cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palli hjá Mariannu
Søga
í marts 2022 kom nýggjur Christian í Grótinum til Klaksvíkar, hann er størri og meir framkomin enn Norðborg, so nú eigur felagið tvey tey størstu og mest nútímans fiskiskipini í føroyska flotanum
Hjørdis Johansen
Hjørdis Johansen, f. 1949, er ein føroyskur lærari, leikstjóri, tónasmiður, scenografur og leikritahøvundur.
Á heysti 1997 fekk Hjørdis Johansen hugskotið at byrja Dramaverkstaðið á gamla snikkara- og orgulverkstaðnum hjá pápanum Verland Johansen.
Saman við manninum, Christian Kruse, keypti hon verkstaðið í 1986, og fram til 1996 virkaði verkstaðið sum orgulverkstaður burturav. Aftaná at kreppan hevði gjørt um seg fyrst í 1990 árunum, var einki orgul at byggja, og lykilin varð snaraður um. Verkstaðið stóð tómt eina tíð, líka til hetta hugskotið um eitt dramaverkstað fór at spíra. Farið var undir at rudda, vaska og mála, og í januar 1998 var klárt at byrja.
Hjørdis hevur lokið útbúgving sum Barnasjónleikaleiðari á sumri 2000, og hevur sumrini 1997, 1998 og 1999 fingið sær útbúgving innan leikstjórn í Íslandi. Harumframt hevur hon verið á skeiðum í teatersport, "At skriva til pall", skeiðum innan scenografi, og gerð av búnum bæði her heima og í Danmark.
Hjørdis hevur drúgvar royndir á palli, bæði hjá Havnar Sjónleikarfelag og hjá Grímu. Hon hevur ígjøgnum ár og dag leikt við í nógvum sjónleikum, kvøldsetum og øðrum tiltøkum, síðan hon, 10 ára gomul, fyrstu ferð stóð á palli í Sjónleikarhúsinum í sjónleikinum "Robin Hood". Nevnast kunnu leikir sum Skeyk (1997), Dansur í fyllandi sól (1995), Havið (1993), Sanna og Gandafuglurin (1989), Stjørnubarnið (1988), Haturfuglar (1981) og útisjónleikurin Trælalív (1977).
Eisini hevur Hjørdis verið sera virkin innan tónleik, sang og myndlist. Hon hevur undirhildið børnum á bókasavninum við sangi, søgum og dukkuleiki. Í útvarpinum hevur hon sungið og lisið søgur upp. Hesar royndir førdu við sær, at hon í 1979 gav út vældámdu plátuna "Barnasangir", ið fyri stuttum er endurprentað sum fløga. Í mong ár, síðan miðskeiðis í 1970 árunum, hevur hon verið virkin myndlistakvinna. Hon hevur sýnt fram klippmyndir og tekningar á sjálvstøðugum framsýningum og umframt tað, hevur hon verið við á fleiri Ólavsøkuframsýningum, kvinnuframsýningum og øðrum.
Í 1980 árunum skrivað hon, og spældi "Giu og Grana" og arbeiddi við barnasendingum í Sjónvarp Føroya. Hon ferðaðist um sama mundið við Bókabilinum kring alt landið við søgum og dukkuleiki. Fýra ferðir, í 1987 og 1988, og aftur í 1997 og 1998 stjórnaði Hjørdis teimum vælumtóktu Leikhúsjól í Sjónleikarhúsinum.
Hjørdis hevur skipað fyri skeiðum í drama og sjónleiki bæði her heima og niðri í Danmark.
Landspartar í Írlandi
Írland hevur søguliga verið býtt sundur í fýra landspartar: Leinster, Ulster, Munster og Connacht. Írska heitið fyri hesa landafrøðiligu sundurbýting, "cúige", ið merkir "fimtingur", sipar til at einaferð vóru fimm landspartar; tann fimti landsparturin, Mide (Meath), varð innlimaður í Leinster, meðan partar av honum fullu til Ulster.
Upprunaliga býtið var: Leinster, Munster, Mide, Connacht og Ulster.
Sperol
Sperol var ein føroyskur tónleikabólkur úr Havn. Bólkurin høvdu tríggjar limir: Pætur F. Joensen (sangur & gittar), Brandan Dalsgarð (gittar) & Oddmar Hermansen (bass). Teir hava havt forskeliðir trummuspælarir í bólkinum sum t.d. Dávid L. Jacobsen, Jóhan Á Dul og Jónatan Midjord. Bólkurin varð stovnaður í mars 2017. Í november 2017 framførdu teir á tónleikastaðnum Whisky a Gogo í Los Angeles, Kalifornia, har t.d. Metallica, System of a Down, Led Zeppelin,  Motörhead, Mötley Crüe og onnur hava framført. Teir spældu teirra síðstu konsert í apríl 2019 tá teir vóru við í sangkappingini Sement.
Manning
Pætur F. Joensen (sangur & gittar; 2017-2019) Brandan Dalsgarð (gittar; 2017-2019) Oddmar Hermansen (bass; 2017-2019)
Golf
thumb|right|250px|Golf. Golf er útileikur har sum roynt verður við kylvu at sláa lítlan harðan knøtt í holur í grasvølli. Vanliga eru 18 hol á golfvøllinum, og 100-550 metrar kunnu vera í millum holini. Leikararnir sláa við stavi ein lítlan bólt í eitt av holunum.
Charlottenberg
thumb|right|240px|Charlottenberg Charlottenberg er ein býur í Eda kommunu í Värmlands län í Svøríki. í 2010 búðu 2.215 fólk í býnum.
2000
2000 (MM) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár. Fyrsti dagurin var ein leygardagur.
Bókmentir
Diamond Dust hjá Anitu Desai.
690-árini
Øldir: 6. øld - 7. øld - 8. øld
Áratíggju: 640-árini 650-árini 660-árini 670-árini 680-árini - 690-árini - 700-árini 710-árini 720-árini 730-árini 740-árini
Ár: 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699
Stjórnin hjá Jógvani Sundstein II
Seinna stjórnin hjá Jógvani Sundstein var Føroya landsstýri frá 22. juni 1989 til 15. januar 1991. Í samgonguni vóru Fólkaflokkurin (FF), Tjóðveldisflokkurin (TF) og Sambandsflokkurin (SB), við Jógvan Sundstein (FF) sum løgmanni.
Kuopio
Kuopio er ein býur og kommuna í Norra Savolax í Eysturfinnlandi. Kuopio hevur 121 557 íbúgvar (2022) og er størsti býur í Eysturfinnlandi.
Havnarkórið
Havnarkórið varð stovnað í 1966 sum Útvarpskórið. Tað var eftir áheitan frá Útvarpi Føroya, at kórið varð stovnað og varð tí uppkallað eftir Útvarpinum. Kórið vandi fyrstu ferð 24. januar 1966 og framførdi fyrstu ferð í Útvarpi Føroya á grækarismessu 1966. Í 1969 helt samstarvið við Útvarpið uppat, men kórið helt tó fram. Kórið ferðaðist uttanlands longu frá fyrstu árunum. Í 1973 fór kórið til Eysturríki til Europa Cantata, og tá fingu tey sær navnið Havnarkórið. Kórleiðari tey fyrstu mongu árini var Ólavur Hátún. Í 2014 tók Leif Hansen við sum kórleiðari.
Lidköpings kommuna
180px|thumb|right|Lidköpings kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län Lidköpings kommuna (svenskt: Lidköpings kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Lidköpings kommuna hevur umleið 38 414 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Lidköping.
