cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mánamánaður
Ein mánamánaður ella astronomiskur mánaður er tíðin, tað tekur mánanum at ferðast eina ringrás um jørðina, ein mánaringrás. Hon er frá tendring (nýmána) til næstu tendring (nýmána). Ein mánamánaður er umleið 29,5 samdøgur (29 samdøgur, 12 tímar, 44 minuttir og 2,8 sekund, fyri at vera heilt neyvur). (Tað eru aðrir hættir at rokna longdina á eini mánaringrás, og teir geva 27 samdøgur og millum 7 og 13 tímar).
12 "mánamánaðir" eru grundin í tíðareindini einum ári. Hetta árið verður tó ov stutt, og fyri at rætta upp á hetta, verða skotmánaðir ella skotdagar settir inn. Hetta verður fyrstu ferð gjørt miðvíst við julianska kalendaranum frá ár 45 f.Kr og enn neyvari við gregorianska kalendaranum frá 1582.
Mánamánaðirnir hava allir navn á føroyskum; teir eita allir -sól, t.d. jólasól, gøsól, torrasól. Hesi nøvn eru nú mestsum burturdottin.
Teir tólv mánamánaðirnir eru gott 354 dagar tilsamans, meðan árið er gott 365 dagar. So umleið triðja hvørt ár er ein 13. máni, millumpartasól, sum er ímilum 1. og 2. mánamánaðin.
Listi yvir borgarstjórar í Runavíkar kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Runavíkar kommunu í Føroyum.
Mykineshólmur
thumb|right|200px|Mykines Mykineshólmur er næststørsti hólmur í Føroyum. Vestasti endin av Mykinesi er ein stakur hólmi, sum er skildur frá oynni av einari smalari og brattari gjógv. Í bjørgunum á Mykineshólmi og á klettum og skerum rundan um, finst einasta súlubøli í landinum. Sagt verður um súluna, at um ein sær hana setast á einari av hinum oyggjunum, so er tað tí at hon er feig. Súlan kemur til hólmin umleið 25. januar og heldur til har til ungfuglurin er floygdur, uml. tann 11. november. Fyrra partin av vetrinum er súlan burturi. Á Mykineshólmi er eisini nógvu lundi. Nógv ferðafólk ferðast til Mykinesar og til Mykineshólm fyri at síggja lundalandið, súluna, húsini við flagtekju osfr.
Vitin á Mykineshólmi
Í 1909 varð viti reistur á vestasta og hægsta partinum av Mykineshólmi. Arbeiði at byggja vitan var trupult, av tí at alt byggitilfar mátti heysast upp á slætt. Samstundis varð ein heingibrúgv gjørd millum hólmin og sjálva oynna. Vitin á mykineshólmi lýsur frá einum 14 metra høgum málmtorni, bygt á bera hellu, uml. 113 metur yvir havinum.
Russland
Russland áðrenn kommunismuna
Áðrenn kommunistarnar tóku valdið í Russlandi, var tað eitt keisaraveldi, har Zarurin stýrdi. (Ein zarur: ein russiskur keisari). Í 1894 til 1917 ráddi Nikolaj t. 2 zarur í Russlandi. Zarurin var einaræðisharri í landinum, og soleiðis hevði verið síðan 1547, við tí fyrsta keisaranum Ivan 4. Í 1897 var Zar-veldið mett til at fevna um eini 1,8 milliónir limir. Flestu av hesum vóru góðseigarar, embætismenn og heryvirmenn. 90% av íbúgvunum búðu á bygd í bóndafamiljum, sum góðseigarar áttu og kundi gera við, hvat teimum lysti. 75% av íbúgvunum dugdu ikki at lesa, tí at tey ráðandi vóru bangin fyri, at tað fór at ávirka hugburð fólksins.
Russland gerst ídnaðarland og jarnbreytirnar í Russlandi
Tey ráðandi royndi fyrst at fáa gongd í ídnaðin í 1890’unum. Russland hevði góðar møguleikar fyri ídnaði, tí har fanst nógv ymiskt tilfeingi, sum kol, jarn og olja. Ein týðilig forðing fyri ídnaðarvøkstri var, at tað var trupult at flyta vøru úr einum staði í annað. Av hesi orsøk var avgjørt at byggja fleiri jarnbreytir, sum til dømis Tann Transsibiriska jarnbreytin, ið er úr Moskva til Vladivostok í Sibiria. Hendan var liðug í 1916, og er heimsins longsta. Tær skuldu harumframt eisini gera tað møguligt, at leggja eitt øki í Kina undir seg, at fáa fólk til at flyta til Sibiria at grava eftir málmi. Frakland veitti Russlandi lán til jarnbreytirnar, men tað vóru mest bøndurnir sum goldu fyri tær. Við tí nýggja ídnaðinum, komu fleiri fólk at arbeiða, og lívskorini vórðu betur, hóast verkafólkið enn hvørki slapp at stovna verkamannafeløg ella fara í verkfall.
1917 – kollveltingin eydnast
thumb|right|250px|[[Vladimir Lenin saman við fremstu medarbeiðarum sínum á Reyða Torginum í Moskva.]] Undir fyrra heimsbardaga, var Russland millum annað í kríggj við Týsklandi. Á várið 1917, tá kollveltingin byrjaði, verður mett, at Russland longu tá hevði eitt tap uppá 7 mió. hermenn sum antin vóru falnir, særdir ella tiknir til fanga. Orsøkirnar til hendan stóra sorgarleikin eru tvær; tey høvdu ikki nóg góðan førleika og ein stórur manglandi dugur á krígsførslu. Hin orsøkin er, at tey høvdu ikki tíðarhóskandi amboð til samband sínámillum og ei heldur nóg góð vápn, nóg nógva føðslu, klæðir o.s.fr. Frá 1915 hevði Zarin persónliga leiðsluna av. Vanlukkurnar seinnameiri sóu fólkið sum ábyrgd Zarins. Fólkið misti myndugleikatrýgv til Zarin, og tey liðu hungursneyð og vóru køld. Fleiri bøndur vóru tiknir í herin, og kornframleiðslan minkaði. Tað viðførdi hungursneyð í landinum. Støðan gjørdist rættiliga hættislig, tá ið allur jarnbreytaflutningarnar steðgaði.
Februarkollveltingin
Í 1916 vóru yvir ein mió. arbeiðarar í verkfalli. Í mars 1917 kom mongdin av fólkum, ið vóru í verkfalli, í hæddina. Lívskorini gjørdist verri, tí alt breyð var uppi, og uppreistur brast á. Verkføllini og uppreistrinum vóru spontan, men eftir nakrar dagar, stovnsettu bøndurnir, ið vóru í verkfalli, og hermenninir eitt felag. Herleiðslan gav hermonnunum boð um, at seta seg upp ímóti uppreistrafjøldini og skjóta teir. Ístaðin skutu hermenninir yvirmenninar og fóru uppí uppreisturin. Eftir fáum døgum, hevði Zar-stýrið mist tamarhaldið á fólkinum. Nikolaj t. 2. noyddist at abdisera, tvs. hann fór frá valdinum.
Bolsjevikkar taka ræðið
Ymiskir politiskir flokkar vórðu loyniliga settir á stovn undir Zar-stýrinum, harímillum Bolsjevikkaflokkurin. (Bolsjevik=meiriluti). Flokkurin varð stovnaður av Vladimir Iljitsj Uljanov, betri kendur sum Lenin, ið er hansara dulnavn. Hann hevði ætlanir, um at drepa zarin, men tað týdningarmesta helt hann vera, at stovna ein flokk, ið setti limunum strong krøv, so flokkurin gjørdist betri førur fyri at megna at kollvelta samfelagið.
