cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Whalsay
Høvuðsvinnan á oynni er fiskivinna, og størsta bygdin er Symbister har bátahavnin er. Ferjusamband er frá Laxo til Vidlin á Mainland, oyggin hevur eisini ein flogvøll í Skaw.
Vitjunarverd støð á oynni, eru m.a. tvey hús frá bronsuøldini, Benie Hoose og Yorie Biggins. thumb|250px|left|Vegur millum Symbister og Isbister
Pål Eitrheim
Hann er klár gaur og vinnur fyrir sjálfbærara samfélag í Noregi. Hann starfar í jafnvægi og hefur mikla stöðu hér
https://www.equinor.com/no/about-us/corporate-executive-committee/paal-eitrheim.html
Hvalbiareiði
thumb|Hvalbiareiði, 2005. Ein partur av gøtuni sæst, trappan og nøkur neyst síggjast eisini. Flestu neystini eru nú bert leivdir. Hvalbiareiði verður eisini rópt Fiskieiði, tað er eitt stað á vestursíðuni á Suðuroynni vestanfyri bygdina Hvalba. Tvey eiði eru vestanfyri Hvalba, hitt eiði eitur Norðbergseiði og liggur longri norðuri, fjallið Grímsfjall skilur bæði eiðini. Høg bjørg eru bæði sunnanfyri og norðanfyri Hvalbiareiði. Stutt er millum eystur og vestursíðuna í Hvalba, har er góð havn í sjálvari bygdini, á norðara armi av Hvalbiarfirði, men fyrr í tíðini, áðrenn bátarnir fingu motor, var ofta trupult at rógva út frá eystursíðuni og ofta var langur teinur at rógva til góð mið, tí var Hvalbiareiði nógv brúkt til útróðrarhavn.
Søga
thumb|Hvalbiareiði umleið ár 1899. Hvalbiareiði er ein náttúruhavn, sum tó eisini er merkt av mannahond. Havnin var sera trupul at nýta, áðrenn ábøtur vóru gjørdar, tí har er bratt og høgt oman á sjógv, men tíðliga í 20. øld var stórt arbeiði gjørt har, so lendingarviðurskiftini gjørdust rættiliga góð. Hetta var í teirri tíðini, tá ið árabátar vórðu nýttir. Har vóru nógv neyst um aldarskiftið ár 1900, onkuntíð vóru heilt upp í 23 neyst og bátar har. Seinri eru fiskiførini vorðin størri, hava fingið motor og sigla skjótari, so nýtslan av Fiskieiðinum sum lending er fallin burtur, tá hugsa verður um fiskivinnu, tó er Fiskieiði vorði eitt ferðavinnumál seinastu árini.
Niels L. Arge stóð fyri arbeiðnum í 1895
Hvalbingar royndu fleiri ferðir at stoypa helluna, so tað gjørdist høgligari fyri útróðrarmenninar at draga bátarnar á sjógv og á land aftur og at bera fiskin í land. Men trupulleikar vóru við at fáa tað at halda, havið máaði tað skjótt burtur aftur. Men so bóðu teir Niels L. Arge av Argjum, sum var ættaður úr Hvalba, um at hjálpa teimum, og hann játtaði (pápin var hvalbingur, hann æt Andrass og keypti Argir í 1828). Niels L. Arge varð eisini róptur "Gamli av Argjum". Teir brúktu 40 tunnur av sementi, og so læt hvør bátur 8 spannir av sandi.
Jens Marius Poulsen úr Skopun lagaði grótið í 1924
Í 1924 ynsktu hvalbingar at betra meira um viðurskiftini á Hvalbiareiðinum, og avgjørt varð at gera stórarbeiði við at laga grót niðri á helluni. Jens Marius Poulsen úr Skopun stóð fyri hesum arbeiði, og so væl er arbeiði gjørt, at sjálv grótlaðingin enn er í hampiliga góðum standi. Ein partur av helluni er tó máaður undan, og har er stoypt í staðin.
Fiskaskúrar á Fiskieiðinum
Í 1915 vóru tveir fiskiskúrar á Fiskieiðinum, teir stóðu uppi á helluni, og har varð fiskur flaktur og saltaður. Petur í Køkini átti skúrarnir ella hevði teir á hondum fyri Mortensen's handil á Tvøroyri.
Keldur
Grein úr "Myndablaði Nú" um Fiskieiði.
1810
1810 (MDCCCX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Thimphu
300px|thumb|Thimphu thumb|300px|Tashichödzong-kleystur í høvuðsstaðinum Thimphu er høvuðsstaðurin í ásiatiska kongsríki Butan.
Býurin liggur í vestara parti av landinum, í eini hædd millum 2247 og 2648 metrar yvir havinum. Fólkatalið er umleið 115.000 og so er Thimphu eisini tann størsti býur í landinum.
Ríkisstjórnin hevur sæti í Tashichödzong-kleystri, sum liggur í norðara parti av býnum.
Føroysk met í svimjing
Yvirlit yvir føroysk met í svimjing. Tað er Svimjisamband Føroya sum er góðkennandi myndugleiki viðvíkjandi føroysku metunum.
Stella Polaris tónleikakappingin
Stella Polaris tónleikakappingin er ein tónleikakapping fyri ungar klassiskar tónleikarar úr Føroyum. Kappingin varð fyrstu ferð hildin í Norðurlandahúsinum 28. februar og 1. mars 2014.
Stella Polaris 2014
Umboð fyri Tórshavnar Musikkskúla var Bo Isholm, fyri Føroya Symfoniorkestur Bernharður Wilkinson og umboð fyri áhoyrarar verður Anna Sofía Restorff.
Tey sum komu í finaluna vóru hesi: Alvi Joensen, guitar - Marta Torkilsdóttir Johannesen, floyta - Mattias Kapnas, klaver - Heiðrun Petersen, violin - Birita Poulsen, sang - og Ernst Remmel, trompet. Vinnarin fekk 25.000 krónur umframt heiðurin at taka lut sum solistur á eini konsert við Føroya Symfoniorkestri. 2. virðisløn var kr. 10.000, 3. virðisløn var kr. 5.000 og 4. virðisløn var 2.000 krónur.
EM í vegsúkkling 2017
EM í vegsúkkling 2017 verður tann 23. evropeiski súkklumeistaraskapurin, ið verður hildin frá 2. til 6. august 2017 í Herning, Danmark. Føroyingurin Torkil Veyhe luttekur á danska elituliðnum hjá monnum í vegsúkkklukappingini.
1754
1754 (MDCCLIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Jarðfrøði
thumb|right|300px|Jarðflatan. Jarðfrøði ella geologi er læran um bygnaðin á jørðini, t.d. um tey ymisku jarðløgini, virksemi á jørðini, so sum eldgos og jarðskjálvtar, og um jarðarsøguna, so sum ístíðir og hvussu landslagi er broytt gjøgnum tíðina.
Ein sum fæst við jarðfrøði sum yrki, verður nevndur ein jarðfrøðingur.
Meinhard Jensen
Meinhard hevur skrivað stuttsøguna Login í hellinum undir kaffistovuni, sum er útgivin í savninum Mjørki í heilum í 2001.
Jarðfrøði
Føroyar eru úrslit av stórum eldgosvirksemi í økinum fyri 55 milliónum árum síðani. Føroyar eru skaptar í 3. og endaligu spjaðingini av Atlantshavinum, sum enn er virkin.
Atlantshavið breiðkar so við og við, sum Europa-plátan og Afrika-plátan flytar seg burtur frá Norður- og Suðurameriku-plátunum. Eitt nú breiðkast Ísland í løtuni við 7 cm árliga.
