cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skjaldarmerki Sambandsríki Amerika
Seglets revers viser en ufærdig pyramide med Forsynets øje, hvor toppen skulle være.
Føroysk mentan
Føroyska málið
thumb|right|250px|Móðurmálið er [[Føroyskt mál|føroyskt, sprottið úr forna norrøna málinum. Føroyskt líkist mest íslendskum og nøkrum dialektum av norskum, tó er føroyskt vorið ávirkað nógv av donskum.]] Tey fyrstu niðursetufólkini, sum komu til Føroya úr Noregi, høvdu sína mentan úr heimlandinum við sær. Málið var norrønt, soleiðis sum tað varð tosað á Vesturlandinum í Noregi, men nú fólkini vóru skild sundur, gekk eisini málið sundur og broyttist ymiskar vegir. Fyrsta dømið um, at føroyskt er um at gerast sjálvstøðugt mál, finst í Seyðabrævinum frá 1298.
Føroyskt mál var langt upp í tíðina bara talumál. Eftir trúbótina gjørdust allir prestar í Føroyum danskir embætismenn og fóru at prædika og tosa á donskum. Hjá føroyingum fekk danskt støðu sum tað tignarliga og heilaga málið, og danskt varð skrivað í øllum viðurskiftum við myndugleikarnar. Føroyskt var bara heimamálið, sum vanliga fólkið tosaði sínámillum í gerandisdegnum. Onkrar royndir vórðu gjørdar at skriva føroyskt. Tann fyrsti, sum rættiliga savnaði føroysk orð og gjørdi føroyska orðabók, var miðvingurin Jens Christian Svabo. Sagt verður um hann, at hann við hesi innsavning bjargaði føroyskum undan at doyggja út. Hetta var um 1780.
Skjaldarmerki Sambandsríki Amerika
Datoen på pyramiden er datoen for uafhængighedserklæringen, og teksten "Novus Ordo Seclorum" henviser efter Thomson til begyndelse på en ny, amerikansk æra, der begyndte på denne dag. Den officielle oversættelse lyder: "A new order of the ages".
Føroysk mentan
Føroyska málið
Presturin Johan Henrik Schrøter beyð sær til at umseta Nýggja Testamenti til føroyskt. Hann týddi Matteusar Evangeliið, tað kom út í 1823. Mótstøðan var stór ímóti útgávuni. Prestar og flestir føroyingar hildu, at føroyskt hóskaði seg ikki í viðurskiftunum við Várharra, ella, at Gud skilti ikki føroyskt. Føroyingar høvdu tá í nærum 300 ár vant seg við, at málið í kirkjuni var danskt. Alstóran týdning fyri føroysk bíbliumál og kirkjumál fingu Victor Danielsen og Jákup Dahl. Í 1937 góvu teir út hvør sína umseting av øllum Nýggja Testamenti. Í 1949 kom øll Bíblian út í týðing eftir Victor Danielsen.
Føroyskur dansur
thumb|right|250px|Føroyingar hava dansað [[Føroyskur dansur|føroyskan dans í øldir.]] 250px|thumbnail|Skipað verður fyri barnadansi ymsastaðni, og einaferð árliga er landsdansistevna fyri børn. Myndin er frá barnadansistevnuni 2010 á [[Eiði.]] Eitt annað sereyðkenni fyri føroyska mentan er dansurin, sum føroyingar hava dansað langt aftur í tíðina og dansa enn. Teir hava kvøðið um stórar hetjur, sum søgur gingu frá. Hesar søgur breiddu seg í miðøldini um alt Norðurevropa og heilt til londini í Norðurhøvum. Um føroyska dansin fáa vit fyrstu ferð at vita frá íslendinginum Jóni Indiafara, tá ið hann var í Føroyum í árinum 1615.
Í 19. øld fóru menn rættiliga at skriva niður føroysk kvæði. Fornminnisgranskarar høvdu funnið fram til, at fornu hetjusøgurnar vóru best varðveittar í føroysku kvæðunum. Tí heittu teir á føroyingar um at skriva tey niður. Ein hin kendasti var Jóannes í Króki heiman av Sandi. Hann savnaði ein hóp av kvæðum saman. Í øldir hava kvæðini verið lærd munn av munni. Foreldur lærdu dóttur ella son tey kvæðini, tey dugdu uttanat. Soleiðis kundu tey varðveitast og skrivast niður.
Føroyskur tónleikur
Føroyingar syngja saman meira enn onnur, verður sagt, og kórsangurin er sum eitt framhald av gomlu kvøðingini. Tey eldru tónaskøldini sum Hans Jákup Højgaard og Jógvan Waagstein skrivaðu songløg og stjórnaðu sjálvir kórum. Yrkjarin Regin Dahl er eisini virkin sum tónaskald, menn hann skrivaði ongantíð løgini niður. Kórsangur verður eisini framførdur saman við ljóðførum, eitt nú á nýggjárskonsertunum hjá Føroya Symfoniorkestri í Norðurlandahúsinum.
Føroyskur sjónleikur
Fyrsta, vit vita um sjónleik í Føroyum, er frá ferðafrásøgn eftir Jens Christian Svabo í 1781. Hann sigur frá, at embætismenninir í Tórshavn stuttleika sær við at spæla sjónleik. Teir spældu leikir eftir norðmannin Ludvig Holberg, sum var vælumtóktur og kendur kommediurrithøvundur um alt Norðurevropa í 18. øld. Føroyskan sjónleik fáa vit í tjóðarskapartíðini. Fyrsta avrikið var longu á føstulávint í 1889, beint eftir at Føroyingafelag varð stovnað. Tá vóru tveir leikir frumsýndir, annar var Gunnar Havreki eftir Rasmus Effersøe og hin Veðurføst eftir Sonnu Helenu Patursson. Í 1977 fór sjónleikurin inn á eina nýggja kós, tá ein av fremstu leikstjórum okkara Eyðun Johannessen saman við øðrum stovnaði yrkisleikbólkin Grímu. Við hesum bólki hevur føroyskur sjónleikur vunnið nógv framá og er vorðin ein listagrein á høgum listaligum stigi.
Føroyskir filmar
Føroyingar síggja útlendskan film, kanska serliga amerikanskan, bæði í biohøllum og í sjónvarpi. Einasti føroyski filmsleikstjórnin, sum higartil hevur gjørt vart við seg, er Katrin Ottarsdóttir. Filmar, hon hevur leikstjórnað, eru m.a. Bye Bye Bluebird, Maðurin ið slapp at fara og Atlantic Rhapsody - 52 scener fra Tórshavn. Føroyar hava eisini verið nýttar sum leiktjøld hjá útlendskum filmsleikstjórum, m.a. í stóra filminum eftir danska leikstjóran Niels Malmros, Barbara. Barbara byggir á skaldsøgu eftir Jørgen-Frantz Jacobsen. Í hesum filmi vóru nógvir føroyingar uppií, serliga sum statistar.
Føroysk list
thumb|right|250px|[[Díðrikur í Kárastovu (f. 25. juli 1802 - d. 8. oktober 1865) málaði ævintýrfuglar, sum hann nevndi mánadúgvur.]] Tónleikur við ljóðførum kom seint til Føroya. Sama kann sigast um myndlistina. Elstu føroysku málningarnar, vit vita um, hevur Díðrikur í Kárastovu av Skarvanesi gjørt um ár 1850. Men teir fyrstu málararnir, sum Jógvan Waagstein og Niels Kruse, málaðu mest tað føroyska landslagið við sínum skiftandi ljósi og litum. Í 1948 varð skipað fyri fyrstu almennu framsýningini av myndlist í Føroyum. Tá varð hildið, at kundi ein framsýning skipast annaðhvørt ár, so var væl vorðið. Nú eru framsýningarnar tættar, og eitt stórt tal av listafólki skapa eina fjølbroytta føroyska myndlist.
