cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
El Dorado
Søgur úr El Dorado
Slaturin hevði leingi gingið um goymd ríki langt inni í suðuramerikanska frumskóginum. Ambrosius Ehinger, sum spanski kongurin hevði sent til Latínamerika at leita sær eftir gulli, var tann fyrsti, ið hoyrdi søgnina um "El hombre dorado" - tann gylti maðurin. Hetta var ein søga um ein ótrúliga ríkan høvdinga á fjallinum Kundinamarca, sum hvørt ár smurdi seg inn í eina klebruta evju og rullaði seg í gullstøvi. So baðaði hann sær í einari heilagari á, til alt gullið var runnið av honum. Nú áttu gudarnir tað. Ambrosius Ehinger gjørdist bergtikin av hesi gomlu indiansku søgnini og setti sær fyri at finna El Dorado og taka gullið til sín sjálvs.
Ein heiðurligur riddari, sum æt Gozalo Jiminez de Quesada, royndi ein annan framferðarhátt. Ístaðin fyri at noyða tey inføddu við valdi at geva honum gull og upplýsingar, gjørdist hann vinur við tey. Hetta gav úrslit - ein stamma lovaði at vísa honum leiðina til fjallið Kundinamarca.
Alt gekk sum tað skuldi, men tá Quesada kom til staðið og møtti innbúgvunum, Chibcha-fólkið, gjørdist hann skuffaður. Tað vísti seg, at søgnin um høvdingin, sum ofraði gull til gudarnar, var sonn, men at tey langt síðani vóru givin við hesum siði, serliga tí tey einki gull høvdu. Vónsvikin gjørdi Quesada av at taka staðið við vald og soleiðis taka tað ríkidømið, ið var at fáa.
Sir Walter Raleigh
Hóast hetta, forðaði tað ikki øðrum í at halda á at leita eftir El Dorado. Ein tann kendasti rannsóknarleiðarin var Sir Walter Raleigh. Hann var enskur aðalsmaður og skald. Men Raleigh var eisini sjórænari og ævintýrari, sum bara var sloppin undan geglinum, tí hann hevði gott samband við drotningina. Á einari av sínum sjóferðum til Suðuramerika, tók Raleigh ein gídsla. Maðurin var ein av teimum, sum leitaði eftir El Dorado. Raleigh setti mannin á eina oydna oyggj at doyggja, men áðrenn hevði hann fingið hendur á einum brævi, sum neyðars maðurin hevði skrivað um gulllandið. Og soleiðis byrjaði endaleysa reikan hjá Raleigh gjøgnum Suðuramerika. Heima í Onglandi gingu søgurnar um Raleigh. Fólk høvdu hoyrt um ránsferðir hansara og folk byrjaðu at hata hann. Hetta hevði við sær at Drotning Elizabeth fór at ivast í dygdumnum hjá Raleigh, men kortini helt hon á at fíggja rannsóknarferðir hansara. Men tá hann enn einaferð kom tómhentur heim til Onglands, var óviljin móti honum so stórur, at hann varð dømdur 20 ára fongsul fyri landasvik og tá hann hevði siti hesi árini skuldi hann avrættast. Raleigh hevði, hóast sín deyðadóm, tað sera gott í fonglsinum, har hann fekk tíðina at ganga við at skriva eina bók um upplivingar sínar í Suðuramerika – bókin bleiv sera væl móttikin. Hann hevði enntá tveir persónligar tænarar at ganga sær til handa. Hetta vísir bara, hvussu væl dámdur hann framvegis var í kongshúsinum. Í 1616 gjørdist James 1. kongur. Hann gav Raleigh loyvi at fara til Latínamerika eina síðstu ferð, at prógva at El Dorado var til. Tó stóð deyðadómurin við. Raleigh fór eldhugaður avstað, men tað gekk ikki long tíð so byrjaði hann aftur at ræna sponsk skip. Tá ið kongurin, sum stríddist fyri friði og rættvísi, hoyrdi um hesar syndir, gjørdist hann í øðini, og Raleigh bleiv avrættaður beinanvegin hann setti fótin aftur á enska jørð í 1618.
Klippan
thumb|right|250px|Klippan Klippan er ein býur í Klippans kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 8 116 íbúgvar (2010).
1883
1883 (MDCCCLXXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Örebro kommuna
Örebro kommuna (svenskt: Örebro kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Örebro kommuna hevur umleið 140 559 íbúgvar (2013).
Fyen Rundt
Fyen Rundt er ein professionel eindags súkklukapping, ið verður fyriskipað árliga í Danmark. Kappingin er partur av UCI Europe Tour flokkað sum 1.2. Kappingin hevur verið fyriskipað síðan 1894, ið gera hana til triðelstu súkklukapping í heiminum av hesum slagnum.
Omusati
300px|thumb|right|Omusati í Namibia Omusati er ein av teimum 14 regiónunum í Namibia og hevur umleið 242 900 íbúgvar. Outapi er høvuðsstaður í Omusati.
Hirtshals
200px|thumbnail|Norrøna í Hirtshals 200px|thumbnail|Havnin í Hirtshals Hirtshals er ein býur í Hjørring kommunu í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 5.959 fólk (2014). Føroyska ferjan Norrøna hjá Smyril Line siglir úr Tórshavn til Hirtsals einaferð um vikuna um veturin og tvær ferðir um vikuna um summarið. Nógvir føroyingar búgva í Hirtshals, og nógvir føroyskir fiskimenn hava tætt tilknýti til býin, tí teir hava landa har ofta og summir sigla regluliga út frá Hirtshals, men búgva tó í Føroyum. Summir av føroyingunum sum búgva í Hirtshals eiga fiskiskipa har. Í 1990-árunum fluttu fleiri føroyskar familjur til Hirtshals orsakað av kreppuni, sum rakti hart í Føroyum og førdi til stórt arbeiðsloysi og stóra fráflyting. Føroyska Brøðrasamkoman eigur og rekur samkomuhúsið Malta í Hirtshals.
Måløy
thumb|Måløy|350px Måløy er ein býur í Vågsøy kommunu í Sogn og Fjordane í Noregi. Bygdin hevur 3 242 íbúgvar (2013). Býurin liggur á landsynningssíðuni á oynni Vågsøya, og er ein av Noregs týdningarmiklastu fiskivinnuhavnum. Måløy fekk býarstatus í 1997. Postnummarið er 6700.
Eftir at Måløy fekk býarsstøðu, gjørdist Halnes og Holvik í suðri og Polljen (Trollebø, Degnepoll, Skavøypollen, Tennebø, Blålida og Nygård) í vestri ein partur býnum.
Måløy var partur av Sør-Vågsøy kommunu 1910-1964.
Nikolaj Koppel
250px|thumbnail|Nikolaj Koppel Nikolaj Koppel (føddur 6. mars 1969 í Gentofte) er ein danskur tónleikari. Í 2014 var hann ein av vertunum í evropeisku tónleikasangkappingini Eurovision Song Contest, sum varð hildin í Keypmannahavn.
Argentina
Argentina (Spanskt: República Argentina) er eitt land í Suðuramerika. Í vestri hevur Argentina mark við Kili, í norðri við Paraguei, Bolivia og Brasil, í eystri við Uruguei. Høvuðsstaður er Buenos Aires, og landið hevur umleið 40 milliónir íbúgvar.
Argentina hevur kravt rættin til Falklandsoyggjar síðan bretar hertóku tær í 1833. Í 1982 gjørdu argentiskar herdeildir innrás á oyggjunum, men vórðu riknar avstað aftur av bretum eftir kríggj í tveir mánaðir.
