cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaj Joensen
Kaj Joensen úr Vági er maskinmeistari, stjóri og uppfinnari. Í 2008 stovnaði hann fyritøkuna Faroe Maritime Technic. Kaj hevur arbeitt við at menna ein oljuskiljara, sum kann skilja vatn frá oljuni, sum liggur í kjølinum á einum skipi. Oljuskiljarin verður á enskum nevndur Oil Conveyor. Oil Conveyor-skipanin virkar upp á tann mátan, at eitt flutningsband niðri í kjølinum á skipinum koyrir alla tíðina, so oljan so hvørt verður tikin úr kjalarvatninum og pumpað í eitt settlings-rør, har olja og vatn verða skild sundur. Tað reina vatnið fer so aftur í kjølin og oljan í spilloljutangan. Hann hevur fingið patent uppá hetta uppfinnilsi í Evropa, og í mars 2013 fekk hann eisini patent í USA.
Kaj er pápi Føroya higartil besta svimjara, Pál Joensen.
8. desember
8. desember er dagur 342 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 343 um skotár er). 23 dagar eru eftir av árinum.
Listi yvir borgarstjórar í Miðvágs kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Miðvágs kommunu í Føroyum. Miðvágs kommuna legði saman við Sandavágs kommunu, nýggja kommunan eitur Vága kommuna.
Filmatisering
Processin (tilgongdin) inniber m.a. fylgjandi:
Innihaldið í tí endaliga filminum kann víkja rættiliga nógv frá upprunaligu søguni/forteljingini, treytað av ætlanunum hjá manuskripthøvundinum og filmsframleiðaranum.
Eitt dømi um slíka process/tilgongd sæst í filmunum Ringanna Harri, ið eru baseraðir á bøkurnar av sama navni. Bøkurnar eru skrivaðar av J. R. R. Tolkien og filmarnir eru instrueraðir av Peter Jackson.
Li Bai
thumb|right|Li Bai, málningur eftir [[Liang Kai]] Li Bai (701–762), eisini kendur sum Li Po, var ein kinesiskur yrkjari sum frá tíðini tá hann livdi líka til í dag verður sagdur at vera ein serstakur og romantiskur persónur, sum førdi siðbundna poetiska formin til nýggjar hæddir.
Hann og vinur hansara Du Fu (712–770) vóru teir mest framstandandi persónarnir í tí blómandi kinesiska skaldskapinum miðskeiðis í Tang-rríkinum, í tí tíðarskeiðnum, sum ofta verður nevnt "Gulløldin í Kina".
Umleið túsund yrkingar, ið Li Bai sigst hava yrkt eru varveittar, av teimum eru 34 í kanon-skriftasavninum frá 18. øld Trýhundrað Tang yrkingar. Søgninsigur, at hann druknaði, tá ið hann lenaði seg úr sínum báti fyri at fevna spegilsmyndina av mánanum í ánni, men datt útí og druknaði.
Patrícia de Sabrit
Patrícia Renaux Chamagne de Sabrit (fødd 27. apríl 1975 í São Paulo) er sjónleikari úr Brasil. Hon hevur spælt við fleiri sjónvarpsframleiðslum og á palli.
Anders Koustrup Kærgaard
Anders Koustrup Kærgaard (føddur 1972) er ein danskur varskógvari (whistleblower) og kapteinur við Gardehusarregimentið.
Han er tann persónurin, ið í 2012 kom alment fram við prógvum fyri álvarsaman ágang móti sivilum í Irak, har ið Danmark luttók sum friðarvarveitandi herdeild.
Han varð í 2013 dømdur dagbøtur í seks mánaðir, tí at hann noktaði at upplýsa navnið á tí offiserinum, ið hevði syrgt fyri at varveita í staðin fyri at oyðileggja bandið við videoupptøkunum, ið prógvaðu ágangin ið varð framdur undir einari operatión, ið var undir danskari leiðslu.
Í tíðarskeiðnum 2004 - 2005 var hann útsendur sum fregnaroffiserur í tí donsku Irak-herdeildini. Eftir at hann var sendur til Irak, fór hann úr donsku verjuni og fór í staðin at arbeiða við at seta á stovn Koldkrigsmuseum Stevnsfort (tann núverandi Stevnsskansin), ið er partur av Østsjællands Museum á Stevns.
Hin 22. novembet 2014 var han gestur í DR1 sendingini Ugens gæst. Tá ið sendingin bygjaði, varð sagt at (í føroyskari týðing):
''Hann misti nærum alt: Vinirnar, starvið, sambandið við pápan og alt, ið hann var uppaldur til at trúgva uppá. Harafturímóti helt hann fast í síni virðir.''
Anders Koustrup Kærgaard hevur nú stovnað ein NGO felagsskap fyri varskógvarar.
Ryving-Jensen
Ryving-Jensen danskur trúboðari hjá Indre Mission (Heimamissiónini) í Føroyum.
1814
1814 (MDCCCXIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Isabelle de Charrière
Isabelle de Charrière (fødd Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken 20. oktober 1740 á slottinum Zuylen nærindis Utrecht, deyð 27. desember 1805 í Colombier, eisini kend sum Belle van Zuylen í Niðurlondum og sum Madame de Charrière, var ein franskmæltur rithøvundur, brævskrivari og komponistur, ið eftir sítt hjúnarband í 1771 var fastbúgvandi í Sveis. Hon skrivarði skaldsøgur, greinar, pamflettir og tekstir til sjónleikarhúsini, men er best kend fyri sína umfatandi brævaskriving við fleiri av teimum intellektuellu frá hennara samtíð. Hennara áhugamál vóru bæði innan samfelags viðurskifti og politikk, og verk hennara fronsku kollveltingina verður mett at vera serliga áhugaverd.
Isabelle van Tuyll van Serooskerken var dóttir aðalmannin Diederik Jacob van Tuyll van Serooskerken (1707–1776) og konu hansara Helena Jacoba de Vicq (1724–1768), ið var av borgarastætt. Isabelle var tann elsta av sjey systkjum, og hon fekk eina nógv betri útbúgving enn vanligt var fyri gentur tá.
Í 1750 varð Isabelle send til Geneva og ferðaðist gjøgnum Sveis og Frakland saman við fransktalandi guvernantu hennara, Jeanne-Louise Prevost, ið var lærari hennara frá 1746-1753. Eftir at hava tosað bara franskt í eitt ár, noyddist hon at læra seg niðurlendskt umaftur, eftir at hon var komin heim aftur til Niðurlond. Men hóast tað, so bleiv franskt verandi tað málið, ið henni dámdi best at skriva á restina av lívinum, og tað kann vera ein av orsøkunum til at verk hennara í langa tíð ikki vóru so kend í føðilandi hennara.
Seinni, í 1771 giftist hon við sveisiska Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz (1735–1808), hann var føddur Colombier, Hann var fyrrverandi privatlærari hjá beiggja hennara Willem René frá 1763 til 1766. Eftir tað varð hon kend sum Isabelle de Charrière. Tey búsettust í Le Pontet í Colombier (nærindis Neuchâtel), tað var abbi hansara Béat Louis de Muralt, ið keypti tað. Har búðu tey saman við verfaðir hennara François (1697–1780) og tveimum ógiftum sistrum hansara, Louise (1731–1810) og Henriette (1740–1814).
