cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rækja
Grønlandsrækja er á 50-500 m dýpi í norðara parti í Atlantshavinum og Kyrrahavinum. Hon er reyð, hevur ein langan tein í pannuni og verður um 16 cm long. Grønlandsrækja hevur stóran vinnuligan týdning. Fleiri hundraðtúsund tons verða fiskað árliga. Undir Føroyum er eitt slag, sum er í ætt við grønlandsrækju. Hon eitur reyðrípurækja og sæst eisini inni á grunnum vatni inni við land.
South Carolina
South Carolina, á føroyskum ofta nevndur Suðurcarolina, (enskt: State of South Carolina) er stakríki í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,3 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Columbia. Í 1788 bleiv Suðurcarolina lutstatur í USA. Í norðri hevur Suðurcarolina mark við North Carolina og í suðri við Georgia. Í eystri liggur Atlantshavið. Eyknevni er The Palmetto State (Palmetto er eitt slag av pálmi).
Nikki Haley (fødd 20. januar 1972 í Bamberg, Suðurcarolina) var guvernørur frá 2011 til 2017. Hon umboðaði republikanararnar. Haley er amerikanari, ættað úr India.
Søga
Eftir ferðir Kolumbusar til Karibia gjørdu nógvir evropeiskir sjófarar rannsóknarferðir til USA. Teir fóru at leita eftir gulli og øðrum ráevnum og at hyggja eftir londum, har evropearar kundu búseta seg. Í Carolina funnu evropeiskir rannsóknarfarar átuligar fruktir, sum teir ongantíð høvdu sæð fyrr. Tað vóru til dømis chili, mais og kakao. Teir tóku fruktirnar heim aftur við sær til Evropa. Nógvir ævintýrarar fóru eisini til Carolina at leita eftir gulli.
Yamaseefólkið loypur á niðursetubygd í Eystur-Suðurcarolina í apríl 1715, og mangir hundrað enskir niðursetumenn verða dripnir. Trælauppreistur skakar Suðurcarolina í 1739.
Ídnaður
Ídnaðurin í statinum er fjølbroyttur, og landbúnaðurin er ógvuliga framkomin. Har verður gjørt millum annað flogfør, jarnbreytarvognar, bilar, traktorar og aðrar landbúnaðarmaskinur, alt verður tilvirkað við bestu amboðum og í best hóskandi sniði. Carolinskur varur eru tí nógv eftirspurdar, helst bilarnir og landbúnaðarmaskinurnar eru væl umtókt.
Tað eru ofta stór samtøk, sum eiga ídnaðarvirkini, og tey leggja stóran dent á at leggja fremleiðsluna soleiðis til rættis, at tað mest møguliga arbeiðið verður gjørt við maskinum, og tí er talið á arbeiðsfólki ofta lítið. Hesi feløg hava eisini kønar teknikarar og verkfrøðingar at gera royndir til at fáa gjørt fremleiðsluna betri og betri ella at finna tól, sum kunnu spara fólk, og soleiðis gera tað, ið tey fremleiða, bíligari.
Politikkur
Við stórum meiriluta hevur amerikanski staturin Suðurcarolina samtykt at strika suðurstatsflaggið av stjórnarbygninginum í juli 2015. Avgerðin varð tikin eftir ein 13 tíma langan fund. Politikararnir hava samtykt eina lóg, sum merkir, at suðurstatsflaggið ikki longur skal veittra yvir stjórnarbygningin í Columbia. Lógin varð samtykt við 94 atkvøðum fyri og 20 ímóti í umboðsmannatinginum. Suðurstatsflaggið, ið stavar frá Amerikanska Borgarakrígnum frá 1861 til 1865, er fyri mong ein ímynd av trælahaldi og rasismu.
Størstu býir
342px|thumb|right|Landspartar og býir í Suðurcarolina Teir 10 størstu býirnir í Suðurcarolina eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
Hans Pauli Olsen
thumb|Hans Pauli Olsen, 2006
Hans Pauli Olsen (1957 í Havn) er føroyskur listamaður, búsitandi í Danmark.
Eric Berglund
Eric Berglund, kendur eisini sum CEO (føddur 1981) er ein svenskur tónleikari, sangari og sangskrivari. Hann er kendur frá bólkinum The Tough Alliance.
Útgávur
sum CEO:
Lúsakrabbi
thumb|right|220px|Lúsakrabbi. Lúsakrabbi (Hyas araneus) livir á størri dýpi enn vanligi fjørukrabbin. Lúsakrabbi hylur seg við at pynta seg við tara. Hann tekur leys tara­ petti við bitklónum og setur tey upp á skelina. Á skelini eru smáar bustir við króki á, sum halda tarapettunum føstum. Tarin fer at vaksa og festir seg. Lúsakrabbi heldur til, har nógvur krossfiskur er.
Vilt tú vita kynið á krabba, skalt tú hyggja undir afturkroppin á honum. Er halin spískur, er tað eitt kalldýr. Er hann rundur, er tað eitt kvenndýr. Munurin kemst av, at honin ber eggini undir halanum. Breiðari halin er, jú fleiri egg fær hon bori.
Stig Rästa
Stig Rästa (føddur 24. februar 1980) er ein estiskur sangari og sangskrivari. Hann fer at umboða Estland í Eurovision Song Contest 2015 saman við Elina Born.
Millum 2002 og 2006 var hann limur í orkestrinum Slobodan River saman við Ithaka Maria og Tomi Rahula. Síðan 2006 hevur hann spælt við Traffic og síðan 2010 hevur hann harumframt spælt við Outloudz.
Gwyneth Paltrow
thumb|180px|Gwyneth Paltrow í 2013. Gwyneth Kate Paltrow (fødd 28. september 1972 í Los Angeles í Kalifornia) er amerikonsk sjónleikarinna.
Hon byrjaði sína yrkisleið sum sjónleikari fyrst í 1990-árunum. Í 1998 fekk hon eina Oscar-virðisløn fyri Besta kvinnuliga sjónleikara fyri sín høvuðsleiklut í filminum "Shakespeare in Love" og í 2010 varð hon heiðrað við einari stjørnu á Walk of Fame í Hollywood.
Kiribati á Summar-OL 2008
Kiribati luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Beijing, Kina, í døgunum 8. august til 24. august 2008. Í alt vóru tað 2 ítróttafólk úr Kiribati í 2 ítróttagreinum á Summar-OL 2008.
Alisevnafrøði
Alisevnafrøði ella fysisk kemi er ein vísindagrein sum liggur millum alis- og evnafrøði. Týdningarmikil granskingarøkið eru evnafrøðilig termodynamik, evnafrøðilig kinetik, kvantevnafrøði, hagfrøðilig mekanik, spektroskopi og yvirflatuevnafrøði.
770-árini
Øldir: 7. øld - 8. øld - 9. øld
Áratíggju: 720-árini 730-árini 740-árini 750-árini 760-árini - 770-árini - 780-árini 790-árini 800-árini 810-árini 820-árini
29. mai
29. mai er dagur 149 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 150 um skotár). Tað eru 216 dagar eftir av árinum.
770-árini
Ár: 770 771 772 773 774 775 776 777 778 779
Adelborg Linklett
Adelborg Linklett (29. januar 1935 við Norðskála) er ein føroyskur sjónleikari.
Wall Street
250px|thumb|right|Wallstreet 250px|thumb|right|Wallstreet Wallstreet er ein gøta í New York sum er brúkt sum ein altjóða fíggar depil. Størsta børsin í heiminum New York Stock Exchange heldur til á Wall Street saman við nøkrun teimum størstu bankunum, íløgu feløgum og tryggingar feløgum í heiminum.
