cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Raul Mesnier du Ponsard
Hann bygdi nógvar elevatorar og "brekkusporvognar" (portugisiskt: funiculares), sum eru sporvognar, ið koyra oman/niðan eina bratta brekku, sum til dømis í Lisboa. Vognarnir eru bygdir "á skák" til ta hallið, sum er á brekkuni, og kunnu altso ikki koyra á beinum strekkjum.
1657
1657 (MDCLVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Sorinskrivarar í Føroyum
Sorinskrivarin í Føroyum er dómari. Sorinskrivarin er heitið á embætinum og á danska stovninum við sama navni. Stovnurin verður eisini róptur Føroya Rættur. Orðið Sorinskrivari kemur av donsku orðunum Svoren skriver. Sorinskrivarin er í bygningi á C. Pløyensgøtu 1 í Tórshavn. Tað hava verið nógvir sorinskrivarir í Føroyum gjøgnum tíðurnar, sí yvirlitið niðanfyri:
20-árini f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. - 1. øld f.Kr. - 1. øld
Áratíggju: 70-árini f.Kr. 60-árini f.Kr. 50-árini f.Kr. 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. - 20-árini f.Kr. - 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. 0-árini 10-árini 20-árini
Ár: 29 f.Kr. 28 f.Kr. 27 f.Kr. 26 f.Kr. 25 f.Kr. 24 f.Kr. 23 f.Kr. 22 f.Kr. 21 f.Kr. 20 f.Kr.
Landslæknin
Landslæknin er ein danskur stovnur í Havn. Verandi landslækni er Høgni Debes Joensen, sum hevur verið landslækni síðan desember 1979. Áðrenn tað var pápi Høgna landslækni, tað var Hanus Debes Joensen, sum var landslækni í 30 ár frá 1949 til 1979. Áðrenn tað varð stovnurin og embætisheitið nevnt Amtslæknin. Landslæknin hoyrir undir Indenrigs- og Sundhedsministeriet, fakliga hoyrir Landslæknin undir danska Heilsustýrið (Sundhedsstyrelsen). Landslæknin er ein embætislæknastovnur. Landslæknin førir eftirlit við autoriseraðum heilsustarvsfólkum í Føroyum. Landslæknin virkar eisini sum ráðgevi hjá føroyskum og donskum myndugleikum um heilsu viðurskifti í Føroyum. Tá deyðsvanlukkur henda í Føroyum, er tað landslæknin, sum hjálpir løgregluni við at gera rættarliga líkskoðan, fyri at staðfesta deyðsorsøkina. Landslæknin førir ymisk heilsuhagtøl, sum verða almannkunngjørd í árligu ársfrágreiðingini.
Heilsulýsing Landslæknans - Sundhedsberetning for Færøerne
Einaferð um árið, oftast um heystið, gevur Landslæknin út eina ársfrágreiðing, eina heilsulýsing, sum lýsir heilsustøðuna hjá føroyingum og føroyska heilsuverkið. Heilsulýsingin var tey fyrstu mongu árini skrivað á donskum og bar heitið Sundhedsberetning for Færøerne (fyrr: Medicinalberetning for Færøerne), men í 2011 kom heilsulýsingin út á føroyskum. Í ársfrágreiðingini eru heilsuhagtøl av ymiskum slag, t.d. um deyðsorsøkir hjá føroyingum, um smittandi sjúkur í Føroyum, burðarhagtøl, hagtøl um deyðsvanlukkur, um talið á fosturtøkum í Føroyum og mangt annað.
Landslæknahúsið
Stovnurin heldur til í Landslæknahúsinum á Sigmundargøtu í Havn. Fyrr var bygningurin eisini embætisbústaður hjá landslæknanum og húskið hansara, men nú eru aðrir føroyskir stovnar eisini har og húsið verður ikki brúkt til bústað longur. Ein føroyskur stovnur sum heldur til í húsinum er Deildin fyri Arbeiðs- og Almannaheilsu við Pál Weihe, lækna og granskara og fleiri øðrum skrivstovufólkum og granskarum.
Moshchena
Moshchena (ukrainskt: Мощена) er ein bygd í Ukraina. Moshchena hevur 581 íbúgvar (2010) og varð stovnað í ár 1543.
15. januar
15. januar er dagur 15 í árinum í gregorianska kalendaranum. 350 dagar eru eftir av árinum (351 dagar um skotár er).
Gustave Eiffel
Áðrenn hann stóð fyri at byggja Eiffeltornið, hevði hann verið leiðari av byggingini av eini tokbrúgv í Útsynningsfraklandi, og síðani stovnaði hann eitt virki við spesiali innan jarnkonstruktiónir, sum var nakað lutfalsliga nýtt tá í tíðini. Hann var við at gera nógvar stórfingnar konstruktiónir, millum annað bygdi hann í portugisiska býnum Porto eina viadukt yvir ánna Douro, Garabit-viaduktina, Pest-tokstøðina í Ungarn, eitt observatorium í Nice og stálkonstruktiónina innan í Frælsisgudinnuni í New York.
Í 1887 skrivaði hann undir sáttmála um at byggja slúsurnar í Panamaveitini, men tann verkætlanin gekk ikki sum ætlað.
Aftan á Panamagøluna tók Gustave Eiffel seg aftur og starvaðist sum granskari innan veðurfrøði, radiotelegrafi og aerodynamikk.
Sporting CP
Sporting Clube de Portugal er portúgalskt knattspyrnufélag. Það var stofnað árið 1906 af José Alvalade og spilar leiki þess á Estádio José Alvalade, til heiðurs stofnanda.
Nairobi
Nairobi Nairobi er verdens værste by i afrika er høvuðsstaðurin og størsti býur í Kenja. Býurin er m.a. kendur fyri Nairobi National Park, ið er eitt fríðøkið fyri vill djór, mitt inni í býnum. Býurin og økið kring býin eru Región Nairobi (Nairobi County, hvørs guvernørur er Evans Kidero. Býurin hevur gott 3 milliónir íbúgvar og liggur 1700 metrar yvir havinum. Býurin varð stovnaður í 1899 í sambandi við byggingina av jarnbreytini millum strandabýin Mombasa og landið Uganda. Í 1907 gjørdist Nairobi høvuðsstaður í Bretska Eysturafrika, og í 1963, tá ið Kenja gjørdist sjálvstøðug tjóð, gjørdist býurin høvuðsstaður í Kenja.
Landafrøði og veðurlag
Fyrisitingarliga økið á býnum fevnir um nærum 700 km². Býurin liggur umleið 1 700 metrar yvir havinum.
Nairobi liggur millum býirnir Kampala og Mombasa. Hann liggur nærindis tí Eysturafrikanska Rivudalinum (Great Rift Valley) og minni jarðskjálvtar henda av og á. Ngong Hills liggur móti vestri, Mount Kenya móti norði og Kilimanjaro í ein landssynning. Nairobiáin og hjááir renna gjøgnum landslutin. Parkir í býun eru m.a. Uhuruparkin, Central Park og Nairobi Arboretum.
Hæddarmunurin á umleið 1 700 metrar yvir havinum gevur Nairobi eitt lýtt veðurlag. Kvøldini kunnu gerast kølig, men aldri køld.
60 f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr. – 1. øld
Áratíggju: 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr. - 60-árini f.Kr. - 50-árini f.Kr. 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr.
30-árini f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. - 1. øld f.Kr. - 1. øld
Áratíggju: 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr. 60-árini f.Kr. 50-árini f.Kr. 40-árini f.Kr. - 30-árini f.Kr. - 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. 0-árini 10-árini
Ár: 39 f.Kr. 38 f.Kr. 37 f.Kr. 36 f.Kr. 35 f.Kr. 34 f.Kr. 33 f.Kr. 32 f.Kr. 31 f.Kr. 30 f.Kr.
