cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1100-árini
Ár: 1110 1111 1112 1113 1114 1115 1116 1117 1118 1119
2. øld
(1. øld - 2. øld - 3. øld)
Google
thumb|right|250px|Logo. Google er ein amerikansk leitisíða á internetinum. Tað er amerikanska fyritøkan Google Inc., ið eigur Google. Google er tað størsta leititólið á internetinum í dag við meira enn 200 milliónum fyrispurningum dagliga. Navnið "Google" kemur frá orðinum Googol, ið vísir til talið 1 við 100 nullum aftanfyri. Sagnorðið "to google" varð tikið við í Oxford English Dictionary í 2007. Nær orðið kemur við í ta føroysku orðabókina, er ilt at siga. Google hevur eina vaktartænastu, ið alla tíðina heldur eyga við, um nøkur tílík síða verður løgd á internetið. thumb|right|250px|Høvuðssæti er í [[Mountain View, Santa Clara County í Kalifornia.]]
Google hevur forvunnið risa peningaupphæddir, síðan tað varð stovnað í 1999. Peningurin fer tó ikki bert til teir báðar stovnararnar, men eisini til gerandisdagin hjá starvsfólkunum. Tíðarritið Fortune hevur staðið fyri at heiðra Google, ið klárt legði seg á odda av teimum 445 fyritøkunum, ið høvdu tilmeldað seg til kappingina. Google varð valt sum tann besta fyritøkan at arbeiða fyri, tí ágóðarnir og mentanin, ið fyritøkan hevur skapt, hevur skúgvað allar aðrar til viks, sigur Lee Clifford, blaðstjóri á Fortune Magazine.
Tey ónevndu starvsfólkini, ið hava tikið lut í kanningini greiða frá heilt óvanliga góðum arbeiðsumstøðum á Google. Listin er nærum óendaligur, tá talan er um ymiskar ágóðar, ið standa starvsfólkunum í boði. Høvuðsskrivstovan í Mountain View í Kalifornia hevur ikki færri enn 10 gourmet-matstovur, umframt ein hóp av snacks- og kaffibarrum.
Starvsfólkunum verður bjóðað ókeypis bussamband við teimum 5 bussunum, ið koyra á 5 ymsum farleiðum í økinum. Hava tey egnan bil, verður oljan skift og bilurin vaskaður á arbeiðsplássinum. Og skal bilurin skiftast út, rindan Google prísmunin, um tú velur ein umhvørvisvinarligan bil, ið kostar nakað meira enn ein vanligur bilur.
Av øðrum tænastum, ið starvsfólkinum hjá Google standa í boði, kunnu verða nevnd t.d. hárfríðkan, klædnavask, vøddamýking, heilsumiðstøð við 5 læknum o.m.a. Er talan um barsil, syrgir Google fyri, at matur verður borðin út til familjuna, so at øll orkan fer til at hjúkla um tað lítla barnið. Tað er ikki nógv, ið telur niðureftir, men skal nakað nevnast, so halda onkur starvsfólk, at arbeiðsplássið Google hevur í so nógvar "nørdar" í starvi.
Tórshavnar Kamarkór
Tórshavnar Kamarkór varð stovnað í 1985 av Ólavi Jøkladal.
Kórið leggur seg eftir at syngja nýggjari og eldri kamartónleik. Á sangskránni eru eisini nýggjar kórútsetingar, sum kórið hevur umbiðið frá føroyskum og útlendskum tónaskøldum. Kórið telur uml. 30 sangarar.
Útgávur
thumbnail|Blátt varð útgivin í 1996.
Uttanlandaferðir
Her er ein listi yvir uttanlandaferðir.
1440-árini
Ár: 1440 1441 1442 1443 1444 1445 1446 1447 1448 1449
Lambareiði
Lambareiði er ein bygd í Eysturoynni. Lambareiði er niðursetubygd frá 1878 og í dag (2020) búgva 6 fólk í bygdini. Fyrstu hjúnini, sum búsettust á Lambareiði vóru Jørgen Solmunde (1848) úr Søldarfirði og Johanne Elisabeth Marie Magnussen úr Horni (1857) av Skála. Niðursetubygdin Lambareiði man vera ein av teimum minni kendu bygdunum í Føroyum. Har eru trý setús, sum hava sítt egna postnummar, 626. Fyrstu fólkini búsettust har í 1878.
George H. W. Bush
George Herbert Walker Bush (12. juni 1924 í Milton, Massachusetts - 30. november 2018 í Houston, Texas) var forseti í USA frá 1989 til 1993, tá hann mátti lata Bill Clinton taka við. Áðrenn tað var hann varaforseti hjá Ronald Reagan í átta ár.
Eftir at hann tapti forsetavalið í 1992, bleiv hann nógv virdur sum ein fyrrverandi politiskur leiðari, sum vísti sítt jaliga og rúmliga sinnið við at kníta persónlig vinarbond við Bill Clinton, sum annars var maðuri sum syrgdi fyri at George H. W. Bush, einans fekk eina setu í Hvítu Húsunum. Bush var fyrsti amerikanski varðaforseti síðan 1836, sum er valdur til amerikanskan forseta og er einans bert annar forsetin í søguni hjá amerikonsku tjóðini, sum upplivdi at egni sonur eisini gjørdist forseti, tá George W. Bush varð valdur í 2000.
EITT
EITT er navnið á breiðbandsfelag, sum telefyritøkan Kall og teldufyritøkan Elektron stovnaðu saman í apríl 2006. Felagið kallaðist P/F Føroya Breiðband og fekk seinni navnið EITT. Í mars 2007 yvirtók Kall partapeningin hjá Elektron í EITT. Eitt er nú farið í søguna og Vodafone hevur yvirtikið alt virksemi.
George H. W. Bush
Barbara og Georg Bush (eldri) giftust í 1945, og vóru sostatt gift í meira enn 70 ár. Tað er longri enn nøkur onnur forsetahjún í USA hava verið gift. Tey fingu seks børn. Bush er pápi George W. Bush, sum var forseti frá 2001 til 2009. Hann er eisini pápi fyrrverandi Florida-guvernørin, Jeb Bush, sum uttan eydnu royndi at gerast republikanskt forsetavalevni til forsetavalið í 2016. George H. W. Bush átti 5 abbabørn og 17 langabbabørn.
Politiskt lív
Hann var føddur 12. juni í 1924 í Milton, Massaschusetts. Hann fór í amerikanska herflotan sum 18 ára gamal og var við í 2. heimsbardaga. Eftir hetta flutti Bush til Texas, har hann byrjaði eitt oljufelag, ið fekk stóra viðgongd. Hann fór síðani upp í politikk, har hann hevði fleiri leiklutir, áðrenn hann gjørdist varaforseti hjá Ronald Reagan í 1980. Hetta starvið røkti hann í tvey valskeið.
Bush stillaði upprunaliga upp móti Reagen fyri at gerast republikanskt valevni. Í 1988 vann hann forsetavalið móti Micheal Dukakis. Tíðin í Hvíta Húsinum vardi fýra ár; í 1992 tapti Bush valið fyri demokratinum, Bill Clinton. Forsetaembætið hjá George Bush eldra var serliga merkt av úttanríkispolitikki; at Kalda Kríggið endaði og stríðnum móti Saddam Hussein í Golf-krígnum.
136 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Áratíggju: 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. - 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr.
Árstal: 141 f.Kr. 140 f.Kr. 139 f.Kr. 138 f.Kr. 137 f.Kr. - 136 f.Kr. - 135 f.Kr. 134 f.Kr. 133 f.Kr. 132 f.Kr. 131 f.Kr.
