cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Papýrus
Papýrus er eitt av heimsins elstu pappírum, sum varð gjørt í Egyptalandi fyri 4000 árum síðani. Papýrus varð gjørt úr plantuni Cyperus Papyrus. Uppskriftin upp á hetta tilfarið var so loynilig, at hon varð ikki skrivað niður, men borin munn av munni gjøgnum ættarliðini. Papýrus plantan varð roknað sum heilag, blóman sjálv var ímyndin av sólini, meðan hin tríhyrnti stelkurin var egyptiska teknið fyri ævinleika.
Freja
Freja er konufólkanavn.
Kendar kvinnur sum eita Freja:
Pátrúgv
Pátrúgv er trúgv á yvirnatúrligar máttir
Banff (Skotland)
360px|thumb|Banff Banff (Banbh á gæliskum) er ein býur við eysturstrond Skotlands. Her búgva umleið 4.100 fólk.
Kitee
Kitee er ein býur í Östra Finlands län í Eysturfinnlandi. Kitee hevur 11 355 íbúgvar (2012).
Banff (Skotland)
Býurin liggur við Banff-víkina, í norðara parti av Aberdeenshire, umleið 40 km vestanfyri Fraserburgh. Áin Deveron rennur tætt framvið býnum.
Banff hevði verið fyrisitingarsætið í søguligu sýsluni Banffshire frá 1890 til 1975.
Frej
Frej er mannfólkanavn.
Kendir menn sum eita Frej:
28. januar
28. januar er dagur 28 í árinum í gregorianska kalendaranum. 337 dagar eru eftir av árinum (338 dagar um skotár er).
Ingun Christensen
Ingun Christensen (fødd í 1968) er føroyskur rithøvundur uppvaksin í Hósvík í einum tveymálsligum heimi við føroyskari mammu og donskum pápa. Hon er útbúgvin korrespondentur í enskum/týskum og BA/ED í enskum. Áhugin at skriva hevur altíð verið har og sæst aftur í slag av útbúgving og arbeiði, sum hevur fevnt um nógv skrivligt arbeiði, hóast tað meira hevur verið innan tað fakliga.
Gaoth Dobhair
right|360px|thumb|Gaoth Dobhair (Gweedore). Gaoth Dobhair (á írskum) ella Gweedore (á enskum) er landaøki og sóknarkommuna í vestara parti av greivadømi Donegal í útnyrðingsparti av Írlandi.
Landaøkið er 26 kilometrar til longdar og 14 kilometrar breitt. Í sóknarkommununi búgva um leið 4000 fólk.
Størstu bygdirnar eru Croichshlí (Crolly), Dún Lúiche (Dunlewey), An Bun Beag (Bunbeg), Doirí Beaga (Derrybeg) og Cnoc Fola (Bloody Foreland).
Landaøkið liggur í tí partinum av landinum, har fólk í høvuðsheitum tosa gæliskt. Hesi økini í Írlandi kallast Gaeltacht.
Badminton á Oyggjaleikunum 2013
Badminton á Oyggjaleikum 2013 varð spælt í Jessie Vesey Sports Center, sum er á Bermuda High School for Girls í Pembroke Parish, Bermuda. Kappingin fór fram í døgunum 14. til 19. juli 2013. Føroyar kláraði seg sera væl og fekk eitt gull-, eitt silvur- og tvey bronsuheiðursmerki.
Heiðursmerki
Endaliga støðan sambært 2013 IG Badminton Medal Table heimasíðuni:
Final medal tally, based on the 2013 IG Badminton Medal Table page:
29. januar
29. januar er dagur 29 í árinum í gregorianska kalendaranum. 336 dagar eru eftir av árinum (337 dagar um skotár er).
Moderata samlingspartiet
Moderata samlingspartiet, oftast stytt til Moderaterna og í Svøríki eisini til M, er ein liberalur-konservativur politiskur flokkur í Svøríki. Flokkurin er limur í Evropeiska Fólkaflokkinum. Frá 1952 til 1969 nevndi flokkurin seg Högerpartiet. Í 1969 broytti flokkurin navn til Moderata Samlingspartiet.
Flokkurin stendur á odda fyri Allians för Sverige, sum var eitt borgarligt alternavtiv til vinstrahallu stjórnina, áðrenn valið í Svøríki í 2006. Fýra mið-høgrasinnaðir flokkar slógu seg saman í eitt samstarv, og tað eydnaðist teimum at fáa stjórnarvaldið eftir ríksdagsvalið í 2006. Floksleiðarin er síðan 2015 Anna Kinberg Batra.
320 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Árstal: 325 f.Kr. 324 f.Kr. 323 f.Kr. 322 f.Kr. 321 f.Kr. - 320 f.Kr. - 319 f.Kr. 318 f.Kr. 317 f.Kr. 316 f.Kr. 315 f.Kr.
Taivan
Lýðveldið Kina (kinesiskt: 中華民國 Zhōnghúa míngúo) ella Taivan, Á hesi oyggj búgva um 23,5 mió. fólk.
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis
Mikalojus Konstantinas Čiurlionis (føddur 22. september 1875 í Varėna, deyður 10. apríl 1910 í Pustelnik) var ein litaviskur komponistur og listamálari.
Taivan
Lýðveldið Kina hevur verið avbyrgt frá kinesiska meginlandinum síðan 1949, tá ið tjóðskaparstjórnin flýddi út í oynna, eftir at hon hevði tapt borgarakríggið ímóti kommunistunum. Stýrið í Taivan sigur seg enn verða lógliga stjórnarvaldið í øllum Kina, og Fólkalýðveldið Kina sigur Taivan verða kinverskan landslut. Fá lond hava viðurkent Taivan sum sjálvstøðugt ríki.
Stavseting
Á føroyskum verður landið við hvørt stavað Teivan, men eftir føroyskum stavsetingarreglum eigur tað at verða stavað Taivan.
Søga
Tá ið portugisiskir sjófarar fyrstu ferð komu til Taivan í 1590, nevndu teir oynna Ilha Formosa ("Oyggin Vakra"), tí hon var so fruktagóð, og fjøllini vóru so vøkur.
Upprunafólkið
Langt fyri at kinverjar komu til Taivans, búðu mong fólkasløg har. Tey talaðu egið mál, men mangir siðir og gerandislív líktist. Kinverjar komu hagar í 17. øld, og sum tíðin leið, løgdu teir oynna undir seg og trokaðu burtur upprunafólkið, ið nú á døgum bara er 2 % av fólkinum í Taivan. Fjølmentasta upprunafólkið nú er amifólkið, sum eru dugnaligir leirkerasmiðir og bøndur. Amifólkið býr í stórum bygdum, og heima eru tað konufólkini, ið ráða.
Átrúnaður
Størstu átrúnaðirnir í Taivan eru buddisma, taoisma og konfusianisma. Hesir átrúnaðir líkjast nógv, og mong fólk trúgva á partar úr øllum trimum. Taoisman, ið tók seg upp í Kina um 300 f.Kr., er vegurin (tao) til einfalt lív og levnað leys av øllum jarðligum strevi. Endamálið hjá taoistum er at liva í samljóði við náttúruna, so at javnvág verður ímillum tann óvirkna kvinnupartin av likaminum (yin) og tann virkna mannpartin (yang).
Rita Hayworth
Rita Hayworth (doypt Margarita Carmen Cansino; * 17. oktober 1918 í New York City – † 14. mai 1987 í New York City) var ein amerikonsk sjónleikarinna. Hon var tilnevnd 19. plássi millum amerikanskar sjónleikarinnur á einum topp 50 lista, sum American Film Institute hevur gjørt.
