cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magni Arge
Á fólkatingsvalinum 2015 fekk hann næstflestar atkvøður á listanum hjá Tjóðveldi, ið fekk tað eina av tveimum umboðum valt. Høgni Hoydal, ið varð valdur, fór í farloyvi í juli 2015, og tá tók Magni við sum fólkatingslimur.
Músvákur
Músvákur (frøðiheiti - Buteo buteo) er miðalstórur ránsfuglur, umleið sum veiðifalkur ella ravnur til støddar. Sum spurvaheykur, so er músvákur vanligur í skógarlendi í Evropa og Asia, men best dámar honum at vera á víðilsi í smáum lundum, tí hann tekur mest mýs. Í hesi øldini er hann komin víðari um í Norðuratlantshavi, og hann er vorðin búfuglur í Ytru Suðuroyggjum og er ikki óvanligur í Orknoyggjum. Í Hetlandi er hann framvegis javnan gestur. Líkt er til, at músvákur úr Noreg og Svøríki er ikki so nógv á okkara leiðum, sum nógvir aðrir ránsfuglar her norðuri. Slagið vil, so leingi sum gjørligt, sleppa undan at flúgva um havið.
Tjørnuvík
Tjørnuvík (danskt: Tjørnevig) er ein bygd í Streymoy. Útgrevstrar hava prógvað, at Tjørnuvík telist millum elstu bygdirnar í landinum. Her eru funnar leivdir frá víkingatíð og eins og í fleiri av elstu búsetingunum í landinum sæst, at tað ikki var so umráðandi, at talan var um kyrrupláss. Heldur var umráðandi, at lendisviðurskiftini vóru góð til velting og at ein góð matará rann framvið.
Markatalið í Tjørnuvík er 24, býtt í tríggjar hagapartar: Norðan Kamb (12 merkur), Heiman Kamb (8 merkur) og Fyri Sunnan (4 merkur).
Norðanfyri er Tjørnuvíksstakkur, har tjørnuvíkingar hava seyð gangandi. Nakrir ferðir á hvørjum sumri verður skipað fyri ferð við tráðbananum út á Stakkin. Eisini Sjeyndir, sum er norðasta víkin á Streymoynni, eru eina útferð verdar.
Tjørnuvík hoyrir til mest vitjaðu ferðamálini í landinum. Bygdin og landslagið kring hana er serliga vakurt við útsýni út í Flógvan og til Risan og Kellingina. Í summarhálvuni er tískil vanliga nógv ferðafólk í bygdini.
Í Tjørnuvík finst bygdahús, sum er karmur um felagstiltøkini í bygdini.
Fólkatalið í bygdini hevur havt ilt við at halda tørn við menningina í landinum sum heild, men tað er tó støðugt – um tey sjeyti. Skúli er í Tjørnuvík við 6 næmingum.
Upprunaliga er Tjørnuvík gomul kirkjubygd, bæði hjá Haldórsvík og Saksun, men stutt eftir at kirkjan í Haldórsvík var bygd í 1856, var kirkjan í Tjørnuvík tikin niður og ein partur av henni fluttur til Saksunar. Helst var orsøkin, at Haldórsvík stóð í vøksti um hetta mundið. Útróðurin vant uppá seg, og her vóru umstøðurnar betri í Haldórsvík. Ikki fyrr enn í 1937 varð kirkjugongd hildin aftur í Tjørnuvík.
Tjørnuvík var trettandabygd.
Eplavelting
Í 1797 býttu tjørnuvíkingar sandin millum sín at velta epli og røtur í. Garðar vórðu laðaðir millum stykkini, og bæði veltur og garðar síggjast enn.
Victoria Wigant Eysturdal
Victoria Wigant Eysturdal (fødd 1998) er ein føroyskur svimjari, sum svimur fyri Ægir og Føroyar. Hon er lítlasystir Ceciliu W. Eysturdal, sum eisini er svimjari.
NMU 2014
Nr. 6 í 400 metrar frí við tíðini 4:29.09
FM/JM Stevna 2013 í Havn
Victoria setti eitt juniormet á stevnuni í einstaklingakapping (200 m frí) og so setti hon seniormet í 4 x 100 m frí.
710-árini
Øldir: 7. øld - 8. øld - 9. øld
Victoria Wigant Eysturdal
NMU 2012 í Keypmannahavn - Føroyskt senior- og juniormet
Victoria luttók á Norðurlendsku Meistarastevnuni fyri Ung í svimjing, sum var í Keypmannahavn í juli 2012. Unga klaksvíksgentan setti eitt seniormet og tvey juniormet á stevnuni.
Mustafa Kemal Atatürk
thumb|right|Mustafa Kemal Atatürk ([[1881-1938)]]
710-árini
Áratíggju: 660-árini 670-árini 680-árini 690-árini 700-árini - 710-árini - 720-árini 730-árini 740-árini 750-árini 760-árini
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (19. mai 1881 – 10. november 1938) var fyrsti forseti hjá Turkaland, 1923-1938.
710-árini
Ár: 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719
Mustafa Kemal Atatürk
Í oktober sama ár varð landið lýst lýðveldi, og Mustafa Kemal varð valdur forseti. Hann var heryvirmaður og hevði verið uppi í at stovna eina tjóðskaparfylking seinast í heimsbardaganum. Mustafa varð afturvaldur í 1927, 1931 og 1935; hann varð nevndur Atatúrk, sum merkir "faðir turkanna", og hesi árini setti hann stórar nýskipanir í verk og nútíðargjørdi landið. Ímillum nýskipaninar varð nýggj stýrisskipan, nýggj sivil rættarskipan, valrættur til konufólk, latínska stavraðið varð tikið í nýtslu, og fleirkonuhjúnalag varð bannað. Eisini eggjaði hann landsmonnum at ganga í evropeiskum klæðum og skipaði fyri einari fýra-ára búskaparætlan. Kemal Atatúrk doyði í 1938.
Langasandur
Langasandur er ein niðursetubygd í Streymoy. Fyrstu fólkini settu seg niður á Langasandi, tá bóndin Á Bø í Haldórsvík, Joen Joensen, fekk hagan býttan frá í 1839. Hagin er tríggjar merkur av landsjørð.
Bygdin ber navn eftir sandinum fram við sjóvarmálinum, og við tíðini er fitt av lendi lagt inn úr haganum, hóast fólkatalið hevur verið rættiliga avmarkað og bygdin hevur verið fyri bakkøstum. Bygdin á Langasandi veksur í dag so spakuliga, so í dag (2013) búleikast 36 fólk har. Nýggj hús eru bygd seinnu árini, og við stuttu frástøðuni til stórplássini í miðstaðarøkinum eru góðar fortreytir fyri framhaldandi vøkstri.
Hvalastøðin á Gjánoyri
Á Gjánoyri, sum liggur stutt sunnanfyri Langasand, bygdu norðmenn við tí navnframa Grøn á odda í 1894 eina hvalastøð. Nógv virksemi var her í eitt tíðarskeið fram til 1925, tá hon læt aftur. Men í dag sæst nær um ongin farleið frá hesi áhugaverdu tíðini í føroyskari vinnulívssøgu. Tá hvalaveiðan minkaði aftaná 1. heimsbardaga, vóru bygningar og útgerð tikin niður og oyran fekk óspiltu náttúruna aftur.
.lb
.lb er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Libanon.
