cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evangeliið eftir Jóhannes
Eyðkenni
thumb|right|220px|Hjá Jóhannesi stendur, at [[Maria Magdalena hittir hin upprisna Jesus, ið seinni eisini sýndi seg fyri lærusveinunum.]] Evangeliið eftir Jóhannes skilur seg á mangan hátt úr hinum trimum fyrstu evangeliunum. Munin gruna vit til dømis hvar Jesus gjørdi gerning sín, hvussu leingi Jesus gjørdi gerning sín, hvat hann segði, og hvussu hann segði tað. Í summum lutum líkist evangeliið eftir Jóhannes burtur úr evangeliunum eftir hinar tríggjar. Teir tala mest um virki hansara í Galilea, meðan Jóhannes talar um virki hansara í Jerúsalem og í Judea. Jóhannes sær frelsuna sum nakað, hann eigur her og nú. Hann hevur sannroynt hana í roynd og veru. Teir samskygdu siga mest um virksemi Jesu í Galilea, men Jóhannes leggur ein stóran part av virksemi Jesu í Jerúsalem og í Júdea, har hann dvaldist tær ymisku høgtíðirnar. Tá ið vit lesa teir samskygdu, fáa vit ikki greiða hugmynd av, hvussu leingi Jesus alment virkaði. Høvdu vit til dømis bara átt Evangeliið eftir Markus, høvdu vit hildið, at Jesus bara prædikaði í eitt ár. Men sbrt. evangeliinum eftir Jóhannes, so vardi virksemi hansara í minsta lagi trý ár. Tað sæst m.a. av upplýsingunum um hátíðarferðirnar í 2:13, 5:1, 7:2, 12:12, 6:4, og 10:22.
Tað ber eisini til at staðfesta, at Jesus talar á ein annan hátt í evangeliinum eftir Jóhannes. Tað er ikki bara viðvíkjandi innihaldinum, men eisini í bæði skrivingarlagi og sniði. Tað man summpart standast av, hvønn hann vendir sær til: átrúnaligu oddamenninar í Jerúsalem, og serliga trúnaðarfylgið sítt, lærusveinarnar. Men fyrst og fremst kemst tað av, at Jesu læra og lív sæst av tí, ið seinni hendi - deyði hansara og uppreisn. Tað eyðkennir eisini Jóhannes, at hann førir fram Jesu undur sum tekn. Tey skulu vísa á, hvør Jesus veruliga er sbrt 2:11. Tí tengja hesi tekin seg ofta at eini samrøðu sum grøðingina við Betesda hylin í kap. fimm ella hin blindfødda í kap. 9, ella at talum til dømis ta ferðina, hann mettaði hini mongu og við grøv Lásarusar.
Porkeris kommuna
150px|right|Porkeri clear|150px|right|Porkeri Porkeris kommuna, kommuna í Suðuroynni.
Evangeliið eftir Jóhannes
Innihald
thumb|left|220px|Heilaga kvøldmáltíðin var seinastu ferð, Jesus sat til borðs við lærusveinunum í [[Jerúsalem, áðrenn hann var tikin.]] Tað hevur 21 kapitlar. Fyrsti kap. byrjar við hátíðarligum orðum um orðið, sum var frá upphavi, og orðið var Gud. So kemur vitnisburður Jóhannesar Doypara um Jesus: "Hygg Lamb Guds". So kemur kall lærisveinanna. Í kap. 2 er sagt frá brúdleypinum í Kána, og tá Jesus rak alt, sum hann ikki vildi hava har, út úr templinum. Í kap. 3 er sagt frá samtalu millum Jesus og Nikodemus, og so frá v. 25 annar vitnisburður Jóhannesar Doypara um Jesus. Í kap. 4 er tað kvinnan við brunnin í Sámária og um høvuðsmannin í Kapernaum. Í kap. 5 lesa vit um mannin, sum grøddur varð við Betesdahylin og harrans Jesusar egnu talu, v. 19–47. Í kap. seks er sagt frá, tá harrin mettar hini 5000 og gongur á vatninum. So greiðir hann eisini frá, at hann er breyð lívsins. Kap. 7 sigur frá Jesusi í Jerúsalem á leyvsalahøgtíðini. Kap. 8 sigur frá kvinnuni, sum tikin var í hori, og harrin talar um seg sjálvan sum ljós heimsins. Kap. 9 sigur frá manninum, sum føddur var blindur.
Kap. 10: Harrin talar um seg sjálvan sum hin góða hirðan, og tempulvígsluhøgtíðina. Kap. 11: Lazarus doyr og verður reistur upp. Ráð jødanna ger av at drepa Jesus. Kap. 12. Jesus verður salvaður í Betania. Jesus kemur inn í Jerúsalem og síðsti vitnisburður hansara fyri almenninginum. 13. kap.: Fótatvátturin. Jesus sigur frá, hvør, ið fer at svíkja hann. Hitt nýggja boðið. Jesus sigur, at Pætur fer at avnokta hann. Kap. 13:31–16:33: Síðsta røða Jesusar til ápostlarnar, áðrenn hann leið. Kap. 17: Bøn Jesusar fyri sínum. Kap. 18: Jesus í Getsemane. Jesus verður tikin. Pætur avnoktar hann. Jesus fyri Pontius Pilatusi. Kap. 19: Jesus verður dømdur og krossfestur; hann verður jarðaður. Kap. 20: Uppreisn Jesusar. Hann opinberar seg fyri Mariu Magdalenu, fyri hinum ellivu og fyri Tummasi. Kap. 21: Jesus opinberar seg triðju ferð fyri lærisveinunum.
Felliskráka
Felliskráka (frøðiheiti - Corvus frugilegus)
Aðalbláber
thumb|right|260px|Aðalbláber. Aðalbláberini (Vaccinium myrtillus) hoyra til lyngættina. Í Føroyum vaksa tey um alt landið á turrlendi, serliga við brattar áarbakkar ella við steinar. Smárunnar við misstøddum, fjaðuræðraðum bløðum, ið eru summargrøn, eggvaksin, smátent, tunn, ljósagrøn báðumegin. Greinarnar strentar. Blómurnar einstakar frá blaðgripunum; krúnan bøllut, krukkuvaksin; flipparnir útábrettir. Fruktin eitt ber við 4-5 frærúmum. Blóman er reyð á liti; berið blátt ella reytt, sevjumikið. Veksur í haga, homrum og gjáum.
Evangeliið eftir Jóhannes
Innihald
===  Sundurbýti ===
Universidade do Estado de Minas Gerais
Universidade do Estado de Minas Gerais í Brasil varð sett á stovn í 1989 og er ein lærdur háskúli í Belo Horizonte, Minas Gerais, Brasil.
Evangeliið eftir Jóhannes
Innihald
1. Inngangur a. Forljóð 1:1-1:18 b. Jóhannes Doyparin og Jesus 1:10-1:51 c. Jesu fyrsta undur 2:1-2:12 2. Jesus opinberar seg fyri fólkinum a. a. Í Jerúsalem fyrstu ferð 2:13-3:36, aðru ferð 5:1, triðju ferð 7:10-10:39 og seinastu ferð 11.-12. kap. b. Í Sámária 4:1-4:42 c. Í Galilea fyrstu ferð 4:43-4:54, aðru ferð 6:1-7:9. d. Í Perea 10:40-42 3. Jesus opinberar seg fyri lærusveinunum a. a. Í kvøldmáltíðarstovuni 13:1-17:26 b. Í líðing síni á krossinum 18:1-19:42 c. Eftir uppreisn sína 20:1-21:25
== Sí eisini   ==
Shake It Up: I Love Dance
Shake It Up: I Heart Dance (Shake It Up: I <3 Dance) er triðja soundtrack fyri Disney Channel Original Series Shake It Up. Føroyska fyritøkan Baroli Music sum Bárður Háberg og Óli Jógvansson eiga, hevur verið við til at skriva, framleiða og miksa tveir av sangunum á fløguni/soundtrack'inum. Shake It Up: I love Dance kom út 5. mars 2013. Tónleikaútgávan hevur artistar, sum eru blivin kend á Disney Channel, eitt nú Bella Thorne, Zendaya, Bridgit Mendler, McClain Sisters, Caroline Sunshine, Roshon Fegan, Selena Gomez og Coco Jones. Sangirnir sum føroyingarnir Bárður og Jógvan eiga stóran leiklut í hava heitini: "Afterparty" og "Future Sounds Like Us".
