cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santo Domingo
Bróðir Kolumbusar, Bartolomé, grundaði høvuðsstaðin í Dominikanalýðveldið, Santo Domingo (Santo Domingo de Guzman), í 1496. Býurin gjørdist miðstøð hjá spaniamonnum, meðan teir løgdu hjálond undir seg. Har eru mong nýumvæld hús, sum vórðu bygd fyrst í hjálandstíðini.
Georg eystan Á
200px|thumbnail|Georg eystan Á í 2012. Georg eystan Á úr Sumba (føddur 1960, deyður 29. mai 2022 í Keypmannahavn) var tónleikari, tónasmiður, sangskrivari og sangari. Hann var virkin í føroyskum tónleikalívið, serliga í 1980'unum, tá hann gav út fleiri kassettubond og LP'ir. Hann gav út tvey kassettubond í 1986 og 1988 undir egnum navni, á tí seinna Intro er sangurin Sasa sa, sa, sum var eitt hitt tá og aftur seinni, tá føroyski tónleikabólkurin The Dreams gav út sangin í nýggjari versjón. Georg gav út tvey kassettubond saman við Tommy, teir kallaðu seg Georg & Tommy. Nevnast kann t.d. sangurin Fjallarósan, sum var umsett úr norskum (Alperosen), sum varð givin út á bandinum Várlongsul. Tann sangurin var ofta at hoyra í Útvarpi Føroya eitt nú í Kvøðuljómum, sum vóru sendir hvønn sunnudag og hvønn mikudag fyri sjófólk. Sangurin "Brævið" var eisini nógv at hoyra. Á seinna kassettubandinum hjá Georg og Tommy var eitt nú sangurin Oh Maria, sum eisini var nógv at hoyra í útvarpinum.
Tá Sumbiar Ítróttarfelag (Sumba) í 1990 gjørdist nummar tvey í næstbestu føroysku fótbóltsdeildini hjá monnum og fluttu upp í bestu deildini, góvu sumbingar út eitt kassettuband, sum Georg eystan Á stóð fyri. Fleiri av sangunum gjørdust sera vælumtóktir og vóru nógv at hoyra, og tey flestu munnu enn kenna sangin, sum nevndist Hypnosan, har niðurlagið ljóðaði soleiðis: "Sunnast í Føroyum í ein útsynning, búleikast sumbingar um fjørðin kring. Her býr eitt mergjað fólkaslag, í ítrótti sýna okur tað." Onkur yrking hjá Poul F. Joensen var eisini við á bandinum, t.d. Kvæðið um Hargabrøður.
Georg fekk COVID-19 og gjørdist illa sjúkur á vetri 2021/22. Hann bleiv innlagdur á koronudeildini á Landssjúkrahúsinum og luttók í sending, ið Kringvarpið gjørdi um koronudeildina og sjúklingarnar har. Hann bleiv útskrivaður og tók stig til at skipa fyri innsavning til flóttafólk úr Ukraina. Á várið 2022 bleiv hann aftur illa sjúkur og bleiv innlagdur á Ríkissjúkrahúsið, har hann seinni andaðist 29. mai 2022, bert 61 ára gamal.
Svávul
thumb|Svávul Svávul er eitt frumevni, ið er nummar 16 í skeiðbundnu skipaninini.
Dominikanalýðveldið
Dominikanalýðveldið (spanskt: República Dominicana) ella Dominikanska Lýðveldið, er lýðveldi í Karibia.
Grenada
Grenada (enskt; Grenada) er oyggjaríki í Karibia. St. George’s er bæði høvuðsstaður og størsti býur. Aðrir stórir býir er Grenville og Gouyave. Miðallívsævin í landinum er 65.6 ár. Høvuðsmálið er enskt.
Dominikanalýðveldið
Søga
Landið var undir Spania í mong ár, men nú er ávirkanin úr USA stór.
13. apríl
13. apríl er dagur 103 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 104 um skotár er). 262 dagar eru eftir av árinum.
Marie Curie
200px|thumbnail|Marie Curie Marie Curie (fødd Maria Salomea Skłodowska 7. november 1867, deyð 4. juli 1934), eisini kend sum Madame Curie ella Marie Skłodowska-Curie, var ein pólsk evnafrøðingur og alisfrøðingur. Hon var tann fyrsta kvinnan, ið vann eina Nobel-virðisløn og tann fyrsti persónurin, ið vann tvær Nobelvirðislønir: Nobelvirðislønina í alisfrøði (1903) og Nobelvirðislønina í evnafrøði (1911).
Grenada
Landafrøði
thumb|left|Kort yvir oyggjaríkið Grenada thumb|left|Kort yvir Grenadisku oyggjarnar Oyggjaríkið Grenada fevnir um syðra partin av Grenadisku oyggjunum (enskt: Grenadines) í Karibiska Havinum. Oyggjaríkið St. Vincent og Grenadisku oyggjarnar eigur oyggjarnar í norðara parti. Oyggjaríkið Grenada er kallað eftir størstu oynni, sum liggur sunnanfyri. Hinar smærru oyggjar eru norðanfyri.
Gosfjallið Mount Saint Catherine, við 840 metrum til hæddar, liggur í norðara parti á høvuðsoynni og tað er eisini hægsta fjallið í ríkinum.
Søga
Frá 1762 til 1974 var Grenada bretskt hjáland, men landið gjørdist sjálvstøðugt land í 1974. Í 1979 tók Maurice Bishop forseti valdið og eitt fleirtjóðaherlið við USA á odda gjørdi innrás.
Fólkið
Fólkið er ættað úr Afrika, Evropa og Asia, og burtur úr tí er sprottin egin og lívligan mentan, sum leggur stóran dent á tónleik og dans. 4 % av fólkinum eru ikki lesifør.
Búskapur
Týðandi vinnuvegir eru bananir, kakao og ferðavinna.
Bara Indonesia dyrkar meira av muskatnøt enn Grenada, sum dyrkar um fjórðingin av allari muskatnøt, nýtt verður í heiminum. Muskatnøt verður nýtt sum krydd í heitum rættum og bakstri. Muskattræið er komið úr Indonesia, og tað vóru niðurlendingar, ið tóku tað við sær til Grenada í 19. øld. Træið trívst væl í fruktagóðu gosøskujørðini, og har er eisini lýtt og nógv avfall. Oljan úr muskatnøtini verður nýtt til luktilsi og sápu. Malin muskatnøt verður nýtt til matgerð.
Bananir, sum vaksa væl í nógvum hita og nógvum regni, eru týdningarmikil útflutningsvøra. Men javnan er vandi fyri, at banangrøðin misferst, tá ið ódnir herja.
Ingifer, kanel, pipar og kryddnelikur vaksa eisini í oynni. Ingiferrótin verður nýtt fesk ella turkað og ofta malin. Rótin verður nýtt til krydd.
200-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. - 200-árini f.Kr. - 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr.
Marie Curie
Sjálvt um hon gjørdist franskur ríkisborgari, so misti hon aldri sín pólska samleika. Hon uppkallaði tað fyrsta nýggja evnafrøðiliga frumevni, sum hon fann fram til í 1898 Polonium eftir heimlandi sínum, og í 1932 stovnaði hon Radiuminstituttið (nú Maria Sklodowska-Curie Institut fyri onkologi) í heimbýi hennara Warszawa, undir leiðslu av systrini Bronisława.
Dominikanalýðveldið
Fólkið
Fólkið og mentanin hava røtur aftur í spanska, afrikanska og indiánska mentan.
