaðu, høvdu sína egnu trúgv, og felagsskapurin var góður. Indiánarnir livdu so tætt upp at náttúruni og vistu, hvussu teir skuldu fáa gagn burtur úr henni.
Fyrst í 18. øld komu fleiri og fleiri indiánar út á grasfløtuna. Bisonin varð mest veiddur, tí av honum var ovmikið. Hildið verður, at umleið 70 milliónir bisonar vóru til á grasfløtuni í USA. Ein fullvaksin bisonur vigaði o.u. 1100 kilo, og av honum fingu indiánar alt tað, teimum nýttist. Kjøtið og avroðini vórðu etin. Skinnið varð nýtt til tjøld, klæði, mokkasinir og togverk. Spengurnar vórðu nýttar til tráð og bogastreingir. Beinið til knívar og ørvaroddar. Úr kleyvum og hornum gjørdu teir lím, og í vombini goymdu teir vatn. Myrkjuna turkaðu teir at brenna. Í góðum samstarvi millum ross og veiðimann bar til hjá 100 indiánum at fella 300-500 bisonoksar um tíman. Teir veiddu bara við boga og píli. Fór nakar á veiðiferð einsamallur, varð hann revsaður. Á veiðiferðum hild uteir saman.
Indiánasamfeløgini í USA vóru smærri enn tey í Meksiko og Peru. Men fleiri ferðir varð roynt at ganga saman í størri eindir. Kendast man vera irokesasamgongan, sum var sterkast um 1700. Fyri betur at kunna standa ímóti ágangi uttanífrá, vóru 5 ættarbólkar gingnir saman í eina samgongu. Hvør ættarbólkur hevði egið sjálvstýri, men í serligum felagsmálum, og tá ið trupulleikar tóku seg upp við aðrar ættarbólkar, varð prátað saman til trupulleikarnir vóru loystir.
Irokesar høvdu stóra virðing fyri konufólki. Rætturin at arva var frá mammuni. Hon hevði eisini eitt orð at siga, tá ið høvdingar vórðu valdir ella vórðu settir frá. Vildi kona skiljast, gav hon manninum boð um at fara. Kortini varð maðurin verandi í grannalagnum. Konurnar vóru eisini uppi í friðarsamráðingum, og tá ið tey skuldu gera av, um farast skuldi í kríggj. Irokesar livdu mest av jørðini, men vóru eisini dúgligir veiðimenn.
Italskt mál
Italskt (italiano) er eitt romanskt mál, sum hoyrir til bólkinum av indo-evropeiskum málum. Málið verður tosað av umleið 70 milliónum. Tað verður fyrst og fremst talað í Italia, men harumframt eisini í 29 øðrum londum. Italskt er alment mál í Italia, Sveis, San Marino, Slovenia, Vatikanstatinum, Istria (Kroatia) og í ES.
USA
Indiánarnir
Í Arizona, Utah, Kalifornia og Nevada vóru eisini fleiri ættarbólkar, sum dyrkaðu jørðina. Puebloindiánarnir høvdu byrgt áir og grivið veitir. Tá ið so turkur kom, veittu teir vatnið út á lendið. Puebloindiánarnir vóru friðarfólk, men teir ræddust at apasjarnar skuldu leypa á. Teir vóru grannar.
Niðursetufólkið
thumb|left|250px|Í 1620 komu [[pílagrímarnir. Átrúnaðarlig viðurskifti høvdu noytt teir at rýma út Onglandi.]] thumb|right|250px|Evropeiskir keypmenn ríkaðu seg av [[Trælur|trælahandlinum.]] thumb|right|250px|Hjálond breta í USA í 1776; tey fyrstu 13 ríkini í USA vóru hesi: [[Delaware, Pennsylvania, New Jersey, Georgia, Connecticut, Massachusetts, Maryland, South Carolina, New Hampshire, Virginia, New York, North Carolina og Rhode Island.]] Flestu niðursetufólkini í USA í 17. og 18. øld komu úr Onglandi. Í Onglandi høvdu tey mist rættin til jørðina, og søkt varð at mongum fyri trúarsakir. Ikki bara fátækrafólk rýmdu heimanífrá. Eisini fólk, sum ikki vóru nøgd við lívið heima, fluttu til USA. Aðalsfólk fóru eisini og búsettust sunnanfyri. Har komu tær fyrstu gróðrarlundirnar. Norðanfyri, har umstøður ikki vóru fyri stórum gróðrarlundum, búsettust at kalla bara bøndur, fiskimenn og handverkarar. Í teimum puritansku samkomunum, sum vuksu í tali, var eingin stættarmunur, og fólkið livdi í friði og náðum.