Løgini á tónleikaútgávuni við filmstónleikinum
Listin við løgum varð avdúkaður 23. januar 2013.
Hadsten kommuna
Hadsten kommuna (danskt: Hadsten Kommune), er ein kommuna í Århus Amt í Danmark.
Radon
Radon er eitt frumevni, ið er nummar 86 í skeiðbundnu skipaninini og hoyrir til bólkin óvirkin gass.
North West
North West (setswana: Bokone Bophirima, afrikaans: Noord-wes, sesotho: Leboa-Bodikela) er ein landslutur í Suðurafrika.
Mahikeng er høvuðsstaður í landslutinum og størstu býir eru Klerksdorp, Rustenburg og Mahikeng. 70.4% av fólkunum tosa tswana, 9.0% afrikaans og 5.8% sesotho.
Landsluturin varð stovnaður í 1994. Partar av táverandi landslutunum Cape og Transvaal vórðu samanlagdir til tann nýggja landslutin North West.
Stúvgjør
Stúvgjør (frøðiheiti - Podilymbus podiceps)
Polonium
Polonium er eitt frumevni, ið er nummar 84 og er merkt Po í skeiðbundnu skipaninini.
Polonium var uppdaga í Juli 1898 av Mariu Sklodowska-Curie og Pierre Curie sum nevndu tað eftir Pólland sum var heimlandi hjá Mariu.
Heimstaðarrættur
Serrættindi hjá borgarum í einum sjálvstýrandi ríkisluti. Dømi: Hembygdsrätt í Álandi.
Løgdømi
Tað umveldið, har ein ávís lóggáva er galdandi.
Hvannasunds kommuna
Søga
thumb Hvannasunds kommuna var í 1872 partur av Norðoya Prestagjdalds kommunu. Í 1908 var Hvannasunds kommuna uppi í Viðareiðis, Fugloyar og Svínoyar sóknar kommunu. Í 1950 gjørdust tær seks bygdirnar við Hvannasund til Hvannasunds kommunu. Hesar seks bygdirnar eru: Múli, Fossá, Norðdepli, Depli, Norðtoftir og Hvannasund. Fossá (nú avtoftað) og Norðdepli eru niðurseturbygdir frá 1866-68. Hinar fýra bygdirnar eru aldargamlar. Múli er nevnd í Hundabrævinum frá 1300-talinum. Í Depli stendur friðaður garður. Hesin er frá 1815. Hvannasunds kommuna er sum flestu gomlu kommunur í Føroyum broyttar frá gamla bóndasamfelagnum til fiskivinnu- og ídnaðarsamfelag. Vinnulívið í kommununi er nærum alt fiskivinna og útróður. Havnaviðurskiftini eru góð. Í 1963 varð flakavirki bygt í Norðdepli. Síðani bergholini vóru gjørd í 1967, er samvinnan við Klaksvíkinga vorðin sera stór. Koyrdar verða bæði virkaðar og óvirkaðar vørur millum kommunurnar. Tvey stór alibrúk eru í kommununi, eitt hvørju megin byrgingina. Samferðslukervið er væl útbygt. Koyrandi er millum allar bygdir í kommununi. Í 1974 kom byrging um Hvannasund, so Borðoyggin og Viðoyggin vórðu samanbundnar. Rutubáturin út til Svínoyar og Fugloyar siglir út frá Hvannasundi. Sjálvt um roynt varð at stovna skúla eystan Múla í 1737, kom ikki gongd á fyrr enn í 1835. Tá fór viðingur, giftur á Toftum (Norðtoftum), at lesa við børnunum á Toftum, Depli og Múla. Í 1837 fór annar viðingur at lesa við børnunum á Viðareiði og Hvannasundi. Í 1895 varð skúli bygdur í Norðdepli, og hesin stendur uppi enn. Børnini í Hvannasundi vórðu rógvin í skúla, og hini noyddust at ganga. Skúli varð so aftur bygdur í Hvannasundi í 1932. Hesin er í dag kommunuskrivstova. Í 1985 varð nýggjur skúli bygdur á Fossánesi, og her ganga nú øll børnini í kommununi í skúla til og við 7. skúlaár. Skúlabørnini í framhaldsdeildini verða koyrd til Klaksvíkar.
Lionel Messi
Lionel Andrés Messi (føddur 24. juni 1987) er ein argentinskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri franska felagið Paris Saint-Germain F.C. og A-landsliðið hjá Argentina. Í 2007 varð hann tilnevndur FIFA World Player of the Year saman við Kaká og Cristiano Ronaldo, Messi gjørdist nummar tvey. Í 2008 gjørdist hann eisini nummar tvey. Í 2009 varð hann fyri triðju ferð tilnevndur FIFA World Player of the Year og hesaferð vann hann og kann tí sigast at vera heimsins besti fótbólts spælari í 2009. Tann 5. august í 2021 boðaði felagið, sum Lionel Messi hevur havt tilknýti til í 21 ár, Barcelona F.C., at felagið ikki megnaði at gera nýggjan sáttmála við hann.
Hvannasunds kommuna
Jørðin
thumb|left|[[Norðdepil, Hvannasund og Viðoys.]] Í Hvannasundi er øll jørðin kongsjørð, meðan øll jørðin í Norðdepli er ogn.
253 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Hvannasunds kommuna
Jørðin
Hvannasund er fyrndarbygd. Fýra fýramarkað festir eru í bygdini. Hetta eru ikki stór festir – 90 áseyðir hvørt – men afturat eini aðrari inntøku, ber til.
Fyrr var jarðarskipanin í Hvannasundi soleiðis, at festararnir áttu ein fjórðing í hvørjum hagaparti, men soleiðis er ikki longur. Jørðin varð skift fyri kortum, og tað hevði við sær, at hvør festari hevur sín haga. Hetta ger tað samstundis høgligari hjá hvørjum einstøkum festara, sum ikki longur nýtist at ganga á fjall so ofta, sum frammanundan.
Lionel Messi
Barcelona
''Dagført 30. januar 2013''
253 f.Kr.
Áratíggju: 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. - 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr.
Hvannasunds kommuna
Jørðin
Norðdepil er niðurseturbygd. Sambært gomlum bókum vóru tveir hagapartar í Depli – fýra merkur hvør.
253 f.Kr.
Árstal: 258 f.Kr. 257 f.Kr. 256 f.Kr. 255 f.Kr. 254 f.Kr. - 253 f.Kr. - 252 f.Kr. 251 f.Kr. 250 f.Kr. 249 f.Kr. 248 f.Kr.
Hvannasunds kommuna
Jørðin
Bøkurnar siga, at hagapartarnir vóru kallaðir Depli for sønden og Depli for norden. Í tí syðra partinum er ein partur kongs, men í norðara parti er alt ogn.
Sosiolekt
Sosiolekt er málføri, sum er knýtt at ávísum sosialum bólki, til dømis einum vinabólki ella ávísum frítíðarvirksemi.
Sushi
thumb|Sushi Sushi (japanskt: 寿司) er japanskur matur, ið er gjørt av fiski og rísi.