Vín
thumb|right|280px|Vín verður framleitt av geraðari víndrúvusevju. Vín er gjørt úr góðari vínberjasaft, sum gerar. Tá verður vínberjasukrið til koldioxid og alkohol. Í høvuðsheitum verður tað býtt upp í bólkar av høvuðsvínum: borðvín, brúsandi vín og heitvín. Hesir bólkar eru býttir eftir framleiðsluháttunum. Rósuvín, hvítvín og reyðvín verða nevnd borðvín. Fruktvín verður gjørt burtur úr frukt, til dømis blommum ella súreplum. Alkohol, er í víni og brennivíni. Í mong túsund ár hava fólk bryggjað vín. Gomlu grikkarnir drukku vín fyri fleiri enn 4000 árum síðan.
Í Føroyum er tað bara Rúsdrekkasøla Landsins (Rúsan), sum hevur loyvi at selja vín og brennivín, umframt at matstovur og barrir og líknadi støð kunnu søkja um skeinkiloyvi frá Loyvisnevndini.
Fólkaflytingatíðin
thumb|300px|Evropakort av flytingum í fólkaflytingatíðini við áteknaðum pílum og árstølum.|rightFólkaflytingatíðin er heiti, sum søgufrøðingar brúka um fólkaflytingarnar frá ár 300 til 900 í Evropa.
Millum aðrar umfataði fólkaflytingarnar germanskar og slaviskar ættbólkar, gotar, vandálar og frankar. Fólkaflytingin er helst sett í gongd av innrásini av húnum úr eystri seint í 4. øld. Fólkatalsbroytingar og veðurlagsbroytingar hava møguliga eisini havt ávirkan á gongdina.
Nútíðarfrásøga
Mett verður, at húnir, sum undan fólkaflytingatíðini vóru ókendir í Evropa, lupu á eysturgermanar í 4. øld, og at trýstið frá teimum vestureftir hevur sett stórar fólkaflytingar í gongd. Húnir herjaðu á rómverjar og aðrar tjóðir rundan um. Germanar fluttu undan húnum vestureftir, longubardar, vesturgotar og vandálar fluttu hvørjir longri enn hinir fyrru vestureftir og trýstu keltar undan sær. Keltar fóru til Írlands um Frakland og víðari til Skotlands. Keltiskt mál bleiv við tíðini høvuðsmál bæði í Írlandi og Skotlandi. Anglar og saksar fóru til Onglands og róku bretar undan sær. Angulsaksiskt mál bleiv skjótt høvuðsmál í Onglandi meðan bretskt mál (valisiskt mál) var verandi høvuðsmálið í Wales.
Dean Smith
255px|thumb|right|Dean Smith í 2011. Dean Smith (føddur 19. mars 1971 í West Bromwich) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari. Síðan oktober 2018 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Aston Villa.
Fólkaflytingatíðin
Nútíðarfrásøga
Eftir fólkaflytingatíðina kom víkingaøld við sínum fólkaflytingum.
Fólkaflyting í germanskum skaldskapi
Fólkaflytingin, innrásin av húnum og ófriðurin sum í fólkaflytingatíðini hava sett týðilig spor í germanskan skaldskap. Føroysku Sjúrða kvæðini, íslendsku søgurnar Vølsunga søga og Tíðriks søga, týska Nibelungenlied og angulsaksiska Bjovulfs drapa (á nútíðarenskum: Beowulf) greiða øll frá hendingum, sum fóru fram í fólkaflytingatíðini og frá innrásini hjá húnum.
Fyrsti táttur í Sjúrðar kvæðunum, Regin smiður, greiðir frá, at ófriður gekk á kong Giurs lond, at bardagar eru suðuri við sjóvarstrond, og, at av teimum, ið fóru í kríggj, kom eingin heim. Men hvør er Giur kongur?
Ein burgundarkongur er nevndur í søguligum keldum, sum æt Gibika. Hann er mettur at hava livað um ár 400. Gibika kongur var millum fyrstu menn í vestri, sum húnir lupu á. Søgugranskarin Guðmund Schütte setir metir Giur kong vera Gibika kong, og hann metir, at bardagarnir suðuri við sjóvarstrond eru bardagar við Svartahavsstrendurnar. Seinni siga Sjúrða kvæðini frá Artala húnakongi, sum mettur er at vera Attila húnakongur.
Hanne Boel
thumb|Hanne Boel í [[Sandnes 2009]] Hanne Boel (fødd 31. august 1957) er ein donsk songkvinna. Hon hevur sungið innan fleiri ymiskar sjangrur, frá kirkjukóri, gospel, soul, jazz og rock, pop og harumframt techno. Hon hevur havt stóra sukse í Norðurlondum og í Týsklandi, við einum samlaðum sølutali av plátum/fløgum á 2,5 milliónum. Bara annað album hennara, Dark Passion (1990) hevur selt yvir eina hálva millión eintøk kring heimin. Hon vann fýra Danish Music Awards-statuettir (Danskt Grammy) fyri útgávuna frá 1991. Føroyski tónleikaframleiðarin Óli Poulsen hevur framleitt, miksað og arrangerað fleiri album fyri Hanne Boel fleiri album fyri Hanne Boel, eitt nú My Kindred Spirit (2001), Beware of the Dog (2002), Dark Passion (1995).
Fólkaflytingatíðin
Fólkaflyting í germanskum skaldskapi
Karlamagnus livdi eisini í fólkaflytingatíðini, sum føroyskt kvæði eisini eru um. Karlamagnus førdi harðligt kríggj m.a. ímóti heidnum germanskum ættbólkum, sum hann vildi kristna. Summir søgufrøðingar halda, at júst Karlamagnus var við til at seta gongd á víkingaøld við sínum álopum á heidnar germanskar ættbólkar. Víkingaálopini vóru í byrjanini álop á kristin fólk, sum nýliga vóru komin norðureftir. Seinni fóru teir tó at leggja land undir seg.
Jämtlands län
150px|right Jämtlands län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jämtlands län mark við Västernorrlands län og Gävleborgs län, í norðri við Västerbottens län og í suðri víð Dalarnas län. Jämtlands län varð stovnaður á 1810. Høvuðsstaðurin í Jämtlands län er Östersund.
Jämtlands län hevur umleið 126 461 íbúgvar (2013) og en vídd við 53 752,8 km².
Kirkjuliga Heimamissiónin í Føroyum
Hin Kirkjuliga Heimamissiónin, (fyrr Indre Mission) er tann størsta vekingarrørslan innanfyri fólkakirkjuna við missiónshúsum í flestu størru bygdum.
Heimamissiónin er eisini, við síðuna av Brøðrasamkomuni, tann størsta kristna leikmannarørslan í Føroyum.
Í 1904 kom fyrsti trúboðari frá donsku Indre Mission til Føroya. Í 1921 varð eitt ráðgevandi samfelagsráð sett á stovn fyri Heimamissiónina í Føroyum og í 1990 gjørdist Heimamissiónin sjálvstøðug.
Ginger Rogers
thumb|Ginger Rogers í 1941 Virginia Katherine McMath, betur kend sum Ginger Rogers (fødd 16. juli 1911, deyð 25. apríl 1995) var ein amerikonsk sjónleikarinna, dansarinna og sangarinna.
Listi yvir borgarstjórar í Nes kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Nes kommunu í Føroyum.
790-árini
Áratíggju: 740-árini 750-árini 760-árini 770-árini 780-árini - 790-árini - 800-árini 810-árini 820-árini 830-árini 840-árini
9. desember
9. desember er dagur 343 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 344 um skotár er). 22 dagar eru eftir av árinum.
