cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ď
Ď, ď, er tann latínski bókstavurin D við einum haka yvir. í tí latinska stavraðnum. Ď er tann sjeyndi bókstavurin í tí kekkiska stavraðnum og tann áttandi í tí slovakiska stavraðnum. alfabetet.
Í tryktum teksti hevur ď ein apostrof í staðin fyri ein haka.
Føroya Pro Vita
Grundarlagið undir Pro Vita rørsluni er Lejeune yvirlýsingin, ið er orðað av franska ættarbregðisgranskaranum Jerome Lejeune frá París.
Mainland, Orknoyar
Mainland (norrønt: Meginland) er størsta oyggin í Orknoyum. Einastu býirnir í Orknoyggjum, Kirkwall og Stromness, liggja báðir á Mainland, sum eisini er eitt knútapunkt fyri ferðsluna til og frá oyggjunum, við ferjuhavnum og flogvølli.
Tríggir fjóðringar av íbúgvunum í Orknoyggjum búgva á Mainland.
Í gomlum døgum var oyggin eisini kalla Hrossey sum merkir «Rossa-oyggin». Oyggin varð eisini stundum kallað Pomona (ella Pomonia), eftir eini feiltýðing frá 1500-talinum, men hetta heitið hevur sjáldan hevur verið nýtt lokalt.
Sí eisini
Mainland, Hetland
Herlev kommuna
Herlev kommuna (danskt: Herlev kommune), er ein kommuna í Región Høvuðsstaðnum (fyrr í Keypmannahavns Amt) í Danmark. Herlev kommuna hevur 27.706 íbúgvar (2014).
Vjetnam
Vjetnam (vjetnamesiskt; Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam) er eitt land í Suðurásia. Vjetnam hevur 96 mió. íbúgvar.
Landafrøði
thumb|left|180px|[[Topografisk kort.]] Londini ið avmarka Vjetnam eru Kambodja, Kina og Laos. Náttúran í Vjetnam er stórsligin við teimum stóru Mekong-áarósunum, kálksteinafjøllunum í Halong-víkini, longu strandaøkjunum, grønu rísakrunum og fjallasíðunum kløddum við teak-trøðum. Høvuðsstaðurin í Vjetnam eitur Hanoi, men hetta er ikki tann størsti býurin. Størsti býurin í Vjetnam eitur Ho Chi Minh City. Náttúran í landinum er ógvuliga ymisk alt eftir hvar í landinum tú ferðast. Hetta kemst m.a. av at suðurlendska veðurlagið er tropiskt, meðan norðurlendska veðurlagið er eitt sindur meira svalligt. Vjetnam hevur eitt tropiskt monsun-veðurlag. Tríggir fjórðingar av landinum eru klæddir við fjøllum og brekkum, meðan síðsti fjórðingurin liggur rundan um tær báðar høvuðsáirnar Song Hong og Mekong. Framvið næstan øllum landinum og áarósunum eru fult av grønum rísakrum.
Regiónir í Vjetnam
thumb|left|200px|Regiónir í Vjetnam Vjetnam hevur 8 regionir:
Fólkið
Tríggir fjórðingar av vjetnamesarum búgva á bygd. Av tí at fá eiga bil, og bara ein høvuðsjarnbreyt er í landinum, er tað ógvuliga sjáldsamt, at bygdafólk fara til stóru býirnar Hanoi ella Ho Chi Minh. Mesta fólkið býr í smáum bygdum og livir sum jarðyrkisfólk og verkafólk. Húsini eru smá og stoypt upp, laðað av múrsteini, ella av viði og takt við hálmi og pálmabløðum. Í flestum húsum eru tvey rúm; annað er køkur og borðstova í einum, hitt sovikamar. Vatn er ikki lagt inn í húsini, tað verður borið úr brunninum ella undan lækjuni, sum er tætt við húsini. Í flestum bygdum er ravmagn, og summi fólk hava sjónvarp.
Fyrr doyðu so mangir nýðføðingar í Vjetnam, stutt eftir at teir vórðu føddir, at foreldrini hátíðarhildu ikki, at barnið var føtt, men bíðaðu, til tað var fýra vikur gamalt. Hesin siður verður enn hildin. Tá ið barnið verður ársgamalt, halda foreldrini dagin, ið verður nevndur thoi noi. Tey halda eini fjøl við ymsum lutum framman fyri barnið. Tann lutur, barnið tekur í hondina, sigur, hvat tað fer at gera, tá ið tað er tilkomið.
Tá ið kríggið var av, royndu mangir vjetnamesar at rýma av landinum at leita eftir arbeiði ella av ótta fyri, at søkt varð at teimum. Tey hildu til havs í báti og vónaðu at sleppa til Vesturheimin um Hongkong, Maleisia ella Singapor. Eftir kríggið og fram til 1980 flýddu hálv mió. Færri fólk flýddu, tá ið grannalondini fóru at senda flýddar vjetnamesar heimaftur.
Í flestum stórbýum í heiminum er bilurin vanligur á vegnum; men í Vjetnam er tað súkklan. Heilt fáir vjetnamesar eru so múgvandi, at teir hava ráð at keypa bil, og tí súkkla næstan øll til arbeiðis ella til handils. Í trokingartíðini á morgni og á kvøldi eru gøturnar í Ho Chi Minh- býi og øðrum stórbýum fullar av fólki á súkklu, sum ringja við klokkunum og rópa á hini, ið súkkla og ganga, um ikki at vera fyri.
Fólk liva mest av frukt og grønmeti, ið tey sjálvi dyrka á gørðunum. Kjøt verður bara etið um høgtíðir.
Búskapur
Hvønn dag í 13 ár bóru fjølmiðlar um allan heim tíðindi frá ræðuliga Vjetnamkrígnum, sum var ímillum kommunistiska Norðurvjetnam og Suðurvjetnam, ið amerikanarar stuðlaðu. Tá ið kríggið endaði í 1975 við Norðurvjetnamesiskum sigri, var landið púra niðurundirkomið og útarmað, og mong fólk royndu at sleppa sær av landinum. Mong teirra, ið flýddu í báti, doyðu á ferðini av sjúku ella gingu burtur. Bátarnir vóru mangan so ovfyltir, veikir og vánaligir, at teir sukku. Nú verður landið umrøtt, tí at tað ber skjótt framá búskaparliga. Búskaparfrøðingar hava kallað landið "tikaran á súkklu", tí búskapurin er sterkur, men fólkið er fátækt, og einasta akfar, tey hava ráð at keypa, er súkkla. Útlendskar fyritøkur gera íløgur í nýggjan ídnað, og ferðafólk vilja nú aftur.
Tveir triðingar av landbúnaðarjørðini í Vjetnam standa undir í vatni meginpartin av árinum; men tað er við vilja, tí at lendið verður nýtt til rísakrar. Í regntíðini floymir vatnið yvir rísmarkirnar, ið verða byrgdar við lágum vøllgarðum, so at vatnið rennur ikki burtur. Tá ið fjarar, koma runutu rísmarkirnar undan. Sáðað verður við hond; tað er konufólkarbeiði. Tveir til tríggjar mánaðir seinna verða rísakrarnir skornir.