Niðursetufólkið og indiánarnir sótu væl um sátt í fyrstuni. Teir hvítu fingu góð ráð, hvussu teir skuldu veiða, hvar best var at velta; men í seinnu helvt av 18. øld, tá ið minni var at býta, gjørdust viðurskiftini ótrygg. Fraklendingar, sum mest hugsaðu um handil, høvdu gott samband við indiánarnar fyrstu tíðina.
Hull City A.F.C.
thumb|240px|right|KCOM Stadium thumb|240px|right|KCOM North Stand
USA
Niðursetufólkið
Í fyrstani var lívið strevið. Niðursetufólkið sunnanfyri visti lítið um landbúnað, og torført var at útvega mat. Mong doyðu av svongd fyrst í 17. øld, og søgur ganga um, at summi løgdust á lík. Niðursetufólkið, sum arbeiddi í gróðrarlundunum, hevði skrivað undir sáttmála, og tá ið so ein tíð var umliðin, suttust tey niður sum smábøndur. Niðursetufólkið visti, at tey svørtu úr Afrika vóru trælir í Suðuramerika og á oyggjunum í Karibiahavi. Í 17. øld vórðu trælir tiknir at arbeiða í gróðrarlundunum. At byrja við vóru trælirnir í minniluta, men miðskeiðis í 18. øld vóru 170 000 trælir í Virginia. Hetta var um helvtin av øllum fólkinum har.
Tá ið trælirnir komu hagar, teir skuldu vera, varð merki brent á kroppin á teimum. Fleiri konufólk vórðu sett til húsligt arbeiði, sum ikki var so strevið. Men ofta vórðu tey fyri kynsligum ágangi frá eigara og øðrum arbeiðismonnum í húsinum. Sum tíðin leið, lótu teir konufólk og mannfólk búgva saman. Tað ráddi um at vaksa um barnatalið, tí trotið á trælum vaks. Kortini arbeiddu flestu konufólkini í gróðrarlundunum. Tey høvdu eisini ábyrgdina av, at nóg mikið varð dyrkað til matna.
Trælir, sum settu seg upp ímóti eigaranum ella royndu at rýma, vórðu harðliga revsaðir. Tað var ikki óvanligt, at slíkir trælir vórðu bukaðir til deyða. Í Maryland kom lóg í gildi, hon segði, at sló ein svartur ein hvítan, vórðu oyruni skorin av honum. Men í flestu førum fóru teir hampiliga við trælunum. Eigaranum tørvaði teir. Tí vildi hann hava teir so kropsliga væl fyri sum gjørligt.
Stríggið var hjá teimum hvítu, sum settu búgv í hjálondunum. Men tey livdu í álitinum og vónini, at her høvdu øll ein møguleika at koma fram og gerast lukkulig. Um ikki eydnaðist so væl einastaðni, so var møguleiki at flyta vestureftir og royna eydnuna har.
Tænastufólk, sum við sáttmála høvdu bundið seg at vera ávísa tíð, vóru verst fyri. Hesi fólkini vóru fátæk fólk úr Bretlandi. Tey máttu binda seg í 5-7 ár, og so var ferðin goldin. Á ferðini vórðu tey innilæst, so at eingin møguleiki var at rýma, angraðu tey. Tey vórðu stúvað saman umborð á skipinum, og hetta minti nógv trælaferðirnar. Í 1741 fór sluppin ”Seaflower” úr Belfast í Norðurírlandi við 106 fólkum, sum høvdu bundið seg við sáttmála. Ferðin vardi 16 vikur, og tá ið tey komu til Boston í Massachusetts, vóru 46 deyð í hungri.
Tey fyrstu árini vóru fleiri mannfólk enn konufólk. Ofta vóru lýsingar at síggja, har søkt varð eftir konufólkum. Ferðin varð goldin, vildu tær gifta seg við niðursetumanninum. Tað bar eisini til at keypa sær arbeiðskonu, og í bløðunum stóð at lesa, hvat hon dugdi. Til dømis: ”Røsk genta, ið dugir væl at seyma. Drekkur ikki og er eitt satt konubrot”.
Nógv konufólk arbeiddu ikki í teimum stóru lundunum sunnanfyri. Men hjá niðursetufólkunum norðanfyri var neyðugt, at konur og børn tóku hond í. Tey vórðu ofta sett at veva og spinna.
Av tí at arbeiðsmegi treyt, fingu konufólk betri løn í hjálondunum. Meðan Amerika enn var saman við Onglandi, vóru somu javnstøðulógir galdandi í báðum londunum. Í Nýonglandi, har nógvir puritanar búðu, skuldi konan laga seg eftir manninum. Maðurin kravdi, at konan skuldi vera lýðin, arbeiðssom og sparin. Gekk hon ikki undir hesar treytir, var vanlig, at tey skildust.
