cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marx
Karl Marx er (saman við Friedrich Engels) stovnarin av tí, ið hann sjálvur nevndi vísindalig sosialisma. Henda sosialisma tók hugsjónarliga støði í sonevndu utopisku sosialismuni, sum til dømis varð kend við hugsanum/hugskotum hjá Charles Fourier.
Karl Marx útgav í 1848 Hitt kommunistiska manifestið saman við Engels og Das Kapital (1867–1894) umframt fleiri aðrar bøkur.
Hann varð føddur inn í eina múgvandi miðstættarfamilju í Trier í Rinlandinum, tætt við markið til Frankaríki. Hann las á hægri lærustovnunum í Bonn og í Berlin, hiðani áhugin fyri hugsunarháttinum hjá Unghegelianarunum spratt. Eftir loknan lesnað ynskti hann at halda fram á akademisku leiðini, men hesum varð hann sýttur av prusslendsku stjórnini, sum burturbeindi allar umsóknir frá klassiskt liberalistum og unghegelianarum. Í staðin fór hann frá 1842 at skriva fyri víðgongda tíðarritið Rheinische Zeitung í Køln. Prusslendska stjórnin bannaði blaðið eftir áheitan frá russiska sarinum Nikolaj 1. Í 1843 flutti Karl Marx til París, har hann fór at arbeiða sum blaðfólk í víðgongda vinstrahalla blaðnum Deutsch-Französische Jahrbücher. Í París hitti hann hittinorðaða mannin Friedrich Engels, sum var ein múgvandi verksmiðjuánara úr ríka Rinlandinum. Teir gjørdist vinir, og Engels veitti fígging, so Karl Marx kundi halda fram við síni skriving.
Hotel Hafnia
thumb|Hotel Hafnia og ein partur av býnum Tórshavn Hotel Hafnia er eitt gistingarhús (hotel) við Áarvegin í Tórshavn. Har er eisini matstova og barr. Hotellið læt upp í 1951 og fekk navnið "Hafnia", sum merkir havn á latíni. Gjøgnum 1950-, 1960- og 1970-árini bleiv Hotel Hafnia støðugt útbygt til tað, tað er í dag.
Popplist 7
Á Popplist 7 (2008) eru 19 løg. Tað eru 3ARIN og plátufelagið Tutl, sum hava givið Popplist 7 út.
141 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Árstal: 146 f.Kr. 145 f.Kr. 144 f.Kr. 143 f.Kr. 142 f.Kr. - 141 f.Kr. - 140 f.Kr. 139 f.Kr. 138 f.Kr. 137 f.Kr. 136 f.Kr.
Sigtuna kommuna
Sigtuna kommuna (svenskt: Sigtuna kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Sigtuna kommuna hevur umleið 43 372 íbúgvar (2013).
Nynäshamns kommuna
Nynäshamns kommuna (svenskt: Nynäshamns kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Nynäshamns kommuna hevur umleið 26 796 íbúgvar (2013).
Star Wars Episode V: Imperiið svarar aftur
Star Wars Episode V: Imperiið svarar aftur (upprunaheiti: Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back) er ein amerikanskur filmur, instrueraður av Irvin Kershner. Hann var tann næsti Star Wars-filmurin ið varð upptikin, hóast hann í veruleikanum er fimti parturin í Star Wars-søguni. Filmurin varð frumsýndur 21. mai 1980.
Salems kommuna
Salems kommuna (svenskt: Salems kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Salems kommuna hevur umleið 16 001 íbúgvar (2013).
Radio Studio 54 Network
Radio Studio 54 Network er ein útvarpsrás í Locri, í Italia. Radio Studio 54 Network er stovnað í 1985. thumbnail|Radio Studio 54 Network logo
Nykvarns kommuna
Nykvarns kommuna (svenskt: Nykvarns kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Nykvarns kommuna hevur umleið 9 523 íbúgvar (2013).
1. deild
1. deild er heitið á næstbestu deildini í føroyskum mansfótbólti.
Frá 1976 til 2004 varð besta deildin rópt 1. deild, men av tí at hendan í 2005 broytti navn til Formuladeildin og seinni til Vodafonedeildin, varð avgjørt at næstbesta deildin frá 2006 skuldi vera kallað 1. deild.
Grótføroyskt
Grótføroyskt (1998) er rock/pop-fløga. 12 føroyskir rock/popp tónleikabólkar eru á Grótføroyskt: Encounter galaxy, Grønt fót slím, Maður:glotti, Happy?, Hatespeech, Myrkt, Life, Diatribes, iIIi, Siesta, Z-free og Visible Fish.
Fólkakirkjan
thumb|right|250px|Gamla Gøtu kirkja. Fólkakirkjan er almenna kirkjan í Føroyum, og tað viðførir millum annað, at tað er læra fólkakirkjunnar, ið verður lærd næmingum í fólkaskúlanum. Eisini byrjar tingsetan á Ólavsøku við at landsins politikarar og prestar fara til gudstænastu í Havnar kirkju. Fólkakirkjan er evangelisk-luthersk.
Flestu føroyingar eru í fólkakirkjuni, tó at grundlógin í 1849 tryggjaði trúarfrælsi. Í Føroyum eru 14 prestagjøld og 20 prestar. Fjórða hvørt ár er kirkjuráðsval. Ráðið hevur rættiliga stórar heimildir. Tað velur prest, klokkara, dekn og urguleikara. Tað ansar eftir, at kirkjan verður hildin í góðum standi, og gevur loyvi til sangframførslur og tónlistaframførslur í kirkjuni.
Søga
Í 1963 varð próstaembætið avtikið, og varabispur settur í staðin. Í 1990 gjørdust Føroyar sjálvstøðugt bispadømi, og bispurin ovasti myndugleiki kirkjunnar. Ólavsøkudag 2007 varð Fólkakirkjan yvirtikin.
Prestar
Fróðskaparsetur Føroya hevur fyrireikandi prestaútbúgving. Flestu prestarnir fáa endaliga útbúgving á lærda háskúlanum í Århus, Keypmannahavn ella Reykjavík.
Barnadópur
Barnadópur verður praktiseraður í Fólkakirkjuni. Børn og vaksin, sum verða doypt í kirkjuni, gerast limir í fólkakirkjuni. Børnini verða borin til doypifuntin inni í kóri, har prestur doypir tey. Tá eitt barn fer til dópin, hevur tað fleiri gummur og gubbar - hesi eru oftast familja og vinir hjá foreldrunum. Formliga er uppgávan hjá gudforeldrum at hava ábyrgdina av kristnu uppalingini hjá barninum, skuldi so borið á, at foreldrini fella frá, áðrenn barnið er konfirmerað. Tó er tað ofta eisini so, at forvæntað verður, at gummur og gubbar taka seg eitt sindur eyka av barninum í tímiliga lívinum, geva jóla- og føðingardagsgávur o.s.fr. Formliga treytin fyri at kunna gerast gumma ella gubbi er vanliga, at man tilhoyrir fólkakirkjuna og er konfirmeraður. Frávik verða tó viðhvørt gjørd frá hesi reglu.