Paolo Gentiloni
200px|thumbnail|Paolo Gentiloni Paolo Gentiloni Silveri (føddur 22. november 1954 í Róm) er ein italskur politikari fyri Demokratiska Flokkin (Partito Democratico). Hann er útbúgvin løgfrøðingur.
Paolo Gentiloni hevur verið 57. forsætisráðharri í Italia frá 12. desember 2016 til 1. juni 2018. Eftirmaður gjørdist Giuseppe Conte.
Mattarella forseti heitti á Gentiloni um at skipa stjórn hin 10. desember 2016. Hin 12. februar hevði hann nøvnini klár til nýggju stjórnina, og hin 22. februar 2014 varð Renzi útnevndur sum forsætisráðharri í Italia.
Hann var Uttanríkisráðharri frá 2014 – 2014 og samskiftismálaráðharri frá 2006 til 2008.
.li
.li er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Liktinstein.
Niels Petur Nolsøe
thumb|Niels Petur Nolsøe. Á myndini lesur hann úr yrkingasavni sínum "Smátúgvur" í Framtíðini í Vági flaggdagin hin 25. apríl 2011. Niels Petur Nolsøe (føddur 23. februar 1945 í Vági) er føroyskur rithøvundur (skald), lærari og undirhaldari. Tá hann yrkir nevnir hann seg oftast NePtuN, sum er stytting av navni hansara. Hann hevur yrkt sera nógv, og fleiri av yrkingum hansara hava aðrir gjørt lag til. Niels Petur Nolsøe hevur yrkt tættir til útvarps sendingina V4 og til kvøldsetur, sum ofta vóru fyrr í Vági. Hann var virkin skemtari í fleiri ár saman við Robert Mc'Birnie, Petur Nolsøe og Arnfinni Thomassen. Fleiri av yrkingunum hjá Niels Petur eru nú sangir. Hans Jacob W. Hjelm úr Vági hevur gjørt løg til fleiri av yrkingunum, og hesir sangir eru innspældir og eru av og á at hoyra í útvarpinum hjá Kringvarpið Føroya. Nevnast kunnu t.d. "Sigurskvæði til VKR", sum er ein sangur til Vágs Kappróðrarfelag, yrktur í 2002 eftir at 6-mannafarið Smyril vann FM heitið. Hans Jacob W. Hjelm smíðaði lag og legði rødd til sangin í 2003. Smyril vann eisini FM í 2003, og tað árið var sangurin ofta at hoyra.
Bollebygds kommuna
150px|thumb|right|Bollebygds kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län Bollebygds kommuna (svenskt: Bollebygds kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Bollebygds kommuna hevur umleið 8 562 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Bollebygd.
Kongaørn
Kongaørn (frøðiheiti - Aquila chrysaetos) er stórur ránfuglur av heykaætt. Kongaørnin er friðað í m.a. Svøríki. Hon ger sær reiður í berginum. Bøgan verpur tvey egg, sum hon bølir í 6 vikur.
700-árini
Øldir: 7. øld - 8. øld - 9. øld
Ár: 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709
Listi yvir forsetar Turkalands
Niðanfyri sæst ein listi yvir forsetar í Turkalandi.
Birita Michelsen
Birita Michelsen (f. 1985) er ein føroyskur rithøvundur. Hon gav undan jólum 2016 út bókina "So normal og tó ikki" um lív sítt við autismu.
Útgávur:
.lk
.lk er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Sri Lanka.
Steve Wozniak
Stephen (ella Stephan) Gary "Steve" Wozniak, føddur 11. august 1950, eisini kendur sum "Woz", er ein amerikanskur slóðbrótari innan persónligu teldumenningina í 1970-árunum, og ein av stovnarum teldufyritøkunnar Apple Inc. Steve uppfann og tilrættarlegði einsamallur Apple I telduna í 1976 , sum var teldan, ið fyrst gjørdi Apple kent í 1970-árunum. Hann átti størstan lut í Apple II telduni, har Steve Jobs sniðgav óvanliga teldukassan, og Rod Holt uppfann ta einastandandi streymveitingina.
Seth Rogen spældi Steve Wozniak í filminum Steve Jobs, ið kemur út í 2015. Steve hevði fyrr verið spældur av Josh Gad í filminum Jobs, ið kom út í 2013.
Colorado Springs
thumb|390px|Colorado Springs Colorado Springs er ein stórbýur í amerikanska stakríkinum Colorado.
Býurin varð settur á stovn í 1871 og hevði í 2018 meiri enn 472.000 íbúgvar. Harvið er hann næststørsti býur í stakríkinum, næst eftir Denver, ið er høvuðsstaðurin í Colorado.
Colorado Springs liggur næstan 100 kilometrar sunnanfyri Denver, millum Suðurklettafjøll í vestri og Stóru Grasfløturnar í eystri. Áin Fountain Creek rennur ígjøgnum býin. Væl kendi fjallatindur Pikes Peak, ið er 4.302 metrar høgur, tekur seg upp tætt við býin.
Chips (orkestur)
Chips var ein svenskur tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1979 av Lasse Holm og Kikki Danielsson. Chips-sangurin "Dag efter dag" vann Melodifestivalen 1982.
Herdis S. Tyrer
Herdis Solveig Tyrer (fyrr Jakobsen) er føroyskur myndprýðari búsitandi í Southport í Onglandi. Hon hevur myndprýtt fleiri føroyskar bøkur. Hon starvast sum tatovørur.
Útbúgvingar og skeið
Herdis tók eitt skeið í list á Holbæk Kunsthøjskole í Danmark og var eisini í starvslæru á grafiska verkstaðnum Steinprenti í Tórshavn. Hon hevur tikið BA í myndprýðing og animatión á Coventry University.
Familja
Herdis er fødd og uppvaksion í Havn, hon er dóttir Sigrun Joensen úr Havn og Erhard Jacobsen úr Sørvági. Í 2016 giftist hon Alex Tyrer, ið er úr Onglandi.
.ls
.ls er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Lesoto.
Osama bin Laden
Osama bin Laden ella Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden, sum hansara fulla navn er, (f. 10. mars í 1957 í Jeddah, Saudi-Arábia - d. 3. mai 2011 í Abbottabad, Pakistan) er fyrrverandi leiðaranum fyri Al-Qaeda. Sum mastermind í Al-Qaeda bleiv hann heimsins mest jakstraði maður eftir yvirgangsálopið á USA 11. september í 2001.
Síðani 11. september í 2001 hevur bin Laden verið mest jagstraði maðurin í heim­i­num. Hann er lagdur undir at standa aftan fyri at­sókn­irnar móti World Trade Center í New York, tá ið umleið 3.000 fólk doyðu. Hann luttók ikki sjálvur í álopinum, men hann verð­ur sagdur at vera ideo­log­ur­in og fyriskiparin aftan fyri álopið. Undan atsóknini í New York stóð bin Laden eisini aftan fyri álopið á eitt ameri­kanskt herskip útfyri Jemen, og seinni hevur hann og Al-Qaeda staðið aft­an fyri bumbuatsóknir í Madrid og London.
Osama bin Laden læt lív 2. mai 2011 í skotbardaga við amerikanskar hermenn í Pakistan.