200-árini f.Kr.
Ár: 209 f.Kr. 208 f.Kr. 207 f.Kr. 206 f.Kr. 205 f.Kr. 204 f.Kr. 203 f.Kr. 202 f.Kr. 201 f.Kr. 200 f.Kr.
Dominikanalýðveldið
Búskapur
Har er silvur, platin, uran og nikkul, og har er eisini størsta gullnám í Karibia. Ferðavinna og sukur eru høvuðsinntøkukeldur.
Landafrøði
Skógarklædda fjallalandslagið í Dominikanalýðveldinum líkist nógv tí í grannalandinum fyri vestan. Nógv náttúruríkidømi er í oynni.
Norðurlendsk met í svimjing
right|200px|Svømming Listi yvir norðurlendsk met í svimjing. Norðurlondini sum eru við í hesum yvirliti eru: Danmark, Svøríki, Noreg, Finland, Ísland og Føroyar.
Brandur Hendriksson
Brandur Hendriksson Olsen (føddur 19. desember 1995, vaks upp í Skálavík) er en føroyskur fótbóltsleikari, ið spælir við Helsingborgs IF i Allsvenskan. Hann er fyrsti føroyski leikarin, ið spælir við bestu svensku fótbóltsdeildini. Hann spælir eisini við Føroyska fótbóltsmanslandsliðnum.
Fótbóltur í feløgum
Hann spældi við B71 til hann 15-ára gamal flutti til Danmarkar at spæla fótbólt. Hann hevur spælt sum ungdómsleikari fyri F.C. København og hevur spælt við U-19 liðnum hjá felagnum. Í september 2014 fekk hann professionella sáttmála við og gjørdist partur av hópinum til besta liðið, sum í 2014 spældi í Superliguni. Sáttmálin varir til summarið 2017.
Grenada
Búskapur
Ferðavinna hevur eisini stóran týdning í Grenada.
Brandur Hendriksson
Fótbóltur í feløgum
Brandur spældi sín fyrsta dyst fyri superliga-liðið hjá FCK hin 30. oktober 2014 í einum dysti í steypakappingini 2014-15 móti FC Roskilde, har hann varð skiftur inn eftir 35 minuttum. Hin 14. mai 2015 spældi hann DBU finaluna við FC København móti FC Vestsjælland. Støðan var 2-1 til FCK, tá ið Brandur varð skiftur inn, men síðan javnaði FC Vestsjælland og tað bleiv longd spælitíð, har ið Brandur skoraði til 3-2, sum gjørdist endaliga úrslitið og FC København gjørdist harvið danskur steypavinnari. Eftir at Brandur ikki fekk so nógva leiktíð í seinnu hálvu av 2015 hjá FC København, bleiv hann útlántur til Vendsyssel FF í Norðurjútlandi, har 3 aðrir føroyingar spældu við frammanundan.
Í juli 2016 gjørdi hann 3 ára sáttmála við danska Superliga felagið Randers FC.
Landsliðsfótbóltur
Brandur spældi sín fyrsta A-landsdyst fyri Føroyar hin 11. oktober 2014 móti Norðurírlandi á útivølli, har hann varð skiftur inn í seinna hálvleiki. Norðurírland vann dystin 3-0. Tríggjar dagar seinni spældi Føroyar á Tórsvølli móti Ungarn, Brandur var við frá byrjan og spældi allan dystin. Føroyar hevði bóltin meir enn helmingin av tíðini, men tapti tepurt 0-1. Áðrenn tað hevði Brandur spælt fleiri dystir fyri U-17, U19 og U21 liðunum hjá Føroyum.
Herólv Andreassen
Herólv Andreassen var ein tónleikari og sangari, sum var ættaður úr Froðba.
Carlos Santana
Carlos Santana, føddur 20. juli 1947, er ein meksikansk-amerikanskur tónleikari. Hann gjørdist kendur síðst í 1960-árunum og fyrst í 1970-árunum við tónleikabólki sínum Santana, ið spæla blanding av rokk- og latínamerikanskum tónleiki. Bólkurin helt fram við at spæla men varð ikki sera væl umtikin aftur fyrr enn síðst í 1990-árunum. Í 2003 valdi tónleikatíðarritið Rolling Stones Magazine Carlos Santana sum nummar 20 av 100 bestu gittaristum nakrantíð. Carlos hevur vunnið 10 Grammy-virðislønir og 3 Latin Grammy-virðislønir.
Knez
Nenad "Knez" Knežević (føddur 5. desember 1967 í Cetinje) er ein Montenegrinskur sangari. Hann vann tónleikafestivalin í Budva í 2006. Hann fer at umboða Montenegro á Eurovision Song Contest 2015.
Hann var giftur við Ninu, sum hann fekk tvær døtrar við: Ksenija og Andrea. Tey vóru skild í 2013 eftir 17 ára langt hjúnarband. .
Thiamin
thumb|250px|Thiamin.
Thiamin ella vitamin B1 er eitt litleyst evni við frymilinum C12H17N5O4S. Tað kann upploysast í vatni, men ikki í alkohol. Thiamin er alneyðug í niðurbrótingini av kolhydratum.
Thiamin verður í kroppinum gjørt um til thiamin pyrophosphat (TPP), ið er eitt coensym fyri allar dekarboksyleringar av α-ketosýrum t.d. pyruvat dehydrogenase, α-ketoglutarat dehydrogenase og transketolase.
Thiamin finst serliga í korni, bjølgum (t.d. ertrar og bønir), soltnum kjøti, mjólk og í osti.
Thiamin verður brúkt til at umskapa kolhydratir til drúvusukur (glukosu). Tá drúvusukur verður umskapa í kroppinum, skapast orka, sum er týdningarmikil fyri hjarta, heilan og vøddarnar.
Mangul
Mangul av thiamin kann elva til nervadegeneratión, svinn og deyða. Mangulin kann m.a. koma av rúsdrekkamisnýtslu og skeivari føði ella hungri. Tekin uppá thiaminmangul eru versnaður matarhugur, møði, ørkymlan og konsentratiónstrupulleikar. Viðvarandi mangul kann elva til sjúkurnar beriberi og Korsakoffs sinnissjúku.
190-árini f.Kr.
Áratíggju: 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. - 190-árini f.Kr. - 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr.
Ár: 199 f.Kr. 198 f.Kr. 197 f.Kr. 196 f.Kr. 195 f.Kr. 194 f.Kr. 193 f.Kr. 192 f.Kr. 191 f.Kr. 190 f.Kr.
Natrium
Natrium er eitt frumevni, ið er nummar 11 í skeiðbundnu skipaninini.
Bjarni Niclasen
Bjarni Niclasen (2. mai 1919 í Kunoy - 12. juli 1980), læraraskúlalærari á Føroya Læraraskúla. Komin til mans var hann fiskimaður eitt skifti, fór so á Føroya Læraraskúla og tók prógv har í 1946. Eitt skifti var hann lærari ymsastaðni í Danmark, flutti so heim aftur til Føroya í 1956 og gjørdist lærari við Tórshavnar millum- og realskúla. Í 1962 gjørdist hann lærari, á Føroya Læraraskúla, og her starvaðist hann, til hann vegna sjúku legði arbeiðið frá sær miðskeiðis í sjútiárunum. Hann doyði í 1980.