Yuri van Gelder
thumb|right|200px|Yuri van Gelder í 2008. Yuri van Gelder (føddur 20. apríl 1983 í Waalwijk) er ein niðurlendskur fimleikari.
Edenbridge
Edenbridge hevur fleiri týdningar:
Absalon Absalonsen
Absalon Absalonsen (føddur 20. juli í 1939 í Vági) er føroyskur rithøvundur og listamálari. Hann er útbúgvin skipari (1961) og hevur siglt nógv sum yvirmaður, mest sum skipari. Hann gavst við at sigla í 1996. Absalon er sonur Marius Absalonsen, sum var ættaður av Viðareiði, og Fridu, fødd Mikkelsen úr Vági. Absalon og kona hansara Elsa fluttu úr Vági til Havnar at búgva í 1996. Absalon hevur málað nógv, serliga síðan hann gavst at sigla. Hann hevur havt fleiri listaframsýningar ymsastaðni í Føroyum.
Chris Anker Sørensen
Chris Anker Sørensen (føddur 5. september 1984, deyður 18. september 2021 ) var ein danskur professionellur súkklari, ið súkklaði fyri Fortuneo-Vital Concept.
WD = Tók seg úr kappingini; IP = Í gongd
Edenbridge (tónleikabólkur)
thumb|right|170px|[[Sabine Edelsbacher]] Edenbridge er ein eysturríkskur metal-bólkur úr Linz, Eysturríki. Bólkurin byrjaði í 1998.
30. januar
30. januar er dagur 30 í árinum í gregorianska kalendaranum. 335 dagar eru eftir av árinum (336 dagar um skotár er).
Hoyvíkar kirkja
thumb|Hoyvíkar kirkja sæst mitt í myndini Hoyvíkar kirkja varð vígd 4. november 2007 á 25 ára degnum fyri fyrsta prát um kirkjubygging í Hoyvík. Tað var Hans Jacob Joensen, bispur, ið vígdi kirkjuna.
Margretha drotning legði grundarsteinin hin 20. juni í 2005. Innskriftin er úr 5. Mós: Bústaður er hin ævigi Guð, og her niðri eru hinir ævigu armar.
Kirkjurúmið at innan er klætt við spónløgdum Oregon Pine viði. Gólvið sjálvt er úr askaviði.
321 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Hoyvíkar kirkja
Kirkjuklokkan
Kirkjuklokkan er gjørd í Tønsberg, Vestfold í Noregi, og hon er gjørd úr málmi. Á kirkjuklokkuni stendur eitt ørindi, sum Gunnar Hoydal hevur yrkt:
321 f.Kr.
Áratíggju: 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr.
Hoyvíkar kirkja
Altartalvan
Altartalvuna málaði Sven Havsteen-Mikkelsen, listmálari, sum vaks upp í hvalastøðini í Lopra. Eivind Vilhelm, varabiskupur, og onnur tóku stig til at fáa altartalvuna til Føroya. Ætlanin var at nýta altartalvuna í einari nýbygdari kirkju, og tí hevur altartalvan hingið til láns í Meinigheitshúsinum í Havn.
321 f.Kr.
Árstal: 326 f.Kr. 325 f.Kr. 324 f.Kr. 323 f.Kr. 322 f.Kr. - 321 f.Kr. - 320 f.Kr. 319 f.Kr. 318 f.Kr. 317 f.Kr. 316 f.Kr.
Hoyvíkar kirkja
Doypifunturin
Doypifunturin er gjørdur úr føroyskum gróti, og gjørdur av Grótvirkinum í Skopun.
Marmennil
Marmennil er ein yvirnáttúrulig vera. thumb|Frímerki, myndprítt William Heinesen Hann er líkur fólki, men er góðan mun minni í vakstralagi; fingrarnir á honum eru langir. Hann livir  á havsbotni og ger útróðrarmonnum mein við at bíta agnið av onglunum og seta fast í botn, so at teir mega slíta snørini; verður hann krøktur, er hann so handa-fimur, at hann kann at loysa teymarnar undan snørinum og soleiðis sleppa undan at verða drigin upp  undir borð sum annar fiskur og tikin inn í bát.
Íslendska stavraðið
Íslendska stavraðið er bygt á latínska stavraðið við nøkrum eyka bókstavum við teknum. Tað verður nýtt til at skriva íslendska málið.
Marmennil
Marmennilin gongur aftur í fleiri søgnum í Føroyum, m.a. í Elduvík.
Marmennilin er fleiri ferðir avmyndaður av listamanninum William Heinesen, men er eisini at síggja á standmyndunum á grótkastinum uttanfyri bátahylin í Fuglafirði, umframt eisini at verða avmyndaður við standmynd í Elduvík, sum er gjørd av myndahøggara Hans Paula Olsen. Eisini hevur Annika Hoydal ein sang við sama navni.
Íslendska stavraðið
C, Q og W verða bert nýttir í íslendskum orðum av útlendskum uppruna. Z varð nýtt til 1973, men tá fór man burtur frá tí. Tó nýtir íslendska tíðindablaðið Morgunblaðið onkuntíð bókstavin z, og skúlin Verzlunarskóli Íslands hevur z í navninum.
Eythora Thorsdottir
Eythora Elisabet Thorsdottir (Eyþóra Elísabet Þórsdóttir; fødd 10. august 1998 í Rotterdam) er ein niðurlendskur fimleikari av íslendskari ætt, bæði foreldur hennara eru úr Íslandi.
Kristine Kujath Thorp
Kristine Kujath Thorp (fødd 23. apríl 1992 í Oslo) er ein norskur sjónleikari.
Haraldur Gráfeldur
thumb|right|250px|Haraldur Gráfeldi og brøðurnir verða róptir Eirikssynirnir. '''Haraldur 2. (Eiriksson) Gráfeldur''' (f. uml. 935, d. 970-975) var norskur kongur í tíðarskeiðnum uml. 955- 970. Vit vita ikki nær hann varð føddur, men hann doyði í 970. Hann var abbasonur Harald Hárfagra og sonur Eirik Blóðøks og Gunnhild Gormsdóttir, men hann varð fostraður upp hjá danska konginum Haraldi Blátonn, sum var mammubeiggi hansara. Haraldur Gráfeldi og brøðurnir verða róptir Eirikssynirnir. Í øðrum kapittuli í Føroyingasøgu fáa vit at vita, at Tróndur í Gøtu er í Noreg meðan Haraldur Gráfeldur er kongur har. Føroyingasøga sigur eisini, at Havgrímur í Suðri hevði helmingin av Føroyum í len frá Haraldi Gráfeldi, samstundis sum Brestir og Beinir hava hin helmingin í len frá Hákuni jalli.
Í 970 varð Haraldur Gráfeldur biðin um at koma til Danmarkar, men á ferðini higar varð hann dripin í einum slysálopi. Brøðurnir rýmdu úr Noregi, og Haraldur Blátonn lat valdið í Noregi til Hákun jall. Viðurnavnið Gráfeldur fekk Haraldur eftir, sambært Søgu Harald Gráfeldar í Heimskringlu eftir Snorra Sturluson, at hann hevði møtt einum íslendskum handilsmanni, ið seldi skinn, men sum ikki slapp av við veðraskinn. Haraldur spurdi handilsmannin, um hann vildi lata sær eitt skinn, og tað vildi hann. Haraldur valdi sær ein gráan feld, og eftir tað seldi handilsmaðurin øll síni skinn, og kongurin varð kallaður Haraldur Gráfeldur síðan hendan dag.
