cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tollmálið
Rættarmálið móti journalistunum í 2015
Sambært Kringvarpi Føroya gjørdi dómarin fleiri ferðir Svein Tróndarson varugan við, at hann kundi inkriminera seg sjálvan, um hann avdúkaði sína vitan, ið hann hevði fingið, meðan hann starvaðist fyri Landsgranskoðanina. Hann kundi koma til at bróta sína tagnarskyldu. Sveinur Tróndarsson valdi tó at lata seg avhoyra og svaraði teimum spurningum, ið hann varð spurdur um. Hann greiddi m.a. frá, at tá ið eftirlitið byrjaði í 1992, og teir komu til fyritøkuna N. Niclasen í Sørvági, so funnu teir bert eina vøru, ið var tollað, har áttu at verið 291 vørur.
Jack Klugman
thumb|Jack Klugman í 2009. Jack Klugman (f. 27. apríl 1922 – d. 24. desember 2012) var ein amerikanskur sjónleikari. Hann var kendur millum annað fyri sín leiklut sum Oscar Madison í sjónvarpsrøðini The Odd Couple (1970-75).
Tollmálið
Rættarmálið móti journalistunum í 2015
Advokaturin Christian Andreasen avhoyrdi journalistin Svein Tróndarson. Sambært Aktuelt.fo nýtti Christian Andreasen størstapartin av tíðini til at fáa lýst, hvussu Sveinur Tróndarson kundi staðfesta, at tað var talan um snýt. Sveinur Tróndarson svaraði millum annað:
Sambært Christian Andreasen er tað heilt óvanliga groft og ógvusligt at ákæra ein landsstýrismann í fíggjarmálum fyri at hava snýtt tann føroyska landskassan. Sveinur Tróndarson segði, at hansara bakgrund fyri at kunna staðfesta, at talan var um svik, bygdi á tey skjøl, ið vóru almannakunngjørd í málinum umframt hansara vitan um búskap og roknskap. Hann segði eisini, at orsøkin til, at tað 25-ára gamla málið var áhugavert fyri lesaran í dag, júst var tí at tann tá sera ungi stjórin í dag (2015) var landsstýrismaður í fíggjarmálum og formaður fyri Fólkaflokkin, ið er ein av størstu flokkunum í Føroyum. Journalisturin Jan Lamhauge og tíðindaleiðarin Liljan Weihe søgdu eisini í rættinum, at orsøkin til, at tann gamla søgan í heila tikið var áhugaverd fyri almenningin nú, var núverandi støðan hjá Jørgeni Niclasen.
Jan Lamhauge varð spurdur, um hví hann brúkti orðini snýt og svik í samband við Tollmálið. Hann svaraði, at journalistarnir í KVF ikki høvdu brúkt orðini snýt og svik tær fyrstu vikurnar, eftir at Portal.fo byrjaði umrøðuna av málinum hin 19. desember 2013. Man brúkti í staðin orðið í endurgevingarformi og ikki beinleiðis, tvs. man endurgav Portal.fo. Tá ið Liljan Weihe varð avhoyrd, varð hon millum annað spurd, um hon meinti at tað var í lagi, at KVF hevði dekkað málið í stórt mát, sum tey høvdu, so svaraði hon, at málið var sera viðkomandi fyri Føroya fólk, tí at talan var um mest maktfulla mann í Føroyum. Eftir hennara tykki hevði Jørgen Niclasen størri makt enn løgmaður.
Tá ið kringvarpsstjórin, Dia Midjord, varð avhoyrdur, greiddi hann millum annað frá, at hann varð blivin hóttur við fongsulsdómi av advokatinum hjá Jørgeni Niclasen, Christian Andreasen.
Dómsavgerðin - Journalistarnir taptu
Hin 25. februar 2015 fall dómur í málinum. Jørgen Niclasen vann málið og journalistarnir taptu. Journalistarnir vóru dømdir at rinda ávikavist 20 og 10 dagbøtir á 1000 krónur. Harumframt vóru tey saksøktu, Hans Andrias Midjord, Liljan Weihe, Jan Lamhauge og Sveinur Tróndarson dømd til in solidum at rinda saksøkjaranum 50.000 kr í endurgjaldi fyri tort, tó skuldi tann saksøkti Jan Lamhauge í mesta lagi rinda 5.000 kr. Harumframt skuldu tey saksøktu innan 14 dagar in solidum rinda sakarmálskostnaðin til saksøkjaran, Jørgen Niclasen, við 75.000 kr. Sveinur Tróndarson valdi sama dagin at kæra dómin til Landsrættin.
Dómarin meinti, at Tollmálið var aktuelt og viðkomandi fyri teir føroysku fjølmiðlarnar, men at mátin teir valdu at siga søguna átti at verði annarleiðis. Sama dagin sum dómurin var sagdur, sendi Kringvarp Føroya, útvarpssendingina Radarin, ið bara snúði seg um rættarmálið. Kringvarpsstjórin, Dia Midjord, sum var ein av teimum fýra dømdu journalistunum, varð spurdur, um dómurin hevði skatt trúvirði hjá Kringvarpinum. Hann svaraði, at um dómurin stóð einsamallur, so hevði hann skatt trúvirði hjá Kringvarpinum. Hann helt, at KVF gott kundi havt sagt søguna á ein annan hátt og valt onnur orð, enn tey gjørdu, tá ið tey lýstu málið. Hann segði eisini, at hann helt, at tað var keðiligt fyri framsøgufrælsið, at føroyskir journalistar framyvir vóru noyddir at leggja bond á seg sjálvar.
Dómarin legði millum annað til grund, at mann mátti taka atlit til, at Føroyar er eitt lítið samfelag:
Jeff Garlin
Jeffrey Todd "Jeff" Garlin (føddur 5. juni 1962) er amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar og skemtari.
Tollmálið
Rættarmálið í Eystara Landsrætti
Rættarmálið átti at byrja 29. september 2015 í Eystara Landsrætti, ið hevur ein eykatingstað í Føroya Rætti í Havn. Men tað uppstóð ósemja millum advokatin hjá Jørgeni Niclasens, Christian Andreasen, og advokatin hjá Kringvarpi Føroya, Ole Liedke. Liedke metti, at dómararnir bert áttu at taka avgerð um tey 16 sitatini, ið vórðu nevnd í dómssøgnini í februar 2015. Men Christian Andreasen meinti, at rætturin átti at taka støðu til øll 70 sitatini og allar ákærur. Liedke segði, at um so var, so hevði hann brúk fyri meira tíð, tí hann hevði bert fyrireika seg uppá tey 16 sitatini.
Dómararnir eru Ulla Langholz, Bo Østergaard og Ole Græsbøll Olesen. Tann 30. september gjøgnumgekk rætturin øll sjónvarpsbrotini úr Degi og Viku hjá Kringvarp Føroya, ið vóru viðkomandi fyri málið, frá 19. desember 2013, tá ið umrøðan av sonevnda Tollmálinum byrjaði, til 14. februar 2014, tá ið Jørgen Niclasen meldaði journalistarnir fyri ærumeiðing. Hetta tók knappar tveir tímar. Eftir eina stutta pausu, varð sendingin "Eg helt landsins lógir" víst, tað tók umleið ein tíma. Síðan vóru frágreiðingarnir frá journalistunum úr Føroya Rætti lisnar upp, og síðan kundu advokatarnir spyrja uppfylgjandi spurningar.