Niclasen var virkin skúlabókahøvundur, sum skrivaði lærubøkurnar "Rúmdin", 1961, "Evnafrøði", 1963, og "Alisfrøði 1-3" 1979-1982. Umframt legði hann úr hondum mikið týðaraverk. Fornsøgur høvdu hansara stóra áhuga, og hann flutti yvir á føroyskt "Heimskringlu", ið kom í trimum bindum 1961-1964, "Laksdøla søgu", 1965, og "Njáls søgu", 1966: har umframt týddi hann víkingaskaldsøguna "Ormur Reyði 1-2", 1978-1980, og gitnu skaldsøgu William Heinesens "Den sorte gryde", sum á føroyskum fekk heitið "Í Sortanum", 1975.
Global Chemical Tankers
Global Chemical Tankers var navnið á føroyskum reiðarí, ið bygdi kemikaliutangaskip fyrst í áttatiárunum. Felagið átti í hvussu er tvey skip, møguliga fleiri:
Felagnum var ikki langt lív lagað. Ov bjartskygdar fíggarmetingar saman við víkjandi marknaði førdu til, at felagið skjótt fór á húsagang og hópur av íleggjarum misti pening.
Verkætlanin Global Chemical Tankers var bert ein av umfatandi skipaíløgunum í áttatiárunum, sum vóru partur av bakgrundini fyri føroysku búskaparkreppuni í nítiárunum.
Prestagarðurin á Nesi
Prestagarðurin á Nesi er bygdur í 1863. V.U. Hammershaimb læt nýggjan prestagarð byggja eftir tekning hjá konu síni, Elisabeth Christiane Augusta, f. Gad. Prestagarðurin var tá næststørsta hús í landinum, aftan á amtmansborgina í Havn.
Er nú bygdarsavn fyri Nes og Toftir.
Beaufort-talvan
Beaufort-talvan er ein empiriskur háttur at máta vindmegina mest grundað á sjó- og alduumstøður. Fulla navnið er Beaufort-vindmegistalvan.
Disney Channel sjónvarpsrøðir
Disney Junior originalar sjónvarpsrøðir
Hygg eisini at: Disney Junior
Plutonium
Plutonium er eitt frumevni, ið er nummar 94 í skeiðbundnu skipaninini.
14. apríl
14. apríl er dagur 104 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 105 um skotár er). 261 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini summarmáladagur ella á summarmála, og við hesum degi verður summarhálvárið roknað at byrja.
Smyrilsurt
thumb|right|300px|Smyrilsurt veksur, har tað er grýtut og turt. Smyrilsurt (frøðiheiti Hieracium) er 20 til 60 cm høg. Hon blómar seint - frá juli til september. Tær vaksa mest í klettum og homrum og á slættlendi, har sum grýtut og turrligt er. Smyrilsurt er fleiráraurt við jarðleggi, stundum við stovnbløðum, stundum ikki. Bløðini eru heil, lítið tent. Leggirnir stundum at kalla blaðleystir, ofta við 1-4 leggbløðum, og stundum blaðmargir. Ofta eru leggirnir greindir og enda í kurv, einari ella fleiri. Kurvareivbløðini eru samansett av fleiri røðum av reivbløðum, sum eru klødd við meira ella minni tættum hárum. Kurvarnar eru gular, stundum reydligar, sjáldan reyðar. Tær eru margblømdar. Frukthárini gullig ella reydlig og sita á fruktini, ið er kelvirund nøt.
Hon líkist nógv tyrilshatti. Hon hevur mjólkarsevju, men er hægri á vøkstri, og bløðini eru ikki so nógv skorin. Blóman er gul á liti, kurvavaksin. Leggurin ber sjáldan bløð, men greinar seg ofta í tveir ella fleiri. Bløðini sita í stovni niðast við leggin. Smyrilsurt er vanlig blóma, har sum tað er grýtut og á turrlendi.
Í Føroyum eru navnagreind eini 23 sløg, øll serstøk fyri okkara oyggjar.
Olshana
Olshana æt russiskur trolari, sum í dýrdarveðri um kvøldið 2. august 2007 sigldi á Flesjarnar. Tá trolarin var togaður av aftur flesjunum móti morgni, sakk hann vestanfyri Flesjarnar við 270 tonsum av dieselolju umborð. Hetta mál førdi til nógv politiskt kjak um ábyrgd.
Brom
Brom er eitt frumevni, ið er nummar 35 í skeiðbundnu skipaninini.
Jens Hendrik Djurhuus
Jens Hendrik Djurhuus (føddur 18. mars 1799 í Kollafirði, deyður 12. februar 1892) var føroyskur yrkjari, bóndi og politikari. Hann var sonur Jens Christian Djurhuus (1773–1853) og Jóhonnu Mariu Jensdóttir úr Kollafirði.
Jens Hendrik Djurhuus var giftur við Onnu Elisabeth Friderikku Olesdatter. Tey búðu við Sjógv í Kollafirði. Eins og faðirin yrkti hann kvæði burtur úr gomlum søgum. Sum politikari varð hann valdur í Løgtingið fyri Norðurstreymoy frá 1852 til 1855.
Efesusbrævið
thumb|right|200px|Efesusbrævið. Efesusbrævið er ætlað teimum heilagu, sum eru í Efesus. Paulus ápostul starvaðist longst í hesum býi, Efesus var høvuðsstaður í landspartinum Ásia og bant saman Ásia og Evropa. Sambært innihaldinum í Efesusbrævinum sæst, at Paulus var fangi um tað mundið, tá ið hann skrivaði brævið. Saman við Filemonsbrævinum, Filippibrævinum og Kolossabrævinum hoyrir Efesusbrævið til tey brøvini, ið Paulus skrivaði, meðan hann sat fangi.
George Carlin
George Denis Patrick Carlin (føddur 1937, deyður 22. juni 2008) var ein amerikanskur sjónleikari, skemtari, kritikari og rithøvundur.
Eyðun Andreassen
Heiðursrit
Í 2005 varð heiðursrit útgivið honum til heiðurs. Tað var bókin Eyvinur, Heiðursrit til Eyðun Andreasen, sum Anfinnur Johansen, Jens Cramer og Malan Marnersdóttir hava ritstjørnað. Føroya Fróðskaparfelag gav bókina út.
Ullhært legugras
thumb|right|200px|Ullhært legugras er misjøvn til støddar, einar 20-60 cm, og er sera vanlig á turrum lendi, serliga á nýlendi. Ullhært legugras (frøðiheiti Holcus lanatus) er 20-60 cm høg. Sera vanligt í nýlendi og opinektrum; verður nevnt frægras. Stráini saman í túgvum. Øll plantan mjúkhærd, grálig. Tyssið samanliggjandi, áður enn blómingin kemur, men útsperrað seinni. Tað er vanligast reydligt á liti, ljósari og dimmari, stundum næstan hvítt. Niðara aksøgnin er kubbut, men ber ein evurslítlan brodd. Kallblómuøgnin ber eisini ein lítlan brodd. Øll plantan er klødd við mjúkum hárum.
Blómuskipanin eitur eitt tyssi, tí at blómuleggirnir greina seg í smærri greinar, sum bera hvør sína blómu. Tyssið liggur saman, men tá ið plantan blómar, breiðir tyssið seg út. Tyssið er reydligt á liti. Tyssið 3-20 cm, dimmreytt, stundum nakað grønligt ella ljóst, 2 ella 3 blómur í smáaksinum. Niðara blóman tvíkynjað við ongum broddi, tann ovara einkynjað kallblóma við broddi, sum ikki røkkur út úr smáaksinum. Blómar í juni-august. Veksur á nýlendi serliga, sera vanlig innangarðs, men veksur eisini uttangarðs, har ið taðað er.