1430-árini
Øldir: 14. øld - 15. øld - 16. øld
Áratíggju: 1380-árini 1390-árini 1400-árini 1410-árini 1420-árini - 1430-árini - 1440-árini 1450-árini 1460-árini 1470-árini 1480-árini
Ár: 1430 1431 1432 1433 1434 1435 1436 1437 1438 1439
Kríggið ímillum Iran og Irak
thumb|right|250px 250px|thumb|Kríggið ímillum Iran og Irak - [[september 22 í 1980 - Tehran]] Í september í 1980 brast kríggj á ímillum Iran og Irak, tá ið Irak royndi at taka hermálsliga týdningarmiklu Shatt al Aráb-veitina í Persaflógva. Kríggið gjørdist skjótt eitt skotgravakríggj, har londini skutu við tungum vápnum og brúktu eiturgass, men hvørgin parturin tók seg inn á hin. Kríggið endaði í 1988 eftir bardagar í átta ár; meir enn ein millión fólk doyðu í krígnum.
Móður Teresa
thumb|right|210px|Móður Teresa, [[1986.]] Móðir Teresa (f. Agnesë Gonxhe Bojaxhiu 26. august 1910 í Skopje – † 5. september 1997 í Kalkutta í India) er heimskend katólsk nonna. Hon verður sædd sum verndareingilin hjá teimum, ið líða neyð, og hugsaði hon meira um tey enn um seg sjálva. Nú berjast India og Albania um beinagrindina hjá henni. Móðir Teresa varð borin í heim í Skopje, Makedónia. Foreldur hennara komu frá Albania - tó búði Móðir Teresa í India tað mesta av sínum vaksna lívi, sum ung búði hon eina tíð í Dublin í Írlandi. Móðir Teresa var indiskur statsborgari. Í 1979 fekk hon Friðarheiðursløn Nobels.
1420-árini
Øldir: 14. øld - 15. øld - 16. øld
Áratíggju: 1370-árini 1380-árini 1390-árini 1400-árini 1410-árini - 1420-árini - 1430-árini 1440-árini 1450-árini 1460-árini 1470-árini
Ár: 1420 1421 1422 1423 1424 1425 1426 1427 1428 1429
Argja Bóltfelag
Argja Bóltfelag (stytt AB) er eitt føroyskt fótbóltsfelag, sum varð stovnað 15. august 1973.
Søga
Tað var danin Johnny Nyby saman við øðrum ítróttaráhugaðum á Argjum, sum breyt slóð fyri AB.
Á vári 1974 fekk AB sína fyrstu nevnd. Í henni sótu: Johnny Nyby, formaður, Fróði Olsen, næstformaður, Sonja á Argjaboða, kassameistari og Kristian Arge, skrivari. Hinir stjórnarlimirnir vóru: Erling Olsen, Sæmundur Mortenen og Jens Hansen. Sama árið luttók felagið í teimum regluligu kappingunum.
Vánaligar venjingarumstøður vóru at byrja við - bert ein trongligur skúlagarður. Seinni fekst eitt stykki niðan fyri skúlan at íðka á, sum var 20 x 40 fermetrar til støddar.
Eingin vøllur var á Argjum tá, men við vælvild frá fótbóltsfeløgunum í Havn og Tórshavnar Býráð, kundi AB læna vøllin í Gundadali at venja og leika dyst á, og soleiðis var gjørligt at halda lív í felagnum. thumb|left|Fótbóltsvøllurin á Argjum eftir at nýtt graslíki var lagt á í 2010. Dysturin var seinasta leikumfarð í Vodafonedeildini millum AB og [[FC Suðuroy, bæði liðini ryktu niður í 1. deild.]] thumb|left|AB hevur eisini havt eitt lið í bestu kvinnudeildini. Her spæla tær móti FC Suðuroy í 2012, tær vunnu dystin 5-0.Í 2020 hevur AB lið í 1. deild hjá kvinnum. Í 1983 varð fótbóltsvøllur gjørdur á Argjum. Hetta betraði munandi um umstøðurna hjá felagnumr. Í 1985 bleiv AB húsið bygt. Hetta varð gjørt tí innrættað hølistrupuleikar vóru í skúlanum. Ovara hæddin í húsinum varð gjørt til tvær skúlastovur. AB húsast soleiðis í neðra í húsinum. Nú í nøkur ár hevur frítíðarskúlin húsast í ovaru hæddini.
Í 1998 varð graslíkið lagt á vøllin, og felagið fekk somu umstøður sum flest øll feløg í landinum.
Í 2010 varð aftur nýtt graslíki lagt á fótbóltsvøllin á Argjum og harumframt var eitt áskoðaraskýli bygt. Bæði graslíkisvøllurin og nýggja áskoðaraskýlið vóru tikin í nýtslu á Ólavsøku.
Keldur
thumb|right|AB í dysti móti [[FC Suðuroy í Vodafonedeildini, 2010.]]
Ávisingar úteftir
AB.fo, heimasíðan hjá AB
Bernard Longley
thumbnail
Bernard Longley (f. 5. apríl 1955 í Manchester), erkabiskupur í Birmingham, er kendur sum ein sera virkin persónur innan altjóða kirkjuligt virksemi (økomeniskt arbeiði) og hevur sera góð viðurskifti við protestantisku kirkjuna og ymsar trúarbólkar í Bretlandi. Bænadikt pávi XVI hevur útnevnt Bernard Longley til nýggjan erkabiskup í rómverskkatólsku Kirkjakirkjuni. Erkabiskupurin hevur áður verið hjálparbiskupur hjá katólska erkabiskupinum í Westminster. Hann avloysir Vincent Nichols sum erkabiskup í Birmingham. Fyrr í 2009 varð Nichols settur í embæti sum kardinalur í Westminster fyri Murphy O’Connor. Westminster er hægsta fyrisætið hjá katólsku kirkjuni í Onglandi og Wales.
Kristina Bærendsen
Kristina Skoubo Bærendsen (fødd 1990) er ein føroysk songkvinna úr Saltangará. Hon er dóttir navnframa føroyska sangaran Alex Bærendsen. Kristina hevur framført saman við føroyskum og útlendskum sangarum sum t.d. Halli Joensen, Bobby Bare á Summarfestivalinum 2011. Kristina varð tilnevnd Planet Awards 2012 í bólkinum Ársins songkvinna. Og Hún er í íslensku söngvakeppninni með lagið þú og ég
Um fyrstu tónleikaútgávuna
Í 2012 gav Kristina út sína fyrstu fløgu. Allir sangirnir eru á føroyskum. Við Rás2 segði hon, at ætlanin er at umseta sangirnir til enskt og at geva fløguna út á enskum eisini. Tann útgávan kemur væntandi í desember 2014. Jákup Zachariassen hevur spælt meginpartin av ljóðførunum á fløguni. Úr Nashville eru ymisk ljóðføri tikin upp, eitt nú violin, kassaguitari, mandolin, kontrabassur, telekastari. Strúkararnir eru spældir inn í Íslandi. Kristoffer Mørkøre shakari, Eyðun Johannessen bass, Høgni Klakstein trummur, Godtfred Joensen tangentar, Finnur Hansen tangentar, Gunnar Guttesen. Sirikit Jacobsen hevur yrkt onkran sang. Jákup Veyhe eigur orðini til skering nummar 9. Kristina hevur sjálv gjørt nøkur av løgunum, t.d. til skering nummar 8, Fuglur á ferð, Sirikit Jacobsen hevur skrivað tekstin. Hervør á Torkilsheyggi (fødd Djurhuus) hevur gjørt orðini til triðja sangin á fløguni, ein slow valtsur, sum hevur heitið "Lívið tað broyttist". Kristina hevur gjørt lagið og sent tað yvir til USA har blue grass tónleikarar spældu blue grass tónleik til lagið, John Andersen úr Runavík syngur kór til sangin. Eitt hjarta er sum hin sonin elskar er innspældur í Nashville.