Prestagjøld
Høvuðsgrein: Prestagjøld í Føroyum Øll, sum eru í fólkakirkjuni, eru í einum kirkjuliði í einum prestagjaldi. Í einum prestagjaldi er ein kirkja ella fleiri. Hvør kirkja hevur kirkjuráð, klokkara, dekn og urguleikara. Prestagjøldini í føroysku Fólkakirkjuni eru 14 í tali:
Kirkjur í Føroyum
Høvuðsgrein: Kirkjur í Føroyum
Louisiana State Penitentiary
thumb|right|200px|Louisiana State Penitentiary liggur í [[West Feliciana Parish í Eysturlouisiana.]] Louisiana State Penitentiary ella Angola, sum fongslið verður rópt orsakað av fortíðini sum trælaplantasja, liggur vakurt fyri við Mississippiánna í Louisiana, men náttúruna hugsa fangarnir ikki so nógv um. Fongslið er við sínum 5.000 fangum størsta hátrygdarfonslið í Sambandsríkinum Amerika. 80 prosent av fangunum eru svartir á liti, og tveir triðingar hava fingið ívlangað fongsulsrevsing. Í sekstiárunum var Angola tað harðrendasta fongslið í USA, men eitt miðvíst arbeiði í áratíggjur hevur í dag gjørt Angola til fyrimynd fyri onnur fongsul. Stjórin í fongslinum, Burl Cain, hevur givið sítt lív til Jesus, stovnað ein prestaskúla fyri fangar og hevur higartil fingið 2.000 brøður í andanum millum fangarnar. Angola hevur útvarpsstøð og virðislønta fangablaðið "Angolite", sum er púrasta óheft. Burl Cain heldur, at hansara friðaliga fongsul er eitt undur og lýsir seg sjálvan sum ein "hjartagóðan einaræðisharra einastaðni millum Jesus og hunnaran Attila".
TUTL 2000
TUTL 2000 (2000) er rock/pop-fløga, sum er útgivin av Tutl.
Hav
250px|thumbnail|Atlantshavið Hav er sjógvur landa millum, sjógvurin uttansyndis. Hav fjalir 71 % av jarðarknøttinum, og alt tað, vit rokna sum hav, hongur meira ella minni saman. Í veruleikanum er alt eitt stórt hav; men vanliga býta vit tað sundur. Vit tosa um trý heimshøv: Atlantshavið, Indiahavið og Kyrrahavið. Øll onnur høv kunnu roknast sum partar av hesum trimum; men ofta verða smærri havøki býtt frá.
Plast elvir til stórar trupulleikar í heimshøvunum. Uml. 8 milliónir tons av plasti verða latin út í havið um árið. Av hesum 8 milliónum tonsunum av plasti, sum enda í havinum um árið, søkka 70% til botns. Tað kann skjótt enda við, at meiri plast verður í havinum enn fiskar. Áleið 100,000 súgdjór og skjaldbøkur og 1 millión sjófuglar doyggja hvørt ár, orsaka av plasti. 95% av øllum sjófuglum hava evarska lítil plastpetti í maganum. Tá djór eta plast, kemur mikroplast í tann matin, vit eta úr havinum. Heimsmál nr. 14 hjá ST er m.a. um at minka dálkingina av høvunum.
Norrtälje kommuna
Norrtälje kommuna (svenskt: Norrtälje kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Norrtälje kommuna hevur umleið 56 845 íbúgvar (2013).
Kalifornium
Kalifornium er eitt frumevni, ið er nummar 98 í skeiðbundnu skipaninini.
Hittittar
Hittittarnir búðu í Anatolia í núverandi Turkalandi. Høvuðsstaður teirra var Hattusha.
Nacka kommuna
thumb|250px|Nacka kommuna í [[Stockholms län.]] Nacka kommuna (svenskt: Nacka kommun) er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Nacka kommuna hevur umleið 94 423 íbúgvar (2013).
Fólkatingsvalið 2011 í Føroyum
Fólkatingsvalið 2011 til danska Fólkatingið varð hildið í Danmark, Føroyum og Grønlandi hin 15. september 2011. Í Føroyum stillaðu seks politiskir flokkar upp til fólkatingsvalið, og harafturat stillaði Poul Michelsen upp á uttanflokkalista. Hann var farin úr Fólkaflokkinum og hevði stovnað flokkin Framsókn, men flokkurin slapp ikki at stilla upp til fólkatingsvalið, hetta tí at treytin fyri at luttaka í Fólkatingsvalinum treytar, at flokkarnir, sum stilla upp, skulu vera valdir á Løgting, og tí stillaði hann upp á uttanflokkalista.
Persónligar atkvøður í Føroyum (topp 10)
Sjálvt um Høgni Hoydal úr Tjóðveldi fekk flestar persónligar atkvøður av øllum valevnunum, so varð hann ikki valdur í Fólkatingið. Edmund Joensen úr Sambandsflokkinum og Sjúrður Skaale úr Javnaðarflokkinum vóru valdir á Fólkating at umboð Føroyar.
Lidingö kommuna
Lidingö kommuna (svenskt: Lidingö kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Lidingö kommuna hevur umleið 45 178 íbúgvar (2013).
Järfälla kommuna
Järfälla kommuna (svenskt: Järfälla kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Järfälla kommuna hevur umleið 69 167 íbúgvar (2013).
Thomas Kingo
thumb|Thomas Kingo á jólafrímerki [[2003]]
Thomas Hansen Kingo varð føddur tann 15. desember 1634 í Slangerup í Sæland, Danmark og deyður tann 14. oktober 1703 í Odense, Danmark. Hann var biskupur á Fjóni og sálmaskald.
Kingo bleiv guðfrøðingur í 1658, síðani húslærari og prestur, til hann gjørdist biskupur á Fjóni í 1677. Hann er best kendur fyri at yrkja sálmar, men hevur eisini yrkt hópin av skemtivísum, tættum, lýriskum náttúrulýsingum og heiðurskvøðum. Hann hevði við sálmunum í Den forordnede ny Kirkepsalmebog (Kingo-sálmabókin) frá 1699 ómetaligan týdning fyri kristnitrúnna í Føroyum fram til 20. øld.
Huddinge kommuna
150px|right Huddinge kommuna (svenskt: Huddinge kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Huddinge kommuna hevur umleið 102 557 (2013).
Victoria Silvstedt
thumbnail|Victoria Silvstedt í 2007. Karen Victoria Silvstedt (fødd 19. september 1974 í Skellefteå í Svøríki) er ein svensk modell, sjónleikarinna og sjónvarpsvertur. Hon tosar flótandi svenskt, enskt, franskt og italskt.
Dávid
thumb|right|220px|Dávid. Dávid var ein rættvísur og góður kongur í Ísrael. Hann vardi landið og vann nógvar bardagar ímóti øðrum tjóðum. Sjey ár eftir, at hann gjørdist kongur í Júdaríkinum, tók hann ræði yvir øllum Ísrael. Dávid hertók Jerúsalem og bygdi ein múr uttanum býin. Hann gjørdi Jerúsalem til høvuðsstað og flutti ørkina við lógini og teimum 10 boðunum hagar. Hetta varð gjørt við miklum fagnaði, sangi, tónleiki og dansi. Dávid búsettist í Jerúsalem. Hann bygdi sær eina stóra borg. Dávid var kongur í Ísrael í mong ár. Hann vardi landið væl og gjørdi Ísrael til eitt stórt ríki. Dávid doyði, tá hann var 70 ár. Ísraelsfólk minnast hann sum ein góðan og rættvísan kong. Enn í dag syngja tey sálmar hjá honum og tosa um avrik hansara.
Móritania
Tað Islamska Lýðveldið Móritania (arábiskt لجمهورية الإسلامية الموريتانية) er eitt stórt land í Vesturafrika. Móritania er meiri enn tvær ferðir so stór sum Spania, men har búgva færri fólk enn í Madrid. Tað er tí eitt av strálbygdastu londunum í heiminum. Seinastu árini er nógv fólk flutt av bygd at arbeiða í býunum, og fólkatalið í høvuðsstaðnum Nouakchott er vaksið úr 20 000 upp í 900 000 síðan 1960.
