cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Finna (talv)
Í framlopi
<div class="tleft" style="margin-bottom: 0.3em; width: 225px; border:2px solid #cccccc; padding: 10px !important; font-size: 94%; text-align: center; overflow: hidden">
Ódnir
thumb|Soleiðis kann ein ódn síggja út frá rúmdini (fylgisveinamynd). thumb|Kort yvir Atlantarhavs ódnir í 1988. Ódn er ógvuliga hvassur vindur. Ódn er ringasta veður ein kann hugsað sær. Himmal og hav standa í einum, og fólk mugu taka alt leyst tilfar, sum liggur úti, upp og fáa tað til høldar innandura ella surra tað væl fast. Síðan mugu fólk halda seg innandura, so leingi ódnin leikar í. Harður vindur verður kallaður ódn, tá vindmegin er 12 á Beaufort-talvuni, sum merkir at vindmegin er í minsta lagi 32,8 m/s. Tað er ikki ofta, at slíkar ódnir herja, men tað kemur meir enn so fyri. Í Føroyum er hetta hent fleiri ferðir, t.d. minnast mong fólk sonevndu Jólaódnina, sum herjaði í Føroyum í 1988 og gjørdi sera stóran skaða. Jólaódnin var beint áðrenn jól í 1988. Um kvøldið hin 24. november 2011 rakti aftur ein ódn beint á Føroyar og gjørdi skaða kring alt landið. Normenn nevndu ódnina Berit. Alsamt leika einar 2000 ódnir í ymsa staðni á Jørðini. Tær harðastu ódnirnar hava sjálvar serstaka vindskipan, meðan tær fúka avstað sum ein eind.
Finna (talv)
Í framlopi
At drepa í framlopi Finna kann drepa aðra finnu í framlopi, t.e. tá ið finna hjá mótpartinum leikar tvey fet fram upp á síðuna av tínari finnu, kanst tú drepa hana á skák, men tað skal verða gjørt beinanvegin, tú eigur leik. Á myndini hevur svartur júst leikt finnuna av c7 á c5, og nú kann hvítur leika sína finna av d5 á c6 og taka finnuna á c5 burtur. Hann kann ikki bíða, til hann eigur leik aftur. <br style="clear:left"/>
Ódnir
Í ávísum støðum á Jørðini, til dømis í Meksikoflógva, eru javnan ódnir av landafrøðiligum viðurskiftum. Tær flestu av ódnunum, sum kykna upp norðanfyri miðkring millum Amerika og Afrika, enda sínar dagar við strendurnar í USA, men onkur heldur leiðina fram norður við strondini til Newfoundland and Labrador í Kanada, og fær hon tá fatur á einum brúgvalagi, mennist hon til eitt djúpt lágtrýst, sum vanliga kemur móti Føroyum og hevur ódnarveður við sær. Ódnarveður kann elva til ræðuligar oyðingar, vindurin verður so ógvusligar, og umframt at bera móru, kava og sand við sær, kann ódnin eisini gera flóðaldu. Flóðaldan er tann mest oyðandi megin í ódnarveðri. Lufttrýstið fellur brádliga í miðjari ódnini, og sýgur sjógvin at sær. Samstundis melur stormurin í lingur um flóðalduna, og ger hana størri. Flóðaldan, ein múrur av sjógvi, fer við ódnini, og rennur hon á land, verður stórskaði.
Finna (talv)
Finnan annars
Tá ið finna kemur fram á áttanda rað, skal hon verða býtt um við annað fólk í sama liti í sama leiki, hon kemur fram, tó ikki til kong. Mest vanligt er at býta um við frúgv, tí hon er so sterk, men onkuntíð verður býtt um við riddara, tí hann hevur so serligt gongulag.
Alstahaug kommuna
Alstahaug kommuna er ein kommuna í Nordland fylki í Noregi.
Kannabis
thumb|right|250px|Kannabis sativa. Marijuana verður gjørt úr bløðum. thumb|right|250px|Marijuana er lógligt í t.d. [[Kalifornia um tú hevur læknaváttan.]] Kannabis ella Marijuana er blómur, sprotar ella bløð, sum verða turkað, skorin sundur og stoytt. Kannabis verður brúkt ymsastaðni í heiminum sum heilivágur og rúsandi evni. Kannabis er eitt av vanligastu rúsevnum í heiminum og millum 128 og 232 mió. (svarandi til 2,7% - 4,9% av heiminum millum 15 og 65 ár) fólk royktu kannabis í 2013. Í 2015 varð kanning gjørd í USA og umleið helvtin av amerikanarum hevði roynt at roykt kannabis minst einaferð, 12% innan síðsta árið og 7,3% í síðsta mánaði.
Kannabis hevur mong nøvn, formar og roykingarhættir sum til dømis marijuana, mold, tað brúna, hasj, tjums, hamp, blunt, skunk og joint. Marijuana eru teir grágrønu turkaðu og morlaðu blómuknapparnir og smáu bløðini av kannabisplantuni. Kannabisplantan hevur mjá og spísk bløð. Marijuana og hasj verða næstan altíð blandað upp í tubbak í Evropa, tað verður roykt í til dømis pípu, vatnpípu ella í einari bong. Marijuana er heilt lógligt í Niðurlondum, Bangladesj, Uruguei, og amerikansku statunum Colorado, Washington, Alaska, Oregon og í Washington D.C, umframt í býnum Portland. Harafturat er kannabis lógligt sum heilivágur í Avstralia, Kanada, Belgia, Spania og 23 øðrum amerikanskum statum.
Marijuana verður roykt. Harumframt verður marijuana eisini etið t.d. sum kannabis-køka. 9 % av øllum næmingum í 9. flokki í Føroyum hava, sambært kanningum hjá ESPAD (stytting fyri "European School Survey Project on Alkohol and Other Drugs"), roynt at roykja marijuana. Institute of Public Health í USA gjørdi einaferð eina kanning. Hon vísti tað, at 99 % av teimum, ið nýta/hava nýtt marijuana ikki gera tað dagliga ella fleiri ferðir um vikuna. Eingin er nakrantíð beinleiðis deyður av kannabisi.
Rúsurin
Eyðkenni: Hjartabankan, títtari hjartasláttur, reyðrandað eygu, eygnalokini 'detta niðurfyri', ógreið tala, gnisar at ongum, turrur í munninum og eygunum.
Virknaður í kroppinum
Marijuana er ikki fysisk vanadannandi, tí har er onki stoff í sum kroppurin blívur bundin av. Tað er tað t.d. í sigarettum (nikotin). Marijuana doyvir heilan og ger tað trupult fyri hann at arbeiða, men aftaná at taka ein støðg við at roykja fungerar heilin sum fyrr. Tá ein roykir ekstremt kann ein fáa høvuðpínu, trupult at minnast ting, trupulleikar við at konsentrera seg. Har aftur ímóti, so er tað læknafrøðiliga prógvað, at marijuana hevur hjálpt fólki sum hava AIDS, krabbamein, rørslu trupulleikar, astma og líknandi. Marijuana er selt til fleiri millionir av sjúklingum í USA sum til dømis hava krabbamein, AIDS, etingarólag, tunglyndi, svøvnloysi, osfr. .
Pauli Dahl
Thomas Pauli Dahl (føddur 9. november 1898 í Vági, deyður 3. mai 1977) var ein føroyskur yvirlækni og politikari, hann var valdur inn á Løgtingið í 1943 fyri (Fólkaflokkin).