Tijuana
thumb|right|250px|Bilar í Tijuana, sum ætla sær til [[Kalifornia. Meksikanska markið við San Diego/Tijuana.]] Tijuana er býur á markinum móti USA í Norðurmeksiko. Tijuana hevur umleið 1,4 mió. íbúgvar. Vanligt er, at nógv fólk úr Kalifornia fer um markið suður í Meksiko fyri ein dag til at keypa, og hetta hevur ført við sær, at bygdirnar fram við markinum vaksa skjótt, og at har eru ógvuliga nógvir handlar.
Tijuana er ein tann vandamesti býurin í Meksiko.
Elisabeth II drotning
200px|thumbnail|Elisabeth drotning í 2015. Elisabeth II (fødd sum Elizabeth Alexandra Mary Windsor 21. apríl 1926 í Mayfair, London, deyð 8. september 2022 á Balmoral-slottinum í Skotlandi ) var drotning av tí Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland og 14 øðrum londum (Commonwealth Realms), herundir Kanada, Avstralia og Nýsæland.
Í 1947 giftist hon við Philip Mountbatten, fyrrverandi prinsi av Danmark og Grikkalandi. Tá Philip andaðist í apríl í 2021, høvdu tey verið gift í 73 ár og fingið fýra børn: Charles, Anne, Andrew og Edward.
Elsti sonur hennara, 73 ára gamli Charles, hevur nú heitið sum kongur av Sameinda Kongsríkinum og 14 øðrum Commonwealth-londum.
Jonathan Motzfeldt
Jonathan Jakob Jørgen Otto Motzfeldt (25. september 1938 í Qassimiut í Qaqortoq Kommunu – 28. oktober 2010 Nuuk ) var ein grønlendskur politikari og prestur. Hann var sonur fangaran Søren Motzfeldt (deyður 1984) og Kirsten Motzfeldt, fødd Klemmensen (deyð 1979). Hann giftist hin 9. august 1992 við Kristjana Guðrún Guðmundsdóttir, fødd 15. februar 1951 í Reykjavík.
Jonathan Motzfeldt var ein týðandi persónur og politikari, ið var við til at menna Grønland.
Hann tók læraraprógv frá Illinniarfissuaq (Grønlands Seminarium) í Nuuk 1960, Exam.theol. frá Københavns Universitet 1966. Hann var prestur í Alluitsup Paa, (danskt navn: Sydprøven) í Qaqortoq Kommunu (danskt navn: Julianehåb) 1966-69, prestur í Qaqortoq býi og Prestagjald 1969-79.
Bandy
thumb|right|240px|Bandy í [[Svøríki, desember 2004]]
Bandy er ein ítróttargrein, har tvey lið við ellivu leikarum stríðast fyri at skjóta flest mál ímóti hvørjum øðrum.
Jane Austen
thumb|242px|Jane Austen um 1810. Jane Austen (fødd 16. desember 1775 í Steventon í Hampshire í Onglandi, deyð 18. juli 1817 í Winchester) var enskur rithøvundur.
Hon er mest kend fyri sínar romantisku skaldsøgur, eitt nú "Pride and Prejudice" frá 1813 og "Emma" frá 1816.
Cadel Evans Great Ocean Road Race
Cadel Evans Great Ocean Road Race er ein eindags súkklukapping í Geelong í Avstralia. Kappingin er partur av UCI World Tour. Kappingin varð fyrstu ferð fyriskipað í 2015 og er bæði fyri kvinnur og menn.
Kappingin er uppkallað eftir Cadel Evans fyri at heiðra einasta Tour de France-vinnaran og heimsmeistaran úr Avstalia. Hann gjørdist nummar fimm í fyrstu útgávuni av kappingini, ið var tann seinasta hjá Evans sum professionellur súkklari.
Frá 2017 er kappingin ein partur av UCI World Tour-kalendaranum.
Kongadømið Mide
thumb|Midhe umleið ár 900 e.kr. thumb|200px|right| Flaggið hjá Mide Mide (fornírskt: [ˈmʲiðʲe] enskt: [ˈmiːð]), stavað Midhe í nútíðar írskum og anglifiserað til Meath, var eitt kongadømið í gamla írlandi í vardi meir enn 1.000 ár. Navnið merkir "miðja" og sipar til at hetta kongadømið lá í miðjuni av Írlandi.
Tá Mide hevði størstu vídd, fevndi tað alla núverandi sýsluna County Meath (ið hevur arvað navnið frá kongadøminum), alla sýsluna Westmeath, og partar av Cavan, Dublin, Kildare, Longford, Louth og Offaly.
Løgtingsvalið 1924
Løgtingsvalið í Føroyum í 1924 varð hildið hin 10. november 1924. Talið av løgtingslimum varð hækkað frá 20 til 23.
Úrslit
Sambandsflokkurin fekk triggjar tingsessir afturat og gjørdist størsti flokkur á Føroya Løgtingi, við 13 av teimum 23 sessunum.
680-árini
Øldir: 6. øld - 7. øld - 8. øld
Áratíggju: 630-árini 640-árini 650-árini 660-árini 670-árini - 680-árini - 690-árini 700-árini 710-árini 720-árini 730-árini
Ár: 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689
1999
1999 (MCMXCIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
.mil
.mil er økisnavn hjá USA, sum bert verður brúkt av amerikansku verjuni. Umframt .mil verða hesi domenini brúkt í USA: .gov, .edu og .us.
Albert Einstein
Albert Einstein (føddur 14. mars 1879 í Ulm, Týsklandi, deyður 18. apríl 1955 í Princeton, New Jersey) var ein týskføddur granskari, sum fann fram til relativitetsástøði. Hann fekk Nobel-heiðurslønina í 1921 í alisfrøði, hann fekk heiðurslønina fyri sína frágreiðing um tann fotoelektroniska virknaðin. Hann varð føddur í suðurtýska býnum Ulm, men tá hann var hálvt ára gamal flutti familjan til München, har pápin læt upp eina elektronikkfyritøku. Orsakað av peningaligum trupulleikum flutti familjan til Torino í Italia í 1894 og fáir mánaðir seinni til Pavia. Albert Einstein bleiv verandi í München fyri at gera seg lidnan við studentaskúlan. Hann valdi í 1895 at støðga í skúlanum fyri at fylgja aftaná foreldrunum.
16-ára gamal royndi hann at verða innskrivaður í polytekniska háskúlan í Zürichs uttan nakað studentaskúlaprógv. Hann kláraði tó ikki upptøkuroyndina, sjálvt um hann fekk topkarakterir í alisfrøði og støddfrøði, og tí tók hann í 1896 studentspróvtøku á studentaskúlanum í Aarau í Sveis. Síðan fór hann alt fyri eitt í holt við lesnaðin í alisfrøði (fysikk) á polytekniska háskúlanum, og fýra ár seinni fekk hann prógv. Sum 17-ára gamal frásegði Albert sær sítt týska ríkisborgaraskap, og í 1901 fekk hann sveisiskt ríkisborgaraskap. Eftir tvey ár við skiftandi vikariatum varð hann settur í starv sum tekniskur málsviðgeri á patentskrivstovuni í Zürich.
Í 1903 giftist hann við Mileva Maric, sum hann bleiv separeraður frá í 1916. Tey bæði fingu tveir synir, Hans Albert (1904) og Eduard (1910). 2. juni 1919 giftist hann við systkinabarni sínum Elsa Löwenthal, fødd Einstein. Efternavnið hevði hon frá fyrsta hjúnabandinum. Elsa var trý ár eldri enn Albert. Tey bæði fingu ongi børn saman.
