cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Dreams
Søgan
Bólkurin varð stovnaður í 2004, men longu í 2003, áðrenn The Dreams var til, vóru Hans Edvard Andreasen og Heini Mortensen limir í einum øðrum punk bólki, sum nevndist Zink. Umframt teir báðar vóru tveir aðrir limir í bólkinum: Heðin Egholm Skov og Edmund í Garði. Heðin fór úr bólkinum í 2004 og í staðin bleiv Eirikur Gilstón Corfitz Andersen limur í bólkinum. Bólkurin Zink gav út fløguna "Totally Love Songs". Seinni í 2004 fór Edmund í Garði úr bólkinum. Hinir tríggir: Hans Edward Andreasen, Heini Mortensen og Eirikur Gilstón Corfitz Andersen avgjørdu at halda fram við bólkinum og broyttu navnið til The Dreams.
Í november og desember 2006 luttók The Dreams í altjóða tónleika kappingini Global Battle of the Bands. Teir gjørdist nummar trý í kappingini. Tað var her at bólkurin møtti teirra framtíðar framleiðara, tí ein av dómarunum var nevniliga danin Lars Pedersen, betri kendur sum Chief One. Í 2007 kom lítlibeiggi Eirik, Corfitz, við í bólkin. Í 2008 luttók The Dreams í donsku tónleika kappingini "Dansk Melodi Grand Prix" við sanginum La' mig være. Teir gjørdust nummar fýra. Sama mánað góvu teir út fyrstu donsku fløgu teirra "Den nye By". The Dreams hevur givið út fleiri fløgur í Danmark, har teir sungu á donskum, bæði einkultar fløgur (single) og fløgur (CD). Í 2010 góvu teir eina fløgu út á enskum. Teir hava verið á tónleikaferð í Týsklandi, har teir eisini góvu út stakfløguna Under the Sun. Í desember 2010 vann The Dreams føroyska tónleikaheiðurslønina Planet Awards 2010 í bólkinum Ársins bólkur.
Útgávur
Fløguútgávur í Føroyum og Danmark:
1593
1593 (MDXCIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Dagfinn Olsen
Dagfinn Olsen (føddur 16. september 1967) er ein føroyskur tónleikari og sangskrivari, hann spælir bass og onnur ljóðføri.
Lívsleið sum tónleikari
Hann byrjaði í bólkinum Springs, sum hann og floksfelagar stovnaðu á heilt ungum árum- bólkurin spældi kring landið í áttatiárinum - fløga kom út í 1989. Hann hevur útgivið fleiri sangir og eina fløgu undir egnum navni við bólkinum Dagfinn og Impulz. Dagfinn vaks upp í Havn og Hoyvík, men býr nú suðuri í Vági. Hann er útbúgvin lærari og starvast í Vágs Skúla. Hann hevur eitt nú skrivað sangir sum "Fagri flokkur", sum Kim Hansen syngur, tann sangurin er útgivin á Dagfinn og Impulz og á trimum uppsamlingsfløgum. Onnur kend løg hjá Dagfinn Olsen eru t.d Vovið av Guði, Prikkuta Mona, Lotið, Fortíð Nútíð Altíð (Rock í Føroyum 2) og Jóansøkudreymur. Dagfinn hevur nakrar ferðir gjørt sangir sum skúlaflokkar, ið hann undirvísir, syngja, eitt nú sangurin "Fílafitti" (1. regla: Fýra fittar fílaføtur, fóru út at spáka ), sum 3. flokkur í Vágs skúla í 2007/08 sang, hann er útgivin á útgávuni Blandað Drops - Børn í Vágs Skúla syngja,(2021), og var við í uppskoti til nýggja Skúlasangbók.
Tónleikaútgávur
Stovnandi limur Í Springs: Bólkur úr Hoyvík frá áttatiárunum, ið gav fløgu út í 1989
Dagfinn og Impulz
2021; Blandað Drops - Børn í Vágs skúla syngja. Fløga við sangum og barnasangum.
HM í fótbólti fyri feløg
Heimsmeistarakappingin fyri feløg ella FIFA Club World Cup er ein altjóða fótbóltskapping, ið verður fyriskipað av FIFA (Fédération Internationale de Football Association). Kappingin var fyrstu ferð hildin í 2000 í Brasil og var tá á enskum nevnd FIFA Club World Championship, síðan var hon av ymiskum orsøkum ikki hildin aftur fyrr enn í 2005, og hevur síðan tá verið fyriskipað á hvørjum ári. Síðan 2005 hava tvey lond verið vertir, tey eru Japan og Sameindu Emirríkini.
Yvirlit yvir vertir, vinnarar, nummar tvey og trý
Viðmerkingar til úrslit har ið "n" stendur:
1636
1636 (MDCXXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum týsdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Känn ingen sorg för mig Göteborg
Känn ingen sorg för mig Göteborg er fyrsta solofløgan hjá Håkan Hellström. Fløgan kom út 13. oktober 2000.
Roy Scheider
Roy Richard Scheider (10. november 1932 í New Jersey – 10. februar 2008 Little Rock, Arkansas) var ein amerikanskur sjónleikari sum er mest kendur fyri sín leiklut sum Chief Brody í tveimum teim fyrstu Jaws (Dødens gab) filmunum í 1970'unum.
John Hagee
John Hagee (12. apríl 1940 í Baytown, Texas), sjónvarpsprestur og stuðul hjá John McCain. Hann hevur sagt Adolf Hitler vera eingil Guds, sum hjálpti jødum at fáa heimlands sítt – Ísrael. Kirkjulið hansara telur fleiri túsund limir. Hann hevur skírt katólsku kirkjuna eina stóra skøkju og segði ódnina Katrinu vera revsing Guds fyri samkynji.
Roy Scheider
Filmskarriera
Scheider debuteraði sum filmsleikari í 1964 í ræðufilminum The Curse of the Living Corpse. Av øðrum týðandi filmum sum hann hevur medvirkað í eru The French Connection (1971), Marathon Man (1976), All That Jazz (1979), Blue Thunder (1984) og 2010: The Year We Make Contact (1984) (sum var ein uppfylgjari til 2001: A Space Odyssey]]) og The Fourth War (1990). Scheider er nomineraður til ein Oscar tvær ferðir, fyrstu ferð í 1972 fyri sín leiklut í The French Connection og aðru ferð í 1980 fyri sín leiklut í All That Jazz.
Privatlív
Scheider giftist fyrst við Cynthia Bebout tann 8 november 1962. Tey fingu eina dóttir, Maximillia, áðrenn tey skildust í 1989. Tann 11 februar 1989 giftist hann við sjónleikarinnuni Brenda King, og saman fingu tey ein son, Christian, og eina dóttir, Molly. Teirra hjúnalag vardi líka til Scheider’sa deyða.
Bókagarður
Bókagarður er eitt bókaforlag við heimstaði í Tórshavn. Forlagið Bókagarður hevur serliga givið út endurprent av upprunaføroyskum útgávum. Høvuðsmaðurin handan forlagið er Emil Juul Thomsen úr Nólsoy.
570-árini
Øldir: 5. øld - 6. øld - 7. øld
Áratíggju: 520-árini 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini - 570-árini - 580-árini 590-árini 600-árini 610-árini 620-árini
Ár: 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579
Andrea Doria
thumb|right|250px|Andrea Doria Andrea Doria var eitt vakurt ferðamannaskip. Fyri italiumenn var hon ein ímynd av endurføðingini av italska flotanum eftir Seinna Heimsbardaga. Um náttina tann 25. juli 1956 var Andrea Doria á veg um Atlantshav og skuldi sigla inn í New York morgunin eftir. Kjaftsvart var í mjørka. Nakrar sjómíl frá var svenska ferðamannskipið "Stockholm" á veg til Evropa. Eisini "Ile de France", eitt gamalt franskt ferðamannaskip, var á somu leið. Uttan at vita av nøkrum sigldu hesi trý skipini við skiparunum Piero Calamai, Harry Gunnar Nordenson og Raoul de Beaudéan á brúnni við beinari kós móti hvørjum øðrum. Hálvtrýss ár seinni koma hendingarnar fram í ljós.