Hann tók prógv í medisin á Københavns Universitet í 1923. Sum lesandi í Keypmannahavn var hann við til at gera flaggið, sum seinnið varð viðurkent sum Føroya flagg og fekk navnið Merkið, saman við landsmonnum sínum Jens Olivur Lisberg og Janus Øssurson. Pauli var síðan hjálparlækni á Dronning Alexandrines Hospital (sum seinni fekk navnið Landssjúkrahúsið) í Havn 1923–1924 og lækni í Danmark 1924–1930. Síðan var hann yvirlækni á Landssjúkrahúsinum 1930–1964, tá hann fór frá vegna aldur. Hann virkaði sum landslækni (amtslækni) í Føroyum 1938–1948. Hann var formaður í Reyða Krossi í Føroyum 1931–1967 og formaður í Collegium Academicum Færoense 1939–1955.
Undir seinna heimskríggi gjørdist hann politiskt virkin og varð valdur inn á Ting, sum umboð fyri Suðuroynna 1943–1945. Tað at hann fór upp í politik kann knýtast til tann leiklutin, sum hann fekk sum landslækni og sum formaður í Reyða Krossi í einari støðu, har Føroyar var atskilt frá Danmark vegna kríggið. Sum politikari var hann serliga áhugaður í heilsupolitisk mál, og hann arbeiddi fyri at føroyingar skuldu eta meira siðbundnan føroyskan mat, bæði orsakað av tjóðskaparligum og av heilsuligum ávum. Hann spældi eisini ein stóran leiklut í viðtøkuni av at býta út ókeypis livurtran (fiskaolju) til allar kvinnur sum vóru við barn og til børn undir 14 ár, umframt eitt upplýsingar átak fyri betri tannheilsu.
Hann var giftur við einari av døtrum Jóannesar Paturssonar.
Summartíð
Summartíð er, at klokkan summarhálvárið verður flutt ein tíma fram fyri at gagnnýta dagslýsið betri. Við at flyta klokkuna ein tíma fram, er seinni ljóst um morgunin og longri ljóst um kvøldið. Dagslýsið verður tá meira í samsvari við vanligu dagsrútmuna hjá fólki.
Benjamin Franklin skeyt av fyrstan tíð - og kanska hálvavegna í skemti - upp at flyta klokkuna. Tað var gjørt í greinini "An Economical Project" í 1784. Summartíð var fyrstu ferð brúkt í Eysturríki og Týsklandi undir fyrra heimsbardaga - 30. apríl 1916 - fyri at spara olju, meðan kríggj var. Fleiri evropeisk lond, teirra millum Danmark, fóru yvir til summartíð 21. mai sama árið.
Summartíð hevur verið í gildi í Danmark í fleiri umførum. Fyrst í 1916, síðani aftur í 1940 - 1948. Summartíð, sum vit kenna hana í dag, hevur verið í gildi í Danmark síðani 1980. Í Føroyum varð farið yvir til summartíð við støði í "Løgtingslóg nr. 66 frá 21. mai 1980 um summartíð". Neyvari verður ásett í kunngerðum; nú er galdandi "Kunngerð nr. 87 frá 29. august 2016 um summartíð 2017, 2018, 2019, 2020 og 2021". Fyrstu árini varð flutt til summartíð seinast í apríl og aftur til vetrartíð (vanliga tíð) seinast í september. Síðan 1996 hava vit flutt til summartíð samstundis sum ES-londini, frá seinasta sunnudegi í mars til seinasta sunnudag í oktober.
Formliga eitur tað, at klokkan 01.00 seinasta sunnudag í mars verður klokkan flutt til 02.00. Seinasta sunnudag í oktober verður flutt aftur hin vegin. Klokkan 02.00 verður klokkan flutt aftur til 01.00. Ein háttur at minnast, hvønn veg klokkan skal flytast, er at hugsa um, at vit vilja gagnnýta summarljósið. Klokkan skal tí altíð flytast móti sumrinum: fram um várið og aftur um heystið.
Regin Dahl
Regin Dahl er føddur í Sandagerði í Havn 5. november 1918, deyður 29. mars 2007 í Keypmannahavn. Hann var føroyskt skald og tónaskald. Regin var sonur Jákup Dahl, próvst. Lívsstarv hansara var hjá danska forlagnum Gyldendal sum forlagsráðgevi. Dahl fekk Mentanarvirðisløn M. A. Jacobsens bæði í 1973 og í 1979. Hann er eisini kendur í Føroyum fyri at hava endurnýggjað føroyskan tónleik. Tá hann fylti áttati í 1998 fekk hann Mentanarvirðisløn Landsins. Hetta var fyrstu ferð hendan virðisløn var givin.
Hann var estetikari, yrkjari, tónleikari, týðari og mangt annað. Hann var kendur í Danmark fyri at týða yrkjaran Baudelaire til danskt.
Lívssøga
Regin las fagrar bókmentir og norrønt í Keypmannahavn. Tá hann var átjan ára gamal gav hann út fyrsta yrkingasavnið "í útlegd". Hann yrkti her um útlegdina, ið er eitt afturvendandi tema í hansara skaldskapi, mest tí hann alt lívið var útiseti. Fyrstu yrkingarnar komu í Varðan í 1936. Eftir hetta skrivaði hann átta søvn. Regin kom at endurnýggja føroyska yrking. Heitini til søvnini eru egin og sýna málsligt tilvit, so sum "Beltisgyrði", ið er bandið, sum bakkamenn hava um miðjuna at heingja fuglin í, "Gongubitar", ið eru bitar, ið menn høvdu við sær í hagan, t.d. á fjalli, "Eftirtorv", ið er torv, sum sløðist eftir á heiðini.
Magical Mystery Tour (EP)
Í Onglandi komu sangirnir til Magical Mystery Tour filmin upprunaliga út á einari serligari dupult-EP. Allir sangirnir eru skrivaðir av Lennon/McCartney um einki annað er viðmerkt.
Síða A:
Síða B:
Síða D:
Sgt Pepper's Lonely Hearts Club Band (LP)
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band er tann áttanda LP plátan hjá bretsku rock tónleikabólkinum The Beatles. Tað var plátufelagið Parlophone sum útgav plátunu hin 1. juni 1967. Plátan kom á ovastu rók á hittlistanum í Stórabretlandi og lá har í 23 fylgjandi vikur. Tað eru tey, sum vilja vera við, at Sgt Pepper er týdningarmesta plátan nakrantíð. Allir sangirnir eru skrivaðir av Lennon/McCartney um einki annað er viðmerkt.
Síða A:
Síða B:
1590
1590 (MDXC) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Klaksvíksstríðið
thumb|right|250px|[[Klaksvík í dag.]] Klaksvíksstríðið (Læknastríðið) (1951-1955) er størsti uppreistur nakrantíð móti donsku yvirvøldini. Klaksvíksstríðið var hart, og klaksvíkingar brynjaðu seg til stríð móti myndugleikunum. Hans Andrias Sølvará hevur granskað í viðurskiftunum í sambandi við Læknastríði.
Ein danskur lækni, nevndur Olaf Halvorsen, varð settur í fyribilsstarv í Klaksvíkar sjúkrahúsi. Trupulleikin var, at hann var rendur úr Danska Læknafelagnum og vildi ikki gjalda eina bót, so hann kundi gerast limur aftur. Fyri at fáa fast starv sum sjúkrahúslækni mátti hann vera limur í felagnum. Klaksvíkingum dámdi væl mannin, og teir vildu hava hann sum fastan lækna. Hann søkti, men annar maður varð settur í staðin. Hetta fekk øði í, og eitt stríð byrjaði, sum ikki endaði fyrr enn í 1955.