Eisini var lættari hjá konufólkunum at fáa útbúgving í hjálondunum. Tey vóru í minniluta, og hetta gjørdi kanska, at virðingin fyri teimum var størri.
Hjálondini og Bretland
thumb|right|250px|Vit fáa helst aldri at vita, hvussu mong menniskju vórðu seld sum [[Trælur|trælir, men hildið verður, at fleiri enn sjey milliónir afrikanarar vórðu sendir til Amerika frá 1701 til 1810.]] thumb|right|250px|Bretski generalurin [[Charles Cornwallis fór í felluna í Yorktown, Virginia. Franski flotin lá og vardi fram við strondini, og George Washington kringsetti bretsku herdeildirnar frá landi.]] thumb|right|250px|Tey trettan hjálondini samtyktu uppskotið hjá [[Thomas Jefferson 4. juli 1776 í Philadelphia, Pennsylvania.]] thumb|right|250px|[[George Washington heldur fyrstu røðuna sum forseti.]] thumb|right|250px|George Washington siglir um Delaware-ánna jólanátt 1776. Les eisini greinina Amerikanska Kollveltingin
Í 18. øld høvdu hjálondini í USA minni samband við Bretland enn áður. Nýggj ættarlið vóru komin, og nú vóru flestu innflytararnir írar, skotar, týskarar og fraklendingar. Hóast hjálondini enn vóru undir bretskum harraveldi, hevði tjóðskaparrørslan ment seg. Hvítir ognarmenn valdu ting. Har varð peningur játtaður, skattur ásettur og lógir samtyktar.
Bretar vóru ikki sinnaðir at lata hjálondini gera og vinna sínar egnu vørur. Teir vildu hava ótilvirkaðar vørur úr hesum londum, helst bummull. Bretska tingið gjørdi av, at tollur skuldi verða lagdur á allar lidnar vørur, sum vórðu innfluttar, til dømis glas, pappír og vín. Men tingið kravdi eisini, at tær vørur, sum Vesturindia sendi hjálondunum, skuldu verða tollaðar.
Tollurin fór til Bretlands. Niðursetufólkið var í ødini um hetta krav, og tað bøtti ikki um, at tingið samtykti lógir, sum skuldu galda í hjálondini, hóast tey høvdu ikki umboð í bretska tinginum.
Dúgliga varð mótmælt, og at enda varð tollurin tikin av. Men kortini varð tollur lagdur á te, sum bretar fluttu inn og aftur seldu hjálondunum. Tollurin varð tískil standandi sum tekin um, at bretska tingið tók sær rættin at skatta hjálondini.
Í 1773 fóru nakrir bostonbúgvar, ílatnir sum indánar, umborð á trý skip, sum vóru fermd við tei, og tveittu alt fyri borð. Viðurskiftini, millum niðursetufólkið og bretar, gjørdust nú sera álvarslig.
Tvey ár seinni brast frælsiskríggið á, og 4. juli 1776 samtykti tjóðartingið fyribils Amerikonsku Frælsisyvirlýsingina. Trettan hjálond høvdu tikið loysing frá Bretlandi.
Kríggið vardi í 5 ár. Ein triðingur av fólkinum stuðlaði bretum, ein triðingur var uttanveltaður, og ein triðingur var beinleiðis við í stríðnum fyri loysing. Tað vóru serliga handilsmenn, ið sóu fyri sær teir stóru fyrimunur at kvetta við Bretland. Flestu indiánsku ættarbólkarnir hjálptu bretum, og Frakland, gamli fíggindi Bretlands, stuðlaði niðursetufólkinum. Bretar høvdu eisini leiguhermenn – 20 000 týskarar vóru í ein góðseigari úr Virginia, stóð á odda fyri hjálandaherinum.
Ein gávuríkur, dugandi ungur tingmaður úr Virginia, Thomas Jefferson (13. apríl 1743 – 4. juli 1826), skrivaði Frælsisyvirlýsingina. Sum fyrimynd hevði hann hugsanina hjá enska heimspekinginum John Locke (29. august 1632 – 28. oktober 1704), sum segði politiska valdið gera sáttmála við fólkið um tilverurætt teirra, frælsi og – skoytti Jefferson uppí – eydnu. Hann skrásetti misbrotini Bretlandskongur hevði gjørt, og segði hann hava brotið sáttmálan við tegnar sínar í hjálondunum. Øll niðursetufólkini vildu ikki hava frælsi. Mong av teimum kongstrúgvu fluttu til Kanada. Hugsanin um, at øll skuldu vera fræls, fekk summi fólk at stríðast fyri, at trælirnir eisini skuldu gerast frælsir. Á eysturstrondini í USA varð trælahaldið tikið av við lóg í 1804.