Miðveldi
Høvuðslandið í ríki við fleiri londum ella høvuðslandið í ríki við atlondum. Hjálandaveldi, tá talan er um eina hjálandastøðu. Í danska kongsríkinum er Danmark miðveldi mótvegis Føroyum og Grønlandi.
Hinnerup kommuna
Hinnerup kommuna (danskt: Hinnerup kommune), er ein kommuna í Århus Amt í Danmark.
Allan Mørkøre
right|200px Allan Mørkøre (føddur 22. nov. í 1971) er ein føroyskur fótbóltsspælari (miðvallaleikari) og venjari. Allan er mest kendur frá føroyska landsliðnum, hann hevur millum annað skorað móti dananum Peter Schmeichel, sum var málmaður á danska fótbóltsmanslandsliðnum og bæði í 1992 og 1993 varð útnevndur heimsins besti málmaður. Allan er útbúgvin pedagogur og hevur arbeitt á barnagarði í fleiri ár. Beiggi Allan, Kurt Mørkøre, er eisini kendur frá føroyska A-landsliðnum í fótbólti.
Leikari á føroyska A-landsliðnum
Allan Mørkøre hevur spælt 54 dystir fyri føroyska landsliðið í tíðarskeiðnum 1990 til 2001. Hetta tíðarskeiðið hevur Allan skorað eitt mál fyri Føroyar.
Venjari
Allan Mørkøre var leikandi venjari hjá bestu deildini hjá AB í nøkur ár, fram til 2010 Síðsta árið spældi hann ikki við liðnum. Í august 2010 gjørdist Allan Mørkøre høvuðsvenjari hjá B36. Sigfríður Clementsen var venjari áðrenn hann. Í 2011 var hann venjari hjá næstbesta liðnum hjá HB. Í 2012 er hann venjari hjá B71, sum spælir í 1. deild.
Øsgrá gjør
Øsgrá gjør (frøðiheiti - Podiceps grisegena)
Ber
thumb|right|220px Ber eru sevjumiklar, ektaðar fruktir og hava nógv fræ. Vínberjasløgini eru fleiri enn 5.000. Vínberini verða nýtt til vín. Turkað eita tey rosinur.
Grenaa kommuna
Grenaa kommuna (danskt: Grenaa kommune), er ein kommuna í Århus Amt í Danmark.
Føroyskur klokkulyngur
thumb|right|260px|Føroyskur klokkulyngur Føroyskur klokkulyngur (frøðiheiti Erica cinerea) hevur heldur fínar runnar, stívhærdar. Tær ungu greinarnar eru snøggar. Bløðini smøl, sita í 4-tals kransum, kertilhærd, grøn vetur og summar. Blómurnar í klasum, heldur fáblømd, og ikki berir í erva. Bikarið grønt og nógv styttri enn krúnan, sum er klokkuvaksin, korkareyð og atholvd í erva. Føroyskur klokkulyngur verður upp í 10-40 cm.
Nógv grindur runnur. Bløðini 3 og 3 í somu hædd á legginum, 4-5 mm long, dimmgrøn; blaðrendurnar afturábrettar. Bikarbløðini nógv styttri enn tann dimmreyða, klokkuvaksna krúnan; 3 smá hábløð liggja upp at bikarinum. Bl. í august. Veksur á heldur turrum heiðalendi, næstan bara niðarlaga, niðan fyri 300 m.
Ein av eyðkennisplantunum fyri lyngheiðar er klokkulyngur. Hann veksur einans á teimum turrastu lyngheiðunum í Føroyum, og ongantíð oman fyri 200 m. hædd.
Heiðabláber
thumb|right|260px|Heiðabláber Heiðabláber (frøðiheiti: Vaccinium uliginosum) veksur á heiðalendi og í homrum. Blágrøn bløð, sum detta av um heystið, øvut eggvaksin. Blaðrondin eitt sindur afturábrett. Krúnan rund til klokkuvaksin, vanliga 1-3 blómur saman. Krúnubløðini hvít til ljósareyð, berið ljósablátt, men plantan fruktar neyvan í Føroyum.
Plantur
thumb|right|220px Í øllum londum vaksa plantur, ið prýða og hugtaka fólk, og grønmeti, ið smakkar væl. Nógvur heilivágur verður vunnin úr plantum, til dømis verður hjartaheilivágur vunnin úr digitalisplantuni og morfin úr dreymsólju. Plantur kunnu vera ersmáar algur ella ovurstór furutrø, ið kunnu vera enn 100 m. Allar plantur hava tey frálíku evni at taka orku úr sólarljósinum. Henda umgerð nevnist ljóssamruni, og hann trytar øllum vøkstri. Vit vita um eini 400 000 plantusløg, tað veri seg alfagrar prýðisblómur ella grønmeti. Nógv plantusløg eru eisini ikki staðfest enn, serliga í tropulondum, sum til dømis í Brasil. Nú á døgum eru 25 000 ymisk blómur, trø og aðrar plantur um at verða týnd, tí stór øki verða oydd.
Flestallar plantur hava kynjaða nøring. Sáðið av sáðberunum gitir eggini í sáðgongini, og tey búnast so til fræ. Summar plantur, til dømis eplið, nørast ókynað. Úr seteplinum vaksa leggkýli, ið verða nýggj epli. Úr teimum veksur nýggjur slokkur aftur um várið. Úr moðurplantuni vaksa langir siðusprotar, renningar, sum festa rót, og úr teimum vaksa so nýggjar plantur. Hetta er ókynað nøring.
Pengapolitikkur
Pengapolitikkur snýr seg um at tryggja ein javnan og støðugan búskaparvøkstur við at skapa tryggleika í penga- og fíggjarviðurskiftum. Pengapolitikkur verður rikin av einum óheftum aðalbanka. Amboðini eru t.d. áseting av rentu og ymiskar reglugerðir fyri fíggingarvirksemi.
Vuelta a España 2014
Vuelta a España 2014 fór fram millum 23. august og 14. september 2014 og var tann 69. útgávan av kappingini.
Lið
Tey 18 UCI World Tour liðini fingu sjálvsagdan rætt at byrja í kappingini; fýra wildcard-lið vóru eisini boðin við.
†: UCI Pro Continental lið ið vóru boðin við
150-árini f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. - 2. øld f.Kr. - 1. øld
Áratíggju: 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. - 150-árini f.Kr. - 140-árini f.Kr. 130-árini f.Kr. 120-árini f.Kr. 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr.
Ár: 159 f.Kr. 158 f.Kr. 157 f.Kr. 156 f.Kr. 155 f.Kr. 154 f.Kr. 153 f.Kr. 152 f.Kr. 151 f.Kr. 150 f.Kr.
Michel Foucault
Michel Foucault (føddur 15. oktober 1926, deyður 25. juni 1984) var ein franskur heimspekingur.
Protestantisma
Protestantiska læran tók seg upp í Týsklandi. Um 1560 var kristna læran í Evropa farin í tvíningar, ta protestantisku og ta katólsku. Fyrst í 16. øld hildu summi kristin, at Rómversk-katólska kirkjan ikki longur livdi eftir Jesu læru. Á odda í mótmælunum gekk týski munkurin, Martin Luther, og mong fóru í part við honum. Tey tóku seg úr rómversk-katólsku kirkjuni og byrjaðu eina rørslu, trúbotina. Trúbotin kom til Føroya í 1538. Nógvir týskir fúrstar tóku við nýggju læruni, so fingu teir loyst seg úr valdi pávans og keisarans í Rómverska ríkinum (hin katólski politiski valdsharrin).
