cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suðuroyar Sparikassi
Stjórar í Suðuroyar Sparikassa
200px|thumbnail|Mikkjal Sørensen var stjóri í Suðuroyar Sparikassa 1985-2005. 200px|thumbnail|Søren L. Bruhn, stjóri í Suðuroyar Sparikassa og [[Hans Petur Joensen, nevndarformaður í Suðuroyar Sparikassa.]] Stjórar í Suðuroyar Sparikassa hava verið:
Nevndin
Nevndin í Suðuroyar Sparikassa P/F er manna við 5 limum. Síðan aðalfundin 30. apríl 2012 hevur nevndin sæð soleiðis út:
Uttanhýsis slóðir
www.ss.fo Heimasíðan hjá Suðuroyar Sparikassa
Roy Andersson
Roy Andersson, føddur 31. mars 1943 í Uddevalla, er ein svenskur leikstjóri og leikrithøvundur. Í 2008 vann hann Filmvirðisløn Norðurlandaráðsins fyri filmin ''Du levande.
Fróði Vestergaard
Fróði Vestergaard (føddur 1962 á Tvøroyri) er ein føroyskur tónleikari. Hann hevur verið og er enn virkin í tónleikabólkinum Deiggj, eisini nevndur Fróði og Deiggj. Bólkurin gav út lp og kasettuband við heitinum Stormávaring í 1985. Sangir sum Prúða land mítt og Skræð teg nú leysan vóru nógv at hoyra. Fróði arbeiðir í Norðurlandahúsinum og er við í fyrireikingarbólkinum, sum arbeiðir við Faroese Music Awards.
31. mai
31. mai er dagur 151 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 152 um leypár). Tað eru 214 dagar eftur av árinum.
Tróndur Patursson
thumb|Kosmiska rúmið
Tróndur Sverri Patursson (føddur 1. mars 1944 í Kirkjubø) er listamaður, myndahøggari, sjófarari og ævintýrari. Hann hevur fleiri ferðir siglt á heimsins høvum við sjófararanum Tim Severin, eitt nú í 1993, tá teir sigldu frá Kina til Amerika á einum bambusflaka. Túrurin vardi 106 dagar. Ferðin gav honum íblástur til at gera "Kosmiska rúmið". Í 2013 gjørdi Kringvarp Føroya eina sending um Trónd Patursson, har tey m.a. fylgdu við honum til Nordic Cool framsýningina í Kennedy Center í USA. Hin 15. januar 2014 varð Tróndur heiðraður við Mentanarvirðisløn Landsins, sum er á 150.000 krónur og harvið størsta føroyska mentanarheiðurslønin. Handanin fór fram á hátíðarhaldi í Stóra Pakkhúsi í Vági.
Lívsleið sum listamaður
Tróndur er ein viðurkendur listamaður, hann er eksperimenterandi, arbeiðir nógv við glasi, jarni og kopari. Hann hevur m.a. prýtt sølumiðstøðina SMS í Havn, Gøtu kirkju, Katólsku kirkjuna í Havn og Tornbjerg kirke í Odense. Tróndur var í læru til listamálara hjá Ingálvur av Reyni, síðan fór hann til Danmarkar, har hann fekk undirvísing hjá Hans Christian Høyer á Glyptotekinum. Í 1966-67 gekk hann á Norges Kunsthåndværkerskole. Eina tíð lærdi hann hjá Ståle Kyllingstad. Hann gekk í trý ár á Statens Kunstakademi í Oslo. Í 1972 hevði hann sína fyrstu serframsýning í Listasavni Føroya.
Tróndur hevur havt fleiri framsýningar í øðrum londum. Í februar 2013 hevði hann eina framsýning á John F. Kennedy Center for the Performing Arts; tað var ein installasjón, sum á enskum nevndist “Migration,” og vísti fram umleið 90 stórir havfuglar úr litaðum glasi, sum hungu uppi í tí stóra rúminum í Kennedy Sentrinum í Grand Foyer vindeygannum á einari norðurlendskari framsýning, ið nevndist Nordic Cool 2013.
Hetland
Hetland (enskt Shetland, skotskt gæliskt: Sealtainn, skotskt: Ȝetland/Zetland) er ein oyggjabólkur norður úr Skotlandi. Formliga er Hetland partur av Skotlandi, sum formliga er partur av Sameinda Kongaríkinum í Stórabretlandi.
Hetland verður ofta roknað sum nærmasti granni hjá Føroyum, men hetta er ikki rætt. Úr Sumbiarenda til vestastu oynna í Hetlandi, Foula (føroyskt: Fugloyggin), eru 150 fjórðingar ella 282 km; men úr Sumbiarenda til North Rona í Hebridunum eru bara 260 km, sum sostatt er nærmasti granni hjá Føroyum. Av oyggjunum í Hetlandi, sum eru 117 í tali, er ein nógv tann størsta, Mainland (Meginlandið). Á henni eru størstu býirnir: Lerwick, 350 ára gamal, og Scalloway, gamli høvuðsstaðurin.
Søga
Hetland var í fornøld bygt av piktum, sum annars vóru í Norðurskotlandi. Men tá norðbúgvar fóru at búseta seg har um 800, vóru piktarnir helst horvnir. Í Hetlandi og Orknoyum fingu skotskir aðalsmenn jørð og vald, og í 1468-1469 vórðu hesar oyggjar latnar skotakongi í veð fyri heimanfylgju, sum Kristian I ikki hevði ráð at reiða út, tá ið dóttir hansara Margreta giftist við Skotlands kongi Jákupi III. Norðmonnum dámdi hesa veðseting illa, og tá ið Kristian I var deyður í 1481, samtykti norska ríkisráðið at Hetland og Orknoyar skuldu koma aftur undir ta norsku krúnuna, og eisini at ríkið skuldi fáa gjøldini fyri Mann og Suðuroyar eftir sáttmálanum frá 1266. Men meira hendi ikki. Kirkjan í Hetlandi og Orknoyum varð longu í 1472 tikin undan erkistólinum í Niðarósi og løgd undir St. Andrews í Skotlandi. Undir Stewart-jøllunum vóru lóg og rættur farin av lagi, og í 1611 gjørdi Lords of Secret Council av, at allar fremmandar lógir í Hetlandi og Orknoyum skuldu fara úr gildi, og at dómarar skuldu døma eftir skotskari lóg. Tó varð tann gamli norski óðalsrætturin verandi í gildi og er fyri ein part galdandi enn, nevndur Udal Law (Óðals Lóg). Tað seinasta varðveitta skjalið skrivað á norrønum í Orkoyum er frá 1426. Í Hetlandi er tað seinasta skrivað á norðurlandamáli frá 1607. Alla 17. øld var talumálið hjá fólki yvirhøvur norn, t.e. tann hetlendski-orknoyski formurin av norrønum. Eisini væl eftir 1700 vita prestar at siga, at almúgufólk enn talaðu norn, men minni og minni sum út líður á 18. øld. Við lógfelagsskapinum í 1611 gjørdust oyggjarnar ríkisrættarliga ein partur av Skottlandi.
Eins og í Føroyum var eitt Alting, har allir frælsir menn kundu møta og allar ósemjur vóru loystar.
Lógirnar, sum hetlendska Altingið gjørdi í sínari tíð, eru ongantíð settar úr gildi. Hetta merkir, at Hetland verður stjórnað sambært gamlari norrønari lóg, hóast Altingið langt síðani er farið í søguna.