Skýming
Skýming (upprunaheiti Twilight) er ein bók hjá Stephenie Meyer (f. 24. desember 1973 í Hartford, Connecticut).Bókin kom út á føroyskum í 2009. Leyvoy Joensen týddi.
Søgugongd
Bella Swan er flutt aftur til pápan til kalda váta Forks, Washington frá Phoenix í Arizona. Hon byrjar á skúlanum, og har møtir hon gátufulla Edward Cullen. Hon er stokk-forelskað í honum og umvent. Hon finnur útav, at Edward er vampýrur. Men hann og Cullen familjan drekka bara djóra blóð. Tey eru saman við restina av Cullen-familjuni og spæla baseball ein dagin.
Men so koma teir óndu vampýrarnir og lukta, at eitt menniskja er ímillum teirra. Tann óstýriligi James klárar ikki at halda sær frá blóðluktinum hjá Bellu og byrjar at jagstra hana. Men tey sleppa undan, og tey mugu beinavegin flýggja úr landinum.
Bella Swan spælist av Kristen Stewart í Twilight. Edward Cullen spælist av Robert Pattinson í Twilight. Robert Pattinson hevur eisini havt leiklut í Harry Potter og Eldbikarið.
Menningarlæran
Menningarlæran, eisini nevnd evolutión, fyrr darwinisma ella darwinslæra, er í lívfrøði læran um eina menning, ið lýsir stigvísa broyting í lívverum orsakað av arvi, afturskapan og úrveljing. Menningarlæran er eitt vísindaligt ástøði, t.e. er prógvað við vísindaligum grundreglum, reglubundið og skipað, ið greiðir frá lívfrøðiliga fjølbroytninum á jørð, og hvussu nýggj djórasløg og lívverur verða til vegna broyting í m.a. umhvørvi og rándjórum.
Skríggið
thumb|250px|Skríggið Skríggið (norskt: Skrik) er ein kendur málningur av Edvard Munch. Málningurin finst í fýra útgávum og harafturat sum litografi. Munch málaði ofta málningar, sum vóru merktir av angist, trega og ræðslu. Skríggið er ein av hesum málningum. Hetta er málningur, sum er víðagitin og óivað kendasti málningur hjá Edvard Munch. Hann hoyrir til tann partin av málningum hjá Munch, sum kallast fyri "Kjærlighedsrækken". Myndin bar eisini heitið Vónloysi, men fekk so navnið Skríggið. Listarákið ekspressionisma tók seg upp seinast í 19. øld, og listafólkini vilja í bæði bókmentum og málningalist lýsa ein heim, sum er avskeplaður av persónligari hugsan og hýri og av sterkum kenslum, sum vit síggja í málningunum Skríggið. Henda myndin er frá 1893 og hongur í tjóðarskálanum í Oslo, og hevur Munch gjørt oman fyri fimmti myndir av hesum motivi.
Menningarlæran
Meginparturin av vísindafólkum eru samd í, at menningarlæran er frágreiðingin, hví lívfrøðiliga fjølbroytnið er vorðið til. Tó er ósemja ímillum átrúnaðarligir bólkar. Til dømis hava fleiri pávar viðurkent menningarlæru, ímeðan aðrir trúarbólkar hava avnoktað menningarlæru. Tað eru serliga protestantar í USA, ið avnokta menningarlæru í vesturheiminum. Hinvegin, góðtaka flestu fólk í protestantiskum londum í Evropa menningarlæru sum sannleiki.
Skríggið
Hann sigur sjálvur um íblásturin til hesa mynd, har hann liggur sjúkur í Nice í 1892, at hann gongur á eini brúgv saman við nøkrum vinfólkum. Tey fara undan honum. "Tá kom ein slík ræðsla á meg. Himmalin bleiv blóðreyður, legði meg aftur at eini gyrðing deyðmøddur og sálarliga undirkomin av ræðslu - sá tey brandandi skýggini eins og blóð og svør - tann blásvarta býin - vinir mínar sá eg fara undan mær - eg stóð har undirkomin í ræðslu - og tað var, sum fór eitt skríggj í natúrini um meg - so hvølt og andskræmiligt ígjøgnum møn og merg og gjørdi meg ræðsluslignan." Hetta hevur hann skrivað í dagbók sína. Møguliga er ein mumia úr Peru á Museum Musée de L´Homme í París eisini vorðin íblástur til myndina. Tann støða, sum hendurnar á myndini hjá Munch hava, líkist ómetaliga nógv tí støðu, sum hendurnar á hesi mumiu hava - somuleiðis tey tómu eyguni.
Menningarlæran
Í 19 amerikanskum statum hava rættarmál verið um hetta evnið í lívfrøðiundirvísingini. Spurningurin hevur verið uppi at venda í fleiri føroyskum skúlum, men okkum kunnnugt er eingin vegleiðing um, hvussu lærarar í lívfrøði skulu fyrihalda seg. Í bæði USA og Stóra Bretlandi trúgva ikki meir enn helvtin av fólkinum uppá, at menningarlæran er sonn.
Skríggið
Ein útgáva av hesum málningi varð seld í 2012 fyri 120 mió dollarar, í dagsins kursi einar 812 mió kr.
Menningarlæran
Buddhistar er tann bólkurin, sum góðtekur menningarlæruna í størsta mun, meðan Jehova vitnir eru tann, sum góðtekur hana minst.
Kjak í USA
Kjakið um menningarlæru og skapanarlæru tók seg av álvara upp á vetri 1999 í USA, tá ið eitt skúlaráð í einum landsluti í Kansas ynskti at víðka undirvísingarskránna, soleiðis at næmingar eisini, umframt menningarlæruna, fingu at hoyra frágreiðingar, har ein máttur uttanífrá kundi havt eina ávirkan á upprunan til alheimin og menniskjuna. Næmingarnir kundu so sjálvir gera sína meting. Í báðum undirvísingarskráunum skuldu frágreiðingarnar byggja á eygleiðingar, kanningar við royndum og logiskari grundgeving, ið staðiliga halda fast við fyrisetingar og eitt sunt skeptiskt sjónarmið. Rættuligur uppreistur varð í USA, tí man metti hetta verða eina samanblanding av religión og vísindi. Seinastu árini hevur eisini verið rættuligt kjak í Norðanlondum, tí ávísir frískúlar hava ynskt at læra næmingar onnur alternativ til menningarlæruna.
Luke Kelly
Luke Kelly ( *17. november 1940, † 30. januar 1984) var ein sangari og fólkatónleikari frá Dublin, Írlandi sum er best kendur sum ein av stovnarunum av kenda bólkinum The Dubliners saman við Ronnie Drew. Á ungum árum flutti hann til Onglands saman við bróður sínum Paddy. Hann arbeiddi í stálídnaðinum og annars ymiks fyrifallandi arbeiði. Hann lærdi seg at spæla banjo og byrjaði at framføra á ymsastaðni í Onglandi saman við øðrum írum sum búðu í eksil í Onglandi. Í 1962 flutti hann heimaftur til Dublin og stutta tíð seinni gjørdist hann partur at einum tónleikabólki, sum fyrst varð nevndur the Ronnie Drew Ballad Group og síðan, eftir uppskoti frá Luke Kelly, fekk navnið The Dubliners. Hann fann uppá navnið, tí hann júst tá las eina skaldsøgu eftir James Joyce við heitinum The Dubliners. Luke helt eina pausu uppá tvey ár frá The Dubliners frá 1964-66, men seinni var hann aftur virkin har í nógv ár.