Djóralívið í Føroyum
thumb|right|220px|[[Knópsvanurin er størsti fuglur, ið verpur í Føroyum. Knópsvanin er tó sjáldsamur gestir í Føroyum.]] thumb|right|220px|[[Tjaldur|Tjaldrið - føroyski tjóðfuglurin.]] Djóralívið í Føroyum er sera fjølbroytt, bæði í livimáta og stødd. Samanbera vit talið av djórasløgum í Føroyum við samlaða talið á jørðini, síggja vit, at av teimum 4000 súgdjórasløgunum, ið finnast á jørðini, eru bert 3 sløg í Føroyum (rotta, mús, hara). Talið av skordýrum er nakað hægri. Av teimum 751.000, sum finnast á jørðini, eru okkurt um 950 sløg skrásett í Føroyum. Av teimum 9.040 kendu fuglasløgunum eru umleið 50 sløg, sum eiga í Føroyum, og av teimum 18.150 fiskasløgunum finnast 180 sløg við Føroyar. Av hesum eru 5 í feskvatni: laksur, síl, bleikja, állur og kombikk.
Tær smæstu verurnar eru so smáar, at tær ikki síggjast við berum eygum, og tær størstu eru væl størri enn tær størstu á landi. Havsúgdjór eru kópur, hvalir og roysningur, meðan súgdjórini á landi eru mús, flogmýs, rotta, hara og so øll húsdjórini so sum ketta, hundur, neyt, seyðir, geitir og annað. Seyðurin er tann mest eyðsýndi parturin av djóralívinum í haganum. Samstundis hevur hann eisini so mikið stóra ávirkan á vøksturin, at hann myndar m.a. skordýra- og fuglalívið.
Fuglar
Høvuðsgrein: Fuglar í Føroyum thumb|right|220px|Tað eru uml 70.000 seyðir í Føroyum. Fuglalívið er fjølbroytt. Um 54 fuglasløg eiga javnan í Føroyum.
Landdjór
Í Føroyum liva trý vill landsúgdjór: rotta, mús, hara. Haran, sum vit kenna í Føroyum er norður evropeiska snjóharan (L. timidus). Hon hevur gjøgnum tíðirnar broytt lit, frá at vera snjóhvít, til at vera meiri grá. Eisini skiftir hon lit eftir árstíðunum. Haran verður veidd um veturin frá 2. nov. til 31. des. Rotta og mús liva í Føroyum, hóast músin er á einum avmarkaðum øki, á nøkrum fáum oyggjum. Músin, sum livir í Føroyum er vestanmúsin (Mus domesticus). Rottan, sum livir í Føroyum er brúna rottan (Rattus norvegicus), hon er at finna um alt landið, og verður eisini kallað ferðarottan.
Havdjór
Sí eisini: Fiskar undir Føroyum thumb|right|220px|[[Brugda er bróskfiskur og hoyrir til hávaættina. Hon er næststørsti fiskur, sum er til, og hon er størsti fiskur í havinum kring Føroyar.]] Teir hvalir, sum eru oftari at síggja í havinum kring Føroyar eru bóghvítuhvalur (Orcinus orca) og grindahvalur (Globicepthala melas). Av kópi er láturkóp (Halichoerus grypus) tann mest vanligi, sum leggur í Føroyum. Navnið látur kemur av, at hann heldur til í látrum, sum eru djúpar gjáir, ið ganga inn í bergið niðri við sjóvarmálan. Aðrir kópar, sum eisini ofta verða sæddir við Føroyar, eru granarkópur (Erignathus barbatus) og steinkópur (Phoca vitulina). Klappus (Cystophora Cristata) var ofta at síggja við Føroyar fyrr, men tað kemur næstan ikki fyri longur. Roysningur, sum er í slekt við kóp er mangan at síggja í Føroyum, hóast hann ikki leggur her.
Pro Vita
Pro Vita er rørsla í ymsum londum, ið arbeiðir fyri at verja børn í móðurlívi - ella við øðrum orðum: ímóti fosturtøku. Í Føroyum er felag, ið kallast Føroya Pro Vita. Slík feløg um allan heim eru leysliga knýtt saman í samstarvinum Right to Life Federation.
Djóralívið í Føroyum
Fiskar
Undir Føroyum eru nøkur fá fiskasløg, sum eru at finna í stórum nøgdum mett í vekt: svartkjaftur, toskur, upsi, hvítingsbróðir, svartkalvi, stóri kongafiskur, nebbasild, gullaksur, trantkongafiskur og lítil kongafiskur. Fram til 1968 var nógv av sild undir Føroyum.
É
É er ein bókstavur sum verður nýttir av hesum stavrøðum: katalanska, spanska, franska, ungarnska, írska, íslendska, italska, kasjubiska, oksitanska, uiguriska, portugisiska, slovakiska, kekkiska og tí vietnamesiska.
Gentofte kommuna
Gentofte kommuna (danskt: Gentofte kommune), er ein kommuna í Keypmannahavns Amt í Danmark. Gentofte kommuna hevur umleið 74 282 íbúgvar (2014).
10. november
10. november er dagur 314 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 315 um skotár er). 51 eru dagar eftir av árinum.
Dansitónleikur
Dansitónleikur er tónleikur ið fyrst og fremst er gjørdur at dansa til. Tónleikurin er ofta javnur í rytmuni við týðiligum taktsløgum fyri at gera tað lættari fyri tey ið dansa at halda taktina.
Saddukearar
Saddukearnir (hebraiskt: צדוקים; Tzedukim) var ein jødiskur bólkur ið vóru mótstøðumenn av Farisearunum (nútíðar rabbinsku jødarnir). Hesin bólkur hvarv eftir at templið (Heródesar tempul) í Jerúsalem varð lagt í oyði, í ár 70 e.Kr.
Hebraiska navnið 'Tsdoki' bendir á at teir fylgdu læruni hjá Høvuðsprestinum Tsádok, í føroysku bíbliuni stavað Zádok, ið krýndi Sálomon til kong í byrjanini av fyrra tempultíðarskeiðnum.
Glostrup kommuna
thumb|right|250px|Glostrup Rådhus. Glostrup kommuna (danskt: Glostrup kommune), er ein kommuna í Keypmannahavns Amt í Danmark. Glostrup kommuna hevur umleið 22.066 íbúgvar (2014).
Rúni
Kendir menn sum eita Rúni:
Norsk-svensk míl
thumb|260px|Myriametur var vanlig mátieind í [[Miðevropa í 19. øld. Hesin steinurin í Pontebba vísir, at tað eru 93⁄10 myriametrar til Klagenfurt.]] Ein norsk míl og ein svensk míl eru 10 000 metrar. Eindin varð eisini brúkt í gomlum útgávum av metrisku skipanini sum 1 myriametur, men nú eru tað bert norðmenn, sviar og svensktalandi finnar, sum í týðandi mun brúka eindina. Á enskum verður eindin við hvørt nevnd skandinavisk míl, men danir hava ongantíð brúkt hana.
Í Noregi og Svøríki var ein míl upprunaliga 36 000 føtur. Londini høvdu ymisk fótamát, so ein norsk míl var 11 295 m, og ein svensk míl var 10 688 m. Eftir at metrisku mátini vórðu viðtikin (í Noregi við lóg frá 22. mai 1875 við gildi frá 1. juli 1882, og í Svøríki við lóg 22. november 1878 við gildi frá 1. januar 1889), vórðu eindirnar míl broyttar við lóg í 1889 til at vera eksakt 10 000 metrar. Í Finnlandi varð tilsvarandi eindin peninkulma í 1887 broytt til 10 000 metrar; men finsktalandi finnar brúka ikki ta eindina nógv longur.