Støðan var spent, vaktarhald var á sjúkrahúsinum og heima hjá Olafi Halvorsen. Menn vóru vápnaðir, og ansað varð eftir, at myndugleikarnir í Tórshavn sluppu ikki á land. Løgreglan stóð maktarleys og fekk einki gjørt. Landsstýrið bað um hjálp frá donsku stjórnini, sum sendi stórt løgreglulið til Føroya við skipinum Parkeston. Hetta vakti mikla øsing millum manna. Bløðini skrivaðu, at sjálvbodnir úr øllum oyggjunum streymaðu til Klaksvíkar. Sagt var, at okkurt um túsund menn bóru vápn. Ivaleyst skrøggaðu bløðini, men danska stjórnin himpraðist nú og sendi ein ráðharra til Føroya at samráðast. Ímeðan sigldi Parkeston ímillum oyggjarnar við 120 væl vápnaðum løgreglumonnum og hundum.
Hóast onkur tilburður var afturat, og klaksvíkingar ikki fingu Olaf Halvorsen aftur, so hæsaði kreppan av, sum frá leið. Olaf Halvorsen fór av landinum í 1955, og Klaksvíksstríðið endaði stutt eftir.
Føroya Fólkaháskúli
thumb|right|220px|Føroya Fólkaháskúli byrjaði í [[1899.]] Føroya Fólkaháskúli byrjaði sítt virksemi í leigaðum hølum á Stongunum í Klaksvík 5. november 1899. Árið eftir varð flutt í nýbygd hús í Føgrulíð vestanfyri Klakk - út móti Leirvíksfirði. Í 1909 vórðu bæði bygningurin og háskúlavirksemið flutt út í Hornabø í Havn, og har heldur Føroya Fólkaháskúli til enn.
Føroya Fólkaháskúli er ein grein av háskúlarørsluni, sum tók seg upp í Danmark um miðja 19. øld. Háskúlarørslan legði alstóran dent á "tað livandi orðið", ella um vit brúka eina nútíðarliga orðing: persónliga menning og almenna upplýsing. Stovnararnir, Rasmus Rasmussen úr Miðvági 1871 - 1962) og Símun av Skarði, ættaður av Skarði í Kunoy, (1872 - 1942), høvdu báðir verið á Askov Højskole skúlaárini 1896/1897 og 1897/1898. Símun var frammanundan útbúgvin lærari, og Rasmus var húsasmiður. Í 1898 fór Rasmus so á Danmarks Lærerhøjskole at fáa sær hægri útbúgving. Um summarið 1899 komu teir báðir heim til Føroya og fóru undir at fyrireika fyrsta háskúlaskeiðið, sum so byrjaði um heystið 1899 við 16 næmingum.
Keldur
Árni Dahl: Bókmentasøga II, s. 48ff
1580
1580 (MDLXXX) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Djevulin
thumb|"Djevulin" frá Colin de Plancy's Dictionnaire Infernal ([[Paris, 1825)]] Djevulin, ella devulin, komið av grikskum Διάβολος diabolos (føroyskt: ákæri). Í Nýggja Testamenti sama vera sum í Gamla Testamenti verður nevnd Sátan. Orðið „djevul“ merkir ein, ið sigur óndar lygnir um ein annan. „Sátan“ merkir fíggindi ella mótstøðumaður. Soleiðis varð størsti fíggindi Guds nevndur. Í fyrstuni var hann ein fullkomin eingil hjá Gudi í himli. Men sum frá leið, fór hann at halda ov nógv um seg sjálvan og ynskti sær ta tilbiðjanina, sum bara Gud eigur at fáa (Matteus 4:8-10).
Bíblunnar tala um Djevulin, "allar gerningar hans og allan atburð hans" tekur tað ónda í djúpum álvara. Hon avdúkar tað ónda uttan at demonisera menniskjuna. Og í hesum sambandi boðar evangeliið frá, at tað góða hevur sigrað á tí ónda við Jesusi Kristi. Í Bíbliuni eins væl og manna millum hevur tað ónda nógv nøvn. Djevulin, Sátan, Beelsibul, Antikrist, o.sfr. Felags fyri tey mongu nøvnini er tó sami týdningur: Tað ónda baktalar (Djevulin) sannleikan, tað syndrar (Sátan) tað góða, tað hersetur menniskju við sínum hervaldi (Beelsibul), og rænir ognir sum tað ikki eigur og noktar, at Jesus er Kristus (Antikrist). Tað ónda er sostatt til sum ein megi, ið týnir og leggur í oyði.
Rigmor Dam
Rigmor Dam (fødd 18. desember 1971 í Havn) er føroyskur politikari, lærari, blaðkvinna og kunningarráðgevi.
Útbúgving og arbeiði
Eftir at hava lokið læraraútbúgving frá Blaagaard Statsseminarium í Keypmannahavn í 1998, fór Rigmor í starv í Eysturskúlanum í Havn, har hon var í starvi til 2005. Síðan gjørdist hon tíðindakvinna í Miðlahúsinum, har hon einamest skrivaði fyri tíðindablaðið Sosialin. Umframt læraraútbúgvingina hevur hon lisið eitt ár á Journalistháskúlanum í Århus og eitt ár Sam.bas á Roskilde Universitetscenter. Í løtuni er hon í farloyvi úr starvinum sum kunningarfólk hjá Starvsmannafelagnum. Øll árini hevur hon harumframt verið fríyrkisfólk og eitt nú virkað sum samskipari og fundarstjóri, og skrivari fyri bløð og tíðarrit.
Annað virksemi
Rigmor var virkin í Sosialistiskum Ungmannafelag á ungum árum. Hon var redaktørur á útisetablaðnum Oyggjaskeggja lestrarárini í Keypmannahavn. Hon var nevndarlimur í Kvinnufelagnum í Havn 2008-2010 og aftur 2014-2015, og limur í mentanarnevnd M.A. Jacobsens árini 2004-2012.
Privat
Rigmor Dam er dóttir Duritu og Bergur P. Dam, abbadóttir Petur Mohr Dam, fyrrverandi løgmann, og bróðirdóttir Atla P. Dam, fyrrverandi løgmann. Hon er gift við Arnbirni Ólavssyni Dalsgarð, sum er útbúgving heimspekingur og bókavørður, hann er eisini rithøvundur og ritstjóri. Saman eiga tey trý børn: Bergur (føddur 1990), Rói (føddur 1998) og Sára Maria (fødd 2000).
Sálomon
thumb|right|220px|Sálomon. Sálomon var kongur Ísraels árini 961-922 f. Kr.. Í Gamla Testamenti var Sálomon kongur í Ísrael, sonur Dávid kong og Batsebu, gitin fyri vísdóm, ríkidømi og veldi (1 Kong 1-11; 2 Krýn 1-9); hann bygdi fyrsta templið í Jerúsalem, hagar hann læt sáttmálaørkina flyta (1 Kong 6:1-8:11; 2 Krýn 3-5); hann hevur verið hildin at hava skrivað tríggjar av bókunum í Gamla Testamenti: Orðtøk Sálomons, Prædikaran og Hásongin.
Nám Sálomon kongs eru kend úr Bíbliuni og eisini øðrum bókmentum og filmi. Kendasta bókin um leitanina eftir mámunun man vera "King Solomon's Mines", sum sir H. Rider Haggard skrivaði í 1887. Henda bók er grundarlag fyri gomlum filmi við sama heiti.
Navnið
Av hebráiskum Shelomoh, avleiðsla av navnorðinum shalom (føroyskt: "friður"), um grikska sniðið Solomōn (Σολομών).
Sálomons tempul
Sálomon bygdi fyrsta jødatemplið í høvuðsstaðnum, Jerúsalem. Halgidómurin var 50 m. langur og 30 m. breiður. Sáttmálaørkin, sum var halgiskrin úr træ, stóð í halgidóminum. Í ørkini lógu tey tíggju boðini Gud gav Mósesi. 587 e. Kr. tóku bábylonar Jerúsalem og settu eld á templið.
