cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jákup
Jákup er vanligasta mannfólkanavnið í Føroyum.
Kendir menn sum eita Jákup:
1. juli
1. juli er dagur 182 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 183 um skotár er). 183 dagar eru eftir av árinum.
Hvalbiar Kirkja
200px|thumbnail|Hvalbiar Kirkja Hvalbiar Kirkja er ein kirkja í bygdini Hvalba á Suðuroy. Kirkjan tekur uml. 300 fólk, og kom í staðin fyri kirkjuna í Skálum, sum varð tikin niður í 1933. Nýggja kirkjan bleiv staðsett á Toftheyggjamørk, og bleiv sum sagt vígd 27. oktober 1935. Arbeiðið uppá at gera kirkjuna byrjaði í 1933. Um várið 1933 varð farið undir stoypiarbeiðið, við havnamanninum Kristin Holm Joensen, múrara, sum formanni. Hetta arbeiði stóð liðugt 1. februar 1934. Vestmenningurin Eyolfur á Heygum, timburmeistari, stóð fyri timburarbeiðinum og alt snikkaraarbeiðið varð gjørt á verkstaðnum hjá Jens Paula við Sílánna, á Tvøroyri.
Osaka
250px|thumbnail|Osaka borgin og háhús Osaka (大阪) er ein býur í Japan. Har búgva umleið 2,872 milliónir fólk. Býurin liggur á Honshu oynni og er triðstørsyi býur Japans, næst eftir Tokyo og Yokohama.
Groningen (fleiri týdningar)
Groningen hevur fleiri týdningar:
Peter F. Christiansen
Peter Ferdinand Christiansen (føddur 22. september 1923 í Tórshavn, doyði 2012) var blaðstjóri og politikari fyri Sambandsflokkin.
Hann sat í Tórshavnar býráð árini 1965-1970 og 1976-1984, harav var hann borgarstjóri í kommununi 1968-1969. Peter F. Christiansen var løgtingslimur í 1966-1970 og varatingmaður í 1984. Í 1970-1975 var hann landsstýrismaður i fíggjar- og landbúnaðarmálum.
Kronobergs län
150px|thumbnail|right|Kronobergs län Kronobergs län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Kronobergs län mark við Hallands län, í suðri við Blekinge län og Skåne län, i eystri við Kalmar län og i norðri við Jönköpings län. Høvuðsstaðurin er Växjö.
Kronobergs län hevur umleið 187 156 íbúgvar (2013) og eina vídd við 9 385,2 km².
Alfrøði
right Alfrøði er ikki ein ávís vísindagrein, sum so nógvar aðrar. Orðið alfrøði merkir "frøði'' um alt". Vanliga inniheldur ein alfrøði ikki serliga nógva vitan um nakað serstakt, men eitt sindur um næstan alt. Ein alfrøði er ofta ein endurspeglan av teirri vitan, sum er til; eitt savn av stuttum upplýsandi greinum um mestsum alt, so fólk lætt kunnu leita sær fram upplýsingar. Franski heimspekingurin Diderot tók stig til fyrstu alfrøðina, har hann fekk fremstu heimspekingar, rithøvundar og granskarar í tíðini at skriva greinar um øll hugsandi evni. Henda fyrsta alfrøðin taldi heili 37 tjúkk bind. Tað eru túsundatals greinar um ymisk evni í Alfrøðini. Í hvørji grein eru tilvísingar til myndir, og í hvørjari mynd eru talmerktir smálutir. Greinin um skurðviðgerðaramboð hevur ikki færri enn tólv slíkar smálutir.
Einhvør alfrøði er skipað sum eitt uppslagsverk, t.e. eitt verk, ið lætt er at sláa upp og finna upplýsingar í um eitthvørt.
Sum Encyclopædia Brittanica, ein stór og kend enskmælt alfrøði, tekur til; "As knowledge grows, so do we"; ella á føroyskum; "So hvørt sum vitanin veksur, vaksa vit við".
Svimjing á Oyggjaleikum 2015
Svimjing á Oyggjaleikum 2015, var hildin á Les Quennevais Sports Centre and Playing Fields í Saint Brélade, Jersey. Kappingarnar vóru í døgunum 29. til 2. juli 2015. Kappingarnar eru á stuttgeil (25 m).
Västernorrlands län
150px|thumbnail|right|Västernorrlands län Västernorrlands län er ein sýsla í Svøríki. Í vestri hevur Västernorrlands län mark við Jämtlands län, í suðri við Gävleborgs län og i norðri við Västerbottens län. Høvuðsstaðurin er Härnösand.
Västernorrlands län hevur umleið 242 156 íbúgvar (2013) og eina vídd við 22 957,1 km².
Mikkel Hansen
Mikkel Hansen (føddur 22. oktober 1987) er ein danskur hondbóltsleikari, ið í løtuni spælir fyri PSG Handball. Hann varð valdur til Heimsins besta hondbóltsleikara av IHF (International Handball Federation) í 2011. Hann hevur fyrr spælt fyri danska hondbóltsfelagið GOG, har hann vann danska meistaraheitið í 2007. Hann gjørdist partur av FC Barcelona í juni 2008. Hin 2. juni 2010 flutti hann aftur til Danmarkar fyri at spæla fyri AG København, eftir at hava spælt hondbólt í 2 ár í Spania.
Mikkel Hansen gjørdist evropameistari í hondbólti við danska landsliðnum, tá ið teir vunnu EM í hondbólti 2012 í Serbia. Hann varð eisini valdur á All-Star lið í kappingini sum besti vinstibakkur. Í 2011 var hann partur av dansia landsliðinum, ið vann silvur á HM í hondbólti 2011 í Svøríki. Hann gjørdist toppskorari í kappingini.
Privatlív
Pápi hansara, Flemming Hansen, spældi eisini á danska hondbóltslandsliðnum, har hann spældi 120 landsdystir og skoraði 240 mál og luttók í Summar-OL 1984.
Kobe
thumb|330px|right| Havnin í Kobe Kobe er ein havnabýur í Japan. Býurin hevur 1 530 000 íbúgvar (2007).
Ongtítlingur
Ongtítlingur (frøðiheiti - Anthus campestris)
Jesus
thumb|250px|right|Jesus Kristus doyði á krossinum. Jesus (griksk úttala av navninum Joshua, sum merkir "Harrin er Frelsarin") Kristus (upprunaliga grikskt orð, sum týðir "tann salvaði", so sum tað hebráiska Messias) var sambært tí kristnu læruni sonur Guds og sum doyði fyri syndir menniskjanna. Kristindómurin er heimsins størsti átrúnaður og er trúgvin á Jesus Krist sum harra og frelsara menniskjanna. Navnið kristindómur kemur eisini av orðinum "Kristus". Vit lesa um Jesus í evangeliunum í Nýggja Testamenti. Evangeliini eru fýra í tali. Matteus, Markus, Lukas og Jóhannes hava skrivað hvørt sítt. Teir kendu Jesus, sum var jødi, føddur í Betlehem í Júdea. Viðhaldsfólk Jesu trúðu, at hann var sonur Guds. Tá ið Jesus var um 30 ára gamalur, gekk hann um í Ísrael og boðaði nýggjan boðskap. Hann greiddi frá hugsanum sínum í søgum (líknilsum). Evangeliini siga frá undurverkum hansara, sjúk grøddi hann og vakti upp deyð.
Bakgrund
thumb|right|250px|[[Betlehem.]] Jesus var ísraelskur jødi og av fátækum fólki í Nasaret í Galilea í Norðurísrael. Hann var føddur í einum fjósi í Betlehem tætt við Jerúsalem í Ísrael, meðan mamma hansara Maria og festarmaður hennara Jósef vóru á ferð at verða skrivað í manntal. Hann var smiður, men 30 ára gamal gavst hann at arbeiða og fór um landið at boða læru sína og grøða sjúk. Viðhaldsfólk hansara vórðu kallað lærusveinar, og av teimum valdi hann sær 12 høvuðslærusveinarnar ella ápostlarnar, sum teir eisini verða nevndir. Gitnastu lærusetningar hansara eru í Fjallataluni, har Jesus sigur, at menniskjan skal óttast og æra Gud og elska næsta sín sum sjálvan seg.
Tey kristnu trúgva, at Jesus varð borin í heim sum sonur Guðs, og um tey gera eftir boðum hansara, fáa tey fyrigeving syndanna og sleppa inn í himmiríkið. Tey tala um Jesus sum Kristus, ið kemur úr grikskum máli og merkir "hin salvaði", ella "Messias" á hebraiskum. Jesus livdi í Ísrael fyri umleið 2.000 árum síðan. Tá ið hann var deyður, stovnaðu tey, ið tóku undir við læru hansara, ein felagsskap, sum var byrjanin til ta kristnu kirkjuna. Jesu lív hevur í øldir hugtikið listafólk, og nøkur av størstu listaverkunum vísa hendingar úr lívi Jesusar.
Orðið evangelium merkir ”góð tíðindi”. Tey, ið tóku undir við Jesu læru, nýttu tað, tá ið tey skuldu tala um hann, men seinni fór tað at merkja tað, sum evangelistarnir – Matteus, Markus, Lukas og Jóhannes – høvdu skrivað. Markus og Jóhannes hoyrdu til teir tólv fyrstu lærusveinarnar; Markus og lærusveinurin Barnabas vóru systkinabørn; Lukas var í tí fyrsta kirkjuliðnum í Antiokia. Í kristiligari list er ímyndin av Matteusi ein eingil, Markus leyva, Lukas oksi, og Jóhannes ein ørn.
Føðing Jesusar
Søgan sigur, at Maria og Jósef vóru trúlovað og skuldu giftast, tá ið Gabriel høvuðseingil sýndi seg fyri Mariu og segði henni, at hon skuldi bera Guðs son í heim. Hendingin er kend sum boðanardagur Mariu, ið er 25. mars; 9 mánaðir fyri jóladag. Gabriel bað Mariu kallað barnið Jesus, sum kemur av tí hebraiska Joshua, ið merkir ”Jehova er frelsa”. Boðanin er eitt nógv nýtt myndevni í kristiligari list. Barnið var gitið av Heilaga andanum, og á mongum málningum sæst andin í dúgvulíki sveima niður á Mariu.
Heilaga landið var rómverskt um Jesu føðing, og tá ið Augustus keisari gav boð um manntal, mátti ein og hvør fara til ættarbygd sína at vera taldur. Jósef og Maria fóru úr Nasaret til Betlehems. Tá ið tey komu hagar, var tíðin komin, at hon skuldi eiga. Einki rúm var fyri teimum í tilhaldshúsinum, og tí fóru tey í eitt fjós í einum helli. Har varð Jesus føddur, og Maria legði hann í krubbu ella trog hjá kríatúrunum, og hagar komu einglar at kunngera føðingina og at tilbiðja hann. Jesu føðing er eitt av høvuðsevnunum í kristiligari list. Frá 15. øld verður Jesus viðhvørt vístur sum heimsins ljós. Næstan allir málningar, ið lýsa føðingina, sýna ein oksa og ein asna, ið tilbiðja Jesubarnið.
Cesar Romero
Cesar Julio Romero, Jr. (15. februar 1907 – 1. januar 1994) er ein amerikanskur skemtari, sjónleikari og sangari. Hann var aktivur innan sjónvarp og radio í umleið 60 ár. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla leiklutin sum The Joker í Batman sjónvarpsrøðini.
Jesus
Føðing Jesusar
Tá ið Jesus var føddur, kom ein eingil til hirðarnar á markini. Í fyrstuni vóru hirðarnir bangnir, men tá ið eingilin kunngjørdi teimum gleðiboðini, vórðu teir glaðir. Og í somu stund var hjá einglinum ein fjøld av himmalskum herskarum, sum lovaðu Guði. Teir eggjaðu hirðunum til at fara at finna Jesubarnið og tilbiðja tað. Hirðarnir, ið umboða tað vanliga fólkið, eru bilsnir og ovurfegnir at hoyra um frelsaran.
Vísmenninir úr Eysturlondum
Vísmenninir, stundum umtalaðir sum teir tríggir kongarnir, fylgdu einari leiðarstjørnu úr eystri til tess at bera Jesusbarninum gávur. Heródes kongur í Jerúsalem frætti hesi tíðindi, og honum dámdi illa at hoyra um ein nýggjan jødakong. Heródes bað vísmenninar siga sær, hvar barnið mundi vera, men teir vórðu ávaraðir í dreymi og fóru tí av stað aftur og søgdu honum einki. Heródes var frá sær sjálvum og beyð, at í Betlehem skuldu øll dreingjabørn, yngri enn 2 ár, drepast.
Vísmenninir hoyrdu til ein prestaskap í gamla Persia. Teir fingust við stjørnuspáfrøði og týddu dreymar, og gjørdust sosatt kendir sum ”vísir menn”. Í yngri frásøgum verða teir ofta nevndir kongar og eita Kaspar, Melkir og Baltasar. Seinni í miðaldar- og renesansulistini eru teir eisini vorðnir umboð fyri teir tríggjar heimspartarnar Asia, Afrika og Evropa, sum tá vóru kendir.
Maria og Jósef finna Jesus sitandi í samrøðu við teir skriftlærdu
Tá ið Jesus var 12 ára gamal, høvdu Maria og Jósef hann við til Jerúsalems at halda páskir. Hátíðarhaldið vardi eina viku og var til minnis um ta ferðina, tá ið ísraelsfólk vóru fríað frá trældóminum í Egyptalandi. Tey fóru heim aftur til Nasaret í fylgi við nógvum øðrum fólkum, tá ið Maria knappliga skilti, at sonur teirra var ikki við í ferðalagnum. Hon og Jósef skundaðu sær tí aftur til Jerúsalems og leitaðu í samfullar tríggjar dagar, til tey at enda funnu Jesus í templinum. Har sat hann og skifti orð við teir jødisku lærumeistararnar.
Jesus verður doyptur av Jóhannesi doyparanum
Jóhannes doypti fólk í Jordanánni til tess at vísa, at tey iðraðu seg um allar syndir sínar, og at tey nú vóru rein. Mong komu bæði úr bygd og bý at síggja hann. Ein dagin kom Jesus at hoyra Jóhannes prædika og at verða doyptur av honum. Jóhannes helt, at hann sjálvur átti at vera doyptur av Jesusi, men læt sær kortini eftirlíka. Eftir dópin talaði Guð, soleiðis at ein og hvør skuldi vita, at Jesus var sonur hansara. Tey fyrstu kristnu tóku dópin til sín sum ein hátt at vísa sambandið við Jesus og kirkjuna. Einglar síggjast ofta á málningum av dópinum.
Jesus verður freistaður av djevlinum í oyðimørkini
Eftir dópin fór Jesus út í oyðimørkina og fastaði fjøruti dagar. At enda háðaði Sátan hann við trimum freistingum. Jesus skuldi sýna honum, at hann var sonur Guðs, og at hann kundi gera steinar til breyð, stoyta seg oman hægst av templinum í Jerúsalem og at enda njóta alt heimsins ríkidømi, um hann vildi tilbiðja Sátan. Men Jesus læt seg ikki freista.
Jesus kallar sínar fyrstu lærusveinar og fer undir at prædika
Tá ið Jesus fór undir at prædika í Galileu, valdi hann sær út tólv menn at vera teir fyrstu lærusveinarnir ella boðberar. Teir fyrstvaldu vóru brøðurnir Pætur og Andrias, sum royndu á Genesaretsvatninum, men fingu lítið. Jesus beyð teimum at seta gørnini einaferð afturat, og teir so gjørdu og fingu so mikið, at tað fylti upp í tveir bátar. Á hendan hátt sýndi Jesus sínum fyrstu lærusveinum, hvussu teir kundu hjálpa honum at savna nógvar lærusveinar og fáa fólk at venda um og trúgva á hann.
Jesus ger fyrsta undirverkið
Í Nýggja Testamenti verður fleiri ferðir greitt frá, at Jesus gjørdi kraftagerðir. Hitt fyrsta almenna undrið hendi í bygdini Kána, hagar Jesus, móðirin og nakrir av lærusveinum hansara vóru boðin í brúdleyp. Undir borðhaldinum varnaðist Maria, at einki vín var eftir, og segði tað við son sín. Stillisliga beyð Jesus tænarunum at fylla seks stór ker við vatni og síðan lata høvuðskokkin smakka á. Teir so gjørdu og vórðu stórliga bilsnir, tá ið teir skiltu, at vatnið var vorðið vín.
Jesus riður inn í Jerúsalem og rekur sølumenninar úr templinum
Tá ið teir nærkaðust Jerúsalem, segði Jesus lærusveinunum, hvar teir mundu finna eitt ásin við fylli. Síðan reið Jesus á fylinum tann seinasta partin á ferð sínari. Fólk høvdu frætt, at Jesus skuldi koma, og komu í hópatali hagar at síggja hann. Sunnudagurin fyri páskir, Pálmasunnudagur, verður hildin til minnis um hesa hending.
Pínslusøgan
Jesus boðaði frá, at hann fór at vera svikin og tikin av døgum. Teir seinastu – og týdningarmestu – dagarnir í lívi hansara á fold verða nevndir pínslusøgan, sum eru líðingarnar og pínslurnar, hann mátti tola, frá tí hann kom til Jerúsalems og til krossfestingina og uppreisnina. Páskirnar og dymbildagavikan verða hildnar til minnis um hesar hendingar. Tær ymsu hendingarnar í pínslusøguni eru ofta og væl viðgjørdar av listafólki.
Heilaga kvøldmáltíðin
Heilaga kvøldmáltíðin var seinastu ferð, Jesus sat til borðs við lærusveinunum í Jerúsalem, áðrenn hann var tikin. Hendingin fekk seinni ómetaligan týdning fyri tey kristnu og gjørdist evnið fyri mong listaverk. Vanliga vóru tey málað sum freskur (kálkmálningar) á veggir í matarhøllum í t.d. kleystrum. Soleiðis var eisini við teirri víðagitnu freskuni eftir Leonardo da Vinci (1452-1519). Tíverri byrjaði málningurin skjótt at farast og er tí umvældur fleiri ferðir. Kristni siðurin at fara til altars í kirkjuni er til minnis um heilagu kvøldmáltíðina. Presturin gevur gestunum breyð og vín til minnis um seinastu ferðina, Jesus sat til borðs saman við ápostlum sínum.
Svikagerðin
Jesus hevði greitt fylgdarfólki sínum frá, at hann fór at vera svikin og tikin av lívi. Tað var kortini ein skelkandi løta, tá ið hann segði teimum 12 lærusveinunum, at ein teirra var svikjari. Evangeliini siga, at Judas Iskarjot hevði gjørt avtalu við høvuðsprestarnar fyri máltiðina: “Tann, sum eg kyssi, hann er tað; takið hann og farið tryggiliga avstað við honum”. Nakað seinni visti hann høvuðsprestunum á, hvar Jesus helt bøn saman við hinum ápostlunum. Høvuðsprestarnir guldu Judasi 30 silvurmyntir afturfyri.
Krossfestingin
Jødiska ráðið og høvuðsprestarnir dómfeldu Jesus fyri at siga seg vera son Guðs. Rómverski landshøvdingin, Pontius Pilatus, royndi at sleppa undan at døma Jesus, men læt hann so upp í bøðilshendur. Jesus var krossfestur saman við tveimum ránsmonnum. Krossfestingin hevur verið sýnd á mangan hátt í kristiligari list. Við hvørt er stórur dentur lagdur á ræðuleikan og sorgina.
Gravleggingin
Jósef úr Arimatea, sum sat í jødiska ráðnum, og lærusveinur í duldum, bað Pilatus um loyvi at jarða líkið. Nikodemus, ein fariseari, sum eisini hevði tikið við trúnni, hjálpti Jósefi at taka likamið av krossinum. Teir vaskaðu og sveipaðu tað í línklæði. Líkið var borið í ein garð tætt við og lagt í eina nýhøgda grøv.
Uppreisnin
Triðja dagin eftir sín deyð á krossinum reis Jesus uppaftur. Hendingarnar í sambandi við uppreisnina eru umtalaðar á ymsan hátt í evangeliunum. Summar frásagnir siga, at hermenn hildu vakt við grøvina. Tað høvdu teir jødisku høvuðsprestarnir biðið um, so at lærusveinarnir ikki kunda stjala likamið og siga, at Jesus var risin upp. Hjá Jóhannesi stendur, at Maria Magdalena hittir hin upprisna Jesus, ið seinni eisini sýndi seg fyri lærusveinunum. Eftir himmalferð Jesusar hildu ápostlarnir á at boða gleðiboðskapin og grundaðu ta kristnu kirkjuna.
Himmalsferðin
Fjøruti dagar eftir uppreisnina fór Jesus til himmals, og tað sóu lærusveinarnir. Tá stóðu teir á Oljufjallinum og sóu hann verða tiknan upp, og eitt skýggj huldi hann fyri eygum teirra. Tá knappiliga stóðu tveir menn í hvítum klæðum hjá teimum. “Hví standa tit her og hyggja upp til himmals?” spurdu teir. “Hesin Jesus, sum er upp er tikin frá tykkum til himmals, skal koma aftur á sama hátt, sum tit sóu hann fara”.
Merki kristindómsins
Á Jesusar døgum vóru enn mong, sum settu seg upp ímóti rómverska hersetingarvaldinum, og teir uppreistrarmenn, ið vórðu tiknir, vórðu krossfestir. Tá ið Jesus hevði boðað læru sína í 3 ár, hevði hann fingið so ilt í høvuðsprestarnar, fariseararnar og teir skriftlærdu, tí hann hevði havt harðliga at teimum fyri falslæru, at teir fingu hann givnan upp fyri rómverska yvirvaldinum, dømdan til deyða og krossfestan. Frá tí degi hevur krossurin eyðkent Jesusar læru - Kristindómin.
Jesus í Islam
thumb|right|Gomul [[Iran|persisk Miniatura: Maryam (Maria Moy) og Isa (Jesus). Avmyndan av profetum er tó sum oftast forbjóðað í Islam.]] Jesus er ein týdningarmikil persónur í Koranini (Al-Qur'an), har hansara navn (Isa) verður nevnt 25 ferðir. Jesus er ein av týdningarmestu boðberunum hjá Gudi (Allah), og hann má síggjast sum ein fundamentalur partur av veraldarmynd islams. Uppfatan islams av Jesusi hevur nógv til felags við tær bíbilsku frásagnirnar, so sum trúgvin á jomfrúføðingina, Jesus sum tann ið grøðir og ger undurverk, Jesus sum lærir o.s.fr. Jesus reis eisini upp til Himmals sambært islam, og nógvir muslimskir teologar trúgva, eins og tey kristnu, at Jesus skal koma aftur í skýnum. Jesus verður ellivu ferðir nevndur al-Masih (Messias eller Kristus) og í Sura 3,45 verður hann nevndur Kalimatullaah (Guds orð).
Munurin millum islam og kristindóm er, at muslimar ikki trúgva á Jesus sum 'Guds son'. Í islam verður Jesus mettur sum ein profetur, har tey kristnu trúgva, at Jesus tosar um 'Heilaga Andan' tá hann nevnir talsmannin ið hann skal senda, so trúgva muslimarnir, at hesin talsmaðurin ið Jesus segði at hann skuldi senda, var Muhammed profetur.
379 f.Kr.
Áratíggju: 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. - 370-árini f.Kr. - 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr.
Skåne län
150px|thumbnail|right|Skåne län 150px|thumbnail|right|Kommunur í Skåne län Skåne län er ein sýsla í Suðursvøríki. Í norðri hevur Skåne län mark við Hallands län og Kronobergs län, og í landnyrðingi við Blekinge län. Høvuðsstaðurin er Malmö.
Skåne län hevur 1 274 069 íbúgvar (2013) og eina vídd við 11 302 km².
Nagasaki
thumb|250px Nagasaki er høvuðsstaður í Nagasaki prefektur á oynni Kyushu í Japan. Hin 9. august 1945 undir Seinna heimsbardaga, bleiv onnur atombumban í søguni slept niður yvir býin. Nógv fólk doyðu, hildið verður at millum 60.000 og 80.000 fólk doyðu og umleið 20.000 komu til skaða.
Yokohama
Yokohama er býur í Japan. Býurin hevur 3 697 006 íbúgvar (2012).
Lesbos
200px|thumbnail|Lesbos á einum korti yvir oyggarnar í landnyrðingspartinum av Egearahavinum og Lítla Asia ([[Turkaland)]] Lesbos (Grikskt mál: Λέσβος / Lesvos, eisini nevnd Μυτιλήνη Mytilini eftir høvuðsbýnum Mytilene) er ein griksk oyggj í landnyrðingspartinum av Egearahavinum. Oyggin er 1.632 km2 til støddar og hevur 32 km strandalinju. Oyggin er triðstørst av griksku oyggjunum næst eftir Kreta og Evvia. Oyggin hevur stutta frástøðu til Turkaland, bert Mytilini Sundið skiljur oynna frá Turkalandi. Lesbos er ein regional eind og kommuna í Norður Egearaøkinum (Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου). Norður Egearaøkið er eitt av 13 økjum (regiónum) í Grikkalandi, frá 1987 til 2011 vóru tríggjar oyggjar í hesum økinum, hinar báðar vóru Khios og Samos. Síðan 1. januar 2011 eru tvær oyggjar komnar afturat, tær eru Ikaria og Lemnos. Fólkatalið á Lesbos er umleið 90.000, harav býr umleið ein triðingur í høvuðsbýnum Mytilini í landssynnings partinum av oynni. Restin av íbúgvunum búgva í smærri býum og bygdum á allari oynni. Teir størstu býirnir eru: Kalloni, Gera, Plomari, Agiassos, Eresos, and Molyvos (tað forna Mythymna).
Wikipedia
Wikipedia byrjaði við ensku útgávuni tann 15. januar 2001. Tann føroyska útgávan byrjaði tann 20. juni 2004.
Berandi eyðkennir
Tey trý eyðkennini við Wikipedia eru:
Wikipedia verður stuðlað av Richard M. Stallman og Free Software Foundation.
Vandalisma
Ein av avbjóðingunum hjá Wikipedia er "vandalisma" - skilt sum tápuligur ella uppøsandi broytingar í greinum.
Sarah Lane, vertur fyri "Sarah's Blog Report", sum er ein partur av sjónvarpssendingini Screen Savers, "vandaliseraði" í eini sending Wikipedia-síðuna um monkeypox í ensku Wikipedia-útgávuni. Hon skrivaði "Sarah Lane is totally cool and does not have monkeypox". Seinni skrivaði hon: "Although this excites me in its ease and simplicity, it's a little frightening. I mean, what if I had instead written 'My boss is a big fat **** and his phone number is ****'? Sure, somebody would delete it, but this calls for some seriously dedicated moderators."
Hiroshima
thumb|Hesin bygningur stendur sum ein minnisvarði til minnis um atombumbuna sum varð slept yvir býin 6. august 1945. Hiroshima (japanskt mál: 広島) er ein býur á oynni Honshû í Japan. Í januar 2010 búðu 1.173.980 fólk har. Støddin á býnum er 741,63 km². Sum tann fyrsti býurin í søguni varð Hirshima raktur av fyrstu atombumbuni nakrantíð, tá USA hin 6. august 1945, undir Seinna heimsbardaga, slepti einari atombumbu yvir býin. Tað var bumbuflogfarið Enola Gay ið kastaði bumbuna. Bumban brast kl. 8.15, og fá sekundir seinni sást eitt kraftigt ljós, ein sjokkbylgja kom og so sást eitt risastórt skýggj, sum í formi líktist einum hundalandi. Hildið verður at millum 90.000 – 166.000 doyðu beinanvegin ella í einum 2-4 mánaða tíðarskeiði eftir at atombumban varð slept. Umleið helmingurin av hesum fólkum doyðu sama dag, sum bumban brast, hini í døgunum ella vikunum eftir. Tey flestu sum doyðu vóru vanlig sivil fólk, sjálvt um tað var ein hernaðarstøð í Hiroshima.
Lund
thumb|right|240px|Lund Lund er ein býur í Lunds kommunu í Svøríki. Býurin er triðstørsti býur í Skåne län við umleið 82 800 íbúgvum í sjálvum býnum og umleið 114 061 í kommununi. Býurin fevnir um 25,75 km2 og hevur ein fólkatættleika á 3 215 pr. km2.
Ídnaðarland
thumb|right|250px|At eitt land er ríkt er m.a. ávirkað av ídnaði, tilfeingi og politiskum tryggleika. Ídnaðarlondini eru í høvuðsheitinum tey ríku londini í Vesturheiminum. Í teimum londum, vit kalla ídnaðarlond, er ídnaðurin týdningarmesti vinnuvegurin. Í menningarlondum eru serstakliga landbúnaður ella fiskivinna týdningarmest, ikki tí, fólk í ídnaðarlondum liva eisini av fiskivinnu og landbúnaði, men úrtøkan til hvørt fólk ella hvønn arbeiðstíma er munandi betri enn í menningarlondunum. Ídnaðarlondini hava hægri úrtøku, tí maskinur gera ein part av arbeiðinum, betur verður dyrkað, funnið verður fram til nýggj kornsløg, handilsstøð nýtt og ikki mykja, nýggj amboð, sum arbeiða jørðina betur, og ofta eru garðarnir størri.
Lond í Vesturheiminum bygdu upp sín ídnað í 19. og fyrra helmingi í 20. øld, í hjálandaveldistíðini. Flestu av hesum hjálondum eru nú sjálvstøðug lond, men kortini eru tey heft búskaparliga at Vesturheiminum. Tey noyðast at læna pening í ídnaðarlondunum til høgu rentu, og skulu tey gjalda aftur lánini, noyðast tey at selja ídnaðarlondunum tilfar fyri tað, ídnaðarlondini leggja á. Og skuldi tað eydnast onkrum mennigarlandi at gjørt ídnaðarvøru, so er næstan ógjørligt at sleppa inn á marknaðin í ídnaðarlondunum.
Jesper Ganslandt
Jesper Ganslandt, føddur Per Jesper Sundberg 31. oktober 1978 í Falkenberg, er ein svenskur leikstjóri og leikrithøvundur.
Fukuoka
Fukuoka er ein býur í Japan. Býurin hevur 1 429 000 íbúgvar (2007).
Ghil'ad Zuckermann
Hann vaks upp í Eilat í Ísrael.
Jugoslavia
thumb|right|250px|Kort av Jugoslavia. Jugoslavia (slovenskt, makedónskt, serbiskt og kroatiskt: Jugoslavija, albanskt: Jugosllavia) var sameint sosialistiskt sambandslýðveldi, ið var sett saman av seks lýðveldum og tveimum sjálvstýrandi landspørtum. Báðir teir sjálvstýrandi landspartarnir vóru í serbiskum øki: Kosovo sunnanfyri og Vojvodina norðanfyri. Umleið 42 % vóru griksk-katólsk, 32 % rómversk-katólsk og 13 % muslimsk. Týdningarmestu málini vóru slovenskt, makedónskt, serbiskt og kroatiskt. Harafturat vórðu talað 12 onnur mál. Gamla Jugoslavia fór sundur í hesi sjálvstøðugu ríkini: Makedónia, Slovenia, Bosnia-Hersigovina, Kosovo, Montenegro, Serbia og Kroatia.
Londini
Lýðveldini í gamla Jugoslavia (eftir 17. februar 2008 sjey óheft ríki).
Norðuramerika
thumbnail|250px|Norðuramerika á heimskortið thumbnail|250px|[[Fylgisveinur|Fylgisveina mynd av Norðuramerika]] thumb|right|250px|Norski listamálarin Christian Krogh heldur, at tað sá soleiðis út, tá ið [[Leivur Hepni sá Norðuramerika fyri nærum 1000 árum síðani.]] Norðuramerika er ein heimspartur. Norðuramerika eru londini Sambandsríki Amerika, Kanada og Meksiko, umframt heimsins størstu oyggj, Grønland. Í seinastu ístíð lá mikil ískappi um meginlandið, sum sumstaðni brýndi niður landslagið, dýpti láglendið við Stóruvøtn og legði eitt jaður av fruktagóðari mold oman á víðu grasfløturnar í Miðvestri. Klettafjøll eru norðan úr Alaska og suður í New Mexico eru ryggurin í meginlandinum. Eystanfyri eru Appalachiafjøll, og eystan og sunnan tey er lág strond. Í Eysturkanada er Kanadaskjøldur, ein ovurstór lægd við gomlum, niðurruddum fjøllum, sum nú liggja undir mold. Oyðimerkur eru í útsynningspartinum í USA og suður í Norðurmeksiko.
Fólkið í hesum heimsparti var einaferð upprunafólk - indiánar, sum livdu av tí, náttúran gav. Næstan alt fólkið har nú á døgum eru eftirkomarar hjá niðursetufólki, sum eru flutt hagar seinastu 400 árini. Sterkasta landið, bæði tá vit hugsa um fólkatal og vælferð, er USA, ríkasta land í heiminum. Norðan fyri USA er ovurstóra Kanada. Her býr ikki so nógv fólk, tí at har er berligari, kaldari og harðførari enn hjá grannanum fyri sunnan. Bæði londini vóru einaferð bretsk hjálond, og meginparturin av fólkinum talar enskt. Í Meksiko talar fólkið spanskt, tí at fyrr var Meksiko spanskt hjáland. Hóast nógv olja og gass eru í Meksiko, er landið fátækt.
Norðuramerika er ein av ótættast bygdu heimspørtunum í heiminum. Stívliga tveir triðingar av fólkinum búgva í USA. Næstflest fólk búgva í Meksiko, minst er í Kanada. Fyrr búði mesta fólkið í USA í eystara parti í landinum, men seinastu fimmti árini eru mong flutt til lýggjaru ríkini fyri sunnan og vestan (t.d. Kalifornia, Arizona og Texas). Soleiðis hevur eisini verið í Kanada, fólk eru flutt av eysturstrondini og til Stóruvøtn og til dømis Toronto í Ontario, ella tey eru flutt til býir á vesturstrondini, til dømis Vancouver í British Columbia.
Tilflytarar eru komnir í stórum tali til Norðuramerika, helst úr Evropa, men eisini úr Suðuramerika og Asia. Øll fóru ikki, tí at tey ætlaðu tað. Svarta fólkið í Amerika er ættað frá afrikonsku trælunum, sum við valdi vórðu fluttir til Amerika frá 1619 til 1808 at arbeiða í lundunum. Trælahaldið varð ikki avtikið fyrr enn í 1865. Afroamerikanarar, sum tey svørtu verða nevnd, fáa størri og størri ávirkan í amerikanska samfelagnum.
Fonografur
thumb|right|200px|Fonografur frá 1890'unum.
Norðuramerika
Øll trý londini í Norðuramerika eru sambandsríki. Tað er, at londini eru skift sundur í fleiri ríki. Hesi ríki hava egið lóggávuvald og senda eisini umboð til sambandstingið, so at øll kunnu verða við at gera av, hvussu landið skal verða stýrt.
Fonografur
í 1877 uppfann Thomas Edison fonografin (úr forngrikskum φωνή phōné, ljóð, og γράφειν gráphein, skriva). Fyrst í 1900-talinum varð hann trokaður burtur av marknaðinum av grammofonini.
Balkanhálvoyggin
Turkaland hevði síðan í miðøld havt ræðið á Balkan, men í 19. øld fóru tjóðirnar á Balkan at stríðast fyri frælsi. Í 1912 fóru Grikkaland, Bulgaria og Serbia í kríggj ímóti Turkalandi, sum var við undirlutan og mátti lata næstan øll lond sín í Evropa frá sær.
Norðuramerika
Lond í Norðuramerika
thumb|right|250px|[[Denali er hægsta fjallið í Norðuramerika, 6168 metrar høgt.]] thumb|right|250px|[[Grønland er heimsins størsta oyggj. Landafrøðiliga og jarðfrøðiliga er hon partur av norðuramerikanska meginlandinum.]] thumb|right|250px|[[Kanada er næststørsta land í heiminum. Tað er tveir fimtingar av norðuramerikanska meginlandinum.]]
2004
2004 (MMIV) var eitt skotár, sambært gregorianska kalendaranum var fyrsti dagurin ein hósdagur.
Saitama
Saitama er ein býur í Japan. Býurin hevur 1 235 428 íbúgvar (2012).
Irak-kríggið
Irak-kríggið var ein langdrigin bardagi, ið USA stóð á odda fyri, og vardi frá 20. mars 2003 til 18. des. 2011. Bardagin byrjaði við at ein samgonga av nógvum londum við USA á odda stóðu saman um at gera innrás í Irak í mars 2003. Tað eydnaðist teimum sameindu herdeildunum at koppa stjórnini hjá Saddam Hussein og Baath-flokkinum. Saddam Hussein hevði tá verið forseti í Irak síðan 1979. Kríggið vardi tó í meira enn 10 ár, av tí at uppreistrardeildir í Irak bardust ímóti teimum sameindu herdeildunum og móti tí nýggju stjórnini. Umleið 151.000 to 600.000 irakar ella fleiri lótu lív undir innrásini og tey næstu 3-4 árini. USA tók seg alment út úr Irak í 2011, og tá endaði kríggið. Men síðan hevur borgarakríggj valda í Irak og í 2014 gjørdist USA aftur partur av stríði í landinum í 2014 og var tá á odda fyri einari nýggjari samgongu í einum kríggi, ið enn gongur fyri seg.
Í 2005 varð nýggj grundlóg samtykt í Irak, soleiðis, at landið fekk fólkaræðisliga stýrisskipan. Meðan Hussein hevði valdið varð landið skipað sum fullkomiligt einaræði, og meðan hann stýrdi, mátti irakiska fólkið, serliga kurdarnir, tola nógv. Stjórnin fekk stuðul frá herinum og trygdarløgregluni, sum bardu niður alla politiska mótstøðu í landinum.
Innrásin í Irak byrjaði eftir at Saddam Hussein hevði fingið eitt ultimatum um at fara úr landinum. Innrásin byrjaði við einum "shock and awe" bumbuálopi. Irakiskar herdeildir vóru skjótt yvirmannaðar og herdeildir hjá USA fóru inn í landið. Ba'atist stjórnin varð feld og Saddam Hussein varð fangaður í desember 2003 og avrættaður trý ár seinni av einum hernaðardómstóli. Tómrúmið ið uppstóð eftir Saddam Hussein og vánalig leiðsla av tí bráðfeingis stjórnini ið varð sett av teimum sameindu herdeildini, førdi til harðskap, ið av summum journalistum verður nevnt borgarakríggj, í Irak í 2006-07, har harðskapur varð framdur av Sunni og Shi'a trúarbólkum. Harumframt varð eisini uppreistur ímóti USA og teimum sameindu herdeildunum ið vóru í landinum. Harðskapurin førdi til, at USA økti munandi um herdeildir sínar fyri at veita trygd til Baghdad og Al Anbar landlutin. Á vetri 2007-08 byrjaði USA at taka herdeildir sínar úr Irak, og eftir at Barack Obama gjørdist forseti í USA kom ferð á afturtøkuna av amerikonskum herdeildum úr Irak, til teir at enda heilt fóru úr landinum í 2011.
Lelystad
Lelystad er ein býur og ein kommuna í Niðurlondum. Býurin er høvuðsbýur í landslutinum Flevoland og varð stovnaður í 1967. Lelystad er uppkallaður eftir Cornelis Lely, ið er verkfrøðingurin handan Afsluitdijk byrgingina, ið gjørdi tað møgulig at byggja býin Lelystad, ið liggur 3 metrar undir havinum. thumb|centre|250px|Lelystad
Heðin á Lakjuni
Heðin á Lakjuni (føddur 19. februar 1978 í Klaksvík) er ein fyrrverandi føroyskur fótbóltsleikari, ið spældi sum verjuleikari og vongur fyri fýra føroysk feløg, fyrst og til seinast fyri KÍ. Hann byrjaði sína fótbóltslívsleið í KÍ, og hevur síðan skift ímillum B36, HB, og NSÍ Runavík og so aftur KÍ. Hann hevur vunnið føroyska meistaraheitið í fótbólti 3 ferðir og Løgmanssteypið fýra ferðir. Síðan apríl 2015 hevur hann átt metið fyri flest leiktir dystir í ovastu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum, hann spældi 417 dystir í bestu deildini og skoraði 100 mál. Hann hevur spælt 16 dystir á føroyska landsliðnum og skoraði 1 landsliðsmál.
Altjóða lívsleið
Sjálvt um hann fekk landsliðsboð frá Allan Simonsen í 1997, so fekk Heðin á Lakjuni ikki sín debut fyri føroyska fótbóltslandsliðið fyrr en í mars 1999 í einum 0-0 vinadysti móti Andorra. Hann spældi sín fyrsta kappingarlandsdyst nærum hálvt ár seinni, tá ið hann varð skiftur inn fyri Henning Jarnskor í einum EM kvalifikatiónsdysti móti Litava. Hann skoraði sítt fyrsta og einasta landsliðsmál í einum vinadysti móti Kasakstan í 2003, eftir eina avlevering frá Hjalgrím Elttør.
Lív Næs
200px|thumbnail|Lív Næs, útgávukonsert á Seglloftinum í februar 2013. Lív Næs (fødd í 1988) er ein føroysk songkvinna og tónleikari, hon spælir guitar. Lív er ættað úr Fuglafirði men býr í løtuni (2013) í Havn, har hon gongur á læraraskúla.
Lívsleið innan tónleik
Lív gjørdist kend í Føroyum sum songkvinna, tá hon sang saman við Niels Midjord. Tey bæði góvu út fløguna Tú skalt eiga morgindagin í 2009. Í 2011 hevur hon luttikið á føroyskum tónleikafestivalum við kvinnutónleikabólkinum Lív & the Zoo, eitt nú framførdu tær á Summarfestivalinum í Klaksvík. Hinar í tónleikabólkinum eru: Jenny J. Kragsteen, Anna Maria Wrae og Maibritt H. Johansen. Fyrstu ferð tær framførdu var á Sandi í 2011. Lív hevur eisini framført saman við unnusta sínum Tróndi Enni, tey góvu út stakfløguna Sveimandi í 2011. Tey hava eisini framtført saman, eitt nú á Mentanarnáttini í Havn í 2012. Tá Lív framførir á ymiskum tiltøkum, hevur hon ofta guitarleikararnar Trónd Enni og Una Debess at spæla guitar saman við sær. Í desember 2009 var Lív gestasangari á útgávukonsert hjá Brandi Enni í Norðurlandahúsinum. Í 2010 var hon sjónvarpsvertur í føroysku barnasendingini Ert tú við?, sum var í 13 pørtum. Í 2012 útgav hon fløguna Keldufar, sum eru yrkingar eftir abba hennara Johannes Andreas Næs. Hann brúkti skaldanavnið Flóvin Flekk og gav út yrkingasavnið Keldufar í 1949. Lív hevur gjørt øll løgini uttan "Meg droymdi", sum er gjørt saman við Trónda Enni og "Urið", sum abbi hennara lesur upp og Finnur Hansen hevur gjørt ljóðmynd til.
Tónleikaútgávur
200px|thumbnail|Lív Næs og abbi hennara [[Johannes Andreas Næs, útgávukonsert 2013]] 200px|thumbnail|Lív Næs og [[Niels Midjord í 2013]]
Frank Gorshin
Fraklin John "Frank" Gorshin, Jr. (5. apríl 1933 – 17. mai 2005) var ein amerikanskur sjónleikari og skemtari. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla leiklutin sum The Riddler í Batman sjónvarpsrøðini.
Sifnos
200px|thumbnail|Ein lítil kirkja á Kastro 200px|thumbnail|Kamares víkin Sifnos er ein oyggj í Grikkalandi, hon liggur í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Kykladurnar, millum oynnar Serifos og Milos, vestanfyri lítlu oynna Delos og Paros. Fólkatalið á oynni var 2.442 í 2001, í 1991 búðu 1.960 fólk har. Nógvur leirur er á oynni, og ein vinna sum er vanlig har er leirlist.
Jarðfrøði
Sifnos liggur umleið 130 km frá Pireus, sum er tann havnin sum er nærmasta við Athen. Sifnos er 74 km2 til støddar, hon er 15 km long og 7,5 km breið. Strandalinjan er 70 km.
Søga
Fólk hava búð á Sifnos í hvussu so er síðan umleið ár 4000 f.Kr. Oyggin var rík í gomlum døgum, har vóru gull, silvur og blýggj nám heilt aftur til 3. øld f.Kr. Hetta prógvar skatturin hjá sifnoyingum, sum teir bygdu á oynni Delos. Sambært Pausanias so vóru hesi nám oyðiløgd av vatnflóð. Enn í dag síggjast nøkur av hesum námum á oynni, tann kendasta er í Agios Sostis. Frá 12. øld á.Kr. var oyggin fólkað av Ioniskum grikkum frá Athen. Í 6. øld f.Kr. var oyggin fólkað av sjórænarum av oynni Samos. Í 5. øld á.Kr. var Sifnos ein almennur limur í griksku verjuni móti persarum í Persarastríðnum. Eitt skiftið eydnaðist tað persarum at taka oynna, men hon var fríða aftur at einum flota hjá Aleksander tí Stóra. Man veit lítið um søguna hjá Sifnos undir rómverjatíðini og tí byzantinsku tíðini, tó eru nakrar leivdir frá hesi tíðini varðveittar, tríggjar rómversker sarkofagir eru at finna í Kastro og 80 byzantinskar myntir eru at finna á einum savni í oynni. Hildið verður, at fólk hava búð á oynni alla tíðina hesi tíðarskeiðini. Tíðliga í 14. øld kom Sifnos undir harradømi hjá tí italienska ella spanska Januli da Corogna, sum hoyrdi til Maltesaraordanin. Hesin proklameraði oynna frælsa frá Sanudi ríkinum, sum stýrdi yvir tær flestu av Kykladu-oyggunum tá á døgum. Corognas familjan stýrdi Sifnos í meira enn hundrað ár; umleið ár 1440 var valdið yvir oynna latið til eina familju úr Bologne, Gozzadini, orsakað av einum hjúnalagi. Henda familjan stýrdi oynni til 1617. Sjálvt um bæði hesi stýrini vóru helleniseraði, so varð hildið fast við rómansku katólsku trúgv teirra. Frá 1537 var Sifnos eins og hinar oyggjarnar í Egearahavinum ein partur av tí Osmaniska ríkinum. Man veit lítið um søguna hjá Sifnos hetta tíðarskeiðið, hildið verður, at teir ið stýrdu tí Osmaniska ríkinum bert høvdu leyst stýrið yvir Sifnos, og bert kravdu skatt frá fólkunum har. Frá tíðliga í 17. øld var Sifnos ein týðandi haldilsoyggj. Og frá 1821 spældi oyggin týdningarmikland leiklut í frælsisstríðnum.
Øki og bygdir á Sifnos
Sifnos kommuna er býtt sundur í tvey øki við hesum bygdum:
Sendai
Sendai er ein býur í Japan. Býurin hevur 1 060 877 íbúgvar (2007).
Kawasaki
250px|thumbnail|Myndir úr Kawasaki Kawasaki er ein býur í Japan. Býurin er tann 9. størsti í Japan, hann liggur millum Tokyo og Yokohama og er ein partur av Greater Tokyo. Tama áin skilir býin frá høvuðsstaðnum. Býurin liggur framvið syðra áarbakka av Tamaánni og fevnir um eina strípu av landøki á umleið 30 km. Fólkatalið er umleið 1,4 milliónir. Býurin er sera tætt bygdur, har búgva 10.070 fólk pr. km2.
Almere
Almere er ein býur og ein kommuna í Niðurlondum. Býurin hevur 196 704 íbúgvar (2014).
thumb|centre|250px|Almere
Nýgrikskt mál
Nýgrikst mál er tað málið sum verður tosað í Grikkalandi og á Kýpros í dag. Tað er eitt av almennu málunum í EU. Nýgrikskt hevur verið tosað síðan umleið 1453. Frá umleið ár 330 til 1453 tosaðu tey miðaldar grikskt, frá 300 á.Kr. til 330 e.Kr. tosaðu tey eitt grikst mál sum varð nevnt Koine. Nýggja testamentið er skrivað á hesum máli. Frá 800 á.Kr. til 300 á.Kr tosaðu tey Forngrikskt, nógvar kendar bøkur og kvæði eru enn til frá hesi tíðini, t.d. Ileonskvæði og Odyssein. Frá umleið 1600 á.Kr. til umleið 800 á.Kr. tosaðu tey Mykenskt. Frá umleið ár 3000 á.Kr. til umleið 1600 á.Kr. tosaðu tey eitt mál sum verður nevnt Proto-Grikskt. Øll hesini málini koma úr indo-evropeiskum, tey eru broytt gjøgnum tíðirnar og í dag tosað tey so nýgrikst í Grikkalandi. Nýgrikskt líkist rættiliga nógv forngrikskum, grammatikkin er tó blivin nakað einklari, við tað at sagnorðini á forngrikskum blivu bend í fleiri føllum.
Mállæra
Tað eru hendar umfatandi grammatiskar broytingar í mun til forn grikst, t.d.:
Sagnorð (Verbum) bendingarnar, sum eru rættiliga forgreinaðar í klassiskum griskum, eru gjørdar meira regluligar. Men nýgrikst hevur tó varðveitt tann týðandi munin millum aspektini imperfektiv og aorist (imperfektiv verður brúkt, tá nakað er óendaligt, ella hendir ofta, aorist er avsluttað, ella hendir væntandi bara einaferð):
Substantivbendingarnar (navnorð) eru eisini blivnar einfaldari. Hesar høvuðustýpurnar eru:
Oak Park (Illinois)
Oak Park er 29. størsta kommunan í amerikanska deilstatinum Illinois. Kommunan liggur í landnyrðingsparti av lutstatinum, tætt víð stórbýin Chicago. Í 2019 búðu fleiri enn 51 túsund fólk í Oak Park.
Søga
Kommunan varð grundlagdur í 1835.
Burgess Meredith
Oliver Burgess Meredith (16. november 1907 – 9. september 1997) var ein amerikanskur sjónleikari og leikstjóri í teatri, á filmi og innan sjónvarp. Hann er eitt nú kendur fyri at spæla The Penguin í Batman og boksaravenjaran Mickey Goldmill í filmrøðini Rocky.
Eartha Kitt
Eartha Mae Kitt (17. januar 1927 – 25. desember 2008) var ein amerikanskur skemtari, sjónleikari og sangari, sum m.a. var kend fyri sín sermerkta sangstíl og fyri sangin "C'est Si Bon" frá 1953 og uppruna útgávuna av kenda jólasanginum "Santa Baby", frá 1953. Báðir sangirnir náddu amerikanska Top 10 hitlistan.
2. juli
2. juli er dagur 183 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 184 um skotár er). 182 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini Syftunsøka. Hildin til minnis um enska biskupin í Winchester Swinthun, sum doyði ár 862. 15. juli ár 971 varð hann skírdur halgimenni. Dómkirkjan í Stavanger í Norra er vígd honum. Minningardagur hansara er í Stórabretlandi 15. juli, men í Føroyum og Norra er hann tann 2. juli, sum var deyðadagur hansara. Tað er tí helst úr Norra, at syftunsøkudagur er komin higar.
2. juli er eisini ein gomul Mariumessa, vitjunardagur Mariu, til minnis um at Maria Moy vitjaði skyldkonu sína Elisabeth, móðir Doyparans.
WHO
thumb|right|250px|Flaggið hjá WHO. Altjóða Heilsustovnurin (heilsustovnurin undir ST) (á enskum World Health Organization, ofta stytt WHO) er ein altjóða felagsskapur, sum hevur til endamáls, at tryggja eina altjóða heilsu. Felagskapurin varð settur á stovn tann 7. apríl 1948. Hann hevur høvuðssæti í Genève, Sveis.
Ferdinand Marcos
thumb|Ferdinand Marcos ([[1917 - 1989)]] Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos (11. september 1917 – 28. september 1989) og kona hansara, Imelda Marcos, stýrdu Filipsoyggjum, sum áttu tey alt landið einsamøll. Tey stýrdu øllum politiskum og fíggjarligum viðurskiftum og stjólu ovurstórar ognir frá filipinska fólkinum. Meðan Marcos var í útlegd í USA, skuldsetti nýggja filipinska stjórnin hann fyri at hava lagt sær og sínum 100-tals milliónir til síðis.
WHO
Altjóða felagsskapurin roynir á mangan hátt at betra um lívskorini, serliga í teimum londum, ið eru mest tilafturskomin, t.e menningarlond. Felagskapurnin roynir og hevur til endamáls, m.a. at stríðast móti sjúkum og smittukeldum, og í samstarvi við aðrar undirstovnar, til dømis UNICEF og FAO, at skapa betri reinføri, útvega reint vatn og arbeiða fyri matvørumenning.
Í 1981 verður samkyndleiki alment strikað, sum ein sjúka í Danmark og somuleiðis í Føroyum. WHO tekur somu avgerð í 1992.
Viðartítlingur
Viðartítlingur (frøðiheiti - Anthus trivialis)
3. juli
3. juli er dagur 184 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 185 um skotár er). 181 dagar eru eftir av árinum.
