cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Texas
Politikkur
Í 1850 vóru røddir frammi um at skipa statin Jacinto í Texas, men ætlanin fekk lítla og onga undirtøku í kongressini, og heldur ikki í 1852 bleiv enn ein ætlan um at skipa Texas í vestur og eystur veruleika. Onnur uppskot í 1868-69, 1870 og í 1871 um at býta Texas sundur vunnu heldur ikki frama. Í 1914 varð uppskot frammi um at gera statin Jefferson burtur úr einum parti av Texas, og millum kríggini varð ein ætlan um at taka ein part av Texas og ein part av Oklahoma og stovna statin Texlahoma heldur ikki til nakað. Higartil seinasta ætlanin um at býta Texas upp í nýggjar smærri statir var í 1991, men enn er Texas næststørsti statur í USA.
Marknaðarføringarlóg
Endamálið við ásetingini um villleiðandi marknaðarførslu er at verja brúkarar og onnur vinnurekandi ímóti skeivum, villleiðandi, niðrandi ella órímiliga ófullfíggjaðum upplýsingum.
Ásetingin umfatar bara gerðir, sum kunnu ávirka útboð og eftirspurning.
Ásetingin í stk. 1 í § 6 er eitt heildarforboð ímóti óumbidnum elektroniskum áheitanum. Slíkar áheitanir verða eisini nevndar beinleiðis marknaðarførsla ella direct marketing. Forboðið verður linkað í stk. 2, soleiðis at ein vinnurekandi, sum í sambandi við eina sølu hevur fingið teldupostbústaðin hjá kundanum, kann við ávísum treytum marknaðarføra vørur og tænastur, ið samsvara við tær vørur og tænastur, sum kundin áður hevur keypt.
Endamálið við ásetingini er, at brúkarar skjótt og ómakaleyst kunnu síggja endaliga prísin á vørum og tænastum. Í serligum førum, har tað ikki ber til at lata endaliga prísin fyri eina vøru ella tænastu, skal brúkarin fáa kunning, sum ger hann føran fyri sjálvur at rokna endaliga prísin út. Reglurnar styrkja prískappingina, tí tær gera tað møguligt hjá brúkarum at samanbera prísir á vørum í sama vørubólki hjá fleiri vinnurekandi.
Við ásetingini verða vinnuloynidómar vardir hjá fyritøkuni. Ásetingin kann verða nýtt saman við § 1 um góða marknaðarførslu fyri at verja marknaðarstøðuna hjá einari fyritøku.
Verjan fevnir m.a. um serkunnleika, framleiðsluviðurskifti, granskingarúrslit, kunnleika til kundakartotek og marknaðargreiningar.
Tann persónsskarin, ið er fevndur av ásetingini, eru fólk, sum kenna fyritøkuna innanífrá. Forboðið stendur við til trý ár eftir, at starvssetanin ella samstarvið er endað.
Endamálið við ásetingini er at tryggja eina revsirættarliga vernd ímóti misnýtslu av vinnuloynidómum hjá fyritøkum.
Hevur ein vinnurekandi brotið ásetingarnar í marknaðarføringslógini til skaða fyri ein annan, kann viðkomandi fáa endurgjald eftir endurgjaldsreglunum. Eftir ásetingini er gjørligt at fáa endurgjald, sum samsvarar við tær búskaparligu avleiðingar, sum ólógliga gerðin hjá einum kappingarneyta kann føra við sær.
Ofta er tað torført at skjalprógva tapið, og tí er eisini møguleiki at krevja samsýning fyri eitt nú marknaðarórógv, har tann, sum ger seg inn á ella av órøttum misnýtir rættindini hjá øðrum, skal rinda eitt hóskandi gjald fyri brotið.
Bardagin í Mannafelsdali. (uml. 1307).
Í Akrabyrgi við Sumba høvdu frísar bústað. Høvdingur teirra var Hergeir, eisini kallaður “bóndin í Akrabyrgi”. Hann var viðgitin maður fyri styrki og átti átta prúðar og reystar synir.
Um somu tíð, hesin bóndin livdi, er sagt, at grundvøllurin var lagdur til kirkjumúrin, sum stendur enn í Kirkjubø í Streymoy.
Erlendur, sum var norðmaður og fyrrverandi kórsbróðir við dómkirkjuna í Bjørgvin (Bergen), varð vígdur til biskup í Føroyum av erkabiskupinum í Nidaros (Trondheimi) í januar 1268. – Erlendur sigst at vera tann biskupur, sum læt byggja “Múrin í Kirkjubø”. - Sagt verður, at Erlendur ríkaði Føroya kirkju, og tað kann ikki merkja annað, enn at tær ognir, sum hann legði undir kirkjuna - og sum ikki vórðu givnar - hava verið tiknar frá Føroya fólki.
At enda er Erlendur noyddur at fara til Noregs at verja seg ímóti ákærunum frá Føroyingum. Tann norski kongurin Hákun Magnusson V (1270-1319) var noyddur at taka stig móti Erlendi og kalla hann heim til Noregs orsakað av stríði hansara við føroyingar, tí hetta stríð kundi skaða viðurskiftini millum føroyingar og Norsku krúnuna.
Norðanmenninir skuldu koma saman í Norðstreymoy og samla lið fyri at herja á hinar og kúga teir undir biskupin. Men tá ið sunnanmenn fingu njósning av hesum, tóku teir seg eisini saman í flokk og fóru sum skjótast norður í móti teimum.
Í Mannafelsdali, sum er norðan fyri Kaldbaksbotn, møttust herarnir og ruku saman í bardaga. Sunnanmenn vóru við undirlutan og máttu víkja, og har varð stórt mannfall. Í dalinum síggjast enn mangir heyggjar, har teir, sum fingu bana í hesum bardaga, sigast at vera grivnir. Fyri norðan dalin stendur ein stórur steinur, sum kallast Brynjumannaborð, og tað er søgn, at hann hevur fingið navn av tí, at norðanmenninir hildu sigursveitslu har, tá ið sunnanmenn flýddu.
Árið eftir komu sunnanmenn aftur at hevna henda ósigur. Tá stóð stríðið í dalinum við bygdina í Kollafirði, og nú vunnu sunnanmenn sigur á hinum partinum og drupu nógv fólk. Varamaður Bispsins, (Mús), mátti flýggja undan og slapp heilbjargin til Bispasetrið í Kirkjubø. Sunnanmenn vildu ikki gevast, fyrr enn teir høvdu dripið Mús og fóru tí eftir honum. Avrátt varð, at bóndan í Akrabyrgi, sum var høvdingur teirra, skuldi drepa hann. Mús var sloppin upp á kirkjumúrin við øks í hendi at verja seg við. Akrabergsbóndin og hansara menn stóðu undir múrinum í tríggjar dagar og tvær nætur. Tá ið triði dagurin var liðin at kvøldi, fell Mús í óvit av svongd og tosta og datt út av múrinum niður á jørðina, og varð hann dripin av bóndanum. Síðani brendi sunnanmenn bispasetrið í Kirkjubø í grund. Erlendur, sum sigst at hava verið “sjónskur”, stóð um sama mundið við vindeygað í kamari sínum í Bergen og græt, tí hann í einari sjón sá bispagarðin í Kirkjubø brenna.
Erlendur doyði í Bergen 13. juni 1308 og er grivin har. - Í 1420 bleiv grøvin hjá Erlendi opnað og í grøvuni lá ein blýtalva,  sum við rúnaskrift og á latínskum umrøddi stríðið millum Erland Bisp og akrabergsbóndan Hergeir.