Rættarmálið helt fram hin 4. oktober 2015, har ið journalistarnir vóru avhoyrdir. Tað bleiv eitt nú spurt um sendingina "Eg helt landsins lógir", advokaturin Christian Andreasen spurdi Liljan Weihe, um hví hon ikki broytti innihaldið í sendingini, áðrenn hon varð send, eftir at stjóri hennara, Dia Midjord, hevði sagt, at hann var ónøgdur við sangvalið. Hetta var komið fram í einari Degi og Viku tíðindasending frá Kringvarpinum hin 26. februar 2015 í einum broti, ið Heini Gaard hevði gjørt. Sangurin ið sipa varð til, var ein sangur, ið Jørgen Niclasen sjálvur syngur og spælir guitar til, fyri útvarpsvertinum Elisi Poulsen í beinleiðis útvarpssendingini "Lurtararnar og vit". Liljan Weihe svaraði, at tað kendi hon absolut einki til.
Tá ið Dia Midjord, stjórin í Kringvarpinum, varð spurdur um sendingina og um sangvalið, greiddi hann frá, at tað ikki var hansara uppgáva at blanda seg í tað journalistiska arbeiði, men hann viðgekk, at hann ikki var nøgdur við valið av tónleiki, m.a. við sangin, ið Jørgen Niclasen sjálvur hevði sungið. Dia Midjord segði, at hann meinti, at KVF í hvussu so er átti at havt kunna hyggjaran um, hví tey høvdu valt at taka sangin við. Hann sipaði til tað ið journalisturin Jan Lamhauge hevði sagt í rættinum sama dag, nevniliga at starvsfólk hjá Kringvarpinum til fánýtis í fleiri vikur høvdu roynt at fingið eina samrøðu við Jørgen Niclasen, men at hann noktaði at úttala seg. Men so við eitt var hann knappliga at hoyra sum ein av luttakarunum í útvarpssendingini "Lurtararnir og vit", ið eisini er ein sending hjá Kringvarpinum, í beinleiðis sending, har ið Elis Poulsen vitjaði ymisk arbeiðspláss, og henda dagin var hann í Fíggjarmálaráðnum, og har hevði hann hitt Jørgen Niclasen og gjørt eina óformella samrøðu við hann, og har hevði Jørgen so sungið fyri Elis og lurtarunum hjá Kringvarpinum. Dia Midjord segði, at hann ikki hevði kravt, at nakað skuldi takast úr sendingini, men at hann hevði ynskt, at tað vóru gjørdar nakrar broytingar.
Tann 6. oktober 2015 góvu verjarnir hjá journalistunum teirra frágreiðing fyri dómarunum. Ole Liedke brúkti tríggjar tímar og eitt korter at føra málið fyri teir tríggjar journalistarnar úr Kringvarpi Føroya, meðan Bjørn á Heygum brúkti ein tíma og eitt korter at føra málið fyri Sveinur Tróndarson, ið júst tá var ábyrgdarhavandi journalistur á Dimmalætting, men sum í 2013 var ábyrgdarhavandi journalistur fyri Portal.fo.
Journalistarnir fríkendir
Hin 18. november 2015 fall avgerðin í Eystara Landsrætti í málinum móti teimum fýra journalistunum, ið Jørgen Niclasen hevði stevnt fyri ærumeiðing. Allir fýra journalistar vóru fríkendir. Tó var útsøgnin ”Snýtti við tolli: Fíggjarmálaráðharrin snýtti landskassan fyri 600.000 kr.” dømd sum ubeføjet, ið sambært orðabók Sprotans merkir: 1 óheimilaður, við ongari heimild, heimildarleysur, sum er gjørt í heimildarloysi, óbiðin, ógrundaður, óneyðugur. 2 et u. angreb ógrundað álop.
Paul Vogt
Paul C. Vogt (føddur 16. desember 1964 í Buffalo, New York) er ein amerikanskur sjónleikari og skemtari, sum er best kendur fyri at vera partur av skemtirøðunum MADtv, The Big Gay Sketch Show og The Rerun Show. Hann hevur eineggjaðan tvíburðabróður, Peter Allen Vogt, ið eisini hevur framført saman við honum eitt nú í MADtv.
Tollmálið
Journalistarnir fríkendir
Avgerðin (á donskum):
Jørgen Niclasen umhugsar, um hann skal kæra avgerðina hjá Eystara Landsrætti inn til Hægsta Rætt.
Listi yvir borgarstjórar í Vestmanna kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Vestmanna kommunu í Føroyum.
Átrúnaður
Fyri hvønn átrúnað sær kann ein hyggja at ymsum síðum, t.d. læru, ritualum, menniskjafatan, gudsfatan o.s.fr.
Pinocchio (1940 filmur)
Pinocchio er ein amerikanskur Walt Disney teknifilmur frá 1940. Hann er annar filmurin í røðini av teimum klassisku Disney teknifilmunum og byggir á skaldsøguna við sama heiti hjá Carlo Collodi. Filmurin varð gjørdur sum svar uppá Snjóhvítu og teir sjey dvørgarnir hjá Disney, sum hepnaðist so væl. Pinocchio vann tvær Oscar-virðislønir fyri besta filmstónleik og besta sang fyri sangin "When You Wish Upon a Star".
Átrúnaður
Dømir um átrúnaðir
thumb|500px|Dominerandi religiónir i heimsins londum, trýst á kortið fyri at fáa eina størri mynd. {{legend|#b580be|[[Rómversk-katólska kirkjan|Katolisisma}} {{legend|#cc818f|Ortodoksur kristindómur}} {{legend|#71a0e0|Protestantisma}} {{legend|#0a7421|Sunniislam}} {{legend|#00b036|Shiaislam}} {{legend|#8ade37|Islam (aðrir bólkar)}} {{legend|#ff6f1f|Hinduisma}} {{legend|#e10026|Jødadómur}} {{legend|#ffb94e|Kinesisk religión}} {{legend|#ffd941|Theravadabuddhisma}} {{legend|#ddf379|Mahâyânabuddhisma}} {{legend|#db982c|Vajrâyânabuddhisma}} {{legend|#483e2e|Natúrreligiónir}} {{legend|#9fa19e|Aðrir bólkar}} ]] thumb|right|240px
Átrúnaður í Føroyum
Høvuðsgrein: Átrúnaður í Føroyum
Flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna. Av teimum, sum hoyra til fólkakirkjuna, eru kanska umleið 10% knýtt at Heimamissiónini. Hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av Dansk Indremission. Eini 12 % av føroyingum halda seg til Brøðrasamkomuna. Hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna.
Í Føroyum eru fleiri trúarbólkar - nógv teir flestu kristnir.
5. desember
5. desember er dagur 339 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 340 um skotár er). 26 dagar eru eftir av árinum.
Tónleikur í Føroyum
Rokkur/poppur
Talan er altíð um ein definisjónspurning, tá ið vit seta etikett á populertónleik. Nær er talan um rokk, nær er tað country og so framvegis, tí genrurnar eru mangan blandaðar. Og serliga trupult verður tað, tá ið ein skal útgreina undirbólkar av teimum ymsu genrunum.
Í Føroyum er tað kanska uppaftur truplari at gera hetta býti, tí mangan ganga somu tónleikarar aftur í ymsum útgávum, sum sínámillum umboða ymisk "sløg" av tónleiki. Hetta er orsøkin til, at yvirlitið niðanfyri ikki er skipað eftir genru, men heldur eftir persónum.