Søga
Tann 24. mars 1976 tók herurin í Argentina valdið við eitt kvett og fór undir at forfylgja politiskum mótstøðufólkum við harðari hond. 30 000 fólk vórðu dripin ella hvurvu. Tjúgu ár seinni stovnaðu synir og døtur hjá teimum horvnu felagið Hijos, sum stríðist fyri at fáa tey, sum høvdu ábyrgdina av drápunum at standa til svars fyri sínar gerðir. Hernaðarstýrið hevði vanrøkt landið. Búskapurin lá í skeljum, og royndirnar hjá Alfonsin at endurreisa hann miseydnaðust. Í 1989 var javnan ófriðarligt, tí at mattrot var, og virðisminkanin var 200 % um mánaðin. Í mai 1989 varð Peronisturin Carlos Menem (f. 2. juli 1930) valdur at taka við eftir Alfons. Hann setti strong búskapartiltøk í verk, seldi tjóðarrikin ídnaðarvirki og mangt annað, ið tyngdi búskapin. Menem varð aftur valdur sum forseti í 1995.
Meðan Alfonsin var forseti, vórðu mangir oddamenn fyri gamla hernaðarstýrinum ákærdir fyri at hava brotið mannarættindini. Fleiri kvettroyndir vórðu gjørdar ímóti Alfonsin sum hevnd fyri, at hann dró mangar teirra til svars, tá ið hernaðarstýrið hevði valdið.
Í mong ár hevði Argentina kravt yvirvaldsrættin yvir Falklandsoyggjum, har bretar ráða, og í 1982 tóku argentinskar herdeildir oyggjarnar. Eftir stutt, men hart kríggj, tóku bretar oyggjarnar aftur. Forsetin í Argentina, Galteri herovasti, legði frá sær, og stutt eftir loyvdi hernaðarstýrið størri frælsi. Politiskar rørslur fingu loyvi at virka og í 1983 varð frælst val í landinum. Og á fyrsta sinni í 17 ár tók ein fólkavald stjórn við valdinum í landinum. Nývaldi forsetin, Raúl Alfonsin (f. 13. mars 1927), setti strong búskapartiltøk í gildi til tess at vinna á ovurstóru virðisminkanini.
Landafrøði
thumb|right|250px|[[Aconcagua, hægsta fjallið í Amerika. Aconcagua liggur á markinum millum Kili og Argentina.]] thumb|right|250px|Høvuðsgøtan Avenida 9 de Julio í [[Buenos Aires er søgd at vera breiðasta gøta í heiminum.]] Argentina hevur eina vídd á umleið 2,8 milliónir kvadratkilometrar, og er harvið tað næststørsta landi í Suðuramerika. Landið strekkir norður-suður og er eftir longdini 3 694 km, meðan strekkið frá vestri til eystur á tí breiðasta staðnum er umleið 1 423 km. Landið hevur í eystri mark til Atlantshavið, í vestri til Kili, í norði til Bolivia og Paraguai, og í ein landnyrðing til Brasil og Uruguai.
Fjallalandslag og kend fjøll
Í argentinsku Andesfjøllunum eru fleiri sera høg fjøll, ið eru yvir 6.000 m – eitt nú Amerikas hægsta fjall, Aconcagua ið er 6 962 m høgt, umframt tvær tær hægsu vulkanirnar á jørðini, Ojos del Salado á 6 880 m og Monte Pissis á 6 795 m. Í syðra parti av Andesfjøllunum eru fjøllini minni, og fleiri teirra eru fjald í kava orsakað av tí slavna og kalda veðurlagnum.
Í Sierras Pampeanas eru høg punkt sum Sierra de Famatina í landslutinum La Rioja ið er yvir 6.000 m.
Tomelilla
thumb|right|200px|Tomelilla Tomelilla er ein býur í Tomelilla kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 6 444 íbúgvar (2010).
Argentina
Fólkið
thumb|right|250px|Lýðveldisplássið við tí stóra obeliskinum í [[Buenos Aires.]]
Útbúgving
Sagt verður at Argentina hevur tí bestu útbúgvanarskipanina í Suðuramerika. Tey størstu liggja í Buenos Aires, Cordóba, Mar del Plata og Mendoza. Serligani er tað væl umtókt hjá amerikumonnum at fara og fáa sær útbúgvin í Argentina, av tí hon er ókeypis. Eisini fleiri evropear nema sær útbúvin í Argentina.
Landslutir
framed|Landslutir í Argentina. "Argentinska Antarktis og Suðuratlantisku oyggjar" (23) ikki víst. thumb|250px|Salta
Argentina er býtt sundur í 23 landslutir (provincias, eintal – provincia), og eitt føderalt distrikt (distrito federal).
Ítróttur
Argentina er ein av heimsins størstu fótbóltstjóðum og Fótbóltslandsliðið hjá Argentina hevur vunnið HM í fótbólti tvær ferðir (1978, 1986) og hevur harafturat verið í finaluni tvær ferðir. Teir vunnu enntá OL-gull í mansfótbólti á Summar-OL 2004 í Athen í Grikkalandi og í 2008 í Peking, Kina. Argentinsk fótbóltsfeløg sum CA Boca Juniors og CA Independiente hava havt stóra altjóða framgongd og eru saman við CA River Plate, sum er tað felagið ið hevur vunnið argentinska meistaraheitið flestar ferðir, millum tey kendastu og best umtóktu fótbóltsfeløg í Suðuramerika. Fótbóltsstjørnan Diego Maradona er sera kendur og vælumtóktur, men listin yvir framstandandi argentinskar fótbóltsleikarar gjøgnum árini er stórur og hevur nøvn sum t.d. Alfredo Di Stefano, Enrique Omar Sivori, Antonio Sastre, Guillermo Stabile, Amadeo Carrizo, Ernesto Grillo, Omar Oreste Corbatta, Adolfo Pedernera, Mario Alberto Kempes, Angel Amadeo Labruna, Daniel Alberto Passarella, Ricardo Enrique Bochini, Gabriel Omar Batistuta, Juan Sebastián Verón, Lionel Messi og Gonzalo Higuaín. Argentina hevur eisini klárað seg væl innan kurvabólt og vann OL-gull í kurvabólti hjá monnum á Summar-OL 2004 í Athen í Grikkalandi.
Aðrar vældámdar ítróttagreinar í Argentina eru: Tennis, hestapolo, rugby, landhockey, nevaleikur og golf.
Ljusnarsbergs kommuna
Ljusnarsbergs kommuna (svenskt: Ljusnarsbergs kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Ljusnarsbergs kommuna hevur umleið 4 875 íbúgvar (2013).
750-árini f.Kr.
Øldir: 9. øld f.Kr. - 8. øld f.Kr. - 7. øld f.Kr.
Áratíggju: 800-árini f.Kr. 790-árini f.Kr. 780-árini f.Kr. 770-árini f.Kr. 760-árini f.Kr. - 750-árini f.Kr. - 740-árini f.Kr. 730-árini f.Kr. 720-árini f.Kr. 710-árini f.Kr. 700-árini f.Kr.
1882
1882 (MDCCCLXXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Nacka
thumb|right|240px|Nacka Nacka er ein býur í Nacka kommunu í Stockholms län í Svøríki. Býurin er ein partur av stórbýnum Stockhólmi og liggur umleið fimm km í ein landsynning av miðbýnum í Stockholm. Fólkatalið var 33 057 í 2010.
Horsens
thumb|Gongugøtan í Horsens Horsens er ein býur í Horsens kommunu í Eysturjútlandi. Fólkatalið var 55 884 í (2014), tað er 8. størsti býur í Danmark. Horsens kommuna er í Región Miðjútlandi. Horsens Statsfængsel er eitt av stóru fongslunum í Danmark.