Amalienborg
thumb|right|230px|Amalienborg Slot er í Keypmannahavn og varð liðugt í 1760. Amalienborg liggur í Keypmannahavn. Tað varð bygt í 1750-árunum. Amalienborg er uppkallað eftir slottinum Sophie Amalienborg, sum kona Fríðrik 3., Sophie Amalie drotning, læt byggja. Slottið brann í grund í 1689. Í 1794 flutti danska kongshúskið inn á Amalienborg. Amalienborg er býtt sundur í fýra stórmanshús. Við slottið ber til at síggja lívverjudeildina, sum ansar kongsfamiljuni. Arkitekturin, sum teknaði Amalienborg, æt Nicolai Eigtved. Christiansborg var kongsslott áðrenn Amalienborg.
16. januar
16. januar er dagur 16 í árinum í gregorianska kalendaranum. 349 dagar eru eftir av árinum (350 dagar um skotár er).
Paris-Nice 2017
Paris-Nice 2017 var tann 75. útgávan av súkklukappingini Paris-Nice. Tann franska teinakappingin var tann sætta í UCI-World Tour-kalendaranum í 2017 og varð hildin millum 5. og 12. mars 2017. Kolumbiarin Sergio Henao vann samlaðu kappingina.
Hvalastøðin á Gjánoyri
Hvalastøðin á Gjánoyri var tann fyrsta av 7 hvalastøðum í Føroyum. Tað vóru norðmenn, sum bygdu hvalastøðina við tí navnframa Grøn á odda í 1894. Gjánoyri liggur stutt sunnanfyri Langasand. Nógv virksemi var her í eitt tíðarskeið fram til 1925, tá hon læt aftur. Í dag sæst nær um ongin farleið frá hesi áhugaverdu tíðini í føroyskari vinnulívssøgu. Tá hvalaveiðan minkaði aftaná 1. heimsbardaga, vóru bygningar og útgerð tikin niður eftir at støðin læt aftur, og oyran fekk óspiltu náttúruna aftur.
Pæturskirkjan
thumb|right|250px|Pæturskirkjan stendur í [[Vatikanið|Vatikanríkinum í Róm og er heimsins størsta kirkja.]] Péturskirkjan (latín: Basilica Sancti Petri) er dómkirkja pávans í Vatikanríkinum í Róm. Pæturskirkjan er heimsins størsta kirkja. Hon hevur skap sum krossur og er 212 metrar long og 133 metrar høg. Hválvið á Pæturskirkju er stívliga 120 m uppi yvir kirkjugólvinum. Hon varð vígd í 1626. Í 150 ár stóð vakra Pæturskirkjan í gerð. 10 ymsir byggilistafrøðingar vóru uppií, áðrenn liðugt var. Bramante var fyrstur, Michelangelo teknaði tað stórfingna hválvið, og byggilistamaðurin og myndahøggarin Bernini myndaði kirkjuna innan og stásiliga torgið uttanfyri. Í Pæturskirkju eru vøkur listaverk m.a. marmarastandmyndir og brotamyndir á vegginum.
Ålesund
250px|thumb|Ålesund í [[Møre og Romsdal fylki|Møre og Romsdal.]]
Ålesund er ein býur og kommuna í Møre og Romsdal í Noregi.
Ålesund hevur 45 033 íbúgvar (2013) og er soleiðis tann størsta kommunan í Møre og Romsdal.
40-árini f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. - 1. øld f.Kr. - 1. øld
Ár: 49 f.Kr. 48 f.Kr. 47 f.Kr. 46 f.Kr. 45 f.Kr. 44 f.Kr. 43 f.Kr. 42 f.Kr. 41 f.Kr. 40 f.Kr.
Nikolai (prinsur)
Nikolai prinsur (Nikolai William Alexander Frederik, f. 28. august 1999) er sonur Joachim prins og Alexandru prinsessu. Yngri beiggi hansara eitur Felix.
Skótahúsið Kambur
Skótahúsið Kambur er fyrrverandi skótahús hjá KFUM-skótunum í Føroyum.
Skótahúsið er elsta hús á Kambsdali og er bygt í 1964. Húsini eru vígd í 1965 av Busch presti í Klaksvík, til eitt hátíðarhald, tá ið táverandi løgmaður, Hákun Djurhuus helt røðu. Til hetta tiltakið varð ein slípaður steinur við árstali settur inn í grundina, og varð hesin steinur settur av løgmanni.
Søga
Í 1963 var skótalega á Kambsdali, har tankarnir um at byggja eitt skótahús á dalinum. Óla Bjørn við Stein og Jákup Bærentsen fingu tá tað hugskot, at lata eitt skótahús byggja á Kambsdali. Árið eftir varð farið undir at byggja húsið, sum stóð klárt sama ár í 1964. Fuglfirðingurin Jákup Oluf Jacobsen teknaði húsini, og kostaðu tey 60.000 krónur at byggja. Tá ið bygt varð, høvdu skótarnir einans 300 krónur í kassanum. Frá byrjan av varð samstarva við Kirkjuligu Heimamissiónina í Føroyum, sum brúkti húsið til legur, og av tí at hesar legurnar høvdu so nógvar luttakarar, var plásstrot til legurnar. Hetta evldi til, at Heimamissiónin longu tvey ár eftir í 1966 tók stig til at útbyggja skótahúsið, sum KFUM skótarnir góðu Heimamissiónini loyvi til. Útbygningurin varð bygdur vestur úr húsunum, og kom at kosta áleið tað sama sum fyrsta byggistig.
Upprunaliga hevði skótahúsið gassljós og oljukaminu, og hvørki vesi ella vatn var í húsinum. Tá stóð útihús sunnanfyri húsini, móti ánni, og tá ið vatn skuldi brúkast inni í húsinum, varð neyðugt at fara í ánna eftir vatni.
Í 1978 varð miðstovuhiti lagdur í húsini, umframt at nýggjur køkur varð uppsettur, og drenað varð eisini rundanum húsini. Hetta arbeiðið kostaði samanlagt 180.000 krónur. Lánið varð afturrindað aftaná 2 ár, og peningurin varð fingin til vega frá einum basari í 1979 umframt at Jólamerkjagrunnurin eisini veitti fígging.
Tann 1. juni 2008 tók skótavirksemið í Skótahúsinum Kambur ein enda, tá ið húsið varð keypt av Fuglafjarðar Kommunu, sum skuldi brúka húsini sum kommunalt frítíðarskúlatilboð. Húsini hava síðan tá verið karmur um frítíðarskúlan Kambur.
Virksemi
Frá fyrstu tíð av, varð skótahúsið nýtt til landspatruljukapping, og var eisini karmur um landsfund hjá føroysku KFUM skótunum. Eisini varð húsið brúkt til skótalegur, sum skótalið kring landið stundum nýttu. Millum tiltøkini kunnu nevnast patruljuføraravenjing (PF-venjing), landspatruljukapping (LPK), landsfundir og leiðaraskeið, v.m..
Eisini var skótahúsið karmur um Gillwell-útbúgvingina, sum er ein alheims leiðaraútbúgving fyri skótar, sum hevur virkað síðan 1919. Gillwell-útbúgvingin fevndi tá m.a. um pedagogik og ungdómspsykologi, umframt at dentur varð lagdur á sambandið millum skótar og samfelag og millum skótar og foreldur og skúla.