Politikkur
Av 22 limum í Hetlandsráðnum, sum er hægsti myndugleiki í Hetlandi eftir fólkið, eru 5 valdir politiskt (liberal-demokratar). Í Skotska Tjóðartinginum síggjast politiskir flokkar betur aftur. Ein liberal-demokratur er valdur at umboða Hetland beinleiðis við Hetlandi sum valdømi. Men Skotland hevur tvey sløg av valdømum, og Hetland er partur av einum teirra. Í Hálondunum og oyggjunum, sum er eitt valdømi ið umfatar Hetland, eru tveir limir valdir umboðandi Konservativa flokkin, tveir fyri Labourflokkin, ein fyri Grøna flokkin og tveir fyri Scottish National Party.
Mál
Málið í Hetlandi er skotskt, men skotska málið í Hetlandi er serstakt og hevur m.a. fleiri norrøn orð enn onnur skotskt málføri, men eisini nógv hollendsk orð, sum úrslit av ovurstórari hollendskari hjáveru í Hetlandi síðan 1540 tá hollendski sildafiskiskapurin við Hetland tók seg upp. Serliga fólk í Lerwick, ið eisini bleiv róptur "Amsterdam of the North", dugdu ræðið hollendskt. Fyri tvey- trýhundrað árum síðani var norrøna málið Norn enn tosað av almúguni úti á bygd í Hetlandi, men tá kristna vekingin tók seg upp, fóru hesi at læra seg enskt fyri at kunna skilja bíbliuna, og tá almennur ensktmæltur skúli bleiv settur á stovn í Hetlandi, var síðsta stigið tikið til avtøkuna av norrøna málinum, tey seinastu ið dugdu málið livdu í fjarskotnu oyggjunum Unst og Foula. Tað sum livir eftir í dag, er serliga staðarnøvn, og nøkur navnorð ið lýsa fuglar, fisk og gamla bóndasamfelagið. Sagt hevur verið at hetlendskir fiskimenn brúktu hetta málið til samskifti í Føroyum, men fleiri keldur vilja vera við, at hesir hetlendingar heldur høvdu lært føroyskt, sum við teirra serliga framburði kundi ljóða sum okkurt fremmant, men tó skiljandi.
Landafrøði
thumb|right|250px|Hetland er skotski oyggjabólkurin, ið er líkastur [[Føroyum, bæði í stødd, landslagi og til fugl.]] Hetland er millum Føroyar og skotska meginlandið. Landslagið líkist nakað aftur í tað í Føroyum, men Hetland er betur vallað, og fjøllini eru ikki so høg, tað hægsta, Ronas Hill, er bara 480 m. Veðurlagið er nakað sum í Føroyum, heldur eitt sindur lýggjari.
Av teimum 117 oyggjunum eru 19 bygdar. Størsta oyggin er Mainland. Nakrar av hinum eru hesar:
Fair Isle er umleið mitt millum Hetland og Orknoyar, men verður ofta roknað sum partur av Hetlandi og umsitin haðani. Outer Skerries eru eystan fyri oyggjabólkin.
Høvuðsvinnurnar í Hetlandi eru
Brennivínsframleiðsla er ein nýggj og lovandi vinna í Hetlandi.
Stokkhólmur
Stokkhólmur (svenskt: Stockholm) er høvuðsstaður í Svøríki, og hevur umleið 868 141 íbúgvar. Stokkhólmur er í Stokkhólms kommunu í Stockholms län. Hann er á eysturstrond Svøríkis.
Ungdómsófriður í mai 2013
thumb|left|220px Í Husby, har 81,9 % av teimum umleið 12 000 íbúgvunum hava útlendskan uppruna, hevur verið sera ófriðarligt í mai 2013. Ófriðurin, sum fyri tað mesta stavar frá ungum við fremmandum uppruna, byrjaði sunnukvøldið 19. mai 2013, tá eini 40 ungfólk í Husby settu eld á bilar og steinaðu eftir bæði politistum og fólki frá bjargingartænastuni. Eldur varð settur á tríggjar skúlar, harav tann eini brann í grund, og í minsta lagi 129 bilar blivu brendir í forstøðunum Husby, Rinkeby og Tensta. Í Älvsjö, sunnan fyri Stockholm, varð millum annað eldur settur á eina politistøð, umframt at rútar blivu knústir og annað herverk gjørt. Í Jakobsberg steinaðu ungfólkini politistøðina, so fleiri rútar fóru í knús, og í Skarsholmen gekk herverkið út yvir ein barnagarð, sum eldur varð settur á. Bæði í Rinkeby, Skarpnäck, Norsborg, Kista og Tensta, var eldur settur á bilar og bygningar. Politiið hevur tilsamans tikið eini 35 fólk, og í eina førinum er talan um handtøku fyri morðbrand. Politiið hevur handtikið fleiri fólk, sum verður sagdur at stava frá, at ungdómsarbeiðsloysið er stórt, men eisini, at hesi ungu duga illa at laga seg til svenska samfelagið.
Ófriðurin byrjaði, eftir at politistar í Husby skutu og drupu ein 69 ára gamlan mann við útlendskum uppruna, eftir at hann hevði hótt við einum masjetu-knívi.
Landafrøði
thumb|right|220px|Høvuðsstaðurin í Svøríki, Stokkhólmur, er bygdur á oyggjum og hólmum. Høvuðsstaðurin í Svøríki, Stokkhólmur, er bygdur á oyggjum og hólmum. Í skergarðinum við Stokkhólm eru sker, hólmar og oyggjar í túsundatali. Fáastaðni í heiminum sært tú tað, ið er honum líkt. Har eru angandi bøur, reyð timburhús og bláur sjógvur, og um summarið kemur hópur av ferðafólki í hetta "frítíðarparadísið". Fyri túsund árum síðan var vatnið Mälaren ein partur av Eystrasalti. Men landið hækkaði og legði eina gátt ímillum havið og vatnið. Á hesari gáttini varð Stokkhólmur bygdur í 13. øld.
Búskapur
Nógv handilsvirksemi er í býnum, har nógvar stórar fyritøkur halda til. Ídnaðarvirkini eru eisini nógv, og í havnini liggja skip úr øllum ættum.
Mentan
thumb|right|250px|Inni í Globen. Inni í býnum eru nógvar stórar borgir, prýðiligast eru kongsborgin, ráðhúsið, Tersinska Palatset og Arvfurstens Palats. Har eru eisini stór fornminnissøvn, og har síggjast minnir frá teirri tíðini, Svøríki var eitt høvuðslandið í Norðurevropa. Ymsastaðni í býnum eru stórir vakstrargarðar, og av teimum er Djurgården gitnastur. Í gamla býarpartinum (Gamla Stan) eru enn nógv gomul hús og smalar gøtur. Kongsborgin er eisini í Gamla Stan. Borgin, nú er, varð bygd í 18. øld. Býráðshúsið við teimum trimum krúnunum varð bygt í 1920-árunum. Tað er gitnasta verkið hjá arkitektinum Ragnari Østberg.
Merkisverdasti nýggi bygningur í Stokkhólmi er Globen. Í tí trillrunda, 85 m høga bygninginum er rúm fyri 16 000 fólkum. Húsið verður brúkt til til dømis konsertir, íshockeydystir, o.s.fr. Skjótast er at koma til og frá Globen við undirgrundarbreytini. Hin kosturin er at standa fastur í einum av teimum nógvu bilhalunum, tí ferðsluruðuleikin í Stokkhólmi er stórur.
Mpumalanga
200px|thumb|left|Kruger National Park Mpumalanga er ein landslutur í Suðurafrika.
Landsluturin hevur mark við Limpopo í norðri, við Mosambik og Eswatini (fyrrverandi Svasiland) í eystri, við KwaZulu-Natal í suðri, við Free State í ein útsynning og við Gauteng í vestri.