Deyði hansara
thumb|right|250px|Osama bin Laden var til [[3. mai 2011 mettur at vera heimsins mesta jagstaði maður eftir álopini á eitt nú World Trade Center og Pentagon tann 11. september í 2001. Atsóknirnar kravdu umleið 3000 mannalív.]] Amerikanski herurin hevur leitað eftir Osama Bin Laden líka síðan yvirgangsatsókn ímóti World Trade Center í New York og Pentagon í Washington DC í USA 11. september 2001. Amerikanski forsetin, Barack Obama, bar sjálvur tíðindini fram um, at mest eftirlýsti yvirgangsmaðurin í okk­ara tíð, Osama bin Laden, er dripin. Í einari beinleiðis sjón­varps­røðu tíðliga 3. mai 2011 okkara tíð boðaði ameri­kan­ski forsetin frá, at tað hevur eydnast ameri­kansk­um herdeildum at taka lív­ið av bin Laden. Hann var funnin og dripin í einari bygd, 150 kilometrar norð­an fyri pakistanska høv­uðs­stað­in, Islamabad. Amerikanski forsetin viss­aði amerikansku borg­ar­arnar um, at tað veruliga er Osama bin Laden, sum amerikansku serdeildirnar hava tikið lívið av. Hann segði, at amerikanarar høvdu líkið av manninum, og at DNA-royndir eru gjørd­ar, sum prógva, at tal­an er um heimskenda terror­­istin.
Tað frættist frá ameri­kan­sk­um keldum, at bin Laden helt til í einum stór­um húsum í einum væl­hav­arabýlingi í Pakistan. Sjálvt álopið, sum Navy Seals-deildirnar stóðu fyri, vardi í 40 minuttir. Eingin amerikanskur hermaður varð skaddur í skotbardaganum. Bin Laden og hansara fólk gjørdu mótstøðu, og seinni hev­ur tað víst seg, at ein av syn­um bin Laden, ein trygd­ar­vørður og ein kvinna eisini doyðu undir álopi­num. Keldur í Pakistan hava vátt­að, at amerikanskar deild­ir gjørdu álop á húsini har bin Laden helt til. Hvussu nógv Pakistan hev­ur verið uppi í atsóknini vita eygleiðarar ikki, men ameri­kan­arar hava hildið, at pakistanska fregnartæn­ast­an á ein ella annan hátt hev­ur latið upplýsingar far­ið víðari til Al-Qaeda.
Tá ið bin Laden var skotin, tóku amerikansku ser­deild­ir­nar líkið av honum. Eftir hvat amerikanskar keldur siga, so bjóðaðu ameri­kan­ar­ar Saudi-Arabia líkið. Tað vildi Saudi-Arabia ikki hava, og tí er bin Laden griv­in til havs. Vesturlendskir stjórn­ar­leið­arar eru fegnir um hend­ing­ina, meðan ein tals­maður fyri Al-Qaeda sig­ur, at hetta onga ávirkan hev­ur á teirra virksemi. Al-Qaeda fer at halda fram við sín­um virksemi, segði tals­mað­ur­in.
Frøi
Fleiri ríkis- og stjórnarleiðarar fegnast eisini um, at bin Laden er deyður. Fyrrverandi amerikanski forsetin George W. Bush (R) sigur, at tað, sum er hent í Pakistan, er ein stórur sigur fyri USA. Ísraelski forsætisráðharrin, Benjamin Netanyahu, sigur, at deyði bin Ladens hevur stóran týdning fyri trygdina í heiminum. Bretski forsætisráðharrin, David Cameron, sigur, at tað er ein stórur lætti fyri heimin, at Osama bin Laden er deyður. Danski uttanríkisráðharrin, Lene Espersen, sigur, at at tað hevur stóran týdning fyri bardagan ímóti yvirgangi, at leiðarin í Al-Qaeda er deyður, men hon leggur tó afturat, at bardagin heldur fram.
Walt Disney Classics
Walt Disney Classics ("Meistaraverk Disney"), var ein røð av teknifilmum á sjónbondum (VHS), sum vóru givin út av Walt Disney Home Video. Filmarnir vóru givnir út ímillum 1984 og 1994 á amerikanska, evropiska, japanska og avstralska marknaðinum í avmarkaði tíðarskeið.
Søgan
Disney nýtur orðið "classics" (meistarverk) til at lýsa trimum sløgum av filmum teirra í fullri longd. Fyrsta týpan, tann sum flest kenna sum klassikarir, eru animeraðir teknifilmar, ið hava eina samanhangandi søgu í gjøgnum allan filmin. Næsta týpan eru filmar samansettir av fleiri stuttsøgum. Eitt dømi um hetta er filmurin The Many Adventures of Winnie the Pooh frá 1977, sum var ein samling av fleiri stuttfilmum hjá Winnie the Pooh, sum høvdu verið útgivnir áður, bara hvør sær. Triðja týpan, sum verður tald upp í meistaraverkini, eru filmar sum partvís eru animeraðir, og partvís veruligir. Tað vil siga ein blanding av teknifilmi og sjónleikarafilmi. Dømi um hetta eru filmarnir Mary Poppins, Bedknobs and Broomsticks og Pete's Dragon.
Meistaraverk Disney bleiv tað sum tað er í dag vegna stovnan Disney sjónvarstøðina (Disney Channel). Tá starvsfólkini hjá Disney fóru í gjøgnum tað stóra filmsavnið í 1983, til at velja filmar at sýna á tí nýggju støðini, avgjørdu tey at vísa, nakrar av teimum mest umtóktu filmunum, sum Alice in Wonderland og Mary Poppins, men í savninum vóru so 15 animeraðir filmar aldrin skuldu vísast.
Hesar filmarnir høvdu aldrin verið vístir í sjónvarpi ella verið útgivnir á sjónband. Hesir filmar høvdu aldrin verið at síggja, burtursæð frá tá teir gingu í biograf í sínari tíð. Hesir filmar vórðu kallaðir "The Untouchables" (Teir ónemanligu). Hesir 15 filmarnir høvdu verið grunnsteinar í bygnaðinum av Walt Disney fyritøkuni. Ferð aftaná ferð teir vóru endursendir í biografarnar, sum var sirka hvørt sjeynda ár, tjenaðu teir eina rúgvu av peningi. Tí føldu starvsfólk Disney, at við at geva hesar filmar út á sjónbond, vóru fleiri sum fingu gleði av teimum, tey sloppu undan at endursenda teir í biografarnar, og filmarnir livdu longur.
Allir filmar, ið vístu eina samanhangandi søgu, vóru partur av hesum 15 burtursæð frá Dumbo og Alice in Wonderland, sum longu høvdu verið at sæð í sjónvarpi. Hesr filmar vórðu tó seinni eisini útgivnir á sjónband.
Til at tjena meiri pening, vórðu flestu filmarnir útgivnir beint undir jól, soleiðis at yvirskotið av søluni kundi verða sum størst.
Útgávur
Legg til merkis at her er tosað um útgávuár í USA.
1985: Pinocchio og Dumbo
Pinocchio hevði verið endursýndur í biografunum í 1984 við stórari undirtøku, har hann tjenaði yvir 26 milliónir amerikanskir dollarar. Tí var stórt ivamál um filmurin skuldi útgevast á sjónband. Summi vildu goyma hann til endursýningar í biografunum, tá hann hevði stórar inntøkumøguleikar. Meðan onnur meintu, at hann tjenaði ongan pening ímeðan hann sat og savnaði dust ímillum sýningar, og skuldi heldur tjena pengar á sjónbandamarknaðinum. Tí var avgjørt at Pinocchio skuldi útgevast á sjónband, men vera eitt sindur dýrari, enn minni umtóktir filmar sum Robin Hood og The Sword in the Stone.