Mattias Kapnas
Mattias Dimitris Kapnas (føddur 1991) er ein føroyskur tónleikari, sum lesur á Det Kgl. Danske Musikkonservatorium. Hin 1. mars 2014 vann hann ta allarfyrstu Stella Polaris tónleikakappingina, sum var fyri ungir føroyskir klassiskir tónleikarar. Hann var eisini limur í tónleikabólkinum Moby The Pink Pilot sum spældi progressivan rock. Bólkurin vann FM08 tónleikakappingina. Mattias er eisini limur í tónleikabólkinum Bendar Spónir, har hann spælir keybord. Bólkurin var tilnevndur fleiri virðislønir á Faroese Music Awards 2014, hann var tilnevndur í bólkinum Rock/Málm, Jazz, Folk og Blues sum Ársins bólkur, Ársins fløga og Ársins sangur. Mattias er sonur tónleikaran Nikolaos Kapnas (1962-2015) og Hedvig Westerlund-Kapnas, hann er bróðir Theodor Kapnas, sum er ein av limunum í Hamferð.
Kalmar län
150px|right Kalmar län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kalmar län mark við Kronobergs län, Jönköpings län, í útnyrðingi víð Östergötlands län og í suðri við Blekinge län. Kalmar län varð stovnað í 1634. Høvuðsstaðurin í Kalmar län er Kalmar.
Kalmar län hevur 233 874 íbúgvar (31. desember 2013) og eina vídd við 11.171 km².
James Garner
James Garner fekk tvær Emmy-virðislønir, fýra Golden Globe-virðislønir og varð tilnevndur Oscar-virðislønina fyri besta mannliga høvuðsleiklutin í 1986 fyri sín leiklut í "Murphy's Romance". Harafturat fekk hann í 2014 eisini eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame.
Keldutilfar
.
Betty Faria
thumb|Betty Faria Elisabeth Maria Silva de Faria (fødd 8. mai 1941 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil.
Berbaraleyva
Berbaraleyva (latín Panthera leo leo) eisini kend sum Nubialeyva ella Atlasleyva, er eitt undirslag av levyum ið áður livdu í Norðurafrika frá Marokko til Egyptalands. Síðsta berbaraleyvan ið livdi í villini náttúru varð skotin í Atlasfjøllunum í 1922. Nú liva færri enn 100 eftir í fangilsi, harav uml. 40 í Europa.
Berbaraleyvu verkætlanin
Ein bjartskygd verkætlan ið nevnist The Barbary Lion Project sum WildLink International í samstarvi við Oxford University stendur fyri, arbeiðir við at bæði varðveita og at økja um talið av berbaraleyvum, sum síðan skulu sleppast leysar í einum tjóðargarði í Atlasfjøllunum í Marokko einaferð í framtíðini.
Guilhermina Guinle
Guilhermina de Oliveira Sampaio Guinle (fødd 26. juli 1974 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil.
Louise Fletcher
thumb|right|Louise Fletcher í 1976. thumb|right|Louise Fletcher í 2014. Estelle Louise Fletcher (fødd 22. juli 1934 í Birmingham, Alabama, deyð 23. september 2022 í Montdurausse í Fraklandi) var ein amerikonsk sjónleikarinna.
Hon gjørdist av álvara kend, tá hon hevði leiklutin sum Nurse Mildred Ratched í filminum Geykareiðrið. Fyri henda leiklutin fekk hon Oscar heiðursløn fyri besta kvinnuliga høvuðsleiklutin.
Judy Collins
thumb|right|180px|Judy Collins í 1975. Judy Marjorie Collins (fødd 1. mai 1939 í Seattle, Washington) er ein amerikonsk songkvinna, sangskrivari og tónleikari.
Hon byrjaði at syngja alment sum 20 ára gomul í 1959. Millum hennara kendastu sangir eru "Both Sides, Now" frá 1967, sum Joni Mitchell hevur skrivað, og so "Send In the Clowns" frá 1975, sum Stephen Sondheim hevur skrivað.
Judy Collins hevur verið í uppskoti til Grammy-virðisløn seks ferðir og hevur vunnið eina Grammy-virðisløn í 1969 fyri sangin "Both Sides, Now".
Karmel
Karmel er missiónshúsið á Eiði, vígt 21. november 1934. Eftir klovningin í heimamissiónini eftir 2. heimsbardaga, hevur missiónshúsið Karmel á Eiði helt til Kirkjuliga Missiónsfelagið.
Santiago de Compostela
thumb|Santiago de Compostela Santiago de Compostela er høvuðsstaður í tí sjálvstýrandi Galicia, sum liggur í útnyrðingshorninum av Spania, og hevur umleið 94,000 íbúgvar (ár 2008). Býurin er uppkallaður eftir Jakob eldra, ið var ein av teimum 12 apostlunum hjá Jesus. Grøv hansara er í dómkirkjuni (katedralinum) í býnum. Síðan miðøldina hava pílagrímar gingið pílagímsgongu til grøvina. Vanligt er, at fólk ið hava vitja grøvina, seta eina Jákupsskel á klæði síni, sum eitt tekin um at tey hava verið har.
Gamli býarparturin av Santiago de Compostela kom á listan hjá UNESCO yvir heimsarv í 1985. Býurin hevur egið fróðskaparsetur. Í 2000 var býurin Evropiskur mentanarhøvuðsstaður.
Norðoyar, Hetland
North Isles (føroyskt Norðoyar ella Norðuroyggjar) í Hetlandi eru fyrst og fremst tær størru oyggjarnar: Yell, Unst og Fetlar.
Men fleiri smáar oyggjar eru eisini:
Sí eisini
Norðoyar
Listi í stavrað
Yvirlitið, ið er skipað í bókstavarað, loyvir tær at sláa grein upp eftir byrjanarstavi.
Jógvan og Terji
Jógvan og Terji er ein føroyskur blues tónleikabólkur. Teir eru: Terji Messell og Jógvan Funding Madsen.
Argi
Eitt argi er ein búseting nakað frá bygdini, har fólk í víkingatíð og nakað seinni eru flutt til beiti við kríattúrunum um summarið. Hetta er sama fyribrigdi sum sæter í Noregi. Eitt argi hevur verið við landsynningsendan á Eiðisvatni, og bygdarnavnið Argir bendir eisini á, at har hevur verið argi frá gamlari tíð - helst frá búsetingini í Kirkjubø.
Hordaland fylki
Hordaland er eitt fylki í Norra. Hordaland hevur umleið 505 200 íbúgvar.
Hordaland hevur mark við Rogaland, Telemark, Bukserud, og Sogn og Fjordane.
Kommunur í Hordaland
thumb|300px|Kommuner og distrikter i Hordaland{{legend|yellow|Nordhordland}}{{legend|red|Midthordland}} {{legend|blue|Sunnhordland}}{{legend|lime|Hardanger}} {{legend|fuchsia|Voss}}
Hordaland er býtt sundur í 33 kommunur:
Læknafrøði
Læknafrøði er læran um menniskjakroppin og greining, forðing og leking av sjúkum og eisini ymiskum skaðum, sum menniskjað kann koma út fyri. Granskarar kanna sjúkuárin og royna nýggjar viðgerðarhættir. Sjúka verður viðgjørd við til dømis geisling, uppvenjing, heilivági og skurðviðgerð. Fyribyrgjandi viðgerð, til dømis at koppseta, er týðandi partur í nýmótans læknavísindum. Fyri tveimum øldum síðan kundu fólk ikki vænta sær at gerast stórt eldri enn 40 ár. Nú verða mong fólk í ídnaðarlondum 80 ára gomul ella eldri. Betri matur og serstakliga betri heilsurøkt gera tað, at fólk liva longri, men menningin í læknavísindum hevur eisini nógv at siga. Stórur læknatørvur er enn í menningarlondum. Heilsufólk verða útbúgvin at hjálpa hesum fólkum. Heilsufólk koppseta og duga at veita lætta sjúkraviðgerð. Tey leiðbeina eisini í reinføri, í mati og í smábarnarøkt. Miðallívsævin kann eisini vera 40 ár styttri í menningarlondum enn í ídnaðarlondum. Miðallívsævin í Angola er t.d. bara 38 ár.