Lenin hevði ætlanir um, at kollvelta allan heimin, og vildi byrja við sosialistisku kollveltingini í Russlandi. Tað helt hann vera skilagott, tí hann var vísur í, at fólkið hevði fingið ein annan politiskan hugburð aftaná februarkollveltingina. Hann megnaði at sannføra Bolsjevikkaflokkin til sín framtakshugaða politikk. Í 1917 var Bolsjevikkaflokkurin einans ein lítil flokkur á uml. 25.000 limir, men í 1917 var limatalið økt til tað tíggjufaldaða, við slagorðunum: “Friður, jørð og breyð”. Flokkurin hevði meirilutan í teimum týdningarmestu sovjettunum (ráðum). Stjórnin við Lenini á odda varð tilnevnd, og har vóru millum aðrar eisini Trotskij og Stalin í. Valið til nýggja tjóðartingið hilnaðist illa hjá flokkinum, tí teir fingu bert ein fjórðing av atkvøðunum. Aðrir sosialistiskir flokkar fingu meira, men Lenin noktaði at leggja frá sær valdið, og í januar 1918 tók hann tjóðartingið av, og gjørdi, at aðrir flokkar vórðu bannaðir.
Landafrøði
Russland, ið er størsta land í heiminum, er í tveimum heimspørtum (Evropa og Ásia) og er um næstan hálva jørðina. Av tí at veðurlagið er bítandi kalt, og náttúra og landslag eru soleiðis lagað, at ikki ber til hjá fólki at búseta seg nógvastaðni, er hetta stóra ríkið ógvuliga strálbygt. Men soleiðis er ikki allastaðni, í vestara og syðra parti er nógv fruktagóð jørð, og víða um í ríkinum eru mong steinsløg í jørðini og ovurstórt náttúrutilfeingi.
Uralfjøll eru mark ímillum evropeiska og ásiatiska partin í Russlandi. Tveir triðingar av fólkinum, 100 milliónir, búgva vestan fyri Uralfjøll. Mesta fólkið í evropeiska partinum í Russland býr í stórum býum, til dømis Moskva (høvuðsstaði landsins) og St. Pætursborg ella á víða slættlendinum fram við Volga.
Nógv steinsløg eru í undirgrundini. Mesti landbúnaðurin í Russlandi er eisini evropeiskumegin, fyri norðan verða dyrkað hveiti og onnur kornsløg, fyri sunnan, har lýggjari er, verða dyrkað tubbak, aldinfrukt og mangt annað.
Russland er tað kaldasta landið í øllum heiminum. Í mestsum øllum Siberia, ið er russiski parturin í Ásia, er bítandi kalt um veturin. Norðari partur eru frostmýrar. Her hevur jørðin nógvastaðni verið fryst síðan seinastu ístíð. Sunnan fyri frostmýrarnar er heimins størsti nálaskógur (Teiga), og syðri eru turru grasfløturnar, steppur, ið eru besta landbúnðarjørðin í Russlandi.
Heilsa
Í kanningini, sum varð kunngjørd í læknafrøðiliga blaðnum Lancet, spurdu granskararnir 151.000 menn um, hvussu nógv vodka teir drukku og um teir royktu, og síðani fylgdu teir hesum monnunum í nærum tíggju ár. Næstan 8000 av teimum doyðu í hesum tíðarskeiðnum, og kanningin vísti, at vandin fyri at doyggja var nógv størri hjá monnunum, sum royktu og sum drukku tríggjar ella fleiri hálvlitursfløskur av vodka um vikuna, enn hjá monnum, sum royktu og bara drukku minni ein eina fløsku um vikuna.
Politikkur
thumb|right|250px|Reyða torgið í [[Moskva.]]
Mannarættindi
Mannarættindafelagsskapurin, Amnesty International, óttast fyri størri valdsmisnýtslu og fleiri mannarættindabrotum eftir at stjórnin hevur handtikið yvir 200 mannarættindastríðsfólk og tíðindafólk í 2014. Amnesty sigur, at hóphandtøkan er dømið um kúgandi politikkin hjá russiska stjórnini mótvegis fólkaræðuliga andstøðuni í landinum.
Talu- og skrivifrælsi
,,Álopini á mannarættindastríðsfólk og óheft tíðindafólk, sum hava verið seinastu tíðina, vísa vandan, sum hesi eru fyri í sambandi við arbeiði sítt,” segði Amnesty International í oktober mánaði í 2009 í sambandi við 2-áradagin fyri, at óhefta tíðindakvinnan Anna Politkovskaya varð myrd. Harvið verður heitt á russisku myndugleikarnar um at steðga revsifrælsi fyri mannarættindabrot móti mannarættindastríðsfólki og fjølmiðlum. Í einum landi, har sjónvarp og fleiri aðrir fjølmiðlar eru stýrdir av statinum, er minni og minni pláss fyri óheftum tíðindaflutningi. Tey tíðindafólk, sum royna at arbeiða óheft, verða forðað í at fremja professionella arbeiði sítt og eru í vanda fyri hóttanum og at verða rættarsókt. Til dømis bleiv radiostøðin Ekho Moskvy fleiri ferðir biðin um at útflýggja útskriftir av sendingum sínum til skrivstovuna hjá statsadvokatinum í sambandi við kanningar av uppáhaldinum um, at støðin hevði sent víðgongd sjónarmið. Møguleikarnir fyri at bera fram atfinningarsom sjónarmið eru stigvíst og í alt størri mun blivnir avmarkaðir í Russlandi seinnu árini.
Í 2017 byrjaði rættarmál í russiska hægstarætti, ið skal banna Jehova vitnum, grundað á lóggávu móti yvirgangsvirksemi.
Samkynd
thumb|right|250px|Russland hevur verið í heimsins miðlum í 2014, tí samkynd og transpersónar ofta verða illa viðfarin í landinum. Altjóða felagsskapurin fyri samkynd, tvíkynd og tvørkynd, ILGA, hevur samanborið rættindini hjá hesum minnilutabólkum. Í hesum sambandi hevur felagsskapurin sett ein lista upp upp við 46 punktum yvir ymisk øki, har munur er á javnrættindum hjá samkyndum, tvíkyndum og tvørkyndum, og øðrum fólkum. Bretland veitir heili 77 % av øllum ásettu rættindunum til sínar samkyndu, tvíkyndu og tvørkyndu borgarar. Tætt í hølinum á Stórabretlandi, eru flestu londini í Vesturevropa. Longur eystur vit fara, verri verður støðan. Allar ringast stendur til í Russlandi, sum einans uppfyllir 7 % av ásetingunum hjá ILGA-Europe. Men hetta yvirlitið er gjørt áðrenn lógin í 2013 kom í gildi, sum eitt nú bannar Pride-skrúðgongum og annars allar jaligari umtalu av samkyndum í Russlandi. Í St. Pætursborg og fleiri øðrum russiskum landspørtum eru lógir samtyktar, sum banna positivari umtalu av samdkyndleika. Grundgevingin fyri tí lógini var, at hon skal verja ung og børn. Tískil verður russiska prosenttalið uttan iva enn lægri í 2014.
Fongsul
Russland eigur í 2014 tann ivasama heiður at hava heimsins næsthægsta tal av fangum - 800 000 - harav ein triðingur er ósekur sambært mannarættindabólkum (t.d. Amnesty International).