Kendast eru listafólk sum t.d. Hans Pauli Olsen, Steffan Danielsen, Janus Kamban, Ingálvur av Reyni, Ruth Smith, Tróndur Patursson, Zacharias Heinesen, Sámal Joensen-Mikines og Thomas Arge. Hjá teimum, sum nú mála, er føroyska landslagið fremvegis eitt høvuðsevni, men nú verður tað loyst sundur í litir og skap, so tað ikki kenst aftur beinleiðis. Sum við nútímans yrkingum og tónleiki verður meira og meira gjørt við at skapa óbundnar og fríar myndir.
Føroyskir rithøvundar
thumb|right|200px|[[William Heinesen (f. 15. januar 1900 - d. 12. mars 1991) er heimskendur sum rithøvundur. Skaldskapur hansara er týddur til yvir 22 mál. Hann skrivaði ikki á føroyskum men á donskum.]] Fosturlandssangirnir skuldu vekja fólk og lata eyguni upp fyri tí góða og vakra í Føroyum. Tað friðsæla og vakra var eisini fremst í huganum á skaldinum Hans Andreasi Djurhuus, sum skrivaði ævintýr, sjónleikir, søgur og nógvar sangir, serliga barnasangir. Men skaldskapurin broyttist, og í 1914 gav beiggi hansara, J.H.O. Djurhuus, út fyrstu føroysku yrkingarnar, sum ikki vóru ætlaðar at syngja. Tær skuldu lesast og lýsa kenslurnar hjá skaldinum sjálvum. Um ár 1900 vórðu føddir fleiri av okkara størstu rithøvundum. Poul F. Joensen í Sumba, William Heinesen og Jørgen-Frantz Jacobsen í Tórshavn, Christian Matras á Viðareiði, Heðin Brú í Skálavík og Martin Joensen í Sandvík.
Best síggja vit ta broyttu tíðina aftur í yrkingasøvnum, sum nú komu út. Tær eldru yrkingarnar høvdu rím og eitt fast snið. Tann fría nútíðaryrkingin er heilt øðrvísi. Nú sleppur hugurin at reika og fara út um vanlig mørk, og yrkjarin roynir at seta myndir saman til eina sterka, persónliga kenslu. Her kunnu nevnast nýskapandi yrkjarar sum til dømis Jóanes Nielsen, Rói Patursson, Guðrið Helmsdal og Steinbjørn B. Jacobsen.
Føroyskir miðlar
Fjølmiðlarnir hava fingið stóran týdning í okkara mentan. Í 1959 kom Útvarp Føroya aftur at bløðunum, og í 1984 fór Sjónvarp Føroya at senda. Fjølmiðlarnir bera tíðindi og lýsa viðurskifti í okkara samfelagi. Nú eru eisini teldurnar komnar, og nú sita ung og børn og leggja sínar tankar út á netið, siga frá um seg sjálv og koma í samband við allan heimin. Samstundis sita ungdómar og lurta eftir tónleiki úr øllum heimspørtum.
Azorurnar
Azorurnar liggja langt út í Atlantshavinum - millum Portugal og Norður-Amerika - 5 tíma flúgving úr Keypmannahavn. Høvuðsoyggin eitur Sao Miguel har størsti býurin á Azorunum, Ponta Delgada, er. Har er eitt vakurt havnalag við størri úrvali av kaféum og matstovum.
Á Azorunum er veðurlagið av tí besta, heitt, men av tí oyggjarnar eru so langt úti í stórhavinum, verður altíð eitt sindur av loti, so tað verður ikki so kvalið. Nógv verður dyrkað av bananum á oyggjunum.
Landafrøði
Oyggjabólkurin Azorurnar liggur í Atlantshavi. Azorurnar eru ein oyggjabólkur við 9 oyggjum av vulkanskum uppruna. Her var fólkatómt til menn úr Portugal komu higar í 1427. Samlaða støddin er einans uml. helvtina av Føroyum, umleið 747 ferkilometrar. Lægsti meðalhiti um dagin er 16 stig (januar). Hægsti meðalhiti um dagin er 26 stig (august). Tað regnar av og á og skiftir ofta millum regn og brennandi sól. Oyggjarnar liggja mitt í Golfstreyminum og meðalhitin í sjónum alt árið liggur millum 16 og 23 stig. Háárstíð verður roknað til summarfrítíðar-mánaðirnar í Portugal og suðurlondum annars, t.v.s. frá mai til september. Miðárstíðin er apríl mánaði og oktober/november. Lágárstíð er frá desember til mars.
2006
2006 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum sunnudegi.
12. mai
12. mai er dagur 132 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 133 um skotár). Tað eru 233 dagar eftur av árinum.
BHT1
thumb|Logo hja BHT1. BHT1 var ein bosniskt tjóðar sjónvarp rás átti i BHRT.
Hetta sjónvarpið melur um fleiri ymiskar av programmeum, sum tíðindi, tosa, heimildarfilmum, ítrótt, filmar, mosaic, børn's programir, etc.
Løgtingsvalið 2002
Løgtingsvalið 2002 varð hildið hin 30. apríl 2002.
Visible Fish
thumb|right|300px|[[Petur Pólson]] Visible Fish var mannað av Derhardi Olsen (gittar), Ásbirni Berthelsen (trummur), Peturi Pólson (tá Jensen)(sang), Boga á Lakjuni (bass) og Eileri Hansen (gittar).
Visible Fish hevði fleiri steðgir á leiðini. M.a. var Bogi uttanlands eitt skifti og somuleiðis Ásbjørn.
Í 1994 spældi Visible Fish fyri fyrstu ferð til konsert. Hetta var ein konsert í sambandi við Varmakeldustevnuna í 1993.
Í 1996 tóku Visible Fish sjálvir eitt band upp, við sangum, sum teir høvdu gjørt. Bandið var einans ætlað til bólkin sjálvan og er tí ongantíð útgivið. Upptikið varð á loftinum hjá P/F Esmar Simonsen á Kambsdali á sumri í 1996. Eykabassleikari á bandinum (av tí at Bogi var uttanlands) var Jens L. Thomsen. Ein sangur á bandinum, skemti-kontri sangurin "I Swallow Flies", endaði tó á eini útgávu, tá tað í síðstu løtu varð avgjørt at koyra tað sum "hidden track" á fløguna Doing Lounge Jesus, sum kom út í 1998.
Klamydia
thumb|right|[[Chlamydia trachomatis undir mikroskopi.]] Klamydia er vanlig kynssjúka, ið kemur av smittu við bakteriuni Chlamydia trachomatis. Klamydia er ein ein bakteria, sum er orsøkin til mest vanligu kynssjúkuna millum ung, eisini í Føroyum. Klamydia smittar við samlegu. Klamydiaátakið 2010 vísti, at av teimum sum lótu seg kannað, høvdu 7 % Klamydia. Líknandi kanningar aðrastaðni vísa, at millum 5 og 8 % hava Klamydia. Hildið verður, at umleið 7. hvør ungur í Føroyum antin hevur ella hevur havt Klamydia.
Klamydia kann gera tað verri fyri kvinnuna at gerast við barn, um hon ikki fær viðgerð, umframt, at graviditetur uttanfyri lívmóðurina kann vera sera vandamikil fyri kvinnuna. Hjá monnunum hevur Klamydia ikki so álvarsligar fylgjur, hóast hon ikki verður viðgjørd, men kann verða ótespilig at ganga við. Hjá nøkrum førir hon tó til bruna í eistrunum.