Stjórnin hjá Aksel V. Johannesen
Stjórnin hjá Aksel V. Johannesen er Føroya Landsstýri frá 15. september 2015 við Aksel V. Johannesen sum løgmanni. Samgonguskjalið varð undirskrivað 14. september 2015 millum tríggir flokkar: Javnaðarflokkurin, Tjóðveldi og Framsókn.
Føroyar (sangurin)
Sangurin Føroyar er sungin, innspældur og gjørdur av føroyska bólkinum Frændur. Sangurin varð útgivin á tónleikaútgávuni Frændur II í 1986. Tað er Steintór Rasmussen, ið syngur. Sangurin var eitt stórt hitt í Føroyum síðst í 1980'árunum og verður ofta sungin til felagssang. Orð og lag eigur Steintór Rasmussen.
Nethalp mál
Nethalp er eitt mál í Vanuatu. Umleið 340 fólk tala málið.
Føroyar (sangurin)
Tekstur
Kaga upp í himmalin
Sært tú fuglin har
Frælsur vil hann flúgva
Mong túsund míl frá tær
Hann breiðir sínar veingir út
Nevið Reyða
thumb|Nevið Reyða í 2011. Nevið Reyða er 8-Mannafar hjá Klaksvíkar Róðrarfelag. Báturin hevur vunnið FM fýra ferðir, í 2001, 2005, 2016 og í 2020.
Føroyar (sangurin)
Tekstur
Veittrar tær farvæl
Tá ferðin er at enda
Tú aftur fuglin sær
Tá er hann komin heim
Til Føroyar
Á køldum opnum havi
Spjaddar liggja tit
Grønar vakrar oyggjar
Hetta landið eiga vit
Tú dregur, tú argar
Tað er títt sinnalag
Títt freka blíða lyndi
Sjarmerandi er tað
Soleiðis kenna vit teg
Føroyar
Flúgva fagrir fuglar
Og fiskur býr í sjónum
So langt sum eygað ber
At vitja fjallatindar
Mangur gleðir seg
Um vit bora ígjøgnum teg
Og hvør verður ríkari tá
Hvat heldur tú um okkum
Vit rópa okkum tjóð
Á flaggdegi um várarnar
Tá tjøldur setast móð
At lekja tíni sár
Sum misprýða og vannvirða
Ár eftir ár eftir ár eftir ár
Hvat heldur tú um føroyingar
Føroyar?
Sum um Føroyar var mín móðir
Og bað meg skriva tað
Hon teskar: “barnið mítt,
Eg vildi at mítt ríkidømi
So væl varð býtt
Bill Bixby
Wilfred Bailey Everett "Bill" Bixby III (føddur 22. januar 1934 í San Francisco – deyður 21. november 1993 í San Francisco) var ein amerikanskur sjónleikari og filmsleikstjóri.
Føroyar (sangurin)
Tekstur
Ímillum tey sum búgva her í Føroyum
Bill Bixby
Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut í Marvel-sjónvarpsrøðini Incredible Hilk (1978–1982) sum Hulk.
Føroyar (sangurin)
Tekstur
So javnt millum føroyingar, Føroyar”
31. januar
31. januar er dagur 31 í árinum í gregorianska kalendaranum. 334 dagar eru eftir av árinum (335 dagar um skotár er).
1803
1803 (MDCCCIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Stockbridge (Massachusetts)
Stockbridge er ein býur í amerikanska stakríkinum Massachusetts.
322 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Stockbridge (Massachusetts)
Býurin liggur í vestara parti av stakríkinum, tætt við markið til stakríki New York Samstundis liggur hann miðskeiðis millum býirnar Albany (í ein útnyðing) og Springfield (í ein landsynning).
322 f.Kr.
Áratíggju: 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. - 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr.
Stockbridge (Massachusetts)
Í 2018 búðu 1.903 fólk í Stockbridge.
322 f.Kr.
Árstal: 327 f.Kr. 326 f.Kr. 325 f.Kr. 324 f.Kr. 323 f.Kr. - 322 f.Kr. - 321 f.Kr. 320 f.Kr. 319 f.Kr. 318 f.Kr. 317 f.Kr.
Stockbridge (Massachusetts)
Býurin varð grundlagdur tíðliga í 18. øld undir navninum Indian Town. Í 1739 fekk býurin nýtt navn og varð hann uppkallaður eftir Stockbridge í Hampshire í Onglandi.
Áin Housatonic River rennur ígjøgnum býin.
Fredrik Reinfeldt
250px|thumbnail|Fredrik Reinfeldt John Fredrik Reinfeldt (føddur 4. august 1965 í Österhaninge) er ein svenskur politikari, sum síðan 2003 hevur verið floksformaður fyri Moderaterna og síðan 6. oktober 2006 hevur verið forsætisráðharri Svøríkis.
Sum floksleiðari endurnýggjaði hann flokkin við átakinum De nya Moderaterna 2005, og var ein av teimum, ið stóð fyri borgarliga samstavinum Allians för Sverige 2004. Á ríkisdagsvalinum 2010 fingu Moderatarnir yvir 30% av atkvøðunum, og stjórnin gav Reinfeldt enn eitt stjórnarskeið. Næst eftir E. G. Boström er hann tann ikki-sosialdemokratiski forsætisráðharrin, ið hevur sitið longst við valdinum út í eitt í Svøríki.
National Rifle Association of America
thumb|267x267px|National Rifle Associations høvuðssæti í [[Virginia.]] National Rifle Association, stytt. NRA, er ein amerikanskur áhugafelagsskapur, sum arbeiður fyri rættin hjá tí einstaka til at kunna hava vápn, bæði til at veiða og til sjálvsverju. NRA hevur yvir 5 milliónir limir og er millum USA`sa máttmiklastu áhugafelaskapum, av teirra nógvu lobbyismu.
Felagsskapurin bleiv grundlagdur í New York City í 1871 við navninum American Rifle Association.
NRA'sa høvuðsuppgáva er at verja rættin hjá amerikanarum at eiga og bera vápn, niðurskriva í grundlóg teirra. Eftir hesum kann skiljast at felagsskapurin er ímóti vápnaeftirliti, men tey eru við uppá er broyta lógirnar soleiðis at dømd kriminel ikki kunnu fáa byrsur. Tey eru eisini við uppá harðari revsing fyri brotsverk sum hava við skotvápn at gera. NRA eru ikki flokspolitiskur, og hava tey einsini limir úr bæði Republikanska- og Demokratiskaflokkinum, men tað eru kortini fleiri republikanarir en demokratar sum hava somu sjónarmið sum felasgskapurin.
Við síðina av tí politiskia arbeiðinum, hava tey eisini trygdarlæring (har man lærur at brúka eina byrsu) og sporstskjóting.
Frá 1998 til 2003 var tann kendi skjónleikarin Charlton Heston formaður og talsmaður fyri NRA. Núverandi forsetin í felagnum er Allan D. Cors.
NRA fær kapping frá tí nógv minna og meiri radikala felagsskapinum Gun Owners of America.
Báturin Páll Fangi
thumb|Páll Fangi á Ólavsøku 2010. Páll Fangi er 6-Mannafar hjá Klaksvíkar Róðrarfelag. Báturin hevur vunnið fleiri FM, bæði við monnum og kvinnum. Tilsamans hevur báturin vunnið 8 FM. Við kvinnum í 1986, 1987, 1989, 1990, 2001 og 2012. Við Monnum í 2010, 2018 og í 2022.
