cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kitty Wells
Ellen Muriel Deason (fødd 30. august 1919, deyð 16. juli 2012), betri kend undir navninum Kitty Wells, er ein amerikanskur tónleikari, guitarspælari, sangari og sangskrivari. Hon hevur havt eitt sera virkið tónleikalív. Hon hevur verið virkin í amerikanska tónleikalívinum síðan hon var heilt ung. Wells byrjaði sum sangari og sangskrivari í 1930-árunum. Hon byrjaði av álvara at spæla tónleik alment sum sangari í bólkinum Deason Sisters í 1936. Hon byrjaði at spæla guitar, tá hon var bara 14 ára gomul. Kitty Wells giftist í 1937 við Johnnie Robert Wright Junior, vanliga nevndur Johnnie Wright (1914-2011). Wright er eisini ein sera kendur countrysangari úr Tennessee.
Kitty Wells telist millum allarstørstu countrysangararnar nakrantíð. Hon yrkti nógvar sangir og sálmar. Teir kendastu eru "It Wasn't God Who Made Honky Tonk Angels", "Heartbreak U.S.A.", "I Can't Stop Loving You" og "Dust On The Bible".
Padda
thumb|right|250px|Við stóru eygunum ansar froskurin eftir fíggindum. Við eygunum ætla teir eisini um, hvussu langt teir skulu leypa. Paddur hava verið til í mangar mió. ár og eru allastaðni uttan í kuldalondum. Paddur eru t.d. ikki í Føroyum (innfluttar paddur klára tó at lívdjarga sær), men í grannalondum sunnanfyri eru tær vanligar. Paddur liva bæði í vatni og á landi, til dømis froskar og ormapaddur. Froskar eru vanligastu paddurnar, og teir halda til í oyðimørkum og frumskógum eins væl á fjallalendi. Flestar paddur verpa í vatni. Ynglið minnir um fiskayngul og andar við táknum, men vaksin froskur hevur lungu, so hann fær andað uppi á landi. Froskdýr hava long afturbein, og tey bæði leypa, svimja og klíva í trøum. Nógvir froskar og aðrar paddur við verpa í vatni, men summar paddur verpa í vætu á bløðum ella í vátum holum undir jørð. Froskaeggjaklunkar í vatni klekjast til halapaddur við ongum útlimum. Sum tær vaksa, fáa tær útlimir og búnast til froskar og fara upp á land. Henda broytingin nevnist metamorfosa. Ormapaddur hava ongar útlimir og eru bara í hitalondum. Tær grava sær gongir í jørðini og svimja sum állur.
Lutetium
Lutetium er eitt frumevni, ið er nummar 71 í skeiðbundnu skipaninini.
Stevnur í Føroyum
Stevnur 2013
Í 2013 verður FM kappróður hesar dagar og á hesum stevnum og bygdum/býum:
Stevnur 2014
Í 2014 verður FM kappróður hesar dagar og á hesum stevnum:
Aðrar stevnur
Ymisk onnur sløg av stevnum eru í Føroyum, sum onki hava við kappróður at gera. Nevnast kunnu t.d.
Útvarp Føroya
Útvarp Føroya (ÚF) var almenna útvarpið í Føroyum og eitur nú Kringvarp Føroya.
Søgan
Sent varð ein hálvan tíma á miðdegi og millum hálvan og heilan tíma um kvøldið. Høvuðsinnihaldið vóru tíðindi, veðurtíðindi og nakrar talu- og tónleikasendingar.
Stjørnubreyt
Ein stjørnubreyt ella galaksa (úr grikskum γαλαξίας κύκλος, galaxías kýklos – ”mjólkaringur”, mjólkarvegurin), er ein stór samanseting av tilfari í alheiminum, sum stjørnur, gass, alheimsstøv og myrkt tilfar samanbundið gjøgnum atdráttarmegi. Tær størru stjørnubreytirnar hava umleið 1011 sólarmassar stjørnur, millum eina og tíggju milliardir sólmassir solmassor stjärnor, mellan en och tio miljarder solmassor millumstjørnu gass og 1012 sólmassar myrkt evni. Nógvar stjørnubreytir, kanska tær flestu, hava enntá supermassivar samanriknir lutir, sannlíkt við svørtum holum í kjarnuni. Några av dessa kompakta objekt uppträder som aktiva galaxkärnor.
Tann stjørnubreytin, ið sólin er í er Mjólkarvegurin.
Útvarp Føroya
Søgan
Útvarpið menti seg gjøgnum øll trýssini, stundum við stórum framleiðslum av útvarpsleikum, beinleiðis sendingum, týðing av heimsbókmentum o.s.fr.
Útvarp Føroya hevði ikki nokk av pengum til at mennast nóg nógv, og tí var farið undir at fáa fleiri inntøkur til vega, hetta gjørdist við eydnuspælinum V4. Tað varð sambært løgtingslóg sett í verk í november 1969. V4 vísti seg at gerast ein rimmar inntøkukelda hjá útvarpinum. Samstundis fekk útvarpið sína størstu viðgongd nakrantíð við undirhaldssendingunum, sum folk bara nevndu V4. Ferðast varð kring landið, og sent varð av bygd og úr bý í eini 10 ár.
Á sjálvum 25 ára degnum, tann 6. februar 1982, varð alt húsið tikið í brúk. Nú vóru eisini forhøllin, útvarpshøllin og leikhøllin klárar. Útvarpið hevði nú einar 2200 fermetrar av gólvi at húsast á, og bara útvarpshøllin einsamøll hevði líka stóra gólvvídd, sum tey gomlu hølini á Bryggjubakka tilsamans.
Útvarp Føroya var síni fyrstu mongu ár einasti luftborni miðil í landinum. Kapping var frá norskum, donskum og íslendskum útvarpi. Í henni stóð Útvarp Føroya seg væl.
Umleið 1980 fekk ÚF eisini kapping frá sjónvarpi í Føroyum. Sendingarnar hjá fyrst Sjónvarpsfelagnum í Havn og síðani Sjónvarpi Føroya tóku í fyrstani nógvar lurtarar ein part av degnum, men sum frá leið stóð útvarpið seg eisini væl í hesi kapping og menti seg.
Í nítiárunum kom fyrst kapping frá fylgisveinasjónvarpi og síðani øðrum føroyskum útvarpsrásum. Umstøðurnar hjá Útvarpi Føroya broyttust, og kappingin um lurtararnar harðnaði enn meir.
Útvarpið fór undir sínar sendingar við einum lítlum 5 kW-sendara frá Marconi, sum kom úr Suðurafrika, hagar hann varð sendur miðskeiðis í fimtiárunum. Hann varð tó ongantíð uppsettur har og kom síðani til Føroya, har hann varð settur upp uppi á Varða í Havn.
Hesin sendari var leingi álitið hjá Útvarpi Føroya at bera boð til Føroya folk, men hann hevði sínar veikleikar og onkuntíð kavaði hann inni, so hann fekk ikki sent. Hjálpt varð um hetta um tíggjuáraskifti 1969-1970, tá tríggir FM-sendarar vórðu settir upp á Húsareyni, á Brúnaskarði og á Hestinum.
Hesir sendarar sendu ikki so langt sum millumbylgjan, men ljóðgóðskan var munandi betri, og gjøgnum hesar sendarar hoyrdu eitt nú hetlendingar sínar fyrstu sendingar í stereo. Útvarp Føroya varð seinni í sjeytiárunum fyrsta útvarpsstøð, sum rakk um alt landið við stereo.
Øll áttiárini varð arbeitt fyri nýggjum og sterkum millumbylgjusendara at røkka sjófólkið, sum hevði sítt arbeiðspláss víða um Norðuratlantshav. Hetta fekst loksins í lag, og avrátt varð at byggja ein 200 kW-sendara í Akrabyrgi. Hann sendi í 18 ár, til hann í 2008 varð skiftur út við tveir nýggjar sendarar, ein á 100 kW og ein á 50 kW.
1. januar 2005 vórðu Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya løgd saman í ein stovn, Kringvarp Føroya. Stjórin í Kringvarpinum eitur Dia Midjord, hann tók við starvinum 1. august 2012 eftir at Annika Mittún Jacobsen legði frá sær.
Bumbuatsókn í World Trade Centre
thumb|right|250px Bumbuatsókn í World Trade Center í 1993: New York City var fyri sínari fyrstu yvirgangsatsókn í 1993, tá ið sterk bumba sprongdist á bilstøðli niðast í World Trade Center á Manhattan. Bumban gjørdi stóran skaða, og húsini fyltust við royki heilt upp á 96. hædd. Hundraðtals fólk vórðu roykeitrað og mong runnu upp á tekjuna, haðan tyrlur flutti tey burtur. Tveir tímar vóru teir um at sløkkja eldin. Fimm fólk doyðu, og fleiri hundrað vórðu skadd. Hetta var fyrsta slíka bumbuatsóknin í USA, og hon skelkaði alla tjóðina. Løgreglan helt, at muslimskir fundamentalistar høvdu lagt bumbuna sum hevnadaratgerð fyri amerikanska uttanríkispolitikkin í Miðeystri. FBI setti øll tiltøk í verk at taka tey seku. Og í 1995 vóru seks muslimskir arábar handtiknir og seinni funnir sekir í at hava lagt bumbuna. Fólk stúrdu fyri, at bumbuartsóknin var byrjanin til meiri muslimskan yvirgang í USA.
Gengis Kan
thumb|right|220px|Djengis Kan. Gengis Kan (føddur Temüjin Borjigin onkuntíð millum 1162 og 1167 – deyður 25. august í 1227) var høvdingasonur. Hann var smádrongur, tá ið pápin varð myrdur, men sum hann vaks upp, bardi hann allar fíggindar niður, tók ræðið á øllum mongolsku ættbólkunum og tók sær navið Gengis Kan - prinsur av øllum, sum millum heimshøv er. Hann vildi vinna allan heimin undir seg. Í 1206 herjaði Gengis Kan í Kina og síðan sum hvirluvindur um Ásia og Eysturevropa.
Í 1227 doyði Gengis Kan, og so við og við syndraðist ríkið, tí at eftirmenninir klandraðust. Tá ið Gengis Kan doyði, varð mongolska ríkið býtt sundur í 4 kanat (ríki). Abbasonur Gengis, Kublai, fekk eystasta kanatið. Vestastu kanatini, sum vóru smærri, syndraðust so líðandi, tó at Timur Lenk, kanur Gylta fylgisins, stutt tíðarbil í 14. øld ráddi á teimum øllum.
Marsalavín
thumb|right|180px|Marsalavín. Marsalavín stavar frá einari oyggj, nevniliga vestaru megin av Sikiloy. Eitt búgvið Marsala hevur ein samasettan brendan smakk, og tað kann vera bæði súrligt ella søtt. Liturin er myrkt ravreyður. Marsala egnar seg væl til apertif ella afturvið dessert. Tað er eisini sera vælegnað til matgerð. Marsala verður goymt á fati, tað fínasta slagið í minsta lagið 10 ár.
Bárður á Steig Nielsen
Bárður á Steig Nielsen (føddur 16. apríl 1972 í Vestmanna) er vinnulívsmaður og politikari fyri Sambandsflokkin. Síðan 24. oktober 2015 hevur hann verið formaður Sambandsfloksins. Hann var Føroya løgmaður frá 2019 til 2022.
Hann var fyrstu ferð valdur á ting í 2002, tá hann kom inn á ting fyri Sambandsflokkin, valdur í Norðurstreymoyar valdømi. Hann var afturvaldur í løgtingsetuna 2004-2008, og var landsstýrismaður í fíggjarmálum frá 2004 til 2007, tá hann fór frá, tí hann gjørdist stjóri fyri einari stórari verkætlan sum nevndist Stóratjørn. Orsakað av alheimsfíggjarkreppuni ið gjørdist veruleiki árið eftir, bleiv verkætlanin tó ikki til nakað. Hann stillaði ikki upp til løgtingsvalið 2008, men stillaði upp og var afturvaldur við løgtingsvalið 2011. Síðani 2011 hevur hann verið limur í Løgtingsins fíggjarnevnd.
Bárður Nielsen var grannskoðari hjá P/F Rasmussen og Weihe 1993-2000 og var roknskaparleiðari hjá Kollafjord Pelagic frá 2001. Hann hevur útbúgving sum HD fyrsta part, og hevur tikið nøkur merkonomfak.
Belis
Belis (enskt: Belize) er eitt land í Miðamerika við mark ímóti Guatemala og Meksiko. Høvuðsstaðurin í Belis eitur Belmopan. Almenna málið í landinum er enskt, men fólkið í Belis er ættað úr mongum londum - har eru karibar, afrikanar, mayar, ásiatar og evropear - og mong fólk tosa kreólskt ella afrikonsk mál. Karibiskur matur og tónleikur er væl dámdur, og landið er viðgitið fyri sítt fjølbroytta og nógva dýralív.
Søga
Belis er bæði gamalt og nýtt land. Gamlar torftir eru víða um í landinum og eru dømi um gomlu mayamentanina. Landið fekk frælsi í 1981. Í mong ár var Belis bretskt hjáland ("Bretska Honduras"); tað einasta í Miðamerika.
Í 1961 var hervilig ódn og øgiligur uppgangur í høvuðsstaðnum, Belisbýi, úti við strondina, og hann fór illa. Í 1970 varð farið at byggja nýggjan høvuðsstað, Belmopan, 80 km inni í landinum, tí at har var tryggari. Belisbýur er enn størsti býur í landinum, men alt fleiri og fleiri fólk flyta til Belmopan, og nógvar vinnufyritøkur verða eisini fluttar hagar.
Búskapur
Rósuviður, mahogni og annar úrdráttur úr skóginum, m.a. chicle, nýtt sum ráevni til tyggigummi, og kapokk, ið er silkibummull, úr tí ovurstóra Ceiptrænum, hava stóran týdning í búskapi landsins. Sama er við aldinfruktum, sum verða nógv dyrkaðar. Men landbúnaðurin er avmarkaður, tí at stórur partur av regnskóginum er friðaður, av tí at har eru nógv sjáldsom dýr og nógvar sjáldsamar plantur.
Uttanlandshandil
Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2007, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Djóra- og plantulív
thumb|right|250px|[[Ferðavinnan er 15% av inntøkum landsins. Eini 63,000 fólk í Belis arbeiða í ferðavinnuni.]] Í skógunum er satt dýrameingi. Og mong dýr, sum eru í vanda fyri at verða týnd, liva eisini í regnskógunum í Belis, til dømis jaguarur, tapirur, brølapa og nasabjørn. Firvaldar og ymsir tropufuglar flúgva træ av træi. Og har eru 250 ymisk børkubóndasløg; ímillum teirra svarti børkubóndi, ið er tjóðarblóma í Belis.
Landalæra
Helmingurin av Belis er tættur tropuregnskógur.
Fram við strondini í Belis er eitt 290 km langt korallriv við nógvum sandgrynnum og oyggjum. Tað er næstlongsta korallriv í heiminum - bara Korallrivið Mikla í Avstralia er longri, har eru skjaldbøkur, sjónotur og tindhummari og mong føgur tropufiskasløg. Hagar koma kavarar úr øllum heiminum at kava í klára, flógva sjónum.
Ódnir og vatnflóð elva mangari til stóran skaða við strondina í Belis. Tí hava teir bygt nýggjan høvuðsstað, Belmopan, longri inni í landinum. Gamli høvuðsstaðurin, Belisbýur, er dygst úti við strondina.
Barokkur
thumb|right|280px|Barokkurin var bæði ein stílur og eitt tíðarskeið í evropeiskari list. Barokka tíðarskeiðið vardi frá uml. síðst í 16. øld til hálva 17. øld. Barokkur (úr fr. baroque, "margháttligur"). Stílhugtak, sum hevur verið nýtt síðan um miðja 19. øld um byggi- og myndlist, sum tók við eftir endurreisnarstevnuna í endanum á 16. øld og stóð við fram til rokokotíðarskeiðið. Um bókmentir hevur orðið verið nýtt síðan seint í 19. øld og hevur í 20. øld fest seg um tíðarskeiðið millum endurreisnarstevnuna og upplýsingarstevnuna. Umframt at vera heiti á einum ávísum bókmentatíðarskeiði verður orðið barokkur nýtt sum lýsingarorð um stíleyðkenni í bókmentum frá ymsum tíðum; barokt nevnist tað, tá ið lutir ella fyribrigdi, sum sambært vanligari hevd ikki hoyra saman, verða sett saman, ella t.d. tá ið alskyns lýsingarorð verða sandrað niður um ein lut, persón e.a. tíl., stutt sagt tað, sum brýtur harðliga frá klassisku fyrimyndunum. Millum høvundar, ið ofta taka til barokkar snildir, kunnu nevnast so ymiskir høvundar sum William Heinesen (1900-1991), Halldór Laxness (1902-1998) og Jóanes Nielsen (f. 1953).
Men bókmentirnar í b.tíðarskeiðinum eru sera ólíkar í ymiskum londum, og ymiskar áskoðanir hava verið um, hvørjir høvundar hoyra til tann barokka stílin. Summi hava hugt mest at sjálvum stílinum, onnur hava hugt at evnisvali ella roynt at sameina bæði. Ofta verður mett, at spaniólin Luis de Góngora (1561-1627) og italin Giambattista Marino (1569-1625) settu sjøtil á b.; eftir teir báðar eru stílrák uppkallað (gongorisma og marinisma), sum eyðkendust av nógvari og forvitnisligari nýtslu av myndamáli - samanberingum og myndberingum, alskyns stíltøkum og orðaskreyti, andsagnum, tvørsagnum og orðaleiki. Hesi skald høvdu stóra ávirkan á høvundar í b. í ymsum londum. Hesin stílurin leggur stóran dent á orðasnild og hitna málbering (it. concetto, en. conceit). Men áherðsla á tað óvanliga, og skreytmikil stílur, hevur verið til í ymsum bókmentatíðartíðum frá fornari tíð og er ikki nóg mikið til at eyðmerkja b. Tí hava bókmentafrøðingar eisini leitað eftir øðrum eyðkennum, sum kunnu setast í samband við tær stóru broytingar og mótsetningar, sum komu fram í hesum tíðarskeiði politiskt, trúarliga og viðvíkjandi heimsmyndini yvirhøvur: øðrumegin lívshugur, hinumegin longsil eftir at sleppa burtur úr neyðardali og fáfongd jarðarlívsins; lið um lið skartandi lýsingar av vakurleika og dýrd skapanarverksins og avnoktan av virðinum í hesi somu dýrdini og vakurleikanum, tí tey eru so stokkut. Stórverkini í b.tíðarskeiðinum eru í leikritum (spansku Lope de Vega (1562-1635) og Pedro Calderón de la Barca (1600-1681), o.fl.; summi telja eisini William Shakespeare (1564-1616) við), men b.bókmentir eru minni frásagnarskaldskapur og yrking. Í Onglandi verða b.eyðkenni hildin at vera sjónskast hjá sonevndu metafýsisku skaldunum (John Donne, Richard Crashaw, Abraham Cowley, George Herbert, Thomas Traherne, Henry Vaughan); í Norðurlondum eru høvuðsnøvn í b.tíðarskeiðinum t.d. Georg Stiernhielm (1598-1672) í Svøríki, Thomas Kingo (1634-1703) í Danmark og Dorothe Engelbretsdatter (1634-1716) í Noregi. Í norðurlendskari prosa frá b.tíðarskeiðinum er danska Leonora Christina (1621-1698) eitt høvuðsnavn. Norðmaðurin Petter Dass (1646-1707) er í serbólki millum skald í b.tíðarskeiðinum og høgt mettur í seinni tíðum fyri at yrkja um lívskor fólksins. Í okkara tíð hevur verið stórur áhugi fyri b.tíðarskeiðinum, ivaleyst partvíst tí at tað hevur verið hildið at líkjast modernismu á ymsan hátt, kanska serliga viðvíkjandi skaldsligum myndamáli.
Barokktónleikur
thumb|right|180px|[[Johann Sebastian Bach|Bach er ein av teimum mest týðandi týsku tónasmiðunum.]] Tónleikurin í 17. og fyrst í 18. øld varð kallaður barokkur eftir listaligu byggilistini, sum var væl umtókt tá. Tað er fjølbroyttur tónleikur, og ljóðførini veva røddirnar á og av, sum vóru tær træðrir í litføgrum og stórum klæði. Størsta barokktónaskaldið var týskarin Johann Sebastian Bach. Av kendastu verkum hansara eru Brandenburgakonsertirnar. Tær vóru lidnar í 1721. Georg Friedrich Händel var eisini borin í heim í Týsklandi, men flutti til Bretlands í 1712. Hann skrivaði tónleik til enska hovið, og gjørdi eisini fleiri kend kórverk, m.a. Messias. Eitt av viðgitnastu verkum Händels varð skrivað til kongliga skreyteldin í 1749.
Malagavín
thumb|right|250px|Malagavín. Malagavín stavar frá býnum við sama navnið á sólstrondini í Spania. Upprunaliga var tað kallað Málaga siroppur, tí tað var so søtt. Í dag eru nógv ymisk sløg av Malaga, og tey spenna frá at vera søt til at vera hálvturr. Liturin kann vera alt frá gulum til svart, og smakkurin fer frá at vera fruktkendur og lættur, serliga í ungum vínum, til at vera meiri samansettur og tungur í teimum búnu vínunum. Fínaru sløgini av Malaga verða goymd á eikifati í 2 til 5 ár, men fínaru sløgini ligga longri.
Firðir í Føroyum
thumb|right|250px|Á myndini ovast sæst [[Kaldbaksfjørður.]] Firðir og sund skilja oyggjarnar í Føroyum frá hvørjari aðrari. Í ístíðini hava jøklarnir grivið firðir og sund, og skapað tey høgu bjørgini. Í flestum fjørðum er óføra harður streymur, men í summum er deyðavatn. Suðuroyarfjørður er millum Suðuroynna og Dímunar báðar, og millum Stóru Dímun og Skúvoynna er Dímunarfjørður. Skúvoyarfjørður skilir Skúvoynna og Sandoynna frá hvørkari aðrari, og millum Sandoynna og Hest er Skopunarfjørður. Sundið millum Hest og Koltur eitur Kolturssund. Millum Hest og Koltur vestanfyri og Streymoynna eystanfyri er Hestfjørður, og havið millum Koltur og Vágar eitur Vágafjørður. Mykinesfjørður er millum Mykines og Vágar, og sundið millum Streymoynna og Vágar eitur Vestmannasund. Millum Nólsoynna og Streymoynna er Nólsoyarfjørður. Tangafjørður er millum Eysturoynna og Streymoynna frá Kollafirði suðureftir, og frá Kollafirði norðureftir millum Streymoynna og Eysturoynna eru Sundini. Frá Fuglafirði suðureftir millum Eysturoynna vestanfyri og Borðoynna og Kalsoynna eystanfyri er Lervíksfjørður, og frá Fuglafirði norðureftir millum Kalsoynna og Eysturoynna eru Djúpini. Kalsoyarfjørður er millum Kunoynna og Kalsoynna, og millum Brattanes (suðurendan á Kunoy) og Borðoynna er Pollurin. Sundið millum Borðoynna og Kunoynna frá Pollinum norðureftir eitur Haralssund. Hvannasund er millum Borðoynna og Viðoynna, Svínoyarfjørður er millum Viðoy og Borðoy vestanfyri og Svínoy eystanfyri, og Fugloyarfjørður er millum Fugloynna og Svínoynna.
Listi
thumb|right|250px|[[Skálafjørður (fjørður)|Skálafjørður er longsti fjørður í Føroyum.]]
Argir
Argir er ein býur í Føroyum sunnanfyri fyri høvuðsstaðin Tórshavn í Suðurstreymoy. Navnið kemur frá navnorðinum ærgi. Eitt ærgi er eitt summarbit til neyt í haga, har fólk eisini vórðu hildin til. Av tí sama hava málfrøðingar skotið upp at nýnevna býin Ærgir.
Argir hevur verið partur av Tórshavnar kommunu síðani 1997, tá Argja kommuna legði saman við Havnina.
Fólkatalið var 2,006 í 2015.
Navnauppruni
Í jarðarbókini frá 1584, ið skrivað er á donskum, verður bygdarnavnið stavað Arge. Elsta navnið, ið tingbøkurnar hava, er frá 1616, har verður navnið stavað: Argie. Schrøter, prestur, og N. Andersen, sorinskrivari, hava ikki dugað føroyskt mál, og tí hevði bygdin danskt navn. Seinni fekk bygdin navnið Argir.
Trúarlív
Í 1935 kom hitt fyrsta samkomuhúsið av sínum slagi í bygdini. Hetta var Hebron, sum fólk hiðani úr Brøðrasamkomuni lótu byggja. Henda samkoma hevur líka til henda dag havt kristiligar fundir, bíbliutímar og sunnudagsskúla, fyrst í gamla Hebron, so bygdu tey eitt nýtt í hús 1993.
Tá skúlin var bygdur í 1952, opnaðist eisini fyri kristiligum fundum í skúlastovuni.
Ítróttur
Fótbóltsliðið AB (Argja Bóltfelag) og róðrarfelagið Argja Róðrarfelag húsast á Argjum.
Lotto-Soudal
Lotto–Soudal er eitt belgiskt professionelt vegkappsúkklingarlið, ið hevur belgiska eydnuspælið Lotto og Soudal sum høvuðsstuðlar. Soudal er ein fyritøka ið framleiðir silikone og kalfatring.
Streymgágga
Streymgágga (frøðiheiti - Neptunea antiqua) er ein sjósnigil og er størsta gágga í Føroyum
Útsjónd
Streymgágga er smidligari enn agngággan. Skelin á streymgágguni er eisini slættari. Fullvaksin verður gágguskelin uml. 20 cm til hæddar.
Romafólkið
thumb|right|200px|Nú á døgum búgva um 500 000 rómanar í [[Rumenia. Fyrr vóru rómanarar flakkfólk, ið fóru víða um, men nú búgva teir flestu í útryðjunum í býunum og liva til dømis av at selja ross og gamalt jarn.]] Sigoynarar (ella rómanar ) eru eitt fólk, sum í nógvum førum verður sætt niður á í Evropa. Sigoynarar hava lívliga mentan, og teimum dámar væl dans og tónleik. Tey koma upprunaliga úr India, og fram til 19. øld vóru tey meir ella minni trælir fyri aðalstættina og kleystrini í Evropa. Tá demokratiið tók dik á seg, sluppu tey leys. Men tey áttu onga jørð og einki land, høvdu onga útbúgving og myrkan húðarlit, so framtíðarútlitini vóru einki serlig. Mannarættindafólk siga, at romakvinnur ofta verða sendar til serligar føðideildir at eiga. Og tá børnini hjá teimum fara í skúla, enda tey ofta í flokki saman við menningartarnaðum børnum. Ein fólkateljing í Rumenia í 2013 vísti, at har búðu 500 000 romafólk. Men summi siga, at rætta talið er nærri tveimum milliónum. Tey, sum sleppa burtur úr fátækradøminum, viðganga sjáldan sínar røtur, og tað ger tað eisini truplari hjá romafólkinum at stríðast móti tí mismuni, teimum er fyri. Í árunum, tá Rumenia samráddist við ES um limaskap, gav rumenska stjórnin lyfti um at gera ætlanir, sum skuldu samansjóða ella integrera romafólkið við restina av rumenska samfelagnum. Í Rumenia eru mong ymisk fólkasløg; fjølmentastir eru rumenar, men har eru eisini sigoynarar, ungarar og týskarar, og við strondina við Svartahav, har ið nú eru mangir frítíðarstaðir, hava turkar og ukreinar búsett seg. Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva. Nógv fólk í Rumenia liva undir sera vánaligum umstøðum. Rumenia er tað landið í Evropa, sum hevur tað størsta fátækradømi.
Serfrøðingar siga, at romafólkið hevur havt fleiri bakkast seinastu tíðina av ymsum orsøkum. Vinnuvegir, sum fólkið fyrr livdi av, eitt nú at stoypa messinggrýtur og skógva ross, eru ikki eftirspurdir longur. Og nýggjar evropeiskar reglur um sølu av livandi kríatúri, sum romafólkið fyrr gjørdi nógv av, hava gjørt tað truplari hjá teimum at fylgja við, tí tey megna ikki at taka sær av øllum pappírsarbeiðnum, sum nú fylgir við hesi vinnuni. Og sjálv sigoynaramentanin hevur heldur ikki gagnað romafólkinum, siga serfrøðingar. Hetta er eitt klikut, sera patriarkalskt samfelag, har fólk verða noydd til at gifta seg á ungum aldri, og virðingin fyri útbúgving hevur ongantíð verið stór. Romafólkini, sum í flestu førum ikki hava útbúgving og bert fáar arbeiðsroyndir, hava fyri tað mesta fingið eina vánaliga móttøku í Vesturevropa. Summi hava funnið okkurt fyrifallandi arbeiði, eitt nú at savna gamalt jarn ella mála hús. Men onnur hava skrivað seg upp til almannaveitingar ella bidda á gøtuni og stjala úr handlum. Tey hava sett kósina vestur eftir til tey ríkaru ES-londini, og nú hava tey eisini íbirt eitt kjak í Evropa um, hvussu opin tey ”opnu ES-landamørkini” í veruleikanum eru.
Sex and the City
Sex and the City er ein amerikanskur filmur frá 2008 ið varð innspældur í New York City.
Filmsliga útgávan av Sex and the City hevur fingið bæði rís og rós eftir heimspremieruna á Leicester Square í London 12. mai 2008.
Kollektiónin inniheldur ymiskt, sum minnir bæði um Carrie, Charlotte, Miranda og Samantha og stíl teirra í væl umtóktu sjónvarpsrøðini. M.a. er ein svartur pailletkjóli, ein reyður A-formaður kjóli við prikkum, ein høgur svartur niðurdeilur, ein paillet-blazari og eitt catsuit.