Høvuðsøki innan læknafrøði
Læknafrøði fatar um so nógv, at læknar mugu eftir próvtøku útbúgva seg meiri og fáa sær serútbúgving. Greinir í læknavísindum  :
Heilivágur
[[Mynd:Ritalin-SR-20mg-1000x1000.jpg|thumb|right|180px|  Í gomlum døgum var heilivágur fingin úr náttúruni, mest úr plantum og úr urtum. Nú fæst heilivágur eisini úr tilgjørdum evni.]] Heilivágur kann linna sjúkueyðkenni, doyva pínu og byrgja fyri ella grøða sjúku. Heilivágur verður eisini latin sálarliga sjúkum, til dømis fjáltur og sinnistyngd. Fyri at ein vøra skal hava heitið heilvágur, skal hon verða góðkend av myndugleikunum. Heilivágur, sum er góðkendur í Danmark, verður eisini góðkendur sum heilivágur í Føroyum. Mong túsund sløg eru. Hvør heilivágur virkar á sín hátt, tíðum í ávísum kropsparti, til dømis í maga ella í høvdi. Í mong túsund ár er náttúruheilivágur fingin úr søltum og úr urtum. Nú á døgum verður mestur heilivágur gjørdur í evnisídnaði. Heilivágur verður eisini gjørdur við íleguflætting, har ílegur verða fluttar millum verur av heilt ymiskum slagi. Granskarar royna støðugt at finna nýggj lekingarevni, til dømis fyri krabbameini og eyðkvæmi. Lívvágur, til dømis penicillin, og evnisvágur, til dømis sulfonamid, verða nýttir fyri ígerðarsjúku. Evnini beina fyri sjúkraelvandi bakterium ella darva teimum í nøringini. Heilivágur kann vera vandamiki: heilivágur, eisini tann, ið lækni letur, kann elva vannýtslu og gera fólk turvtug. Misnýtsla kann verða vandamikil og elva sjúku og deyða. Forboð er sett at nýta sumt turvelvandi drøgg, til dømis opium og heroin. Annað turvelvandi rúseitur, til dømis rúsdrekka og nikotin úr tubbaki, er ikki bannað við lóg.
Um okkara leiðir fæst nógvur heilivágur á apotekum, til dømis pínulinnandi evni, heilivágur fyri svøvnloysi og ígerðarsjúku. Starvsfólk á apoteki ella lækni leiðbeina tær at nýta heilivágin.
Oliver Bierhoff
200px|thumb|right|Oliver Bierhoff Oliver Bierhoff (føddur 1. mai 1968 í Karlsruhe) er ein fyrrverandi týskur fótbóltsleikari og landsliðsleikari.
Hann spældi sum álopsleikari fyri fleiri feløg, millum annað Hamburger SV, Borussia Mönchengladbach, SV Austria Salzburg, Inter Milan, AC Milan og AS Monaco. Sum landsliðsleikari í tíðarskeiðnum 1996-2002 hevur hann spælt 70 A-landsdystir og skorað 37 mál fyri Týsklandi.
Dar es Salaam
thumb|right|250px|Dar es Salaam. Dar es Salaam er størsti býur og týdningarmesti havabýur í Tansania. Býurin hevur fyrr itið Mzizima. Hann var høvuðsstaður landsins, til Dodoma gjørdist høvuðsstaður í 1973. Tað almenna fólkatalið í Dar es Salaam er umleið 4,3 milliónir (2012), men harafturat eru nógv túsund fólk, sum ikki eru skrásett nakrastaðni. Býurin er handilsmiðdepil í Tansania, og meginparturin av útflutningi landsins verður avskipaður haðan. Tað eru nógv ídnaðarvirki í býnum, og nógv ferðafólk vitjar hagar á hvørjum ári.
0 (tal)
0 ella null.
Pete Seeger
thumb|right|180px|Pete Seeger í 1978. Pete Seeger (føddur 3. mai 1919 í Manhattan, deyður 27. januar 2014 í New York) var ein amerikanskur tónleikari, sangskrivari og sangari.
Hagfrøði
Hagfrøði ella statistikkur er øki innan støddfrøði, ið fevnir um tilrættaløgu, samanumtøku og viðgerð av óvissum eygleiðingum.
Miðkeiðis í hagfrøðini finna vit sannlíkindarokning, sum loyvir forsøgnum og framrokningum.
Grikska fótbóltslandsliðið
240px|thumbnail|Grikska fótbóltslandsliðið hjá monnum í 2013. Grikska fótbóltslandsliðið hjá monnum (Grikskt mál: Εθνική Ελλάδος, Ethniki Ellados) umboðar Grikkaland í altjóða fótbóltskappingum fyri lond, og verður stýrt av Grikska Fótbóltssambandinum. Heimavøllurin hjá Grikkalandi er Karaiskakis Stadion í Piraeus og høvuðsvenjari teirra er Fernando Santos. Eftir seinasta dystin á Heimsmeistarakappingini í fótbólti 2014 í Brasil, hevur Santos tó boða frá, at hann gevst sum venjari Grikkalands.
Flest leiktir dystir
''Dagført 29. juni 2014'' {{legend|#CFECEC|Leikarar ið enn eru aktivir eru vístir í ljósabláum|border=#AAAAAA}} 240px|thumb|right|[[Giorgos Karagounis er tann landsliðsleikarin, ið hevur spælt flestar landsdystir fyri Grikkaland, hann hevur spælt 139 dystir.]]
Mest skorandi leikarar
''Dagført 29. juni 2014'' {{legend|#CFECEC|Leikarar ið enn eru aktivir eru vístir við ljósabláari bakgrund|border=#AAAAAA}} 240px|thumb|right|[[Angelos Charisteas, tann ið skoraði avgerandi málið hjá Grikkalandi í finaluni á EM 2004, tá Grikkaland gjørdist evropameistari, er næstmest skorandi hjá Grikkalandi til allar tíðir við 25 málum.]]
Byrgingar
thumb|right|250px|Hooverbyrgingin er 221 m. høg og er ein av heimsins hægstu bogabyrgingum. Hon byrgir fyri Coloradoánni og letur landbúnaðinum har á leiðini vatn og [[Arizona, Kalifornia og Nevada ravmagn. Vatnið er 185 km. langt.]] Byrgingar verða mest gjørdar at goyma vatn, sum aftur verður brúkt til ravmagnsgerð, men vatngoymslur kunnu eisini lata landbúnaðinum vatn. Tá ið á verður byrgd, verður stór vatngoymsla. So ber til at goyma vatn at brúka, tá ið turkur er um summarið. Byrgingar kunnu eisini forða fyri vatnflóð. Fram við strondini á láglendi gera teir byrgingar at verja fyri stórari vatnflóð. Tvinnar eru betongbyrgingarnar: bogabyrgingar og gravitatiónsbyrgingar. Bogabyrgingar eru høgar, ofta bara 3 metrar tjúkkar. Bogaskapið ger tær ógvuliga sterkar. Gravitatiónsbyrgingar (gravitatión = atdráttarmegi) verða eisini gjørdar úr betongi, men tað er tann nógva tyngdin, sum ger, at tær halda. Verjugarðar eru ymiskir til støddar og eru gjørdir úr leiri og gróti, sum er dungað saman í langan rygg. Inni í miðjum rygginum er helst betong ella leir, sum ger, at vatnið ikki seyrar ígjøgnum. Uttaná verða lagdir stórir klettar at verja fyri aldunum.