1759
1759 (MDCCLIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Antonis Samaras
250px|thumb|Antonis Samaras Antonis Samaras (grikskt: Αντώνης Σαμαράς, føddur 23. mai 1951) er ein grikskur politikari og økonomur, sum hevur verið forsætisráðharri í Grikkalandi frá 2012 til 2015.
Hann var fíggjarmálaráðharri í 1989, uttanríkisráðharri 1989-90 og aftur frá 1990-92. Hann er eisini kendur fyri at vera orsøk til at stjórnin hjá flokki hansara fall í 1993. Hann fór so úr flokkin, men í 2004 gjørdist hann aftur limur í flokkinum og í 2009 vann hann eitt tætt stríð um formanspostin. Hann var tann 7. leiðarin fyri flokkin, síðan flokkurin varð stovnaður í 1974. Í 2009 gjørdist hann eisini mentamálaráðharri. Hann hevur verið leiðari fyri konservativa flokkin Nýtt Demokrati til juli 2015 og hevur verið forsætisráðharri í Grikkalandi frá 20. juni 2012 til 26. januar 2015.
Eftirmaður hjá Antonis Samaras sum forsætisráðharri í Grikkalandi gjørdist Alexis Tsipras.
Enskt mál
Enskt er málið hjá Bretlandi, sum søguliga var stórt heimsveldi, og eisini er tað málið í USA, einum av heimsins stórveldum. Tessvegna vilja mong lond ikki vita av enskum sum felagsmáli; tí hetta kenst eyðmýkjandi sum mismunur og vanvirðing móti øðrum tjóðmálum. Enskt er eitt hitt mest umtókta málið í heiminum, men tað er langt frá almennari nýtslu um allan heim. Seinastu árini er enska málið byrjað at fáa eitt ráðandi pláss í føroyska samfelagnum.
Kenniorð
[[Mynd:500_USD_note;_series_of_1934;_obverse.jpg|thumb|right|220px|Bundna kenniorðið verður nýtt í sambandi við ávís staðanøvn, t.d. lond, sum enda við “states”, “kingdom” ella “republic”. ]] thumb|right|220px|Bundna kenniorðið verður nýtt í sambandi við nøvn á skipum, dagbløðum, matstovum og almennum bygningum, lista og forngripasøvnum. Óbundna kenniorðið er "a"/"an". Bundna kenniorðið er "the". Á føroyskum verður óbundna kenniorðið bent í kynjum og føllum: ein/eitt/einum/eini/o.s.fr. Á enskum hevur óbundna kenniorðið bert tveir formar: “a” og “an”. Tað er byrjanarljóðið á orðinum aftan á kenniorðið, sum ger av, um vit nýta “a” ella “an”. Tað eitur "a" framman fyri hjáljóð. T.d. “a man” ella “a horse”. Tað eitur "an" framman fyri sjálvljóð. T.d. “an old man” ella “an hour” (h hoyrist ikki). Óbundna kenniorðið verður í høvuðsheitum nýtt sum á føroyskum, t.e. framman fyri teljandi navnorð í eintali. T.d. “an apple grows on a tree” (eitt súrepli veksur á einum træi). Men framman fyri óteljandi navnorð er einki "a"/"an", t.d. “bread is made from flour” (breyð er gjørt úr mjøli). Í óbundnari tíðarmerking nýta vit vanliga “one”, t.d. “one day her husband came” (ein dagin kom maður hennara heim). Tó kann ta eita “a”/“an” í sambandi við fyriseting, t.d. “on a warm summer morning” (ein heitan summarmorgun).
Á enskum stendur bundna kenniorðið framman fyri navnorðið og eitur altíð “the”. Framburðurin er “de” ella “di”. Tað er byrjanarljóðið á orðinum aftan á kenniorðið, sum ger av, um vit nýta framburðin “de” ella framburðin “di”. Framburðurin er “de” framman fyri hjáljóð, t.d. “the ear” ella “the USA”. Framburðurin er “di” framman fyri sjálvljóð, t.d. “the hour”, “the apple” ella “the elephant”. Við áherðslu á kenniorðið kann tað verða framborið “di” framman fyri hjáljóð, t.d. “this is ‘’the’’ man we need” (júst tann rætti). Eins og á føroyskum nýta vit bundna kenniorðið, tá ið navnorðið er kent fyri okkum, t.d. “did you see the color of the sun last night?” (sást tú litin á sólini í gjárkvøldið). Enskt hevur bundna kenniorðið í sambandi við (føroyskt ikki):
Einki “the” er í mótsetningum, ella tá ið orðini eru hjáorð, t.d. “from right to left” (frá høgru til vinstru) ella “the room faces north” (kamarið vendir norðureftir). Summi navnorð hava eina óavmarkaða og eina avmarkaða merking, t.d. “life”, “death”, “hope”, “society” ella “unemployment”. Við óavmarkaðari merking eru orðini óbundin. Við avmarkaðari merking eru tey bundin. T.d. óbundin á enskum “we often put the blame on society” (vit geva ofta samfelagnum skyldina) og bundin á enskum “the society we are living in” (hetta samfelagið…).
=== Navnorð   === thumb|right|220px|Ymisk orðanýtsla er á bretskum og [[Amerikanskt enskt mál|amerikonskum: amerikanar kalla t.d. “post” fyri “mail” (postur), “holiday” fyri “vacation” (feria), “autumn” fyri “fall” (heyst), “bill” fyri “check” (rokning), “biscuit” fyri “cookie” (keks), osfr.]] Á føroyskum bendast navnorðini í føllum, kynjum og tali: drog/drongur/dreingir/o.s.fr. Á enskum bendast tey bert í tali: eintal “boy”, fleital “boys”. Summi navnorð er óteljandi og koma bara fyri í eintali, t.d. “heat”, “weather” ella “water”. Flest navnorð fáa í fleirtali endingina s. Framburðurin er [s] ella [z]. T.d. “book, books”, “cab, cabs”, “boys, boys”. Navnorð, sum í eintali enda við s-ljóði fáa endingina es. T.d. “watch, watches ella “bus, buses”. Orð, sum í eintali enda við y eftir hjáljóð, fáa í fleirtali endingina ies. T.d. “lady, ladies”, “hobby, hobbies” ella “story, stories”. Y verður óbroytt, um sjálvljóð stendur frammanfyri, t.d. “boys, boys”, “day, days” ella “key, keys”. Nøkur orð, sum enda við o, fáa í fleirtali endingina es, t.d. “tomtato, tomatoes”, “hero, heroes”, “vulcano, vulcanoes”. Onnur fáa endingina s. Hetta eru serliga nýggj orð, t.d. til tøkni ella tónleik, og stytt orð. T.d. “video, videos”, “kilo, kilos” ella “piano, pianos”. Við hvørt eru báðir møguleikar: “cargo, cargo(e)s”, “commando, commando(e)s”.
Summi navnorð eita tað sama í bæði eintali og fleirtali. Her eru nøkur: “series” (sendirøð), “headquarters” (høvuðsstøð), “spacecraft” (rúmdarfar), “steelworks” (stálverk) og “species” (djóra-/plantusløg). Summi djór, serliga tey, ið verða veidd ella nýtt til matna, eita tað sama í bæði eintali og fleirtali, t.d. “sheep”, “deer”, “fish”, “trout”, “haddock”, “salmon”, v.f. Summi navnorð eru bert í fleirtali; orð, sum merkja lutir, ið eru samansettir av tveimum pørtum (parorð), standa í fleirtali á enskum, men ikki altíð á føroyskum. T.d. “trousers” (buksur), “jeans” (cowboybuksur), “shears” (greinasaksur), “scissors” (saksur), “compasses” (passari), v.f. Skalt tú viðmerkja, at tú hevur eitt ella fleiri einstøk, mást tú siga “a pair of”, “two pairs of”, o.s.fr. Hesi orðini eru vanliga bert í fleirtali: “arms” (vápn), “customs” (tollur), “pains” (ómakur). Við aðrari mering hava hesi eisini ein eintalsform: “arm” (armur), “custom” (vani), “pain” (pína). Hesti orðini eru vanliga í fleirtali, hóast tey ikki hava fleitals-s: “cattle” (neyt), “police” (løgregla), “people” (fólk), “youth” (ungdómur), “military” (hervald). “People” og “youth” kunnu hava regluliga fleirtalsending, men tey hava tá aðra merking; t.d. “the peoples of Africa” (fólkasløgini í Afrika).