Turkur er stórt vandamál í hesum parti í Vesturafrika.
Landafrøði
Tveir triðingar av Móritania eru í Sahara, og bara lendið fram við Senegal er nýtiligt sum landbúnaðarjørð. Lendið har ímillum er oyðimarkarkent, nevnt Sahel, tað er beiti hjá flakkfólki. Her er javnan turkur, og jarðartýningin er stór og versnar alsamt, tí at fólkið høggur tey fáu trøini, ið eru, til brenni, og neytafylgini rótbíta, so at svørðurin losnar. Tí breiðir oyðimørkin seg skjótt suðureftir.
Búskapur
Námsvinna er týdningarmikil vinna, tí at nógv gull, fosfat, kopar og onnur steinsløg eru í Móritania. Fiskiskip úr øllum londum í heiminum fiska við strendurnar í Móritania, har nakrir av bestu fiskigrunnum í Vesturafrika eru. Ásett er við lóg, at allur fiskur, ið verður veiddur í móritanskum sjógvi, skal verða avreiddur og virkaður í Móritania, áðrenn hann verður fluttur út. Men framtíðarútlitini fyri fiskivinnuni eru óviss, tí at stór nóta- og trolskip trároyna fiskastovnarnar.
Fólkið
Máttmesta fólkið í landinum og tey, ið hava politiska valdið, eru arábisku mórarnir fyri norðan, men svarta fólkið fyri sunnan er hart ímóti at standa undir teimum.
Nero
thumb|right|220px|Standmynd, Nero. Nero keisari, ið ráddi í Róm frá ár 54 til 68, hevði sera ringt orð á sær. Honum dámdi væl at hyggja at sjónleiki. Og serliga væl dámdi honum at síggja ógvusligar hendingar. Hann læt nógv kristin handtaka, og tey vóru sera illa viðfarin. Fleiri teirra vóru tveitt fyri villini djór og skrædd sundur, meðan onnur vóru brend á báli. Í árinum 64 e.Kr. byrjaði Nero eitt stórt átak at beina fyri teimum kristnu. Ein stórur eldsbruni kyknaði í býnum, og tað eydnaðist keisaranum at fáa fólk at trúgva, at tað vóru tey kristnu, ið høvdu sett eld á. Men hildið verður, at tað var Nero sjálvur, ið hevði birt eldin, tí hann vildi hava meira pláss til nýggjar og stásligar bygningar.
Rosa Parks
Rosa Louise McCauley Parks (fødd 4. februar 1913 í Alabama, USA, deyð 24. oktober 2005 í Detroit, Michigan) var seymikona í einum stórum handli í býnum Montgomery, Alabama, einum av suðurstatunum í Amerika, sum gjørdist fyrimynd fyri stríði fyri borgararættindum.
Um kvøldið tann 1. desember í 1955 stóð hon og bíðaði eftir bussinum, sum hon skuldi koyra heim frá arbeiði við. Parks var móð aftan á ein strævnan arbeiðsdag og var eym í fótunum. Bussurin kom, og hon fór uppí. Við tað at hon var afroamerikanari, fór hon inn aftast í bussin. Tann fremri parturin var bert fyri hvít. Hon setti seg á tann fremsta bonkin í aftara partinum á bussinum, og sat á bonkinum beint aftan fyri fremra partin á bussinum, har tey hvítu áttu at sita. Nógv fólk kom inn í bussin, og nøkur noyddust at standa, bæði afroamerikanarar og hvít. Beint tá ið hon hevði sett seg, segði tann hvíti bussstjórin, at Parks og tríggir aðrir afroamerikanarar noyddust at reisa seg upp og lata tey hvítu, ið stóðu, fáa sessirnar. Hini trý gjørdu eftir boðunum, men Rosa Parks segði nei. Harvið hevði hon brotið gamla lóg og sið í Alabama, og boð vórðu beinanvegin send eftir løgregluni. Hon varð handtikin og førd burtur. Eftir at hava verið kúgað í fleiri hundrað ár, reistust afroamerikanarar til bardaga. Teir vildu kvetta tey bond, ið bundu teir, so at teir kundu bróta seg út úr tí vanvirðisligu tilveru, teir høvdu livað í. Teir vildu ikki longur verða trælkaðir av teimum hvítu, men hava menniskjanslig kor sum borgarar í Sambandsríki Amerika. Tað var eitt stríð, sum allur heimurin í spenningi fylgdi við í, og sum við eitt gjørdi ein mann kendan víða um: Martin Luther King. Afroamerikanarar mótmæltu viðferðini ið Rosa Parks fekk og noktaðu at brúka bussarnir, men gingu í staðin, og eftirsum tað í størstan mun vóru afroamerikanarar, ið brúktu bussarnir, vóru bussfeløgini við at fara á húsagang. Stjórnin noyddist tí at broyta lógina, soleiðis, at afroamerikanarar ikki longur skuldu sita aftast í bussinum og heldur ikki vóru noydd til at geva sítt sitipláss til tey hvítu.
Der er et yndigt land
Der er er et yndigt land nevnist annar danski tjóðsangurin. Ein annar danskur tjóðsangur, Kong Christan stod ved højen mast, verður nýttur við kongalig høvi. Adam Oehlenschläger hevur skrivað "Der er et yndigt land" í 1823. Hann var danskur yrkjari og rithøvundur úr Keypmannahavn. Hann livdi frá 1779-1850. Lagið hevur H.E. Krøyer gjørt. Fyrsta ørindi ljóðar soleiðis: “Har er eitt vakurt land. Tað stendur við breiðum bókatrøum nær søltu eystarastrond nær søltu eystarastrond. Tað buktar seg í heyggjar og dalar, tað eitur gamla Danmark, og tað er salurin hjá Froyu, og tað er salurin hjá Froyu.”
Tekstur
Der er et yndigt land, det står med brede bøge nær salten østerstrand Det bugter sig i bakke, dal, det hedder gamle Danmark og det er Frejas sal Der sad i fordums tid de harniskklædte kæmper, udhvilede fra strid Så drog de frem til fjenders mén, nu hvile deres bene bag højens bautasten Det land endnu er skønt, thi blå sig søen bælter, og løvet står så grønt Og ædle kvinder, skønne mø'r og mænd og raske svende bebo de danskes øer Hil drot og fædreland! Hil hver en danneborger, som virker, hvad han kan! Vort gamle Danmark skal bestå, så længe bøgen spejler sin top i bølgen blå
Per Zachariassen
Per Zachariassen er ein føroyskur sjónvarpsframleiðari og leikstjóri. Sum ungur arbeiddi hann fyri Sjónvarp Føroya, og síðan næm hann sær útbúgving á filmsskúlanum í Keypmannahavn. Í 2013 hevði hann 20 ára royndir sum framleiðari og mennari av sjónvarpstilfari. Per Zachariassen er kendur fyri eitt nú at framleiða væl umtóktu sjónvarpssendingarnar X Factor og Talent. Í tvey ár starvaðist hann í USA, men flytir aftur til Danmarkar í samband við at Eurovision Song Contest 2014 skal haldast í Danmark. Tey sum standa fyri Eurovision í Danmark, hava biðið hann um standa fyri framleiðsluni av finaluni, sum verður víst í sjónvarpinum. Per hevði tá 20 ára royndir sum framleiðari og mennari av sjónvarpstilfari.