Visible Fish
Í 1997 luttók Visible Fish fyri fyrstu ferð á Prix Føroyar kappingini. Undankappingin var í Klaksvík og so mætir bólkar sum Mark No Limits, við kenda Teiti Lassen á odda, og lokalu hetjurnar Aria struku við sigrinum. Men Visible Fish slóg navn sítt fast ímillum tónleikaáhugaðar føroyingar við teirra sermerktu og villu framførslu. Serliga nógv var gjørt burturúr, at forsangarin Petur í einum sangi gjørdi "sjálvmorð", við einum spælirevolvara, á pallinum.
Seinni í 1997 var Visible Fish við á uppsamlingsfløguni Rokk í Føroyum 2, sum Tutl gav út. Sangurin "Tender Skin", gjørdist eitt rættiligt hitt og varð nógv spældur í Útvarpi Føroya um ta tíðina. Hann endaði sum nr. 3 á 15 teimum bestu.
Um hesa tíðina, t.v.s. frá 1997 til og við 1999, skipaði Visible Fish fyri nógvum konsertum í Losjuni við Gøtugjógv. Afturvendandi tiltak hvørja ferð var at bjóða einum nýggjum og uppkomandi bólki við á konsertina.
Fløgan Doing Lounge Jesus kom út á sumri í 1998 og seldi heilt væl. Eitt lag av fløguni, Styrofoam P, kom á 15 tær bestu hitt-listan og rakk øðrum plássi.
Í 1998 varð Tónleikasamtakið GRÓT stovnað og Visible Fish var ein rímuliga afturvendandi bólkur hjá samtakinum tað fyrsta árið.
Á heysti í 1998 gav ÚF eina fløgu út við barnasangum, innspældir av nýggjum. Visible Fish tulkaði barndómshittið Í Barnagarði hjá Hjørdis Johansen. Sangurin var sera væl móttikin og er spældur heilt nógv gjøgnum árini.
Í 1999 gav plátufelagið Tutl út eina fløgu, sum æt Grótføroyskt, sum var samansett av ymiskum føroyskum bólkum, ið spældu egið tilfar. Visible Fish luttók við sanginum Bróðir Judas.
Um ársskiftið 1999-2000 avgjørdu limirnir í Visible Fish at steðga fyribils og hava ikki vant regluliga síðani. Tó var ein "reunion" konsert hildin á sumri í 2003 í Losjuni í Gøtu.
Sjimpansa
thumb|right Sjimpansur halda fyri tað mesta til í trøum. Sjimpansur halda til í afrikonskum frumskógum, í skógum og graslendum. Tær kunnu flyta seg skjótt gjøgnum frumskógin við at sveiggja frá grein til grein. Sjimpansur eta mest plantur og frukt, men teimum dámar eisini væl kjøt, egg og skordjór. Um náttina sova tær uppi í trætoppunum í bólum, sum tær gera úr bløðum og greinum. Sjimpansur kunnu verða 1,7 metrar høgar og viga upp í 60 kilo. Hóast tær vanliga ganga á øllum fýra, eisini nevnt knúgva-gongd, so duga tær eisini at standa og ganga upprættar. Sjimpansur eru súgdjór og hoyra til mannapurnar, eins og vit menniskju.
Sjimpansur eru eitt av fáum djórum, sum duga at brúka amboð. Tær brúka til dømis ein pinn fyri at fáa fatur á skordjórum, sum halda til í rivum í viðarbulum, og brúka steinar at bróta nøtir við.
Lo-Fi-Fnk
Lo-Fi-Fnk er ein svenskur electropop tónleikabólkur, sum varð stovnaður av Leonard Drougge og August Hellsing í 2001. Teir góvu eina EP út í 2002 við heitinum We Is og trý ár seinni, í februar 2005 kom EP'in (...And the JFG?), ið m.a. innihelt sangin Change Channel, ið gjørdist eitt radiohitt. Tann 24. apríl 2006 útgóvu teir fyrstu fløguna í fullari longd, henda nevndist Boylife og kom út í Svøríki. Hin 27. august 2006 kom hon út altjóða, og tað førdi til eina turne í Evropa, Asia og USA.
HM í fótbólti 2006
HM í fótbólti 2006 (almenna enska heiti: 2006 FIFA World Cup) fór fram í Týsklandi frá 9. juni – 9. juli 2006. Meistaraskapurin var tað 18. HM-endaspælið gjøgnum tíðirnar. Heimsmeistari gjørdist Italia, ið vann á Fraklandi í finaluni.
Detroit
Detroit er stórbýur í amerikanska statinum Michigan og liggur við ánna Detroitá. Detroit er størsti býur í statinum Michigan. Hann er kendur sum heimstaðurin hjá amerikanska bilídnaðinum. Tær tríggjar stóru bilverksmiðjurnar General Motors, Chrysler og Ford vóru allar úr Detroit. Vánalig fíggjarumsiting, minkandi íbúgvatal og víkjandi skattagrundarlag seinastu 40 árini hava fingið Detroit út á eggina. So illa stendur til í amerikanska bilbýnum, at áheitan um trotaviðgerð varð latin inn í 2013. Detroit skyldar meir enn 100 millliardir krónur. Býurin er rakur av stórum arbeiðsloysi (18 % í 2014) og ógvusligari fráflyting. Í 1950 búðu á leið 1,8 milliónir í Detroit, men í 2014 er fólkatalið bara 650.000. thumb|left|220px|Altjóða [[Fíggjarkreppan 2007-2009|fíggjarkreppan hevur rakt Detroit hart, og ført arbeiðloysi og økta fráflyting við sær. Í 2014 var fólkatalið 650 000. Fyri 10 árum síðani vóru tey 1 mió í tali.]]
Svartur pantari
thumb|right|Svartir pantarar halda til í frumskógunum í [[Afrika, Ásia og Suðuramerika.]] Svarti pantarin er eitt av størstu ránsdjórunum í frumskóginum. Tað er trupult at fáa eyga á pantaran, tí hann er myrkur í liti. Hann sæst tí ikki, tá ið hann lúrir eftir fongi í myrka skóginum. Svarti leopardurin heldur til í Ásia og Afrika. Svartir jaguarar halda til í Suðuramerika. Svarti pantarin etur kjøt og veiðir fisk, fugl, súgdjór og skriðdjór. Pantarar eru súgdjór.
HM í fótbólti 2006
Endaliga støðan
Øll 32 lið eru plaseraði eftir kriterium, ið verða nýtt av FIFA.
Detroit
Sambært Forbes er Detroit er tann býurin í USA við mest harðskapi í 2014, og har vórðu fleiri enn 333 morð skrásett í 2013. Lógloysið er fimm ferðir størri her enn miðaltalið fyri landið. Samanborið við t.d. New York City verða 11 ferðir so nógv fólk dripin í Detroit, eitt morð fyri 1719 íbúgvar.
Fraklendingar vórðu fyrstu evropearar, sum settu seg niður í Detroit. Hetta var í 1701. 83 prosent av fólkinum í Detroit eru svørt, og nógv teirra eru fátæk. Arbeiðsloysið í býnum er um 18 prosent, á leið tvífalt so stórt sum aðrastaðni í USA.
Búskapur
thumb|left|220px|Har eru nógvar bilverksmiðjur; í Detroit eru størstu bilverksmiðjur í heiminum. M.a. hevur G.M., Ford og Chrysler høvuðssæti í býnum.