1560
1560 (MDLX) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Manx Loaghtan
thumb|Manx loghtan Manx Loghtan er eitt seyðaslag í Mann. Veðrurin hevur fýra stóru horn, men viðhvørt eisini seks.
Ystads kommuna
thumb|250px|Ystads kommuna í [[Skåne län.]] Ystads kommuna (svenskt: Ystads kommun) er ein kommuna í Skåne län í Svøríki. Ystads kommuna hevur 28 959 íbúgvar (2015).
Manskt mál
250px|thumb|right|Tvímælt skelti á manskum og [[Enskt mál|enskum við Douglas, høvuðsstaðin á Mann]]
Manskt (Gaelg, Gailck, Manx ella Manx Gaelic) er upprunamálið á oynni Mann. Manskt er eitt goideliskt (gæliskt) mál, runnið úr mið-írskum. Seinasti maðurin, sum hevði manskt sum móðurmál, Ned Maddrell, doyði í 1974. Talumálið á Mann í dag er enskt.
Seinnu árini hevur málið fingið uppreisn, og fleiri mannbúgvar læra í dag manskt sum annað mál (eftir enskt), og í manska tinginum Tynwald verða nýggju lógirnar upplisnar á bæði manskum og enskum máli.
Manskt er nær skyldt við írskt og skotskt gæliskt.
Kvinnutíðindi
Kvinnutíðindi er eitt føroyskt tíðarrit, sum Kvinnufelagið í Havn gav út. Seinasta blaðið var Serblað Túsundáraskiftið, sum kom út í 2000. Evnini í blaðnum eru serliga tengd at tí sum fyrifórst í kvinnurørsluni, bæði í Føroyum og uttanlands. Eisini er ávísur dentur lagdur á greinar um umhvørvi.
The Beatles (fløga)
Dupultplátan hjá The Beatles, ella hvíta plátan (enskt: White Album), sum hon bleiv kend millum manna, tí hon í eini tíð við marglittum og sprøklutum plátupermum bert var hvít. Beatlarnir vóru aftur her frammanfyri aðrar, tí aftaná Sgt Pepper's Lonely Hearts Club Band komu út ein ørgrynna av plátum hvør við meiri sprøklutari og marglittari permu enn onnur. Paul McCartney fekk hugskotið at ganga beint ímóti rákinum við hvítu permuni. Allir sangirnir eru skrivaðir av Lennon/McCartney um einki annað er viðmerkt.
Síða A:
Síða B:
Síða C:
Síða D:
Olympiakos FC
250px|thumbnail|Her skal Olympiacos spæla ímóti Chelsea á heimavølli til Champions League 2007/08. Nógv reyð og hvít viðhaldsfólk síggjast. Olympiakos F.C. (grikskt: ΠΑΕ Ολυμπιακός) er eitt grikskt fótbóltsfelag, sum hevur heimavøll í Pireus, Karaiskakis Stadium. Felagið varð stovnað hin 10. mars 1925 og er higartil (maí 2022) tað mest vinnandi fótbóltsfelagið í Grikkalandi við 47 grikskum meistaraheitum (Σούπερ Λίγκα Ελλάδα / Superliga Grikkalands), harumframt hava teir vunnið 28 grikskar steypakappingar (Κύπελλο Ελλάδος Ποδοσφαίρου) og 4 griksk supercup. Felagið er eitt av fýra, ið aldrig er flutt niður í næstbestu deildina. Í evropeiskum kappingum er felagið tvær ferðir komið í kvartfinaluna, tað var í 1998–99 UEFA Champions League og 1992–93 European Cup Winners' Cup.
Karaiskakis vanlukkan
8. februar 1981 hendi ein vanlukka á Kariskakis Stadion í Neo Faliro býarpartinum, beint eftir ein heimadyst hjá Olympiakos móti AEK Athen. Viðhaldsfólk hjá Olympiakos vildu skunda sær út fyri at feira 6-0 sigurin, men Portur 7 var ikki heilt opið, so fólk sluppu ikki út, og í troðkanini duttu fleiri og blivu trampaði í hel. 21 fólk doyðu, tey vóru millum 14 og 40 ára gomul. 20 av teimum vóru viðhaldsfólk hjá Olympiakos.
Let It Be (LP)
Hóast Let It Be er seinasta plátan Beatlarnir góvu út, so er hon innspæld eitt lítið hálvt ár áðrenn Abbey Road, sum kom út á heysti í 1969. Allir sangirnir eru skrivaðir av Lennon/McCartney um einki annað er viðmerkt.
Erhard Jacobsen
Erhard Jacobsen (føddur 1949 í Sørvági) er føroyskur bókavørður og rithøvundur. Inntil august 2016 var hann leiðari á Føroya Landsbókasavni undir Søvnum landsins og er útbúgvin cand.scient.bibl. frá Danmarks Biblioteksskole í Keypmannahavn í 2004. Áðrenn tað var hann útbúgvin bókavørður. Frá 1977 til 1983 starvaðist hann sum bókavørður á Býarbókasavninum, og síðan sum bókavørður á Landsbókasavninum til 1986, síðan aftur frá 1994 til 1999 og 2002 til 2005. Í tíðini 1986 til 1990 var hann skrivari og seinni formaður í Starvsmannafelagnum. Hann hevur eisini starvast á Landssjúkrahúsinum og sum fulltrúi í Landsbanka Føroya.
Let It Be (LP)
Síða A:
Síða B:
1570
Øldir: 15. øld - 16. øld - 17. øld
Heimstaðið (Eg minnist mítt heim mín bý)
Heimstaðið er ein sangur hjá føroyska tónleikabólkinum Frændur.
1570
Áratíggju: 1520-árini 1530-árini 1540-árini 1550-árini 1560-árini - 1570-árini - 1580-árini 1590-árini 1600-árini 1610-árini 1620-árini
Heimstaðið (Eg minnist mítt heim mín bý)
Tekstur
Eg minnist mín heim, mín bý - og mína ungdómstíð, summarkvøld, dans og aðrar løtur, tá fullmánin flenti at tær, og elskhug' í luftini var, í kvøld vit skulu ganga gamlar gøtur. Nú vágin er spegilsklár, í lotinum flákrar títt hár, gras og steinar nema tínar føtur, her gingu vit hond í hond, mong kvøldini fram við strond, her vit bæði festu sterkar røtur. Á mínum cowboyjakka eitt friðarmerki stóð, og vit sungu saman tá "All you need is love" lívið tað var okkara - vit áttu hesa tíð, vit høvdu egnar taknar, og vit vildu vera frí Vit eiga eitt heim, ein bý, - men nú er ein onnur tíð, eg sakni fjørusand og grønar fløtur tá dagsins stíð er av, at býurin ikki svav, men fólk tey funnu út til hugnaløtur. Tað vakra hugtekur øll - víkirnar, eiði og fjøll sum skaptu lív og kor, ja henda býin: hetta var fedranna vón, í dag er ein onnur sjón; hvat bjóðar okkum nú tann nýggja tíðin? Eg slitið havi jakkan, har mítt friðarmerki stóð, men inni í mær sjálvum dansa enn tey somu ljóð, tað er nú, vit skulu liva, tað er nú, vit eiga tíð og kærleika til heimlandið, til fólk og hendan bý. Eg altíð vil kenna tað væl, eg elski jú haga og dal og alt, sum í náttúru tíni dregur, vøkur ert tú á nátt, dagurin lýsir brátt, í ørmum mínum liggur tú og svevur.