Hosni Mubarak
thumb|right|220px|Mubarak í [[2008.]] Muhammad Hosni Said Mubarak (føddur 4. mai 1928, deyður 25. februar 2020) vanliga bert umrøddur sum Hosni Mubarak, var fjórði forseti Egyptalands. Han tók við sum forseti hin 14. oktober 1981 eftir Anwar Sadat eftir at hesin varð myrður hin 6. oktober 1981. Tann 11. februar 2011 fór Hosni Mubarak frá sum forseti Egyptalands eftir 18 dagar við ógvusligum mótmælum og uppreistri í landinum. Sum forseti fyri Egyptaland var hann sæddur sum ein av teimum maktmiklastu leiðarunum í miðeystri. Hann var kendur fyri sína moderatu meining um Ísrael-Palestina konfliktina og var ofta við í samráðingum millum báðar síðurnar.
RNA
thumb|290px|RNA til vinstru og [[DNA til høgru.]]
RNA er stytting fyri ribonukleinsýra (sýra = acid á enskum). RNA er, eins og DNA, samansett av nukleotidum við hvør sínum nukleobasa. Men har DNA hevur nukleobasan thymin (T), hevur RNA nukleobasan uracil (U). Eisini er sukureindin í hvørjum nukleotid ribosa í staðin fyri, sum í DNA, 2'-deoxyribosa.
DNA verður avritað til RNA í eini prosess nevnd transskriptión, og síðani verða proteinir framleidd út frá RNA í eini prosess nevnd translatión.
Vanliga verður DNA nýtt til goymslu av arvfrøðiliga tilfarinum, men nøkur virus nýta í staðin RNA.
Triði heimurin
[[Mynd:Third_world_countries_map_world_2.PNG|thumb|right|250px|Triði heimurin er tann partur av londunum í heiminum, sum er ringast fyri.  ]] Triði heimurin: Politiskt heiti á menningarlondum í Afrika, Latínamerika og Landsynningsásia. Tey eru eyðkend av m.ø.: 1) BTÚ er minni enn 500 USA-dollarar t.hv. fólkið um árið, 2) minni enn 20 % av landsins BTÚ kemur av ídnaði og 3) færri enn 50 % av øllum fólkinum, eldri enn 15 ár, duga at skriva og lesa. Í 2013 vóru uml. 80 lond í triðja heiminum, flestu teirra í Afrika, men eisini nøkur í Latínamerika og Landsynningsásia.
Norðbergseiði
thumb|[[Grímsfjall, stóri kletturin og Kolaratangi, sæð av Norðbergseiðinum.]] Norðbergseiði er eitt av tveimum eiðum í Hvalba, tað er tað norðara eiðið. Hvalbingar rópa tað Á Drátti. Fjallið Norðberg er beint norðanfyri Norðbergseiði, tað er haðani at staðarnavnið er komið. Norðberg er eisini ættarnavn í Hvalba. Norðbergseiði er á vestursíðuni á Suðuroynni, beint vestanfyri bygdina, koyrivegur er heilt vestur til eggina og stórt parkeringsøki er har. Veirar vóru settir upp í 2010 fram við eggini, so tað er tryggari at ganga har. Ein stórur klettur datt av berginum, sum er beint sunnanfyri Norðbergseiði, einaferð í 1980'unum, hann liggur har enn. Tað hoyrdist og ristingar føldist heilt heim í bygina, tá hendingin fór fram.
Síging á Norðbergseiði
Í 2009 byrjaðu nakrir menn úr Hvalba at bjóða elligamla føroyska siðin síging sum ferðavinnumál. Tað gekk væl og í 2010 varð hetta aftur roynt við góðum úrsliti. Fólk kunnu síga niður á sermerktu helluna við stabbagróti og síðan verða hálaði uppaftur. Onkuntíð er bátatúrur við sum ein eyka uppliving.
Holið í helluni á Norðbergseiðinum
Eitt hol er í helluni á Norðbergseiðinum, beint við vegin. Eitt høgt hegn er sett rundan um holið, so eingin er í vanda fyri at detta niður í holið. Til ber at síggja niður í Atlantshavið og niður á helluna við stabbagróti, sum er niðri við sjóvarmálan.
Bukkeval var á Norðbergseiði
Áðrenn føroyingar fingu fasta skipan við at brenna alt burturkast á brennistøð høvdu flestu størri bygdir sítt egna skrellipláss, har burturkast var beint burtur. Hvalbingar brúktu Norðbergseiði til Bukkeval, burturkast var koyrt á bláman vestur av Drátti har eins og tað var gjørt í øðrum bygdum. Hetta er nú strangliga bannað, nú er staðið eitt vakurt stað, har fólk koma fyri at njóta vøkru náttúruna.
Fólkatingslimir valdir í 2011
Á Fólkatingsvalinum í 2011 vóru 179 fólk vald inn í danska Fólkatingið. 175 vórðu vald í Danmark, tvey í Føroyum og tvey í Grønlandi.
Fólkatingslimirnir vórðu á valinum býtt soleiðis millum flokkarnir (seinni skift til aðrir flokkar og aðrar broytingar eru ikki vístar í talvuna):
Listi yvir fólkatingslimirnar
Nývaldir limir í verða vístir við feitari skrift. Summi av hesum hava tó verði vald áðrenn 2007.
Fólkatingslimir í kursiv eru varafólk, ið hava tikið sæti á tingi síðan valið.
SIC
Søga
Sic varð stgovnað í 2002 av guitarleikaranum Eddie Jacobsen og trummuspælaranum Kára Skibenæs. Í 2003 gjørdist Mikkjal G. Hansen partur av Sic, og í februar 2005 komu Magnus Hansen, trummusláari, Frans Arge Galán, guitaristur og Gudmar Hansen, bassistur afturat. Kári fór úr bólkinum í 2005, Meinhard Joensen spældi bass frá 2003 til 2005. Magnus Hansen gavst í 2009, í staðin kom Dennis Buhl við sum trummusláari í 2010, Dennis er fyrrverandi limur í danska death og trash metal bólkinum Hatesphere.
Í 2007 útkom fyrsta fløgan hjá SIC, "Pandemonium", eftir at teir høvdu samstarva við tónleikaframleigaran Tommy Hansen í Jailhouse Studios, í Danmark. Fløgan fekk positiv ummæli úr londum sum Peru, Týsklandi, Noregi, Danmark, Grikkalandi, Stóra Bretlandi og USA.
Í november 2007 settu teir í SIC Orpheus Spiliotopoulos í starv sum teirra umboðsmann (Scar of The Sun, Kinetic, ex-Dreamtone & Iris Mavraki's Neverland). Sama mánaðin vóru upptøkur gjørdar í Grikkalandi av SIC til teirra annað tónleikfilmslag, "Rosegarden In Hell" við grikska filmsframleiðaranum Achilleas Gatsopoulos sum fyrr hevði leikstjórnað film til sangin "Monochromatic Stains" hjá Dark Tranquillity. Hann hevði eisini arbeitt innan tað listarliga økið við filmum sum Charlie and the Chocolate Factory og Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (Harry Potter og fangin úr Azkaban). Videolagið varð frumsýnt á MTV Denmark'sa "Headbanger's Ball" hin 13. apríl‎ 2008.
Í 2009 og 2010 var SIC tilnevnt føroyskar Planet Awards, men vunnu tó ikki.
Í mars 2013 spældu teir í Sjónleikahúsinum í Havn til Wacken Metal Battle Føroyar 2013, sum var ein kapping um at sleppa at spæla í Týsklandi á tí stóra Wacken Metal Battle Festivalinum. Tað endaði við at SIC vann kappingina í Føroyum, og sleppa teir sostatt við til kappingina í Týsklandi.