Norsk-svenska eindin verður mest brúkt í dagligari talu um strekki, sum eru longri enn 10 kilometrar. Eindin verður ikki brúkt á vegaskeltum; men eindin verður kortini brúkt eitt sindur í almennum viðurskiftum, t.d. í reglugerðurm frá svenska Skatteverket. Eisini er vanligt at uppgeva brennievnisnýtsluna á bilum í litrum pr. míl, sum er sama eind sum desilitrar pr. kilometur.
Gladsaxe kommuna
Gladsaxe kommuna (danskt: Gladsaxe kommune), er ein kommuna í Keypmannahavns Amt í Danmark. Gladsaxe kommuna hevur umleið 66 656 íbúgvar (2014).
Oppland fylki
Oppland var eitt fylki í Norra. Oppland hevði í 2014 umleið 187 820 íbúgvar.
Oppland hevði mark við Trøndelag, Møre og Romsdal, Sogn og Fjordane, Buskerud, Oslo, Hedmark og Akershus.
Kommunur í Oppland
1. Dovre
2. Etnedal
3. Gausdal
4. Gjøvik
6. Jevnaker
7. Lesja
8. Lillehammer
9. Lom
10. Lunner
11. Nord-Aurdal
12. Nord-Fron
13. Nordre Land
14. Ringebu
15. Sel
16. Skjåk
17. Søndre Land
18. Sør-Aurdal
19. Sør-Fron
20. Vang
21. Vestre Slidre
22. Vestre Toten
23. Vågå
24. Østre Toten
25. Øyer
26. Øystre Slidre
Mata Hari
thumb|right|Mata Hari Margaretha Geertruida "M'greet" Zelle MacLeod, betri kend sum Mata Hari, (fødd 7. august 1876 í Leeuwarden, deyð 15. oktober 1917 í Vincennes) var ein niðurlendskur dansari og njósnari. Mata Hari merkir Sólareyga. Hon varð avrættað í Fraklandi í 1917.
Nikolaos Kapnas
Nikolaos Kapnas (føddur 1962 í Tasjkent, Usbekistan, deyður 22. desember 2015 í Føroyum) var ein tónleikari, ið leikti á violin og bratsj, hann var limur í Føroya Symfoniorkestri. Hann vaks upp í Usbekistan og vann har fleiri tónleikakappingar. 14-15 ára gamal flutti hann við familjuni til Thessaloniki í Grikkalandi, hagani pápi hansara var ættaður. Har tók hann solistdiplom við konservatoriið í Thessaloniki í 1982, har hann hevði Kosmas Galileas, professara, sum høvuðslærara. Síðan flutti hann til Belgia, har hann fór undir framhaldslestur hjá Clemens Quatacker, væl stuðlaður av Fonds Alex de Vries. Hann hevur starvast í 16 ár sum solobratsjleikari í belgiska útvarpsorkestrinum BRTN, umframt konsertvirksemi sum kamartónleikari og einleikari.
Nikos Kapnas flutti til Føroya fyrstu ferð í 1994-95, har hann og familjan búði í Føroyum eitt royndarár. Í 1998 flutti hann saman við konu síni Hedwig Westerlund-Kapnas og trimum børnum teirra: Matthias, Theodor og Saga til Føroya at búgva og búði hann her til hann andaðist av sjúku í desember 2015. Familjan búsettist á Velbastað. Hedvig var finsk og tosaði svenskt við børnini, ið skiltu fýra mál, áðrenn tey fluttu til Føroya og tá lærdu føroyskt og danskt afturat. Nikos gjørdist ein av grundstuðlunum í Føroya Symfoniorkestri. Sonur hansara, Matthias Kapnas, gjørdist tann fyrsti ið vann Stella Polaris tónleikakappingina í Norðurlandahúsinum, tá hann vann í 2014. Hin sonurin, Theodor Kapnas, er ein av limunum í tungmálmtónleikabólkinum Hamferð.
Grevlingur
thumb|right|230px|[[Amerikanskur grevlingur.]] Grevlingur (frøðiheiti - Meles meles) er rándýr av máraætt við hvítt høvd við svartari rípu hvørjumegin. Grevlingur grevur sær gongskipan, grevlingagrøv. Hann grevur ofta inn í brekku ella millum trærøtur. Hvørt ár veksur hann sær holurnar. Stór grøv kann vera reiðiliga 100 ár og hava einar 20 dyr. Einir 15 grevlingar kunnu vera í somu grøv. Bólið gera teir úr grasi, mosa og bløðum, og javnan leggja teir nýtt í bólið. Grevlingur leggur í feb.-mars uppí 5 ungar. Um summarið spæla ungarnir við holumunnan.
Dragør kommuna
Dragør kommuna (danskt: Dragør kommune), er ein kommuna í Keypmannahavns Amt í Danmark. Dragør kommuna hevur umleið 13.977 íbúgvar (2014).
Samáriabúgvar
thumb|right|240px|Yitzhaq ben Amram ben Shalma ben Tabia, høvuðsprestur Samáriabúgva, [[Nablus, uml. 1920.]]
thumb|250 px|Hin miskunnsami Samáriubúgvin; [[Lukas 10, 25-35]]
Samáriabúgvar, eisini samaritanar, rættari lógartrúgvir/tey lógartrúgvu*, (hebraiskt: שומרונים shomronim, arabiskt: السامريون as-Sāmariyyūn) eru ein ethnoreligiøsur bólkur í Miðeystri. Átrúnarliga fylgja tey samárisku trúarlæruni, sum er ein ábrahamsk trúgv nær skyld við jødadóm. Trúgvin er grundað á samárisku Torahina (samárisku útgávuna av teim 5 Mósebókunum), og samáriabúgvar pástanda, at teirra trúarlæra er tann rætta frumtrúgvin hjá upprunaligu ísraelitunum áðrenn útlegdina í Bábylon, varðveitt av teimum ið vóru eftir í Ísraelslandi ארץ ישראל Eretz Yisrael, mótsatt jødadómi, ið tey meta vera eina nærskylda, men broytta og umskrivaða trúgv, førd heimaftur við teim útlagnu jødununum.
Samáriabúgvar siga seg sjálvar stava frá ættunum Efraim, Manasse og Levi úr gamla Ísrael, ið hava livað í Samária síðani ísraelitar fóru í útlegd í Babylon og upp til okkara dagar. *Samáriabúgvar hava tó ikki fingið navn sítt eftir økinum Samária, men heldur frá hebraiska heitinum שַמֶרִים, Shamerim "Tey ið halda (Móse-)lógina/Tey lógartrúgvu".
Samárisk trúgv
Samárisk trúgv byggir á fýra høvuðslærusetningar:
Viðurskifti við høvuðsjødadómin
Samáriabúgvar hava eins og jødar eina Mezuzah festa omanfyri úthurðina, samáriabúgvar kalla seg sjálvar Bene Yisrael ("Børn Ísraels"), hetta heitið verður brúkt av øllum jødiskum trúarrætningum, fyri jødiska fólkið sum heild. Hinvegin kalla samáriabúgvar seg ikki fyri Yehudim (judear), sum er standard hebraiska heitið fyri jødar.
Jødiska Talmud sigur í Kutim-traktatini, at samáriabúgvar skulu metast sum jødar har ið teirra trúarlæra samsvarar við jødadóm, men sum ikki-jødar har ið trúarlæran brýtur frá jødadómi. Síðan 19'du øld hava jødar mett samáriabúgvar sum eina jødiska sekt og heitið 'Samáriskir jødar' hevur verið brúkt.