1570
Árstal: 1565 1566 1567 1568 1569 - 1570 - 1571 1572 1573 1574 1575
Sarah Bernhardt
200px|thumbnail|Sarah Bernhardt Sarah Bernhardt (Fronsk úttala:sa.ʁa bɛʁ.nɑʁt;) fødd umleið 22/23. oktober 1844, doyði 26. mars 1923) var ein fronsk sjónleikarinna, sum framførdi bæði á palli og seinni eisini í filmum. Hon verður ofta umrødd sum ein av teimum kendastu sjónleikarinnunum í heiminum. Bernhardt gjørdist kend, tá hon leikti sjónleikir á palli í 1870'unum í Fraklandi, og skjótt vóru boð eftir henni kring um í Evropa og USA.
Útvaldir leiklutir
right|thumb|Sarah Bernhardt sum [[Hamlet, ca. 1880-1885.]] right|thumb|Sarah Bernhardt, í einum portretti, 1890-tallet.
Nýggjastova
Nýggjastova er eitt av elstu húsunum í Havn. Helst bygd fyri ár 1600. Nýggjastova er í Gongini í býlinginum, sum tey fyrr nevndu »heima í Havn«. Tað er býlingurin í norðrara partinum av Gongini, niðan móti Húsabrúgv, út móti Doktaragrund og oman til Havnará. Staðið er tiltikið veðurgott, og er tað uttan iva orsøkin til, at tey gomlu hava búsett seg her. Í gomlu Havnini vóru tveir býlingar, »heima í Havn« og »úti í Havn«, sum var býlingurin úti á Reyni ytst móti Tinganesi, har kirkjan, kirkjugarður og prestagarður var. Har stóð eisini Latínskúlin.
Nýggjastova var í mong ár Sorinskrivarahús. Ein kendur persónur úr Nýggjustovu er Bente Christine Broberg, betur kend sum Beinta. Hon sum var fyrimyndin hjá Jørgen-Frantz Jacobsen í bókini Barbara. Beinta er fødd í Nýggjustovu í 1667 og vaks upp har. Í skjølum sæst, at sonur hennara og harra Jónas, viðareiðisprest, sum æt Frederik Jonassen, seinni átti húsini.
Ein annar kendur persónur úr Nýggjustovu er V. U. Hammershaimb, sum vaks upp í Nýggjustovu. Mamma hansara var úr Nýggjustovu, og pápin úr Fútastovu hinu megin Gongina. Pápin, Jørgen Frants Hammershaimb var sonur fútan, sum eisini æt V. U. Hammershaimb. Gamli fútin var sonur tann fyrsta Hammershaimb, sum kom til Føroya at vera fúti í 1723. Hann æt eisini Jørgen Frants Hammershaimb, og hann giftist - eins og abbasonurin - við konu úr Nýggjustovu.
Skifti viðvíkjandi Nýggjustovu:
Peter Sørensen Broberg, giftur við Birgithe Bøgvad, deyður 5. desember í 1714, skifti 16. januar 1716, 7 merkur, 7 gyllin og 4 skinn. Arvingar hansara eru: I:	Cathrina Margrethe Broberg, gift við Hans Pedersen Top í Nakskov, Peder Hansen Top
II:	Benthe Christine Broberg, nú gift við Peder Ditlefsen Arahboe, samt den salig Matrones Egen og aparte søn, Frederik Severinsen Schougaard
Húsini hjá Beintu (Pg 17 30/38 fol 122) 2. november 1729 fær Frederik Jonasen, sum býr í húsunum, bræv upp á tey frá Peder Arebo
1755 Tá doyr Samuel Pedersen Lamhauge, løgmaður. Hann er giftur Amgard Maria Weyhe
1766 Skifti eftir Jørgen Frantz Hammershaimb, fúta giftur Elisabeth Christine Samuelsdatter H., f. Weyhe, deyð í 1776
Mad. Armgardh Maria Lund, dóttir teirra, deyð í 1781 Gift Handelsforvalter Ulrich Adolf Lund, deyður 1774 Børn teirra hava arvað Nýggjustovu
1795 Skifti eftir sorenskriver Rubek Lund. Helene Christien Egholm, gift Samuel Egholm, sum siglir úti og Elisabeth Christine Lund, systrar hansara arva hansara helming í húsunum, so tær nú eiga ein helming hvør.
1801 Helene Christine Egholm, 34 ár, gift, Niels Ulrick, 12 ár Armgarth Marie, 10 ár, hendes børn A. M. giftist Jørgen Frantz Hammershaimb, løgmanni
1819 Mad. H. C. Egholm og Jfr. E. C. Lund.
1820 Skifti eftir Jørgen Frantz Hammershaimb, const. laugmand, giftur Armgardt Marie, født Egholm Børn: Marie Louvise, 5 ½ ár Wenceslaus Ulricus, 1 ¼ ár A. M. flutti inn til mammuna, tá J. F. Hammershaimd doyði, og búði har alla ævi sína
1820 31. dec. pæp. 1818, f. 100. Lutaseðil til Elisabeth Christine Lund úr skifti eftir Rubek Lund, sorenskrivari, bróðir hennara
1822-24
1834:61 Armgard Marie, født Egholm, 42 ár, enke eftir afg. laugmand Hammershaimb Marie Luise Hammershaimb, 20 ár, ugift, hendes datter
1850:31 1856:220 Madam A. M. Hammershaimb
1860:68 Armgard Marie Hammershaimb, f. Egholm, 69 ár, enke Marie Louse Hammershaimb, 46 ár, ugift (d. 1873, 31. juli, 59 ára gomul)
1867:163 Mdm. Hammershaimb. Et Vaaningshus.
Hellurnar
Hellurnar eru ein bygd á eystursíðuni á Eysturoynni. Hellurnar eru partur av Fuglafjarðar kommunu. Sum bygdarnavn er hetta ungt, frá uml. 1850. Staðið hevur helst einaferð í tíðini itið "At Hellum", sum hevur merkt "við hellur fram við strondini", seinri "Á Hellum". Ein bundin formur av navninum, Hellurnar, hevur tikið seg upp einaferð í tíðini, kanska í sambandi við búsetingina, og bundin og óbundin formur síggja út til at hava kappast. Enn hoyrast oyndfirðingar siga ”yvir á Hellur”. Í nútíðarmáli tykist tann bundni formurin at hava verið við yvirlutan, og einmælt ynski er komið frá bygdarfólkinum um at fáa tann formin viðurkendan.
Í 1998 gav Danmarks Metreologisk Institut út eina frágreiðing um føroyska veðurlagið, “the Climate of the Faroe Islands with Climatological Standard Normals, 1961-1990”. Her kunnu vit m.a. lesa, at tað regnar mest í Hvalvík. Í harðari kapping við Hvalvík eru tó Hellurnar, har regnar tað 3.242 mm um árið.
Tonga
Kongsríki Tonga (tonganskt: Puleʻanga Fakatuʻi ʻo Tonga, enskt: Kingdom of Tonga) er oyggjaland í Kyrrahavi. Høvuðsstaðurin eitur Nukuʻalofa. Tonga-oyggjarnar liggja 800 km vestan fyri Fiji. 100,000 fólk búgva í Kongsríkinum Tonga. Við sínum einans 747 km2 er landið á stødd við Streymoynna, Borðoynna og Eysturoynna tilsamans.
Søga
thumb|left|220px|Hálsprýðið er gjørt soleiðis, at fræ av eini tropiskari plantu er fest á træplátur við breyðfruktarsevju. Polynesar nomu land á Tongaoyggjum um 1300 f.Kr. Teir búsettust fram við eini stórari lón norðarlaga á størstu oynni Tongatapu. Øldir liðu, so fekk ein valdsharrastætt ræðið yvir oyggjunum, men um 1200 e.Kr. stýrdi Tui-Tonga-ættin øllum oyggjunum úr høvuðssæti sínum í Mu'a-økinum í landnyrðingspartinum í Tongatapu. Um 1400 bygdu teir sær stórt høvuðssetur í Mu'a. Uttan um varð gjørt verndarvirki og virkisgrøv, og fyri innan vóru mong hús til høvdingarnar, húski og tænastufólk teirra. Tonga hevði lítið samband við umheimin, men menningin stóð við. Tui-Tonga-ættin hevði stýrt í meira enn hundrað ár, og ávirkanin frá teimum varð borin út um Tongaoyggjar til aðrar oyggjar í Polynesia.