Undir Frælsisbardaganum fingust konufólk í hjálondunum við arbeiði, sum fólk flest bara hildu vera mannfólkaarbeiði burturhav til dømis Molly Pitcher ið stríddist á vígvøllinum.
Lond í Evropa nýttu amerikonsku grundlógina sum fyrimynd. Hesir tankar um frælsi og sjálvbjargni birtu nýggja vón hjá teimum, sum vildu hava einaveldiskongarnar settar frá. Men Amerikanska Kollveltingin broytti ikki stórvegis viðurskiftini hjá teim svørtu. Tey vóru enn trælir, og indiánar máttu framvegis lata lendi. Heldur ikki konufólkið hevði somu rættindi sum mannfólkið.
Á vári 1781, eftir bardagan ímillum bretsk og amerikansk herlið við Guilford Court House í North Carolina, gav Corwallis herovasti hjá bretsku herliðunum boð um at taka seg aftur til Yorktown í Virginia. Amerikanski herurin stongdi allar leiðir til Yorktown, og bretsku herliðini fingu hvørki útgerð ella neyðsynjarvørur. Í oktober gav Cornwallis seg upp í hendurnar á Washington herovasta, og kríggið var av. Í friðarsamráðingunum í París í 1783 vórðu hjálondini, ella USA, viðurkend sum frælst ríki. Mangir trupulleikar bíðaðu nýggja ríkinum. Samveldisstjórnin var veik. Í mai 1787 buðu tingini øllum sambandssríkjunum til fundar at evna til eina stýrisskipanarlóg. Á fundinum varð gjørd tann sterka stýrisskipanin, sum enn er galdandi í USA.
Borgarakríggj
Les eisini greinina Amerikanska Borgarakríggið thumb|right|250px|11 ríki (grøn) søgdu seg úr samveldinum. 5 trælaríki (gul) fyri norðan vóru verandi í samveldinum, hóast partur av fólkinum stuðlaði [[Sameindu Amerikonsku Suðurríkjunum (CSA).]] Høvuðsvinnan í norðurríkjunum í USA var ídnaður, og trælahaldið var avtikið. Í suðurríkjunum var landbúnaður høvuðsvinna og trælirnir gjørdu enn mesta arbeiðið á gørðunum. Í 1860 varð Abraham Lincoln (12. februar 1809 – 15. apríl 1865) valdur forseti. Hann sýttu fyri, at trælahald skuldi breiða seg í økjunum vestanfyri. Sjey suðurríki, sum stúrdu fyri, at Lincoln fór at geva øllum trælum í USA frælsi, tóku seg úr sambansríkinum og stovnaðu Sameindu Amerikonsku Suðurríkini (CSA). Í apríl 1861 var fyrsti samanbresturin við Fort Sumter í South Carolina. Fýra ríki afturat fóru í part við uppreistrarmonnunum, og kríggj brast á ímillum norður og suður. Í fyrstuni vunnu suðurríkin – til dømis við Stonewall Jackson (21. januar 1824 – 10. mai 1863) – á odda, men norðurríkini høvdu fleiri hermenn og vóru betur útgjørdir. Teir avbyrgdu havnirnar í suðurríkinum, og sum frá leið, máttu suðurríkini dvína og í 1865 legði herovasti teirra, Robert E. Lee (19. januar 1807 – 12. oktober 1870), vápnini. Fleiri enn 600 000 fólk lótu lív. Í 1865 tóku tingini undir við yvirlýsingini um, at allir trælir vóru frælsir.
Grundarlagið undir búskapinum í suðurríkjunum var bummull, og teir, sum áttu bummullarlundirnar, høvdu harðliga brúk fyri trælunum. Tey hvítu fyri sunnan tvíhildu um hesa samfelgsskipan, men sluppu ikki at varðveita hana, og tá ið borgarastríðið var av, varð trælahald bannað við lóg - Í januar 1863 varð trælahald bannað við "the Emancipation Proclamation". Frælsisloysingin gav teimum rætt til egið arbeiði og rættin til at eiga jørð, men tað vóru stórir trupulleikar knýttir at hesum frælsi, tey vóru ólærd og tey flestu vóru analfabetar. Frælsir trælir fingu jørð at velta í, men áttu hvørki amboð ella sáð, og kor teirra vóru lítið frægari enn frammanundan.