1 (tal)
1 ella eitt (h.), ein (ka. og kv.)
Greenville (South Carolina)
Greenville er sættstørsti býur í amerikanska lutstatinum South Carolina.
Søga
Evropeisk niðursetufólk búsettust har í økinum í 1770-árunum. Niðursetingin fekk í 1797 navnið Pleasantburg, men í 1831 varð býurin uppkallaður eftir amerikanska generalinum Nathanael Greene.
P/F Televarpið
Televarpið bjóðar sjónvarp til føroyska húsarhaldið. Síðan stovnan hevur Televarpið lagt stóran dent á at veita eitt breitt úrval av sjónvarpsrásum og pakkum settum saman á ein hátt, soleiðis at flestu føroyingar kunnu finna eina loysn, ið hóskar. Úrvalið fevnir bæði um rásir, ið verða sendar við talgilda sendinetinum, umframt tær, ið verða sendar við internetinum (IPTV). Televarpið hevur Eitt samstarv við fylgisveinin Canal Digital/Telenor og (Viasat/MTG). Tískil keypur Televarpið rættindi t.d KANAL 4, KANAL 5 og 6'eren (6'arin) frá Discovery Networks. Men av tí at Føroyar er eitt leyst land, má Televarpið transmitta signalið frá fylgisveininum hjá Telenor. Tað merkir í stuttum, um Canal Digital skiftur sendi format, ella lukkar eina rás, sum Televarpið hevur, so verður Televarpið eisini noyddir at lukka rásina. Televarpið er gjørt til teirra, sum vilja sleppa av við Parabol. Og Televarpið røkkir út til 98% av húsarhaldum í dag.
Søgan
Í løtuni (2013) røkkur talgilta (digitala) sendinetið hjá Televarpinum út til uml. 94% av føroysku húskjunum. Televarpið er farið at senda rásirnar frá Viasat og Canal Digital í tí sokallaða MPEG4. Fyri at kunna bjóða fleiri talgiltar rásir og fyri at geva møguleika fyri HD rásum, hevur Televarpið valt at skifta frá MPEG-2 til MPEG-4 tøkni. Skiftið yvir til MPEG-4 merkir í stuttum, at brúkarin fær fleiri rásir, samstundis sum MPEG-4 loyvir betri myndagóðsku.
Fríggjadagin 18. januar 2013 skrivaði Televarpið á heimasíðu teirra: Televarpið leggur í hesum árinum alt sítt sendinet um til MPEG-4. Neyðugt er tí hjá nøkrum brúkarum at skifta gomlu útgerðina út. Hetta verður gjørt fyri at fáa pláss fyri fleiri rásum, myndagóðskan verður betri, og møguleiki fæst at senda HD.
6. mars 2013 verða hesar rásir bert vístar við MPEG-4 tøkni: DR Ramasjang, MTV, Discovery Channel, Visjon Norge, Viasat Film, Viasat Film Action, Viasat Film Drama og Viasat Film Family. Umframt hesar kemur ein nýggj rás við VH1 og Nick Jr, ið verður partur av Bláum haldi og Ælaboga haldi.
15. mai 2013 verða hesar rásir afturat bert vístar við MPEG-4 tøkni: Disney Channel, Eurosport, Animal Planet, TV3 Sport 1, 6'eren og TV2
11. september 2013 verða hesar rásir afturat bert vístar við MPEG-4 tøkni: National Geographic, BBC World, BBC Entertainment, Kanal 4, Kanal 5, TV3+, KVF, DR1, DR2, NRK1, TV3, TV3 PULS, Rás 1. Við Ælaboga+ kemur sjónvarp út gjøgnum IP, tað merkir at fólk kunnu síggja sjónvarp gjøgnum telefonstikk ístaðin fyri at hava antennu sum kan svíkja.
Í 2013 eru tvær nýggjar rásir frá Viasat/Modern Times Group komnar inn, og tær eita Nick Junior/VH1 og TV3 Sport 2. Nick Jr/VH1 senda soleiðis: Nick Junior sendir frá 05:00 - 17:00 og VH1 sendir restina av tíðini.
Tíðindaskriv 14-01-2013
Síðan Televarpið fór at senda talgilt sjónvarpssignal út í føroysku stovurnar, hevur sonevnd MPEG-2 tøkni verið brúkt. Hetta var tann tøknin, sum var til taks, og hon hevur nøktað tørvin higartil. Menningin á sjónvarpsøkinum ger tó, at nú verður neyðugt at leggja um til MPEG-4. Orsøkin til, at hendan avgerðin er tikin, kemst millum annað av, at tað verður gjørligt at økja talið av sjónvarpsrásum, sum verða sendar umvegis Televarpið. Hevur tú eina av teimum gomlu boksunum, sum bara móttaka MPEG-2, er tískil neyðugt at skifta hana út við ein MPEG-4 móttakara. Hevur tú longu eina televarpsboks, ið hevur MPEG-4, fert tú einki at merkja til umleggingina, annað enn at dygdin á myndini verður betri. Við tíðini gevur hetta eisini møguleika fyri at senda fleiri rásir á Televarpinum, eins og møguleiki verður fyri at senda í HD. Hevur títt sjónvarp innbygdan MPEG-4 móttakara, er heldur ikki neyðugt at ogna tær eina MPEG-4 boks. Tilgongdin at leggja um til MPEG-4 byrjaði í 2012 og heldur nú fram. Konverteringin verður gjøgnumførd í hesum árinum í trimum umførum. Fyrsta umfarið verður í mars mánaði, har tríggjar rásir verða konverteraðar, og ein kemur aftrat úrvalinum. Seinna umfarið verður í mai mánaði, og síðsta umfarið verður í august mánaði, har restin av rásunum verða lagdar um til MPEG-4. Televerpið fer at lýsa so hvørt við, hvørjar rásir talan er um, og samstundis verða góð tilboð at fáa í Telebúðunum, har til ber at ogna sær nýggjan móttakara. Ivast tú í, um tín móttakari klárar MPEG-4 í dag, kanst tú fara á rásina Visjon Norge, sum longu er konverterað til MPEG-4. Sært tú hana ikki, mást tú skifta. Telebúðirnar upplýsa eisini nærri, um tú ivast í, hvørt tú skalt skifta móttakara.
Keldur
www.tv.fo www.televarp.fo
Malakkafjørður
thumb|right|250px|Malakkafjørður. Malakkafjørðurin (maleisiskt/indonesiskt: Selat Melaka/Malaka) ímillum Singapor og Indonesia er ein av heimsins ferðsluríkastu siglingarleiðum. Meira enn ein triðingur av heimsins oljuveitingum fara ígjøgnum tann smala fjørðin, sum bindur Indonesia og framgongdarríku búskapirnar í fjareystri saman.
Lesoto
Kongsveldið Lesoto (enskt: Kingdom of Lesotho, sesotho Muso oa Lesotho) inni í Suðurafrika, er fjallaland, og tað er einasta land í Afrika, har alt lendið er hægri enn 1000 metrar oman sjóvar. 1. juli 2013 var fólkatalið 1,936,181 í Lesoto.