Bøndurnir fóru á marknaðin í bygdini at selja vørur og grøði sína, mest bananir, søtepli, kopra (turkað kokusnøt), tapioka, yam og breyðfrukt. Fruktagóða jørðin og tropiska veðurlagið gjørdu, at væl fruktaði á Tonga. Teir veiddu eisini stóran fisk, til dømis háv og tunfisk. Agnið varð goymt í postalínskúvingum, tá ið útróðrarmenninir royndu eftir fiski og til dømis høgguslokki. Polynesar høvdu bátar, tá teir á hvørjum ári sigldu ímillum oyggjarnar. Annars vóru bátarnir loystir hvør frá øðrum og nýttir til dømis flutnings og útróðurs.
290px|thumb|left|Kongaliga palassið á oynni Tongatapu. Tonga var ein av teimum fáu oyggjaflokkunum í Polynesia, sum hevði yvirstætt og tignarskipan, ið hevði valdið yvir øllum fólkinum. Meðan yvirstættin helt ting, vóru serligir tingsiðir, har teir ráðandi drukku ein sterkan rúsandi løg "kava", sum var bryggjaður av einari rót. Um 1500 tók onnur ætt við stjórnarvaldinum og stýrdi eina tíð, til Tui-Kanokupolo-ættin, sum enn stýrir í Tongaoyggjum, tók við.
1550
Øldir: 15. øld - 16. øld - 17. øld
Áratíggju: 1500-árini 1510-árini 1520-árini 1530-árini 1540-árini - 1550-árini - 1560-árini 1570-árini 1580-árini 1590-árini 1600-árini
Árstal: 1545 1546 1547 1548 1549 - 1550 - 1551 1552 1553 1554 1555
Jóannes Patursson
Jóannes Patursson (føddur 6. mai 1866 í Kirkjubø, deyður 2. august 1946) vanliga nevndur Bóndin, búði í Kirkjubø, har hann eisini festi størsta kongsgarðin í Føroyum. Foreldrini vóru Trina Dionedatter f.1840 á Velbastað, norði á Heyggi og Páll Patursson úr Kirkjubø. Jóannes var langabbasonur Nólsoyar Páll. Jóannes giftist við Guðny Eiriksdóttur úr Karlsskála í Íslandi.
Jóannes fór til Noregs í 1882, har hann fekk landbúnaðarútbúgving. Hann hevði stórar ætlanir um landbúnað í Føroyum. Í 1884 kom hann heimaftur og hitti á vegnum ein komandi føroyskan tjóðskaparmann, Rasmus Christoffer Effersøe, sum hann fór at samstarva nógv við í framtíðini.
Í 1887 tók skriving seg upp í Dimmalætting um Føroya støðu í mun til Danmarkar, og hetta bleiv í 1888 til veruligt kjak. Og jóladag 1888 var Jólafundurin í tinghúsinum, har samtykt varð, at virkast skuldi fyri at varðveita føroyska málið, sum tá var hótt. Hetta førdi til stovnanina av Føringafelagi í 1889.
Jóannes varð valdur í Løgtingið í 1901, og fór har at virka fyri endamáli Føringafelags, sum var
Hann sat í løgtinginum restina av lívinum. Her býttust føroyskir tinglimir í liberalar, sum Jóannes hoyrdi til, og konservativar. Í 1906 var Sambandsflokkurin formliga stovnaður, og grundarlagið undir føroysku flokkskipanini skapt.
Fyrsta tíðin í løgtinginum gekk væl, og Løgtingið vann nógvar pengar tey fyrstu árini. Jóannes og Christian Bærentsen, vinstri- og amtmaður, fingu fleiri lógir ígjøgnum, eitt nú nýggja lønarlóg fyri lærarar, skipatrygging o.s.fr. Eisini fingu teir Fólkatingið at játta Føroyum 57 000 kr um árið. Jóannes setti uppskot um tað sonevnda 'hvalagjaldið', har Løgtingskassin vann um 10 000 - 15 000 krónur um árið, sum eisini varð viðtikið. Hugsjónir Jóannesar byrja spakuliga at koma til lívs, og tað tykist, at skjótt vera Føroyar sjálvstøðugt, sum Jóannes hevur ynskt.
Á Ólavsøku í 1902 legði Jóannes fram uppskot, at brennivínstollurin, sum áður var farin í ríkiskassan og var størsta inntøka ríksins úr Føroyum, skuldi nú umsitast av Løgtinginum. Hetta tók ongin av tingmonnunum undir við, og er tað hetta uppskotið sum seinni spøkir aftur, tá Jóannes 'fellur' í 1906.
Jóannes sat í danska fólkatinginum 1901-1906 og í danska landstinginum 1918-1920 og 1928-1936. 1901-1906 umboðaði hann Suðuroyar valdømi, og Suðurstreymoyar valdømi 1906-1946.
Tjóðskaparkensla Jóannesar fánar ikki, tá hann verður fólkatingslimur. Tvørtímótir. Hann nýtir høvið í fyrstu talu síni at greiða donsku pressu og politikarum frá um føroysk viðurskiftir. Dentur varð framvegis lagdur á móðurmálið og skúlagongd, har hann krevur, at næmingar skulu læra føroya søgu. Hann staðfestur, at ongin fíggindaskapur fylgdi við teimun tjóðskaparligu viðurskiftinum, og loysing frá Danmark enn ikki ein ætlan. Áður er Jóannes stemplaður sum “danahatari” og stuðlari av 'separatismu'. Hugtøkini verða fyrstu ferð nýtt um Jóannes í 1894 í eini veistlu fyri sýslumanninum, H. C. Muller, tá Jóannes læt glasið standa á borðinum, tá skálað varð fyri “móðurlandinum Danmark”.
Við fólkatingsvalið í 1903 møtir Jóannes harðari mótstøðu. Hann hevði stutt fyri valið givið út bókina 'Færøsk Politik', har hann lýsir føroyskan politikk. Hann setur spurnartekin við dosnku grundlógina og metir, at skipanin ikki var nóg góð fyri føroyingar. Hann setur fram ta áskoðan á framtíðar stýrislag Føroya, í fimm pørtum, har endamálið er at:
1906-1940 var Jóannes í Sjálvstýrisflokkinum. Men tá hann ikki varð valdur at stilla upp fyri flokkin í 1940, fór hann úr flokkinum. Saman við Vinnuflokkinum stovnaði hann Hin føroyska fólkaflokkin (radikalt sjálvstýri). Hetta samsvaraði væl við broytta lyndi hansara. Í fyrstuni var Jóannes hóvligur sjálvstýrismaður, men til endans var hann víðgongdur loysingarmaður.
Leygardagin 14. september 1946 var fólkaatkvøða um ríkisrættarstøðu Føroya, og ein meiriluti av fólkinum valdi loysing. Men av tí at Jóannes doyði 2. august, slapp hann ikki at síggja tað henda.