Luke datt um á pallinum, meðan hann framførdi við The Dubliners hin 30. juni 1980 í Cork Opera House. Stutta tíð seinni varð staðfest, at hann hevði ein svull í heilanum. Hóast tað, so fór hann á evropaturne eftir at hann varð skurðviðgjørdur fyri svullin í heilanum. Hann hevði tó trupulleikar við at minnast tekstir og føldi seg til tíðir veikan. Á heysti 1983 noyddist hann tvær ferðir at fara av pallinum meðan teir framførdu, fyrru ferð var í Traun í Eysturríki og seinnu ferð var í Mannheim í Týsklandi. Hann noyddist at gevast við konsertferðini og fekk tí ikki tann partin við sum var í Suðurtýsklandi. Hann varð fyrst innlagdur á sjúkrahúsi í Heidelberg, men stutta tíð seinni fór hann við flogfari heim aftur til Dublin, har hann varð innlagdur. Hann varð skurðviðgjørdur enn einaferð, og eftir at hava hildið jól saman við familjuni varð hann aftur innlagdur. Hann andaðist hin 30. januar 1984.
Føroyar
thumb|Kort av Føroyum Føroyar (danskt: Færøerne; 62° norðurbreidd, 7° vesturlongd) eru oyggjaland í Norðuratlantshavi. Føroyar eru partur av Norðurlondum, staddar í Norðurevropa og eru limur í Ríkisfelagsskapinum. Føroya íbúgvar verða nevndir føroyingar, og tungumál føroyinga er føroyskt. Føroyska flaggið verður nevnt Merkið og føroyska skjaldarmerkið ímyndar ein veðr á bláum skjøldri. Oyggjarnar hava egið løgting og egið flagg. Føroyar eru ikki limur í­­ ES, hóast Danmark er.
Føroyar liggja í Norðuratlantshavi, 280 km norðan fyri Hetland, 430 km frá Íslandi og 575 km vestan fyri Noreg. Landið er fjallaland, 18 størri og smærri oyggjar, umleið 1400 km2 til samans. Norður og suður er landið 113 km, og eystur og vestur eru 75 km. Veðurlagið er óstøðugt.
Søga
Írski munkurin Dicuil skrivar í 825 bókina Liber de mensura orbis terrae (føroyskt: "Bók um mát jarðarkringsins"), har oyggjar, ið helst eru Føroyar, verða nevndar. At døma eftir fjarstøðu og landafrøðiligu lýsingini mugu hesar oyggjar vera Føroyar. Hann sigur, at norskir ránsmenn nú hava rikið einbúgvarnir burtur. Grímur Kamban er fyrsti landnámsmaður umleið 825. 998 taka føroyingar við kristnari trúgv, men tað er politiskt og átrúnaðarligt stríð millum Sigmundar Brestissonar og Tróndar í Gøtu. Tróndur í Gøtu stendur á odda fyri mótstøðuni móti trúarskiftinum.
Føroyar verða nevndar sum biskupssetur í pávabrævi í 1133. Ormur, Føroya biskupur, er á kirkjufundi í Lund í 1139. Av tí at hann er hin 4. biskupurin, kann bispasetrið verða stovnað fyri 1100. 1035 tekur Leivur Øssursson Føroyar í len frá Noregs kongi og 1100 verða Føroyar biskupsdømi undir Nidaros erkabiskupsdømi. Erlendur bispur skrivar í 1298 Seyðabrævið í Kirkjubø, har Kirkjubømúrurin síðani verður byrjað bygdur í 1300, men ikki bygdur liðugur. Erlendur er biskupur í Føroyum 1269–1308.
thumb|upright=.66|[[Seyðabrævið er elsta miðaldarrit sum vit eiga í Føroyum.]] Vatikanríkið fær pæturspengar/rómaskatt úr Føroyum fyri árini 1319–1326. Rómaskatt guldu húsbøndur við ávísari ogn. At rokna eftir hesi uppgerðini vóru tá í minsta lagi 270 sjálvstøðug hús við hesi áogn í Føroyum. 1380 fylgja Føroyar við Noregi undir danskan kong. Eftir trúbotina 1538 verður biskupstólurin niðurlagdur og Føroyar verða biskupsdømi undir Bergens biskupi. Kongur tekur 2/3 av kirkjugóðsinum. 1619 fylgir handilin við Føroyar úr Bergen til Keypmannahavnar. 1620 kemur Føroya kirkja undir Sælands biskup.
Leirvík
Leirvík er ein bygd í Eysturoynni, frá 1. januar 2009 partur av Eysturkommunu. Leirvík er gomul bygd. Hildið verður at hon er millum tær elstu í Føroyum. Í útgrevstinum á Toftanesi er ymiskt funnið, sum prógvar, at bygdin stavar frá víkingatíðini. Leirvík fekk ikki kirkjugarð fyrr enn í 1900 og kirkju í 1906. Í eini 4-500 ár vóru Leirvík og Fuglafjørður ein sókn við sóknarkirkju og kirkjugarði í Fuglafirði.
Føroyar
Søga
Í Gablatíðini 1655–1709 fær Kristoffur Gabel Føroyar í len. 1662 fær hann, og seinni sonurin, eisini einkarrætt til Føroya handil. 1673 skrivar presturin Lucas Debes bókina Færoæ et Færoa reserata. Eldur er í í Tinganesi, og flestu bygningar handlisins brenna í grund. 1688 verður Norsk Lóg galdandi í Føroyum. Stóra turkaránið er í Hvalba í 1629. Sjórænarar á tveimum skipum úr Algeria, ið tá var partur av turkiska Osmannaríkinum, drepa 6 fólk og taka fleiri enn 30 konur og børn við sær til trælamarknaðin í Norðurafrika. Annað skipið fer á land í Hvalba og gerst vrak. Helst høvdu hesi somu skip í 1627 rænt 250 fólk í Íslandi; 35 íslendingar vórðu seinni leyskeyptir úr trældómi. Men eingin føroyingur kom aftur.
Leirvík
Leirvík er gomul bygd, sum liggur við Leirvíksfjørð, og frá gamlari tíð hava verið tríggir býlingar har, uttan Á, á Toftanesi og við Garð. Í sambandi við útbygging av havnarlagnum og vegføringini til ferjuleguna varð neyðugt at gera fornfrøðiligar kanningar av økinum á Toftanesi. Stórur útgrevstur fór fram, og lutir og húsatoftir komu fyri ein dag sum prógvaðu, at bygdin er frá víkingatíð. Hesar toftir eru nú friðaðar.
Føroyar
Søga
Seyðabrævið verður týtt til danskt í 1637. Nú hava danskir myndugleikar ikki longur skilt tað norrøna málið. Seyðabrævið var í gildi, til Hagalógin kom í 1886. Síðan 1709 er kongligur einahandil. Rybergs handil er 1768–1788 í Vágsbotni, Tórshavn. Føroyingar læra at salta sild, og klippfiskur verður útfluttur. Umsitingin av Føroyum verður 1776 løgd undir Sælands stiftsamt. 1781–1788 er føroyaferð Jens Christians Svabos, sum skrivar bókina Indberetninger fra en Reise i Færøe 1781–1782. thumb|upright=.8|Minnisvarði til minnis um at [[Nólsoyar Páll og aðrir bygdu Royndina Fríðu.]] Nólsoyar Páll byggir Royndina Fríðu 1804. Eisini í 1804 verður latínskúlin stongdur (stovnaður 1547). 1809 gongur Nólsoyar Páll burtur við skipi sínum. Eftir Fríðin í Kiel 1814 fer Noreg frá Danmark og undir svenskan kong. Føroyar, Ísland og Grønland vera verðandi saman við Danmark. Løgtingið verður avtikið 1816 og Føroyar verða danskt amt. thumb|upright=.8|[[V. U. Hammershaimb ger tað føroyska skriftmálið í 1846.]]