Ram Narayan
thumb|right|Ram Narayan í [[Ongland í mai 2007]] Ram Narayan (hindi: राम नारायण) (føddur 25. desember 1927 í Udaipur) er ein indiskur sarangi spælari og tónasmiðjur. Hann var tann fyrsti indiski sarangi tónleikarin, ið gjørdist kendur uttanfyri India og fekk altjóða viðurkenning.
Alabama
Alabama (enskt: State of Alabama) er ein lutstatur í Sambandsríkinum Amerika við umleið 4,7 mió. íbúgvum. Høvuðsstaðurin er Montgomery og størsti býur er Birmingham. Í norðri hevur Alabama mark við Tennessee, í eystri við Georgia, í suðri við Florida, og í vestri við Mississippi. Í 1819 bleiv Alabama stakríki í USA. Eyknevni er Gulhamarstaturin (enskt: The Yellowhammer State).
Búskapur
thumb|left|250px|[[Afroamerikanarar|Afroamerikanska fólkið í Alabama er ættað frá afrikonsku trælunum, sum við valdi vórðu fluttir til Alabama at arbeiða í lundunum.]] Bummull verður slitin í alt Alabama. Suður móti Meksikohavi er ógvuliga heitt og váligt við hvørt, og tað er veðurlag, sum hóskar bummullini, meðan hon stendur í vøkstri, kulda tolir hon ikki, og tað kann henda, tá ið hann legst við høgætt, at hon kann gera stóran skaða upp á bummullina. Bummullargarðarnir eru oftast ógvuliga stórir í Alabama, og fyrr tørvaði teimum heilt nógv arbeiðsfólk. Nú nýta teir maskinur at heysta bummullina við, og hetta hevur ført við sær, at arbeiðsfólkið á gørðunum er nógv minkað í tali. Fyrr í tíðini høvdu teir trælir, sum teir førdu úr Liberia, í 1863 gjørdust menninir frælsir.
Annars verður nógv av soyabønum dyrkað í Alabama, og suður móti Meksikohavi er so ógvuliga heitt, at har veksur bæði appilsinir, sukurrør, rís og aðrar fruktir. Um summarið liggur hann mest inn av Meksikohavinum, og luftin verður tá bæði slavin og heit. Tá er tað, teir herviligu meldurstormarnir, sum eru lágtrýststormar, taka seg upp og sora alt, sum fyri er.
Størstu býir
Teir 10 størstu býirnir eftir íbúgvatali vóru í Alabama í 2018 hesir:
Neptunium
Neptunium er eitt frumevni, ið er nummar 93 í skeiðbundnu skipaninini.
Tour des Fjords 2017
Tour des Fjords 2017 var tann 5. útgávan av norsku súkklukappingini. Kappingin fór fram frá 24. til 28. mai 2017. Kappingin var ein partur av UCI Europe Tour 2017 og var flokkað sum 2.1 av UCI. Samlaði vinnarin av kappingini gjørdist norðmaðurin Edvald Boasson Hagen frá, ið eisini vann 3 av teimum fimm teinunum.
Torkil Veyhe góð úrslit
Føroyski súkklarin Torkil Veyhe luttók eisini í kappingini og fekk sítt til tá størsta úrslit nakrantíð, tá talan er um UCI kappingar, tá ið hann var um reppið av vinna fjórða teinin, men endaði á 2. plássi, tá ið Boasson Hagen yvirhálaði hann stutt áðrenn málstrikuna. Torkil hevði verið í útbroti í fleiri tímar saman við Gijs Van Hoecke (LottoNL-Jumbo) og Kevin Van Melsen (Wanty-Groupe Gobert). Eftir 50 kilometrar høvdu teir 7 minuttir frástøðu til feltið, og Torkil var tá og ein stóran part av degnum virtuelt í føraratroyggjuni. Torkil vann eisini fleiri spurtir um fjallastigini. Torkil byrjaði eisini kappingina væl, tað eydnaðist honum at koma í eitt útbrot ið slapp avstað, og fýra av teimum hildu á heilt fram til málstrikuna. Torkil royndi at sleppa avstað frá hinum, tá ið 2 km vóru eftir, men tað eydnaðist ikki, og hann gjørdist nummar fýra. Torkil endaði samanlagt sum nummar 27 og sum nummar fýra í fjallakappingini og nummar fimm í stigkappingini.
210-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld
Áratíggju: 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. - 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr. 160-árini f.Kr.
Ár: 219 f.Kr. 218 f.Kr. 217 f.Kr. 216 f.Kr. 215 f.Kr. 214 f.Kr. 213 f.Kr. 212 f.Kr. 211 f.Kr. 210 f.Kr.
Skrápur
Skrápur (frøðiheiti - Puffinus puffinus) er dimmur, næstan svartur omaná, í neðra hvítur. Støddin er nakað sum á lunda. Áður var hann ikki sjaldsamur í Føroyum, men rottan hevur týnt so um hann, at nú er lítið eftir; eina frægast man vera í Koltri og Trøllhøvda. Teir eiga altíð fleiri nær hvørjum øðrum, stundum í urðum, men mest í vallbergi, har teir grava sær djúpar holur. Inni í har verpa teir eitt hvítt egg og verma tað í 4 vikur. Pisan er berlig um høvur og háls, men annars væl klædd í síðum gráum dúni. Hon er nevnd líri. Tá ið lírin er fullfjaðraður, er hann meinlíkur hinum gamla skrápinum.
Beint fyri tað fara menn at draga líra. Holurnar kunna vera favn langar, og innan greina tær seg sundur í fleiri stytri holur, so lírin fær nógvar avkrókar at smúgva sær í, og maðurin má stundum grava fleiri byrgingar á, áðrenn hann finnur hann. Lírin er óføra feitur og hildin fyri at vera rættiligt góðgæti. Um summarið síggjast stórar skrápatorvur á sjónum. Tá skrápurin kavar, stendur eitt sprutt upp frá honum, ikki ólíkt grindablástri at síggja nakað burturfrá, og tað hava mong grindaboð verið rópt av skrápatorvu.
Norðskálatunnilin
Norðskálatunnilin er elsti tvíbreytaði tunnil í Føroyum. Hann varð tikin í nýtslu 20. august (?) 1976. Tað var byggifelagið E. Pihl & søn, sum stóð fyri byggiarbeiðinum fyri Landsverkfrøðingin. Tunnilin er 2520 m. langur og gongur gjøgnum vestaru fjallarøðina í Eysturoynni. Vestanífrá fer hann inn omanfyri bygdina við Norðskála og kemur út aftur millum Fjarða nakað nær Funningsfirði. Norðskálatunnilin knýtir soleiðis Sundalagið og veganetið millum Fjarða og út á Skálafjørðin saman. Saman við brúnni um Streymin, ið var tikin í nýtslu í 1973, er norðskálatunnilin partur av meginsamferðsluæðrini í Føroyum.
Lloyd Sherr
Lloyd Sherr (føddur 1956) er amerikanskur raddaleikari. Hann er eisini kendur við sínum kunstnaranavni Max Raphael, sum er ein samanseting av nøvnunum hjá børnum hansara Max and Raphael.
Hann er eitt nú kendur fyri at leggja rødd til ymiskir persónar í videospølum, t.d. Cronus í God of War II, bounty-veiðimaðurin Calo Nord í Star Wars: Knights of the Old Republic, Diego í Gothic 3 og EverQuest II. Innan sjónvarp hevur hann spælt leiklutin sum Vathek í W.I.T.C.H., Jibolba í Nickelodeon røðunum Tak and the Power of Juju, Everett í Barnyard og Back at the Barnyard, Pápin í Star Wars: The Clone Wars, og forteljari í Random! Cartoons.