1813
1813 (MDCCCXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Burravoe
thumb|right|250px|Havnin í Burravoe. Burravoe (norrønt Borgarvágr), er ein bygd á Yell í Hetlandi. Tann merkisverdasti bygningurin á staðnum er bygdasavnið The Old Haa Museum ið húsast í einum húsum frá 1672.
Hallands län
150px|thumbnail|right|Hallands län 150px|thumbnail|right|Kommunur í Hallands län Hallands län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Hallands län mark við Kronobergs län og Jönköpings län, í norðri við Västra Götalands län og í suðri víð Skåne län. Hallands län varð stovnaður á 1719. Høvuðsstaðurin í Hallands län er Halmstad.
Hallands län hevur 306 840 íbúgvar (2013) og eina vídd við 5 687,11 km².
The Fox and the Hound
The Fox and the Hound ("Revurin og jagthundurin", danskt heiti: Mads og Mikkel) er ein amerikanskur teknifilmur frá 1981, sum leysliga byggir á skaldsøguna hjá Daniel P. Mannix við sama heiti. Filmurin er framleiddur av Walt Disney Productions og varð frumsýndur fyrstu ferð í Amerika hin 10. juli 1981 og 30. juni 1995 í Danmark. Filmurin er tann 24. í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney.
Filmurin er leikstjórnaður av Ted Berman, Richard Rich og Art Stevens og røddirnar eiga: Mickey Rooney, Kurt Russell, Pearl Bailey, Jack Albertson, Sandy Duncan, Jeanette Nolan, Pat Buttram, John Fiedler, John McIntire, Dick Bakalyan, Paul Winchell, Keith Mitchell og Corey Feldman. Til donsku útgávuna av filminum vóru tað eitt nú hesir sjónleikarar, ið leggja røddir til filmin: Claus Ryskjær, Jess Ingerslev, Lone Kellermann, Hugo Herrestrup, Kirsten Hansen-Møller, Elin Reimer, Poul Thomsen, Hannibal Nielsen og Kim Soya Barkung.
Filmurin var ein av teimum best umtóktu filmunum í 1981. Filmurin gav 39 milliónir 900.900 amerikanskir dollarar í vinningi kring heimin. Filmstónleikurin bleiv skrivaður av Buddy Baker, meðan Richard Johnston, Richard Rich, Jim Stafford og Jeffrey Patch hava skrivað tekstin. Filmurin varð útgivin av nýggjum til sýning í biografunum 25. mars 1988. Filmurin varð fyrstu ferð útgivin í 1994 á VHS-bandi í USA. Í 2000 varð hann útgivin á DVD.
Tá filmurin kom út, var tað tann mest kostnaðarmikli at framleiða til tá, filmurin kostaði tá 12 milliónir amerikanskir dollarar. Ein beinleiðis-til-video framhaldsfilmur, The Fox and the Hound 2 (danskt heiti: Mads og Mikkel 2), kom út sum DVD í 2006.
Søgugongd
Filmurin snýr seg um eitt ómakað vinapar, ein reyðan rev, sum eitur Tod (í donsku versjónini: Mikkel) og ein blóðhund, sum eitur Copper (í donsku versjónini: Mads). Teir báðir kempa fyri at varðveita vinarlagið. Teir gjørdist vinir, sum heilt ungir. Vinskapur teirra verður seinni hart roynt, tí at Copper verður vandur til at gerast ein jagthundur.
Ralph Hasenhüttl
255px|thumb|right|Ralph Hasenhüttl í 2016. Ralph Hasenhüttl (føddur 9. august 1967 í Graz) er eysturríkiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.
Hann er høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Southampton F.C. síðan desember 2018.
1812
1812 (MDCCCXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mikudegi.
1763
1763 (MDCCLXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Rebetes
Ein rebetis (á grikskum: ρεμπέτης (re(m)ˈbetis); fleirtal: rebetes ρεμπέτες [re(m)ˈbetes]) er ein tónleikari, sum luttekur í tí griksku tónleikasjangruni sum nevnist rebetiko, og sum var í hæddini millum 1920 og 1955. Rebetiko uppstóð, tá flóttafólk úr Lítla Asia, sum vóru av grikskum uppruna ella hoyrdu til tað griksk-ortodoksu trúnna, vóru tvangsflutt úr Lítla Asia (í dag Turkaland) til Grikkalands. Nógv av hesum fólkum búðu í Athen og serliga í Pireus, nærhendis Athen. Tey møttust og sungu við longsli um tað mista móðurlandi, og tann stílurin ið tey spældu, var seinni nevndur Rebetiko (stavast Rempetiko á grikskum, men mp ljóðar sum b). Fólkini vóru tvangsflutt í tíðarskeiðnum kring 1922, sum í Grikkalandi verður nevnt sum I megali katastrofi (Tann stóra katastrofan), tá teirra ætlan við at víðka um Grikkaland, hetta nevndist Megali Idea (Tað stóra hugskotið), miseydnaðist fullkomiliga, og grikkar taptu móti turkiska Mustafa Kemal Atatürk og hansara monnum. Tað vóru ikki øll flóttafólkini ið dugdu at tosa tað grikska málið. Rebetiko sangirnir eru tó sungnir á grikskum.
Væl kendir rebetes:
Tsai Ing-wen
Tsai Ing-wen(Kinesiskt: 蔡英文; Pinayuanan:Tjuku; Føddur 31. august 1956) er 14. og 15. forseti í Taivan (Lýðveldið Kina). Hon umboðar flokkin Democratic Progressive Party, ið hon gjørdist leiðari fyri í 2008, eftir at hon hevði verið limur í fýra ár.
Tsai Ing-wen vann forsetavalið í Taivan vandt 16. januar 2016 við umleið 60 % av atkvøðunum. Tá hon tók við sum forseti hin 20. mai 2016, gjørdist hon fyrsti kvinnuligi forseti í Taivan.
Listi yvir borgarstjórar í Sjóvar kommunu
Listi yvir bygdarráðsformenn í Sjóvar kommunu í Føroyum.
Lars Moa
Lars Kolbjørn Moa (føddur 1947) er ein norskur týðari og fyrrverandi lærari. Hann er útbúgvin lærari við eftirútbúgving í enskum og norðurlendskum málum, og var lærari í ungdómsskúlanum frá 1970. Moa er nevndarformaður í Ole Vig-fondinum, sum býtir út Ole Vig-virðislønina.
Moa hevur enduryrkt/týtt bøkur úr føroyskum til nýnorskt síðan 2003, bæði barnabøkur, yrkingasøvn og skaldsøgur. Hann fekk heiðurslønina Målblomen frá Noregs Mållag í 2007 fyri sítt arbeiði við at gera føroyskar bókmentir meira kendar í Norra, serliga við at týða verk eftir rithøvundan Jóanes Nielsen. Fyri hetta arbeiði varð hann eisini tilnevndur Kritikerprisen fyri bestu týðingina av Norsk kritikerlag í 2008. Í 2011 varð hann heiðraður við Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts virðislønini fyri hansara arbeiði fyri at styrkja norskt-føroyskt samstarv. Í 2009 vóru fýra av bókatýðingunum hjá Moa givnar út.