Leirvík
thumb|left|Leirvík á frímerkinum frá 2006. Í sagnatilfarinum er Leirvíks-Páll kendur, og táttur var yrktur um hann, tá ið hann fór til Velbastaðar at hitta Ellint bónda. Tað kom til bardaga teirra millum, og við snildum fekk Páll beint fyri Ellinti. Í 1725 kom loynikeypsskip til Leirvíkar, og menn fóru umborð at keypa frá teimum. Tíverri vóru teir smittaðir av pokum. Stutt eftir var brúdleyp í bygdini, og tá varð øll bygdin smittað. Stórur partur av leirvíkingum doyði. Bygdin mentist tó skjótt eftir henda skaða, tí fólk úr øðrum bygdum fluttu á kongsgarðarnar, sum vóru mannleysir. Meginparturin av jørðini í Leirvík er kongsjørð. Manntalið í bygdini var í 1801 komið uppá 85, og nú, 200 ár seinri, er talið 10 ferðir so høgt, ella 853 (2005).
Føroyar
Søga
Ein avleiðing av kjakinum um undirvísingarmálið í fyribils skúlaskipanini verður, at V. U. Hammershaimb ger uppskot til føroyskt skriftmál í 1846, ið tekur støði í norrøna upprunanum. Við smærri broytingum er hetta tað skriftmál, vit nýta í dag. Giftingarbannið í “Trælalógini” frá 1777 verður tikið av. 28 føroyingar senda umbøn til stættartingið í Roskilde, um at fáa løgtingið endurreist sum ráðgevandi stovn. Brennivínsnýtslan er farin at vaksa. Avhaldsrørslan byrjar.
Leirvík
Leirvík er gott útróðrarpláss, tí lætt er at rógva út bæði norðureftir og suðureftir. Eisini hevur farleiðin úr sunnaru oyggjunum til Norðoyar frá gamlari tíð ligið um Leirvík, men nú er tunnil gjørdur undir Leirvíksfirði, so koyrandi er til Klaksvíkar og stóran part av Norðoyum.
Føroyar
Søga
Danska grundlógin frá 1849 verður sett í gildi í Føroyum 1850. Fyrsta val í Føroyum til danska ríkisdagin er 1851, og 1852 verður Løgtingið endurreist sum ráðgevandi amtsráð. Kongligi einahandilin verður avtikin hin 1. januar 1856. Føroyar hava nú fríhandil.
Leirvík
Fyri nøkrum árum síðani læt kendur leirvíkingur gera bátasavn, sum sýnir gamlar bátar frá fyrra parti av farnu øld. Í sama bygningi er eisini eitt málningasavn, sum fyrst og fremst umboðar kenda listamálaran úr Leirvík, Jóannis Kristiansen.
Føroyar
Søga
1861 verður realskúlin í Havn stovnaður og 1870 læraraskúlin. Almúguskúlar koma 1872. Konufólk sleppa tó ikki inn á skúlan fyrr enn í 1884. Hetta árið verður eisini kommunulóg fyri Føroyar sett í gildi, og sluppfiskiskapurin byrjar. “Dimmalætting” (danskt Amtstidende for Færøerne) kemur út í 1878. Alt er skrivað á donskum.
Leirvík
Tónleikarin Høgni Lisberg er eisini úr Leirvík.
Føroyar
Søga
Tann tjóðskaparligi fundurin í tinghúsinum er 2. jóladag 1888 og førir til, at Føringafelag verður stovnað. Fundurin samtykti m. a., at virkast skuldi fyri: thumb|upright=.66|[[Rasmus Effersøe var ein av teimum, ið tóku stig til tann gitna Jólafundin í 1888.]] At fremja hesi endamál varð Føroyingafelag stovnað ein mánað seinni. Í 1890 fór Føroyingafelag undir blaðútgávu. “Føroyingatíðindi” var fyrsta blað, ið varð skrivað á føroyskum. Jóannes Patursson og Rasmus Effersøe stóðu á odda fyri nýggju føroysku tjóðskaparrørsluni.
1899 verður Føroya Fólkaháskúli settur á stovn. Mortensens handil keypir eisini í 1889 fyrsta føroyska dampskipið Føring. Hann sigldi við fiski til Suðurevropa, og heim við aftur høvdu teir salt og aðrar vørur. Jákup Jakobsen doktari leggur fram sítt nýggja føroyska stavingarlag. Hetta byggir á framburðin (ljóðfrøðina) og ikki á upprunan (upprunafrøðina) sum stavingarlagið eftir Hammershaimb.
Fyrstu politisku flokkar í Føroyum verða til 1906–1908: Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin, ið fyrstu ferð fær meiriluti á tingi 1918. Løgtingsskipanin verður broytt 1923: Amtmaður og próstur eru ikki longur løgtingsmenn. Tingið velur sjálvt formann. 1928 fær Javnaðarflokkurin umboð á tingi. 1937 setir Løgtingið Føroya Studentaskúla á stovn. Grein 7 í fyriskipan frá 1912, um at undirvísingarmálið í skúlunum skuldi vera danskt, verður avtikin hin 13. desember 1938. Føroyskt varð kirkjumál hin 13. mars 1939.
1940–1945 eru Føroyar hersettar av Bretlandi. hin 25. apríl 1940 varð Merkið góðkent sum føroyskt flagg. Fólkaflokkurin, sum varð stovnaður 1939, fekk 6 mans á ting í 1940. Við fólkaatkvøðu um stjórnaruppskot ella loysing hin 14. september 1946 er meiriluti fyri loysing, men kongur sendir løgtingið heim, og løgtingsval gevur meiriluta fyri sambandi. Heimastýrislógin kemur í gildi 1948, og Tjóðveldisflokkurin stovnaður.
Í 1957 verður Útvarp Føroya stovnað. Føroyar fáa 12 fjórðingafiskimark í 1964. Fróðskaparsetur Føroya verður sett á stovn í 1965.
Føroyar fáa umboð í Norðurlandaráðnum í 1970, og í 1974 er løgtingssamtykt um, at Føroyar ikki gerast limur í E. E. C.
Fyrsta føroyska frímerkjaútgávan Postverks Føroya er 1. apríl 1976. Árið fyri hevði danska postverkið útgivið frímerki við føroyskum teksti.
1977 fáa Føroyar 200 fjórðingafiskimark.
Fyrst í 1990'unum valdaði kreppa í Føroyum. Kreppan, ið vardi frá 1989 til 1995, hevði við sær eina mikla fráflyting. Sagt verður, at umleið 10 % av samlaða fólkatalinum flutti av landinum, nógv av hesum til Danmarkar.
Fólkið
Føroyingar eru sambært Føroyingasøgu, eru tí føroyingar ættaðir úr Noregi. Av fyrstan tíð hava føroyingar havt sama sið, mentan og mál sum aðrir norðbúgvar í til dømis Noregi og Íslandi, men síðan hevur málið broytt seg og nøkur ár hundrað seinni, kann føroyska málið sigast at vera sítt egið, tí tað hevur skilt seg so mikið frá hinum. Somuleiðis broytti mentan og siður seg við tíðini og nøkur ár hundrað seinni, høvdu føroyingar skilt seg frá norðmonnum og íslendingum, og kundu har við kallast føroyingar av røttum. Málið æt í landnámstíðini donsk tung og varð talað í Danmark, Noregi, Føroyum og Íslandi. Málið í Svøríki minti um, men var øðrvísi við eysturlendskum orðum og framburði. Orsakað henda uppruna, er føroyska málið nærskylt íslendskum og í minni mun summum bygdarmálum í Vesturnoregi. Í skrift er málið mest líkt íslendskum og eitt sindur nýnorskum. Eisini líkjast siðir íslendinga og norðmanna mest føroyinga siðum. Seyðarhøvd verður etið í Noregi og Íslandi til dømis.
