cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Símun Samuelsen
thumb|Símun Samuelsen (2013) Símun Eiler Samuelsen (føddur 21. mai 1985 í Vági er føroyskur fótbóltsleikari, miðvallaleikari. Hann spælir í løtuni (2010) við HB og við føroyska A-landsliðnum. Símun spældi í fimm ár í Íslandi við fótbóltsfelagnum Keflavík. Eitt tíðarskeið í 2007, meðan hann spældi í Íslandi, varð hann lántur út til norska felagið Notodden. Barndómsfelagið hjá Símun var VB.
Robert Peary
thumb|right|210px|Robert Peary. Robert Edwin Peary (6. mai 1856 - 20. februar 1920) var flotayvirmaður í USA, men gjørdi eisini fleiri pólrannsóknarferðir – við tí fyri eyga at koma á Norðurpólin. Tað lukkaðist honum 6. apríl 1909. Hann sigldi norður í íshavið við rannsóknarskipi sínum Roosevelt, har tað stóð fast í skrúvísi. Síðan helt hann leiðina fram við monnum sínum á hundasletu og skíðum. Eftir heimkomuna varð Peary útnevndur til kontraadmiral í amerikanska herflotanum.
Stjórnin hjá Edmundi Joensen I
Fyrra stjórnin hjá Edmundi Joensen var Føroya Landsstýri frá 10. september 1994 til 11. juni 1996, undir leiðslu av Edmundi Joensen úr Sambandsflokkinum. Hinir flokkarnir, ið myndaðu samgonguna, vóru Javnaðarflokkurin, Verkamannafylkingin og Sjálvstýrisflokkurin. Henda samgongan sat í einari truplari tíð í Føroyum, har búskapurin í Føroyum var hóttur, og har arbeiðast mátti víðari við bjargingarætlanini, ið Stjórnin hjá Maritu Petersen byrjaði. Sambandsflokkurin fekk eitt sera gott val til Løgtingsvalið 1994, og gav hetta flokkinum eina góða støðu til at stjórna landinum saman við øðrum flokkum.
123 f.Kr.
Áratíggju: 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. - 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr.
Árstal: 128 f.Kr. 127 f.Kr. 126 f.Kr. 125 f.Kr. 124 f.Kr. - 123 f.Kr. - 122 f.Kr. 121 f.Kr. 120 f.Kr. 119 f.Kr. 118 f.Kr.
Fjørulógv
Fjørulógv (frøðiheiti - Pluvialis squatarola)
Leonardo da Vinci
200px|thumbnail|Leonardo da Vinci, sjálvsmynd høgd í kálk, á Kongaliga Bókasavninum í [[Torino]] Leonardo da Vinci (15. apríl 1452 – 2. mai 1519) var ein listamálari, myndahøggari, arkitektur, verkfrøðingur, uppfinnari, botanikari og anatomur. Hann verður roknaður at vera ein renessansumaður og eitt flogvit. Minni kent er tað, at hann eisini var ein dugnaligur tónleikari, sangari og lýruspælari. Hann svam og kavaði, sum ikki var vanligt tá í tíðini, og skrivaði um tað í sínum notatum. Verk hansara hoyrir til tað italsku hárenessansuna. Leonardo varð føddur uttanfyri hjúnalag í býnum Vinci, tætt við Firenze í Norðuritaliu. Mamman var ein bóndagenta, Katarina, og pápin var Ser Piero da Vinci, ein ríkur jørðeigari og advokatur. Leonardo vaks upp hjá pápanum. Í 1469 fluttu teir til Firenze, har teir leigaðu eitt hús á Piazza San Firenze tætt við Palazzo Vecchio. Alt lívið var Leonardo vegetarur. Frá 1469 var hann í 6 ár lærlingur og seinni hjálparmaður hjá meistaranum Andrea di Cione, betri kendur sum Andrea del Verrocchio, sum var ein av teimum dugnaligastu og mest fjøltáttaðu listamonnunum í Firenze tá. Hann var myndahøggari, málari, arkitektur, uppfinnari, granskari, skrivari, filosofur, bronsustoypari og nógv annað. Uttan iva hevur hann havt stóra ávirkan á menningina hjá Leonardo. Bert Donatello verður sæddur sum ein uppaftur størri listamaður enn Verrocchio. Leonardo arbeiddi í verksmiðjuni hjá Verrocchio saman við øðrum listamonnum, sum eisini vóru kendir tá, eitt nú Botticelli, Perugino og Lorenzo di Credi.
Í 1472 varð Leonardo upptikin í Sankt Lukas Laug sum málari Lionardo de Ser Piero da Vinci dipintore, men hóast hann nú hevði loyvi til at stovna sítt egna verkstað, so valdi hann at arbeiða á verkstaðnum hjá lærumeistaranum í minst 4 ár afturat.
Leonardo er best kendur sum málari. Ein av kendastu málningum hansara er Mona Lisa. Ein annar kendur málningur hjá honum er Tann seinasta máltíðin (The Last Supper), sum er ein tann mest eftirlíknaði málningurin yvirhøvur við átrúnaðarligum motivi. Bert Skapanin av Adam (The Creation of Adam) hjá Michelangelo kemur í námind av teimum báðum heimskendu verkunum hjá Leonardo.
Östra Göinge kommuna
thumb|250px|Östra Göinge kommuna í [[Skåne län.]] Östra Göinge kommuna (svenskt: Östra Göinge kommun) er ein kommuna í Skåne län í Svøríki. Östra Göinge kommuna hevur 14 015 íbúgvar (2015).
Vatn
300px|thumb|Vatn í trimum støðum: flótandi, fast (ísur) og sum vatndampur, sum ikki sæst. Skýggini eru vatndropar ið eru dampaðir upp frá Jørðini. Vatn er ein kemisk sambinding, ið er flótandi við stovuhita og undir standarstýsti. Vatn hevur evnafrøðiliga formilin H2O, ið merkir, at eitt vatnmýl er samansett av tveimum brintatomum og einum ilt-atomi. Vatn er at finna næstan allastaðni á Jørðini og er neyðugt fyri øll kend sløg av lívi. Umleið 70% av fløtuni á Jørðini er dekkað av vatni (hav, vøtn og áir). Í einari frágreiðing í 2014 skrivar ST, at 768 milliónir fólk hava ikki atgongd til reint drekkivatn. Har stendur eisini, at 2,6 milliardir fólk hava ikki umstøður til neyðugt reinføri orsakað av vatntroti, og at 1,3 milliard fólk hava einki elektrisitet. "Eftirspurningurin eftir feskvatni og orku fer at veksa tey næstu árini, tí vit verða fleiri ítali, búskapurin fer at menna seg, og fólk fara at broyta lívsstíl og nýtslu. Alt hetta fer at fleirfalda trýstið á tað frasmmanundan avmarkaða náttúrutilfeingið og vistfrøðina", skrivar ST. Heimsfelagsskapurin sigur, at eftirspurningurin eftir vatni fer at veksa eini 55 prosent hetta til 2050, og at tá fara meiri enn 40 prosent av heimsins íbúgvum at búleikast í økjum við vatntroti.
Christians In Science
Christians In Science (CiS) er ein altjóða kristin felagsskapur ið serliga er ætlaður trúgvandi fólki, ið arbeiða innan vísind, men er eisini opin fyri tey, ið eru áhuga í trúgv og vísind.
124 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Áratíggju: 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. - 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr.