Sí eisini: Jødar
Bismarck
Bismarck er høvuðsstaður og næststørsti býur, næst eftir Fargo, í North Dakota, USA. Í sjálvum býnum búgva umleið 73 túsund fólk (2019); tó búgva har meiri enn 129 túsund fólk íroknað forstaðir og útjaðaran av býnum ("metropolitan area").
Søga
Býurin eitur Bismarck eftir Otto von Bismarck, ið var týskur ríkiskanslari. Bismarck varð stovnaður í 1872.
Bárður
Kendir menn sum eita Bárður:
Brøndby kommuna
Brøndby kommuna (danskt: Brøndby kommune), er ein kommuna í Keypmannahavns Amt í Danmark. Brøndby kommuna hevur umleið 34.580 íbúgvar (2014).
UEFA Europa League
260px|thumb|right|UEFA Europa league UEFA Europa League (á føroyskum eisini nevnd Evropaligan) er ein fótbóltskapping fyri evropeisk feløg, sum er fyriskipað av tí evropeiska fótbóltssambandinum UEFA. Tað er tann næst týdningarmesta kappingin fyri evropeisk feløg, næst eftir Champions League.
Kappingin var kend sum UEFA Cup áðrenn juni 2009,, samstundis var kappingarbygnaðurin broyttur frá 2009/2010-sesongini. Europa League og UEFA Cup verða sæð sum sama kapping, har navnabroytingin bert er eitt nýskapandi brand.
Kappingin byrjaði í 1971 og kom í staðin fyri Inter-Cities Fairs Cup, sum varð stovnað hin 18. apríl 1955. Fyrsta liðið, ið vann kappingina var Tottenham Hotspur. Í 1999 var UEFA Cup Winners' Cup afskaffað og lagt saman við UEFA Cup. Frá 2005/6 var innført eitt bólkaspæl, áðrenn liðini skuldu fara víðari til knock-out-støðið. Við navnabroytingini í 2009 varð Intertoto Cup innlimað í kappingina, og tað førdi tað við sær, at fleiri lið skuldu luttaka í kappingini, samstundis sum bólkaspælið var víðkað og kvalifikasjónskrøvini vóru broytt.
Chelsea F.C. eru verandi meistarar frá 2013.
Føroyar í Evropaliguni
Føroyar hava luttið í Europa League í fleiri ár. Í 2013 luttóku fýra føroysk feløg: EB/Streymur og Víkingur, sum bæði megnaðu at koma víðari eftir 1. rundu, og HB og ÍF, sum ikki komu víðari.
Tað kontinentala USA
Tað kontinentala USA er eitt felags heiti fyri teir 48 samanhangandi lutstatirnir í USA, ið liggja millum Kanada í norðri og Meksiko í suðri. Hetta fevnir um allir lutstatir í USA uttan Alaska og Hawaii. Hjálond so sum Guam og Puerto Rico eru heldur ikki partar í tí kontinentala USA
Tað kontinentala USA hevur eina vídd á 8.080.464,3 km² og fólkatalið var 306.675.006 í 2010 (fólkateljing), ið svarar til 83,65 % av øllum USA og 99,33 % av samlaða íbúgvaratalinum.
Norrønt mál
Mál sum hava uppruna í norrønt : Íslenskt, Føroyskt, Norn, Norskt(Nynorskt), Danskt, Svenskt, Gutnish, og Álvdalska.
Norrønt, fornnorrønt ella bara vesturnorrønt, sum tað verður kalla í dag og donsk tunga vóru felagsnøvnini fyri Norrøna málið í landnámstíðini. Tá ið føroyinga søga bleiv skriva í (1200 e.kr) vóru munirnir ímillum tey norðurlensku málini so lítlir, at tað var næstan tala um "eitt" felags-norðurlenskt mál. Í dag verður norrøna málið helst kalla vesturnorrønt og hoyrir undir (forníslenskt og fornnorskt). Málið var tosa í tíðarskeinum uml. (7-800) og til miðjari 13.øld.
Norrønt mál er komið úr norðurgermanskum málið, sum er ætta úr indo-evropeiskum. Málið bleiv tosað í Skandinavia og í norðurlondum. Tað byrjaði við norðurgermanskum uml.(0-200 e.kr) og síðani fornnorrønt uml.(200-500). Aftaná tað skiftið tað til proto-Norrønt uml.(500-700) og var tað í hesum tíðarskeiði at tær størstu broytingarnar vóru framdar, t.d bleiv harawanaz til hrafn sum merkir ravnur. Í (700-800) vóru tær endaligu málsligu broytingarnar framdar, og málið bleiv til tað vit í dag kenna sum norrønt mál.
Nú á døgum hoyra íslendskt, føroyskt, norskt og tað útdeyða norn málið til vesturnorrønt greinina meðan, Danskt og Svenskt hoyrir til eysturnorrønt greinina. Tað danska málið hevur flutt seg nógv burtur frá tí upprunaliga norrøna málinum, og tað hevur svenskt fyri sovítt eisini, men tó ikki líka nógv sum tað danska. Danskt og svenskt hava verið ávirka av hvørjum øðrum gjøgnum tíðina, og danskt hevur verið nógv ávirka av tí norðurtýska málinum. Íslenskt, sum er tað málið í dag ið er tættast uppá norrøna málið, hevur næstan ikki broyt seg yvir árini, meðan føroyskt hinvegin hevur broytt seg eitt sindur, helst vegna sterkari ávirkan úr Danmark, t.d, domineraði tað danska skriftmálið bæði sum skúlamál og kirkjumál í yvir 300 ár(1538-1856). Tað sama hendi í Norra, men tó yvir eitt longri tíðarskeið, tískil hevur tað norska málið so tætt tilknýti til danskt nú á døgum.
Mállæra og samanberðingar av teimum forn-norðurlendsku málinum :
Faðirvár á norrønt : Faþer vár es ert í himenríki, verði nafn þitt hæilagt Til kome ríke þitt, værði vili þin sva a iarðu sem í himnum. Gef oss í dag brauð vort dagligt Ok fyr gefþu oss synþer órar, sem vér fyr gefom þeim er viþ oss hafa misgert Leiðd oss eigi í freistni, heldr leys þv oss frá öllu illu.
Faðirvár beinleiðis umsett til íslenskt : Faðir vor er ert í himinríki, verði nafn þitt heilagt Til komi ríki þitt, verði vilji þinn svo á jörðu sem á himnum. Gef oss í dag brauð vort daglegt Og fyrirgef þú oss syndir vorar, sem vér fyrirgefum þeim er við oss hafa misgert Leið oss eigi í freistni, heldur leys þú oss frá öllu illu.
Faðirvár á íslenskum : Faðir vor, þú sem ert á himnum. Helgist þitt nafn, til komi þitt ríki, verði þinn vilji, svo á jörðu sem á himni. Gef oss í dag vort daglegt brauð. Fyrirgef oss vorar skuldir, svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum. Og eigi leið þú oss í freistni, heldur frelsa oss frá illu. Því að þitt er ríkið, mátturinn og dýrðin að eilífu, amen.