Fornøvn
thumb|right|220px|Í [[USA og partvís í Bretlandi eru onnur heiti fyri longdarmát, rúmmát, vídd og vekt enn í øðrum londum, t.d. "acres", "pounds", "gallons", "yards", osfr.]] thumb|right|220px|Í USA er vanligt at mála hita í stigum [[Fahrenheitstigin|Fahrenheit (℉).]] Persónsfornøvn standa vanliga í sama falli á føroyskum og enskum, t.d. “I love you” (eg elski teg), “he gave me a gift” (hann gav mær eina gávu) ella “I looked at her” (eg hugdi at henni). Við hvørt er munur á føroyskum og enskum. Á føroyskum stendur umsagnarliður til grundlið í hvørfalli, t.d. “tað eri eg”. Á enskum er vanligt í talumáli at seta hann í hvønnfalli, t.d. “it is me” ella “it is I” (hátíðarligt mál). Hvønnfall kann somuleiðis í gerandisligum máli vera nýtt í sambandi við “as” og “than”, t.d. “she is as clever as him” ella “he is older than me”. Á føroyskum hava vit kvennkyns-, kallkyns- og hvørkikynsorð. Á enskum eru flest navnorð hvørkikyn, t.d. “boat” (it, hann), “lamp” (it, hon) ella “tree” (it, tað). “He” og “she” verður nýtt um fólk,men kann tó í ávísum førum nýtast um annað enn fólk, t.d. lond, skip og djór. Vanligt er at nýta “she”/“her” um skip, serliga tá ið tú hevur persónligan áhuga fyri tí, ella um tað er nevnt við navni. “She”/“her” verður somuleiðis nýtt um lond, tá ið hugsað verður um landið sum tjóð, t.d. “Iceland gained her independence in 1944”.
Á enskum er vanligt at siga “it” um djór; “he”/“she” kann tó verða sagt um djór, ið eru knýtt at menniskjum, t.d. “Is that your cat? She is beautiful”. Eisini siga vit “he”/“she”, tá ið dentur verður lagdur á kynið á djórinum, t.d. “she is a mare” (ryssa). Kvenndjórið og kalldjórið hava ofta serstøk nøvn eins og á føroyskum. Tá ið tað vísir aftur á ein setning, kann tað á enskum eita “so”. Hetta er í sambandi við orð sum t.d. “think”, “hope”, “say”, “suppose”, v.f. T.d. “yes, I think so” (eg haldi tað) ella “I hope so” (eg vóni tað). Tað í sambandi við eisini eitur á enskum “so”, t.d. “she was ill, and so was Peter” (hon var sjúk, og tað var Pætur eisini). Tað eitur “it”, tá ið vit ikki kunnu vita, hvønn vit tosa um, t.d. “who is on the phone? It is secret” (tað kundi verið ein og hvør). Tað eitur “he”/“she”, tá ið vit vita, hvønn vit tosa um, t.d. “Do you know that guy? Yes, he is a buddy of mine” (vit síggja persónin). “There” verður nýtt sum eykagrundliður, tá ið rætti grundliðurin er eitt navnorð, t.d. “there is a man outside”. “It” verður vanliga nýtt um tíð (t.d. “it is twelve o’clock somewhere”), frástøðu (t.d. “it is a long way to Arkansas”) og veðrið (t.d. “it is so cloudy here”).
“It” verður nýtt, tá ið rætti grundliðurin er: navnháttur (“it is wrong to steal”) og ing-formur (it is no use to vote that way”). “It” verður nýtt sum eykagrundliður framman fyri that-setningar, t.d. “it says in the report that two women were killed”. Á føroyskum hevur ognarfornavnið sama form, um tað stendur í sambandi við navnorð, ella tað stendur einsamalt (navnorðsformur): hatta er mín hundur/hundurin er mín, á enskum eru tveir formar “that is my dog” og “the dog is mine”. Ognarfornøvn fáa ikki apostrof sum hvørsfalsmerki, t.d. “the baby has got its first tooth” ella “he didn’t find his own keys, so he took hers”. Á enskum er einki orð, sum svarar til tað føroyska sín/sítt/hjá sær. Í staðin nýta bretar ognarfornavnið “his”, “her”, “its”. T.d. “he spoke to his son” (son sín/sonin) ella “the kid lost its ball” (bóltin hjá sær).
Oyri
Oyri er ein bygd í Eysturoy. Bygdin man hoyra millum tær elstu í landinum. Hetta sæst á tveimum viðurskiftum: Hagin fevnir langt út um bygdina, bæði norður- og suðureftir, og jørðin hevur verið savnað á fáum hondum, á einum garði - seinni tveimum, soleiðis sum vit plaga at skilja við eina bónda- og landnámsbygd. Flestøll munnu kenna søguna um Orm bónda og Oyrabónda. Sjálvt um tað eisini er ein spennandi søga, so hevur hon óivað eina veruliga kjarnu. Givið er, at Oyri við sínum garði hevur havt ein bónda við ávirkan á tingi. Ein av teimum var Hans Jacobsen Debes, ið gjørdist Føroya løgmaður í árunum frá 1755 - 69. Hann hevði frammanundan lisið løgfrøði í Danmark og skaraði í síni tíð á mangan hátt framúr. Hann hevði eitt nú hug til ganga nýggjar leiðir innan jarðarbrúk og fiskiskap. Men sum so ofta í slíkum førum var undirtøkan ikki stór, tí tíðin mundi ikki vera búgvin til stórvegis broytingar.
Ikki fyrr enn inn í 19. øld gerast broytingarnar í bygdini sjónskar. Hóast uppskot hevði verið frammi í 1780'unum um at leggja eitt sindur av haganum inn til gerði og velta í nýggjum plássum millum bygdirnar, var hetta av ongum. Bøndurnir, ið mannaðu løgtingið tá, vildu ikki missa haga, ei heldur húskallar og arbeiðskonur, um tey fóru at fáa fótin undir egið borð. Tað man tí serliga vera embætismonnunum fyri at takka, at hesin nýggi møguleikin varð settur verk - at velta upp úr nýggjum og kunna breyðføða eitt húski við tí. Ikki bert bygdafólkið tók við hesum tilboði - vit síggja eina umfatandi flyting millum oyggjarnar fara í gongd. Fólk savnast har, sum jørð var til taks - akkurát sum fiskivinnubygdirnar fara at draga til sín seinni, tá ið skipsfiskiskapurin tekur seg upp.
Við fiskivinnni fekk Oyri nýtt vinnuligt grundarlag. Nevnast kunnu Garnavirkið, sum læt reiðskap til mong skipini í føroyska flotanum gjøgnum árini, og O.C. Joensen, ið fyrst rak handils- og útgerðarvirksemi og seinni hevur gingið nýggjar leiðir innan skeljaveiðu og –virking, við stórum og framkomnum rækjuvirki og tilvirking av úrdráttum av øðrum skeljadjórum.