Flestu kristnu, sum ikki eru í katólsku ella ortodoksu kirkjuni, eru protestantar. Flestir føroyingar eru limir í fólkakirkjuni, sum er protestantisk (evangelisk-luthersk). Summar protestantiskar kirkjur eru evangeliskt-lutherskar, aðrar reformertar.
25. desember
25. desember er dagur 359 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 360 um skotár er). 6 dagar eru eftir av árinum.
Hamilcar Barca
Hamilcar Barca (ca. 275 – 228 f.Kr.) var ein Kartanskur leiðari. Hann var pápi at tí kenda Hannibal. Hann grundlegði býin Barcelona í triðju øld f.kr.
Forseti Sambandsríki Amerika
thumb|right|200px|Skallaørnin er í tjóðarskildrinum hjá [[USA.]] Forsetin í USA hevur tann størsta stjórasessin í USA. Joe Biden er núverandi forseti í USA, hann varð valdur tann 3. november 2020. USA er tað fyrsta landið sum fekk sær forseta. Í USA eru fleiri politiskir flokkar, men síðani 1853 hava allar forsetarnir komnir frá entin Republikanska Flokkinum ella Demokratiska Flokkinum. Stjórnin heldur til í Washington DC, har forsetin og húski hansara búgva í Hvítu Húsunum. Um tú ikki ert føddur í USA, kanst tú ikki vera forseti í landinum. Eisini er krav um, at forsetin skal vera minst 35 ára gamal og hava búð í USA í meira enn fjúrtan ár. Soleiðis sigur amerikanska grundlógin.
Ríkisrættarmál
thumb|right|260px|Á myndini verða 100 senatorar tiknir í eið sum juristar í sambandi við ríkisrættarmálið móti Bill Clinton. Í USA eru tveir hættir at reka forsetar úr sínum embæti móti teirra vilja. Annar er, at ríkisrættarmál (en.: impeachment) verður ført móti forsetanum, og at hann har verður funnin sekur. Hin er, at forsetin verður mettur at verða óegnaður, av ein-hvørjari orsøk, at røkja starv sítt. Fyri at fáa forsetan mettan sum óegnaðan krevst, at varaforsetin, saman við helmingurin av ráðharrunum í stjórnini, geva boð til Kongressina um, at forsetin ikki longur er egnaður at røkja embæti sítt. Henda áseting er at finna í stykki 4 í 25. ískoytinum til amerikonsku grundlógina, men hon hevur ongantíð enn verið nýtt.
Men ríkisrættarmál hava tó verið roynd móti forsetum í USA. Síðani stovnanina av forsetaembætinum í 1789 eru ríkisrættarmál innleidd móti trimum forsetum, har tvey av hesum endaðu við dómi - og báðu ferðirnar blivu forsetarnir frídømdir. Fyri at reka ein forseta úr sínum embæti við ríkisrættarmáli krevst, at forsetin verður funnin sekur í at hava framt svík, tikið ímóti mutri, ella hevur framt onnur brotsverk ella misbrot. Men hóast orðingin er ógvuliga breið, so er hon bert ætlað til álvarslig brot á embætisførsluna hjá forsetanum.
Verður ein funnin sekur í einum ríkisrættarmáli, verður ein rikin úr sínum embæti, og verður bannaður at fáa nýtt føderalt embæti fyri lívstíð. Men ríkisrættarmál taka einans støðu til embætisspurningin, ríkisrættarmál taka ikki støðu til, um ein eisini skal dømast at rinda endurgjald, ella kanska enntá dømast í fongsul. Men tað er einki sum forðar fyri, at frákoyrdi forsetin seinni verður dømdur at rinda endurgjald ella dømdur fongsulsrevsing fyri tey brot, hann framdi í sínum embæti.
Tann fyrsti forsetin, sum var ákærdur í ríkisrættarmáli, varð Andrew Johnson í 1868, og tann næsti og seinasti forsetin higartil, var Bill Clinton í 1998. Báðir blivu funnir ósekir í teirra ríkisrættarmálum.
Bókasavn
Bókasavn sum sína stjórnartíðina hjá ymisku forsetunum eru bygd síðan Franklin D. Roosevelt varð forseti. Eftir stóra krakki í Wallstreet staðfesti táverandi forsetin Roosevelt at hann hevði nógv áhugavert søguligt skjalatilfar á kontóri sínum. "Vit mugu lata almenningin síggja hvat tað er sum forsetar fáast við, hvørja ráðgeving hann fær og hvørji mál vóru framd og ikki", staðfesti Roosevelt. Síðani var ein lóg samtykt har tað áliggur forsetanum sjálvum at útvega fígging til byggingina av bókasavninum og síðani tekur staturin yvir raksturin.
Drápsroyndir
Íalt hava 17 forsetar i USA verið fyri drápsroynd. Fýra teirra vórðu dripnir, meðan tveir fingu mein.
880-árini
Øldir: 8. øld - 9. øld - 10. øld
Áratíggju: 830-árini 840-árini 850-árini 860-árini 870-árini - 880-árini - 890-árini 900-árini 910-árini 920-árini 930-árini
Ár: 880 881 882 883 884 885 886 887 888 889
Caroline Sunshine
250px|thumbnail|Caroline Sunshine í 2012 Caroline Sunshine (fødd 5. september 1995) er ein sjónleikari, dansari og songkvinna úr USA. Hon er best kend fyri sín leiklut sum Barbara Winslow í Fox familjufilminum, Marmaduke, og fyri sín leiklut sum tann smarta evropeiska skiftislesandi Tinka Hessenheffer í skemtisjónvarpsrøðini Shake It Up á Disney Channel. Hon hevur eitt nú sungið sangin Afterparty á soundtrack útgávuni Shake It Up: I Love Dance, sangin hava føroyski Bárður Háberg úr føroysku fyritøkuni Baroli Music og Scott Krippayne skrivað.
254 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. - 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr.
Fosfor
Fosfor er eitt frumevni, ið er nummar 15 í skeiðbundnu skipaninini.
Ross
thumb|Hestar eru einnig notuð í íþróttum. Ross ella hestur (kvæðamál hors) (latín Equus caballus) er eitt stórt súgdjór ið hoyrir til hópin hovdýr. Rossið varð tað seinasta stóra djórið, ið varð tamt. Tað var fyri umleið 6000 árum síðan, so rossið og menniskjað heva fylgst langa leið saman. Fyri summi er rossið frítíðarítriv og stuttleiki, fyri onnur ítróttur; og so eru tað tey, ið ikki høvdu kunnað livað uttan at hava rossið sum arbeiðsdjór og til flutnings. Menniskjan fór undir at temja rossið uml. 4000 ár fyri Krist, og 1000 ár seinni vóru tamross vanlig nógvastaðni. Í 3000 ár vóru rossini einasta álit til flutnings. Fyrr var hesturin nærri lívinum hjá teim flestu enn í dag. Hesturin varð nýttur sum ferðingarross, sum arbeiðshestur og sum stríðshestur, tá ið kríggj var. Í dag verða hestar mest nýttir til undirhalds, og mestsum ikki til arbeðis. Vituligt er, at slík dýr høvdu ymisk heiti alt eftir kyni og aldri, og tað hava tey enn. Vit hava: fyl, ungross, ryssa ella mer, greðing og hest, sum geldur greðingur oftast verður róptur. Ross eru av gløggastu djórum og løtt at ala. Ross hava gott tev, síggja og hoyra væl, so tey varnast skjótt vanda og tvíspora av stað. Ross ganga á ytsta táliðinum, og uttan um hann er harður hornhógvur. Aftantil undir ilini er gyrðin hornbølla, hóvtungan. Rossið fjaðrar á henni, tá ið tað rennur. Hestaskógvar verða negldir undir hógvarnar, so hógvarnir slítast ikki á hørðum lendi.