Upprunin til Wall Street er at tað bar brúkt til sølu av trælum í 17. øld.
1720-árini
Øldir: 17. øld - 18. øld - 19. øld
Áratíggju: 1670-árini 1680-árini 1690-árini 1700-árini 1710-árini - 1720-árini - 1730-árini 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini
Ár: 1720 1721 1722 1723 1724 1725 1726 1727 1728 1729
1284
Øldir: 12. øld - 13. øld - 14. øld
Áratíggju: 1230-árini 1240-árini 1250-árini 1260-árini 1270-árini - 1280-árini - 1290-árini 1300-árini 1310-árini 1320-árini 1330-árini
Árstal: 1279 1280 1281 1282 1283 - 1284 - 1285 1286 1287 1288 1289
Hendingar
Í 1284 fekk Flensborg í Schleswig-Holsteini, í Norðurtýsklandi keypstaðurrættindi.
1730-árini
Øldir: 17. øld - 18. øld - 19. øld
Áratíggju: 1680-árini 1690-árini 1700-árini 1710-árini 1720-árini - 1730-árini - 1740-árini 1750-árini 1760-árini 1770-árini 1780-árini
Ár: 1730 1731 1732 1733 1734 1735 1736 1737 1738 1739
Ideologi
Ideologi er ein umfevnandi fatan av hugskotun og hugsjónum serliga um politikk, filosofi og búskap.
Ideologi finnur man eisini innan fyri religión, mentan og útbúgving.
Fólkaatkvøðan um ES-limaskap Stórabretlands 2016
Fólkaatkvøðan um ES-limaskap Stórabretlands 2016, eisini kend sum Brexit, var ein fólkaatkvøða, ið fór fram í Stórabretlandi og Gibraltar hin 23. juni 2016. Úrslitið varð almannakunngjørt næsta morgun, hin 24. juni 2016.
Fólkaatkvøðan varð hildin í fýra ríkispørtum: Onglandi, Wales, Skotlandi og Norðurírlandi og í bretska handanhavslandinum Gibraltar. Fólkið á Isle of Man, Jersey og Guernsey høvdu ikki atkøvðurætt, av tí at hesir partar av Stórabretlandi ikki eru partur av ES.
Tonga á Summar-OL 2008
Tonga luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Beijing, Kina, í døgunum 8. august til 24. august 2008. Í alt vóru tað 3 ítróttafólk úr Tonga í 2 ítróttagreinum á Summar-OL 2008.
1710-árini
Øldir: 17. øld - 18. øld - 19. øld
Áratíggju: 1660-árini 1670-árini 1680-árini 1690-árini 1700-árini - 1710-árini - 1720-árini 1730-árini 1740-árini 1750-árini 1760-árini
Ár: 1710 1711 1712 1713 1714 1715 1716 1717 1718 1719
Doris Day
thumb|Doris Day í 1957 Doris Day (fødd sum Doris Mary Ann Kappelhoff 3. apríl 1922 í Cincinnati, Ohio, deyð 13. mai 2019 í Carmel, Kalifornia) var ein amerikonsk sjónleikarinna og sangarinna.
Aarhus Gymnastikforening
Aarhus Gymnastikforening er eitt ítróttafelag og fótbóltsfelag í Danmark. Fótbóltsfelagið er ein partur av ítróttafelagnum Aarhus Gymnastikforening af 1880, ið varð stovnað í 1880. Fótbóltur gjørdist ein partur av felagnum í 1902.
Nummar 12
12 – 🇩🇰 12. maður AGF Fanclub Aarhus
Fjaðragrúkur
thumb|right|220px Fjaðragrúkur (frøðiheiti: Coryphoblennius galerita) er í ætt við tarabrosmu og heldur vanliga til í taraskóginum út á umleið 20 m. dýpi. Hann verður umleið 20 cm langur og hevur eyðkendar reyðgular fjaðrar millum eyguni og aftur móti ryggfjøðurini. Eyðkendu fjaðrarnar verða eyka stórar um heystið, beint áðrenn fiskarnir gýta. Serliga hjá eldru kallfiskunum kunnu fjaðrarnir gerast so langar, at teir hanga niður við síðuna á fiskinum. Fjaðragrúkur heldur mest til millum steinar og í sprungum í klettum, har hann liggur og hvílur á botni. Fjaðragrúkur er staðfastur og ofta liva pør saman í somu klettasprungu í fleiri ár. Fjaðragrúkur etur ymisk ryggleys dýr t.d. smá krabbadýr, lindýr og bustmaðkar.
Lejeune yvirlýsingin
"- Tá ið barnið er gitið í móðurlívi, er tað ein livandi skapningur.
- Tað hevur eginleikar, sum ger tað ólíkt øllum øðrum menniskjum, eisini mammuni, sum verjir tað og gevur tí føði. Tí kann einki setast í staðin fyri tað.
- Heilt frá gitnaðinum og til ellisár er tað hin sama menniskjan, sum veksur, búnast og at enda doyr.
Ny Carlsberg Glyptotek
thumb|350px|Ny Carlsberg Glyptotek Ny Carlsberg Glyptotek er eitt savn í Keypmannahavn, ið varð stovnað í 1882.
Lejeune yvirlýsingin
- Læknafrøðin skal tæna og verja ta livandi menniskjuna frá tí hon er gitin í móðurlívi, til hon doyr ein natúrligan deyða.
- Øll menniskju hava krav um óskerda virðing uttan mun til aldur, sjúku ella aðrar veikleikar.
- Tá ið læknin rakar við neyð, er tað skylda og ábyrgd hansara at veita alla ta hjálp til mammu og barn, ið gjørlig er.
- At taka lív fyri at loysa samfelagslig, fíggjarlig, siðmenningarlig og arvaligmál er tí ímóti virki læknans."
Olgar Danski
thumb|right|240px|Olgar Danski (úr betongi) í kjallaranum á Kronborg Slotti thumb|Bronsustandmynd av Olgari Danska við Hotel Marienlyst í Helsingør Olgar Danski (Danskt: Holger Danske) er ein donsk sagnahetja við uppruna í eldri evropeiskum kvæðum og vísum sum á gomlum fronskum vórðu rópt chansons de geste. Hann er fyrstu ferð nevndur við navninum Oger le Danois í Runsivalsstríðnum frá miðum 1000-talinum, har hann er í tænastu sum reiðmaður hjá Karlamagnusi.
Ørindi 53 og 54 úr Ámunds rímu:
Tað var keisarin Karlamagnus, reið sær heim í garð, úti Olgar danski fyri honum var.
Mælti tað Olgar danski, heldur sær á gleim: “Tað má tú takka frænda tínum, at tú komst livandi heim.”
Standmyndir
Hotel Marienlyst í Helsingør bílegði í 1907 eina bronsustandmynd av Olgari Danska. Myndahøggarin Hans Pedersen-Dan gjørdi fyrst ein stóran gipsfigur, ið myndaði stoypiformin til ta røttu standmyndina úr bronsu. Hesin gipsfigurur, ið bleiv staðsettur í kjallaranum á Kronborg, gjørdist nógv meira kendur enn originalurin við hotellið. Í 1985 var gipsfigururin so illa farin av fukti, at hann var útskiftur við eina standmynd úr betongi.
Søgnin sigur, at når Danmark stander i våde, så vil Holger Danske vågne op til dåd; at tá Danmark verður hótt, so fer Olgar Danski at vakna og koma móðurlandinum til hjálpar.