Pinocchio varð útgivin tann 16. juli 1985, aftaná eina sjónvarpslýsingarherferð sum kostaði 1 millión dollarar.
"Making Your Dreams Come True" lýsingarherferðin
Umleið 125.000 eintøk av Pinocchio vórðu seld í juli og august hetta árið, men í september avgjørdi Disney at lækka prísin á Pinocchio, og 20 øðrum titlum, samstundis sum teir útgóvu Dumbo, sum part av meistaraverkunum. Hendan príslækking var í gildi frá 3. desember 1985 til 31. januar 1986, og hevði við sær at Pinocchio gjørdist bestseljari á sjónbandamarknaðinum. Tann knappa avgerðin um príslækkingina, gav stórar trupuleikar. Fólk sum júst høvdu keypt Disney filmar áðrenn príslækkingina kravdu endurgjald á prísmuninum.
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
thumb|Agnieszka Dziemianowicz-Bąk (2016) Agnieszka Ewa Dziemianowicz-Bąk (fødd 20. januar 1984 í Wrocław) er ein pólskur politikari. Hon hoyrir til tann sosialdemokratiska flokkin Partia Razem.
Walt Disney Classics
"Making Your Dreams Come True" lýsingarherferðin
Tá 1986 endaði, var tað mett at Pinocchio hevði verið seldur í umleið 250.000 eintøkum. Pinocchio varð eftir hetta vístur á Disney sjónvarpsstøðini.
1986: The Sword in the Stone, Alice in Wonderland, og Sleeping Beauty
The Sword in the Stone varð útgivin 25. mars 1986 og sostatt tann fjórði klassikarin útgivin á sjónbandi.
27. mai 1986 varð Alice in Wonderland útgivin, nú sum partur av klassikarunum, í sambandi við eina nýggja lýsingarherferð.
14. oktober 1986 bleiv Sleeping Beauty útgivin og sætti klassikarin í røðini. Sleeping Beauty var samstundis fyrsti klasikkarin, at verða broyttur digitalt, til at betra um bæði ljóð og mynd.
Í sambandi við eina jólalýsingarherð seldi Disney næstan 5 milliónir sjónbond jólini 1986, meir enn nøkur onnur filmsfyritøka. Svøvnrósa seldist í 1.2 milliónum eintøkum, og bleiv best selda sjónband í 1986.
1987: Lady and the Tramp
Lady and the Tramp vóru útgivni 6. oktober 1987, sum sjeynda meistaraverkið í røðini. Filmurin seldi 3.2 milliónir eintøk, og bleiv best selda sjónband nakrantíð. Jólalýsingarherferð hjálpti Disney at bróta øll sølumet, og seldi 7.5 milliónir sjónbond jólini 1987.
1988: Cinderella
Eftir mótstøðu fra stjórum Disney, varð endiliga avgjørt at útgeva Cinderella á sjónband tann 4. oktober 1988. Hetta var aftaná at filmurin hevði tjenað 35 milliónir dollarar í biografunum árið áðrenn.
Disney fór í gongd við enn eina jólalýsingarherferð, hesurferð í samstarvi við Coca-Cola. Disney seldi 11.5 milliónir sjónbond jólini 1987, har ímillum 5.4 eintøk av Øskufíu. Øskufía seldi 7.4 milliónir eintøk í 1987, og var nummar tvey á listanum yvir ársins mest seldu filmar. Nummar eitt á listanum var E.T. the Extra-Terrestrial við 14. milliónum eintøkum.
1990: The Little Mermaid og Peter Pan
Síðani útgávuna av Sleeping Beauty í 1986, var tað vorðið vanligt at eitt nýtt meistaraverk kom út stutt áðrenn jól, men aldrin fyrr en tað. Tí kom tað nógvum av óvart, tá tað var kunngjørt tíðliga í 1990 at The Little Mermaid skuldi útgevast sama. Filmurin hevði verið frumsýndur í biografunum 17. november 1989, og var tí enn vístur á fleiri støðum.
The Little Mermaid varð fyrsta meistaraverk, framleitt aftaná hini 15 ónemanligu (tey vórðu framleidd ímillum 1937 og 1981), at sleppa upp í savnið.
The Little Mermaid varð útgivin 15. mai 1990 seldi 10 milliónir eintøk í, sum var nóg til at verða ársins best selda sjónband.
Við útgávuni á The Little Mermaid fyrr á árinum, var pláss fyri enn einar útgávu áðrenn jól 1990. Sostatt varð Peter Pan útgivin 21. september, frískur úr endursýningu í biografunum árið fyri. Peter Pan seldi 7 milliónir eintøk í 1990.
1991: The Jungle Book, The Rescuers Down Under, og Fantasia
The Jungle Book, sum hevði verið endursýnd í biografunum summarið áðrenn, varð útgivin 3. mai 1991.
Robin Hood varð endurútgivin 12. juli, eftir at hava verið tikin av marknaðinum í 1987. Hetta tóktist løgin marknaðarføring, tá flestu børn eru í summarfrítíð hatta tíðarskeiðið, og neyvan sita inni og hyggja eftir film. Disney vildi nýta sær tað, at vælumtókti filmurin Robin Hood: Prince of Thieves (við Kevin Costner í høvuðsleiklutinum) spældi í biografunum, og nýta tað sum lýsing fyri Disney filmin um Robin Hood.
The Rescuers Down Under, sum varð framhald av filminum The Rescuers, varð útgivin 20. september 1991.
Fantasia varð útgivin 1. november, aftaná fleiri ár av noktanum hjá Disney um at útgeva filmin á sjónband. Fantasia varð fyrsta meistaraverkið at vera útgivið sama dag runt um heiminum, ella í 46 londum. Fantasia seldi 14.4 milliónir sjónbond og laserdiscs.
1992: 101 Dalmatians, The Great Mouse Detective, The Rescuers, og Beauty and the Beast
101 Dalmatians varð útgivin tann 10. apríl 1992, The Great Mouse Detective tann 17. juli og The Rescuers tann September 18.
Beauty and the Beast varð útgivin tann 30. oktober, aftaná at hava verið framsýndur í biografunum árið fyri. Filmurin var sera væl umtóktur, seldi 20 milliónir eintøk, og tjenaði 200 milliónir dollarar í 1992.
1993: Pinocchio (endurnýggjað útgáva) og Aladdin
Pinocchio varð endurútgivin í einari endurnýggjaðari útgávu tann 26. mars 1993. Lýsingarherferðin var: "Síðstu ferð at fáa í hesi øld", útsøgn sum vísti seg at vera skeiv, tá Pinocchio varð endurútgivin fyri triðju ferð í 1999, til at hátíðarhalda 60 ára útgávudagin sum skuldi haldast í 2000.
1994: The Fox and the Hound
The Fox and the Hound varð útgivin 4. mars 1994. Summi eintøk høvdu filmsbrot frá filminum The Lion King, onnur brot úr filminum The Return of Jafar, sum vóru frumsýndir í biografunum seinni sama ár.