Vípa
Vípa (frøðiheiti - Vanellus vanellus) er til støddar nakað sum bládúgva. Hon hevur mangar litir, omaná mest morgrøn, framman dimmblá, í neðra hvít; vongurin er korkalittur oman fyri knúgvan og svartur ytst; undir velinum er hon vakurt brondut. Best kennist hon av tí langa toppinum á nakkanum. Tó at veingirnir eru kubbutir, er hon bæði lættfloygd og skjótfloygd; ofta ger hon knøpp køst og vendingar í flognum. Hon eigur víða um Europa og Asia. Eggini eru 4, grønlig ella brúnlig við svørtum blettum. Kemur fólk fram at reiðrinum, leikar hon í sum eitt ørt uttanum; hundar og krákur rýkur hon á uttan fyrilit. Í Føroyum síggjast tær stundum vár og heyst, borandi í bønum eftir sniglum og reyðmøðkum. Áður vistu menn so at siga einki um, at vípa hevði átt í Føroyum, nú í hesum seinnu árunum hevur tað ikki verið so sjaldsamt. Dámligt hevði tað verið, um hesin hugnaligi fuglur kom fyri álvara at byggja hjá okkum.
Jóannes Patursson
Tilboðið
Í 1906 merkist av álvara at føroyski tjóðskaparhugurin er givin at blóma. Hin 14.mai 1906, leggur Jóannes, fram eitt tilboð til Løgtingið frá donsku stjóruni. “Tilboðið” vildi í høvuðsheitinum føra við sær at Løgtingið fekk størri ábyrgd á nøkrum málsøkjum í Føroyum, afturfyri at fáa eisini krevja skatt inn. Eftir viðgerð á tingi í mai mánaði, var samtykt at heita á løgmalaráðharran um at koma við einari skrivligari orðing av tilboðnum. Eisini kann sigast, at Oliver Effersøe, sum umboðaði komandi sambandsflokkin, gjørdi sær stóran ómak at tala niður um “Tilboðið”, sum seinni gjørdist niðurlag fyri Jóannes.
Sama ár er bæði fólkatings- og løgtingsval. Fólkatingsvalið hin 22. juni gjørdist ein stórur ósigur fyri bóndan úr Kirkjubø, har mótstøðumaðurin, Oliver Effersøe, fekk meir enn tvífalt so nógvar atkvøður sum Jóannes. Sjálvstýrispolitikkur var av álvara í vanda fyri falli. Á løgtingsvalinum hin 18. juni vóru valdir 8 sjálvstýrispolitikkarar, meðan Sambandsflokkurin fekk 12 valdar. Við hesum var løgtingið býtt í tveir partar: ein sambandsflokk og ein sjálvstýrisflokk. Sambandsflokkurin var settur á stovn í 1906. Sjálvstýrisflokkurin hevði virkað sum flokkur síðan 1903, tá Føroya Framburðsfelag varð sett á stovn, men varð formliga settur á stovn í 1908 ella 1909.
Tá “Tilboðið” verður viðgjørt á Ólavsøku í 1906, verður tað eitt sjálvsagt niðurlag fyri Jóannes (meirluturin var jú sambandsmenn).
Fall Jóanessar
Jóannes varð skuldsettur fyri bæði eitt og annað. Tað at Fríðrikur Petersen, próstur, var í móti Jóannessar politisku hugsjónum, hevur verið ein avgerandi faktorur, tá Jóannes 'fall'. Fólkið í Føroyum hevði stóra virðing fyri prósti, og tá hann og floksmenn hansara skuldsettu Jóannes fyri bæði danahatur og ' separatismu ', hevði bóndin ongan kjans. Hugtøk sum ' Brændevinspartiet ' og ' ''ædruelighedens fjende nr. 1'' ', sum hava uppruna í 1902, tá hann setti fram uppskot um brennivínstoll, vórðu tikin fram aftur. Danmark hevði umsitið brennivínstollin í mong ár, men er tó ongantíð komið undir slíkt hugtak. Viðhaldsmenn Jóannessar blivu stemplaðir sum ' skilsmissepolitikere ' og 'ótrúgvir ríkisfelagsmenn '. Umframt skuldsetanir, varð hótti ein av høvuðsfaktorinum til fallið. Tá tala var um m.a. “Tilboðið”, hótti Skattaræðingin við høgum skatti og segði at avleiðingar vóru “innliming til ein annan stat”. Virðingin fyri danir var so høg, at fólkið ikki longur vildi kennast við Jóannes og sjálvstýrispolitikk hansara.
Yellow Submarine (LP)
Yellow Submarine er tann tíggjunda LP-plátan hjá bretska rokk tónleikabólkinum The Beatles, hon kom út í januar 1969. Plátan inniheldur filmstónleik til animatiónsfilmin Yellow Submarine. Plátan er tvídeild við popp-tónleiki og rokk frá The Beatles á síðu 1 og við klassiskum orkestur tónleiki av George Martin á síðu 2.
Í 1966 varð avtala gjørd um at ein teknifilmur skuldi gerast við Beatlunum sum høvuðsleikarum. Filmurin skuldi byggja á Beatles sangir, sum longu vóru útkomnir og á nýskrivaðar. Beatlarnir vóru ikki serliga heitir fyri hesum hugskoti, tí teir høvdu áður verið við í teknifilmum gjørdir fyri amerikanskt sjónvarp í 1965, og dámdu als ikki teir filmarnar. Hugurin gjørdist tó betri, tá ið teir sóu, hvussu góður Yellow Submarine filmurin varð.
Filmurin var frumsýndur í juni 1968, men tað tók meiri enn eitt hálvt ár, áðrenn plátan við filsmløgunum kom út, og tað er, saman við sannroyndini at produsarin George Martin átti helvtina av løgunum, ein høvuðsorsøk til, at plátan fekk heldur lunkaða móttøku og gjørdist einasta LP The Beatles góvu út í Bretlandi, sum ikki kom ovast á hittlistan.
Allir sangirnir eru skrivaðir av Lennon/McCartney um einki annað er viðmerkt.
Síða A:
Síða B:
Benetice (Světlá nad Sázavou)
Benetice (týskt: Benetitz) er ein bygd í Kekkia og hevur umleið 30 íbúgvar og liggur á 49°41' norðurbreidd, 15°21' eysturlongd.
Søgulig bygdarnøvn
left|thumb|Benetice
Snjóhvíta og teir sjey dvørgarnir (1937 filmur)
Snjóhvíta og teir sjey dvørgarnir er ein amerikanskur teknifilmur frá 1937, sum er grundaður á týska ævintýrið Snjóhvíta hjá Brøðrunum Grimm. Hann er fyrsti animeraði langfilmur gjørdur í Amerika, og fyrsti filmur framleiddur av Walt Disney Productions.
19. november
19. november er dagur 323 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 324 um skotár er). 42 eru dagar eftir av árinum.
Snjóhvíta og teir sjey dvørgarnir (1937 filmur)
Film­urin varð frumsýndur tann 21. desember 1937 á Carthey Circle Theatre og var síðani givin út um allan heim av RKO Radio Pictures 4. februar 1938.
Søgugongd
Í forleikinum verður greitt frá, at Snjóhvíta er ein prinsessa sum býr saman við sínari óndu og fáfongdu stjúkmóðir. Pápi Snjóhvítu er deyður, og stjúkmóðurin hevur tikið yvir ríkið. Stjúkmóðurin óttast vakurleikan hjá Snjóhvítu og spyr tí hvønn dag sín gandaspegil: "Hvør er vakrast av øllum?" Í mong ár svarar gandaspegilin, at stjúkmóðurin er vakrast av øllum.