Tann upprunaliga bronsustandmyndin hjá Hotel Marienlyst varð sett til sølu í apríl‎ 2013. Hon bleiv seld á Lauritz.com netauktiónssíðuni fyri 3,2 mió. danskar krónur, og er harvið tann dýrasti luturin ið nakrantíð er seldur á hesi alnetsíðu. Keyparin var ein vinnulívsmaður úr Skjern, og standmyndin skal nú setast upp í hesum vesturjútska býnum.
Super Bowl
Super Bowl er finalan í amerikanskum fótbólti - National Football League (NFL). Finalan í amerikanskum fótbólti er størsta ítróttar- og sjónvarpshending í USA. Síðani Super Bowl fyrstu ferð varð hildið í 1967, er finaludagurin blivin størsta ítróttarhending í USA. Super Bowl eigur metið sum mest sædda sending í sjónvarpi nakrantíð, og á topp 20 listanum yvir mest sæddu sjónvarpssendingar seinastu 40 árini, eigur Super Bowl 16 pláss. Finalan í Super Bowl í 2014 er tann hendingin, sum flestu fólk í USA nakrantíð hava sæð. Mett verður at um 111,5 milliónir síggjarar sóu dystin umvegis sjónvarpið. Tað er næstan ein 1/3 av øllum fólkinum í USA.
Gjøgnum tíðina hava nógvir kendir bólkar spæld í hálvleikinum í Super Bowl. Millum annað kunnu Black Eyed Peas, Rolling Stones, Bruce Springsteen, Whitney Houston, Prince, Kelly Clarkson, Britney Spears, og U2 nevnast.
Luttakandi lið
thumb|right|250px|San Francisco 49ers hevur vunnið Super Bowl fimm ferðir. Har eru 32 lið við í NFL. Liðini eru úr hesum feløgum:
Listi yvir vertsbýir
thumb|right|250px|Sun Life Stadium í [[Miami, Florida.]]
1700-árini
Øldir: 17. øld - 18. øld - 19. øld
Áratíggju: 1650-árini 1660-árini 1670-árini 1680-árini 1690-árini - 1700-árini - 1710-árini 1720-árini 1730-árini 1740-árini 1750-árini
Super Bowl
Super Bowl XLVIII
thumb|right|250px|Seattle Seahawks vann finaluna við 43-8 ímóti Denver Broncos. Hetta er fyrstuferð í søguni, at Seattle Seahawks vinnur Super Bowl. thumb|right|250px|Peyton Manning er quarterback hjá Denver Broncos. 2. februar 2014 hugdu 111,5 milliónir amerikanarar í sjónvarpi eftir Super Bowl XLVIII, og tað er heimsmet. Harafturat vóru nógvar aðrar milliónir av hyggjarum runt um allan heim; Super Bowl varð víst í 232 londum kring heimin. Umframt tann metstóra síggjaraskaran, varð eisini eitt annað met sett: Dysturin var samstundis tann mest streamaða ítróttarhendingin nakrantíð. Mett verður at um 111,5 milliónir síggjarar sóu dystin umvegis sjónvarpið, umframt tey 82 000 ið vóru til sjálvan dystin, sum t.d Oprah Winfrey og David Beckham. Kappingin byrjaði klokkan 18:30 EST, og luttakandi liðini vóru Denver Broncos úr Colorado og Seattle Seahawks úr Washington. Dysturin bleiv spældur á MetLife Stadium í East Rutherford, New Jersey. Super Bowl er ógvuliga umfatandi og trygdin í hásæti, og 500 løgreglumenn og omanfyri 1000 trygdarvørar vóru á MetLife Stadion til dystin.
1700-árini
Ár: 1700 1701 1702 1703 1704 1705 1706 1707 1708 1709
Super Bowl
Super Bowl XLVIII
Hóast støðan í hálvleikinum var 22-0, so forðaði tað kortini ikki amerikumonnum í at fylgja dystinum í sjónvarpi. Dysturin byrjaði ógvuliga sjáldsamt við einum "safety" til Seattle Seahawks longu í fyrsta vanliga framrættaða spæli, og við støðuna 2-0 og bóltinum í hondini hugdi Seattle Seahawks ongantíð afturum seg og var á odda 22-0 í hálvleikinum. Tað tók bert 12 sekund hjá Seattle Seahawks at leggja seg á odda í dystinum. Nógvir av Denver Broncos-fjepparunum vóru somikið ónøgdir, at teir longu tíðliga í seinna hálvleiki fóru til hús. Hetta hóast atgongumerkini til Super Bowl kosta alt ímillum 2.700 og 14.300 krónur. Seinni hálvleikur byrjaði við einum "kickoff-return" til Seattle Seahawks, og so var støðan 29-0. Søgan helt fram og Seattle Seahawks rann Denver Broncos yvir enda við at vinna greitt 43-8. Hetta var eitt stórt upplivilsi fyri Seattle Seahawks, tí tað var fyrstu ferð, at Seattle vunnu kendu ítróttargreinina. Verjan hjá Seattle Seahawks var ræðandi stinn og Peyton Manning og venjaratoymi hansara megnaðu ongantíð at finna lykilin at lata verjuna upp. Seattle Seahawks-verjuleikarin Malcolm Smith vann eisini heiðurin MVP ("Most Valuable Player"); hann er fyrsti verjuleikarin í langa tíð, sum hevur vunnið heiðurin.
Tað var eitt flóvusligt kvøld hjá Denver Broncos, sum hava havt eitt av tí besta álopinum í Peyton Manning alt árið. Hetta sá man einki til, tá teir bert vóru førir fyri at fáa 8 stig allan dystin, sum endaði 43-8. Peyton Manning, sum er quarterback hjá Denver Broncos og áður hevur vunnið Super Bowl við Indianapolis Colts, hevur verið snúningsdepilin á einum liði, sum hevur verið einaráðandi í 2014 og millum serfrøðingar verður mett at hava eitt av bestu álopunum nakrantíð. Í Super Bowl XLVIII fingu teir tó ein stóran bita at gloypa, tí at mótstøðuliðið, Seattle Seahawks, hinvegin sigst at hava eina av bestu verjunum í søguni og í hagtølunum hevur greitt bestu verju í NFL. Dysturin ímillum álop og verju var lættur at spáa um, men tað skuldi vísa seg, at verjan hjá Seattle Seahawks var ein alt ov stórur biti at gloypa hjá Peyton Manning.
Sólarmyrking
322px|thumb|Fulla sólarmyrkingin í 1999. Sólarmyrking er eitt fyribrigdi, sum er, tá ið mánin kemur ímillum jørðina og sólina soleiðis, at mánin forðar sólarljósinum at raka beinleiðis jørðina í ávísum økjum.
Fullskuggin av mánaum (skuggaálin) er bara fáar hundrað km breiður. Uttan fyri skuggaálina sæst ein lutvís myrking um stóra vídd í einum fleiri túsund kilometra breiðum øki.
Cate Blanchett
thumb|Cate Blanchett í 2020. Catherine Elise Blanchett, betur kend sum Cate Blanchett (fødd 14. mai 1969 í Ivanhoe, Melbourne) er ein avstralsk sjónleikarinna.
Hornabrosma
thumb|right|220px Hornabrosma (frøðiheiti: Ciliata mustela) er vanliga í fjøruni í taranum og sjáldan djúpri enn 20 m. Hon er vanliga um 25 cm long, men verður tó upp í 45 cm. 6 sløg av hornabrosmu eru undir Føroyum. Hornabrosmur eru langar og eitt sindur tjúkkar. Umframt finnuna á lippuni hava hornabrosmur horn á gronini, millum 2 til 4 horn. Tað eru hesi hornini, sum hava givið henni navnið.
Blettuta hornabrosma er størsta hornabrosman. Hon verður upp í 60 cm long, men tann størsta, sum er veidd undir Føroyum, var tó minni og var 45 cm long. Blettuta hornabrosman er eisini at finna í fjøruni og út á 130 m dýpi.