Nú kenna vit mest hestakreftir í motorførum, bilum og bátum o.s.fr. Hóast flestu ross í dag eru tamd, so finnast framvegis villini ross so sum tað hótta asiatiska Przewalski'sa ross sum er tað einasta sanna villrossið í dag, og so onnur villini ross ið eru eftirkomarar av leysslopnum tamrossum. Evropeiska "Tarpanrossið" ella "Evropeiska villrossið" doyði út í 1909.
Rossasløg
Nú eru fleiri enn 75 mió tom ross, skift sundur í eini 100 ymisk sløg. Ross verða skift í trý høvuðssløg - Tung ross, ið mest verða nýtt sum arbeiðsross, til dømis shirerossið; Løtt ross, mest nýtt til kappríðing, til dømis arábaraross; Smáross, til dømis hetlandsponny. Hæddin á rossinum verður máld ovast á faksið. Málini eru bandmál ella stangarmál. Hetlendska rossið er eitt tað minsta rossaslagið, bara 100 cm. høgt. Shirerossið er av størstu rossum. Tað er hægri enn 185 cm. og vigar meira enn 1100 kg.
Føroyska rossið er sambært støddini í veruleikanum ein Poni eins og Hetlandsrossið. Mest vanliga ríðingarrossið í Føroyum í dag er Íslandsrossið.
Heitið
Frá kvæðunum kenna vit orðini hestur og gangari. Hetta merkir hestur ella ríðingarhestur eftir orðabók Chr. Matras'. Í dagligari talu verður felagsheitið ross ofta nýtt fyri ryssu (honhest), greðing (hannhest) og hest (geldan greðing). Upprunin til heitið ross er ikki kendur, men sambært orðabók Gyldendals frá 1991 (isbn 87-01-41132-2) merkir orðið stríðshestur. Frá søguligum keldum vita vit, at evropear einans nýttu greðingar í kríggi. Ross hevur tí helst merkt greðingur. At ross hava verið nýtt sum ferðingarhestar ber týski býurin Rosenheim boð um. Hetta var heim hestanna, tá ið farið varð um skarðið til Italiu. Týska stavsetingin er hin sama, sum vit nýta, við dupultum s'i. Í dag finst orðið bert í Føroyum, Íslandi og Hetlandi, við somu merking, men har íslendska stavsetingin er hross, og hetlendska russie. Í grannalondum okkara verður dýrið mest rópt hest ella hestur. Tó fyri sunnan (í Stóra Bretlandi) horse. Orðið hors hevur eisini verið nýtt í Danmark, sum staðarnøvnini: Horsager, Horsevej, Horsens og Horsestigen benda á.
Til hvussu hross verður til horse hevur málfrøðingurin Marius Staksberg hesa frágreiðing: Tá ið ljóð (fonem) í málinum á henda hátt skifta pláss, plaga vit at kalla tað umkast (metatesa). (Eitt føroyskt dømi er stivli til stilvi summastaðni í landinum.) Í hesum føri er ikki greitt, hvat er eldri, r + sjálvljóð ella sjálvljóð + r, tí bæði eru sera gomul. Men kanska er horse (fornenskt og danskt hors) eldri enn hross, germanskt *hrussa- og *hursa-, av indoevropeiskum *kers- 'renna', sbr. latín currere 'renna' og cursus 'renning', men tað er ikki full semja um upprunan (sbrt. Dansk Etymologisk Ordbog, Gyldendal 1976).
Hestahús
Annars hava vit sera gott skil á, at hønurnar eru í høsnarhúsinum, gásin í gásarhúsinum, seyðurin í seyðahúsinum og kúgvin í fjósinum. So tað er onki meir náttúrligt, enn at hesturin er í hestahúsinum. Hetta heitið verður eisini nýtt í grannalondum okkara. Summum dámar betur at nevna hetta rossahús ella rossastallur. Analogt áðurnevnda stavar hetta heiti kanska úr herinum.
Martin Joensen
Martin Joensen er navnið á tveimum føroyskum listamonnum:
Hørning kommuna
Hørning kommuna (danskt: Hørning kommune), var ein kommuna í Århus Amt í Danmark. Eftir kommunalreformin í 2007 var kommunan løgd saman við øðrum kommunum til Skanderborg kommunu.
24. desember
24. desember er dagur 358 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 359 um skotár er). 7 dagar eru eftir av árinum.
Størstu býir í Danmark
Listi yvir teir størstu býirnir og býarøkini í Danmark og yvirlit yvir gongdina í fólkatslinum seinastu í hesum býum seinastu árini.
Himalaia
Himalaiafjøll eru sum ein ovurstórur og høgur múrur ímillum India og Tibet (Kina). Fjøllini eru kavatakt alt árið, og her er hægsta fjall í heiminum, Mount Everest (8850 m). Fjøllini vórðu til fyri um 50 milliónum árum síðan, tá ið Indiapláta stoytti saman við Evrásiaplátu. Sum pláturnar stoyttu saman, var rondin á Indiaplátu kroyst inn undir Evrásiaplátu, og havbotnurin ímillum teirra varð faldaður saman og trýstur upp til tað, ið nú er Himalaiafjøll.
Svimjing á Summar-OL 2012, 4 x 200 metrar frí hjá monnum
Svimjikappingin í 4 × 200 metrar frí hjá monnunum á Summar-OL 2012 fór fram hin 31. Juli á London Aquatics Centre. Ongi nýggj heimsmet vóru sett í hesi kapping.
Langå kommuna
Langå kommuna (danskt: Langå kommune), er ein kommuna í Århus Amt í Danmark.
160-árini f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. - 2. øld f.Kr. - 1. øld
Kabul
thumb|right|250px|Kabul Kabul (persiskt; کابل) er høvuðsstaður Afghanistans. Afganski høvuðsstaðurin bleiv fleiri ferðir raktur av bumbuálopum í 2008 og hildi verður at hetta er tekin um, at Talebanherurin er við at fáa fótafesti í býnum.
160-árini f.Kr.
Áratíggju: 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. - 160-árini f.Kr. - 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. 130-árini f.Kr. 120-árini f.Kr. 110-árini f.Kr.
Ár: 169 f.Kr. 168 f.Kr. 167 f.Kr. 166 f.Kr. 165 f.Kr. 164 f.Kr. 163 f.Kr. 162 f.Kr. 161 f.Kr. 160 f.Kr.
Kambsgjør
Kambsgjør (frøðiheiti - Podiceps cristatus) er eitt fuglaslag sum eigur mest í Evropa, mangastaðni í Asia og Avstralia og ymsastaðni í Afrika. Eins og øsgráa gjør er kambsgjør onkuntíð sæddur í Føroyum á vetri.
Mariager kommuna
Mariager kommuna (danskt: Mariager kommune), er ein kommuna í Århus Amt í Danmark.
Netflix
thumb|right|250px thumb|right|250px|Høvuðssæti hjá fyritøkuni í Los Gatos í Kalifornia. Netflix er ein amerikonsk fyritøka við høvuðssæti í Los Gatos í Kalifornia.
Fyritøkan ið var stovnað av Reed Hastings og Marc Randolph tann 29. august 1997, selur talgildar tænastur á netinum. Netflix bjóðar kundum sínum eina tænastu har brúkarar kunnu stroyma sjónvarp ella filmar.
Netflix er ein stroymingartænasta, sum eisini hevur kundar í Føroyum.
Andreas Frederik Djurhuus
Andreas Frederik Djurhuus, róptur Andreas Post (3. august 1906 í Vági - 5. juni 1984 har), var postavgreiðslumaður í Vági og løgtingslimur (Sambandsflokkurin).