Mbombela (Nelspruit) er høvuðsstaður og størsti býur í landslutinum. Aðrir býir eru eMalahleni (Witbank), Ermelo, Middelburg, Piet Retief og Secunda.
27,7 % av fólkunum tosa swazi, 24,1 % zulu, 10,4 % tsonga, 10,1 % ndebele, 9,3 % pedi, 7,2 % afrikaans, 3,5 % sotho, og 3,1 % enskt.
Landsluturin varð stovnaður í 1994. Eystari parturin av táverandi landslutinum Transvaal og heimlondini KwaNdebele, KaNgwane og sunnari parturin av Gazankulu vórðu samanløgd til nýggjan landslut Eastern Transvaal/Oost-Transvaal. Árið eftir fekk landsluturin navnið Mpumalanga.
Hanshin Tigers
Hanshin Tigers eru eitt Japan baseball lið.
John Johannessen
John Johannesen (f. 7. oktober 1977) í Tórshavn. John er tíðindafólk hjá Kringvarpi Føroya, og tá KVF broytti innanhýsis uppsetanina av starvsfólki í 2019 gjørdist John ein av føstu vertunum í Degi & Viku. John Johannesen er fyrrverandi Løgtingsmaður fyri Javnaðarflokkin í Suðurstreymoyar valdømi, hann varð valdur inn á ting í 2004. John búði í Havn fyrstu árini, men flutti síðan til Lopra í Suðuroynni at búgva við familjuni, har búði hann til hann varð liðugur við studentaskúlan. Seinastu árini hevur John Johannessen búð í Tórshavn.
Familja og yrki
Foreldur: Hans Oluf Johannessen, sáli, Conny Thomsen, Jóna Olsen (fosturmamma).
Hjúnafelagi: Ongin. - Ragnhild Olsen (fyrrv.)
Børn: Hans Oluf Ragnhildarsonur Johannessen (f. 2004) og Eva Ró Ragnhildardóttir Johannessen (f. 2006) og Rani Ragnhildarsonur Johannessen (f. 2007).
Yrki: John Johannessen er málsligur studentur og hevur arbeitt sum tíðindafólk í Sjónvarpi Føroya 2001-2004 og aftur í 2017-í dag og á Sosialinum 1998-2001.
Valdur á Føroya Løgting 2004
John Johannessen varð valdur á ting við valið 20. januar 2004, tá varð hann bert 26 ára gamal.
Formanssessir, nevndarsessir vm.
Harumframt var John Johannessen valdur limur í Stórnarskipanarnevndini, ið arbeiðir við at smíða Føroyum nýggja stórnarskipan, og so varð hann eitt skifti valdur limur í Nevndina fyri øktum leikluti hjá kvinnum í politikki, sum seinni fekk navnið Demokratia.
Lóg
Ein Lóg er ein rættarregla ið er given av lóggávutingi, halda lóg; bróta lóg; samtykkja lóg; í lógarinnar navni.
1710
1710 (MDCCX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Martti Ahtisaari
thumb|260px|right|Martti Ahtisaari í 2007. Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (føddur 23. juni 1937 í Viborg í Finnlandi) er finskur politikari (SDP).
Hann var 10. forseti Finnlands frá 1994 til 2000. Á forsetavalinum í 1994 var hann valevnið hjá finska javnaðarflokkinum, og hann varð valdur til forseta í øðrum umfari. Hann vann á Elisabeth Rehn.
Martti Ahtisaari hevur verið virkin á altjóða pallinum í mong ár fyri at verja friðin og trygdina í heiminum. Í 2008 varð hann heiðraður við Friðarheiðurslønini Nobels.
Síðan 1968 er Martti Ahtisaari giftur við Eevu Irmeli Hyvärinen. Í 1992 vórðu hjúnini tilnevnd heiðursborgarar í Namibia.
Ávísingar úteftir
Ævisøgur:
Edward Jenner
thumb|Edward Jenner Edward Jenner (føddur 17. mai 1749, deyður 26. januar 1823) var ein enskur lækni, sum livdi í Berkeley, Gloucestershire. Hann gjørdist víðagitin fyri uppdagingina av koppsetingini seint í 18. øld.
Danska Superligan 2013-14
Lið
AC Horsens og Silkeborg IF endaðu 2012–13 sesongina á 11. og 12. plássi, og fluttu niður í næstbestu deildina.
Estland á Summar-OL 2000
Estland luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Sydney, Avstralia, í døgunum 15. september til 1. oktober 2000. Í alt vóru tað 33 ítróttafólk úr Estlandi í 11 ítróttagreinum á Summar-OL 2000.
Vinnumálaráðið
Vinnumálaráðið er ein landstýris sessur sum umsitir lógir, viðtøkur og fyriskipan av vinnumálum uttanfyri fiskiskap í Føroyum.
Landsstýrismaðurin í umhvørvis- og vinnumálum umsitur alimál, arbeiðsmarknaðarmál, arbeiðsumhvørvismál, brunaumsjón, búnaðarmál, byggimál, einkarætt, elveitingarmál, ferðavinnu, fólkayvirlit, handilsmál, integratiónsmál, jarðfrøði, kavaramál, kolvetni, kommunumál, tó ikki inntriv mótvegis kommunum vegna landsbúskapin og kommunalútjavning, kort- og landmátingarmyndugleika, lendisskipan, matrikulering og sundurbýti, merki, mynstur, náttúrumál, navnamál, oljumál, orkumál, samskiftismál, sjóvinnumál, skógarmál, sundurbýti, tinglýsing, tónleikavinnu, tryggingarmál, umhvørvismál, útjaðaramál, útskifting, vanlukkutryggingarmál, veðurlagsmál, veterinermál, vinnufeløg og vinnumál.
Landsstýrismaðurin í umhvørvis- og vinnumálum hevur heimildir landsstýrisins mótvegis: Búagrunninum, Fiskaaling P/f, Framtaksgrunninum og Visit Faroe Islands P/f.
Landsstýrismaðurin í umhvørvis- og vinnumálum hevur yvirskipaða eftirlitið við hesum stovnum og hevur heimild at geva teimum tænastuboð: Arbeiðs- og brunaeftirlitið, Búnaðarstovan, Fjarskiftiseftirlitið, Heilsufrøðiliga Starvsstovan, Jarðfeingi, Posteftirlitið, Rúsdrekkasøla Landsins, Sjóvinnustýrið (Skipaskrásetingin, FAS og Skipaeftirlitið), Skráseting Føroya og Umhvørvisstovan.
Penobscotá
440px|thumb|Penobscotá thumb|right|250px|Penobscotá í Maine. Penobscotá (enskt: Penobscot River) er ein á í amerikanska stakríkinum Maine.
Norðdepils-Hvannasunds Róðrarfelag
thumb|Sundabáturin á Norðoyastevnu 2012. Norðdepils-Hvannasunds Róðrarfelag er føroyskt róðrarfelag heimahoyrandi í bygdunum Norðdepli og Hvannasundi. Bátarnir eru hvítir, hava bláar stokkar og reyða rond. Felagið varð sett á stovn 28.august í 1964. Fyrsta árið ið 10-mannafarið hjá felagnum, Norðingur, luttók í FM kappróðri gekst so mikið væl, at hann vann FM heitið tað árið og eisini árið eftir. Sambært hagtølum á heimasíðuni drekin.fo, hevur felagið vunnið 4 FM heitið síðan 1973.
Penobscotá
Áin er 175 km long. Tá ið greinirnar (West Branch og East Branch) verða uppíroknað, er samlaða kervið hjá Penobscotánni 425 km langt og er hon harvið tann longsta á í Maine, ið landafrøðiliga liggur innan øki hjá stakríkinum.