Dímunarseyður
thumb|right|240px|Dímunarseyður á Føroya Fornminnissavni Dímunarseyður var seinasti upprunaseyðurin í Føroyum. Hann yvirlivdi sum útilagstur (villur) seyður á Lítlu Dímun tí at oyggin var kongsjørð og ongin festari var. Oyggin var sett til sølu í 1850, og keyptu hvalbingar og sandvíkingar oynna. Nøkur ár seinni avtóku teir frumseyðin, tað sum ikki fekst í rætt varð skotið. Tríggir av hesum seyðum eru á Føroya Fornminnissavni, veðrur, ær og lamb. Slagið var meinlíkt Soay-seyðinum, kanska beinleiðis eftikomari av europeiska frumseyðinum, slagð var smávaksið og svart.
Soay
thumb|250px|Soay longst til vinstru thumb|250px|Soay (seyðoyggin) Soay (skotskt gæliskt: Soaigh) er ein oyggj í St Kilda oyggjabólkinum við Skotland. Hon er næststørsta oyggin í bólkinum og er 968.000 m² til støddar.
Navnið kemur av norrønum Seyðoy (Sauðey), og er oyggin kend fyri seyðaslagið Soay-seyður.
Dialogos
Dialogos er ein felagsskapur, sum arbeiðir fyri at lyfta samtaluna millum kristna trúgv og vísind í Føroyum uppá nýggjar, betri og áhugaverdari hæddir. Dialogos varð stovnað vegna eina misnøgd við hvussu vanliga verður tosað um vísind ímillum kristin í Føroyum.
Niels Henrik Gregersen
Niels Henrik Gregersen er ímillum teir fremstu teinkjararnar í næstu generatiónini av gudfrøðingum, sum serliga viðgera sambandið ímillum trúgv og vísindi. Hann las undir víðagitna týska gudfrøðinginum Wolfhart Pannenberg og hevur skrivað og ritstjórnað ein hóp av bókum um trúgv og vísind. Hann var við til at stovna International Society for Science and Religion og var í fleiri ár næstformaður í European Society for the Study of Science and Theology.
Teldupostur
thumb|Kurla, sum allar teldupostadressur innihalda. Teldupostur er postur sendur millum teldur. Á føroyskum verður tað stytt til t-postur, tó verður eisini enska heitið e-mail brúkt á føroyskum. Við telduposti kann ein senda teldubrøv og viðheftar fílur. Fyri at kunna senda og móttaka teldupost er neyðugt at hava teldupostadressu. Felags fyri allar teldupostadressur er, at tær innihalda teknið @. Eitt dømi kann vera domi@domi.fo. Teldupostadressurnar kunnu ikki innihalda føroyskar bókstavar sum t.d. á, í, ó, ú og ð. Fólk brúka ofta sítt navn ella stytting av navninum í teldupostadressuni. Tað finnast nógvir ymiskir veitarar, har ein antin kann keypa sær eina ella fleiri teldupostadressur, og so finnast tað eisini altjóða veitarar, har ein kann fáa sær eina ókeypis teldupostadressu, t.d. Gmail frá Google ella Hotmail frá Microsoft. Tá talan er um ókeypis teldupostadressur slepst ofta ikki undan lýsingum á netinum, sum t.d. kunnu síggjast í høgra bredda ella aðrastaðnis innbakkanum. Ein kann innstallera eina teldupostadressu á teldu síni, men tey flestu ynskja eisini at hava atgongd til sín teldupost frá fleiri ymiskum teldum, tá verður innritað gjøgnum eina ávísa heimasíðu. Hotmail adressur sum tann frá Microsoft ella Google eru ikki knýttar at nakrari ávísari teldu, ein kann rita inn frá hvørjari sum helst teldu, um bert ein minnist til brúkaranavnið, sum er teldupostadressan, og til loyniorðið. Teldupostkassin er ofta býttur upp í fleiri partar. T.d. er innbakkin sum oftast tað fyrsta ein kemur til, har er allur inngangandi teldupostur at finna. Sendur postur er fyri seg, kladdur fyri seg, slettaður postur fyri seg, spammpostur fyri seg osfr. Hetta sæst sum oftast til vinstru ella ovast á teldupostsíðuni.
T-postur í dag
Man brúkti t-post áðrenn internetið varð útbygt. Í dag verða t-postar sum oftast sendir via SMTP (Simple Mail Transfer Protokol) í samstarvi við DNS og POP3/IMAP. Ein vanligur t-postur inniheldur hesir teigar:
Harumframt er ein "Send" knøttur, sum brúkarin skal trýsta á við músini, tá teldubrævið er klárt at verða sent til móttakran. Ein kann senda til ein ella fleiri móttakarar. Um talan er um fleiri móttakarar, so verða teldupostadressurnar sum oftast skildar sundur við komma ella semikolon. Til ber eisini at víðarisenda eitt teldubræv til ein annan móttakara við at trýsta á "Víðarisend" og síðan útfylla adressu teigin og so trýsta á Send knøttin.
Senegal
Tjóðveldið Senegal (alment franskt heiti République du Sénégal) er eitt land í Vesturafrika. Í norðri hevur Senegal mark við Móritania, í eystri við Mali, og í suðri við Guinea-Bissau og Guinea. Gambia liggur inni í landinum. Landið er 94 % muslimskt. Fólkatalið var 12 969 606 við ársbyrjan 2012. Franskt er almenna málið í Senegal. Miðallívsævin í landinum er 60,18 og 60,7 % av fólkinum eru ikki lesifør. 14,5 % av fólkinum er arbeiðsleys. Høvuðsstaðurin eitur Dakar.
Soay-seyður
thumb|Soay veðrur Soay-seyður er eitt upprunaligt seyðaslag (Ovis aries) frá oynni Soay í St Kilda. Slagið er meinlíkt tí nú útdeyða Dímunarseyðinum, og eins og Dímunarseyðurin yvirlivdi tí at oyggin var kongsjørð, so yvirlivdi Soay-seyðurin tí at oyggin var ogn hjá eigaranum (Lensharranum), ikki íbúgvunum, av St Kilda.
Senegal
Søga
Al-Hadj Umar (1797-1864) var lærdur muslimur úr Futa Toro, sum var miðskeiðis við Senegalá. Í Futa Jalon, tætt við kelduna, har Nigerá tekur við, fór hann upp í Tijaniyya-brøðrafelagsskapin og fór pílagrímsferð til Mekka í Saudiarábia. Hann var burtur í mong ár. Á veg heimaftur gav hann gætur eftir ábótunum, sum Mohammed Ali gjørdi í Egyptalandi, hóast evropear vóru ímóti tí. Í Sokoto kannaði hann frá 1821 til 1837 ávirkana av fulani jihad, ella heilaga krígnum, sum hevði verið stutt frammanundan. Í 1840 kom hann aftur til Futa Jalon sannførdur um, at hann átti at stovna sítt egna muslimska ríki. Við vápnum, hann keypti frá fronskum keypmonnum, sigraði hann á heidnum valdsharrum ímillum ovara part av Senegal. Síðan kom hann í bardaga við fraklendingar í Senegaldali, og í 1862 vann hann á Hamdallahi kalifatinum í Masina. Herdeildir hansara lupu so á Timbuktu, men har fingu tær harða mótstøðu, og í 1864 varð Al-Hadj Uman dripin.
Soay-seyður
Oyggin Soay hevur navn eftir seyðinum Sauðey, sum aftur hevur navn eftir oynni, sostatt merkir 'Soay-seyður' í veruleikanum Seyðoy-seyður.
Senegal
Politikkur
Senegal avtók deyðarevsing í 2004.