Búskapur
thumb|left|220px|Á skúla í Lesoto. Fíggjarliga støðan í landinum ger tað tórført hjá nógvum børnum at sleppa í skúla. Hóast Lesotho er eitt av minstu londunum í heiminum, bert 30 000 ferkilometrar til støddar, eru trupulleikarnir í landinum ómetaliga stórir. Høvuðsorsøkirnar til vánaligu støðuna eru nógvu tilburðirnir av eyðkvæmi, føðslutrot og fátækradømi. Harafturat eru inntøkurnar hjá stjórnini minkaðar nógv seinastu árini orsakað av altjóða fíggjarkreppuni. Landið er millum tey minst mentu londini í heiminum og sambært Global Hunger Index er føðslustøðan í landinum álvarsom. Heimsmatvørufelagsskapin WFP hevur arbeitt í landinum síðani 1965 og samstarvar við stjórnina í Lesoto um at veita skúlanæmingum tvær ókeypis máltíðir um dagin. Familjurnar eru illa fyri fíggjarliga, og børnini verða tí noydd at arbeiða ístaðin fyri at ganga í skúla. Stjórnin í Lesotho hevur sett sær sum aðalmál at minka um hungurin í landinum og hevur somuleiðis nýtt nógva orku seinastu árini at økja um atgongdina til útbúgving. Fíggjarliga støðan í landinum ger tað tórført hjá nógvum børnum at sleppa í skúla.
Týdningarmesta tilfeingið er vatn; síðst í 1990-árunum var byrja at byggja stóra vatnorkuverkætlan, ið enn er í gerð, við tí endamálið at gera Lesoto sjálvbjargið við ravmagni og selja Suðurafrika nógv vatn. Til hon er liðug er Lesoto búskaparliga bundið at ríka grannalandi sínum. Væl ber til at halda geitir í hálendinum í Lesoto. Mest hava teir angorageitir, tí at angoraull er nógv eftirspurd, bæði til klæði og annan vevnað.
2 (tal)
2 ella Tvey (n.), Tveir (m.), Tvær (f.)
Læknar
thumb|right|220px Lækni er útbúgvin at gera av, hvør ið sjúkan er, og hann veit, hvat ið leikir. Vanliga fert tú fyrst til kommunulæknan, sum veit um mangar sjúkur, kannar heilsuna, skipar fyri heilivági, koppsetur o.a. Kommunulækni kann ávísa til kanningar og viðgerð á sjúkrahúsi ella hjá serlækna. Serlæknar eru serfrøðingar í ávísum sjúkum. Barnalæknar eru serkønir í barnasjúkum, og skurðlæknar eru serkønir í skurðviðgerð og at seta saman brotnar limir og onnur brot. Læknafrøði er vísindagrein, ið fatar um sjúkraavgerð, sjúkrafyribyrging og sjúkraviðgerð. Læknanæmingar lesa læknafrøði eini 6 ár á lærdum háskúla, áðrenn teir fáa læknaprógv. Síðan má lækni arbeiða 1 ár á sjúkrahúsi, áðrenn hann kann arbeiða sum sjálvstøðugur lækni. Ofta eru nakrir læknar saman um læknahús ella viðtalurúm. Fólk, ið eru nóg birg til tess, koma til lækna í viðtalutíðini. Læknin tosar við hvønn einsæris, kannar og sigur, hvat ið bagir. Røntgenmynd ella blóðroynd kann verða tikin undan læknaviðgerð. Læknar kann gera av við røntgen og øðren tólum, hvørja sjúku, sjúklingurin hevur. Á røntgenmynd sæst beinbrot og sjúka, til dømis krabbamein í lungum.
Polynesia
thumbnail|Polynesia er merkt høgrumegin og hevur mark við [[Melanesia og Mikronesia, ið eisini eru landafrøðilig økir í Osiania.]] Polynesia (úr grikskum πολύς “mong” og νῆσος “oyggjar”) er eitt landafrøðiligt øki í Kyrrahavinum. Heiti Polynesia var fyrst brúkt av franska rithøvundanum Charles de Brosses í 1756 og var eitt heiti fyri allar oyggjarnar í Osiania. Seinni hevur orðið verið nýtt um ta serstøku regiónina, ið hevur sama átrúnað, mál ella mentan. Oyggjarnar í Polynesia eru tann amerikanski lutstaturin Hawaii, Nýsæland, Páskaoyggin, Sámoa, Amerikanska Sámoa, Franska Polynesia, Cookoyggjar, Tokelau og nakrar minni oyggjar, sum til dømis Marquesasoyggjar, Tuvalu, Niue, Norfolkoy, Pitcairn, Wallis og Futuna, umframt amerikonsku Midwayoyggjarnar, Johnstonoy, Jarvisoy, Howlandoy og Bakeroy. Heiti verður nýtt um fleiri enn túsund oyggjar í Kyrrahavinum, ið hava somu tilsvarandi átrúnað, mentan, málfamilju ella samfelagsskipanir. Landafrøðiligt er Polynesia trínynt við trimum hornum: Hawaii, New Zealandi og Páskaoyggin.
Læknar
Læknar hava verið síðan í fornøld. Viðgitni grikski læknin, Hippokrates úr Kos, livdi t.d. fyri 2500 árum síðan. Hann svór eið at arbeiða samvitskufult og at dugna øllum.
James Brown
Hann var ein av undangongumonnunum innan amerikanskan tónleik í 20. øld í fleiri tónleikasjangrum, serliga í rhythm & blues, soul og funk.
1707
1707 (MDCCVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Matti Nykänen
thumb|Matti Nykänen í 2014. Matti Ensio Nykänen (føddur 17. juli 1963 í Jyväskylä, Finland, deyður 4. februar 2019 i Joutseno, var ein finskur skíðleypari, ið vann fýra gull-heiðursmerkir og eitt OL-silvur á Vetrar-OL í Sarajevo í 1984 og í Calgary í 1988. Skíðleyparin var valdur til ársins ítróttanavn í Finnlandi tvær ferðir, í 1985 og 1988. thumb|Finskt frímerki fra 1988.
Ísland á Summar-OL 2012
Ísland luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í London, Stórabretland, í døgunum 27. juli til 12. august 2012. Í alt vóru tað 28 ítróttafólk úr Íslandi í 6 ítróttagreinum á Summar-OL 2012.
Sørvágsvatn
thumb|Sørvágsvatn. thumb|Sørvágsvatn. thumb|right|280px Sørvágsvatn, verður í Vágum eisini nevnt Vatnið og eisini Leitisvatn, liggur í Vágum og er størsta vatn í Føroyum, 3,4 km2 til víddar. Vatnið liggur millum bygdirnar Sørvág, Miðvág og Vatnsoyrar. Vatnið liggur í einum av náttúruvakrastu økjum í landinum. Vanligt hevur verið at fiska síl í vatninum. Undir krígnum var vatnið sjóflogbreyt hjá enskum flogførum, og flúgvarabedingin norðantil á Vatninum, ber enn boð um hetta.
Tað liggur í Vágum, stutt frá Vága Floghavn, og kallast Leitisvatn í bygdunum eystanfyri vatnið, meðan sørvingar kalla tað Sørvágsvatn. Sørvágsvatn/Leitisvatn liggur í 32 metra hædd í einum breiðum dali millum fjøllini á sunnara parti av Vágum. Vatnið er 3,56 km2 í vídd, uml. 6 kilometrar langt og uml. 800 metrar har tað er sum breiðast. Miðaldýpið er 27,5 metrar og har tað er djúpast, 59 m. Frárenslið er tann stutta Bøsdalsá, sum rennur út av berginum í Bøsdalafossi, beinleiðis á sjógv. Suðursíðan av Vágum er illa jarðslitin og eyðkend fyri bratta bjargalendið, m.a. forbergið Trælanípan, sunnanfyri Bøsdalafoss.
Strondin er mest hella og leyst smágrót, men norðasti endin av vatninum hevur sandstrond. Við norðurendan liggur annars einasta innlandsbygd í Føroyum, Vatnsoyrar.