Men so ein dagin svarar gandaspegilin, at vakrast av øllum er nú Snjóhvíta. Drotningin verður øvundsjúk og gevur einum veiðimanni boð um at fara út í skógin við Snjóhvítu fyri at drepa hana. Sum prógv skal veiðimaðurin hava við sær aftur hjartað úr Snjóhvítu. Veiðimaðurin hittir Snjóhvítu, men klárar ikki at drepa hana. Ístaðin biður hann hana flýggja út í skógin fyri ongantíð at venda aftur. Heim aftur við sær tekur hann eitt svínahjarta.
thumb|left|Her síggjast seks av teimum sjey dvørgunum
Av tí at gandaspegilin framvegis sigur, at Snjóhvíta er vakrast av øllum, veit drotningin at hon ikki er deyð. Við gandi umskapar drotningin seg sjálva til eina gamla gívur og eitrar eitt súrepli við ”sovandi deyða”. Um Snjóhvíta bítur av súreplinum, vil hon sovna so djúpt, at bert kærleikans fyrsti kossur kann vakja hana. Drotningin ætlar, at dvørgarnir síðani skulu halda, at hon er deyð og tí jarða hana livandi.
Drotningin ferð til smáttuna, meðan dvørgarnir eru úti. Har lokkar hon Snjóhvítu at bíta av súreplinum. Tá Snjóhvíta bítur av súreplinum, rópar drotningin ”Nú eri eg tann vakrasta í landinum!” Skógardýrini hava júst ávarað dvørgarnar um drotningina, og teir jagstra drotningina upp á ein klett. Hon roynir at rulla steinar á teir, men toran slær niður í klettin, og drotningin doyr.
Dvørgarnir venda aftur til smáttuna og halda seg finna Snjóhvítu deyða. Teir taka avgerð um ikki at jarða hana soleiðis at teir ikki síggja hana, men ístaðin leggja hana í eina glaskistu á einum berum plássi í skóginum. Eina tíð seinni kemur ein prinsur framvið kistuni. Hann hevur fyrr møtt Snjóhvítu og var vorðin forelskaður í henni. Hugtikin av vakurleika hennara kyssir hann hana, og Snjóhvíta vaknar. Dvørgarnir og øll dýrini eru ovurfegin. Prinsurin tekur Snjóhvítu við heim til sína borg.
Chişinău
thumb|right|250px|Chişinău
Chişinău (russiskt; Кишинёв) er høvuðsstaður Moldovu. Býurin hevur umleið 594 000 íbúgvar.
José de Abreu
José Pereira de Abreu Júnior (føddur 24. mai 1944 í Santa Rita do Passa Quatro) er sjónleikari úr Brasil. Hann flutti til høvuðsstaðin sum 14-ára gamal. Seinni fór hann at lesa løgfrøði. Í 1967 spældi hann við í 3 sjónleikum, og árið eftir spældi hann í einum filmi, men síðan náddi hann ikki meira júst tá, tí hann varð noyddur til at rýma úr landinum og búði í útlegd í Evropa frá1968 til 1974. Orsøkin til at hann noyddist at fara í útlegd var, at hann hevði verið virkin politiskt á vinstravonginum.
Moldova
Moldova er lýðveldi í Eysturevropa. Í norðri, eystri og suðri hevur Moldova mark við Ukraina, og í vestri við Rumenia. Landið er fruktagott, og væl fæst av fruktum, víni og grønmeti. Moldova er tó fátækasta landið í Evropa. Tað almenna málið er rumenskt, men tó eru tað mong, ið tosa russiskt. Høvuðsstaðurin eitur Chisinau.
José de Abreu
Abreu varð handtikin undir einum fundi hjá União Nacional dos Estudantes, ið hoyrdi til Ação Popular og stuðlaði Vanguarda Armada Revolucionária Palmares, ið var ein vinstrasinnaður bólkur, ið stríddist móti hernaðarstýrinum í landinum. Hann gjørdist eisini partur av hippie rørsluni hetta tíðarskeiði.
Moldova
Søga
Moldova er gamalt rumenskt fúrstadømi; hetta lítla lanbúnaðarlandið var partur av Rumenia, áðrenn tað varð tikið og lagt undir Sovjetsamveldið í 1940. Hóast tað var fjølbygdasta lýðveldið í gamla Sovjetsamveldinum, eru færri enn tveir triðingar av fólkinum moldavar. Ófriðarligt hevur verið í landinum, síðan tað fekk sjálvstýri í 1991. Ukreinar og russarar, ið eru hin triðingurin, vilja loysa frá Moldava, og víðgongdir moldaviskir tjóðskaparmenn vilja, at Moldava aftur gerst partur í Rumenia.
José de Abreu
Í 2011 spældi hann Milton í skemtirøðini Insensato Coração og í 2012, spældi hann Nilo í Avenida Brasil.
Moldova
Landafrøði
Moldova liggur millum Ukreina og Rumenia í Eysturevropa. Tað er ógvuliga stórur munur á hitanum um veturin og summarið í Rumenia.
Búskapur
Moldova er tað fátækasta landið í Evropa.
Abbey Road (LP)
Hetta er seinasta plátan Beatlarnir spældu inn. Let It Be, sum kom út í 1970, varð innspæld eitt hálvt ár undan Abbey Road. Allir sangirnir eru skrivaðir av Lennon/McCartney um einki annað er viðmerkt.
Mynd
Myndin av Beatles á Abbey Road er helst ein hin kendasta nakrantíð. 9. august 2009 klokkan 10.35 eru fjøruti ár liðin, síðan hon varð tikin. Upprunaliga Abbey Road myndin er ein av átta myndum, sum er varðveitt. Talan var um eina røð av myndum, ið vóru tiknar henda fyrrapart fyri fjøruti árum síðan, men bert átta eru framvegis til. Teir fýra limirnir í Beatles, John Lennon, Ringo Starr, Paul McCartney og George Harrison, fóru úr upptøkuhølunum í Abbey Road 3 í London henda fyrrapart í 1969. Teir vóru júst lidnir at spæla inn tað, sum skuldi vísa seg at vera síðstu innspælingar, teir fýra gjørdu í felag. Á gøtuni uttanfyri stóð myndamaðurin Iain Macmillan (20. oktober 1938 - 8. mai 2006) til reiðar á einum lítlum palli, meðan ein løgreglumaður støðgaði ferðsluni. Í úti við fimtan minuttir gingu beatlarnir aftur og fram eftir gonguteiginum, meðan Macmillan tók myndir. Ein av hesum myndum gjørdist so forsíðan á einari av heimsins kendastu plátum.
1540-árini
Øldir: 15. øld - 16. øld - 17. øld
Áratíggju: 1490-árini 1500-árini 1510-árini 1520-árini 1530-árini - 1540-árini - 1550-árini 1560-árini 1570-árini 1580-árini 1590-árini
Ár: 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549
18. november
18. november er dagur 322 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 323 um skotár er). 43 eru dagar eftir av árinum.
Carrot Top
thumb|Carrot Top, [[2009]]
Scott Thompson (føddur 25. februar 1965) er ein amerikanskur skemtari, sjónleikari, leikstjóri, filmsframleiðari og sangari.
Súni Olsen
Lívsleið innan fótbólt
Á ungdómsárum spældi hann við GÍ. Í 2001-02 spældi hann við Niðurlendska PEC Zwolle. Frá 2002 til 2005 spældi hann aftur við GÍ. Frá 2005 til 2007 spældi hann við danska felagnum AaB. Í 2008 spældi hann fyrst við Viborg FF og síðan við B36. Í 2009-2010 spældi hann við Víkingi. Síðan 2011 hevur hann spælt við B36. Hann hevur til nú (12. sep. 2012) spælt 46 dystir við føroyska A-landsliðnum og skorað 4 (?) mál fyri landsliðið (Football.fo sigur 3 mál, enska Wikipedia sigur 4 mál).
Ádam
thumb|right|250px Ádam ella Ádómur er í Gamla Testamenti maður, ið Guð evnar úr mold og hann gerst ættfaðir alra menniskjunnar. Av hebraiskum Adam (føroyskt: menniskja), eisini "menniskjað", "mannaættin", møguliga leitt av navnorðinum "adamah mold".
557 f.Kr.
Øldir: 7. øld f.Kr. – 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr.