cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jákup hin Rættvísi
Hin Rættvísi
Jákup var ein frómur jødi, og hann varð sagdur at vera heilagur frá móðurlívi; "hann drakk ikki vín og át ikki kjøt. Hann rakaði sær ongantíð, eiheldur hann salvaði seg við olju, ella vaskaði sær í hitaðum vatni. Einans honum varð loyvt at fara inn í tað allarheilagsta tí hann varð ikki íklæddur ullint men línklæði; hann var vanur at fara einsamallur í templið, og sást ofta liggjandi á knøum í bøn fyri fólkið, so hansara knø vórðu hørð eins og á kameli. Vegna henda rættvísa levnað varð hann róptur "Hin Rættvísi"." (Hegesippus (100-180 CE))
Umvending
Jákup kom ikki til trúgv á Jesu læru fyrr enn Jesus var krossfestur og upprisin frá deyðum. Eftir umvendingina gjørdist Jákup ein av leiðarunum í frumsamkomuni í Jerusalem (Apostlasøgan 15,13) og í Galatabrævinum 1,19 lýsir Paulus hann sum ein apostul.
Jákup verður eisini settur í samband við semjuna ið kom í lag á apostlafundinum umleið ár 50, viðvíkjandi reglunum ið heidningar skulu fylgja, tá teir venda um til kristindómin; at teir skulu umganga kjøt frá offurdjórum, hordóm og blóð, hetta í minsta lagi, fyri at vera í tráð við siðbundnu jødisku reinleikalógirnar.
Men viðvíkjandi teimum heidningunum, sum hava tikið við trúgv, hava vit sent bræv og gjørt av, at teir ikki skulu halda nakað tílíkt, men at teir bert skulu vara seg fyri skurðgudaofri og blóði og tí kvalda og hordómi (Apostlasøgan 21,25)
Pínslarvátsdeyði
Hegesippus (100-180 CE) sigur víðari:
Sum tann einasti persónurin í Nýggja Testamenti verður Jákup eisini umrøddur av einum samtíðar ikki-kristnum høvundi, Josephus, ið sigur at Jákup uml. ár 62 e.kr. varð dømdur av høvuðsprestinum Anan ben Anan (Ananus ben Ananus, Hannas ben Hannas) og síðani steinaður til deyðis.
Sí eisini: Jákup, sonur Sebedeusar og Jákup, sonur Alfeusar
Tjóðskjalasavnið
Tjóðskjalasavnið er ein almennur føroyskur stovnur, ið er atgongdur fyri øllum. Tjóðskjalasavnið hevur eina lesistovu á V.U. Hammershaimbsgøta 11 kj. , har ein og hvør kann koma og nýta tær keldur, ið eftir lógini eru atgongdar. Um ein ikki hevur møguleika at koma á lesistovuna ber til at nýta heimasíðuna history.fo, har talgildar útgávur av nøkrum pappírssavnidum eru atgeingiligar. "Løgtingslóg um skjalasøvn, sum broytt við løgtingslóg nr. 63 frá 30. apríl 2018 " ásetur karmarnar fyri atgeingi og virkinum hjá Tjóðskjalasavninum.
Endamálið hjá stovninum er at savna inn og varðveita skjøl, ið hava søguligt virði ella hava fyrisitingarligan og rættarligan týdning fyri borgarar og myndugleikar í Føroyum, og at gera tey atkomulig fyri almenninginum. Tjóðskjalasavnið hevur í dag meira enn 4 km. av skjølum á goymslu.
Søvnini, ið Tjóðskjalasavnið varðveitir, skjalprógva í orðum Føroya søgu, menningina av landinum, stórar hendingar og persónar sum hava havt søguligan týdning, men eisini lívið hjá vanliga føroyinginum gjøgnum tíðirnar. Elsta keldan, ið er í varðveistlu hjá skjalasavnium, er Kongsbókin. Hon fevnir um árini 1274-1441, og inniheldur millum annað Seyðabrævið frá 1298.
Tjóðskjalasavnið varðveitir ikki bert pappír, men eisini skjøl, ið eru talgild av uppruna. Skjøl, ið eru talgild av uppruna, eru truplari at varðveita enn pappír, og mugu vera partur av einum virknum varðveitingarátaki, fyri at tey kunnu lesast og brúkast í framtíðini.
Søgan
Tjóðskjalasavnið hevur røtur aftur til Leigubúðina í Tinganesi. Tá Einahandilin varð avtikin í 1856, varð tað avgjørt, at Leigubúðin skuldi brúkast til "Opbevaringssted for Landets Offentlige Arkiver".
Eitt veruligt skjalasavn varð ikki sett á stovn fyrrenn í 1932 undir navninum Færø Amts Arkiv, tí tá vóru Føroyar framvegis eitt danskt amt. Fyrsti føroyski landsskjalavørðurin var Anton Degn. Hann fór í apríl 1926 niður til Danmarkar at kunna seg um skjalasavnsarbeiði og hann var niðri í 6 ár við stuðli frá Undervisningsministeriet, Løgtinginum og Carlsbergfonden.
Í 1952 var stovnurin saman við Landsbókasavninum yvirtikin sum føroyskur stovnur og skifti navn til Føroya Landsskjalasavn.
Tann 1. januar 2011 var Søvn Landsins sett á stovn. Talan var um fimm landsstovnar, sum vórðu lagdir saman í ein stovn. Teir vóru: Føroya Landsbókasavn, Føroya Landsskjalasavn, Føroya Náttúrugripasavn, Havlívfrøðiligu Royndarstøðina og Føroya Fornminnissavn. Í 2017 vóru Søvn Landsins aftur býtt sundur í tríggjar stovnar, og stovnurin Søvn Landsins varð avtikin. Landsskjalasavnið og Landsbókasavnið gjørdust aftur ein sjálvstøðugir stovnar, meðan Tjóðsavn Føroya var sett á stovn, og tað skuldi fevna um museala og antikvariska virksemið hjá Fornminnissavninum og Náttúrugripasavninum.
Í 2018 broytti Føroya Landsskjalasavn navn til Tjóðskjalasavnið.
Øða
thumb|left|100px|Øða.
Øða (frøðiheiti - Modiolus modiolus) er vanlig fram við strondini, allastaðni.
Útsjónd
Øðuskeljarnar eru tjúkkar, langvaksnar, dimmabrúnar ella næstan svartar. Vanliga eru tær 12-14 cm langar, men kunnu gerast 20 cm langar. Torført kann vera at skilja ímillum smáar øður og kræklingar. Eitt gott eyðkenni er, at bøbburin á øðuni situr eitt sindur aftan fyri sjálvan trantin á skelini – ikki úti á sjálvum trantinum sum á kræklinginum. Kalløða kennist frá kvennøðu. Kápan og kynsgøgnini í kalløðu eru gul, men reyð í kvennøðu.
Liviøki
Øða er fram við allari strondini og langt inn á firðirnar. Hon tolir ikki at liggja turr, og tí er hon ikki í sjálvari fjøruni. Hon sæst tó í klettarivum á meginfjøru.
Føði
Øða livir av æti úr sjónum.
Øða er besta agn, og hon er eisini góð til matna.
1971
1971 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Södermanlands län
thumb|Södermanlands län thumb|Kommunur í Södermanlands län Södermanlands län er ein sýsla í Svøríki. Høvuðsstaðurin í Södermanlands län er Nyköping.
Södermanlands län hevur 278 146 íbúgvar (2014) og eina vídd við 6 060 km².
1894
1894 (MDCCCXCIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
413 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. - 410-árini f.Kr. - 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr.
Árstal: 418 f.Kr. 417 f.Kr. 416 f.Kr. 415 f.Kr. 414 f.Kr. - 413 f.Kr. - 412 f.Kr. 411 f.Kr. 410 f.Kr. 409 f.Kr. 408 f.Kr.
George Alan Rekers
George Alan Rekers (f. 11. juli 1948) er ein amerikanskur sálarfrøðingur og er ein av stovnararunum av kristna felagskapinum Familiy Research Council. Hann situr í nevndini fyri National Association for Research and Therapy of Homosexuality. Eitt av kjarnuviksemi hansara er sostatt at broyta kynsliga samleikan hja samkyndum, og hevur hann eitt nú skrivað bókina "Growing Up Straight: What Families Should Know about Homosexuality".
Georg Rekers er tó komin í andróður, eftir at hann er blivin avmyndaður á flogvøllinum í Miami í 2010 eftir eina 10 daga langa ferð í Evropa saman við einum ungum manni, sum hann hevði hitt á heimasíðuni Rentboy.com. Georg Rekers verjir seg við, at ungi maðurin var einans við á ferðini at hjálpa honum við viðførinum. At maðurin var ein skjøkja, visti hann ikki, fyrr enn ferðin var byrjað, sigur Georg Rekers.
Esztergom
Esztergom er ein býur í Komárom-Esztergom í Ungarn, nær við Budapest, sum hevur umleið 31.000 íbúgvar.
Kommunur í Noregi
Niðanfyri sæst eitt yvirlit yvir kommunur í Noregi:
HM í fótbólti fyri kvinnur 2015
USA gjørdist heimsmeistari við einum finalusigri móti fyrrverandi meistarunum úr Japan, meðan Ongland gjørdist nummar trý.
Sólrún Michelsen
Sólrún Michelsen (fødd Midjord í Havn í 1948) er føroyskur rithøvundur og vinnulívsfólk. Hon vaks upp á Argjum. Eftir lokið realskúlaprógv arbeiddi hon úti eitt skifti á telegrafstøðini og var síðan heimagangandi húsmóðir, meðan børnini vóru smá. Seinni starvaðist hon á Elektron. Í 1974 stovnaðu hon og maðurin heilsølu, og hevur hon starvast har til 2008 – mestu tíðina stjóri. Sólrun gavst við at arbeiða í 2008 og er nú rithøvundur burturav. Sólrún hevur skrivað yrkingar, stuttsøgur og skaldsøgur fyri børn, ung og vaksin.
Í 1994 gav hon fyrstu bók sína "Argjafrensar" út. Síðan 2006 hevur hon skrivað mest til vaksin.
Benjamin Hansen
Benjamin Hansen (29. december, 1996) er ein ungur skopuningur, ið dagliga fæst við filmsupptøkum. Hann er eisini stovnarin av films studionum, BenHan Studios.
Finnbogi Ísakson
Finnbogi Ísakson (fyrr Isaksen), (føddur 7. februar 1943 í Klaksvík, deyður 7. september 2005) var ein føroyskur politikari, rithøvundur og fjølmiðlamaður í útvarpi, sjónvarpi og í bløðum.
Frændur II
Frændur II (1986) er onnur LP-plátan hjá tónleika bólkinum Frændur.
Plátan er upptikin í LT studio
Innspæld liðug og mixað í Sweet Silence studio jan/feb 1986
Plátuhúsi: Ingi Joensen
Náttúruljóð: Ljóð & myndir
Willow Smith
thumb|right|220px|Willow Smith. Willow Camille Reign Smith (fødd 31. oktober 2000 í Los Angeles, Kalifornia) er amerikanskur sangari, sjónleikari og dansari. Hon er dóttir Will Smith. Hann er sjálvur ein av heimsins best umtóktu og ríkastu sjónleikarum, kona hansara Jada Pinkett Smith er eisini sjónleikarinna. Sonur hansara Jaden Smith hevur fingið eitt sera gott úrslit við "Karate Kid"-filminum.
Millum hennara kendastu sangir eru "Whip My Hair" (2010) & "21 Century" (2011).
Richmond
Richmond er fjórðstørsti býur og høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Virginia. Í 2019 hevði býurin um leið 230 túsund íbúgvar. Við upplandi, forstøðum, verður mett, at fólkatalið kemur upp á 1.282.509.
Søga
Býurin varð stovnaður í 1637, men fekk ikki býarstatus fyrr enn í 1737. Í 1779 gjørdist býurin høvuðsstaður í stakríkinum. Býurin er uppkallaður eftir enska býinum Richmond, sum liggur tætt við London, og er nú ein partur av London.
Richmond var frá 1861 til 1865 høvuðsstaður í Sameindu Amerikonsku Suðurríkjunum (Confederate States of America, CSA).
Magdalena Ogórek
alt=|thumb|Magdalena Ogórek (2018) Magdalena Agnieszka Ogórek (fødd 23. februar 1979 í Rybnik) er ein pólskur søgufrøðingur og politikari. Hon er gift við Piotr Mochnaczewski.
Suðurkorea
Suðurkorea, Suður Korea ella Lýðveldið Suðurkorea (alment) er eitt land í Eysturásia. Miðallívsævin í landinum er 83,43 ár (í 2020).
Søga
thumb|left|180px|Sejong kongur royndi at bøta um viðurskiftini í landinum og stuðlaði av fullum huga øllum mentanararbeiði. thumb|right|250px|[[Koreakríggið|Kríggj var millum Suðurkorea og Norðurkorea 1950-1953.]] thumb|right|250px|Hesar standmyndirnar úr kongligu Joseon-gravkømrunum tætt við [[Seoul eru úr 15. øld.]] Í mong ár var Korea hálvsjálvstøðugur kinverskur landslutur. Í 1250 gjørdu mongolar innrás, settu sínar egnu kongar at stýra og høvdu ræðið í meira enn hundrað ár. Uml. 1354 gjørdi koreanski herovastin Yi Song uppreistur ímóti mongolum, sigraði og fekk Korea aftur undir kinverskt vald. Men í 1392 rendi hann ta ráðandi kiversku Koryoættina frá. Hann stovnaði Yi-veldið og gjørdi Kyon-Song, sum nú er Seoul, til høvuðsstað. Í 1419 var skyldmaður hansara Sejong tikin í eið sum kongur. Sejong stýrdi í Korea í 32 ár og stuðlaði dyggiliga útbúgving og vísindum. Í stjórntíð hansara varð sett í gildi nýtt alment koreanskt skriftmál (han gul) og hann hevði stóran áhuga í at menna prenting við leysum bókstøvum. Umframt at menna útbúgvingarmøguleikarnar, eydnaðist Sejong at gera av við japonsku sjórænararnar, sum rændu fram við strendurnar.
Í 1950 gjørdi Norðurkorea innrás í Suðurkorea. Tá byrjaði Koreakríggið, sum var eitt hart stríð millum kommunistar og vesturlendskt sinnað fólk. Síðan Koreakríggið var av, hevur støðan verið hættislig millum londini bæði. Suðurkorea hevur hevt stóran búskaparligan vøkstur, væl stuðlað av USA.
Búskapur
Borið saman við Norðurkorea blómar búskapurin, og landið hevur víðfevnt handilssamstarv við onnur lond, mest USA og Japan. Eftir at landið fekk sjálvstýrið í 1948, gjørdi Norðurkorea innrás í landið. Tí ið Koreakríggið (1950-1953) var av, lógu býir og verksmiðjur í Suðurkorea í skeljasori, og túsundtals flóttafólk vóru komin suður um markið úr Norðurkorea. Tjúgu ár seinni var Suðurkorea komið fyri seg aftur búskaparliga. Nýggjar verksmiðjur fóru at gera dygdarvørur til útflutnings, og nýggir stórbýir vórðu bygdir. Nú á døgum hevur Suðurkorea væl lært arbeiðsfólk, sum ger hátøkniligar ídnaðarvørur. Arbeiðsloysi í Suðurkorea er lutfalsliga lágt samanborið við onnur lond í Asia. Arbeiðsloysið er bara 3,2 % (2009).
Heimsins fremstu skipasmiðjur, um mált verður í talinum á bíleggingum, hava í nøkur ár verið í Suðurkorea, men Kina er um at fara fram um teir. Serliga eru tað teir lágu lønarkostnaðirnir, sum eru atvoldin til hetta, men vaksandi eftirspurningurin í Asia ger eisini mun. Enn er Suðurkorea fremst við 37 prosentum av øllum bíleggingum á heimsmarknaðinum. Kina hevur 30 prosent, men veksur sera skjótt. Japan hevur 16 prosent.
Heimskreppan hevur gjørt støðuna verri hjá arbeiðsfólki, tí í niðurgangstíðum finna fólk seg í nógv meiri órætti fyri at varðveita arbeiði, og vandin við at vera fakliga virkin gerst størri. Hóast flestu londini á pappírinum hava bundið seg til at verja mannarættindini, herundir rættin hjá fólki at vera fakliga virkin, so er í nógvum londum sera vandamikið at vera limur í fakfelagi. Í Suðurkorea og eisini Burma, Burundi, Kina, Kuba, Iran, Tunesia, Turkalandi og Simbabvi vóru álitisfólk sett í fongsul fyri sítt fakfelagsvirksemi í 2008.
BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er $ 27.600 (2008).
Uttanlandshandil
Í hagtølum kalla vit inn- og útflutning av vørum fyri uttanlandshandil. Handil er eisini við tænastum um landamark, tænastuhandilin verður uppgjørdur í gjaldsjavnanum og vanliga ikki í hagtølum um uttanlandshandil. Innflutningurin umfatar allar tær vørur okkum tørvar, meðan útflutningurin umfatar tær vørur, sum vit eru dugnalig til at framleiða. Innflutningurin er í so máta endamálið við uttanlandshandlinum, meðan útflutningurin er tað, vit lata afturfyri, fyri at fáa ráð til innflutning. Kina er tað landið, tit hava mestan handil við. Inn- og útflutningurin av vørum, skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2009, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook:
Átrúnaður
Mangir átrúnaðir eru í Suðurkorea. Um helvtin av fólkinum er buddistar, hin er kristin ella konfusianistar. Mong folk á bygd trúgva enn á andamanan - at til er ósjónligur andaheimur síð um síð við sjónliga mannaheimin. Tá ið andarnir geva seg í hóslag við menniskjuni, er andamanarin millumgongumaður ímillum hesar heimar. Andamanarin tekur ímóti offurgávum, til dømis peningi og mati. Offurgávur verða latnar at blíðka andarnar. Umframt at vinna tokka og taka ímóti signing andanna, grøðir andamanarin fólk og hjálpir teimum í ymsum málum.
Í Suðurkorea, har umleið ein triðingur av fólkinum eru kristin, verða prestar og trúboðarar útbúnir til at boða evangeliið til teirra kommunistisku grannar fyri norðan. Tað eru 56 ár síðani at Koreakríggið endaði, og líka síðani tá hevur Norðurkorea forfylgt tey kristnu. Í Suðurkorea, har tey kristnu eru umleið 30 prosent av fólkinum verður vónað, at endin hjá kommunistastýrinum nærkast.
Tann katólska kirkjan í høvuðsstaðnum Seoul, byrjaði í 2009 at serútbúgva prestar, sum skulu arbeiða í Norðurkorea. Í tí fyrsta flokkinum eru fimm prestar, og ætlanin er at byrja við einum nýggjum flokki hvørt ár. Sambært Kristeligt Dagblad er tann katólski presturin, Matthew Hwang In-kuk, sum sjálvur flýddi úr Norðurkorea sum 14 ára gamal, ein av undangongumonnunum í hesi verkætlan. Sambært blaðnum dylir hann ikki fyri, at hann væntar, at londini bæði einaferð verða sameind aftur. Tað er tó einki áramál sett á hansara vónir, og ætlanin við útbúgving av prestum til Norðurkorea er ein 10 ára ætlan.