Kreta
thumb|300px|Kreta er størsta oyggin í Grikkalandi thumb|300px|Havnin í Agios Nikolaos thumb|300px|Frá fornminnisavninum í Iraklion, listarverk frá [[Knossos umleið ár 1550 á.Kr.]] Kreta (Grikskt mál:Κρήτη / Kriti) er ein oyggj í Grikkalandi. Hon er størsta oyggin og eisini tann fólkaríkasta oyggin í Grikkalandi, í 2011 búðu 621.340 fólk har. Kreta er 5. størsta oyggj í Miðjarhavinum. Kreta er eitt av 13 fyrisitingarligum økjum í Grikkalandi. Kreta var miðdepil fyri Minoiska mentan umleið 2700–1420 á.Kr., tað var tann fyrsta framkomna mentanin í Evropa, sum m.a. gjørdi tey fyrstu slottini í Evropa. Kreta liggur millum Egearahavið, sum er fyri norðan, og Libiska havið, sum er fyri sunnan. Kreta strekkir seg yvir 260 km frá vestara til eystara endan av oynni, hon er 60 km breið (suður/norður) á breiðasta staðnum og bert 12 km á tí smalasta staðnum, sum er tætt við Ierapetra. Kreta er 8.336 km2 til støddar, strandalinjan er 1.046 km. Kreta liggur umleið 160 km sunnanfyri grikska meginlandið.
Fjøll og dalar
Kreta hevur sera nógv og høg fjøll, ein fjallaryggur fer um alla oynna frá vestri til eystur, skapað av trimum bólkum av fjøllum:
Hesi fjøllini hava givið Kreta dalar, so sum Amari Dalurin, fruktagóða jørð sum t.d. Lasithi Víddirnar, Omalos og Nidha; holur, so sum Diktaion og Idaion (føðistaðið hjá tí forna grikska gudinum Zeus); og nakrar gjáir.
Mentan
Kreta hevur sína serligu dialekt, sum líkist frá málinum, sum verður tosað á fastlandinum, tey brúka serlig orð sum bert verða brúkt á Kreta, og úttalan er eisini serlig, t.d. hava tey nøkulunda sama ki (kji) ljóði, sum vit hava á føroyskum. Á Kreta hava tey eisini sítt egna slag av skaldskapi, yrkingar sum verð navndar Mantinades. Kreta er kent fyri sín serliga mantinades tónleik, har tey serliga brúka ljóðførini kretensisk lyra og laouto. Kretensarar hava eisini teirra egnu fólkadansir, mest kendur er Pentozali. Í nýggjari tíð hava rithøvundar av Kreta havt stóran týdning fyri grikskan skaldskap. Vikentios Kornaros, skrivaði eina episka romansu Erotokritos í 17. øld (Grikskt mál: Ερωτόκριτος), og í 20. øld gjørdist Nikos Kazantzakis ein sera kendur rithøvundur, hann hevur t.d. skrivað Zorba the Greek, sum seinni bleiv filmatiserað. Í renesansuni var Kreta heimstaður fyri tí kretensiska skúlanum fyri ikon málningalist, sum seinni ávirkaði El Greco og gjøgnum hann ávirkaði málningalist í Evropa.
Búskapur
Á Kreta eru mong oliventrø, og olivenolja er ein av størstu útflutningsvørunum. Víndrúvur verða nógv dyrkaðar. Tær verða heystaðar í september, tá vínið eisini verður gjørt. Norðurlond innflyta nógvar appilsinir av Kreta.
Vágseiði
thumb|200px|Brim á Vágseiði Vágseiði er vestanfyri Vág í Suðuroynni. Ofta er nógv brim har vesturi, men hóast tað, so hevur Vágseiði verði nógv brúkt sum lending fyri útróðrarbátar fyrr í tíðini. Um aldarskiftið um ár 1900 komu 2/3 av tí fiski, sum kom uppá land í Vági, av útróðri av Eiðinum. Bátarnir vórðu koyrdir á sjógv oman gjøgnum Kleivina.
Kleivin
Kleivin byrjar har sum Eiðisvegur endar í dag. Kleivin kann sigast at vera ein náttúrlig lending, tó eru betringar gjørdar við mannahond. Í 1890 gjørdi Dánjal við Misá eitt spæl at hála bátarnar upp við. Lunnar vóru festir í stórar steinar. Har er sprongt burturúr helluni og stoypt omaná helluna í 1929, og stokkar úr viði eru lagdir omaneftir, so tað er lættari at draga bátar oman og niðan.
Neystini á Vágeiði
Har stóðu fleiri neyst vesturi á Eiðinum, men tey blivu ikki eins nógv brúkt seinast í 20. øld, sum í 19. øld og tíðliga í 20. øld. Tey seinastu neystini á Eiðinum fórust í einum stormi 14. januar 1989. Tað var so nógv brim og uppgangur, at øll neystini skolaðu burtur. Fleiri av neystunum vóru nýliga umvæld. Allir bátarnir uttan ein vóru bjargaðir, báturin sum fórst brotnaði í tvey orsakað av einari gravkúgv, sum stóð við tað vestasta neystið. Gravkúgvin var tikin av stormi og brimi og datt yvir neyst og bát, so báturin brotnaði í tvey.
Nasisma
Nasisma er ein ideologi sum er bygd uppá trúgvina at onkrar rasur eru fundamentalt betri enn aðrar, mest vanligt sær man at nasista bólkar nýta militaristiska strategiðir til at spreiða teirra politisku hugsjón.
Eisini er vanligt at teir føra harðskap ímóti vanligum fólki, dómarun og politikkarum fyri at vinna sær vald yvir einum landið ella øki, hettar hevur við sær at tað sjálvdan er serliga stabilt og ikki megnar at vara leingi.
Nasistar hava ymisk symbolir teir taka til sín, oftani koma tey úr norrønum symbolikki, eisini er kenda merki hjá Hitler hakakrossurin sum hevur uppruna í buddismu, hinduismu og jainismu (annars hava fleiri støð í heiminum eisini líknandi symbolir)
thumb|Mynd av hakakrossinum sum var nýttur í nasista Týskland
307 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Áratíggju: 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr.
Árstal: 312 f.Kr. 311 f.Kr. 310 f.Kr. 309 f.Kr. 308 f.Kr. - 307 f.Kr. - 306 f.Kr. 305 f.Kr. 304 f.Kr. 303 f.Kr. 302 f.Kr.
306 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Áratíggju: 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr.
Árstal: 311 f.Kr. 310 f.Kr. 309 f.Kr. 308 f.Kr. 307 f.Kr. - 306 f.Kr. - 305 f.Kr. 304 f.Kr. 303 f.Kr. 302 f.Kr. 301 f.Kr.
Paschalis Terzis
200px|thumbnail|Pashalis Terzis syngur her saman við Helenu Paparizou Paschalis Terzis (grikskt mál: Πασχάλης Τερζής) er ein grikskur sangari. Hann varð føddur í Pylaia, sum er ein forstaður til Thessaloniki í økinum Norðurgrikkaland. Sum tannáringur fór hann at syngja saman við vinmonnum sínum. Eftir at hann flutti til Athen at búgva, fór hann at framføra sum backing sangari í vælumtóktum tónleikahøllum við kendum grikskum sangarum frá 1960'árunum, eitt nú Jenny Vanou.
Síðan 1980'árini, hevur Terzis tikið upp fleiri tónleikaútgávur, harav fleiri eru vælumtóktar enn í dag. Hann er enn ein populerur sangari, gevur út nýggjar fløgur, framførir á kendum tónleikastøðum í Athen og Thessaloniki, og luttekur í fleiri talk show'um.