Í 1350 kom sóttin svarta og týndið mest alt fólkið í Føroyum. Dómkirkjan av steini, Kirkjubømúrurin, fór í søguna og bleiv ongantíð gjørd liðug.
Psykopati
Psykopatar hava hvørki samvitsku ella skuldarkenslu. Teir duga illa at liva upp til sosialar normar og skyldur, og uppføra seg sum heild avstumpað móti øðrum. Tí hevur hann eisini ilt við at knýta seg kensluliga til onnur menniskju. Fleiri mannfólk enn kvinnur eru psykopatar. Roknað verður við, at eini tvey til fýra prosent av øllum monnum og eitt prosent av kvinnunum eru psykopatar. Sostatt eru umleið tvey prosent av fólkinum psykopatar, ella tað, sum á læknamálið verður rópt Antisocial Personality Disorder (ASPD).
Serfrøðin er samd um, at psykopati er ikki ein sjúka sum so. Tað er heldur eitt frávik í persónligheitini, sum bert fær ment seg undir ávísum umstøðum í einum samspæli millum íbornar eginleikar og umhvørvið. Sostatt er sannlíkt, at annað ella bæði foreldrini eru psykopatar, og hava givið barninum ein kensluliga avstumpaðan uppvøkstur. At psykopaturin longu steðgaði kensluliga upp sum pinkubarn hevur við sær, at hann megnar ikki at elska onnur sum vaksin. Kortini fær hann ment seg sosialt og intellektuelt. Hetta ger eisini, at tað er nærum ógjørligt at gjøgnumskoða psykopatin ella at geva honum eina diagnosu, og at tað er ógjørligt at grøða ella viðgera hann. Psykopaturin leitar sær bara hjálp, um "sjúkan" verður ein trupulleiki fyri hann sjálvan.
Í summum førum líkist psykopaturin tí egoistiska narsissistinum. Báðir hava ómetaliga stórt sjálvsvirði, lítlan kensluligan intelligens og halda seg kunna liva omanfyri reglurnar, sum galda fyri onnur. Men munurin millum teir báðar er, at narsissiturin hevur samvitsku, kann vera í iva og angra illgerðir sínar. Tað kann psykopaturin ikki. Hann hevur ofta tunglyndi og er ofta misnýtari av rúsdrekka ella rúsevnum.
Eyðkenni
Psykopaturin verður lætt frustreraður, aggressivur og kann gerast harðligur. Hann skyldar altíð upp á onnur, og burturforklárar negativar avleiðingar av egnum gerðum. Reglurnar, sum eru galdandi fyri onnur, eru ikki galdandi fyri psykopatin. Eyðkennið psykopati kemur ofta til sjóndar longu í ungdómsárunum.
Nógvir av eginleikum hjá psykopatinum eru nógv eftirspurdir: tað at vera avgjørdur, hava sjálvsálit, at duga at seta sítt ígjøgnum og gera hugskot til veruleika. Alt eginleikar, sum eru positivir, um viðkomandi eisini hevur empati, samvitsku, ábyrgdarkenslu og evni at lurta – men tað hevur psykopaturin ikki.
Heini O. Heinesen
Heini Oyolvur Heinesen (føddur 6. august 1938 í Kunoy, deyður 13. august 2018) var ein føroyskur politikari (Tjóðveldi).
Lívsleið
Hann var sjómaður 1954–1955 og var síðan í snikkaralæru í Klaksvík til 1959. Heinesen var byggimeistari 1967–1977 og vegaformaður hjá Landsverkfrøðinginum 1978–1988.
Heinesen var bygdarráðslimur í Kunoy frá 1977, og var eisini limur árini 1962–1970. Hann var borgarstjóri í kommununi 1977–2008 og varaborgarstjóri 2009–2012, og virkaði sum borgarstjóri eftir at John Damberg flutti til Danmarkar í oktober 2012. Sum lokalpolitikari var hann eisini formaður í Føroya Kommunufelag 1983–1985. Frá 1. januar 2013 gjørdist Heini varaborgarstjóri í Kunoy, um hann tá gjørdist borgarstjóri og hevði virkað sum borgarstjóri alt valskeiðið, so hevði hann sett heimsmet í at veri heimsins elsti í einum slíkum starvi.
Heinesen var stýrislimur 1978–1981 og formaður 1981–1984 í lokalfelagnum Norðoya Tjóðveldisfelag, landsnevndarlimur 1981–1984, limur í lokalnevndini 1990–1994, limur í starvsnevndini í fleiri ár frá 1994, flokksformaður 1994–1998 og flokksleiðari á Tingi 1994–2004. Hann var valdur á Føroya Løgting fyri Norðoyar valdømi 1984–2004 og 2008–2011.
Emmaboda kommuna
Emmaboda kommuna (svenskt: Emmaboda kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Emmaboda kommuna hevur 8 964 íbúgvar (2013).
Býir
Tað eru 6 býir og bygdir (tätort) í Emmaboda kommunu.
Í talvuni niðanfyri eru bygdirnar listaðar eftir fólkatalinum pr. 31. desember 2005. Býurin har kommunusætið er, sæst við feitari skrivt.
1994
1994 (MCMXCIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Andrias Høgenni
Lívsleið
Andrias er nevndarlimur í Føroysk Filmsfólk.
D-dagur
D-dagur var leyniorðið fyrir fyrsta daginn í innrásinni á Normandí 6. júni 1944.
Hallstahammar
thumb|right|200px|Hallstahammar Hallstahammar er ein býur í Hallstahammars kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 10 478 íbúgvar (2010).
Kris Kristofferson
Kristoffer "Kris" Kristofferson (* 22. juni 1936) er ein amerikanskur tónleikari, sjónleikari og sangskrivari. Hann er kendur fyri hitt sum "Me and Bobby McGee", "For the Good Times", "Sunday Mornin' Comin' Down", og "Help Me Make It Through the Night". Umframt at vera tónleikari og sangskrivari, hevur Kristofferson eisini fingist við sjónleik.
Í 2013 sang hann duet við Hallur Joensen á fløguni hjá Hallur: Hallur with Stars and Legends.
Lívssøga
thumb Kristofferson varð føddur í Brownsville í Texas inn í eina hernaðarfamilju. Tey fluttu til Kalifornia, har Kris las Creative Writing á fróðskaparsetrinum, Pomona College í Claremont. Í frítíðini boksaði hann í kappingum. Hansara evni á fróðskaparsetrinum vóru so eyðsýnd, at hann bleiv innlimaður í elsta og hægst metta studentafelagskapinum, Alpha Beta Phi, umframt at vann eitt av heimsins hægst virdu scholarships til at lesa bókmentur í Oxford í Onglandi. Har fór hann so at lesa víðari, boksa, spæla rubgy og skriva sangir. Eftir próvtøku á Oxford fór Kristofferson í herin sum ein "Airborne Ranger" tyrluskipari, har hann gjørdist kapteinur. Í 1965 segði hann nei takk til eitt arbeiði sum undirvísari á West Point hernaðarakademinum. Við íblástri frá sangskrivarum sum Willie Nelson og Johnny Cash fór Kristofferson ístaðin til Nashville í Tennessee at royna seg innan countrytónleikin.
Kris Kristofferson hevur leingi verið opin um sín tokka til kannabis.