Spenningur
Spenningurin uttan fyri koreansku hálvoynna økist í hvørjum. Suðurkorea er við í amerikanskum hernaðarvenjingum, har herskip eru savnað á havleiðunum uttan fyri hálvoynna. Norðurkorea skýrir luttøkuna "krígsavbjóðing". Avgjørdu boðini koma samstundis sum Norðurkorea eftir øllum at døma hevur sett í gongd aftur eitt kjarnoruverk, sum framleiðir plutonium – ein av pørtunum í eini kjarnorkubumbu. Koreanski trupulleikin kyknaði í 2009, tá Norðurkorea gjørdi eina kjarnorkuroyndarspronging undir jørð.
Í 2010 blivu fýra suðurkoreanar dripnir, tá norðurkoreanskir hermenn lótu skot av móti eini oyggj nærhendis markinum.
414 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. - 410-árini f.Kr. - 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr.
Árstal: 419 f.Kr. 418 f.Kr. 417 f.Kr. 416 f.Kr. 415 f.Kr. - 414 f.Kr. - 413 f.Kr. 412 f.Kr. 411 f.Kr. 410 f.Kr. 409 f.Kr.
1970
1970 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Filmar
Let it be hjá The Beatles.
Andlát
thumb|Jimi Hendrix í 1967.
Karlstad
thumb|right|240px|Karlstad Karlstad er staðir i Karlstads kommuna, Värmlands län í Värmland í Svøríki. Karlstad liggur við norðaru strondina á vatninum Vänern og hevur umleið 81 768 íbúgvar (2010) og er Svøríkis 17. størsti býur.
Fyrri veraldarbardagi
Orsøkir til kríggið vóru m.a. verjusamgongur millum ymisk imperiir, har serliga Stórabretland og Frakland stóðu fyri fólkaræði, meðan t.d. Týskland og Eysturríki-Ungarn vóru keisaraveldi. Útloysandi faktorur bleiv "morðið í Sarajevo", sum var eitt morð framt av einum serbiskum bólki á krúnprinsin av Eysturríki-Ungarn. Sostatt byrjaði kríggið, sum eitt kríggj millum stórveldið Eysturríki-Ungarn og lítla Serbia. Men so komu fleiri lond uppí, tí mann hevði jú hesar ymsu hernaðarsamgongurnar. Nationalisma, m.a. í Serbia var eisini ein orsøk til kríggið og kapping um hjálond.
Kríggið brestur á
Eysturríkski trónuarvingin, Franz Ferdinand, var á vitjanarferð 28. juni 1914 í Sarajevo. Tá var tað, at ein ungur maður, Gavrilo Princip, tveitti eina bumbu eftir honum. Eysturríki gjørdist í øðini yvir hesa skemdargerð, og ein mánað seinni, 28. juli 1914, sendi tað Serbia krígsavbjóðing. Russar fóru at senda herfólk til eysturríkska markið. Hetta var so illa dámt av týskinum, at hann 1. august 1914 sendi Russlandi krígsavbjóðing. Frankaríki, sum var bundið í felagsskapi við Russland, fekk eisini krígsavbjóðing frá Týsklandi tveir dagar seinni. Týskararnir mundu óivað vera best útgjørdir til kríggj, og teir høvdu sína krígsætlan í lagi, fyrst skuldu teir leggja á Frankaríki við allari megi sínari, taka París og so kála landið í ein skund. Síðani skuldu teir fara eystureftir og beina fyri russinum, áðrenn rættiliga gongd var komin á hjá teimum. Men har var ein stórur meinbogi á vegnum til hetta mál; tað vóru tey sterku fronsku verjuvirkini við markið; týska herliðið hætti sær ikki rættiliga at fara hesa leiðina. Men so helt týskurin, at farast kundi eina aðra leið, leiðina inn í Belgia og haðani suður til Frankaríkis. Teir heitti á Belgia um at fáa loyvi at koma tann vegin, men Belgia sýtti. Belgia hevði fingið sáttmála í lag við ymsi lond, at um ófriður brast á, skuldi tað vera uttanfyri, og hetta var tryggjað tí - eisini av Týsklandi. Kortini løgdu týskararnir á Belgia. Onglendingum mislíkaði so illa sáttmálabrot Týsklands, at teir løgdu upp í kríggið. Úr Belgia fór týskurin til Frankaríkis, og í september mánaði nærkaðist hann París. Men við ánna Marne varð hann steðgaður, og París var bjargaður.
Vend kemur í
Eystanfyri tóku russar ein part av Eysturtýsklandi. Men so verður ræðið eystaru megin latið herhøvuðsmanninum Paul von Hindenburg upp í hendur. Tá kom vend í. Russar taptu, og Hindenburg hersetti stórar partar av Vesturrusslandi. Eysturríki hevði ikki eyduna við sær fyrst í bardaganum; russar tóku ein landslutin fyri og annan eftir. Í Serbia gekst tí heldur ikki so væl, og tá ið eitt sindur var fráliðið, var hvør fíggindi rikin út úr Serbia. Russar høvdu enn framgongd, men so komu teir í hesum landinum fram móti tí týska markinum, og tá var Hindenburg aftur har, hann sigraði á russum og rak teir langar leiðir. Í mai mánaði 1915 kom aftur eitt land upp í bardagan; tað var Italia, men tað fór ikki í part við felagsmonnum sínum, men saman við Stórabretlandi og Frankaríki.
Nú kom Týskland at vera meira og meira innibyrgt. Bretski herskipaflotin ansaði eftir, at eingin flutningur kom til Týsklands eftir sjónum, og skjótt gjørdist mattrot í landinum; yvirvaldið royndi at býta hvørjum sítt. Í fyrstani bar væl til, men sum frá leið, var minni og minni at býta sundur, so fólkið kom at virkna meira og meira av hesum mattrotinum. Men týskararnir góvust ikki fyri tað. Teir bygdu eina mongd av kavbátum, og teir løgdu spreingisknøttar út í hópatali. Hetta kom tí eingilska flotanum meint við. Eitt fyri og annað eftir vórðu skip teirra søkt. Týski herskipaflotin lá enn í havn; hann vágaði sær ikki út. Men 31. mai 1916 legði hann í hav. Og longu sama dag kom tað til bardaga út fyri vesturstrond Jútlands. Báðir partar løgdu alla sína orku í, og báðir partar mistu nógv, onglendingar ikki minni; men tað var týskurin, ið tók seg út úr bardaganum og slapp særr inn undir oynna Heligoland, ið var týsk ogn.