Ludwig van Beethoven
200px|thumbnail|Ludwig van Beethoven Ludwig van Beethoven (doyptur 17. desember 1770, deyður 26. mars 1827) var ein týskur komponistur og pianistur. Hann er ein av teimum mest týðandi týsku tónasmiðjunum og tann tónasmiðurin, ið hevur havt størstu ávirkan á menningina av týskum kompositiónstónleiki eftir 1800. Hansara best kendu komposisjónir eru nýggju symfoniir, fimm klaverkonsertir, 32 klaversonatir og 16 strúkikvartettir. Harumframt komponeraði hann kamartónleik, kórverk og sangir.
Beethoven varð føddur i Bonn, sum var høvuðsstaður í Kurfúrstadøminum Köln í tí Týsk-rómverska ríkinum. Beethoven vísti at hann hevði góðar tónleikagávur longu sum smádrongur og fekk undirvísing av pápa sínum, Johann van Beethoven, og av Christian Gottlob Neefe. Hann búði tey fyrstu 22 árini í Bonn, síðan flutti hann til Wien, har hann byrjaði tónleikastudiir hjá Joseph Haydn. Í Wien uppnáddi hann skjótt at fáa viðurkenning sum klavervirtuos. Hann búði í Wien til sín deyða. Umleið ár 1800 versnaði hoyrn hansara, og tey seinastu tíggju árini av lívinum var hann nærum heilt deyvur. Hann gavst við at stjórna orkestrum og við at geva almennar konsertir, men bleiv tó við at komponera tónleik, nógv av hansara best umtóktu verkum eru frá hesi tíðini.
Eftir langa sjúkralegu, andaðist Beethoven í Wien í 1827, 56 ára gamal. Hann telist sum ein av størstu klassisku tónaskøldunum, javngóður við fyrimyndina, Mozart.
Verk
Meðan verk Beethovens frá hansara ungdómstíð hoyra til wienklassisismuna og hava felagstrekk við verkini hjá Mozarts og Haydn, so kunnu hansara seinnu verk sigast at vera ein yvirgangur millum wienklassisismuna og romantikkin. Hansara yvirlit yvir verk inniheldur eitt nýggju symfoniir, fleiri orkesturuvertyrir, 5 pianokonsertir, 1 violinkonsert, 32 pianosonatir, 10 violinisonatir, fleiri kamartónleikaverk (eitt nú 16 strúkikvartettir, pianotrioir og operaina Fidelio.
Størsti týdningur Beethovens liggur í hansara symfonisku verkum, sum longu í Eroica'ini umdefinerar tónleikaformin, læt upp fyri ríkari instrumentering og fyri tað tíðarskeiðið, ógvusliga dynamikkin, harumframt stakk hansara tónleikur út í kortið hvønn veg ið komandi ættarlið út skuldu fara í framtíðar symfonium. Hareftir noyddust øll symfonisk verk finna seg í at verða samanborin við verk Beethovens:
Stjórnin hjá Helle Thorning-Schmidt I
Stjórnin hjá Helle Thorning-Schmidt hevur verið stjórn Danmarkar frá 3. oktober 2011 til 3. februar 2014. Stjórnin byrjaði sum ein samgonga millum Socialdemokraterne, Radikale Venstre og Socialistisk Folkeparti (SF), tað hevði síðan verið fleiri ráðharraskifti, og hin 30. januar 2014 tók SF seg burturúr stjórnini.
Ráðharrar í stjórnini
αEftir at Annette Vilhelmsen varð vald sum formaður fyri SF hin 13. oktober 2012, fóru broytingar fram í stjórnini hin 16. oktober 2012.
βMentamálaráðharri Uffe Elbæk boðaði frá til forsætisráðharran hin 5. desember 2012, at hann gavst sum ráðharri. Dagin eftir varð Marianne Jelved sett í staðin.
γRáðharrabroytingar hin 9. august 2013 orsakað av trygdargóðkenningini av Henrik Sass Larsen.
δMenningarmálaráðharrin Christian Friis Bach boðaði frá hin 21. november 2013, at hann gavst sum ráðharri. Sama dag varð Rasmus Helveg Petersen settur í staðin.
εRáðharrabroytingar hin 12. desember 2013 orsakað av, at Villy Søvndal fekk blóðtøpp, og Morten Bødskov segði upp.
* SF fór úr stjórnini - 6 sessir skuldu býtast umaftur 30. januar 2014.
Keldur
Regeringen Helle Thorning-Schmidt I Thorning-Schmidt I Cabinet
Yell
Yell (eldri Jala ella Jela) er ein av Norðoyggjunum í Hetlandi. Yell er næstørsta oyggin í Hetlandi, 27 km long, 11 km breið, og hevur triðflest íbúgvar (eftir Mainland og Whalsay), í 2001 hevði oyggin 957 íbúgvar.
Landslag og djóralív
thumb|250px|left|Seyður á Yell, við óbygdu oynni [[Bigga í bakgrundini]] Ikki er greitt hvat navnið merkir, men hildið verður, at tað kann upprunaliga vera av piktiskum uppruna. Norðbúgvar kallaðu oynna Gjall, ið sipar til berligt landslag, men hinvegin kann heitið Jala ella Jela hava merkt "hvíta oyggj" sipandi til tær hvítu skeljasands strendurnar kring oynna.
Hægsta fjallið er Hill of Arisdale (før. Argisdals Heyggjur) 210 m.
Ferðasamband
thumb|250px|left|Ferjurnar Daggri og Dagalien í havnini í Ulsta Ferjusamband er frá Ulsta á Yell til Toft á Mainland, og frá Gutcher á Yell til Belmont á Unst og til Hamars Ness á Fetlar.
Dania O. Tausen
Dania O. Tausen (fødd 18. august 1998) er ung tvørlistakvinna á føroyska tónleika- og yrkjarapallinum uppvaksin á Toftum.
Ein sangarinna, sangskrivari og rithøvundur, sum úttrykkir seg á egnan hátt við føroyska málinum. Sum barn og tannáringur framførdi hon mest í brøðrasamkomuni. Í 2018 gjørdi hon um seg á heiðurskonsertini fyri Ella Fitzgerald, og byrjaði at útgeva egnan tónleik stutt eftir, tá hon flutti til Havnar at lesa Ritlist á Setrinum. Hon framførir í dag javnan við soloprojektinum Dania O. Tausen, jazztrioini SWAY (við Marionnu Winther Nagata og Katrinu Olsen) og punkbólkinum Æðrasoppar (við Eyðfinni Bogason Lamhauge og Trygva Danielsen), eins væl og syngur kór hjá ymiskum bólkum á føroyska tónleikapallinum. Til dagligt arbeiðir Dania í plátufelagnum Tutl (síðan 2018) og er nevndarlimur í Havnar Jazzfelag. Hon er aktivur fyriskipari av konsertum, yrkingaupplestrum og festivalunum Vetrarjazz og G!. Dania bleiv serliga umrødd í Føroyum, tá ið yrkingasavnið Skál og dokumentarurin um yrkingasavnið komu út. Savnið og filmurin vóru kontroversiell á tann hátt, at tey útleveraðu Daniu og hennara privatlív, fyri at vísa á, hvussu tað er at vaksa upp innan samkomu á bygd og hvussu tað er at vera ungur og ivandi. Dokumentarurin varð leikstjórnaður av Cecilie Debell (1987) og Mariu Tórgarð (1997).