Live fra Bremen - Sjónvarpsrøð
Per var framleiðari (producer) av 19 pørtum 2009-10.
Aloha!
Aloha! var ein sjónvarpsrøð. Per var framleiðari av 17 pørtum 2009-10.
X Factor
X Factor er ein sangtalentkapping, sum verður víst í fleiri pørtum sum sjónvarpsrøð. Per hevur verið leiðandi framleiðari (executive producer) av 34 pørtum árini 2008-2010, framleiðari (producer) í 15 pørtum í tíðarskeiðnum 2008-2009 og leikstjóri (director) av 47 pørtum frá 2008-11.
Dagens mand
Dagens mand var ein sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari í 2008.
Talent 2008
Talent var ein talentkapping, sum var víst sum sjónvarpsrøð í DR. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 12 pørtum í 2008 og framleiðari (producer) av 5 pørtum eisini í 2008.
Gi' mig 5
Gi' mig 5 var ein donsk sjónvarpsrøð. Per var executive prodjúsari av 13 pørtum í 2008.
Gu'skelov du kom
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 10 pørtum  í 2008.
Scenen er din
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 40 pørtum frá 2004-07.
Zulu Awards '07 - Den røde løber
Serstøk sjónvarpssending í 2007. Per var bæði leiðandi framleiðari (executive producer) og framleiðari (producer).
Zulu Awards '07
Serstøk sjónvarpssending í 2007. Per var bæði leiðandi framleiðari (executive producer) og framleiðari (producer).
Boxen
Sjónvarpsrøð. Per var leiðandi framleiðari (executive producer) av 10 pørtum 2002-03.
Stjerne for en aften
Sjónvarpsrøð, sum var ein sangtalentkapping, sum føroyska Guðrun Sólja Jacobsen vann. Per var felags leiðandi framleiðari (co-executive producer) av 12 pørtum í 2003.
Danderyds kommuna
150px|right Danderyds kommuna (svenskt: Danderyds kommun), er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Danderyds kommuna hevur umleið 32 222 íbúgvar (2013).
Botkyrka kommuna
thumb|right|[[Botyrka kirkja]] Botkyrka kommuna (svenskt: Botkyrka kommun) er ein kommuna í Stockholms län í Svøríki. Botkyrka kommuna hevur 87 500 íbúgvar (2013).
Saint Augustine
Saint Augustine er ein býur í lutstatinum Florida í USA. Býurin liggur við Atlantshavið og hevði í 2019 umleið 15 túsund íbugvar.
Søga
thumb|left|290px|Castillo de San Marco, Saint Augustine Saint Augustine varð grundlagdur í 1565 og er harvið eldsti býurin í Amerika.
Hattusha
Hattusha var høvuðsstaður hittittanna. Hetta var í Anatolia í núverandi Turkalandi.
Värnamo kommuna
Värnamo kommuna (svenskt: Värnamo kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Värnamo kommuna hevur umleið 33 155 íbúgvar.
Vaggeryds kommuna
Vaggeryds kommuna (svenskt: Vaggeryds kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Vaggeryds kommuna hevur umleið 13 209 íbúgvar.
Vetlanda kommuna
Vetlanda kommuna (svenskt: Vetlanda kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Vetlanda kommuna hevur umleið 26 419 íbúgvar.
Tranås kommuna
Tranås kommuna (svenskt: Tranås kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Tranås kommuna hevur umleið 18 197 íbúgvar.
Norrønt
thumb|right|270px Navnið norrønt verður vanliga brúkt um málið í Noregi, Hetlandi, Orknoyum, Føroyum og Íslandi frá 10. øld og fram at umleið 1350. Tá var málið í hesum londum næstan tað sama, tí føroyingar og íslendingar vóru upprunaliga norskir útfarar – flestir av Vesturlandinum. Nútíðar íslendskt og føroyskt hava tí eisini eyðsýndan líkskap við málførini í Vesturnoregi, sum kanska partvíst kemur av teirra felags upphavi, men onnur vilja vera við, at tað eisini kann stava frá sambandi við Noreg seinni í tíðini.
Á norrønum máli eru til stórar bókmentir, sum fyrst og fremst eru verk eftir íslendingar – tær íslendsku miðaldarbókmentirnar á móðurmálinum eru munandi størri og týdningarmeiri enn á øllum øðrum norðurlendskum málum til samans. Tey flestu bókmentaligu verkini eru varðveitt í handritum, sum fyri tað mesta røkka aftur til 13. øld.
Danskt og svenskt mál vóru longu hesa tíðina nakað ólík norrønum, t.e. at málføraskilnaðurin millum norðurlendsku málini var longu á veg – serliga sást, at danskt tók at skilja seg burturúr.
Grímur Kamban
thumb|right|200px|Grímur Kamban var fyrstur at búsetast í [[Føroyum.]] Grímur Kamban var sambært Føroyingasøgu fyrsti víkingur at seta búgv í Føroyum. Roknað verður við, at hetta hendi umleið ár 825. Sambært Dicuil búðu tó írskir munkar í Føroyum áðrenn Grímur Kamban setti búgv í Føroyum.
Fyrsta vers í Føroyingasøgu greiður stutt frá búseting Grím Kambans í Føroyum:
Aðrar frásagnir eru ikki í Føroyingasøgu um Grímur Kamban. Føroyingasøga verður tó mett at hava skeiva tíðarfesting ísv. Harald Hárfagra, tí abbasonur Grím Kambans, Tórálvur Smør, sambært Landnámabók var við á rannsóknarferðini hjá Flóka Vilgerðarsson til Íslands áðrenn ár 874, og landnám Grím Kambans í Føroyum tí má hava verið um hálva øld áðrenn ferð Tórálvs.
Fornavnið Grímur er av norrønum uppruna, meðan eftirnavnið Kamban verður mett at vera av keltiskum uppruna. Summir granskarar meta tí, at føroyska landnámi kom ikki beinleiðis frá Noregi, men umvegis norrøn niðursetuøkir á keltiskum øki, til dømis Hetlandi, Hebridunum ella Írlandi.
Vanligt er at siga, at Grímur Kamban setti búgv í Funningi í Eysturoynni.
Gøtan Gríms Kambans gøta í Havn er uppkallað eftir Grími Kamban.
Stiðin
Stiðin er eitt bókaforlag við heimstaði í Hoyvík. Forlagið Stiðin hevur serliga givið út týðingar av klassiskum bókmentum, her uppií týðingar eftir Axel Tórgarð, og orðabøkur. Høvuðsmaðurin handan forlagið er Zakarias Wang, samfelagsfrøðingur.
Romain Bardet
Úrslit
Grand Tour tíðarlinja
WD = Tók seg úr kappingini; IP = Í gongd
Nässjö kommuna
Nässjö kommuna (svenskt: Nässjö kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Nässjö kommuna hevur umleið 29 516 íbúgvar (2013).
Kyushu
Kyushu (japanskt: 九州 ella Kyūshū) er syðsta av teimum fýra høvuðsoyggjunum í Japan. Oyggin er fjallalendi, og á gosfjallinum Aso er eitt av størstu gosopum í heiminum. Tað býr ikki so nógv fólk á nakrari aðrari oyggj í Japan enn á Kyushu. Samband er við Honsku ígjøgnum undirsjóvartunnil undir Shimonosekisundi. Í tí subtropiska veðurlagnum á Kyushu vaksa nógvar litfagrar plantur.
Mullsjö kommuna
Mullsjö kommuna (svenskt: Mullsjö kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Mullsjö kommuna hevur umleið 7 039 íbúgvar (2013).