Benadikt XVI
thumb|200px|right|Joseph Ratzinger '''Bænadikt 16. pávi' (latín: Benedictus XVI) varð føddur Joseph Alois Ratzinger'' hin 16. apríl 1927 í býnum Marktl am Inn í Bayern í Týsklandi. Hann doyði hin 31. desember 2022 í Vatikaninum. Joseph Ratzinger, professari í gudfrøði, gjørdist 95 ára gamal.
Hann var konservativur, trúgvur móti lærusetninginum og berjist hart móti liberaliseringum í rómversku-katólsku kirkjuni. Hann var erkibispur í München, áðrenn hann gjørdist leiðari í deildini hjá Vatikaninum fyri spurningar um lærusetningin. Hesa støðuna brúkti hann millum annað til at berja niður suðuramerikonsku frælsisteologina, sum var ávirkað av marxismu. Ratzinger er kendur fyri at hava verið høgra hond hjá Jóhannesi Páll 2. páva. Eftir at Jóhannes Páll 2., pávi andaðist 2. apríl í 2005, varð Joseph Ratzinger valdur pávi við nýggja navninum Bænadikt XVI. Bænadikt pávi tók við embætinum 19. apríl sama ár.
Tann 85 ára gamli pávin Bænadikt 16. almannakunngjørdi 11. februar 2013, at hann fór frá sínum embæti, sum tann fyrsti pávin síðani Grækaris 12. í 1415. Orsøkin er, at pávin ikki longur metur seg hava heilsu til at halda fram. Eftirmaður hjá honum gjørdist Frans pávi.
Síðan 2013 búði fyrrverandi pávin í einum gomlum kleystri í Vatikaninum. Tá hann í 2020 fór til Týsklands at vitja sjúka beiggja sín Georg, gjørdist fyrrverandi pávin sjálvur álvarsliga sjúkur, men hann kom fyri seg aftur.
Seint í 2022 gjørdist hann enn eina ferð álvarsliga sjúkur, men heilsan bara versnaði. Fyrrverandi pávin andaðist, 95 ára gamal, á seinasta degnum í desember mánaði í Mater Ecclesiae kleystrinum í Vatikaninum.
Marius Ziska
Hans Marius Weihe Ziska er ein føroyskur tónleikari, sangskrivari og sangari. Hann frammførir bæði sum einstaklingur og í tónleikabólkum, eitt nú í bólkinum Marius. Hansara tónleikalívsleið byrjaði, tá hann sum 16 ára gamal luttók í Prix Føroyar við Flux. Síðan hevur hann framført á konsertum og tónleikafestivalum bæði í Føroyum og í øðrum londum, eitt nú í Danmark og Týsklandi.
Tað var við sigrinum í føroysku GBOB kappingini, at Marius veruliga gjørdist kent navn millum føroyingar. Í GBOB heimsfinaluni í London fekk bólkurin eitt deilt sætta pláss. Marius gjørdist besti norðurlendski bólkur framman fyri Noreg, Svøríki, Danmark, Finnland og Ísland. Hetta var við til at gera, at Marius var í uppskoti til planetirnar fyri besta nýggja bólk og besta bólk á Planet Awards hetta árið.
Odense
Odense er størsti býurin á Fyn og triðstørsti býur í Danmark. Býurin hevur næstan 180 túsund íbúgvar (2019), Odense kommuna hevur meiri enn 204 túsund íbúgvar (2019). Borgmeistari er Peter Rahbæk Juel (A). Næststørsta sjúkrahúsið í Danmark, Odense Universitetshospital, er í Odense.
Homer
Tað er óvist, nær hann livdi. Herodot metir, at Homer livdi 400 ár áðrenn hansara egnu tíð, tvs. umleið 850 ár fyri Krist. meðan aðrar fornar keldur siga, at hann livdi nógv tættari uppá ta tíðina ið man metir at Trojanska kríggið fór fram fyrst í 12. øld f.Kr. Flestu nýtíðar granskarar meta at Homer livdi í 7. og 8. øld f.Kr.
Odense
Ævintýrarithøvundurin H. C. Andersen varð borin í heim í Odense í 1805.
Homer
At tann stóra ávirkanin av homerisku kvæðunum hevur formað grikska mentan, var viðurkent víða um, og Homer varð nevndur sum lærarin hjá Grikkalandi.
Lívsleið
thumb|Homère et son guide ("Homer og vegvísari hansara") av [[William Bouguereau (1874)]]
Sambært tradisjónini var Homes blindur. Tvey støð í teimum homerisku tekstunum stuðla hesi fatanini. Fyri tað fyrsta er aoidan Demodokos, hvørs leiklutur í Odysséini er at syngja um kríggið í Troja, blindur. Fyri tað næsta, so sigur rithøvundurin til ta homerisku hymnuna við tann deliska Apollon (sum Homer við tíðini hevur fingið æruna av at skriva) um seg sjálvan: <span style="font-family: Athena, Gentium, Palatino Linotype, Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode, Lucida Grande, Code2000">τυφλὸς ἀνήρ, οἰκεῖ δὲ Χίῳ ἔνι παιπαλοέσσῃ ("ein blindur maður, sum býr á fjallaríku Chios").
Fleiri jonisk pláss (Chios, Smyrna, Kyme og sjálvt Kolofon) hava sagt seg vera upprunastaðið har Homer kom frá. Í sjálvum verkinum veit man einki um lív hansara.
Verk
Homer hevur fingið æruna av at vera rithøvundur til Iliaduna og Odysséina. I fornøldini segði man eisini, at hann hevði skrivað fleiri aðrar yrkingar, harav fleiri hymnir og epigram eru til enn, umframt tað sonevndu Βατραχομυομαχία ("Batrachomyomachia", "stríðið millum froskar og mús"), ein komiskt hetjuyrking sum er ein parodi uppá Ilionskvæðið. Seinni gjørdist tað tó greitt, at hesi ikki vóru yrkt fyrr enn nakað væl seinni. Í fornøldini varð navnið Homer ofta knýtt at episkari yrking yvirhøvur, tað var ikki fyrr enn í tíðini frá Platon og Aristoteles at Homer varð mettur at vera rithøvundur bert til Iliaduna og Odysséina.
Carl Theodor Zahle
Carl Theodor Zahle (f. 19. januar 1866 í Roskilde, d. 3. februar 1946 i Keypmannahavn) var danskur løgfrøðingur og politikari. Hann var forsætisráðharri tíðarskeiðini 1909-10 og 1913-1920. Í 1890 arbeiddi hann sum ritstjóri á Aarhus Amtstidende og Politiken. Í 1895 fór han upp í politikk. Sama ár var hann við til at stovna Venstrereformpartiet, og í 1905 var hann ein av stovnarunum av Radikale Venstre.
São Paulo
São Paulo (portugisiskt: São Paulo) er ein býur í Brasil. São Paulo er størsti býur í Suðuramerika, og ein tann býur í heiminum, sum veksur skjótast. Býurin hevur umleið 11 mió. íbúgvar og er størsti býur í Brasil og áttandi størsti býur í heiminum eftir fólkatalinum. Hann er miðdepil í brasilskum ídnaði og handli. Sløk helvt av landsins ídnaði er í São Paulo. Virkini gera klædnavøru, akfør, ravmagnslutir, heilivág og evnafrøðievni.
Samkynd kunnu giftast í brasilianska statinum São Paulo.
Ítróttur
250px|thumbnail|Pacaembu, søguligt stadion í São Paulo, bygt í 1940
Fótbóltur
Eins og í restini av Brasil, er fótbóltur eisini her tann best dámdi ítrótturin. Tey størstu liðini eru kend sum "Jarn Trio'in" ("Trio de Ferro"): São Paulo FC, Palmeiras og Corinthians. Portuguesa er eitt rímuliga stórt felag, meðan Juventus og Nacional eru tvey smá feløg.