220-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld
Áratíggju: 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. - 220-árini f.Kr. - 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. 170-árini f.Kr.
Ár: 229 f.Kr. 228 f.Kr. 227 f.Kr. 226 f.Kr. 225 f.Kr. 224 f.Kr. 223 f.Kr. 222 f.Kr. 221 f.Kr. 220 f.Kr.
15. apríl
15. apríl er dagur 105 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 106 um skotár er). 260 dagar eru eftir av árinum. Dagurin eitur Olympia. Tær ljósu næturnar byrja. Navnið Olympia er til minnis um halga konu, sum varð tikin av døgum umleið ár 250 í Persiu.
200%
200% er fyrsta tónleikaútgávan hjá føroyska rokk-punk tónleikabólkinum 200. TUTL útgav fløguna í 2001.
Jóan Petur Gregoriussen
250px|thumb|right|200px|"Tveir yrkjarar úr Kvívík", Jóan Petur uppi í Trøð er á tí niðaru myndini. Jóan Petur Gregoriussen (1. juni 1845 - 15. november 1901) var føddur í Kvívík. Hann verður vanliga nevndur Jóan Petur uppi í Trøð. Jóan Petur var til skips um várarnar og heystarnar undir Íslandi. Hann átti eitt sindur av jørð, sum hann røkti, og umframt hetta tókst hann við at smíða. Jóan Petur var sera virkin í tjóðskaparrørsluni, ið tók seg upp í Føroyum í 1890árunum, og yrkti mangan til fólkafundir, sum tá vóru hildnir víða um í landinum. Hann yrkti føðilandssangir og kvæði. Eisini yrkti hann vísuna um "Vaagen" og ta føroysku brúðarvísuna: "Várharra hann segði, tað er ikki gott". Tað mesta, sum hann skrivaði, kom út í savninum "Yrkingar" (1928). Har stendur yrkingin "Eitt heim" eisini.
Sam J. Jones
Hann er føddur í Chicago, Illinois, vaks upp í Sacramento, California. Hann fekk sítt prógv frá Mira Loma High School í Sacramento í 1972.
Í 1975, áðrenn hann byrjaði sína lívsleið sum sjónleikari, var hann nakin modell í einum Playgirl blaði, men undir einum øðrum navni, Andrew Cooper III. Í 1979 spældi hann sín fyrsta leiklut við Bo Derek í einum romantiskum skemtifilmi við heitinum 10. Árið eftir fekk hann sín higartil kendasta leiklut sum Flash Gordon í 1980 filminum við sama heiti. Hann noyddist at lita hárið ljóst fyri at kunna spæla leiklutin. Filmurin fekk hampiliga sukse, hann innspældi fyri $27,1M í Norðuramerika, og $22m í Stórabretlandi - og tvífaldaði harvið sítt $20M búskett. Meiningin var at gera eina trilogi, men ein ósemja millum Jones og framleiðararnar av Flash Gordon gjørdi at hetta bleiv av ongum. Eftir at filmurin var vístur í biografunum, vóru nakinmyndirnar av Jones endurprintaðar í tíðarritinum Playgirl, og hesaferð stóð hansara veruliga navn saman við myndunum.
Síðan tá hevur hann spælt við í fleiri sjónvarpsrøðum og lágbúskett biograffilmum. Hann spældi leiklutin sum Chris Rorchek í Code Red (1981–1982). Hann hevði gestaleiklut í sjónvarpsrøðum sum The A-Team, Hunter og ''Riptide'.
Hann hevur spælt við í fleiri filmum ið fóru beinleiðis til videofilmar, t.d. My Chauffeur, Silent Assassins, Driving Force, Jane and the Lost City, American Tigers, Fist of Honor, One Man Force og White Force.
Í 1990-árunum spældi hann leiklutir í filmum sum In Gold We Trust, Enter the Shootfighter, Baja Run, Maximum Force, Hard Vice and Dead Sexy.
Í 2007 spældi hann gestaleiklutin sum fangin Krebb í upprunaligu sjónvarpsrøðini hjá Sci Fi Channel, Flash Gordon. Hann spældi eisini ein víðaðan cameo leiklut sum hann sjálvur við tí ljósa Flash Gordon hársniðinum í 2012 skemtifilminum, ''Ted.
Pierce Brosnan
thumb|right|Pierce Brosnan í 2014 Pierce Brendan Brosnan (føddur 16. mai 1953 í Drogheda í Leinster) er írsk/amerikanskur sjónleikari og filmsframleiðari.
Í 2003 bleiv hann upptikin í Order of the British Empire og afturat hesum fekk hann eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame
Friðarbogin
Friðarbogin er felag, ið tekst við evni viðvíkjandi samkyndum og tvíkyndum í Føroyum. Friðarbogin var settur á stovn 17. oktober 2003 við aðalendamálum at arbeiða fyri politiskari, mentanarligari og sosialari javnvág fyri sam- og tvíkynd í Føroyum. Upprunanavnið hjá felagnum var Ælabogin, men var seinni broytt til Friðarbogin á fyrsta aðalfundi hjá felagnum í januar 2004.
Í november 2004 var Friðarbogin við til at stovna ANSO - sum er felagsskapurin hjá STT studentafeløgum í Norðurlondum, Póllandi og Baltisku londunum.
Býir í Svøríki eftir fólkatali
Tølini eru frá 2010, tey eru frá svensku hagstovuni, sum dagførir hesi tølini fimta hvørt ár.
16. apríl
16. apríl er dagur 106 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 107 um skotár er). 259 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini Magnusarmessa, og tá verður sagt, at ljósu næturnar byrja.
Skandium
Skandium er eitt frumevni, ið er nummar 21 í skeiðbundnu skipaninini.
Triðja Mósebók
Triðja Mósebók verður í hebráisku Bíbliuni nevnd Wajiiqra. Tað merkir, "og hann kallaði", og soleiðis byrjar eisini bókin. Í Septuaginta eitur hon Leviticon, og tað merkir "levitiska bókin". Hon var fyrst og fremst ein handbók hjá levitiskum prestum. Orðið Leviticus er tað sama orðið á latínskum. 3. Mósebók verður nevnd levitbókin, ikki tí at hon er so nógv um levitar, men heldur tí, at hon er um gudstænastuna, og í gudstænastuni høvdu levitar tað týdningarmesta at gera. Hon er gudstænastubókin í gamla sáttmálanum. Hon sigur frá, hvussu Ísrael skal liva sum heilag tjóð, úrskild til Harrans.
N.T. vísir meira enn 40 ferðir aftur til 3. Mósebók, og næstan øll Bíblian ber dám av henni.
Innihald
Offurtænastan í G.T. er týdningarmesta evnið í 3. Mósebók. Fimm ymiskar offurtænastur verða nevndar - sektaroffur, brennioffur, takkaroffur, grónoffur og syndaoffur. Longu í 2. Mósebók verður sagt frá, hvussu Áron og synir hansara vórðu settir í prestastørv. Í 3. Mósebók er fullfíggjað frágreiðing um prestavígsluna. Fremsta arbeiði teirra var at bera frem offur. Eisini høvdu teir annað týdningmikið arbeiði í halgidóminum og vera andligu lærararnir í Ísrael skildir burtur úr til tænastu Guds og vera Harrans boðum lýdnir.