Elnur Hüseynov
Elnur Hüseynov, føddur 3. mars 1987 í Turkmenistan, er ein aserbajdsjanskur sangari. Hann er mest kendur fyri luttøku sína í Eurovision Song Contest 2008, og fyri at vinna fjórðu røð av The Voice Turkey í 2015. Elnur umboðar Aserbajdsjan í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Hour of the Wolf".
1196
1196 (MCXCVI) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Løgtingsvalið 2011
Løgtingsval varð hildið í Føroyum hin 29. oktober 2011, sum var ein leygardag.
Á vali vóru 30.713 út av 35.447 møguligum veljarum, og svarar hetta til eina valluttøku á 86,6 %. Hetta var ein greið lækking í mun til løgtingsvalið 2008, tá valluttøkan var 89,3 %.
Fólkaflokkurin 8
Fremstu varatingmenn fyri Fólkaflokkin:
Sambandsflokkurin 8
Fremstu varatingmenn fyri Sambandsflokkin:
Aarhus
thumb|right|250px|Havnin í Århus. Aarhus ella Århus er á eysturstrondini í Jútlandi og er næststørsti býur í Danmark. Har er stór jarnbreytastøð, og býurin er týdningarmikil handils- og ídnaðarbýur. Í miðbýnum eru leikhús, dómkirkja og tað vakra tónleikahúsið. Skipaferðslan er nógv. Í býnum er eisini skipasmiðja.
1878
1878 (MDCCCLXXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Løgtingsvalið 2011
Javnaðarflokkurin 6
Fremstu varatingmenn fyri Javnaðarflokkin:
Sjálvstýrisflokkurin 1
Fremstu varatingmenn fyri Sjálvsstýrisflokkin:
Lindesbergs kommuna
150px|right Lindesbergs kommuna (svenskt: Lindesbergs kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Lindesbergs kommuna hevur umleið 23 179 íbúgvar (2013).
Sporðdrekar
Sporðdrekar (latín: Scorpiones) halda til í flógvum, turrum økjum, har teir krógva seg undir steinum, í holum ella rivum. Flestu teirra veiða um náttina. Teir sita og lúra eftir fongi og leypa so á djórið ella renna tað um koll. Mesta føðin er skordjór og eiturkoppar. Teir nýta eiturklónna at verja seg við og at lemja fongin. Eitur setur úr eiturkertlum í afturkroppinum fram í eiturklónna. Við teimum stóru bitklónum tekur sporðdrekin fongin, kroystir hann sundur og stingur í kjaftin.
Aarhus
Í allari Århus búgva nú 259.754 fólk. Århus er í Århus kommunu. Í Århus kommunu búgva 307 000 fólk.
Løgtingsvalið 2011
Miðflokkurin 2
Fremstu varatingmenn fyri Miðflokkin:
Bjuv
thumb|right|200px|Bjuv Bjuv er ein býur í Bjuvs kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 6 832 íbúgvar (2010).
Sporðdrekar
Sporðdrekar leggja livandi ungar. Fyrstu tíðina ber kvenndjórið teir á bakinum, har eru teir tryggir fyri ránsdjórum. Tá ið ungarnir hava skift ham fyrstu ferð, rýma teir, og tá eru teir sjálvbjargnir.
Til eru um 1.200 sporðdrekasløg. Øll eru tey ránsdjór. Í t.d. Nevada eru 23 ymisk sløg av sporðdrekum. Oyðimarkarsporðdrekin tekur skordjór og maðkar, hann tekur tey við klónum.
Løgtingsvalið 2011
Tíggju kvinnur valdar á Føroya Løgting
Fyri fyrstu ferð nakrantíð kom talið av kvinnum, sum vóru valdar á Føroya Løgting upp á eitt tvísiffrað tal, nevniliga 10. Kvinnurnar sum vóru valdar vóru hesar (bókstavurin eftir nøvnini sipar til listan, sum tær vóru valdar inn á):
Alejandro Valverde
Alejandro Valverde Belmonte (føddur 25. apríl 1980) er ein spanskur vegkappsúkklari, ið súkklar fyri UCI ProTour liðið. Størstu sigrar hansara hava verið Vuelta a España 2009, Liège-Bastogne-Liège í 2006, 2008 og 2015, La Flèche Wallonne (2006, 2014, 2015 og 2016), Clásica de San Sebastián (2008 og 2014), 2006 og UCI ProTour 2008, og 2014 og UCI World Tour 2015. Tvær ferðir hevur hann vunnið silvur á HM í vegsúkklukapping, í 2003 og 2005, og bronsu fýra ferðir í 2006, 2012, 2013 og 2014. Valverde er sjáldsamur við tað at hann er serfrøðingur í fleiri ymiskum sløgum av súkkling innan vegsúkklukapping, hann er sterkur klatrari, sprintari og til einkultstart. Eftir eitt langt stríð í eini rættarsak, varð hann bannaður at luttaka í súkklukappingum í tvey ár sum liður í Operación Puerto blóðdoping kanningini, men í 2012 tá ið tey bæði árini vóru farin, kom hann aftur at luttaka í súkklukappingum.
Løgtingsvalið 2011
Bók um løgtingsvalið: "Valið og valdið"
Tann 3. desember 2011 varð bók um løgtingsvalið nevnd Valið og Valdið givin út. Hetta var fyrstu ferð, at bók er útgivin um einstakt løgtingsval í Føroyum.
Alejandro Valverde
Grand Tour tíðarlinja
WD = Tók seg úr kappingini; Í gongd = IP
Løgtingsvalið 2011
Bók um løgtingsvalið: "Valið og valdið"
Bókin er ritstjórnað av Høgna Reistrup og Stefani í Skorini, og er í bókini greiningar av løgtingsvalinum gjørdar av seytjan serfrøðingum og viðmerkingarum. Greinirnar í bókini um m.a. um búskap, fiskivinnu, sosialmál, mentan, valskipanina, valstríð á netinum, útjaðaran og um valúrslitið.
Ę
Ę ella ę er 8. bókstavur í pólska stavraðnum og í litaviska stavraðnum.
Regiónir í Danmark
Danmark er býtt sundur í fimm regiónir og 98 kommunur. Hetta uppbýti kom í gildi frá 1. januar 2007, eftir Kommunalreformin í 2007.
1879
1879 (MDCCCLXXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Bromölla
thumb|right|200px|Bromölla Bromölla er ein býur í Bromölla kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 7 595 íbúgvar (2010).
Lekebergs kommuna
150px|right Lekebergs kommuna (svenskt: Lekebergs kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Lekebergs kommuna hevur umleið 7 289 íbúgvar (2013).
650-árini f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. - 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr.
Ár: 659 f.Kr. 658 f.Kr. 657 f.Kr. 656 f.Kr. 655 f.Kr. 654 f.Kr. 653 f.Kr. 652 f.Kr. 651 f.Kr. 650 f.Kr.
Laxå kommuna
150px|right Laxå kommuna (svenskt: Laxå kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Laxå kommuna hevur umleið 5 580 íbúgvar (2013).
Bengalskur tikari
thumb|right|250px|Bengalskur tikari Bengalskur tikari (latínskt: panthera tigris tigris) er stórt loðið ránsdjór av kettuættini.
Karin Dreijer Andersson
thumb|250px|Karin Dreijer Andersson Karin Dreijer Andersson (fødd 7. apríl 1975 í Nacka) er ein svensk songkvinna, sangskrivari og tónleikari. Hon er kend frá bólkunum The Knife, Fever Ray og Honey Is Cool.