Fíggjarkreppan 2007-2009 hevur rakt Detroit ógvuliga hart. Millum býirnar sum eru harðast raktir í USA, eru Detroit. Nógv fólk í Detroit eru rakt ógvuliga hart av arbeiðsloysi. Tað er ein dómstólur sum hevur góðkent umsóknina frá býarstýrinum um gjaldsteðg í 2013; hetta er størsta trotabúgv nakrantíð í USA, og gjaldsteðgurin merkir, at kreditorarnir ikki sleppa eftir ognunum hjá býnum, meðan ein ætlan verður gjørd fyri, hvussu skuldin skal fáast av verðini. 650 000 fólk búgva í Detroit, og tey skylda tilsamans yvir 100 mia. kr gjøgnum sín borgaraskap í býnum.
Út ímóti 78.000 bygningar í býnum standa tómir í 2014, og helmingurin av teimum er mettur at kunna rapla. 40 prosent av gøtuljósunum virka ikki. Minni enn helmingurin av sjúkrabilunum í býnum virkaði bara onkuntíð seinasta ársfjórðing. Akførini hjá sløkkiliðnum eru somuleiðis í ringum standi.
Sunshine Coast
Sunshine Coast í Avstralia liggur í syðra parti av Queenslandi, ein tíma við bili norðanfyri býin Brisbane (100 km) og tveir tímar norðanfyri Gold Coast (190 km). Har búgva trýhundraðtúsund fólk. Fólkið er spjatt út á ymsar minni partar. Her eru nógvar strendur, og náttúran er eisini sera rík. Veðurlagið er tropiskt.
TV One
thumb|307x307px|Logo hja TV One. TV One er ein Amerikanskt grundleggjandi rás sjónvarp rás, Átti av átti Urban One, at hava fingið upp á seg Comcast vága í sjónvarp rás í 2015.
Frédéric Chopin
200px|thumbnail|Chopin Frédéric François Chopin (pólskt: Fryderyk Franciszek Chopin eisini stavað Szopen) (føddur 1. mars 1810 í Żelazowa Wola, deyður 17. oktober 1849 í París) var ein pólskur komponistur og klaverleikari. Hann verður mettur sum ein av mest týðandi tónasmiðjununum frá tíðarskeiðnum ið verður nevnt Romantikkin. Chopin varð føddur í Żelazowa Wola, sum er ein bygd í Hertugadøminum Warszawa. Hann vaks upp í Warszawa, har hann eisini fekk tónlistaliga útbúgving. Hann náddi at komponera nógv verk fyri klaver, áðrenn hann í 1830 sum 20 ára gamal flutti úr Póllandi stutta tíð áðrenn Novemberkollveltingina.
Chopin búsettist í París eins og nógv onnur pólsk flóttafólk. Tey næstu 19 árini helt hann bert umleið 30 almennar konsertir. Honum dámdi best at spæla á smáum støðum og heima í íbúðini. Í París starvaðist hann sum komponistur og klaverlærari. Eftir at hann hevði havt fleiri kærleiksforhold við ymiskar pólskar kvinnur, helt hann saman við tí fronsku Armandine Dupin árini 1837-47, hon var rithøvundur og brúkti dulnevni ”George Sand”, tá hon skrivaði. Meginpartin av lívinum hevði Chopin trupulleikar við heilsuni, hann andaðist í París í 1849 bert 39 ára gamal.
13. mai
13. mai er dagur 133 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 134 um skotár). Tað eru 232 dagar eftur av árinum.
Vatnorka
thumb|right|250px|Hoover-byrgingin við Lake Mead í [[Nevada varð tikin í nýtslu í 1936. ]] Vatnorka er bundin at áum. Summi orkuverk eru í høgum fjallalendi. Har er vatnnøgdin vanliga lítil, men fallið er stórt. Onnur kraftverk eru á lægri ella slættari lendi. Tá verður fallið lítið, men vatnnøgdirnar kunnu vera stórar. Dømi um fyrra slagið kenda vit úr m.a. Alpunum, Noregi, Klettafjøllunum og hiðani úr Føroyum. Hitt slagið er vanligt við Colorado, Volga og Volta. Við áirnar eru gjørdar byrgingar, so at at har verða heil vøtn, summi stór, onnur smærri. Á henda hátt fæst eitt sindur meira fall, og vatn kann verða savnað at nýta í turki. Vatnorka gevur bíligt ravmagn. Tí dregur hon at sær elektrokemiskan ídnað - serliga tilíkan, ið tørvar evnafrøðiligar tilgongdir, sum nýta nógva orku. Menniskjur hava nýtt vatnorku í stívliga 2000 ár. Vatnið fekk vatnmyllu at mala í gomlum døgum. Nú á døgum verður ravmagn gjørt í stóru vatnorkuverkum. Orkuverkið er tíðum høgt í betongbyrging, sum byrgir fyri vatni. Vatnið rennur ígjøgnum rør inni í byrgingini og setur ferð á tyrlar. Teir mala og fáa ferð á ravgerar, ið gera ravmagn. Vatnorkuverk dálka ikki og nýta eingi ráevni, ið eru minkandi. Sjálv byrgingin kann tó hava óhepna ávirkan á náttúruna.
Vatnorka er at gera nýtslu av tí mátti, vatnið inniheldur - støðuorka. Mátturin, ið vatnið kann fremja, er tongdur at hæddini, haðani tað verður tikið. Skulu vit framleiða 1 kWh, mugu vit lata 1000 litrar av vatni renna úr 367 metra hædd ígjøgnum eina maskinu, ið broytir tað til ravmagn. Tá er tap á leiðini hjá vatninum og í maskinuni ikki íroknað, men tí slepst ikki undan. Hægri vit taka vatni, minni vatnnøgd skal til fyri at framleiða hvønn kWh. Størri vatnnøgd krevst, lægri vit taka vatnið. Í fleiri hundrað ár hava menniskjuni gagnnýtt orkuna úr rennandi vatni. Nú á døgum stava um leið 16 prosent av allari el-orku í heiminum frá vatnorku. Vatnorka verður nýtt í næstan øllum londum í verðini. Vanliga verða vatnorkuverk bygd í stórum áum. Fyri at fáa so nógv vatn sum gjørligt at fossa gjøgnum orkuverkið, verður vatnið savnað í stórum byrgingum. Byrgingarnar eru sam­stundis vatngoymslur, soleiðis at tað ber til at fáa vatn til vatnorkuverkini allar tíðir á árinum, eisini tá ið turkur er. Vatnið verður leitt gjøgnum rør úr byrgingini inn á vatn­ orkuverkið, har tað fær eina turbinu at mala við nógvari ferð. Turbinan dregur ein generator, sum ger el. Tess meiri vatn rennur gjøgnum turbinurnar, og tess hægri fallhæddin er, tess meiri orka er í tí streymandi vatninum, og tess meiri el verður framleitt. Streymurin verður síðan førdur kring landið gjøgnum leidningar í elnetinum.
Sól, vindur, aldur og rennandi vatn eru varandi orkukeldur, sum alla tíðina verða endurnýggjaðar. Tær eru í einari varandi ringrás, sum verður rikin av sólini.