Búskapur
Senegal er ríkt land, borið saman við hini londini her um leiðir. Tað er mest tí, at høvuðsstaðurin í Franska Vesturafrika var her, og Senegal hevur enn nógv samband við Frakland. Stóra Senegalá hevur alstóran týdning fyri meginpartin av landinum. Tá ið áin veksur í regntíðini, taðar runan lendið, sum stendur undir í vatni, so at har fruktar ógvuliga væl. Vøkru sandstrendurnar við pálmatrøum hava gjørt, at ferðavinnan er vorðin týdningarmikil vinna.
Tríggir fjórðingar av fólkinum í Senegal arbeiða í landbúnaðinum. Fyri norðan eru korn, til dømis hirsa, durra og jarðnøtir, týdningarmesta grøðin; jarðnøtir verða dyrkaðar til útflutnings. Fyri sunnan dyrka tey mest rís, tí at har er meiri avfall. Áður var nærum helvtin av allari búnaðarjørðini nýtt at dyrka jarðnøtir í, men nú er fiskur um at gerast størsta útflutningsvøran. Enn er vanligt, at útróðrarmenn fara til útróðrar í bátum, sum eru gjørdir úr holaðum viðarbulum. Hetta elligamla far verður nevnt piroga.
Fólkið
Her eru mong fólksløg, til dømis woloffólkið og mandinkafólkið, og mangir fraklendingar búgva eisini her. Her eru eisini fleiri átrúnaðir - islam síð sum síð við afrikanskar átrúnaðir.
Mentan
Í øldir hevur Senegal átt dýran og livandi mentanararv av mannamunni. Søguligar hendingar og tilburðir og frásagnir úr gerandislívinum eru borin ætt eftir ætt í frásøgnum, yrkingum og sangi. Í Senegal eru fólk, nevnd griot, sum fara bygd úr bygd at syngja og siga frá. Eitt av mongu, gomlu ljóðførunum, leikt verður á, er til dømis kora.
Scibel
Scibel (eitt orðaspæl við science og bible) er ein bretskur felagskapur ið er sprottin úr arbeiðinum hjá Christians In Science (CiS), men vendir sær meir nágreiniliga til tað yngra ættarliðið. Við slagorðunum, "Hard questions - Real answers", hevur Scibel sum endamál at upplýsa ung um samanspælið ímillum vísind og trúgv, og at vísa á at hesi ikki eru í andsøgn. Týdningurin av hesum arbeiðinum sæst best í tí stuðlinum verkætlanin hevur fingið frá alskins felagskapum so sum frelsunarherinum, Youth With A Mission og Evangelical Alliance.
R. J. Berry
R. J. Berry (Robert James "Sam" Berry, føddur í 1934) er ein vistfrøðiligur gengranskari, og professari á University College London. Berry er millum hægst virdu lívfrøðingarnar og genetikkararnar í Bretlandi. Hann hevur fingið Templeton UK Individual Award í 1996 fyri sítt "áhaldandi arbeiði fyri kristnari trúgv í einari vísindaligari tíð". Hann hevur verið formaður í Linnean Society, British Ecological Society, European Ecological Federation og Christians In Science (CiS), og hevur skriva nógvar bøkur um genetik, lívfrøði, økologi og um sambandi ímillum trúgv og vísind.
1631
Øldir: 16. øld - 17. øld - 18. øld
Áratíggju: 1580-árini 1590-árini 1600-árini 1610-árini 1620-árini - 1630-árini - 1640-árini 1650-árini 1660-árini 1670-árini 1680-árini
Faraday Institute for Science and Religion
Faraday Institute for Science and Religion er uppkallað eftir vísindamanninum Michael Faraday, ið livdi frá 1791 til 1867. Umframt at vera ein tann kendasti bretski vísindamaðurin fyri sítt arbeiði innan alis- og evnafrøði var hann eisini ein íðin kristin trúgvandi.
Faraday Institute, ið hevur tilknýti til St. Edmunds College í Cambridge, er virkið á 4 høvuðsøkjum:
Österåkers kommuna
Österåkers kommuna (svenskt: Österåkers kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Österåkers kommuna hevur umleið 40 495 íbúgvar.
Body Language (fløga)
Body Language er níggjunda fløgan hjá avstralsku Kylie Minogue. Hon varð givin út í november 2003.
Boreray-seyður
thumb|Boreray veðrur thumb|Boreray ær Boreray-seyður er eitt seyðaslag (Ovis aries) frá oynni Boreray í St Kilda. Inntil 1930 varð hetta slagið hildið av íbúgvunum á oynni Hirta eisini, men tá ið Hirta avfólkaðist í 1930, bleiv slagið avtikið har og Soay-seyður settur ístaðin. Boreray-seyður er nú sjáldsamasta seyðaslag í Bretlandi, og telur færri enn 300 áseyðir. Í 1970'unum blivu nakrir Boreray-seyðir fluttir til skotska meginlandið fyri at uppbyggja ein stovn har, men enn er stovnurin á Boreray álitið hjá hesum hótta slagnum.
Alberta
Alberta er ein landslutur í Kanada.
1621
1621 (MDCXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Lítil svarthálsa
Lítil svarthálsa (frøðiheiti - Charadrius dubius)
Skapanarlæra
thumb|230px|[[Jørðin]] Skapanarlæra er trúgvin uppá, at Guð skapaði heimin uppá 6 vanlig samdøgur fyri 6.000 - 10.000 árum síðan. Írski biskupurin James Ussher (4. januar 1581 – 21. mars 1656) helt seg kunna dagfesta skapanina til 23. oktober 4004 f.Kr.
Fólk, ið trýr upp á skapanarlæru, heldur, at alt í Bíbliuni við denti løgdum á mósebøkurnar er sannleiki og veruligar hendingar. Skapanarlæra, sum vit kenna hana í dag (ungjarðarskapanarlæra), er sprottin frá adventistunum í USA í 1800-talinum, og síðan hevur læran breitt seg út og komið til aðrar evangeliskar kirkjur eftir 1960. Kristin skapanarlæra kom veruliga á politisku dagsskránna í USA í sjeytiárunum, tá konservativur kristindómur fekk vind í politisku seglini.
Í dag siga umleið 40 % av amerikanarum seg trúgva, at jørðin er 6 000 ára gomul og skapað eftir seks døgum. 2% av amerikonskum náttúruvísindafólki trúgva tað sama, har ið støddfrøðingar og teldufrøðingar eru taldir uppí.
Í nýggjari hami hevur skapanarlæran fingið heitið "intelligent design", ið merkir skynsom sniðgeving. Royndir hava verið í Amerika at fáa fingið "intelligent design" ístaðin fyri menningarlæru í almennum skúlum, men tað er ikki komið ígjøgnum, tí tað hevur verið mett at verið kristið og harvið ímóti amerikonsku grundlógini, viðvíkjandi skilnað millum kirkju og land.
Ineos Grenadiers
Ineos Grenadiers (UCI liðkota: INS) er eitt súkklulið við basu í Stórabretlandi, ið hevur UCI Pro Tour-støðu. Liðið varð stovnað hin 26. februar 2009 og byrjaði at kappast í januar 2010.
Nobelvirðislønin í alisfrøði
Nobelheiðurslønin í alisfrøði er ein av Nobelvirðislønunum, sum er høgt í metum, og verður latin einaferð um árið av tí kongaliga, svenska vísundaakademinum. Virðislønin er á 10 milliónir svenskar krónur. Seks ferðir varð ongin virðisløn latin: 1916, 1931, 1934, 1940–1942.