Tónleikaútgávur
sum Fever Ray:
Latínska stavraðið
thumb|300px|Heimskort, sum vísir hvar ið tað latínska stavraðið verður brúkt (myrkagrønt) ella lutvíst (limegrønt).
Fornlatínska stavraðið
Bókstavurin C var ein vesturlendskur variantur av tí grikska bókstavinum Γ (gamma), men hann verður nýttur bæði til at vísa eitt g-ljóð og eitt k-ljóð, møguliga sum ein ávirkan frá tí etruskiska málinum, sum manglaði g-ljóð. Bókstavurin Z var ikki neyðugur fyri at skriva á latíni og varð í 200-talinum f.Kr. býttur út við tann nýggja bókstavin G, eitt C við einari lítlari vatnrættari striku.
Eftir at rómverjar høvdu vunnið á Grikkalandi vóru bókstavirnir Y og Z lagdir afturat fyri at skriva griksk lániorð. Klassiskt latín hevði tí 23 bókstavir:
thumb|right|Duenosinskriftin frá fyrst í 500-talinum f.Kr er ein av teimum elstu dømunum, sum vísa fornlatínska skrift
Hesir bókstavir vóru í longdini troyttandi at skriva, og tí mentist við tíðini ein kursiv hondskrift, sum gjørdist upprunin til teir lítlu bókstavirnir í nýggjari tíð. Man skrivaði heilt einfalt tað ið man helt hava týdning og kursiveraði restina.
Nýtíðar latínska stavraðið
Í germanskum málum finnist v-ljóð, sum manglar í tí klassiska latínska. Í 600-talinum, tá ið anglosaksarnir fóru burtur frá at nýta rúnir, til at nýta tað latínsku skriftina, hildu tey tó fast við rúnuna ƿ wynn fyri hetta ljóðið. Seinni fóru tey í staðin at skriva VV, sum við tíðini varð bleiv til W. At man í ávísum málum nevnir W fyri dupult V (t.d. í føroyskum, donskum, svenskum, fronskum) meðan bókstavurin w á øðrum málum verður nevndur dupult U (á engskum) vísir, at tað tá í tíðini ikki hevur verið gjørdur munur ímillum V og U. Den raka formen V användes i början av ord, medan den runda formen U användes i mitten eller slutet, uttan at ávirka úttaluna. Tað fyrsta býtið millum tveir ymiskir bókstavir kemur úr gotiska stavraðnum frá 1386, har ið V kemur í staðin fyri U. Í 1500-talinum kom V at standa fyri eitt hjáljóð og U fyri eitt sjálvljóð, júst sum tað ger tað í dag.
Á líknandi hátt brúkti man J og I fyrst og síðst í einum orði, óansæð hvussu úttalan var, men í 1500-talinum kom J at standa fyri hjáljóðinum, og I kom at standa fyri sjálvljóðinum.
Soleiðis kom tað nýtíðar latínska stavraðið altso at hava 26 bokstavir:
Perstorp
thumb|right|250px|Perstorp Perstorp er ein býur í Perstorps kommunu í Skåne län Svøríki. Við árlok 2010 búðu 5.665 fólk í býnum.
650 f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. – 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr.
Áratíggju: 700-árini f.Kr. 690-árini f.Kr. 680-árini f.Kr. 670-árini f.Kr. 660-árini f.Kr. - 650-árini f.Kr. - 640-árini f.Kr. 630-árini f.Kr. 620-árini f.Kr. 610-árini f.Kr. 600-árini f.Kr.
Árstal: 655 f.Kr. 654 f.Kr. 653 f.Kr. 652 f.Kr. 651 f.Kr. - 650 f.Kr. - 649 f.Kr. 648 f.Kr. 647 f.Kr. 646 f.Kr. 645 f.Kr.
Kumla kommuna
150px|right Kumla kommuna (svenskt: Kumla kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Kumla kommuna hevur umleið 20 904 íbúgvar (2013).
Geirangerfjørður
thumb|right|250px|Geiranger liggur við fjørðin av sama navni. thumb|right|250px|Fossarnir eita Sjey systrar. Geirangerfjørður (á norskum Geirangerfjorden) er ein bygd og fjørður í Noregi. Umleið 900.000 ferðafólk vitja árliga Geirangerfjorden, og tí er neyðugt við serligum átøkum at verja náttúruna og bygdina innast í fjørðinum, har bert áleið 200 fólk búgva. 157 ferðafólkaskip vitjaðu Geirangerfjorden í 2022.
1881
1881 (MDCCCLXXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Karlskoga kommuna
150px|right Karlskoga kommuna (svenskt: Karlskoga kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Karlskoga kommuna hevur umleið 29 728 íbúgvar (2013).
Emma Johansson
Emma Johansson (fødd 23. september 1983 í Sollefteå ) er ein svenskur professionellur súkklari. Hon vann silvur á summar-OL 2008 og í 2016. Hon hevur fleiri ferðir vunnið svenska meistaraheitið í vegsúkkling og í einkultstarti. Hon súkklar fyri bretska súkkluliðið Wiggle High5. Hon hevur vunnið silvur og bronsu í heimsmeistarakappingum, bæði sum einstaklingur og saman við liðnum Orica-AIS, ið hon var partur av frá 2013 til 2015.
Submergence
Submergence er ein komandi amerikanskur-franskur-spanskur filmur, ein romantiskur trillari, ið er leikstjórnaður av Wim Wenders. Filmurin tekur støði í skaldsøguni við sama heiti. Høvuðsleikararir eru Alicia Vikander og James McAvoy. Ein partur av filminum er upptikin í Føroyum, í Gásadali og í Saksun. Filmurin er gott 2 tímar langur og harav eru 10 minuttir tikið upp í Føroyum.
Filmupptøkur
Filmsupptøkurnar byrjaðu hin 12. apríl 2016 í Fraklandi, Týsklandi, Spania, Føroyum og Djibouti.
Anthony Jasmin
Anthony Jasmin onkuntíð skrivað sum Anthony & Jasmin var ein donsk poppduo, ið vann donsku X Factor sangtalentkappingina hin 28. mars 2014. Tey bæði ið mannaðu duo'ina vóru Anthony Lopez og Jasmin Dahl. Jasmin hevur føroyskar og sudanskar røtur, mamma Jasmin, Hannah Dahl, er úr Føroyum, hon er dóttir Magnus Dahl úr Vági og oldurabbadóttur Magnus á Gørðinum úr Vági. Bæði Anthony og Jasmin luttóku í bootcamp í X Factor Danmark kappingini 2014, men hvørgin teirra slapp víðari sum einstaklingur. Duoin var skapað av mentorinum Thomas Blachman. Tey komu í finaluna og vunnu móti Lucy, ið hevði Remee sum mentor, Anthony Jasmin gjørdist tann fyrsti bólkurin nakrantíð, ið megnaði at vinna X Factor Danmark. Eftir X Factor sendingina skrivaði danska vikublaðið Se og Hør um pápa Jasmin, Ahmed Numan Isaac Rahma, eisini nevndur Jaguaren, hann varð eftirlýstur fyri morð, ið varð framt í apríl 2005, men hann flýddi úr Danmark og varð ikki fangaður. Jasmin var seks-ára gomul tá hendingin fór fram, mamman og pápin vóru longu farin hvør til sítt tvey ár áðrenn hendingina. Familjan fortaldi henni um tað, tá ið tey mettu, at hon var gomul nokk.
Danmark Rundt 2015
Danmark Rundt 2015 var ein vegsúkklukapping fyri menn, ið varð hildin frá 4. august til 8. august 2015. Tað var 25. útgávan av teinakappingini, ið varð stovnað í 1985. Kappingin varð flokkað sum ein 2.HC kapping og var partur av UCI Europe Tour 2015. Kappingin hevði seks teinar í fimm dagar, har ein einklultstartur eisini var. Vinnarin av kappingini gjørdist Christopher Juul-Jensen frá.