Joachim (prinsur)
Joachim prinsur (Joachim Holger Waldemar Christian, f. 7. juni 1969) er yngri sonur Margrethe II drotning og Henrik prins (1934-2018). Eldri beiggi hansara eitur Frederik.
Joachim prinsur er doyptur í dómkirkjuni í Århus 15. juli 1969 og konfirmeraður í Fredensborg Slotskirkju 10. juni 1982.
Joachim giftist 18. november 1995 við Alexandru Christinu Manley (f. 1964 í Hongkong), sum hann eigur synirnar Nikolai (Nikolai William Alexander Frederik, f. 1999) og Felix (Felix Henrik Valdemar Christian f. 2002) saman við. Tey skildust í 2005. Joachim prinsur varð giftur á øðrum sinni hin 24. mai 2008 í Møgeltønder Kirkju við frøken Marie Cavallier, sum tá gjørdist Prinsessa Marie.
Joachim er greivi av Schackenborg í Suðurjútlandi, har hann búi í fleiri ár. Nú býr hann á Emiliekildevej, Gentofte Sjælland.
Vinnie Who
thumb|250px|Vinnie Who Niels Bagge Hansen, betri kendur sum Vinnie Who (føddur 1. november 1987) er ein danskur sangari, sangskrivari og tónleikari.
Ohms lóg
right|thumb|210x210px|Parametrarnir í Ohms lóg eru V, I, og R Ohm's lóg sigur at streymurin ígjøgnum ein leiðara fylgir lutfallinum á spenninginum ímillum punktini yvir leiðaran. Hettar førur til ein konstant ið lýsir hetta lutfalli, ið verður kallaður elektrisk mótstøða. Hetta lutfallið verður lýst við fylgjandi líking:
Har I er streymur í rennur í gjøgnum leiðarin, mált í Amper, V er spenningur máldur yvir leiðarin, máldur í Volt, og R er elektriska mótstøðan á leiðarunum, máldur í Ohm.
Streymrás greining
right|thumb| Ohms tríkanstlóg. right|thumb|Ohms lóg, við mátti (W) Ohms lóg kann skrivast uppá tríggjar mátar, ið allir lýsa lutfalli ímillum streym, spenning og mótstand:
Tróndur í Gøtu FD 175
Tróndur í Gøtu er ein føroyskur trolari og nótaskip, ið Varðin í Gøtu eigur. Tróndur í Gøtu fiskar uppisjóvarfisk sum t.d. makrel og sild. Skipið varð bygt í 2010 á Karstensens Skibsværft A/S, Skagen, Danmark. Tróndur í Gøtu landar mest til uppisjóvarvirkið Varðan Pelagic á Tvøroyri.
Felix (prinsur)
200px|thumbnail|Felix prinsur Felix prinsur (Felix Henrik Valdemar Christian, f. 22. juli 2002) er sonur Joachim prins og Alexandru prinsessu. Eldri beiggi hansara eitur Nikolai.
Maglia rosa
Maglia rosa (italienskt fyri "ljósareyð treoyggja") verður givin til føraran av høvuðskappingini í Giro d'Italia. Førarin er tann súkklarin ið hevur skjótastu tíðina, tá ið øll úrslitini frá øllum teinunum verða løgd saman. Tann súkklarin ið førir eftir tann síðsta teinin verður kosin sum vinnari av Giro d'Italia. Troyggjan svarar til maillot jaune í Tour de France og Jersey de Oro í Vuelta a España.
Tann ljósareyði liturin varð valdur fyri at heiðra blaðnum La Gazzetta dello Sport, ið stovnaði kappingina og sum er kend fyri tað ljósareyða pappíri, ið blaðið nýtir.
17. januar
17. januar er dagur 17 í árinum í gregorianska kalendaranum. 348 dagar eru eftir av árinum (349 dagar um skotár er).
50-árini f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. - 1. øld f.Kr. - 1. øld
Áratíggju: 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr. 60-árini f.Kr. - 50-árini f.Kr. - 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr.
Nym.fo
Nym.fo sá fyrstu ferð dagsins ljós á sumri 2005. Upprunaliga var Nym.fo ætlað sum ein almenn tænasta hjá starvsfólkum á stovnum og fyritøkum, ið høvdu brúk fyri at smílast og stytta sær stundir framman fyri telduskerminum, tá arbeiðsdagurin gjørdist ov langur og keðiligur. Í dag er Nym.fo vorðið eitt kent vørumerki og hevur ment seg til eitt fastan part av internetnýtsluni hjá fleiri túsund føroyingum heima og uttanlands, ið leita sær inn á síðuna dagliga at síggja skemt, speisemi og samfelagskritikk hvørt um annað – og geva sítt íkast til hesa brúkaraskaptu síðuna. Hvønn dag senda tey vitjandi stuttligar, áhugaverdar ella løgnar leinkjur og myndir inn á síðuna, sum allar verða vístar á síðuni, um tær lúka treytirnar.
Daniel Peder Christiansen
Daniel Peder Christiansen var bóndi á Heygsgarði á Toftum og tingmaður. Gav synunum eftirnavnið Højgaard (Heygsgarður). Langabbi Hans Jacob Højgaard tónaskald.
60-árini f.Kr.
Øldir: 2. øld f.Kr. - 1. øld f.Kr. - 1. øld
Áratíggju: 110-árini f.Kr. 100-árini f.Kr. 90-árini f.Kr. 80-árini f.Kr. 70-árini f.Kr. - 60-árini f.Kr. - 50-árini f.Kr. 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr.
Ár: 69 f.Kr. 68 f.Kr. 67 f.Kr. 66 f.Kr. 65 f.Kr. 64 f.Kr. 63 f.Kr. 62 f.Kr. 61 f.Kr. 60 f.Kr.
18. januar
18. januar er dagur 18 í árinum í gregorianska kalendaranum. 347 dagar eru eftir av árinum (348 dagar um skotár er). Gomlu jól - tað er jólini sum tey lógu eftir julianska kalendaranum - vóru roknað at enda henda dagin.
Kenny Rogers
thumb|right|180px|Kenny Rogers í 2012
Kenneth Donald „Kenny“ Rogers (føddur 21. august 1938 í Houston, Texas, deyður 20. mars 2020 í Sandy Springs, Georgia) var amerikanskur sangari, sangskrivari og sjónleikari.
Í 2007 varð Kenny Rogers upptikin í Country Music Hall of Fame.
Spanskt mál
Spanskt mál er eitt av teimum málunum í heiminum, sum hava størsta útbreiðslu. Spanskt er almennt mál í 21 londum við 500 millionum íbúgvum. Harafturat eru umleið 35 millionir spanskttalandi í USA, Filippinunum og Turkalandi. Tilsamans tosa umleið 600 milliónir spanskt. Aðrar 100 milliónir tosa spanskt sum sítt annað mál. Spanskt er heimsins fjórstørsta mál, tey størstu eru kinesiskt, enskt og hindi. Í USA og Kanada er tað spanskt, ið verður lært mest av, av útlendskum málum.
Alexandra, greivinna av Frederiksborg
Alexandra Christina Manley (f. 30. juni 1964 í Hong Kong) gjørdist donsk prinsessa, tá hon í 1995 giftist við Joachim prinsi (f. 1969). Hjúnini fingu tveir synir, Nikolai (f. 1999) og Felix (f. 2002), áðrenn tey skildust í 2005.
Spanskt mál
Málætt
Indoevropeiska málættin, romanska greinin. Spanskt mál er ættað úr latíni, og er harumframt ávirkað av arabiskum. Bundna kallkynskenniorðið "el" er til dømis arabiskur arvur. thumb|right|240px|Alment mál
Alexandra, greivinna av Frederiksborg
Tá Alexandra 3. mars 2007 giftist við Martin Jørgensen (f. 2. mars 1978), misti hon tittulin prinsessa og gjørdist í staðin greivinna av Frederiksborg. Hjúnini kunngjørdu stutt eftir vígsluna, at Alexandra var við barn. Tey búgva í eini villa á Østerbro í Keypmannahavn.
Spanskt mál
Útbreiðsla
I Evropa verður spanskt bert tosað í Spania, men á hinari síðuni av Atlantshavinum verður spanskt tosað í næstan øllum londunum. Í ymiskum statum í USA (t.d. Texas, New Mexico, Arizona og Kalifornia) og í øllum londunum heilt suður til Antarktis, tó ikki í Brasil, har tey tosað portugisiskt. Eisini verður tosað spanskt í fleiri av teimum fyrrverandi ensku, fronsku og hollendsku hjálondunum í tí karibiska havinum. Harumframt verður spanskt tosað á ávísum støðum í Afrika og á Filippinunum.
Spanskt er størsta málið í Spania, og verður har nevnt "castellano". Harumframt er spanskt høvuðsmálið í Argentina, Kili, Bolivia, Uruguei, Paraguei, Venesuela, Kolombia, Ekvador, Perú, Nikaragua, Panama, Kosta Rika, El Salvador, Honduras, Guatemala, Meksiko, Kuba, Dominikanska Lýðveldinum og Puerto Riko (USA), sum øll eru í Suður- og Miðamerika. Eisini eru stórir spanskttalandi minnilutar í Sambandsríki Amerika.
Meksikanskt og suðuramerikanskt slang
Her eru nøkur slang orð, sum eru at hoyra í Meksiko og Kolombia.
Bókmentir
Um tú vilt duga ordiliga væl spanskt, skalt tú læra teg ein hóp av orðum og eisini læra teg ein stóran part av mállæruni, um tú vilt hava tey fíni brigdini við. Men tá letur eisini ein nýggj og spennandi verð seg upp innan bókmentirnar á sponskum. Hygg t.d. í hendan listan yvir nobelvinnarar í bókmentum:
Til dagin í dag hava 10 spanskttalandi rithøvundar fingið Nobelheiðurslønina í bókmentum. Her hevur tú ein lista yvir teir:
Mállæra
Tað er lætt at koma í gongd við at tosa spanskt. Tað verður úttalað, sum tað verður skrivað, so tá tú hevur lært nøkur fá ljóð, sum eru annarleiðis enn á føroyskum, kanst tú úttala øll orð, eisini tey, sum tú ikki hevur sæð fyrr.
Niðanfyristandandi evnir, eru tey í verða brúkt á C støði í sponskum á Handilsskúlanum. Hesi evni kunnu eisini verða brúkt til sjálvlesandi og til umlestur tá ein hevur verið vekk frá sponskumm eina tíð. Eisini kunnu tey verða góð at hava til fyrireiking til B støði.
Navnorð
Sponsk navnorð eru antin kallkyn ella kvennkyn.
Kvennkyn
• Nøkur navnorð í kallkyni, sum lýsa persónar og aðrar livandi verur, kunnu broyta kyn við at broyta endingina:
• Legg til merkis, at orð, sum enda við:
• Onnur dømi:
- libro = libros
- montaña = montañas
- ciudad = ciudades
- tren = trenes
• Tað eru bert fá undantøk frá hesari reglu: - organización = organizaciones
- previsión = previsiones
Fyri orð, sum hava aðrar endingar enn tey omanfyri nevndu, og sum ikki lýsa mannligar ella kvinnuligar verur, eru ongar fastar reglur. Brúka tí orðabókina ella orðalistan.
Tobias Billström
thumb|210px|Tobias Billström Tobias Lennart Billström (føddur 27. desember 1973 í Malmö) er ein svenskur politikari. Hann hevur verið ríksdagslimur síðan 2002, umboðandi Malmö kommunu og síðan 6. oktober 2006 hevur hann verið migrasjónsráðharri í stjórnini hjá Reinfeldt.
Lima
Lima er høvuðsstaður Perus. Næstan alt árið er ádrigið, mjørki og slavin luft í Lima. Kortini er fólkið nógv fjølgað seinastu árini. Nú búgva fleiri enn 7,6 milliónir har, tí fólk leita sær eftir arbeiði í býnum. Stættarmunurin er øgiligur; tey ríku búgva í nýggjum íbúðarhúsum ella forstaðarhúsum, tey fátæku búgva í ússaligum, ovfólkaðum fátækrabýlingum, nevndir calampas, ið verða reistir allastaðni í útryðjuni í býnum. Spanski hertakarin Francisco Pizarro grundaði býin í 1535.
Saratov
thumb|right|250px|Saratov Saratov (russiskt: Саратов) er ein býur í Russlandi.
Havnabýurin liggur við Volga-ánna, einar 720 kilometrar í ein landsynning frá Moskva. Fólkatalið er umleið 837.000.
Býurin er høvuðssæti í Saratov Oblast.
Myndir
Saratov City Centre.jpg|Miðbýurin Троицкий_Собор_Саратов.JPG|Dómkirkjan Свято- покровская церковь.jpg|Pokrovskaja-kirkja Московская улица в Саратове.jpg|Moskovskaja-gøta Театр оперы и балета.jpg|Operahúsið Saratov_museum.jpg|Radisjtjev listasavnið Univer_saratov.JPG|Universitetið Саратовский_цирк_01.jpg|Saratov-sirkus Saratov bridge in July 2020.jpg|Saratov-brúgvin um Volga-ánna knytir býirnar Saratov og Engels saman. Saratov (Russia) Bridge.jpg|Saratov-brúgvin er næstan 3 kilometrar long og var gjørd liðug í 1965. SaratovNightPhoto1.jpg|Býurin um náttina
Piotrowice
Piotrowice er ein bygd í Otwock landslutinum í Pólland. Piotrowice hevur umleið 352 íbúgvar (2013). Bygdin liggur nærindis Vistula (pólskt: Wisła) ánni og fevnir um 6 km2.
Steve Cummings
Stephen Philip "Steve" Cummings (føddur 19. mars 1981 ) er ein enskur súkklari, ið súkklar fyri World Tour súkkluliðið.
FK Sūduva
Futbolo klubas Sūduva ella Sūduva er eitt fótbóltsfelag úr Marijampolė í Litava. Felagið varð stovnað í 1968.
Núverandi hópur
Dagført 14. mars 2023. (frá www.alyga.lt // FK Sūduva)
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Tim Wellens
Tim Wellens (føddur 10. mai 1991) er ein belgiskur professionellur vegkappsúkklari og fyrrverandi fjallasúkklari, ið súkklar fyri UCI ProTeam.
FK Sūduva
Núverandi hópur
(fra FK Kauno Žalgiris)
(fra FK Žalgiris) ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
19. januar
19. januar er dagur 19 í árinum í gregorianska kalendaranum. 346 dagar eru eftir av árinum (347 dagar um skotár er). Dagurin ber heitið Kyndilsmessuknútur.
Violin
Violinin er eitt strúkiljóðføri við fýra streingjum, stemmað í kvintir: G, D1, A1 og E2, har A-strongurin stemmar kamartónan. Violinin er sopran-ljóðføri av stúkarunum. Violinin er tað ljóðføri, burtursæð frá klaverinum, ið flest verk eru skrivaði til.
Orðið violin er italienskt og merkir eitt lítið strongjaljóðføri (úr latíni vitula ). Ein persónur, ið spælir violin, verður nevndur ein violinleikari ella violinistur.
Ferðsluskelti
Ferðsluskelti verða sett høgrumegin við veg, sæð tann vegin, ferðslan gongur. Har tað er hóskandi, kunnu tey tó verða sett í miðrás ella vinstrumegin ella verða hongd uppi yvir akbreytini. Ferðsluskelti hava vanliga gildi fyri alla ferðslu frameftir. Týdningur teirra kann tó avmarkast til bert at hava gildi fyri ferðslu á ávísum farbreytum. Hetta kann verða gjørt týðiligari við pílum, sum vísa niðureftir á upphongdum talvum. Týdningurin av einum ferðsluskelti kann verða nærri greindur, avmarkaður ella víðkaður við tali, tekni ella teksti á rætthyrntari talvu undir høvuðstalvuni.
Sløg
Hesi sløg av ferðsluskeltum verða nýtt:
Margreta I
Í 1397 fekk Margreta I. stórmenn í Danmørk, Noregi og Svøríki at vátta skrivliga, at tey trý londini skuldu ganga saman. Samgongan verður nevnd Kalmarsamveldið. Margreta I. ráddi í øllum trimum londunum, til hon doyði. Eftir hennara deyð, hon doyði av svartadeyða, viknaði samanhaldið millum londini í Kalmarsamveldinum, og í 1523 fór samgongan sundur.
Margaret I of Denmark
Jessica Rosencrantz
thumb|210px|Jessica Rosencrantz Jessica Rosencrantz (fødd 6. oktober 1987) er ein svenskur politikari. Hon hevur verið ríkisdagslimur síðan 2010 fyri Moderata samlingspartiet, hon umboðar Stokkhólms kommunu valdømi.
Everglades
Myndir
thumb|left|300 px|Everglades og Sawgrass graslendi.
Hvalastøðin við Áir
250px|thumb|Hvalastøðin við Áir í 2010 Hvalastøðin við Áir varð bygd í 1905 av norðmonnum við Áir á Streymoynni. Hvalastøðin var virkin til 1984, tá seinasti hvalurin varð dripin har. Bæði bygningar og maskinur eru til enn, og arbeitt verður við at gera hvalastøðina til eitt sjóvinnusavn og upplivingardepil. Landsstýrið samtykti í 1989, at hvalastøðin við Áir skuldi varðveitast. Í 2007 varð eitt álit skrivað og handað landsstýrismanninum í mentamálum. Mentamálaráðið, Søvn Landsins og Sunda kommuna arbeiða í felag fyri, at hvalastøðin aftur gerast ein virkin miðdepil í Sundalagnum. Peningur varð eisini játtaður, soleiðis at varðveitingararbeiði kundi fara í gongd í 2011. Á heysti 2011 var hvalastøðin opin fyri almenninginum, har umleið 500 fólk vitjaðu. Tað eru bert tríggjar hvalastøðir av norskum uppruna til nú á døgum í heiminum. Hvalastøðin við Áir er tann einasta norska hvalastøðin sum er til á norðaru hálvkúlu. Hinar báðar eru í Albany í Avstralia og á Suðurgeorgia í Suðuríshavinum.
Í 2013 hava umvælingar verið gjørdar á Hvalastøðina við Áir.
Í november 2013 svumu fýra augustar (spermar) í Sundalagnum, og av teimum gjørdu tveir landgongd og doyðu sum fráleið. Annar av hvalunum sum doyðu varð sleipaður til Áir, og 26. november 2013 varð hann tikin upp á land við Hvalastøðina við Áir. Lívfrøðingurin Bjarni Mikkelsen setti hol á búkin, og knappliga brast hvalurin og innvølir fóru sendandi og raktu húsaveggin hinumegin, og nakað rakti eisini lívfrøðingin. Hendingin varð tikin upp á film av Kringvarpið Føroya og víst í Degi og viku sama kvøldið og lagt á heimasíðuna hjá Kringvarpinum. Sera nógv fólk hava síðan hugt eftir filmsbrotinum. Augusturin bleiv flensaður dagin eftir, at hann varð tikin upp, og so er ætlanin at beinagrindin av augustinum skal liggja og rotna í sjónum beint við hvalastøðina, og síðan skal hon vísast fram á hvalastøðini.
Jurafjøll
Jurafjøllini eru kálkfjøll, sum ganga sum ein óbrotin garður av fjøllum framvið franska markinum í Sveis. Í Jurafjøllunum eru fáir dalar, og tí er har eisini fátt við fólk. Jurafjøllini eru ongastaðir so høg, at tey røkka upp um snjómarki, og tí eru tey næstan øll avvaksin við nálaskógi.
Emile Roemer
thumb|210px|Emile Roemer Emile Gerardus Maria Roemer (føddur 24. august 1962 í Boxmeer) er ein niðurlendskur politikari. Síðan 2006 hevur hann verið limur í parlamentinum fyri Socialistische Partij (Javnaðarflokkurin). Síðan 5. mars 2010 hevur hann harumframt verið formaður fyri flokkin.
La Liga 2015-16
La Liga 2015–16 fótbóltssesongin (kend sum Liga BBVA av sponsorávum) var tann 85. síðan stovnanina. Barcelona var forsvarandi meistari. Kappingin byrjaði 22. august 2015 og endaði 15. mai 2016. Barcelona endurvann tittulin og vann harvið meistaraheitið tvey ár á rað, tað var teirra 24. La Liga-tittul, ið teir hesaferð vunnu eftir at hava vunnið 3-0 móti Granada í seinasta umfarinum.
Luis Suárez endaði sum toppskorari, og gjørdist tann fyrsti leikarin umframt Lionel Messi og Cristiano Ronaldo ið gjørdist toppskorari síðan 2008-09 sesongina.
Støður eftir umfari
Talvan setir støðurnar hjá liðunum eftir hvørja viku har spælt verður. Fyri at varðveita hendingarnar í røttu tíðarrøð (kronologiskt), so verða útsettir dystir ikki tiknir við í tí umfarinum, har ið dysturin átti at verið leiktur, men lagdur afturat tí fulla umfarinum, har ið hann varð leiktur. Kelda: BDFutbol
Jólatræ
Eitt jólatræ er eitt granntræ, sum um jóltíð verður sett inn í stovuna í ein jólatræsfót, ið er gjørdur til endamálið, og síðan verður træið pyntað við jólastjørnum, jólahjørtum og øðrum jólatræspyntil.
Søga
Í 1500 og 1600 talinum byrjaðu týskir handverkarar at hava eina jólaveitslu, har teir settu eitt granntræ upp og prýddu tað. Børnini fingu tær gávurnar, sum hingu á trænum. Í 1605 skrivar ein ókendur, at í Suðurtýsklandi var vanligt at seta eitt granntræ upp inni i stovuni, prýða tað við pappírsrósum, súreplum og øðrum. Hesin siðurin breiddi seg um alt landið, og í Danmark verður hildið at fyrsta jólatræið var pyntað í 1808. Siðurin er komin til Føroya úr Danmark.
20. januar
20. januar er dagur 20 í árinum í gregorianska kalendaranum. 345 dagar eru eftir av árinum (346 dagar um skotár er). Dagurin hevur heitið Brøðramessa.
Trummusett
Eitt trummusett er ein uppstilling av trummum, skálabumbu (cymbal) og øðrum percussion eftir ynski trummusláarans. Trummusett verður ofta nýtt til rock, jazz og annan nýtíðar tónleik. Trummusettið hevur verið ein týðandi partur innan popptónleik síðan 1920-árini.
Skordýr
Tað eru nøkur felags eyðkenni fyri skordýr.
Tjóðpallur Føroya
thumb|Tórsgøta í [[Tórshavn|Havn. Tjóðpallur Føroya er í gula bygninginum mitt á myndini.]] Tjóðpallur Føroya er ein almennur stovnur, ið er skipaður við Løgtingslóg nr. 68 frá 2. mai 2003. Tjóðpallur Føroya varð settur á stovn í 2004 og húsast í bygningi í Tórsgøtu í Havn. Tað er Jenny C. Petersen, ið er virkandi stjóri á Tjóðpalli Føroya.
Lóg um tjóðpallin
Tjóðpallurin skal (sambært lógini )
Leikverk
Yvirlitið er ikki fullfíggjað
Leikverk 2010
Tilsamans hava 92 sýningar verið og 6.363 áskoðarar. 57 fólk hava verið knýtt at Tjóðpallinum í styttri ella longri tíð, av hesum vóru 41 lønt av Tjóðpallinum. Umframt hetta hava 4 næmingar verið í starvsvenjing. Tvey leikverk, sum vóru stuðlað av kontuni Stuðul til Yrkisleiklist, hava vant og spælt í hølunum hjá Tjóðpallinum. Leikbólkurin Gríma: “Apan” 9 sýningar og leikbólkurin Grugg: “Goym moralin til seinni” 15 sýningar. Det Ferösche Compagnie fór undir venjingar av “Indberetninger fra en rejse i Færø”
313 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Tjóðpallur Føroya
Leikverk 2010
Harumframt vóru 2 sýningar av gestaleikinum “Duvorna” frá Sjónleikaraskúlanum í Luleå, tónleikatiltøk o.l.
313 f.Kr.
Áratíggju: 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr.
Tjóðpallur Føroya
Leikverk 2009
Tilsamans hava 89 sýningar verið og 6.275 áskoðarar. 71 fólk hava verið knýtt at Tjóðpallinum í styttri ella longri tíð, av hesum vóru 46 lønt av Tjóðpallinum. Umframt hetta hava 3 næmingar verið í starvsvenjing. Eitt leikverk, sum varð stuðlað av kontuni Stuðul til Yrkisleiklist, hevur vant og spælt í hølunum hjá Tjóðpallinum. Leikbólkurin Gríma “Pietá” 16 sýningar – 792 áskoðarar.
Leikverk 2008
Tilsamans hava 69 sýningar verið og 7693 áskoðarar. 49 fólk hava verið knýtt at Tjóðpallinum í styttri ella longri tíð, av hesum vóru 39 lønt av Tjóðpallinum. Umframt hetta hava 3 næmingar verið í starvsvenjing.
313 f.Kr.
Árstal: 318 f.Kr. 317 f.Kr. 316 f.Kr. 315 f.Kr. 314 f.Kr. - 313 f.Kr. - 312 f.Kr. 311 f.Kr. 310 f.Kr. 309 f.Kr. 308 f.Kr.
Tjóðpallur Føroya
Leikverk 2007
53 fólk hava verið knýtt at Tjóðpallinum í styttri ella longri tíð, av hesum vóru 37 lønt av Tjóðpallinum. Umframt hetta hava 4 næmingar verið í starvsvenjing.
Leikverk 2006
Tilsamans hava 32 sýningar verið og 5.617 áskoðarar. 108 fólk hava verið knýtt at Tjóðpallinum í styttri ella longri tíð, av hesum vóru 78 lønt av Tjóðpallinum. Umframt hetta hava 6 næmingar verið í starvsvenjing.
Leikverk 2005
Tilsamans hava 76 sýningar verið og 12.198 áskoðarar. 112 fólk hava verið knýtt at Tjóðpallinum í styttri ella longri tíð, av hesum vóru 57 lønt av Tjóðpallinum. Umframt hetta hava 6 næmingar verið í starvsvenjing
Samara
Søga
Í einari ferðafrásøgn, sum Ibn Fadlan skrivaði um 921, verður greitt frá einari niðurseting á staðnum, har áirnar Volga og Samara møtast. Hóast tað, so verður almenna stovnsetingin av býnum Samara ikki tíðarfest fyrr enn í 1586, tá Grigorij O. Zasekin guvernørur, eftir boðum frá russiska tsarinum Fjodori I, læt byggja eitt skansaverk har á staðnum.
Evroparáðið
thumb|right|250px|Evroparáðið. Evroparáðið er samstarvsráð fyri alt Evropa, leyst av ES. Virkar fyri at verja mannarættindi og grundleggjandi frælsi. USA hevur eygleiðarastøðu. Evroparáðið kann ikki taka avgeriðir um løgfrøðiliga bindandi sáttmálar. Ráðið ásetur høvuðsreglur til ES-nevndina at arbeiða til ítøkilig lógaruppskot. Halda fund 2-3 ferðir um árið og leggja stevnumið fyri samstarvið tey næstu árini. Ofta eru mál at avgreiða, sum fíggjar-, uttanríkis- ella landbúnaðarmálaráðharrarnir ikki hava evnað at loysa sínaámillum.
Tríveldavinasamgongan og tríveldasamgongan
Ungi keisarin, Wilhelm tann 2., kom til valdi í Týsklandi í 1890 tá Bismarck fór frá. Vilhem tann 2. legði ein uttanríkispolitik fram, har hann valdi at stegða samarbeiði við Russland. Afturat tí, kemur hann við einum “Weltpolitikki”, ið førdi til at Týsklandi byrjaði at leggja umráðir undir seg, og afturat tí, víðkað um flotan. Í 1882 gjørdist Týskland, Eysturríki-Ungarn og Italien samd um, at samstarvast um eina trýveldasamgongu. Ein av orsøkunum var at Týskland lovaði at stuðla Eysturtíki-Ungarn yvir fyri Russland. Eftir at samarbeiði millum Týskland og Russland steðgaði, valdi Russland at byrja eitt samstarv við Frakland í 1894. Tá Týsklandi byrjaði at víðkað um flotan og harafturat leggja umráðir úti í heim undir seg – júst sum hini evropæisku stórveldini –, gjørdist onglendingarnir skelkaðir. í hesum sambandi fór Ongland saman við Russland og Frakland í 1907, og ein trívelddavinasamgonga varð grundað.
Kees van der Staaij
thumb|210px|Kees van der Staaij Cornelis Gerrit (Kees) van der Staaij (føddur 12. september 1968 í Vlaardingen) er ein niðurlendskur politikari.
Tríveldavinasamgongan og tríveldasamgongan
Tríveldis vinasamgongan
Tríveldis vinasamgongan var ein sameining ímillum Stóra Bretland, Frakland og Russland, ið var sprottin burturúr the Anglo-French alliance, ið stig fyri stig hevði ment seg, og at enda kom formiliga í rættlag í 1894, og úr Anglo-French Entente Cordial frá 1904. Vinasamgongan kom at enda til lívs eftir Anglo-Russian vinasamgonguni frá 1907
Kingosangur
Kingosangur er serføroyskur kirkjusangur uttan ljóðføri. Navn eftir danska sálmaskaldinum Thomas Kingo, sum hevur yrkt sálmarnar.
Tríveldavinasamgongan og tríveldasamgongan
Tríveldis vinasamgongan
Tríveldisvinasamgongan var eitt aftursvar til tríveldis samgonguna ímillum Týskland, Eysturríki-Ungarn og Italia. Søgufrøðingar kjakast enn tann dag í dag um hvønn leiklut samgongurnar spældu í kveikjanini av fyrra heimsbardaga.
Kingosangur
Serligi sanghátturin er serliga blivin hildin viðlíka í kirkjum uttan orgul ella uttan organist. Millum annað Tjørnuvík er kend fyri sín kingosang.