Hans Jacob Jacobsen
Hans Jacob Jacobsen var á Føroya Fólkaháskúla veturin 1919 - 1920, og haðani fór hann til Danmarkar á landbúnaðarskúla. Síðani arbeiddi hann nøkur ár á ymsum gørðum, og í 1925 fór hann á Landbúnaðarháskúlan í Keypmannahavn, har hann tók prógv sum búnaðarfrøðingur í 1928. Eftir at hann var komin aftur til Føroya, arbeiddi hann innan landbúnaðin, og í 1942 varð hann settur sum búnaðarráðgevi. Skrivingin, sum var byrjað í lestrarárunum í Danmark, var ítriv, hann hevði við síðuna av dagliga yrki sínum. Umframt skaldsøgur og stuttsøgusøvn týddi hann ein hóp av bókmentum til føroyskt.
Hansara síðstu dagar gingu mest við at týða ymisk ævintýr og at skriva bókina Endurminningar, og í 1982 vann hann tann høgt metta bókmentaheiðurin Holberg-medaljuna.
Virðislønir
thumb|Minnismerkið í Skálavík
10. oktober
10. oktober er dagur 283 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 284 um skotár er). 82 dagar eru eftir av árinum.
Evropeiska Samveldið
ES er stytting fyri Evropasamveldið ella Evropeiska samveldið, á donskum og flestu evropeiskum málum verður brúkt styttingin EU, stytting fyri Europæiske Union ella European Union, er eitt samveldi í Evropa. Hugsanin um at stovna eitt samveldi í Evropa kom upp eftir Seinna heimsbardaga, tí evropeisku londini hildu hetta vera einastu leið at sleppa undan fleiri kríggjum í heimspartinum. Felagsskapurin, ið upprunaliga æt EEC (stytting fyri Búskaparligi Felagsmarknaður Evropa), hevur skipað øll limalondini sum ein marknað. Vøra, tænastur og arbeiðsmegi hava frítt at fara limalandanna millum. ES skipar seg nú sum búskaparligt samveldi við einum gjaldoyra, evru, í øllum londunum. Ein onnur framtíðarhugsjón er ES sum politiskt samveldi. Tað vóru tey seks londini, Frakland, Luksemborg, Belgia, Niðurlond, Vesturtýskland og Italia, sum stovnaðu henda felagsskap í Róm í Italia í 1957, og tí verður sjálvur sáttmálin nevndur Rómsáttmálin. Í 1973 komu Stóra Bretland, Danmark og Írland uppí, í 1981 Grikkaland, í 1986 Spania og Portugal og um ársskiftið 1995 Svøríki og Finnland. Føroyar eru ikki við, men hava serligan sáttmála við ES. Sama er við til dømis Íslandi, Sveis og Noregi. Grønland fylgdi Danmørk inn í ES. Tá ið Grønland fekk heimastýri, vórðu viðurskiftini við ES endurskoðað, og Grønland segði seg úr felagsskapinum. Eftir broytingarnar í Eysturevropa seinastu árini, vilja nógv av teimum londunum sleppa upp í Evropasamveldið, og summi hava longu søkt um limaskap. Efir at limalondin góðtóku Maastricht-sáttmálan í 1993, er lagt upp til nógv meira víðfevnandi samstarv enn upprunaliga ætlað.
Í 2014 vóru 28 lond í ES, fólkatalið 506 mió. og í vídd umleið 4,38 mió. km2. Tá ið Japan er frá, er ongastaðni so nógv fólk á hvørjum km2 sum í ES. 24 almenn mál eru í ES og fleiri óalmenn mál. ES-londini eru ídnaðarlond burturav og nógv ríkari enn lond flest. Tað er aðalmál ES at gera eitt Evropa við ongum landamørkum, har vøra og peningur hava frítt at fara. Í ES- og EBS-londunum hava vørur, tænastur, fólk og kapitalur frítt at fara. Hesi “fýra frælsini” gera tað lættari at virka. Føroyar hava ein handilssáttmála, sum gevur ávísum fiskavørum at kalla fría atgongd til ES marknaðin. Mangt og mikið snýr seg um pening, men ES er meira enn tað. Samstarv er á nógvum økjum: vísindi, handil, umhvørvi, undirvísing og uttanríkispolitikkur er nøkur dømi. Nógv halda, at ES er stigið fram ímóti sameindu tjóðum Evropa, við felags gjaldoyra og eisini felags verju og løgreglu.
Søga
thumb|right|250px|Gjaldoyrað [[euro er seinnu árini innført í nógvum av ES-limalondunum.]] Í 1957 gingu fimm lond saman og stovnaðu Evropeiska Búskaparliga Felagsmarknaðin (EEC). Tey hildu, at neyvt búskparligt samstarv fór at avmarkað vandan fyri kríggi ímillum limalondini og at skapa vælferð í Evropa. Seinni komu fleiri onnur lond uppí, og nú eitur felagsskapurin Evropasamveldið (ES). 28 lond eru limir, og umframt búskaparliga samstarvið verður nú virkað fyri at gera ES til politiskt samveldi.
Seinni veraldarbardagi tók milliónir mannalív og syndraði Evropa. Evropeiski felagsmarknaðurin varð settur á stovn, so at kríggj og ósemjur ikki aftur skuldu vera millum lond í Evropa. Tey seks (sum tey tá vórðu nevnd) europeisku londini Belgia, Niðurlond, Luksemborg, Frakland, Vesturtýskland og Italia skrivaðu í 1957 undir Rómsáttmálan og skipaðu harvið Europeiska Felagsmarknaðin, stytt EF. Endamálið var í fyrstu syftu, at hesi londini skuldu hava felags tollmark, felags arbeiðsmarknað og frían innanhýsis kapitalflutning landanna millum. Í aðru syftu varð ætlanin, at EF skuldi mennast til eitt búskaparligt og politiskt samveldi. Fyri at standa seg ímóti hesum felagsskapi tóku tey sjey europeisku londini Danmark, Svøríki, Noreg, Stóra Bretland, Portugal, Eysturríki og Sveis seg saman í felagsskapin EFTA (stytting fyri European Free Trade Association á enskum). Sáttmálin varð undirskrivaður í Stokkhólmi í Svøríki í november 1959. EFTA er eitt fríhandilsøki, har allur tollur ímillum limalondini er avtikin, samstundis sum hvørt limaland sær kann varðveita tann toll, tey høvdu við triðjalond. Føroyar gjørdist limur í EFTA í 1967, men fór í 1972 burturúr aftur, tá ið Danmark gjørdist limur í ES. Tey EFTA-lond, ið ikki eru farin upp í ES, skrivaðu í 1992 undir ein sokallaðan EBS-sáttmála við ES. EBS er stytting fyri Europeiska Búskapar Samstarvið, sum merkir, at Innmarknaðurin í ES eisini kom at fevna um EFTA londini. Nú er einki eftir av EFTA, og tey lond, sum ikki hava fingið limaskap í ES, hava í staðin fingið handilssáttmála, EBS-avtaluna.
Stjørnurnar í flagginum hjá ES siga frá, hvussu mong lond vóru limir, men nú eru fleiri lond komin afturat.
Skipan
Valdið í ES verður býtt í tríggjar partar. Lóggevandi valdið hevur ráðharraráðið, útinnandi valdið hevur kommissiónin, og dómsvaldið hevur dómstólurin. Haraftrat er ráðgevandi ting, sum eitur Evropatingið.