Á Oyri hevur fólkatalið seinnu árini ligið um tey hálvtannaðhundrað.
Sjakalur
Sjakalur er rándýr av hundaætt. Sjakalur etur alt, hann finnur á afrikonsku savannuni, til dømis frukt, smásúgdýr, egg, fugl og ræ. Ofta veiða nógvir sjakalar saman og jagstra til dømis thomsongasellu.
Lilla Edets kommuna
180px|thumb|right|Lilla Edets kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län 150px|right Lilla Edets kommuna (svenskt: Lilla Edets kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Lilla Edets kommuna hevur umleið 12 829 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Lilla Edet.
Tour of Qatar
Tour of Qatar er ein súkklukapping í Katar í Miðeystri, ið verður flokkað sum 2.2 í súkklurankingini hjá UCI og er ein partur av UCI Asia Tour.
Frá 2017 er kappingin partur av UCI World Tour-kalendaranum.
Grønoydlur
thumb|right|240px|Grønoydla Grønoydlur (latín Iguana) er ein ætt av edlum ið telur 13 sløg.
Ghanzi District
300px|thumb|right|Ghanzi District í Botsvana Ghanzi District er ein av teimum 10 regiónunum í Botsvana og hevur umleið 43 370 íbúgvar. Ghanzi er bæði høvuðsstaður og størsti býur í Ghanzi District.
Eduardo Riedel
Eduardo Corrêa Riedel (fæddur 5. júlí 1969), ríkisstjóri Mato Grosso do Sul síðan 2022. Hann var áður innviðaráðherra Mato Grosso do Sul frá 22. febrúar 2022 til 1. janúar 2023.
Tina Turner
260px|thumb|right|Ike & Tina Turner í 1966. Hon byrjaði sína yrkisleið í 1957. Í 1960 byrjaði hon at upptraðka sum Tina Turner, saman við tónleikaranum Ike Turner. Tey giftust í 1962 og gjørdust víðakend í 1960-árunum undir heitinum Ike & Tina Turner Revue. Í mai mánaði í 1966 kom staklagið "River Deep – Mountain High" út. Á heysti í 1969 traðkaði hon upp saman við The Rolling Stones. Sangurin 'Proud Mary' frá 1971, sum er upprunaliga skrivaður av bólkinum Creedence Clearwater Revival, gjørdist størsta hittið hjá duoini Ike & Tina Turner. Tey fingu eina Grammy-virðisløn fyri sangin. (Best R&B Performance by a Duo or Group.). Ein annar kendur sangur frá 1970-árini er 'Nutbush City Limits', sum gjørdist í 1973 í Evropa eitt stórt hitt hjá Ike og Tina Turner. Tey skiltust tó í 1976 og Tina vildi halda fram sum solosangari. Í 1984 kom plátan 'Private Dancer' út, sum gjørdist størsta sukse í yrkisleið hennara sum sangari. Hon hevur selt meira enn 10 milliónir eintøk av plátuni um allan heimin. Sangurin 'What's Love Got to Do with It' frá plátuni kom á fyrsta plássið á Hot 100-listanum hjá Billboard. Hetta var fyrsta og einasta ferð, at hon megnaði tað. Í 1985 fekk hon tilsamans tríggjar Grammy-virðislønir fyri sangin 'What's Love Got to Do with It' og fyri plátuna 'Private Dancer'. Í 1986 fekk hon eisini eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame.
County Louth
County Louth (írskt: Contae Lú) er ein county í írsku republikkini, ið liggur í landspartinum Leinster.
Eduardo Riedel
Riedel var forseti Maracaju Samband árið 1999 og varaformaður hjá Samtökum landbúnaðar og búfjár í Mato Grosso do Sul, og var einnig forstjóri Landbúnaðarsambandsins (CNA). Á árunum 2012 til 2014 var hann forseti Famasul, stuttu síðar gegndi hann stöðu utanríkisráðherra fyrir ríkisstjórn og stefnumótandi stjórnun Mato Grosso do Sul, á meðan ríkisstjórn Reinaldo Azambuja stóð, sem hann var í til 2021. Í júlí Árið 2021 var hann skipaður af Reinaldo Azambuja, sem forseti stjórnarnefndar heilsu- og öryggisáætlunar fyrir efnahagslífið (Prosseguir).
Tina Turner
Síðan 1994 hevur hon búð í einum slotti nærhendis Zürich í Sveis, saman við unnusta hennara, týskaranum Erwin Bach. Hon fekk sveisiskan ríkisborgaraskap í 2013. Sama árið giftist hon umsíðir við Erwin. Tey møttust í 1986 og høvdu verið par í eini 27 ár.
County Louth
County Louth er 820 km² til støddar, við einum fólkatali uppá 110.894 (2006). Sostatt er hon Írlands minsta county tá um stødd ræður.
Bleona Qereti
Bleona Qereti er songkvinna og sjónleikari úr Albania.
County Louth
Administrativi depilin liggur í býnum Dundalk, men tann størsti býurin er Drogheda, ið er eitt sindur størri enn Dundalk.
Stonehenge
thumb|300px|right|Stonehenge Stonehenge er eitt yngra steinaldar og bronsualdar fornminni tætt við Amesbury í enska landslutinum Wiltshire, umleið 13 km í ein útnyrðing úr Salisbury. Tað er uppbygt av vøllgørðum rundan um eina runda uppseting av stórum reistum steinum og er eitt hitt kendasta fyrisøguligu støðunum í heiminum. Fornfrøðingar halda steinarnar verða millum 2500 f.Kr. og 2000 f.Kr. tó, at umverandi rundu vøllgarðarnir og grøvin, sum eru eldsti parturin av fornminninum, eru tíðarfest til umleið 3100 f.Kr..
Stonehenge og tað, sum er rundanum, eru sett á listan hjá UNESCO sum eitt World Heritage Site í 1986, og er við lóg vart eftir bretskari lóg sum Scheduled Ancient Monument.
Stonehenge er statt á 51.17886°N, -1.82617°W
Upprunafrøði
Stonehenge Complete eftir bretska fornfrøðinginum Christopher Chippendale sigur orðið Stonehenge koma frá angulsaksisku orðunum "stān", ið merkir "steinur", og annaðhvørt "hencg", ið merkir "hongsul" ella "hen(c)en", ið merkir gálgi ella píningartól. Miðaldargálgar vóru uppbygdir av tveimum lodrøttum pettum við einum petti omaná tey bæði, sum minnir um nakrar uppsetingar í Stonehenge, heldur enn at líkjast einum umvendum L-skapi, sum vit kenna betur í dag.
Gamlar tulkingar
thumb|right|250px|Stonehenge í 2004 Nógvir søgufrøðingar eru ávirkaðir av sagnum í sínum frágreiðingum. Sambært summum sagnum læt gandakallurin Merlin ein risa byggja verkið fyri seg ella flutti tað við gandi frá Mount Killaraus í Írlandi, meðan aðrar siga Djevulin standa aftanfyri. Henry of Huntingdon var fyrstur at skriva um verkið umleið 1130, skjótt fylgdur av Geoffrey of Monmouth, sum var fyrstur at skriva hugfloygd sambond við Kong Arthur, sum gjørdi verkið til ein part av einum víðari evropeiskum romantikki.
Í 1615 vildi enski arkitekturin Inigo Jones vera við, at Stonehenge var eitt rómverkst tempul halgað Caelus, (latínskt navn fyri grikska Ouranos, og bygdi eftir tuskansku ordanini. Seinri viðmerkjarar hildu, at danir reistu tað. Sjálvt seint í nítjandu øld fingu saksar ella onnur lutfalsliga ung samfeløg heiðurin fyri verkið.