Útgávur
Útgávur ávegis:
Annað, ið Dania O. Tausen virkar á:
John Bunyan
thumb|John Bunyan John Bunyan (28. november 1628 – 31. august 1688) var kristin enskur høvundur og prædikumaður. Hann var føddur í Harrowden nærhendis Bedford í Onglandi. Hann skrivaði m.a. skaldsøguna The Pilgrim's Progress, sum Victor Danielsen týddi til føroyskt undir heitinum Pílagrímsferðin. Henda bók verður roknað sum kanska fyrsta veruliga skaldsøgan. Eisini ein onnur bók eftir John Bunyan, Hin heilagi bardagin, er á føroyskum í týðing Victor Danielsens.
Bill Clinton
William Jefferson "Bill" Clinton (føddur 19. august 1946 í Hope, Arkansas) var 42. forseti í Sambandsríki Amerika. Clinton fekk eina umfatandi hjartaskurðviðgerð í 2004. Hann varð í 2009 tilnevndur ST umboð fyri Haiti, har hann hevur til uppgávu at stuðla undir endurbygging og neyðhjálp í vanlukkurakta landinum.
Ríkisrættarmál
19. desember í 1998 var ríkisrættarmál innleitt móti Clinton við tveimum ákærum - fyri at hava logið undir eiði og fyri at hava forðað fyri rættvísi. Ákærurnar stavaðu frá einum øðrum rættarmáli móti Clinton, har hann var ákærdur fyri kynsligan ágang móti Paulu Jones, sum hevði arbeitt hjá honum, meðan hann var guvernørur í lutstatinum Arkansas. Ágangurin skuldi verið farin fram á einum hotellkamari í høvuðsstaðnum í Arkansas, Little Rock, tann 8. mai í 1991. Hetta meðan Bill Clinton var guvernørur í Arkansas. Í rættarmálinum royndi ákærin at tekna ein mynd av Clinton sum ein maður, ið fleiri ferðir hevði framt kynsligan ágang móti øðrum kvinnum, sum høvdu arbeitt hjá honum. Ákærin kallaði tí inn fleiri kvinnur, sum tey væntaðu, at Clinton hevði havt kynsligt samband við.
Í rættarmálinum móti Paulu Jones noktaði Clinton fyri at hava havt nakað kynsligt samband við praktikantin í Hvítu Húsunum, Monicu Lewinsky. Ein trupulleiki var tó, at Monica Lewinsky hevði fortalt einum starvsfelaga hjá sær, Lindu Tripp, um tær hugnaløtur, sum hon hevði havt saman við forsetanum. Linda Tripp hevði tikið hesar samrøður upp á band. Tað var ikki ótrúskapurin hjá Clinton, sum førdi til ríkisrættarmálið, tað var hinvegin tann sannroynd, at hann hevði logið undir eiði um hesar hendingar. Hann bleiv tó fríkendur í Senatinum fyri báðar ákærurnar tann 12. februar í 1999.
Bill Clinton í Føroyum
thumb|left|220px|Clinton í Føroyum. Fyrrverandi amerikanski forsetin vitjaði í landinum tann 1. oktober 2007, og í tí sambandinum helt hann fyrilestur í Norðurlandahúsinum. Hann bæði skemtaði og umrøddi álvarsmál, tá hann helt fyrilestur í Norðurlandahúsinum. Hann fyrigav føroysku norðbúgvunum, at teir í landnámstíðini tveittu írsku munkarnar á dyr, og vísti á, at øll lond og einstaklingar í felag hava ábyrgd av at skapa ein betri heim.
Fyrrverandi amerikanski forsetin legði fyri við at greiða frá, at tá hann koyrdi av flogvøllinum í Vágum og sá fólk standa fram við vegnum og veittra til sín, hugsaði hann: "Tit klára tykkum fínt!" Hann kendi seg tí ikki kallaðan at siga føroyingum, hvussu teir skulu liva.
Tó var ein av høvuðsboðskapum hansara, at bæði lond og einstaklingar hava eina felags ábyrgd at skapa ein betri heim. Hann staðfesti, at heimurin stendur opin fyri føroyingum, og at Føroyar hava tikið av møguleikanum at gerast altjóða fiskaframleiðari, komandi oljuframleiðari og kanska eisini áhugavert ferðamál. Hetta verður ofta kallað globalisering, men Bill Clinton vildi heldur brúka orðið interdependence. Velja vit at stíga út í heim, tørvar okkum eisini heimin.
Bill Clinton helt, at hendan støða kann vera bæði góð og ring. Sum oljuframleiðari fáa Føroyar ágóða av, at onnur vilja keypa olju frá føroyingum. Men samstundis átaka føroyingar sær felags avbjóðingarnar hjá heiminum. Hesar avbjóðingar eru eitt nú burðardygg menning, veðurlagsbroytingar og fólkavøkstur.
"Ógvusligi fólkavøksturin ger, at fólkini í fátøku londunum gerast alsamt fleiri, og tey fara at ynskja sær eitt betri stað at búgva, eitt nú Føroyar," segði Bill Clinton.
Bill Clinton ásannaði, at góður trygdarpolitikkur er neyðugur, men vísti samstundis á, at tað fer ongantíð at eydnast at basa øllum yvirgangsbólkum. Hann helt, at útreiðslurnar til hermegi og trygd í USA eru ov stórar, og at hetta forðar fyri, at átøk, ið veruliga muna í triðja heiminum, verða framd.
Um vakstrarhúsárinið segði hann, at atferð okkara má broytast, tí eyðsýnt er, at hetta árin hevur við sær ógvusligar veðurlagsbroytingar. Í hesum sambandi helt hann, at heimurin kann læra nógv av føroysku flagtekjunum. Tær spara nógva orku og eru vorðnar nýggjasti móti í USA.
Saman við øðrum føroyskum fyritøkum var Eik ein av sponsorunum aftan fyri vitjanina hjá Bill Clinton í Føroyum, og vitjanin hjá fyrrverandi forsetanum kann gerast partur av brandingini av Føroyum og Eik uttanlands. "Ein positiv spin-off effekt av forsetavitjanini, er, at kunnleikin til Føroyar økist. Í takt við, at fleiri fáa at vita, at Bill Clinton hevur vitjað Føroyar, gekst lættari at greiða frá okkara landi og fyritøku" sigur Finn Danberg, undirstjóri í Eik.
Listi yvir borgarstjórar í Hvannasunds kommunu
Listi yvir bygdarráðsformenn í Hvannasunds kommunu í Føroyum.
Jönköpings län
150px|right Jönköpings län er ein sýsla í Svøríki. Í eystri hevur Jönköpings län mark við Kalmar län, í norðeystri við Östergötlands län og í norðvestri víð Västra Götalands län. Í suðri víð Kronobergs län. Jönköpings län varð stovnað í 1687. Høvuðsstaðurin í Jönköpings län er Jönköping.
Jönköpings län hevur umleið 341 235 íbúgvar (2013) og eina vídd á 11 194,3 km².
Pontevedra
thumb|Pontevedra
Pontevedra er høvuðsstaður í landslutinum Pontevedra í Galicia, sum er sjálvstýrandi økið í útnyrðingshorninum av Spania. Býurin hevur umleið 85.000 íbúgvar (ár 2020).
Sýriskur fílur
Sýriskur fílur (latín Elephas maximus asurus), er eitt útdeytt undirslag av asiatiskum fíli.
Beinagrindir av Elephas maximus asurus eru funnar í Miðeystri í Turkalandi, Sýria og Irak, stavandi frá tíðarskeiðnum 3 mill. f.Kr. til ár 100 f.Kr.