Sambandið millum Føroyar og ES
Føroyar er ikki limur í ES, men tað er Danmark, sum Føroyar er í ríkisfelagsskapi við. Bæði áðrenn og aftaná at Danmark fór upp í ES, hava anstøðingar har, eins og í Føroyum, hildið fundir og gingið mótmælisgongur. Í øllum Norðurlondum eru fólk bæði ímóti og fyri ES. Vidðhaldsfólk halda, at ES hevur bundið londini í Evropa fastari saman, og tey 28 ES londini hava fingið størri ávirkan á heimin. Hildið verður, at ES er til gagns fyri til dømis útflutning og fyri fólk flest. Andstøðingar halda, at landið missir ein part av støðu síni sum sjálvstøðugt ríki. Tey vilja hava frælsi sjálvi at ráða og vilja ikki, at landið skal verða stjórnað úr Brússel.
Í 1970 fóru Danmark, Stórabretland, Írland og Noreg undir samráðingar við EF um møguligan limaskap. Undir samráðingunum segði danski marknaðarráðharrin, at fyri Føroyar og Grønland kundu taka seg upp serligir spurningar, sum gjørdu tað neyðugt, at serskipanir av ymsum slagi vórðu gjørdar fyri hesar partar av ríkinum. Hetta setti av álvara ferð á kjakið í Føroyum um, hvørt Føroyar skuldu fylgja Danmark inn í felagsskapin
2. oktober 1972 varð staðfest við fólkaatkvøðu, at Danmark skuldi gerast partur av EF. Danski upptøkusáttmálin í EF fevndi ikki um Føroyar. Eisini Stórabretland og Írland valdu at gerast limir. Sambært ráðgevandi fólkaatkvøðu í Noregi, har meirilutin av fólkinum var ímóti limaskapi, avgjørdi norska stjórnin at mæla Stórtinginum til ikki at samtykkja luttøku í EF. Síðani løgtingið í januar 1972 hevði viðgjørt EF málið vóru nú farnar hendingar fram av stórum týdningi fyri støðu Føroya mótvegis EF. EFTA londini, sum ikki søktu um limaskap í EF, høvdu øll fingið fríhandilssáttmálar við EF; og Noreg ynskti ikki longur limaskap, men samráddist nú við EF um fríhandilssáttmála.
Tá løgtingið fyrst í sjeytiárunum skuldi taka støðu til, um Føroyar skuldu fara við Danmark inn í Evropeiska Felagsmarknaðin (EF), birtist ein tann størsta politiska rørsla, sum hevur verið í Føroyum: Fólkafylkingin móti EEC. Fylkingin - væl stuðlað av serliga Tjóðveldisflokkinum - førdi eina kampanju, ið lýsti felagsmarknaðin sum nakað stórt og fremmant, ið fór at týna Føroyar, gjørdust vit limir. Málið um føroyskan EF limaskap varð endaliga avgreitt, tá ið eitt samt løgting í 1974 gjørdi av, at Føroyar skuldu standa uttanfyri, hóast Danmark var farið inn í felagsskapin.
Í 1992 atkvøddi ein meirluti av dønum ímóti tættari ES-samarbeiði. Danska fólkið er 1 % av fólkinum í ES, og danir eiga bert ein lítlan part av atkvøðunum í ES-ráðnum og 1,7 % í ES-parlamentinum.
Sendistova Føroya í Evropasamveldinum
Sendistovan í Brússel starvast mest við viðurskiftum Føroya við ES. Endamálið hjá sendistovum Føroya er í høvuðsheitum, eins og hjá øðrum londum, at skapa og røkja sambond í vertslandinum og miðla kunning og sambond millum mentanarlív og aðrar samfelagsbólkar í vertslandinum. Kate Sanderson er fyrsta sendikvinna Føroya í Brússel.
ES-boykott ímóti Føroyum
28. august 2013 valdi ES at fremja boykott móti Føroyum á tann hátt, at føroysk skip við makreli og sild ikki sluppu í ES-havn ella ES-land yvirhøvur. Hetta orsakað av ósemju um hvussu stóran part av makrelkvotuni, ið Føroyar skal hava. ES metti, at Føroyar ikki fiskaði burðardygt. Føroyar stevndu ES til WTO. Hin 11. juni 2014 kunngjørdi Maria Damanaki, fiski- og vinnumálakommiserur hjá ES, at avtala um sildakvotu varð gjørd millum Føroyar og ES, og at ES nú fór at enda handilsforingunum móti Føroyum, sum hevði vart síðan 28. august 2013. Sum partur í nýggju semjuni lovaði Jacob Vestergaard, fiskimálaráðharri Føroya, at Føroyar fóru at taka aftur stevningina í WTO móti ES.
Limalond
thumb|right|350px|Kortið vísir limalondini í ES við bláum og kandidatar til ES við ljósareyðum. thumb|right|350px|border|Kortið vísir søgugongdina í ES, nær ið tey ymisku londini gjørdist limir. Evropasamveldið er vaksið sera nógv síðan Rómsáttmálin varð undirskrivaður av Vesturtýsklandi, Fraklandi, Italia, Niðurlondum, Belgia og Luksemborg í 1957. Tey seks stovnandi londini verða ofta umrødd sum tey seks ella kjarnu-Evropa.
22 onnur lond blivin innlimað í ES síðan stovnanina, hetta er hent í seks umførum (limalond, ið eisini eru við í Evru-samstarvinum, eru merkt við "€"):
Friðarheiðursløn Nobels
ES hevur í fleiri ár verið í uppskoti at fáa friðarheiðurslønina. Nobelnevndin varð samd um at lata ES heiðurslønina.
Habo kommuna
thumb|right|200px|[[Habo kirkja]] Habo kommuna (svenskt: Habo kommun) er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Habo kommuna hevur umleið 10 975 íbúgvar (2013).
Hillsong
thumbnail|right|250px|Hillsong Church í [[Sydney.]] Hillsong er kirkja í Sydney. Tónleikur hennara við greiðum kristnum boðskapi er kendur um allan heimin og verður sendur á fleiri sjónvarpsstøðum. Millum aðrar sendir TV Visjon Norge tíðum henda tónleik. Hillsong rørslan hevur sín uppruna í Sydney í Avstralia.
Á Youtube liggja meira enn 60 klipp við sangi og tónleiki frá Hillsong, og fleiri teirra hava sera høg vitjanartøl. "With All I Am" hevur verið sæddur meira enn fýra milliónir ferðir í tey tvey árini, hann hevur verið atkomuligur á Youtube. "All I Need Is You" er vístur 2,3 milliónir ferðir og "I Will Run To You" 1,5 milliónir ferðir. Sangirnir liggja í fleiri ymsum útgávum og kunnu tí vera sæddir uppaftur oftari, um lagt verður saman.
Lima Duarte
thumb|right|Lima Duarte Ariclenes Venâncio Martins (føddur 29. mars 1930 í Sacramento) er sjónleikari úr Brasil.
Ion Țiriac
Ion Ioan Țiriac (føddur 9. mai 1939 í Brașov) er ein rumenskur tennisleikari og vinnulívsmaður.
Patt
<div class="tleft" style="margin-bottom: 0.3em; width: 225px; border:2px solid #cccccc; padding: 10px !important; font-size: 94%; text-align: center; overflow: hidden">
Ion Țiriac
Í 2013 varð hann valdur í International Tennis Hall of Fame. Hann verður eisini nevndur 'Count Dracula' av tí at hann varð føddur í Transylvania.
Í 1970 vann hann Roland Garros í tvímansleiki saman við Ilie Nastase. Teir vunnu á Arthur Ashe og Charlie Pasarell í finaluni 6–2, 6–4, 6–3.