Daniella Cicarelli
Daniella Cicarelli Lemos (fødd 6. november 1978 í Lavras) er sjónleikari úr Brasil.
Petur Reinert (1923)
Peter Arthur Reinert (f. 8. september 1923 í Kaldbak d. 28. juli 1991) var kommunulækni, reiðari og politikari fyri Tjóðveldisflokkin.
Hann var kommunulækni á Eiđi frá 1960-75 og frá 1978-86 og stjóri og reiðari frá 1986. Hann var nevndarlimur í Menningargrunninum 1973-1975, í Fiskivinnuráðnum 1979-80, í Fossbankanum 1985-91 og Menningarstovuni í 1988.
Hann var bygdaráðslimur í Eiðis kommunu frá 1970-75 og landsstýrismaður í fiskivinnu- og kommunumálum frá 1975-79. Hann var løgtingslimur frá 1980-1984 og varamaður á tingi fyri Signar á Brúnni frá 1989-1990.
Lógv
Lógv (frøðiheiti - Pluvialis apricaria) er ein av okkara vakrastu og dámligastu heiðafuglum. Burturfrá ansast mest hin svarti liturin í neðra, við ál upp eftir barkanum og út á vangarnar, og við hvítum jaðara uttanum; omaná er hon dimm við nógvum gullglitrandi smáum blettum. Á bøguni er gult og hvítt ímillum í tí svarta. Um heystið er hon hvít í neðra, annars dimm við gulum og brúnum blettum. Vetrartíðina er hon í Afrika og sunnasta Suður-Europa. Um mariumessu, stundum fyrr, kemur hon higar. Í smáum flokkum flýgur hon um nakrar dagar, so fer hon at søkja sær bústað. Best dámar henni lyngheiðar, snøgt graslendi kann eisini vera nóg gott. Kvik og kimilig titar hon hár allan dagin og leitar sær eftir ormum og øðrum átuligum. Reiðrið er ein lítil kulla, fóðrað við mosa og mjúkum grasi. Tíðliga í mai verpur hon 4 brúnlig egg við dimmum blettum. Bøgan vermir. Kemur fólk nær, so sleppur hon sær burtur av reiðrinum, áðrenn hon er sædd. Hesa tíðina eru tær spakar. Stundum seta tær seg upp á eina túgvu og toyggja seg upp at skoða ókunnumannin. Ofta fylgja tær honum langt á veg, látandi sítt eyðkenda blídliga sø-dii.
Nærum 3 vikur tekur tað at klekja eggini út. Og ungarnir — ja, flestu heiðafuglar hava vakrar ungar, men vakrastur av øllum er láarungin, glitrandi gulur omaná við svørtum blettum og krókutum strikum, rætt eitt yndisligt lítið lív. Men teir eru sjaldsamir at síggja. Stuttur er steðgur teirra í reiðrinum; og tá ið teir so halda vanda vera á ferð, duga teir væl at finna sær eitt stað, hvar teir ikki skiljast frá jørðini. Floygdir ungar hava sama lit sum tær gomlu um veturin. Um mikkjalsmessutíð sæst lítið og einki til láir, men eftir veturnáttadag eru tær aftur og halda seg í stórum flokkum uppi í fjøllunum — tað man helst vera íslendskar láir, sum eru á ferð suðureftir og steðga her eina tíð. Um næturnar hoyrast tær stundum láta lágt á haga, men tá ið lýsir, fara tær aftur niðan í topparnar. Nú eru tær styggar; men stuttligt er at síggja leik teirra í loftinum — tú sært ein stóran flokk av dimmum fuglum, flúgvandi ymsar vegir við harðari ferð; so við eitt er hvør fuglur hvítur, í sama eygnabrá hava teir allir vent sær runt, so sum væl vandir fimleikarar gera. Hvussu kunna tær gera tað Munna tær hava ein formann, sum allar akta tá hann sigur: »umkring«?
Lord Byron
200px|thumbnail|Málningur av Lord Byron '''George Gordon Byron, 6. Baron Byron, seinni George Gordon Noel, 6. Baron Byron (22. januar 1788 – 19. apríl 1824), best kendur sum Lord Byron''', var eitt skald úr Onglandi og ein av undangongumonnunum innan ta romantisku rørsluna. Av hansara kendastu verkum eru tær longu frágreiðandi yrkingarnar Don Juan og Childe Harold's Pilgrimage og yrkingin "She Walks in Beauty." Hann verður mettur at vera ein av størstu yrkjarum Bretlands.
Hann ferðaðist fyri at stríðast ímóti tí Ottomanska Ríkinum í grikska frælsisstríðnum, og fyri hetta verður hann av grikkum sæddur sum ein tjóðarhetja.
Paul Di'Anno
thumbnail|Paul Di'Anno, 2008 Paul Di'Anno (føddur 17. mai 1958 í London, Onglandi) er ein enskur sangari. Hann byrjaði tónleikayrkisleið sína sum forsangari og er best kendur frá tíðini sum forsangari í Iron Maiden frá 1978 til 1981. Aðrir ið vóru aktivir limir í Iron Maiden tá vóru Steve Harris, Dave Murray, Dennis Stratton og Clive Burr. Eftir at hann gavst í Iron Maiden hevur hann útgivið fleiri album, bæði sum solistur og við orkestrum sum Gogmagog, Di'Anno's Battlezone, Praying Mantis, Killers og Rockfellas.
Boreray
thumb|250px|Boreray ovast í høgra horni thumb|250px|Boreray við [[Stac an Armin (til vinstru) og Stac Lee (til høgru), sæð frá Hirta]] Boreray (skotskt gæliskt: Boraraigh), av norrønum Borgarey, er ein oyggj í St Kilda oyggjabólkinum við Skotland. Tveir stakkar eru við oynna, Stac an Armin, norðanfyri oynna, er tann hægri 196 metrar høgur, meðan Stac Lee, vestanfyri, er 172 metrar høgur.Farvegur sæst eftir búseting og landbúnað heilt aftur til fyrisøguliga tíð.
Oyggin hevur sjáldsamasta seyðastovnin í Bretlandi, Boreray-seyður ið er eitt hótt slag av skotskum seyði.
Värmdö kommuna
Värmdö kommuna (svenskt: Värmdö kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Värmdö kommuna hevur umleið 39 784 íbúgvar (2013).
Internet Movie Database
Internet Movie Database (IMDb) er ein online filmdátugrunnur við kunning um stórt sæð allir filmar.
Í 1998 varð IMDb keypt av Amazon.com, við tí treyt, at dátugrunnurin framhaldandi skuldi vera alment atkomuligur fyri øll.
Ivan Johannesen
Ivan Johannesen (f. 28. juni 1934 í Miðvági, d. 18. apríl 2012) var reiðari og politikari fyri Sambandsflokkin.
Hann var útbúgvin maskinsmiður 1951, sum maskinpassari-motorpassari 1955 og sum maskinmeistari 1958. Hann starvaðist sum maskinmeistari í føroyska fiskiskipaflotanum 1955-77, sum skipari og reiðari 1977-78, og sum reiðari 1991-
Ivan Johannesen var løgtingslimur árini 1978-88 og 1994-1998, undantikin skeið sum landsstýrismaður. Árini 1989-1991 var hann landsstýrismaður í fíggjar-, sjóvinnu- og kommunumálum, í 1994-1996 í fiskivinnumálum og alivinnumálum og í 1996-1998 var hann landsstýrismaður í vinnu-, alivinnu- og landbúnaðarmálum.