Vatnorka í Føroyum
thumb|right|250px|Vatnorka verður framleidd á vatnverkunum í [[Vestmanna, Botni, Eiði og Strond. Mynd: Elektrisitetsverkið í Botni. ]] Í Føroyum stavar umleið ein triðingur av elframleiðsluni frá vatnorku. Tað broytist eitt sindur eftir árstíðini. Elveitingin í Føroyum er í einari einkarrættarlíknandi støðu. Interkommunali felagsskapurin SEV eigur og rekur føroyska elkervið og stendur fyri umleið 98 % av elframleiðsluni. Tey írestandi umleið 2 % verða framleidd úr vindorku av Sp/f Røkt. SEV hevur einkarrætt at nýta vatnkraftina til elmegi. Framleiðslan frá varandi orkukeldum (vatn- og vindorkan) vóru umleið 39 % av samlaðu el-framleiðsluni í 2009 og 29 % í 2010. Tey stóru vatnorkuverkini í Føroyum er í Vestmanna og á Eiði, og smá vatnorkuverk eru á Strond í Borðoynni og í Botni í Suðuroy. Her verður vatnið í áunum savnað í byrgingar, haðan tað rennur gjøgnum rør oman til orkuverkini. Hesi seinastu árini er vatnorkan nógv útbygd. Tað eru tey, sum halda, at vatnorkan í verðini átti at verið útbygd enn meira og enn skjótari. Tey meta, at vatnorka er ein orkukelda, sum er góð fyri umhvørvið, tí her er einki útlát av skaðiligum evnum í luftina. Onnur halda harafturímóti, at náttúran verður oyðiløgd í teimum økjum, har vatnorka verður útbygd. Vatngoymslurnar kunnu vera fleiri hundrað kilometrar langar, og stór øki verða løgd undir vatn.
Vatnorka hevur eisini verið nýtt í Føroyum áður. Í flest øllum bygdum hevur óivað verið ein vatnmylla, har kornið varð malið. Enn eru nakrar teirra til skjals, og eisini hava verið nakrar verksmiðjur, ið hava nýtt vatn til at fáa vinnutólini til at mala. Tvey vatnorkuverk vórðu bygd, áðrenn SEV byrjaði. Vágs kommuna bygdi vatnorkuverk í Botni í 1921, ið frammleiddi ravmagn til Vágs. Klaksvíkar kommuna bygdi vatnorkuverk norðuri á Strond í 1931, ið frammleiddi ravmagn til Klaksvíkar. Í dag eru hesi bæði verk nógv broytt og vorðin partur av SEV. SEV hevur bygt trý vatnorkuverk í Vestmanna og eitt sunnanfyri Eiði.
Framleiðslulond
thumb|right|250px|Vágsverkið á Oyrunum í [[Vágur|Vági.]]
Kokain
thumb|right|250px Kokain (frøðiheiti: benzoylmethyl ecgonine) er slag av rúsevni vunnið úr kokabløðum. Kokain verður eisini rópt coke, kavi ella C. Kokain fæst sum pulvur, ið er hvítt ella gráhvítt og flykrut av útsjónd, men sokallað crack-kokain, ið er sera ódýrt kokain, er harafturímóti smáir, harðir grótlíkir klumpar, hvítir ella brúnir á liti.
Kokain kann snúsast, roykjast ella sprænast inn. Virknaðurin av kokaini vísir seg eftir fáar minuttir, tá ið tað verður snúsað inn og beinan vegin, tá ið tað verður roykt og sprænt inn. Tað virkar í 1-2 tímar.
Virknaðurin av kokaini er ógvuliga líkur virknaðinum av amfetamini, men styttri og ógvisligari. Tað gevur eina kenslu av orku, áræði, eydnusælu, kynsligum hugi og gleði. Hjáárin eru etingarólag og ótti, umframt skisofrenilíkar støður, har misnýtarin ikki longur er tann, hann eigur at vera. Tað er ógvuliga stutt ímillum tann skamtin, sum gevur rúsin, og tann skamtin, sum gevur bráðan yvirskamt, ið hevur deyða við sær, og tí er tað lívshættisligt at royna seg við kokaini. Tú fært høgt blóðtrýst, skjálvta og hjartablaktran, sum kann hava hjartasteðg og bráðdeyða við sær.
Kokain verður gjørt úr kokaplantuni, sum veksur og verður dyrkað í Andesfjøllunum í Peru, Bolivia og Kolumbia. Tá ið kokain er vunnið úr plantuni, verður tað smuglað til Norðuramerika og Evropa. Síðstu 30 árini hevur nógv verið lagt fyri at minka innflutningin av hesum ovurdýra rúsevni, men striltið hevur gingið. Millum annað tí at máttmiklir drøggbarónar, til dømis Medellin Kartellið í Kolumbia hava gjørt alt fyri forða hesum, og tí at tað loysir seg væl hjá fátæku bóndunum at dyrka kokaplantuna. Stjórnirnar í Peru og Bolivia hava eggjað og stuðlað bóndunum at velta aðra grøði, og Sambandsríki Amerika hevur veitt londunum fíggjarligan stuðul fyri fáa tey tamarhald á drøgghandlinum, men í báðum førum er lítið komið burturúr.
Í 1990-árunum hevði ólóglig drøggvinna, helst kokainvinnan stóra ávirkan á politikk og vinnulív í pørtum í Suðuramerika.
0,8 % av øllum næmingum í 9. flokki í Føroyum hava, sambært kanningum hjá ESPAD, roynt kokain.
273 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. - 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr.
Árstal: 278 f.Kr. 277 f.Kr. 276 f.Kr. 275 f.Kr. 274 f.Kr. - 273 f.Kr. - 272 f.Kr. 271 f.Kr. 270 f.Kr. 269 f.Kr. 268 f.Kr.
Baraldur
thumb|right|250px|Vanligur baraldur. Baraldur (frøðiheiti Juniperus communis) hevur verið nógv vanligari í Føroyum fyrr. Plantusáðkanningar vísa, at baraldur var í stórari afturgongd fyri landnám, helst orsakað av veðurlagsbroytingum, og tá ið fólk búsettust her, minkaði hann uppaftur meira. Tað, sum eftir er av baraldi, hevur verið rímiliga støðugt. Mett verður ikki, at seyður ger stórvegis skaða á barald. Útbreiðslan av vanligum baraldi er pólkringin bæði norðan fyri og sunnan fyri okkum. Baraldur er á reyðlista í Føroyum. Fyrsta skráseting av plantuni, ið er til skjals á Føroya Náttúrugripasavni, er frá 1920, og varð hon tá funnin á Kirkjubøreyni. Onnur skráseting er frá 1924 úr Svínoy. Lítið er til av baraldi á teimum fáu økjunum, har vit finna hann, oftast bert einstakar til heilt fáar plantur á hvørjum plássi. Størsta skipanin er at finna í Svínoy. Oftast er plantan at finna uppi á stórum klettum í hamrum undantikið í Svínoy og á Kirkjubøreyni, har hon veksur í vátlendi.
Oyggjaleikir 2017
XVII (17.) Oyggjaleikir vórðu hildnir á Gotland í døgunum 24. juni til 30. juni 2017. Omanfyri 3000 ítróttarfólk úr 23 oyggjasamfeløgum kappaðust í 14 ítróttargreinum.
Luttakandi oyggjar og oyggjalond
23 oyggjar og oyggjalond luttóku á Oyggjaleikum 2017. Oyggjarnar eru úr Evropa, Suðuratlantarhavinum og úr Karibiska havinum. Rhodos ætlaði upprunaliga at vera við, men hin 31. mai 2017 boðaðu tey frá, at tey ikki kundu luttaka orsakað av fíggjarstøðu Grikkalands..
• 4
Ítróttagreinar
Tølini í klombrum vísa tal av heiðursmerkjum fyri hvørja ítróttagrein.
• 2
Yvirlit yvir heiðursmerki
Dagført 30. juni 2017
Frágreiðing: {{legend|#ccccff|Vertslandið er markerað við lavendelbláum liti.|border=solid 1px #AAAAAA}}
Judy Garland
Best kendi sangurin ið hon sang var "Over the Rainbow" frá musicalfilminum The Wizard of Oz, sum varð frumsýndur í 1939. Seinni var hon við í filmunum Mød mig i St. Louis, Easter Parade og En stjerne fødes.