Persónsmenskuórógv
Ein hevur persónsmenskuórógv, tá ið ein hevur órógv í mun til fleiri síður av persónsmenskuni, serliga er hetta galdandi viðv. hvat ein meinar, ella hugburð, hvussu kenslulívið er, duga sær hógv, og hvussu ein er saman við fólki, ella sosialt er fyri. Persónsmenskuórógv hevur oftani við sær óhóskandi/óskynsaman atbur, ið hevur trupulleikar við sær fyri tann við persónsmenskuórógvinum og tey, viðkomandi er saman við. Órógvið kemur oftani til sjóndar longu í barnaárum, men ikki fyrr enn persónurin er tannáringur, er møguleiki at staðfesta, at talan er um persónsmenskuórógv.
Altjóða kanningarúrslit vísa, at umleið 4-5 út av 100 hava persónsmenskuórógv. Umleið 2-3 prosent hava so álvarsligt persónsmenskuórógv, at hetta er sosialt darvandi. Menn hava vanliga sosialt vanføri og tvingsilslyndi/atbur. Kvinnur eru oftani fjálturstungnar og merktar av borderline.
Listi
Tað eru fleiri ymisk sløg av persónsmenskuórógv, ið hava ymiskar eginleikar:
Talv
Talv er eitt borðspæl, har tveir telvarar kunnu telva. Telvað verður á einum borði við 64 puntum, har hvør telvari hevur 16 talvfólk, ein tað hvíta fólkið, og ein tað svarta fólkið.
Endamálið er at vinna við at seta kongin hjá mótpartinum skák og mát (eisini rópt mát).
Telvarar skiftast um at leika, men hvítur – tað er telvarin við hvíta fólkinum – leikar altíð fyrst. Ymsu fólkini hava hvør sítt gongulag.
Inngangur
Talv verður telvað um allan heim bæði fyri at stytta sær stundir og á professionellum støði. Bæði kvinnur og menn í øllum aldursbólkum telva. Nógvar kappingar eru bæði í talvfeløgum og á altjóða støði. Eisini er væl umtókt at telva á internetinum ímóti telvarum runt allan heim.
Borð og fólk
Tá ið talvið byrjar, standa talvfólkini, sum myndin vísir omanfyri. Hvítur leikar fyrst og so svartur, og er tað ikki loyvt at leypa leik um. Hvør hevur hvíta, og hvør hevur svarta fólkið, verður antin avgjørt við lutakasti, ella verður tað avgjørt av teimum, ið skipa fyri kappingini.
Borðið er býtt sundur í 8 loddrættar linjur, sum verða nevndar við tølinum 1-8, og 8 vatnrættar røðir, sum verða nevndar við stavinum a-h. Við hesum ber til at nevna hvønn einstakan punt við heitunum frá a1 til h8, sum í einari koordinatskipan.
Swahiliskt mál
200px|thumbnail|Upprunaliga var swahiliskt skrivað við arabiskari skrift, men kristnir trúboðarar innførdu tað latínska stavraðið. 200px|thumbnail|Swahili arabisk skrift á myntum úr Zansibar umleið 1882. thumb|right|250x|[[The Lion King|Lion King-sangleikur. Hakuna matata, Timon og Pumba, Simba, Rafiki, Nala, v.f. eru øll á swahiliskum . Simba merkir t.d. leyva á swahili-máli.]] Swahiliskt mál ella Kiswahiliskt er eitt Bantu mál og móðurmál hjá Swahili-fólkunum. Nógv av fólkunum ið búgva í regiónini við Stóru vøtnini í Afrika og í øðrum pørtum av landsynningsafrika, eitt nú í londunum Tansania, Kenja, Uganda, Ruanda, Burundi, Mosambik og Fólkaræðiliga Lýðveldinum Kongo tosa swahiliskt. Komoriskt mál, ið verður tosað á Komorosoyggjunum, verður til tíðir mett at vera eitt swahili málføri (dialekt).
Hóast bert umleið 5 milliónir fólk tosað swahili sum sítt móðurmál, so verður tað nýtt sum eitt lingua franca í stórum parti av Landssynningsafrika. Talið av fólkum ið duga at tosa swahiliskt fer uppum 140 milliónir. Swahili er tjóðarmál ella almennt mál í fýra londum: Tansania, Kenja, Uganda og Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo. Swahiliskt er eisini eitt av almennu málunum í Afrikasamveldið.
Nøkur swahilisk orð koma úr arabiskum gjøgnum teir arabiskt talandi muslimsku íbúgvarnir við Swahilistrondina. Í swahiliskum finnast eisini fremmandaorð úr hesum málum: týskum, portugisiskum, enskum, hindi og fronskum, hesi eru komin gjøgnum samband við imperialistar, handilsfólk, trælahandlarar, trúboðarar og onnur tær seinastu fimm øldirnar.
Navnaorð, orðaflokkar
Eins og í øðrum bantumálum eru navnorð í swahili uppbýtt í flokkar, í swahlisk føll 14: seks flokkar í eintal og fleirtal, ein flokk fyri verbala infinitiv sum verður brúkt sum navnorð, og tað og navnorðið mahali "pláss".
Orð ið byrja við m- í eintal og wa- í fleirtal benda á animat navnorð, serliga menniskju. Dømi er mtu, 'persónur' (fleirtal watu), og mdudu, 'insekt' (fleirtal wadudu). Ein flokkur við m- í eintal men mi- í fleirtal vísa ofta til plantur, sum til dømis mti 'træð', miti træð (fleirtal). Infinitiv av sagnorðinum byrjar við ku-, til dømis kusoma 'at lesa'. Aðrir flokkar eru verri at flokka. Orð sum í eintal byrja við ki- fáa í fleirtal vi-. Hesi benda ofta á tól (verktoy) og onnur ting. Henda alternering ki-/vi- verða ofta brúkt til lániorð har ki- upprunaliga var ein partur av rótini, sum vitabu "bøkur" úr kitabu "bók" (úr arabiskum kitāb "bók"). Hesin flokkur inniheldur eisini nøvn á málum (sum navnið á málinum Kiswahili), og diminutivir, sum verður sæddur sum ein fráskildur flokkur í eldri støðum av bantumáli. Orð ið byrja við u- eru ofta abstrakt og mangla fleirtal, til dømis utoto 'barndómur'.
Ein fimti flokkur byrjar við n- ella m- ella ongum, og er eins í fleirtal. Ein annar flokkur hevur ji- ella onki prefix í eintal, og ma- í fleirtal. Hesin flokkur verður ofta brúktur til augmentativ. Tá ið navnorðið sjálvt ikki vísir klárt hvønn flokk ið tað hoyrir til, so ger ískoyti hjá orðinum tað. Lýsingarorð og rokniorð fáa vanliga navnaorð-forstavilsi (prefiks), og sagnorð fáa eina aðra røð av forstavilsum.
Súla
Súla (frøðiheiti - Morus bassanus) er sjófuglur, sum heldur seg úti á víðum havi, tá hon ikki er á landi. Hon leitar til klettaoyggjar í Norðuratlantshavi til at verpa. Ungin hjá súlu verður nevndur ompul. Størsta súluvarp í heiminum sigst vera á Eldey í Íslandi, men eisini eru stór súluvørp á Súlnaskeri við Vestmannaoyggjarnar og á oyggjunum St. Kilda við Skotland og Bonaventure oynni við Kanada. Í Føroyum tekur súlan land á pálsmessu, 25. januar og fer í bergið á leypársmessu, 24. februar. 2. oktober fer hon aftur frá landi. Súla er størsti byggingarfuglur í Føroyum. Flogið er favn langt úr einum veingjabroddinum í annan. So langt aftur í tíðina sum nakrar frásagnir røkka og inntil nú fyri fáum árum síðani, hevur hon átt einans á Mykineshólmi og tveimum drongum har vestanfyri. Áður enn Sumbiarsteinur var niðurlopin, hevði hon setur har, men átti ikki. Og í ongum øðrum stað setur hon seg niðurat, uttan hon er deyðasjúk — feig, søgdu teir gomlu.