Forn-Gutnish í kemur úr Gotlandi(ein søgn) : Þissi þieluar hafþi ann sun sum hit hafþi. En hafþa cuna hit huita stierna þaun tu bygþu fyrsti agutlandi fyrstu nat sum þaun saman suafu þa droymdi hennj draumbr. So sum þrir ormar warin slungnir saman j barmj hennar Oc þytti hennj sum þair scriþin yr barmi hennar. þinna draum segþi han firi hasþa bonda sinum hann riaþ dravm þinna so. Alt ir baugum bundit bo land al þitta warþa oc faum þria syni aiga. þaim gaf hann namn allum o fydum. guti al gutland aigha graipr al annar haita Oc gunfiaun þriþi. þair sciptu siþan gutlandi i þria þriþiunga. So at graipr þann elzti laut norþasta þriþiung oc guti miþal þriþiung En gunfiaun þann yngsti laut sunnarsta. siþan af þissum þrim aucaþis fulc j gutlandi som mikit um langan tima at land elptj þaim ai alla fyþa þa lutaþu þair bort af landi huert þriþia þiauþ so at alt sculdu þair aiga oc miþ sir bort hafa sum þair vfan iorþar attu.
Edvald Boasson Hagen
Edvald Boasson Hagen (føddur 17. mai 1987 i Rudsbygd) er ein norskur kappsúkklari, ið súkklar fyri tað suðurafrikanska UCI WorldTour-liðið Team Dimension Data. Hann hevur fyrr súkkla fyri tað bretska liðið Team Sky í fimm sesongir frá 2010 til 2014, og tað amerikanska liðið HTC-Highroad í tvær sesongir frá 2008 til 2009.
Norrønt mál
Legg til merkis : Danska og Svenska málið var umleið tað sama á skrift, heilt upp til 11.øld.
Forn-Svenskt úr 900 e.kr : Reð Þjóðrikr hinn Þormóði, stillir flutna, strandu Hræiðmarar, hann sitir nú gorr á guta sinum, skjaldi um fatlaðr, skati Mæringa
Norrønt : Reð Þjóðrekr hinn Þormóði, stillir flotna, strondu Hreiðmarar. Hann sitr nú gorr á gota sinum, skjaldi of fatlaðr, skati Mæringa
Má gjarna umbøtast...
1867
1867 (MDCCCLXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi
Sjóndepilin
Sjóndepilin (fyrr Føroya Blindastovnur) er ein vitanardepil við heimstaði á Íslandsvegnum í Havn, ið veitir tænastu til fólk, sum á ein ella annan hátt hava sjóntrupulleikar. Sjóndepilin er vitanardepil á sjón- og rehabiliteringsøkinum og veitir ráðgeving til fólk, ið eru blind ella eru sjónveik, til teirra avvarðandi og kunning til starvsfólk á arbeiðsplássum, barnagørðum og skúlum.
Tænastur
Stovnurin er í dag skipaður í 3 sjálvstøðugar eindir: Ráðgevingin, Dagtilhaldið og Verkstaður. Ráðgevingin veitir tænastu til fólk um allar Føroyar. Áheitanir koma frá eygnalækna, avvarðandi ella sjónveikum beinleiðis. Um gjørligt koma fólk til hjálpartólaroynd á Sjóndeplinum. Eisini fara ergoterapeutarnir á heimavitjanir. Málið hjá Ráðgevingini er at veita hjálp til sjálvhjálp. Eisini skipar Ráðgevingin fyri ymiskum skeiðum fyri blindum og sjónveikum, avvarðandi og øðrum áhugaðum. Dagtilhaldið er á Sjóndeplinum, har fólk koma til ymisk handalig arbeiði og sosial tiltøk. Endamálið er: Verkstaðið er ein sjálvstøðug eind á Traðabrekku. Hetta er ein vardur verkstaður, har blind og sjónveik, ið eisini eru lættari seinment hava ymiskar arbeiðsuppgávur eins og handaligar og sosialar aktivitetir. Brúkararnir eru yngri fólk, har endamálið er at menna tey til ein innihaldsríkan gerandisdag við møguleikum fyri mennandi avbjóðingum og arbeiðsuppgávum sum styrkja sjálvsálit og sjálvsvirði, so tey verða hjálpt til at taka við teimum avbjóðingum, ið gerandisdagurin býður.
Blaabjerg kommuna
Blaabjerg kommuna (danskt: Blaabjerg kommune), er ein kommuna í Ribe Amt í Danmark. Blaabjerg kommuna hevur umleið 6.509 íbúgvar.
Doris Hansen
Doris Hansen (fødd í 1943) er fyrrverandi forkvinna í MBF og rithøvundur. Hon var fødd í Øravík í 1943. Hansen er útbúgvin lærari, tali­, lesi­ og hoyrilærari. Hon starvast í Tórshavnar kommunu. Hansen hevur verið sera virkin í arbeiðinum at bøta um korini hjá teimum brekaðu, m.a. hevur hon í mong ár verið formaður í MBF.
1868
1868 (MDCCCLXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Tummas Lenvig
Tummas Lenvig (2. november 1923) lærari og sjálvstýrismaður.
Billund kommuna
Billund kommuna (danskt: Billund kommune), er ein kommuna í Ribe Amt í Danmark. Mitt í Jútlandi liggur Billund beint við heimskenda Legoland. Billund kommuna hevur umleið 8.705 íbúgvar.
Milano
Milano (á lombardiskum: Milan) er næstmest fólkaði býur í Italia, høvuðsbýur í landslutinum Milano og høvuðsstaður í regiónini Lombardia. Sjálvur býurin Milano hevur eitt fólkatal á umleið 1,3 milliónir, meðan alt stórbýarøkið Milano er fimt størstur í ES við einum fólkatali á umleið 5.264.000. Sagt verður eisini, at um allir forstaðir vera taldir við, so er fólkatalið millum 7 og 10 milliónir fólk og strekkir seg yvir landlutirnir Milano, Bergamo, Como, Lecco, Lodi, Monza og Brianza, Pavia, Varese, Novara. Sagt verður, at stórbýarøkið Milano er partur av tí sonevndu Blue Banana, ið er tað øki av Evropa við tí hægsta fólkatalinum og tættleika viðvíkjandi ídnaði. Býurin Milano liggur við ánna Olona. Í býnum er ein av kendastu operapallum í heiminum, Teatro alla Scala ella "La Scala".
Búskapur
Milano er miðdepil fyri nógvar altjóða fyritøkur, og í býnum er 45% av vinnulívinum í Lombardia regiónini. Lokalar skrivstovur hjá Italia vegna fyritøkurnar Google och Yahoo! eru at finna í býnum. Milano er eisini ein altjóða miðdepil fyri mótaídnaðin við meira enn 12.000 fyritøkum við stórum mótahúsum sum Giorgio Armani, Dolce & Gabbana, Prada, Gianni Versace og Valentino. Í Milano er eisini meira siðbundin verkstaðarídnaður sum Alfa Romeo og Pirelli.
Instituto Federal da Bahia
thumbnail|right|270px|Instituto Federal da Bahia
Instituto Federal da Bahia í Brasil varð sett á stovn í 1910 og er ein lærdur háskúli í Bahia, Brasil.
Blåvandshuk kommuna
Blåvandshuk kommuna (danskt: Blåvandshuk kommune), er ein kommuna í Ribe Amt í Danmark. Blåvandshuk kommuna hevur umleið 4.368 íbúgvar.
480-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld
Áratíggju: 430-árini 440-árini 450-árini 460-árini 470-árini - 480-árini - 490-árini 500-árini 510-árini 520-árini 530-árini
Ár: 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489
Torino (landslutur)
250px|thumbnail|Landsluturin Torino liggur í útnyrðingsitalia. Landsluturin Torino er ein landslutur í regiónini Piemonte í Norðuritalia. Torino er høvuðsbýur í landslutinum.
Hin 30. juni 2011 var fólkatalið í landslutinum 2.306.676.