Seinni heimsbardagi
Undir Øðrum heimsbardaga, áðrenn floghavnin varð bygd, nýtti bretska hersetingarvaldið vatnið at lenda á við sjóflogførum, ið vardu føroysku havleiðirnar og annars fluttu manning og tilfar til hernaðarstøðina. Tað finnast enn mangar slóðir og toftir eftir virksemið hjá bretska hervaldinum við Sørvágsvatn/Leitisvatn.
Frans pávi
thumb|right|220px|Frans pávi í desember 2021 thumb|right|220px '''Frans 1. pávi (latín Franciscus''') varð føddur 17. desember 1936 í býnum Buenos Aires í Argentina sum Jorge Mario Bergoglio. Pávin, sum tekur við eftir Bænadikt sekstanda, er nummar 266 í røðini av pávum. Hann er 76 ára gamal, úr Argentina og er fyrsti pávi í søguni úr Suðuramerika og tann fyrsti uttanfyri Evropa í yvir 1000 ár. Frans pávi hevur gjørt vart við seg sum ein fólksligur, einfaldur og vinaligur pávi, og av tí sama er hann ógvuliga vælumtóktur millum fólk. Ofta hava fleiri enn 100.000 fólk verið á torginum sunnudagar, tá pávin heilsar fjøldini. Meir enn 6,6 milliónir fólk sóu og hoyrdu Frans páva í Vatikaninum frá mars 2013, tá hann varð valdur. Til samanberingar sóu og hoyrdu 2,3 milliónir fólk undanmannin Bænadikt páva.
Lee Redmond
Lee Redmond (fødd 2. februar 1941) eigur metið fyri at hava heimsins longstu neglir á báðum hondum. Hetta stendur eisini í Metbók Guinnessar. Hon hevði ikki klipt negl síðan 1979, og tá tær vórðu máldar í 2008, vóru tær 8,5 metrar til longdar íalt. Tann longsta sat á tumlinum á høgru hond, hib var 89 cm.
Ólavsøka
right|thumb|Ólavsøkuskrúðgongan [[28. juli á Niels Finsens gøtu]] Ólavsøka verður hátíðarhildin 28. og 29. juli og er tjóðarhátíð føroyinga.
Í túsund ár hava føroyingar hildið hátíð fyri sameiningini av politikki og kristindómi á deyðadegi Ólavs Heilaga. Hesin Noregs kongur fall í bardaga á Stiklastøðum hin 29. juli 1030 og gjørdist halgimenni norðmanna.
Deyðadagur hansara gjørdist tingdagur føroyinga. Føroyingar vóru teir einastu norðurlendingar, sum settu ting á ólavsøku. Eingin veit rættuliga hví. Men hon verður hildin enn í dag í Tórshavn, tá ið tingmenn, kirkjumenn og høgir embætismenn ganga í skrúðgongu úr Løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna til guðstænastu og niðan aftur í Løgtingið, sum verður sett hvørt ár á ólavsøku. At tinghald og ólavsøka hoyra saman er hjá føroyingum ein næstan túsund ára mentanarlig siðvenja.
1691
Áratíggju: 1640-árini 1650-árini 1660-árini 1670-árini 1680-árini - 1690-árini - 1700-árini 1710-árini 1720-árini 1730-árini 1740-árini
Ólavsøka
Hátíðarhald hevur helst altíð verið í sambandi við tinghaldið. Vit vita frá gomlum keldum, at nógv fólk kom til Havnar á ólavsøku. Sambandið millum Løgting og kirkju er eisini gamalt, tó helst ikki eldri enn 1609, tá ið fyrsta kirkja varð bygd í Tórshavn, úti á Reyni. Í 1673 skrivaði prósturin Lucas Debes, at hvør tingdagur byrjaði við guðstænastu í Havnar kirkju. Núverandi Havnar Kirkja, Dómkirkjan, varð bygd í 1788.
1691
Árstal: 1686 1687 1688 1689 1690 - 1691 - 1692 1693 1694 1695 1696
Ólavsøka
Og hin stóra mannfjøld, sum hvørt ár skoðar skrúðgonguna við løgtingsmonnum, prestum og donskum embætismonnum úr løgtingshúsinum oman í Dómkirkjuna og niðanaftur, væntar at síggja hesa sjón ár um ár.
Kiri Te Kanawa
thumb|Kiri Te Kanawa í 2013. Kiri Janette Te Kanawa (fødd sum Claire Mary Teresa Rawstron 6. mars 1944 í Gisborne í Nýsælandi) er nýsælendsk sopransangarinna.
Yrkisleiðin hjá henni sum operasangarinna byrjaði í London desember 1968 og vardi til 2017. Hon sang í teimum stóru operahúsunum kring heimin og var serliga kend fyri sínar tulkningar av Mozart og Richard Strauss.
Í 1981 sang hon í St Paul’s dómkirkjuni í London, tá tann bretski trónarvingurin, Charles krúnprinsur, giftist við Dianu prinsessu.
293 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Árstal: 298 f.Kr. 297 f.Kr. 296 f.Kr. 295 f.Kr. 294 f.Kr. - 293 f.Kr. - 292 f.Kr. 291 f.Kr. 290 f.Kr. 289 f.Kr. 288 f.Kr.
Jon Hestoy
Jon Hestoy er ein fyrrverandi elitusvimjari av Tvøroyri og stjóri á Føroyaprent. Hann er fyrrverandi formaður í Svimjisambandi Føroya. Jon var besti føroyski svimjarin, tá hann svam sum ungur. Hann gjørdi seg eisini bemerktan á skemtiligan hátt, eitt nú við at seta tvey óalmenn donsk met, tað eina við at eta so nógvir fløtabollar sum møguligt uppá akrir minuttir, og eitt annað met í at svimja longst í 24 tímar. Einaferð hevði hann meldað seg til DM í 1500 m frí, men ístaðin fyri at svimja frísvimjing, so svam hann firvaldasvimjing allan teinin.
Familja
Synir hansara, Bartal Hestoy og Dánjal Hestoy, eru eisini svimjarar. Dánjal vann 4 heiðursmerki í liðkappingum á Oyggjaleikunum á Isle of Wight 2011. Bartal hevur eitt sett føroysk met á svimjistevnum í Íslandi í 2013 og vunnið gull heiðursmerki. Bróðir og systir Jon, Heine Hestoy og Ingrid Hestoy eru rithøvundar.
Usain Bolt
200px|thumb|Usain Bolt á Summar-OL 2012 Usain Bolt (føddur 21. august 1986 á Jamaika) verður av nógvum mettur at vera heimsins skjótasti sprintarin (rennari á styttri teinum) nakrantíð. Hann er í løtuni (2012) heimsins skjótasti rennari á 100 metra, 200 metra og 4 x 100 metra teininum (saman við 3 øðrum). Hann er tann fyrsti sum hevur sligið heimsmet í bæði 100 metrum og 200 metrum hjá monnum. Hann endurvann gull á bæði 100 og 200 metra teininum hjá monnum í renning, og tað førdi til, at hann er tann fyrsta persónurin í søguni sum hevur megnað at endurvinna tvey gull heiðursmerki tvey OL á rað í somu kappingum. Hann er eisini tann persónurin úr Jamaika, sum hevur vunnið flest OL gull heiðursmerki. Á OL í London vann hann eisini gull í 4 x 100 metrar renning hjá monnum, og harumframt settu teir eisini heimsmet. Tá hann rann 200 metrar á OL eydnaðist tað trimum jamaikanarum at vinna øll trý heiðursmerkini, Bolt vann gull, Yohan Blake fekk silvur og Warren Weir fekk bronsu, bara amerikumenn høvdu klárað tað fyrr, at vinna øll trý heiðursmerkini á OL í somu kapping. Bolt vann heimsmeistarakappingina í 2011 á teinunum 100 metrar, 200 metrar og 4 x 100 metrar stafett.