Prúð er hon at síggja, tá ið hon kemur stillisliga flúgvandi fram yvir sjónum, snjóhvít við ytra helmingi av veingjunum svørtum. Á nakkanum og hálsinum er hon gullig, og føturnir eru svartir við klænari grønari striku niður eftir framrøðini á legginum og haðani omaná hvørjari tá út í klónna. Høgt yvir sjónum fer hon, — eyguni mugu vera óføra góð, tá ið hon úr tí hædd kann síggja seið og sild niðri í sjónum — brádliga stoytir hon sær so niður, eitt sindur á skák; veingirnar heldur hon fyrst nakað út frá sær, alt sum hon kemur niður, nærkast teir kroppinum, og í tí hon fer undir, hevur hon teir tætt at síðuni; tað hevði verið ein dyggur stoytur, men nevið og høvdið eru vaksin sum ein kíli til at taka hann av. Blámandi fer hon nakrar favnar niður — tað hendir, at hon kemur føst í gørn meir enn 12 favnar undir vatni — er burtur eina góða løtu og kemur so undan aftur, stundum við so harðari ferð, at hon støkkur leys úr sjónum. Á pálsmessu kemur súlan at landi. Um grækarismessu fer hon at væla sær um reiðrið, sum hon hevði í fjør. Tað er bæði stórt og sterkt, klínt saman sum ritureiður av grasi og tara og harafturat ymissum, tær finna á floti, sum smá træsprek, pettir av hvannjólum og tílíkt. Hon verpur eitt hvítt egg og vermir í 6 til 7 vikur. Dúnungin er hvítur; ompul er hann kallaður. Fjaðraður er hann dimmgráur við hvítum prikkum og eitur tá grásúla. Ungarnir verða mataðir soleiðis, at súlan stingur nevið inn í hálsin á teimum og spýr føðina niður í teir. Eftir mikkjalsmessu rýma bæði grásúlan og hvítsúlan. Tá ið grásúlan kemur aftur fyrsta árið, er hon hvít um høvur og háls; annað árið hevur hon dimman kross omaná, og triðja árið er hon sprøklut eftir rygginum. Hesi árini er hon í Mykinesi nevnd oyðisúla, í Sørvági grindubøka. Um miðjan september fara Mykinesmenn at taka grásúlu, sláa hana við einum træ í høvdið, so hon doyr. Hesa seinastu tíðina hava teir fingið sum 900 um árið. Hon er óføra feit og smakkar væl. Nakrar heingja teir upp at turka, men tað mesta salta teir. Fyrr tóku teir eisini hvítsúlu; men teir sóu, hon var í minking, og so nøkur ár herfyri løgdu teir tað av. Síðani tá er hon væl nørd, og nakrar fáar hava tikið nýtt land, eiga inni á sjálvari oynni. Norðan fyri og vestan fyri Hebridurnar, langt burtur av landsleið, eru nakrir drangar og hólmar, har súlur eiga í óførum meingi. Á hvørjum heysti fara menn út á summar av teimum, liggja har í nakrar dagar og veiða grásúlur í manga túsund tali.
Robert Gates
Robert Michael Gates (føddur 25. september 1943 í Wichita, Kansas) er amerikanskur verjumálaráðharri. Hann umboðar republikanararnar. Gates hevur ætlanir um at leggja frá sær í 2011. Men fyrst ætlar hann at tryggja sær, at amerikanska afturtøkan úr Afganistan fer at eydnast, og tað fáa vit at síggja eina ferð næsta ár, sigur hann. Hann var eisini verjumálaráðharri í Bush-stjórnini.
Gates var verjumálaráðharri í stjórnini hjá George W. Bush, forseta, og Barack Obama bað hann halda fram aftan á stjórnarskiftið, og tí tilboðnum tók hann av. Nýggi ovastin í verjumálaráðnum Pentagon verður núverandi CIA-leiðarin, Leon Panetta (D). Í hansara stað sum CIA-leiðari kemur generalurin David Petraeus, sum nú stendur á odda fyri teimum amerikonsku herdeildunum í Afganistan.
Hultsfreds kommuna
Hultsfreds kommuna (svenskt: Hultsfreds kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Hultsfreds kommuna hevur umleið 13 635 íbúgvar (2013).
Býir og bygdir
Tað eru átta býir og bygdir í Hultsfreds kommunu.
Oyndarfjørður
Oyndarfjørður á Eysturoy er ein av heilt gomlu bygdunum í Føroyum. Skrivligar keldur frá 1300-talinum vísa, at Oyndarfjørður var hampuliga stór bygd longu tá. Fólkatalið er nú 143 (í 2020). Kirkjan í Oyndarfirði er ein av gomlu trækirkjunum, ið enn standa uppi í Føroyum. Hon er frá 1838. Altartalvan í kirkjuni er málað av kenda danska listamálaranum C.W. Eckersberg (1783-1853). Innan fyri býlingin í Víkum í Oyndarfirði standa stutt frá landi tveir stórir steinar sum hava elvt til nógva hugsan, teir ridla altíð, eisini í góðum veðri. Magnus Heinasson (1548-1589) vaks upp á próstagarðinum í Garðshorni í Oyndarfirði.
Oyndarfjørður er gomul bygd, men hon er ikki nevnd í Føroyingasøgu. Bygdir, ið hava mansnavn, vera hildnar at vera landnámsbygdir, og kønir menn hava hildið, at navnið upprunaliga var Oyvindarfjørður.
Fólkatal
Fólkatalsbroytingar síðan 1801.
Løgtingsvalið 2015
250px|thumb|Valevni frá øllum 7 flokkum á valfundi í [[Trongisvágur|Trongisvági 25. august 2015. Frá vinstru: Kári P. Højgaard (D), Jákup Suni Lauritsen (H), Kristin Michelsen (C), Páll á Reynatúgvu (E), Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur (A), Hanna Jensen (F) og Magni Laksáfoss (B).]] 250px|thumbnail|Valplakatir áðrenn løgtingsvalið 2015
Högsby kommuna
Högsby kommuna (svenskt: Högsby kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Högsby kommuna hevur umleið 5 718 íbúgvar (2013).
Løgtingsvalið 2015
Løgtingsvalið 2015 til Føroya Løgting varð týsdagin hin 1. september 2015. Táverandi løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen, útskrivaði valið ólavsøkudag 29. juli 2015. Úrslitið av valinum var, at andstøðan vann valið, samgongan tapti. Javnaðarflokkurin gjørdist størsti flokkur við 8 tinglimum, tveir fleiri enn á valinum í 2011. Tjóðveldi fekk 7 tinglimir, ein fleiri enn í 2011, Sjálvstýrisflokkurin fekk eisini ein tinglim afturat. Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin mistu tveir limir hvør, Miðflokkurin varðveitti sínar tveir tinglimir, tað sama gjørdi Framsókn. Kaj Leo Holm Johannesen vildi ikki leggja frá sær sama kvøld, sum valið var, men seinnapartin dagin eftir, legði hann frá sær sum løgmaður og gav rættin til at skipa nýggja samgongu víðari til Aksel V. Johannesen.