São Paulo verður ein av vertsbýunum til FIFA World Cup í 2014, har Brasil er vertstjóð til kappingina. Stadion hjá Corinthians, nevnt Arena Corinthians, verður bygt til endamálið.
1713
1713 (MDCCXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Rognkelsi
thumb|right|220px Rognkelsi (frøðiheiti: Cyclopteridae) er ógvuliga klumput í útsjónd og líkist ikki øðrum fiski ið liva kring Føroyar. Í staðin fyri búkfjaðrar hevur rognkelsi eina soguskál undir búkinum. Í gýtingini í mars verður kallfiskurin næstan svartur um bakið og reyðbrúnur um búkin. Rognkelsi kemur inn á grunt vatn at gýta. Eins og hjá smá­fiskinum í taranum, ansar kallfiskurin rognkorninum. Kvennfiskurin gýtir fleiri túsund egg í eina stóra rúgvu, sum kallfiskurin síðan verjir. Eggjarúgvan kann liggja so ovarlaga í sjónum, at hon flýtur upp í vatnskorpuna. Kortini heldur kallfiskurin vakt og endar tí mangan við at verða etin av fugli.
Rognkelsi verður innan alivinnuna í Føroyum nýttur til tess at minka um tali av lúsum á aldum laksi. Rognkelsi dámar væl lús og riggar tí væl at seta í aliringar saman við laksunum. Tað hevur víst seg, at ikki øll rognkelsi eta nógvar lýs, og tí verða royndir gjørdar við at ala fram rognkelsi ið eta nógvar laksalýs.
309 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Áratíggju: 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr.
Árstal: 314 f.Kr. 313 f.Kr. 312 f.Kr. 311 f.Kr. 310 f.Kr. - 309 f.Kr. - 308 f.Kr. 307 f.Kr. 306 f.Kr. 305 f.Kr. 304 f.Kr.
Honduras á Summar-OL 2000
Honduras luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Sydney, Avstralia, í døgunum 15. september til 1. oktober 2000. Í alt vóru tað 20 ítróttafólk úr Honduras í 3 ítróttagreinum á Summar-OL 2000.
Schleswig-Holstein
Schleswig-Holstein (týskt: Schleswig-Holstein, íslendskt: Slésvík-Holtsetaland, danskt: Slesvig-Holsten, lágtýskt: Sleswig-Holsteen, frisiskt: Slaswik-Holstiinj) er ein av 16 týskum landslutum í samveldislýðveldinum Týsklandi. Høvuðsstaður er Kiel. Schleswig-Holstein er 15.799,38 km² til støddar og hevði 2.811.000 íbúgvar (30. september 2013).
Elduvíkar kirkja
Tann 20. januar 1947 samtyktu elduvíkingar, samlaðir í Elduvíkar skúla, at fara undir at byggja eina kirkju. Nevnd var niðursett, við Salomen Joensen presti sum formanni, at hava málið til viðgerðar. H.C.W. Tórgarð, arkitektur varð biðin um at gera eitt skitsuprojekt. Nevndin avgjørdi saman við honum, at gomlu trækirkjurnar skuldu nýtast sum fyrimynd, men við teimum nútímans tillagingum, sum máttu vera ein sjálvfylgja.
4. oktober 1947 sendi kirkjunevndin skriv til Føroya Løgting. Víst var til tekning og kostnaðarmeting frá H.C.W.Tórgarð. Sagt var frá, at nevndin hevur fingið loyvi at savna pening í døgunum 7. til 21. oktober. Víðari var sagt frá, at bygdamennirnir vildu gera alt arbeiðið viðvíkjandi útgrevstri, flutningsarbeiði av sandi og timbri og øðrum, útvega grót og flyta hetta til stað og síðani gera alt stoypiarbeiðið ókeypis.
Schleswig-Holstein
Søga
Frá bronsuøldini til víkingatíðina mentist í Slesvig-Holstein fýra mál- og fólkabólkar norðurgermanskir jydar og danir (í Slesvig ella Sønderjylland), frísarnir (í Norðurfrísalandi), teir vesturgermansku saksarnir (í Holstein) og teir slavisku obotrittearnir (í Eysturholstein ella Wagrien). Millum 768 og 811 var ofta stríð millum tann kristna keisaran Karl hin Stóra (Karlamagnus) og teir heidnu norðurgermanarnir (skandinavarnir). í 811 varð tað avgjørt í einari friðaravtalu, at Ejderen skuldi vera mark ímillum karolingarnir og danir. Seinni misti markið sín praktiska týdning, men var til juridiskt líka til tað Týsk-rómverska ríkið datt sundur í 1806 ella kanska líka til 1864. Frá 1111 øktist sjálvstøðan báðu megin Ejderen, og hertogadømini Slesvig (sum danskt len) og Holstein (sum týskt len) varð stovnað. Samstundis var ta tætt politiskt og búskaparligt samband millum økini. Tíðliga í 13. øld royndi danski kongurin at innlima Holstein í sítt ríki, men tað miseydnaðist orsakað av tapinum í bardaganum við Bornhøved, og orsakað av mótstøðu frá teimum norðurtýsku fúrstunum. Í 1386 vóru Slesvig og Holstein fyrstu ferð sameind við tí heraldiska vápninum. Í 1460 valdu aðalstættin og borgarskapurin, eftir at schauenburgarnir doyðu út á mannfólkasíðuni, kongin Kristian 1. av tí týska fúrstahúsinum Oldenburg til hertoga av Slesvig og Holstein. Personaluniónin við Danmark vardi til 1864, tá hertogadømini vóru vunnin av Preussen og Eysturríki og í 1866 innlimað í Preussen.
Landafrøði
300px
Elduvíkar kirkja
Í skrivi til Løgtingið tann 17. juli 1948, verður sagt frá at grivið er út fyri grundini og sandur og grót eru fingin upp á pláss.
Teir, ið stóðu fyri smíðingini vóru Heine Eldevig (Lítli Heini) úr Niðaru Nýggjustovu í Elduvík og Martin Nónskarð (fyrr Eldevig), sum eisini var elduvíkingur. Heine og Martin vóru systkinabørn og tiltiknir smiðir.
27. juli 1951 sendir kirkjunevndin í Elduvík skriv til Færøernes Kirkeinspektion og sigur frá, at nú er kirkjan nærum at vera liðug. Ein av grundunum til longu byggitíðina vóru truplu umstøðurnar at fáa við til vega.
310 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Áratíggju: 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr.
Árstal: 315 f.Kr. 314 f.Kr. 313 f.Kr. 312 f.Kr. 311 f.Kr. - 310 f.Kr. - 309 f.Kr. 308 f.Kr. 307 f.Kr. 306 f.Kr. 305 f.Kr.
Marius
Marius er ein føroyskur tónleikabólkur. Í november 2005 vann bólkurin føroysku GBOB kappingini, og tá gjørdist Marius eitt kent navn millum føroyingar. Í GBOB heimsfinaluni í London í desember 2005 fekk bólkurin eitt deilt sætta pláss. Marius gjørdist besti norðurlendski bólkur framman fyri Noreg, Svøríki, Danmark, Finnland og Ísland. Hetta var við til at gera, at Marius var í uppskoti til planetirnar fyri besta nýggja bólk og besta bólk á Planet Awards hetta árið. Marius hevur framført á festivalum og konsertum bæði í Føroyum og í øðrum londum. Eitt hava teir fleiri ferðir framført á føroyska G! Festivalinum.