Tingræði
Tingræði er stýrisskipan ið krevur, at meiriluti á tingi stendur aftan fyri stjórnina. Hetta er ein stýrðisskipan, har stjórnin annaðhvørt hevur fleirtal í tinginum, ella ikki hevur eitt fleirtal ímóti sær. Tað er eisini nevnt parlamentarisma. Kjarnin í tingræðinum er, at stjórnin ikki kann tilnevnast, ella framhaldandi hava valdið, um ein meiriluti í tinginum annaðhvørt ikki gevur stjórnini sín stuðul ella er ímóti stjórnini. Stjórnin stendur sostatt til svars fyri tinginum. Vanliga verður tingræði sett í tveir bólkar: negativt og positivt tingræði. Í londum við positivum tingræði er tað neyðugt hjá stjórnini at hava eitt fleirtal aftan fyri seg, tá ið hon verður tilnevnd. Í londum við negativum tingræði, kann stjórnin tó sita við valdið, um hon bara ikki fær ein meiriluta ímóti sær. Negativt tingræði gevur frammanundan tí verandi útinnandi myndugleikanum, stjórnini, ein serligan rætt, tí stjórnin noyðist ikki at hava tingsins beinleiðis stuðul, bert má ikki vera greitt, at tingið beinleiðis er ímóti henni. Hesin serligi rættur í sambandi við negativt tingræði er søguliga ein arvur frá tíðini, tá kongur hevði veruligt stjórnarvald. Henda arv hava londini við positivum tingræði kastað av sær, og har krevst tí, at stjórnin beinleiðis verður stuðlað av tinginum.
Í tingræðisligari skipan er í mestan mun talan um eina samanrenning millum lóggevandi og útinnandi vald. Talan er ikki um eitt veruligt valdstríbýti, tí stjórnin hevur bæði útinnandi og lóggevandi vald og “stríðandi” partarnir eru stjórn og meiriluti ella samgonga á tingi móti minniluta ella andstøðu á tingi. Gjøgnum síni umboð ella samgongulimir í tinginum hevur stjórnin eisini lóggevandi vald.
Hälleforsnäs
thumb|right|200px|Hälleforsnäs Hälleforsnäs er ein býur í Flens kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 1 585 íbúgvar (2010).
Syðradalur, Kalsoy
Syðradalur er sunnasta bygdin á Kalsoynni. Syðradalur er ein niðursetubygd frá fyrst í 19. øld; hon er bygd í 1812. Bygdin﻿ lá áður á vestursíðuni og æt Blankskáli, men vegna skalvalop á vári í 1809 fluttu blankskálafólk millum 1810 og 1816 eysturum til Syðradals at búgva av tí, at har er eingin vandi fyri skalvalopi. Eingin mansskaði hendi av lopinum. Fýra hús vóru á Blankskála, og har búðu 29 fólk tá. Tá ið liðugt var at flyta til Syðradals í 1816, vóru 5 hús. Fimta húsið varð nevnt ”har Uppi”.
Hóast Syðradalur er tann av teimum fýra bygdunum á oynni, sum lættast slepst til, so er hon kortini tann bygdin á Kalsoynni, ið hevur minsta fólkatalið. Hinvegin er Syðradalur ein vælumtókt frítíðarbygd.
Minnisvarðin á Syðradali yvir deyð á sjónum varð reistur í 2000.
Í sambandi við veitsluhald á vetri, var Syðradalur jólabygd.
Mentamálaráðharrar í Føroyum
Niðanfyri sæst listi yvir Landsstýrisfólk í mentamálum í Føroyum.
Landsstýrismaðurin ella -kvinnan í mentamálum umsitur tey mál, sum hoyra undir Mentamálaráðið. Nøkur av málsøkjunum, sum hoyra undir Mentamálaráðið er t.d. føroyski Fólkaskúlin, útbúgvingar, gransking, fólkakirkjan. Mentamálaráðið umsitur eisini mentanarstovnarnar Føroya Landsskjalasavn, Føroya Landsbókasavn, Føroya Fornminnissavn og sjálvsognarstovnin Listasavn Føroya. Niðanfyri sæst yvirlit yvir mentamálaráðharrar í Føroyum síðan 1963. Sum tað sæst niðanfyri, hevur Mentamálaráðið ikki altíð verið nevnt við tí navninum, fyrr var vanligt at tað hevði eitt nógv longri navn. Síðan 2002 hevur ráðið itið Mentamálaráðið. Tá ið mentamálaráðharrin er kvinna verður hon antin nevnd mentamálaráðharri ella landsstýriskvinnan í mentamálum. Tá tað er ein maður, ið er mentamálaráðharri verður hann antin nevndur mentamálaráðharri ella landsstýrismaðurin í mentamálum
1880
1880 (MDCCCLXXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Hällefors kommuna
150px|right Hällefors kommuna (svenskt: Hällefors kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Hällefors kommuna hevur umleið 6 982 íbúgvar (2013).
Maraaya
Maraaya er ein slovensk sang duo. Navnið er komið burturúr nøvnunum hjá teimum báðum limunum Marjetku og Aleš ("Raay") Vovk. Á slovenskum týðir navnið "Hon eigur Rayy".
Percy Bysshe Shelley
Percy Bysshe Shelley (føddur 4. august 1792, deyður 8. juli 1822) var ein av teimum stóru ensku yrkjarunum frá romantikkini, og verður mettur at vera ein av teimum bestu lýrisku yrkjarunum á enskum máli, og ein av teimum ið hevur havt størst ávirkan. Hann var radikalur í sínum yrkingum eins væl og í hansara politisku og sosialu meiningum. Hann gjørdist ikki kendur, meðan hann livdi, men viðurkenningin av yrkingar hansara gjørdist størri og størri við tíðini eftir deyða hansara. Shelley var ein lyklapersónur í einum tøttum ringi av framskygdum skøldum og rithøvundum umframt Lord Byron, Leigh Hunt, Thomas Love Peacock og seinna kona hansara Mary Shelley, ið skrivaði Frankenstein.
Maraaya
Duoin var sett saman í 2014 tá parið gav út stakfløguna "Lovin' Me", sangurin var sera væl umtóktur á danshittlistunum í Belgia, Týsklandi, Italia og Slovenia. Rayy hevur skrivað sangir fyri nógvar slovenskar poppsangarar, og í 2014 stóð hann sum sangskrivari av slovenska sanginum "Round and Round" í Eurovision Song Contest 2014. Duoin Maraaya umboðar Slovenia í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Here For You".
659 f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. – 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr.
Maraaya
Lívsleið
Marjetka og Rayy eru gift og eiga tveir ungar synir. Saman reka tey ein privatan tónleikaskúla fyri ungar evnaríkar tónleikarar.
659 f.Kr.
Áratíggju: 700-árini f.Kr. 690-árini f.Kr. 680-árini f.Kr. 670-árini f.Kr. 660-árini f.Kr. - 650-árini f.Kr. - 640-árini f.Kr. 630-árini f.Kr. 620-árini f.Kr. 610-árini f.Kr. 600-árini f.Kr.
Árstal: 664 f.Kr. 663 f.Kr. 662 f.Kr. 661 f.Kr. 660 f.Kr. - 659 f.Kr. - 658 f.Kr. 657 f.Kr. 656 f.Kr. 655 f.Kr. 654 f.Kr.
