cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hetlands-skotskt mál
Eins og doriska dialektin í Landnyrðingsskotlandi, so líkist hetlands-skotskt burturfrá dialektunum longri suðuri í Skotlandi. Tað hevur í ein vissan mun egið orðatilfar, og er í summum førum meiri gamaldags enn aðrar nútíðar skotskar dialektir. Men av tí at ongin standardur finst til at lýsa mun imillum dialektir og mál, so er ilt at siga, um hetlands-skotskt er egið mál í mun til enskt.
Ungarska fótbóltslandsliðið
Ungarska fótbóltslandsliðið
Flest dystir
Nøvn við feitari skrift vísa leikarar ið enn eru virknir fótbóltsleikarar. Dagført ''18. juni 2016''.
Núverandi hópur
Hesir 23 leikarar eru í hópinum, ið varð úttikin til EM í fótbólti 2016 ''Dystir og mál eru dagførd 18. juni 2016, eftir dystin móti Íslandi.''
450-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld
Áratíggju: 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini 440-árini - 450-árini - 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini
Ár: 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459
Windhoek
Windhoek (/ˈvɪnt.hʊk/; týskt: Windhuk; khoekhoe: ǀAiǁgams; herero: Otjomuise) er høvuðsstaður og størsti býur í Namibia. Windhoek hevur umleið 322.500 íbúgvar (2011).
Uffe Ellemann-Jensen
220px|thumb|right|Uffe Ellemann-Jensen Uffe Ellemann-Jensen (føddur 1. november 1941 í Haarby á Fyn, deyður 18. juni 2022 ) var ein danskur politikari, ið var limur í mið-høgrasinnaða flokkinum Venstre. Hann sat i fólkatinginum frá 1977 til 2001.
Hann var formaður fyri Vinstra árini 1984–1998 og í tíðarskeidinum frá 1982 til 1993 var hann uttanríkisráðharri í stjórnunum hjá Poul Schlüter (I, II, III og IV).
Reki
Svimjifelagið Reki var eitt føroyskt svimjifelag við heimstaði í Leirvík. Í 2010 legði felagið saman við svimjifelagnum Skeggjar, nýggja felagið fekk navnið Reysti.
Svimjarir úr Reki
Nevnast kunnu nakrir svimjarir, sum byrjaðu at svimja við svimjifelagnum Reki:
Nevndin í Svimjifelagnum Reki
Áðrenn svimjifeløgini Reki og Skeggjar løgdu saman, sá nevndin soleiðis út:
Filmseftirlitið
Filmseftirlitið varð formliga sett á stovn í 1976, og virkaði eftir eini lóg frá 1938 og eini kunngerð frá 1960. Eftirlitið hevði til uppgávu at meta um, um filmar, ið sýndir vórðu alment í Føroyum, vóru hóskandi. Hetta hevði við sær, at Filmseftirlitið kundi seta aldursmark á filmar, og í summum førum klippa óhóskandi brot burturúr filmum, um hetta ikki hevði týdning fyri søgugongdina.
1931
1931 (MCMXXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
IShowSpeed
Darren Watkins (føddur 21. januar 2005 í Cincinnati í Ohio) er ein amerikanskur rappari og youtubari, ið er kendur undir listanavninum IShowSpeed (vanliga nevndur Speed). IShowSpeed hevur pr. desember 2022, 14.7 milliónir haldarar og 1 milliardir sýningar av YouTube rás sínari.
Carolina
thumb|right|250px|Kort av [[USA har Carolina er merkt.]] Carolina er felagsheiti ið verður nýtt um South- og North Carolina í USA. Fólkatalið var 14,1 mió. við ársbyrjan 2011.
Peter Høeg
Peter Høeg (føddur 17. mai 1957 í Keypmannahavn) er ein danskur rithøvundur, sum gjørdist heimskendur fyri skaldsøgu sína Frøken Smillas fornemmelse for sne (1992).
Sálarfrøði
thumb|right|250px Sálarfrøði er frøðigrein um sálarligar eginleikar og atferð hjá fólki. Hetta er nýggj vísindagrein, ikki grundað fyrr enn miðskeiðis í 19. øld, og hon mennist ógvuliga skjótt. Sálarfrøði er um menniskjunnar hugsan, kenslur og hugmyndir, og sálarfrøðingar kunnu hjálpa okkum at skilja okkum sjálv betur. Sálarfrøðingar kanna spurningar, vit øll spyrja okkum sjálvi av og á. Hví eru vit, so sum vit eru, hvat duga vit ella hví nýtist okkum at læra? Sálarfrøðin kannar, hvussu fólk rigga saman við øðrum. Sálarfrøðingar royna at hjálpa okkum, tá ið lívsgrundin ryður undan okkum.
Í føroyska fólkaskúlanum er møguleiki at leita sær ráð hjá skúlasálarfrøðingi. Sálarfrøðingar royna at greina, hvussu frægast er at hjálpa barni, sum hevur trupulleikar í skúlanum. Trupulleikar kunnu standast av at læra at skriva, rokna ella lesa. Barnið trívist ikki í skúlanum. Sálarfrøðingarnir geva sær góðar stundir at práta við foreldrini, barnið og lærararnar. Við samrøðum og royndum royndir sálarfrøðingurin at greina, á hvørjum økjum barnið er væl fyri, og hvar tað er illa fyri, so tað kann læra at skilja seg sjálvt betur. Sálarfrøðingurin kann heva foreldrum og børnum ráð um trupulleikar heima við hús.
Renosterberg
250px|thumb|right|Renosterberg í Northern Cape Renosterberg er ein kommuna í Northern Cape í Suðurafrika og hevur umleið 10 978 íbúgvar.
Hestur
Hestur hevur fleiri týdningar:
Tom Boonen
Tom Boonen (føddur 15. oktober 1980) er ein belgiskur professionellur súkklari, ið vann HM í vegsúkkling í 2005. Hann súkklari fyri liðið, og er serfrøðingur í eindagskappingum ið hava spurt til seinast. Hann vann súkklumonumentini Paris-Roubaix 4 ferðir og Kring Flandern 3 ferðir, umframt fleiri aðrar sigrar, eitt nú hevur hann fimm ferðir vunnið E3 Harelbeke, hann hevur vunnið 6 teinar í Tour de France og fýra ferðir hevur hann vunnið Tour of Qatar.
Tíðarlinja yvir úrslit á Monumentkappingum
DNF = Gjøgnumførdi ikki — = Luttók ikki
Kilimanjaro
thumb Kilimanjaro er hægsta fjall í Afrika. Fjallið er 5.895 metrar høgt.
Liv and Maddie
Eyðkennislagið til sjónvarpsrøðina hava teir báðir føroyingarnir Bárður Háberg og Óli Jógvansson skrivað og framleitt, teir eiga tónleikafyritøkuna Baroli Music. Temalagið eitur Better in Stereo.
Søgugongd
Sjónvarpsrøðin snýr seg um tvær eineggjaðar tvíburðarsystrar við sera ymiskum persónleikum. Liv Rooney er sera feminin og hevur verið filmsstjørna í Hollywood í fýra ár í egnum TV-show, meðan Maddie er meira dreingjalig og dámar væl ítrótt og spælir við á kurvabóltsliðmum í skúlanum.