Fornaldar sýriskir handverkarar skóru lutir úr fílabeini av sýriskum fíli. Framleiðslan var í hæddini í fyrstu øld f.Kr., tá aramæar framleiddu stórfingin innløgd prýði úr fílabeini til møblar. Henda ovurveiða av sýriskum fílum eftir fílabeini elvdi til endaligu týningina av slagnum.
Útsjónd
Sýriskur fílur var eitt tað størsta undirslagið av asiatiskum fíli, ið yvirlivdi upp til søguliga tíð, 3,5 m ella meir til hæddar. Funnar beinagrindir sýna at slagið líktiskt ikki nógv frá indiska slagnum burtursæð frá støddini.
Útbreiðsla
Sýriskur fílur var tað vestara undirslagið av asiatiskum fíli, útbreiðsluøkið rakk frá Sýria til Iran.
Orðadráttur
"Sýriskir" fílar verða ofta nevndir í hellenistiskari søgu, tí seleukidisku kongarnir, ið høvdu nógvar krígsfílar, ráddu fyri borgum í Sýria í hesum tíðarskeiði. Summi halda, at hesir krígsfílar vóru indiskir fílar (E. m. indicus), ið vórðu útvegaðir av seleukidiskum kongum við teirra hertøkum í eystri. Tað er váttað av fornum keldum so sum Strabo og Polybius at seleukidisku kongarnir Seleucus I og Antiochus III høvdu stórar fjøldir av innfluttum indiskum fílum. Spurningurin, hvørt hesir  indisku fílar vóru innfluttir tí at talið av heimligu sýrisku fílunum var farið at minka, ella tí at indisku fílarnir vóru lættari at temja og venja, stendur ósvaraður.
10. desember
10. desember er dagur 344 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 345 um skotár er). 21 dagar eru eftir av árinum. Dagurin er altjóða mannarættindadagur.
Sýriskur fílur
Orðadráttur
Hannibal hevði ein fíl nevndur "Surus"; hetta nevni kundi týtt "hin sýriski". Hesin var kendur sum hansara besti og størsti fílur. Í so fall kann hesin fílur hava verið av seleukidiskum uppruna, men tað verður bara til gitingar um hann var sýriskur ella indiskur. (Annars vóru vanligu krígsfílarnir hjá Karthagomonnum teir smærru norðurafrikansku fílarnir [Loxodonta africana pharaoensis], eitt undirslag av afrikanskum runnafílum ið eisini er útdeytt.)
Carl Friedrich Gauss
thumb|Carl Friedrich Gauss í 1840 Johann Carl Friedrich Gauss (týskt: Gauß, føddur 30. apríl 1777 í Braunschweig, deyður 23. februar 1855 í Göttingen), var týskur støddfrøðingur og alisfrøðingur.
Grey DeLisle
Erin Grey Van Oosbree (fødd 24. august 1973), betri kend undir listanøvnunum Grey DeLisle og Grey Griffin er amerikanskur sjónleikari, raddaleikari, sangari, sangskrivari.
1811
1811 (MDCCCXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
1753
1753 (MDCCLIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Grímsfjall
thumb|Grímsfjall, sæð frá [[Hvalbiareiði|Hvalbiareiðinum.]] Grímsfjall er fjall í Suðuroynni. Fjallið er 327 metrar høgt. Grímsfjall er á vestursíðuni av Suðuroynni vestanfyri bygdina Hvalba. Grímsfjall er millum bæði eiðini í Hvalba: Hvalbiareiði, sum er tað syðra og eisini verður rópt Fiskieiði og Norðbergseiði, sum er tað norðara eiði og sum eisini verður rópt Á Drátti. Grímsfjall er valla á eystursíðuni, sum vendir móti Hvalba men høgt berg móti vestri, sum vendir út móti Norður Atlantshavinum.
Southampton
right|250px|thumb|Søguligir bygningar í Southampton. Southampton er ein býur (city) í greivadøminum Hampshire á syðru strondini í Onglandi. Havnarbýurin hevur status bæði sum sjálvstøðugur fyrisitingarligur myndugleiki (unitary authority) og sum fyrisitingarligt øki (district) innan greivadømi. Southampton liggur 110 kilometrar í ein útsynning frá London, nakað miðskeiðis millum býirnar Salisbury og Portsmouth. Í 2019 búðu í býnum fleiri enn 252 túsund fólk.
Los Angeles
Los Angeles ella L.A. er næststørsti býur í USA og størsti býur í Kalifornia. Los Angeles varð grundlagdur í september 1781. Upprunanavnið hjá býnum er El Pueblo de la Reina de los Ángeles (á føroyskum "Bygdin hjá einglanna drotningini"), og býurin verður eisini róptur City of Angels (føroyskt "einglanna býur"). Í sjálvum býnum búgva 3,8 milliónir í 2014. Men L.A. er vaksin saman við fleiri aðrar býir, og til samans eru hesir býir eitt veldiga stórt samanrunnið stórbýarøki, ið er uml. 10.000 km2. Í stórbýarøkinum búgva uml. 13 milliónir fólk. Tað er meira enn 2 ferðir so nógv sum í Danmark. Stutt haðani eru strendur og snotiligir havnarbýir. Har er lutfalsliga heitt alt árið, og ikki so vátt. Fleiri milliónir fólk úr øllum heimi ferðast hagar á hvørjum ári.
Hann er ídnaðarbýur, har verða mest gjørd bilar og flogfør. Bilarnir í Los Angeles eru fleiri enn í nøkrum øðrum býi, og hetta kemur av, at býurin er bygdur á so ógvuliga stórum øki. Nógv av fólkinum býr í egnum húsum við urtagarði rundanum. Teir nógvu bilarnir elva til álvarsama luftdálking. Í Los Angeles og har um leiðir fara motorvegir í hópatali í allar ættir. Allir hesir bilarnir elva til álvarsama dálking. Tætt við býin eru góðar oljukeldur. Landið rundan um býin er slætt og væl dyrkað, men teir mugu veita vatn til bøin.
Søga
thumb|left|250px|Forstaður við sethúsum í [[Camarillo. Los Angeles er ein býur við nógvari tilflyting. Stórur tørvur er á íbúðahúsum og fólk mugu búgva langt burturi frá miðbýnum.]] thumb|right|250px|Í miðbýnum í Los Angeles. Fyrst var ein lítil handilsstaður, sum so við og við vaks til ein bý. Fyri 1920-árini vóru ikki nógvir bilar og bussar. Fólk, sum arbeiddu í ídnaðinum, máttu fara til gongu til arbeiðis. Tí kundi ikki vera ov langt ímillum bústaðarøki og ídnaðarøki. Ídnaðarfyritøkur vóru ofta mitt inni í býinum, og tað hevði við sær álvarsama dálking og CO2-útlát, til dømis frá verkstøðum, stálverkum og sláturvirkjum. Tess fleiri fólk flutu hagar at arbeiða, tess størri varð tørvurin á handlum, sjúkahúsum, bústøðum, verkstøðum og samferðslu. Fyri at gera pláss fyri øllum hesum fólkunum hava tey bygt ymsar forstaðir rundan um býin. So hvørt sum býurin fór at vaksa, vasks eisini tørvurin á bústøðum. Í nógvum býarpørtum var so trongligt, so heldur enn at byggja fleiri íbúðarhús inni í býnum, fóru tey undir at byggja bústaðir í útjaðaranum á býinum. Í 1950-árunum og 1960-árunum vórðu nógvir forstaðir bygdir uttan um Los Angeles, serliga í Ventura- og Orange County. Síðan 1960-árini eru flestu bústaðir í bygdir uttan um miðbýin. Nú á døgum er støðan tann, at ein meiriluti av fólkinum býr í forstøðunum og arbeiðir inni í býunum. At so nógv fólk eiga bil, hevur eisini havt við sær, at stórar sølumiðstøðir eru komnar uttan um.