Á eystara vígvøllinum var farið at gangast russum illa; týski herurin vann støðugt fram, hann var nú komin langt inn um russiska markið, og eingin vón var um, at hann fór at steðga. Orsøkin var skjótt monnum greið; trotið upp á krígsútgerð hevði skyldina. Misnøgdin í Russlandi um ódugnaskapin hjá teimum ráðandi var stór, og so gjørdi fólkið uppreistur í mars 1917. Ófriðurin vant upp á seg, til tað gjørdist rættilig kollvelting í landinum. Keisarin varð avsettur og sendur til Siberia. Tveir menn, Vladimir Lenin og Leon Trotsky, fingu ræðið, og standurin kom at gerast verri enn undir fronsku kollveltingini. Nú gjørdist einki við at halda fram við nakrari krígsførslu, og friðarsamráðing varð fingin í lag í býnum Brest-Litovsk. Og so var bardagin á eystara vígvøllinum komin at enda.
USA kemur uppí
Ímeðan hetta fór fram, var einki íslit við bardaganum vestanfyri - hvørki á landi ella sjógvi. Ein fyri og annar eftir fóru kavbátarnir av bakkastokki á teim týsku skipasmiðjunum, og skip í hundraðtali vórðu søkt av teimum, ikki bert skip hjá fíggindanum, men eisini friðarskip. Føroyar høvdu eisini svárar missir. Fleiri føroysk skip, ið royndu á Bankanum, vórðu ein dagin søkt av týskum kavbáti; tí týskurin visti, at veiðan hjá teim føroysku fiskiskipunum fór øll til Bretlands. Woodrow Wilson, forseti í USA, varaði týskin við, at um teir komu at skaða amerikamenn ella amerikanska ogn, tá fór tað at koma teimum aftur um brekkur; men týskurin gav hesum ikki gætur. So varð eitt skip søkt av týskinum, har 100 amerikamenn lótu lív; hetta elvdi miklan harm har yviri. Og tá ið týskurin nú boðaði frá, at kavbátakríggið fór at harðna, hevði hetta til fylgju, at USA í apríl mánaði 1917 sendi Týsklandi krígsavbjóðing.
Kríggið endar
Í januar mánaði 1919 var fundur í París til at samráðast um friðartreytirnar fyri Týskland og tess partalond. Og 28. juni sama árið varð so friðarsáttmálin undirskrivaður í Spegilshøllini í Versailles. Tað kom at vera Týsklandi ein dýrur friður. Her og á einum seinni fundi, ið hildin varð í 1921, mátti tað plikta seg at rinda um 130 milliardir gullmarkar og har umframt rinda skaðabøtur fyri alla ta oyðing, tað hevði volt. Landspartar mistu teir og har umframt rættin til at hava stór herlið og herskipaflota.
Norðurlond undir Fyrra veraldarkríggi
Øll Norðurlond vóru eins hart rakt av krígnum. Flogfør, herskip, kavbátar og spreingiknøttar hóttu á øllum høvum. Og sum dømi kann nevnast, at Noreg misti 1100 før við 2500 monnum av krígsávum. Heldur ikki føroyingar sluppu snikkaleysir undan krígnum. Í 1917 søkti ein týskur kávbátur átta føroyskar sluppir, sum fiskaðu undir Føroyum. Men skiparin á kavbátinum læt manningarnar sleppa í bátarnar fyrst, so eingin sjólætst. Tí at váðaligt var at sigla, var brátt stórt vørutrot. Tað sindrið, sum kom, var skamtað, so tað var mangan svangligt. Tað, ið mest ráddi um, var at halda seg uttanfyri kríggið, og tí komu teir tríggir norðurlendsku kongarnir til fundar í Malmö í 1914 til at binda seg í felagsskap at kunna vera uttanveltaðir.
Sesium
Sesium er eitt frumevni, ið er nummar 55 í skeiðbundnu skipaninini.
1967
Bókmentir
Cien años de soledad hjá Gabriel Garcia Márquez.
Útgávur hetta árið
Sgt Pepper's Lonely Hearts Club Band (The Beatles). Magical Mystery Tour (The Beatles).
Cecilia
thumb|right|Sankta Cecilia málað av [[Raphael.]] Cecilia, ella Sankta Cecilia (latínskt Sancta Caecilia), deyð umleið ár 225. Rómversk genta, sum frá barnsbeini hevði verið kristin.
Foreldur hennara góvu hana í hjúnalag við heidnan ungan mann, Valerianus, men sjálva brúðarnáttina umvendi hon hann. Varð tikin av døgum í Róm sum pínsluváttur. Rómverskt ættarnavn, ið merkir tann blinda.
Móðir Sigmund Brestisson, ið helst var keltisk kristin, æt Cecilia eftir hesi kvinnu.
Titan (grundevni)
Titan er eitt frumevni, ið er nummar 22 í skeiðbundnu skipaninini.
Asker kommuna
Asker kommuna er ein kommuna í Viken fylki í Noregi. Asker og Tórshavn eru vinarbýir.
80'ini
80'ini (1988) er triðja LP-plátan hjá tónleika bólkinum Frændur, og samstundis gjørdist hetta fyrsta føroyska fløgan.
Upptikin í Bløndal Studio jan-mars 1988
Produserað og arrangerað: Frændur og Óli Poulsen
Teknikk: Óli Poulsen
Trygvi Danielsen
thumb|Trygvi Danielsen móttók Virðisløn til ungt listafólk 2013, sum var ein av Mentanarvirðislønum landsins 2013. [[Bjørn Kalsø, mentamálaráðharri, handaði virðislønina í Stóra Pakkhúsi í Vági.]] Trygvi Danielsen (føddur 1991 í Havn) er ein føroyskur rithøvundur, tónleikari og leikstjóri. Hann er limur í tónleikabólkinum The Absent Silver King, sum vann tónleikakappingina Sement í 2013. Í 2013 gav hann út eitt savn við yrkingum og stuttsøgum umframt eina LP-plátu, sum hevði heitið The Absent Silver King. Hann hevur eisini útgivið yrkingar og stuttsøgur í tíðarritunum Vencili og Varðanum. Hann hevur eisini leikstjórna filmum. Í 2018 vann hann Geytan 2017 fyri stuttfilmin 111 góðir dagar.
Pólskt mál
Pólskt (pólskt: polski, polszczyzna) er slaviskt mál. Málið verður fyrst og fremst talað í Póllandi.