Patt
Svartur stendur patt.
Hillsong
Hillsong samkomur eru eisini í Kiev í Ukraina, Stockholm í Svøríki, London í Bretlandi, Cape Town í Suðurafrika og sjálvandi eisini í Sydney í Avstralia, har rørslan av fyrstan tíð byrjaði.
Ion Țiriac
Hann var forseti í Rumensku Olympisku Nevndini frá 1998 til 2004. Hann hevur verið venjari fyri leikarar sum Goran Ivanišević, Marat Safin , Dinara Safina og Virginia Ruzici. Hann var venjari hjá Boris Becker frá 1985 til 1994. Hetta tíðarskeiðið vann týski tennisleikarin fimm Grand Slam kappingar.
Høgni Reistrup
200px|thumbnail|Høgni Reistrup í 2015 Høgni Reistrup ella Högni Reistrup sum er navnið hann brúkar sum tónleikari (føddur 1984) er ein føroyskur sangari, sangskrivari, tónleikari og rithøvundur, útbúgvin miðlafrøðingur (cand.mag í miðlavísindum). Hann hevur givið út fýra fløgur.
Gnosjö kommuna
Gnosjö kommuna (svenskt: Gnosjö kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Gnosjö kommuna hevur umleið 9 406 íbúgvar (2013).
Ion Țiriac
Eftir at hann var givin sum tennisleikari og venjari, gjørdist hann vinnulívsmaður. Í 1990 stovnaði hann fyrsta privata bankan í Rumenia eftir kommunistatíðina, Banca Țiriac. Í 2010 var hann ríkasti persónur í Rumenia, og 937. ríkasti í heiminum.
Gudforeldur
Gudforeldur er savniheiti fyri gummur (gudmammur) og gubbar (gudpápar).
Gudforeldur í Fólkakirkjuni
Kirkjusiður var, at elsta gumman bar barnið fram til dópin og vegna barnið játtaði kristnu trúnna.
Gislaveds kommuna
Gislaveds kommuna (svenskt: Gislaveds kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Gislaveds kommuna hevur umleið 28 713 íbúgvar (2013).
Patt
Støðan er patt í talvi, um kongurin stendur mát, men ikki í skáki, og telvarin, ið eigur kongin, ongan lógligan leik hevur at leika. Tá er talvið javnt, og hvør telvari fær 1/2 stig í part.
<br style="clear:left"/>
Høgni Reistrup
Fjórða útgávan hjá Högna Reistrup við heitinum "Áðrenn vit hvørva" kom út 2. desember 2013. Útgávan er tøk á plátu, fløgu og talgilt. Upptøkurnar eru framdar í Berlin og í Reykjavík. Framleitt tilfarið á "Áðrenn vit hvörva" hava Janus Rasmussen og Ólavur Jákupsson.
Fyrsta staklagið av "Áðrenn vit hvörva" var Vegurin
Hann gav út sína fyrstu fløgu 11. juli 2007 við heitinum "Hugafar á ferð". Fløgan fekk góð skoðsmál og millum annað 4/6 stjørnur í viðurkenda danska tónleikablaðnum Gaffa. Sangurin Vit vita at so er av fyrstu útgávuni lá ovast á hittlistanum í føroysku útvarpssendingini 15 tær bestu i 8 vikur.
Høgni er eisini rithøvundur. Hann gav út bókina Valið og valdið í 2011 saman við Stefani í Skorini. Í bókini greina 17 ymiskir frøðingar løgtingsvalið við útgangsstøði í servitan teirra. Í 2012 góvu Høgni og Heri á Rógvi út bókina Exit Føroyar, ið fekk sera nógva umrøðu.
Útbreiðsla
Umframt at tónleikurin er nógv spældur í Føroyum, hevur hann eisini verið at hoyrt í millum annað Íslandi, Týsklandi, Onglandi, Skotlandi, Danmørk, Grønlandi og Finnlandi.
Vinnuvirksemi
Høgni Reistrup hevur stovnað og er stjóri í fyritøkuni Guide to Faroe Islands, sum er ein marknaðarpallur fyri upplivingar til ferðafólk.
Eksjö kommuna
Eksjö kommuna (svenskt: Eksjö kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Eksjö kommuna hevur umleið 16 464 íbúgvar (2013).
1170-árini
Øldir: 11. øld - 12. øld - 13. øld
Áratíggju: 1120-árini 1130-árini 1140-árini 1150-árini 1160-árini - 1170-árini - 1180-árini 1190-árini 1200-árini 1210-árini 1220-árini
Ár: 1170 1171 1172 1173 1174 1175 1176 1177 1178 1179
Leypa í borg
At leypa í borg er einasti leikur í talvi, har tvey talvfólk í sama liti verða leikt í senn. Við í leikinum eru bara kongurin og annar rókurin. Leikurin verður gjørdur soleiðis, at kongurin fyrst verður leiktur tveir puntar yvir ímóti øðrum rókinum, síðan verður hesin rókurin leiktur beint yvir um kongin.
Tað er loyvt at leika bæði kong og rók í senn við báðum hondunum. Men verður bara ein hond brúkt, skal kongurin verða leiktur fyrst og so rókurin. Leikar tú rókin fyrst, hevur tú ikki loyvi at leika kongin yvir um rókin aftaná.
Ikki er loyvt at leypa í borg um:
a) kongurin ella rókurin, sum ætlanin er at leypa í borg við, hava verið leikt áður
b) kongurin stendur í skáki
c) fólk hjá mótpartinum hóttir puntin, sum kongurin leypir yvirum
d) annað fólk stendur ímillum kongin og rókin, sum ætlanin er at leypa í borg við
Skilt verður í millum stuttu borg og longu borg. Í stuttu borg er rókurin á h-linjuni við í leikinum, og tá er borgin styttri enn hin langa, har rókurin á a-linjuni er við.
Reglamento del ajedrez
Kristiligi Fólkaflokkurin
Kristiligi Fólkaflokkurin, Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokkur varð vanliga bert nevndur Kristiligi Fólkaflokkurin. Flokkurin stillaði upp til løgtingsval frá 1958 til 1998.
Newt Gingrich
Newton Leroy "Newt" Gingrich (føddur Newton Leroy McPherson 17. juni 1943 i Harrisburg, Pennsylvania) er amerikanskur politikari. Newt Gingrich er eitt kent andlit í amerikonskum politikki. Hann kom í Kongressina í 1978 og er valdur tíggju ferðir. Hann var formaður í Umboðsmannatinginum frá 1995 til 1999. Gingrich var við í kappingini um at gerast forsetavalevni hjá republikanarunum í 2012, men mátti lúta fyri Mitt Romney. Gingrich er útbúgvin søgufrøðingur og hevur skrivað fleiri bøkur. Tey seinnu árini hevur hann arbeitt sum politiskur eygleiðari.
Gingrich hevur boðað frá, at um hann verður valdur presidentur, so fer hann at flyta amerikansku sendiharrastovuna í Ísrael til Jerúsalem. Hann hevur eisini sagt: "Minst til, eingin Palestinskur statur hevur nakrantíð verið, vit hava havt eitt uppfunnið palestinskt fólk, sum í veruleikanum eru arábarar og søguliga er partur av arábiska samfelagnum. Tey høvdu møguleikan at búsetast á nógvum øðrum støðum".
Aneby kommuna
Aneby kommuna (svenskt: Aneby kommun), er ein kommuna í Jönköpings län í Svøríki. Aneby kommuna hevur umleið 6 375 íbúgvar (2013).
11. oktober
11. oktober er dagur 284 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 285 um leypár er). 81 dagar eru eftir av árinum. Dagurin eitur Nikatius. Hann var grikki, sum í 2. øld boðaði evangeliið í Suðurfraklandi og stovnaði kirkjulið og saman við øðrum og bygdi kirkjur m.a. í Lyon. Hann og ein av monnum hansara, Probus, vóru tiknir av døgum av uppøstum heidningum.
Tubbak
thumb|right|250px Tubbaksplantan er ársplanta. Hon veksur ymsastaðni í heiminum, men trívst best í heitum londum í USA. USA og Kina eru tey lond í heiminum, har mesta tubbakið verður dyrkað, men menningarlondini dyrka eisini tubbak. Tá ið Kolumbus kom til Amerika í 1492, royktu indiánarnir undarlig bløð. Bløðini vóru av tubbaksplantuni. Nú, 500 ár eftir, roykja fólk um allan heim sigarett, sigar ella pípu. Flestu roykja, tí at tað sissar. Tað er evnið nikotin, sum tað ger. Vit gerast lættliga bundin at nikotini, so torført er at leggja av. Acetylcholin (ACH) er ein ógvuliga týdningarmikil nervatransmittari. Nikotin líkist ACH og setir seg á somu reseptorar sum ACH. Tað hevur við sær, at nervakyknur senda nervainnstøkk, tá ið tær ikki skulu gera tað. Hjá einum, ið júst er byrjaður at roykja, kennist hetta ikki væl. Hjartað fer at sláa títtari, slættir vøddar í sodningarleiðini taka seg saman og blóðið sleppur ikki at húðini. Tann, sum roykir sína fyrstu sigarett, gerst bleikur og fær vaml og annan ampa av sigarettini. Tað er, tí at nikotin fær nervakyknur at senda øll hesi boð úr heilanum út í kroppin. Sum frá líður, venur heilin seg við nikotinið. Hann fær fleiri reseptorar, og evnini at senda øll hesi boð, hvørja ferð ein sigarett verður roykt, minka. Økta nøgdin av reseptorum er tað, sum ger, at roykjarar gerast bundnir av nikotininum.
Føroyskir menn og føroyskar kvinnur eru tey, sum roykja allarmest í Norðurlondum. Hetta sæst aftur í Heilsulýsingini sum Landslæknin gjørdi fyri árini 2012-2013, har spurningurin um talið av dagligum roykjarum er staðfest. Út frá hesum kann ein lesa, at 31 prosent av føroyskum monnum, ið eru eldri enn 15 ár, roykja dagliga. Og at 26 prosent av kvinnunum í sama aldri gera tað, tá gjørt varð upp í 2010. Hesi tølini eru munandi hægri enn í nøkrum av grannalondum okkara; vit liggja rættiliga tætt Danmark, har 25 prosent av monnunum og 24 prosent av kvinnunum ið eru eldri enn 15 ár roykja. Hinvegin sæst at Ísland hevur fáar roykjarar í aldrinum 15 til 79, her einans 15 prosent av monnunum og 14 prosent av kvinnunum roykja. Og fara vit til Svøríkis eru tølini ávikavist 13 prosent menn og 15 prosent kvinnur. Í 2012 doyðu 577,190 fólk av krabbamein í USA. Talið á krabbameinstilburðum í Evropa er økt 10 prosent 2007-2009. Altjóða krabbameinsgranskingarstovnurin sigur, at royking er høvuðsorsøk. ES-kommissiónin metir, at 700.000 evropearar doyggja av tubbaki um árið.
Roykstova
Roykstovan er rúm í gomlum føroyskum húsum við moldgólvi og grúgvu við ljóðara. Í mótsetning til glasstovuna, hevur roykstovan ongi vindeygu.
Star Wars Episode VI: Afturkoma Jediriddarans
Star Wars Episode VI: Afturkoma Jediriddarans (Upprunatittul: Star Wars Episode VI: Return of the Jedi) er ein amerikanskur filmur, instrueraður av Richard Marquand. Hann var tann triði Star Wars-filmurin ið varð gjørdur, men er tann sætti parturin í Star Wars-søguni. Filmurin varð frumsýndur 25 mai 1983 og var tann síðsti filmurin í tí upprunaligu trilogiini.
1500
1500 (MD) var sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Spógvi
Spógvin (frøðiheiti Numenius phaeopus) kemur vanliga seinna partin í apríl, og tá ið komið er út um krossmessu, hoyra vit  hansara vakra bríkslandi  mál í bø og haga. Hann eigur um somu leiðir sum tjaldur, men í vølli. Til reiður grevur hann sær eina kullu, sum hann oftast klæðir innan við deyðagrasi ella mosa. Seinna partin í mai verpur hann 4 - sjáldan 3 - og ger ongan dag millum hvørt eggið. Tey eru brúnlig-grøn við dimmum blettum. Tó at tey eru nógv størri enn tjaldursegg, bilar honum aldri at verma, tí hann dugir so væl at leggja tey í reiðrinum: trý tætt at hvørjum øðrum við spíska endanum inn móti miðjuni; tá gera tey sum ein ring við einum breiðum gloppi í, og í hetta gloppið leggur hann hitt fjórða eggið langvegin. Soleiðis løgd eru tey lættast at breiða seg útyvir, tí nú er víddin minst, og nakað smalri annan vegin. Tá ið fólk kemur nær, sker steggin í eitt bríksl, og bøgan skundar sær av, rennur ella flýgur tætt yvir jørðini, til hon er ivaleysa langt burtur.
23 ella 24 dagar eftir, at seinasta eggið er vorpið, kemur út. Ungarnir eru sera vakrir, bleikgulir við dimmbrúnum prikkum; oman á høvdinum hava teir ein avlangan svartan ring, sum eina krúnu um skallan; úr honum gongur ein svørt strika fram í nevið og onnur aftur í nakkan. So skjótt, teir eru turrir, fara teir úr reiðrinum - altíð er ein, ofta tveir rýmdir, áðrenn hin seinasti er útkomin; og frálíka skjótt kunna teir renna. Kemur fólk har um vegir, so bríksla tey gomlu til ávaring, og teir trýsta seg slættar niður í vøllin. Tá eru teir ótrúliga ringir at fáa eyga á.
Spósnevið er so neyðarsliga klænt og lint, at til verju dugir tað ikki. Men hin rádni er ikki fyri ongum. Kemur kjógvi ella likka nær, so rýkur hann við einum geyli eftir teimum, og snúiligur, sum hann er, berjir hann tey við vongknugvunum. Makin, sum hoyrir rópið, er skjótt hjá, og fíggindin skundar sær at flýggja. Er tað størri fuglur, ravnur ella bakur, samlast ofta fleiri spógvar til og reka hann burtur. Tá ið ungarnir eru floygdir, koma bæði teir og hinir gomlu í bøin. Seinna partin í august fara teir at rýma, ungarnir nakað seinni enn teir gomlu, og onkur ungi kann síggjast til eftir mikkjalsmessu. Um veturin sigast teir at vera í Suðurafrika.
Pierre Rolland
Pierre Rolland (føddur 10. oktober 1986) er ein franskur professionellur súkklari, ið súkklar fyri UCI ProTeam.
Örnsköldsviks kommuna
Örnsköldsviks kommuna (svenskt: Örnsköldsviks kommun), er ein kommuna í Västernorrlands län í Svøríki. Örnsköldsviks kommuna hevur umleið 54 986 íbúgvar (2013).