Í 2014 var 88,67% av fólkinum føtt í Føroyum, 7,3% – í Danmark, 0,5% – í Íslandi, 0,37% – í Noregi og 3,17% – aðrastaðni.
Navnasiður
Høvuðsgrein: Eftirnøvn í Føroyum
Orðalýsing
Eingin ivi kann vera um, at ríkisrættarliga støða Føroya ger tað trupult at greina hugtakið føroyingur. Hetta kemst serliga av, at føroyingar ikki hava sjálvstøðugan føroyskan ríkisborgararætt, men eru fevndir av danska ríkisborgararættinum, sum er galdandi fyri alt Danska ríkið. Ein føroyingur er tí í heimastýrishøpi einans "dansk statsborger henboende på Færøerne" og hvørvur sostatt hagfrøðiliga sum føroyingur, um hann flytur til Danmarkar. Hetta hevði við sær, at neyðugt var at skilmarka hugtakið "føroyskur útiseti". Henda skilmarking kundi verða nýtt sum grundarlag fyri leitan í dátasøvnunum hjá Danmarks Statistik. Avgjørt varð tí, í samstarvi við Danmarks Statistik, at hendan skuldi vera soljóðandi:
Mál
Høvuðsgrein: Mál í Føroyum
Móðurmál Føroya fólks er føroyskt, ið er sprottið úr forna norrøna málinum. Føroyskt líkist mest íslendskum og nøkrum norskum bygdamálum. Eisini hevur danska málið ligið tætt upp at føroyska málinum ígjøgnum øldirnar og havt ávirkan. Tað, at Føroyar liggja so langt burtur frá umheiminum, hevur hjálpt føroyska málinum at vera verandi eitt sera sermerkt tungumál. Í barnaskúlanum er undirvísing í málunum føroyskum, donskum og enskum kravd. Føroyingar flestir skilja hini norðurlandamálini, bæði skrivliga og munnliga.
Í sambandi við fólkateljingina Manntals, sum varð gjørd 11. nov. í 2011, varð m.a. spurt um, hvat móðurmál fólk høvdu. Í Føroyum eru næstan 3 000 fólk (9 %), sum hava annað móðurmál enn tað føroyska; úrslitið vísir, at tilsamans eru 2 985 fólk í Føroyum, sum hava annað móðurmál enn føroyskt. Av teimum hevur stívliga helvtin, ella 1 546 danskt sum móðurmál (3 %) og restin, 1 439 fólk, hava uppaftur onnur móðurmál. Føroyskt er sjálvsagt ovast á listanum og danskt er framvegis nummar tvey. 45 361 fólk í Føroyum høvdu føroyskt sum móðurmál tann dagin kanningin varð gjørd, meðan 1 546 høvdu danskt. Á 3. plássi var íslendskt við 201, á 4. plássi enskt við 190, og so á 5. plássi kom filipinskt við 103. 99 tosaðu norskt og 86 teilendskt.
Átrúnaður
Høvuðsgrein: Átrúnaður í Føroyum thumb|upright=.8|[[Viðareiðis kirkja.]] Átrúnaðurin hevur ein stóran leiklut í føroysku mentanini. Umleið 82,8 prosent av fólkinum hoyrir til ta evangelisku-luthersku fólkakirkjuna, og næststørsti bólkurin, sum verður mettur at vera 10 prosent, hoyrir til brøðrasamkomuna. Av tí at brøðrasamkoman ikki skrásetur limir, eru eingi nágreinilig hagtøl yvir, hvussu nógv hoyra til brøðrasamkomuna. Restin eru smærri trúarbólkar, sum flestir eru kristnir. Sambært fólkateljingini tann 1. nov í 2011 eru yvir 95 prosent av øllum føroyingum kristnir (allir kristnir samkomubólkar eru taldir saman). Næststørsti bólkur eru tey, sum ikki hava eina trúgv – gudloysingar. Sambært kanningini hava 1 397 fólk yvir 15 ár í Føroyum onga trúgv. Tey valdu at svara ”onga trúgv”, sum var ein av svarmøguleikunum. Um fólk uttan trúgv ikki verða tald við, tá ið talan er um trúgv, so er buddisma næststørsta sjálvstøðuga trúgv (66 fólk yvir 15 ár). Eftir hagtølunum eru nógv flestar kvinnur, og tær allar eru undir 70 ár. Tá er bólkurin ”fleiri enn eina trúgv” heldur ikki taldur við. Hann umboðar 85 fólk. Islam er triðstørsti bólkur við 23 fólkum. Á næstu plássunum eru bahá'í trúgvin (13), jødadómur (12), hinduisma (7) og sikhisma (3). Verður hugt eftir sambandinum millum føðiland og trúgv, so er eisini týðiligt, at eisini tey, sum eru fødd uttanlands, men flutt til Føroya, svara at teirra trúgv er kristindómur. Av teimum, sum eru fødd í Afrika, Ásia ella Miðeystri svara 70 prosent, at teirra trúgv er kristindómur og 17 prosent svaraðu buddisma. Prosentparturin av teimum, sum svaraðu kristindóm, sæst ein lítil munir, um hugt verður eftir aldursbólkunum. Gott 91 % av teimum millum 15 og 29 ár svaraðu kristindóm, sum teirra trúgv, men hjá føroyingum yvir 70 ár svaraðu næstan 99 %, at teirra trúgv var kristindómur. Hinvegin sæst umvenda gongdin hjá teimum, sum svaraðu onga trúgv. Har minkar parturin, sum svarar onga trúgv við aldrinum.
Fólkatættleiki
thumb|upright=.8|Í Føroyum er fólkatættleikin uml. 35 fólk fyri hvønn km², og í [[Streymoynna uml. 60 fólk fyri hvønn km².]] Fólkatættleikin í Føroyum er í miðal uml. 35 fólk fyri hvønn km2 í 2014. Tað vil siga, at um alt slag av lendi verður tikið við, so hevur hvørt fólk so nógv pláss í part, sum svarar til uml. 4 fótbóltsvøllir. Men tað er misjavnt, hvussu nógv pláss er í part kring landið. Á fleiri av útoyggjunum er bara millum 1 og 2 fólk fyri hvønn km2. Hinvegin, so býr meira enn ein triðingur av øllum fólkinum í tí størsta býnum, sum er Tórshavn, íroknað Hoyvík og Argir. Í Suðuroy er fólkatættleikin uml. 28 fólk fyri hvønn km2, og í Eysturoynna uml. 38 fólk fyri hvønn km2. Gongdin í íbúgvatalinum í Føroyum er eins og í øðrum londum tann, at fólk flyta til tey stóru plássini, og at smáplássini í flestum førum minka. Sæð undir einum eru Føroyar eitt stálbygt land; tað vil siga, at miðaltalið av fólki fyri hvønn km2 er lágt. Men kortini býr meginparturin av fólkinum tætt saman í býum og bygdum.
Føroyingar í Danmark
thumb|upright=.8||Føroyingar stava frá [[Víkingur|víkingum, sum av óvart komu til Føroya, meðan teir sigldu vestur úr Noregi til Íslands.]] Sambært hagtølunum, búgva í alt 22 549 føroyingar, býttir yvir 3 ættarlið, í Danmark. Í 1. ættarliðunum er býtið millum kynini ógvuliga ójavnt, av 7 737 fólkum er ein meiriluti á 1 799 konufólk. Samanlagt eru 9 741 av teimum 22 549 fødd í Føroyum. Sum skilst av skilmarkingini av einum føroyingi í innganginum, eru øll 7 737 fólkini í 1. ættarliði fødd í Føroyum, hetta svarar til 79 % av teimum 9 741. Tey írestandi 2 004 eru tískil býtt á 2. og 3. ættarlið.