Ongland
Ongland (enskt: England) er eitt land sum hongur saman við Skotland, Wales og Norðurírland. Tey kalla tað Stóra Bretland. Ongland er størsti og fjølbygdasti parturin í Bretandi. Nógv av fólkinum býr í stórbýum: London, Birmingham og Manchester. Nógvir býir eru gamlir íðnaðarbýir. Landslagið skiftur úr gróðramiklum akurlendi har suðuri og har eysturií heyggjutar heiðar norðantil og vestantil. Allastaðni í Onglandi eru hugnaligar bygdir, og gomul hús og handlar eru ofta uttan um almenningin í bygdini.
Søga
thumb|left|230px Meðan sóttin svarta herjaði, doyði so nógv fólk, at nógv jørð var, sum eingin arvingini stóð til. Tí gjørdist hon bílig samstundis sum trot var á arbeiðsmegi. Tað hevði við sær, at arbeiðslønin hækkaði, og hetta kom góðseigarunum illa við. Í Onglandi stuðlaði ríkið góðseigarunum og ásetti hámarksløn og legði eykaskatt á bæði bøndur og arbeiðarar. Tað elvdi til, at bøndurnir gjørdu uppreistur í 1381 og fóru í stórum flokkum til London at mótmæla hjá kongi, tí fjúrtan ára gamla Rikardi 2. Wat Tyler (1341-1381), ið var fyrrverandi hermaður, gekk á odda fyri bóndum úr Suðuronglandi til London at mótmæla hjá kongi. Túsundtals aðrir bøndur komu afturat úr Eysturonglandi. Á veg hagar rændu teir frá hond og brendu garðar í grund. Tá ið blaðungi kongurin stóð fyri mannamúgvuni, segði hann seg vilja játtað øllum krøvum teirra. Tá ið bøndurnir vóru sissaðir, breyt kongur lyfti sítt og gav boð um at drepa oddamenninar fyri uppreistrinum. At enda róku kongsins herdeildir bøndurnar heim aftur.
Protestantiska kongsdóttirin Elisabeth (7. september 1533 – 24. mars 1603) tók við ensku trúnuni í 1558. Til høvuðsráðharra fekk hon sær ein embætismann úr miðalstættini, William Cecil, sum telist ímillum bestu ráðgevar, enska kongshúsið nakrantíð hevur havt. Kongshúsið lýsti Ongland at vera protestantiskt, men læt katolikkar fáa frið so leingi, teir vóru trúnuni trúgvir. Í mong ár sat drotningin ikki trygg á trúnuni, tí at katólska skotska drotningin kravdi, at hon skuldi vera drotning í Onglandi. Aðrir valdsharrar hóttu eisini Elisabeth, eina mest Filip 2., kongur av Spania, sum var ítarsti talsmaður fyri katólsku kirkjuni. Í 1558 sendi hann stóran herskipaflota, armaduna, ímóti Onglandi, men spaniamenn tapti so dyggiliga.
Tá ið Elisabeth drotning andaðist í árinum 1603, gjørdist sonur Mariu Stuart, Jákup 1., kongur. Hann kom at ráða í Onglandi eins og í Skotlandi og Írlandi. Katolikkarnir høvdu væntað sær góð kor undir stýri hansara, men teir fýltust so á sømdirnar, hann veitti teimum, at teir tóku seg saman at spreingja eingilska tinghúsið við kongi og tingmonnum í luftina, men rakt var við hesa krútsamgongu, sum hon varð kallað, og teir fingu allir harðasta dóm. Einum av teim eingilsku trúarflokkunum, puritanunum, fór kongur so illa við, at teir búðu út skipið Mayflower, og við tí rýmdu nógvir teirra til USA. Á eysturstrondini í USA grundaðu teir eina útbygd, sum teir nevndu Nýongland. thumb|right|220px|[[Vilhelm III av Onglandi var kongur av Onglandi, Skotlandi og Írlandi frá 1689 til 1702.]] Aftan á Jákup 1., ið hevði stýrt frá 1603-1625, kom sonur hansara, Karl 1., sum ráddi frá 1625-1649. Hann lá alla tíðina í stríð við tingið, ið nevndist parlamentið. Tað helt fast við síni rættindi og vildi ikki geva tey frá sær, hann sendi tí tingið heim ferð eftir ferð, og at enda stýrdi hann landinum einsamallur. Hetta stóð við í 11 ár. Men tá ið hann tók sær fyri at troka eingilskar kirkjusiðir inn á skotar, gjørdust teir so illir, at teir tóku til vápnini til at verja kirkju sína. Kongur var tá noyddur at kalla tingið saman til at útvega pening til krígsførsluna. Men tá ið tingið kom saman, var tað meira hugsað at harta teir menn, sum høvdu styðjað kongin øll hesi árini í hansara ólógliga stýrishátti, enn tað var at veita honum stuðul í stríðnum móti skotum. Kongi líkaði tingsins atburð so illa, at hann rýmdi til Norðuronglands at savna sær eitt herlið at senda móti tinginum. Tingið fór so eisini at savna sær ein her, og í árinum 1642 brast innanlandsstríð á millum hesar báðar partarnar.
Í fyrstuni var tingherurin við undirlutan. Men so kom Oliver Cromwell upp í leikin. Hann var tingmaður, men har avrikaði hann einki stórvegis. Men tá ið hann kom at standa sum oddamaður fyri einum av tingherunum, var hann annar maður, tá kom eingin honum nær. Hann hevði ógvuliga hart yvir hermonnum sínum, ólíkligt tos ella fyllskapur toldist ikki. Tað vardi ikki leingi, til Cromwell fekk leiðsluna av øllum tingherinum, og tá ið høvuðsbardagin stóð millum herliðini, var Cromwell við yvirlutan. Kongur varð tikin til fanga og dømdur til deyða; hann varð síðan hálshøgdur; hetta hendi í 1649. Aftan á deyða Karls varð kongadømið avtikið, og landið skipað sum eitt tjóðveldi. Men hetta líkaði írum og skotum so illa, at teir gjørdu uppreistur ímóti tinginum og valdu son Karls 1. til kongs, og varð hann nevndur Karl 2. Men hetta læt Cromwell ikki um seg ganga, fyrst fór hann til Írlands og kúgaði teir, síðani til Skotlands, ið eisini noyddist at lúta, og tá ið Karl 2. hætti sær at koma inn í Norðurongland við einum herliði, varð hann so dyggiliga sligin, at hann noyddist at rýma av landinum og søkja sær skjól í Frankaríki.