Títlingur
Títlingur ella summargrátítlingur (frøðiheiti - Anthus pratensis) er í Norðurafrika og Suðurevropa um veturin. Higar kemur hann summi várini longu í mars, summi í apríl; og í mai koma stundum heilir flokkar í bøin. Skjótt fara teir so út í hagan at leita sær eftir bústað. Tvørtur ímóti fjørugrátítlinginum dámar hesum best á linum haga, har sum bleytar fløtur ella mýrar eru um vegir. Reiðrið leggja teir helst undir ein bakka, so tað ikki sæst og ikki rignir niður í tað. Har verpur hann 5-7 egg, brún við dimmum prikkum; bæði egg og ungar eru nógv smærri enn hjá fjørugrátítlinginum. Bøgan vermir; fer hon av, so vermir steggin, til hon er aftur. Annars syngur hann dúgliga uppiyvir, til ungarnir eru útkomnir. Eftir tað hoyrist hann minni, strevast við at veiða ungunum mat. Songur hansara er so líkur tí hjá fjørugrátítlinginum, at einans køn oyrur kenna teir at. Ungarnir elta tey gomlu, eftir at teir eru floygdir, og fáa mat frá teimum. Tíðliga á heysti rýma teir. Landanna millum flúgva teir ofta nógvir saman.
Stundum gongst teimum illa. Eitt heystið stutt síðani, tá ið føroysku skipini komu heim undan Íslandi, fingu tey landanna millum áhaldandi ódnarstorm ímóti. Ein ófør mongd av summargrátítlingum settu seg á eitt av teimum. Teir vóru útlúgvaðir og so tyrstir, at teir drukku sjógv av dekkinum. Íløt við vatni vóru sett fyri teir, men teir ræddust tey. Tá ið skipið nærkaðist Mykinesi, sleptu teir raskastu sær á land, men hópur var eftir, tá ið teir komu fyri akker á Sørvági. Flestu av teimum flugu burt um náttina, men nógvir lógu eftir deyðir.
Nagano
thumb|Nagano Nagano er ein býur á oynni Honshu í Japan. Í 1998 vóru OL-veturleikirnir í býnum.
Poul Michelsen
Poul Johan Sundberg Michelsen (føddur 22. juli 1944 í Tórshavn), vanliga nevndur Poul Michelsen, er stovnari og fyrrverandi formaður fyri Framsókn, umframt vinnulívsmaður.
Lívs- og vinnulig yrkisleið
Hann hevur útbúgving í handli og vinnulívi. Í 1974 setti hann á stovn vøruhandil í hjallaranum heima hjá sær sjálvum. Vøruhandilin mennist so mikið nógv, at í 1977 varð partafelagið P/F Poul Michelsen sett á stovn. Í 2015 starvaðust 60 fólk á PM Heilsølu, har Poul Michelsen framvegis er virkin sum forstjóri.
Politisk yrkisleið
Hann var býráðsformaður í Tórshavn 1980 - 1992. Løgtingsmaður fyri Fólkaflokkin frá 1984 til 1990 og aftur frá 2002. Næstformaður í Løgtinginum 1989 - 1990. Aðalkonsul fyri Finnland í Føroyum. 11. oktober 2010 valdi Poul Michelsen at melda seg úr Fólkaflokkinum. Stutta tíð seinni, á vári 2011, stovnaði hann saman við øðrum nýggja flokkin Framsókn, ið er ein liberalur tjóðskaparflokkur. Á løgtingsvalinum 2011 varð hann valdur á ting fyri Framsókn. Flokkurin fekk tvey umboð, hin tingmaðurin var Janus Rein, sum var nýggjur í politikki. Knapt eitt ár eftir valið, valdi Janus Rein tó at taka seg úr Framsókn og gjørdist leysgangari, og fór seinni í Fòlkaflokkin. Poul Michelsen gjørdist sostatt einasti løgtingsmaður fyri Framsókn eftir 6. oktober 2012. Á løgtingsvali 2015 varð Poul Michelsen valdur inn aftur á ting fyri Framsókn saman við Honnu Jensen. Hin 15. september 2015 gjørdist hann landsstýrismaður í Uttanríkis- og vinnumálum. Tá tók Ruth Vang sæti fyri hann. Hin 17. september 2015, tá ið nevndarsessir í Løgtinginum skuldu býtast, gjørdist Annika Olsen, ið fór úr Fólkaflokkinum eina viku frammanundan, limur í Framsókn og gjørdist forkvinna í Fíggjarnevndini. Framsókn hevði harvið fingið 3 tinglimir á fyrsta sinni, og fyri fyrstu ferð í søgu Føroya, hevði Løgtingið fingið ein flokk við meir enn einum tinglimi ið bara vóru kvinnur.
Indiatítlingur
Indiatítlingur (frøðiheiti - Anthus hodgsoni)
Adriana Lessa
Adriana Victor Lessa (fødd 1. februar 1971 í Guarulhos) er sjónleikari, sjónvarpsvertur og sangari úr Brasil. Áðrenn hon fór at starvast sum sjónleikarinna í 1986, var hon virkin í ítrótti og spældi eitt nú flogbólt.
Kefalonia
Kefalonia (grikskt: Κεφαλονιά, Κεφαλλονιά) fyrr eisini nevnd Kefallinia er tann størsta av teimum Jónisku oyggjunum í Vestur grikkalandi. Oyggin er eisini ein regional eind í Región Jónisku Oyggjar. Høvuðsbýurin á Kefalonia er Argostoli.
Jarðfrøði
250px|thumbnail|Melissani holan. 250px|thumbnail|Tann kenda Myrtos strondin. Oyggin er 781 km2, umleið ein triðingur av fólkunum búgva í Argostoli. Lixouri er tann næststørsti býurin, og tilsaman búgva 2/3 av íbúgvunum á Kefalonia í teimum báðum býunum. Kefalonia liggur mitt í miðdeplinum fyri eitt jarðskjálvta øki, og smáir jarðskjáltar sum ikki merkjast henda á hvørjum ári. Í 1953 hendi ein stórur jarðskjálvti, sum legði nærum alla oynna í oyði, bert bygdin Fiskardo har norðuri á oynni var so gott sum órørdur. Fleiri serstøk náttúrufyribrigdi eru á oynni, teirra millum er Mellisani holan, við einum vatni, sum er bæði uttanfyri holuna og inni í holuni og Koutavos vatnið í Argostoli.
Fjøll og trø
Hægsta fjallið á oynni er Ainos fjallið, sum er 1628 m høgt; í ein útnyrðing eru Paliki fjøllini, har Lixouri er saman við øðrum fjøllum sum Geraneia (Gerania) og Agia Dynati. Toppurin á Ainos fjallinum er yvirvaksin við Abies cephalonica (grikskum granntrøum) og er ein náttúrupark. Oyggin hevur verið illa plágað av skógareldum í 1990-árunum og í 2000-árunum.
Djóralív
Millum eysturstondina og oynna Ithaka, heldur ein hóttur kópur til, munkakópurin (Monachus monachus).
Yvir 200 ymisk fuglasløg eru sædd á Kefalonia.
Kirkjur og klostur
Á oynni eru fleiri klostur og kirkjur, tvey klostur eru á tí breiða partinum av oynni: Aghia Panagia í Markopoulo í ein landsynning og Sankta Gerasimus av Kefalonia, sum liggur ávegis millum Argostoli and Michata í einum dali, umgyrt av fjøllum. "Sissia" klostrið sigst vera stovnað av Frans av Assisi, tað varð oyðilagt av jarðskjálvtalnum í 1953, men leivdirnar av tí síggjst enn.
20. juni
20. juni er dagur 171 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 172 um skotár). Tað eru 194 dagar eftur av árinum.
Santiago
thumb|right|250px|Santiago de Chile. Santiago de Chile er høvuðsstaður og størsti býur í Kili. Íbúgvaratalið er 5 392 395 (2009).