Solistar
Øssur Johannesen
Listi yvir borgarstjórar í Sørvágs kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Sørvágs kommunu í Føroyum.
Leonard Cohen
thumb|Leonard Cohen í 2008. Leonard Norman Cohen (føddur 21. september 1934 í Westmount (Montreal), deyður 7. november 2016 í Los Angeles) var ein kanadiskur rithøvundur, skald, sangskrivari og sangari.
As Aventuras de Gui & Estopa
As Aventuras de Gui & Estopa er ein brasilskur teknifilmsrøð skapað av Mariana Caltabiano fyri Cartoon Network í 2009.
Eddie Redmayne
Edward John David Redmayne (føddur 6. januar 1982 í London, Ongland) er amerikanskur sjónleikari. Hann fekk Oscar-virðislønina í 2015.
Bænadiktsmessa
Bænadiktsmessa er 21. mars og verður hildin til minnis um Bænadikt frá Nursia (uml. 480 - 547). Hann stovnaði klostrið á Monte Cassino í Italia í 529 og grundaði harvið benediktsskipanina, ið gjørdist ein av mest týðandi katólsku klosturskipanunum.
Royndin Fríða, 5-mannafar
thumb|right|250px|Royndin Fríða við dreingjamanningini beint eftir at teir vunnu jóansøkuróðurin 2010 í [[Vágur|Vági.]] Royndin Fríða er føroyskur kappróðrarbátur úr Vági. Báturin sum verður brúktur nú varð smíðaður í 2004 av Sámal Hansen, bátabyggjara. Vágs Kappróðrarfelag eigur bátin. Áðrenn hesin báturin varð tikin í brúk var ein annar bátur við sama navnið, tann Royndin Fríða hevði Kaj Hammer, bátabyggjari, smíðað í 1998. Aðrir kappróðrarbátar við navninum Royndin Fríða hava eisini verði áðrenn tað.
Føroyameistaraheitið
Royndin Fríða dreingir vunnu føroyameistaraheitið í 1994.
Albanska fótbóltslandsliðið
Albanska fótbóltslandsliðið (Kombëtarja shqiptare e futbollit) er landsliðið í fótbólti ið umboðar Albania til altjóðar kappingar síðan 1946.
Núverandi hópur
Hesir 23 leikararnir vórðu úttiknir til EM í fótbólti 2016 ''Dystir og mál eru røtt pr. 19. juni 2016 eftir dystin móti Rumenia''.
Christian Valdemar Henri John
thumbnail|Christian Valdemar Henri John (2021) Prins Christian av Danmark (Christian Valdemar Henri John) varð føddur 15. oktober 2005. Hann er sonur Krúnprinsessu Mary og Fríðrik krúnprins.
Prinsurin varð doyptur 21. januar 2006 í Christiansborg Slotskirke, Keypmannahavn.
Slóðir úteftir
D.K.H. Kronprinsparret - H.K.H. Prins Christian (danskt)
Matterhorn
thumb|Matterhorn sæð frá [[Zermatt.]] Matterhorn (á italskum Monte Cervino) er eitt av teimum kendastu fjøllunum í Alpunum. Fjallið, sum rísur 4.478 metrar, stendur á markinum millum Sveis og Italia.
Fyrsti maðurin, sum kom á toppin, var bretski fjallaklintrarin Edward Whymper. Tað hendi hin 14. juli 1865.
Larry Hagman
thumb|Larry Hagman í 2010. Larry Hagman (f. 21. september 1931 - d. 23. november 2012) var ein amerikanskur sjónleikari. Hann var best kendur fyri sín leiklut sum J.R. Ewing í sjónvarpsrøðini Dallas (1978-91).
1820-árini
Øldir: 18. øld - 19. øld - 20. øld
Áratíggju: 1770-árini 1780-árini 1790-árini 1800-árini 1810-árini-  1820-árini - 1830-árini 1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini
Árstal: 1820 1821 1822 1823 1824 1825 1826 1827 1828 1829
Óli Poulsen
Óli Poulsen (føddur 1963) er ein føroyskur tónleikaframleiðari. Í 1987 flutti hann til Danmarkar at búgva og hevur starvast har sum framleiðari síðan, hann er búsitandi í Greve, har hann hevur sítt tónleikastudio Fix & Mix. Fleiri av útgávunum, ið Óli hevur framleitt, mixað vm. hava vunnið danskar tónleikaheiðurslønir og hava ligið ovarliga á donskum hittlistum.
Sum framleiðari
Óli Poulsen hevur eitt nú framleitt plátur og fløgur fyri hesi orkestirini og sangarar:
Miksað, remiksað og spælt ljóðføri
Óli hevur miksað, remiksað og spælt ljóðføri fyri hesir tónleikararnar:
Fenheykur
Fenheykur (frøðiheiti - Circus cyaneus) eigur á heiðum og í fenum um meginpartin á norðurhálvuni og í Suðuramerika. Hann eigur ikki í Grønlandi. Í Norðuratlantshavi eru tilsamans færri enn 100 pør í Orknoyggjum og Ytru Suðuroyggjum. Har tekur fenheykurin smá gnagdýr og fugl, til dømis heiðarýpur. Hann er flytifugl og í flytíðini kann hann bera við norðari í Atlantshavi.
Veingirnir eru langir. Upp ímillu heldur hann teimum sum eitt V. Gamlir steggjar eru ljósablágráir, veingjarbroddarnir eru svartir. Flogið á fenheyki er mest sum á válki, men hann tykist størri, og tað er bæði, tí at hann hevur so langt vel, og sum hann flýgur, sveimar og leitar uppi yvir fjallaheiðini.
1810-árini
Øldir: 18. øld - 19. øld - 20. øld
Áratíggju: 1760-árini 1770-árini 1780-árini 1790-árini 1800-árini - 1810-árini -  1820-árini 1830-árini 1840-árini 1850-árini 1860-árini
Árstal: 1810 1811 1812 1813 1814 1815 1816 1817 1818 1819
Roger Federer
thumb|right|200px|Roger Federer Wimbledon 2009 Roger Federer (Týskt: Roger Federer), (føddur 8. august 1981 í Basel) er ein tennisleikari úr Sveis. Hann hevur eitt nú vunnið 17 Grand Slam heiti. Hin 2. februar 2004 gjørdist hann nummar eitt á ATP Tour. Federer verður av nógvum hildin at vera hin besti tennisleikarin síðan Pete Sampras, og hann var nummar 1 á heimsranglistanum í 237 vikur á rað, sum er met, til hann í august 2009 bleiv yvirhálaður av Rafael Nadal.
Federer hevur fýra ferðir luttikið á Olympisku leikunum, hann luttók á Summar-OL 2000, á Summar-OL 2004, Summar-OL 2008 og Summar-OL 2012. Hann vann eitt silvur heiðursmerki á Summar-OL 2012 í einmannsleiki og gull í tvímansleiki á Summar-OL 2008.
1800-árini
Øldir: 18. øld - 19. øld - 20. øld
Áratíggju: 1750-árini 1760-árini 1770-árini 1780-árini 1790-árini - 1800-árini - 1810-árini 1820-árini 1830-árini 1840-árini 1850-árini
Ár: 1800 1801 1802 1803 1804 1805 1806 1807 1808 1809
290-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Ár: 299 f.Kr. 298 f.Kr. 297 f.Kr. 296 f.Kr. 295 f.Kr. 294 f.Kr. 293 f.Kr. 292 f.Kr. 291 f.Kr. 290 f.Kr.