Leikarar
Leiklutir í sjónvarpsrøðini Liv and Maddie:
Sporadurnar
thumb|right|Sporadurnar er norðasti oyggjabólkurin, sum er strikaður inn við reyðum á hesum korti. Sporadurnar ella Sporaduoyggjarnar (Grikst mál: Σποράδες - Sporades) er ein oyggjabólkur í Grikkalandi. Oyggjarnar eru norðanfyri næststørstu griksku oynna Evvia og eystanfyri landslutin Thessalia á fastlandinum. Oyggjarnar eru 24 í tali. Fýra av oyggjunum er bygdar, hinar eru smærri oyggjar ella hólmar, har ongin býr.
Sporaduoyggjarnar
Dodekanes-oyggjarnar verða viðhvørt nevndar Syðru Sporaduoyggjar saman við Kykladunum.
CAFF
CAFF (stytting fyri Conservation of Arctic Flora & Fauna) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. Bólkurin hevur til endamáls at arbeiða við skipanum um varðveitslu av tí lívfrøðiliga margfeldinum í Arktis og á henda hátt tryggja eina burðardygga gangnnýtslu av tilfeinginum. CAFF er skipað við einum ráði, Management Board, har øll 8 limalondini luttaka. Føroyar hava eisini umboð í ráðnum, og seinastu árini hava vit ikki luttikið, men bert fylgt við arbeiðnum. Fyri Føroyar er Anna Maria Fosaa umboð í stýrinum.
Fleiri fakundirbólkar eru undir ráðnum. Hesir bólkar hava til endamáls at samskipa samstarv millum vísindafólk og seta í gongd verkætlanir, hvørs endamál er at varðveita tað lívfrøðiliga margfeldið :
Jógvan Poulsen
200px|thumb|Tingmanning Sambandsfloksins [[1906 - Jógvan er triði frá vinstru.]]
Jógvan Poulsen (føddur 19. februar 1854 við Svínáir, doyði 21. januar 1941 á Strondum) var ein føroyskur lærari, rithøvundur og politikari (Sambandsflokkurin).
Hann var sonur Birgithe (fødd Thomasdatter) og Poul Joensen. Foreldur hansara komu upprunaliga úr Funningi og av Eiði, men settu búgv við Svínári, ið tá var ein ung niðursetubygd.
Hann var lærari í Sjóvar sókn og tingmaður hjá Sambandsflokkinum.
Frá 1876 - 1917 helt hann skúla á Strondum, Skála og Selatrað.
Vøluspá
right|200px|thumb|Vølvan byrjar sína frásøgn. Vøluspá er kendasta og mest týðandi av norrønu gudakvæðunum. Soleiðis ljóðar fyrsta ørindi í Vøluspá:
Tað finnast tvær fullfíggjaðar uppskriftir av kvæðnum, onnur í tí sokallaðu kongabókini Codex Regius, meðan hin er at finna í Hauksbók. Munurin millum uppskriftirnar er lítil, stavsetingin brýtur frá og onkur ørindi mangla í báðum. Vanligt er tí at nýta ein “normaliseraðan” tekst, har holini í aðrari útgávuni eru fylt út úr hinari.
Úrslitið er tann kenda útgávan av Vøluspá við 66 ørindum, yrktar í kvæðaháttinum fornyrðislag.
Tað sum serliga skilur Vøluspá frá øðrum gudakvæðum er, at tað ikki bara er ein uppremsan av ymsum mytologiskum frumevnum, men at kvæðið hevur eina nøkulunda samanhangandi søgugongd úr byrjan í enda.
Fleiri kvæði?
Tað er eitt sindur óvist, hvar og nær Vøluspá er yrkt. Helst er kvæðið sett saman í Íslandi onkuntíð seint í 10. øld, altso stutt fyri kristningini av landinum. Óvissan er tó grundað á ta sannroynd, at partar av Vøluspá tykjast at vera eldri enn aðrir. Hetta, og so frávik í frásagnarhættinum, bendir á, at kvæðið er sett saman av fleiri eldri mytiskum kvæðum.
Endurskipaði teksturin hjá Bugge
Ein afturvendand spurningur viðvíkjandi Vøluspá er: hvør er tað, ið vølvan tosar við? Hóast hon í innganginum biður “allar heilagar verur” t.v.s. mannaættina um ljóð, og fleiri ferðir setur spurningin: “Skilja tit nú ella hvat?”, so benda fleiri skeivt sett ørindi inni í sjálvum tekstinum á, at Vøluspá, sum onnur norrøn kvæði, upprunaliga hevur havt ein episkan inngang. Hetta fekk norska filologin Sophus Bugge (1833-1907) at gera eina lítla endurskipan av tekstinum, har hann flutti ørindini 22, 28 og 29 fremst í kvæðið.
Ver tó varugur við, at henda endurskipan, hvussu logisk hon enn kann tykjast, merkir, at kronologiska uppsetingin í upprunatekstinum er broytt.
Vøluspá
Um vit nýta tann endurskipaða tekstin hjá Bugge, so byrjar Vøluspá við at siga frá vølvuni og seiðkvinnuni Heið, sum undir andamáning í einsemi fær vitjan av Óðini. Hin gamli ásagudurin gevur henni gávur at síggja út í ymsar heimar.
So byrjar vølvan sína frásøgn við at siga frá um upphavið, hvussu tíðin tók sína byrjan í tí mytisku frumglopruni Ginnungagapi, um hvussu frumlutirnir vórðu til, og hvussu gudarnir fingu skil á tí skipaða alheiminum.
Eftir hetta kemur parturin ið vanliga rópast Dvørgatal, har vølvan sigur frá upphavi dvørganna og reksar eina rúgvu av dvørganøvnum upp. (Dvørgatal er helst eitt kvæði fyri seg, sum av einari ella aðrari orsøk er vavt upp í Vøluspá).
Síðan sigur vølvan frá, hvussu fyrstu menniskjuni vórðu skapt, og um nornurnar, lagnuguddómarnar, ið halda til við einari av rótunum á Yggdrasils aski.
Vølvan sigur eisini frá umstøðunum viðvíkjandi tí fyrsta krígnum í heiminum, tá gudaættirnar æsir og vanir ruku í krovið á hvørjum øðrum, orsakað av drápinum av tí frumkendu Gullveig.
Í øðrum parti verður hin ljósi og góðlynti Baldur dripin. Drápið hevur við sær eina røð av ræðugerðum, sum enda við ragnarøkum, har gudar og jatnir útrudda hvønn annan. Ragnarøkur gera enda á heiminum, jørðin søkkur í kav, og alt endar aftur í sínari upprunastøðu í ti myrka ruðuleikanum.
Sambært vølvuna skal ein nýggjur heimur tó rísa úr havinum. Har skulu Baldur og drápsmaður hansara Høður ráða fyri borgum. Ein nýggjur gullaldur skal koma, men fyri at gera vart við at alt gongur í ring, hómast hin ræðuligi ormurin Niðhøggur í sjónarringinum, ein áminning um at eisini hesin nýggi heimurin er dømdur til undirgang og deyða.
Otjozondjupa
300px|thumb|right|Otjozondjupa í Namibia Otjozondjupa er ein av teimum 14 regiónunum í Namibia og hevur umleið 142 400 íbúgvar. Otjiwarongo er bæði høvuðsstaður og størsti býur í Otjozondjupa.
Óli Niklái Skaalum
200px|thumb|Tingmanning Sambandsfloksins [[1906 - Óli er fjórði frá vinstru.]]
Óli Niklái Skaalum (29. apríl 1849 - 29. januar 1924) varð lærari í Hvalba og tingmaður hjá Sambandsflokkinum 1906 - 1916. Hann var útbúgvin lærari í 1872. Hann undirvísti í Sandvík til 1909 og síðan í Hvalba.