230-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld
Áratíggju: 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. - 230-árini f.Kr. - 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr.
Ár: 239 f.Kr. 238 f.Kr. 237 f.Kr. 236 f.Kr. 235 f.Kr. 234 f.Kr. 233 f.Kr. 232 f.Kr. 231 f.Kr. 230 f.Kr.
Sýldur drunnhvíti
Sýldi drunnhvíti (frøðiheiti - Oceanodroma leucorhoa) líkist hinum vanliga, men kennist væl frá honum, tí at hann er góðan mun størri og hevur djúpa sýling aftan í velinum. Á veingjunum er hann meira gráligur. Eingin veit hann eiga aðrastaðni í Føroyum uttan á Mykinesi og Mykineshólmi, og tað er stutt síðani, at menn vóru varir við hann har. Nú er hann nógvur, so hann má vera nørdur óføra skjótt, og tað letur til, at hin drunnhvítin otar seg undan honum, har hann kemur. Holur hansara eru langar og krókutar og oftast ringar at finna á, tí sítt gras hongur niður fyri inngongdina. Hann fer ikki út, fyrr enn hálvaskýmt er, og er eisini seinur heim á morgni. Dúnungin er svartur. Bæði hann og hin vanligi drunnhvítin liva mestu tíðina á árinum úti á víðum havi, og hvør er treystari og fimari enn annar í flognum.
240-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld
Áratíggju: 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. - 240-árini f.Kr. - 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr.
Ár: 249 f.Kr. 248 f.Kr. 247 f.Kr. 246 f.Kr. 245 f.Kr. 244 f.Kr. 243 f.Kr. 242 f.Kr. 241 f.Kr. 240 f.Kr.
Stóru Antilloyggjar
thumb|360px|Stóru Antilloygggjar thumb|360px|Stóru Antilloyggjar Stóru Antilloyggjar er ein oyggjabólkur í Karibiahavinum.
Landafrøði
Stóru Antilloyggjar fevna um tær fýra stóru oyggjar Kuba, Jamaika, Hispaniola, Puerto Riko og um bretska oyggjabólkin Cayman Islands. Oyggjarnar strekkja seg útnyrðingsmegin frá Meksikoflógva til Smærru Antilloyggjar við Atlantshavið eystarumegin. Samlaða víddin av landaøki og havøki er 207.411 ferkilometrar.
Oyggin Hispaniola er býtt upp í tvey: Haiti í vestara parti og Dominikanska Lýðveldið í eystara parti á oynni.
Oyggjarnar í Karibiahavi verða vanliga býttar sundur eftir stødd í tríggjar bólkar: Stóru Antilloyggjar, Smærru Antilloyggjar og Bahamas.
Søga
Kristoffur Kolumbus var tann fyrsti evropearin, ið vitjaði Stóru Antilloyggjar. Á fyrstu ferð síni kom hann til Kuba seint í oktober 1492. Tíðliga í desember 1492 fann hann Hispaniola. Tað var við sína aðru ferð í november 1493, at hann uppdagaði oynna Puerto Riko. Oyggin varð tá kallað Borikén hjá innføddum ættarbólki av Taino-fólkinum. Árið eftir, í 1494, kom hann á aðru ferð síni til Jamaika.
17. apríl
17. apríl er dagur 107 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 108 um skotár er). 258 dagar eru eftir av árinum.
Støðugtblómandi summardái
thumb|right|300px|Støðugtblómandi summardái Støðugtblómandi summardái (frøðiheiti Bellis perennis) er helst tann plantan, ið vit kenna best í Føroyum. Hon er so lívsseig, at hon veksur alt árið. Enntá um veturin, tá ið kavin toyar, setur hon høvdið uppundan. Støðugtblómandi summardái er lítil á vøkstri, einar 5-15 cm til støddar. Leggirnir bera eingi bløð. Bløðini vaksa tætt saman niðri við rótina. Vit siga, at bløðini eru stovnstødd. Hon hoyrir upp í kurvablómuættina, tí blómuskipanin verður nevnd kurv, tí tær einstøku blómurnar hava ongan legg, men sita tættar saman á einum felags leggi. Blómuskipanin ella kurvin er í tveimum. Í miðjuni eru blómurnar tættvaksnar, sum ein lítil gul púta. Runanum standa tær hvítu randblómurnar, sum ein pípukragi.
Blómar árið runt, tó helst um summarið bæði í haga og bø. Leggirnir blaðleysir, hærdir, kelvirundir og bera eina kurv á endanum. Bløðini stovnstødd, stelkað og óregluliga tent, spakavaksin og hærd. Í kurvini eru allar blómurnar leggleysar, tætt samanstúgvaðar. Diskblómurnar eru gular við fimm-tentum tungukrúnur, kvennblómur ella geldblómur. Uttan um kurvina er felags kurvareivið. Kurvin vanliga 1,5-3 cm í tvørmáti. Randkrúnurnar hvítar, stundum við reyðum liti í. Blómar alt árið, men mest í apríl-oktober. Veksur í haga og bø, serliga á láglendi, ikki funnin oman fyri 600 m. Fruktin hevur ikki hárkrans ella flogamboð. Fruktin er ikki hærd.
Tyrilshattur
thumb|right|300px|Tyrilshattur (heysthagasólja) Vanlig heysthagasólja ella tyrilshattur (frøðiheiti Leontodon autumnale) er 10-30 cm til støddar. Plantan hevur stuttan jarðlegg og trevjarót. Tyrilshattur er vanligasta gula kurvablóma her á landi. Hon veksur ógvuliga víða bæði í haga, bø og uppi millum fjalla. Leggurin hevur eingi bløð. Bløðini vaksa í stovni niðri við rótina. Blómuskipanin er ein kurv, gul á liti. Tyrilshattur hevur mjólkarsevju, ið hevur verið nýtt fyri kambfjaðrar. Blómar í juli til august.
Leggirnir stundum greindir. Bløðini stovnstødd, stakfinnut ella flipput; endaflippurin mjáur. Kurvarnar upprættar undan blómingini. Allar blómurnar hava tungukrúnu, gular. Kurvareivið gongur upp í topp. Kurvareivið meira ella minni hært. Blómustøðið uttan agnar ella flus. Frukthárini gullig á liti, lítið útbreidd, leggleys, fjaðurgreind. Tey mynda eftir blómufallið eitt dúnlætt, gulligt noða. Fleiráraplanta. Veksur í haga og bø og við vegjaðarar, men eisini uppi á hægstu fjøllum.
Hiplingur
Hiplingur (frøðiheiti - Phalacrocorax carbo) er stórur, myrkleittur sjófuglur við longum hálsi. Flýgur rættiliga skjótt og hægri enn skarvurin. Burturfrá er torført at síggja mun á skarvi og hiplingi. Hiplingurin toyggir hálsin frameftir og hevjar høvdið eitt vet, tá ið hann flýgur. Tá ið hann svimur ella situr, vendir nevið upp í loft. Situr mangan og lavar við veingjunum, tá ið hann hevur verið eftir føði, og veiftrar í heilum við teimum at fáa teir turrar. Seinast hiplingur hevur átt í Føroyum, var fyri 60 árum síðan, tá teir seinastu vórðu skotnir. Nú sæst hiplingur sera sjáldan. Hiplingur er partur av danska fuglalívinum.