Mali á Summar-OL 2008
Mali luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Beijing, Kina, í døgunum 8. august til 24. august 2008. Í alt vóru tað 17 ítróttafólk úr Mali í 4 ítróttagreinum á Summar-OL 2008.
Innsbruck
thumb|360px|Innsbruck thumb|360px|Innsbruck Innsbruck er høvuðsstaðurin og størsti býur í lutstatinum Tirol í Eysturríki. Við ársbyrjan í 2019 vóru tað 132.110 fólk, sum búðu í Innsbruck. Áin Inn rennur ígjøgnum býin.
Innsbruck er universitetsbýur. Lærdi háskúlin varð settur á stovn í 1669.
Peloponnes
thumb|Kort yvir Peloponnes thumb|Fylgisveinamynd av Pelopennes. Nøvn eru sett á landspartar. thumb|Leivdirnar av einum teatri í tí forna [[Sparta.]] thumb|Leyvuportrið í Mykene. thumb|Korinth Veitin, sum skilir Pelopones frá tí norðara meginlandinum. Peloponnes (Grikskt mál: Πελοπόννησος / Peloponnisos) er ein hálvoyggj í Grikkalandi, sum er syðri helmingur av fastlandinum. Hálvoyggin er 21.549 km² til støddar, har búgva umleið 1.000.000 fólk. Peloponnes er bundin saman við norðara part av meginlandinum í Grikkalandi við einum 6,3 km breiðum tanga. Í 1893 bleiv ein kanal gjørd gjøgnum henda Korinttangan, veitin verður nevnd Kortinth Veitin (Korinth Kanalin). Hálvoyggin eitur eftir einari hetju, Pelops, sum er nevndu í einari søgn. Rómverjar nevndu hálvoynna Akhaia, tað navnið livir víðari við tað at tann norðast landsluturin eitur Akhaia. Í Miðøld varð hálvoyggin nevnd Morea, hildið verður at navnið sipar til at hálvoyggin á kortinum líkist einum morberjablaði.
Býir
Teir størstu nútíðar býir á Pelponnes eru hesir (tal av fólkum er frá 2011):
Støð frá fornøld
Peloponnes hevur nógv týdningarmikil fornaldar støð, sum kunnu dagfestast heilt aftur til Bronsuøldina og fram til Miðøld. Nøkur av teimum týdningarmestu eru:
Nelson Mandela
Nelson Rolihlahla Mandela (føddur 18. juli 1918 í Mvezo, Suðurafrika, deyður 5. desember 2013 í Pretoria) gjørdist forseti í Suðurafrika, og førdi landið burturúr apartheid-tíðini. Mandela sat sum politiskur fangi í 27 ár, og mong settu alla vón sína á hann. Dirvi, gløggu fyriskipanarevni og ósjálvsøkni trúskapur hansara vann honum virðing og hevur verið íblástur hjá óteljandi fólki um allan heim. Hann varð latin leysur í 1990, tá hevði hann sitið 27 ár í fongsli. Mandela fekk friðarheiðursløn Nobels í 1993. Tað eru skrivaðir 800 sangir um hann. Fleiri hundrað vegir, parkir og torg bera navn eftir honum. Tað eru settar upp standmyndir av honum um allan heim, tann síðsta á Trafalgar Square í London í 2009.
Millumnavn hansara ' Rolihlahla' merkir ófriðarkroppur. Hann er ein av teimum kendastu søguligu persónunum í nýggjari tíð. Hann bleiv útbúgvin á University College of Fort Hare og University of Witwatersrand, har hann gjørdi útbúgvingina sum løgfrøðingur lidna í 1942. Í 1944 luttók hann í ANC (African National Congress) og gjørdist leiðari har í 1949. Hann var apartheidsmótstøðumaður og stríddist nógv fyri, at fáa javnstøðu ímillum rasurnar. Men í 1964 bleiv hann dømdur lívstíðarfongsul, og kom at sita á Robben Island, sum liggur uttanfyri Cape Town. Har sat hann til 1982 og bleiv so fluttur til Pollsmoor Prison, har hann sat í 8 ár. Í 1990 valdi tann suðurafrikanski forsetin, F.W. de Klerk, at leyslata Mandela, og í 1993 fekk hann Friðarheiðursløn Nobels. Árið eftir (1994) varð hann valdur til forseta í Suðurafrika.
Apartheid
Í 1948 bleiv ein skipan gjørd í Suðurafrika fyri at skilja svørt og hvít at, ið kallaðist apartheid. Undir apartheid blivu menniskju deild í rasubólkar - teir størstu vóru Svørt, Hvít, Farvað og Asiatar - tey blivu atskilt við megi, útfrá teimum rasubólkunum, ið vóru. Tey hvítu høvdu valdið, og tey svørtu vóru rættuliga undirmett. Í bussunum sluppu tey svørtu illa nokk at sita niðri, og nógvastaðnis stóð “WHITES ONLY”. Um til dømis ein svartur maður neyðtók eina hvíta konu, kundi hann væntað at sita fleiri ár í gegli. Men um ein hvítur maður neyðtók eina svarta konu, so var tað lutfallsliga bara bakatellir, og eingin skoytti um tað. Endamálið við skipanini var, at tær ymsu rasurnar onkursvegna mentu seg betur við at liva hvør sær, søgdu tey.
Rumenia
Rumenia er lýðveldi í Evropa. Í norðri hevur Rumenia mark við Ukraina, í eystri við Moldova og Ukraina, í suðri við Bulgaria, og í vestri við Serbia og Ungarn.
Nicolae Ceauşescu í Rumenia var, til hann varð koyrdur frá í 1989, seinasti kommunistiski einræðisharrin í Evropa.
De Pijp
Location|thumb|right|De Pijp í Amsterdam thumb|260px|Sarphatipark í De Pijp De Pijp er ein býarpartur í Amsterdam. Býarparturin hevur 33 120 íbúgvar (2009).
Rumenia
Søga
Landið tók loysing frá Osmanska ríkinum í 1878, men kríggj hava havt við sær, at landamørkini fleiri ferðir eru flutt síðan tá.
Frá 1965, til hann varð rendur frá og avrættaður í 1989, stýrdi kommuninstaovastin Nicolae Ceauşescu (26. januar 1918 – 25. desember 1989) Rumenia. Hann var eirindaleysur einaræðisharri. Eitt av málum hansara var, at meiri fólk skuldi vera í landinum, og tí eggjaði hann konum at eiga mong børn, men mong vórðu so niðurundirkomin, at tey kundu ikki hava børnini og sendu tey á barnaheim. Summi børn vórðu ættleidd burtur, men enn eru mong børn á barnaheimi.
Fólkið
Í Rumenia eru mong ymisk fólkasløg; fjølmentastir eru rumenar, men har eru eisini ungarar, týskarar og sigoynarar, og við strondina við Svartahav, har ið nú eru mangir frítíðarstaðir, hava turkar og ukreinar búsett seg. Fyrr búði mesta fólkið á bygd og livdi av landbúnaði, men so hvørt ídnaðurin hevur ment seg, eru alt fleiri og fleiri fólk flutt til býirnar at búgva.
Nú á døgum búgva um 250 000 sigoynarar í Rumenia. Fyrr vóru sigoynarar flakkfólk, ið fóru víða um, men nú búgva teir flestu í útryðjunum í býunum og liva til dømis av at selja ross og gamalt jarn. Sigoynarar hava lívliga mentan, og teimum dámar væl dans og tónleik.
Landafrøði
Rumenia er av størstu londum í Evropa. Karpatafjøll eru sum ein ovurstórur bugur suður og eystur ígjøgnum landslutin Transsylvania. Norðan fyri og vestan fyri fjøllini er landsluturin Transsylvania. Lendið sunnan fyri og eystan fyri fjøllini er avbera fruktagott.