Karl 2. gjørdist eingilskur kongur aftur í 1660. Men kongsstarvið lá ikki væl fyri honum. Hann var tí ikki dámdur av fólkinum, og tingið samdist hann illa við, men tí vann hann einki av, tað stóð í øllum førum upp á sín rætt. Eftir deyða hansara í 1685 gjørdist bróðirin, Jákup 2., kongur. Hann var katolikkur, og av tí at fólkið tí óttaðist fyri, at landið aftur fór at koma undir pávans vald, gjørdi tað uppreistur móti honum og beyð dótturmanni hansara, Vilhelm III av Orania, krúnuna. Jákup var so noyddur at flýggja til Frankaríkis í 1688.
Regiónir Onglands
Í Onglandi eru regiónirnar tann hægsta sundurbýti av fyrisitingarligum eindum hjá tjóðartingi Stóra Bretlands. Frá 1994 til 2011 útførdu regiónirnar ymiskar uppgávur fyri stjórnina, men soleiðis er ikki longur. Tó verða regiónirnar enn nýttar til ymisk fyrisitingarlig endamál. Regiónirnar eru valdømi Onglands til Evropaparlamentsvalini. Eurostat nýtir eisini regiónirnar sum mark til tað fyrsta stigi av hagtølum innan ES (Nomenclature of Territorial Units for Statistics, stytt NUTS).
Landafrøði
Eystursíðan av Onglandi er mest slættlendi. Nógvastaðni er landið so lágt, at teir mugu hava gjørt verjugarðar sum í Hálandi. Har er góð jørð, helst í landsynningshorninum. Skógum er lítið av nú, men allastaðni síggjast trø; ofta standa tey sum mark millum teir ymsu garðarnar. Áirnar, sum renna eystur í Norðsjógvin, eru heldur stuttar, men breiðar og føra nógv vatn við sær. Tær eru reinar í munnanum, og í áarósunum eru góðar skipahavnir. Av víkum eru at nevna Thames og Humber. Frá Skotlandi gongur ein fjallaryggur, Penninsku fjøllini, langt suður í landið. Tey eru lág og berlig, mest heiðar og mýrar. Vestan fyri fjøllini er so aftur eitt strekki av slættlendi, men í Cumberlandi (og Wales) taka tey seg uppaftur. Í Cumberlandi er frálíka natúrvakurt; millum tey lágu, grønu fjøllini eru vøtn í hópatali. Nógv fólk leita hagar um summarið. Í Cornwall er eisini nakað av fjallalendi, og lágir hamrar ganga fram við strondini. Fram við Ermarsundi er eisini hamarsklettur fyri á fleiri strekkjum, men teir hamrarnir eru mest av kriti. Har suðuri við kanalina eru annars nógv baðipláss, og um summarið er yðjandi fult av fólki.
T. D. Jakes
Thomas Dexter "T. D." Jakes (f. 9. juni 1957 í South Charleston, West Virginia, USA) er ein kendur prædikumaður og rithøvundur í The Potter's House í Dallas, Texas.
Ongland
Búskapur
thumb|right|250px|Í hesum húsunum, sum standa niðast á Themsbakkanum í [[London, kemur eingilska tingið, parlamentið, saman.]] thumb|right|250px
Fiskiskapur
Fiskiskapurin hevur nógv at týða, og onglendingar fiska allastaðni rundan um sjálvt Bretland, men teir royna eisini á øllum fiskileiðum í norðara parti av Atlantshavinum. Til langfarafiskiskap hava teir stórtrolarar, men í Norðsjónum brúka teir smærri før. Teir fáa kortini ikki so mikið av fiski, sum tørvur er á, men mugu keypa ein hóp afturat. Av londum, sum selja fisk til OngIands, skulu vit nevna Føroyar, Ísland, Danmark og Noreg.
Ídnaður
Bæði í Penninsku fjøllunum og í fjøllunum í Wales eru stórar jarn- og kolalindir. Har er tí nógv fólk, sum livir av at høgga kol ella jarn. At kalla alt jarnið verður tilgjørt í landinum, og har eru tí ógvuliga nógvar verksmiðjur og ídnaðarvirkir: umleið helvtin av fólkinum arbeiðir í slíkum. Í summum pørtum av landinum eru fabrikkirnar so tættar, at luftin er altíð svart av kolaroyki. Tættastar eru tær sunnan fyri Birmingham; har er alt so útdálkað í royki og sóti, at onglendingar nevna tað "svarta landið". Fyrr fluttu onglendingar nógv kol burtur til onnur lond, men nú verður tað mesta brúkt í landinum. Nógv tok hava kol til drivmegi, og á fabrikkum og damparum verður tað eisini brúkt, umframt til brenni. Onglendingar vóru teir fyrstu, sum fóru at gera nyttu burtur úr dampmaskinuni. Á verksmiðjunum og ídnaðarvirkjunum verða gjørd flogfør, tok, bilar, motorar, traktorar, skotvápn og annars øll amboð, ið hugsast kunna. Men umframt fabrikkir, sum gera jarnvaru, eru í Onglandi eisini nógv virkir, sum gera klædnavaru. Ullin úr Onglandi ger ikki nógmikið út, og tí flyta teir nógva ull úr Avstralia og Nýsælandi: bummullin verður flutt úr USA ella aðrastaðni. Eingilsk vara er gitin fyri góðsku, og stendur "made in England" á plaggi ella amboði, kann keyparin vera toliliga vísur í, at hann fær virði fyri pengarnar.
415 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. 420-árini f.Kr. - 410-árini f.Kr. - 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. 360-árini f.Kr.
Árstal: 420 f.Kr. 419 f.Kr. 418 f.Kr. 417 f.Kr. 416 f.Kr. - 415 f.Kr. - 414 f.Kr. 413 f.Kr. 412 f.Kr. 411 f.Kr. 410 f.Kr.
1968
1968 (MCMLXVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Útgávur hetta árið
The Beatles (The Beatles) - Tað er henda útgávan, sum eisini verður kallað "Hvíta plátan".
Filmar
Yellow Submarine hjá The Beatles.
Franska Gujana
Franska Gujana (á fronskum Guyane française ella bara Guyane) er í landnyrðingspartinum í Suðuramerika, eystan fyri Surinam og norðan fyri Brasil. Tað er franskur landslutur, har tey hava evruna sum gjaldoyra, og fólkið hevur atkvøðurætt til øll val í Fraklandi. Høvuðsstaðurin er Cayenne, sum hevur givið navn til m.a. cayennepipar. Landið er um leið tvær ferðir so stórt sum Danmark, men har búgva bara um leið 250.000 fólk. 95,5 prosent av lendinum í Fronskum Gujana er regnskógur, ið er ein tann fremsti í heiminum, tá ið talan er um lívsfrøðiligt margfeldi. Einasta hjálandi, ið er eftir í Suðuramerika, er Franska Gujana, í mong ár kent fyri Devlaoynna, illa gitnu fangaleguna stutt úti fyri strondini. Nú er landið betur kent fyri at vera miðstøð fyri evropeiskar rúmdarverkætlanir.