Veljarakanningar
Undirtøka:
Býti av løgtingslimum:
Landsstýrið verður skipað
Andstøðuflokkarnir vunnu løgtingsvalið við 19 tinglimum, meðan stjórnarflokkarnir fingu 14 limir. Javnaðarflokkurin gjørdist størsti flokkur við 25,1% av atkvøðunum og eini framgongd á 7,3%, ið gav flokkinum 8 tinglimir. Formaður Javnaðarfloksins, Aksel V. Johannesen, setti met í persónligum atkvøðum, hann fekk 2405 personligar atkvøður, ið er tað hægsta nakrantíð til eitt løgtingsval í Føroyum. Kaj Leo Holm Johannesen hevði samráðingarrættin, men dagin eftir valið valdi hann at geva samráðingarrættin frá sær og fara frá sum løgmaður. Hann var tó virkandi løgmaður, til nýggjur løgmaður varð tilnevndur. Allir floksformenn fóru til samrøðu við løgtingsformannin Jógvan á Lakjuni og søgdu honum frá, hvønn floksleiðara ið teir peikaðu á. Allir uttan Jørgen Niclasen peikaðu á Aksel V. Johannesen til samráðingarleiðara, Jørgen Niclasen peikaði á Høgna Hoydal, meðan Høgni Hoydal ikki vildi peika á seg sjálvan. Sambært Jørgen Niclasen tordi Høgni Hoydal ikki at gerast partur av eini fullveldissamgongu, men sambært Høgna Hoydal var Jørgen Niclasen komin í síðstu løtu og hevði sagt, at hann vildi peika á Høgna Hoydal sum samráðingarleiðara, men hevði onki nevnt um nakra fullveldissamgongu. Høgni Hoydal segði, at flokkur hansara fór at halda vallyftið um at nú skuldu andstøðuflokkarnir stjórna Føroyum.
Atkvøðubýti eftir valstaði og flokki
Tað vóru 58 valstøð í Føroyum á løgtingsvalinum 2015, á løgtingsvalinum 2011 vóru 60 valstøð, bygdirnar Gásadalur og Bøur eru niðurløgd som valstøð, fólk hagani atkvøða nú í Sørvági. Størsti valstaður var Tórshavn, har ið 12.464	 høvdu valrætt, Havnin telur eisini Hoyvík, men ikki Argir, ið hevur egnan valstað. Klaksvík var næststørsti valstaður, 3.606 høvdu valrætt har.
Styttingar:
Til ber at sortera í talvuni niðanfyri við at trýsta á pílarnar útfyri atkvøðurnar ella %, trýst tvær ferðir, um tú vilt hava hægta tal at standa ovast fyri ein ávísan flokk.
Kelda: [http://kvf.fo/valurslit/?vs=30 Løgtingsval 1. september 2015]
Poul Nyrup Rasmussen
Poul Oluf Nyrup Rasmussen (føddur 15. juni 1943 í Esbjerg) er danskur politikari. Hann var forsætisráðharri í Danmark í tíðarskeiðnum 25. januar 1993 til 27. november 2001. Hann varð limur í Europa-Parlamentinum í tíðarskeiðnum 2004-09. Hann var formaður fyri danska Javnaðarflokkin (Socialdemokratiet) 1992 - 2002. Áðrenn tað var hann næstformaður fyri flokkin 1987 - 2002. Poul Nyrup varð útbúgvin Cand.polit frá Lærda Háskúlanum í Keypmannahavn (Københavns Universitet) í 1971. Hann var fólkatingslimur fyri Sosialdemokratarnir umboðandi valdømið Ringkøbings Amtskreds frá 10. mai 1988 til 2004.
Privat
Poul Nyrup Rasmussen er sonur Oluf Nyrup Rasmussen, sum var arbeiðsmaður, og Vera Nyrup Rasmussen, sum var vaskikona. Í 1966 gistist hann við Helle Mollerup. Tey fingu dóttrina Signe (fødd 1969) sum tók lívið av sær í august 1993, eftir at hava verið psykisk sjúk eina tíð. Poul Nyrup og Helle Mollerup blivu skild í 1976. Í 1994 bleiv hann giftur við tí radikala politikaranum Lone Dybkjær.
Internet
Internet merkir millumnet og er eitt net, sum bindur saman teldur um allan heim. Netið verður brúkt til ymsar tænastur, har tær mest kendu eru World Wide Web, teldupostur og IP-telefoni. 2. oktober 2019 fylti internetið 50 ár. Tað byrjaði alt við einari hernaðarroynd á UCLA í 1969, har tvær teldur vórðu settar saman, og meiningarleyst data varð sent millum tær. Internetið varð útviklað til hernaðarligt brúk. Undir kalda krígnum var ein vandi fyri atombumbuálopi. Um ein atombumba varð brostin á eitt sentralt stað í hernaðarrøðini, var alt samskifti kryplað. Ætlanin við internetinum var tí at skapa eitt netverk, har einki var sentralt. Alt skuldi vera bundið saman við alt, soleiðis at um eitt stað varð tikið burtur, t.d. av einari atombumbu, var enn gjørligt at samskifta millum tey yvirlivandi.
Ringanna Harri - Kongurin kemur aftur (filmur)
Filmurin Ringanna Harri: Kongurin kemur aftur er triðji partur av trilogiini ið er bygd á bókina hjá J. R. R. Tolkien av sama navni, produseraður av Peter Jackson.
Västerviks kommuna
Västerviks kommuna (svenskt: Västerviks kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Västerviks kommuna hevur umleið (2013) 35 867 íbúgvar.
1993
1993 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Løgtingslimir í Føroyum 1990-94
Tað vóru 32 løgtingslimir á Føroya Løgtingi millum løgtingsvalini 1990 og 1994.
Løgtingslimir
Her verður roknað við øllum valdum løgtingslimum og eykavald, sum møttu fast á tingi, tí tann valdi gjørdist landsstýrismaður, løgmaður ella sum í einum føri, at tann valdi løgtingslimurin andaðist.
Bruno Ganz
240px|thumb|right|Bruno Ganz í 2011. Bruno Ganz (føddur 22. mars 1941 í Zürich í Sveis, deyður 16. februar 2019 í Wädenswil-Au, sunnan fyri Zürich) var sveisiskur sjónleikari.
Seinasti filmurin, sum hann spældi við í, var "The House that Jack Built" hjá Lars von Trier í 2018.
Megan Fox
Megan Denise Fox (fødd 16. mai 1986 í Oak Ridge, Tennessee) er ein amerikonsk sjónleikarinna og modell. Hon er gift við Brian Austin Green.
Hon byrjaði sína karrieru sum filmsleikari í 2001 við fleiri minni sjónvarps- og filmsleiklutum og spældi regluliga ein leiklut í sjónvarpsrøðini Hope & Faith. Í 2004 fekk hon sín filmsdebut í filminum Confessions of a Teenage Drama Queen. Í 2007 spældi hon Mikaela Banes í Transformers, ið gjørdist hennara gjøgnumbrot. Hon endurtók leiklutin í eftirfylgjaranum Transformers: Revenge of the Fallen í 2009. Senere í 2009 spældi hon høvuðsleiklutin í Jennifer's Body.
Vimmerby kommuna
Vimmerby kommuna (svenskt: Vimmerby kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Vimmerby kommuna hevur umleið (2013) 15 287 íbúgvar. Kendi svenski rithøvundurin Astrid Lindgren var úr Vimmerby, og har er gjørt savn og upplivingardepil knýttur at barnabókum hennara um Pippi Smokkulegg, Emil úr Lønnibergi o.o.
Torsås kommuna
Torsås kommuna (svenskt: Torsås kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Torsås kommuna hevur umleið (2013) 6 879 íbúgvar.