Fagurligt pirikum
thumb|right|260px|Fagurligt pirikum. Fagurligt pirikum ella Víriksgras (frøðiheiti Hypericum pulchrum) er ein planta. Hon verður 5 til 25 cm høg. Á turrlendi uttangarðs. Leggirnir klæntrasligir, greindir, rundir, uppbendir. Bløðini andstødd, hjartavaksin, avlong, kubbut; tey eru blágrøn á niðara borði, smáprikkut at síggja til upp fyri ljósið. Blómuskipanin líkist tyssaskjóli. Krúnan føgurgul, ber fyrst í reydligt. Krúnubløðini 5, bikarbløðini 5; sáðberarnir mangir, og træðrirnir eru samanvaksnir í grundini í trimum bundum. Fruktin er 3-5 rúmt hylki.
Leggurin reyðlittur, klantrasligur, upprættur ella uppbendur. Bløðini egg- til hjartavaksin, kubbut, prikkut av kertlum, fevna um eitt sindur tvørtur um leggin. Krúnan reyð og gul. Reyð-gulir sáðberar; bæði krúna og bikar hava svørt kertilhár. Plantan annars snøgg. Bl. í juni. Veksur á turrlendi á haganum, eisini í homrum. Sum vanl. mest niðarlaga.
Viðarlundin
thumb|right|250px|Standmyndin sum stendur í Viðarlundini er til minnis um [[Føroyar|føroyskir sjómenn sum lótu lív á sjónum undir Seinna Heimsbardaga.]]
Viðarlundin í Havn er størsta viðarlund í Føroyum. Viðarlundin verður eisini rópt Plantasjan. Viðarlundin fór illa í eini ódn í 1988.
Sangurin "Eitt sunnukvøld í Plantasjuni", sum Simme gav út í 1957, gjørdist ein sonn landaplága, og fimti ár seinni varð sangurin kosin "Størsta landaplágan í Føroya søgu" av Útvarpið Føroya. Sangurin útkom sama ár sum Útvarp Føroya byrjaði at senda. Plátan var ein av teimum fyrstu føroysku tónleika útgávunum.
Í Viðarlundini rennur Havnará. Har er eitt lítið vatn mitt í Viðarlundini, har dunnur og svanar halda til, benkur standa rundan um vatnið og aðrastaðnis í Viðarlundini. Havnarfólk og vitjandi dáma væl at ganga túr í Viðarlundini. Viðarlundin er millum Varðagøtu, Gundadalsveg og Hoydalsveg. Listasavn Føroya er í norðara enda av Viðarlundini.
Ein standmynd stendur á einum heyggi mitt í viðarlundini. Standmyndin er minnsvarði til minnis um teir 210 føroysku sjómenninar, ið lótu lív undir Seinna Heimsbardaga.
Knút Háberg Eysturstein
Knút Háberg Eysturstein (f. 1980) er ein føroyskur tónleikari, sangskrivari, diskari, tónleikafrøðingur og námslektari á Fróðskaparsetri Føroya.
Lívsleið innan tónleik
Síðani 2004 hevur Knút verið virkin í soloverkætlan í egnum navni, umframt at hann hevur leikt í bólkum og verkætlanum sum Konni Kass, Svartmálm, Silvurdrongur, Sakaris, Hogni, Anders Riis, Kata v.fl. Knút gjørdi av fyrstan tíð vart við seg sum gittarleikari í bólkinum Marigold (1999-2003), ið spratt úr Grót umhvørvinum. Í 2003 gjørdist bólkurin Gestir (2002-2007) vinnari av Prix Føroyar. Árið eftir kom fyrsta solofløgan hjá Knúti; Havsglóð, ið var framleidd av Allan Tausen og Knúti. Frá 2006-2009 var Knút vertur í tónleikasendingini Rokkstovan. Rasmus Rasmussen, sáli, var upprunaliga vertur. Knút hevur diskað síðani 2006. Sum diskari var hann partur av átakinum Undirbeat frá 2007-2010. Í dag er hann fastur fúsur í Sirkus í Vágsbotni undir heitinum übernörd.
Í 2006 var Knút tangentleikari á tveimum fløguútgávum. Gestir góvu út fløguna Burtur frá Toftunum og spældu í Føroyum, Danmark og Íslandi. Marius góvu út fløguna The Sky Is Our Home og spældu í Føroyum og Íslandi. Í mai 2008 fór Knút í Lundgaard Studios, DK at taka upp til næstu plátuna. Við honum vóru Bogi á Lakjuni (gittar, produktión), Jens L. Thomsen (bass, upptøka, ljóðbland) og Høgni Lisberg (trummur). Úrslitið gjørdist The Desert Holds A Flower, ið kom út á Plátufelagnum Tutl í 2009. Í 2011 fór Knút undir sína triðju solo útgávu, hesuferð við Jens L. Thomsen sum framleiðara. Plátan fekk heitið On High og var útgivin í juli 2013. Í juni 2014 kom fyrsta plátan hjá Tuxedo Rebels, ið er tvíbólkurin hjá Knúti og Peturi Pólsyni.
Á vári 2015 gjørdist Knút tangentleikari í bólkinum hjá Konni Kass (sang, saksofon). Hinir tónleikararnir eru Per I. Højgaard Petersen (trummur) og Torleik Mortensen (bass). Bólkurin gav debutplátuna Haphe út í november 2016. Í samband við útgávuna fór bólkurin á konsertferðir í Føroyum og Evropa. Á vári 2016 stovnaðu Benjamin Petersen (sang, gittar), Knút H. Eysturstein (gittar, tangentar), Torleik Mortensen (bass) og Per I. Højgaard Petersen (trummur) black/doom bólkin Svartmálm, ið vann Wacken Metal Battle Føroyar 2016. Svartmálm spældi á Wacken Festivalinum í Týsklandi í 2016 og á Spot Festival í 2017. Svartmálm útgav debut plátuna "Svartmálm" á plátufelagnum Tutl í februar 2018. Konni Kass og bólkurin eru í løtuni í holt við upptøkurnar til næstu plátuna við Jens L. Thomsen sum framleiðara.
11. mars
11. mars er dagur 70 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 71 um skotár er). 295 dagar eru eftir av árinum. Henda dag verður sagt, at ritan kemur í bjørgini
Free State
Free State (sesotho: freistata, afrikaans: Vrystaat, xhosa: iFreyistata, setswana: Foreistata, zulu: iFuleyisitata) er ein landslutur í Suðurafrika.
Í norðri hevur Free State mark við North West og Gauteng, í ein landnyrðing við Mpumalanga, í eystri við KwaZulu-Natal, í ein landsynning við Lesotho, í suðri við Eastern Cape og í vestri við Northern Cape.
Bloemfontein er høvuðsstaður í landslutinum og størstu býir eru Bloemfontein, Welkom og Kroonstad. 64,2 % av fólkunum tosa sesotho, 12,7 % afrikaans, 7,5% xhosa, 5,2 % tswana, 4,4 % zulu og 2,9 % enskt.
Landsluturin varð stovnaður í 1994. Táverandi landsluturin Orange Free State, heimlandið QwaQwa og partar av heimlandinum Boputhatswana vórðu samanlagdir til tann núverandi landslutin sum í juni 1995 fekk tað navnið Free State.
Tiberius
222px|thumb|right|Tiberius keisari Tiberius Julius Caesar Augustus (føddur 16. november 42 f.Kr., deyður 16. mars 37 e.Kr.), føddur Tiberius Claudius Nero, var rómverskur keisari frá ár 14 e.kr. til 37 e.kr.
Tey punisku kríggini
Tey punisku kríggini vóru ein røð av kríggjum ímillum rómverjar og karthagobúgvar. Tey verða býtt upp í trý, tað fyrsta (264 f.Kr til 241f.Kr.), annað (218 til 202 f.Kr.) og tað triðja (149 f.Kr. til 146 f.Kr.).