Hann sat sum bygdaráðslimur í Miðvágs kommunu 1970-74. Hann var umboðsráðslimur í SEV 1971-1975 og stýrislimur í SEV 1975-1989, harav formaður 1981-1985.
Puerto Rican Independence Party
thumb|right|230px|Flaggið hjá The Puerto Rican Independence Party. Puerto Rican Independence Party (spanskt: Partido Independentista Puertorriqueño) er ein politiskur flokkur í Puerto Riko, stovnaður 20. oktober 1946. Rubén Berríos Martínez (føddur 21. juni 1939 í Aibonito í Puerto Riko) er leiðari fyri The Puerto Rican Independence Party. Stjórnin heldur til í San Juan, Puerto Riko.
Kristoffer Halvorsen
Kristoffer Halvorsen (føddur 13. apríl 1996) er ein norskur súkklari, ið kappast fyri Team Joker.
Hin 13. oktober 2016 vann hann HM í vegsúkkling 2016 hjá monnum undir 23.
Svarthálsa
Svarthálsa (frøðiheiti - Charadrius hiaticula) er lítið kroppstørri enn grátítlingur, men hevur nógv longri veingir. Á bakinum er hon morgrá, í neðra hvít. Høvdið er flekkut av gráum og svørtum og hvítum; hálsurin er hvítur við svørtum ringi, sum breiðir seg niður á bringuna. Svarthálsan heldur seg mest á eyri ella sandi. Hon eigur uppi á berum fjøllum, ella har sum hon finnur eyrlendi lægri á haga. Eggini eru 4, ring at finna, tí tey eru samlitt við eyrin. Kemur fólk nærhendis reiðrinum, rennur hon undan, stólpandi og bóltandi, við veingjunum skavandi eftir jørðini og útbreiddum veli trýst niðurá.
Dúnungarnir eru grønir og gráir; lítið sæst til teirra, tí teir fjala seg millum steinarnar. Tá ið teir eru floygdir, kennast teir frá hinum gomlu, av tí at teir eru hvítir á bringu og barka. So flyta bæði gamlar og ungar í flokkum oman á eyrin við vatnstrendurnar ella á sandin við sjóvarstrondina. Lítið síggjast tær flúgva, einki ganga tær, og tó eru tær ikki í frið, renna kvikar aftur og fram, bráðsteðga eitt lítið bil, og so aftur at renna, alt meðan tær hvína eitt vælljóðandi "dújit". Um mikkjalsmessu rýma tær — suður til Afrika.
Haiti
Tjóðveldið Haiti (franskt kreólskt: Repiblik Ayiti, franskt: République d’Haïti), sum er annað landið í oynni Hispaniola, hitt er Dominikanalýðveldið, er fátækasta land í Vesturheiminum. Síðan 1945 varð eisini einaræði í landinum. Frá 1957, til hann doyði í 1971, stýrdi François Duvalier (14. apríl 1907 – 21. apríl 1971), nevndur Papa Doc Haiti við harðari hond. Sonurin Jean-Claude Duvalier (f. 3. juli 1951), nevndur Baby Doc, ið tók eftir hann, gjørdi einki at bøta um støðuna í landinum, og í 1980-árunum kyknaði upp mótstøðurørsla, ið bardist ímóti kúganini og rotinskapinum. Politiskur ófriður er enn vanligur, og landið er blóðfátækt.
Søga
thumb|left|230px Í 1791 gjørdu afrikanskir trælir, við Toussaint Louverture (20. mai 1743 – 7. apríl 1803) á odda uppreistur og feldu franska yvirvaldið. Í mong ár stýrdi eirindaleysi einaræðisharrin François Duvalier, nevndur "Papa Doc", og til 1986 stýrdi sonur hansara "Baby Doc" (Jean-Claude Duvalier) í landinum. Ein av oddamonnunum í rørsluni var katólski presturin Jean-Bertrand Aristide (f. 15. juli 1953). USA gavst at stuðla Haiti, og í 1986 flýddi Duvalier til Fraklands. Eftir tað var eitt hernaðarkvett fyri og annað eftir, men niðurundirkomni búskapurin og vaksandi ófriður trokaðu herin burtur.
Í 1990 vann Aristide stórsigur á fyrsta frælsa valinum í søgu Haiti. Fyrsta politiska stig hansara var at koyra fólk úr herinum, men nýskipanir hansara fingu øði í tey ríku, og níggju mánaðir seinni gjørdi herurin aftur kvett, og Aristide fór í útlegd. Raoul Cédras herovasti (f. 9. juli 1949) stóð fyri kvettinum. Umheimurin fordømdi kvettið og ST setti revsiatgerðir í verk, og felagsskapurin av amerikonskum londum viðurkendi ikki hernaðarstýrið. Í 1994 góðkendi ST, at USA stóð fyri einari innrás í landið, ið skuldi seta Raoul Cédras frá. Innrásin var friðarlig. Cédras legði frá sær, og Aristide fekk valdið aftur.
Búskapur
thumb|left|230px Haiti er fátækasta land í Karibia. Sum aðrastaðni í Karibia livir mesta fólkið av jarðarbrúki, men jarðardrottar sita við tí mesta av tí uppdyrkaðu jørðini, og korini hjá tí minna manninum eru ógvuliga fátækslig. Tað nógva av fólkinum dugir hvørki at skriva ella lesa (uml. 50 % av tí samlaðu fólkinum). Mangir haitianar royna at vinna sær pening til lívsins uppihald við at selja ferðafólki handgjørdar lutir, til dømis træskurðir og stráhattar, og eisini bjóða teir seg fram óalment at vísa ferðafólkið í kring.
Flestir haitianar eru bøndur og eiga eitt lítið jarðarstykki, har teir dyrka ymiskt til matna og halda geitir. Inntøka er at kalla eingin, og til tess at fáa dyrkilendi fella teir skógin. Ein partur av viðinum verður brendur til trækol og nýttur til brenni á bygd. Geitirnar fara illa við skóginum, ið eftir er. Hildið verður, at triðingurin av jørðini á Haiti nú er oyðilagdur.
Voodoo
Mangir haitianar fáast við voodootrúnna (uml. 50 % av tí samlaðu fólkinum ), ið hevur røttur aftur í afrikanskar náttúruátrúnaðir og katólska trúgv. Voodoofólkini trúgva á máttmiklar andar, og dansur og tróttugur sláttur á halgar trummur er partur av voodoosiðum. Síðan 1930-árunum hava listamálarar í Haiti verið gitnir fyri sín litfagra, einfalda málningastíl, sum er ávirkaður av prýðingunum í voodootemplum.
Shangri-La
thumb|right|250px|[[Zhongdian í Yunnan, Suðurkina]] Søgnin sigur frá einum kongaríki í einum dali onkustaðni í Himaleiafjøllunum. Eitt ríki, sum minnir ikki sørt um Paradísið. Vestanfyri verður hetta ríkið rópt Shangri-La, og mong eru tey, sum hava sett lívið í váða til tess at finna landið.
Enski rithøvundurin James Hilton fortelur í roman síni Lost Horizon frá 1933 um Shangri-La, sum í skaldsøguni er ein íspunnin dalur í Kunlun fjøllunum í Kina.
A vitamin
A vitamin er ein feittloysilig vitamin sum er neyðug fyri sjón, immunskipan, nøring, slímhinnu og vøkstur. Stórt trot av A vitaminum kann føra til infektión, náttarblindleika og blindleika.
Týdningarmestu sløg av A vitaminum eru retinol, retinal og retinsýra, sum fáast frá djórum, og karotenir, sum fáast frá plantum.