Poul F. Joensen
200px|thumbnail|Minnisvarði í Froðba til minnis um Poul F. Joensen, reistur í juni 2007. Poul Frederik Joensen (18. november 1898 - 27. juni 1970) er kendasta skaldið í Suðuroy og eisini ein av mest týðandi skaldum í Føroyum. Hann var ættaður úr Hørg í Sumba, og hann nevndi seg viðhvørt Hargaskaldið.
Poul F. var fólkafloksmaður um ein háls. Hann fór til skips 14 ára gamal og royndi sjólívið í eitt ár. Hann hevði ætlað sær at halda fram við tí, og skuldi fara við Robert Miller í 1914, men foreldur hansara søgdu nei og sendu hann á læraraskúla í Havn í staðin. Tað vísti seg at vera hansara bjarging, tí sama túrin gekk Robert Miller burtur við mann og mús. Poul F. fór so á Læraraskúlan, har hann tók læraraprógv í 1917. Meðan hann búði í Havn, var hann ofta á Færø Amtsbibliotek, sum seinni broytti navn til Føroya Landsbókasavn, og har las hann bókmentir úr øðrum londum. Honum dámdi serliga væl yrkjararnar Robert Burns og Heinrich Heine, og í fyrsta yrkingasavni sínum eru fleiri yrkingar hjá teimum báðum, sum Poul F. hevði týtt leysliga til føroyskt úr donskum. Áðrenn hann gav út fyrsta yrkingasavnið í 1924, fekk hann nakrar yrkingar útgivnar í bløðum og tíðarritum, eitt nú í Tingakrossi og í Varðanum. Hann hevði eisini nakrar barnasøgur við í Barnablaðnum í 1920-árunum, men hesar hevur hann ikki tikið við, tá hann seinni hevur givið út bøkur sínar. Hann hevur eisini yrkt nøkur føroysk kvæði, t.d. um frísarnar í Akrabergi. Hann var lærari í Froðba 1919 til 1927 og í Lopra og á Økrum frá 1947 til 1949. Hann giftist til Froðbiar við Juliu Mortensen og varð búgvandi har alt lívið. Eftir at hava sagt lærarastarvið frá sær, arbeiddi hann sum traðarmaður og verkamaður, til hann andaðist í 1970.
Útgávur
Afturat hesum er okkurt prentað í øðrum verkum. Eitt nú er minnisyrking hansara um Victor Danielsen prentað í Z. Zachariassen: Bíblian á føroyskum í hálva øld, bls. 423f. (Leirkerið, Gøta, 2000) (Upprunaliga 14. september 4. mars 1961)
Yggdrasil
Yggdrasil er eitt norðurlendskt tónleikaensemble við støði í Føroyum. Tónleikabólkurin varð stovnaður í 1981 av tí danska/føroyska tónasmiðinum og pianistinum Kristian Blak, sum hevur skrivað tað mesta av tilfarinum hjá bólkinum. Alla tíðina hevur Yggdrasil havt tónleikarar frá øðrum Norðurlondum, sum koma frá einum fjølbroyttari tónlistaligari bakgrund, serliga við støði í jazz, men eisini frá etniskum tónleiki, fólka-, rokk- og klassiskum tónleiki.
Tey flestu verkini eru blivin skapt í samstarvi við aðra list: visuellari list, skaldskapi, ballet, opera - ella í summum førum við náttúruni (konsertir í gjáum/holum við sjógvin). Tá fløgan Seta kom út í 2009, varð skipað fyri útgávukonsert í Klæmintsgjógv. ).
Bólkurin eitur eftir heimstræðnum Yggdrasil í Norrønu gudalæruni.
Limir í Yggdrasil
Verandi og fyrrverandi limir í Yggdrasil:
Kalium
Kalium er eitt frumevni, ið er nummar 19 í skeiðbundnu skipaninini.
250-árini f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. - 3. øld f.Kr. - 2. øld
Áratíggju: 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. - 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr.
Ár: 259 f.Kr. 258 f.Kr. 257 f.Kr. 256 f.Kr. 255 f.Kr. 254 f.Kr. 253 f.Kr. 252 f.Kr. 251 f.Kr. 250 f.Kr.
15. mars
15. mars er dagur 74 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 75 um skotár er). 291 dagar eru eftir av árinum.
Íslendskt loppugras
Íslendskt loppugras verður 5-20 cm. Leggurin greindur ella ógreindur; greinarnar upprættar. Bløðini 1,5-3 cm long, snøgg; mjátt eggvaksin leggbløð, stovnbløðini ofta meira spakavaksin. Blómurnar einstakar ella í skúvi. Krúnan við trevsum uttast í krúnupípuni, reyðblá, sjáldan hvít. Veksur á turrlendi, oftast niðan fyri 300 m.
Sjóvinnubankin
Sjóvinnubankin varð stovnaður 6. oktober 1932 fyri at bøta um fíggingarmøguleikarnar í fiskivinnuni. Stigtakari var Føroya Skipara- og Navigatørfelag. Bankin læt fyrstu ferð upp 15. desember 1932, við Thorstein Petersen sum stjóra. Sjóvinnubankin kom í fíggjarliga kreppu í 1951, men varð hann tó endurreistur. Kreppan í 1951 kostaði Thorstein Petersen starvið sum stjóri í bankanum.
6. oktober 1992 - 60 ára stovningardagin - var Sjóvinnubankin aftur um at fara á húsagang, men varð bjargaður við at Fíggingargrunnurin frá 1992 - við fígging frá Føroya Landsstýri við hjálp frá donsku stjórnin - setti nýggjan partapening í bankan. 11. apríl 1994 avgjørdu nevndirnar í Sjóvinnubankanum og Føroya Banka, at bankarnir skuldu leggja saman frá 1. januar 1994 at rokna. Sjóvinnubankin varð framhaldandi partafelag, og samanlagdi bankin tók navnið hjá Føroya Banka og búmerkið hjá Sjóvinnubankanum.
Sí eisini
Grein um Føroya Banka.
Stórtingsvalið 2013
Stórtingsvalið 2013 fór fram í Noregi 8. og 9. september 2013. Teir borgarligu flokkarnir vunnu stórtingsvalið í Norra í 2013. Høgraflokkurin og forkvinnan Erna Solberg vunnu 9. september norska stórtingsvalið móti Jens Stoltenberg og Arbeiðaraflokkinum. Høgraflokkurin fekk stóra framgongd á valinum, vann 18 sessir afturat og kom upp á 30 sessir í Stórtinginum. Saman við Framburðsflokkinum hjá Siv Jensen, sum annars hevði stóra afturgongd og misti 12 tingsessir, hevði Høgraflokkurin 77 tingsessir. Arbeiðaraflokkurin misti 9 tingsessir og fekk 55 limir.
Smærru flokkarnir Kristiligi Fólkaflokkurin og Venstre fingu ávikavist 10 og 9 tingsessir, og báðir flokkarnir høvdu ført valstríð upp á eitt stjórnarskifti. 30. september boðaðu teir báðir flokkarnir so frá, at teir stuðlaðu eini minnilutastjórn hjá Ernu Solberg uttan at krevja nakrar ráðharrasessir til sín sjálvs.
Sostatt kundi Erna Solberg sum væntað skipa nýggja stjórn, so skjótt sum Jens Stoltenberg hevði lagt frá sær, og tað gjørdi hann í oktober. Endaliga úrslitið av norska stórtingsvalinum var, at Arbeiderpartiet fekk 30,8% og 55 tingsessir. Høyre fekk 26,8% og 48 sessir, Fremskrittspartiet fekk 16,3% og 29 sessir, Kristelig Folkeparti fekk 5,6% og 10 sessir, Senterpartiet fekk 5,5% og 10 sessir, Venstre fekk 5,2% og 9 sessir, Sosialistisk Venstreparti fekk 4,1% og 7 sessir, og De Grønne fekk 2,8% og 1 tingsess. Hetta var fyrstu ferð, at Grøni flokkurin kom í Stórtingið.