Indo-evropeisk mál
Indo-europeisku málini fata um áleið 443 (SIL-meting) mál og málføri talað av umleið trimum milliardum fólkum, herundir flestu stóru málini í Evropa og vestara Ásia, sum hoyra til eina einkulta yvirfamilju. Nútíðarmál í hesi yvirfamiljuni fata um bengali, enskt, franskt, týskt, hindi, persiskt, portugisiskt, russiskt og spanskt (hvørt móðurmál hjá meiri enn einari milliónum fólkum), eins væl og mong onnur tjóðar- og minnilutamál. thumb|300px|Indo-evropeisk mál
Flokking
Ymsu undirflokkarnir í indo-evropeisku málfamiljuni fata um (í søguligari raðfylgju eftir fyrstu staðfesting):
Afturat hesum tíggju klassisku greinumum, ið standa omanfyri, eru fleiri útdeyð mál, ið lítil vitan er um:
Ivaleyst vóru onnur indo-evropeisk mál, sum nú eru horvin uttan spor. Tey lutvísu málini etruskiskt og rætiskt kunnu ikki flokkast við nakrari vissu, uttan at tey helst eru indo-evropeisk.
Fleiri undirfamiljur eru skotnar upp, her ímillum italo-keltisk og græko-ariskt. Hvørgin av hesum verða vanliga góðkendar. indo-hittitiskt sipar til hugsanina, at týðandi munur er millum anatolsk og og hinar flokkarnar.
Uppskotnar yvirfamiljur
Summir málfrøðingar skjóta upp, at indoevropeisk mál eru partur av einari hugsaðari nostratiskari yvirfamilju, og royna, at finna skyldskap millum indo-evropeiskt og aðrar málfamiljur, so sum suðurkaukasisk mál, altaisk mál, uralsk mál, dravidisk mál og afro-asiatisk mál. Ósemja er um hetta ástøði eins væl og líknandi ástøðið um evrasiatisk mál Josephs Greenbergar og ástøðið um frumpontisk mál Johns Colarussos.
Søga
Møguleikin fyri einum felags uppruna fyri summi av hesum málunum varð fyrst skotin upp av Marcusi Zueriusi van Boxhorn í 1647. Tó gjørdust uppskot hansara ikki viðgitin og tí ikki kannað. Hugsanin varð aftur skotin upp av Sir Williami Jones, sum legði merki til líkskapir millum fýra av teimum eldstu málinum kend í hansara tíð, latíni, grikskum, sanskrit og persiskum. Skipaður samanburður millum hesi og onnur gomul mál varð framdur av Franzi Bopp, og stuðlaði hesum ástøði, Samanberandi mállæran Franzar Bopps, ið kom fram millum 1833 og 1852 er mett at vera byrjanin til indo-evropeiska gransking sum hægri lærugrein.
Endurskapta felags upprunamálið verður nevnt frum-indo-evropeiskt (enskt: Proto-Indo-European, stytt: PIE). Ósemja er um upprunaligu landafrøðiligu staðfestingina, sonevnda Urheimat ella Fornheimlandið, haðan málið kom. Tveir høvuðskandidatar eru í hesum døgum:
Fortalarar fyri kurgisku hugsanini hava lyndi til at dagfesta frummálið til umleið 4000 f.Kr.. Fortalarar fyri anatolska upprunanum vanliga dagfesta tað fleiri túsundár fyrr. Teir seinnu seta útbreiðsluna av indo-evropeiskum málum í samband við útbreiðsluna av landbúnaði í yngru steinøld.
Kurgiska hugsanin
Upprunaliga skotin upp av Marija Gimbutas í 1950-árunum. Henda hugsanin, við ymsum broytingum, er í dag eyðsýnliga hin mest góðtikna ímillum málfrøðingar. Sambært kurgisku hugsanini varð indoevropeiskt talað í koparaldarligum grasfløtumentanum í 5. túsundári f.Kr. millum Svarta havið og Volgu.
Kappingarhugsanin
Colin Renfrew skeyt í 1987 upp, at útbreiðslan av indo-eropeiskum hevði samband við kollveltingina í yngru steinøld, at málini friðarliga breiddu seg úr Lítla Ásia frá umleið 7000 f.Kr. við menningini av landbúnaði (menningarbylgja). Samsvarandi hevði alt Evropa í yngru steinøld talað indo-evropeiskt. Kurgisku fólkaflytingarnar hevði í mesta lagi sett indo-evropeisk málføri í staðin fyri onnur indo-evropeisk málføri.
Thomas Gamkrelidze og Vyacheslav V. Ivanov staðfestu í 1984 indo-evropeiska heimlandið við vatnið Urmia. Teir skutu upp, at armenskt var málið, ið var verandi í indo-evropeisku vøgguni meðan onnur indo-evropeisk mál fóru úr heimlandinum. Teir eru eisini upprunin til Glottaliska ástøðið.
Onnur ástøði eru til, sum ofta hava tjóðskaparligan dám. Onkuntíð eru tær á markinum til tjóðskaparligt dulspeki, ofta staðseta fortalararnir menningina í sínum egna landi.
Serliga Yngru steinaldar-framhaldar-ástøðið, sum er skotin upp av italskum ástøðingum, ið gongur út uppá, at indo-evropeiskt kemur frá evropeiskum mentanum í yngru steinøld.
1818
1818 (MDCCCXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Det Danske Akademis Store Pris
Det Danske Akademis Store Pris, ið varð stovnaður í 1961, er ein stórur heiður og tann størsta peningaupphæddin, ið ein danskur rithvundur kann fáa í stuðli í einum. Prísurin verður handaður av Det danske Akademi. Fram til 1982 varð virðislønin handað einaferð um árið, og var tá 50.000 krónur, síðan er upphæddin hækkað fleiri ferðir og verður latin annað hvørt ár, líka ár. Síðan ár 2000 hevur virðislønin verið á 300.000 kr.
6. desember
6. desember er dagur 340 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 341 um skotár er). 25 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast Niklasarmessa.
Bonnie Hunt
Bonnie Lynne Hunt (fødd 22. september 1961) er amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar, høvundur, filmsframleiðari, sjónvarpsvertur. Hon hevur m.a. spælt við í filmum sum Rain Man, Beethoven, Beethoven's 2nd, Jumanji, Jerry Maguire, The Green Mile, Cheaper by the Dozen og Cheaper by the Dozen 2. Hunt hevur lagt rødd til eitt nú A Bug's Life, Monsters, Inc., Monsters University, Toy Story 3, Cars, og Cars 2. Hunt hevur eisini spælt við í fleiri sjónvarpsrøðum, t.d. Grand og Davis Rules. Harafturat hevur hon skapað, skrivað, framleitt og spælt í The Building, Bonnie, og Life with Bonnie. Frá 2008 til 2010 var hon vertur í The Bonnie Hunt Show.
Nana Mouskouri
200px|thumb|Nana Mouskouri Nana Mouskouri (Nάνα Μούσχουρη, fødd Iōánna Moúschouri á grikskum: Ιωάννα Μούσχουρη) 13. oktober 1934 í Chania) er ein griksk songkvinna, sum hevur selt meira enn 350 milliónir album kring allan heimin.