Rithøvundur
Rithøvundur er eitt starvsheiti, ið fevnir um fólk, sum hava tað til yrki at skriva rit og bøkur. Viðurkendir rithøvundar kunna vinna fleiri heiðurslønir, og tann mest eftirtókta man vera Nobelsprísurin í bókmentum.
Brøndby IF
200px|thumbnail|Brøndby Stadion Brøndby IF er eitt av størstu fótbóltsfeløgum í Danmark og Norðurlondum. Felagið hoyrir heima í Brøndbyvester, sum er ein forstaður til Keypmannahavn. Felagið varð stovnað hin 3. desember 1964 við einari samanlegging av fótbóltsfeløgunum Brøndbyøster Idrætsforening (stovnað hin 10. oktober 1928) og Brøndbyvester Idrætsforening (stovnað  hin 1. februar 1909). Besta mansliðið hjá felagnum, sum spælir í donsku Superliguni, spælir sínar heimadystir á Brøndby Stadion, har ið teir spæla í bláum brókum og sokkum og gulum troyggjum.
Heiðursveggur
Síðan Michael Laudrup gjørdist tann fyrsti leikarin, ið umboðaði Brøndby á danska landsliðnum í juni 1982, hava í minsta lagi 70 leikarar ið hava spælt við Brøndby eisini umboða teirra lond á landsliðunum. Umframt Danmark hava leikarar úr Nigeria, Noregi, Litava, Burkina Faso, Svøríki, Føroyum, Marokko, Ísland, Sambia, Avstralia, Gambia og USA umboða teirra lond. Nøvnini á hesum leikarum verða víst fram á "Wall of Honour", sambært árinum, ið teir fyrstu ferð spældu ein landsdyst. Leikarar, ið enn spæla fyri felagið, eru merktir við feitum:
GusGus
thumb|300px|right|GusGus GusGus (ella Gus Gus) er ein íslenskur tónleikabólkur úr Reykjavík.
Jiddiskt mál
Jiddiskt ella Jiddisj (ייִדיש yidish ella אידיש idish, bókstavliga: "jødiskt", við enskari transkribering Yiddish, áður eisini nevnt jødatýskt) er eitt germanskt mál sum verður tosað av umleið trimum milliónum jødum í allari verðini. Málið bleiv til í 11 øld, í økinum ið nú umfatar Týskland. Jiddiskt, málið hjá teimum evropeisku jødunum, er í høvuðsdráttum grundað á týskt, men hevur eisini ein fittan part úr hebráiskum. Undan seinna heimsbardaga vóru tað nógv fleiri, ið talaðu tað. Seinast í 1920-árunum varð roknað við umleið 7 milliónum í Evropa, og í 1930-árunum millum 1 og 1,5 millión í USA.
Herreys
Herreys var ein svenskur tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1984 av Per, Richard og Louis Herrey. Herreys-sanginum "Diggi-loo diggi-ley" vann Melodifestivalen 1984. och Eurovision Song Contest 1984.
Velbrún ørn
Velbrún ørn (frøðiheiti - Aquila pennata, Hieraaetus pennatus)
Peter Sagan
Peter Sagan (føddur 26. januar 1990) er ein slovakiskur professionellur kappsúkklari, ið súkklar fyri World Tour liðið. Hann gjørdist heimsmeistari í vegsúkkling í 2015 og 2016.
Tíðarlinja yvir týðandi kappingar
DNF = Gjøgnumførdi ikki — = Kappaðist ikki
Tjaldrið (vaktarskip)
Tjaldrið er navnið á vaktar- og bjargingarskipi, sum Føroya Landsstýri læt byggja í Noregi í 1976. Vaktar- og bjargingarskipið Tjaldrið er bygt a Svolvær Mekanisk Verksted í Noregi í 1976. Tjaldrið kom á fyrsta sinni til Føroya hin 14. juli 1976. Umframt Tjaldrið røkir eisini skipið Brimil vaktar- og bjargingartænastu við Føroyar. Tað er Fiskiveiðieftirlitið, sum ger bæði skipini út.
Umframt at vera vaktarskip í sambandi við fiskiveiði undir Føroyum er Tjaldrið eisini bjargingarskip og hevur ofta verið boðsent at sleipa skip, ið hava fingið motorskaða.
.lr
.lr er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Liberia.
.ma
.ma er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Marokko.
Jimmy Carter
thumb|right|220px|Jimmy Carter í 1977. James Earl "Jimmy" Carter, Jr. (føddur 1. oktober 1924 í Plains í Georgia í USA) er amerikanskur politikari, og limur í Demokratiska flokkinum. Hann var amerikanskur guvernørur í deilstatinum Georgia frá 1971 til 1975 og 39. forseti í USA frá 1977 til 1981. Í 2002 fekk hann friðarheiðursløn Nobels.
Carter er tann amerikanski forsetin, sum hevur livað longst. Tað metið hevur hann havt, síðan George H. W. Bush andaðist í 2018, 94 ára gamal.
Bisjkek
thumb|right|350px|Bisjkek thumb|right|350px|Høvuðsgøta í býnum. Bisjkek (kirgisiskt: Бишкек; frá 1925 til 1991 Frunze) er høvuðsstaður í miðásiatiska landinum Kirgisia.
Býurin varð stovnaður í 19. øld og hevði umleið 1.012.500 íbúgvar í 2019.
Tjaldavíkshólmur
thumb|right|250px|Tjaldavíkshólmur. Tjaldavíkshólmur er ein hólmur í Føroyum, hin fimmtistørsti. Hólmurin er 7,5 hektarar til støddar. Tjaldavíkshólmur er í Tjaldavík í Suðuroynni sunnanfyri Øravík og norðanfyri Hov. Ein lítil vík sum er beint við hólmin verður nevnd Trøllavík, har hevur IRF eina umlastingarstøð.
Side Effect
Side Effect er ein føroyskur elektroniskur rock tónleikabólkur, sum varð stovnaður í 1999. Teir hava framført á konsertum, festivalum vm. ymsastaðni í Føroyum, eitt nú luttóku teir á Prix Føroyar í 2005 og framførdu á G! Festivalinum í 2006. Sama ár samstarvaðu teir eisini við týska bólkin Eternal Nightmare.
Í 2014 skal ein av limunum í Side Effect, Brynjolfur á Heygum, gramføra á Roskilde Festival í Danmark.
Brynjolfur er systkinabarn Heiðrik á Heygum, sum eisini er tónleikari.
.mr
.mr er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Móritania.
07 Vestur
07 Vestur er føroyskt fótbóltsfelag úr Vágoynni, sum varð stovnað 6. november í 2007. 07 Vestur er úrslitið av einari samanlegging millum FS Vágar og SÍ. Árini 1993 - 2007 var eitt annað felag í Vágoynni, sum nevndist FS Vágar (Fótbóltssamtakið Vágar), tað var eitt samstarv millum SÍF og MB, og í 1998-2002 var SÍ eisini við. 07 Vestur var sum nevnt stovnað í 2007, sum navnið eisini sipar til. Fyrsti venjarin hjá 07 Vestur var Piotr Krakowski. 07 Vestur spældi í 1. deild í 2010, teir vunnu deildina og fluttu upp í Effodeildina. Teir endaðu næstniðast í bestu deildini og í 2012 spæla teir aftur í 1.
Kingmanoyggj
Kingmanoyggj er ein amerikonsk oyggj, ið liggur í ein landnyrðing frá stórbýnum Washington D.C. Oyggin, sum er umringað av Kingmanvatni, er gjørd av mannahondum, og varð liðug í 1916. Síðani 2010 hevur helvtin av oynni verið ein golfvøllur, ímeðan hin helvtin er óbygd.
Oyggin, og vatnið sum umringar hana, eru nevnd eftir verkføðinginum og generalinum Dan Christie Kingman, sum er fyrrverandi ovasti í United States Army Corps of Engineers.
Chips
Chips kann verða:
Globala upphitingin
thumb|280px|right|Globalur hitamunur frá 1880 til og við 2020. Null er miðalhitin frá árunum 1951-1980. Tann svarta linjan er tað árliga meðalvirðið, meðan tann reyða vísir meðalhitan yvir 5 ár. Teir grønu stáplarnir vísa tann metta feilmarginalin. thumb|280px|right|Frávik í tí globala meðalhitanum tíðarskeiðið 1999 til 2008 samanborið við meðalhitan fyri tíðarskeiðið frá 1940 til 1980. Global upphitingin er tað, ið man nevnir ta observeraðu upphitingina av jarðarinnar lægru atmosferu og havi síðan 1950-árini umframt tað spádda framhaldið av hesum. í 20. øld vaks tann globali miðalhitin við 0,74 ± 0,18 °C. Sambært eitt nú klimapanelinum hjá ST, IPCC, kemur upphitingin mest sannlíkt av, at menniskju nýta ov nógv vakstrarhúsgass. Hildið verður eisini, at ikki-menniskjaligir faktorar, so sum variasjónir av sólaraktiviteti og vulkanútbrot, hava ávirkað til eitt sindur kaldari síðan ár 1950.
Kjakið um eina antropogena upphiting, tað vil siga eina upphiting, ið menniskjan hevur elvt til, hevur vakt stóran ans síðan 1990-árini. Í fleiri førum hava heimsins leiðarar hittst, fyri at taka avgerð um hvussu útlátið av vakstrarhúsgassum kann avmarkast, eitt nú hittust teir og samdust um Kyotosáttmálan í 1997 og hittust á veðurlagsráðstevnu Sameindu Tjóða í Keypmannahavn 2009.
Reyðsmyril
Reyðsmyril (frøðiheiti - Falco naumanni)
Dals-Eds kommuna
180px|thumb|right|Dals-Eds kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län Dals-Eds kommuna (svenskt: Dals-Eds kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Dals-Eds kommuna hevur umleið 4 740 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Ed.
.mt
.mt er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Malta.
Nesvík
Nesvík er ein niðursetubygd í Streymoy. Norðri við Streymin er bygdin Nesvík. Har, millum Eysturoynna og Streymoynna sigst at vera besti hvalvágur í Føroyum.
Leguhúsið í Nesvík
Heimamissiónin eigur eitt leguhús í Nesvík. Tað var vígt í 1993. Leguhúsið í Nesvík er nógv umbiðið, serliga um vikuskiftini. Men tað eru eisini møguleikar at leiga húsið mitt í viku. Høvuðstiltakið í Leguhúsinum í Nesvík er summarlegurnar, sum eru frá seinast í juni og nakað inn í august. Men annars verður húsið brúkt so at siga hvørt vikuskifti alt árið til legur av ymsum slag, sum til dømis familjulegur, ungdómslegur og bygdalegur, ið eru sera væl umtóktar. Í 2013 er ætlanin at útbyggja fyri umleið 25 milliónir, ætlanin er at byggja ein bygning afturat í tveimum hæddum.
.ms
.ms er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Montserrat.
Mia Love
Ludmya Mia Bourdeau Love (f. 6. desember 1975 í New York City) er ein amerikanskur politikari og Republikanskur limur í Umboðsmannatinginum fyri Utah. Hon hevur verið borgarstjóri í Saratoga Springs í Utah 2010-2014. Hon er fødd í New York og býr nú í Utah. Love er gift við Jason Love, og tey eiga 3 børn. Love er konservativ; hon er m.a. hart í móti fosturtøku.
Christopher Plummer
Arthur Christopher Orme Plummer (føddur 13. desember 1929 í Toronto, Ontario, Kanada, deyður 5. februar 2021 í Weston í Connecticut, USA) var ein kanadiskur sjónleikari.
Christopher Plummer hevur framført á palli, í filmum og í sjónvarpsfilmum. Hann spældi sín fyrsta filmsleiklut í 1958, men fekk sítt stóra gjøgnumbrot, tá hann spældi leiklutin sum Georg von Trapp kapteinur í sangleikinum Sound of Music frá 1965.
Hann varð tríggjar ferðir tilnevndur Oscar-virðisløn og í 2011 vann hann ein Oscar fyri besta mannliga hjáleiklutin fyri sín leiklut í filminum Beginners.
Munster
Munster (Írskt; an Mhumhain / Cúige Mumhan [:an'vu:n:]), er ein landslutur í Útsynnings-írlandi. Munster hevur 1.243.726 íbúgvar (2011).
Lopranshólmur
thumb|Lopranshólmur, útsýni av [[Lopranseiði, á myndini sæst bert syðri partur av hólminum.]] Lopranshólmur er ein hólmur í Føroyum. Lopranshólmur er 3,4 hektarar til støddar, og er hann hin sjeyndistørsti av hólmunum í Føroyum. Lopranshólmur eitur eftir bygdini Lopra. Hólmurin er vestan fyri Lopra, júst vestan fyri Lopranseiði og liggur sera tætt við Suðuroynna. Um summarið gongur seyður á Lopranshólmi.
Bárður á Lakjuni
Bárður á Lakjuni (føddur í 1978) er føroyskur tónasmiður, lærari og politikari, sum vaks upp í Fuglafirði. Í dag er hann búsitandi í Leirvík saman við konuni og børnunum.
Bárður á Lakjuni er útbúgvin fólkaskúlalærari frá Føroya læraraskúla í 2006 og lærari í Fuglafjarðar skúla.
Á løgtingsvalinum í 2022 varð hann valdur í løgtingið fyri Fólkaflokkin. Hann er limur í Mentanarnevndini og limur í Útnorðurráðnum.
.mv
.mv er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Maldivurnar.
Ytstu punkt Svøríkis
Ytstu punkt Svøríkis fevna um teir koordinatar ið eru longst norðuri, suðuri, eysturi og vesturi.
Maria Tyszkiewicz
thumb||Maria Tyszkiewicz Maria Tyszkiewicz (fødd 19. apríl 1991 í Warszawa) er ein pólsk songkvinna og sjónleikari.
Saltsjöbaden
thumb|right|240px|[[Grand Hotel Saltsjöbaden]] Saltsjöbaden er ein býur í Nacka kommunu i Svøríki. Býurin hevur umleið 9 491 íbúgvar (2010).
Simprentis
Simprentis er partafelag, ið mennir og veitir skeið til altjóða oljuídnaðin. Í Simprentis starvast 8 fólk, harav 4 í Føroyum, 1 í Noregi og 3 í Stóra Bretlandi. Stjóri í felagnum er Ólavur Ellefsen.
Søga
Simprentis varð stovnað í 2000 av Ólavi Ellefsen.
19. desember 2003 setti SET pening í felagið, svarandi til at SET kom at eiga 20% av felagnum.