Hans Christian Ørsted
Hann er serliga kendur fyri at hava verið tann fyrsti sum framleiddi aluminium (í 1825), og fyri at hava uppdagað, at tað er beinleiðis samband millum ravmagn og sigulmagn (magnetismu).
Heiðursmerkjabýtið á Summar-OL 2012
[[File:2012 Summer Olympics medal map.png|thumb|300px|Heimskort ið vísir vunnin heiðursmerki hjá hvørjum landi undir Summar-OL 2012. Frágreiðing:
Gull umboðar lond ið vunnu í minsta lagi eitt gullheiðursmerki.
Silvur umboðar lond ið vunnu í minsta lagi eitt silvurheiðursmerki.
Blátt umboðar lond ið ikki vunnu nakað heiðursmerki.
Reytt umboðar lond ið ikki luttóku á Summar-OL 2012.]]
Her sæst virlit yvir heiðursmerki, sum vóru latin á Summar-OL 2012 í London.
Vertslandið Stóra Bretland sæst við myrkagráari bakgrund.
TIX
Andreas Haukeland, betri kendur sum TIX, (føddur 12. apríl 1993 í Bærum) er ein norskur tónleikari, sangari og sangskrivari.
Bønhús
Eitt bønhús er ein kristin samkomubygningur, sum kann nýtast sum kirkja, hóast ikki bygdur til endamálið. Dømi um bønhús eru bønhúsið í Ørðavík, sum er tað fyrsta í Føroyum í nýggjari tíð, vígt 27. november 1966 (1. sunnudag í advent). Eftir tað eru fleiri hús í Føroyum vígd sum bønhús, m.a. gamli skúlin á Hellunum og missiónshúsið í Søldarfirði (1986).
Frá katólskari tíð vita vit um fleiri bønhús í Føroyum - m.a. gjøgnum staðarnøvn sum Bønhústoft, eitt nú í Leirvík.
Ermarsundsoyggjar
thumb|right|250px|Ermarsundsoyggjar. Ermarsundsoyggjarnar (enskt: Channel Islands, normanskt: Îles d'la Manche, franskt: Îles Anglo-Normandes or Îles de la Manche) Jersey og Guernsey eru bretskar, hóast Jersey er bara 24 km. úr fronsku strondini. Nærhendis Jersey og Guernsey eru nógvar smáoyggjar (t.d. Alderney, Sark og Herm), sum eisini verða taldar upp í Ermarsundsoyggjarnar. Veðrið har er ógvuliga lýtt, og høvuðsvinnan er grønmetisvelting. Góða veðrið og nógva sólskinið lokka nógv ferðafólk hagar, og um summarið er fólkatalið á oyggjunum tvær ferðir tað vanliga, sum er um 158 000 fólk.
Aleutoyggjar
Aleutoyggjarnar (enskt: Aleutian Islands) eru ein oyggjabólkur í Vesturalaska. Aleutoyggjarnar er oyggjabólkur sum telur 14 størri oyggjar og umleið 300 smærri oyggjar og hólmar. Attu Island og Unalaska Island eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Nógv tað størsta plássið er býurin Unalaska, sum við sínum 4,376 fólkum hevur uml. 50 % av fólkatalinum í Aleutoyggjum. Á Aleutoyggjum tosa tey flestu enskt, men har eru eini 500 fólk, sum tosa aleutiskt. Oyggjarnar vóru einaferð undir russiskum valdi, og enn finnast spor frá teirri tíðini.
Danir
Danir er germansk fólk, ið býr í Danmark. Tey hava somu mentan og tosa danska málið.
Húð
Mest týðandi funksjónir hjá húðini eru at:
Yvirhúðin
200px|thumbnail|Tvørsnitt av menniskjahúð. Tey uttastu løgini á húðina verða nevnd yvirhúðin (epidermis) og er millum 0,05-1,5 mm tjúkk. Við eygnalokini er yvirhúðin tunn, meðan hon er tjúkk undir iljunum og á øðrum pørtum av kroppinum, sum verða útsett fyri trýsti. Hornlagið verður tað ovasta lagið av yvirhúðini nevnt, har eru deyðar húðsellur, sum innihalda tað harða hrnevnið keratin. Hornlagið verjir kroppin móti stoytum og ger húðina næstan heilt vatntætta. Samstundis forðar hornlagið eitt nú bakterium og evnafrøðiligum evnum at koma inn í kroppin. Húðsellurnar í hornlagnum, fyrst og fremt keratinocytir, verða alla tíðina "noydd" burtur og í staðin koma nýggjar sellur. Longst niðri í yvirhúðini eru pigmentsellur, melanocytar sum hava til uppgávu at verja arvaeginleikarnar í sellukjarnanum móti ultraviolettu strálunum frá sólini. Í epidermis finnast enntá Langerhanssellur sum eru partur av immunverjuni.
Leðurhúðin
Undir yvirhúðini er leðurhúðin (dermis). Hetta lagið er umleið 1-4 mm tjúkkt. Tað er uppbygt av fibrum og hevur nógv blóðkør, nervar og kenslukroppar. Í leðurhúðini eru eisini sveittakertlar og feittkertlar. Í feittkertlunum verður feitt framleitt, ið ger húðina mjúka. Í sveittakertlum verður sveitti framleiddur, sum seinni fer út gjøgnum smáum opnum, porum. Sveitti er av vatni og saltum og er næstan heilt uttan lukt; tað er ikki fyrr enn sveitti kemur í samband við bakteriur, at hann fer at lukta. Um ein vaskar sær ov ofta við sápu kann tað náttúrliga feittlagið á húðini hvørva og húðin gerst turr.
Undirhúðin
Í undirhúðini (subcutis) verður feitt goymt sum isolerar kroppin frá stoytum og kulda. Yvirvektig fólk hava meira undirhúð enn kløn fólk.
Eiturkoppur
Eiturkoppur (frøðiheiti: Araneae) er lítið áttaføtt kykt. Nógvir gera sær nót at veiða flugur. Eiturkoppur eru liðadýr; men ikki skordýr - teir hava átta bein og eru spunarar. Leivdir av dýrum, sum líkjast eiturkoppum, eru funnar úr devontíðini, tá ið fyrstu skordýrini krupu upp á land. Fyrstu veruligu eiturkopparnir eru úr koltíðini (300-290 m.á.s.), til dømis Grephorus. Eiturkopparnir eru lítið broyttir, síðan teir vórðu til. Sum eiturkoppasløgini nú á døgum hevði Grephorus spunavørtir, og úr teimum kemur silkievni, ið storknar til tráð. Av hesum tráði verður spunnið lokkanetið, sum flugur og onnur skordýr renna seg í. Næstan allir eiturkoppar eru etrandi. Kanska er tað tí, at so nógv ræðast teir. Av teimum 35 000 sløgunum, sum eru til, eru bert umleið 30 vandamikil fyri okkum – og tey sløgini eru ikki í Føroyum. Teir vandamiklastu eru brasiliansku fuglaeiturkopparnir. Teir sníkja seg ofta inn í hús og krógva seg í myrkum krókum. Kanska í einum skógvi ella í einum skápi. Teir eru skild í nógvum ólukkum á hvørjum ári.
Purluthærda tarantellan er stór sum manshond.
Norska flaggið
thumb|right|220px Norska flaggið er mest reytt. Tað hevur ein hvítan og ein bláan kross. Tað hevur verið alment flagg í Noregi síðani 1821.