Tær fyrstu akademisku royndirnar at kanna og skilja fornminnið vórðu gjørdar umleið 1740 av William Stukeley. Sum hann var vanur, gjørdi hann tann feilin, at geva druidum heiðurin. Tó kom hann við teimum fyrstu tekningunum av staðnum, sum gjørdu fleiri lýsingar gjørligar av skapinum og týdninginum. Frá sínum arbeiði megnaði hann, at vísa á ein stjørnufrøðiligan ella tíðarteljingarligan leiklut av setanini av steinunum.
Tá ið nítjanda øld byrjaði, megnaði John Lubbock at tíðarfesta staðið til bronsuøld út frá bronsufundum nærhendis.
1240-árini
Øldir: 12. øld - 13. øld - 14. øld
Áratíggju: 1190-árini 1200-árini 1210-árini 1220-árini 1230-árini - 1240-árini - 1250-árini 1260-árini 1270-árini 1280-árini 1290-árini
Ár: 1240 1241 1242 1243 1244 1245 1246 1247 1248 1249
Lysekils kommuna
180px|thumb|right|Lysekils kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län Lysekils kommuna (svenskt: Lysekils kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Lysekils kommuna hevur umleið 14 369 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Lysekil.
Raquel Welch
260px|thumb|right|Raquel Welch í 1976. 260px|thumb|right|Raquel Welch í 2000. Raquel Welch (fødd sum Jo Raquel Tejada tann 5. september 1940 í Chicago, Illinois, deyð 15. februar 2023 í Los Angeles, Kalifornia) var amerikonsk sjónleikarinna og modell.
Hon byrjaði yrkisleiðina sum sjónleikari í 1960-árunum.
Ein av kendastu leiklutum hennara var í filminum “One Million Years B.C.” frá 1966. Plakatin við Welch í bikini úr djórafeldi gjørdist heimskend.
Í 1996 fekk hon eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame.
Kampala
Kampala er høvuðsstaður Ugandas. Fólkið í høvuðsstaðum í Uganda, fer næstan ikki frá húsum, uttan at tey hava regnskjól við sær, tí næstan hvønn dag, seinnapart á degi, kemur grovt æl. Í Kampala er í miðal eitt grovt toruæl 242 dagar um árið. Ímóti kvøldi slítur í, og luftin kólnar. Kampala fór illa í bardøgunum, tá ið Idi Amin varð settur frá og í bardøgunum aftaná, men nú verður býurin bygdur upp aftur fyri menningarhjálp og íløgur uttanífrá.
Mikkjal Sørensen
thumb|Mikkjal Sørensen heldur flaggdagsrøðuna við Minnisvarðan í [[Vágur|Vági 25. apríl 2009.]] Mikkjal Sørensen (føddur 18. juni 1956 í Porkeri) er føroyskur politikari, og var í 20 ár fram til 2005 stjóri í Suðuroyar Sparikassa. Hann er bygdaráðsformaður í Porkeris Bygdarráð. Hann hevur fleiri ferðir siti á Føroya Løgtingi sum varaumboð fyri Javnaðarflokkin. Hann møtti fast fyri Jóannes Eidesgaard í tíðarskeiðnum 1991-1994 og fyri Hans Paula Strøm frá 4. februar 2008 til 13. juli 2009.
Giorgos Andrea Papandreou
250px|thumb|Georg Papandreu 11. november 2011 Giorgos Andrea Papandreou (grikskt: Γεώργιος Α. Παπανδρέου ella tann styttri formurin: Γιώργος, føddur 16. juni 1952 í Minnesota, USA) er ein grikskur politikari, limur í sosialistiska flokkinum PASOK. Á valinum 4. oktober 2009 fekk flokkur hansara meiriluta og kom til valdið og hann gjørdist forsætisráðharri Grikkalands, eins og faðir hansara Andreas Papandreou og abbi hansara Giorgios Papandreu hava verið tað áður. Í 1988-89 og aftur í 1994-96 var hann undirvísingar- og kirkjumálaráðharri, 1999 til 2004 var hann uttanríkisráðharri. Hann var leiðari fyri flokkin PASOK frá februar 2004 til mars 2012. Georg Papandreou gjørdist 182. forsætisráðharri Grikkalands hin 6. oktober 2009. Hann fór frá hin 11. november 2011 fyri at ein tjóðareindarstjórn (national unity government) kundi taka sær av fíggjarkreppuni í landinum.
Íshockey
thumb|right|240px|Íshockey í [[Týskland, mars 1997]] Íshockey er ein ítróttargrein, har tvey lið við seks leikarum stríðast fyri at skjóta flest mál ímóti hvørjum øðrum.
Twentynine Palms
Twentynine Palms, stytt 29 Palms, er ein býur í Suðurkalifornia í USA. Býurin liggur í San Bernardino County í Mojave-oyðimørkini, nærhendis tjóðgarðinum Joshua-Tree-Nationalpark.
29 Palms varð grundlagdur í 1852. Í dag búgva her umleið 26.400 fólk.
1. øld f.Kr.
(2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr. – 1. øld)
1. øld f.Kr. byrjaði fyrsta dagin ár 100 f.Kr. og endaði tann seinasta dagin í árinum 1 f.Kr.
Gianfranco Nonne
250px|thumbnail|Gianfranco Nonne og bróstamyndin (busta) av Petur Dahl, sum stovnaði [[Suðuroyar Sparikassi|Suðuroyar Sparikassa. Petursplássið í Vági 21. juni 2012.]] Gianfranco Nonne er ein italskur listamaður, myndahøggar, sum er búsitandi í Vági. Hann hevur gjørt fleiri standmyndir, bringumyndir o.a. Eitt nú hevur hann gjørt bringumynd av Ruth Smith, Poul F. Joensen og av Petur Dahl, sum stovnaði Suðuroyar Sparikassa og var vinnulívsmaður og borgarstjóri í Vági. Hann hevur eisini gjørt eina standmynd á Skálatrøð í Havn av einari gentu sum arbeiðir við fiski.
1230-árini
Øldir: 12. øld - 13. øld - 14. øld
Áratíggju: 1180-árini 1190-árini 1200-árini 1210-árini 1220-árini - 1230-árini - 1240-árini 1250-árini 1260-árini 1270-árini 1280-árini
Ár: 1230 1231 1232 1233 1234 1235 1236 1237 1238 1239
Krzeszowice
200px|thumbnail|Skt. Martinskirkjan Krzeszowice er ein býur i Suðurpóllandi. Krzeszowice hevur umleið 10 050 íbúgvar. Býurin liggur umleið 18 km vestan fyri Kraków. Býurin liggur við ánna Krzeszówka.
Mariestads kommuna
180px|thumb|right|Mariestads kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län Mariestads kommuna (svenskt: Mariestads kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Mariestads kommuna hevur umleið 23 870 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Mariestad.
1998
1998 (MCMXCVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Addis Ababa
Høvuðsstaðurin í Etiopia, Addis Abeba (amhariskt; Āddīs Ābebā), er størsti býur í Etiopia. Addis Abeba hevur 3,2 mió íbúgvar. Býurin veksur skjótt, og har búgva mong flóttafólk úr Norðuretiopia og Eritrea. Alt ov fá hus eru til alt fólkið, og eini 20 000 børn eru heimleys. Mong fólk búgva í fátækrabýlingum, har sum hvørki er reint vatn ella toilett. Ikki er óvanligt, at stór húski - eini 8 til 10 fólk - búgva í einum rúmi.