Tá ið jarnbreytirnar seinast í 19. øld vórðu útbygdar, og vegirnir blivu betri, fóru býurin at vaksa, bæði í vídd og í íbúgvatali. Samferðslan gjørdi eisini, at útsjóndin á býinum broyttist. Gjøgnum alla 20. øld eru arbeiðspláss og bústaðarøki í býinum flutt alsamt longri hvørt frá øðrum. Tá ið fleiri bilar komu, og eisini almenn samferðsla, so sum bussar, sporvognar og grundarbreytir, bar til at flyta ídnaðin út. Í Downtown Los Angeles eru í staðin bygdir fleiri bygningar til skrivstovur. So hvørt sum jarnbreytirnar komu, gjørdist tað m.a. nógv lættari at flyta tungar vørur yvir land. Tá bar nógv betur til at fáa gagn av náttúru­ tilfeingi innan úr statinum, til dømis jarnmálmi og gull. Damp­maskinan varð upp­funnin, og hon varð rikin við koli. Men nú á døgum hava teir ikki longur sama týdning. Ein orsøk er, at nógv av námsídnaðinum og stálídnaðinum USA er givin, og framleiðslan er í staðin flutt til Latínamerika og Ásia.
Rasuófriðurin í 1992
thumb|right|240px|Ófriðurin í L.A. í 1992 var ringasti rasuófriður í [[USA í 30 ár.]] Í 1980-árunum og fyrst í 1990-árunum var búskaparlig afturgongd í USA, og nógvastaðni vaks spenningurin aftur ímillum hvít og svørt. Í 1992 endaði hesin spenningur við ógvusligum ófriði í Los Angeles, tá ið eitt nevningating, bara hvít, fríkendi fýra hvítar løgreglumenn, sum vórðu ákærdir fyri grovan harðskap ímóti einum ungum afroamerikonskum manni. Avgerð nevningatingsins fekk øði í tey svørtu økjunum í Los Angeles. Ófriðurin stóð við í tvey samdøgur, eini 60 fólk doyðu, og fleiri enn 2000 vórðu skadd. Oyðilagt var fyri einar 800 mió. dollarar, og herurin og fleiri túsund løgreglufólk máttu leggja upp í. Ófriðurin í Los Angeles í 1992 var ringasti rasuófriður í USA í næstan 30 ár og vísti, at hóast nógv var batnað, var størri fíggindaskapur ímillum hvít og svørt enn hildið. Ótti fyri ófriði og ráni og skotbardøgum vóru ófrættatíðindi. Ein ríkisnevnd, ið varð sett at kanna ófriðin, fanst at løgregluni í Los Angeles og segði hana fara alt ov harðliga fram.
Neistin sum festi í ófriðin í Los Angeles, var ein tilburður í 1991. Nakrir hvítir løgreglumenn steðgaðu einum svørtum bilførara, nevndur Rodney King, noyddu hann at leggja seg niður, lupu síðan á hann og slógu hann og sparkaðu hann. Rodney King, ið einki hevði gjørt til saka, var fluttur á sjúkrahús, illa skaddur. Ein eygleiðari tók álopið upp á sjónband, og upptøkan, ið vardi 2 minuttir, varð sýnd í amerikanska sjónvarpinum, men hóast álítandi prógv, vórðu løgreglumenninir fríkendir í Simi Valley.
Búskapur
thumb|right|260px|Undirhaldsídnaður er týdningarmesti ídnaður í Los Angeles. Síðan fyrst í [[1920-árini|1920-árunum hevur undirhaldsídnaðurin tikið seg nógv fram í L.A.]] Los Angeles er størsti undirhaldsídnaðarbýur í heiminum. Av tí at luftin í Kalifornia er so turr, og sólin sær at kalla hvønn dag, ber sera væl til at taka film upp har. Hetta gera tey í tí viðgitna filmbýnum Los Angeles; haðani verða filmar sendir um allan heim. Tíðliga í 20. øld byrjaðu filmsfeløg úr bæði New Jersey og New York at flyta til Kalifornia orsakað av tí sólríka veðurlagnum. Undirhalds-ídnaðurin er ein ídnaðargrein, sum veksur skjótt í Los Angeles. Hann fevnir um til dømis filmar, sjónvarpssendingar, internetið, telduspøl, tónleik, tíðarrit og bøkur. Vøksturin í undirhalds-ídnaðinum hevur samband við ta tøkniligu menningina á KT-økinum, harundir sjónvarp yvir fylgisveinar ella kaðal og internetið. Tøknin ger tað møguligt at røkka út til nógv fleiri fólk enn nakrantíð áður, og tí ber til at brúka fyrimunirnar við hópframleiðslu og samvirkandi fyrimunir. Fyrimunir við hópframleiðslu og samvirkandi fyrimunir bera millum annað í sær, at ein filmfyritøka, sum t.d. Warner Bros í Burbank, bæði kann vinna pening av sjálvum filminum (filmsfløgur, atgongumerki í biohøllum og søla á internetinum) og av telduspølum, leikum og bókum. Eitt gott dømi um hetta eru Star Wars-filmarnir, har sølan av leikum hevur kastað næstan líka nógv av sær sum filmarnir sjálvir. Tað arbeiða 129,675 fólk í undirhalds-ídnaðinum í Los Angeles í 2012.
Tað eru tey, sum halda, at vaksandi undirhaldsídnaðurin í Hollywood brýtur niður landamørk og elvir til eina mentanarliga alheimsgerð. Tá ið tær somu sjónvarpssendingarnar úr Hollywood verða vístar í t.d. Suðurafrika, Føroyum og Suðurkorea, elvir tað til eitt slag av heimsmentan, har hugsarnir, rák og brúkaraatferð verða felags.
Umhvørvi
thumb|right|250px|[[Bilarnir í Los Angeles eru fleiri enn í nøkrum øðrum býi í USA. Allir hesir bilarnir elva til álvarsama luftdálking.]] Ofta hava Los Angeles trupulleikar við umhvørvinum, serliga vegna útlát av ymsum slag. Tann nógva bilferðslan og útlátið frá fabrikk­unum elva til álvarsliga luftdálking. Viðhvørt er luftin so ring, at ávaringar verða sendar út í sjónvarpi og útvarpi, so at fólk kunnu halda seg innandura. Ein tann størsta orsøkin til dálkingina eru teir nógvu bilarnir. Vegirnir eru ofta stúvstappaðir við bilum, og tað tekur alsamt longri tíð at koma fram. Í Los Angeles mugu nógv fólk ferðast meira enn tveir tímar um dagin til arbeiðis og úr arbeiði inni í býnum. Harumframt flyta so nógv fólk til býin, at har er stórur tørvur á bústøðum. Eitt annað vandamál eru rúgvurnar av burturkasti, sum vaksa í hvørjum.