Búskapur
Í kollvelting í 1989 varð fyrilitsleysa kommunistsstýrið, ið hevði vanrøkt landið, felt. Síðan kollveltingina eru viðurskiftini batnað, men enn er Rumenia fátækt land, vinnuloysið er stórt og matur ógvuliga dýrur.
Mississippi
Staturin Mississippi (enskt: State of Mississippi) er stakríki í Sameindu Statunum við umleið 3 mió. íbúgvum. Jackson er høvuðsstaðurin og størsti býurin. Í norðri hevur Mississippi mark við Tennessee, í eystri við Alabama, í suðri og vestri við Louisiana, og í vestri við Arkansas. Í suðri liggur Meksikoflógva. Í 1790 bleiv Mississippi stakríki í USA. Eyknevni er Magnoliastaturin (enskt: The Magnolia State). Magnolia er eitt slag av kjarri.
Navnauppruni
Orðið "Mississippi" er antin úr einum ojibwe-indianskum navni Messipi, ið merkir “stór á”, algonkin-indianskt, Missi Sepe, ið merkir “Vatnanna faðir” ella chippewa-indianskt, Mici Zipi, ið merkir “Tann Stóra Áin.”
Søga
Fyrstu evropeisku niðursetumenninir í Mississippi gróvu í analoysi út mest sum allar gravheyggjar í Mississippi og beindu fyri týdningarmiklum prógvum, sum søgdu frá hvat var í teimum, og hvussu teir vórðu gjørdir.
FF Giza
FF Giza er eitt føroyskt fótbóltsfelag úr Tórshavn. Felagið spælir sínar dystir á vøllinum á Argjum. Felagið hevur sín uppruna úr Nólsoy, tað var stovnað 1. januar 1968 sum Nólsoyar Ítróttarfelag. 1. januar 2009 skiftið felagið navn til FF Giza. Í 2010 spældi FF Giza í 3. deild. Kappingarárið 2012 hava FF Giza og FC Hoyvík lagt feløgini saman, eftir at FC Hoyvík flutti niður í 2. deild, og Giza/Hoyvík spælir í 2. deild og 3. deild (minikapping) í 2012.
Roger Casement
thumb|right|220px Roger David Casement (1. september 1864 – 3. august 1916) var írskur diplomatur, mannarættinda stríðsmaður, tjóðskaparmaður og yrkjari. Hann er serliga kendur fyri sínar kanningar av mannarættindum í m.a. Kongo. Frá 1891 til 1913 var hann bretskur konsul í ymsum afrikonskum londum og í Brasil. Í 1911 varð hann sligin til riddara og fekk tittulin sir knýttan at navninum. Hann misti hendan tittul eftir, at hann varð dømdur og avrættaður sum landasvíkjari, tí hann undir 1. heimsbardaga royndi at fáa týskarar at hjálpa írum at loysa frá Stóra Bretlandi.
Heðin Arge Jensen
Heðin Arge Jensen starvaðist í nógv ár sum vertur í Útvarpi Føroya, serliga í tónleikasendingum. Hann gjørdi millum annað statussendingar á nýggjárinum, og ikki minst hittlistasendingina 15 tær bestu.
Heðin Arge er eisini kendur fyri at hava staðið fyri útvarpssendingini Leygarkvøld í studio 5. Sendingin snúði seg fyri ein stóran part um fótbólt, har gestir, saman við verti, tosaðu um enskan og altjóða fótbólt og høvdu kjak. Trúgvastu gestirnir vóru Finnur Helmsdal, Chelsea fjeppari, og Kári Annand Berg, Manchester United fjeppari, ið settu síni fingramerki á sendingina.
15 tær bestu
15 tær bestu er hittlistasending hjá Útvarpi Føroya. Sendingin byrjaði í 1968 við Kára Olsen sum verti.
Í fyrstuni fór atkvøðugreiðslan fram við at skriva og senda bræv til sendingina, og skúlar og aðrir stovnar fingu blankar atkvøðulistar sendandi, sum kundu margfaldast, útfyllast og sendast aftur til Útvarpið. Nú greiðir man atkvøðu beinleiðis á heimasíðuni hjá sendingini.
Sendingin hevur øll árini verður send leygarkvøld og endursend seinni í komandi vikuni.
Sosialdemokratiski flokkurin í Finnlandi
thumb|right|150px|SDP
Gass
Gass, ella náttúrugass er ein kolbasera loftevnis orkukelda sum man finnur undirjørðini.
Hotel Transylvania
Hotel Transylvania er ein animeraður Sony Pictures Animation familjufimur í 3D.
Søgugongd
Hotel Transylvania er ein filmur um eitt hotell, ið eitur Hotel Transylvania, sum Dracula eigur. Har búgva nógv monstur t.d. Frankenstein og kona hansara, ein mumia, ein gjøgnumsiktigur maður og mong onnur. Tey eru øll komin í føðingardagin hjá dóttir Dracula, ið er blivin 118 ár. Men ímeðan øll ræðandi monstrini enn eru á hotellinum, kemur eitt fólk har. Monstrini eru bangin fyri fólkum, men hetta fólkið er íklætt sum eitt monstur. Bara Dracula veit, at eitt menniskja er á hotellinum.
Sosialdemokratiski flokkurin í Finnlandi
Flokkurin varð settur á stovn í 1899 undir heitinum Finski arbeiðaraflokkurin, tó longu í 1903 fekk finski javnaðarflokkurin núverandi heitið SDP. Finski Javnaðarflokkkurin er í dag ein av teimum trimum stóru flokkunum í finska ríkisdegnum. Hinir stóru flokkarnir eru Sannir Finnar og Savningarflokkurin.
Á tjóðartingsvalinum í apríl mánaði 2019 vann SDP valið tepurt og gjørdist við 40 sessunum størsti flokkur í tjóðartinginum síðan 2003. Í juni mánaði skipaðu fimm flokkar nýggja stjórn í Finnlandi og Antti Rinne gjørdist forsætisráðharrin. Stjórnarkreppa førdi til at stjórnin varð umskipað í desember mánaði og Sanna Marin gjørdist nýggi forsætisráðharrin.
Á tjóðartingsvalinum í apríl mánaði 2023 gjørdist finski javnaðarflokkurin SDP, hóast framgongd nummar trý eftir Sonnu Finnar og Savningarflokkin. SDP fekk 19,9 prosent av atkvøðunum, sum gevur teimum 43 sessir í komandi ríkisdegnum.
Maria Eide Petersen
Maria Eide Petersen (fødd 14. januar 1894 í Nólsoy - 1994).
Rodos
Rodos (Grikskt: Ρόδος, Rodos, [ˈroðos]) er ein oyggj og ein býur í Grikkalandi. Oyggin er hin størsta í oyggjabólkinum Dodekanes (Tólvoyggjarnar). Høvuðsbýurin á Rodos eitur Rodos eins og oyggin, næststørsti býurin eitur Lindos. Umleið helmingurin av fólkunum búgva í Rodos býi. Býurin er m.a. kendur fyri Risan í Rodos (Kollosan), sum var risastór standmynd av sólgudinum Helios. Standmyndin varð gjørd í 3. øld áðrenn Krist og stóð í havnini á Rodos býi. Standmyndin var 30 metrar høg og var eitt av teimum sjey heimsins undrunum í fornøldini. Standmyndin brotnaði undir einum hørðum jarðskjálvta ár 226 áðrenn Krist. Í Mandraki havnini í Rodos býi, har standmyndin møguliga hevur staðið í fornøldini, eru nú tvær súlur við standmyndum av reinsdjórum. Súlurnar standa báðumegin við innsiglingina til havnina. Rodos er í eystur Egearahavinum, frástøðan til Turkaland er bert 18 km, meðan frástøðan til havnina í Pireus við Athen er 500 km. Rodos luttekur í Oyggjaleikum, sum er ítróttarstevna fyri oyggjasamfeløg. Rodos var vertur fyri leikunum í 2007.