Đắk Lắk
200px|thumbnail|Emblemi. 200px|thumbnail|Lăk vatnið er nærindis bygdina Buôn Jun Đắk Lắk er ein landlutur í Vjetnam. Navnið verður eisini stavað Đắc Lắc. Đắk Lắk liggur í landslutinum Tây Nguyên (merkir Vestara Hálendi, á enskum kent undir navninum Central Highlands). Har búgva nógv fólk ið eru av upprunafólkinum í landinum, tey hoyra ikki til tann etniska bólkin av vjetnamesarum (Việt). Fólkatalið í landslutinum var 1.733.100 við fólkateljingini í 2009. Landsluturin fevnir um eitt øki á 13.062 km2 og liggur umleið 600 metrar omanfyri havið.
Fyrisiting
Politiskt verður Đắk Lắk landsluturin býttur sundur í trettan smærri eindir, ið kunnu samanberast við sóknir:
Ein býur er eisini ein sókn í landslutinum Đắk Lắk:
Høvuðsstaðurin í Đắk Lắk landslutinum, Buôn Ma Thuột, er ein sjálvstøðug kommuna.
Søga
Økið ið nú verður nevnt Đắk Lắk varð upprunaliga ein partur av Champa kongsríkinum. Champa var eitt kongsríki frá umleið 7. øld til 1832. Đắk Lắk landsluturin kom undir Vjetnamesiskt stýri í 15. øld. Tá ið økið kom undir franskt harradømi, plantaðu fraklendingar nógvar plantasjur í økinum. Mótstøðan móti fraklendingum var stór í Đắk Lắk og fleiri uppreistrar vóru. Seinni gjørdist Đắk Lắk partur av Suðurvjetnam, og Vjetnamkríggið fór eisini fram í Đắk Lắk.
Papa Stour
Papa Stour (av norrønum Papey Stóra) er ein oyggj í Hetlandi. Hon er 8,28 km² til støddar og í 2011 vóru íbúgvarnir 15 í tali. Oyggin liggur syðst í St. Magnus Bay, í ein útnyrðing av Mainlandi.
Søga
Á oynni finst farvegur eftir búseting frá uml. ár 3.000 f.Kr. og gamla norrøna navnið Papey Stóra, ið merkir "Stóra oyggin hjá papunum (prestunum)", sipar til keltisku paparnar ið búleikaðust har, áðrenn norðbúgvarnir komu. Elsta handritið sum er funnið í Hetlandi er eitt norrønt handrit frá 1299, har Papa Stour verður umtalað. Hóast Hetland kom undir skotskt vald í 1469, so var Papa Stour ogn hjá norskum jallum fram til 17'du øld. Tá oyggin í 18'du øld var vorðin ogn hjá tveimum skotskum lordum, var útróður við sokallaðum sixareens (seksæringum) vorðin ein týðandi vinnuvegur á oynni, hesin útróður er kendur sum Haaf fishing (havútróður), og siglt var so langt til havs, at bjørgini á Foula hvurvu í havsbrúnni. Kendi hetlendski yrkjarin Vagaland yrkti ein sang um útróðrarmenninar á Papa Stour: Da Sang o da Papa Men, har niðurlagið er "Rowin Foula doon" (rógva Foula undir [havsbrúnna]).
"Oot bewast da Horn o Papa, Rowin Foula doon! Owir a hidden piece o water, Rowin Foula doon! Roond da boat da tide-lumps makkin, Sunlicht trowe da cloods is brakkin; We maan geng whaar fish is takkin, Rowin Foula doon!"
Búseting
right|thumb|250px| Vatnmyllur nær við Dutch Loch. Búsetingin savnað kring bygdina Biggins eystantil á oynni, haðan ferjusamband er til West Burrafirth á Mainlandi. Tað er eisini ein lítil flogbreyt nær við Biggins, haðani regluligt flogsamband er til Tingwall á Mainlandi. Íbúgvatalið er nógv minkað, og nú (2011) eru bert 15 fastbúgvandi fólk eftir á oynni.
Yvirlit yvir broyting í fólkatali
Hildur Vestergaard
right|200px|Hildur Vestergaard Hildur Vestergaard (fødd 1968, uppvaksin í Vági) er ein føroyskur politikari. Hon var borgarstjóri í Sumbiar kommunu frá 2009 til 2012. Hon varð vald í Sumbiar býráð til kommunuvalið í november 2008. Hildur er uppvaksin í Vági, men giftist til Sumbiar og hevur búð har síðan.
Khartoum
Khartoum (arábiskt; الخرطوم al-Kharṭūm) er høvuðsstaður Sudans. Fleiri milliónir fólk eru komin til Khartoum sunnan og vestan úr landinum, haðan tey eru flýdd undan bardøgunum og neyðini. Mong teirra búgva nú í vesaligum fátækrabýlingum uttarlaga í býnum.
Zuzana Čaputová
Zuzana Čaputová (fødd 21. juni 1973 í Bratislava  ) er ein slovakiskur politikari. Hin 15. juni 2019 gjørdist hon forseti í Slovakia eftir valsigurin 30. mars 2019. Hon gjørdist fyrsti kvinnuligi forsetin í Slovakia.
Hon hevur mastergrad frá universitetinum í Bratislava.
Dustsúgvari
thumb|right|250px|Dustsúgvari. Dustsúgvari er ravmagnstól at reinsa dust burtur av t.d. gólvi. Motorrikin veiftra er í dustsúgvara. Hon melur og sýgur luft inn í rør og slangu, niður í dustsúgvaraposan. Við luftini kemur dust og skittur í posan. Í dustsúgvaraposanum eru ørsmá hol, sum bara luft setur ígjøgnum. Dustið verður eftir í posanum. Ymiskar bustir eru at seta á rørið, t.d. gólvbust, teppibust og skápsbust.
Co. Meath
thumb|150px|right|County Meath á Írlandskortinum
Stjórnin hjá Jógvani Sundstein I
Fyrra stjórnin hjá Jógvani Sundstein var [Føroya landsstýri frá 18. januar 1989 til 22. juni 1989. Stjórnin var ein samgonga millum Fólkaflokkin (FF), Tjóðveldi (TF), Sjálvstýrisflokkin (SF) og Kristiliga Fólkaflokkin (KrF), undir leiðslu av Jógvan Sundstein (FF) løgmanni.
Co. Meath
County Meath (írskt: Contae na Mí) er ein county í írsku republikkini sum liggur í landspartinum Leinster. County Meath er 2.342 km² til støddar og fólkatalið er 162.831 (2006). Tann administrativi depilin liggur í býnum Navan, men nakrar almennar skrivstovur liggja í Trim, som er ein søguliga týdningarmikil býur. Meath, ið hevur arvað navn sítt frá kongadøminum Mide, liggur í tí miðírska láglendinum og bestendur í stóran mun av grasøkjum. County Meath hevur eisini tey einastu tvey Gaeltacht økini í landspartinum Leinster, í Rath Cairn og Baile Ghib.
Barbara við Kvíggjá
'''Barbara við Kvíggjá (Gandakellingin úr Kvíggjá). - Fødd umleið 1640.'''
Valið í Ísrael 2015
Tjóðartingsvalið í Ísrael til tað 20. Knesset varð hildið í Ísrael hin 17. mars 2015. Valið varð hildið eftir at Tzipi Livni og Yair Lapid mistu stuðulin frá samgongustjórnini fyrst í desember 2014. Á valinum gjørdist Likud stóri vinnarin, hann gjørdist størsti flokkur við 30 tinglimum.