Percy Bysshe Shelley
Deyði hansara
Hin 8. juli 1822, minni enn ein mánað áðrenn tredivu ára føðingardag hansara, druknaði Shelley í einum brádligum stormi í Spezia-flógvanum, á ferð hansara aftur frá Livorno til Lerici í seglbáti hansara, Don Juan. Hann var á veg aftur, eftir at hava uppsett leikin The Liberal saman við Leigh Hunt, ið júst var komin. Navnið Don Juan, eitt kurteisi til Byron, bleiv valt av Edward John Trelawny, ið var ein av limunum av Shelley–Byron Pisan skaranum. Men, sambært vitnisfrágreiðing frá Mary Shelley, broytti Shelley tað til Ariel, og tað irriteraði Byron, ið fekk sín vilja við at fáa orðini "Don Juan" málaði á høvuðsseglið. Seglskipið, ið var ein opin bátur, var bygdur eftir serligari tekning til Shelly, í Genoa. Báturin koppaði ikki men sakk. Mary Shelley skrivaði í hennara "Note on Poems of 1822" (1839) at skapið av bátinum hevði ein feil og at báturin aldri var egnaður til at sigla. Men sannheitin var, at Don Juan var egnaður at sigla, men at hann sakk orsakað av hørðum stormi og vánaligum sjómansskapi av teimum trimum monnunum umborð.
Brøðurnir Grimm
thumb|right|220px|Brøðurnir Grimm. Brøðurnir Grimm fóru undir at savna fólkaævintýrini, sum livdu á mannamunni millum manna í Týsklandi, og skrivaðu tey niður. Í 1812 kom fyrsta bindið út við 86 ævintýrum, og í 1815 kom seinna bindið við 70 ævintýrum. Teir endurskrivaðu ta munnligu frásøgnina, soleiðis ævintýrini gjørdust einsháttað í stíli. Jacob Grimm (1785-1863) og Wilhelm Grimm (1786-1859) vóru týskir mál- og fólkaminnisgranskarar. Teir vóru báðir útbúnir løgfrøðingar og arbeiddu saman alt lívið. Jacob er eisini kendur sum stovnsetari av germanskari málgransking. Hann vísti á ljóðflytingar og skapaði heiti sum umljóð og avljóð. Jacob og Wilhelm vóru undangongumenn á hesum øki og virkaðu við til, at málgranskarar og onnur í øllum Evropa fóru undir at savna og skriva niður skaldskapin av mannamunni.
651 f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. – 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr.
Áratíggju: 700-árini f.Kr. 690-árini f.Kr. 680-árini f.Kr. 670-árini f.Kr. 660-árini f.Kr. - 650-árini f.Kr. - 640-árini f.Kr. 630-árini f.Kr. 620-árini f.Kr. 610-árini f.Kr. 600-árini f.Kr.
Árstal: 656 f.Kr. 655 f.Kr. 654 f.Kr. 653 f.Kr. 652 f.Kr. - 651 f.Kr. - 650 f.Kr. 649 f.Kr. 648 f.Kr. 647 f.Kr. 646 f.Kr.
Degerfors kommuna
150px|right Degerfors kommuna (svenskt: Degerfors kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Degerfors kommuna hevur umleið 9 500 íbúgvar (2013).
Hallsbergs kommuna
150px|right Hallsbergs kommuna (svenskt: Hallsbergs kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Hallsbergs kommuna hevur umleið 15 267 íbúgvar (2013).
Sjófuglar
thumb|right|200px|Sjófuglar eru fuglar, sum finna meginpartin av teirra føði í sjónum og teir eru tí ein partur av havvistskipanunum. Sjófuglar eru ikki serstakt fuglaslag, men ymiskir fuglar. Allir eiga teir nær sjónum, á hellum, bergi, í urðum ella vallbergi. Flestir eru fitjufuglar, vatn rínur ikki við teir, og hvast hava teir nevið at taka fisk. Nógvir sjófuglar eiga í Føroyum, til dømis lomvigi og álka, ið nógv hava verið veiddir, men eru nú friðaðir. Teir hava smáar veingir. Aðrir sjófuglar, til dømis skrápur ella súlukongur, hava smalar, langar veingir og kunnu sveima leingi á flogi.
Hóast 71 prosent av jarðarflatanum er hav, eru bara 3 prosent av heimsins fuglasløgum sjófuglur. Tað er lætt at meta um støðuna hjá sjófugli í mun til onnur djór í havinum, og tí verður støðan hjá sjófugli ofta nýtt sum ein ábending um, hvussu tað stendur til í havumhvørvinum. Teir flestu sjófuglarnir liva mestu tíðina á sjónum og koma bert upp á land í bútíðini, tá ið teir verpa og ala pisurnar.
Í Føroyum er heilt nógvur sjófuglur, tí her er nógv føði í sjónum. Men nøkur av fuglasløgunum, sum allarmest eru til av í Føroyum, er júst sjófuglur. Til dømis eru 600.000 pør av havhesti, sum er tann vanligasti sjófuglurin hjá okkum, meðan tað einans eru 10.000 pør av tjøldrum, sum er tann vanligasti heiðafuglurin. Í Føroyum eiga 21 sløg av sjófugli, og mett verður, at samlaða talið av pørum er slakar tvær milliónir. Tá ungfuglurin er taldur við, er samlaða talið um 6 milliónir fuglar.
Sjófuglur er fitjufuglur. Soleiðis verður fuglurin nevndur, tí hann hevur fitjur. Fitjur eru húð, sum er millum tærnar. Fitjur gera fótin góðan at svimja við. Sjófuglur livir av fiski, smáum krabbadýrum og høgguslokki. Hann etur mest av nebbasild, men eisini hvítingsbróður, brisling, sild, makrel og seið. Ymiskt er, hvussu sjófuglur fær fatur á føðini. Summir fuglar kunnu ikki kava, til dømis havhestur, drunnhvíti og rita. Teir liva av tí, sum er í vatnskorpuni og beint undir vatnskorpuni. Terna, skrápur og súla stoyta seg niður í sjógvin, og eitt nú lundi og lomvigi kava djúpt niður og nýta veingirnar at svimja við.
Tað er ymiskt, hvussu fuglarnir reiðrast. Á sumri er nógv fuglalív í bjørgum, á hellum og í bakka. Fuglarnir eru her, tí her er gott og trygt at reiðrast. Lundi grevur sær holur ovast uppi í bakkanum. Rita klínir sær reiður fast í bergið, og lomvigi og álka verpa á bera hellu. Niðast í berginum reiðrast skarvur og teisti. So skjótt ungarnir eru floygdir, minkar fuglurin í bjørgunum og flýgur út á hav.
Vit veiða so at siga bara sjófugl. Fyrr var tað mest lundi og lomvigi, sum varð veiddur. Nú verður mest veitt av havhesti, okkara vanligasta sjófugli. Um vit veiða ov nógvan fugl, kann stovnurin koma í vanda. Tí er ein lóg um fuglaveiðu. Til dømis er als ikki loyvt at veiða æðu, og álka kann bert skjótast frá 1. oktober til 20. januar.
658 f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. – 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr.
Áratíggju: 700-árini f.Kr. 690-árini f.Kr. 680-árini f.Kr. 670-árini f.Kr. 660-árini f.Kr. - 650-árini f.Kr. - 640-árini f.Kr. 630-árini f.Kr. 620-árini f.Kr. 610-árini f.Kr. 600-árini f.Kr.
Árstal: 663 f.Kr. 662 f.Kr. 661 f.Kr. 660 f.Kr. 659 f.Kr. - 658 f.Kr. - 657 f.Kr. 656 f.Kr. 655 f.Kr. 654 f.Kr. 653 f.Kr.