WTO
Russland fekk í 2012 formliga limaskap í Altjóða Handilsfelagsskapinum WTO. Samráðingarnar um russiskan limaskap í WTO hava verið sera truplar. Tær byrjaðu fyri 18 árum síðani, og hesi árini hava nógvir fundir verið. Tann 10. juli 2012 samtykti tjóðartingið í Moskva, at Russland skuldi fara upp í WTO.
Arktis
Í januar 2014 gav Vladimir Putin, forseti, boð um, at russiska verjan skuldi styrkja sína støðu í Arktis. Russisku myndugleikarnir hava gjørt av at skipa eina hernaðarliga miðstøð í Arktis, og málið við tiltakinum er at verja landsins arktisku áhugamál. Tann nýggja miðstøðin verður sett saman av einari herskipadeild, einari herdeild, sum serliga verður útgjørd til arktiska krígsførslu, einari loftverjudeild og so nøkrum bygningum, sum skulu hýsa umsitingarligum uppgávum. Herskipadeildin skal hava ábyrgdina av at verja tey russisku áhugamálini í Arktis so sum farmasigling, fiskiskap, olju -og gassleiðir og landsins mark norðanfyri.
Handilsviðurskifti
thumb|right|250px|Føroyski útflutningurin til Russlands er fleirfaldaður frá 2007 til 2012. Føroyar hava í nógv ár arbeitt við at betra um handilsviðurskiftini við Russland. Føroyar og Russland royndu í fleiri ár at fáa ein handilssáttmála landanna millum, men tað eydnaðist kortini ongantíð at koma endaliga á mál, tí Russland millum annað knýtti ætlaða WTO-limaskapin at handilssáttmálnum. Úrslitið var, at Føroyar gjørdu ein sáttmála við Russland, sum byggir á grundregluna hjá WTO um Most Favoured Nation Treatment. Sáttmálin kom í gildi í 2006. Roknað í mun til samlaða føroyska útflutningin fara góð átta prosent av øllum føroyskum útflutningi til Russlands, tað vísa tøl hjá Hagstovu Føroya. Og ikki nokk við tí: seinastu árini er útflutningurin til Russlands nevniliga øktur við rúkandi ferð. Áðrenn 1992 útfluttu Føroyar als einki til Russlands. Og næstu nógvu árini sveiggjaði føroyski útflutningurin til henda risastóra marknað millum tríggjar og 40 milliónir krónur. Í 2005 fór føroyski útflutningurin til Russlands upp um 100 milliónir krónur, men tað var ikki fyrr enn í 2011, at tølini fóru beint upp í loft. Í 2011 útfluttu føroyingar fyri 420 milliónir krónur til russiska marknaðin og í 2012 útfluttu Føroyar fyri 463 milliónir krónur. Hesi bæði árini hækka tølini upp í 7,77 prosent av samlaða útflutninginum í 2011 og upp í 8,43 prosent av samlaða útflutninginum í 2012. Laksur var tað, sum Føroyar útfluttu mest av til Russlands í 2012. Samanlagt útfluttu føroyskar fyritøkur laks fyri 196 milliónir krónur til Russlands í 2012. Næst á listanum var sild, tí í 2012 keyptu russar sild úr Føroyum fyri 123 milliónir krónur. Á triðja plássi kom makrelur við 61 milliónum krónum.
Undir árliga ST-aðalfundinum í 2012 nýtti løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen, høvi at hava fund við russiska uttanríkisráðharran, Sergey Lavrov. Á skránni fyri fundin vóru handilsviðurskiftini millum Føroyar og Russland. Føroyski útflutningurin til russiska marknaðin er vaksandi, og ynski er frá føroyskum vinnulívi at fáa betri marknaðaratgongd. Landsstýrið arbeiðir tí fyri at at fáa ein nýggjan handilssáttmála í lag, og er hetta fyrstu ferð, at handilsviðurskiftini landanna millum, eru umrødd á ráðharrastigi. Á fundinum legði løgmaður dent á tað søguliga samstarvið millum Føroyar og Russland, og vísti á góða samstarvið á fiskivinnuøkinum, og at Føroyar vóru millum fyrstu londini í Vesturheiminum, sum gjørdu fiskivinnusáttmála við táverandi Sovjetsamveldið. Samskifti hevur áður verið millum Føroyar og Russland um ein nýggjan handilssáttmála, men russar vóru ikki sinnaðir at samráðast um nýggjan sáttmála fyrr enn Russland gjørdist limur í WTO. Fleiri enn 30 lond ynskja at gera fríhandilssáttmála við Russland í 2012; løgmaður og uttanríkisráðharrin Lavrov samdust um at byrja eina tilgongd, har fyrsta stigi er, at landsstýrið letur russisku stjórnini eina formliga áheitan um nýggjan handilssáttmála. Í hesum sambandi segði løgmaður: ”Ein nýggjur handilsssáttmáli við Russland hevur stóran týdning fyri okkara útflutning. Men vit mugu gera okkum greitt, at tað kann ganga rúm tíð áðrenn ein sáttmáli gerst veruleiki".
Sendistovan
thumb|right|250px|Stóri vøksturin í útflutninginum til Russlands er aldur laksur og uppsjóvarfiskur. Føroyar fáa sendistovu í Moskva í 2014. Løgmaður vil styrkja handilsviðurskiftini við Russland, og tí sambandi vil løgmaður hava eina sendistovu Moskva. "Sendistovan í Russlandi verður eitt týdningarmikið amboð hjá Føroyum at styrkja handilsviðurskiftini við Russland og onnur eystanlond", segði Johannesen. "Russland hevur alsamt størri týdning fyri Føroyar og landsstýrið staðfestir, at tað er týdningarmikið at vit hava okkara egnu umboð á staðnum, sum tryggjar støðugt samband og samstarv við russiskar myndugleikar og tollsamgongur um marknaðaratgongd og um at fáa fríhandilssáttmála", sigur landsstýrið. Í hesum sambandi hugsar landsstýrið sær, at føroysk umboð í Moskva skulu byggja upp gott samband við matvørumyndugleikar, tollmyndugleikar, vinnufeløg, myndugleikar og politikarar í Moskva, Kiev, Minsk, Kaliningrad, Astana, Murmansk og Arkhangelsk. Landsstýrið segði, at Vinnuhúsið tekur undir við ætlanini at hava føroyska sendistovu í Moskva. Áhugin fyri at keypa fiskavørur úr Føroyum er vaksandi í hesum londum, serliga fáa Russland og Ukreina størri og størri týdning fyri føroyskan útflutning, eina mest uppisjóvarfisk og laks. Landsstýrið sigur, at tí er neyðugt at bøta um marknaðaratgongdina hjá føroyskum útflytarum.
"Hetta er ein stórur dagur fyri føroyskan uttanríkispolitikk. Sendistovan í Russlandi verður eitt týdningarmikið amboð hjá okkum at styrkja handilsviðurskiftini við Russland og onnur eystanlond. Málið er at fáa sendistovuna at virka í 2014", sigur Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður. Føroyar hava í 2013 sendistovu í Keypmannahavn, London, Reykjavík og Brússel. Sendistovan í Moskva verður sostatt fimta sendistova Føroya úti í heimi. Hesar sendistovurnar kosta áleið 12,5 milliónir krónur at reka árliga. Og nú verða tvær milliónir árliga afturat til sendistovu í Russlandi. Sendistovan fer at kosta góðar 3,25 milliónir krónur. Í fyrstu syftu bendi á, at fíggjarnevndin ikki var serliga fyri ætlaninum hjá løgmanni. Fíggjarnevndin læt bara 500 000 DKK til endamálið. Fíggjarnevndin hevur í 2012 broytt støðu, og við triðju viðgerð av uppskotinum fer løgtingið at játta 3,25 milliónir krónur.