Lemerig mál
Lemerig er eitt mál í Vanuatu. Umleið 2 fólk tala málið.
ISBN
ISBN stendur fyri International Standard Book Number, sum merkir Millumtjóða StandardBókaNummar. Einhvør bókaútgáva fær tillutað eitt 13-siffrað tal at eyðmerkja hana við. Landsbókasavnið er føroysk ISBN-skrivstova og umsitur okkara landsøki í samstarvi við International ISBN Agency í London. Laura Vinther, leiðari á Tjóðbókaskránni, stendur fyri umsitingini av føroyska ISBN.
Alment
Í 1967 settu bókahandlar og útgevarar í Bretlandi í gildi eina skipan við einum 9-siffraðum SBN (Standard Book Number), sum varð brúkt fram til 1974. Í 1970 kom í gildi ein felags avtala millum flestøll lond í heiminum um eitt 10-siffrað ISBN. Bretska SBN kundi gerast um til ISBN við at seta eitt 0 frammanfyri.
Fyrst í 21. øld varð avgjørt, at ISBN skuldi gerast til ein part av tí meiri umfatandi skipanini EAN, og síðani 1. januar 2007 hevur ISBN tí verið 13-siffrað. Tað gamla ISBN-10 kundi gerast um til ISBN-13 við at seta 978 frammanfyri og rokna tað síðsta talið av nýggjum eftir reglunum hjá EAN. Nýggj ISBN kunnu eisini byrja við 979, men tá er fjórða siffurið ikki 0, tí at bólkurin 979-0- er tillutaður ISMN.
Eftir at tað 13-siffraða ISBN er sett í gildi, hevur ein bókaútgáva sama EAN og ISBN, tó við tí muni at EAN hevur hvørki bindistrikur ella millumrúm. T.d. hevur bókin Fiskar undir Føroyum ISBN ella  og EAN. Eftir gomlu skipanini hevði bókin ISBN.
Taláseting
ISBN hevur 5 talbólkar (fyrr 4). Annar, triði og fjórði bólkur hava til samans 9 siffur, men hvør bólkur sær kann hava ymiskt tal av siffrum. Teir 5 bólkarnir verða skildir sundur við bindistrikum ella millumrúmum.
310-árini f.Kr.
Áratíggju: 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr.
ISBN
Bólkanummar
Her eru nøkur dømi um bólkanummur. Ein fullfíggjaður listi er at finna á ensku wikipediuni.
310-árini f.Kr.
Ár: 319 f.Kr. 318 f.Kr. 317 f.Kr. 316 f.Kr. 315 f.Kr. 314 f.Kr. 313 f.Kr. 312 f.Kr. 311 f.Kr. 310 f.Kr.
ISBN
ISSN
Periodika, herundir tíðarrit, verða merkt við einum ISSN.
Leivur Eiriksson
thumb|right|200px|Leivur Eiriksson var sonur Eirik Reyða, sum var fyrsti norðbúgvi, ið kom til Grønlands. Leivur Eiriksson (Leivur Hepni) (uml. 970-1020) var sonur norðmannin Eirik Reyða, sum búsetti seg í Íslandi og grundaði Eysturbygd í Grønlandi. Leivur Hepni sigst um ár 1000 at hava funnið Norðuramerika, sum hann kallaði Vínland. Hann fekk eyknevndið Hepni, tí hann bjargaði skipbrotnum monnum. Eiriksson var stórbóndi, hevði verið stórbóndi bæði í Grønlandi og Íslandi. Tá ið Leivur Eiriksson fór til Grønlands við kristindóminum, fór hann eisini sum handgingin maður hjá Noregs kongi.
Leivur Eiriksson og manning hansara, 35 menn, fóru av Vesturbygdini við Nuukfjørð í Vestur-Grønlandi og sigldu til Norður-Amerika. Teir hildu leiðina suður við strondini og granskaðu hana. Leivur Eiriksson kallaði londini Helluland, Markland og Vínland. Vínland kann hava verið Norður-Nýfundland. Vínland merkir kanska graslendi. Eftir at hava granskað landið, helt Leivur leiðina heimaftur til Grønlands. Í 1960-árunum vórðu leivdir av norrønum búsetningum funnar í Nýfundlandi. Tær eru tíðarfestar at vera frá um 1000. Tað prógvar, at víkingar komu til Amerika 500 ár undan Kolumbusi.
Stjórnin hjá Atla Dam V
Fimta stjórnin hjá Atla Dam var Føroya landsstýri frá 5. apríl 1988 til 18. januar 1989. Talan var um eina mið-vinstra samgongu millum Javnaðarflokkin (JF), Tjóðveldisflokkin (TF), Sjálvstýrisflokkin (SF) og Framsóknarflokkin (FrF), undir leiðslu av Atla Dam (JF). Munurin millum hesa og undanfarnu samgongu var at Kristiligi Fólkaflokkurin var skiftur út við Framsóknarflokkin.
Bloggur
Bloggur ella blogga (blog á enskum) er stytting fyri weblog. Fenomenið kom í einaferð í 1990'unum, men nágreiniliga tíðarfestingin er ring at áseta, av tí at tað eisini er ein definitiónsspurningur, júst hvat ger, at ein blog er ein blog.
Heitið
Upprunaliga heitið weblog er samansett av web (fyri internet) og log (eins og í orðinum logbók). Tann sum skrivar ein blog, nevnist ein bloggari. Sagnorðið verður nevnt "at blogga", og hann ella hon bloggar.
Útsjónd og innihald
Útsjóndin á eini bloggu er eisini grundleggjandi lík eini logbók; Bloggarin skrivar við jøvnum millumbilum innlegg í blogguna.
Bloggarin velur sjálvur, hvat innihaldið skal vera. Summi velja at skriva persónligar frágreiðingar um dagliga lívið - onnur velja at geva bloggur út í bók, m.a. er ein útgivin, sum nevnist The Baghdad Blog og er ein frásøgn hjá einum persóni, sum upplivir seinasta Irakkríggið innanífrá. Onnur fólk skriva um evni, sum tey hava serligan áhuga í. Soleiðis kunnu onnur, sum hava hendan serliga áhuga, nýta hesar bloggur til at fylgja við á serøkjum.
Eitt, sum ger, at bloggur bróta frá heimasíðum innihaldsliga, er, at lesarin hevur møguleika fyri at skriva viðmerkingar beinleiðis á blogguna. Tó er tað vorðið alt meira vanligt, at heimasíður hava ein innbygdan blog, so ofta munnu heimasíður nú í veruleikanum vera hybridar av gomlu formunum heimasíðu og bloggu.
Tað finnast nógvar internettænastur, har tú kanst leita eftir bloggum eftir evni, og sum eisini bjóða tær at tekna "hald" til ávísar bloggur. Fólk kring allan heim skapa á hendan hátt ein virtuellan umheim, sum tykist nær, hóast landafrøðiliga langt burturi.
Dimmalætting byrjaði fyri nøkrum mánaðum síðani ein fastan tátt, sum kallast Bloggan, har fýra føroyskar kvinnur skiftast um at skriva eina persónliga klummu um okkurt, tær hava áhuga fyri. Navnið Bloggan sigur Dimmalætting vera eina konstrueraða kvennkynsútgávu av blog, og formurin á klummuni er undirhaldandi, samstundis sum innihaldið er tankavekjandi og ofta provokerandi - eins og tað ofta er í teimum bloggum, ið veruliga fáa fastar lesarar á internetinum.
Maii mál
Maii er eitt mál í Vanuatu. Umleið 180 fólk tala málið.
Unalaska
thumb|right|300px Unalaska (aleutiskt: Iluulux̂) er ein oyggj, Unalaska Island, og ein býur, City of Unalaska, í Alaska. Býurin er eisini hin størsti í oyggjabólkinum Aleutoyggjarnar. Orðið Unalaska stavar upprunaliga úr russiskum, Ounalashka. Unalaska Island er 549,9 km², í 2010 var fólkatalið á oynni 4.376. Hon er nakað størri enn Streymoy, sum er 373,5 km². Á Aleutoyggjum tosa tey flestu enskt, men har eru eini 500 fólk, sum tosa aleutiskt. Aleutoyggjarnar vóru einaferð undir russiskum valdi, og enn finnast spor frá teirri tíðini.
Markusarmessa
Markusarmessa er 25. apríl, sum eisini er føroyskur flaggdagur. Markusarmessa er minnisdagur fyri evangelistin Markus, ið hevur skrivað Markusar evangelium í Bíblini.
Beyoncé
Beyoncé Giselle Knowles-Carter, kend sum Beyoncé (fødd 4. september 1981 í Houston) er ein amerikonsk songkvinna og sjónleikarinna.
Kili
Lýðveldið Kili (spanskt: República de Chile) er eitt land í Suðuramerika. Í norðri hevur Kili mark við Perú og Bolivia, og í eystri við Argentina. Høvuðsstaður er Santiago. Landið er lýðveldi, og trúgvin er sum allastaðni í Suðuramerika tann katólska. Kili er 4200 km langt, tað er líka langt, sum úr Føroyum til Kanariuoyggjar. Har landið er breiðast, er tað bara 180 km. Høvuðsstaðurin eitur Santiago, og tey flestu fólkini búgva í høvuðsstaðnum og størsta havnarbýnum Valparaíso. Landið er til ummáls 756,096 km2 (2 ferðir størri enn Týskland) men við 18,5 mió íbúgvum (1/5 av týska fólkatalinum).
Landið hevur spanskt sum høvuðsmál og brúkar latínska alfabetið.
Navnauppruni
thumb|right|250px|Kort av Suðuramerika har Kili er merkt.
Søga
thumb|right|250px|Mótmælisfólk. thumb|right|250px|[[Augusto Pinochet ráddi í Kili frá 1973 til 1990 .]] thumb|right|250px|[[Stjørnufrøðingar kunnu granska klára náttarhimmalin úr Cerro Tololo í Andesfjøllum, sum er næststørsta stjørnugranskingarstøð í heiminum.]] Tað var har, at USA-stuðlaðir fascistar tóku ræðið í 1973, og í 1647 var ein av heimsins allarringastu jarðskjálvtum har. Í Kili fór gosfjallið Puyehue-Cordón Caulle at goysa í 2011. Í Suðuramerika hevur gosið darvað flogferðsluni í Kili, Uruguei, Argentina og Brasil. Øskuskýggið gjørdi eisini sítt til, at ein fundur millum suðuramerikansku fíggjarmálaráðharrarnar í Buenos Aires mátti avlýsast.
Inkaríkið
Í 1525, tá ið inkaríkið stóð í besta blóma, vóru 3200 km ímillum suður- og norðurmarkið. Landið var fram við Kyrrahavi. Har eru nú londini Kili, Peru, Ekvador og Bolivia.
Einaræði
Marxisturin Allende var fyrsti fólkavaldi forseti í Kili í 1970. Undir kvettinum 11. september í 1973 doyði hann. Alment hevur sjálvmorð verið nevnt sum deyðsorsøk. At hann beindi fyri sær við einari rifflu, sum hann hevði fingið frá fyrrverandi kubanska forsetanum Fidel Castro. Tá Allende skuldi beina fyri sær, var forsetaborgin undir álopi bæði á landi og í luftini. Við hernaðarkvettinum kom Augusto Pinochet, herovasti, fram at valdinum sum einaræðisharri. Hernaðarstjórnin sýtti næstingum Allendes at síggja deyða forsetan. Ístaðin segði herurin, at líkið varð kannað á einum hernaðarsjúkrahúsi, har staðfest varð, at hann var deyður fyri egnari hond.
Castro, tíðindafólk og mangir eygleiðarar hava leingi ivast í almennu frágreiðingini. Tey halda hermenn hjá Pinochet hava beint fyri Allende. Næstingarnir hjá Allende halda hann hava beint fyri sær sjálvum, men vilja tó, at líkið verður kannað til tess at beina av vegnum allan iva. Fyri kvettið hevði Allende sagt seg vera til reiðar at doyggja heldur enn at geva seg yvir til herin. Tað var kilenski ríkisákærin, sum í januar 2011 gav boð um, at líkið av Allende skuldi kannast. Boðini komu í sambandi við, at 725 deyðstilburðir undir Pinochet-stjórnini skuldu kannast.
Politikkur
thumb|right|250px
Politiska søgan
Andesfjøllini, ið sum ein høgur verjugarður eru suður ígjøgnum landið, høvdu við sær, at Kili varð síðsta land í Amerika, spaniamenn løgdu undir seg. Landið loysti frá Spania í 1818. Frá 1973 til 1990 stýrdi rái einaræðisharrin Augusto Pinochet Kili, men nú eru politisku viðurskiftini broytt til tað betra.
Val 2009
Á valinum í 2009 vann tann høgrasinnaði ríkmaðurin Sebastián Piñera á sosialdemokratinum Eduardo Frei. Sambært valnevndini fekk Sebastian Pinera 52 prosent av atkvøðunum og Eduardo Frei 48 prosent. Piñera stillaði eisini upp á valinum fyri fýra árum síðani, men ta ferðina mátti hann lúta fyri sosialistinum Michelle Bachelet. Undir valstríðnum hevur Piñera millum annað sagt, at hann fer at leggja dent á at bøta um trygdina í landinum, og at hann fer at brúka sína støðu sum vinnulívsmaður til at hjálpa vinnuni burtur úr kreppuni, sum hon er í.
Vindmegi
Norðmenn hava gjørt íløgur fyri 140 mió norskar krónur í verkætlanina, sum verður fíggjað undir eini nýggjari kilenskari lóg, sum krevur, at í minsta lagi 5 % av elektrisitetinum frá kilenskum veitarum skulu koma frá varandi orku. Samlaði kostnaðurin av verkætlanini er sambært Teknisk Ukeblad 140 mió. amerikanskar dollarar. Almenna norska orkufelagið Statkraft eigur 60 pst. í SN Powers og almenna íleggingarfelagið Norfund 40 pst. Felagið rekur frammanundan vatnorkuverk í Suðuramerika og Ásia.
Forsetin í Kili stóð fyri almennu vígsluni av vindmylluparkini, sum norska felagið SN Powers hevur staðið á odda fyri.
Kvinnurættindi
Kili er limir í IDEA (stytting fyri "International Institute for Democracy and Electoral Assistance"). IDEA er ein altjóða felagsskapur, sum arbeiðir fyri at útbreiða og styrkja demokrati í heiminum. Øktur kvinnuleiklutur í politikki er ein sjálvsagdur lutur í arbeiðinum hjá IDEA. IDEA varð stovnað í 1995.