31. januar 2007 settu Framtaksgrunnur Føroya og Royndin saman við privatum íleggjarum 4,6 mió kr í felagið.
Ólavur Ellefsen
Ólavur Ellefsen er stjóri í Simprentis. Hann var við til at stovna samskiftisfyritøkuna Kall, sum seinni broytti navn til Vodafone.
Keltar
thumb|right|250px|Keltisk lond. Keltar búðu í Evropa um 500 f.Kr. Keltar búsettu seg, sum tíðin leið, víða um í Evropa. Um 200 f.Kr. búsettu teir seg eisini í Lítlaásia, og hesir vórðu kallaðir galatar. Teir vóru fram úr kringir reiðmenn og góðir jarnsmiðir. Teir gjørdu vakrar skartgripir, sum til dømis gullarmbond og bringuprýði. Teir vóru óræddir og dugnaligir hermenn, og teimum dámdi væl bardaga og veitsluhald; vunnu teir sigur á fíggindanum, hátíðarhildu teir tað og ótu og drukku í fleiri dagar. Teir vóru eisini góðir listamenn, og enn eru mangir lutir til skjals, sum vísa, hvussu góðir metalsmiðir, teir vóru. Teir høvdu einki skriftmál, men løgdu sær søguna í geyma og bóru hana hann fram í kvæðum og frásagnum. Keltar búsettu seg í Gallia og pørtum av Spania, har teir bygdu bygdir og stór, vælvard verndarvirki uppi á heyggjum og høvdum. Keltar bygdu hervirki á heyggjum og høvdum og nýttu tey til ymiskt endamál, til dømis til verndarvirki, at flýggja í ella til goymslur. Nøkur vórðu sera væl gjørd og fullu væl inn í landslagið í Evropa. Keltisk fólk búsettu seg eisini í Stóra Bretlandi. Óskipaðu herdeildir teirra vóru ikki mentar at standa ímóti vælvandu rómversku herdeildunum.
Flestu keltar búðu í bygdum ella á bóndagørðum. Fólk búðu í smáum húsum. Eldstaðurin á miðjum gólvi vermdi, og har gjørdu tey mat og kókaðu vatn. Veggirnar vórðu av flættaðum greinum og leiri. Djórahúðir vórðu hongdar fyri dyrnar at líva fyri gjóstri. Hálmtekja lívdi fyri vindi og regni. Húsfólkið vav klæði, dyrkaði jørðina og gjørdi búnyttur.
.mw
.mw er eitt alnets-tjóðarøkisnavn, sum er bílagt til Malavi.
Letidýr
Eitt letidýr (frøðiheiti - Folivora) er eitt súgdjór av Bradypodidae-ættini sum livur í Suðuramerika og hongur í trøum. Tey hava sterkan, bugað an nagl á tónum og fingrunum; tí kunnu tey hvørki standa ella ganga. Tey flyta seg ógvuliga seint í trøunum; eina ferð um vikuna fara tey niður úr trøunum at hjálpa sær sjálvum: umleið ein tíma hava tey um ferðina. Haraftrat vaksa algur á feldinum, so hann tykist grønur. Letidýrini eru tey súgdýrini, sum sova mest. Tey durva einar 15-18 tímar hvønn dag.
Pat Hingle
Martin Patterson Hingle (føddur 19. juli 1924, deyður 3. januar 2009) var ein amerikanskur sjónleikari. Hann er serliga kendur fyri at hava spælt í fleiri Clint Eastwood filmum sum t.d. Hang 'Em High (1968), Sudden Impact (1983) og The Gauntlet (1977). Hann hevur eisini spælt leiklutin sum Kommissarie Gordon í fýra teimum fyrstu Batman-filmunum frá 1989 - 1997.
Falköpings kommuna
180px|thumb|right|Falköpings kommuna (skjøldur) 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län 180px|thumb|right|Kort yvir Västra Götalands län Falköpings kommuna (svenskt: Falköpings kommun), er ein kommuna í Västra Götalands län í Svøríki. Falköpings kommuna hevur umleið 31 988 íbúgvar (2013). Umsiting kommununar er staðsett í Falköping.
Føroyskt mál
Føroyskt er høvuðsmálið í Føroyum. Føroyskt er almenna málið í Føroyum, og tað er tjóðarmál føroyinga. Harafturat verður nógv føroyskt tosað í Danmark og Íslandi. Í Føroyum tosa 48.000 fólk føroyskt, í Danmark umleið 25.000 og í Íslandi umleið 5.000, so samlaða talið av fólkum, ið duga føroyskt liggur um 75-80.000. Føroyskt er tí í altjóða høpi eitt lítið mál. Føroyskt mál hevur fýra føll og trý kyn, og grammatiski málbygningurin líkist ógvuliga nógv íslendskum, meðan orðatilfarið og í summum lutum úttalan líkist norska landsmálinum.
Venceslaus Ulricus Hammershaimb er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga. Tað var hann, sum skapti okkum skriftmálið so at siga í sama líki, sum vit kenna tað í dag, og hann eigur soleiðis stóra æru fyri, at føroyingar varðveittu skriftmálið. Tað er einki at ivast í, at føroyska málið var fyri stórum hóttafalli, tá ið trúbótin uml. 1540 varð sett í gildi í Føroyum, tí tá fór prestaskúlin fyri bakka, soleiðis at kirkjumálið gjørdist danskt burturav.
Flokkan
thumb|right|250px|[[Indo-evropeisk mál, flokking.]] Føroyskt er eitt indo-evropeiskt mál. Føroyskt er eisini eitt norrønt mál. Tað hoyrir til Vesturnorrønu málættina (saman við íslendskum, norskum og hinum nú útdeyða norn). Vesturnorrønt, ofta eisini bara nevnt norrønt, er málið, ið talað varð í Noregi um tað mundið, norðmenn bygdu Føroyar, og nakrar øldir fram, t.e. úr 9. øld og upp til 1400. Úr hesum máli spruttu komandi øldirnar fleiri mál - føroyskt í Føroyum, norn í Hetlandi og Orknoyggjum, norskt í Noregi og íslendskt í Íslandi. Norðbúgvar, ið talaðu mál av norskari rót, búðu eisini í Grønlandi í nøkur hundrað ár, men málið doyði út við teimum móti endanum á miðøldini. Stóra broytingartíðarskeiðið úr norrønum til føroyskt er millum 1400-1600. Hetta er sama tíðarskeiðið, sum árinið úr donskum fer at gera um seg.
Stavraðið
Føroyskt nýtir latínska stavraðið við serligum norrønum serstavum. Føroyskt nýtir 29 bókstavir umframt trý samansett tvíljóð. Bókstavirnir og framburður teirra:
C, Q, W, X, Z verða ikki nýttir, men finnast í summum lániorðum (eisini Ö, Ü, Å og Þ í nøvnum), men tó er skikkur at býta hesar stavir um við føroyskar stavir við somu frambering.
Teir verða flokkaðir soleiðis:
Mállæra
Orðið "grammatikk", sum er okkara mállæra, stavar upprunaliga úr grikskum, har gramma merkti bókstavur. Av fyrstan tíð varð orðið nýtt um læruna at skriva og lesa. Nú á døgum er málsøkið hjá mállæruni at koma fram á og lýsa allar vanligar reglur í einum og hvørjum máli. Tey regluligu fyribrigdini finna vit á ymsum stigum. Vit kunnu tosa um lutvísar skipanir innanfyri mállærubygnaðin.