Landsverja
Herurin hevur altíð verið stoltleiki Russlands, men so er ikki longur. Herurin fær ringa fígging, og tann fyrr so stolti russiski herurin er um at detta sundur. Teir herskyldigu verða kúgaðir og yvirmenninir eyðmýktir. Á hvørjum ári verða 300 000 ungir menn kallaðir inn til hertænastu, men stúranin fyri harðskapi og fyri at verða sendir til Kekenia hevur gjørt tað at sleppa undan hertænastu til eina tjóðarítrótt. Fleiri enn 3 000 hermenn doyggja av harðskapinum, sum gjøgnumsúrgar allan herin. thumbnail|right|250px|[[Dmitry Medvedev (f.1965) forseti Russlands.]]
Tónleikur, dansur og ballett
thumb|Bolsjojsjónleikarhúsið er Russlands tjóðleikhús fyri [[ballett og opera. Sjónleikarhúsið liggur í Moskva og varð stovnað í 1776.]] Russlands mongu fólkasløg hava hvør sínar serstøku siðvenjur innan fólkatónleik. Í 19. øld var tað ein kapping í tí russiska tónleikalívinum millum «Teir fimm» (Mili Balakirev, Aleksandr Porfirjevitj Borodin, César Cui, Modest Mussorgskij, Nikolaj Rimskij-Korsakov) og Mikhail Glinka øðrumegin, og teir meira afturhaldssinnaðu Nikolaj og Anton Rubinstein hinumegin. Seinni kom Pjotr Tsjajkovskij, ein av teimum kendastu romantikarunum. Tann russiska romantiska siðvenjan varð førd víðari av Sergej Rakhmaninov inn í 20. øld.
Í 20. øld var Rakhmaninov, Aleksandr Skrjabin, Igor Stravinskij, Sergej Prokofjev og Dmitrij Sjostakovitsj russiskir komponistar í heimsflokki. Í sovjettíðini var tann klassiski tónleikurin í Russlandi undir strongum eftirliti, og var gjarna rættiliga konservativur í tráð við doktrinini um sosialistiska realismu.
Russland hevur uppalt fleiri heimskendir konsertsolistar: violinistin David Ojstrakh, cellistin Mstislav Rostropovitsj, pianistarnir Vladimir Horowitz, Svjatoslav Richter og Emil Gilels, og sopranin Galina Visjnevskaja.
Pjotr Tsjajkovskij var maðurin handan kendastu ballettirnar við Svanavatninum, Nøtuknekkaranum og Tornerósu. Tíðliga í 20. øld gjørdist ballettdansararnir Anna Pavlova og Vatslav Nizjinskij heimskendar, og seinni varð siðvenjan førd víðari av dansarum sum Maja Plisetskaja, Rudolf Nurejev og Mikhail Barisjnikov. Bolsjoj í Moskva og Mariinskij í St. Pætursborg eru heimskendir ballettpallar.
Innan poptónleikin hevði bólkurin Akvarium kultstatus frá 1970-árunum og heilt til nýggjari tíð, við skiftandi limum. Undir glasnost kundu teir eitt stutt skifti útgeva teirra tónleik á tí statsliga plátufelagnum Melodija, eftir at hava tikið upp ólógliga síðan 1972. Støðan hjá hesum orkestrinum í tí seinasta partinum av Sovjet-tíðarskeiðnum kann samanberast við støðuna hjá Beatles í Vesturheiminum um somu tíð, meðan tann mest týðandi vísusangarin tá var Vladimir Vysotskij. Í dag er gentuduo'in T.A.T.u. Russlands størsta tónleikaliga útflutningsvøran. Av russiskum rock-orkestrum er Mumij Troll kendir og hava ein rættiliga stóran skara av fjepparum í Skandinavia.
Ítróttur
thumb|Íshockey er kanska tann best umtókti ítrótturin, og russiskir leikarar, feløg og landslið eru millum heimsins bestu. Myndin vísir tað russiska landsliðið á vitjan hjá [[Dmitrij Medvedev, forseta, í Kreml eftir sigurin í HM í 2008.]] Av holdítrótti er íshockey millum best umtóktu í Russland. 21 av 24 lið í Kontinental Hockey League eru russisk, og tað russiska landsliðið hevur havt stóra sukse í altjóða meistaraskapum, eitt nú við gull í HM í 2009.Fyrr var íshockeylandsliðið hjá Sovjetsamveldinum heimsins besta við sjey gull, einari silvur og einari bronsu av 9 olympiskum kappingum. Tað mest vinnandi russiska íshockeyfelagið hevur verið CSKA Moskva, sum eisini vann Europacup 20 av 22 ferðum í tíðarskeiðnum 1969-90.
Russlands harrelandslið í fótbólti var pr. september 2009 á einum sættaplássi á listanum hjá FIFA um heimsranking. Í Euro 2008 vann liðið bronsuheiðursmerki, tað var besta plasering síðan Sovjetsamveldið fall. Tað góða spælið í meistaraskapinum gjørdi eisini at fleiri russiskir leikarar nú spældu í evropiskum toppliðum, hetta er eitt nú galdandi fyri Jurij Zjirkov í Chelsea og Andrej Arsjavin í Arsenal. Hóast tað, so er russiska meistaradeildin pengasterk og heldur eitt høgt støði, og tí spæla teir flestu landsliðsleikararnir í heimlandinum. Tradisjonelt hava Moskva-feløgini CSKA, Lokomotiv, Spartak og Dynamo verið tey sterkastu, men tey seinastu árini hevur Zenit úr St. Pætursborg bjóða sterku moskovittunum av.
Av einstaklingaítróttargreinunum hevur tennis verið best dámt síðan 1990-árini, nakað sum í stóran mun kann sigast at skyldast stóra áhugan hjá fyrrverandi forseta Russlandsm Boris Jeltsin, fyri hesum ítróttinum. Seinastu árini hava teir bestu russisku tennisleikararnir verið í heimsflokki, við leikarum sum Jevgenij Kafelnikov hjá monnunum og Anastasija Myskina, Anna Kurnikova og Marija Sjarapova hjá kvinnunum. Innan vetrarítrótt hevur Russland havt stóra sukse við langrenning, kanska serliga hjá kvinnunum. Jelena Välbe og Ljubov Jegorova vóru tær mest eyðsýndu í 1990-árunum, seinni komu eitt nú Larisa Lazutina, Julija Tsjepalova og Jevgenija Medvedeva-Abruzova. Hjá monnunum hava eitt nú Aleksej Prokurorov og Mikhail Ivanov havt sera góð úrslit. Tann etniski russarin Vladimir Smirnov hevði eisini sukse í 1980-árunum og 1990-árunum, men valdi at kappast fyri Kasakhstan eftir at Sovjetsamveldið varð upployst.
Tilsamans hevur Russland vunnið 323 heiðursmerki í summar-OL og 76 heiðursmerki í vetrar-OL (íroknað Tað russiska keisararíki til og við 1912). Harafturat kemur Sovjetsamveldið við tilsamans 1204 heiðursmerkjum (bæði summar og vetur) tíðarskeiðið 1952-88, og SUS við 135 heiðursmerkjum í 1992. Um man leggur alt hetta saman, so er Russland á øðrum plássi, næst eftir USA, í samlaðum tali av heiðursmerkjum frá øllum olympiskum leikum. Um tað bert verður hugt at heiðursmerkjum, sum ítróttafólk úr russisku føderasjónini hava vunnið síðan Russland gjørdist sjálvstøðug tjóð frá og við 1994, so kemur Russland á eitt fimtapláss.