Óbrúktar A vitaminir kunnu varðveitast í livur og feittvevna til seinni nýtslu. Av tí at A vitaminir eru lutfalsliga leingi í kroppinum er ikki neyðugt at tær verða etnar hvønn dag, t.d. kann tørvurin verða nøktaður við at eta livur eina ferð um vikuna.
Týdningur
A vitaminir eru týdningarmiklar fyri sjónina. Tær verða nýttar til framleiðslu av einum litevni í nethinnuni (sjónarpurpur), sum er neyðugt fyri at kunna síggja í dimmun ljósi. Sjónarpurpur verður virki tá ljósið rakar nethinnuna, sum síðani, gjøgnum nervaleiðina, skapar eitt elektriskt signal til heilan og verður til eina mynd.
Umframt hetta hava A vitaminir týdning fyri vøkstur, framleiðslu av nýggjum sáðkyknum, smakksansin, immunskipanina og mótstøðuføri móti bakteriuinfektiónum.
Eisini hava A vitaminir týdning fyri regulering av genum, og tí eisini fyri hvussu fostur útvikla síni organ.
Í kostinum
A vitaminir (retinol) fáa vit t.d. frá livur, fisk og egg, og A vitaminir (karotenir) fáa vit t.d. frá gularøtum, spinat, grønkál, abrikosum og melónum.
Ov nógv A vitamin er skaðiligt og um kvinna er við barn, veksur hetta um vandan fyri avskapan av fostrinum. Kvinnur sum eru við barn ella geva bróst verða tí tilmæltar ikki at eta livur.
Mikel Nieve
Mikel Nieve Iturralde (føddur 26. mai 1984 í Leitza) er ein spanskur professionellur kappsúkkari, ið súkklar fyri UCI ProTour-liðið.
Marianna Mørkøre
Marianna Mørkøre er ein føroyskur filmsleikstjóri og stylistur. Hon er búsitandi í London. Saman við Rannvá Káradóttir eigur og rekur hon fyritøkuna Rammatik.
Oyðimørkaíkorn
Oyðimørkaíkorn (frøðiheiti - Gerbillinae) er súgdjór av gnagdýraætt. Oyðimørkaíkorn blíva normalt umleið 2-5 ára gomul.
125 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Vaxholms kommuna
Vaxholms kommuna (svenskt: Vaxholms kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Vaxholms kommuna hevur umleið 11 118 íbúgvar.
125 f.Kr.
Áratíggju: 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. - 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr.
Árstal: 130 f.Kr. 129 f.Kr. 128 f.Kr. 127 f.Kr. 126 f.Kr. - 125 f.Kr. - 124 f.Kr. 123 f.Kr. 122 f.Kr. 121 f.Kr. 120 f.Kr.
Tvíringd svarthálsa
Tvíringd svarthálsa (frøðiheiti - Charadrius vociferus)
Tarnobrzeg
thumb|Kvøldarmynd av Tranobrzeg Tarnobrzeg er ein býur í landsynningshorinum á Póllandi, sum hevur umleið 49 000 íbúgvar. Býurin varð grundaður í 1593, tá hann fekk býarrættindi (Magdeburg-rættindi). Býurin liggur við eystara áarbakka av Vistula-ánni, ið er longsta áin í Póllandi.
132 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Áratíggju: 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. - 130-árini f.Kr. - 120-árini f.Kr. 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr.
Árstal: 137 f.Kr. 136 f.Kr. 135 f.Kr. 134 f.Kr. 133 f.Kr. - 132 f.Kr. - 131 f.Kr. 130 f.Kr. 129 f.Kr. 128 f.Kr. 127 f.Kr.
Rói Jacobsen
200px|thumb|Rói Jacobsen gevur her gult kort til ein leikara hjá [[FC Suðuroy í steypakappingini, dysturin var móti Skála.]] Rói Jacobsen (føddur 17. oktober 1977) er ein føroyskur fótbóltsdómari, sum dømir fyri FC Hoyvík. Rói er ættaður úr Porkeri og úr Trongisvági og er búsitandi í Hoyvík. Hann hevur verið dómari síðan 2007, og hevur dømt í bestu mansdeildini síðan 2011. Í september 2012 hevði hann dømt 122 dystir og verið hjálpardómari í 19 dystum.
133 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Eiður Smári Guðjohnsen
Eiður Smári Guðjohnsen (føddur 15. september 1978) er ein íslendskur professionellur fótbóltsleikari, ið spælir við norska felagnum Molde FK sum álopsleikari ella framsøkin miðvallaleikari.
Hann hevur fyrr spælt fyri enska Premier League felagið Chelsea og spanska La Liga felagið FC Barcelona og spældi við enska felagnum Bolton Wanderers tvær ferðir við fjúrtan árum ímillum. Hann var liðskpari á Íslendska fótbóltslandsliðnum til venjarin Ólafur Jóhannesson yvirtók liðið. Gjøgnum sína professionellu karrieru hevur Eiður Smári skorað yvir 150 mál í øllum kappingum við feløgum sínum og á landsliðnum.
Hann er sonur Arnór Guðjohnsen, ið er fyrrverandi professionellur fótbóltsleikari, ið ofta verður mettur at vera ein av bestu íslendsku fótbóltsleikarum yvirhøvur, ið hevur vunnið meistaraheiti í Niðurlondum, Spania, Onglandi og Champions League. Eiður Smári spældi sín fyrsta landsdyst fyri Ísland sum útskiftari, ið varð skiftur inn fyri pápa sín í 1996 og er toppskorari á íslendska landsliðnum við 26 málum higartil (11. juni 2016) í 86 dystum.
Hvíthálsa
Hvíthálsa (frøðiheiti - Charadrius alexandrinus)
Butan
Kongaríkið Bhutan ella Butan (dzongkha: Brug rGyal-Khab) er eitt sjálvstøðugt kongsríki í Himaleia millum Tibet í Vesturkina og India. Har búgva umleið 700.000 fólk, sum eru millum tey fátækastu í heiminum. Av hesum búgva eini 100 túsund í Thimphu. Thimphu er høvuðsstaður í Butan. Landið hevur valt at avbyrgja seg og hevur tí í øldir gingið sína egnu leið. Í norðri hevur Butan mark við Kina, í eystri, suðri og í vestri við India. Kongsríkið Butan er gátuført og lítið kent land, tí at tað var stongt fyri umheimurin langt upp í 1970-árini. Eisini er ringt at koma fram í óføra fjallalendinum. Butan er buddistiskt land, og kongurin, nevndur drekakongurin (nú Jigme Khesar Namgyel Wangchuck), er einaveldugur. Miðallívsævin í landinum er 65.53 ár.
Fólkið
thumb|left|Dzong í Paro-dalinum. thumb|left|Trashigang Dzong- eitt buddistiskt kleystur.. thumb|left|[[Takin er tjóðardjór í Butan.]] Um 70 % av fólkinum í Butan er drupukar, ið eru ættaðir úr Tibet. Drupukarnir tala dzongkha, almenna málið í Butan, sum er skylt við tibetanskt. Í 1990 elvdu samanbrestir ímillum drupukar og lotsampafólkið, ið er ættað úr Nepal, til harðligar mótmælisgongur ímóti kongsveldinum. Hetta hevði við sær, at Butan varð stongt fyri útlendingum.