Søga
Filmurin tekur um endan, har sum væl umtókta sjónvarpsrøðin slepti fyri fýra árum síðan. Steikin Carrie Bradshaw (Sarah Jessica Parker) og hennara vinkonur Samantha Jones (Kim Cattrall), Miranda Hobbes (Cynthia Nixon) og Charlotte York Goldenblatt (Kristin Davis) sum allar búgva í New York City í New York, USA vita alt um móta, matstovur og hvat er inn beint nú, men við kærleikanum gongst ikki so væl. Carrie er kortini saman við stóra kærleikanum John James "Mr. Big" Preston (Chris Noth), og tey eru farin at reika fyri brúdleypi. Hon stákast óført saman við vinkonunum, men knappliga má Carrie sanna, at tað veruliga lívið ikki er sum eitt ævintýr.
Leikarar
Nakrir leikarar ið spældu við
Roðagrælingur
Roðagrælingur (frøðiheiti - Tryngites subruficollis)
Ebola
thumb|right|180px|Ebola-útbreiðsla í [[Ásia.]] Ebola er virussjúka, ið hevur við sær ógvisliga bløðing og nógvan hita, og kann elva til, at tann sjúki doyr um fáar tímar, men vanliga doyr tann sjúki um eini 8 til 15 samdøgur. Ígerðartíðin er ímillum 4 til 12 dagar, so fer hitin upp ígjøgnum, og tann sjúki doyr.
Eingin heilivágur er fyri skjúkuni, og 9 av hvørjum tíggju, ið verða smittað, doyggja. Virusið kallað upp eftir Ebolaá í Sair, har sjúkan á fyrsta sinni varð staðfest í 1976, tá herjaði sjúkan í bæði Sudan og Sair, og hundraðtals fólk doyðu. Í 1995 fór sjúkan at herja í Kongo. Vánaligt reinføri og ring sjúkrahúsviðurskifti høvdu við sær, at sjúkan gjørdi nógv um seg og líktist eini farsótt.
Nes (landafrøðiligt fyribrigdi)
Hálvoyggj ella nes er heldur mjátt og langt landøki sum stingur út í sjógv.
Dømi um hálvoyggar/nes:
Dansk Melodi Grand Prix 1958
Dansk Melodi Grand Prix 1958 var tann 2. útgávan av Dansk Melodi Grand Prix. Tað gjørdist Rachel Rastenni, ið vann kappingina við sanginum Jeg rev et blad ud af min dagbog.
Tíðarsonur
thumb|right|300px|Vit skifta dagfesting á dagslinjuni, sum fer suður ígjøgnum [[Kyrrahavið|Kyrra­hav. Dagslinjan er við 180 stig, men í veruleikanum smýgur dagslinjan seg nakað kronglut ímillum ymsar oyggjabólkar, tí tað er óhóskandi um somu tíð at hava ymiskar dagfestingar í sama landi.]] Tíðarsonurnar vórðu gjørdar út frá nulllongdarlinjuni. Hendan tíðarsonan eitur Greenwich Mean Time, vanliga stytt GMT. Fyri at gera tað lættari at máta tíðina, er jørðin býtt upp í 24 tíðarsonur. Sonurnar ganga norður og suður. Í hvørjari sonu er sama tíð galdandi. Tað hevur við sær, at vit í Føroyum hava somu tíð sum til dømis Vesturafrika. Ein tími er vanliga millum sonurnar. Fert tú eystureftir til eina nýggja tíðarsonu, mást tú flyta klokkuna ein tíma fram. Fert tú harafturímóti vestureftir, mást tú flyta klokkuna ein tíma aftur. Hetta er so, tí at sólin rísur í eystri og setur í vestri, og tað hevur við sær, at dagurin byrjar eystanfyri. Tíðarsonurnar fylgja ikki heilt longdarlinjunum, tí tíðarsonurnar eru ofta lagaðar til landamørkini hjá einstøku londunum av praktiskum ávum. Tó hava stór lond fleiri tíðarsonur. Í USA eru til dømis fýra tímar á muni millum eysturstrondina og vesturstrondina. Lítla landið Nepal hevur valt eina tíð, sum er 15 minuttir frá indiskari tíð, fyri at vísa sjálvræði sítt mótvegis stóra landinum sunnanfyri.
BMC Racing Team
BMC Racing Team (UCI Team kota: BMC) er eitt UCI ProTeam súkklulið, ið hevur BMC, sum høvuðssponsor. BMC er ein sveisisk fyritøka, ið framleiðir súkklurammur. Ein av eigarunum er amerikanski súkklarin Jim Ochowicz, ið stovnaði 7-Eleven Cycling Team, hann er eisini liðstjóri.
Kvinna
200px|thumbnail|Kvinnumyndir Ein kvinna, fleirtal: kvinnur ella kona, fleirtal: konur, er eitt menniskja av kvennkyni. Vanliga verða orðini kvinna og kona brúkt um vaksnar kvinnur, meðan orðið genta verður brúkt um børn og ungdómar av kvennkyni. Orðið kvinna verður tó eisini av og á brúkt um bæði vaksnar kvinnur og gentur, eitt nú í orðum sum kvinnurættindi. Vanliga kunnu kvinnur føða børn, meðan eldri kvinnur sum er komnar yvir yvirgangsárini og summar kvinnur av øðrum orsøkum kunnu ikki føða børn.
Lívfrøði og kyn
200px|thumbnail|Tekning sum vísir reproduktivu skipanina hjá kvinnum Kynið hjá kvinnuni verður avgjørt av kromosomunum. Kvinnur hava tvey X-kromosom, meðan menn hava eitt X og eitt Y-kromosom. Kvinnur hava serstøk kynsgøgn, sum menn ikki hava, hesi eru til at reprodusera menniskuni við. Kvinnur hava eina lívmóður, har fostrið liggur og tekur føði til sín í nýggju mánaðir. Kvinnur hava eggjastokkar og eggjaleiðarar, so føra tað fruktaða eggið til lívmóðurina. Úr eggjastokkunum kemur eitt egg einaferð um mánaðin í meðal, tað kunnu eisini koma meira enn eitt, ella onki, um okkurt ikki er sum tað skal vera. Eggini koma regluliga meðan kvinnan er í fruktbara aldrinum, frá hon er umleið 13 ára gomul genta (tað kann variera nógv, 10-17 ár er mest vanligt), til hon er í 40'num, summar eru kanska heilt uppi í 50'unum. Børnini verða fødd gjøgnum skeiðina hjá kvinnuni (vagina), um tey ikki verða tikin við keisaraskurði. Fyri at ein kvinna kann gerast við barn skal sáð til frá einum manni. Náttúrligi mátin er, at kvinnan og maðurin hava samlegu og hann fær avgongu inn í skeiðina, og hagani ferðast sáðini fyrst gjøgnum lívmóðurhálsin, upp gjøgnum lívmóðurina, gjøgnum eggjastokkarnar, har tað so kann møta einum eggi og smelta saman við tí. Fruktaða eggið setur seg síðan fast í veggin í lívmóðurini, og kvinnan er vorðin við barn og heldur uppat við at fáa minstrasjón. Nú á døgum ber til á annan hátt hjá einari kvinnu at gerast við barn, tvs. uttan at hon hevur samlegu við ein mann. Hon kann antin fáa sáð sproyta inn (inseminasjón) ella kunnu nøkur egg takast úr eggjastokkunum og fruktaði uttanfyri kvinnuna, síðan verður antin eitt ella nøkur fáa fruktaði egg sett upp í livmóðurina (kunstigur befruktningur). Henda viðgerð verður ikki gjørd í Føroyum, men føroyskar kvinnur (kvinna og maður sum par), sum av onkrari orsøk ikki kunnu gerast við barn náttúrliga, kunnu fáa viðgerð móti barnloysi í øðrum londum, eitt nú í Danmark ella Íslandi.