Bókmentir
upright|thumb|[[Leo Tolstoy, skaldsøguhøvundur og heimspekingur]] Í 18. øld, í russisku Upplýsingarøldini, mentist russikar bókmentir við verkum eftir Mikhail Lomonosov og Denis Fonvizin. Fyrst í 19. øld byrjaði ein tjóðskaparlig nýmótans siðvenja, har ið nakrir av teimum størstu rithøvundum í søgu Russlands útgóvu síni verk. Hetta tíðarskeiðið er eisini kent sum Gulløldin hjá Russiskum skaldskapi og byrjaði við Alexander Pushkin, ið verður sæddur sum stovnarin av tí nýggja russiska bókmentamálinum og verður ofta nevndur hin "Russiski Shakespeare". Tíðarskeiðið helt fram inn í 19. øld við yrkingum eftir Mikhail Lermontov og Nikolay Nekrasov, sjónleikir eftir Alexander Ostrovsky og Anton Chekhov, og prosa eftir Nikolai Gogol og Ivan Turgenev. Leo Tolstoy og Fjodor Dostojevskij eru blivin ummæld av bókmentafrøðingum sum teir størstu skaldsøguhøvundarnir gjøgnum allar tíðir.
Í 1880-árunum var øldin við teimum stóru skaldsøguhøvundunum farin og stuttsøgur og yrkingar gjørdist tær dominerandi sjangrurnar. Tey komandi áratíggjuni gjørdist kend sum, Silvurøldin við russiskum yrkingum, tá symbolisman kom í staðin fyri tað fyrr so dominerandi bókmentaligu realismuna. Nakrir av kendastu rithøvundunum frá hesum tíðarskeiðnum eru Valerij Brjusov, Vjatseslav Ivanov, Alexandr Blok, Nikolaj Gumiljov og Anna Akhmatova, og skaldsøguhøvundarnir Leonid Andrejev, Ivan Bunin, og Maksim Gorkij.
1840-árini
Áratíggju: 1790-árini 1800-árini 1810-árini 1820-árini 1830-árini - 1840-árini - 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini 1890-árini
Bob Peterson
Robert "Bob" Peterson (føddur 18. januar 1961) er amerikanskur animatorur, filmsframleiðari, manuskripthøvundur og raddarleikari (leikari, sum leggur røddir til teknifilmar). Hann hevur m.a. animerað animatiónsfilmin Toy Story. Bob Peterson arbeiðir hjá Pixar Animation Studios.
1840-árini
Ár: 1840 1841 1842 1843 1844 1845 1846 1847 1848 1849
Ulysses S. Grant
Ulysses S. Grant (f. 27. apríl 1822 - d. 23. juli 1885), føddur við navninum Hiram Ulysses Grant í Ohio í USA, var amerikanskur hermaður, politikari og statsleiðari. Hann var hermaður og generalur (síðan 1864) í samveldisherinum hjá norðurstatunum í amerikanska Borgarakrígnum frá 1861 til 1865 og hann virkaði sum 16. forsetin í USA frá 1869 til 1877.
380-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld
Áratíggju: 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini 370-árini - 380-árini - 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini
Ár: 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389
Langi og stutti talstigin fyri stór tøl
Langi og stutti talstigin fyri stór tøl (franskt: Échelles longue et courte) er heiti á teimum báðum mátunum, sum nøvnini á stórum tølum verða gjørd uppá. Franski støddfrøðingurin Geneviève Guitel brúkti heitið fyrstu ferð í 1975. Í Norðurlondum og Meginlandsevropa verður langi stigin brúktur mest, men í ensktalandi londum verður tann stutti stigin brúktur mest.
Talorðini milliard, billiard o.s.fr. eru altso ikki við á tí stutta stiganum. Felags talorðini millión, billión o.s.fr. hava ymiska merking á báðum stigunum. Merkingin kann setast logiskt upp í eina talvu:
Norskamerikanarar
thumb|right|250px|[[Marilyn Monroe (f. 1. juni 1926 í Los Angeles, Kalifornia) er ættað úr Noregi.]] thumb|right|250px|[[Petersburg, Alaska. Næstan alt fólkið har nú á døgum eru eftirkomarar hjá niðursetufólki, sum eru flutt hagar úr Norra.]] thumb|right|250px|Gomul stavkirkja í [[Rapid City, South Dakota. Gamlar stavkirkjur eru víða hvar í Dakota. Ikki ein nagli ella spíkari er í stórviðinum, og kortini tola tær, at nógvur kavi legst á tær um veturin.]] thumb|right|250px|Myndin er tikin í [[Minneapolis, Minnesota.]] Norskamerikanarar (enskt: Norwegian Americans) eru fólk ættað frá norsku niðursetufólkunum í USA. Flestu tilflytararnir, sum búgva í norðurríkjunum, eru úr Skandinavia. Nú á døgum búgva um 4,643,339 norskamerikanarar í USA. Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva. Flestu fólk av norskari rót, búgva í t.d. Minnesota, Dakota og Wisconsin.
Hóast flestu norskamerikanar nú á døgum hava lagað seg til at liva sum fólkið í USA, hava teir goymt mentan sína, t.d. málið og listina. Mangir halda enn fast við gamlan sið og egna mentan. Nógv eru tey, ið eiga norsk klæði og nýta tey í veitslulag, á stevnum og tá dansað verður. Norskur tónleikur og matur er væl dámdur í t.d. Minnesota. Árligar skíðkappingar, til dømis snirr, lop, strok og langrenn, hava alstóran áhuga ímillum norskamerikanska fólkið.
Meginparturin av fólkinum eru lutherskar.
Bústað
Hagtølini vísa, at talið er vaksið mest í statunum Minnesota, Wisconsin og Kalifornia. Ein fjórðingar av fólkinum í Noðurdakota eru norskamerikanar.
3. desember
3. desember er dagur 337 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 338 um skotár er). 28 dagar eru eftir av árinum. 3. desember er altóða dagur fyri brekað.
Skateholm
thumb|300px|Skateholm Skateholm er ein bygd í Trelleborgs kommunu í Svøríki.
José Mourinho
255px|thumb|right|José Mourinho í 2017. José Mário dos Santos Mourinho Félix (føddur 26. januar 1963) er portugisiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.
José Mourinho hevur nógvar royndir sum venjari. Seinastu 20 árini hevur hann verið høvuðsvenjari hjá hesum feløgum:
Frá november 2019 til apríl 2021 var hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Tottenham Hotspur F.C..
Havørn
Havørn (frøðiheiti - Haliaeetus albicilla) hevur nakað minni kropp enn svanur, men nógv longri flog, hálvan triðja metur. Hon er mest brún — tær gomlu hava hvítt vel; føturnir eru sólgulir. Hon eigur í fjallalondum, Noregi og Svøríki, ikki sørt á Íslandi — altíð nær við sjógv ella vøtn ella stórar áir. Sum allur rovfuglur heldur hon seg mest einsamøll ella saman í pørum. Føðin er mest fiskur og fuglur. Høgt í lofti sveimar hon spakuliga um og skimast; sær hon tá fisk uppi undir vatnskorpuni, stoytir hon sær niður og tekur hann í klørnar. Tey fuglasløg, sum fara á flog, letur hon vera í frið; men teir, ið kava, eygleiðir hon, til teir koma upp; eru teir knappir undir aftur, kunna teir sleppa einar tvær ferðir; men eina ferð mugu teir steðga til at anda, og tá hevur hon klørnar í teimum, og flýgur so burt at eta teir. Á landi drepur hon ikki nógv annað enn harur og rýpur. Deyðseyða og onnur ræ á sjógv ella landi dámar henni væl. Har sum hon eigur, hevur tað hent seg, at hon hevur tikið lítil børn, so søgnin um ørnina í Tindhólmi er væl trúlig.