260-árini f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Ár: 269 f.Kr. 268 f.Kr. 267 f.Kr. 266 f.Kr. 265 f.Kr. 264 f.Kr. 263 f.Kr. 262 f.Kr. 261 f.Kr. 260 f.Kr.
Suðurevropa
thumb|right|250px Suðurevropa er eitt landafrøðilig øki í Evropa. Longur suður í Evropa vit koma, hægri stendur sólin á himlinum, og hægri hon stendur, meira hon vermir. Tí er veðurlagið lýggjari í Miðjarðarhavslondunum í Suðurevropa enn í t.d. Norðurevropa. Norðanfyri Alpurnar og á Pofløtuni eru tað meira sumrini enn vetrarnir, ið eru lýggjari, men úti móti havinum eru vetrarnir eisini mildir. Um summarið er himmalin eisini næstan altíð heiður, tí regnar har sjáldan. Um veturin afturímóti regnar tað altíð av og á, men har er tó so lýtt, at kavi og frost eru næstan ókend, og um hann kavar onkra náttina, bráðnar alt burtur aftur um dagin. Í meginpartinum av Miðjarðarhavslondunum er miðalhitin tann heitasta mánaðin um summarið millum 25 og 30 °C, og tann kaldasta mánaðin millum 10 og 15 °C. Hetta veðurlagið kalla vit subtropuveðurlag.
Fransium
Fransium er eitt frumevni, ið er nummar 87 í skeiðbundnu skipaninini.
KwaZulu-Natal
200px|thumb|left|Tinghúsið hjá landslutinum í Pietermaritzburg KwaZulu-Natal (zulu: iKwaZulu-Natali, xhosa: KwaZulu-Natala, afrikaans: KwaZoeloe-Natal) er ein landslutur í Suðurafrika.
KwaZulu-Natal hevur mark í norðri við Mpumalanga, Eswatini (fyrrverandi Svasiland) og Mosambik, við Kyrrahav í eystri og í ein landsynning, við Eastern Cape í ein útsynning og mark við Lesotho og Free State í vestri.
Pietermaritzburg er høvuðsstaður í landslutinum og størsti býurin er Durban sum í 1999 gjørdist partur av stórbýarøkinum Ethekwini Metropolitan Municipality. Aðrir býir eru Newcastle, Ladysmith, Richards Bay, KwaDukuza (Stanger), Kokstad, Port Shepstone og Vryheid.
77,8 % av fólkunum tosa zulu, 13,2 % enskt 3,4% xhosa, og 1,6 % afrikaans.
Landsluturin varð stovnaður í 1994. Táverandi landsluturin Natal Province og heimlandið KwaZulu vórðu samanløgd til tann núverandi landslutin sum fekk navnið KwaZulu-Natal.
830-árini
Øldir: 8. øld - 9. øld - 10. øld
840-árini
Áratíggju: 790-árini 800-árini 810-árini 820-árini 830-árini - 840-árini - 850-árini 860-árini 870-árini 880-árini 890-árini
830-árini
Áratíggju: 780-árini 790-árini 800-árini 810-árini 820-árini - 830-árini - 840-árini 850-árini 860-árini 870-árini 880-árini
840-árini
Ár: 840 841 842 843 844 845 846 847 848 849
830-árini
Ár: 830 831 832 833 834 835 836 837 838 839
Germanium
Germanium er eitt frumevni, ið er nummar 32 í skeiðbundnu skipaninini.
Bátasmiður
thumb|right|[[Jóhan Olsen (bátasmiður)|Jóhan Olsen bátasmiður av Tvøroyri.]] Ein bátasmiður er ein smiður sum smíðar bátar. Tað er gamalt handverk í Føroyum.
Sóljuættin
thumb|right|300px|[[Mýrisóljan er tjóðblóma føroyinga.]] Sóljuættin (frøðiheiti Ranunculaceae) er ein plantuætt við uml. 2.500 sløgum. Sóljuættin má verða nakað av tí sjónligasta í Føroyum. Vegjaðari og bøur verða litað gul í tíðini mai til juli. Á vátum bøi kunnu verða nógvar mýrisóljur og skrið- og svínasóljurnar eru allastaðni. Tað er serliga í juni, at hesi bæði sløgini koma fyri seg. Svínasólja og skriðsólja kunnu kennast frá hvørji aðrari við at hyggja at bløðunum. Mittasti blaðlutur á bløðunum hjá skriðsólju hevur stelk, meðan mittasti blaðlutur á bløðunum hjá svínasólju hevur ongan stelk. Aðrar kendar blómur innan sóljuættina í Føroyum eru t.d. kirkjubøsólja, snjósólja og iglasólja.
Í 2005 gjørdist sóljan tjóðarblóma okkara.
Fleiráraurtir. Bløðini misstødd, ofta handæðrað, hava slíðrafót, men einki akslarbløð. Blómurnar einstakar ella í skúvum, regluligar, tvíkynjaðar, undirstaddar og leyskrýndar. Blómureivið einfalt og litt ella tvífalt við bikari og krúnu, oftast fimm-deilt. Nógvir sáðberar og nógvar sáðgongir. Aloftast fjøldarfrukt, og smáfruktirnar eru nøt ella hylki.
Minnesota
Staturin Minnesota (enskt: State of Minnesota) er ein lutstatur í Sameindu Statunum við umleið 5,4 mió. íbúgvum. Í norðri hevur Minnesota mark við Kanada (landslutur Manitoba og Ontario), í eystri við Wisconsin, í suðri við Iowa, og í vestri við North Dakota og South Dakota. Í landnyrðingi liggur Superiorvatn. Eyknevni er Norðstjørnastaturin (enskt: The North Star State).
Søga
Eftir eitt heitt og turt summar í 1918 var býurin Cloquet at rokna sum ein svávuldós, og 12. oktober settu neistar frá einum toki eld í uppturkaðu runnarnar framvið jarnbreytarsporinum. Vindurin fekk eldin at breiða seg við fúkandi ferð, og 25 fólk lótu lív í einum svingi á Highway 73, tá eldurin knappliga byrgdi tey inni. Svingið fekk seinni eyknevnið Dead Man’s Curve. Nógv vórðu fangað í eldinum. Summi bjargaðu sær við at grava seg niður í vátu moldina á uppdyrkaðu fløtunum, og onnur leitaðu sær skjól í brunnum og kjallarum, men fleiri av teimum kvaldust, tá eldurin kom og tók alt súrevnið. Býirnir Cioquet, Kettle River og Moose Lake mistu 453 fólk og 52,000 heim, og materielli skaðan var 7,3 milliónir dollarar, sum svarar til meir enn 100 milliónir dollarar í dagsins peningi.
Størstu býir
342px|thumb|right|Størstu býir í Minnesota Teir 10 størstu býirnir í Minnesota eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
16. mars
16. mars er dagur 75 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 76 um skotár er). 290 dagar eru eftir av árinum.
Leif Panduro
Leif Thormod Panduro (føddur 18. apríl 1923 á Frederiksberg, deyður 16. januar 1977 í Asserbo) var ein av best umtóktu donsku rithøvundum og dramatikarum miðskeiðis í 20. øld.