Karthago tapti øll trý kríggini.
Fluor
Fluor er eitt frumevni, ið er nummar 9 í skeiðbundnu skipaninini.
870-árini
Øldir: 8. øld - 9. øld - 10. øld
Áratíggju: 820-árini 830-árini 840-árini 850-árini 860-árini - 870-árini - 880-árini 890-árini 900-árini 910-árini 920-árini
Ár: 870 871 872 873 874 875 876 877 878 879
Midtdjurs kommuna
Midtdjurs kommuna (danskt: Midtdjurs kommune), er ein kommuna í Århus Amt í Danmark.
13. mars
13. mars er dagur 72 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 73 um skotár er). 293 dagar eru eftir av árinum.
860-árini
Øldir: 8. øld - 9. øld - 10. øld
Áratíggju: 810-árini 820-árini 830-árini 840-árini 850-árini - 860-árini - 870-árini 880-árini 890-árini 900-árini 910-árini
Ár: 860 861 862 863 864 865 866 867 868 869
Astat
Astat er eitt frumevni, ið er nummar 85 í skeiðbundnu skipaninini.
Alpurnar
thumb|right|250px|Fylgisveinamynd, 2002. Alpurnar eru ein stór evropeisk fjallaketa. Tær røkka frá Eysturríki og Slovenia í eystri, gjøgnum Italia, Sveis, Liktinstein og Týskland; til Fraklands í vesturi. Alpurnar eru ungur fjallaryggur. Kjølurin í Noregi er 10 ferðir so gamal. Tí hevur tíðarinnar tonn ikki máað so nógv burtur av Alpunum, og enn eru fjøll í Alpunum, sum er hægri enn 4 800 m.
Heidi Hauge
Heidi Hauge (fødd 14. oktober 1967), sum er úr norska býnum Skien í Telemark, er ein av best umtóktu sangarum í Norra, og eisini her á landi hevur hon mangar fjepparar. Sjálv sigur hon, at hon ongantíð hevur kent seg væl sum sangari, og hon hevur eisini verið rødd fyri at framføra.
Tað var í 2000, at hon veruliga gjørdist kend, tá fyrsta útgáva hennara kom á marknaðin. Síðan eru komnar 9 egnar útgávur íalt. Umframt hetta hevur hon verið við á eini røð av útgávum hjá øðrum. Klandur í bransjuni, fíggjarligir trupulleikar og hjúnarskilnaður hava gjørt seinastu árini tung at koma ígjøgnum. Í 2006 fór hon persónliga á húsagang.
Kráka
Krákufuglar (frøðiheiti Corvus corone) eru sera eyðkendir bæði í atferð, stødd og á hása, hvølla látinum. 116 krákufuglasløg eru til. Í landbúnaðinum gera teir skaða, tí teir eta t.d. korn og fræ. Krákufuglar eta alt møguligt. Umframt korn eta teir skordýr, fruktir, smá súgdýr og ræ, eisini pisur og fuglaegg.
Útbreiðsla
Nógv kráka eigur bæði í Evropa, Ásia og Norðuramerika. Men hóast nógv skjórusløg halda til í teimum tøttu skógunum í bæði Ásia og Suðuramerika, so eru tær sjáldan at síggja. Í oyggjunum í Norðuratlantshavi er hon vanlig allastaðni. Í Norðuratlantshavi eigur hon bæði í bjørgum og bygdum lendi, og kappast hon tí við ravnin. Krákur í Norðursvøríki og Norðurnoregi flyta stutt, og nakrar teirra koma ivaleyst í Norðuratlantshav. Ógvuliga fáar koma til Íslands eins og bæði rókur og felliskráka, kanska úr Svøríki og Noregi. Hjaltakráka eigur í Orknoyggjum og er heldur sjáldsom at síggja í hinum skotsku oyggjunum. Í Føroyum sæst hon eisini sjáldan.
Kvívíks Jógvan
thumb|right|220px|Kvívíks Jógvan. Joen Danielsen (nevndur Kvívíks Jógvan og Kvívíkar-Jógvan) (* 11. juni 1843 í Kvívík - † 2. mai 1926 við Gjógv). Hann vaks upp saman við Jóani Peturi upp í Trøð.
Var m.a. húskallur í Mikladali og á Selatrað, áðrenn hann giftist og búsettist við Gjógv.
Eingin skipað skúlagongd var í bygdini tá, men hugaður sum drongurin var fyri bókini, lærdi hann seg sjálvur at lesa bæði føroyskt og danskt. Í 1855 gjørdist V. U. Hammershaimb prestur í Norðstreymoy og flutti inn á Kirkjuteigi í Kvívík. Jógvan var tá 12 ára gamal, og skjótt leitaði hann sær í prestagarðin, har bøkur vóru at fáa til láns.
Tá Jógvan var komin til mans, fór hann út á ymsar bóndagarðar at tæna, og seinni fór hann til skips.
Á vetri 1872 varð hann biðin til húskall norðuri við Gjógv; her fekk hann sær konu, tey giftust í 1875, og her búði hann til deyðadags 1926.
Kvívíks-Jógvan var komin væl upp í árini — mundi liggja um 50 ára aldur — tá hann steig fram sum yrkjari. Partvíst yrkti hann sangir, ið lovprísa føðilandi og móðurmáli, partvíst yrkti hann kvæði og tættir, kendastu teirra eru »Kópakvæði« og »Trolara-tátturin«.
Tað nógva av tí, hann hevur yrkt, er savnað saman í bókini »Yrkingar«, ið felagið Varðin gav út í 1926.
Jomo Kenyatta
thumb|right|Jomo Kenyatta í 1966. thumb|right|Jomo Kenyatta í 1978. Jomo Kenyatta (upprunaliga Kamau Ngengi, seinni Johnstone Kamau) (føddur 20. oktober í 1890-árunum‎, deyður 22. august 1978) var kenjanskur frælsisstríðsmaður og politikari.
Kvívíks Jógvan
Sagt verður at nógvar av yrkingum Kvívíks Jógvans, fórust við tað at nógv bleiv brent vegna tuberklar í húsinum.
Jomo Kenyatta
Kenyatta var fyrsti forsætisráðharri (1963-1964) og fyrsti forseti (1964-1978) í Kenja, eftir at hann leiddi landið til sjálvstýri frá Stórabretlandi í 1963.
David Paterson
David Alexander Paterson (føddur 20. mai 1954) er fyrrverandi guvernørur í New York. Hann er fyrsti afroamerikanski guvernørurin í New York, og eisini er han fyrsti blindi guvernørur í USA. Pateson var varamaður hjá Eliot Spitzer á valinum í 2006, har Spitzer fekk 70 prosent av atkvøðunum.
Sambært CNN gjørdist Paterson blindur longu tríggjar mánaðir gamal vegna bruna í eygunum. Hann sær eitt pinkalítið sindur við øðrum eyganum, men hetta er so mikið veikt, at hann er juridiskt blindur. Í samrøðu við CNN varð hann spurdur, um hann nakrantíð hevði verið saman við eini skøkju. Tá svaraði hann: "Nei, bara lobbyistum".
Dagblaðið
Dagblaðið var Føroya fyrsta rættiliga dagblað og síðan oktober 2015 hevur Dagbaðið verið ein internet tíðindaportalur. Tað var eitt politiskt óheft blað, ið legði dent á tíðindaflutning. Tað kom út frá 28. juli til 1. september 1934 heilar 6 ferðir um vikuna. Tá Vinnuflokkurin var stovnaður í 1935 tørvaði honum eisini eitt málgagn, eitt blað. Blaðið fekk navnið Dagblaðið, men tykist ikki hava havt annað til felags við fyrra Dagblaðið enn navnið. Eftir at Vinnuflokkurin legði saman við einum parti av Sjálvstýrisflokkinum í 1939 og Fólkaflokkurin varð stovnaður, gjørdist Dagblaðið málgagn Fólkaflokins.