Tað eru 315 kommunur í Torino landslutinum, tað er tað størsta talið av kommunum í nøkrum italskum landsluti yvirhøvur. Økið er 6,830 km² til støddar.
Kommunur
Eftir fólkatalinum 31. desember 2010 eru hesar tær størstu kommunurnar í Torino landslutinum:
Bramming kommuna
Bramming kommuna (danskt: Bramming kommune), er ein kommuna í Ribe Amt í Danmark. Bramming kommuna hevur umleið 13.628 íbúgvar. Kommunan legði 1. januar 2007 saman við Esbjerg Kommunu.
Ludvík 16. kongur
'''Ludvig 16. kongur''' (Louis August), (23. august 1754 – 21. januar 1793) av Fraklandi, var monarkur av Fraklandi og Navarra frá 10. maj 1774 til 1792.
Ludvig var abbasonur Ludvig 15. Faðir hansara, sum æt Ludvig doyði í 1765.
Hjúnarskapur
16. mai 1770 varð hann giftur við hertogafrúini Marie-Antoinette, dóttir av keisarinnu Maria Theresia av Eysturríki og keisara Frans 1. Stefan (Tyska-romerska rikinum).
Stjórnarvald
Ludvig hevði nógvan myndugleika, og hansara stjórnarvald er sermerkt av miseydnaðum reformum og vaksandi búskaparligari kreppu, júst sum kona hansara Marie Antoinette varð øgiliga lítið umhildin av sínum oyðslusemi.
Jean-Claude Duvalier
Jean-Claude Duvalier, eisini kendur sum Baby Doc (Bébé Doc) (3. juli 1951 - 4. oktober 2014), var einaræðisharri í Haiti í 15 ár: 1971-1986. Hann kom til valdið sum 19 ára gamal í 1971, tá pápi hansara, Francois Duvalier (Papa Doc), doyði. Eins og pápin, stýrdi hann fátæka landinum í Karibia við harðari hond. Í 1986 mátti hann rýma orsaka av fólksligum uppreistri. Hann fór til Fraklands, har hann livdi í útlegd í 25 ár. Í 2011 vendi hann aftur til Haiti. Hann sjálvur segði, at endamálið við at venda aftur til Haiti var at heiðra tey yvir 300.000 fólkini, sum doyðu í ógvuliga jarðskjálvtanum 12. Januar 2010. Afturvendan hansara spældi ikki stillisliga av, og fáar dagar eftir at hann hevði sett bein síni í Port-au-Prince, varð Duvalier ákærdur fyri m.a. mutur og brotsverk móti mannaættini.
Fyrrverandi einaræðisharrin doyði 4. okt. 2014, 63 ára gamal. Hann doyði av einum hjartatilburði.
Zack Greinke
thumb|right|250px|Zack Greinke Donald Zackary "Zack" Greinke (føddur 21. oktober 1983) er amerikanskur hornabólts (baseball) spælari, kastari. Hann spælir í bestu baseball deildini, sum verður nevnd Major League Baseball. Síðan 2011 hevur hann spælt við Milwaukee Brewers. Frá 2004 til 2010 spældi hann við Kansas City Royals. Í 2009 vann hannn virðislønina Cy Young Award.
Brørup kommuna
Brørup kommuna (danskt: Brørup kommune), er ein kommuna í Ribe Amt í Danmark. Brørup kommuna hevur umleið 6.513 íbúgvar.
Paul Gauguin
300px|thumbnail|Paul Gauguin Eugène Henri Paul Gauguin  (føddur 7. juni 1848 í Paris, deyður 8. mai 1903 í Atuona) var ein franskur listamálari.
Heavy Metal
thumbnail|right|250px|[[Deep Purple í Quebec 2004.]] Heavy metal, á føroyskum ofta nevndur ”tungmálmur” er ein sjangra av rokk tónleiki, sum kom fram í 1960’unum og fyrst í 1970’unum, og hetta serstakliga í Onglandi og USA. Við grundstøði í blues-rokki og psykodeliskum rokki útviklaðu bólkarnir, sum skaptu tungmálmstónleikin, eitt tjúkt, massivt ljóð, sermerkt av forsterkaðum reingingum, longum guitar soloum, føstum rútmum, og sum heild eitt hart ljóð.
Á føroyska tónleikapallinum eru fleiri bólkar, sum hava markerað seg, sum heavy metal bólkar. Týr sá dagsins ljós í 1998. Sterkt inspireraður av føroyskum tónleiki og norðurlendskari mytologi, hava teir sera virknir givið 6 fløgur út og verið á mongum uttanlandsferðum ymsastaðni í heiminum.
Á altjóða pallinum hava bólkar sum t.d. Led Zeppelin, Black Sabbath og Deep Purple, verið undangongumenn innan tung málm. Teir drógu hópin av áskoðarum til sín, hóðast teir mangan vóru háðaðir, soleiðis sum sjangran mangan hevur verið móttikin upp ígjøgnum søguna.
Miðskeiðis í 1970’unum hjápti bólkurin Judas Priest menningini í sjangruni, við at sálda stórar partar av blues inspiratiónini frá; Motörhead presenteraði eitt punk rokk ovurviðkvæmi og teir løgdu ein hægri dent á skjótleika. Bólkar í New Wave of British Heavy Metal sjangruni, sum t.d. Iron Maiden fylgdu einum líknandi spori. Við endanum á 1970’unum, hevði tungmálmur hálað ein heimsumfatandi bólk av fjepparum til sín, á enskum róptir "metalheads" ella "headbangarar".
Í 1980’unum, bleiv glam metal ein stór vinnugrein við stórum avkasti við bólkum, sum t.d. Mötley Crüe. Underground pallurin skapti eina røð av meira ekstremum og ágangandi stílum: thrash metal bleiv mainstream við m.ø. Metallica, ímeðan t.d. death metal og black metal enn eru sermentunnar fyribrigdi. Í 1990’unum hava populerar sjangrur, sum t.d. nu metal, sum ofta tekur elementir av funk og Hip hop uppí; og metalcore, sum blandar extreme metal við hardcore punk, førka definitiónina av sjangruni enn einaferð.
Tvøroyrar kirkja
Tvøroyrar kirkja er føroysk fólkakirkja i Suðuroy, sum var bygd í 1908. Talan er um eina norska trækirkju, sum var bygd í Noregi, og síðan flutt til Føroya og reist á grótgundina á Tvøroyri. Ætlanin var upprunaliga, at kirkjan skuldi vera ein grótkirkja, men tað fór at gerast ov kostnaðarmikið, og so endaði tað við at gerast ein trækirkja. Áðrenn arbeiði fór í gongd hevði A/S J. Mortensen Eftf. bjóðað sær at geva alt byggitilfarið um kirkjan varð gjørd úr timburi. Grundin á kirkjuni er bygd av gróti, stabbagróti, sum er tikið úr fjallinum omanfyri kirkjuna. Kirkjan er stór og rúmar umleið 500-600 fólkum. Samuel Jacob Sesanus Olsen var urguleikari við Tvøroyrar kirkju í nærum 25 ár.
Kirkjan í Valinum á Tvøroyri
Kirkjan sum nú stendur á Tvøroyri er ikki tann fyrsta. Ein kirkja varð bygd í Froðba í 1836, men av tí at Tvøroyri vaks og fleiri og fleiri fólk búsettust har, so var tørvur á einari kirkju har, og tí varð kirkjan flutt úr Froðba inn á Tvøroyri. Hon stóð tá mitt í Valinum, sum staði eystanfyri sjúkrahúsið verður nevnt. Har stóð kirkjan til tann nýggja varð bygd, tá varð gamla kirkjan tikin niður og flutt til Sandvíkar og bygd upp aftur har í 1908, og har stendur hon enn.