Teir 22 549 føroyingarnir, sum búgva í Danmark, svara til nærum helvtina (46,75 %) av samlaða fólkatalinum í Føroyum, sum 1. januar 2006 var 48 219. Føroysku útisetarnir eru tó einans 0,415 % av samlaða danska fólkinum, sum um sama mundið var 5 427 459. Øll trý ættarliðini hava tó til felags, at aldursbólkarnir 25-39 ár og 7-16 eru størstir. Hetta er felags fyri bæði kyn.
WFP
thumb|right|250px|WFP er ST-felagsskapurin, har øll lond saman royna at veita líðandi fólkum neyðhjálp. World Food Programme (stytt WFP), Matvørufelagsskapur Sameindu Tjóða, varð settur á stovn í 1963. Sum neyðhjálparfelagsskapur, syrgir WFP fyri at bráðfeingis hjálp og matur kemur út til øki, sum eru hungursrakt orsakað av náttúruvanlukkum ella kríggi. Harumframt veitir WFP menningarhjálp til øki, sum støðugt eru rakt av hungri. Kanningar vísa, at um børn ikki fáa nøktandi føðsluvirði í matinum, so hava tey ógvuliga trupult við at læra. Tí er umráðandi, at tá fátøk øki verða ment við til dømis betri skúlum, má stuðul eisini verða veittur at tryggja børnunum nóg góðan mat, tí annars fáa tey ikki nóg mikið burtur úr nýggju møguleikunum, sum ein betri skúli gevur.
Føroyar hava ikki atlimaskap í WFP, men føroyska landsstýrið hevur fleiri ferðir latið bæði neyðhjálp og menningarhjálp umvegis WFP. Til dømis er menningarhjálp givin til verkætlanina Senegal Country Programmes, og neyðhjálp er t.d. farin til Perú og Gambia.
Føroyar
Føroyingar í Danmark
Eisini hava øll trý ættarlið til felags, at størsti parturin av hesum eru búsitandi í Keypmannahavnarøkinum, Norðurjútlandi, Ribe kommuni og Århus kommunu. Minst av føroyingum búgva í Bornholms Regiónskommunu.
WFP
WFP verður ikki fíggjað óbiðið av ST, tískil er hjálpararbeiðið teirra treytað av, at einstaklingar, felagsskapir og einstøk lond donera pening til teirra. Mannagongdin hjá WFP hevur í mong ár verið; fyrst at staðfesta eina matvørukreppu, harnæst biðja altjóða samfeløg um fígging, síðani keypa inn matvørurnar á heimsmarknaðanum, fyri til endans at pakka, senda og luta hjálpina til tey, ið tørva hana.
Føroyar
Politikkur
Høvuðsgrein: Føroyskur politikkur thumb|left|upright=.8||[[Tinganes er miðdepilin í Havn. Navnið bendir á, at her helt tingið til frá miðøld og til løgtingið varð avtikið í einaveldistíðini í 1816.]] thumb|upright=.8|Føroyar eru limir í [[Ríkisfelagsskapur|Ríkisfelagsskapinum saman við Danmark og Grønlandi.]] thumb|upright=.8|[[Aksel V. Johannesen (Javnaðarflokkurin) var Føroya løgmaður frá 2015 til 2019 og aftur frá 2022.]] Føroyingar hava heimastýri, men eru í ríkisfelagsskapi við Danmark, og danska stjórnin hevur ein umboðsmann, ríkisumboðsmaðurin í Føroyum, búgvandi her á landi. Síðani 1948 hava Føroyar verið ein sjálvstýrandi partur í danska kongaríkinum. Sambært heimastýrislógini verða nøkur málsøki umsitin av donskum myndugleikum. Løgreglan og dómsvaldið í Føroyum eru eisini donsk.
WFP
Endamál
Heimsmatvørufelagsskapur ST hevur sum høvuðsendamál at nøkta tørvin á mati í hungursraktum økjum í heiminum. Um 80-90 % av orkuni hjá WFP fara til at nøkta bráðfeingis mattrot, men WFP arbeiðir eisini við langtíðar menningarverkætlanum.
Høvuðsendamálið er at:
Føroyar
Politikkur
Í mars 2014 samtykti løgtingið, at eldraøkið skuldi leggjast út til kommunurnar at umsita. Løgtingið samtykti í apríl 2014 Løgtingslóg um kommunalt samstarv á eldraøkinum, Løgtingslóg um heimatænastu, eldrarøkt v. m., og Løgtingslóg um ávís starvsfólkaviðurskifti, tá heimatænastan, eldrarøktin v. m. Tað var Annika Olsen, táverandi landsstýriskvinna í almannamálum, ið tók stig til tað. Ætlan hennara var fyrst, at kommunusamanlegging skuldi fremjast fyrst, soleiðis at tað bert fóru at vera fáar kommunur í Føroyum. Men tað fekst ikki meiriluti fyri kommunusamanlegging, og á fólkaatkvøðu søgdur føroyingar nei til kommunusamanlegging. Eldrøkið varð lagt út til kommunurnar frá 1. januar 2015. Økini eru ikki sýslurnar men nýggj øki.
Føroyar er skipað í 30 kommunur, og fyri hvørja kommunu stendur eitt kommunustýri, sum verður valt av fólkinum. Kommunur taka sær av lokalum málum, tó at býtið millum land og kommunur ikki altíð er so greitt. Viðvíkjandi grundlóg og ríkisrættarligum viðurskiftum eru viðurskiftini í Føroyum ógreið. Danska grundlógin er ongantíð sett í gildi við fólkaatkvøðu ella samtykt í Løgtinginum. Men hon verður útinnt av dómsvaldinum og øðrum myndugleikum. Tó er heimastýrislógin uttan iva partur av stjórnarlógargrundarlagnum í Føroyum.
Føroyar eru ikki limur í ES, og allur handil við onnur lond er skipaður við serligum handilsavtalum.
Á løgtingsvalinum 8. desember 2022 gjørdist úrslitið hetta:
Eftir valið 2008 skipaðu Javnaðarflokkurin, Tjóðveldi og Miðflokkurin stjórn við 17 tinglimum. Hetta var ein lítil meiriluti, sum kom at merkja samstarvið ímillum flokkarnar. Henda samgongan skipaði seg við Jóannes Eidesgaard sum løgmann. Í samgonguni var tó ikki langt lív lagað, tí longu í septembur 2008 segði løgmaður samstarvið við Tjóðveldi upp. Orsøkin til uppsøgnina av samstarvinum snýði millum annað seg um ósemju um undirsjóvartunnil til Sandoyar, ósemju um skerjing av fiskidøgum umframt ósemju um, hvat ráð skuldi hava eina skrivstovu úti í Tinganesi.
Eftir at samstarvið við Tjóðveldi varð sagt upp, fór Jóannes Eidesgaard undir samráðingar við Fólkaflokkin og Sambandsflokkin. Teir skipaðu samgongu í septembur 2008. Samgongan skipaði seg við Kaj Leo Johannesen sum løgmann. Henda samgongan var ein sonevnd meirilutasamgonga, hon hevði 20 av 33 tinglimum aftanfyri seg.
Høvuðsyvirskriftin fyri ta samgonguna var: Sjálvbjargni, altjóðagerð og samhaldsfesti.
Sjey politiskir flokkar vóru valdir í løgtingi á valinum í 2011. Kaj Leo Johannesen helt fram sum løgmaður.