137 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Áratíggju: 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. - 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr.
Árstal: 142 f.Kr. 141 f.Kr. 140 f.Kr. 139 f.Kr. 138 f.Kr. - 137 f.Kr. - 136 f.Kr. 135 f.Kr. 134 f.Kr. 133 f.Kr. 132 f.Kr.
Maurizio Malvestiti
240px|thumbnail|Malvestiti tann dagin hann varð vígdur sum biskupur.
Maurizio Malvestiti (føddur 25. august 1953) er ein italskur biskupur í tí katólsku kirkjuni í sóknini Lodi. Hann hevur verið biskupur har síðan 26. august 2014. Undanmaður hansara var Giuseppe Merisi.
Norðurírland
Norðurírland (enskt: Northern Ireland) (írskt: Tuaisceart Éireann) (ulster skotskt: Norlin Airlann) er norðasti parturin av oynni Írland, og hoyrir framvegis til Sameinda Kongaríkið. Í umleið 30 ár var blóðugt stríð millum katolikkar og protestantar í Norðurírlandi, og umleið 3500 fólk lógu eftirá. Men síðani friðaravtaluna í 1998 hevur tað verið rættiliga friðarligt burtursæð frá einstøkum hendingum.
Ófriður
Síðan 1960-árini hevur politiskur ófriður verið í Norðurírlandi og høvuðsstaðnum Belfast. Mongu protestantarnir, sum eru ættaðaðir frá bretskum tilflytarum, vilja framvegis vera undir bretskum yvirvaldi, men írsku katolikkarnir, sum hava verið við sviðusoð, bæði hvat viðvíkur arbeiði og bústaðarviðurskiftum, vilja sleppa upp í írska lýðveldið (Lýðveldið Írland). Báðir partar hava vápnaðar deildir, og írski lýðveldisherurin (IRA) hevur eisini fleiri ferðir søkt at í Onglandi. Írska og bretska stjórnin hava roynt at fingið partarnar at semjast. Í 1998 eydnaðist so at fáa friðaravtalu í lag ímillum partarnar. Friðaravtalan varð tó ikki viðurkend av fleiri limum í IRA og eini 1500 fólk brutu úr Provisional Irish Republican Army, ið er almenna navnið á guerilla herðinum ið var virkin frá áleið 1972-1997.
Hesir 1500 liminir stovnaðu stutt eftir friðaravtaluna ein annan guerilla herð ið nevnist The Real Irish Republican Army (RIRA) Hesin er virkin enn í dag.
Fíggjarkreppan 2007-2009
thumb|right|250px Fíggjarkreppan 2007-2009 byrjaði í Amerika og í fyrstani varð hildið at hon fór at vera avmarkað til USA. Men av tí at peningaheimurin er "forbundin kør" breiddi kreppan seg skjótt til fíggjarmarknaðir kring allan heimin. Kreppan byrjaði í teimum framkomnu búskapunum (í USA), men hevur havt ringastu ávirkan á heimsins fátækastu londini.
Meira enn ein miljard fólk líða hungur í 2009 – og ongantíð áður hava tey verið so mong í tali, sigur ST-matvøru- og landbúnaðarstovnurin FAO. Færri íløgur og lakari hjálp fáa høvuðsábyrgdina fyri at alt fleiri fara svong til songar. Haraftrat hevur heimsumfatandi fíggjarkreppan lagt stein oman á byrðu.
Vaksandi fíggjarmarknaður
Seinastu mongu árini er fíggjarmarknaðurin vaksin almikið. Eftir 11. september í 2001 valdi amerikanski tjóðbankin, Federal Reserve, við Alan Greenspan á odda, at økja peningamongdina munandi í USA. Enski tjóðbankin valdi at fylgja somu kós og økti eisini pengamongdina. Hetta meta summi at vera startskotið til stóru fíggjarligu ekspansiónina seinnu árini. Við ríkiligum gjaldføri og lágari rentu á marknaðinum komu nýggj lánitilboð m.a. við avdráttarskoða og fíggjarstovnarnir gjørdust alt meiri ágangandi. Hesar ágangandi bankarnar kenna vit eisini m.a. úr Íslandi, sum hava virkað sum íløgubankar og framt stór keyp bæði í Føroyum, Bretlandi, Danmark og í øðrum londum.
Íbúðarmarknaðurin í USA í trupuleikum
thumb|right|220px Høvuðsorsøkin er gongdin á íbúðarmarknaðinum í USA. Amerika hevur munandi færri vælferðarskipanir enn londini í Evropu. Í staðin eru aðrar skipanir settar í verk. M.a. eru lógir settar í verk fyri at fáa privata marknaðin til at taka sær av nøkrum viðurskiftum. Millum hesar eru lógirnar frá 1977 og 1995, sum áleggja fíggjarstovnum at lata fólki lán, hóast tey møguliga ikki høvdu ráð til at gjalda lánini aftur. Hetta merkir, at álagt verður fíggjarmarknaðinum at taka ein váða upp á seg, sum hann annars ikki vildi havt tikið. Hesi lán eru millum tey, ið verða kallaði subprime-lán – altso eitt lán við størri váða fyri peningastovnin enn vanlig lán. Fyri at stýra váðanum best møguligt valdi fíggjarmarknaðurin at selja vánaligu lánini víðari saman við góðum lánum í einum "láni-pakka" har góð og vánalig lán verða "buntaði" saman og seld víðari á marknaðinum. Hetta eru sokallaðu CDO'irnar – Collateral Dept Obligations. Av tí at lánini eru buntaði saman er ringt at gjøgnumskoða júst hvat ein CDO inniheldur – hetta hevur verið við til at økt um óvissuna í skipanini. So hvørt sum likviditeturin øktist vuksu prísirnir á íbúðarmarknaðinum í stórum. Tá fólk seinni fáa trupuleikar við at gjalda lánini á íbúðunum, byrjar álitið á CDO'irnar at vikna og bankarnir gerast afturhaldandi við at veita hvørjum øðrum lán og likviditeturin á marknaðinum frystur fastur – gjaldføriskreppan er byrjað.Av tí at kreppan byrjar í íbúðarmarknaðinum við subprime-lánum bleiv hon fyrstu tíðina oftast rópt subprime-kreppan.
Bank run á Northern Rock
thumb|right|220px|[[Northern Rock í Brighton.]] So hvørt sum bankarnir gerast støðugt meiri afturhaldandi við at lána hvørjum øðrum pening gerst tað eisini støðugt truplari at bankunum at halda virksemið koyrandi. Hetta frættist eisini millum fólk á gøtuni og fyri fyrstu ferð í 100 ár upplivir Onglandi eitt sokallað 'bank run' ella 'run on the bank', sum fær bankan Northern Rock at falla. Hetta hendir tá eitt stórt tal av bankakundum taka peningin hjá sær út úr bankanum, tí tey halda at bankin er um at fara á húsagang. Hetta virkar sum ein sjálvuppfyllandi profeti, tí so hvørt sum fólk taka peningin út úr bankanum gert trupuleikin hjá bankanum samsvarandi størri. At enda, 22. februar í 2008, tekur enski staturin um endan og Northern Rock verður yvirtikin.