Gjør
Gjør (frøðiheiti - Podiceps auritus), summstaðni nevnd bárafjatla, er lítið størri enn lundi. Aftanvert um høvdið hevur hon ein stóran krans av klønum, gulum og svørtum fjøðrum. Bringan og síðurnar eru vakurt reyðbrúnar, bakið dimmbrúnt við ljósari gráligum strikum, í neðra er hon hvít. Ungfuglurin er javndimmur omaná og hevur ongan krans. Eisini tær gomlu missa kransin um veturin. Vel hevur hon einki. Fitjurnar eru klovnar.
Dagblaðið
Eftir at Óli Breckmann hevði tikið við sum blaðstjóri í 1975 varð roynt at nútímansgera blaðið við at leggja størri dent á tíðindaflutning og vinnulív og minni dent á flokstilknýti, og í 1977 var blaðið næststørsta blað í Føroyum. Ætlanin helt tó ikki, og síðan seinast í sjeytiárunum hevur Dagblaðið umboðað ytsta høgravongin í føroyskum politikki. Dagblaðið kom í fíggjarligar trupulleikar í 1990-árunum og steðgaði útgávuni í 1994. Frá 1997 kom blaðið aftur út í nøkur ár, til blaðútgávan aftur steðgaði.
Gjør
Reiðrið ger hon sær helst í tjørnum og lítlum vøtnum og tjóðrar tað við longum stráum fast í bukkabløð og annan vatnvøkstur. Dúnungarnir eru svartir. Stundum sæst hon svimja við teimum uppi á bakinum. Føðin er mest smásíl, marflugur og tílíkt. Gjør eigur nógv í Íslandi. Í Føroyum er hon sjaldsom at síggja. Og bara hendinga ferðir veit nakar hana hava átt her. Í 1945 átti ein á Toftavatni og fekk 5 ungar, men 3 av teimum hvurvu - helst tiknir av fugli; ikki so undarligt, at hon tá ikki hevði hug at koma aftur.
14. mars
14. mars er dagur 73 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 74 um skotár er). 292 dagar eru eftir av árinum.
Tennessine
Tennessine er eitt frumevni, ið er nummar 117 í skeiðbundnu skipaninini. Eftir nummarinum hevði evnið fyrr heitið ununseptium.
Astekar
Aztekarnir vóru eitt mesoamerikanskt fólk úr Miðmexico við ríkari gudalæru og mentanararvi.
Á nahuatl, ið er tað upprunaliga málið hjá astekum, merkir orðið "astekur" "ein ið kemur frá Astlán". Astekarnir nevndu seg sjálvar sum mexika, (útalast [mesjíka]) sum er upprunin til navnið "Meksiko". Nútíðarnýtslan av navninum astekar sum eitt felagsheiti ið fevndi um øll tey fólkasløg ið við handli, siðum, átrúnaði og máli høvdu samband við mexica-fólkið, varð skotið upp av Alexander von Humboldt.
Falskur nettleiki
Falskur nettleiki kemur fyri, tá numeriskar dátur verða sýndar á slíkan hátt, at bent verður á, at neyvleikin er betri enn hann í veruleikanum er. Eftirsum nettleiki er avmarking á neyvleika, førir hetta ofta til ov stórt álit á nettleikan.
Í vísindum og verkfrøði er skikkur, at, um møguligur skeivleiki ikki eyðsýnliga er upplýstur, skulu tølini til framløgu av dátum vera avmarkað av nettleikanum av dátunum. Sjálvt uttanfyri hesar námsgreinir er lyndi til at ganga út frá, at øll siffur uttan null í einum tali hava týdning. Soleiðis kann framløga av ov avgjørdum tølum fáa skoðaran at vænta frægari nettleika, enn hann í veruleikanum fær.
Falskur nettleiki kemur í, tá ið hánettar og lágnettar dátur verða settar saman og við eindarumrokning. Dømi:
Silicon Valley
thumb|right|250px|Silicon Valley er heimsins miðdepil í teldutøkni. Silicon Valley í Norðurkalifornia er heimsins størsta miðsavning av telduídnaði. Telduídnaður fevnir um ein hóp av ymiskari framleiðslu, ið til samans er ein stór ídnaðargrein í USA. Hartil hoyrir alt frá streymrásum og skríggjum til telduspøl og forrit. Teldutøkni er at kalla allastaðni í samfelagnum, til dømis í bilum, sjónvørpum, sjálvtøkum og fartelefonum. Eins og í nógvari aðrari framleiðslu, so verða einstøku lutirnir til teldur og tað, sum hartil hoyrir, gjørdir í nógvum ymiskum londum kring Ásia. Tað mesta av øllum skríggjum, streymrásum, harðdiskum og øðrum tólbúnaði verður gjørt í m.a. India og Kina. Menningin av telduforritum og teldum fer fyrst og fremst fram í Silicon Valley, har telduídnaðurin er miðsavnaður í ávísum økjum. Mangar fyritøkur hava høvuðsskrivstovu í Silicon Valley, m.a. Apple, eBay, Adobe, Dell, Facebook, Intel, Netflix, Yahoo, Microsoft, YouTube, Twitter og Google. Tesla Motors heldur eisini til í Silicon Valley og hevur høvuðssæti í Palo Alto. Ísrael hevur størstu konsentratiónina av hátøkni-fyritøkum uttanfyri Silicon Valley.
Alatri
thumb|right|250px|Alatri Alatri (italskt: Alatri) er ein býur í Italia. Býurin liggur í landslutinum Frosinone í Lazioregiónini, við umleið 30.000 íbúgvum, og liggur umleið 90 km sunnan fyri Rom. Alatri er kendur fyri sín Megalit Akropolis.
Sovjetsamveldið
Sovjetsamveldið var størsta ríki í heiminum. Samveldið varð sett á stovn hin 30. desember 1922 og avtikið hin 26. desember 1991.
Søga
Sovjet merkir ráð. Hetta hugtak kom fram í russisku kollveltingi í 1905, sum zarurin bardi niður. Men hóast hetta hevði henda kollvelting við sær ávísar demokratiskar ábøtur. Í februar 1917 var tað aftur kollvelting og zarurin bleiv koyrdur frá og Kerenski kom til. Í oktober 1917 var aftur kollvelting, sum bolsjvikkaflokkurin stóð á odda fyri og her kemur hugtaki um sovjettir aftur fram. Eitt av slagorðunum hjá Vladimir Lenin og bolsjevikkinum upp til kollveltingina var "Alt vald til sovjettirnar", sum vóru upprættaðar nakað áðrenn kollveltingina. Kerenski blev settur frá og Lenin bleiv leiðari.
Í 1918 blívur Russland álopi av herðum uttanífrá, sum stuðla teimum "hvítu" og eitt blóðugt borgarakríggj brýtur út. Tað eydnast teimum "reyðu"(bolsevikkinum) at vinna borgarakríggji, har ið tey stovna Sovjetsamveldið í 1922. Lenin doyr í 1924 og eftir maktkamp millum serliga Trotskij og Jósef Stalin, vinnur Stalin maktkampin og setur í 1928 tann fyrsta fimmársplanin í verk, sum millum annað hevur eina blóðuga tvingisilskollektivisering av landbúnaðinum við sær. Russland var eitt tilaftursútsilgt land hvat ídnaði viðvíkti og tað eydnaðist Jósef Stalin á harðligan hátt at seta ferð á útviklingin av ídnaðinum í Sovjetsamveldinum.