Nicole Sabouné
Nicole Sabouné (fødd 23. mai 1991) er ein svensk songkvinna og sangskrivari. Sabouné vaks upp í Sölvesborg og Lund. Í 2012 luttók hon í sjónvarps talentkappingini The Voice Sverige, har ið hon hevði Ola Salo sum venjara. Hon megnaði at koma til hálvfinaluna í kappingini. Sabouné skrivar sín tónleik saman við Salo og Niklas Stenemo.
Región Norðurjútland
200px|thumbnail|Kort yvir Región Norðurjútland Región Norðurjútland (Danskt: Region Nordjylland) er ein av teimum fimm Regiónunum í Danmark, sum vóru settar á stovn 1. januar 2007 eftir at Kommunalreformurin varð samtyktur í 2005. Región Norðurjútland fevnir um tað fyrrverandi Nordjyllands Amt og um teir partar av tí gamla Viborg Amt, ið liggja norðanfyri Limfjørðin, íroknað oynna Mors. Harumframt er tann norðari parturin av tí nú fyrrverandi Århus amt, har ið býurin Mariager liggur. Miðfyrisitingin hjá Regiónini liggur í Regiónshúsinum í Aalborg Eystur.
Regiónirnar í Danmar eru komnar í staðin fyri tey gomlu amtini, og talið av kommunum er minkað til 98. Tað eru 11 kommunur í Región Norðurjútlandi, fólkatalið er 580.272 (2013) og økið fevnir um 7.910 km². Regiónsráðsformaður er Ulla Astman.
Vuelta a España 2015
Vuelta a España 2015 var ein Grand Tour teinasúkklukapping, ið vardi í tríggjar vikur. Kappingin var tann 70. útgávan av Vuelta a España, tað mesta av kappingini var í Spania, meðan tveir teinar fóru fram lutvíst ella fullkomiliga í Andorra. Kappingin var tann 22. í UCI World Tour 2015. Kappingin fevndi um tilsamans 3358,1 km og hevði 21 teinar. Kappingin byrjaði í Marbella hin 22. august 2015 og endaði í Madrid hin 13. september. Fabio Aru (Astana Pro Team), vann kappingina, á øðrumplássi var Joaquim Rodríguez og á triðjaplássi var Rafał Majka.
Luttakandi lið
22 lið luttóku í kappingini, harav vóru 17 World Tour-lið. Harafturat vóru fimm gestalið..
Doutzen Kroes
thumbnail|Doutzen Kroes Doutzen Kroes (fødd 23. januar 1985 í Eastermar) er ein niðurlendsk modell. Hon er gift við Sunnery James.
Mitchelton-Scott (kvinnur)
Mitchelton-Scott (UCI kota: MTS) er eitt professionelt súkklulið í Avstralia fyri kvinnur. Høvuðsstuðularnir eru Mitchelton og Scott. Súkklarar á liðnum kappast í UCI Women's Road World Cup og í øðrum elitukappingum fyri kvinur kring heimin. Svenski súkklarin Emma Johansson súkklaði fyri liðið frá 2013 til 2015.
Flen
thumb|right|200px|Flen Flen er ein býur í Flens kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 6 229 íbúgvar (2010).
Askersunds kommuna
Askersunds kommuna (svenskt: Askersunds kommun), er ein kommuna í Örebro län í Svøríki. Askersunds kommuna hevur umleið 11 096 íbúgvar (2013).
Natalie Cole
Natalie Maria Cole (fødd 6. februar 1950, deyð 31. desember 2015) var ein amerikonsk songkvinna, sangskrivari og sjónleikari. Natalie gjørdist kend sum R&B sangari mitt í 1970-árunum við hittum sum "This Will Be", "Inseparable", og "Our Love". Eftir hetta minkaði sølan og framførslurnar orskað av trupulleikum við rúsevnismisnýtslu, men í 1987 fekk hon sukse sum popp-tónlistakvinna við útgávuni Everlasting og við hennara cover-útgávu av sanginum "Pink Cadillac" hjá Bruce Springsteen. Í 1990-árunum upptók hon standard jazz eftir pápan, Nat King Cole, Unforgettable... with Love, ið gjørdist hennara størsta sukse og seldi yvir sjey milliónir eintøk, og hon vann fleiri Grammy Awards. Hon seldi yvir 30 milliónir tónleikaútgávur kring allan heimin.
31. desember 2015 andaðist Natalie Cole 65 ára gomul á Cedars-Sinai Medical Center í Los Angeles, Kalifornia, orsakað av hjartabreki.
Barnaárini
Natalie Cole varð fødd á Cedars of Lebanon Hospital í Los Angeles. Foreldur hennara vóru sangarin Nat King Cole og Duke Ellington Orchestra songkvinnan Maria Hawkins Ellington. Hon vaks upp í múgvandi økinum av Los Angeles Hancock Park. Tá ið hon tosaði um sín barndóm, umrøddi hon familju sína sum "tann svarta Kennedy familjan" og upplivdi ein hóp av stórum sangarum frá jazz, soul og blues. Sum 6 ára gomul sang Natalie á jólaútgávuni hjá pápanum og nøkur ár seinni, sum 11-ára gomul, byrjaði hon at framføra.
Cole vaks upp saman við einari eldri ættleiddari systir Carole "Cookie" (1944–2009) (ið var dóttir yngstu systrina hjá mammuni); og við ættleidda bróðurinum Nat "Kelly" Cole (1959–95), og yngri tvíburðasystrunum Timolin og Casey (føddar 1961).
Fjallavatn
thumb|Fjallavatn Fjallavatn er næststørsta vatn í Føroyum og ligur í Vágum. Vatnið er 1 km² til víddar.
Yvirgangsálopið móti Charlie Hebdo
Hendingin
Yvirgangsálopið fór fram umleið kl. 11.30 lokala tíð, tá ið tveir vápnaðir menn við Kalashnikov-byrsum noyddu eina kvinnu at tasta kotuna inn, sum kundi lata úthurðina upp til bygningin, har ið redaktiónin var savna á fundi, ímeðan bíðaði ein triði persónur í einum bili uttanfyri. Síðan funnu teir fram til hølini hjá Charlie Hebdo og skutu móti teimum ið vóru har. Fleiri starvsfólk flýddu upp á tekjuna. Onkur av teimum tók uppá video, tá ið teir fóru út aftur úr bygninginum, tað sama gjørdi onkur av grannunum. Í minsta lagi tólv fólk doyðu, og í minsta lagi 11 fólk fingu skaða undir álopinum, harav vóru tveir løgreglumenn, ið vóru skotnir, annar uttanfyri, hin var settur sum lívverji hjá Charb. Sambært Fraklands forseta var talan um eitt yvirgangsálop. Fýra av teimum dripnu vóru teknararnir Cabu, Charb, Tignous og Wolinski. Seinni sama kvøld sum álopið var framt, kom tað fram, at franska løgreglan visti hvørjir teir tríggir álopsmenninir vóru. Sambært fjølmiðlum vóru teir føddir í Fraklandi, men vóru av algeriskum uppruna, talan var um tveir brøður, hvørs tjóðskapur ikki var kendur. Brøðurnir vóru Saïd Kouachi og Chérif Kouachi. Ein triði maður var eisini undir illgruna og var eftirlýstur, men tað er ivasamt um hesin hevur nakað við álopið móti Charlie Hebdo at gera, tí hann segði seg vera staddan í einum skúla, og floksfelagar hansara váttaðu, at hann hevði verið í skúlanum, meðan hendingin fór fram á blaðnum Charlie Hebdo.