Hon var gift fimm ferðir: við David Rose (1941-1944), Vincente Minnelli (1945-1951), sum hon fekk Liza Minnelli við, Sidney Luft (1952-1965), sum hon fekk Lorna Luft og Joey Luft við, Mark Herron (1965-1969) og til seinast við Mickey Deans (1969 til deyða hennara).
Tíðliga í ​​1969 var heilsan hjá Garlands blivin verri, og seinasta konsert framførslan hjá henni var í mars 1969 í Keypmannahavn. Hon doyði sama ár 47 ára gomul av einari yvirdosis av barbituratum (soviheilivági).
Frits Johannesen
Frits Johannesen er uppvaksin í Fuglafirði, har hann eisini býr. Hann er útbúgvin lærari og hevur í mong ár starvast í Fuglafjarðar Skúla. Umframt lærarastarvið hevur Frits nógv kreativ jørn í eldinum.
Fannir
Fannir er eitt føroyskt bókaforlag í Tórshavn v/ Árna Dahl, lærara, ið serliga hevur givið út fagrar bókmentir og bókmentasøguligt tilfar.
Frits Johannesen
Tónleikur
Frits hevur í mong ár verið kórleiðari og primus motor hjá Fuglafjarðar Gentukóri. Hann hevur eisini skrivað løg og útsett tey fyri kórið. Fyri fáum árum síðani myndaði Frits eitt úrvalskór við tí endamáli at fara til New York at framføra Passíusálmarnar.
Myndlist
Frits hevur eisini altíð fingist við at mála og gera aðra myndlist, og seinnu árini er hann vorðin alt meira kendur kring allar Føroyar fyri málningar sínar, sum ofta hava tónleik sum myndevni.
Fannir
Tlf. +298 31 44 52, Fax +298 31 44 52,
Forlagíð hevur ISBN-prefix 99918-49-
Jesús Castillo
Jesús Abdallah Castillo Molina (føddur 11. juni 2001) er ein peruanskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri italska felagið Sporting Cristal.
Damiano Cunego
Damiano Cunego (føddur 19. september 1981 í Cerro Veronese, Veneto) er ein italskur professionellur vegkappsúkklari, ið súkklar fyri italska UCI Pro Continental. Størstu sigrar hansara eru Giro d'Italia 2004, Amstel Gold Race 2008 og Giro di Lombardia í 2004, 2007, 2008. Hann gjørdist nummar tvey til HM í vegsúkkling í 2008 á UCI ProTour 2008. Hann er fyrst og fremst ein góður klatrari innan súkkling, men hevur eisini betra um førleikarnar til einkultstart og klárar eisini væl at sprinta, ið er óvanligt fyri ein klatrara.
Kvalaraslanga
thumb|right Kvalaraslangan er ein stór slanga, sum tekur sín fong við kjaftinum. Hon sveipar seg um fongin og kroystir hann, til hann kvalist. Kjálkabeinini kunnu gapa so nógv, at fongurin verður etin í einum. Eftir hetta er kvalaraslangan mett í fleiri mánaðir. Kvalaraslangur halda til í tropiska partinum av Mið- og Suður-Amerika. Kvalaraslangur kunnu gerast 4 metrar langar og viga meiri enn 45 kilo. Kvalaraslangur eru skriðdjór og hoyra til slangufamiljuna. Størsta kvalaraslangan, sum higartil er mátað, var 5,5 metrar long.
Kvalaraslangan etur alt, sum hon fatur á, bæði apur, fugl, hjørtir og villsvín. Kvenndjórið kann leggja heilt upp í 60 ungar. Nýføddu ungarnir eru bara 60 sentimentrar langir, men halda fram at vaksa øll 25-30 árini, teir liva.
Fasti Gerðarrættur
Fasti Gerðarrættur varð stovnaður 1. apríl 2006 og er fyri sáttmálapartarnar á arbeiðsmarknaðinum í Føroyum. Fasti Gerðarættur hevur skrivstovu á Tinghúsvegi 14 í Havn. Kári á Rógvi var nevndarformaður í Fasta Gerðarættinum frá stovnanini til sín deyða 14. februar 2015. Fyrsta málið varð lagt fyri Fasta Gerðarrættin 30. august 2006, og fyrsti úrskurður var sagdur 30. januar 2007.
Jana Bjartalíð Thomsen
Jana Bjartalíð Thomsen (fødd 2000 í Klaksvík) er ein føroyskur svimjari, ið svimur fyri Ægir og Føroyar. Hon hevur vunnið fleiri FM heitið og sett føroysk met í 200 metrar firvald á langgeil. Hon hevur vunnið gull á Oyggjaleikum 2017 í 100 m firvald.
Changeling
Changeling (á føroyskum: Býtisbarn) er ein amerikanskur filmur. Hesin krimi/drama filmurin við Angelina Jolie, John Malkovich og leikstjórnaður av Clint Eastwood, ið var tilnevndur til tveir Academy Award Oscars, er bygdur á eina sanna søgu.
Filmurin byrjar í Los Angeles í Kalifornia, mars 1928, tá Christine Collins (Angelina Jolie), ein einlig mamma, kemur heim og sær, at níggju ára gamli sonur hennara, Walter (Gattlin Griffith), er horvin. Púra frá sær sjálvari ringir hon til politiið og greiðir frá hvat hent er. Fimm mánaðir seinni frættir hon at Walter er funnin í Illinois. Politiið, ið fegnast um at endiliga fáa positivt ummæli, tí teir annars bert verða settir í samband við korruptión og svart samstarv við teir ólóligu. Gleðin hvørvur tú skjótt, tá Christine sigur at drongurin, hon er komin at taka ímóti á tokstøðini, ikki er sonur hennara.
Hvat síðani hendir í filminum er ein rekkja av korruptheitum, hvar politiðið roynir at manipulera Christine til at halda, at "Walter" veruliga er sonur hennara. Hóast hetta er sera torført og sera niðurgerandi fyri Christine, kempar hon sterkt ímóti trýstinum og hevur enn eina vón um at finna son sín.
1928
1928 (MCMXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Bókmentir
The Tower hjá W.B. Yeats.
Tintin
--> Tintin er teknirøð, sum eisini er gjørd til teknifilm og leikfilm. Franskmælti belgiski listamaðurin Georges Remi, sum brúkti skaldanavnið Hergé, skrivaði og teknaði teknirøðina um Tintin.
Babsk
thumb|250px|Kirkjan ([[1806)]] Babsk er ein bygd, ið liggur mitt í Póllandi umleið 75 kilometrar í ein landsynning av Warszawa og 11 kilometrar í ein útnyrðing av Biała Rawska. Bygdin liggur í landslutinum Łódź og hevur umleið 700 íbúgvar (2006).
Tintin
Høvuðspersónurin í teknirøðini er ungi tíðindamaðurin Tintin. Hann og hundurin Terri eru teir einastu, sum eru við í øllum søgunum. Á ferðum sínum runt heimin fær Tintin hjálp frá ymsum vinum sínum, sum eru afturvendandi í bókunum. Har ímillum eru Haddock kapteynur, løgreglumenninir Dupond og Dupont og Tournesol, professari, sum er eitt sindur av einum ørvitisknokki.
Upplivingar Tintins
Bara tvær av søgunum eru givnar út á føroyskum:
Danmark
Á donskum hava søgurnar verið í bløðunum Kong Kylie, Politiken, Fart og tempo, Se og Hør og Billed Bladet umframt at verða givnar út í bókum í fleiri umførum í tveimum umsetingum.