Miami
thumbnail|Miami. Miami er ein býur í Florida, USA, við 419.777 íbúgvum (2013). Hann er eisini tann býurin, ið hevur flest íbúgvar, har suðuri í Florida. Miami liggur í einum tropiskum øki, har plantuvøksturin er sera góður. Í Miami mugu bilførarar gjalda fyri at sleppa at koyra á vegunum í býnum. Kostnaðurin er ymiskur, alt eftir nær á degnum tað er. Soleiðis ber til at stýra ferðsluni, so at bilrøðirnar ikki verða so langar. Býurin hevur eisini nútímans ferðsluskipan við grundarbreytum og bussum.
Egidio Miragoli
210px|thumbnail|Miragoli tann dagin hann varð vígdur sum biskupur.
Egidio Miragoli (føddur 20. juli 1955) er ein italskur biskupur í tí katólsku kirkjuni í sóknini Mondovì. Hann hevur verið biskupur har síðan 29. september 2017.
Hann varð føddur í Gradella av Pandino í 1955, hann varð prestvígdur í 1979 og helt fram við teologiska lesnaðinum í Róm. Frá 1994 til 2017 var hann prestur í Saint Francie Cabrini kirkjuni. Hin 29. september 2017 útnevndi Frans pávi hann sum nýggjan biskup av Mondovì. Maurizio Malvestiti vígdi hann hin 11. november 2017 í LLodi dómkirkjuni. Hann varð innsettur í Mondovì hin 8. desember.
Depil
Depil er ein bygd á eystursíðuni á Borðoynni og har búgva 2 fólk. Depil varð fyrstu ferð nevnd í 1584. Bygdin er partur av Hvannasunds kommunu.
Keldur
thumb|300px|left|Depil (2022) 300px|thumb|left|Depil (2006)
Thomas Edison
260px|thumb|right|Thomas Alva Edison um 1922. Thomas Alva Edison (føddur 11. februar 1847 í Milan í Ohio, deyður 18. oktober 1931 í West Orange, nær við Newark í New Jersey) var amerikanskur uppfinnari, verkfrøðingur og vinnulívsmaður.
Edison verður mettur at vera ein tann týdningarmesti uppfinnarin í nýggjari tíð. Millum manna varð hann ofta eyknevndur "Gandakallurin frá Menlo Park". Hann fekst m.a. við ravløð, akfør, jarnbreytaratlát, skrivimaskinur og ravmagnslampur. Edison uppfann í 1877 fonografin og hann fór undir at framleiða gløðiperur í 1879. Sum upphavsmaður fekk hann fleiri enn 1000 einkarættindi í USA.
660-árini
Øldir: 6. øld - 7. øld - 8. øld
Áratíggju: 610-árini 620-árini 630-árini 640-árini 650-árini - 660-árini - 670-árini 680-árini 690-árini 700-árini 710-árini
Ár: 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669
TikTok
TikTok er eitt kinverskt felag, og hevur í dag fleiri enn eina milliard brúkarar. TikTok er ment av Zhang Yiming, sum er 37 ár og úr Kina. Hann hevur forvunnið 12 trilliónir dollarar av appini TikTok. Tað er felagið ByteDance, sum eigur TikTok. Í stuttum virkar appin á tann hátt, at brúkarar leggja video út av sær sjálvum, har teir gera ymiskt. Ofta er tað dansur ella ymsar avbjóðingar, sum brúkarar royna seg við. Filmsbrotini kunnu varða upp í 1 minutt. Appin er nógv brúkt ímillum ung í Føroyum.
TikTok er fyrsta kinesiska sosiala app, sum hevur vunnið sær nevniverda undirtøku uttan fyri Kina. TikTok er átt av kinesarum, og appin er fleiri ferðir lagd undir at flýggja út data um amerikanskar brúkarar til kinesisku stjórnina. Í tí sambandi valdi Joe Biden, forseti, at undirskriva eina lóg, sum forbjóðar embætismonnum at hava kinesisku appina. 14. august 2022 skrivaði Donald Trump undir eina aðra løgskipan, sum gav ByteDance, sum er kinesiski eigarin av TikTok, 90 dagar at lata frá sær alt amerikanska virksemið umframt allar upplýsingarnar, fyritøkan hevði savnað í landinum.
TikTok hevur áður sagt, at amerikanski óttin er grundaður á miskunning. Fleiri stjórnarskrivstovur – teirra millum Hvítu Húsini, Verjumálaráðið og Homeland Security, sum tekur sær av landsins innanhýsis trygd – longu hava bannað nýtslu av TikTok. Danska dátueftirlitið er farið undir at kanna TikTok, samstundis sum onnur lond hava bannað ella umhugsa at banna appini.
Kiribati
Kiribati er eitt oyggjaland í Kyrrahavinum. Høvuðsstaðurin eitur Tarawa Teinainano (South Tarawa). Oyggjarnar í Kiribati eru tilsamans støddar sum Streymoy, Suðuroy, Nólsoy og Vágar, ella eitt sindur meiri enn hálvar Føroyar. Men tað er so langt ímillum oyggjarnar í Kiribati, at sjóøkið er líka stórt sum alt India. Í Kiribati búgva umleið 100.000 fólk. Til Mikronesia, sum merkir “tær smáu oyggjarnar”, hoyra londini Guam, Marshalloyggjar, Mikronesiasamveldið, Belau, Nauru og Kiribati.
Gorillur
Gorillur (frøðiheiti - Gorilla gorilla) verður um 2 m høgar og eru tær størstu mannapurnar. Tær eru seinførar og - fáa tær frið - vinaligir skapningar, og tær gera lítið annað enn hvíla seg og eta bløð, leggir og sprotar. Gorillur liva í smáum flokkum, ið fara spakuliga gjøgnum skógin, meðan tær eta ein part, men ikki alla føðina, ið er har um leiðir, og so leita tær eftir nýggjum matkova. Gorillur liva í ættbólkum og eru saman um at verja lendi sítt og ungar sínar. Apur og gorillur eru tey djór, ið líkjast okkum mest.
Láglendis gorillan er eitt friðarligt súgdjór, og tað, sum ljóðar sum eitt ræðandi ýl, er í veruleikanum bara eitt fjáltrandi geisp. Verður ein gorilluflokkur hóttur, royna gorillurnar at sleppa undan vandanum, tær flýggja inn í tjúkka skógin. Hetta verður nevnt "tigandi afturtøka". Kalldýrið verjir bólkin. Verjutekini eru til dømis ýl og at sláa seg fyri bringuna.
Gorillur eru plantuátarar og blíva normalt uml. 30 ára gamla. Gorillur liva í skógunum í Afrika: Londinum Gabon, Kongo, Ekvatorguinea, Kamerun, Nigeria, Miðafrikalýðveldið, Fólkaræðiliga Lýðveldið Kongo, Ruanda og Uganda. thumb|left|320px|Útbreiðsluøki. thumb|upright 1
1992
1992 var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byjaði á einum mikudegi.
Føðingar
75px|thumb|right|[[Gunnar Zachariasen]] 125px|thumb|right|[[Hallur Hansson]]
Te-orrustan í Boston
Í 1773 fóru niðursetumenn umborð á skip fermd við teið og tveittu farmin fyri borð. Trý lið mannað við 50 monnum ílatnir sum indiánar, gingu fram við nógvum eldhugaðum viðhaldsfólkum á veg umborð á teskipini, har teir tveittu farmin í havið. Fólk í øðrum stórbýum í USA, gjørdi sum í Boston, og hildu eisini sínar "tesamkomur". Bretar stongdu havnina í Boston og avmarkaðu hjálandamyndugleikan. Niðursetumenninir stovnaðu eitt ting og skrivaðu eina yvirlýsing um rættindi síni. Í 1775 brast kríggj á, tá ið niðursetumenn og bresk herlið brustu saman við Lexington, Massachusetts.