Reiðrið er oftast í høgum homrum, óføra stórt, sum favn breitt og hálvan favn høgt; tilfarið er mest viðagreinar, í neðra tjúkkar sum armar, sum upp kemur, klænir. Sum aðrir rovfuglar verpur hon tíðliga á vári — longu í mars. Eggini eru 2; 6 vikur tekur at klekja tey. Ungarnir elta tær gomlu til út á heystið. Í árunum, áðrenn teir setast í búgv, strúka teir víða um lond. Nú og tá kemur onkur til Føroyar. Tá væntaðu teir gomlu Føroyingarnir stórt herverk í haganum; ein maður, sum skeyt eina ørn, varð fríur bæði fyri nevtoll og skjútsflutning, so leingi hann livdi. Enn koma ørnir higar av og á, men einki hoyrist um, at tær gera nakað ilt.
1830-árini
Øldir: 18. øld - 19. øld - 20. øld
Áratíggju: 1780-árini 1790-árini 1800-árini 1810-árini 1820-árini - 1830-árini - 1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini
Johan Henrik Schrøter
Johan Hendrik Schrøter (25. februar 1771 í Tórshavn - 14. november 1851) var sóknarprestur í Suðuroyar prestagjaldi (2. november 1804 - 19. apríl 1826). Jørgen Frantz Hammershaimb var abbi J.H.S. Schrøter fekst við at savna kvæðauppskriftir; hann skrivaði eisini upp sagnir. Hann varð borin í heim í Havn í 1771, har faðirin, sum var av týskari ætt, var lækni. Schrøter gekk í Havnar latínskúla árini frá 1784 til 1790 og leitaði sær síðan til Danmarkar at fáa víðari útbúgving; hann varð studentur í 1791 og tók gudfrøðisprógv við Lærda háskúlan í 1796.
Frá 1797 verður hann settur sum hjálparprestur í Suðuroy, og frá 1804 situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í Leirum í Hvalba. Aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær, búði hann í fýra ár suðuri í Vági, flutti so í 1828 til Havnar at búgva, og her búði hann til deyðadags í 1851.
Faðir vár
Faðir vár í týðing Schrøters av Matteus Evangeliinum frá 1823:
Feâjir vaar, tû sum ér ui Himlunun! Haillit væri Navn tuit! Kómi Ruigji tuit! Skjé tuin Villie, sum ui Haimmalinun, so ogsó aa Jørini! Gjév okkun ui Deâ okkara daglia Brei! O forlaad okkun okkara Skjild, sum víd forlaada Skjildarun okkara! O lai okkun ikkje inn ui Fruistilse! Men fruja okkun fraa tui Onda! Thui tuit ér Ruigje o Méje o Harlihaid ui Evihaid! Amen!
Se og Hør
Se og Hør í Danmark
Se og Hør kom út fyrstu ferð í Danmark í 1939 sum Det Ny Radioblad. Í 1953 fór blaðið í holt við at skriva um tað ið fór fram í tí tá nýggja miðlinum, sjónvarpinum, og broytti heitið til Se og Hør, men helt tó fram við at hava gamla heitið sum undirheiti. Se og Hør er tað størsta myndablað í Danmark við einum miðal sølutali á 133.325 um vikuna í fyrra helmingi av 2012. Í 1980-árunum og 1990-árunum undir leiðslu av tí nú fyrrverandi ábyrgdarblaðstjóranum, Mogens E. Pedersen, varð blaðið selt í einum so stórum upplagi sum 350.000 eintøkum um vikuna. Síðan november 2006 hevur blaðið latið eina virðisløn á 150.000 krónur til ein journalist. Í juni 2009 gjørdist Kim Henningsen høvuðsábyrgdarblaðstjóri á tí danska Se og Hør, hann tók við eftir Henrik Qvortrup, sum gavst í november 2008, tá hann gjørdist politiskur viðmerkjari og ritstjóri á TV2. Í apríl 2014 gjørdist Se og Hør partur av einari miðlagølu í Danmark, har ið blaðið varð ákært fyri at nýta upplýsingar ið vóru fingnir til vega á ólógligan hátt, eitt nú við at rinda fyri upplýsingar um nýtsluna av gjaldskortum hjá kendum fólkum og upplýsingar um flogferðir teirra og annað líknandi.
Finnur Justinussen
thumb|Finnur Justinussen Finnur Justinussen (føddur 30. mars 1989) er føroyskur fótbóltsleikari, sum spælir við Víkingi. Í 2012 spældi hann við Jönköpings Södra IF í Svøríki. Jønkøping Sødra kappast í næstbestu svensku fótbóltsdeildini, sum verður nevnd Superrettan. Finnur var fyrsti føroyingur, sum hevur spælt professionellan fótbólt í Svøríki (professionelt tvs. í bestu ella næstbestu fótbóltsdeildini). Finnur er áleypari, hann hevur tvær ferðir verið toppskjútti í bestu føroysku fótbóltsdeildini, tað var í 2009 og 2011, tá leikti hann fyri Víking. Hann hevur eisini spælt fyri U21 landsliðið hjá Føroyum. Hann spældi 8 dystir fyri U21 Føroyar, sum samanlagt fekk 11 stig og var fyrsta føroyska landsliðið sum fekk tvísiffrað stigatal í altjóða UEFA kapping. Finnur leikti tveir altjóða dystir fyri Víking í 2010, tað var móti turkiska liðnum Besiktas. Finnur var til royndarvenjing í Svøríki í oktober 2009 við Gefle, sum tá spældi í bestu svensku fótbóltsdeildini. Ongin sáttmáli spurdist tó buturúr, men í 2011 eydnaðist tað honum at fáa sáttmála við Jönköpings Södra IF. Í 2013 kom hann aftur til Føroya og spælir nú aftur við Víkingi.
Ársins Stjørnuskot 2009 og Toppskjútti í bestu fótbóltsdeildini 2009 og 2011
Finnur Justinussen fekk heiðurin "Ársins Stjørnuskot 2009", tá Sosialurin skipaði fyri árligu gallaveitsluni, har bestu fótbóltsleikarir og onnur innan føroyska fótbóltin verða heiðraði eftir at fótbóltsárið er komið at enda. Finnur Justinussen varð toppskjútti í meistaradeildini í 2009 við 19 málum. Í 2011 er Finnur Justinussen aftur toppskjútti í Vodafonedeildini. Hann vann gylta skógvin, sum hann fekk handaðan á samkomu á matstovuni Hvonn í Havn. Hann hevur skorað 21 mál í 26 dystum, tað er í meðal 0,81 mál fyri hvønn spældan dyst.