Barbara við Kvíggjá
Í 1667 vóru Abraham Isaksen og systir hansara Barbara Isaksdatter við Kvíggjá í rættinum ákærd fyri gand. – Joen Joensen úr Hørg og Katrine Joensdatter úr Laðangarði høvdu reist ákæru ímóti teimum. - Joen Joensen ákærdi Barbaru fyri at hava gjørt seg sjúkan, við at brúka ein ganda-stein, tí tey sótu ikki um sátt bæði. Katrine Joensdatter førdi fram at Kvíggjafólkini høvdu lovað henni at hon skuldi koma at sita einkja og hetta var eisini hent.
Valið í Ísrael 2015
Úrslit
a: Samanborið við samanteljing av atkvøðunum hjá Labor og Hatnuah í 2013.
Barbara við Kvíggjá
Abraham og Barbara blivu tó fríkend á tingi. Men tað sigst at Barbara lovaði ongantíð aftur at nýta ganda-steinin og tveitti hann í Skorðafoss. – Skorðafossur er tann fossurin sum liggur tætt við húsini við Kvíggjá og sigst ganda-steinurin at liggja í Skorðafossi, tann dag í dag.
Barbara við Kvíggjá er grivin millum túgvurnar, sum síggjast á bønum omanfyri húsini við Kvíggjá. – Barbara bleiv grivin her, antin eftir egnum ynski, ella tí kirkjan ikki vild at hon skuldi í vígda jørð.
Valið í Ísrael 2015
Úrslit
Valið førdi til at methøgt tal av kvinnum (29) vóru valdar í Knesset.
Barbara við Kvíggjá
Tað sigst at gongur mann millum túgvurnar, skal mann koma út fyri eina vanlukku áðrenn árið er at enda komið.
Sápmi
Sápmi (sámiskt: Sápmi, Sámieatnan) er sámiska heitið fyri Sámaland, sum er ein partur av Noregi, Svøríki, Finnlandi og Russlandi. Sámarnir hava búð í Sápmi í túsundtals ár, og teir hava leingi einki stórvegis samband havt við umheimin. Sámarnir hava egið mál og serstaka mentan og royna at vinna sær størri sjálvræði í landøki sínum. Sámarnir hava eisini sítt flagg, sjálvt um teir, landafrøðiligt, eru borgarar í fleiri ymiskum londum. Sámiska flaggið hevur fleiri litir og eins og tað grønlendska, ein sirkul ella ein ring. Hjá mongum sámum er reinsdjórahald enn høvuðsvinna, men gongdin er, at teir meir og meir liva sum øll hini fólkini í hesum londum.
Barbara við Kvíggjá
Kona Abrahams æt eisini Barbara (Barbara Hansdatter) og var ættað úr Skálavík, men tað var systurin sum var tann kenda gandakellingin ”Barbara við Kvíggjá”.
Sápmi
Søga
thumb|right|270px thumb|right|270px Í 18. øld royndi danska-norska ríkið at fáa betri eftirlit við sámunum. Roynt varð at fáa teir at taka við kristnari trúgv.
Sámarnir hava ongantíð sjálvir átt kong ella høvding. Teir flestu hava upp ígjøgnum tíðirnar livað av reinsdjóraveiði, fiskiskapi og landbúnaði. Ein partur flytur úr einum staði í annan. Teir fara við reinsdjórafylgjunum, sum á sumri halda til í fjøllum og á graslendi, og um veturin leita inn í skógin ella oman at strondini.
Barbara við Kvíggjá
Helst bleiv Barbara ongantíð gift og fekk heldur ikki børn. Bróðurdóttir hennara Ragnhild Abrahamsdatter, arvaði hana. Sum grundgeving fyri arvin stendur í tingbókini Anno 1696 den 9. Junii, at Ragnhild ”havde tient hende og sett hende til gode udj hendes Alderdom”.
(Aðrar frásagnir um Barbaru eru í søgnini um “Guttorm í Múla”).
Sápmi
Søga
Norski presturin Thomas von Westen (13. september 1682 - 9. apríl 1727) fór við loyvi frá stjórnini í Keypmannahavn at boða kristindómin fyri sámunum. Hann var strangur ímóti teimum, sum ikki vildu taka við kristnari trúgv. Fleiri túsund rúnatrummur vórðu brendar, og tey, sum ikki vildu sleppa gomlu trúnni, vórðu dømd til deyða. Thomasi von Westen dámdi ikki, at konufólk og mannfólk høvdu sama rætt at taka samfelagsligar avgerðir. Men hann lærdi seg sámiska málið, tí hann helt tað vera rímiligt, at kristindómurin varð boðaður teimum á teirra egna máli. Í 18. øld tóku fleiri og fleiri sámar við kristnari trúgv bæði í Noregi, Svøríki og Finnlandi.
Í 1751 fingu Danmørk, Noreg, Svøríki og Finnland sett fast mark norðanfyri. Sámaland varð býtt eftir landamørkunum. Men henda samtykt galt ikki teir sámar, sum fluttu úr einum staði í annan. Teir sluppu um mørkini við reinsdjórum sínum, og fingu veiði- og fiskirættindi har, teir komu. Teir sluppu eisini undan hertænastu.
Men seinast í 18. øld var nýggjur vandi á ferð. Av vatnflóð, felli og ov stórum fólkavøkstri fluttu bøndur í hundraðtali úr Eysturdali og Gudbrandsdali til Norðurlandið, Troms og Finnmørkina. Myndugleikarnir eggjaðu fólki at flyta. Tørvur var á bóndum norðanfyri. Niðursetufólkið fekk fastan bústað og eisini ognarætt til jørðina. Hetta kom sámunum dátt við. Teir vórðu riknir burtur og mistu bæði fiskirættindi og veiðirættindi. Meira enn so, at niðursetufólkini tóku burtur av reinsdjórafylgjunum og góvu sámum einki afturfyri.
Hvør?
Sámiska búøkið, Sápmi, røkkur frá eysturstrondini á Kolahálvoynni í (Russlandi), um alt Norðurnoreg, inn í Norðurfinnland og Norðursvøríki suður til Jämtlands og Idre. Tað eru um leið 60 000 sámar í Sápmi. Av teimum búgva umleið 35–40.000 í Noregi, 6000 í Finnlandi, 15–20.000 í Svøríki og 2000 í Russlandi. Tølini eru tó óneyv og byggja á metingar. Til eru kanningar, sum benda á, at talið er lágt sett, og at nógv fleiri hava røtur í sámiska fólkinum, men mong vita tað kanska ikki ella vilja ikki kennast við tað.
Samiskt mál
Sámiska málið verður vanliga býtt í trý máløki: eystursámiskt, miðsámiskt og suðursámiskt. Mett verður, at harumframt eru um leið 20 000 sámar, sum duga nakað av sámiskum. Kanska eini 85–90 % av øllum, ið tala sámiskt, tala norðursámiskt. Tað eru orð í sámiskum, sum tað ber til at fylgja fleiri enn 6000 ár aftur í tíðina, t.d. njuolla (pílur), juoksa (bogi), suotna (sina), guolli (fiskur), njoammil (hara) - Dømini eru á norðursámiskum.
Sámiska flaggið
Sámiska flaggið er felags fyri allar sámar. Teir fýra litirnir vísa, at sámarnir búgva í fýra londum. Reyði liturin ímyndir eldin, grønt náttúru, gult ímyndar sólina og blái liturin vatn. Sirkulin ímyndar sólina og mánan.
Joyk
Joykið kann vera eitt ávíst dýr, fólk ella landslag, og við sínum serligu ljóðum og fáum orðum joykar hann tað, sum hann hevur at bera fram.