Fyrra umsetingin er eftir Jørgen Sonnergaard og varð upprunaliga givin út millum 1960 og 1989. Søgurnar eru givnar út í tilvildarligari raðfylgju, og í talvuni er nummarið sett í klombrum eftir heitið á søguni. Flestu skreytheftini í hesi røðini eru uppafturprentað fleiri ferðir, tey elstu umleið 18 ferðir.
Seinna umsetingin er eftir Niels Søndergaard og varð upprunaliga givin út millum 2005 og 2007 í innbundnum bókum uttan nummar á. Síðani er øll røðin eisini givin út í minni innbundnum bókum umleið 17 x 22½ cm, nevnd minicomics; henda røðin hevur rætta nummarið á rygginum. Frá 2011 og fram til 2019 varð nýggja umsetingin eisini givin út í teimum vanligu skreytheftunum, men uttan nummar á rygginum.
Noreg
Á norskum (bokmål) eru søgurnar eisini givnar út í fleiri umførum. Fyrstu ferð, í 1972, vórðu bara 4 søgur givnar út. Aðru ferð, 1978-1980, vórðu 11 søgur givnar út. Triðju ferð, 1984-1990, vórðu allar givnar út, bæði sum skreythefti og innbundnar. Í øllum trimum førum var raðfylgjan tilvildarlig, og nummarið er við í talvuni - fyrsta raðfylgjan í {tuborgklombrum}, onnur raðfylgja í [kantutum klombrum] , og triðja raðfylgjan í 〈spískum klombrum〉.
Fjórðu ferð vórðu tær 23 fyrstu søgurnar givnar út í rættari raðfylgju í 8 bókum, sum bert kundu keypast saman í eini eskju. Hendan útgávan var nakað minni enn hinar útgávurnar.
Fimtu ferð, 2010-2012, vórðu allar 24 søgurnar givnar út í 12 bókum við tveimum søgum í hvørjari. Tíverri ikki í kronologiskari raðfylgju. Hendan útgávan er talmerkt (1a), (1b) o.s.fr. í vanligum (avrundaðum) klombrum.
Svøríki
Á svenskum komu 4 bøkur 1960-1962, sum Per Kellberg umsetti. Øll røðin kom út frá 1968 til 1977, hesu ferð vóru tað Karin og Allan B. Janzon, sum umsettu. Nýggjasta umsetingin er frá 2004-2005, og henni hevur Björn Wahlberg staðið fyri.
Ísland
Forlagið Fjölvi útgav flestu søgurnar á íslenskum frá 1971 til 1978 í tilvildarligari raðfylgju. Í talvuni er árstal sett eftir heitið á søguni. Flestu søgurnar hevur Loftur Guðmundsson týtt, nakrar hevur Þorsteinn Thorarensen týtt; tær eru endurprentaðar eina til fýra ferðir.
Yvirlit yvir Tintin-bøkur og heiti teirra á norðurlandamálum
Filmsbøkurnar eru gjørdar eftir filmar, og Hergé hevur ikki verið við til at skriva ella tekna nakra av teimum. Greg skrivaði og Bob de Moor teknaði Tintin et le lac aux requins. Einasta norðurlendska málið, sum Tintin et le oranges bleues er útgivin á, er íslendskt.
Ísland
21 av teimum 24 bókunum vórðu útgivnar sum teknifilmar, og vórðu allir hesir filmar útgivinir, yvir 3 seriur, við íslenskari talu. Í vanligari talu verða teir kallaðir ""Tinnamyndirnar" (á føroyskum "Tintin filmarnir". Í fyrsta umfari, tá filmarin vórðu útgivnir í 1980-árunum var tað bert ein persónur, sjónleikarin Eggert Þorleifsson, sum tosaði fyri allar persónarnar í filmunum. Men mitt í 2000-árunum vórðu filmarnir endurútgivnir við fleiri røddum. Nakað sum var nógv umtalað, tí ættarliðið sum vaks upp við filmunum í 1980 og 1990-árunum, vildu meina at tað tók sjarmuna frá hesum klassisku teknifilmum, og at tað var óneyðugt at broyta nakað sum ikki var í ólagi.
Í 2011 kom biograffilmurin The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn, Steven Spielberg leikstýrdi. Áskoðarar kundu velja um tey sóu filmin í biografunum á íslenskum ella enskum.
Summar
250px|thumbnail|Summarmynd tikin á Leynasandi í Føroyum í august 2004. Summar er tann parturin av árinum, har ið tann onnur hálvkúla jarðarinnar vendir móti sólini. Á norðaru hálvkúlu er hetta galdandi frá 21. ella 22. juni til 22. ella 23. september, meðan tað á syðru hálvkúlu er galdandi frá 21. ella 22. desember til 20. ella 21. mars.
Tað er eisini vanligt at siga, at summarið er kalendaramánaðarnar juni, juli og august á norðaru hálvkúlu.
Um summarið eru dagarnir langir og næturnar stuttar. Á norðaru hálvkúlu er tað soleiðis, at jú longri norður ein kemur, jú longri gerast dagarnir um summarið. Norðanfyri polarkringin síggja tey sólina á miðnátt, har fer hon als ikki niður. Av tí at sólin stendur hægri á himmalinum um summarið og er frammi í fleiri tímar enn aðrar árstíðir, so er tað eisini heitari um summarið enn tað er hinar árstíðirnar.
Summarið er árstíðin ið er ímillum vár og heyst.
Niels
Niels er mannfólkanavn.
Kendir menn sum eita Niels:
Amerikanskur dollari
thumb|right|360px|Dollari er [[USA|amerikanskur peningur.]] USA dollari (USD, $) er mynteind í Sambandsríki Amerika. Ein amerikanskur dollari ($) svarar til 100 amerikanskar sentar (¢).
Myntir og seðlar
Galdandi myntir eru í hesum útgávum:
Galdandi pengaseðlar, sum ofta verða brúktir: Galdandi pengaseðlar, sum sjáldan verða brúktir:
Nýtslan av mynteindini í øðrum londum
Mynteindin verður eisini brúkt í amerikonskum hjálondum og ymsum øðrum londum:
Puerto Riko, Amerikonsku Jómfrúoyggjar, Amerikanska Sámoa, Guam, Marshalloyggjar, Norðurmarianoyggjar, Mikronesia, Palau, Eysturtimor, Karibisku Niðurlond (Bonaire, Sint Eustatius og Saba), Turks- og Caicosoyggjarnar, Bretsku Jómfrúoyggjar, Bermuda, Ekvador, El Salvador, Panama, Belis, og Simbabvi.
Evangeliið eftir Markus
thumb|right|250px|Evangeliið eftir Markus. Evangeliið eftir Markus er – eftir øllum líkindum – elsta evangeliið. Siðaarvurin er á einum máli um, at høvundurin æt Markus. Fulla navn hansara var Jóhannes Markus, og hann var ættaður úr Jerúsalem. Gitt hevur verið, at hann var hin navnleysi unglingin, sum umrøddur er í 14:51. Hús móður hansara var samkomustaður hjá oddamonnum í kirkjuliðinum eftir hvítusunnu.
Sjálvur hevur Markus havt gott samband við t.d. bæði Pætur og Paulus. Hann var m.a. við á fyrstu trúboðaraferð Paulusar. Eingin veit, hví hann skildist frá Paulusi og fór aftur til Jerúsalems, men seinni er hann komin saman aftur við Paulusi, tá ið Paulus situr fangi í Róm. Tað er púra greitt, at Markus er ávirkaður av munnligu boðan Pæturs, bæði í sniði og bygging. Tað er tí meginpartin eitt evangelium eftir Pætur, men Markus er tulkur. Pætur verður oftari nevndur her enn í nøkrum av hinum evangellinum. Hann er í 10 av teimum 16 kapitlunum, tvær ferðir verður eisini sagt frá, at Jesus vitjar heimbygd hansara Betsaida.