Walisiskt mál
250px|thumb|right|Procentbýtið av waliskiskt-talarum uppá landslut í Wales 250px|thumb|right|Tvímælt skelti, á Walisiskum og [[Enskt mál|Enskum, í Cardiff]] Walisiskt, Kymriskt ella Bretskt (Cymraeg - y Gymraeg) ið verður talað í Wales og í Chubut landslutinum í Argentina, hoyrir til Brythonisku málini.
Eini 22% av fólkinum í Wales, tvs. uml. 611.000, hava kunnleika til málið í dag. Tey búgva í størstan mun í vestara parti av landinum, har málið hoyrist alla staðni har menniskju hittast; í handlum, á pubbum og til fótbóltsdystir t.d. Meginparturin tosar nú engskt, og øll walisisktmælt duga og skilja eisini engskt.
Fyri 200 árum síðani var walisiskt tað klárt ráðandi málið í Wales. M.a. ídnaðarkollveltingin viðførdi at engska málið tók seg fram, men so seint sum í 1891 var tað enn ein meiriluti uppá 54,4% av fólkinum ið tosaði walisiskt. Í 1911 varð staðfest, at walisiskt var vorðið eitt minnilutamál, tosað av 43.5% av fólkinum.
Í miðøld varð hópin av frægum bókmentum skrivaðar á walisiskum.
Walisiska stavraðið
Walisiskt brúkar latínska stavraðið, men bókstavirnir k, q, x og z verða vanliga ikki brúktir. Harafturímóti finnast (tvinnaðir) bókstavir sum antin eru sestakir fyri walisiskt, ella úttalast á ein serstakan hátt:
Fyrsta regla í walisiska tjóðsanginum: Mae hen wlad fy nhadau yn annwyl i mi ljóðar fonetiskt umleið soleiðis: [:Maj hen ulad vø n-hadai øn annuil i mi]
Walisiski tjóðsangurin
Á føroyskum:
Almenn støða (status)
Hóast walisiskt í dag er eitt minnilutamál, so vaks stuðulin til málið í seinnu helvt av 20'du øld, í samband við at rørslur sum tjóðskaparflokkurin Plaid Cymru frá 1925, og Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (walisiska málfelagið) frá 1962 tóku seg upp
Walisiska mállógin frá 1993 og walisiska stjórnarskipanin frá 1998 áseta at walisiskt og engskt mál skulu viðfarast javnlíkt í almenna sektorinum, í so víðan mun hetta er forsvarligt og gjørligt. Almennir stovnar verða kravdir at hava eina fyriskipan fyri walisiskt mál, ið prógvar teirra tilsøgn um javnbóðis viðgerð.
7 desember 2010 samtykti Walisiska tjóðartingið einmælt nøkur tiltøk ið skulu stuðla undir menningina av walisiska málinum í Wales. 9 februar 2011 fingu hesi tiltøk kongliga staðfesting og vórðu samtykt, og gera sostatt walisiskt til eitt alment viðurkent mál í Wales.
Í november 2008 varð walisiskt fyri fyrstu ferð brúkt á einum ráðharrafundi í ES-ráðnum, har walisiskt gjørdist tað 23'da almenna málið í ES.
Síðan ár 2000 hevur frálæra í walisiskum verið tvungin lærugrein í øllum skúlum í Wales, upp til 16 ára aldur, og hevur hetta mótvirkað afturgongdini hjá walisiskum, og viðvirkað at eisini børn hjá engsktmæltum foreldrum aðrastanði frá í UK hava kunnskap til, ella duga ræðið walisiskt.
Gianni Infantino
260px|thumb|right|Gianni Infantino í 2020. Gianni Vincenzo Infantino (føddur 23. mars 1970 í Brig í Sveis) er sveisisk-italskur løgfrøðingur, sum hevur verið forseti hjá altjóða fótbóltssamgonguni, FIFA síðan 2016. Í mars mánaði í 2023 varð hann afturvaldur sum forseti. Infantino er eftirmaður hjá Sepp Blatter, sum var forseti hjá FIFA millum 1998 og 2015.
Hann byrjaði at starvast fyri europeisku fótbóltssamgonguna, UEFA í 2000, og í 2009 tók hann við starvinum sum aðalskrivari hjá UEFA.
Bláheykur
Bláheykur (frøðiheiti - Circus pygargus)
Dalarnas län
150px|right 150px|right Dalarnas län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Dalarnas län mark við Noreg, í norðri við Jämtlands län, í ein landnyrðing og móti eystri við Gävleborgs län, í suðri víð Värmlands län, Örebro län og Västmanlands län. Dalarnas län varð stovnað í 1647. Høvuðsstaðurin í Dalarnas län er Falun.
Dalarnas län hevði 278.465 íbúgvar í 2014 og er 30.222,6 km² til víddar.
Charles Manson
thumbnail|Charles Manson stóð á odda fyri fleiri morðum í Kalifornia sum kultleiðari í 1969. Hann varð tó ongatíð dømdur fyri at fremja morðini, men fyri at hava luttikið í teimum. Charles «Charlie» Manson (føddur 12. november 1934 - deyður 19. november 2017 sum Charles Milles Maddox í Cincinnati, Ohio) var ein amerikanskur dømdur hópdrápsmaður, sum við sínum skara í Manson-familjuni gav boð um at drepa m.a. táverandi konu Roman Polanski, Sharon Tate. Manson sat í fongsli frá 1969, eftir tey ræðuligu drápini av konu Roman Polanski og fýra onnur í Los Angeles 9. august 1969, og fyri at hava dripið hjúnini Leno og Rosemary LaBianca sama kvøld. Hann sat í fongsli til hann doyði hin 19. november 2017. Í sekstiárunum skelkaði hann heimin, tá ið hann varð dømdur fyri níggju morð. Sjálvt um Manson ikki drap sjálvur, so var hann dømdur fyri viðvirkan. Ikki fyrr enn í 2027 kundi hann møguleika søkja um royndarleyslating, men doyði tíggju ár áðrenn tað.
Manson sat inn í fongslinum Corcoran í Kalifornia, har hann sat fyri lívstíð. Í 2014 tá hann var farin um tey 80 árini, fekk hann loyvi at skipa sítt egna brúdleyp. Sambært tíðindastovuni AP skuldi hann í 2014 giftast við eini 26 ára gamlari kvinnu, sum tá hevði vitjað hann regluliga í fongslinum í sjey ár. Manson søkti fleiri ferðir um at verða royndarleyslatin, men tað bleiv noktað honum. Hann fekk noktandi svar 12 ferðir. Hann kundi í fyrsta lagi fáa eitt slíkt loyvi í 2027. Tá hevði Manson altso verið 92 ár, um hann hevði livað so leingi. Hann helt uppá, at hann onki hevði at gera við morðini - sjálvt um tað varð hann, sum bað Manson-skaran drepa Sharon Tate og skriva "Grísur" á úthurðina hjá Roman Polanski við blóðinum hjá Tate. Hetta hendi í ár 1969. Skarin hjá Charles Manson í Simi Valley, Kalifornia drap eisini onnur fólk og hevði Charles Manson fingið sín vilja, so hevði hann útruddað alla verðina. Áðrenn hann bleiv dømdur fyri lívstíð, varð hann vinur við tónleikaran Dennis Wilson frá Beach Boys.