Evropasamveldið
thumb|Hóast [[Danmark er limur í ES, eru Føroyar ikki fevndar av danska ES-limaskapinum.]] Føroyar hava heimastýri í Ríkisfelagsskapinum. Hóast Danmark er limur í Evropasamveldinum, eru Føroyar ikki fevndar av danska ES-limaskapinum. Tó eru føroyingar danskir ríkisborgarar og kunnu tí í ávísum førum, sum eru heft at bústaði, fáa tey rættindi, sum danski ES-sáttmálin fevnir um, til dømis rætt at búseta seg og arbeiða í einum ES-landi. Sum føroyingur kanst tú velja annaðhvørt føroyskt pass ella danskt ES-pass. Í veruleikanum hevur valið av passi onga ávirkan á, hvørji rættindi ein føroyingur fær, tá ið hann fer til eitt ES-land. Tað, sum er avgerandi, er bústaðurin. Hetta merkir, at ein føroyingur búsitandi í Føroyum hevur ikki rætt at búseta seg og arbeiða í einum ES-landi sambært felagsmarknaðarrættinum. Hinvegin fær ein føroyingur, sum er danskur ríkisborgari, somu rættindi sum ein ES-borgari, er hann búsitandi í Danmark – uttan mun til um viðkomandi hevur føroyskt-danskt pass ella danskt ES-pass.
Samkynd
thumb|upright=.8|[[Føroya Pride 2017.]] Í rættarskipanini verður munur gjørdur á samkyndum og hinkyndum. Eitt nú hava samkynd ikki loyvi at skráseta sítt parlag, og samkynd sleppa ikki at ættleiða. Var uppskot lagt fyri tingi í 2011, um at loyva samkyndum at skráseta seg í parlag, hevði tað ikki verði samtykt. Samkyndir menn kunnu eisini framvegis ikki lata blóð í Føroyum. Føroyar eru eisini einasta Norðurland, sum ikki viðurkennir samkyndar familjur. Øll grannalond Føroya loyva samkyndum at skráseta seg í parlagi. Í t. d. Noregi, Svøríki, Danmark, Íslandi, Bretlandi og Hollandi kunnu samkynt eisini ættleiða.
Skúlaskapur
thumb|upright=.8|[[Tvøroyri]] Frálæra fæst í fólkaskúlanum ella á frískúla. Í 1979 fekk Landsstýrið um hendi at umsita øll føroysk undirvísingarmál, og løgtingslóg um fólkaskúlan kom í gildi 1. august 1979. Lógin sigur m. a., at øll børn í undirvísingarskyldugum eiga ókeypis frálæru í fólkaskúlanum.
Fólkaskúlin
thumb|upright=.66|[[Føroya Fólkaháskúli byrjaði í 1899.]] Fólkaskúlin er almenni skúlin hjá børnum í skúlaaldri í Føroyum. Fólkaskúlin er sjey ára grundskúli og tvey ára framhaldsskúli og kann halda fram við einum 10. flokki. Fólkaskúlalógir verða viðtiknar á Føroya Løgtingi. Landsstýrið er hægsti myndugleiki í skúlaskipinum í Føroyum og fremur henda myndugleika gjøgnum Landsskúlaráðið, sum hevur Landsskúlafyrisitingina at sita fyri skúlaskapinum. Landsskúlaráðið ásetur reglur um endamálið við frálæruni í einstøku lærugreinunum og sendir út leiðbeinandi lesi- og tímaætlarnir. Skúlanevndirnar gera uppskot til skúla- og undirvísingarætlan, sum Landsskúlaráðið skal góðkenna.
Frískúlar og háskúlar
Í frískúlum/privatskúlum fæst frálæra, á sama hátt sum í fólkaskúlanum. Summir frískúlar hava serstakt grundsjónarmið, til dømis átrúðarligt ella politiskt. Hugsanin um privatskúla kom frá fólkum sum til dømis Nicolaj Frederik Severin Grundtvig og Christen Kold. Úr hesi skúlahugsan er Føroya Fólkaháskúli sprottin, hann stovnaðu Símun av Skarði og Rasmus Rasmussen. Adventistaskúlin í Havn er eisini frískúli, og Skt. Frans skúli var privatskúli til 1985, tá ið Tórshavnar kommuna tók við skúlanum. Í 2013 eru tríggir frískúlar í Føroyum, tveir í Tórshavnar kommunu og ein í Skálabotni í Eysturoynni. Skúlarnir í Havn eru Frískúlin við Hoyvíkstjørn (Adventistaskúlin) og Frískúlin í Havn, sum í 2007 varð settur á stovn á Velbastað, har barnagarður fyrr hevði verið. Tað vóru Sharon Weiss og Eyðbjørg Dalsgaard, ið tóku stig til frískúlan. Í 2013 starvaðust 10 lærarar á Frískúlanum í Havn. Frískúlin við Hoyvíkstjørn varð settur á stovn í 1966. Tað var Adventistasamkoman ið setti skúlan á stovn og sum rekur hann enn í dag. 1. august 2003 varð Frískúlin við Hoyvíkstjørn broyttur til sjálvsognarstovn og frískúla sambært løgtingslóg nr. 46 frá 26. mars 2002 við egnum viðtøkum. Frískúlin Keldan í Skálabotni varð settur á stovn í 2010, ein av stigtakarunum var Jastrid Høj. Fyrsta árið var ein forskúlaflokkur og ein 1. flokkur.
Mentan
thumb|upright=.8|Teir fyrstu og komandi føroysku rithøvundarnir [[Janus Djurhuus, Jørgen-Frantz Jacobsen, William Heinesen og Hans A. Djurhuus um 1924.]] Høvuðsgrein: Føroysk mentan
Føroysk mentan hevur sín uppruna í norrønari mentan. Málið er runnið úr fornnorrønum eins og í grannalondunum. Í stórum eru føroyingar kristnir hóast ymsar áskoðanir eru um júst, hvussu stórur partur av fólkinum er kristin. Við aldagomlu kvøðingini hava føroyingar siðvenju fyri kvøðing og sangi. M. a. orsakað av vantandi viðarvøkstri var ikki vanligt at nýta ljóðføri í Føroyum, og føroyingar hava dansað og kvøðið í staðin. Í 20. øld betraðist millumlanda vøruflutningurin, og føroyingar fóru tá at nýta innflutt ljóðføri, sum nú verða nógv nýtt. Á sama hátt tók myndlistin dik á seg í 20. øld, og er síðani nógv ment.
Landafrøði
Høvuðsgrein: Føroysk landafrøði thumb|upright=.8|[[Lítla Dímun er einasta oyggj í Føroyum, har ongi fólk búgva.]] thumb|upright=.8|[[Beinisvørð, Suðuroy. Beinisvørð er tað næsthægsta forbergið í Føroyum, bara Enniberg er hægri.]] thumb|upright=.8|left|[[Slættaratindur er hægsta fjall í Føroyum.]] thumb|left|upright=.8|left|[[Saksunardalur, ið er heilar 10 kilometrar langur.]] thumb|left|upright=.8|[[Vestmannabjørgini.]] thumb|left|upright=.8|Børn spæla í einari stórari á í [[Árnafjørður|Árnafirði.]] Føroyar liggja í Atlantshavi nøkurlunda miðskeiðis ímillum Norra, Skotland og Ísland. Mitt í Golfstreyminum í Norðuratlantshavi á 62 stigum norður. Her í Atlantshavi renna saman heitir og kaldir luftstreymar, og veðurlagið er skiftandi sól, regn og mjørki. Um summrini eru Føroyar rímiliga kaldar, við miðalhitanum 11 °C (52 °F). Miðalhitin í okkara kaldasta mánaði er 3 °C (37 °F). Sjálvt um tær liggja á 62° norður, so heldur Golfstreymurin veðurlagið flótt, so vit hava mildar vetrar. Veðurlagið er rímiliga vátt, við nógvum regni og toka, og onkuntíð stórum stormum eisini.