Fannie Mae og Freddie Mac
Umframt lógirnar frá 1977 og 1995 eru eisini tveir hálvalmennir stovnar í USA, sum skulu veita lán til sethúsamarknaðin og sum við tíðini eru vaksnir til at hava uml. helvtina av øllum íbúðarmarknaðinum í USA. Hesir eru Federal National Mortgage Association, vanliga nevnt Fannie Mae, og Federal Home Loan Mortgage Corporation, vanliga nevnt Freddie Mac. So hvørt sum trupuleikarnir á íbúðarmarknaðinum vaksa, gerst alt truplari hjá Fannie Mae og Freddie Mac at klára sínar skyldur – tí eru hesir lánistovnarnir eisini millum ofrini í fíggjarkreppuni. 7. september 2008 tók amerikanska stjórnin yvir bæði Fannie Mae og Freddy Mac.
Íløgubankarnir hokna undan
Næstu ofrini eru sokallaðu íløgubankarnir. Tá óveður er á fíggjarmarknaðinum eru íløgubankarnir millum teir harðast raktu og hesaferð er einki undantak. Tí vóru íløgubankarnir Bear Stearns (17. mars 2008) og Lehman Brothers (15. september 2008) eisini skjótt at hoyra millum nøvnini á fíggjarstovnum í trupuleikum. Í Føroyum kenna vit lítið til íløgubankar. Okkara peningastovnar virkað sum vanligir bankar og ikki sum íløgubankar. Høvuðsvirksmið hjá einum íløgubanka er at lána pening á fíggjarmarknaðinum fyri at keypa og selja ognir og fyritøkur. Hetta merkir, at virksemið hjá íløgubankunum er serliga tengt at gjaldførinum á fíggjarmarknaðinum og at bankin serliga er førur fyri at tjena pengar tá ognirnar á marknaðinum hækka í virði. Tilsvarandi verri er at tjena pening og dríva fyritøkuna tá ognirnar á marknaðinum minka í virði og gjaldførið á marknaðinum minkar. Í dag hava íløgubankar kring heimin truplar tíðir – eins og vit kenna tað úr bankunum úr Íslandi. Hóast íslendsku bankarnir, mær vitandi, ikki formelt eru íløgubankar, líkist stórur partur av virkseminum tí hjá vanligum íløgubankum. 29. september í 2008 bleiv eisini Glitnir yvirtikin av íslendsku stjórnini. Millum kendastu íløgubankarnir í Amerika eru Morgan Stanley, Merrill Lynch, Bear Stearns, Lehman Brothers og Goldman Sachs. Av hesum eru summir farnir á heysin meðan aðrir eru givnir at reka íløgubankavirksemi fyri í staðin at reka vanligt bankavirksemi.
Tvinnar møguligar politiskar loysnir
Fyri at loysa upp fyri fíggjarkreppuni eru tvinnar møguligar politiskar loysnir. Man kann siga, at talan er um tveir ymiskar skúlar. Fyrri er moral hazard skúlin, sum sigur, at moralurin hevur størstan týdning og at stjórnin ikki eigur at bjarga bankum, tí hetta einans vil elva til at bankarnir fara at taka enn størri váða á seg framyir. Harumframt er sjónarmiðið, at hví skulu skattgjaldarnir taka um endan tá bankarnir hava uppført seg tápuliga? Vit kenna eisini sjónarmiðið sum: 'Lat falla tað sum ikki kann standa'. Hitt sjónarmiðið er systemic risk, sum heldur, at við at lata bankarnar fara er vandin at alt tað fíggjarliga systemið kann falla saman. Altso at bankarnir draga alt annað virksemi niður við sær – og harvið tað kapitalistisku skipanina. Út frá politikkinum hjá flestu londunum má man staðfesta, at systemic risk sjónarmiðið hevur yvirvágina. Flestu fíggjarstovnarnir, ið hava verið í trupuleikum, eru bjargaðir av stjórnunum í londunum og samstundis hava stjórnirnar valt at taka stóran part av váganum á seg – t.d. við at hækka innskjótaratrygdina.
Bjargingarpakkarnir fáa fylgjur
Aktión skapar reaktión sigur Newtonsa triðja lóg. Soleiðis er eisini við bjargingarpakkunum í fíggjarheiminum. Eftir at summar stjórnir hava bjargað nøkrum bankum eftir devisuni 'to big to fail', fær tað bankakundarnar at reagera. Eftir at Northern Rock og teir seks stóru írsku bankarnir eru bjargaðir og hava fingið statstrygdarnet undir sær, byrja fólk at flyta teirra pening út úr hinum peningastovnunum og yvir í teir statsgaranteraðu bankarnar. Í løtuni er tí ein peningastreymur úr Onglandi til Írland og úr útlendskum bankum í Írlandi og yvir í teir seks statstryggjaðu bankarnar. Hetta er bert eitt dømi um, at ikki einans veiku bankarnir merkja avleiðingarnar av fíggjarkreppuni, men at eisini sunnir og vælriknir bankar merkja fylgjurnar. Tað er tí eyðsæð, at skal ein bjargingarætlan til, má hon verða galdandi fyri allar bankarnar í einum landi í senn – ja helst fyri allar bankarnar í Evropu í senn. Tí kallaði franski forsetin, Nicolas Sarkozy, hinar stjórnarleiðarnar í Evropu saman í vikuskiftinum fyri at gera eina samlaða bjargingarætlan. Hetta miseyðnaðist sum kunnugt og tí valdu ymsu londini at gera hvør sín pakka.
Føroyski fíggjarheimurin og búskapurin
Føroysku bankarnir hava knappar 20 mia. kr. í útlánum, svarandi til uml 1,5 ferðir BTÚ. Til samanberingar hava íslendsku bankarnir uml. 10 ferðir íslendska BTÙ – tvs. um føroysku bankarnir høvdu havt sama lutfall sum íslendsku bankarnir høvdu útlánini verið uml. 140 mia. kr. Tað er eyðsæð, at føroysku bankarnir hava átikið sær minni váða enn t.d. íslendsku bankarnir. Samanumtikið er føroyska fíggjarkervið sunt og væl rikið. Sum er eru eingin tekin um at nakar føroyskur fíggjarstovnur fer av knóranum. Eingin trygd kann veitast fyri at hetta ikki hendir, men í og við at loftið av innskjótaragarantinum á kr. 300.000 er tikið av, er allur innistandandi peningur í føroyska bankakervinum tryggur.
Fidel Castro
thumb|right|200px|Fidel Castro í [[1950-árini|1950-árinum.]] thumb|right|200px|Fidel Castro í september [[2003.]]
Fidel Alejandro Castro Ruz ( audio) (føddur 13. august 1926, deyður 25. november 2016) stóð á odda fyri teirri kommunistisku kollveltingini í Kuba í 1959, og aftaná varð hann valdur til landsins forsætisráðharra. Í tíðarskeiðinum sum forsætisráðharri og forseti (1959-2008) yvirlivdi hann drápsroyndir, eina CIA innrás og Kubakreppuna, sum mundi elvt til eitt atomkríggj.