Nógvir filmar eru gjørdir um Charles Manson, so sum "The Manson Family" frá 2003 og dokumentarurin "The Six Degrees of Helter Skelter" frá 2009. Mordarin, sum ikki drap nakran sjálvur - men fekk onnur at drepa fyri seg - hevur fasinerað menniskju kring heimin og eitt ótal av samrøðum við Charles Manson liggja eitt nú á m.a. YouTube. Harafturat kann nevnast, at tónleikarar so sum Guns N' Roses, White Zombie og Marilyn Manson (sum er ein blandingur av navninum Marilyn Monroe og Charles Manson) hava framført sangir, sum gjørdir eru av Charles Manson sjálvum.
Listi yvir borgarstjórar í Fugloyar kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Fugloyar kommunu í Føroyum.
Listi yvir borgarstjórar í Eiðis kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Eiðis kommuna í Føroyum.
Tjóðarslagorðið hjá USA
thumbnail|Á peningaseðlum er til dømis [[George Washington, Thomas Jefferson ella Alexander Hamilton, og altíð áskriftin In God We Trust.]] Tjóðarslagorðið hjá Sambandsríkinum Amerika hevur síðani 1956 verið In God We Trust (á føroyskum: "Vit trúgva á Gud"). Eitt slagorð hjá USA hevur eisini verið "E pluribus unum" ("Úr nógvum, ein").
Oxie
thumb|300px|Oxie Oxie er ein bygd í Malmö kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 11 493 í 2010.
Brythonisk mál
Brythonisku málini, er felagsheitið fyri Walisiskt, Corniskt og Bretonskt. Hetta eru tey sokallaðu P-keltisku málini.
Hoyra saman við Goidelisku málunum, tey sokallaðu Q-keltisku málunum, til Keltisku málættina.
Grein um brytoniskt finst á enskum; vel English vinstrumegin
Ozonlagið
Ozonlagið, sum er á leið 10 km frá jørðini, verjir jørðina móti skaðiligum strálum frá sólini. Tá minni er til av ozoni, gerst ozonlagið tynnri og sagt verður, at "hol" er í ozonlagnum. Jú tynri ozonlagið er, jú fleiri skaðiligar strálur koma tá niður á jørðina. Skaðiligu strálurnar kunnu elva til krabbamein í húðini og tálma vøkstri av plantum og algum.
Gotlands län
150px|right Gotlands län er ein sýsla í Svøríki. Gotland er ein oyggj í eystarta parti av Svøríki og hevur bert eina kommunu. Gotlands län varð stovnað í 1678. Høvuðsstaðurin í Gotlands län er Visby.
Gotlands län hevur umleið 57.661 íbúgvar og eina vídd á 3.140 km².
1817
1817 (MDCCCXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Øl
thumb|right|250px|[[Föroya Bjór.]] Øl ella bjór verður bryggjað úr vatni og byggi, og humli latin í fyri smakkin. Byggið verður sett á blót og spírar til malt, sum verður hitað og málið í vatni. So gerar tað í stórum kørum. Seinni búnast ølið og verður sílað, áðrenn tað verður latið í fløskur. Í mong túsund ár hava fólk bryggjað øl. Øl er ein gamal drykkur, sum í dag verður framleiddur kring allan heimin. Í Egyptalandi bryggjaðu tey øl fyri umleið 6.000 árum síðan. Eisini í Føroyum hava vit bryggjað øl í nógv ár. Í 2011 varð lógin í Føroyum broytt, so nú ber til at keypa øl, sum er sterkari enn 5,8% í Føroyum. Lógin hevur virknað frá 1. apríl 2012, men av tí at 1. apríl er ein sunnudagur, og Rúsan er stongd tá, so verður tað 2. apríl, at sterkar ølir kunnu keypast í Føroyum.
Øl er ein landbúnaðarvøra; ein geraður drykkur, ið verður framleiddur úr malti, sum er korn (bygg, hveiti, havri, rug, mais ella rís), vatni, humlu og ger og kanska okkurt krydd afturat. Kornið verður bloytt í vatni, til tað byrjar at spíra. Síðani verður tað turkað og snerkt til malt. Ein suppa verður kókað úr søta maltinun og verður kryddað við fruktkendu og beisku humluni og øðrum kryddi. At enda verður alt kølt niður, og ger latið í fyri at gera sukurið til alkohol og kolsýru. Henda tilgongd tekur vanliga eina til fimm vikur. Síðan verður ølið goymt. Og tað kann taka frá nøkrum fáum døgum til mánaðir alt eftir, hvat slag av øl talan er um. At enda verður ølið sílað, hitaviðgjørd og tappað. Umleið 90 % av eini øl er vatn.
Alkohol
Alkohol í øli
Listi yvir borgarstjórar í Húsa kommunu
Listi yvir bygdarráðsformenn í Húsa kommunu í Føroyum.
Blotaheykur
Blotaheykur (frøðiheiti - Circus aeruginosus)
Smyril, 6-mannafar
thumb|200px|Stevnið á Smyrli er sermerkt og myndar fuglin smyril. Smyril er kappróðrarbátur úr Vági, 6-mannafar. Róðrarfelagið Vágs Kappróðrarfelag eigur bátin. Felagið hevur átt fleiri bátar sum hava havt navnið Smyril, hesin sum sæst á myndini og verður brúktur í løtuni varð smíðaður í 2003 av Sámal Hansen, bátabyggjara. Smyril hevur vunnið føroyameistaraheitið tríggjar ferðir.
Smyril Føroyameistari
Teir sum róu við Smyrli í 2002 og 2003, tá hann bleiv føroyameistarir vóru hesir: Johan Sofus Müler, Niels Pauli Beck, Napoleon Danberg, Sonhard Dalfoss, Finnbogi Magnussen, Vermund Vestergaard og Mortan Ovi Mortensen.
Sangur til Vágs Kappróðrarfelag
Í samband við at Smyril vann FM í 2002 yrkti Niels Petur Nolsøe úr Vági yrkingina Sigurskvæði til VKR. Seinni smíðaði Hans Jacob Hjelm lag til og upptøka varð gjørd, har Hans Jacob Hjelm syngur. Á Vestanstevnu 2003 varð sangurin fyrstu ferð spældur í Útvarpi Føroya. Niðurlagið ljóðar soleiðis:
Tann báturin sum vann, hvønn lit hevði hann Jú, svarta rim og remma, enn stimbur vísa kann So eyðkendur hann er og stavnin reystan ber Ein fragd er fyri eyga, ein sjón sum hendan her.
7. desember
7. desember er dagur 341 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 342 um skotár er). 24 dagar eru eftir av árinum.
The Beach Boys
thumb|The Beach Boys í 1965 The Beach Boys var ein amerikanskur tónleikabólkur úr Los Angeles í USAi. Metingarnar siga, at teir hava selt yvir 100 million eintøk síðan fyrsta singulplátan "Surfin' Safari" kom út í 1962.
Hash
thumb|right|220px Hashish (Hash) er ein hashklumpur, og alt eftir hvaðan hashið stavar, kann liturin vera reyður, gulur, brúnur ella svartur, og hash kann vera bæði bleytt og hart. Hasholja er tað sterkasta slagið av kannabis við grøndimmum liti. Nú er hash tað rúseitrið, ið mest verður brúkt. Tað fæst frá hampinum kannabis sativa. Mest virkna hashið færst úr sprættandi kvennblómuni. Tað eitur tetrahydra-cannabinolen. Ein hashrúsur varðar í ca. 4 tímar, og man kann fáa niðurtúr onkuntíð. Tað veldst um persónin. Um man roykir leingi kann tað skaða langtíðarminni, og man kann gerast sløvur og líkaglaður. Eingin er nakrantíð dokumenteraður deyður av hash. Um man skuldi roykt seg í hel, so hevði man ikki klára at gjørt tað, tí man hevði sovnað langt áðrenn.