Potsdam
321px|thumb|Potsdam 321px|thumb|Sanssouci slottið í Potsdam. Potsdam er høvuðsstaður og størsti býur í týska stakríkinum Brandenburg. Býurin liggur við ánna Havel, í ein útsynning uttanfyri týska høvuðsstaðin Berlin. Í 2018 búðu uml. 178.000 fólk í Potsdam.
Fermium
Fermium er eitt frumevni, ið er nummar 100 í skeiðbundnu skipaninini.
Íslandsgás
Íslandsgás ella svalbarðsgás (frøðiheiti - Anser brachyrhynchus) líkist korngás og grágás á liti, men er góðan mun minni. Nevið er stutt, svart í innara helmingi, reytt í ytra. Føturnir eru reyðir. Tær eiga í ómetiligum meingi norðuri á Svalbarði og helst longur norðuri við. Um veturin eru tær í óføra stórum flokkum í Skotlandi og Onglandi, so varnar, at tað er ikki meir enn hending at sleppa teimum nær. Sera sjáldan vitast korngás ella svalbarðsgás at vera sæddar í Føroyum. Ivaleyst eru tær tó ikki so heilt sjáldsamar. Flestallir menn kenna tær ikki frá grágás, sjálvt um teir hava tær í hondini; og sjálvt teir fuglakønu kunna ikki kenna tær, uttan teir koma teimum nøkulunda nær.
Volodymyr Zelensky
Volodymyr Oleksandrovych Zelenskyy (føddur 25. januar 1978 í Kryvyj Rih, Ukraina) er forseti í Ukraina. Hann er fyrrverandi sjónleikari og skemtari. Í 2019 bleiv hann valdur til forseta. Hann er av jødiskari ætt. Síðan 2003 hevur hann verið giftur við Olena Kiyashko.
Gerhard Schröder
250px|thumb|right|Gerhard Schröder í 2015 Gerhard Fritz Kurt Schröder (føddur 7. apríl 1944 í Mossenberg í frístatinum og fyrrverandi fúrstadøminum Lippe; nú í Nordrhein-Westfalen) er týskur løgfrøðingur og politikari. Hann hevur verið týskur kanslari frá 1998 til 2005.
Delaware
Stakríkið Delaware (enskt: State of Delaware) er eitt av minstu stakríkunum í Sambandsríkinum Amerika, men er eisini eitt av teimum vakrastu. Íbúgvatættleikin í Delaware á 179/km², er hægri enn í flestu amerikansku statunum. Tann 1. jan. 2015 var íbúgvatalið 935 614. Høvuðsstaðurin eitur Dover. Størsti býur er Wilmington (71 305 fólk) á eysturstrondini við Atlantshav. Næststørsti býurin er Dover. Eyknevni er Hin Fyrsta Staturin (enskt: The First State).
Landalæra
Delaware plaga amerikanir at býta í 3 partar: New Castle County, Sussex County og Kent County. Stakríkið er vakurt, langir firðir ganga inn í stakríkið og fram við teimum eru ofta stórar skógvaksnar herðar. Áirnar eru nógvir, og av tí nógva avfalli kunna tær ofta vera heilt stríðar. Tann longsta er Delaware River (484 km).
Søga
Delaware er nevndur eftir Thomas West, 3. baron “De La Warr” (1577-1618), ið var guvernørur í bretska hjálandinum Virginia. Í 1787 bleiv Delaware lutstatur í USA. Delaware var fyrsta stakríkið í USA. Stakríkið er eisini eitt av ríkastu statum í USA.
Útoyggjastevna
Útoyggjastevna verður hildin einaferð um árið í juni ella juli. Tað er Útoyggjafelagið ið skipar fyri stevnuni. Stevnan verður hildin á einari av teimum átta útoyggjunum í Føroyum. Oyggjarnar sum eru limir í Útoyggjafelagnum eru: Fugloy, Svínoy, Kalsoy, Mykines, Koltur, Hestur, Skúvoy og Stóra Dímun. Í 2011 varð stevnan hildin hin 18. juni á Húsum og í Syðradali á Kalsoynni. Í 2012 varð Útoyggjastevnan hildin úti í Svínoy hin 23 .juni. Gunnvá við Keldu, sum tá var borgarstjóri í Klaksvíkar kommunu, sum Svínoy er partur av, helt røðu.
264 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Árstal: 269 f.Kr. 268 f.Kr. 267 f.Kr. 266 f.Kr. 265 f.Kr. - 264 f.Kr. - 263 f.Kr. 262 f.Kr. 261 f.Kr. 260 f.Kr. 259 f.Kr.
Andorra
Andorra (katalanskt: Andorra), alment: Prinsadømið Andorra (katalanskt: Principat d'Andorra) er eitt lítið landfast land í Útsynningsevropa í eystaru Pyreneunum og hevur mark við Spaniu og Frakland.
Høgt uppi í Pyrineafjøllum, á markinum ímillum Fraklands og Spania, er lítla landið Andorra. Landið er fríríki, og stjørnarovastar eru spanski biskupurin av Uruguel í landnyrðingsspania og franski forsetin í felag. Katanlanskt er alment mál; men mong tala eisini franskt og spanskt. Einasti stóri býur í landinum er høvuðsstaðurin, Andorra la Vella.
Navnauppruni
Navnið "Andorra" er av ókendum uppruna, men (sambært Joan Coromines) heilt vist fyrirómverskt.
Politikkur
Landið verður stýrt av einum tingi (Consell General) við 28 tingmonnum, sum velja ein syndikus og tveir hjálparmenn til at hava umsitingina í hondum.
Edlur
Edlur, Oydlur ella Ferføtlur (danskt øgler/firben) (frøðiheiti - Lacertilia) eru størsti skriðdýraflokkurin. Til eru eini 3700 eðlusløg. Eðlur eru um allan heim, men ikki úti á havi og í kuldaøkjum. Størsta eðlan er 3 m. langi komodovaranurin, og minsta eðlan er gekkoslag, minni enn 2 cm. Vanliga hava eðlur, til dømis grøneðluættin, langan, klænan kropp, langan hala, beinini bend út frá kroppinum og fimm tær á hvørjum fóti. Men summar, til dømis glansoygdur, eru langar og klænar, men hava ógvuliga stutt bein. Tær grava seg lættliga við vríggjandi kroppsrørslum niður í leysa mold. Í húðini eru beinplátur sum á krokodillu, slangu og øðrum skriðdýrum. Sum onnur skriðdýr verpa kvenneðlurnar egg og grava tey niður í jørðina ella fjala tey undir steinum ella í klettarivum.
Andorra
Kommunur
thumb|right|400px
Andorra hevur sjey kommunur, ið verða nevndar comuns (eintal comú):
Edlur
Bara tvey eðlusløg hava eitrandi bit, tey eru gilaeðlan og finnueðlan. Báðar halda til sunnarlaga í USA, í Meksiko og í Miðamerika.
Andorra
Landafrøði
Á markinum millum Spania og Frakland er víðført fjallalendi, Pyreneurnar. Hetta eru høg fjøll, summir topparnir fara upp um 3,000 m. Í einum dali uppi millum fjøllini er eitt lítið sjálvstøðugt land, Andorra. Andorra er bert 468 ferkilometrar til ummáls. Føroyar eru tríggjar ferðir størri enn Andorra.
Fólkasamanseting
Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Andorra; umleið 88 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2011.
Mál
Tað almenna málið er katalanskt, men tó eru tað mong, ið tosa spanskt. Í Andorra hevur eisini spanskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.