Arjen Robben
200px|thumbnail|Arjen Robben Arjen Robben (føddur 23. januar 1984) er ein niðurlendskur yrkisfótbóltsleikari, sum spælir við týska Bundesliga-felagnum Bayern München og við Niðurlendska fótbóltslandsliðnum hjá monnum. Robben spældi við Niðurlondum á Evropameistarakappingini í fótbólti í 2004, 2008 og 2012, og á Heimsmeistarakappingini í fótbólti í 2006, 2010 og 2014. Sjálvt um hann ofta verður umrøddur sum álopsleikari (striker), so spælir hann vanliga aftanfyri álopsleikararnar sum vongleikari. Robben er kendur fyri at duga væl at reka, fyri at renna skjótt og hava góðar avleveringar og fyri sínar neyvu skot frá langari frástøðu við vinstra fóti frá høgra vongi. Ungdómsárini leikti hann við vv Bedum og FC Groningen, har hann spældi frá 1996 til 2002. Frá 2002-04 spældi hann við PSV Eindhoven, frá 2004-07 við Chelsea F.C., frá 2007-09 við Real Madrid C.F. og síðan 2009 hevur hann leikt við Bayern München.
4. desember
4. desember er dagur 338 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 339 um skotár er). 27 dagar eru eftir av árinum.
Kevin Spacey
Kevin Spacey Fowler (føddur 26. juli 1959 í South Orange, USA) er amerikanskur sjónleikari. Hann fekk Oscar-virðislønina í 1996 og 2000.
Håsteinen
Håsteinen, er eitt fjall í Flora kommunu í Noregi; hægsta fjall í Håsteinshálendinum. Hann røkkur upp á 965 m.
Norður- og suðursíðan er brattar. Vanliga gøtan niðan á Villebøen er av Grytaskarði niðan undir tindin. So verður gingið suður um tindin millur og norður um.
Høydalsnipa, 933 m yvir havinum, er næsthægsta fjall í Håsteinshálendinum. Vestanfyri liggja bygdirnar Store-Høydal, Likkje-Høydal og Ausevik. Eystanfyri liggja bygdirnar Steindal og Svardal, og sunnanfyri er Øvre Standal og Vevring.
Reykjavík
Reykjavík er høvuðsstaður í lýðveldinum Íslandi. Reykjavík hevur umleið 139.875 íbúgvar og er størsti býur í Íslandi. Stóra Reykjavíkarøkið hevur umleið 202 000 íbúgvar. Borgarstjóri er Dagur B. Eggertsson. Tað sigst, at Reykjavík er heimsins reinasti, grønasti, og tryggasti høvuðsstaður.
Søga
thumb|left|270px|Reykjavík Ingólfur Arnarson, sum kom úr Noregi, var fyrsti landnámsmaður Íslands og tók land í Íslandi í 874. Hann kom við konu sínari, Hallveig Fróðadóttur, syni sínum Þorsteini, og tveimum trælum sínum, sum itu Vífill og Karl. Vífill varpaði öndvegissúlurnar frá bátinum, tá ið Ingólfur sá landið. Vífill var nú frælsur, tí hann gjørdi hetta, og Ingólfur sendi hann á Vífilsstaðir, sum er nú øðrumegin bygdina Garðabær. Søgan er, at Ingólfur sá royk á víkini, sum hann var komin til, og hann kallaði tí víkina „Reykjavík“ (Roykja + vík), har sum býurin stendur nú.
Tað eru ikki nógvar upplýsingar um Reykjavík í miðøldini. Nógvir tekstir um Reykjavík vísa bert á, at Reykjavík var ein bóndagarður. Í 18. øld, hevði Danmark hug at gera Reykjavík til ein stóran bý. Í 1752 gav kongurin Danmarkar landsóðal Reykjavík til Innréttingarnar. Formaður fyri Innréttingunum var Skúli Magnússon. Umleið ár 1750 vóru hús og íbúðapartar gjørdir til ullarverksmiðjur. Ullarverksmiðja var størsta verksmiðja í Reykjavík, og orsøk til, at Reykjavík var verðandi bygt øki.
Í 1786 steðgaði Danmark einkarætt í Reykjavík og Íslandi. Reykjavík var nú keypstaður, og er 1786 mett sum føðingarárið hjá Reykjavík. Men Reykjavík var enn undir tí danska kongsríkinum. Nógv fólk úr Danmark komu og høvdu verkevni í Íslandi. Men í 19. øld bilgdust hugsanir um sjálvstøðu millum íslendingar. Síðan Reykjavík var størsta bygd í landinum, vaks hugsanin um sjálvstøðu í Reykjavík. Í 1845 endurstovnaðu íslendingar í Reykjavík Alþingið (Løgtingið Íslandi), sum var gamalt løgting í Íslandi árið 930. Hetta „Alþingið“ var stovnað á Tingvellum fyrst, men í 1845 tað var í Reykjavík. Altingið var stovnð í Reykjavík í 1845, tí hon var var høvuðsstaður í Íslands.
Alþingið ella hitt íslendska løgting frá 1845 til 1874 hevði ikki løgstarv. Men í 1874 fekk Ísland stýrslagið og ið kom við løgstarv. Tann 1. desember 1918, Ísland var sjálvsálits land, men enn undir tí danska kongaríkinum. Hetta land æt Kongaríkið Íslands.
Tað var heimskreppa í Reykjavík frá 1920 til 1930. Tá var stórt arbeiðsloysi. Hin 10. mai 1940, meðan Danmark var hersett av Týsklandi, kom seinni heimsbardagi til Íslands. Tað vóru 4 bretskir bátar sum komu á Reykjavíkar Havn. Eingin gjørdi mótstøðu. Bretland og Amerika gjørdu Keflavík flogvøllin og Reykjavík flogvøllin. Ísland vildi ikki luttaka í heimsbardaganum, og tí var landið og er enn í dag uttanveltað. Tað var eingin mótstøða í Reykjavík. Tað búðu líka nógvir bretskir og amerikanskir hermenn í Reykjavík undir Seinna Heimsbardaga, sum tað búðu íslendingar. Í 1904 fingu íslendingar heimastýri, og var skrivstova forsetisráðharrans í Reykjavík. Í 1944 gjørdist Ísland lýðveldi. Forseti Íslands fekk bústað á Bessastøðum tætt við Reykjavík, í bygdini Garðabær.
Mentan
Hallgrímskirkja er størsta kirkjan í Reykjavík og í Íslandi, og er 74,5 metrar høg. Perlan liggur á einum heyggi nærindis, har tað er lætt at síggja allan býin Reykjavík. Tað eru eisini fleiri listasøvn í Reykjavík. Um náttina eru tað nógv fólk sum "djamma" í miðbýnum Reykjavík, ella 101 Reykjavík.
Pátriksmessa
thumb|Pátriksmessa, [[Buenos Aires (Argentina)]] Pátriksmessa er 17. mars. Pátriksmessa er til minnis m Sankta Pátrik.
Tollmálið
200px|thumbnail|Jørgen Niclasen í 2010. Tollmálið er eitt gamalt tollmál í Føroyum, ið fer aftur til seinna helming av 1980-árunum og fyrra helming av 1990-árunum. Høvuðspersónurin í málinum er fíggjarmálaráðharri Føroya og harvið eisini landstýrismaður í tollmálum síðan 2011, Jørgen Niclasen, ið hevur verið formaður fyri Fólkaflokkin síðan 2007 og valdur inn í síðan 1994, varamaður frá 1991-93. Málið gjørdist aktuelt aftur í desember 2013, tá ið journalisturin Sveinur Tróndarson skrivaði um tollmálið á portal.fo, har ið hann var ábyrgdarstjóri tá. Nakrir mánaðir seinni gavst hann í tí starvinum, og tá ið Dimmalætting varð endurstovnað og byrjaði blaðútgávu aftur á heysti 2014, gjørdist hann ábyrgdarblaðstóri á Dimmalætting. Í 1992 starvaðist hann hjá Landsgrannskoðanini og var við til at finna útav, at okkurt ikki var sum tað átti at vera í familjufyritøkuni p/f N.Niclasen í Sørvági, og at fyritøkan hevði selt vørur, ið ikki vóru tollaðar. Tað var Jørgen Niclasen, ið var stjóri í fyritøkuni tá. Málið varð meldað til løgregluna, men ongin ákæra varð reist, av tí at tollmyndugleikarnir vistu av tí og ikki gjørdu nokk fyri at fáa tingini í rætt lag. Fjølmiðlarnir bóðu um innlit í málið tá, men tað var noktað teimum av miðfyrisitingini. Jørgen Niclasen var limur í Skattanevnd Løgtingsins frá 1994 til 1998. Ikki fyrr enn 20 ár eftir at málið kom fram, eydnaðist tað fjølmiðlunum at fáa innlit í skjølini.