Landafrøði
thumb|right|250px|Eini 55 virkin gosfjøll eru í landinum. thumb|right|250px|Í [[Patagonia sunnast í Kili eru bæði hálvoyðimerkur og jøklar.]] thumb|right|250px|Sunnasta nesið í Suðuramerika eitur Hornið. Kili er tað longsta og javnsmalasta land í heiminum. Landið er 4 200 km langt norður og suður, líka langur teinur sum úr Føroyum til Kanariaoyggjar. Har landið er breiðast, ertað 180 km. Mesta fólkið býr miðskeiðis í Kili kring høvuðsstaðin og størsta havnabýin, Valparaíso. Frukt, korn og vínber verða dyrkað í dølunum í Miðkili, har nógv vatn rennur oman úr fjøllunum.
Fram við sunnara parti av strondini gongur skergarður. Í kalda og veðurbarda Suðurkili eru 55 gosfjøll, sum goysa, vakrir firðir, fleiri stórir jøklar byrgja dalarnar og snjóklæddir fjallatindar. Longri norðuri ganga lág fjøll heilt út ímóti strondini. Eystan fyri hesi fjøll eru dalar, sum ganga norður og suður, og so koma Andesfjøll, sum eru markið millum Kili og Argentina. Fleiri eldfjøll eru ímillum, og jarðskjálvti er vanligari í Kili enn í nøkrum øðrum landi.
Norðast í landinum er tann stóra Atakamaoyðimørkin, har man vera eitt tað turrasta pláss í heiminum, men kilingar fáa væl burtur úr henni kortini, tí har eru tjúkkar fláir av salpetri, sum teir høgga, síðan verður salpetrið reinsað og selt sum tøð. Á teimum høgu fjøllunum liggur kavi og ísur, og í støðum gongur hann heilt út móti strondini. Lítið fólk býr suðuri í landinum.
Punta Arenas er syðsti býur í heiminum. Einasti landbúnaður har suðuri er seyðahald. Býurin er við Magellanssund, farleiðin, sum skipini plaga at sigla at sleppa undan at fara um veðurringa Hornið. Havnin er full av fiskiførum og skipum, sum gera kanningar við Suðurkoll, og hon er eisini miðdepil fyri oljuvinnu. Býurin er undir holinum í osonlagnum, og tí mega fólk har verja seg væl fyri sólini.
Høvuðsstaðurin Santiago er í einum dali heilt uppi í fjøllunum. Til henda býin kemur nógv ferðafólk úr USA. Valparaíso er stór skipahavn.
Nógvir firðir skera seg inn í landið.
Landslutirnir
thumb|128px|Á kortinum er Kili býtt í 15 øki.
Titikakavatn
thumb|right|250px|Í Atacamaoyðimørkini kunnu ganga fleiri ár ímillum, at tað regnar. Í Andesfjøllum, á markinum millum Kili og Peru, er Titikakavatn. Titikakavatn liggur ógvuliga høgt, 3821 m oman sjóvar. So høgt liggur onki annað vatn í heiminum. Mesta dýpið er 265 m. Tó at nútíðarskip sigla á vatninum, gera útróðrarmenn enn bátar úr sevi. Í Titikakavatni er nógvur fiskur, sum kemur fólki har á leið væl við.
Veðurlag
Í sunnara parti av Kili liggur oftast vesturætt, og hon hevur nógv regn við sær. Annars er veðurlagið so lýtt, at trø og runnar standa grøn alt árið. Norðan úr turru, steinoydnu Atakamaoyðimørkini og suður at jøkulsklæddu fjøllunum suðuri við Hornið eru næstan øll veðurlagsbelti og landslagsfyribrigdi, sum eru í heiminum. Atakamaoyðimørk í Norðurkili er ein hin turrasti staður á jørðini. Sumstaðni í Atakamaoyðimørk hevur aldri regnað, tað fólk veit.
Í landbúnaðarlendinum í Miðkili er miðjarðarhavsveðurlag sum í Kalifornia og Suðurevropa. Í fruktagóðu dølunum í Miðkili verður frukt dyrkað, til dømis ferskur, aprikosur og nektarinir. Syðri verður mest dyrkað av perum, súreplum og blommum.
Búskapur
thumb|right|250px|Ríkastu lond í heiminum ([[2007) eftir BTÚ fyri hvørt fólk.]] thumb|right|250px|Kili bæði framleiðir og útflytir mest [[vín í Suðuramerika og hevur søguliga havt ótrúliga stóra ávirkan á víndyrking í Suðuramerika.]]
thumb|right|250px|Fiskibátur. Í Kili finnast ymisk málmsløg, har er gull, jarn, sink og nógv av kopari. Einki land í heiminum brýtur so nógvan koparmálm sum Kili. Kili hevur heimsins størstu goymslur av kopari, sum eisini er tann størsta útflutningsvøran. Koparmálmurin verður stoyttur í landinum, og síðan verður hann útfluttur. Høgt uppi í Atakamaoyðimørkini í Norðurkili er ein av heimsins størstu koparlindum. Námið í Chuquicamata er 4 115 m langt og 670 m djúpt. Hvørja viku verða fleiri milliónir tons av tilfari brotin og førd burtur at knúsa og vaska.
Teir bróta eisini nógvan jarnmálm, kol, gull, silvur og onnur steinsløg.
Landbúnaður
Meiri enn 80 % av Kili eru berlig fjøll, og næstan alt, sum eftir er, er skógur. Bara heilt lítil partur av landinum er dyrkilendi. Mitt í Kili er veðurlagið nakað sum í Kalifornia, og nóg mikið av regni er fyri grøðina. Í støðum kann kortini vera heldur turrligt, men væl ber til at veita vatn úr fjøllunum oman á bøin. Har verður nógv drivið up á landbúnaðin, og á gørðunum dyrka teir bygg, epli, vín, rís, mairs og hveiti. Haraftrat verður nógv dyrkað av fóðurplantuni lucerne. Rossum og neytum er nógv til av, og suðuri í landinum er heilt nógvur seyður. Eplini eru av fyrstan tíð komin úr Kili, indiánar veltu epli, tá ið spaniólar komu til landið.
Nógvir kilenskir bøndur dyrka kaffi, sum verður flutt út til øll heimsins lond.
Ídnaður
Ídnaðurin er ikki nógv útbygdur, men tó hava teir í seinastuni roynt at fáa bygt ídnaðarvirki, so henda vinna kann koma at geva fólki og landi størri inntøku.
1804
1804 (MDCCCIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Kili
Fiskiskapur og alivinna
Fiskiskapur fram við Kyrrahavsstrondini hevur stóran búskaparligan týdning. Føroyingar byggja skip í Kili, og vit kappast við kilenarar um laksaaling. Tann lági lønarkostnaðurin í Kili gera tað torført hjá øðrum londum at kappast við hesar vørur. Kilenar framleiða ikki bara atlantiskan laks og ælabogasíl, men eisini kyrrahavslaksin Coho.
Fram við strondini er nógvur fiskur, og nú eru teir farnir at driva nakað upp á fiskiskap. Kili kom í gongd væl seinni enn bæði Føroyar og Norra. Hildið varð, at produktiviteturin í Kili var sera lágur, men síðstu 3 árini hava prógvað, at Kili hevur yvirhálað okkum. Í dag er kappingin við kilenar blivin so hørð, at tiltøk mugu setast í verk, skulu føroyingar, norðmenn og skotar verða kappingarførir. Í 1988 var kilenska framleiðslan av atlantiskum laksi einans 400 tons. 13 ár seinni var framleiðslan økt til 140 000 t. Meðan 45 feløg stóðu fyri 70-80 % av framleiðsluni í Noregi í 2003, so var tilsvarandi tal í Kili 11.