Fólkatingsvalið 2019
Fólkatingsvalið 2019 var hildið mikudagin 5. juni 2019, nærum 4 ár eftir fólkatingsvalið, ið varð hildið 18. juni 2015. Í alt skuldu 179 fólkatingslimir veljast, av teimum vórðu 175 valdir í Danmark, tvey umboð úr Føroyum og tvey umboð úr Grønlandi.
Úrslitið
Sitandi stjórnin, blái vongur, misti meirilutan í Fólkatinginum. Reyði vongur fær 91 sessir, meðan blái vongur fær 79, tá sessirnir hjá Nye Borgerlig verða taldir við. Hetta er uttan fólkatingsumboðini úr Føroyum og Grønlandi. Av teimum eru trý reyð og eitt blátt.
Edmund Joensen úr Sambandsflokkinum og Sjúrður Skaale úr Javnaðarflokkinum vunnu føroysku sessirnar í Fólkatinginum.
Vetrar-OL
thumb|440px|Kort yvir hvar vetrar-[[Olympiskir leikir|OL er blivið hildið. Lond ið verða víst við grønum hava verið vertur fyri leikunum einaferð, meðan lond víst við bláum hava verið vertir minst tvær ferðir.]]
Vetrar-OL (teir olympisku vetrarleikirnir) er ein altjóða fleir-ítróttastevna, ið verður hildin fjórða hvørt ár. M.a. eru skirenning, íshockey, skílop og skoyturenning á skránni. Altíð eru nógvir áskoðarar til t.d. skilopskappingarnar í vetrar OL. Teir olympisku vetrarleikirnir er tann ítróttastevnan ið er hægst í metum millum allar stevnur innan vetrarítróttin í heiminum.
Avgerðin um at halda Olympiskir vetrarleikir varð tikin á ráðstevnuni í Lausanne í Sveis í 1921. Fyrstu vetrarleikir hava verið í 1924.
Lenga-suðurbók
thumb|right|240px|Lenga-suðurbók
Lenga-suðurbók (frøðiheiti - Nothofagus pumilio) (spanskt Lenga), er eitt leyvfallandi træ, ið er upprunavøkstur í Suður Andesfjøllunum og Eldlandinum.
Lenga-suðurbók er gróðursett í Føroyum her hon vísir seg at vera toluliga harðfør.
Venstre (Danmark)
Venstre, Danmarks Liberale Parti, sum oftast bara nevnt Venstre (merkir Vinstri), er ein danskur politiskur flokkur. Flokkurin hevur bókstavin V á atkvøðuseðlinum og er elsti flokkur í Danmark, sum enn er til.
Navnið Venstre kommur av, at flokkurin, tá ið hann varð stovnaður í 1870, var á vinstravonginum: Hann stríddist fyri líkarætti millum tær ymisku stættirnar í samfelagnum, fyri skúla til øll børn og líka rætt til læknahjálp. Í dag er Venstre ein høgrasinnaður flokkur.
Ungdómsflokkurin hjá Venstre eitur Venstres Ungdom (VU) og er meira liberalur enn móðurflokkurin. Harumframt er Liberalt Oplysnings Forbund (LOF) og Danmarks Liberale Studerende knýtt at Venstre. Føroyski flokkurin Sambandsflokkurin er systurflokkur Venstre og gerst vanliga ein partur av tingbólkinum hjá Venstre, tá ið Sambandsflokkurin fær umboðan á Fólkatingi.
Forsætisráðharrar
thumb|Anders Fogh Rasmussen í 2003 Venstre hevur í Danmarkar søgu havt 11 forsætisráðharrar, av hesum er Anders Fogh Rasmussen tann einasti, ið er blivin afturvaldur.
Appilsin
thumbnail thumb Appilsinir (Citrus Sinesis) hava uppruna úr Burma og tí sunnara partinum av Kina. Síðan hava tær breitt seg út til India, og síðan til Evropa, har tær hava verið dyrkaðar síðan 15. øld.
Jóhanna á Bergi
Jóhanna á Bergi (fødd í 1970) er ein føroysk vinnulívskvinna. Í juni 2015 varð hon sett í starv sum stjóri fyri Atlantic Airways og skuldi byrja í starvinum í seinasta lagi 1. september 2015. Hon skrivaði søgu, tá ið hon gjørdist stjóri í Atlantic Airways, tí hon gjørdist tá fyrsta kvinnan, ið hevur verið forstjóri í einum norðurlendskum flogfelag. Hon var stjóri á føroysku/íslendsku fyritøkuni Faroe Ship frá mai 2006 til 2015.
Jóhanna er eisini fyrrverandi fótbóltsleikari. Hon spældi við B36 frá 1991 til 1994 og við KÍ frá 1998 til 2000. Hon hevur fyrr havt eftirnavnið Vang.
Í januar 2014 fekk Jóhanna heiðurin sum Ársins leiðari í privata vinnulívinum. Tveir aðrir leiðarar vóru í uppskoti til at fáa heiðurin, teir vóru Eirikur Lindenskov, stjóri í Miðlahúsinum, og Atli Gregersen, stjóri í Hiddenfjord.
Sandferføtla
Sandferføtla ella Sandoydla (danskt Markfirben) (frøðiheiti - Lacerta agilis), er ein ferføtla ið m.a. livir í Danmark.
Anna Falkenberg
Anna Lovisa Falkenberg (fødd 4. januar 1996 á Oyri) er føroyskur stjórnmálafrøðingur og politikari frá Sambandsflokkinum.
Anna er útbúgvin stjórnmálafrøðingur (cand.scient.pol.) frá Universitetinum í Keypmannahavn (2016-2022). Hóast ungan aldur, hevur hon drúgvar royndir innan politiskt arbeiði. Hon hevur verið forkvinna í ungmannafelagnum hjá Sambandsflokkinum, varaforseti í Norðurlandaráðnum fyri ung, og eisini hevur hon starvast í danska heilsu- og eldramálaráðnum. Seinastu árini (2019-2022) hevur hon starvast sum politiskur ráðgevi hjá Edmundi Joensen á Fólkatingi.
Sambandsflokkurin við Onnu Falkenberg á odda gjørdist størsti flokkur á fólkatingsvalinum hin 31. oktober 2022. Flokkurin fekk 30 prosent av atkvøðunum, 8.198 atkvøður, meðan Anna fekk 2.973 persónligar atkvøður, tá hon varð vald í annan sessin á Christiansborg. Sum nývaldur limur í danska Fólkatinginum tók hon sæti í uttanríkispolitisku nevndini.
Anna er abbadóttir Edmund Joensen, sum í fleiri umførum varð valdur á Fólkating.
Midwayoyggjar
Midwayoyggjar (28.12° norðurbreidd, 177.22° vesturlongd) (á hawaiianskum Pihemanu Kauihelani) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA. Oyggjarnar eita Midway Islands á enskum. Midway er m.a. gitin frá Seinna heimskríggi. Bardagin við Midway fór fram bara seks mánaðar eftir álopið á Pearl Harbor, og hetta var ein avgerandi flotabardagi undir 2. veraldarbardaga.
Har verpur eitt slag av albatrossi, sum á enskum eitur Laysan Albatross.
Landalæra
Oyggin Midway liggur mitt í norðara Kyrrahavinum, og var funnin so seint sum í 1859.