Kvinnur hava annarleiðis skap enn menn, hava meira feitt serliga á kroppinum, lørunum og rumpuni. Kvinnur hava eisini ytri kynseyðkenni sum bróst. Bróstini hava til endamál at framleiða mjólk til tey nýføddu børnini, tey kunnu fáa bróst í eitt tíðarskeið frá nøkrum mánaðum til nøkur ár, tað er ymiskt alt eftir hvar ið kvinnan býr. Summar kvinnur geva als ikki bróst, antin tí tað av onkrari orsøk ikki ber til ella tí hon velur at lata vera. Í summum mentanum verða kvinnubróstini eisini hildin at virka eggjandi fyri mannfólk.
Tel Aviv-Jaffa
thumb|Tel Aviv-Jaffa Tel Aviv-Jaffa (Hebraiskt: ‏תל אביב-יפו‎ Tel Aviv-Jafo) er størsti býurin í Ísrael og miðdepil í ídnaði og handli. Fyrr vóru býirnir tveir, men Tel Aviv vaks skjótt, og í 1949 varð hann lagdur saman við grannabýin, gamla havnabýin Jaffa. Tel Aviv-Jaffa hevur 405.300 íbúgvar (2012).
Benin
Tjóðveldið Benin (á fronskum République du Bénin) er eitt vesturafrikanskt tjóðveldi, sum móti vestri hevur mark móti Togo, móti eystri er markið móti Nigeria og í norðan móti bæði Niger og Burkina Faso.
Søga
Seinast í 17. øld vórðu grundað nýggj ríki sum Denkyira, Dahomey (Benin) og Asante í Vesturafrika. Ríkini vórðu væl skipað og løgdu stóran dent á handil, helst úti við strendurnar, og semja var um at forða fyri, at evropeiskar handilsmenn løgdu seg oman á handilin. Denkyira og Asante vóru í Akanlandinum við Gullstrondina. Fyri ikki at koma at standa undir Dahomey fluttu ymsir ættbólkar norðureftir og fingu ræðið í handilsbýnum Tafo. Um 1680 grundaði asantehøvdingurin Osei Kofi Tutu I (1680-1717) nýtt kongsríki, kallað Asante, við høvuðsstaði í Kumasi, hann fekk tignarheitið asantehene. Osei fekk sær sín egna her, sum í 1701 sigraði á Denkyira og slapp Asante undan at rinda skatt. Í 1717 fell Osei í einum marknabardaga, men tá var Asanteríkið savnað. Eftirmenn hansara vuksu nógv um kongsríkið við herferðum og skilagóðum handilsvirksemi. Á hvørjum ári savnaðist asantefólkið á stórari stevnu. Tey fegnaðust um vald ríksins.
Landafrøði
Sum grannalandið fyri vestan, Togo, er Benin langt, smalt land, frá strondini við Atlantshav og norður at Nigerá.
Búskapur
Landið er fátækt, men har gongur framá búskaparliga. Uttanlandshandilin, helst handilin við landbúnaðarvørum, sum til dømis kakao, kaffi og bummull, er nógv vaksin.
Mentan
Vesturafrikonsk list varð gitin víða um. Niðurlendingar, sum komu hagar í 1500-1600, bóru Beninbý saman við t.d. Amsterdam í Evropa. Handverkararnir úti við strendurnar gjørdu træskurðir, saltíløt úr fílabeini, skeiðir, gaflar, armbond, veiðihorn og vóvu klæði. Inni í landinum í Benin vórðu træskurðir, stoyttar metalmyndir, og skornar myndir úr viði, steini, fílabeini, messingi, leiri og bronsu gitnast og best umtóktar. Í sambandi við ymsar siðir bóru obain og høvdingar hansara prýðilig vápn.
Politikkur
thumb|right|250px|Kongaríkið Benin hevði stórtíð sína í árunum 1300-1600.
Fólkaræði
Landið, sum áður æt Dahomey (gamlanavn sítt Benin fekk tað aftur í 1975), loysti frá Fraklandi í 1960. Síðan tá hava fleiri hernaðarstýri skiftst um at stýra, og landið hevur eisini havt einflokkaskipan. Benin var fyrsta land í Afrika, sum skifti frá einflokkaskipan til fólkaræðiliga fleirflokkaskipan. Tað var í 1991.
Kápugrælingur
Kápugrælingur (frøðiheiti - Philomachus pugnax)
Tangled
Tangled ("Fløkt"; danskt heiti: "To på flugt - Et hårrejsende eventyr") er ein amerikanskur familju teldugjørdur teknifilmur frá 2010. Hann hevur danska talu, og nógvur tónleikur og sangur er í honum. Aldursmarkið er frá 7 ár og eldri. Filmurin varar 1 tíma og 40 minuttir. Film­urin kostaði 260 milliónir amerikanskir dollarar (1,35 milliardir krónur) at gera.
Søgugongd
Ein dagin rýmur tjóvurin, Flynn Rider, undan vaktarum og finnur av óvart tornið við goymdu Rapunzel. Hon leingist innarliga eftir frælsi og at sleppa at síggja heimin, sum hon ongantíð hevur upplivað. Flynn hevur ógvuliga nógvar fíggindar, men tey gera eina avtalu, og saman fara tey gjøgnum nógv spennandi og stuttligt. Rapunzel møtir nógvum nýggjum og spennandi fólkum, og tey gerast vinir hennara. Nógv av teimum eru tjóvar og ógvuliga vandamiklir, men Rapunzel fær tað besta úr teimum.
Hoyvík
Hoyvík er ein bygd i Tórshavnar kommunu í Streymoynni, Umleið 4.300 fólk búgva í Hoyvík.
Søga
Hoyvík hevur ongantíð verið stór bygd. Til 1800 var bert ein garður. Seinri varð hann býttur sundur í tveir garðar. Fyrstu húsini uttan fyri sjálvan garðin vórðu bygd í 1835. Frá fyrst í 1920-árunum var landbúnaðarroyndarstøð í Hoyvík, til húsini og økið vórðu latin Føroya Fornminnissavni. Gomlu húsini og bøurin verða skipað sum útisavn.
Hoyvík legði saman við Tórshavnar kommunu í 1978, og stór útstykkingarætlan varð gjørd fyri alt tað økið, sum fyrr var hagi. Har hevur mikil og fjølbroytt sethúsabygging verið seinastu árini við øllum tí, sum hoyrir einum so stórum býarparti til. Skúli er, og ein enn størri verður nú bygdur, og ætlandi skal fyrsti partur standa liðugur á sumri 2008. Eisini er nýggj, stásilig ítróttarhøll bygd í Hoyvík fyri fáum árum síðan. Fleiri størri handils- og ídnaðarfyrtøkur halda til í Hoyvík. Teirra millum er einasta mjólkavirkið í Føroyum, MBM. Nýggj kirkja verður í løtuni bygd í Hoyvík, og fleiri fríkirkjur og samkomur hava bygt samkomuhús.
Hoyvík er við at menna seg til at gerast ein býur í býnum. Bygt verður í stórum í Hoyvíkshaganum. Hetta setur skjøtil á ein nýggjan býling í Hoyvíkshaganum, og tá ið Karlamagnusarbreyt um ikki so langa tíð fer at knýta hetta handilsøkið við kirkjutorgið, sum verður gjørt í sambandi við nýggju Hoyvíkar Kirkju, hevur kommunan skapt tær rammur, ið neyðugar eru fyri býarvøkstri í hesum partinum av býnum.
22. september
22. september er dagur 265 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 266 um skotár er). 100 dagar eru eftir av árinum.