Í 1994, 1995, 1996 samstarvaði hann við kenda sangskrivaran Phoebus.
Veturin 2006–2007, hevði Paschalis Terzis eina tónleikaskrá saman við Elena Paparizou og Nino Ksipolitas á Iera Odos. Dóttir hansara Gianna Terzi er eisini sangari.
Árnafjarðar kirkja
thumb|Árnafjarðar kirkja Árnafjarðar kirkja er kirkja í bygdini Árnafjørður á Borðoy. Hon varð vígd tann 10. oktober í 1937.
Hin langi og torføri vegurin til sóknarkirkjuna í Klaksvík var fremsta orsøkin til, at 46 árnfirðingar, í august 1932, sendu umsókn til løgtingið um studning til gerð av nýggjari kirkju. Kirkjukassanevndin vildi síggja tekningar og eina kostnaðarætlan, áðrenn játtan kundi gevast. Tí settu árnfirðingar seg í samband við H.C.W. Tórgarð, byggimeistara í Havn, og fingu til vega tekning og kostnaðarætlan. Í álitunum stendur, at kirkjan, ið skal stoypast upp av betong og klæðast innan við timbur, kemur at hava rúm til 100 føst situpláss umframt lofts- og kórpláss.
Í september 1933 góðtók nevndin ætlanina og heitti á árnfirðingar um at fara undir ávegisarbeiði, so sum at grava út og savna tilfar. Peningur kundu tó ikki latast tað árið, men árnfirðingar skuldu fáa tilsøgn um studning so skjótt, tingið hevði ráð til tess. Tá búðu bert 90 fólk í Árnafirði, og tí var eisini krav frá nevndini um, at kirkjan skuldi styttast við tveimum stólarekkjum, soleiðis at rúm varð fyri 80 fólkum.
Í góðveðrinum 10. oktober 1937 var kirkjan vígd. Nógv fólk var samlað og m.a. kom Smyril av Havnini við 50 gestum. Eftir middag var farið í skrúðgongu í kirkju. Føroya Próstur og amtmaðurin gingu á odda við prestum, løgtingsformanni og løgtingsmonnum og øðrum aftaná. Vígslutaluna helt J. Dahl, próstur.
308 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Árstal: 313 f.Kr. 312 f.Kr. 311 f.Kr. 310 f.Kr. 309 f.Kr. - 308 f.Kr. - 307 f.Kr. 306 f.Kr. 305 f.Kr. 304 f.Kr. 303 f.Kr.
Miðlahúsið
200px|thumbnail|Miðlahúsið í Vágsbotni sæst vinstrumegin Miðlahúsið í Vágsbotni er ein miðlafyritøka í Føroyum, sum veitir tíðindi umvegis tíðindablaðið Sosialurin, útvarpsrásina Rás2 og internettíðindaportalin in.fo. Afturat Sosialinum eru eisini onnur bløð, ið Miðlahúsið gevur út. Í 2004 gjørdi Sosialurin av at flyta alt virksemið heim í gomlu handilshølini hjá Valdemar Lutzen í Vágsbotni í Havn, sum stóðu klár tann 15. apríl í 2005, nevnd Miðlahúsið í Vágsbotni.
Føroyskar tónleikavirðislønir
Miðlahúsið skipaði fyri Planet Awards frá 2005 til 2012. Navnið hevði samband við planet.fo, sum var ein partur av portal.fo tíðindaportalinum, ið Miðlahúsið/Sosialurin veitti tíðindi til líka til Portalurin var seldur í 2013 og Miðlahúsið ikki longur var veitari av tíðindum, og tá bar ikki longur til hjá Miðlahúsinum at halda fram við Planet Awards. Í staðin varð ein nýggj tónleikavirðisløn sett á stovn, sum tríggir stórir aktørar stóðu saman um: Miðlahúsið, Kringvarp Føroya og Norðurlandahúsið. Øll hesi vóru samd um, at tað var brúk fyri einum slíkum tiltaki, ið heiðrar føroyskum tónleiki og føroyskum tónleikarum. Nýggja tónleikavirðislønin fekk enska heitið Faroese Music Awards, stytt FMA, á føroyskum er heitið Føroysku tónleikavirðislønirnar.
30. mai
30. mai er dagur 150 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 151 um skotár). Tað eru 215 dagar eftur av árinum.
Amerikanska Sámoa
Amerikanska Sámoa (sámoskt : Sāmoa Amelika ella Amerika Sāmoa, enskt: American Samoa) er eitt lítið amerikanskt oyggjaland í Kyrrahavinum. Oyggjabólkurin er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Sámoaoyggjarnar í Polynesia. Amerikanska Sámoa er eystasta oyggin í oyggjabólkinum. Lýðveldið Sámoa liggur eisini í oyggjabólkinum. Amerikanska Sámoa er umleið miðskeiðis millum Hawaii og New Zealand. Oyggjarnar eru partur av USA og liggja 900 km norðanfyri Tonga, 100 km eystanfyri Lýðveldið Sámoa og 500 km sunnan fyri Tokelau.
Amerikanska Sámoa er partur av USA, og fólkið, har býr, er sostatt amerikanar. Oyggjarnar hava sítt egna ting og guvernør; teir hava eitt ting, sum smíðar lógir, og ger egna fíggjarlóg. Men uttanríkismál verða umsitin í District of Columbia. Oyggjabúgvar senda umboð til tjóðartingið í Washington DC. Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari (USD). Almenn mál eru enskt og sámoskt, sum er eitt polynesiskt mál.
Búskapur
Á Amerikanska Sámoa er fiskivinnan høvuðsvinnan; í dag er Amerikanska Sámoa tann mest framkomni parturin av Sámoaoyggjum, fyrst og fremst vegna fiskivinnuna. Búskaparliga er Amerikanska Sámoa tættt knýtt at Sambansríkinum Amerika og fær meginpartin av inntøkum sínum haðan. Hetta hevur við sær, at húskorini eru ímillum tey bestu í Osiania. Hóast Sámoa hevur heimild til at krevja inn skatt og ongar fíggjarligar skyldur hevur USA bundið seg til framhaldandi at veita Sámoa neyðuga fíggjarliga hjálp. Ferðavinnan er eisini gomul, men hendan tók rættuligt dik á seg, tá ið tann sokallaða charterflúgvingin byrjaði í 1960-árinum.
Landafrøði
thumb|right|250px|[[Pago Pago er kendur fyri at vera býurin, har tað regnar einamest í øllum heiminum. ]] Oyggjarnar liggja í Polynesia í Kyrrahavinum, einar 100 km eystur úr Lýðveldinum Sámoa og eru partur av Sámoaoyggjunum. Pago Pago er høvuðsstaðurin í oyggjunum og liggur á oynni Tutuila, sum er tann størsta oyggin. Á Amerikanska Sámoa, sum er 199 ferkilometrar til støddar, búgva 54 517 fólk og á Tutuila (142 ferkilometrar) 50 000, so fólkatættleikin er høgur. Á Tutuila er fólkatættleikin uml. 400 fólk fyri hvønn km², og í t.d. Streymoynna uml. 60 fólk fyri hvønn km². Amerikanska Sámoa (199 ferkilometrar) er nakað størri enn Vágar, sum er 177 km². Tað vil siga, at Føroyar eru 7 ferðir størri enn Amerikanskt Sámoa. Sjey oyggjar eru í landinum. Oyggjabólkurin hevur fleiri befólkaðar og óbefólkaðar oyggjar; tær størstu av Amerikonsku Sámoaoyggjunum eru Tutuila, Aunu'u, Ofu, Olosega og Ta’u. Av teimum er oyggin Tutuila størsti parturin og har tað búgva flest fólk; 95 prosent av fólkatalinum í 2014 búgva á Tutuila. Motu O Manu (Rose Atoll) er einasta oyggj í Amerikanskum Sámoa, har ongi fólk búgva.