Um morgunin hin 9. januar 2015 frættist um tveir persónar við automatvápnum, sum skutu í franska býnum Dammartin-en-Goële, ið liggur umleið 50 km í ein landnyrðin Paris og 12 kilometrar frá Charles De Gaulle flogvøllinum, har tvey flogfør ikki sluppu at lenda orsakað av kreppustøðuni og av tí at har vóru tyrlur í luftini yvir býnum Dammartin-en-Goële. Útsjóndin á teimum báðum monnunum, ið skutu, svaraði til brøðurnir, ið vóru undir illgruna fyri yvirgangsálopið móti Charlie Hebdo, ið fór fram tveir dagar áðrenn. Yvirgangsmenninir tóku ein gíðla, hildið var at talan var um eina kvinnu, og so stongdu teir seg inni í einari fyritøku í vinnuøkinum í býnum. Fleiri tyrlur frá løgregluni vóru í luftini yvir økin, har ið yvirgangsmenninir hildu til. Løgreglan var í samráðingum við gíslatakarnar.
Samstundis sum fjølmiðlarnir vóru upptknir av gíðslatøkuni norðanfyri Paris, har báðir Kouachi-beiggjarnir vóru, ið vóru undir illgruna fyri at hava framt álopið móti Charlie Hebdo, fór ein onnur gíðslatøka fram í eystara parti av Paris, har ein afrikanskur yvirgangsmaður, Amedy Coulibaly, ið var undir illgruna fyri at hava dripið ein franskan kvinnuligan politist dagin fyri, hin 8. januar, hevði tikið fleiri fólk sum gíðslar í einum jødiskum kosher handli í Porte de Vincennes. Báðar hendingarnar við gíðslatøkunum høvdu samband hvør við aðra, boðaði tíðindastovan Ritzau frá. Supermarked-gíðslaránarin hótti við at drepa gíðslarnar, um løgreglan fór at storma Kouachi-beiggjarnar. Stutt fyri klokkan 16 føroyska tíð vóru fleiri eksplosiónir í bygninginum, har ið báðir Kouachi-brøðurnir vóru og umleið 15-20 minuttir seinni, vóru eksplosiónir og skot í kosher-handlinum. Fýra gíðslar í kosher-handlinum lótu lív, hinir gíðslarnir vóru bjargaðir. Allir tríggir gíðslaránarnir lótu lív.
Offur
Myrd:
Særd:
Mótmælisgongur og reaktiónir
Hendingin er ta blóðugasta hópdrápið, ið er framt á franskari jørð síðan 1989. Seinni um kvøldið savnaðust hópur av fólki úti á gøtunum í Paris og í fleiri øðrum býum, ikki bara í Fraklandi men eisini í øðrum londum, har fólk vístu sína sorg og samkenslu við tey deyðu og tey avvarandi og vístu sín stuðul til talufrælsi. Fleiri høvdu skelti við sum vóru svørt við skriftini "Jeg suis Charlie" ("Eg eri Charlie).
Nógvir statsleiðarar kring allan heimin fordømdu álopið móti Charlie Hebdo.
Úr Føroyum sendi Felagið Føroysk Miðlafólk samkensluskriv til Charlie Hebdo.
Dagin eftir yvirgangsatsóknina móti Charlie Hebdo vóru tað fleiri donsk bløð, ið vístu eins reaktión uppá álopið, eitt nú útkom Jyllandsposten við svartari forsíðu.
3. øld f.Kr.
4. øld f.Kr. – '''3. øld f.Kr.''' – 2. øld f.Kr.
Jonas Flindt Rasmussen
Jonas Flindt Rasmussen (føddur 7. november 1988) er ein danskur fótbóltsleikari, ið spælir við KÍ í Effodeildini. Hann gjørdist føroyskur meistari við B36 í 2011. Jonas hevur fyrr spælt við donsku feløgunum Svendborg og Hvidovre og norska felagnum Nybergsund.
601 f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. – 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr.
609 f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. – 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr.
Áratíggju: 650-árini f.Kr. 640-árini f.Kr. 630-árini f.Kr. 620-árini f.Kr. 610-árini f.Kr. - 600-árini f.Kr. - 590-árini f.Kr. 580-árini f.Kr. 570-árini f.Kr. 560-árini f.Kr. 550-árini f.Kr.
601 f.Kr.
Árstal: 606 f.Kr. 605 f.Kr. 604 f.Kr. 603 f.Kr. 602 f.Kr. - 601 f.Kr. - 600 f.Kr. 599 f.Kr. 598 f.Kr. 597 f.Kr. 596 f.Kr.
609 f.Kr.
Árstal: 614 f.Kr. 613 f.Kr. 612 f.Kr. 611 f.Kr. 610 f.Kr. - 609 f.Kr. - 608 f.Kr. 607 f.Kr. 606 f.Kr. 605 f.Kr. 604 f.Kr.
Jotunheimur
thumb|right|220px Jotunheimur (á norskum Jotunheimen) er ein fjallarøð í Noregi. Har er hægsta fjall í Noregi, Galdhøpiggen (2469 m). Stórur partur av Jotunheimum er í Lom kommunu. Meginparturin av Lom kommunu er oman skógarmarkið. Lom er ein kommuna inni í landinum. Tí er stórur munur á hitanum um summarið og um veturin. Niðri í Ottadali er miðalhitin 2,4 stig, men uppi í fjøllunum er kaldari. Tað er tí, at hitin minkar uml. 0,6 stig hvørjar 100 m., tú kemur upp í fjøllini. Nógv ferðafólk fara í tey høgu fjøllini í tjóðgarðinum Jotunheimen Nasjonalpark. Í Jotunheiminum hevur norska ferðamannaráðið bygt nógvar smáttur til teirra, sum ganga í fjøllunum.
Lofoten
thumb|right|250px|Nógvar brýr, berghol og ferjur binda oyggjarnar í Lofoten saman. thumb|right|250px|Strondin í Ramberg. thumb|right|250px Lofoten (norðursámiskt: Lufuohttá, lulesámiskt: Lufoahtta) er ein oyggjabólkur í Norðurnoregi. Oyggjarnar liggja beint sunnanfyri Vesterålen. Oyggjarnar liggja í Norskahavinum. Tær størstu av Lofoten oyggjunum eru: Austvågøya 526,10 km², Vestvågøya 411,05 km², Moskenesøya 185,94 km², Flakstadøya 109,76 km², Gimsøya 46,36 km², Værøya 15,74 km² og Røstlandet 3,60 km². Tær størru bygdirnar eru: Svolvær, Leknes, Kabelvåg, Gravdal, Stamsund, Ballstad, Sørland og Henningsvær. Grótslagið er av tí elsta í heiminum. Fjøllini verja fyri tí kalda norðanvindinum, og tí er havnin so góð og lýggj. Fiskivinnan eigur lívið í fólkinum her, helst turri fiskurin, sum er týdningarmikil útflutningsvøra.
Tann flógvi Golfstreymurin hevur stóran týdning fyri veðurlagið í Norðuratlantshavi. Hóast Lofoten er nógv norðari enn Nuuk, er veðurlagið nógv lýggjari. Í Nuuk er pakkísur og rekaísur fleiri mánaðir um árið, men her ger golfstreymurin, at sjógvurin frystir ikki fram við allari norsku strondini. Tað hevur nógv at siga fyri fiskivinnuna í Lofoten. Størsta bygdin er Svolvær. Hon liggur væl afturundir, fjøllini eru høg. Svolvær er í Vågans kommunu. Av tí, at so nógvur fiskur var at fáa eftir kríggið, 1940-1945, búðu nógv fólk í Vågan tá. Upp ígjøgnum sekstiárini góvust nógvir útróðrarmenn, men tað eydnaðist kommununi at útvega teimum annað arbeiði, so fólkatalið hevur hildið sær.