Ræðið hjá Fidel Castro á oyggjalandinum beint sunnan fyri Florida varð merkt av spentu viðurskiftunum við USA, ikki minst eftir miseydnaðu amerikansku innrásina í Svínavíkini í 1961 og kubakreppuna árið eftir, tá sovjetskar rakettir vórðu settar upp í Kuba, og eitt atomkríggj mundi blivið veruleiki. Hann yvirlivdi at verða koyrdur í fongsul av einaræðisharranum Fulgencio Batista, at vera í útlegd í Meksiko og at kollveltingin hjá honum fekk eina katastrofala byrjan, áðrenn hann sum 32 ára gamal í januar 1959 kundi ríða inn í Havanna og gerast yngsti leiðari í Latínamerika. Tey næstu mongu árini var hann ein íblástur hjá øðrum kollveltingarsinnaðum og leiðarum í Latínamerika og Afrika og stóð sum ein ímynd av mótstøðuni móti stóra veldinum hjá USA.
Lívssøga
Fidel Castro Ruz varð føddur 13. august í 1926 í sukurlandinum har eysturi á Kuba. Har arbeiddi pápi hansara, sum var tilflytari úr Spania, við at finna arbeiðsmegi til amerikanskar sukurfyritøkur, áðrenn hann fekk sær sína egnu sukurplantasju. Hann gekk í skúla og fór seinni á lærda háskúlan í Havanna, har hann las løgfrøði og sosialvísindi. Lívið sum uppreistrarmaður byrjaði í 1953, tá hann saman við øðrum leyp á hernaðarbarakkirnar í Santiago. Teir flestu av uppreistrarmonnunum doyðu, og Fidel og Raúl vórðu settir í fongsul. Her gjørdi Fidel sína verjurøðu úr rættinum til eitt politiskt manifest, sum hann smuglaði við sær úr fongslinum og segði, at "søgan fer at fríkenna meg."
Seinni varð hann náðaður og rýmdi til Meksiko, har hann savnaði ein nýggjan uppreistrarher, sum hann í 1956 sigldi aftur til Kuba við í bátinum "Granma". Fleiri av monnunum doyðu, tá teir royndu at koma í land, men tað eydnaðist Castro at finna nýggjan stuðul í fjallalandinum har eysturi á Kuba. Trý ár seinni varð einaræðisharrin Batista feldur, og 8. januar 1959 komu Castro og hansara fólk til Havanna. USA var eitt av fyrstu londum at viðurkenna nýggju stjórnina hjá Castro, sum hevði lovað, at hann bara vildi endurreisa demokratiið í landinum og ikki gera tað sosialistiskt.
Men tað gekk ikki leingi, áðrenn umfatandi búskaparligar broytingar vórðu settar í verk. Gamlir stjórnarlimir vórðu sendir í rættin, og næstu tvey árini vórðu í minsta lagi 582 avrættað. Óheft tíðindabløð vórðu stongd, og samkynd vórðu rikin í legur til "endurútbúgving." Í 1964 viðgekk Castro, at tað sótu minst 15.000 politiskir fangar í Kuba. Fólk í hópatali flýddu úr landinum, teirra millum eisini dóttir Fidels, Alina Fernández Revuelta, og systir hansara Juana. Men milliónir fagnaðu Castro og sóu hann sum teirra rødd móti hástórum og imperialistiskum amerikanarum. Tey fegnaðust um, at stjórnin tók ognir frá yvirstættini, vísti amerikanskum gangstarum av landinum og steðgaði amerikansku kasinounum.
Tað forðaði tó ikki Castrosa fíggindum í at royna at sleppa av við hann. Kubansk tøl siga, at upp gjøgnum árini eru meir enn 630 morðroyndir framdar ella ætlaðar móti Castro. Størsta kreppan millum Kuba og USA kom 22. oktober 1962, tá John F. Kennedy boðaði frá, at sovjetsk atomvápn vóru sett upp í Kuba. Sonevnda Kubakreppan stóð við í nakrar dagar, meðan verðin helt ondini. At enda játtaði Nikita Krustjev at taka vápnini burtur, men Kuba bleiv miðdepil í eini kreppu, sum mundi endað við atomkríggi millum stórveldini. Castro savnaði kollveltingarbólkar saman til nýggja kommunistaflokkin hjá sær. Fakfeløg mistu rættin til at fara í verkfall, og katólska kirkjan og aðrir átrúnaðarligir stovnar vóru fyri ágangi. Castro útflutti eisini kollveltingina til onnur lond í Latínamerika í 1960-árunum, og í 1970-unum vóru kubanskar herdeildir í Afrika og stríddust móti stýrum, ið vórðu stuðlað av Vesturheiminum.
Anne Frank
Anne Frank, fødd Annelies Marie Frank í Frankfurt 12. juni 1929, deyð mars 1945, var av jødiskari ætt, og familjan mátti tí flyta til Amsterdam í 1933 fyri at sleppa undan vaksandi nasistiska áganginum í Týsklandi.
Ágangurin móti jødum í Niðurlondum vaks eisini, eftir at landið varð hersett av týskarum, og tí máttu tey fjala seg fyri teimum. Í juli 1942 noyddust tey at búgva í fjaldum rúmum í bygninginum, har pápin Otto Frank hevði arbeitt.
Tvey ár seinni tann 4. august 1944 vóru tey avdúkað og flutt til týningarleguna Auschwitz. Har blivu menn og kvinnur skild sundur og sóu einki til hvønn annan meira. Í oktober sama ár vóru Anne, systirin Margot og Augusta von Pels, sum eisini hevði goymt seg saman við teimum, fluttar til Bergen Belsen. Mamman, Edith Frank var verandi eftir í Auschwitz. Í mars 1945 fór tyfus at ganga í leguni og drap 17 000 fangar, harímillum Anne og systrina Margot.
Tær liggja grivnar á ókendum stað í hópgrøv í Bergen Belsen saman við øllum hinum, ið máttu lata lív í týningarleguni. Anne Frank gjørdist kend, av tí at hon skrivaði dagbók meðan hon fjaldi seg í Amsterdam. Dagbókin varð funnin í 1946 og givin út. Síðan er hon spæld bæði á palli og sum filmur.
Canyon-SRAM Racing
Velocio-SRAM Cycling, fyrr kent sum Specialized–lululemon, er eitt professionelt súkklulið í Týsklandi (fyrr USA), ið kappast innan vegsúkkling og banasúkkling.
KLM
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V., kent sum KLM, er eitt niðurlendskt flogfelag. KLM hevur høvuðssæti í Amstelveen, tætt við miðdepilin á Amsterdam Airport Schiphol. KLM flýgur bæði við ferðafólki og við farmi til meira enn 90 støð kring allan heimin. Flogfelagið varð sett á stovn í 1919 og er tað elsta flogfelagið í heiminum, ið enn virkar undir sínum upprunanavni. Hin 31. mars 2010 vóru 31.787 starvsfólk í felagnum.
Slóðir
Heimasíðan hjá KLM
13. juli
13. juli er dagur 194 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 195 um skotár er). 171 dagar eru eftir av árinum.
Glyvrar
Glyvrar er ein bygd í Eysturoynni. Glyvrar, ein gomul bóndabygd, nevnd í 1584, men kann væl vera eldri. Á Glyvrum búgva 379 fólk (2013). Glyvra kirkjan varð vígd 26. mai í 1927, og varð útbygd í 1981. Hugnaliga bygdasavnið Forni liggur á Glyvrum. Um summarið er savnið opið fyri vitjandi.
Sara Nordenstam
Sara Maria Evelina Nordenstam (fødd 28. februar 1983 í Lycksele, Svøríki) er norskur svimjari. Hon búði í Svøríki fyrstu 10 árini og flutti síðan til Noregs. Hon fekk norskan ríkisborgaraskap í 2004. Hon hevur klárað seg væl í altjóða svimjikappingum. Hon hevur eitt nú sett met í 200 metrum bringu og svomið á Olympisku leikunum.