Smyril
Smyril hevur fleiri týdningar:
Surtsey
thumb|right|250px|Oyggin Surtsey er sunnanfyri Ísland. Surtsey er ein oyggj í Íslandi. Hon varð til í ein­um eldgosi, sum helt á frá 1963 til 1967. Innan úr jørðini goystu súlur av gassi og øsku upp úr hav­botn­inum. Súlan var við­hvørt næstan 15.000 metrar høg. Gosbræðing floymdi út á havbotnin og eftir stuttari tíð varð ein oyggj bygd upp nakrar desi­metrar yvir vatnskorpuni. Enn størri nøgdir av gosbræðingum fossaðu út og myndaðu at enda eina oyggj nakrar fer­kilometrar til støddar. Virksemið í gosfjallinum minkaði sum frá leið, og nakað seinni kundu tey fyrstu vísindafólkini fara á lítlu nýggju oynna. Longu tvey ár seinni var vøkstur á Surtsey.
Deyðahav
thumb|right|250px|Í Deyðahavinum er einki livandi. thumb|right|250px|Deyðahavið, satelitt mynd. Deyðahav er eitt vatn, sum liggur á markinum millum Ísrael og Jordan. Eingin á rennur úr vatninum, sum er saltasta vatn í heiminum. Tað er eisini lægsta vatn í heiminum: 420 metrar lægri enn sjógvurin. Einasta stóra á, sum rennur í Deyðahavið er Jordanáin. Tað regnar bara umleið 100 mm um árið í norðara enda av vatninum og umleið 50 mm um árið í syðra enda. Saltið hevur áarvatnið tikið úr jørðini og borið hagar. Deyðahavið dýpist ikki, tí veðurlagið er so heitt har, at vatnið guvar burtur, so skjótt sum tað kemur í tað, saltið liggur eftir. Sum tíðin er liðin, er so nógv salt savnað saman, at tað loysir seg at høgga og selja tað. Í Deyðahavinum eru 28 % av salti.
Alternativar viðgerðir við vatni og leiri úr Deyðahavinum
thumb|left|250px|Nógv fólk vitja Deyðahavið fyri at fáa viðgerð fyri húðsjúkúku ella slitgikt. Við Deyðahav baða ferðafólk sær í runu, tí tað verður hildið at vera gott fyri húðina. Tað eru serliga fólk við húðsjúkum sum psoriasis og eksem, sum fáa sær hesa viðgerð. Tað eru eisini viðgerðir fyri fólk við slitgikt, sum fáa pakkar við mineralríkum leiri úr Deyðahavinum løgd á sjúku liðini. Kanningar sum Ben-Gurion University hevur gjørt hava víst, at henda viðgerð kann geva linna saman við vanligum heilivági frá læknavísindini..
EF Education First Pro Cycling
EF Education First Pro Cycling (UCI kota: EF1), er eitt amerikanskt professionelt súkklulið. Liðið varð stovnað í 2005 men gjørdist ikki professionelt fyrr enn tvey ár seinni í 2007.
12. september
12. september er dagur 257 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 258 um skotár er). 108 dagar eru eftir av árinum.
Marshalloyggjar
Marshalloyggjar (marshalloyskt: Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, enskt: Republic of the Marshall Islands) eru oyggjaland í Oseania. Marshalloyggjar hava bara umleið 54 túsund íbúgvarar (des. 2011). Størsti býurin og høvuðsstaður er Majuro. Majuro hevur umleið 26 túsund íbúgvar. Almennu málini eru tvey í tali, marshalloyskt og enskt. Miðallívsævin í landinum er 73,03 ár. 6,3 prosent av fólkinum eru ikki lesifør.
Søga
Marshalloyggjar hevur verið hjáland hjá USA. Landið gjørdist fullveldi og lýðveldi 21. oktober 1986. Marshalloyggjar hevur enn nógv samband við USA.
Politikkur
Marshalloyggjarnar eru limir í Compact of Free Association við Sambandsríki Amerika. Íbúgvar á Marshalloyggjum hava rætt at búsetast og arbeiða í USA og at gera sjálvbodna tænastu í amerikanska herinum.
Landafrøði
Marshalloyggjarnar eru tilsamans 1.152 oyggjar. Oyggjarnar eru 176 km2 spreiddar yvir eitt øki pá 1 millión km2. Móti suðureystri finna vit millum annað Jaluit, Kwajalein, Rongelap, Bikini og Enewetak. Norðaru oyggarnar fáa minni avfall enn tær sunnaru oyggjarnar.
Eini 62,000 fólk búgva í Marshalloyggjum, ið eru sum hálv Streymoy til víddar.
Monsunar
thumb|right|250px|Summarmonsunurin dregur slavna luft úr [[Indiahavi inn yvir Ásia.]] Monsunar eru vindar, sum broyta ætt, alt eftir hvør árstíðin er. Monsun­ vindar eru um alt Suðurásia og eru orsøk til heilt serlig veðurfyri­brigdi. Um summarið verður landið inni í landinum í Ásia skjótari hitað enn havið. Luftin yvir landøkið verður hitað og fer uppeftir. Tá taka lágtrýst seg upp yvir land, sum súgva slavna luft frá havinum til sín. Frá mai til september streymar summarmonsunurin frá Indiahavi inn yvir Ásia. Tá ið tann slavna luftin uttan av havinum kemur inn yvir land, verður hon noydd upp eftir. Hon verður køld, og tað fer at regna. Glopraregn, monsunregn, kann koma við summarmonsuninum. Í vetrarhálvuni skiftir vindurin ætt. Tá taka hátrýst seg upp yvir kalda landið, sum kólnar skjótari enn havið. Tann kalda og turra luftin í hátrýstinum streymar út ímóti havinum, har trýstið er lægri. Talan er um vetrarmonsunin. Í tíðini millum vetur og summar kann veðrið vera ógvuliga umskiftandi. Tá kunnu til dømis harðar ódnir raka strandaøkini í Bangladesj. Monsunregn elvir ofta til vatnflóð.
Beth Goulart
Elisabeth Xavier Miessa (fødd 25. januar 1961 í Rio de Janeiro) er sjónleikari úr Brasil. Hon er dóttir sjónleikararnar Paulo Goulart and Nicette Bruno. Hennara fyrsta luttøka innan sjónvarp var í 1975 í teleteatro Alô, Alguém aí?, William Saroyan, ið TV Cultura sjónvarpsrásin sendi. Hennara fyrsti leiklutur sum sjónleikari var í 1976 í skemtirøðini Papai Coração ið varð sent á sjónvarpsrásini TV Tupi. Hon hevur spælt í nógvum sjónvarpsfilmum og røðum og í biograffilmum og á palli í sjónleikum.
Sameindu Emirríkini
Sameindu Emirríkini ella Sameindu Arábisku Emiratir (á arábiskum "دولة الإمارات العربية المتحدة" á enskum UAE - United Arab Emirates) er eitt land í Miðeystur. Landið hevur mark við Saudiarábia í suðuri og við Oman móti eystri. Høvuðsstaðurin er Abu Dhabi og størsti býurin er Dubai.
Oljuvinnan er høvuðsvinnan.
Landafrøði
Sameindu Emirríkini eru syðrumegin við Persaflógva. Tríggir fjórðingar av hesum islamska ríkinum eru sandoyðimørk, har tað er ógvuliga heitt og turt alt árið. Bara heilt lítil partur er nýtiligt dyrkilendi, og næstan øll matvøra verður innflutt. Sameindu Emirríkini eru samgonga av sjey smáum emiratum: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah og Umm al-Qaiwain. Hvør emirur hevur einaveldi í sínum ríki, men teir hittast javnan at taka avgerðir, sum eru fyri alt samveldið. Abu Dhabi er størsta emirríkið, og høvuðsstaðurin har er eisini samveldisshøvuðsstaður.
Politikkur
250px|thumbnail|Kort yvir Sameindu Emirratini Emiratini eru eitt av teimum meira frísinnaðu arábisku londunum. Víst hava tey ikki fólkaræði í okkara merking, men tey hava eitt "gott" einaræði, sum hevur umsorgan fyri fólkinum. Í Emiratunum kenna tey t.d. einki til tá átrúnaðarligu intoleransu, sum vit hoyra so nógv um í samband við Islam. Her eru eisini kristnar kirkjur av ymiskum slag.
Talufrælsi
17. juli í 2006 varð Mohammed al-Mansoori handtikin, eftir at hann hevði gjørt samrøðu við eina arábiska sjónvarpsrás, ið sendir yvir fylgisvein, um stríðið í Libanon. Mohammed al-Mansoori er formaður fyri løgfrøðingafelagnum í Sameindu Arábisku Emiratunum. Hetta er ein óheftur felagsskapur av dómarum, sakførarum og løgfrøðiligum serfrøðingum. Felagsskapurin hevur staðið fyri fundum um ymisk mannarættindaevni. Hann varð ákærdur fyri at "hava æruskemmað almenna ákæran". Hann varð latin leysur uttan ákæru. Í august 2006 varð hann aftur handtikin og hildin aftur í 2 dagar. Tá hann varð leyslatin, varð hald lagt á pass hansara. Orsøkirnar til handtøkurnar eru framvegis ikki greiðar. Bæði Mohammed al-Mansoori og Mohammed Abdullah al-Roken hava í fleiri ár verið noktaðir at gera samrøður ella at skriva greinar.
Í september í 2005 settu myndugleikarnir í Emiratinum Fujairah forboð fyri einum fundi um borgaralig rættindi, rættindi hjá kvinnum og fólkaræði, sum felagsskapurin hevði skipað fyri. Eingin grundgeving varð givin fyri forboðnum.
Fólkið
thumb|right|250px|[[Rómversk-katólska kirkjan|Katólsk kirkja í Dubai.]]
Átrúnaður
Hevur religión týdning í gerandisdegi tínum? Henda spurning hevur Gallup sett í 138 ymiskum londum. Egyptaland er einasta land við 100 prosentum, meðan í til dømis Senegal, Indonesia, Sierra Leona, Malavi, Marokko og Sameindu Arábisku Emiratunum er talið 98 prosent.
Búskapur
thumb|right|250px|Á myndini er [[Abu Dhabi.]]
Oljuvinna
Meiri enn 65 % av allari olju, vit nú vita um, er í londunum við Persaflógva, og hiðani kemur triðingurin av allari olju, sum heimurin framleiðir um dagin. Í 1958 varð olja funnin, hon hevur gjørt Emirríkini til eitt av heimsins ríkastu londum, og hjá flestum fólkum eru lívskorini heilt góð. Fram við strondini eru mong stór oljureinsiverk.
Fiskiskapur
Tað er ikki frítt fyri fiskar í í sjónum hjá Emiratunum, og teir hava eisini eina handilsavtalu við ES um handil við fiski, serliga tun. Sjóøkið hjá Emiratunum er 84.000 ferkilometrar av grunnum sjógvi, grynri enn 40 m. Her verður veitt rættiliga fitt. Tað eru 8.000 bátar við 20.000 fiskimonnum, og veiðan er 115.000 árliga. Hetta ger Emiratini til fjórðstørstu arábisku fiskivinnutjóð og ta næststørstu í flógvanum. Týdningarmesta fiskaslagið er tun, men her eru eisini rækjur, krabbar, hummari, høggislokkur og onnur fiskasløg.
Ferðavinna
Ferðavinnan veksur skjótt í Sameindu Emirríkjunum. Um 50 000 fólk, meginparturin úr Evropa, koma higar, helst um veturin, tí at tá er veðurlagið lýtt og gott. Tað, ið dregur fólk, eru oyðimarkarferðir, tollfríir handlar, basarar, strendur og frálík gistingarhús.
Byggivinna
Nýggir stásiligir býir eru bygdir, og mangir fremmandir verkamenn eru komnir hagar at arbeiða. Heimsins hægsti bygingur eitur Burj Dubai ella Burj Khalifa, og hann liggur - sum navnið bendir á - í landslutinum Dubai, sum er partur av Arábisku Emiratunum. Tann 4. januar í 2010 læt hann dyrnar upp fyri fyrstu ferð, og níggja hæddarmetið, tá vit tosa um hús, eitur nú 828 metrar. Arkitekturin Adrian Smith úr USA hevur teknað Burj Dubai, sum hevur kostað seks milliardir krónur at byggja. Tað eru í høvuðsheitum íbúðir og skrivstovur, sum skulu húsast í risaháhúsinum.
Golfstreymurin
thumb|right|250px|Sjógvurin flytur seg alla tíðina í stórum streymum. Ein streymur, sum hevur ávísa kós ella rák, nevna vit havstreym. Vindur og jarðarsnúning­urin seta gongd á streymin. Golfstreymurin, sum er heitur havstreymur, fer fram við Føroyum og Noregi. Heiti sjógvurin stavar frá eysturstrondini í Norðuramerika, og fer um Atlantshav, áðrenn hann kemur til Noregs. Golfstreyminum fyri at takka hava vit temprað veðurlag í Norðurevropa, hóast vit eru langt norðuri á jørðini.
11. september
11. september er dagur 256 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 257 um skotár er). 109 dagar eru eftir av árinum.
Hvítanes
Hvítanes er ein niðursetubygd á eystursíðuni á Streymoynni sunnanfyri Kaldbaksfjørð og út móti Tangafirði. Ein orsøkin til at fólk settust her, var til at bøta um sam­band­ið millum Eyst­ur­oynna og Streym­oynna. Um 96 fólk búgva á Hvítanesi. Hvítanes er niðursetubygd frá 1830unum. Niðursetumenninir komu flestir úr Kollafirði. Henda búseting er í skaldsøgusniði lýst í skaldsøguni "Hvørt við sínar náðir" eftir D. P. Danielsen. Tað var Pløyen, amtmaður, sum í 1837 gav nøkrum monnum møguleika at gerast niðursetumenn á Hvítanesi. Fólk hevði ikki búð har áður, men í fleiri førum høvdu menn áleiðis av Skálafjørðinum til Havnar sett upp her.
Hvítanes er brimpláss, og tí hevur mangan verið trupult at koma á land. Niðursetufólkini fingu fyrst jørðina til leigu og seinri til keyps, og bygdin vaks. Hagi var eingin til bygdina, tí varð stórt arbeiði lagt í bøin, sum saman við útróðrinum var teirra livibreyð. Eftir at vegur kom millum Havnina og Hvítanes, og býurin er vaksin norðureftir við miklari ferð, er nærum samanbygt, og flestu hvítanesfólk arbeiða í Havn. Hvítanes hevur síðan kommunuvalið 1980 verið partur av Tórshavnar kommunu. Hvítanes er partur av Tórshavnar kommunu, men hóast tað er Hvítanes enn ein bygd við sínum eyðkennum, sum hvítanesfólk framvegis vilja varðveita.
Navnauppruni
Úti á Hvítasandi á Hvítanesi er hvítur skelsandur. Staðarnøvnini Hvítanes og Hvítisandur koma uttan iva av hesum.
Drogheda
Drogheda [:drå'hida:] (írskt Droichead Átha, "brúgvin um vaðið") er ein býur ið liggur við ánna Boyne í Co. Louth á eysturstrond Írlands, 45 km norðan fyri Dublin. Áin Boyne er mark til Co. Meath, og sostatt liggur sunnasti parturin av Drogheda, sunnan fyri ánna í Co. Meath.
Ítróttur
Fótbóltsliðið í býnum, Drogheda United gjørdist írskur meistari í (Premier Division) fótbólti í 2007.