Lágu lønirnar og stóra fjarstøðan frá flestu marknaðum hevði ført til, at teir vóru blivnir sera kappingarførir at tilvirka laksin til fløk og annað, meðan hildið var, at teir á sjálvari alisíðuni høvdu nógv at læra. Men síðst í 1990unum og fyrst í 2000 fáa bæði føroyingar, norðmenn og skotar og eyguni upp fyri tí øgiliga vøkstrinum í aliframleiðsluni í Kili.
Um 87 % av kilensku alingini er í einum øki, ið kallast Region X. Hetta øki er á stødd við norska fylkið Sør-Trøndelag. Onnur 12 % av framleiðsluni eru í Region XI, og er her væntandi, at størsti vøksturin í framtíðini verður innan laksaframleiðsluna. Hetta øki hevur tó sera vánaligan infrastruktur, og tí verður hesin vøksturin ikki uttan trupulleikar. Í Region X liggur Puerto Montt, sum eisini ber heitið laksahøvuðsstaðurin í Kili. Her búgva 170 000 fólk, og er hetta ein øking í fólkatalinum í 10 ár upp á 45 000. Talið av fólki, sum liva í fátækradømi, er minkað við 15 % hetta sama tíðarskeiði. Um 25 000 fólk arbeiða beinleiðis í alivinnuni og verður mett, at umleið 15 000 fólk arbeiða í avleiddum vinnum.
Høvuðsmarknaðirnir hjá kilensku alivinnuni eru USA og Japan. Í USA er laksamarknaðuin í støðugum vøkstri, meðan vøksturin í ES er fallandi. Tann amerikanski marknaðurin klárar harvið at taka ímóti einum vøkstri í framleiðsluni uttan at hetta ávirkar prísin stórvegis. Tann góði marknaðurin í USA hevur gjørt, at kilensku alararnir hava forvunnið pengar tað mesta av 2003, meðan føroyingar hava mist hópin av peningi. Føroyskar fyritøkur hava eisini roynt at bjóða seg fram í USA, og hevur hetta givið betri prís fyri nakað av fiski.
Tað gongur betri í kilensku alivinnuni aftur, eftir at alivinnan í landinum hevur verið so álvarsliga herjað av fiskasjúkum seinnu árini. Kili hevur ikki ta herviligu ILA-sjúkuna at stríðast við, men teir hava eina sjúku, ið verður kallað SRS. Henda sjúka er mett at kosta vinnuni um 100 millionir $ um árið. SRS er orsøkin til, at vinnan nýtir stórar nøgdir av antibiotika. Tað hevur ikki verið møguligt at koppseta ímóti SRS. Mett verður, at laksalús kostar kilensku alivinnuni eins nógv og tí norsku, um 70 milliónir $ árliga. Sjúkan IPN varð staðfest í 1999, og hevur hon síðan kostað vinnuni nógvan pening. Sjúkurnar furunkolosa og BKD eru einans trupulleikar í nøkrum fáum økjum.
Á aliráðstevnu í Oslo í 2010 var ført fram, at kilenska alivinnan kemur at framleiða 300 000 tons av laksi longu í 2013. Metingarnar hjá Aqua Gen siga, at tað verður selt 230 mió. rogn í Kili í 2010. Um helvtin av hesum rognum gerast smolt og verða sett út á sjógv, eru 110–120 mió. smolt at seta út. Verður roknað við vanligum fellið í sjónum, og at fiskurin veksur til eina sláturvekt á, í meðal 3,0 kg verða 300.000 tons av laksi, sum er klárur til tøku í 2013.
Tað eru tó røddir frammi um, at alivinnan í Kili hevur trupulleikar at dragast við. Bjørn Hersough, professari á Norges Fiskerihøgskole, sum hevur granskað kilensku alivinnuna, sigur, at alivinnan í Kili kann fáa enn eitt knekk, og at sannlíkindini fyri hesum eru til staðar. Hinvegin er eingin ivi um, at fyrr ella seinni er Kili aftur stór laksaalitjóð, men hann væntar, at tað kann taka nøkur ár enn.
Norsk feløg, ið hava keypt seg inn í alivinnuna fyri milliarda upphæddir, eru Cermaq og Fjord Seafood.
Fólk
thumb|right|250px|Innflytarar í Kili. Í Kili er nógv fólk av týskum uppruna. Tað mesta av fólkinum er hvítt og býr í miðjum landinum.
Indiánarar
Okkurt um 692 192 indiánar eru eftir, og teir búgva uppi í fjøllunum ella allarnorðast í Atakamaoyðimørkini.
Í øldir hava mapucheindiánar stríðst fyri frælsi. Fyrst ímóti inkunum í Perú, síðan ímóti spanska hjálandaveldinum og seinast ímóti kilsku myndugleikunum. Nú á døgum livir meginparturin av teimum 800 000 mapucheindiánunum í friðingarøkjum sunnarlaga í landinum. Eitt fótbóltsfelag í Kili eitur Colo-Colo eftir einum gomlum mapuchehøvdingi.
James Olsen
James Olsen er føroyskur tónleikari.
Kili
Týskarar
Suðuri í Kili er nakað av fólki av týskari ætt. Forfedrar teirra fluttu til landið umleið 1850. Har sum teir búsettust, var tá bara mýrar og regnskógur, men nú er tað eitt tað fruktabesta lendið í Kili. Hetta fólkið tosar týskt og hevur varðveitt týskan sið og týskan mentan.
Maarten Brzoskowski
Maarten Brzoskowski (føddur 19. september 1995 í Best) er ein niðurlendskur svimjari av pólskari ætt.
Kili
Mentan
Rithøvundurin Isabel Allende er úr Kili, hon er eftirkomari hjá fyrrverandi forsetanum Salvador Allende.
Cam Ranh Floghavn
300px|thumb|right|Cam Ranh Floghavn Cam Ranh Floghavn (vjetnamesiskt: Sân bay Cam Ranh) er ein flogvøllur í Cam Ranh, Khanh Hoa, Vjetnam. Flogvøllurin er 3.048 metrar langur og yvirflatan er av betong.
Deborah Secco
Hon var gift við brasilska leikstjóranum, Rogério Gomes frá 1997 til 2001 og við brasilska fótbólktleikaranum Roger Galera Flores frá 2009 til 2013.
Muhammed
thumb|right|250px|Profeturin Muhammed á einum ottomanskum avriti úr 17. øld av eimum verki úr 14. øld úr einum handriti úr útnyrðings Irak. Muhammad ibn ‘Abdullāh (eisini stavað Muhammed ella Mohammed) (uml. 570/571 Mekka – 8. juni 632) er tann mest týðandi profeturin í Islam.
Bakgrund
Í umleið ár 500 e.Kr. ár var tað øgiligur ófriður í Evropa, fólk gjørdu innrás í Rómverjaríkið, og tað fór so spakuliga í sundur. Meðan alt hetta hendi runt í Evropa, var alt sera friðaligt í Arabianesi, sum er nesið, har Saudiarabia, Katar, Sameindu Emirríkini, Oman og Jemen liggja. Handilsbýurin Mekka í Saudiarabia hevði stóran týdning fyri fólkið á Arabianesinum. Býurin var tó ikki so nógv at reypa av. Tey ríku útnyttaðu tey fátøku, kvinnur og børn vóru sera illa viðfarin, átrúnaðurin í býnum hevði eiheldur so stóra ávirkan á fólkið, og tey bóðu bara til nógvar ymiskar gudar.