Helsingforssáttmálin
thumb|23. mars 1962. Forsætisráðharrin í Finnlandi, Martti Miettunen, skrivar undir Helsingforssáttmálan. Helsingforssáttmálin ella Helsingforsavtalan er ein politisk avtala millum Danmark, Ísland, Noreg, Svøríki og Finnland, sum setir karmarnar um norðurlendska samstarvið. Føroyar eru við í hesum samstarvi, eins og Grønland og Áland.
Søga
Í 1962 varð Helsingforssáttmálin samtyktur, og varð hetta formliga grundarlagið fyri norðurlandasamstarvinum. Sáttmálin ásetti seks samstarvsøkir: rættar-, mentanar-, almanna-, fíggjar-, flutnings- og umhvørvisøki. Samstarvið kom síðan at fevna um samstarv á øllum stjórnarøkjum uttan trygdar-, verju- og uttanríkispolitikk.
Helsingforssáttmálin varð undirritaður 23. mars í 1962 (Norðurlandadagurin) og kom í gildi tann 1. juli sama ár. Síðan tá er sáttmálin broyttur fleiri ferðir (13. februar 1971, 11. mars 1974, 15. juni 1983, 6. mai 1985, 21. august 1991, 18. mars 1993 og 29. september 1995).
Fyri at vinna Føroyum fullgildigan limaskap í Norðurlandaráðnum og norðurlendska ráðharraráðnum, eru fortreytirnar, at øll tey fimm Norðurlondini, sum eru sjálvstøðug, vilja broyta Helsingforssáttmálan.
Oussama Mellouli
thumb|Oussama Mellouli Oussama Mellouli (føddur 16. februar 1984) er tunesiskur svimjari, hann svimur frísvimjing og blandað. Hann hevur kelinavnið Ous. Mellouli venur í USA við USC Trojans á lærda háskúlanum í Suður Kalifornia (University of Southern California).
Lívsleiðin í altjóða svimjing
Mellouli hevur sett afrikanskt met. Í 2009 gjørdist hann heimsmeistari í 1500 metrum frí á Heimsmeistarastevnuni 2009 í Italia við tíðini 14:37.28. Føroyski Pál Joensen svam eisini í somu kapping, hann gjørdist nummar 17. Mellouli vann tvey silvur heiðursmerki í somu heimsmeistarakapping í 800 metrar frí og 400 metrar frí. Hann vann gull í 1500 frí á summar Olympiaduni í 2008. Mellouli vann heiðursmerki í 2007, men seinni misti hann tey, tí altjóða svimjisambandi fann útav, at roynd varð tikin av Mellouli í 2006, og at henda royndin var positiv, tvs. at Mellouli hevði nýtt eitt ólóligt doping evni. Svimjisambandi í Tunesia valdi tó bert at geva honum ávaring, men FINA vildi hava harðari revsing, so málið fór til CAS dómsstólin (Court of Arbitration for Sport), og soleiðis endaði tað við, at heiðursmerkini, sum Mellouli vann í 2007 vóru tikin frá honum. Sí annars yvirlitið niðanfyri yvir nøkur av týdningarmiklastu úrslitunum hjá Oussama Mellouli.
Taipei
Taipei (kinesiskt 台北市, pinyin: Táibĕi Shì, taivanskt Tâi-pak) er høvuðsstaður hjá Taivan og størsti býur í landinum. Taipei liggur norðast á oynni. Í 2016 búðu har uml. 23,5 mió fólk.
Almenn upplýsing
Taipei býur er sjálvstýrandi kommuna og hoyrir administrativt beinleiðis undir stjórnini í Taivan. Býurin er ikki partur av, men er umgirdur av Nýggja Taipai kommunu. Taipai liggur 25 km í ein útsynning av havnabýnum Keelung. Tað mesta av býnum liggur í Taipei Basin.
Taipei hevur verið høvuðsstaður Taivans síðan lýðveldið misti valdi yvir meginlands Kina í 1949 eftir borgarakríggið. Taipei er tann politiski, búskaparligi, útbúgvingarligi og mentanarligi miðdepilin í Taivan, og ein av stórbýunum í kinesiskttalandi heiminum. Býurin verður sagdur at ver ein heimsbýur, og er ein partur av teimum størru hátøkniligu ídnaðarøkjunum. Jarnbreytir, skjóttgangandi tok, motorvegir, flogvøllir og bussleiðir sameina  Taipei við allar partar av oynni. Býurin hevur tveir flogvøllir – Taipei Songshan og Taiwan Taoyuan. Taipei hevur stórt ídnaðarvirksemi innan elektronikk, tekstil, metall, skipasmiðju og motorsúkklur.
Taipei hevur fleiri heimskend arkitektonisk og mentanarlig eyðkenni, teirra millum eru Taipei 101, Chiang Kai-shek Memorial Hall, Dalongdong Baoan Temple, Hsing Tian Kong, Mengjia Longshan Temple, National Palace Museum, Presidential Office Building, Taipei Guest House, Ximending, umframt fleiri náttarmarknaðir ið liggja spjaddir kring býin. Náttúrlig eyðkenni sum t.d. Maokong, Yangmingshan, og heitar keldur eru eisini vælkendar av vitjandi úr øðrum londum.
Landafrøði
thumb|left|Býurin Taipei, sæddur frá Maokong. Taipei City liggur í Taipei Basin í norðara parti av Taivan. Býurin hevur mark til Xindian-ánna móti suðri og Tamsui-ánni móti vestri.
Tveir fjallatoppar, Cising-fjallið og Mt. Datun, hevja seg í ein landnyrðing av býnum. Cising-fjallið liggur á vulkansku Tatun-fjallarøðini og er tað hægsta fjallið á tromini á Taipei Basin, har hægsta punktið er 1200 metrar. Hægsti tindurin á Mt. Datuner 1092 metrar. Hesi fyrrverandi gosfjøllini forma vestara partin av Yangmingshan Tjóðarparkini, ið er frá Mt. Datun norður til Mt. Caigongkeng (菜公坑山).
Í landsynningshorninum av býnum liggja Songshan-heyggjarnir og Qingshui-gjógvin, ið forma eina forðan av gróðrarmiklum skógi.
Søga
Fólk frá Ketagalanstammuni vóru tey fyrstu, ið búðu í økinum, har ið Taipei liggur í dag. Hankinesarar úr Fujian komu hagar longu í 1709. Í 1894 gjørdist býurin høvuðsstaður Taivans. Í 1895 vunnu japanarar oynna, ið tá fekk navnið Taihoku. Býurin gjørdist tá høvuðsstaður fyri tað japanska stýri og mentist til ein fyrisitingarligan miðdepil á oynni.
Japanar vóru millum tey lond ið taptu seinna heimsbardaga, og oyggin kom aftur undir kinesiskt stýri. Eftir at Kuomintang tapti í kinesiska borgarakrígnum flýddu tey til Taiwan. Har víðariførdu teir Lýðveldi Kina, og Taipei gjørdist fyribils høvuðsstaður. Eftir hetta vaks býurin nakað. Í fyrru helvt av 1960-árunum vaks fólkatalið til yvir ein millión. Mitt í 1970-árunum lá fólkatalið um tvær milliónir. Síðan minkaði fólkavøksturin eina tíð.