Chris Froome
Christopher Froome (føddur 20. mai 1985) er ein bretskur professionellur landavegssúkklari og vinnari av Tour de France 2013, 2015, 2016 og 2017 og av Vuelta a España 2017. Hann súkklar fyri UCI Pro-Liðið. Hann vaks upp í Kenja og Suðurafrika, hann hevur súkklað síðan 2008 undir bretskum lisensi grundað á hansara pass og á føðistaðið hjá pápa hansara og ommu og abba hansara.
Týðandi úrslit
Kelda:
Valhøll (teknirøð)
Valhøll er donsk teknirøð í 15 pørtum, sum Peter Madsen hevur teknað og Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand, Henning Kure og Peter Madsen hava skrivað. Teir fyrstu fimm partarnir eru givnir út á føroyskum.
Søgurnar í 4. og 5. parti eru evnið í teknifilminum Valhalla, sum Peter Madsen stóð fyri at tekna.
Á teimum trimum skandinavisku málunum eru søgurnar eisini útgivnar í fimm innbundnum bókum.
Bretska hersetingin í Føroyum
thumb|right|250px|1940–1945 eru Føroyar hersettar av Bretlandi. thumb|right|250px|Leivdir frá krígnum uppi á [[Eggjarnar|Eggjunum í Vági.]] thumb|right|250px|Bretsk kanón á Skansanum í [[Tórshavn|Havn.]] thumb|right|250px|Minnisvarði teirra sjólátnu stendur í [[Viðarlundin|Plantasjuni. Hann varð reistur í 1956 at minnast teir sjómenn, sum fórust undir 2. veraldarbardaga.]] Bretska hersetingin í Føroyum, ella Operation Valentine, vardi frá 12. apríl 1940 til 16. mai 1945 undir seinna heimsbardaga.
Dagarnir eftir 9. apríl 1940, tá ið Danmark og Noreg vórðu hersett av Týsklandi, vóru ørkymlandi fyri føroyingar. Uttan fyrivaring varð alt samband við Danmark kvett. Telegrafsambandið steðgaði longu um morgunin tann 9. apríl og sambandið sjóvegis steðgaði av sær sjálvum. Løgtingið helt fundir við amtmannin um støðuna fyri at avgera, hvørji tiltøk skuldu setast í verk, nú sambandið til Danmark var kvett.
11. apríl frættist, at táverandi enski flotamálaráðharrin, Winston Churchill, hevði hildið røðu í bretska undirhúsinum, har hann viðgjørdi støðuna í Norðurlondum. Í røðuni segði Churchill m.a.:
So, um middagsleitið tann 12. apríl, komu tveir enskir oyðarar á Havnina. Tveir yvirmenn komu í land og fyrireikaðu myndugleikarnar upp á ta komandi hersetingina. Oyðararnir fóru avstað aftur, men longu dagin eftir komu teir aftur, hesuferð saman við tveimum vápnaðum trolarum og krússaranum Suffolk. Nú komu tann nýggi enski konsulin, Frederic Mason, og T. B. W. Sandall oberstur í land. Teir hildu stuttan fund við amtmannin og løgtingsformannin, sum handaðu teimum formlig mótmæli í góðsemju, og sostatt var Operation Valentine, bretska hersetingin av Føroyum, veruleiki.
So vórðu teir 250 heldur ørkymlaðu hermennirnir frá Royal Marines settir í land. Marinararnir høvdu ikki fingið at vita, hvar teir skuldu, og fleiri av teimum hildu, at teir vóru í Noregi.
Lovat Scouts
Hermennirnir hjá Sandall obersti vóru bara í Føroyum í tveir mánaðar. Tann 25. mai vórðu teir avloystir av Lovat Scouts. Skotska herdeildin var so stór, at teir kundu senda hermenn til so at siga allar oyggjarnar, og sambandið millum ungu hermennirnar og føroyingar varð sera gott. Hermennirnir gjørdust partur av samfelagnum og tóku lut í t.d. grindadrápi, kappróðri á Ólavsøku og sjúkraviðgerð av m. a. særdum sjómonnum av skipum, sum høvdu verið fyri álopi á sjónum.
Sum rímuligt er, kom meir enn so fyri, at ungir hermenn og føroyskar gentur funnu saman. Summir giftust og fingu børn undir útisetuni – og summir vendu aftur til Føroya eftir stríðslok fyri at giftast við føroyskum gentum.
Tað var tí ein sorgardagur tann 10. juni 1942, tá ið føroyingar noyddust at siga farvæl til Lovat Scouts, tá teir vórðu heintaðir av troppaskipinum Lady of Man, og fluttir heim aftur til Skotlands.
Eftir stuttan steðg í Skotlandi, vórðu teir flestu hermenninir í Lovat Scouts sendir til Kanada til stríðsvenjingar á høgum kavakløddum fjøllum. Í 1943 vórðu Lovat Scouts so sendir til Italiu, har teir luttóku í bardøgum til vápnahvíldina í 1945. Mannfallið var stórt í italsku atsóknini, og mangir av teimum ungu skotunum, sum í tvey ár høvdu haft sína dagligu gongd í Føroyum, lótu lív og ella vóru løstaðir í bardøgunum.
The Cameronians
Lovat Scouts vórðu avloystir av 12. herdeild av aðrari skotskari herdeild, Cameronians, sum vóru í Føroyum í eitt ár – frá á sumri 1942 til juni mánað í 1943. Eisini hesir hermennirnir vóru vælumtóktir millum føroyingar - eins og aðrar stríðs- og arbeiðseindir, sum komu til oyggjarnar. 12. deild av Cameronians høvdu væntað, at teir skuldu vera við í álopinum á meginlandið. Teir høvdu, sum undangongumennirnir, vant dúgliga meðan teir vóru í Føroyum, og hildu seg vera væl fyri til bardagar. Men soleiðis gekk ikki. Afturkomnir til Skotlands, varð 12. deild niðurløgd, tí at teir ikki høvdu haft møguleika at venja saman við øðrum hereindum, ið skuldu standa fyri álopinum á Evropu. Hermenn og yvirmenn vórðu fluttir til aðrar stríðseindir, og fleiri av teimum hermonnunum, ið høvdu verið í Føroyum, fóru til Norðurafriku, og haðani til Italiu, har teir luttóku í álopinum. Mangir teirra fullu ella særdust á vígvøllum.
Vágar
thumb|right|250px|Leivdir frá Seinna Heimsbardaga vesturi í Vágum. Á várið 1942 hevði bretska stríðsleiðslan gjørt av, at flogvøllur skuldi byggjast í Vágum, sum kundi veita stuðul til tann hermálsliga týdningarmikla flutningin um Atlantshav. Hetta førdi við sær, at talið av hermonnum í Føroyum øktist munandi. Tá harðast leikaði á, vóru upp móti 8000 hermenn í Føroyum, yvir 5000 av teimum í Vágunum.
Flogvøllurin og ein miðstøð fyri sjóflogfør á Sørvágsvatni vórðu bygd eftir sera stuttari tíð, og meðan byggingin stóð við, yddi tann annars so friðarliga Vágoyggin við hermonnum frá m. a. Royal Engineers, Royal Pioneers, Royal Artillery og Royal Air Force. Upprunaætlanin var at byggja eina flogstøð har vesturi við 50 flogførum, og yvir 1650 starvsfólkum. Men sum kríggið leið í 1943 – 44, broyttist hermálsliga støðan í Norðuratlantshavi, og hetta førdi við sær, at ætlanin við flogstøðini varð frágingin. Og flogvøllurin, sum upprunaliga skuldi hava tvær lendingarbreytir, endaði við teirri eini breytini. Í 1944 fór bretska hersetingarvaldið undir at flyta hermenn úr Føroyum aftur, og tá ið sigursskrúðgongan varð hildin í Havn tann 13. mai 1945, vóru bara 400 bretar við.
16. mai 1945 endaði bretska hersetingin í Føroyum. Men undir hersetingini vórðu bondini millum Føroyar og Bretland styrkt og hava verið góð síðan.
Ex Libris Group
thumb|right|220px|Umframt høvuðsskrivstovuna í [[Jerúsalem hevur Ex Libris deildir í t.d. Danmark, USA, Avstralia, Suðurkorea, v.f.]] Ex Libris Group er ein altjóða fyritøka, sum mennir og letur bókasavnsskipanir. Landsbókasavnið hevur sáttmála við Ex Libris Group um bókasavnsskipanina Aleph, sum bókasøvn kring landið brúka. Býarbókasavnið hevur tó egna bókasavnsskipan. Erhard Jacobsen, leiðari á Landsbókasavninum, hevur umsitingina av bókasavnsskipanini um hendi.
Krypton
Krypton er eitt frumevni, ið er nummar 36 í skeiðbundnu skipaninini og hoyrir til bólkin óvirkin gass.
Slangur
Slangur (frøðiheiti serpentes). Tað eru 2700 ymisk sløg av slangum til, og av hesum eru umleið 700 eitrandi. Avstralia er einasti heimsparturin, sum hevur fleiri eitrandi slangur enn ikki-eitrandi slangur. Har eru eisini heimsins mest eitrandi slanga, sum livur á landi – oyðumarkartaipan. Hon hevði skjótt gjørt av við eitt menniskja, men tíanbetur livir hon í fjarskotnum økjum, har fólk sjáldan ferðast.
Wolverhampton Wanderers F.C.
thumb|250px|right|Molineux Stadium í 2018. thumb|250px|right|Molineux Stadium Wolverhampton Wanderers Football Club er eitt fótbóltsfelag úr enska býnum Wolverhampton. Felagið varð sett á stovn í 1876.
Besta liðið, við kelinavninum "The Wolves", spælir í ovastu ensku fótbóltsdeildini, Premier League. Liðið flutti upp í ovastu deildini á fyrsta sinni í 2003, á oðrum sinni í 2009 og á triðjum sinni í 2018.
Kettur
thumb|right|250px thumb|right|170px|Gomlu [[Egyptaland|egyptarnir høvdu kettur at verja korngoymslurnar. Teir virdu ketturnar so nógv, at summar vórðu tilbidnar sum gudar, og teir gjørdu teimum standmyndir sum hesa.]]
Wolverhampton Wanderers F.C.
Venjarin hjá besta liðinum er Julen Lopetegui og heimadystir verða spældir á Molineux Stadium í býnum Wolverhampton. Býurin liggur í enska økinum West-Midlands, um leið 25 km í ein útnyrðing av Birmingham.
Kettur
Kattur (frøðiheiti Felis catus) er lítið smidligt dýr við bleytum skinni vanl. havt sum húsdjór. Eygleiða vit kettu, ið lúrir eftir t.d. fugli, síggja vit týðuliga skyldskapin við tikara og leyvu.
Wolverhampton Wanderers F.C.
Slóðir úteftir
Almenna heimasíðan: wolves.co.uk
Kettur
Ketta svevur í miðal einar 16 tímar um samdøgrið, men ikki leingi í senn. Kroppurin er lagaður at nýta nógva orku í stuttum bilum og krevur tí nógva hvíld aftaná. Ketta er eisini reinfør. Hon vaskar sær minst ein tíma til saman um dagin og sleikir skinnið reint, so tað verður blankt, slætt og mjúkt, tí tá livir tað betur. Samstundis sleppur hon av við sníkjarar, og blóðrenslið verður betri.
Í ringum ljósi eru sjónopurnar stórar, so mest møguligt ljós sleppur at eyganum. Innast í eyganum er endurskyggjandi jaður, ið kastar ljósið aftur frá eyganum. Tí lýsa kettueygu í myrkri. Í dagslýsi eru sjónopnurnar smalar, so minni ljós kemur at eyganum.
Í mong túsund ár er svørt ketta sett í samband við pátrúgv og gand. Summi halda framvegis, at hon boðar frá bæði ófrættum og eydnu.
Sløg
Okkara kettur eru ættaðar undan gráríputum villkatti, ið hevur verið í uml. 1 mió ár, tí afrikanska villkattinum. Villkatturin líkist vanligu tomu kettuni, men er førligari, og høvið er størri. Afrikanski villkatturin hevur døkkar rendur á hala og beinum. Onnur villkattasløg eru óivað eisini upp ígjøgnum tíðirnar ald í øðrum heismpørtum. Tomu ketturnar vóru serliga havdar at taka rottur og mýs í korngoymslum. So við og við spjaddust ketturnar við menniskjum til flestu øki í heiminum, og fólk fóru at ala serlig kettusløg, til dømis halaleysa mankettu, snøgga kettu og lodna persarakettu. Tamar kettur vóru vanligar í Evropa fyri 3.000 árum síðan.
Fleiri enn 300 ymisk kettusløg eru ald við ávísum litum, men enn fleiri tilvildarlig sløg eru. Kettualarar koma javnan við nýggjum blendingum, ið teir skilja burturúr. Bombaikettan er eitt rættiliga ungt slag, ald í USA. Hon er undan burmesiskari kettu, sum fekk kettlingar við amerikanskari kettu. Hóast bombaikettan er tættullað og snøgg, hevur hon øll tey vanligu kettueyðkennini.
Veiða
Ketta er ófør at veiða. Hon hevur gløggar sansir, hvassar tenn og hvassar kløur og er sterk og kimlilig. Ketta veiðir helst um náttina, og hon sær væl í myrkri. Enntá tamar kettur munnu sum oftast draga at lívbjarga sær sjálvar, tær taka smáfugl, skordýr, mýs og onnur smádjór.
Ketta hevur frálíka gott tev. Tá ið hon nærkast til dømis eini mús, nýtir hon eisini oyru og eygu. Varisliga og spakuliga sníkir hon seg nær músini, loypur so við útspílaðum klóm, høggur í hana og bítur í nakkan ella høvdið at hálsbróta hana. Ketta hevur eisini sterk, long afturbein og kann tí leypa langt. Ofta sæst hon snara høvdinum til ymsar vangar, áðrenn hon loypur til tess at døma um, hvussu langt lopið er.
265 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Árstal: 270 f.Kr. 269 f.Kr. 268 f.Kr. 267 f.Kr. 266 f.Kr. - 265 f.Kr. - 264 f.Kr. 263 f.Kr. 262 f.Kr. 261 f.Kr. 260 f.Kr.
Løgtingsvalið 1980
Løgtingsvalið í Føroyum 1980 varð hildið 8. november 1980. 23.273 atkvøður vóru taldar upp.
1930
Hendingar
thumb|199x199px|Hoover Dam í 2006.
Berkelium
Berkelium er eitt frumevni, ið er nummar 97 í skeiðbundnu skipaninini.
Nevada
Nevada (enskt: State of Nevada) er eitt stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 2,8 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin kallast Carson City og Las Vegas er størsti býurin. Í 1864 bleiv Nevada stakríki (statur) í USA. Í norðri hevur Nevada mark við Oregon og Idaho, í eystri við Utah, í suðri við Arizona, og í vestri við Kalifornia. Í oyðimørkini í Nevada er Las Vegas vorðin til ein stórbý, ferðavinnuni fyri at takka. Har býr meiri enn ein millión fólk. Tey flestu ferðafólkini fara hagar at vitja spæliskálar (casinos) og tílíkt. Størsta oyðimørkin í Norður Amerika er í Nevada, Great Basin Desert. Í Great Basin bakar sólin náðileyst, sandstormar leika, og ár kunnu ganga ímillum regnælini. Kortini er lív her, hóast summi av djórunum hava verið noydd at menna heilt løgnar hættir at yvirliva tann brennandi hitan. Hitin um dagin liggur omanfyri 40 stig um summarið, meðan vetrarnæturnar kunnu vera sera kaldar. Sandstormar herja við jøvnum millumbilum, og avfallið er bert 22 cm um árið. Minst í USA regnar tað í Nevada. Nevada er eisini eitt tað varmasta økið í heiminum, og er turrasta økið í USA.
Í 19.- og 20. øld vóru silvur og gull tey týdningarmestu metalini í Nevada. Heilt síðan 1860 hevur Nevada framleitt mest silvur í USA, men nú á døgum er tað Alaska. Eyknevni er Silvurstaturin (enskt: The Silver State). Í Nevada verður flestøll týðandi mineral fingin til vega - kopar, jarn, sink og onnur. Í 19. øld dró gullið nógv fólk vestureftir í Amerika. Nógvir býir vórðu til í sambandi við gullnámini, m.a. Virginia City. Enn kemur 79 % av øllum gulli, høgt verður í USA, haðan.
Hvørt ár vitja milliónir av ferðafólkum tann ikoniska spælibýin Las Vegas.
Fólkið
Almenna málið í Nevada er enskt. Harumframt eru nógv í Nevada, sum tosa spanskt, serliga sunnarlaga í statinum og í stórbýunum. Nógvastaðni í Nevada veksur íbúgvatalið ikki úti á bygd. Tað er, tí at so nógv fólk flyta til býirnar. Í miðal búgva tríggir fjórðingar av fólkinum í USA í býum. Í Nevada er talan um 94,2 prosent í 2015, sum búgva í býum. Fá fólk búgva í oyðimørkunum. Stór øki eru oyðimerkur, har eingin býr. Hesar oyðimerkurnar eru einamest steinar, grót og grús. Fólkatættleikin í Nevada er í miðal um leið 9,5 fólk fyri hvønn km2 (Í Føroyum búgva 34 fólk fyri hvønn ferkilometur). Í Nevada búgva um leið 2,8 mió fólk. Hetta kann verða samanborið við Maryland og Massachusetts, sum til samans eru minni enn Nevada, men har eru um leið 13 milliónir íbúgvar.
Landafrøði
thumb|right|250px|Har eru høgir og óførir fjallaryggir og víðar [[oyðimerkur.]] thumb|right|250px|Hoover-byrgingin í Colorado River. Eystarlaga í California og í Nevada regnar so at siga aldri. Har er oyðimarkarveðurlag ella steppuveðurlag. Sama veðurlag er eisini nógva aðrastaðni í USA, til dømis í meginpartinum av Arizona. Har regnar sera sjáldan og óregluliga. Summi ár regnar als ikki. Í teimum fjølbygdu økjunum í Suður-Nevada regnar ov lítið. Fyri at fáa størri gagn av tí regninum, sum kemur niður í fjallalíðunum í Sierra Nevada, hava tey bygt veitir, vatnveitingar og vatnbyrgingar. Ein partur av Nevada verður nevndur hálvoyðimørk, tí har veksur eitt lítið sindur av grasi. Inni í statinum er øgiliga turt, og stórur munur er ofta á hitanum kaldastu og heitastu árstíðina. Har er heitt alt árið. Næstan allastaðni inni í statinum er oyðimarkarveðurlag. Har er heitar, stórar oyðimerkur. Aðrastaðni inni í statinum er steppuveðurlag. Mesti vøksturin har er runnar og einstøk trø.
Veðurlag
Veðurlagið í Nevada er sera heitt, tí har sær sólin hvønn einasta dag frá morgni til myrkurs frá skýleysum himli. Hitin verður tí óførur um dagin, eini 30-40 °C (86-104°F) stig í skugganum. Í slíkum hita verður jørðin ógvuliga heit. Men tá ið sólin fer niður, kólnar brádliga, og náttin er ofta so køld, at hon liggur um frostmarkið. Hesin stóri munur á hitanum á degi og nátt ger, at tann bera hellan spreingist í óførar klettar, sum aftur molna sundur til sand, eyr og møl. Lítið fólk býr inni í statinum. Sjáldan regnar, og tað mesta er oyðimørk. Nógva staðni fýkur sandurin og legst í ómetaliga stórar heyggjar.
Politikkur
Nevada er ein týdningarmikil statur hjá teimum, sum vilja gerast forsetavalevni hjá einum flokki í USA, Nevada er fjórði staturin við undanvali (í februar). Valskipanin í USA er eisini soleiðis skrúvað saman, at fyri at sleppa høgt upp á uppstillingarlistan, mást tú fáa nógvar atkvøður á tí, sum verður rópt undanvalinum. Hetta valið verður hildið áðrenn veruliga forsetavalið. Tað er á undanvalunum, at stóru flokkarnir, demokratarnir og republikanararnir, finna fram til hvør gerst forsetavalevni. Stendur eitt valevni seg væl í Nevada, kann tað styrkja hann ella hana í hinum statunum í USA. Í Nevada skulu seks valfólk veljast.
Í 1972 varð deyðarevsing forbjóðað í øllum USA eftir at Hægstirættur í USA hevði staðfest, at hon stríddi ímóti stýrisskipanini. Men eftir eina nýggja hægstarættaravgerð varð revsingin aftur loyvd í 1976. Deyðarevsing er í gildi í Nevada. Síðan 1976 eru 1303 fólk avrættað í U.S.A. - av teimum 12 í Nevada. Uml. 80 fólk hava nú deyðadóm í Nevada - 83 deyðadømd fólk sita í fongsli (death row) har í 2013.
Nevada er einasta stakríki í USA, har sum skøkjulevnaður er lógligt. . Skøkjuvirksemi er ólógligt allastaðni í USA uttan um í Nevada.
Størstu býir
290px|thumb|right|Landspartar og býir í Nevada Teir 10 størstu býirnir í Nevada eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
Korngás
Korngás (frøðiheiti - Anser albifrons) líkist nógv grágásini, men er heldur dimmari og brúnligari. Nevið er svart inni við høvdið, ytri er tað gult, ytst í endanum svart. Føturnir eru gulir. Veingirnir eru langir, og hon hevur kimiligari og snotiligari vakstrarlag enn aðrar villgæs. Eisini hon livir mest av grasi og heldur seg á víðopnum fløtum, so tað er ógjørligt at koma henni í skotmála. Tá ið hon flýgur millum lond, skipar hon seg á sama hátt sum grágásin.
Lynn Anderson
thumb|Lynn Anderson í 2010. Lynn Anderson (26. september 1947 – 30. juli 2015) var ein amerikanskur countrysangari. Tað er serliga ein sangur, ið verður knýttur at Lynn Anderson, nevniliga hittið við strofuni ”I beg you Pardon, I never promised you a Rose Garden” frá 1970, sum eisini var nógv at hoyra í Føroyum í sjeytiárinum og seinni.
Við ”Rose Garden” hjá Joe South, fekk Lynn Anderson ein Grammy sum besti kvinnuligi kontrisangari í 1971. Tað var táverandi maður hennara, Glenn Sutton, sum framleiddi lagið, ið gjørdist eitt heimsumfatandi hitt tað árið.
Antipasti
thumb|Antipasti Misto Con Bruschette
Lynn Anderson
Anderson vaks upp í Sacramento í Kalifornia, men búði í Nashville í Tennessee.
Vindorka
Vindmyllur hava veingir, sum fara at mala av vindinum. Veingirnir draga ein generator, sum ger el. Eins og til dømis jarðhiti, sólorka, alduorka, vatnorka og sjóvarfalsorka er vindorka varandi orkukelda. Nógvastaðni kring heimin hava vindmyllur havt stóran týdning til at mala korn ella pumpa vatn. Skal nógv elorka verða gjørd við vindorku, so krevur tað nógvar vindmyllur. Summi halda, at tær nógvu vindmyllurnar órógva lands­lagið, djóra- og fuglalívið. Ofta verða vindmyllur settar upp úti á sjónum, tí har er meiri vindur enn á landi. Hildið verur, at tær har órógva umhvørvið sum minst talið er að jóhann hlynur sé vindmilla?.
Danmark er undangonguland viðvíkjandi vindorku. Har stavar um leið ein fimtapartur av el-framleiðsluni frá vindmyllum. Meira enn ein triðingur av samlaðu donsku elorkunýtsluni í 2013 kom frá vindmyllum; vindmyllur lótu í 2013 millum 33 % og 34 % av allari elorku, sum varð brúkt í Danmark. Í 2012 átti vindorkan 30 til 31% av elnýtsluni. Men síðani eru nógvar nýggjar vindmyllur settar upp í Danmark við samlaðari effekt uppá 300 megawatt. Til havs eru eisini settar upp vindmyllur eitt nú Anholt-lundin uppá 400 megawatt. Eisini aðrastaðni í heiminum verður vindorkan nógv útbygd í hesum árum, serliga í Vesturevropa og í Kalifornia. Sinastu árini hevur føroyska elorkufelagið SEV útbygt elnetið við fleiri vindmyllum, og fyrsta ársfjórðing 2015 var elframleiðslan 19,7 % frá vindi, 53,5 % frá vatni og 26,8 % frá olju.
Santa Nikolaus frá Myra
thumb|230px| Ein nútíðar metal ikon av Santa Nikolaus eftir [[Bulgaria|bulgarska listamannin Georgi 'Chapa' Chapkanov, ið vísir fremsta halgimennið hjá fiskimonnum við einum fiski í hondunum. Gilbert House, Stanley, Falklandsoyggjar. ]] Santa Nikolaus frá Myra var biskupur í Myra (nú Antalya í Turkalandi) í Lítlaásia í fyrru helvt av 4. øld. Deyðadagur hansara, 6. desember, kallast Niklasarmessa.
Hann doyði 6. desember millum ár 345 og 351. Hann var av ríkari ætt og var tiltikin at vera hjálpsamur og gávumildur, men varð fongslaður vegna trúgv sína undir Maximinius keisara. Hann sigst hava verið millum teirra, ið tóku lut á kirkjufundinum í Nikea ár 325. Santa Niklas var best umtókta halgimennið í miðøld, næst eftir Mariu moy, og hann var verndari hjá sjómonnum, børnum, ógiftum gentum, keypmonnum, advokatum, fiskimonnum, apotekarum, sløkkiliðsmonnum og fangum.
Tað er tó gávumildni hjá Niklasi, sum hevur gjørt hann mest kendan og hevur givið íblástur til siðin at geva gávur henda dag. Martin Luther helt, at betri var at minnast Jesus við gávum enn halgimennið Niklas, og tí varð gávusiðurin fluttur til jólaaftan. Siðurin at geva gávur á Niklasarmessu livdi tó víðari, serliga í Hollandi, og við hollendingum, ið búsettust í USA, flutti hann vestur um hav, har siðvenjan kom í bland við enska Father Christmas. Navnið, Santa Nikolaus, styttist til Claus, og soleiðis verður Santa Claus til, sum jólamaðurin eitur á enskum.
Hugmyndin at lata jólamannin koma ríðandi á sletu við reinsdjórum fyri er helst íblástur frá Tóri í norrønu gudalæruni, sum norðmenn, ið hava búsett seg í USA, hava havt við sær.
Í 1087 stjólu italienskir sjómenn halgileivdirnar av Santa Niklasi úr Myra í Lítlaásia og tóku tær við sær til Bari í landsynnings Italia; tí verður hann eisini kallaður Santa Nikolaus frá Bari.
Føroya Lærarafelag
Føroya Lærarafelag varð stovnað í 1898. Í 1956 stovnaði Føroya Lærarafelag "Bókadeild Føroya Lærarafelags" sum hevur givið út nógvar fagurbókmentir, serliga til børn og ung.
Ennihvít gás
Ennihvít gás (frøðiheiti - Anser erythropus)
22. mars
22. mars er dagur 81 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 82 um skotár er). 284 dagar eru eftir av árinum.
Makhuduthamaga
250px|thumb|right|Makhuduthamaga í Limpopo Makhuduthamaga er ein kommuna í Limpopo í Suðurafrika og hevur 274 358 íbúgvar (2011).
Barack Obama
Barack Hussein Obama jr. (føddur 4. august 1961 í Honolulu, Hawaii) er fyrrverandi forseti í USA. Hann var tann 44. í røðini og umboðaði demokratarnar. Obama er sonur Stanley Ann Durham úr Kansas og Barack Obama eldra úr Kenja. Klokkan 17:05 føroyska tíð 20. januar 2009 varð Obama tikin í eið sum tann 44. amerikanski forsetin. Stutt áðrenn Barack Obama varð tikin í eið sum forseti, varð Joe Biden tikin í eið sum varaforseti. Han sat sum forseti í átta ár, til 20. januar 2017, tá ið eftirmaður hansara, Donald Trump, varð svorin í eið sum forseti.
Tað var í Kogelo í Vesturkenja, at pápi Barack Obama varð føddur. Hóast Obama ongantíð kendi pápa sín av álvara, so verður hann í Kenja mettur sum ein, ið er haðani. Nógvastaðni í Kenja er andilitið á Obama at síggja á blusum, og fólkið í Kenja setir sítt álit á, at Obama fer at gera sítt til at hjálpa fólkinum í Afrika. Pápi Obama var svartur og mamman hvít, men kanningarnar hjá ættargranskarunum vísa, at tað er í móðurættina, at forsetin er í ætt við tann afroamerikanska trælin John Prunch, sum búði í tí, sum nú er staturin Virginia. Kanningarnar hjá ættargranskarunum hava avdúkað, at hesin John Prunch flýddi úr Virginia, men varð tikin í Maryland og dømdur at liva sum trælur. Hann verður tí mettur sum tann fyrsti trælurin í USA, sum er skrásettur sum trælur í amerikonskum skjølum.
Eingin amerikanskur forseti hevur ferðast so nógv í sínum fyrsta emblætisári sum Barack Obama. Fyrstu átta mánaðirnar var hann í 16 londum ella í einum fleiri enn George Bush eldri, sum vitjaði 15 lond í sínum fyrsta forsetaári.
Trúgv
Obama og familja hansara fóru úr Trinity United Church í Chicago í Illinois í 2008, tí at pastorurin, Jeremiah Wright, kom fram við umstríddum útsagnum um millum annað 11. september 2001. Eisini segði hann, at afroamerikanarar áttu heldur at sungið "Gud dømi Amerika" enn "Gud signi Amerika". Fyrst tók Obama frástøðu frá útsagnunum, men seinni varð Obama noyddur at slíta bondini.
Guantánamo fangalegan
Beinanvegin, Obama fór til arbeiðis sum forseti, gav hann boð um at lata Guantánamofangalegan á Kuba aftur. Obama gav boð um, at øll mál móti fangum í Guantánamoleguni, sum eru undir illgruna fyri yvirgang, skulu steðga fyri fyrst í 120 dagar. Avgerðin ávirkar 21 mál, millum annað eitt mál um deyðadóm yvir fimm fangar, sum eru ákærdir fyri at hava framt yvirgangsálop móti USA 11. september í 2001. Obama lovaðí valstríðnum, at hann fer at steingja fangaleguna í Guantánamo. Hann hevur skotið upp, at fangarnir har skulu koma fyri sivilar dómstólar í USA. Avgerðin vísir, at nýggi forsetin hevur heilt aðra hugsan um Guantánamo enn undanmaður hansara í Hvíta húsinum, George W. Bush. Obama skrivaði undir fráboðanina um Guantánamo í Hvíta húsinum, har varaforsetin, Joe Biden, eisini var hjástaddur.
Marijuana
Barack Obama er ein av teimum sum heldur at tað er í hægstu tíð at legalisera stoffið í Sambandsríkinum Amerika. "Framhaldandi gransking er komin til niðurstøðuna at hetta stoffið sammett við til dømis alkohol og tubbak er eitt munandi minni farligt stoff, sigur Obama . Hann var fyrr ímóti eini legalisering, men hevur snarað í spurninginum.
Deyðshóttanir
Trygdin rundan um Obama er ómetalig stór og umfatandi. Tá Obama varð tikin í eið sum forseti, vóru heili 5.365 myndatól, ið hildu eygað við økjum, har hátíðarhaldið varð hildið. Ein 20 ára gamal maður úr Colorado er skuldsettur fyri at hava hótt við at drepa Obama.
Talið á deyðshóttanum móti amerikanska forsetanum er vaksið nógv, síðani Barack Obama tók við starvinum í januar 2009. Obama fær umleið 30 deyðshóttanir um dagin. Tað er 400 prosent fleiri, enn fyrrverandi forsetin, George W. Bush. Almenningurin fær ikki innlit í hóttanirnar, sum verða kannaðar av trygdarfólki forsetans, Secret Service. Amerikanskir fjølmiðlar skriva, at nógvar av hóttanir eru rasistiskar, verður sagt.
Friðarheiðursløn Nobels
thumb|right|220px|[[Thorbjørn Jagland.]] Klokkan 6 um morgin 10. okt í 2009, vesturamerikanska tíð, bleiv Obama vaktur til tíðindini um, at hann hevði fingið friðarheiðursløn Nobels. Obama sjálvur sigur at hann ikki heldur, at hann hevur uppiborið at fáa heiðurin, tá ein hugsar um fólk sum Nelson Mandela og Martin Luther King. Hinvegin er tað hent fyrr, at fólk hava fingið heiðurin fyri tað, sum tey helst fara at gera.
Har er kortini nógv sum talar fyri, at Obama ikki skuldi fingið heiðurin. Fyri tað fyrsta er hann í tveimum kríggjum, brotini á altjóða mannarættindi undir Bush fáa helst ikki avleiðingar og Guantanamo Bay er enn opin. Obama hevur heldur ikki fingið nógv ítøkulig úrslit. Hann er júst farin undir at royna at fáa frið í Miðeystri, tosar við Norðurkorea og USA er betri dámt enn undir Bush.
Eitt tað einasta ítøkuliga úrslitið er, at USA og Russland hava bundið seg til, at minka um atombumbur teirra, soleiðis at tey ikki kunnu spreingja jørðina í luftina so ofta sum annars. Legg afturat, at nomineringarnar til Nobel heiðurslønina lótu aftur 1. februar - 12 dagar eftir at Obama fekk sessin sum forseti - og ein kann veruliga loyva sær at ivast í, hvørt tað ikki er ov tíðliga, at geva Obama heiðurin.
At amerikanski forsetin Obama bleiv kosin vinnari av friðarheiðursløn Nobels, hevur skapt stórt kjak kring allan heimin. Meðan summi halda avgerðina vera eina djarva avgerð av Nobel-nevndini, eru tað nógv, ið ákæra nevndina fyri at hálova vøkur orð og ætlanir heldur enn ítøkiligar atgerðir við tað, at Obama hevur bert sitið í átta mánaðir sum forseti, og hevur ikki gjørt nógv av sínum orðum til veruleika.
Mest atfinningarsomu røddirnar skýra Nobels-friðarheiðuslønina sum beinleiðis meiningsleysa, og her verður víst á, at Obama sum amerikanskur forseti er ovasti leiðari av amerikanska herðinum, og sostatt er leiðari av tveimum kríggum - í Irak og Afghanistan. Júst sama dag, sum Obama skal taka ímóti heiðurslønini, fer hann eftir ætlan at byrja samráðingar at senda fleiri herðmenn til Afghanistan. Eisini verður víst á, at síðan 20. januar, tá Barack Obama bleiv forseti, eru minst 1373 sivil ósek mennisku í Afghanistan og 2458 sivil í Irak sambært ST og Iraq Body Count. Harumframt hava 377 herðfólk latið lív í Operation Enduring Freedom í Afghanistan og Irak.
Barack Obama, kann eftir øllum at døma takka nýggja formanninum í Nobel-nevndini, Thorbjørn Jagland (Ap), fyri, at hann fær friðarheiðursløn Nobels, skrivar norska blaðið, Verdens Gang. Tríggir limir í nevndini mæltu frá at lata Obama heiðurslønina, tí hann bert hevur sitið í forsetasessinum í níggju mánaðir. Keldur vátta fyri VG, at ein meiriluti í Nobel-nevndini tíðliga í viðgerðini vísti aftur, at amerikanski forsetin skuldi fáa heiðurslønina. Serstakliga vóru Inger-Marie Ytterhorn úr Framburðsflokkinum og fyrrverandi forkvinnan í Høgra-flokkinum, Kaci Kullmann Five, ivasamar um Obama. Ågot Valle úr Sosialistiska Vinstraflokkinum var eisini ivasom. Tá avtornaði varð Nobel-nevndin á einum máli um at lata amerikanska forsetanum friðarheiðurslønina í ár. Sambært VG var tað nevndarformaðurin, fyrrverandi norski forsætisráðharrin, Thorbjørn Jagland, sum strongdi á at lata Barack Obama heiðurslønina, og floksfelagi hansara í nevndini, Sissel Rønbeck, tók undir við honum.
DM í vegsúkklukapping
DM í vegsúkklukapping varð stovnað í 1987 og verður fyriskipað í juni fyri tey vaksnu og í mai fyri juniorar og U23.
Rúsir
Rúsir (eintal rúsi) vóru norrønur ættbólkur ið búði eystanfyri í Eystrasalti. Hesir vóru helst eftirkomarar hjá svium, men hetta er óvist. Í hvussu so er høvdu rúsir tætt samband við sviðar og norðbúgvar annars. Orðið rúsir verður brúkt um teir norðbúgvar, ið ferðaðust eystureftir í norrønu útflytingini.