Í føroyskum, eins og í øðrum málum, finnast hol á mállæruhválvinum, t.e. regulig fyribrigdi, sum málgranskarar enn ikki hava fingið greiði á til lítar. Tá ið vit tosa, fylgja vit teimum málsligu reglunum, sum eru í okkara máli, uttan at geva okkum far um tað. Vit kunnu til dømis vera heilt óvitandi um, hvat ein grundliður er, og kortini orða setningar, har einki er galið hvørki við grundliði ella øðrum liðum. Fyri at læra mállæruna er als ikki neyðugt við bókum ella frálæru. Her er tað okkara egna máloyra, sum verður stýrt av føroysku mállæruni, sum m.a. hevur nakrar reglur um, hvussu ljóð kunnu verða sett saman til orð á føroyskum.
Málskyldskapur
thumb|right|250px|Norðurlandamál. Málið er nær skylt íslendskum, norn og eisini vesturnorskum. Siga vit, at tað eru seks milliardir menniskju í heiminum, og tað eru 80.000 føroyingar, so er skilligt, at vit eru ein ómetaliga lítil málsligur minniluti, t.e. 1/100 promilli av jarðarinnar menniskjum tosa føroyskt. Men okkum nýttist ikki at smæðast, tí vit eiga eitt mál, ið riggar væl í flestu førum sum samskiftisamboð, og vit eiga tann fyrimunin, at vit við tí skúla, vit hava, eru før fyri at hava samskifti við norðurlendsku grannar okkara. Norskt, íslendskt, danskt og svenskt eru í ætt við okkara mál, og tað merkir, at stórur líkskapur er millum málini, hvat orðavavi og mállæru viðvíkur.
Málsøga
thumb|left|150px|[[Venceslaus Ulricus Hammershaimb.]] Føroyskt, tjóðarmálið í Føroyum, hevur sínar røtur í fornnorrøna málinum frá víkingatíðini. Í nógv ár varð føroyska málið trúðað, men doyði ikki út. Málið varð varðveitt við skaldskapi av mannamunni. Skaldskapið sum gjøgnum nógv 100 ár varð sagdur frá ættarliði til ættarlið. Við søgum, søgnum og ikki minst við kvæðunum sum hava havt ótrúliga stóran týdning fyri at málið ikki varð gloymt.
Hammershaimb, ættaður úr Sandavági, gav út í 1854 fyrstu føroysku mállæruna og gjørdi ta nýggju rættskrivingina. Tá fór føroyskt at taka danskt mál av ræði. Undir lestrarárunum í Keypmannahavn gjørdi Hammershaimb eina ferð heim til Føroya at vitja. Hetta var í 1841. Hann ferðast bygd úr bygd og savnar fólkaminni. Áhugaður sum Hammershaimb var fyri føroyskum máli, sá hann tíðliga, hvussu átrokandi tað var at geva út eina mállæru, skuldi skriftmálsuppskot hansara vinna fram millum fólk. Eina dagbók skrivaði hann á hesi ferð, og tað vil so væl til, at Christian Matras í 1941 gav hana út: "Færøsk Dagbog 6.7-16.8 1841".
Nakað av tilfarinum, ið Hammershaimb savnaði á hesi ferð, læt hann prenta í 1846 í danska tíðarritinum "Annaler for nordisk Oldkyndighed og Historie". Hetta vóru "Færøske folkesagn (Risi og kelling — Um skógar í Føroiun — Huldufólk) med tilføjede Bemærkninger om den færøske Udtale". Við hesum tekstum er føroyskt skriftmál lagt í eina fasta legu, sum vit, burtursæð frá nøkrum fáum broytingum, hava hildið okkum til heilt at hesum degi. Í einum stuttum inngangi greiðir hann frá um málsins søgu, og hann greiðir frá, at málsliga liggja oyggjarnar í trimum pørtum, sum hann kallar Sunnanfjarðarmál, Streymoyarmál og Norðanmál.
Í fyrstuni vóru nógvir føroyingar ikki hugaðir fyri tí føroyska málstrevinium, men tjóðskaparhugin vann sigur, og nú hevur føroyskt fingið somu rættindir sum danskt mál, og er, formelt, høvuðsmálið. Men nógvir halda at einans føroyskt eigur at verða nýtt í almennum viðurskiftum. Hetta er t.d. støðan hjá loysingarmonnum, t.e. teir, ið vilja hava landið leyst frá Danmark politiskt, soleiðis halda eisini nógv onnur.
Málføri
thumb|right|250px|Bygdarmál í [[Føroyar|Føroyum.]] Markini millum føroysku bygdamálini ella málførini eru rættiliga týðilig. Slík mark nevnast í mállæru málførismark ella við fremmandum orði diagloss. Eitt slíkt málførismark er teknað inn í kortið høgrumegin. Tað vísir, hvar markið gongur millum t.d. úttaluna av "ei" og "oy". Í Føroyum finnast nógv ymisk málføri: suðuroyarmál, sandoyarmál, nólsoyarmál, havnarmál, eysturoyarmál, vágamál og norðoyamál. Flestu okkara hava eitt mál, sum sermerkist við einum ella øðrum bygdarmáli. Skriftmálið er nakað annað, sjálvt í einum so lítlum øki sum Føroyum. Tað er felags fyri fólkið í einum landi við ólíkum málsligum viðurskiftum. Eingin skrivar, júst sum tosað verður. Tí er neyðugt at fáa frálæru í hesum serliga felags máli.
Somuleiðis, sum vit hava málføri ella dialektir, hava vit eisini sosiolektir, sum er serligt mál hjá einstøkum samfelagsbólkum.
Suðuroyarmál
Bókstavirnir A og Æ hava í føroyskum á allan hátt sama ljóðvirði, uttan í suðuroyarmáli, har ið Æ við øllum rímileika kundi verið kallað "seinra e". Sum dømi um hetta kunnu vit nevna ræðast (suðuroyarmál: reðast), gæs (ges), skræða (skreða) og æða (eða).
Frambering og staving
Í føroyska stavraðnum eru 29 bókstavir. Í føroyskum teksti síggjast av og á aðrir bókstavir, til dømis c, q, ü, w, x, z og þ, tá ið fremmandaorð verða endurgivin. Bókstavirnar býta vit sundur í teir, ið merkja sjálvljóð, og teir, ið merkja hjáljóð. Til at nevna hjáljóðið r seta vit sjálvljóðið e frammanfyri. Bókstavin nevna vit er. Eitt sjálvljóð kann standa einsamalt. Tað ljóðar sjálvt, sum til dømis e ella i. Men eitt hjáljóð má, fyri at kunna verða sagt, standa hjá einum sjálvljóði: b (be), p (pe). Í føroyska bókstavaraðnum eru sjálvljóðini a, á, e, i, í, o, ó, u, ú, y, ý, æ og ø. Hjáljóðini eru b, d, ð, f, g, h, j, k, l, m, p, r, s, t og v. Tvíljóðini eru: ei, ey, oy.
=== Sjálvljóð  ===
===  Tvíljóð ===
Tvíljóðini eru trý í tali: ei, ey, oy.
Hjáljóð
Hjáljóðini eru 16: b, d, ð, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, v.