Tað regnar næstan ikki frá apríl til november. Og í sama tíðarskeiði er tann hægsti miðalhitin uml. 30 °C. Um summarið er hitin ofta oman fyri 40 °C. Nógv orka verður brúkt til at køla luftina á skrivstovum, gistingarhúsum, í húsum og íbúðum.
==Kriminalitetur == thumb|right|250px|Los Angeles er ein býur við nógvari tilflyting og stórum muni á ríkum og fátækum. Sum við øllum øðrum stórbýum í USA, so myndar eisini harðskapur og annað líknandi lívið í býnum, serliga náttarlívið. Lógloysið í Los Angeles er størri her enn miðaltalið fyri landið; har vórðu 298 morð skrásett í 2012. Løgreglan í Los Angeles, L.A.P.D., gav í 2012 út $200 innkeypsgávukort til fólk, ið lótu automatisk skotvápn aftur, og $100 gávukort til teirra, ið lótu eina hondpistól, høglbyrsu ella riflu. Líknandi hevur verið gjørt í fleiri øðrum býum so sum Boston í Massachusetts og Detroit í Michigan. Nakrir serfrøðingar meta, at tað at keypa skotvápnini aftur hevur lítla ávirkan á at minka um harðskap við skotvápnum. Millum annað halda tey, at skotvápnini, ið verða givin vekk eru fyri tað mesta gomul ella arvaði skotvápn, ið eru ólík at verða brúkt. So er tað eisini lætt hjá vápnaeigarum í Kalifornia at keypa sær nýggj aftur. Borgarstjórin í Los Angeles, Antonio Villaraigosa (D), heldur tað harafturímóti vera eitt stig, ið kann takast móti skjótingini, sum var í Newtown í Connecticut í 2012.
Lomvigi
Lomvigi ella lomviga (frøðiheiti - Uria aalge) er svartur sjófuglur. Sagt verður, at lomvigin kemur at landi á pálsmessu og í bergið á leypársmessu. 31. juli sigst lomvigin aftur leggja frá landi. Loyvt er (í 2007) at skjóta lomviga frá 1. oktober til 20. januar. er svartur omaná, hvítur í neðra. Summir hava eina hvíta striku aftur frá eyganum; teir eru sama slagið sum hinir, men eru oftast stórir. Fyrst í juni hevur lomvigin vorpið, eittans egg, stórt eftir fuglinum. Frá tí tjúkkasta smalkast tað beint og javnt móti hinum klænra endanum, sum er óvanliga spískur; eggið rullar tí ikki beinan veg, men heldur runt í ring, og tað man mangan hava bjargað teimum frá at fara út av rókini. Frá 5. til 8. juni fara menn at ræna, t. e. at taka eggini. Í stórum línum síga teir langt niður í bergið — í Skúvoy um 80 favnar, — og har, sum loft er, gera teir stór reiggj út og inn. Eggini eru vøkur, frá fagrasta grøna til bleikgrønt og stundum hvítt, sett við dimmum blettum og strikum, sum gera tey ólík hvørjum øðrum. Orðið gongur, at aldri finnast tvey lomvigaregg, sum eru meinlík á liti. Summi sýnast at vera einlitt grøn, men hyggur tú gjøllari eftir, so sært tú altíð onkun dimman blett, sum ger eitt frámerki. Skúvoy og Dímun eru bestu lomvigalondini í Føroyum. Skúvoyingar fáa so nógv egg útyvir tað, teir brúka sjálvir, at teir fara við heilum bátsfarmi til Havnar at selja. Skjótt verpur lomvigin aftur, og hann vermir í rúmar 4 vikur. Ungfuglurin situr hesa tíðina niðast við sjógvin; hann er kallaður hellufuglur og verður tikin av báti við fleygastong. Nú pisurnar eru útkomnar, flúgva teir gomlu javnan við nebbasild í nevinum. Tá ið ein lendir á rókini, eru nógv opin gap uttan um hann, men hin gamli kennir væl unga sín. Dúnaða pisan er brúnlig omaná, grá-sprøklut um háls og síður, hvít í neðra. Um miðjan juli kemur fyglingin fyri. Við eini stuttari stong og stórum neti gongur fyglingarmaðurin eftir rókini, varliga framat, har sum lomvigin situr tættur. Har leggur hann netið omanyvir og kann fáa nógvar í tað, um 5—8 man vera tað vanliga, 10—15 er væl fingið, og 20 má sigast nógv, tó at tað hevur hent at fingið 60. 1000 lomvigar kann ein kringur fyglingarmaður fáa ein góðan dag. Men við hetta lag misfarast nógvar pisur. Tí hava teir summstaðni lagt fyglingina av og fleyga nú í staðin. Í flognum er lomvigin ikki so snúiligur sum lundin og tí betri at fleyga.
Fyri ólavsøku eru pisurnar floygdar. Mest um kvøldið síggjast tær fara av rókini, ein lítil fyrst og tveir stórir — faðir og móðir — hvør sínumegin aftanvert við hana. Har, sum stór urð er undir, bera tey gomlu ofta ótta fyri at hin lítla fer ikki at vinna út á sjógv, og so við og við geva tey henni tá eitt stump uppeftir. Eisini á sjónum halda tey saman fyrru tíðina. Ber okkurt, sum t. d. ein fles, upp ímillum, so tey ikki síggja hvørt annað, so ljóðar í heilum karr karr karr øðrumegin og pi pi pi hinumegin, til tey hittast aftur. Umframt við fygling og fleygi verður nógvur lomvigi fingin við snaru. Snaran er ein flaki av viði við nógvum lykkjum av faksi omaná, og lomvigin, sum altíð dámar væl at sita á rekaviði, fer upp á hann, men fær so føturnar fastar í lykkjurnar. Eisini verður nógvur lomvigi skotin víða um á sjónum. Og tó hevur hann heldur nørst enn minkað í seinnu tíðini. Um veturin ferðast hann um langt úti á havinum. Nakrir síggjast tó her; tá er hann bleikgráur framman á hálsinum og upp í vangarnar. Sama lit hevur steffan, t. e. pisan, tá ið hon er komin á sjógvin.
Margrethe Vestager
Margrethe Vestager Hansen (fødd 13. apríl 1968 í Glostrup) er danskur politikari, EU-ráðharri. Hon er útbúgvin løgfrøðingur. Hon var búskapar- og innlendismálaráðharri í Danmark frá 3. oktober 2011 til 2014. Hon var formaður fyri Det Radikale Venstre frá 2007 til 2014.
Politisk
Hon var politiskur leiðari av Radikale Venstre og var búskapar- og innlendismálaráðharri frá 3. oktober 2011 til 2014. Hon var eisini varaforsætisráðharri í Danmark frá 2011 til 2014. Harumframt var hon kirkjumálaráðharri frá 1998 til 2000, kenslumálaráðharri 1998-2001. Hon gjørdist politiskur leiðari fyri Radikale Venstre eftir Marianne Jelved hin 15. juni 2007. Hon var formaður fyri fólkatingsbólkin hjá flokkinum 2007 til 2011.
Whalsay
Whalsay, (norrønt Hvalsey), er sætt-størsta oyggin í Hetlandi, og hevur næstflest íbúgvar (eftir Mainland), í 2004 hevði oyggin 1034 íbúgvar.
Pål Eitrheim
Pål Eitrheim arbeiður í Equinor sum framkvæmdastjóri nýrra orkulausna (NES) síðan 17. ágúst 2018. Hann eru norsk.