Ulster Scots
Ulster Skotskt, (enskt: Ulster Scots), eisini kent sum (Ullans), (Hiberno-Scots), ella (Scotch-Irish), verður tosað í pørtum av Ulster, sum umfatar 6 counties í Norðurírlandi og 3 counties í Donegal í Írlandi. Málið er nær skylt við skotskt og enskt, og kom til Írlands við skotskum niðursetufólkum.
1496
1496 (MCDXCVI) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
1100
1100 (MC) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Dagmar Overby
Dagmar Johanne Amalie Overbye (23. apríl 1887 í Næstved - 6. mai 1929 í Keypmannahavn) er ræðuligasti danski hópmordarin nakrantíð.
Dallas
thumb|Downtown Dallas, í januar [[2007.]] Dallas er ein býur í stakríkinum Texas í USA. Í býnum búgva knapt 1,2 milliónir fólk, meðan tað í Stór-Dallas búgva yvir 5 milliónir íbúgvar. Býurin varð stovnaður í 1841.
Olaf Finsen
Olaf Finsen (3. februar 1859 í Tórshavn - 15. september 1937 í Keypmannahavn) var apotekari í Føroyum og borgarstjóri í Havn.
Dallas
Hin 22. november 1963 varð tann táverandi amerikanski forsetin, John F. Kennedy, myrður, meðan hann koyrdi í opnari limousinu gjøgnum býin saman við konu síni.
Olaf Finsen
Hann var sonur Hannes Finsen, amtmann og bróður Niels Ryberg Finsen.
Olaf Finsen var borgarstjóri í Tórshavnar kommunu 1904-1909.
Juneau
thumb|left|220px|Høvuðsstaðurin í [[Alaska eitur Juneau, men hetta er ikki tann størsti býurin. Størsti býurin í Alaska eitur Anchorage.]] Juneau er høvuðsstaður í Alaska, og liggur í syðru Alaska, 56 km vestanfyri kanadiska markið og 924 km frá Anchorage. Her búgva 32 660 íbúgvar og hetta ger Juneau til næststørsta býin í stakríkinum. Juneau er eisini ein sjálvstýrandi landslutur. Í Juneau eru hvørki vegir ella jarnbreytir millum bygdir. Øll samferðsla er eftir sjónum ella loftvegis. Men ísurin er nógvur um veturin og tarnar skipaferðsluni, so mesta samferðslan er við flogførunum. Teir brúka eisini tyrlur. Um veturin brúka teir dúgliga kavaskutara ella hundasletu.
Evropa
thumb|250px|Heimskort. Evropa er merkt við grønum. thumb|right|250px|[[ES er eitt samstarv millum 27 lond í Evropa.]] Evropa verður vanliga roknað sum ein av teimum sjey heimspørtunum á jørðini; men í hesum føri er meir ein spurningur um menniskjaligar/politiskar heldur enn jarðfrøðisligar orsøkir til tess, tí semja er ikki til fulnar um, hvar markið gongur hjá Evropa, sum í meginlandahøpi meir er at rokna sum ein stór hálvoyggj vestantil í Evrasia. Evropa er næstminsta meginlandið í heiminum, tað fyllir umleið 10 390 000 ferkilometrar ella 2 % av flatu jarðar. Einasta meginlandið, sum er minni, er Oseania. Tá talan er um fólkatal, er Evropa triðstørst (Í Ásia og Afrika búgva fleiri fólk). Í Evropa búgva fleiri enn 712 000 000 fólk (t.e. umleið 11 % av fólkunum í heiminum. Norðan fyri Europa er Arktiska Havið, vestanfyri Atlantshavið og sunnanfyri er Miðjarðarhavið og sambært siðbundnari jarðfrøðisligari definitión Kaukasusfjøllini. Eystureftir er tó heldur verri at seta markið, men søguliga verða Uralfjøllini og Kaspiska havið roknað sum markið millum Ásia og Evropa.
Búskaparliga kunnu vit enn býta Evropa í tvey. Vesturevropa við nógvum ógvuliga ríkum londum, t.d. Týsklandi, Sveis og Fraklandi. Í Eysturevropa harafturímóti, ið var kommunistiskt til fyrst í 1990-árunum, eru londini nógv fátækari, t.d. Pólland, Ungarn og Rumenia. Tey stríðast við at menna búskapin, so at tey kunnu gerast kappingarfør á heimsmarknaðinum. Vælferðin og lutfalsliga støðugu politisku viðurskiftini í Evropa hava drigið mangar tilflytarar til heimspartin, flestu teirra úr gomlu hjálondunum. Hetta hevur havt við sær, at í mestsum øllum londum, helst í Vesturevropa, búgva nú stórir tjóðarminnilutar. Í Fraklandi t.d. hava norðurafrikanarar úr Algeria og øðrum gomlum hjálondum búsett seg í stórbýum, t.d. Marseilles og París. Í 1957 gingu fimm lond saman og stovnaðu Europeiska Búskaparliga Felagsmarknaðin (EEC). Tey hildu, at neyvt búskparligt samstarv fór at avmarkað vandan fyri kríggi ímillum limalondini og at skapa vælferð í Evropa. Seinni komu fleiri onnur lond uppí, og nú eitur felagsskapurin Evropasamveldið (ES). 15 lond eru limir, og umframt búskaparliga samstarvið verður nú virkað fyri at gera ES til politiskt samveldi.
Evropa er sundurbýttur heimspartur, og yvir 40 sjálvstøðug ríki eru í Evropa; men í fleiri londum eru loysingarrørslur, sum stríðast fyri at vinna sær størri sjálvræði ella fult frælsi frá tí landi, tær eru partur í. Eitt dømi um hetta eru baskar í Baskalandi í Útnyrðingsspania. Seinastu árini hava vit sæð, hvørja megi tjóðskaparkensla hevur; tí bæði í gamla Sovjetsamveldinum og Jugoslavia hava fólk vunnið sær frælsi og stovnað óheft ríki. Onkustaðni spældi hetta friðarliga av, onkustaðni endaði tað við stórkríggi.
Lond í Evropa
right|thumb|250px|Evropa skifta vit sundur í (sbrt [[ST): {{legend|#4080FF|Norðurevropa}} {{legend|#00FFFF|Vesturevropa}} {{legend|#FF8080|Eysturevropa}} {{legend|#00FF00|Suðurevropa}}]] Hetta yvirlitið sýnir fyrst viðurkend fullveldisríki, undir hesum standa landslutir ella lond uttan fullveldi, og undir hesum eru aftur aðrir landslutir og lond.
Viðmerkingar:
1: Landafrøðiligani partur av Ásia, men søguliga og politiskt partur av Evropa.
4: Strangt tikið ikki partur av Stóra Bretlandi, men heldur í einum slagi av kongsfelagsskapi.
Kurów
Hin 9. september 1939 varð eitt sivilt sjúkrahús bumba av týskarum, og nógv fólk doyðu. Undir seinna heimskríggi høvdu týskarar ein arbeiðsleir uttanfyri býin.
Skúlamálaráðharrar í Føroyum
Skúlamálaráðharrin ella undirvísingarmálaráðharrin (eisini nevnt landsstýrismaðurin í skúlamálum/undirvísingarmálum) var frá 1959 til 2002 ein landsstýrissessur í Føroya landsstýri, við ábyrgd fyri útbúgvingarmálum. Skúlamálaráðharrin hevur aldri verið uttan onnur ábyrgdarøki, sum oftast hevur landsstýrismaðurin havt ábygdina av mentanar- og kommunumálum eisini. Í 1998 vóru uppgávurnar hjá Skúlamálaráðnum Undirvísingar- og mentamálaráðið og síðan 2002 hevur tað verið kent sum Mentamálaráðið.