Gongdin í tollmálinum
200px|thumbnail|Sørvágur Í desember 2013 og í 2014 vakti tað stóran ans í Føroyum, tá ið fleiri føroyskir miðlar umrøddu eitt 20-25 ára gamalt tollmál, ið snúði seg um fíggjarmálaráðharra Føroya, Jørgen Niclasen. Málið var serliga viðkomandi, tí at hann var landsstýrismaður í tollmálum. Føroysku fjølmiðlarnir, og serliga Portalurin og Kringvarpið, varpaðu ljós á málið frá 19. desember 2013. Hin 17. januar 2014 valdi Jørgen Niclasen at bjóða fjølmiðlunum til tíðindafund, við sær hevði hann sín advokat, Christian Andreasen. Á tíðindafundinum segði hann m.a., at hann var blivin ákærdur fyri at hava snýtt í tolli, og at tað vildi hann afturvísa. Hann segði, at ákærurnar frá fjølmiðlunum høvdu onki við veruleikan at gera. Tollur er rindaður alla mína tíð, segði hann og helt fram: Tað týdningarmesta er, at eg sum stjóri fyri familjufyritøkuna helt landsins lógir. Hann forsvaraði seg við, at orsøkin til, at hann og hansara fyritøka høvdu selt vørur, har ið tollur ikki var goldin fyrst, var tann at teir hildu, at teir høvdu ein tollkreditt. So skjótt sum hann í 1992 hevði fingið upplýst, at tollkreditturin varð uppsagdur, so gavst hann við at selja ótollaðar vørur, og p/f N. Niclasen betalti so nógvar vørur, sum man yvirhøvur orkaði. Advorkatur hansara framlegði eina frágreiðing, sum miðlarnir fingu beint áðrenn tíðindafundurin byrjaði.
Nakrir mánaðir seinni framleiddi Kringvarp Føroya eina sending, ið nevnist Tollmálið og sum greiddi frá um tollmálið, henda varð víst í sjónvarpinum hjá Kringvarpinum í 2014. Sambært sendingini Tollmálið hevði journalisturin Sveinur Tróndarson eina stóra persónliga vitan um málið, av tí at hann starvaðist sum grannskoðari hjá Landsgrannskoðanini. Hann hevði verið á lagureftirliti kring um í Føroyum fyri teir føroysku tollmyndugleikarnar í august 1992, og tá fann hann í goymsluni hjá Skipafelagnum í Sørvági, ið lá í sama bygningi sum fyritøkan N. Niclasen, nakrir illgrunasamar listar við yvirliti yvir vørur, og hann visti ikki, hvat ið hesir listar høvdu at týða. Tá ið hann spurdi fólk har á staðnum, um hvat tað merkti, so fekk hann ikki nakað svar. Har vóru fleiri hundrað posteringar. Dagin eftir fór hann á vitjan í einari tolldeild í Klaksvík, og har fann hann eina síðu við eini 5-6 posteringum, ið vóru líkar teimum, ið hann hevði sæð í Sørvági. Tá ið hann spurdi, hvat ið hetta var fyri ein listi, fekk hann at vita, at tað manglaðu nøkur skjøl viðvíkjandi hesum vørum, og tí vóru vørurnar ikki tollaðar enn. Eftirsum tað vóru listar við yvir 300 vørum, ið ikki vóru tollaðar, í Sørvági, so átti goymslan at vera full av vørum, men tað vísti seg, tá ið tollmyndugleikarnir vitjaði staðið enn einaferð, at goymslan var tóm. Teir fingu tá at vita, at vørurnar vóru seldar uttan at vera tollaðar fyrst.
Uppskot um misálit
Hin 28. mai 2014 settu andstøðuflokkarnir í Løgtinginum fram uppskot um misálit móti Jørgen Niclasen, fíggjarmálaráðharra. Hetta hendi fáir dagar eftir, at Kringvarp Føroya hevði sent dokumetarsendingina "Tollmálið", ið snúði seg um, at Jørgen Niclasen eftir øllum at døma hevði snýtt í tolli 20-25 ár, áðrenn sendingin var gjørd. Uppskotið um misálit fall og landsstýrismaðurin helt fram. Tríggir av samgongutinglimunum atkvøddur fyri uppskotinum, harav vóru tveir sambandsmenn, Reimund Langgaard og Helgi Abrahamsen og formaðurin fyri Miðflokkin, Jenis av Rana.
Stevndi journalistum
Hin 16. juni 2014 stevndi Jørgen Niclasen fýra føroyskum journalistum fyri ærumeiðing, tey fýra vóru: Dia Midjord, stjóri fyri Kringvarp Føroya, Liljan Weihe, tíðindaleiðari í Kringvarpi Føroya, Jan Lamhauge, journalistur í Kringvarp Føroya og Sveinur Tróndarson, ið starvaðist á portal.fo, tá ið skrivingin um Tollmálið byrjaði, men sum ikk var í starvi har longur, tá ið hann varð stevndur. Tá ið Dimmalætting varð endurstovnað og kom út aftur sum vikuskiftisblað frá oktober 2014, starvaðist hann sum ábyrgdarblaðstjóri har. Í sjónvarpssendingini Sjá, ið Kringvarp Føroya sendi hin 16. november 2014, við Heina í Skorini sum verti, var ein av teimum trimum gestunum, Liljan Weihe. Hon greiddi millum annað frá um tað komandi rættarmálið, ið Jørgen Niclasen hevði reist móti henni og trimum øðrum journalistum viðvíkjandi Tollmálinum. Rættarmálið skuldi eftir ætlan vera í februar 2015, men Liljan Weihe meinti ikke, at tað fór at koma so vítt. Hon segði, at hon væntaði, at øll fýra tíðindafólkini fóru at vera fríkend, tí at tey bara høvdu passa sítt arbeiði.
Rættarmálið móti journalistunum í 2015
Jørgen Niclasen, landsstýrismáður í fíggjarmálum, stevndi í 2014 fýra føroyskum journalistum fyri ærumeiðing. Rættarmálið móti teimum trimum tíðindafólkunum frá Kringvarpinum, Jan Lamhauge, Liljuni Weihe og stjóranum Dia Midjord og Sveini Tróndarsyni, ið er fyrrverandi ábyrgdarhavandi redaktørur fyri Portal.fo, og ábyrgdarblaðstjóri í Dimmalætting síðan oktober 2014, byrjaði hin 16. februar 2015. Rætturin hevði avsett tríggjar dagar til avhoyringa av vitnum, teimum ákærdu og av saksøkjaranum, Jørgeni Niclasen. Tann fyrsta dagin framlegði advokaturin hjá Jørgeni Niclasen, Christian Andreasen, ymisk skjøl og vísti video við brotum úr Degi og viku og frá dokumentarsjónvarpssendingini, Tollmálið, fyri at prógva, at tey ákærdu vóru sek í ákærunum.