Oyggjabólkurin er av vulkanskum uppruna. Hjálandið hevur eitt sera tropiskt veðurlag við miðalhita ið liggur á umleið 29 °C alt árið, og sum minnir nógv um veðurlagið á Hawaiioyggjunum. Kaldasta tíðin er frá november til apríl, og hetta tíðarskeiði verða oyggjarnar onkuntíð raktar av tropiskum ódnum. Á oyggjunum eru fleiri høg eldfjøll, men nú er bara eitt, sum ger um seg. Mesta regnið er frá januar til mars.
Sørvágur
Sørvágur er ein bygd í Vágum, hon er inni á botni á Sørvágsfirði. Bygdin er í seinnu tíðini vaksin skjótt, og er nú millum tær størstu í oyggjunum. Har er bæði veðurgott og kyrt, og tað má sigast at vera heldur góð skipahavn. Fiskipláss er tað av teimum bestu. Innast á fjørðinum er ein avbera stórur sandur.
Á sunnara síðu á Sørvágsfirði er Selvík, har var fyrst í seinastu øld hvalaveiðistøð.
Søga
left|thumb|Sørvágur - FO 510 - [[Postverk Føroya, 2005]] Í tveimum av bygdunum í Vágum hava útgrevstrar víst, at bygdirnar helst stava heilt afturi frá landnáminum. Bæði í Sandavági og í Sørvági eru toftir funnar av so gamlari búseting, at búsetingin verður hildin at vera minst 1000 ára gomul.
Forna búsetingin
Í fimmtiárunum, tá grivið varð út fyri nýggjum skúla í Sørvági, komu menn fram á hesa gomlu búseting. Dygst undir, har gamla fimleikahøllin varð bygd, vórðu leivdirnar av búseting funnar. Fornfrøðingar komu vestur og gróvu økið út og máldu, teknaðu og kortløgdu garðin. Fyri fleiri árum síðan varð forn búseting aftur funnin í kirkjugarðinum í Sørvági. Henda búseting er ikki kannað enn og tí verður heldur ikki grivið í hesum partinum av kirkjugarðinum. Henda búseting er við Hanusará eins og tann fyrra. Vit kunnu sostatt staðfesta, at fyrsta búseting í Sørvági hevur verið uttanfyri Kirkjuá, niðan við Hanusará. Seinni, helst einaferð millum 1200 og 1400, er so tað hent, at bygdin er flutt millum Kirkjuá og Stórá at vera. Í 1600-talinum vita vit rættuliga vist, at eingin búseting var uttanfyri Kirkjuá, so tá er bygdin flutt.
Teir tríggir hagarnir
Tá fyrstu kendu skrivligu keldurnar taka við í 1584, nevniliga jarðarbøkurnar, eru bert tríggir garðar í bygdini. Bøndurnir, ið eru nevndir við navni eru: Philipus Gregersen, Niels Andersen og Thommes Nielsen. Hesir báðir seinastu eru hildnir at vera feðgar. Ein uppsitari er til hvønn hagan í bygdini, Suðrtriðing, Norðurtriðing og Úttriðing. Hesi haganøvn eru sera gomul og síggja vit tey stundum í tingbókunum frá fyrst í 1600 árunum og fram. Og tey eru helst eldri enn tað. Tað sýnist sum at bygdin er vaksin rættuliga nógv seinast í 1500-talinum, tí fyrst í 1600-talinum eru tey trý festini býtt sundur í átta festi. Sama uppbýtið av jørðini er líka fyrst í 1800-talinum, men hagarnir eru framvegis tríggir í tali. thumb|Sørvágur
Aðalsjørðin og kongsjørðin
Aðalsættin Benkenstock í Noregi átti, helst frá byrjan í 1400-talinum og til 1660-árini, alla jørðina í Sørvági, allar 48 merkurnar. Um 1665 seldu tey sína jørð í Sørvági til ein dana, nevndur Severin Fohrman, hesin varð av føroyingum róptur Servin. Servin byrjaði longu í 1667 at selja jørðina aftur til føroyingar. Eftir hetta er meginparturin av jørðini í Sørvági ognarjørð. At ein eigari var til jørðina, og at hann ikki var føroyingur ger helst, at nærum eingin kongsjørð er í bygdini. Tann eina hálvmørkin, ið er kongs í Sørvági vita vit stavar frá 1729, tá ein maður nevndur Sunnivu Jógvan rýmdi av landinum uttan loyvi. Hansara jørð fór tá undir kong. thumb|Stoffabrekkan í Sørvági.
Fólkavøksturin
Við jarðarbókini sum keldu kunnu vit ætlað, at fólkatalið í Sørvági í 1600-talinum ikki hevur verið stórt meira enn eini fimti fólk. Og tað er vaksi seint, tí í fyrstu veruligu fólkateljingini, ið er til skjals frá 1801, búgva í Sørvági bert 86 fólk, gott fimti ár seinni í 1855 búgva 163 fólk í Sørvági. Stóra boomið í fólkatalinum í Sørvági kemur eftir 1856 við fríhandlinum og nógv økta útróðrinum, ið harav stóðst. So fyri Sørvág hevði henda lóg sera stóra ávirkan, má sigast. Í dag búgva út við 1000 fólk í Sørvági og lítla bygdin, ið stóð millum áirnar báðar Kirkjuá og Stórá fyri gott hundrað árum síðan er langt síðan farin upp um allar áarbakkar, og breiðir seg nú langt suður um og vestur um gamla bøin og út í tað, sum fyri bert fáum árum síðan var hagi.
Føroya fyrsta flakavirki
Fyrsta flakavirki í Føroyum sá dagsins ljós í Sørvági í 1953, og var tað tann framfýsni Dánjal Niclasen, stjóri í pf. N. Niclasen, sum læt hetta gera. Fyrstu árini varð skorið við hond, men í 1962 fekk flakavirkið í Sørvági ta fyrstu flakamaskinuna í landinum. Í 1993 var givið við flakavinnuni í Sørvági – seinni er virkið bygt um til at virka alilaks. Saltfiskavirkið, ið upprunaliga hoyrdi til flakavirkið, hevur mesta partin av tíðini framleitt saltfisk undir skiftandi eigarum.
Kirkjan
thumb|Sørvágs kirkja Kirkjan í Sørvági er bygd í 1886, men kirkjur vóru undan henni, tann fyrsta stavar helst frá siðaskiftinum um 1583. Áðrenn siðaskifti sigst at eingin kirkja var men eitt bønhús og passar hetta helst, tá hugsa verður um lága fólkatalið, ið var tá. Bønhúsið stóð har koyrivegur nú er niðan gjøgnum bygdina, áleið har Útistova stóð, og niðanfyri bønhúsið var gravstað. Í 1920-unum, tá ein renna varð grivin oman gjøgnum bygdina, varð komi fram á henda gravstað.