Tríveldavinasamgongan og tríveldasamgongan
Tríveldis vinasamgongan
I 1890 gjørdist Vilhelm keisari, og ynskti at føra ein drarvan uttanríkispolitikk. Hann uppgav allan politikkin saman við Russlandi, ið førdi við sær at Russland kom saman við Frankaríki. Hann førdi ein ’Wektpolitik’, i d gjørdi at Týskland byrjaði at kasta seg út í kolonikappingina, og eisini byrjaði hann at byggja ein stóran flota.
Kingosangur
Fólkasangarin Niels Midjord úr Fuglafirði hevur millum annað kingosangir í sínari sangskrá.
Tríveldavinasamgongan og tríveldasamgongan
Tríveldis vinasamgongan
Frankaríki leið enn frá krígnum við prusslendingar í 1870-71, og vildu ógvuliga gjarna fáa Alsace og Lorraine aftur frá einum nú einøktum Týsklandi. Stóra Bretland vildi varðveita sína støðu sum tann sterkasta herflotin í heiminum. Russland var enn eitt stórt heimsveldi, men føldi eisini stóra skomm eftir tapinum á Japan, ið var ein lutfalsliga lítið vald.
Tríveldasamgongan - Triplealliancan
thumb|Tríveldasamgongan í 1913, víst við reyðum. Tríveldasamgongan kemur frá verjusamgonguni millum Týskland og Eysturríki-Ungarn frá 1879, har hesi bæði londini høvdu sett seg saman fyri at standa ímóti álopum frá millum annað Russland og Frakland. Síðani gjørdust Týskland, Eyturríki-Ungarn og Italia samd og settu seg saman í eini Tríveldasamgongu í 1882. Tey skrivaðu undir eitt skjal, har tey lovaðu, at tey skuldu geva hvørjum øðrum hernaðar stuðul í fall skuldi kríggj brostið á.
Tað, sum viðgekk í hesi samgongu var, at Týskland gjørdi av at stuðla Eysturríki-Ungarn framum Russland. Eysturríki-Ungarn og Russland vóru mótstøðumenn í “Europas urolige hjørne” på Balkan.
Tvær samgongur ímóti hvørjum øðrum er ikki nóg nógv til at byrja eitt kríggj, av tí at man áðrenn hevði loyst tílíkar ósemjur, men í 1914 bleiv heimurin kastaður út í tað kríggið, ið higartil hevur verið verst.
21. januar
21. januar er dagur 21 í árinum í gregorianska kalendaranum. 344 dagar eru eftir av árinum (345 dagar um skotár er).
Thessaloniki
thumb|200px|Thessaloniki thumb|200px|Hvíta Tornið í Thessaloniki Thessalonki (grikskt: Θεσσαλονίκη) er næststørsti býur í Grikkalandi og høvuðsstaður í landslutinum Mið Makedónia. Býurin er ein havnabýur. Thessaloniki kommuna hevur 322.240 íbúgvar, meðan stórbýurin Thessaloniki við forstøðum og upplandi hevur 790.824 íbúgvar. Býurin við forstøðum er størsti býur á Balkan hálvoynni.
Tað eru tveir lærdir háskúlar í Thessaloniki. Annar av teimum Aristoteles Universitetið er tað størsta universitetið í Grikkalandi og á Balkan, har ganga umleið 95.000 lesandi.
Søga
Býurin varð grundlagdur í 315 á.Kr. av Kassandros av Makedonia.
Norðurkorea
Fólkaræðiliga Lýðveldið Korea, vanliga nevnt Norðurkorea, bleiv grunnlagt í 1948 við Kim Il Sung sum ovasta leiðara. Norðurkorea er eitt sera isolera land, har eitt ferðfólk ikki kann ferðast frítt, men skal hava 1-2 ferðaleiðarar sum fylgja einum allastaðni.
Síðan í miðjuni av 1990'unum hevur Norðurkorea stríðst við avleiðingum frá fleiri náttúruvanlukkum, sum hava lagt landbúnaðin í oyði. Hetta hevur elvt til hungursneyð í landinum, og sjálvt um betringar eru hendar, er mattrot enn í landinum.
Norðurkorea hevur framt fimm royndarspreingingar við kjarnorkuvápnum og hevur roynt eina røð av rakettum. Norðurkorea hevur umleið túsund ballistiska rakettir.
Frá japanskari koloni til uppbýtt Korea
Korea var ein sjálvstøðug tjóð í mong hundrað ár áðrenn 20. øld. Landið vildi vera fyri seg sjálvt, men tað lá millum fleiri stórveldi, ið vóru gramm eftir størri økjum. Í 1910 var Korea gjørt til eina japanska koloni, og var stýrt við harðari hond. Milliónir av koreanarum mistu teirra samleika og navn, og fleiri túsund koreanskar kvinnur vóru brúktar sum “troysti kvinnur”. Hetta førdi til nógvan hatur móti japanarum.
Sogn og Fjordane fylki
Sogn og Fjordane er eitt fylki í landslutinum Vestlandet í Norra. Í Sogn og Fjordane búgva umleið 109.800 fólk.
Norðurkorea
Frá japanskari koloni til uppbýtt Korea
Eftir annan veraldarbardaga vóru koreanarar glaðir um at Japan, sum hevði verið á týsku síðuni í veraldarbardaganum, hevði tapt og mist stýrið á nógvum av sínum oyggjum og økjum, har av Korea. Sjálvt um Sovjetsamveldið kom langt áðrenn Amerika til Korea, so var ein avtala gjørd millum stórveldini, at landið skuldi býtast við 38. breiddarstigið. Í Norður Korea bleiv Kim Il-sung forsetisráðharri í 1948 og formaður í arbeiðara flokkinum í 1949. Kim Il-sung var ein 33 ára gamal kommunistur, sum hevði brúkt mesta av øðrum veraldarbardaga í Sovjetsamveldinum. Har hevði hann eisini millum annað fingið hernaðar og politiska útbúgving. Kim fór beinan vegin í gongd við at skipa samfelagið av nýggjum eftir sovjetsamveldis mynstrum.
Sogn og Fjordane fylki
Í norðri hevur Sogn og Fjordane mark við Møre og Romsdal, í eystri við Oppland, í ein landsynning við Buskerud, í suðri við Hordaland og í vestri er Norskahavið.
Tað eru 26 kommunur í Sogn og Fjordane. Fyrisitingarsætið hjá fylkinum er í Leikanger.
Kommunur
Sogn og Fjordane fylki hevur 26 kommunur.
Norðurkorea
Koreakríggið
Koreakríggið byrjaði í 1950 og endaði í 1953 við vápnahvíld, men ikki eini friðaravtalu. Tað doyðu umleið 3 milliónir koreanarar í hesum kríggji. Norðurkorea fekk hjálp frá m.a. Kina og Suðurkorea fekk hjálp frá USA. Formelt sæð er tað enn kríggj millum USA og Suðurkorea á eini síðu og Norðurkorea á hinari, tí at eingin friðaravtala er undirskriva.
Eftir Koreakríggji var øll orka løgd í at skapa búskaparligan vøkstur og stýri førdi kampanjur til at fremja hetta. Ein av hesum kampanjum var Chollima kampanjan. Chollima kemur mytologiiðni og er ofta myndaður sum ein hestur við veingjum, sum ríður skjótt. Hetta skuldi ímynda tað ferð sum búskaparligi vøksturin skuldi hava.