Vanliga verður hildið, at Markus skrivaði evangelium sítt í Róm. Menn eru ymiskir á máli um tíðarfestingina, um tað var fyri ella eftir pínsludeyða Pæturs og Paulusar. Onkuntíð í 60-árunum er tað so í øllum førum skrivað. Markus er vorðin nevndur frásøgumaðurin ímillum evangelistarnar. Tað er lív og flog yvir frásøgnunum. Markus hevur eisini mangar tilburðir, sum hinir evangelistarnir ikki hava. Hann er m.a. tann einasti, ið talar um, at Jesus, tá ið hann varð freistaður í oyðimørkini, var villdýranna millum, og at hann í harðveðrinum á umbroytingarfjallinum vórðu skínandi bjørt, "hvítari enn nakar maður á foldum, sum hevur klæði á bliki, kann fáa tey".
Evangeliið eftir Markus er tað fyrsta, og tað hevur verið ein av teimum týdningarmestu keldunum hjá Lukasi og Matteusi. Sum prógvgrund kann verða nevnt:
Duna
thumb|245x245px|Logo hja Duna. Duna er eitt av ungarskt sjónvarps rásum. Duna hevur verið tjóðar rás av almennu medianum MTVA síðani 15 mars 2015.
Duna sjónvarp er eydnast og fyrst fundur av MTVA. Henda stjórnin, sum er gjørdur í 2011, klára eisini almenna tænastu Magyar Televízió og Magyar Rádió eins væl og ungarskt tíðindini eru amboð Magyar Távirati Iroda.
1 juli 2015, Duna sjónvarp eins væl og median av trimum øðrum publicum, sum vóru settar av MTVA vóru saman í ein einasta organization, sum eitur Duna Média. Henda felagsskapin er loyvdur til Duna og er ein virkin limur í tann European Broadcasting Union.
274 f.Kr.
Áratíggju: 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. - 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr.
Árstal: 279 f.Kr. 278 f.Kr. 277 f.Kr. 276 f.Kr. 275 f.Kr. - 274 f.Kr. - 273 f.Kr. 272 f.Kr. 271 f.Kr. 270 f.Kr. 269 f.Kr.
Fjón
Fyn ella Fjón (gamal danskur stavimáti Fyen, latin: Fionia) er triðstørsta oyggj í Danmark og hevur eina vídd á 3 099 km², meðan íbúgvaratalið er 466 284. Fyn liggur í Suðurfynska Oyggjahavinum, Lítlabelt, Kattegat, Stórabelt og Lundeborgbæltet. Kring Fyn liggja oyggjarnar Langeland, Thurø, Tåsinge, Æbelø, Ærø umframt umleið 90 aðrar smáar oyggjar og hólmar. Hægsta staðið á Fyn er Frøbjerg Bavnehøj, sum er 131 metrar høgt. Størstu býir á Fyn eru Odense, Svendborg, Nyborg og Middelfart.
Robert
Robert er mannfólkanavn.
Kendir menn sum eita Robert:
Steinhovden
Steinhovden er ein bygd millum eysturu vág og vestaru vág í Flora Kommunu, Noreg, hevur verið hildið frá fornari tíð. Handilsbygningarnir hjá kongliga einahandlinum í Flora kommuna eru bygdir í miðøld. Steinhovden hýsir í dag 119 íbúgvum.
Navn
Steinhovden hevur fingið navn av steinhaldi, sum var vanligt í Noregi í steinøldini. Í bygdini er tó eitt flakavirki, ið ikki longur keypir slegghamaran frá útróðrarbátum á plássinum, men ístaðin keypir sína rávøru á uppboðssølunum, serliga á uppboðssøluni í Seljeset.
Steinhovdingar
Slegghamarmann varð føddur í Steinhovden 1947. Hann eigur slegghamaran Mjølnir og við honum berjist hann mót automatin. Tá ið ein Firda-fyr er nóg nær, letur kjaftin upp og gloypir honum.
Fjøll
Fjøll í Steinhovðin
Therese Alshammar
Therese Alshamar (fødd 26. august 1977) er svenskur svimjari, sum eitt nú hevur vunnið trý Olympisk heiðursmerki: tvey silur og eitt bronsu, 25 heimsmeistara heiðursmerkim, harav 12 gull, og 43 heiðursmerki við evropameistaraskapin í svimjing, harav 25 gull. Hon er 1,80 høg og svimur best á stuttu teinunum í firvald og frí. Hon hevur sett fleiri Norðurlendsk met í svimjing, t.d. í 50 m frí og 50 m firvald á langbana, á stuttbana hevur hon m.a. sett met í 50 m frí, 50 og 100 metrar rygg, 50 og 100 metrar firvald og í 100 metrar blandað. Tíðin í 50 metrar firvald á 24.38 er ikki bara norðurlendskt met men eisini heimsmet. Hon vann silvur og bronsu til Olympisku leikirnir í 2000. (Hesir upplýsingar kunnu broytast við tíðini, sí ensku greinina um Norðurlendsk met í svimjing, sum eisini vísir til heimasíðurnar hjá teimum einstøku norðurlendsku londunum).
Heiður
Heitini verða nevnd á svenskum
Privatlív
Hon vaks upp í Duvbo við foreldrum sínum og yngru systrum.
í mai 2013 fingu Alshammar og partnari hennara, Johan Wallberg, sum eisini er venjari hennara, ein son. Hon kundi tí ikki kappast til HM á sumri 2013, men ætlaði sær ikki at gevast við svimjing á høgum støði.
Föroya Bjór
thumb|[[Einar Waag]] Föroya Bjór er føroyskt bryggjarí.
Við meiri enn hundrað árum á baki er Föroya Bjór ein av teimum elstu fyritøkunum í Føroyum. Tá Símun í Vági fór til Danmarkar í 1883 at læra til bakara, lærdi hann samstundis at bryggja øl. Fimm ár seinni byrjaði hann sína egnu fyritøku. Eftir at hava arbeitt sum bakari, bryggjari, bóndi og reiðari í næstan 50 ár doyði hann 72 ára gamal í 1935. Sonurin, Einar Waag eldri, sum eitt skifti var løgtingsmaður, tók yvir og bygdi bryggjaríið út fleiri ferðir, áðrenn hann fyri gott 30 árum síðani læt triðja ættarlið koma til.
Föroya Bjór røkir umleið 70 prosent av føroyska marknaðinum fyri pilsnarøl og 60 prosent av gulløli. Meiri enn onnur hvör sodavatn, ið verður drukkin í Føroyum, kemur frá Föroya Bjór.
275 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Föroya Bjór
Umleið 40 fólk arbeiða á Föroya Bjór, harav 16 á skrivstovuni og bryggjarínum í Klaksvík.
Beiggarnir Einar og Heini Waag hava átt hvør sína helvt av felagnum fram til desember 2008, tá ið Heini valdi at selja sín part til Einar. Einar Waag er tískil einsamallur eigari av Föroya Bjór.
Bjärred
thumb|right|240px|Bjärreds köpcentrum Bjärred er ein býur í Lomma kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 9 542 í 2010. Býurin fevnir um 4,79 km2 og hevur ein fólkatættleika á 1 992/km2.
Föroya Bjór
Umframt at framleiða vanligt øl, við upp til Gull styrki, framleiðir Föroya Bjór eisini sterkari øl og brennivín. Hetta er undir heitinum Einar's Distillery.