Skúlin
thumb|Sørvágs Skúli Frá u.l. 1832 var skúli hildin í Sørvági, men fyrstu mongu árini mátti skúlin halda til í leigaðum hølum. Frá 1854 til 1880 var eingin skúlagongd men bert heimaundirvísing. Í 1880 verður aftur lærari settur og helt hann skúla í leigaðari stovu í húsunum "hjá Stoffa" rópt. Fyrsti skúlin í Sørvági varð bygdur í 1887. Í 1957 var eldri parturin av núverandi skúla bygdur, gamla fimleikahøllin er frá 1959 og sunnasti parturin av eldra skúlanum varð bygdur í 1961. Nýggi parturin av skúlanum, tann niðari, og nýggja fimleikahøllin, vórðu bygd í 1989. Gamli svimjihylur við Bonursahyl varð bygdur summarið 1930 til svimjiundirvísing. Innandura svimjihylurin varð bygdur í 1974, beint við skúlan og varð tann gamli tá niðurlagdur. thumb|Sørvágur
Listi yvir forsetar Russlands
Listi yvir forsetar Russlands er ein listi yvir forsetar (russiskt mál: Президент России) og statsleiðarar við líknandi embætum í Russlandi síðan 1917.
Formenn av tí Russiska SFSR (1917-1991)
thumb|Flaggið hjá tí Russiska SFSR Í tíðarskeiðnum 25. oktober – 9. november 1917 brúktu kommunistarnir skiftivís tvey ymisk heiti, fyri tað sum við tíðini nevndist «tann ovasta sovjettin»:
Forsetar hjá Tí russisku føderasjónini (1991–)
thumb|150px|Embætisketan hjá forsetanum thumb|150px|Flaggið hjá forsetanum Russiskt: Президент Российской Федерации (Prezident Rossijskoj Federatsii)
a Í tíðarskeiðnum 10. juli 1991 – 25. desember 1991 var Jeltsin forseti fyri Russiska sosialistiska føderativa sovjetlýðveldið Sovjetsamveldið.
Hvítingur
thumb|right|220px Hvítingur (frøðiheiti: Merlangius merlangus) er mest á sjálvum landgrunninum. Hann gýtir eini 150.000­-1.000.000 rogn­korn. Fyrstu tíðina eru larvurnar nær botninum, men seinni fara tær longri upp í sjógvin. Hvítingur etur krabbadýr og fisk, eitt nú nebbasild, hvítingsbróður og sild. Hann hevur langan kjaft og fleiri tanngarðar við spískum tonnum, sum eru góðar at halda einum fiski, ið ger um seg. Hvítingur verður um 20 ára gamal.
Súsanna Helena Patursson
thumb|Súsanna Helena Patursson 1889. Súsanna Helena Patursson livdi frá 27. august 1864 til 15. desember 1916. Hon er fødd í Kirkjubø og foreldur hennara vóru kongsbóndi Poul Peder Pedersen (Páll Patursson) (1836-1893) og Ellen Cathrine Djonesen (Elin Dalsgarð) (1840-uml. 1866). Helana var fyrsta føroyska kvinnan, sum er kend fyri at stríðast fyri rættindum hjá kvinnum og at arbeiða fyri javnstøðu millum kynini. Hon skrivaði fyrsta sjónleikin á føroyskum máli og útgav fyrsta føroyska blað fyri kvinnur, skrivað á føroyskum. Blaðið nevndist Oyggjarnar. Meðan hon búði í Keypmannahavn bar hon so í bandi, at føroyskar kvinnur eisini kundu gerast limir í Føroyingafelagnum í Keypmannahavn, hetta hendi í 1896. Hon var systir Jóannes Patursson og Sverra Patursson. Hon var ógift og átti ongi børn.
Helenu Patursson til minnis
HELENA PATURSSON
Hon ynskti sær sól og summar; tó aldri ta eydnu fann. Sóttin hom tærdi livsins rót, og langliga stundin rann.
Hon vildi fegin hjálpa og benda á beina leið - men fólkið svav og tað svevur enn, og verkið eydnaðist ei.
Nú ynskti hon bert at sova, brotin á legu hon lá. - Og deyðin, hann kom á vinarhátt, streyk henni um eygnabrá. -
Og nú er tað hvíld friður. - Vár móðir í mold teg fjól. Gleði teg Harrin á evstu stund, hann gevi summar og sól
Útgivið
thumb|Vikublaðið Oyggjarnar nr. 1 frá [[18. apríl 1905]]
Útvortis ávísing
Dansk Kvindebiografisk Leksikon
Elena Paparizou
thumb|2021 Eleni "Elena" Paparizou (grikskt mál: Έλενα Παπαρίζου) (fødd 31. januar 1982 í Göteborg), í øðrum londum enn Grikkalandi best kend sum Helena Paparizou, er ein svensk-griksk songkvinna. Hon er uppvaksin í Svøríki, men hevur griksk foreldur. Hon syngur á grikskum og enskum. Í 2005 vann hon sangkappingina Eurovision Song Contest fyri Grikkaland.
Newtonstigin
Newtonstigin er ein gamal hitastigi, nevndur eftir navnframa enska vísindamanninum Isaac Newton, sum kom við honum í 1701. Eftir hesum stiganum frystir vatn við 0 stig og kókar við 33 stig, so at:
TN = 33⁄100 TC  og   TC = 100⁄33 TN.
Tilfeingi
Tilfeingi er nátturligt ríkidømi, tað vil siga tilfar man finnur í jørðini T.d kol, jarn, gull og sink, tó fevnir tað eisini um onnur ting í eru úr náttúruni og hava virði, sum fiskur, træ, seyður ella vatn.
Claudio Monteverdi
Claudio Giovanni Antonio Monteverdi (doyptur 15. mai 1567 í Cremona, deyður 29. november 1643 í Venesia) var italskur tónasmiður, strúkari, sangari og prestur. Hann var tann fyrsti, sum av álvara byrjaði at skriva operur.
Ísland á Summar-OL 2000
Ísland luttók á Olympisku leikunum, sum vóru í Sydney, Avstralia, í døgunum 15. september til 1. oktober 2000. Í alt vóru tað 18 ítróttafólk úr Íslandi í 5 ítróttagreinum á Summar-OL 2000.
Akrar
Í 1955 búðu 73 fólk í bygdini. Í 1970-árunum fór bygdin at minka, og í 2015 búðu 19 fólk har.
Um navnið
Skriftformurin Akrar, sum higartil hevur verið vanligur, setur navnið í samband við kornvelting. Tey sakligu viðurskiftini á staðnum tala ímóti hesari tolking. Navnið gongur óivað aftur til eitt gamalt norrønt hvørkikynsorð øgr ’lítil vík’, í hvørjumfalli fleirtali øgrum, í hvørsfalli agra. Av hesum formum er formurin Agrar runnin sum sekunderur hvørfalsformur (og hevur skift til kvennkyn).
Søga
Fyrsti maður, ið setti búgv á Økrum, var úr Sumba. Hetta var í 1818. Seinri fluttu onnur til bygdina. Kendasti maður á Økrum er Poul Johannes Midjord (1823-1908), ið var táttayrkjari. Hann giftist við dóttur nesbóndans hinu megin fjørðin, men tað var ikki við bóndans vilja, og sagt verður, at Poul Johannes fór eftir unnustu síni á nátt og flutti hana yvir um fjørð, uttan at foreldrini vistu av. Kendasti táttur hansara er eisini Nesbóndatátturin, har hann ger gjøldur burtur úr verfaðirinum.
Ein annar kendur maður av Økrum er politikarin Jacob Vestergaard, ið var fiskimálaráðharri Føroya undir fyrru og seinnu stjórn Kaj Leo Holm Johannesen, m.a. í tíðini, tá ið ES setti handilsforðingar (boykot) í verk ímóti Føroyum orsakað av trætuni um silda- og makrelkvotuna. Jacob Vestergaard stóð tó fastur við sína áskoðan og vann ósemjuna, ið endaði við, at ES noyddist at slaka og ganga við til, at Føroyar fekk størri kvotu, enn ES upprunaliga hevði ætlað.