Fólk nýta rúsevni at koma sær í gott lag ella at gloyma syndarligar umstøður.
1816
1816 (MDCCCXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Vivino
Vivino er ein app ella applikatión, har tú kann taka eina mynd av einari og hvørjari vín-fløsku og so fortelur appin tær alt um vínslagi og vísir tær afturmeldingar frá øðrum brúkarum. Appin varð gjørd í 2009 av føroyinginum Heina Zachariassen og dananum Theis Søndergaard.
Appin er ein av best umtóktu vín-appunum í heiminum og liggur millum tíggju tær bestu í mat- og drekka-bólkinum í app-savninum hjá Apple. Í mars 2012 fór Vivino upp um 1 mió. brúkarar. Í 2014 er Vivino heimsins mest brúkta app til vín, og er komin uppá 6,6 mió. brúkarar. Vivino hava so gott orð á sær, at íleggjarar standa í kø fyri at seta pengar í appina. Tað skulu pengar til at menna ein slíka app. Janus Friis, sum stovnaði Skype, gjørdist ein av íleggjarunum, og í 2013 komu nýggir íleggjarar afturat. Vivino hevur á henda hátt fingið eitt samanlagt innskot uppá 50 mió. kr frá íleggjarum. Vivino heldur til á Amager í København, har tað starvast 18 fólk, í Ukraina starvast 8 forritarar, í India somuleiðis 8 forritarar. Harumframt hevur Vivino lut í einum liði av 50 fólkum, sum sita í India. Tey seta saman myndir av vínetikettum í teimum førum, har hetta ikki letur seg gera sjálvvirkandi. So er tað ikki minst nýggja deildin í San Francisco, har Heini Zachariassen flutti til í 2014, so hann kundi vera tættari íleggjarunum og stórum fyritøkum sum Facebook, YouTube og Apple. Hann flutti í august 2014 til San Francisco við konu, trimum børnum og hund. Síðani Vivino fekk deild í USA, er talið á teimum, sum taka Vivino-appina niður, vaksið nógv. USA er størsti marknaðurin hjá Vivino, og vínlandøkið Napa Valley liggur ein stuttan koyritúr burturi. 200.000 fólk skanna vín umvegis app hansara ein vanligan leygardag fyri at fáa upplýsingar um vínið, tey drekka. Og hvønn dag leggjast fleiri aftrat. Í 2014 umfatar Vivino yvir 1,3 millioner sløg av víni og har ber til hjá fólki úr øllum heiminum at fáa upplýsingar um hvørt slagi og eisini ummæli.
Í 2013 kundi fyritøkan vísa ein netto kapital á góðar 74 milliónir krónur. Í 2014 eru fleiri enn 6,6 milliónir aktivir brúkarar, ið nýta Vivino, ið veksur meiri og meiri fyri hvønn dag.
University of Manchester
thumb|Torgið Old Quadrangle thumb|Bókasavnið University of Manchester er ein lærdur háskúli í Manchester í Stóra Bretlandi.
Santa Cruz Island
thumbnail|Scorpion Ranch. Santa Cruz Island er við sínum umleið 250 km2 størsta oyggj í Kalifornia. Oyggin er øll sum hon er ein tjóðgarður: Channel Islands National Park. Onki fólk hevur búð fast á oynni síðan 1960. Í dag er bert ein persónur í oynni (National Park Service Ranger). Ferðasamband er sjóvegis við Island Packers og luftvegis við Channel Islands Aviation. Hon er sera væl egnað til ferðavinnu, serstakliga orsaka náttúruvakurleika.
University of Manchester
Universitetið varð sett á stovn í 2004 við einari samanlegging av Victoria University of Manchester (stovnað í 1851) og University of Manchester Institute of Science and Technology (ofta stytt til UMIST, stovnað í 1824).
Lærdi háskúlin hevði umleið 40.000 lesandi í 2018.
Thor Heyerdahl
thumb|Thor Heyerdahl Thor Heyerdahl (føddur 6. oktober 1914 í Larvik, Noreg - deyður 18. apríl 2002 í Colla Micheri, Italia) var ein norskur royndarfornfrøðingur, rithøvundur og ævintýrari.
McGill University
thumb|McGill University - listadeildin thumb|Redpath-savnið McGill University er ein enskttalandi lærdur háskúli í Montreal, í landslutinum Quebec í Kanada. Háskúlin, ið varð settur á stovn í 1821, hevði umleið 40.000 lesandi Í 2018.
Thor Heyerdahl
Kon-Tiki
Thor Heyerdahl er best kendur fyri at prógva, at mannasøgnin um eina ferð á flaka tvørtur um Kyrrahavið hjá einum manni, sum æt Kon Tiki, kundi vera sonn. Søgnin sigur, at Kon-Tiki og hansara fólk sigldu á flakum úr Suðuramerika tvørtur um Kyrrahavið, fleiri túsund kilometrar móti vestri til Polynesia, har tey búsettast á nøkrum oyggjum.
Gävleborgs län
150px|right 150px|right Gävleborgs län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Gävleborgs län mark við Dalarnas län og Jämtlands län, í norðri við Västernorrlands län og í suðri víð Uppsala län og Västmanlands län. Gävleborgs län varð stovnað í 1762. Høvuðsstaðurin í Gävleborgs län er Gävle.
Thor Heyerdahl
Kon-Tiki
thumb|left|Flakin "Kon-Tiki" í 1947. Fyri at prógva, at slík vandamikil ferð yvir Kyrrahavið veruliga kundi gerast við einum flaka, gjørdi hann sær flaka av balsaviði, líkan teimum flakum, sum upprunafólkið í Perú nýtti. Flakan kallaði hann Kon-Tiki. Tann 28. apríl í 1947 legði hann út av Perú og setti kósina vestur í hav. Tann 7. august sama ár var hann komin 8000 kilometrar vestur úr Suðuramerika. Tá strandaði hann á Raroia-rivinum og slapp upp á Taumotuoyggjar. Soleiðis hevði hann prógvað, at tað ber til at koma á flakum úr Suðuramerika í Kyrrahavsoyggjarnar.
Gävleborgs län
Gävleborgs län hevði 277 970 íbúgvar (2013) og eina vídd á 19 629,3 km².
Binert prefiks
IEC og ISO hava ásett hesi bineru prefiksini at nýta til stór tøl. Tey eru ásett í standardunum IEC 60027-2 A.2 og ISO/IEC 80000 og eru avleidd frá teimum tilsvarandi desimalu SI-prefiksunum.
Bænadikt úr Nursia
thumb|right|180px|Portrett, málað í 1926 av [[Herman Nieg (1849–1928) í Heilgenkreuz kleysturkirkjuni í Eysturríki.]] Bænadikt (Benedictus) úr Nursia (italskt San Benedetto da Norcia) livdi umleið ár 480 - 547. Minnisdagur hansara er Bænadiktsmessa, 21. mars. Hann stovnaði í 529 benediktsskipanina, sum gjørdist ein tann týdningarmesta katólska klosturskipanin. Móðurklostrið er á heygnum Monte Cassino millum Rom og Napoli í Italia.
Slagorðið hjá benediktsskipanin er "Ora et labora", tað er latín og merkir: "Bið og arbeið".