1101
1101 (MCI) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
HM í svimjing á stuttgeil
HM í svimjing á stuttgeil var fyrstu ferð fyriskipað í 1993. Kappingin verður fyriskipað annað hvørt ár, frá 1993-1999 var tað ólíka ár, men síðan 2000 hevur kappingin verið líka ár. Svimjikappingarnar fara fram í 25-metra longum svimjihylum. Olympiska longdin av svimjihylum er 50 metrar.
14. juli
14. juli er dagur 195 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 196 um skotár er). 170 dagar eru eftir av árinum.
Il Volo
Il Volo er ein italsk operapopp trio, við sangarunum: tenorarnir Piero Barone og Ignazio Boschetto, og baritonsangarin Gianluca Ginoble. Teir vunnu Sanremo Music Festival 2015, og umboðaðu tí Italia í Eurovision Song Contest 2015 í Wien, Eysturríki, har tei blivi nummar trý við 292 stigum. Þeir gáfu út sjö stúdíóplötur. Í nóvember 2021 gáfu þeir út heiðursplötu tileinkað Ennio Morricone sem ber titilinn Il Volo Sings Morricone.
Lodi
Lodi (lombardeisiskt mál: Lòd) er ein býur og kommuna í Lombardia, í Norður-Italiu, sum liggur 35 kilometrar í ein landsynning av Milano. Tann 31. desember 2013 búðu 43.465 fólk har.
Størsti parturin av Lodi liggur við vestara áarbakka av Adda ánni.
Vørur frá Lodi
Ein av best dámdu vørunum frá Lodi er Granone Lodigiano, ið er ein ostur, ið minnir um Parmesan ostin. Granone Lodigiano verður skorin sum tunt pappír, tá ið hann verður serveraður og nevnist tá Raspadüra.
Ein onnur vetrarvøra frá Lodi er Filsòn, ið er valnøtir ið eru turkaðar og royktar og hanga saman í longum røðum. Tær verða seldar í vetrarferiuni, á San Bassiano degnum hvørt ár hin 19. januar.
Ein onnur vøra frá Lodi er ein turr valnøtukøka, ið nevnist Tortionata.
Pelé
260px|thumb|right|Pelé í 2008. Edson Arantes do Nascimento (føddur 23. oktober 1940, deyður 29. desember 2022, kendur sum Pelé , var ein brasilskur fótbóltsleikari, ið spældi sum álopsleikari. Hann varð mettur at vera heimsins besti fótbóltsleikari yvirhøvur. Í 1999 varð hann valdur Aldarinnar Besti Leikari í Heiminum av IFFHS (International Federation of Football History & Statistics). Sama árið spurdi tíðarritið France Football fyrrverandi Ballon d'Or vinnarar um at velja Aldarinnar Fótbólsleikara; teir valdu Pelé. 250px|thumb|left|Pelé í 1960 Í 1999 varð Pelé kosin Aldarinnar Ítróttafólk av IOC, og Time nevndu hann í yvirliti teirra 100 mest týðand fólk í 20. øld. Í 2013 fekk hann FIFA Ballon d'Or Prix d'Honneur sum viðurkenning fyri hansara yrkisleið og fremjan sum ein altjóða ímynd av fótbóltinum.
Landslið
Brasil
Feløg
Santos
New York Cosmos
Sum einstaklingur
Í desember 2000 býttu Pelé og Maradona FIFA virðislønina FIFA Player of the Century.
Baby Reagan
Baby Reagan er ein sangur, sum var við á upprunaligu LP'ini hjá Frændur, Saman við tær. Í sanginum verður táverandi amerikanski forsetin, Ronald Reagan, hartaður fyri politikkin, USA førdi í Miðamerika um hetta mundið. Steintór Rasmussen hevði brúkt lagið The Boxer hjá Paul Simon til hendan tekstin. Útgevaraforlagið hjá Paul Simon sýtti fyri at geva Frændum loyvi at útgeva sangin, hóast teir høvdu broytt melodi-linjuna nakað fyri at camouflera upprunan. - Orsaka av hesum sama banni, varð Baby Reagan tikin av plátuni, tá ið hon var endurprentað á fløgu. Útvarp Føroya sleppur heldur ikki at spæla sangin.
14. september (tíðindablað)
14. september var eitt føroyskt tíðindablað, sum var floksblaðið hjá Tjóðveldisflokkinum.
1030
1030 (MXXX) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
15. juli
15. juli er dagur 196 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 197 um skotár er). 169 dagar eru eftir av árinum.
Hiiumaa (landslutur)
Kommunur
Tað eru 4 kommunur í landslutinum.
1102
1102 (MCII) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Harjumaa
250px|thumbnail|Harjumaa í [[Estlandi.]] Harjumaa er ein landslutur í Estlandi. Fólkatalið var 575 601 í 2015. Tallinn er høvuðsbýur og størsti býur í landslutinum.
Rennes
Rennes (franskt: Rennes, bretonskt: Roazhon) er ein býur í Fraklandi og landslutahøvuðsstaður í Bretagne. Rennes liggur í vestur Bretagne og hevur umleið 208.000 íbúgvar.
Ida-Virumaa
250px|thumbnail|Ida-Virumaa í [[Estlandi.]] Ida-Virumaa er ein landslutur í Estlandi. Fólkatalið var 147 597 í 2015. Jõhvi er høvuðsbýur og Narva er størsti býur í landslutinum.
Tingakrossur
Tingakrossur var eitt føroyskt tíðindablað, ið kom út fyrstu ferð 1. januar 1901.
Blaðið varð skrivað á donskum, men var málgagn tjóðskaparrørslunar og seinni Sjálvstýrisfloksins.
1103
1103 (MCIII) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Thorbjørn Jagland
200px|thumb|right|Thorbjørn Jagland Thorbjørn Jagland (føddur 5. november 1950 í Drammen, Buskerud sum Thorbjørn Johansen) er ein norskur politikari og rithøvundur. Hann var forsætisráðharri í Noregi 1996–1997.
Politiska lívsleiðin
Jagland byrjaði politisku lívsleið sína í politiska ungmannafelagnum hjá norska Arbeiðaraflokkinum, AUF í Buskerud, har hann var formaður í tíðarskeiðnum 1973–1976. Frá 1975–1983 var hann harumframt limur í fylkistinginum í Buskerud. Hann varð valdur inn í norska Stórtingið fyri fyrstu ferð í 1993 fyri Arbeiðaraflokkin. Hann var leiðari fyri Arbeiðaraflokkin frá 1992 til 2002, forsætisráðharri frá 1996 til 1997 og uttanríkisráðharri frá 2000 til 2001. Frá 2005 til 2009 var hann stórtingsformaður. 29. september 2009 bleiv hann valdur til aðalskrivari fyri Evroparáðið. 2009 til 2011 var Thorbjørn Jagland formaður í Norsku Nobelnevndini.
Lívsleið sum rithøvundur
Jagland er ein virkin rithøvundur og hevur útgivið fleiri bøkur, eitt nú bøkurnar Min europeiske drøm í 1990, Brev í 1995, Vår sårbare verden í 2001 og Ti teser om EU og Norge í 2003.