Politikkur
Fá lond eru so diplomatisk avbyrgd sum kommunistiska Norðurkorea. Juche er politiska hugsjónin í Norðurkorea og er smíðja av Kim Il-sung. Juche stendur fyri at stóla uppá egna megi sum tjóð. Tað vil siga at man hevur sjálvforsýnandi búskap, uttanveltaðan uttanríkispolitik og harvið ein herð sum er nóg sterkur til at verja landið móti álopum. Songun er eitt hugtak, sum hevur verði brúkt tey seinnu árinið í Norðurkorea. Tað merkir stutt sagt "herurin fyrst" og hevur havt tað við sær at herurin er voksin seinnu árini og hevur fingið meira ressorsir at ráða yvir.
Eingin veit serliga nógv um ein av seinastu kommunistisku skansunum, norðurkoreanska Kim Jong-il. Hann verður so at siga bert avmyndaður av norðurkoreanskum statsmiðlum og altíð í eins klæðum og brillum. Norðurkorea hevur í áravís verið mett sum ein tann størsta hóttanin móti vesturheiminum, og óteljandi altjóða royndir eru gjørdar at steðga eitt nú ætlanunum við kjarnorkuvápnum hjá Kim Jong-il. Sum lukkað land er torført at siga nakað fyri vist, men ágangur, torturur og ekstremt fátækradømi er gerandisdagur í Norðurkorea.
Norðurkorea og Suðurkorea hava ikki sitið væl um sátt síðani Koreakríggið fyrst í fimmtiárunum, og londini hava ongantíð avtalað at binda frið. Einki samskifti er millum tey bæði londini, og tey hava heldur onga ”reyða linju” eins og USA og Sovjet høvdu undir Kalda krígnum. Í mars 2013 sleit Norðurkorea seinastu telefonlinjuna suður um markið, eftir at Suðurkorea og USA høvdu havt felags hernaðarvenjingar.
Politiskir flokkar
Koreanski Arbeiðaraflokkurin sum hevur dominerandi politiska makt. Aðrir flokkar eru Chindokio Chongu flokkurin og Koreanski Social-demokratiski flokkurin. Hesir flokkar eru í tjóðskaparligari fylking saman við Koreanska Arbeiðaraflokkinum.
Mannarættindi
Norðurkorea verður mett sum heimsins mest afturlætna land. Lógarverkið í Norður-Korea loyvir avrættingum, um illgruni eru um statskvett, svik ella terrorismu. Hinvegin eru mong dømi um, at menniskju eru vorðin avrættað, tí tey vóru virkin innan samkomur, tosaðu í fartelefon ella stjólu. Stýrið vónar, at avrættingar halda fólki aftur í at gera upreistur móti Kim Jong-un og hansara stýri.
Hans Jacob Højgaard
Hans Jacob Højgaard (* 11. september 1904 á Toftum - † 10. juni 1992 í Tórshavn) var ein av stóru tónaskøldunum í Føroyum í 20. øld. Foreldur hansara vóru Daniel Jacob Højgaard, kongsbóndi á Regni og Hansine Marie Petersen úr Saltnesi.
Lív og virki
Pápin, Dánjal Jákup, var tiltikin kingosangari og kvæðakempa. Mamman, Hansina, var systir Fríðrik Petersen próst, ið eisini var politikari og sanghøvundur.
Sum aðrir unglingar fór Hans Jacob til sjós sum 15 ára gamal í 1919. Hann tók seturskipara eksamiu í 1923, men gjørdi í 1924 av at venda sjólívinum bakið fyri at fara á læraraskúla í Danmark. Á fólkaháskúlanum í Karise gjørdist hann fyri fyrstu ferð aktivur í kórsangi. Eftir at hava lokið læraraprógv á Jonstrup Statsseminarium, vendi Hans Jacob aftur til Føroya sum 25 ára gamal í 1929.
Hann gjørdist lærari við Tofta skúla, har hann stovnaði Toftakórið, sum hann eisini vandi til hann flutti til Havnar í 1952. Fyrsta almenna konsertin hann hevði við Toftakórinum uttanfyri heimbygdina, var í Sjónleikarhúsinum í Havn, tann 19 desember 1937.
Hans Jacob Højgaard smíðaði hópin av nýggjum løgum til føroyskan kórsang, eins og hann setti gomul løg upp av nýggjum.
NAFTA
thumb|right|240px|NAFTA-teknið. NAFTA (stytting fyri North American Free Trade Agreement) er norðuramerikonsk fríhandilsavtala, ið ger, at USA, Kanada og Meksiko eru ein fríhandilsmarknaður. Fríhandilsavtalan kom í gildi tann 1. januar 1994, undir Bill Clinton. Men hon hevur sín uppruna heilt afturi í 1979. Tá tók nú fyrrverandi forsetin Ronald Reagan hugskotið um eina fríhandilsavtalu í Norðuramerika við sum vallyfti, í síni roynd at gerast forsetavalevni hjá Republikanska Flokkinum. Seinni bleiv so NAFTA fríhandilsavtalan undirskrivað av George Bush eldra, táverandi forseta, tann 17. desember 1992.
Orlando
Orlando er ein býur í amerikanska statinum Florida. Í miðjuni av Florida liggur Orlando, sum av fyrstan tíð var heimstaður hjá sitrus-plantasjum, men nú er ein fjøltáttaður undirhaldsbýur, sum við m.a. Universal Studios, Disney World og Sea World tænir ferðavinnuni, ið dregur barnafamiljur úr øllum heiminum til sín. Í Orlando búgva uml. 255.000 í 2013.
Tour of Oman 2017
Tour of Oman 2017 er tann 8. útgávan av súkklukappingini Tour of Oman. Tann fyrsti teinurin byrjaði týsdagin 14. februar 2017 úr Al Sawadi Beach og er 176,5 km til Naseem Park. Kappingin endar seks dagar og teinar seinni í Muttrah 19. februar 2017. Kappingin er ein partur av UCI Asia Tour 2017 og verður flokkað sum 2.HC av UCI.
Floyta
Ein floyta er eitt blásturljóðføri. Óansæð hvørjum tilfari floytan er gjørd úr, so verður hon bólkað sum træblásari. Orðið floyta fevnir um øll sløg av floytum: blikkfloyta, blokkfloyta, primitivar floytur skornar av greinum ella fuglabeini.
Tað finnast floytur, ið bert hava ein tóna, trillifloyta, blikkfloyta og tær mest primitivu pílafloyturnar.
Samstundis finnast tað eisini sera samansettar floytur við nógvum tónum, t.d. panfloytan við fleiri rørum, aðrar sum langfloytan og blokkfloytan við fingraholum ið kunnu dekkast/haldast frí fyri at uppnáa ymiskir tónar. Eitt annað slag av floytum ið verður nevnd marchfloytan verður mest nýtt í tambourkorps í gardaorkestrum.
PISA (kanning)
thumb|right|350px|[[OECD|Altjóða felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning, OECD, hevur ment og stendur fyri altjóða PISA-verkætlanini.]] Programme for International Student Assessment (PISA) er ein OECD-verkætlan, ið miðlar eftir at máta, hvussu væl 15 ára gomul eru fyrireikað at møta framtíðar avbjóðingum, og at duga at nýta førleikar sínar í veruliga lívinum. Dentur verður lagdur á altjóða førleikar og í minni mun vitan ella kunnleika úr heimligum umhvørvi. Altjóða felagsskapurin fyri búskaparligum samstarvi og menning (OECD) ásetir saman við luttakaralondunum treytir og karmar fyri kanningini. Hetta ger tað møguligt at gera samanbering millum lond, og yvir tíð. Í 1997 tók danska undirvísingarmálaráðið avgerð um at vera við í OECD-verkætlanini. Tey ungu, sum eru við í altjóða kanningini, eru 15 ára gomul.