Oyggjarnar eru 1 399 km2 til víddar. Fólk býr á 17 av teimum 18 oyggjunum. Oyggin, sum einki fólk býr á, Lítla Dímun, er rættiliga lítil (0,82 km2), og er umringað av brøttum, høgum bjørgum, so hon er ring at sleppa til. Einans seyður og fuglur býr á oynni. Úr suðri í norður er frástøðan 113 km, og úr eystri í vestur er hon 75 km. Strandalinjan er 1 289 km. Ongastaðni í landinum ert tú meira enn 5 km frá havinum. Tórshavn, sum er høvuðsstaður við umleið 20 000 íbúgvum, liggur sunnarlaga í Streymoynni.
Slættaratindur er hægsta fjall í Føroyum (882 m høgur) og er á norðara enda av Eysturoy. Norðanfyri er næsthægsta fjall í Føroyum, Gráfelli. Í miðal eru fjøllini í Føroyum umleið 300 m høg. 10 fjøll eru í Føroyum, hægri enn 800 m.
18 oyggjar eru í Føroyum. 17 eru bygdar og 1 óbygd, Lítla Dímun. Umframt oyggjarnar eru mangir hólmar, stakkar, drangar og sker. Tilsamans 779 av teimum. Heilt neyvt er víddin av øllum Føroyakortinum, við skerum, 1 395,74 km2. Umveldismark: 12 fjórðingar. Størst er Streymoyggin, 373 km2, og minst er Lítla Dímun, 0,82 km2.
Oyggjarnar eru úr basalti, gosgróti, ið síðan fornu eldgosini er grivið burtur av jøklum í seinastu ístíð. Hesir jøklarnir eru nú firðir, sund og dalar, og orsøk til, at Føroyar eru tað oyggjasamfelagið, sum vit kenna í dag. Av tí, at Føroyar eru skaptar soleiðis, at ísurin lættliga kundi renna burtur, rennur vatn eisini lættliga burtur. Sum oftast er hetta ikki ein trupulleiki, tí nógv regn er í Føroyum. Men tað kemur fyri, at einki regn er í fleiri mánaðir.
Føroyar hava oyggjaveðurlag við ógvuliga skiftandi veðri. Bert stutt løta kann vera millum sólskin og regn, logn og storm. Sólskin, regn og mjørki hvørt um annað. Í Føroyum mást tú altið laga teg eftir veðrinum. Sjógvurin frystir ongantíð. Miðalhitin um veturin er umleið 3 °C (37 °F) og um summarið umleið 11 °C (51 °F). Veturin er lýggjur; ofta við regni, vindi og við hvørt nakað av kava og kulda, sum ikki liggur serliga leingi. Summarið er ljóst – á hásumri nærum alt samdøgrið. Hitin liggur ofta um 10-12 °C (50-53 °F), men onkrar dagar krýpur hann upp í 20 °C (68 °F). Hóast landið er lítið, er ikki altíð sama veður allastaðni í landinum.
Oyggjarnar úr landnorðingi eru: Fugloy, Svínoy, Viðoy, Borðoy, Kunoy, Kalsoy, Eysturoy, Streymoy, Nólsoy, Vágar, Mykines, Koltur, Hestur, Sandoy, Skúvoy, Stóra Dímun, Lítla Dímun og Suðuroy.
thumb|upright=.8|left|Fiskivinnan er týdningarmesta inntøkukeldan í Føroyum. thumb|upright=.8|Í Føroyum eru 70 000 [[Seyður|seyðir. Víkingar høvdu seyðin við sær hagar í 9. og 10. øld.]] thumb|upright=.8|left|Í [[2004 taldi fiskaútflutningurin 82% av øllum útflutningi av bæði vørum og tænastum samanlagt.]] thumb|upright=.8|Sambært hagtølum er ferðavinnan næststørsta vinnan, og eftir henni kemur útflutningur av ullvørum og øðrum tilvirkaðum vørum. [[Fiskur og fiskaúrdráttir eru 97 prosent av útflutningsvirðinum hjá føroyingum.]]
Búskapur
Høvuðsgrein: Føroyskur búskapur
Bruttotjóðarúrtøkan (BTÚ) hjá Føroyum í 2006 var 11 878 milliónir krónur. Skift á fólkatalið var bruttotjóðarúrtøkan umleið 250 000 krónur í 2006.
Arbeiði
Í Føroyum er ein størri partur av fólkinum arbeiðsvirkin enn í øðrum londum. 93 % av mannfólkinum og 83 % av konufólkinum eru virkin á arbeiðsmarknaðinum. Men ein stórur partur arbeiðir tó ikki fulla tíð. Av mannfólkunum arbeiða 81 % vanliga fulla tíð, meðan tað bert eru 45 % av konufólkunum, ið arbeiða fulla tíð. Heili 83 % av føroysku kvinnunum eru virknar á arbeiðsmarknaðinum. Samanbera vit við Vesturevropa undir einum, so er talið har bara 66 % av kvinnunum. Í Norðurlondum er tað Finnland, sum hevur lægstu luttøkuna av kvinnum á arbeiðsmarknaðinum við 73 %.
Størsti parturin av teimum arbeiðsvirknu eru løntakarar. Í november 2005 vóru 85 % av teimum arbeiðsvirknu løntakarar, 11 % vóru sjálvstøðug, og 5 % vóru ólønt. Í 1990 vóru 76 % av mannfólkunum løntakarar og 68 % av konufólkunum. Í 2005 vóru tølini 73 % av mannfólkunum og 74 % av konufólkunum. Ein størri partur av konufólkunum er sostatt komin út á arbeiðsmarknaðin. At løntakaraparturin millum mannfólk er minkaður, kemst helst av at alt fleiri arbeiða sum sjálvstøðugt vinnurekandi.
Arbeiðsloysi
Áðrenn kreppuna í 1990'unum var lítil og eingin skráseting av arbeiðsloysi í Føroyum. Tá Arbeiðsloysistryggingin varð sett á stovn, bar til at fáa hagtøl um gongdina í arbeiðsloysinum. Í 1995 var miðalarbeiðsloysið uml. 13 %, men minkaði síðan ár undan ári fram til 2002, tá tað var komið niður á 2,3 % av arbeiðsfjøldini. Síðani tá er tað komið nakað upp aftur, og í mars 2014 var tað gjørt upp til 4,3 %, ið enn er lágt sammett við onnur lond. Tað er 0,3 prosentstig minni enn fyri einum ári síðani, tá ið tað var 4,7 %. Hettar síðsta árið er arbeiðsloysið annars minkað 123 fulltíðar arbeiðsleys. Fleiri kvinnur hava verið arbeiðsleysar enn menn og í miðal hava 133 fleiri kvinnur verið arbeiðsleysar, enn tað eru menn, men tilsamans eru nú 1158 fólk arbeiðsleys. Annars vísir uppgerðin, at arbeiðsloysið er nógv størst í Sandoy, har tað er heili 8,4 %. Minst er arbeiðsloysið í Eysturoy, har tað er 3,5 %. Annars liggur arbeiðsloysið javnt ímillum 4,5 % í Norðoyggjum til 5,6 % í Suðuroy. Tey flestu arbeiðsleysu eru ímillum 55 og 66 ár, har arbeiðsloysið er 5,9 %, minst er arbeiðsloysið hjá teimum í góðum árum, frá 35 til 54 ár.
Fiskiskapur
Føroysk skip fiskaðu í 2004 samanlagt 580 túsund tons á øllum havleiðum og umleið helvtin varð fiskað á føroyskum sjóøki. Hetta er meira enn tvífalt tað, sum fiskað var fyrst í 1990'unum. Nógv tann størsti parturin var tað vit kalla uppisjóvarfiskur, sum fiskað vórðu omanfyri 400 túsund tons av. Um 150 túsund tons vóru botnfiskasløg. Besta fiskiárið var 2003, tá fiskað vórðu 617 túsund tons, og tá vóru 420 tons av uppisjóvarfiski og 160 tons av botnfiskasløgum.