cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bosnia og Hersegovina
Politikkur
Bosnia og Hersegovina er formliga undir leiðslu av ST, har ein ST-útnevndur sendimaður hevur høvuðsyvirlit yvir landinum, og kann koyra politisku leiðsluna í landinum frá. Hetta er skipað gjøgnum sokallaðu Dayton-avtaluna, ið varð undirskrivað í 1995. Á valinum í 2014 til ting landsins verða tríggir forsetar valdir, ein fyri hvørt av størstu fólkasløgunum. Forsetarnir eru valdir í fýra ár, men sita í átta mánaðir, so verður skift til næsta forseta. Í fýra ára skeiðnum situr hvør forseti tvær ferðir átta mánaðir. Landið er býtt í tvey sjálvstýrandi økir, lýðveldi Srpska (Republika Srpska) og lýðveldi Bosnia-Hersegovina. Harafturat kemur Brcko-økið, ið liggur undir hinum báðum men sum formliga er sjálvstýrandi. Tjóðartingið er sett saman av 42 fólkavaldum frá sjálvstýrandi økjunum. 28 tinglimir koma úr Bosnia og Hersegovina og 14 úr Republika Srpska. Samansetingin av stjórn og politisku leiðsluni í ymsu pørtunum av landinum er sera fløkt. Tá ein roknar øll uppí, so hevur landið 14 forsætisráðharrar og 200 ráðharrastovur.
Jugoslaviakríggið
Í juni 1991 tóku Kroatia og Slovenia loysing frá samveldinum Jugoslavia. Í 1992 gjørdi Bosnia-Hersegovina tað sama. Eftir fáum mánaðum varð Jugoslavia syndrað sundur í fleiri sjálvstøðug ríki, har Serbia varð sterkasta landið, og blóðugasta kríggj í Evropa eftir Annan heimsbardaga brast á. Allir partar framdu grov krígsbrotverk, hóast altjóða royndir vórðu gjørdar at fáa partararnar at binda frið. Mong tjóðveldið skipaðu fyri tí, sum varð kallað tjóðskaparlig rensan og róku fólk, ið høvdu annan uppruna, frá húsum og heimi. Serbar bumbaðu, kringsettu og skutu inn í høvuðsstaðin í Bosnia-Hersegovina, Sarajevo, í trý ár. Kríggið í Bosnia-Hersegovina endaði í november í 1995 við friðartinginum, sum USA stóð fyrsi. Bosniska, serbiska og kroatiska tingið skrivaðu undir endaliga friðarsáttmálan í París, og Bosnia-Hersegovina skuldi gerast eitt sameint land, hóast tríggjar tjóðir - serbar, bosniar og kroatar - búgva har. Umsíðir varð friður aftur eftir bardagar í fýra ár. Kríggið kostaði fleiri enn 200 000 mannalív. Tað fer enn at vera ár at grøða tey sár, kríggið voldi.
Shane Dawson
Shane Dawson (føddur Shane Lee Yaw; 19. juli 1988) er ein amerikanskur YouTube-leikari, skemtari og tónleikari.
Ásbjørg Hjelm
Ásbjørg Hjelm (fødd 1999) úr Klaksvík er ein føroyskur svimjari, sum svimur fyri Ægir og Føroyska svimjilandsliðið. Hon er systir Alva Hjelm, ið eisini svimur á føroyska landsliðnum.
Reykjavik International Games 2016
Ásbjørg luttók á Reykjavik International Games frá 22. til 24. januar 2016. Kappast varð á langgeil.
European Games 2015
Ásbjørg var ein av fimm føroyskum luttakarum til fyrstu Evropeisku leikirnir, sum verða hildnir í Baku í juni 2015. Bert ungir svimjarar sluppu at luttaka fyri Føroyar og sleppa ikki at svimja undir Merkinum, hetta tí at Olympiska Nevndin í Evropa fyriskipar leikirnir, og har sleppa bara sjálvstøðgar tjóðir at luttaka. Ásbjørg var tann fyrsti føroyingur nakrantíð, ið luttók á Evropeisku leikunum, tá ið hon svam 50 metrar bringusvimjing. Tíðirnar hjá Ásbjørg vóru:
FM og FJM 2015
Ásbjørg setti tvey føroysk met og tvey føroysk juniormet á Føroyameistarastevnuni 2015 (FM/JM 2015), talan er um somu tíðir sett í somu kapping, av tí at hon hevur aldur til at seta juniormet, so var talan bæði um vaksnamannamet og juniormet:
Reykjavík International Games 2015
Ásbjørg svam 100 metrar bringu við tíðini 1:17.01 og setti nýtt føroyskt juniormet, hon svam skjótastu tíðina í innleiðandi í bólkinum fyri gentur 15 ár og eldri.
NM og NJM 2014 í Upplands Väsby
Ásbjørg luttók á Norðurlandameistarakapping í svimjing fyri ung og vaksin í Svøríki við føroyska svimjilandsliðnum.
Nyköpings kommuna
Nyköpings kommuna (svenskt: Nyköpings kommun), er ein kommuna í Södermanlands län í Svøríki. Nyköpings kommuna hevur umleið 53 038 íbúgvar (2013).
Ásbjørg Hjelm
NM og NJM 2014 í Upplands Väsby
Harafturat setti hon saman við trimum øðrum nýtt føroyskt juniormet í 4x100 m blandað við tíðini 4:24.68. Hinar vóru: Signhild Joensen úr Ægir, Lív Erlingsdóttir Eidesgaard úr Havnar Svimjifelag og Barbara Debes úr FLOT.
BankNordik stevna 22. - 23. mars 2014
Ásbjørg var trið mest vinnandi svimjarin á stevnuni, hon vann 4 gull og eitt silvur heiðursmerki.
HS-stevnan 2. og 3. nov. 2013
Ásbjørg vann 2 gull, eitt silvur og eitt bronsu heiðursmerki.
UEFA Euro 2016 knockout phase
Kvalifiseraði lið
Topp-tvey liðini frá hvørjum av teimum seks bólkunum umframt fýra av teimum best plaseraðu nummar-trý-liðunum, kvalifiseraðu seg til endaspælið.
Ulige Numre
200px|thumbnail|Ulige Numre í 2012. Ulige Numre er ein danskur rokkbólkur, ið varð stovnaður í 2010. Bólkurin er mannaður av Carl Emil Petersen (forsangari og guitar), Nick Lee (bass), Teis Lindeskov Søgaard (trummur), Lasse Ziegler (guitar) og Jacob Ulstrup (keyboards).
Ulige Numre framførdi sangin København saman við føroyska Jógvan Joensen í X-Factor finaluni í Boxen í Herning hin 27. mars 2015.
Víkarbyrgi
Víkarbyrgi er ein niðursetubygd í Suðuroy, har ongin býr longur, ein persónur hevur tó enn postadressu har, sambært Hagstovuni. Víkarbyrgi liggur á eystursíðuni á Suðuroynni millum Lopra og Sumba. Har hava verið tvær bygdir, Hamrabyrgi er sunnanfyri ánna og Víkarbyrgi er norðanfyri ánna, sum rennur oman gjøgnum dalin.
Buddha
thumb|right|250px|Hesin træskurður úr 8.-12. øld e.Kr. vísir, tá ið Budda verður føddur. Siddhārtha Gautama Buddha (f. 563 f.Kr. í Nepal, d. 483 f.Kr. í India) var ríkur kongssonur og búði í India, har hann á ungum árum livdi avbyrgdur frá lívsins veruleika í gleði og gleimi. 29 ára gamal fór hann heiman at síggja veruliga lívið. Ein dagin gongur hann seg fram á ein sjúkan mann, ein biddara og ein deyðan. Tað tók honum so fast, at hann gjørdi av at lata alt, hann átti, kvittaði við sítt gagnleysa lív og fór at leta eftir lívsins sonnu meining sum biddari í nøkur ár. Meðan hann sat undir einum bodhitræi í bygdini Uruvela í 528 f.Kr., birtist brádliga fyri honum tað, hann hevði leitað eftir, og hann skilti meiningina og tað óskiljandi við allari líðing. Lív sítt halgaði hann at undirvísa teimum, sum vóru hugað at lýða á læru hansara. Hann tráðaði ikki eftir at vera gudur, men tá ið hann var deyður, gjørdu læruveinar hansara eina nýggja trúarlæru, teir tilbóðu hann og boðaðu tað, hann hevði lært. Henda nýggja trúarlæra varð kallað buddisma eftir indiska orðinum "budda", sum merkir "hin vísi".
Víkarbyrgi
Seinasta bygd, sum fekk vegasamband í Suðuroynni
Ongin vegur var til Víkarbyrgis fyrr, bygdin var hin seinasta av bygdunum í Suðuroynni, sum fekk vegasamband, tað var í 1977. Tað at vegurin kom førdi tó ikki til fólkavøkstur, men tað gjørdist lættari fyri bøndur og onnur at koma fram til bygdina. Eitt alibrúk var í Víkarbyrgi í nøkur ár, men tað er ikki til longur.
Víkarbyrgi og Hamrabyrgi
Fyrr vóru tvær bygdir á Víkarfirði, tann sum var norðarðu megin ánna var Víkarbyrgi og hin sum var sunnanfyri ánna var Hamrabyrgi. Tað er tó bara Víkarbyrgi sum hevur postnummar, tað er nummar 928.
Sneppan í Hamrabyrgi
Víkarbyrgi er landnámsbygd, hildið verður at hon er ein av elstu bygdunum í Føroyum. Bygdin varð tó avtoftað, tá svartideyði herjaði í 1349, bara ein kvinna livdi eftir, hon nevndist Sneppan í Hamrabyrgi. Enn síggjast toftirnar eftir, har hon búði. Søgnin sigur, at hon gjørdist so vill av at búgva har einsamøll, at tað ikki bar til at fáa hana at liva millum onnur fólk. Sumbingar gingu oman á hamarin beint uppi yvir har hon búði og kastaðu henni kjøt, so hon ikki doyði i hungri.
Bygdin fólkað aftur í 1830
Ongin búði í Víkarbyrgi í nærum fimmhundrað ár, eftir at svartideyði legði bygdina í oyði og til Jógvan (Joen) Joensen úr Sumba setti búgv í Víkarbyrgi við húski sínum umleið 1830. Í 1906 búðu 40 fólk í Víkarbyrgi. Í 1970 búðu 22 fólk har, men sum áður nevnt býr ongin har longur. Fólk hava tó bygt summarhús í Víkarbyrgi og Hamrabyrgi, so eitt sindur av lívi er á staðnum av og á. Bøndur hava eisini framvegis seyð í Víkarbyrgi og nøkur neyst standa niðri við sjóvarmálan.
1680-árini
Øldir: 16. øld - 17. øld - 18. øld
Ár: 1680 1681 1682 1683 1684 1685 1686 1687 1688 1689
Húsareyn
Húsareyn er eitt fjall í Føroyum, sum er 345 metrar høgt. Húsareyn er á Streymoynni, í ein útnyrðing av Tórshavn.
Malla Samuelsen
Malene (Malla) Sofie Samuelsen, vanliga nevnd Malla Samuelsen (fødd 11. juli 1909 á Kirkju, deyð 29. november 1997 í Tórshavn) var ein føroyskur politikari. Hon var fyrsta føroyska kvinnan, ið tók sæti á Føroya Løgtingi, tað var sum varafólk í 1964.
Lívsleið
Malla vaks upp á Kirkju. Hon var dóttir Susanne Elisabeth Zachariasen (1885-1919) og Petur Pauli Poulsen (1881-1957). Tá Malla var 8 ára gomul, doyði mamma hennara, og tey sjey systkini vuksu upp ymsastaðni hjá familjuni. Malla vaks upp hjá ommuni og abbanum í móðurætt, abbi hennara var S.M. Zachariasen, sum var skúlalærari, politikari og skald. Tá hon var 16 ára gomul, flutti hon til Havnar, har hon helt hús fyri ein morbróður og ein beiggja hennara. Hon búði har í eini tvey ár, og gekk eisini eitt skifti tá á háskúlanum í Havn. Síðan fór hon til Danmarkar at vera ung genta í húsinum. Har fór hon í læru sum garvari. Afturkomin til Føroya royndi hon at etablera seg sum garvara, men tað noyddist hon at gevast við og fór aftur til Keypmannahavnar at arbeiða sum tænastugenta. Í 1935 giftist hon við Carl Niklas Samuelsen, og hon og maðurin búsettust í Havn. Hann sigldi í donsku sjóverjuni, so hon var ofta heima einsamøll við børnunum, eins og nógvar aðrar føroyskar kvinnur. Tey fingu trý børn: Beinta (1936), Elinborg (1942), Sjúrður (1947).
Í 1952 var Malla ein av stigtakarunum til Kvinnufelagið í Havn. Hon sat í nevndini í fleiri ár og eisini sum formaður nøkur ár. Tær í kvinnufelagnum meintu, at kvinnur eisini áttu at luttaka aktivt í politikki, og tá listarnir ið vóru frammanundan ikki so fegnir vildu hava kvinnur á listan, so gjørdu tær sín egna lista við Mallu sum høvuðsvalevni til býráðsvalið í 1956, hon hevði annars tilknýti til Sjálvstýrisflokkin. Malla varð vald inn í Tórshavnar býráð og gjørdist limur í fleiri av teimum føstu nevndunum. Alt valskeiðið til 1960 var hon forkvinna fyri Sosialu nevnd hjá Tórshavnar býráð. Kvinnulistin stillaði aftur upp til næsta býráðsval, men tá høvdu hinir listarnir eisini fingið nakrar kvinnur á teirra listar. Tað eydnaðist tó ikki nakrari av teimum at verða valdar tá. Í 1964 tók hon sæti sum varafólk á Løgtinginum, og gjørdist harvið fyrsta føroyska kvinna ið tók sæti har. Tað gingu tó 14 ár, áðrenn tær fyrstu kvinnurnar vóru valdar beinleiðis inn á Føroya Løgting, tað var í 1978, tá Jona Henriksen og Karin Kjølbro vóru valdar á ting.
Í 1965 bleiv hon eggja til at gerast leiðari av tí kommunala ellis- og røktarheiminum í Havn, og hon segði ja, og skuldi fyrst bara vera leiðari í 3 mánaðir, men tað endaði við at hon sat sum leiðari av heiminum í 13 ár. Malla var eisini limur í barnaverndini í Havn í nógv ár.
Katrineholms kommuna
150px|right Katrineholms kommuna (svenskt: Katrineholms kommun), er ein kommuna í Södermanlands län í Svøríki. Katrineholms kommuna hevur umleið 32 930 íbúgvar (2013).
Fagerhult
Fagerhult er ein býur í Habo kommunu í Jönköpings län í Svøríki. Fagerhult hevur umleið 316 íbúgvar (2010). AB Fagerhult liggur í Fagerhult og er størsta virki í kommununi, umleið 2000 fólk starvast har.
1740
1740 (MDCCXL) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum fríggjadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Baskarp
Baskarp er ein býur í Habo kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 79 íbúgvar (2010).
Kuba
Kuba er eitt land í Karibiska havinum. Høvuðsstaðurin á Kuba er Havanna. Flestu kubanar eru ættaðir frá sponskum niðursetufólkum ella afrikonskum trælum úr Afrika, ið vórðu førdir hagar at arbeiða í búnaðarlundunum. Í góð fimmti ár hevur Fidel Castro styrt Kuba, men kommunistiska stýri hansara hevur elvt til, at landið hevur verið avbyrgt frá stórum pørtum av umheiminum.
Fleiri enn 200 áir renna ígjøgnum grønu dalarnar í størstu oynni í Karibia, Kuba. Annars eyðkenna fjøll, heyggjar og víðar fløtur landslagið, og allastaðni er jørðin ógvuliga fruktagóð og hóskar væl til at dyrka sukur, tubbak og alskyns tropiskar fruktir og grønmeti.
Búskapur
Sukur - gjørt úr sukurrørum, sum er stórvaksið grasslag, sum skal hava bæði nógv regn og nógva sól - hevur leingi verið týdningarmikið fyri Kuba og stendur enn fyri 75 % av øllum innflutningsinntøkunum. Longu tíðliga í 19. øld var sukurvinnan óføra góð inntøkukelda, mest at takka afrikonskum trælum, sum gjørdu alt arbeiðið í stóru sukurlundunum við hond. Nú eru arbeiðsviðurskiftini øðrvísi og nútímansgjørd, og sukurrørini verða mest skorin við maskinu. Men síðan fyrst í 1990-árunum er sukurgrøðin minkað, tí veðrið hevur ikki verið til vildar, og trupult hevur verið at fingið brennievni úr gamla Sovjetsamveldinum. Tí eru nógvar sukurverksmiðjur farnar at brúka ein sukurhjáúrdrátt, nevndur "bagasse", sum brennievni til maskinriknu vinnutól síni. Av øðrum sukurhjáúrdráttum kunnu nevnast putursukur, myrkur siropur, nevndur mellasi og brennivínsslagið romm, ið verður dropadrivið úr sukurrótasevju.
Heita veðrið um dagin og kaldar nætur eru bestu vakstrarumstøður hjá tí tubbaki, sum verður nýtt til havanasigarir. Tubbaksbløðini verða tikin, meðan tey eru ljósagrøn, og hanga so til turkingar í einar 6-7 vikur. Síðan verða tey skild og pakkað og sett at gera, so at tey verða mildari í smakkinum; eftir tað verða tey send til sigarverksmiðjurnar, har konufólk og mannfólk standa við long borð og rulla sigarir við hond. Ein góð sigar er gjørd úr í minsta lagi fimm tubbakssløgum. Sigarirnar verða pakkaðar í eskjur av setrisviði, at tær skulu ikki torna upp.
Kommunisma
Í 1959 feldu Fidel Castro og uppreistrarbólkur hansara einaræðisharran Batista. Síðan hevur Kuba verið kommunistiskt land og fekk stóran stuðul úr Sovjetsamveldinum, til tað syndraðist í 1991. Mangar samfelagsligar ábøtur og nýskipanir hjá Castro hava eydnast væl. Íbúðarviðurskiftini og heilsuverkið eru munandi batnað, og næstan alt fólkið dugir at lesa og skriva. Men USA kann framvegis ikki torga kommunistiska styrið í Havanna. Síðani Fidel Castro fór frá sum leiðari í apríl 2011, og bróðurin Raúl Castro tók við, hava myndugleikarnir framt fleiri nýskipanir. Eitt nú hava fólk fingið loyvi til at selja fasta ogn og bilar, bankarnir hava fingið størri rásarrúm, og reglurnar um at ferðast uttanlands eru linkaðar.
Fosturtøka
Umframt Uruguei er Kuba tað einasta latínamerikanska landið, sum loyvir kvinnum fosturtøku. Harumframt hava nakrir landspartar í Meksiko loyvt fosturtøku.
Kvinnurættindi
Eftir kollveltingina á Kuba bleiv javnstøða millum kynini ein part­ur av nýggja lóg­ar­verkinum í landi­num, og stór framstig eru gjørd. Men enn síggjast ikki nógvar kubanskar kvinnur í týðandi politiskum og vinnuligum størvum á Kuba.
Søga
Amerikanarar taka Kuba, eftir at uppreistur hevur verið har í 1906. Fyri 1955 vóru tað ríkir góðseigarar og feløg í USA, sum áttu ta mestu jørðina á Kuba. Bøndurnir og arbeiðsfólkið vóru fátæk, og skúlagangur var lítil, so tað nógva av fólkinum dugdi hvørki at lesa ella skriva. Í 1959 var kollvelting í landinum, einaræðisharrin varð frákoyrdur, og oyggin fekk nýtt stýrislag, sum í mongum líktist í kommunistalondum. Fidel Castro kom til valdið á nýggjárinum 1959 og gjørdi Kuba til ein komunistiskan stat.
Tónleikur
Lívligi tónleikurin í Kuba er sprottin úr sponskum og afrikonskum tónleiki. Spaniamenn høvdu síni sermerktu løg við sær og ljóðføri, sum gitara og violin; afrikanar høvdu ein heilt annan tónleik við sær og trummu og onnur rútmuljóðføri. Tónleikurin er lutvíst runnin saman og vorðin til rútmiskar tónleikagreinir sum mambo og salsa. Ein onnur væl umtókt tónleikagrein er afro-kubanski jazzstílurin.
Tórshavnar ungdómsráð
Tórshavnar ungdómsráð varð á fyrsta sinni valt hin 28. mars 2014. Í alt 2.627 ungdómar millum 14 og 22 ár høvdu valrætt, og tey høvdu møguleikan at velja ímillum 14 valevni. Í alt hava 506 atkvøtt, tað gevur eina valluttøku uppá 19,26%.
Tórshavnar ungdómsráð er umboð teirra ungu í Tórshavnar kommunu. Ungdómsráðið skal takast við í viðgerð av málum, sum kommunan arbeiðir við og sum viðvíkja ungdóminum. Eisini kann ungdómsráðið sjálvt seta fram uppskot og hugskot til býráðsnevndir og býráð um øll viðurskifti, sum munnu betra um korini og trivnaðin hjá teimum ungu.
Tórshavnar ungdómsráð 2014-16
Ungdómsráðið skipaði seg hin 10. apríl 2014:
Hesi vór vald sum tilstakslimir
Rebekka Eliasen, Lydia Sólheim, Bogi Bech Húsgarð og Hilbert Ragnarsson Johannessen vóru ikki vald.
Rakul Sørensen
Rakul Sørensen er ein føroysk ítrottakvinna í rógving.
Hon var rógvari fyri Havnar róðrarfelag, og setti met í inniróðri, í bólkinum Gentur 15-16 ár í 2008, við tíðini, 08:06.3, á 2000 metrum.
5. øld
5. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 401 (CDI) til 31. desember 500 (D) í tí julianska kalendaranum.
(4. øld - 5. øld - 6. øld)
Tbilisi
Tbilisi er høvuðsstaður Georgias. Høvuðsstaðurin í Georgia er bygdur í brøttu líðini niðan frá Kuraá. Tbilisi er av sonnum fjølmentaður býur, stutt hvørt frá øðrum eru sýnagoka, moska, georgisk basilika (fornkirkja), armensk kirkja og persisk eldtilbiðjaratempul.
Gnesta kommuna
150px|right Gnesta kommuna (svenskt: Gnesta kommun), er ein kommuna í Södermanlands län í Svøríki. Gnesta kommuna hevur umleið 10 409 íbúgvar (2013).
Tomas Tranströmer
200px|thumbnail|Tranströmer í 2008 Tomas Gösta Tranströmer (føddur 15. apríl 1931 í Stockholm, deyður 26. mars 2015 í Sofia församling í Stockholm), var ein svenskur yrkjari, týðari og sálarfrøðingur. Tranströmer fekk Nobelvirðislønin í bókmentum í 2011 eftir at hava verið eitt afturvendandi navn í kjakinum undan handanina av virðislønini í fleiri ár. Bókmentir eftir Tranströmer eru týddar til meira enn 60 mál.
Flens kommuna
150px|right Flens kommuna (svenskt: Flens kommun), er ein kommuna í Södermanlands län í Svøríki. Flens kommuna hevur umleið 16 156 íbúgvar (2013).
Paros
300px|thumbnail|Paros Paros (grikskt: Πάρος) er ein griksk oyggj, sum liggur mitt í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Kykladurnar (grikskt: Κυκλάδες), vestanfyri Naksos, sunnanfyri Mykonos, eystanfyri Antiparos og norðanfyri Ios og Sikinos. Oyggin er 195 km2 til støddar, har búgva umleið 8.000 fólk. Hægsta fjallið eitur Agios Elias og er 771 metrar høgt. Høvuðsbýurin, Parikia, liggur á vesturstrondini, har er tann mest týðandi havnin, sum hevur stóran týdning bæði fyri ferðavinnuna og fiskivinnuna á oynni. Fyrr í tíðini var Paros kent fyri marmor av høgari góðsku, og í dag sær man eisini fleiri marmorbrot á oynni, men í dag er oyggin betri kend sum ein ferðamannaoyggj. Fleiri ferjur sigla frá meginlandinum til Paros, ferðafólk bæði úr Grikkalandi og úr øðrum londum ferðast nógv til Paros, tó mest í summarhálvuni. Tann vælkendi norðanvindurin, sum verður nevndur Meltemi, blæsur inn yvir oynna um summarið, tað hevur gjørt, at við fleiri strendur er vindsurfing eitt av tilboðunum til tey ferðandi.
Søga
Tað vóru fólk úr Arkadia og av Kreta, ið fyrst bygdu Paros. Stutt eftir hetta komu jónarnir frá Athen. Oyggin sigst at hava verið nevnd við øðrum nøvnum enn Paros, eitt nú skal hon hava itið: Plateia (ella Paktia), Demetrias, Strongyli (sum merkir rund, hetta orsakað av tí runda skapinum av oynni), Hyria, Hyleessa, Minoa og Kabarnis. Jónarnir førdu ríkdóm við sær og sendu síðan koloniir av Paros til Thassos og til Parium á Hellespont. So seint sum ár 385 á.Kr. bygdu fólk frá Paros saman við Dionysius av Syrakus, eina koloni á tí Illyrisku oynni Faros (Hvar, hoyrir í dag til Kroatia). Eftir øllum at døma hoyrdi Paros til Naxos stutt áðrenn Persarakríggið. Í tí fyrra persarakrígnum (490 á.Kr.) var Paros í parti við persarum. Afturfyri komu atheniensarnir við einum flota undir leiðslu av Miltiades, teir hersettu oynna, góvu teimum bót á 100 talentir og løgdu nógv í oyði. Fólkið á Paros gjørdi so mikið stóra mótstøðu, at atheniensarnir fóru avstað aftur eftir at hava hersett Paros í 26 dagar. Undir tí seinna persarakrígnum, var Paros eisini í parti við persarum, sum tá var undir Xerxes I av Persia, ímóti grikkum (480 - 479 á.Kr.). Seinni var oyggin hart revsað fyri hetta av atheniensarum undir leiðslu av Themistokles.
Paros gjørdist seinni partur av Rómverjaríkinum og síðan av Bysantinska Ríkinum. Síðan kom oyggin at hoyra til Lýðveldið Venesia. Í 1537 var gjørdist Paros partur av tí Osmaniska Ríkinum, og tað vardi heilt fram til Grikska Frælsisstríðið (1821–1829).
Innan Glyvur
Innan Glyvur er ein bygd í Eysturoy. Innan Glyvur er ein lítil niðursetubygd á vestara armi av Skálafjørðinum, mitt millum Strendur og Skála. Her búgva 74 fólk. Innan Glyvur er upprunanavnið á kongshaga, sum røkkur úr Stóruglyvur og inn til Markrá, sum í dag er markið millum Runavíkar- og Sjóvar kommunu. Fyrsti maður, ið setti búgv Innan Glyvur, er helst Jóhannes Poulsen (f. 1856, d. 1892 av lungabruna, 35 ára gamal), ættaður Innan úr Bø á Strondum, men uppvaksin á Bakka á Skála. Hann giftist 4. mai 1884 við Onnu Mariu, fødd Hendriksen (1856-1944), ættað úr Grógv á Skála. Tey fingu m.a. innlagt eina trøð, sum skuldi føða tvær kýr vetur og summar. Tað er í 1884, sum er árið, bygdin Innan Glyvur verður grundað.
Elis Poulsen
Elis Poulsen (føddur 22. juni 1952, deyður 22. juli 2019) var føroyskur útvarpsmaður.
Næstan øll í Føroyum kenna eyðkendu røddina hjá Elisi Poulsen. Hann hevði sína fyrstu tónleikasending í útvarpinum í 1989. Sendingin kallaðist 'Á Tónatingi'. Síðani gjørdi hann nógvar aðrar kendar sendingar, so sum 'Máltráðin', 'Lurtararnir og vit', 'Millum fjals og fjøru', 'Tit skriva vit spæla' og ikki minst "Upp á tá”, har Elis spældi norðurlendskan dansibandstónleik út til føroyingar hvørt fríggjakvøld. Henda sendingin hevur verið sera væl umtókt kring landið. Seinnu árini gjørdi hann sendingina saman við Finnur Olsen.
Familja
Elis Poulsen varð ættaður úr Skopun og búði á Sandi. Hann var sonur Drikku, ættað úr Hvalba, og Jóan Hendrik Poulsen, vanliga nevndur 'Enni', úr Skopun. Elis vaks upp í Skopun í fyrra partin av barnaárunum. Seinni flutti hann, saman við foreldrum og systkjum, til Íslands, har pápi hansara silgdi við íslandskum skipum.
Tá Elis var komin til mans, kom hann heim til Føroyar og giftist við Jonnu Krog av Sandi. Eitt skifti búðu tey í Íslandi, men fluttu seinni heim aftur og settu búgv á Kjálkanum á Sandi, har tey fingu 2 børn.
Seinnu árini viknaði heilsan hjá Elisi orsakað av álvarsamari sjúku. Elis var 67 ár tá hann andaðist.
Peter Schreier
thumb|right|200px|Peter Schreier í 1987 Peter Schreier (føddur 29. juli 1935 í Meißen, Týsklandi, deyður 25. desember 2019 í Dresden) var ein týskur tenorsangari og dirigentur.
Schreier er viðurkendur sum ein av teimum fremstu sangarunum innan lýriskan tenorsang í 20. øld. Hann gavst at syngja, tá ið hann fylti 70 ár.
Pjotr Iljitj Tjajkovski
thumb|right|Pjotr Tsjajkovskij (1840-1893)
Pjotr Iljitj Tjajkovskij (russiskt: Пётр Ильич Чайковский – Pjotr Il’ič Čajkovskij, ; á enskum Pyotr Ilyich Tchaikovsky ; føddur 7. mai 1840 í Votkinsk í Russlandi, deyður 6. november 1893 í St. Pætursborg) var russiskt tónaskald frá romantiska tíðarskeiðinum. Hann ein av teimum kendastu romantisku tónaskøldunum og hitt best umtókta russiska tónaskaldið nakrantíð.
Verk
Kendastu verkini munnu vera 1. klaverkonsertin frá 1875, tær seinastu tríggjar symfoniirnar (1877-1893), violinkonsertin frá 1878, operaverkið Evgenij Onegin (Евгений Онегин) frá 1878, og tær tríggjar ballettirnar, ''Svanavatnið (Лебединое озеро)" frá 1876, "Tornurósa (Спящая красавица)" frá 1889 og "Nøtubrótarin (Щелкунчик)" frá 1892.
Bruce Dickinson
250px|thumbnail|Bruce Dickinson í 2008 Bruce Dickinson (føddur 7. august 1958 í Worksop, Ongland) er ein enskur sangskrivari og singer. Hann er best kendur frá tíðini í Iron Maiden frá 1981 til 1993, og frá 1999 til idag.
Fiskebäck
Fiskebäck er ein býur í Habo kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 130 íbúgvar (2010).
Eskilstuna kommuna
Eskilstuna kommuna (svenskt: Eskilstuna kommun), er ein kommuna í Södermanlands län í Svøríki. Eskilstuna kommuna hevur umleið 99 729 íbúgvar (2013).
Yukon
thumb|right|250px|Kort yvir Kanada, har Yukon er merkt. Yukon er eitt kanadiskt meginøki, sum liggur í útnyrðingsparti av Kanada
250px|thumb|left|Yukon Víddin av meginøkinum er 482.443 ferkilometrar. (474.391 ferkilometrar landøki og 8.052 ferkilometrar vøtn). Í 2016 búðu her 35.874 fólk. Yukon hevur mark í suðri við British Columbia, í vestri við Alaska (USA) og eystri við Northwest Territories. Í hesum umráðnum finnast størstu ísfjøllini uttanfyri pólarnar.
Høvuðsstaðurin var einaferð Dawson City. Síðan 1953 er tað Whitehorse, sum samstundis er størsta búsetingin og einasti býur í Yukon.
Almenna málið er enskt, men nøkur mál hjá upprunafólkunum eru viðurkend í ávísum viðurskiftum. Og so eisini franskt, sum er annað av teimum báðum almennu málum í Kanada.
1244
1244 (MCCXLIV) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
7
Øldir: 1. øld f.Kr. - 1. øld - 2. øld
Ovanåkers kommuna
Ovanåkers kommuna (svenskt: Ovanåkers kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Ovanåkers kommuna hevur umleið 11 354 íbúgvar (2013).
7
Ár: 2 3 4 5 6 - 7 - 8 9 10 11 12
Nätebäcken
Nätebäcken er ein býur í Habo kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 102 íbúgvar (2010).
Levi Hanusarson
Levi Hanusarson (føddur 5. september 2005, á Nesi) er ein føroyskur rennari (Racerunning)
Hann luttók fyri Føroyar í altjóða kappingini fyri ung ítróttarfólk við breki (World Para Athletics Junior Championships) ið var hildin í Nottwil nærindis býnum Luzern í Sveis í 2019.
Tann 3. august 2019 setti hann eitt heimsmet. Hann rann heimsins bestu tíð í 100m Racerunning fyri U16 í bólki RR1. Nakrar vikur seinni varð metið góðkent av Racerunning.
Chris Barber
thumb|right|Chris Barber í 1972. thumb|right|Chris Barber í 2014. Donald Christopher Barber (føddur 17. apríl 1930 í Welwyn Garden City, Hertfordshire, Onglandi, deyður 2. mars 2021) var enskur jazztónleikari.
Hann var best kendur sum trombonspælari og orkesturleiðari (Chris Barber's Jazz Band).
Kolbeinagjógv
Kolbeinagjógv er ein bygd í Føroyum, sum liggur á vestursíðuni av Eysturoynni. Kolbeinagjógv hoyrir til Sjóvar kommunu. Tað búgva uml. 39 fólk i bygdini. Tað er ógreitt hvør upprunin til navnið er, men formurin Kolbeinagjógv hevur verið í brúki leingi og hevur vunnið sær vissa hevd, m.a. vísir tann dialektala úttalan av navninum seg at byggja á sniðið Kolbeina-.
Heimsins ríkastu fólk
200px|thumbnail|Bill Gates er heimsins ríkasti persónur í 2014. Listi yvir heimsins ríkastu fólk, seinast dagført í 2014. Tíðarskeiðið 1995 til 2007 var stovnarin av Microsoft, Bill Gates, heimsins ríkasti persónur.
Í Føroyum var fyri fyrstu ferð milliardingar skrásettir í september 2014, tá ið Regin Jacobsen, stjóri á Bakkafrost, og mamma hansara, Oddvør Jacobsen, áttu partabrøv, sum tilsamans vóru verd meira enn 1,1 milliard krónur.
Ockelbo kommuna
Ockelbo kommuna (svenskt: Ockelbo kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Ockelbo kommuna hevur umleið 5 785 íbúgvar (2013).
Västerkärr
Västerkärr er ein býur í Habo kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 94 íbúgvar (2010).
Atoll
thumb|right|350px|Ein atoll er sokkið [[gosfjall við korallriv-vøkstri omaná. Ein atoll er ein ringur av smáum sandoyggjum rundan um ein poll við grunnum sjógvi.Wake Island, USA.]] Atoll er klingruskapað korallriv, sum verður til uttan um eina gosoyggj. Tá ið oyggin søkkur í hav, er bara klingruskapaða rivið eftir. Grunna vatnið innan fyri rivið nevna vit lón ella poll. Ein slíkur pollur verður eisini nevndur laguna. Tær smáu oyggjarnar eru vorðnar til á einum korallrivi. Av fyrstan tíð vaks korallrivið rundan um eina gosoyggj. Eftir milliónum av árum varð gosoyggin máað burtur og hvarv at enda í havið. Eftir er rivið, ið nú liggur sum ein ringur beint undir vatnskorpuni. Korallrivið er skapað eins og gosoyggin einaferð var. Síðan er sandur lagstur her og har oman á korallrivið, og soleiðis eru hesar smáu oyggjarnar vorðnar til.
Nes, Vágur
Nes (danskt: Næs) er ein bygd í Suðuroy í Føroyum. Listakvinnan Ruth Smith búði á Nesi í nøkur ár, til hon druknaði á Vágsfjørði, uttanfyri Nes, har hon plagdi at svimja. Nes hoyrir til Vágs kommunu. Nes liggur millum bygdirnar Vág og Porkeri. Av Nesi sær man beint yvir á bygdirnar Lopra og Akrar. Toppurin á Beinisvørði sæst eisini av Nesi.
Nes hevur 30 íbúgvar (2015).
Nordanstigs kommuna
Nordanstigs kommuna (svenskt: Nordanstigs kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Nordanstigs kommuna hevur umleið 9 491 íbúgvar (2013).
Telemark fylki
thumb|right|277px|[[Kragerø kommuna|Kragerø]] thumb|right|277px|Kommunurnar í Telemark (trýst á myndina) thumb|right|277px|[[Nissedal kommuna|Nissedal]] Telemark (norrønt: Þelamǫrk) er eitt fylki í Norra. Telemark hevur umleið 170 000 íbúgvar (3.58 % av teimun norsku íbúgvarunum). Telemark hevur mark við Vestfold, Buskerud, Hordaland, Rogaland og Aust-Agder.
Kommunurnar í Telemark
1. Bamble
2. Bø
3. Drangedal
4. Fyresdal
5. Hjartdal
6. Kragerø
7. Kviteseid
8. Nissedal
9. Nome
11. Porsgrunn
12. Sauherad
13. Seljord
14. Siljan
15. Skien
16.Tinn
17. Tokke
18. Vinje
Ljusdals kommuna
Ljusdals kommuna (svenskt: Ljusdals kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Ljusdals kommuna hevur umleið 18 931 íbúgvar (2013).
Ingvar Kamprad
thumb|Ingvar Kamprad Feodor Ingvar Kamprad, (føddur 30. mars 1926, † 27. januar 2018) var ein svenskur handilsmaður og stovnari av møblafyritøkuni IKEA.
Lívsleið
Ingvar var føddur í Pjätteryd, sum nú er partur av Älmhults kommunu í Svøríki. Hann vaks upp á einum bóndagarði, ið kallaðist Elmtaryd, tætt við bygdina Agunnaryd í Lyngby kommunu í landspartinum Småland. Abbi hansara var frá Týsklandi, men flutti við familju síni til Svøríkis.
Ingvar búði í Epalinges í Sveis frá 1976 til 2014. Eftir eina samrøðu hann hevði við TSR, sum er fransktmælta kringvarpið í Sveis, kom fram, at hann koyrdi ein Volvo 240 frá 1993, fleyg einans á economy class, eggjaði altíð starvsfólkum IKEA at skriva báðu megin á pappírørkum. Hann endurnýtti tebrøv, og tók við sær salt og piparørk, tá hann vitjaði á matstovum. Eisini varð sagt, at Ingvar vitjaði IKEA handlar fyri at fáa eina "bíliga máltíð", og at hann keypti jólagávur sínar á eftir-jólaútsølum fyri at spara pening. Ingvar segði í bók síni Testement of a Furniture Dealer at "Tað er ikki av fíggjarligum orsøkum, at vit royna at sleppa undan luksus hotellum. Vit hava ikki brúk fyri fínum bilum, árinsmiklum titlum, búnum, ella øðrum status symbolum. Vit líta á styrki okkara og vilja!" Ingvar átti eina villa í Sveis, eini stór bygdasethús í Svøríki og ein víngarð í Fraklandi.
Meðan Ingvar arbeiddi saman við møblasnikkarum í Póllandi tíðliga á starvsleið síni, bleiv hann alkoholikari. Í 2004 segði hann, at rúsdrekkamisnýstla hansara var undir kontroll.
Seinna kona Ingvars, Margaretha Kamprad-Stennert, doyði av ókendari sjúku í 2011. Í juni 2013 segði Ingvar frá, at hann hevði ætlanir um at flyta aftur til Småland í Svøríki seinni sama ár.
Tilknýti til fasistarnar
Í 1994 komu persónlig brøv, sum vóru ogn hjá svenska fasista aktivistinum Per Engdal, fram í ljósið. Brøvini vórðu almannakunngjørd eftir deyða hansara, og vístu at Ingvar Kamprad hevði meldað seg inn í fasiststuðlandi flokkin Nysvenska Rörelsen, ella New Swedish Movement á enskum,'' í 1942 tá Ingvar var 16 ára gamal. Ingvar hevði samlað pening til flokkin og hjálpt til at skaffa nýggjar limir so seint sum í september 1945. Nær Ingvar fór frá flokkinum er óvist, men hildið verður, at Ingvar og Per Engdal hildu fram við vinskapi teirra fram til fyrst í 1950-árunum.
Í 2011 greiddi tíðindakvinnan Elisabeth Åsbrink frá, at svenska trygdareftirlitið hevði eina fílu við navni Ingvars, markerað "Nazi", longu í 1943. Elisabeth greiddi frá, at í eini samtalu í 2010, hevði Ingvar sagt soleiðis: "Per Engdahl var ein stórur maður, og tað haldi eg við so leingi eg livi.
Starvsleið
Ingvar fekk sum ungur áhuga í handilsvirksemi. Tá hann var ungur drongur, plagdi hann at selja svávulpinnar á súkklu síni til grannar sínar. Hann fann útav, at hann kundi keypa eskjur við svávulpinnum í buntum bíliga í Stockholm, og selja tær hvør sær fyri lítlan penga, men alíkavæl fáa eitt fitt yvirskot. Frá svávulpinnum fór hann at selja fisk, seinni jólaprýði, fræ, og uppaftur seinni kúlupennar. Tá Ingvar var 17 ára gamal fekk hann peningagávu frá pápa sínum, afturfyri eitt gott avrik í lesnaði hansara. Nakað av hesum peningi fór til at stovna møblafyritøkuna IKEA.
IKEA varð stovnað í 1943 við køksborðið hjá mammu- ella pápabeiggja hansara Ernst. Fyritøkan arbeiddi fyri tað mesta ígjøgnum post-ordrar. Navnið IKEA kemur frá fyrstu bókstavunum í navni og eftirnavni Ingvars (Ingvar Kamprad) og fyrsta bókstav í bóndagarðinum hann vaks upp á (Elmtaryd). Síðsti bókstavurin kemur frá nærliggjandi bygdini Agynnaryd. Hann opnaði sín fyrsta IKEA handil í 1965, men var so óheppin at vindur tók í neon skiltið við IKEA búmerkinum, sum hevði tað við sær, at tað fall niður og setti eld í handilsbygningin, sum brann í grund.
Í juni 2013 fór Ingvar úr stjórnini í IKEA Holding SA, og yngsti sonur hansara Mathias Kamprad tók yvir við Per Ludvigson sum nevndarformanni í fyritøkuni. Sum svar uppá avgerð sína um at siga upp størvum segði 87 ára gamli Ingvar soleiðis:"Eg síggi hetta sum eina góða tíð til at fara úr nevndini í IKEA Group. Í hesum sambandi eru vit eisini í ferð við at fara í gjøgnum eitt ættarliðsskifti, sum hevur staðið á í nøkur ár." Mathias og tveir eldri beiggjar hansara, sum eisini hava leiðarastørv í IKEA, arbeiða við hugsjón fyritøkunar, og langtíðarstarvsætlan.
Björnhult, Grönestad og Hästebäcken
Björnhult, Grönestad og Hästebäcken er ein býur í Habo kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 106 íbúgvar (2010).
Most favoured nation-reglan
Endamálið við MFN-meginregluni (stytting fyri Most favoured nation, á føroyskum lond við størstum fyrimunum) er, at handil millum lond skal byggja á javnar kappingartreytir. Kjarnin í MFN-meginregluni er, at allar sømdir, eitt land veitir einum øðrum WTO-limalandi, skulu samstundis galda fyri hini WTO-limalondini. Fyri okkum merkir hetta, at eitt WTO limaland kann ongantíð veita Føroyum verri handilstreytir, enn tað veitir øðrum WTO-limalandi . Øll lond skulu hava somu treytir fyri marknaðaratgongd, sum tað landið, ið hevur bestu treytirnar. Undantøkini eru fríhandilsøki og tollsamgongur. Í slíkum førum kundu handilsforðingar millum luttakandi londini takast burtur, men varðveitast mótvegis restini av heiminum. Harumframt kundu menningarlond fáa serligar sømdir. Tey kundu eitt nú nýta handilsforðingar í størri mun enn ídnaðarlondini.
Kortini eru nøkur frávik í MFN-meginregluni. Eitt nú kunnu lond gera sínámillum fríhandilssáttmála fyri vørur, og harvið taka framum vørur frá øðrum londum. Eitt ítøkiligt dømi er okkara kappingarstøða við eitt land sum Turkaland. Sama um Turkaland er limur í WTO, eru føroyskar fyritøkur, sum vilja útflyta fiskavørur til Turkalands, noyddar at rinda hægri toll enn teirra kappingarneytar úr Noregi og Íslandi. Mismunurin letur seg gera, tí bæði Ísland og Noreg, gjøgnum sín EFTA-limaskap, hava ein fríhandilssáttmála við Turkaland.
Badminton á Oyggjaleikum 2015
Badminton, á Oyggjaleikum 2015, verður leikt í New Gilson Hall. Høllin er í Saint Martin, Jersey. Leikirnir vóru settir 27. juni, badmintonkappingarnar verða leiktar frá 28. juni til 3. juli 2015.
Heiðursmerkjabýti
Endaliga býti av heiðursmerkjum:
Manaus
Manaus (portugisiskt: Manaus) er ein býur í Brasil. Í kommununi búgva 1.982.179 íbúgvar, meðan fólkatalið í stórbýarøkinum er 2,316,173 (2013). Býurin liggur í Norðurbrasil við staðið har ið áirnar Negro og Solimões renna saman. Manaus er høvuðsstaður í lutstatinum Amazonas og er eisini fólkaríkasti býur í statinum.
Býurin varð settur á stovn í 1669 sum ein skansi, Fort of São José do Rio Negro. Skansin gjørdist býur (town) í 1832 við navninum "Manaus", sum merkir "móðir gudanna" hetta til æru fyri upprunafólkinum Manaós, og varð formliga gjørdur til ein stórbý (city) hin 24. oktober 1848 við navninum Cidade da Barra do Rio Negro, Portugisiskt fyri "Býurin við markið á Svørtu Ánni". 4. september 1856 fekk býurin aftur verandi navnið Manaus.
Manaus hevur eitt vakurt operahús, sum varð bygt í tíðini, tá býurin var miðdepil fyri gummiframleiðslu. Nógv verður útflutt úr Manaus, eitt nú nøtir, gummi, timbur, krokodilluskinn og kakao. Býurin hevur ein altjóða flogvøll, Eduardo Gomes. Fyri at fáa útlendskar fyritøkur at koma til býurin virkar býurin sum eitt fríhandilsøki.
Býurin verður ein av vertsbýunum til heimsmeistaraskapin í fótbólti, har Brasil er vertstjóð.
Nicko McBrain
250px|thumbnail|Nicko McBrain í 2010 Nicko McBrain (føddur 5. juni 1952 í Hackney, Ongland) er ein enskur tónleikari. Hann er best kendur frá tíðini sum trummur í Iron Maiden frá 1982 til idag.
Funningur
Funningur er ein bygd á norðaru helvt Eysturoyar. Síðani 2010 er Funningur norðasta bygd í Runavíkar kommunu, áðrenn hetta var Funningur høvuðsbygd í Funnings kommunu og Funnings sóknar kommunu. Funningur var nýggjársbygd. Hagar komu fólk úr grannabygdunum at vitja og dansa á nýggjárinum.
Hagi
Jørðin í Funningi er 15 merkur, harav einans ein hálv mørk er kongs/almenn.
Hagapartarnir eru 5: Líðin, Botnar, Hús, Heimari partur í haga og Innari partur í haga
Merkisstøð
Funnings kirkja er ein av gomlu trækirkjunum.
8
Øldir: 1. øld f.Kr. - 1. øld - 2. øld
Áratíggju: 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. - 0-árini - 10-árini 20-árini 30-árini 40-árini 50-árini
Ár: 3 4 5 6 7 - 8 - 9 10 11 12 13
Morskranes
Morskranes er ein bygd á vestursíðuni á Eysturoynni. Fólkatalið í bygdini var 28 í 2013. Morskranes er ein partur av Sjóvar kommunu.
Clive Burr
Clive Burr (8. mars 1957 – 12. mars 2013) var ein enskur tónleikari. Hann er best kendur frá tíðini sum trummur í Iron Maiden frá 1979 til 1982.
Hofors kommuna
150px|right Hofors kommuna (svenskt: Hofors kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Hofors kommuna hevur umleið 9 511 íbúgvar (2013).
1670-árini
Øldir: 16. øld - 17. øld - 18. øld
Áratíggju: 1620-árini 1630-árini 1640-árini 1650-árini 1660-árini - 1670-árini - 1680-árini 1690-árini 1700-árini 1710-árini 1720-árini
Ár: 1670 1671 1672 1673 1674 1675 1676 1677 1678 1679
Aleksej Leonov
thumb|right|Aleksej Leonov í 1974. Aleksej Arkhipovitj Leonov (russiskt: Алексе́й Архи́пович Лео́нов; føddur 30. mai 1934 í Listvjanka í Sovjetsamveldinum, deyður 11. oktober 2019 í Moskva í Russlandi) var sovjetrussiskur generalmajorur og rúmdarmaður.
Aleksej Leonov gjørdist heimskendur í 1965, tá tað eydnaðist honum sum fyrsta menniskjað at gjøgnumføra eina rúmdargongu hin 18. mars hetta árið.
Slovakia
Slovakia (slovakiskt: Slovensko ella Slovenská republika) er eitt lýðveldi í Miðevropa. Í útnyrðing hevur Slovakia mark við Kekkia, í norðri við Pólland, í eystri við Ukraina, í suðri við Ungarn og í útsynning við Eysturríki.
Landafrøði
thumb|left|Kavakløddu Tatrafjøllini thumb|left|Gerlachovský štít - hægsta fjall í Slovakia. Slovakia liggur millum breiddarstigini 47° and 50° N, and longdarstigini 16° og 23° E. Tað slovakiska landslagið er serliga kent fyri tað fjallaríki náttúruna við Karpatafjøllunum, sum strekkja seg tvørtur um alt landið og fevnir um tað mesta av norðara partinum av Slovakia. Í hesum høgu fjøllum eru fjallatindarnir Fatra-Tatra (harímillum eru Tatrafjøllini, stóru Fatra-fjøll og lítlu Fatra-fjøll), slovakisku Ore-fjøllini, slovakisku míðfjøllini ella Beskids.
Hægstu fjøllini standa norðuri í landinum, í Karpatafjøllunum tætt við markið til Pólland. Teir hægstu tindarnir eru Gerlachovský štít (2.655 m) og Kriváň (2494m).
Søga
Slovakia, sum vit kenna tað í dag, er í veruleikanum annað landið, ið hevur borið hetta navn. Fyrsta landið var Fyrsta slovakiska lýðveldið (Prvá slovenská republika), ið var til undir seinna heimsbardaga.
Mentan
Folk siðvenja hevur sterkar røtur í Slovakia og sæst aftur í bókmentum, tónleiki, dansi og arkitekturi. Eitt dømi um hetta er tann slovakiski tjóðsangurin "Nad Tatrou sa blýska", sum hevur røtur í einum fólkatónleikalagi frá "Kopala studienku" mentanini.
Politikkur
Slovakia er eitt demokratiskt lýðveldi við parlamentariskari fleirflokkaskipan. Seinasta parlamentsvalið var í mars 2012, og seinasta forsetavalið var í apríl 2009.
Fyrisitingarligt býti
Slovakia er býtt sundur í 8 regiónir (slovakiskt: kraj, fleirtal kraje). Hesar eru uppkallaðar eftir høvuðssætinum í regiónini. Regiónirnar hava síðan 2002 í ávísan mun havt sjálvstýri.
right|350px|thumb|Regiónirnar í Slovakia
Regiónirnar eru býttar sundur í fleiri smærri distriktir og kommunur. Tað eru tilsamans 79 distriktir í Slovakia.
Páll Nolsøe (føddur 1976)
Páll Nolsøe (føddur 26. oktober 1976 í Keypmannahavn, uppvaksin í Havn) er ein føroyskur rithøvundur. Hann er málsligur studentur úr Hoydølum frá 1996 og er útbúgvin cand.comm. í søgu og samskifti frá RUC í 2006 og arbeiðir í landsfyrisitingini í Havn.
Í 2011 fekk hann starvsløn í 3 mánaðir úr Mentanargrunni Landsins. Í november 2013 gav Sprotin út hansara fyrstu skaldsøgu, sum var ein krimiskaldsøga við heitinum Brot.
Hann er sonur hagfrøðingin og politikaran Axel H. Nolsøe og Lenu Nolsøe f. Jacobsen úr Klaksvík. Hann hevur tvær døtrar, føddar 2006 og 2008.
Molly Smitten-Downes
thumbnail|300px|right|Molly Smitten-Downes Molly Smitten-Downes, kend sum Molly (fødd 2. apríl 1987 í Anstey) er ein ensk songkvinna og sangskrivari. Hon umboðaði Stóra Bretland í Eurovision Song Contest 2014 og gjørdist nummar 17 í finaluni við 40 stigum.
Gävle kommuna
150px|right Gävle kommuna (svenskt: Gävle kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Gävle kommuna hevur umleið 97 236 íbúgvar (2013).
Eurovision Song Contest 2015
Eurovision Song Contest 2015 er tann 60. árliga evropeiska sangkappingin, sum á enskum nevnist Eurovision Song Contest, í Føroyum eisini kent sum Melodi Grand Prix. Kappingin verður hildin í Wien í Eysturríki, eftir at Conchita Wurst vann 2014 kappingina við sanginum "Rise Like a Phoenix". Hetta er aðru ferð kappingin verður hildin í Eysturríki. Fyrri ferð varð hon hildin í 1967, tá eisini í Wien.
Kappingin verður hildin í tveimur hálvfinalum tann 19. mai 2015 og 21. mai 2015, og einari finalu tann 23. mai 2015. Vertir kappingarinnar verða Mirjam Weichselbraun, Alice Tumler and Arabella Kiesbauer, ímeðan fyrrverandi vinnarin Conchita Wurst verður vertur í "grøna rúminum".
Eftirsum at kappingin hátíðarheldur 60 ára føðingardag,boðaði EBU frá tann 10. februar 2015 at avgjørt hevði verið at bjóða Avstralia við sum gestaluttakara. Avstralia eigur størsta fjepparaskara av Eurovision uttanfyri Evropa.
Stað
6. august 2014 boðaði ORF (Eysturríska kringvarpið) at Wien hevði verið vald sum staðið undir kappingina. Kappingingin verður hildin í Wiener Stadthalle við plássi fyri umleið 16.000 áskoðarum.
Hálvfinalubýtið
Býtið av londum í hálvfinalunum var avgjørt tann 26. januar 2015 í beinleiðis sending frá Býráðshúsinum í Wien. Andi Knoll og Kati Belloitsch vóru vertir. Øll luttakandi lond, burtursæð frá teimum londum, ið longu vóru í finaluni (vertslandið Eysturríki, Avstralia og "Big Five" londini: Stóra Bretland, Italia, Týskland, Spania og Frakland) vóru deild upp í fimm puljur, roknað út frá atkvøðumynstri síðstu 10 árini. Puljurnar vóru hesar: Býtið varð soleiðis:
Raðfylgja
Endalig raðfylgja av nær londini luttaka í hálvfinalunum var avgjørt av framleiðarum kappingarinnar og seinni góðkent av EBU. Hendan mannagongd hevur verið nýtt síðani 2013. Raðfylgjan í hálvfinalunum varð kunngjørt tann 23. mars 2015. Raðfylgjan í finaluni verðu kunngjørd eftir at úrslitið av hálvfinalunum avgjørt.
Luttakarar
Hin 10. februar 2015 varð tað kunngjørt, at 39 lond (40 íroknað Avstralia) fara at luttaka í kappingini í 2015. Kýpros og Serbia eru við aftur eftir eitt-ára fráveru, Kekkia er við aftur eftir fimm-ára fráveru, meðan Ukraine hevur givið avboð vegna politiskar orsøkir. Australia verður við fyri fyrstu ferð sum gestur. Evstamark fyri at søkja um luttøku var 15. september 2014. Lond, ið søktu kundu geva avboð áðrenn 10. oktober 2014 uttan at tað fekk fíggjarligar avleiðingar.
Fyrra hálvfinala
16 lond luttaka í fyrru hálvfinaluni. Avstralia, Eysturríki, Frakland og Spania hava valrætt í hesi hálvfinaluni.
Seinni hálvfinala
17 lond luttaka í seinni hálvfinaluni. Avstralia, Týskland, Italia og Stóra Bretland hava valrætt í hesi hálvfinaluni.
Selatrað
Selatrað er ein lítil bygd í Eysturoy.
1731
1731 (MDCCXXXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Kolbeinn Sigþórsson
Kolbeinn Sigþórsson (føddur 14. mars 1990 ) er ein íslendskur fótbóltsleikari, ið spælir sum álopsleikari fyri Ligue 1 felagið FC Nantes og Íslendska fótbóltslandsliðið.
Áðrenn hann fekk sáttmála við Ajax fyri søluprísin 4,5 milliónir € á sumri 2011, hevði Kolbeinn verið partur av ungdómsskránni hjá Víkingur Reykjavik. Síðan hevði hann spælt við HK Kópavogs í heimlandinum og eftir tað fór hann víðari til AZ Alkmaar í Niðurlondum.
Áðrenn hann spældi sín fyrsta landsdyst fyri íslendska A-landsliðið, hevði hann spælt við U17, U19 og U21 landsliðunum hjá Íslandi. Við 21 málum er hann næst mest skorandi leikarin hjá Íslandi yvirhøvur.
Boris Jeltsin
thumb|right|220px|Boris Jeltsin í 1996. Borís Nikolajevitj Jeltsín (russiskt: Борис Николаевич Ельцин ; føddur 1. februar 1931 í Butka, nær við Sverdlovsk í Sovjetsamveldinum, deyður 23. apríl 2007 í Moskva í Russlandi) var russiskur byggiverkfrøðingur og politikari.
Hann var forseti Russlands frá 12. juni 1991 til 31. desember 1999.
1980-árini
1980-árini vardu frá 1980 til og við 1989. Tað var níggjunda áratíggju í 20. øld.
Øldir: 19. øld - 20. øld - 21. øld
Áratíggju: 1930-árini 1940-árini 1950-árini 1960-árini 1970-árini - 1980-árini - 1990-árini 2000-árini 2010-árini 2020-árini 2030-árini
Ár: 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
1730
1730 (MDCCXXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Essence Atkins
Essence Uhura Atkins (fødd 1972) er amerikanskur sjónleikari og modell.
Hon er mest kend fyri at spæla leiklutin sum Dee Dee Thorne í UPN sitcom Half & Half og sum Yvette Henderson on the The WB sitcom Smart Guy. Hon hevur eisini spælt í sjónvarpsrøðini Are We There Yet? sum Suzanne Kingston-Persons. Í 2013 og 2014, spældi Atkins leiklutin sum "Kisha Davis" í filmunum í A Haunted House og A Haunted House 2.
Bollnäs kommuna
150px|right Bollnäs kommuna (svenskt: Bollnäs kommun), er ein kommuna í Gävleborgs län í Svøríki. Bollnäs kommuna hevur umleið 26 141 íbúgvar (2013).
Doug Sampson
Doug Sampson (føddur 30. juni 1957) er ein enskur tónleikari. Hann er best kendur frá tíðini sum trummusláari í Iron Maiden frá 1978 til 1979.
Buôn Ma Thuột
340px|thumb|right|Buon Ma Thuot