Ammonia production
Ammoniakk er eitt tað mest framleidda ólívrunnað evni. Fleiri støð í heimunum framleiða ammoniakk, við samantaldari framleiðslu av 175.000.000 tons í 2016. Sum er vorið 235.000.000 tons av ammoniakk í 2021. Kina framleiddi 31.9% av heimsins ammoniakk, síðani framleiddi Russland 8.7%, India 7.5%, og USA 7.1%. 80% av øllum ammoniakk sum er til veruður nýtt til landbúnað. Ammoniakk er eisini nýtt til framleiðslu av plast, fibrum, spreingistoff, og ymisk evnir í Farmakonomi.
Haris Alexiou
200px|thumbnail|Haris Alexiou Haris Alexiou (á grikskum: Χάρις Αλεξίου; fødd 27. desember 1950 í Theben sum Hariklia Roupaka, á grikskum: Χαρίκλεια Ρουπάκα) er ein griksk songkvinna. Hon verður mett at vera ein av teimum best umtóktu sangarum í Grikkalandi og hevur havt sukse síðan 1970-árini. Hon hevur samstarva við týðandi grikskar sangskrivarar og tónasmiðir, hevur framført á stórum tónleikapallum kring heimin og hevur móttikið fleiri virðislønir. Hon hevur útgivið meira enn 30 albums og hevur sungið við á útgávum hjá øðrum. Hin 14. mars 2010 gjørdist hon nummar eitt av griskum songkvinnum í fonografisku tíðini síðan 1960 hjá Alpha TV, Chart Show: Your Countdown og so var hon nummar trý av øllum, tá hugt verður at sølu av persónligum tónleikaútgávum sum vóru sertifiseraði sum gull ella platin, hon varð nummar trý næst eftir mannligu sangarunum Giorgios Dalaras og Jannis Parios. Átta av hennara egnu fløgum/plátum, sum eru útkomin millum 1977 og 2003 hava selt meira enn 1.5 milliónir eintøk, hon er tann einasta grikska songkvinnan ið hevur megnað tað.
Charles III kongur
260px|thumb|right|Charles krúnprinsur í 2021. Charles III (Charles Philip Arthur George; føddur 14. november 1948 á Buckingham slottinum í London) er kongur í bretska kongsríkinum síðan 8. september 2022, tá hann tók við krúnuni eftir deyða móður sínar. Hann er tann trónarvingurin, sum hevur bíðað longst eftir at gerast kongur í Stórabretlandi. Charles er elsti sonur Elisabeth drotning og Philip prins.
Charles var giftur við Dianu prinsessu frá 1981 til 1996. Saman fingu tey tveir synir, William prins (f. 1982) og Harry prins (f. 1984). Síðan 2005 er Charles giftur við Camillu Parker Bowles.
Listi yvir borgarstjórar í Viðareiðis kommunu
Listi yvir borgarstjórar í Viðareiðis kommunu í Føroyum.
Narkotika
thumb|right|250px Narkotika, á føroyskum ofta nevndur drøgg, eru mong og ymisk rúseitur. Vit býta tey í fýra høvuðsflokkar: Sansahvørvandi evni ella tilvitskurúmkandi evni geva fólki sansahvørvingar, til dømis LSD ella meskalin; Søvandi evni (morfin, heroin, opium, v.fl.) fáast úr fræhylkinum á opiumsdreymsólju; Kannabis (hash ella marijuana) úr kvennblómuni á hampi; og miðstimbrandi evni eru bæði í kokaini, sum er úr bløðunum á kokaurunninum, og í manngjørdum evnum í heilivágídnaði (til dømis preludin ella amfetamin). Øll evnini eiga í felag, at tey eru ring fyri heilsuna. Í Føroyum eins og í flestum londum er ikki loyvt at selja ella hava hesi narkotika.
Fólk verða lættliga bundin at narkotika, tí tey verða sera illa fyri, fáa tey ikki rúsevni. Tey eru narkomanar, rúseitringar. Teimum er alt um at gera at útvega sær pening fyri rúseitur. Nógvir narkomanar doyggja ungir. Mong bidda, stjala ella selja sjálvan seg. Summir doyggja av eyðkvæmi. Teir, sum sproyta evni í seg, kunnu fáa eyðkvæmi, hevur onkur við hesari sjúku brúkt somu sproytuna. Til eru viðgerðarstøð fyri narkomanar. Mangir royna at leggja av, tí eitrið oyðileggur teimum lívið.
Michelle Pfeiffer
thumb|Michelle Pfeiffer í [[2007.]] Michelle Marie Pfeiffer (fødd 29. apríl 1958 í Santa Ana, Kalifornia) er ein amerikonsk sjónleikarinna og framleiðari.
Terry Crews
Terrence Alan "Terry" Crews (føddur 30. juli, 1968) er amerikanskur sjónleikari, leikari, sum leggur røddir til teknifilmar og skemtari. Hann er m.a. kendur fyri sín leiklut í sjónvarpsrøðini Are We There Yet? sum Nick Kingston-Persons. Hann er fyrrverandi fótbóltsleikari.
1815
1815 (MDCCCXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Alger
Alger (36° norðurbreidd, 3° eysturlongd) (arabiskt: الجزائر‎ al-Jazā’ir, franskt: Alger), høvuðsstaðurin í Algeria í Norðurafrika, er størsti býur í Algeria og týdningarmesti havnabýur.
Muslimar úr Arábia grundaðu býin í 10. øld. Turkar tóku býin í 1518, og fraklendingar tóku hann frá turkum í 1830. Í 16. øld gjørdi mikli sjórænaraovastin Khair al-Din (føddur í 1478 – deyður 4. juli 1546), kendur undir navninum Barbarossa, Alger til høvuðsstøð sína. Alger var gitið fyri at vera miðdepil hjá sjórænarum. Eftir tað ríkaði býurin seg av handli og sjórænaravirksemi.
Í nýggjaru býlingunum fram við Algervík er byggisniðið týðiliga merkt av franskari ávirkan. Elsti býarparturin við smølum gøtum, moskum og marknaði er bygdur niðan eftir Shael-heyggi.
Meginlandsevropa
205px|thumb|Meginlandsevropa Heitið Meginlandsevropa (Kontinentalevropa) verður brúkt eitt sindur ymiskt.
Frælsur ítróttur á Oyggjaleikum 2017
Frælsur ítróttur á Oyggjaleikum 2017, varð hildið í Gutavallen, Visby, Gotland, Svøríki í juni 2017.
Yvirlit yvir heiðursmerki
Frágreiðing: {{legend|#ccccff|Vertslandið er víst við lavendilbláum|border=solid 1px #AAAAAA}}
Løgtingsvalið 1958
Løgtingsvalið 1958 til Føroya Løgting varð hildið leygardagin hin 8. november 1958, fýra ár eftir seinasta valið, ið varð hildið hin 8. november 1954.
Úrslit
Javnaðarflokkurin gjørdist stóri vinnarin og samstundis størsti flokkur. Hann fekk tríggjar tingsessir afturat. Tjóðveldisflokkurin var framhaldandi næststørsti flokkur. Av teimum trimum flokkunum, sum høvdu afturgongd, misti Fólkaflokkurin ein tingsess. Framburðsflokkurin hjá Kjartani Mohr, ið luttók fyri fyrstu ferð, fekk ein tingsess.
Talið av løgtingslimum varð hækkað frá 27 til 30.