Mainland, Hetland
Mainland (norrønt: Meginland) er størsta oyggin í Hetlandi og triðstørsta oyggin í Stóra Bretlandi, 969 km² til støddar. Høvuðsstaðurin Lerwick er á eystrustrondini á Mainland og Scalloway er á vesturstrondini. Uml. 17.750 fólk búgva á Mainland.
Hægsta fjallið í Hetlandi, Ronas Hill (norrønt Hrauns fell) 450 m (1.476 ft), liggur í Northmavine á Mainland. thumb|left|Bjørgini við Eshaness (Esjunes)
Býir & bygdir
South Mainland
Lerwick Scalloway Bigton Sandwick Sumburgh
West Mainland
Aith Walls
North Mainland
Brae North Roe Vidlin
her liggur eisini Sullom Voe við sínum oljuterminali.
thumb|left|Lerwick
Sí eisini
Mainland, Orknoyar
Providence
Providence er høvuðsstaður og størsti býur í Rhode Island.
Márdýr
Márar (frøðiheiti: Mustelidae) leypa langt og eru sera snúðnir, tá ið teir jagstra t.d. íkornar, mýs, kaninir og fugl. Flestu márasløgini eru avbera skjót ránsdýr, serliga vislur sum t.d. brúður, márar, ildari, minkur og roysikøttur. Tey hava hvassar tenn og eru smidliga vaksin. Márar eru eisini óførir at veiða, har ið trongt er. Teir síggja og hoyra væl og hava framúr tev, so teir kunnu snodda seg fram á fongdýrið. Tenninar eru spískar og góðar at taka við. Minsti márurin, brúðurin, er bara 20 cm long; kortini tekur brúður dýr, ið er nógv størri, enn hon er sjálv, t.d. kaninir. Roysikøttur, eisini nevndur hermalín, er átøkur brúður. Hús- og skógarmárur halda til uppi í trøunum. Báðir eru morreyðir. Onnur márdýr eru grevlingur, minkur og otur. Ungarnir verða lagdir væl í fjaldum reiðri. Fáar vikur gamlir fara teir úr reiðrinum og fara við leiki at venja seg til góð veiðidýr. Í Føroyum eru eingir márar. Men eisini í Føroyum varð roynt at ala mink, men tað datt niðurfyri.
1869
1869 (MDCCCLXIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Philippe Gilbert
Philippe Gilbert (føddur 5. juli 1982) er ein belgiskur professionellur súkklari, ið koyrir fyri UCI ProTour liðið. Gilbert er best kendur fyri at vinna HM í vegsúkkling í 2012, og fyri at vera annar av tveimum sukklarum, saman við Davide Rebellin, ið hava megnað at vinna tær tríggjar Ardennu-várklassikararnar Ardennes classics – Amstel Gold Race, La Flèche Wallonne og Liège-Bastogne-Liège – í einari sesong, hetta kláraði hann í 2011.
Klochki
thumb|right|250px|Klochki Klochki (russiskt: Клочки) er ein bygd í Russlandi. Klochki hevur 1105 íbúgvar (2009).
184 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Árstal: 189 f.Kr. 188 f.Kr. 187 f.Kr. 186 f.Kr. 185 f.Kr. - 184 f.Kr. - 183 f.Kr. 182 f.Kr. 181 f.Kr. 180 f.Kr. 179 f.Kr.
Vejen kommuna
Vejen kommuna (danskt: Vejen kommune), er ein kommuna í Región Suðurdanmark (fyrr í Ribe Amt) í Danmark. Vejen kommuna hevur 42.667 íbúgvar (2014).
Tekniski Skúlin í Klaksvík
Tekniski Skúlin í Klaksvík er ein skúli í røðini av teimum teknisku skúlunum í donska kongaríkinum.
Winston Churchill
Sir Winston Leonard Spencer-Churchill Order of the Garter, Order of Merit, Order of the Companions of Honour, Territorial Decoration, Fellow of the Royal Society, Queen's Privy Council for Canada (30. november 1874 – 24. januar 1965) var ein bretskur státsmaður, ið var forsætisráðharri í Stórabretlandi frá 1940 til 1945 og aftur frá 1951 til 1955. Churchill var eisini heryvirmaður í bretska herinum, søgufrøðingur, rithøvundur og listamaður. Hann vann Nobelvirðislønin í bókmentum, og var tann fyrsti persónurin ið var tilnevndur heiðurin sum honorary citizen of the United States. Hann er kendastur sum forsætisráðharri í Stórabretlandi undir 2. heimsbardaga. Hann verður mettur at vera ein av týdningarmiklastu ríkisleiðarum í nýggjari tíð.
Uppvøkstur
Tann ungi Winston Churchill var stóran part av barndóminum á kostskúla, ið var vanligt tá fyri enskir yvirklassadreingir. Til upptøkuroyndina til Harrow School skrivaði hann onki í latínroyndini og varð tí settur í tann lægsta bólkin, har ið tað mesta av undirvísingini fór fram á enskum. Har kláraði hann seg væl. Hann saknaði mammuna, men hon vitjaði hann sjálvdan, sjálvt um hann í brøvum heim bønaði hann um at koma ella um at lata hann sleppa heim.
Hann fylgdi væl við í yrkisleiðini hjá pápanum, men hevði ikki inniligt samband við hann. Einarferð í 1886 skal hann hava sagt: "Pápi mín er fíggjarmálaráðharri, og ein dag skal eg eisini gerast tað.". Óeydnusami barndómur hansara har hann var sera einsamallur, merktu hann restina av lívinum. Hann hevði tó inniligt samband við barnagentuna, Elizabeth Anne Everest. Burtursæð frá enskum, søgu og fekting, kláraði ungi Winston seg illa á Harrow, og hann varð ofta revsaður fyri vánaligt arebeiði og vantandi arbeiðsavrik. Hann var sjálvstøðugur og uppreistrarsinnaður av lindi og noktaði at læra tey klassiku verkini á latíni og grikskum.
Inn í herin
Í India var týdningarmesta virksemi hjá herflokkinum polo, og tað var ikki nakað ið hevði stóran áhuga hjá tí unga og aktiva unga manninum; hann ynskti fleiri hernaðarligt virksemi. Churchill brúkti rættiliga nógva tíð uppá at útbúgva seg sjálvan við bókum, ið mamman hevði sent honum.
Meðan hann var í India leitaði hann eftir størri avbjóðingum. Í 1895 fingu hann og Reggie Barnes farloyvi fyri at ferðast til Kuba fyri at hyggja at, meðan tær sponsku herdeildirnar bardust móti kubanskum geriljaherdeildum. Churchill gjørdi avtalu við blaðið Daily Graphic har ið hann skuldi skriva um stríðið. Churchill fegnaðist um, at hann fyri fyrstu ferð gjørdist partur av skotbardaga, tað hendi á 21 ára føðingardegi hansara. Á vegnum til Kuba vitjaði hann USA fyri fyrstu ferð. Í 1897 hevði Churchill aftur fingið farloyvi og ferðaðist fyri at eygleiða griksk-turkiska kríggið, men tað var liðugt, áðrenn hann kom hartil. Hann helt tí leiðina fram til Onglands, men á vegnum hoyrdi hann um Pathanuppreisturin í Landnyrðings Marklandslutinum (í dag ein partur av Pakistan) og skundaði sær aftur til India fyri at luttaka í herferðini fyri at niðurberja uppreisturin.