Meginparturin av fólkinum í Butan býr á bygd og livir av landbúnaði. Flestu fólk á bygd eru bøndur, men nøkur eru eisini handverkarar, til dømis vevarar ella leirkerasmiðir. Húsini eru smá, og har eru bara eitt ella tvey rúm. Flestu bøndur í hálendinum í Butan liva av neytahaldi. Harðføra, síðullaða jakneytið er óført reiðdýr og tolir ógvuliga væl kulda. Jakullin verður spunnin og vovin til klæði og tjalddúkar, og halin verður nýttur sum veiftra ella kustur. Butanar eta jakkjøt, kirna smør og kæsa ost av mjólkini og turka mykjuna til brenni.
Í Butan verður viðgongd máld í mun til økologiska, etiska og andaliga menning. Moralur og upplýsingarstøði telja meira enn materiell vælferð. Buddhistisk virði eru varðveitt. Kongurin Wangchuk sigur, at "brutto tjóðareydna hevur størri týdning enn bruttotjóðarframleiðsla".
53 % av fólkinum eru ikki lesifør.
Búskapur
thumb|right|250px|[[Høvuðsstaðurin í Butan, Thimphu.]] thumb|right|250px|Fólkatalsfrøði. thumb|right|250px|Landslutir í Butan. thumb|right|250px|Kort yvir landið. Náttúrutilfeingi er lítið; men har eru nógvar stríðar áir, og tey eru farin at byggja vatnorkuverk.
Landið kundi havt stóra inntøku av timburútflutningi, men hevur noktað at høgga trø niður, tí tað skaðar umhvørvið. Planleggingarráðharrin hevur sagt: "Vit vilja ikki kasta okkum treytaleyst inn í alt, sum er modernað. Vit royna tí at varðveita okkara mentan, okkara siðaarv, okkara virðisskipan og okkara mentanarstovnar".
Uttanlandshandil
Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2006, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook.
Politikkur
Í 1998 vitjaðu 500.000 ferðafólk grannalandið Nepal. Butan loyvdi ikki meira enn 6.000 ferðafólkum inn í landið. Hvør einstakur ferðamaður fekk strong boð um, hvussu hann skuldi fyrihalda seg. Millum annað varð forboðið teimum at geva børnum góðgæti ella annað, tí tey skuldu ikki verða lærd at bidda.
Men fangarmarnir hjá altjóða kapitalismuni røkka langt. Líka til Butan, har parabolantennur vaksa sum hundaland. Ávirkanin frá Vesturheiminum sæst longu væl. Kurvabóltur er vorðin tjóðarítrótt í staðin fyri bogaskjóting. Boogie Woogie, eitt sjónvarpsshow, sum Golcate stuðlar fíggjarliga, kappast við panoramaútsýnið til Himaleia. Teldupostur er komin í staðin fyri brævskriving, hóast tann elsta av teimum fýra konunum hjá kongi bjóðaði fólki at senda brøv ókeypis í 10 dagar fyri at forða hesari gongd. Børn, sum fara pílagrímsferð til kleystur at biðja, eru ílatin Spice Girls t-skjúrtur. Í høvuðsstaðnum Thimphu selja 25 privatar sølubúðir sjónbond. Sjálvt Butan, tað seinasta Shangri-La, er fallið. Landið loyvir vesturlendskari ávirkan, tí tað er ikki ført fyri at halda ímóti freistingunum og kann ikki halda fram við avbyrgingarpolitikkinum.
Støðan reisir nógvar spurningar. Hvussu long tíð gongur, til altjóðagerðin og tær frælsu marknaðarkreftirnar hava víggirt seg so væl, at tað vendist ikki aftur? Verður Butan ført fyri at finna eina millumleið? Fara mammon og MTV-mentanin skjótt at yvirtaka tann fagnað, Budda hevur átt? Hvussu leingi aftrat kunna kongur og hansara fýra konur stýra búskapinum og átaka sær ábyrgdina av vælferðini hjá borgarunum?
Neyvan leingi, skula vit meta eftir gongdini aðrastaðni. Men so leingi tað varar hevur butanski staturin tað størsta fíggjarliga valdið, til dømis er tað mesta av ídnaðinum statsogn, og staturin røkir fólksins vælferð. Tað sama var galdandi í USA og Evropa stóran part av farnu øld, til lat-standa-til-kapitalisman tók seg fram í 1970-unum og 80-unum. Áðrenn myndugleikarnir løgdu saman ástir við fría marknaðin.
Predatión
thumb|250px|Ein [[Úlvur|úlvaflokkur ger átak á ein bison]] Predatión er latínska heitið fyri 'interaktiónina' har ein organisma (rovdjórið ella 'predatorin') fangar eina aðra organismu (fongdjórið) til føði.
Bøsdalafossur
thumb|right|250px|Bøsdalafossur er hægsti fossur í [[Føroyum.]] Bøsdalafossur rennur úr Sørvágsvatni/Leitisvatni og er vatnríkasti fossur í Føroyum. Hann er um 30 metrar høgur og fellur í sjógv.
Barrow
thumb|left|220px|Býarmynd úr Barrow. Alt er sandur. Húsini standa á pelum orsakað av permafrostinum. Utqiagvik (almenna navnið var Barrow fram til desember 2016 ) er norðasta bygd í Alaska (og í USA), og liggur í North Slope Borough. Her búgva umleið 4200 fólk. Bæði fólkið og mál teirra kallast inupiat. Fólkið er av mongolskum uppruna og hevur búð her í eini 10.000 ár ella meira. Fornfrøðiligir fundir vísa á búseting í Barrow í eini 3000 ár. 7025 fólk búgva í North Slope Borough-økinum. og gott 4200 av teimum í Barrow. Ongir møguleikar er í økinum til nakað slag av landbúnaði. Lendið er kargt og oyði. Permafrost er bara ein hálvan metur undir jørð. Økið er avkavað einar átta til níggju mánaðir um árið.
St Kilda
thumb|right|240px|St. Kilda St Kilda (skotskt gæliskt: Hiort) er ein avtoftaður oyggjabólkur 64 km vestanfyri North Uist í Ytru Hebridunum og 423 km suður úr Føroyum. Fýra størri oyggjar eru Hirta, Dùn, Soay og Boreray. Oyggjabólkurin, ið hevur hægstu fuglabjørg í Stórabretlandi, hoyrir umsitingarliga undir Comhairle nan Eilean Siar.
Upprunin til navnið St. Kilda er ókendur. thumb|right|240px|St. Kildabúgvar á 'The Street' í 1886 thumb|right|240px|Endurbygd hús við 'The Street'
Fólk og mentan
Fólk hava búð á St Kilda, á oynni Hirta, í minst tvey túsund ár, men neyvan hava meir enn eini 180 fólk búð har í senn, og eftir 1851 ikki meir enn eini 100. Talumálið var ein serstøk dialekt av skotskt-gæliskum, við nógvum norrønum lániorðum, eins og nógv staðarnøvn hava norrønan uppruna. Fuglaveiða var ein týðandi partur av lívinum og fuglur var meginkosturin á St. Kilda. Fólkið á St. Kilda livdi eftir Móselóg og Gamla Testamenti. Í 1926 komu kirkjufólk og trúboðarar úr Bretlandi at boða umvending. Hetta ørkymlaði íbúgvarnar ið søgdu seg vera kristnaðar langt áðrenn meginlandið Skotland, helst vóru írskir munkar á St. Kilda longu í 6 øld.