Bíggjar kirkja
thumb|Bíggjar Kirkja Bíggjar kirkja er kirkja í bygdini Bøur í Vágum. Hon er vígd tann 16. oktober 1865.
Stutt eftir hálvan mai í 1865 fóru menn í holt við at byggja nýggju kirkjuna í Bø.
Jens Christian Heinesen úr Sørvági var valgdur at standa fyri arbeiðinum. Afturat sær hevði hann átta aðrar timburmenn, sum hjálptu honum at smíða og gera ymiskt annað fyrifallandi arbeiði. Hesir menn vóru úr Gásadali, Bø, Sørvági og Miðvági.
Hildið verður, at kirkjan er bygd á ta gomlu kirkjugrundina, og vert er at geva gætur, at tað var ein munur uppá tríggjar alin millum ta gomlu og ta nýggju kirkjuna. Líkt kundi verið til, at teir hava skoytt upp í báðar endar, tí tað tykist sum nýggj laðing er í báðum endum. Men á mannamunni verður hildið, at kirkjan varð longd vestureftir. thumb|Inni í Bíggjar Kirkju. Kirkjan er 18 alin til longdar, 11 alin breið (11.5m x 7m).
Altartalvan varð umvæld í 1939, av Mikkjal Dánjalson á Ryggi, sum tá sat í kirkjuráðnum í Bø. Afturat sær hevði hann Aage Heinesen til hjálpar.
Uppi yvir altartalvuni hongur ein málningur av Jesusi á krossinum, sum Heini í Búri hevur givið kirkjuni. Hildið verður, at tað er Carl Carlsen, listamálari, ið hevur málað málningin í 1892.
Doypifunturin er dreyaður úr viði og hevur doypifat úr messing.
Kekkia
Ídnaðurin í Kekkia er tann framkomnasti í teimum fýra londunum í hjartanum í Miðevropa. Búskapurin er nútímansgjørdur og lívskorini rættiliga góð. Frá 1918 til 1993 vóru Kekkia og Slovakia eitt samveldisríki, nevnt Kekkoslovakia. Í 1950-árunum kom landið undir sovjetiskt eftirlit. Tá ið kommunistastyrið í samveldisríkinum fall, gjørdi fólkið av, at ríkið varð býtt í tvey - Kekkia og Slovakia. Stórur partur av landinum er háslætti, girdur av rættiliga høgum fjøllum. Kekkar eru tjóðskaparsinnað fólk.
Ikki langt frá søguliga býarkjarnanum í Prag, sum er ein av vakrastu høvuðusstøðum í Evropa, hevur blómandi handilslív tikið seg upp. Mong koma til Prag, bæði at síggja vakra býin og í handilsørindum. Men sum so nógvastaðni í Miðevropa er luftdálking álvarsligur trupulleiki. Dálkingin stendst mest av verksmiðjunum í stóru ídnaðarøkjunum í býunum uttan um hann.
Jarðarviðurskiftini í Kekkia eru nógv øðrvísi enn í Póllandi. Jørðin er løgd saman í stórgarðar, ið eru landsjørð, ella í felagsgarðar, ið eru óðal. Men sum í Póllandi hevur skiftið frá miðstyrdum kommunistabúskapi til marknaðarbúskap verið trupul tíð hjá bóndunum, tí at teir hava ikki verið vanir við opnan marknaðarbúskap. Úrtøkan er stór á kekkisku gørðunum, og teir fáa mest korn burturúr í øllum Miðevropa. Sum í grannalondunum verður mesta kornið brúkt til fóður, tí at bøndurnir hava lagt seg mest eftir at halda sláturneyt og mjólkneyt.
Sjónleikarlistin er hátt í metum í hesum londum og hevur røtur eini 800 ár aftur í tíðina; tí var tað ikki annað enn sambærligt, at fyrsti forsetin í Kekkia, Vaclav Havel, er gitin sjónleikahøvundi. Kekkia hevur eisini átt mong mæt listafólk í øðrum listagreinum, serliga tónleiki, bókmentum og filmi.
Í øldir hevur góði sandurin, ið er í Böhmen í Suðurkekkia, verið nýttur sum ráevni í glasgerð. Í miðøld varð glashandverk úr Böhmen hámett fyri sínar framúr vøkru glasmálningar. Böhmiskt glas er gitið fyri dygd og vakurleika og verður framvegis gjørt nú á døgum.
Søga
Frá 1918 til 1993 vóru Kekkia og Slovakia eitt samveldisríki, nevnt Kekkoslovakia. Í 1950-árunum kom landið undir sovjetiskt eftirlit. Tá ið kommunistastýrið í samveldisríkinum fall, gjørdi fólkið av, at ríkið varð býtt í tvey - Kekkia og Slovakia.
Rólant Højsted
Rólant Højsted (føddur 12. juni 1958) úr Funningi er ein føroyskur skipsførari og havnastjóri. Rólant fór til skips 14 ára gamal. Hann er útbúgvin skipsførari og hevur siglt í mong ár sum skipari í føroyska og danska handilsflotanum. Hansara dagliga yrki í dag er í Fuglafirði har hann er havnastjóri.
Skøta
thumb|right|220px Skøtur (frøðiheiti: Dipturus batis) eru nær í ætt við háv, tí bæði eru bróskfiskar. Skøtur eru flatar, hava spíska gron og ein langan hala, sum er settur við píkum. Undir Føroyum eru skøtur bara í sjónum, men aðrastaðni eru nøkur sløg bæði í feskum vatni og í ósum. Naglaskøta verður 120 cm long. Hon er rættiliga sprøklut. Oman eftir bakinum og á halanum hevur hon stórar píkar. Píkarnir eru ikki eitrandi, men kunnu tó stinga og skaða.
Í Føroyum er skøta ikki vanligur matur.
1711
1711 (MDCCXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Toni Morrison
200px|thumb|Toni Morrison (1998)
Toni Morrison (fødd sum Chloe Ardelia Wofford 18. februar 1931 í Lorain, Ohio, deyð 5. august 2019 í Bronx, New York) var ein amerikanskur kvinnuligur rithøvundur. Skaldsøga hennara Beloved vann Pulitzer-virðislønina í 1988. Sum fyrsta amerikanska kvinna fekk hon Nobelvirðislønina í bókmentum Í 1993.
Suðuroyar Sparikassi
200px|thumbnail|Petursplássið við Suðuroyar Sparikassa í Vági, tað læt upp 21. juni 2012. Standmyndin er av Petur Dahl, sum var við til at stovna Suðuroyar Sparikassa í 1943, hann var stjóri har 1944-1980. Kirkjukórið Ljómur syngur. Suðuroyar Sparikassi er ein banki við høvuðssæti í Vági í Suðuroynni. Suðuroyar Sparikassi er minsti peningastovnur í Føroyum. Suðuroyar Sparikassi hevur í dag tvær deildir: 1 í Vági (høvuðssæti) og 1 í Tórshavn. 17 ársverk vóru í sparikassanum í 2011. Fíggjarjavnin hjá Suðuroyar Sparikassa var 700 mió. kr. við ársenda 2011, harav útlán vóru fyri 478 mió.kr. Søren L. Bruhn er stjóri í Suðuroyar Sparikassa.
Søgan
Nógvu fyrstu árini var bara deild í Vági, men í 1985 var opnað deild í Porkeri, í 1998 í Tórshavn og í 2006 á Tvøroyri. Deildirnar í Porkeri og Tvøroyri eru tó seinni latnar aftur, so at í dag eru bara deildir í Vági og Tórshavn.
Fram til 2006 var Suðuroyar Sparikassi skipaður sum ein sparikassi, men síðani 2006 hevur hann verið skipaður sum banki ístaðin.