Meðan hann enn alment var við herinum í India, royndi Churchill at fáa loyvi til at sleppa við á herferðina ið skuldi vinna Sudan aftur. Leiðarin fyri herferðina, Lord Kitchener var negativur, men Churchill brúkti síni sambond, og fekk forsætisráðharran Salisbury til at senda eitt fjarrit om málið. At enda fekk Churchill eitt starv við 21. Lancers, ein herdeild hvørs samanseting varð avgjørd úr London og ikki av Kitchener. Churchill var samstundis krígskorrespondentur fyri Morning Post, fyri 15 pund pr grein. Meðan hann var í Sudan, luttók Churchill í tí ið er blivið nevnt sum tað seinasta væleydnaða bretska kavalríálop í slagnum við Omdurman. Í oktober 1898 var hann aftur í Stórabretlandi og byrjaði uppá arbeiði við tvey-bindsverkinum The River War, ið varð útgivið árið eftir.
Í 1899 fór Churchill úr herinum og royndi eina politiska yrkisleið. Hann stillaði upp sum valevni fyri Konservativa flokkin í Oldham í einum millumvali tað árið. Hann gjørdist nummar trý (Oldham hevði tá tvey pláss í Undirhúsinum) og varð ikki valdur inn.
Hin 12. oktober 1899 byrjaði seinna boarakríggið millum Stórabretland og boarar í Suðurafrika. Churchill ferðaðist hagar sum krígskorrespondentur fyri Morning Post við løn á 250 pund fyri fýra mánaðir. Komin fram fekk hann pláss á einum bretskum armeraðum toki (pansaratok). Hetta tokið varð avsporað orsakað av at boarar framdu eitt slysálop. Sjálvt um Churchill ikki var í herbúna, so tók hann ræði, fekk rudda linjuna og fekk lokomotivi og helvtina av tokvognunum avstað við teimum særdu. Churchill sjálvur var ikki so heppin, at hann slapp til rýmingar. Saman við øðrum heryvirmonnum og hermonnum varð hann tikin til fanga og hildin í einum krígsfangalegu í Pretoria.
Churchill megnaði at rýma úr fangaleguni, og við hjálp frá einum enskum námsleiðara flýddi hann yvir 480 kilometrar til portugisiskt øki í Lourenço Marques (dagsins Maputo). Flýggjanin gav honum eina ávísa hetjustøðu í Stórabretlandi, samstundis sum hann fekk ábreiðslur fyri ikki at hava bíða eftir tveimum øðrum, ið høvdu havt ætlanir um at flýggja saman við honum. Churchill ferðaðist við skipi til Durban og helt seg so til herin hjá general Redvers Henry Buller, ið var á veg til at hjálpa teimum bretsku herdeildunum í Ladysmith, og síðan at taka Pretoria.
Hann luttók í slagnum við Spion Kop og var við í teimum fyrstu bretsku herdeildunum, ið brutu kringsetanina av Ladysmith; Winston og systkinabarn hansara Charles Spencer-Churchill riðu í fremstu røð, teir yvirtóku eina fangalegu, har ið 52 boarar góvu seg yvir. Churchill útgav tvær bøkur um boarakríggið, London to Ladysmith via Pretoria og Ian Hamilton's March, tær komu út í mai og oktober 1900, báðar bøkurnar fingu góð ummæli og seldu gott.
Varde kommuna
Varde kommuna (danskt: Varde kommune), er ein kommuna í Región Suðurdanmark (fyrr í Ribe Amt) í Danmark. Varde kommuna hevur 49.958 íbúgvar.
Finnmark fylki
Finnmark (norrønt: Finnmǫrk, sámiskt: Finnmárku) er eitt fylki í Norra. Finnmark hevur umleið 74 710 íbúgvar. Norðasti landsparturin í Noregi er Finnmørkin. Finnmark hevur mark við Troms, Finnland og Russland. Markið millum Russlands og Noreg gongur gjøgnum Pasvik dalin og eftir Pasvik ánni.
Finnmark er størsta fylkið í Noregi. Tað er størri í stødd enn lond sum Danmark, Niðurlond ella Sveis. Vardø í Finnmark er eystasti býur í Noreg og er eystari enn Istanbul og St. Pætursborg. Alta er størsti býurin í Finnmørkini. Býurin liggur innast í Altafjørðinum. Har búgva gott og væl 20,000 fólk. Í Alta finnur tú størsta savnið í Norðurevropa av fjallalist, sum veiðifólk hava evnað. Tær eru úr bronsuøld og eru m.a. av skipum, offurgávum og fólki.
Kirkenes í Finnmark liggur 8 kilometrar frá russiska markinum og 1,410 kilometrar norðanfyri norska høvuðstaðin Oslo. Har búgva 10,000 fólk í kommununi, 3,000 í býnum. Í Kirkenes eru vegaskelti og onnur skelti eisini á russiskum, tí sera nógvir russarar brúka havnina í Kirkenes. Í heila tikið er nógv samband og samhandil millum Kirkenes og russarar. Kirkenes var í stóran mun raktur av Øðrum heimsbardaga, við tað at tey blivu sum millum hamara og ambolt millum týskarar og russarar. Týskurin hevði fleiri túsund hermenn har í legum, og tá ið álopið "Barbarossa", sum skuldi taka Murmansk, miseydnaðist, brúktu teir "brenda jarðarpolitikkin", so tá ið kríggið var av, var allur býurin í sori, nógv fólk rýmd, og tey sum eftir vóru, stóðu á berum.
Almennu málini í Finnmark eru tvey, norskt og sámiskt. Í 2000 høvdu næstan 96 prosent av fólkinum í Kautokeino (Guovdageainnu) sámiskt sum móðurmál. Sámiskt er móðurmál hjá góðum 94% í Karasjok (Kárášjohka) og 75% í Nesseby (Unjárga).
Kommunur í Finnmark
thumb|right|220px|[[Helluristir í Alta.]] 1. Alta
2. Berlevåg
3. Båtsfjord
4. Gamvik
5. Hammerfest
6. Hasvik
7. Karasjok
8. Kautokeino
9. Kvalsund
10. Lebesby
11. Loppa
12. Måsøy
13. Nesseby
14. Nordkapp
15. Porsanger
18. Vadsø
19. Vardø
Rani Nolsøe
Rani Nolsøe er føroyskur gittarleikari, sangari og sangsskrivari. Rani er klaksvíkingur. Umframt at vera kendur innan føroyskan tónleik, so er Rani Nolsøe eisini kendur sum telvari.
Frændur
Rani er kendur úr bólkinum Frændur og skrivar bæði orð og løg til bólkin. Frændur vóru nógv frammi í 1980-unum, men enn í dag hava Frændir konsertir í Føroyum, og eisini eru teir av og á í Føroyingahúsinum í Keypmannahavn og framføra, har nógv fólk plaga at savnast saman. Í 2009, tá 25 ár vóru liðin, síðan Frændur veruliga gjørdu vart við seg, gav bólkurin út eina spildur nýggja útgávu, sum kom út 21. november 2009.
Ársins herðaklapp
Tónleikabólkurin Frændur fekk heiðurin "Ársins herðaklapp 2009", sum Miðlahúsið letur á hvørjum ári henda heiður til onkran, sum hevur havt serstakan týdning fyri føroyska tónleikaheimin.