Asiatisk leyva
thumb|right|250px|Útbreiðsluøki hjá asiatiskum leyvum í dag. Asiatisk Leyva ella Asiatiskt ljón, (latín Panthera leo persica) er eitt asiatiskt undirslag av leyvu.
Útbreiðslu øki
Søguliga útbreiðsluøkið hjá asiatiskari leyvu av persica undirslagnum var ætlandi frá Norður India í eystri, gjøgnum Iran suður á arabsiku hálvoynna og vestur til Grikkalands og Italia. Nógvar fornleivdir av nærslektaða undirslagnum Panthera leo spelaea eru funnar í Norður Afrika, Miðeystri, Siberia, Alaska og stórum pørtum av Europa so langt norðuri sum í Skotlandi. Nú finst astiatiska leyvan bara í Gir skóginum í útnyrðings India.
Asiatiskar leyvur í Europa og Landsynnings Asia
thumb|left|Asiatisk honleyva Í fyrndini livdu leyvur í Europa. Aristotelus og Herodotus skrivaðu at leyvur livdu á Balkan. Tá Xerxes kongur av Persia gjørdi hernaðarligt frambrot gjøgnum Makedónia í 480 f.Kr., blivu fleiri av hansara viðføris kamelum dripnir av leyvum. Ætlandi doyðu leyvurnar í Grikkalandi út uml. Ár 80-100 f.Kr. Nemeiska leyvan í griksku mýtologiini er ofta avmyndað saman við Heraklis/Herkules í grikskari mýtologiskari list.
Europeiska leyvan verður stundum mett sum verandi partur av asiatiska stovninum (“Panthera leo persica”), stundum sum egið undirslag, Europeisk leyva (“Panthera leo europaea”), ella sum seinasta leivd av holuleyvunum (“Panthera leo spelaea”)
Scythisk list í Ukraina, frá 4 øld f.Kr. avmyndar Scythar ið veiða leyvur. Leyvur yvirlivdu í Kaukasus økinum inntil 10’du øld. Hetta var norðasti stovnurin av leyvum, og einasta øki í fyrrverandi Sovjetsamveldinum har ið leyvur livdu í søguligari tíð. Hesar leyvur doyðu út í Armenia uml. Ár 100 e.Kr. í Aserbadjan og Landsynnings Russlandi í 10’du øld. Høvuðsorsøkin til at hesir stóru køttar hvurvu var minkandi stovnar av fongdjórum. Fongdjór teirra umfataðu visund, elg, aurochs, tarpan, rádýr o.o. klyvjadjór.
thumb|left|Asiatisk hannleyva)
Hornabøur
Hornabøur er ein býlingur í Tórshavn.
Unst
Unst er ein av Norðoyggjunum í Hetlandi. Hon er norðasta bygda oyggin í Stórabretlandi, og triðstørsta oyggin í Hetlandi, 20,4 km long, 8,5 km breið, í 2001 hevði oyggin 720 íbúgvar.
Navnið Unst er helst av piktiskum uppruna, týdningurin av tí er ókendur. Norðbúgvar kallaðu oynna Ørnyst.
Jarðfrøði og búseting
Unst er í stóran mun grasgrógvin og bakkin er høgur fram við strondini. Valla Field (Valafjell) er vælkent og sæst víðan, men Saxa Vord (før. Saksa vørða) við sínum 285 m er hægsta punktið á oynni.
Størsta bygdin er Baltasound har ið flogvøllurin er, aðrar bygdir eru Uyeasound og Haroldswick.
Unst ger í mongum førum krav uppá heitið "norðasta í Bretlandi". Bygdin Skaw er norðasta bygd í Bretlandi, vitin á Muckle Flugga norðanfyri Unst, tikin í brúk í 1858, er norðasti vitin í Bretlandi og Out Stack er norðasti stakkur í Bretlandi.
Djóra- og plantulív
Ríkt fuglalív er á oynni, ikki minst í friðaða økinum Hermaness, sum eisini er einasta stað har plantan hetlendskt høsnagras veksur.
Ferðasamband
Ferjusamband er frá Belmont á Unst til Gutcher á Yell og til Hamars Ness á Fetlar
Gongustjørnur
Ikki fyrr enn kikarin varð uppfunnin í 17. øld, vórðu hinar gongustjørnurnar sæddar. Uranus varð funnin í 1781 og Neptun í 1846; Pluto, sum varð funnin í 1930 og undan henni Ceres, sum varð funnin í 1801, hava verið taldar millum gongustjørnurnar, men eru tað ikki longur (sí greinarnar Pluto og/ella Gongustjørnudvørgar).
Jørðin og hinar gongustjørnurnar ganga í eini mestsum rundari rás um Sólina, men tær snara eisini um seg sjálva. Tær lýsa ikki, men vit síggja tær, av tí at Sólin skínur á tær, og ljósið verður kastað aftur til okkara. Flestu gongustjørnur í sólskipan okkara hava mánar malandi í ringrás rundan um seg; bert Merkur og Venus tykjast bróta frá hesi meginreglu.
Krossmerki
thumb|right|250px|Krossmerki. Norðurlendsk krossfløgg, norðurlendska krossmerkið, skandinaviski krossurin er flaggsnið, sum vanliga verður samborðið við fløgg norðurlanda, haðani upprunin eisini stavar. Norðurlond flest hava flagg av slíkum sniði, tó undantikin eru Grønland og Sámaland. Krossurin umboðar kristindóm, og er hann avmyndaður á grikskan hátt. Fyrsta flagg við hesum sniði er hitt danska, Danabrók; síðani, Svitjóð, Noreg, Finnland, Ísland, og síðani Føroyar og Áland. Noregs flagg var hitt fyrsta trílitta norðurlendska krossmerkið. Hóast øll nevndu fløggini bera sama upprunasnið, hava tey øll serstaka søgu og serstakt myndamál.
Forboð
Fløgg við kristnum súmbolum, s.s. krossinum, kunna enda við at vera forbjóða. Avleiðingin av, at Evropeiski Mannarættardómstólurin í 2009 forbjóðaði kristnum súmbolum í skúlastovum, kann vera, at norðurlendsku fløggini enda fyri Mannarættardómstólinum.
Hetta halda 37 ymiskir professarar í løgfrøði, sum hava skrivað álit til kærurættin í Haag. Teir halda, at forboðið móti kristnu súmbolunum kann raka norðurlendsku tjóðarfløggini. Tí ein avleiðing av dóminum um at forbjóða religiøsum súmbolum í skúlastovum má vera, at øll religiøs súmbol í almenna rúminum skulu útruddast.
Onnur norðurlendsk fløgg krossmerkinum
Nøkur av fløggunum eru søgulig ella hava ikki vunnið almenna viðurkenning, sostatt er talan um avmarkaða nýtslu.
Norðurlendsk krossmerkið hjá Týsklandi
Norðurlendsk fløgg í Týsklandi vóru søguliga nýtt fyri at vísa til norðurlendskan uppruna. Norðurlendsku fløggsniðini hjá Týsklandi vóru lík teimum hjá Danmark, Svøríki, og Noregi. Tjóðarfløgg vóru í uppskoti til Týsklands tjóðarflagg bæði í 1919 og 1948, eftir fyrra og seinna heimsbardaga. Í dag er norðurlendski krossurin á summum býar og økisfløggum.
Lívrunnin evnafrøði
Lívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um tær sambindingarnar sum innihalda karbon (kolevni) og hydrogen (vatnevni). Hetta økið verður kalla lívrunnið av tí, at man fyrr helt at tær lívrunnu sambindingarnar bert kundu fáast úr livandi organismum, og ikki skapast kunstiga á eini starvsstovu.