Í ár 570 e. Kr. varð Muhammed føddur í Mekka. Longu sum 6 ára gamal misti hann bæði foreldrini og mátti tí liva ógvuliga fátæksliga í býnum. Muhammed var altíð eitt sindur ørkymlaður um korini í býnum og helt eisini, at tað var skeivt, at fólk bóðu til allar hesar smágudarnar. Ein dagin kom eingilin Gabriel fram fyri Muhammed. Muhammed segði fólkinum í Mekka frá hesum, og at tann einasti eini gudurin var Allah, og at tað var hann, tey øll skuldu biðja til. Muhammed kom við átrúnaðinum islam.
Tekningar
Islamska trúgvin forbjóðar myndum av Muhammed, og tað vóru 12 keiputekningar av profetinum, sum hin 30. september 2005 vóru prentaðar í Jyllands Postinum sum í 2006 høvdu við sær ógvislig mótmæli móti Danmark, og eitt nú vóru ambassadurnar í Damaskus og Beirut brendar. Í februar 2006 vóru í minsta lagi 139 fólk deyð í mótmælisgongum í muslimskum londum. Kurt Westergaard var ein av teimum 12 teknarunum, hann teknaði eina mynd av Muhammed sum ein terroristur við eini bumbu í turbanini á høvdinum, eins og Aladdin hevði eina appelsin í turbanini, og tað fekk muslimska heimin upp at koyra. Morðroynd varð eisini framd ímóti teknaranum, sum varð noyddur at liva á ókendum bústaði í fleiri ár.
Fólk vóru eisini í øðini um, at ein bólkur á Facebook mælti fólki til at tekna profetin Muhammed. Amerikanska flaggið bleiv m.a. brent í Pakistan, eins og donsk og norsk fløgg eisini vóru brend.
14. september
14. september er dagur 259 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 260 um skotár er). 106 dagar eru eftir av árinum. Dagurin eitur Dýrd krossins. Eisini róptur krossmessa um heystið. Krossurin, sum drotningin Helena fann, Kristi krossur, varð tikin og fluttur burtur av heidningum, men funnin aftur og førdur til Jerusalems. Dagurin hátíðarhildin til minnis um hesa hending. 14. september er eisini dagurin, tá ið atkvøðugreiðsla í 1946 var í Føroyum um samband við Danmark ella loysing.
Í Føroyum hevur eisini verið eitt tíðindablað við heitinum 14. september - sí 14. september (tíðindablað).
Hendingar
eftir at William McKinley doyði av skotunum, hann fekk vikuna fyri. Flestar atkvøður vóru fyri loysing; 48,7%. Valluttøkan var 67,5%
Høgni Egilstoft Nielsen
Høgni Egilstoft Nielsen (føddur 29. apríl 1997) úr Sandavági er ein føroyskur telvari og fótbóltsleikari. Hann vann FM í talvi bert 16 ára gamal í apríl 2014. Tað gjørdist greitt, at hann hevði vunnið, longu tá eitt umfar var eftir, tí tá hevði hann 8 stig, meðan teir næstu eftir honum høvdu 6 stig. Hann er yngsti FM vinnari í talvi nakrantíð. Dagin eftir skrivaði hann aftur føroyska talvsøgu, tá hann vann sín seinasta dyst og gjørdist tann higatil fyrsti og einasti, ið hevur vunnið FM í talvi við fullum stigatali. Høgni hevur eisini gjørt nógv um seg í Norðulandameistarakapping fyri ung. Í 2008 vann Høgni silvur fyri telvarar 10 ár og yngri, ið varð hildin í Danmark. Í 2010 vann Høgni bronsu fyri telvarar 12 ár og yngri, ið varð hildin í Svøríki. Í 2012 vann Høgni silvur fyri telvarar 14 ár og yngri, ið varð hildin í Finnlandi. Í 2013 vann Høgni bronsu fyri telvarar 16 ár og yngri, ið varð hildin í Íslandi.
Familja
Bróðir Høgna, Rógvi Egilstoft Nielsen, er eisini telvari og vann FM í talvi í 2012 og luttók á Talv-OL 2012. Pápi teirra er fyrrverandi fótbóltsleikari og telvarin Torkil Nielsen, ið skoraði málið hjá Føroyum í 1-0 sigrinum móti Eysturríki í 1990.
Adolf Hitler
thumb|right|Adolf Hitler
Hitler var borin í heim í Eysturríki-Ungarn. Hann fekk seinni týsk ríkisborgararættindi og stillaði upp til týska forsetavalið í 1932. Hann vann tó ikki, men í 1933 gjørdist hann ríkiskanslari. Hetta var eitt fet á leiðini til einaveldið. Tá ið forsetin Hindenburg doyði í 1934 gjørdist Hitler bæði kanslari og forseti og útnevndi seg sjálvan til ríkisførari, harav týska heitið Führer und Reichskanzler. Tá hann nú var einaveldisharri avgjørdi hann, at bólkar av øðrvísi fólki skuldu avrættast, herundir jødar og samkynd. Eisini gjørdust fakrørslurnar ólógligar, og umfatandi sensurur varð framdur.
Hitler verður mest settur í samband við seinna heimsbardaga, Holocaust og nasistisku rørsluna í Týsklandi.
29. apríl 1945 varð hann giftur við Evu Braun. Tey tóku sítt egna lív saman í seinastu døgunum í seinna heimsbardaga.
Torkil Beder
Petur Torkil Beder livdi frá 27. februar 1924 til 19. oktobur 2007. Torkil var prestur í Norðuroya eystara prestagjaldi (1954), til hann gjørdist prestur í Fuglafjarðar prestagjaldi (1956), og sat í embætinum til 1989, tá hann fór frá vegna sjúku.
Umframt at verða prestur, undirvísti Torkil eisini í Latíni á Miðnámsskúlanum á Kambsdali, var aktivur limur í skúlaráðnum í Fuglafjarðar Skúla í 30 ár, og nevndarlimur í Ítróttarfelagi Fuglafjarðar í árunum 1978 - 1979. Eisini hevur Torkil Beder verið í útgevandi nevnd fyri Kirkjublaðið, útgivið stuttsøgur í Mín jólabók , umframt at hava týtt nakrar av sálmunum í Sálmabók Føroya kirkju.
Saludos Amigos
Saludos Amigos er ein amerikanskur teknifilmur frá 1943.
Flaggdagur
thumb|right|250px|Tað var [[Jens Olivur Lisberg úr Fámjin, sum teknaði flaggið í 1919.]] Flaggdagur er 25. apríl til minnis um, at føroyska flaggið, Merkið, tann 25. apríl 1940 varð viðurkent sum tjóðarmerki føroyinga. Hetta hendi undir bretsku hersetingini av Føroyum, sum byrjaði 13. apríl. Danmark varð hertikið av týskarum 9. apríl. 25. apríl í 1940 gav bretska stjórnin boð um í bretska útvarpinum, BBC, at nú skuldu føroysk skip sigla undir føroyska flagginum, Merkinum. Tá vóru Føroyar hersettar av bretum og Danmark av týskarum. Flaggið var tó ikki ókent millum føroyingar. Síðan 1947 hevur 25. apríl verið hildin sum flaggdagur føroyinga, og í heimastýrislógini frá 1948 varð Merkið viðurkent av donsku stjórnini sum tjóðarflagg føroyinga. Løgtingslóg sigur, hvussu Merkið skal brúkast og hvørjir litirnir eru.
Longu í 1919 varð Merkið fyrstu ferð borið fram av føroysku studentunum Jens Olivur Lisberg. Dagurin 25. apríl verður eisini nevndur markusarmessa.