Fyrstu ferð St. Kilda verður nevnd í skriftligum keldum var seint í miðøld. Við fyrra veraldarbardaga og øktari turismu kom sjúka til St. Kilda og nógv fólk doyði. Eftir kríggið fluttu nógv ungfólk vekk, fólkatalið minkaði frá 73 í 1920 til einans 37 í 1928. Í 1930 vórðu tey seinastu fólkini flutt av oynni. Í dag eru ongin fastbúgvandi fólk eftir, bara fólk í bretska herinum og granskarar halda til í oyggjunum í styttri og longri tíðarskeið. thumb|right|240px|Soay thumb|right|240px|Soay veðrur á Hirta
Djóra og Plantulív
Tvey villini sløg eru serlig fyri St. Kilda, mortítlingur (músabróður) Troglodytes troglodytes hirtensis, ið er eitt undirslag av mortítlingi, og eitt undirslag av hagamús, kend sum St. Kilda hagamúsin Apodemus sylvaticus hirtensis. Triðja serstaka undirslagið á St. Kilda var heimamúsin Mus musculus muralis sum doyði út stutt eftir at fólkið var rýmt í 1930. St. Kilda heimamúsin var nærmast í slekt við heimamúsina í Mykinesi í Føroyum Mus musculus mykinessiensis, og var møguliga forfaðirin til músina í Mykinesi. Fuglalívið er ríkt. Størsta súlubølið í verðini finst á St. Kilda og telur eini 30.000 pør, uml. 24% av samlaða stovninum av súlu. 49.000 drunnhvítapør, uml. 90% av europeiska stovninum; 136.000 lundapør, uml. 30% av bretska stovninum, og 67.000 havhestapør, uml. 13% av bretska stovninum. Á Dùn finst størsti havhestastovnurin í Bretlandi. Havhestur átti fyrst á St. Kilda í Bretlandi, áðrenn 1828. Seinasti gorfuglurin ið varð sæddur í Bretlandi, varð dripin á Stac an Armin í juli 1840.
Seyður
Seyðurin á St. Kilda er serstakur, nevndur Soay Sheep; hetta er seyður ið var útilagstur á oynni Soay. Seyðurin av Soay er meinlíkur Dímunarseyðinum í Føroyum, ið nú er útdeyður.
Lars Müller
200px|thumb Lars Müller (føddur 28. august 1973) er ein føroyskur fótbóltsdómari, sum dømir fyri Royn. Hann er útbúgvin og arbeiðir sum løgreglumaður. Hann er ættaður úr Vági. Lars hevur dømt 184 dystir og hevur verið hjálpardómari í 59 dystum.
Bjarni Johansen
thumb|200px|Bjarni Johansen formaður í [[FC Suðuroy.]] Bjarni Johansen, føddur 26. mai 1971 í Danmark, er formaður í fótbóltsfelagnum FC Suðuroy. FC Suðuroy varð stovnað 2010, og var tað felagsliðið VB/Sumba, sum tók stig til at broyta navnið. Vónin var, at øll fótbóltsfeløgini í Suðuroynni fóru at leggja saman við felagsliðnum. Bjarni Johansen er sonur Eyðun og Solveig Johansen úr Vági. Bjarni arbeiðir sum montørur hjá Føroya Tele.
Formaður í VB/Sumba, seinni FC Suðuroy
Bjarni Johansen gjørdist formaður í VB/Sumba á aðalfundinum 26. februar 2007 og hevur verið tað síðan. VB/Sumba skifti navn til FC Suðuroy 1. januar 2010.
Spælt flestar dystir á rað í føroyskum fótbólti
Í 2007 var Bjarni Johansen tann spælarin, sum hevði spælt flestar dystir á rað í føroysku landskappingini og kanska eisini í føroyskum fótbólti yvirhøvur.. Bjarni Johansen hevur spælt sum málmaður fyri VB síðan hann var heilt ungur og seinni fyri VB/Sumba, tá VB og Sumba løgdu saman. Bjarni gavst sum málmaður fyri VB/Sumba eftir fótbólsárið 2008 var farið.
Føroyska landsliðið
Bjarni Johansen hevur spælt nakrar vinadystir á føroyska landsliðnum í fótbólti sum málmaður. Í 2004 var Bjarni Johansen við í hópinum á A-landsliðnum.. Bjarni Johansen hevur spælt tveir FIFA skásettir landsdystir fyri Føroyar.
UEFA Champions League
Bjarni Johansen spældi sín fyrsta UEFA dyst 20. juni 1998 fyri VB. Dysturin var ímóti Brno og úrslitið var 3-0 til Brno. . Í 2009 var Bjarni Johansen eyka málmaður tveir dystir í UEFA Champions League fyri EB/Streymur. Talan var um tveir dystir móti Apoel FC úr Kýpros. EB/Streymur heitti á Bjarna um at vera eyka málmaður hjá teimum tí annar av teirra málmonnum var skaddur.. Bjarni Johansen hevur UEFA B venjaralisens.fsf.fo
Szczecin
thumb|Kort yvir fyrisitingarligu eindirnar í Stettin thumb|Havnin í Stettin Szczecin (søguligt navn: Stettin) er ein havnabýur í Póllandi. Býurin hevur fyrr hoyrt til Týskland og Svøríki. Býurin liggur í útnyrðingshorninum á Póllandi, á markinum til Týskland og mitt í søguliga økinum Pommern. Fólkatalið er umleið 408.113 (2014). Í desember 2011 varð EM svimjistevna á stuttbana hildin í Szczecin, har m.a. føroyski Pál Joensen luttók.
Surinam
Tjóðveldið Surinam (niðurlendskt Republiek Suriname) er eitt land í Suðuramerika. Landið æt fyrr Niðurlendska Gujana. Bretar løgdu landið undir seg í 1650-árunum, men í 1667 lótu teir niðurlendingum tað í býti fyri oynna Nýamsterdam, nú Manhattan í New York. Surinam loysti frá Niðurlondum í 1975 og gjørdist frælst ríki. Einir 200 000 surinamar búgva og arbeiða í Niðurlondum, haðan senda teir ættfólkum sínum í heimlandinum pening at liva av. Høvuðsstaðurin í Surinam er tætt við strondina. Húsini og byggilistin og gøtunøvn sum til dømis "Konigstraat" bera boð um, at býurin hevur verið niðurlendskur. Flestu húsini eru av viði, eisini St. Pæturs- og St. Paulus-kirkja við sínum høgu spírum. Kirkjan varð bygd í 19. øld. Annaðhvørt fólk í Surinam býr í Parimaribo.
1807
1807 (MDCCCVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
The Star-Spangled Banner
The Star-Spangled Banner er tjóðarsangur hjá USA. Sangurin varð viðurkendur sum tjóðsangur í 1931. Teksten blev skrevet i 1814 af den 35-årige Francis Scott Key efter at han havde overværet bombardementet af Baltimores Fort McHenry under 1812-krigen. Key havde entret et britisk krigsskib for at forhandle frigivelsen af en ven som var blevet anklaget for at huse britiske desertører. Den britiske kommandant var villig til at frigive begge, men af sikkerhedsgrunde først dagen efter, da den britiske flåde angreb fortet i løbet af natten.
Den næste dag skrev Key et digt, The Defense of Fort McHenry. Musikken til teksten var en dengang populær melodi, To Anacreon in Heaven, som blev skrevet omkring 1800 af John Stafford Smith. Denne har også været nationalmelodi for Luxembourg.
Melodien blev USA's nationalmelodi den 3. marts 1931.
Når den synges offentligt (før større sportsbegivenheder) bliver versene efter det første ofte udeladt.
America the Beautiful, My Country, Tis of Thee og God Bless America bliver ofte opfattet som uofficielle amerikanske nationalmelodier.
Tekstur
O! say can you see by the dawn's early light
What so proudly we hailed at the twilight's last gleaming?