Laila av Reyni (tónleikaútgáva)
Laila av Reyni gav út sítt fyrsta soloalbum í september 2013. Sangirnir eru eisini givnir út á netinum á iTunes. Laila av Reyni hevur samstarvað við Gunnar G. Guttesen, tá hon hevur skrivað sangirnar. Niclas Johannesen spælir el-guitar, Angelika og Anna av Váli Smith spæla strúkarar, eitt ungdómskór úr Kollafirði syngur backing kór. Gunnar Guttesen spælir øll hini ljóðførini á fløguni. Løgini eru spæld inn í Krisstoff Studio.
Jólaskipið
Jólaskipið er skipið Sauternes, sum sakk til botns í Fugloyarfirði 7. desember 1941.
Skála (bygd)
thumb|left|180px|Svanur er 5-mannafar hjá [[Skála Róðrarfelag]] Skála er ein bygd á vestursíðuni á Skálafjørðinum í Eysturoy. Síðan 2004 er Skála partur av Runavíkar kommunu. Fólkatalið er í dag 731 (í 2022). P/F MEST er størsta arbeiðsplássið á Skála. Her eru nógv skip í føroyska flotanum bygd. Harumframt verða nógvar umvælingar gjørdar á MEST, bæði føroysk og m.a. russisk skip verða umvæld á Skála. Á hvørjum ári er bygdastevna á Skála, har fótbóltur og kappróður eru ein týðandi partur av tiltøkunum. Um summarið vitja ferðafólk í bygdini. Eitt kampingpláss er við ítróttarhøllina á Skála og her hava, umframt einstaklingar, fleiri stórir kampingbólkar vitjað síðan plássið læt upp í 2004.
Jólaskipið
Manning
Listi frá London memorial:
Skála (bygd)
Tríggir skúlar hava verið á Skála. Elsti skúlin varð bygdur í 1876. Har var bara ein skúlastova. Skúlin stóð beint uttan fyri Gjógvaráodda, men er niðurtikin. Í 1960 varð nýggjur skúli tikin í brúk við trimum skúlastovum. Seinni vórðu tríggjar stovur gjørdar afturat í kjallaranum. Í tí býgninginum hava eisini verið læknahøli og tannlæknastova. Tann skúlin varð tikin niður í 1990, tá núverandi skúli varð tikin í brúk.
Jólaskipið
Manning
Sí eisini: SS Westerbeek
Wichita
255px|thumb|right|Miðbýurin í Wichita Wichita er størsti býur í amerikanska stakríkinum Kansas.
Býurin liggur báðumegin Arkansasá, í sunnara parti av lutstatinum. Hann varð grundlagdur i 1864. Í dag búgva har næstan 390 túsund fólk.
Jógvan Hansen
Jógvan Hansen (føddur 28. desember 1978 í Klaksvík) er føroyskur sangari og guitarleikari, sum býr í Íslandi. Jógvan er útbúgvin hárskeri.
Vann X-factor í Íslandi
Í 2007 luttók Jógvan í fyrstu X-Factor sendingini hjá íslendingum. Jógvan vann kappingina við 70 % av atkvøðunum.
Söngvakeppni Sjónvarpsins (Eurovision)
Jógvan hevur fleiri ferðir luttikið í íslendsku tónleikakappingini Söngvakeppni Sjónvarpsins, sum er innleiðandi kappingin til evropeisku tónleikakappingina Eurovision, vinnarin av Söngvakeppni Sjónvarpsins sleppur at umboða Ísland í Evrovision. Í 2009 luttók Jóvan við sanginum "I Think The World of You", sangurin kom í finaluna og endaði á einum fjórðaplássi. Í 2010 luttók Jógvan við sanginum "One More Day". Sangurin gjørdist nummar tvey. Nummar eitt slapp víðari til Eurovision Song Contest í Noregi. Í 2011 luttók hann aftur í íslendsku tónleikakappingini Söngvakeppni Sjónvarpsins, hesaferð við sanginum Ég lofa. Hann kom í finaluna, men vann ikki kappingina. Í januar 2013 luttekur Jógvan fyri fjóru ferð í Söngvakeppni Sjónvarpsins í Íslandi. Hesaferð fer hann at syngja duet saman við 20-ára gomlu Stefanía Svavarsdóttir, tey fara at syngja sangin Til þín. Jógvan og Stefanía sungu seg í finaluna leygarkvøldið 26. januar 2013. Finalan verður 2. februar 2013 í Hörpuni í Reykjavík.
138 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Áratíggju: 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. - 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr.
Árstal: 143 f.Kr. 142 f.Kr. 141 f.Kr. 140 f.Kr. 139 f.Kr. - 138 f.Kr. - 137 f.Kr. 136 f.Kr. 135 f.Kr. 134 f.Kr. 133 f.Kr.
Järvamaa
250px|thumbnail|Järvamaa í [[Estlandi.]] Järvamaa er ein landslutur í Estlandi. Fólkatalið var 30 109 í 2015. Paide er høvuðsbýur og størsti býur í landslutinum.
Thomas De Gendt
Thomas De Gendt (føddur 6. november 1986 í Sint-Niklaas) er ein belgiskur súkklari, ið súkklar fyri. Hann hevur fyrr súkklað fyri, , og.
139 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
390-árini f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. - 4. øld f.Kr. - 3. øld
Áratíggju: 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. - 390-árini f.Kr. - 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr.
Ár: 399 f.Kr. 398 f.Kr. 397 f.Kr. 396 f.Kr. 395 f.Kr. 394 f.Kr. 393 f.Kr. 392 f.Kr. 391 f.Kr. 390 f.Kr.
Búskapur
Búskapur er hvussu eitt land nýtir tilfeingi sítt, hvussu tað virkar og býtir vørur sínar og skipar og veitir tænastur sínar. Oftast definera sum eitt sosialt øki ið umfevnir breitt tilfarisliða framleiðslu, nýtslu og umsiting av avmarkaðum tilfeingi.
Búskaparligir umboðar eru einstaklingar, fyritøkur, feløg ella stjórnir. Eitt handilstiltak er tá ið tveir bólkar (ella einstaklingar) vera samdir um prís ella viðri á tíð ognarluti ella tænastu verur handla við, sum oftast er tann prísurin uppgivin í einum valuta(T.d Króna). Men, peningahandil er vanligt bara ein lítil partur av tí búskaparliga økinum.
Stórsta kjaki innan búskapin er um ymisk ting skullu hoyra til tað almenna ella tað privata, í føroyum eru summi sum halda at SEV skal vera privat heldur enn alment, og onkur heldur at vit skullu gera fiskivinnuna almenna.
Har eru fleiri Búskaparligir flokkar sum hava ymsar hugsjónir um hvussu ein búskapur skal haldast.
Donsk Wikipedia
250px|thumbnail|Forsíðan á donsku Wikipediu, sum hon sá út 3. desember 2008 Donsk Wikipedia er tann danskmæltað útgávan av tí alheimsfevnandi alfrøði-verkætlanini Wikipedia.
Östergötlands län
thumb|Östergötlands län thumb|Kommunur í Östergötlands län Östergötlands län er ein sýsla í Svøríki. Høvuðsstaðurin í Östergötlands län er Linköping.
Östergötlands län hevur 438 843 íbúgvar (2014) og eina vídd við 11 646 km².
Jõgevamaa
250px|thumbnail|Jõgevamaa í [[Estlandi.]] Jõgevamaa er ein landslutur í Estlandi. Fólkatalið var 30 841 í 2015. Jõgeva er høvuðsbýur og størsti býur í landslutinum.
Føroyskt
Føroyskt hevur fleiri týdningar:
Niels Andreas Kruse
Niels Andreas Kruse (12. august 1871 á Eiði - 16. juni 1953) var málari. Hann var abbi listakvinnuna Sigrun Gunnarsdóttir Niclasen á Eiði.