Búskapur
Búskaparliga er Franska Gujana tætt knýtt at Fraklandi og fær meginpartin av inntøkum sínum haðan. Hetta hevur við sær, at húskorini eru ímillum tey bestu í Suðuramerika. Gullmálmur er at finna í skóginum, men tað er torført at útvinna hann, tí har eru næstan eingir vegir. Franska Gujana hevur einki vegasamband við grannalondini Brasil og Surinam. Á marknastøðunum mugu ferðandi fara við báti tvørtur um marknaráirnar. Á trimum oyggjum úti fyri strondini á Fronskum Gujana var til 1953 ein illa gitin revsilega. Tann størsta oyggin eitur Djevlaoyggin. Í 100 ár sendi hjálandaveldið Frakland 75.000 revsifangar út hagar. Talan var um landasvíkjarar, brotsmenn og herrýmingar. Einans trý prosent av teimum komu frá teimum ræðuligu korunum á lívi. Nær við ta gomlu revsileguna á oyggjunum úti fyri Fronskum Gujana er nú á døgum ein tann týdningarmesta inntøkukeldan í landinum. Tað er ein rúmdarstøð, har ESA, tann Evropeiski rúmdarfelagsskapurin, sendir síni rúmdarfør út í rúmdina. Fleiri enn 15.000 fólk búgva og starvast í Kourou, ið er rúmdarstøð hjá Evropeiska rúmdarsambandinum (ESA). Haðan verða arianerakettir skotnar út í rúmdina við fylgisveinum og sondum.
Arbeiðsloysið er stórt, men nógv vóna, at vaksandi ferðavinna fer at skapa arbeiðspláss. Tað, sum kann draga ferðafólk hendan vegin, er fyrst og fremst náttúran: Har eru 1300 sløg av trøum, 190 sløg av súgdýrum, 720 fuglasløg og 480 fiskasløg. Mesta fólkið býr fram við strondini, so meginparturin av landinum er ónomin tropiskur regnskógur við ógvuliga nógvum og fjølbroyttum plantu- og dýralívi, har er t.d. oselotur, jaguarur, puma og satt skriðdýrameingi.
Fólkið
thumb|left|250px|Mesta fólkið býr fram við strondini, so meginparturin av landinum er ónomin regnskógur. Fólkið er av blandaðum uppruna, úr næstan øllum heimi. Við fólkateljingina í 2011 vóru 56,5% av íbúgvunum fødd í Franska Gujana, 9,3% vóru fødd í meginlands Fraklandi (í Evropa), 3,4% vóru fødd í Fransk Karibisku departementunum Guadeloupe og Martinique og 30,5% uttanlands (fyrst og fremst Suriname, Haiti og Brasil). Í Fronskum Gujana býr eisini ein stórur bólkur, sum er ættaður úr Laos (ið áður hoyrdi til Fraklands sum partur av hjálandinum Fronskum Indokina). Næstan helvtin av fólkinum er fødd uttanlands, í Fraklandi ella aðrastaðni, har Frakland hevur rátt ella framvegis ræður. Upprunafólkið, indiánararnir, telur bert trý til fýra prosent av fólkatalinum. Eingin veit við vissu, hvussu nógvir teir eru. Ymiskt bendir á, at tað framvegis eru fólkabólkar í regnskóginum, sum ikki enn hava havt nakað samband við umheimin. Í regnskóginum liva eisini eftirkomarar hjá trælum, sum einaferð vórðu førdir um hav úr Afrika. Næstan ongar vørur verða gjørdar í Fronskum Gujana. Har er fiskivinna, og úti við strondina dyrka tey bananir og sukurrør. Næstan alt, sum fæst til keyps í landinum, er innflutt, meginparturin úr Fraklandi.
Mál
Almenna málið er franskt, men fleiri onnur mál verða tosað í Fransk Gujana, eitt nú Fransk Gujana Kreolskt, seks Amerindiansk mál (Arawak, Palijur, Kali'na, Wayana, Wayampi, Emerillon), fýra Maroon málføri (Saramaka, Paramaccan, Aluku, Ndyuka), og Hmong Njua. Onnur mál ið verða tosað í landinum eru eitt nú portugiskt, hakka, haitiskt kreol, spanskt, niðurlendskt og enskt.
Ernest Hemingway
Ernest Miller Hemingway (føddur 21. juli 1899 í Oak Park, Illinois, deyður 2. juli 1961 í Ketchum, Idaho) var amerikanskur blaðmaður og rithøvundur, sum í 1954 fekk Virðislønin Nobels í bókmentum.
Ritverk (úrval)
250px|thumb|right|Ernest Hemingway í Kenya í 1953.
1330-árini
Øldir: 13. øld - 14. øld - 15. øld
Wakeoyggj
Wakeoy (á enskum Wake Island) er koraloyggj í Mikronesia, hon er bara 7,3 km². Wake gekk áður undir navninum Halcyon Island. Hon er sum nógvar aðrar Kyrrahavsoyggjar undir USA, sum hevur hernaðarstøðir har. Hon hevur tropiskt veðurlag. Wake fevnir um oyggjarnar Wilkes Islet, Peale Islet og Wake Islet. Oyggjarnar liggja 3400 kilometrar vestanfyri Hawaiioyggjum. Wake er m.a. gitin frá Seinna heimsbardagi: Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Wake 8. desembur 1941. Hægsti blettur á oyggjunum er bert seks metrar yvir havinum, Ducks Point.
Oyggin hevur ein flogvøll, sum eitur Wake Island Airfield. Flogvøllurin hevur eina flogbreyt, ið er 3000 metrar til longdar.
🇺🇸
Tindakráka
Tindakráka (frøðiheiti - Pyrrhocorax pyrrhocorax) er ein fuglur, eitt slag av kráku.
Eintracht Frankfurt
Eintracht Frankfurt ella SGE er eitt fótbóltsfelag í Frankfurt am Main. Felagið varð stovnað 8. mars 1899.
Tað er í meistaradeildini í Týsklandi, sum verður nevnd Bundesliga.
Dino Toppmöller er venjari hjá Eintracht Frankfurt.
Hópurin
1: 20px|Týskland Kevin Trapp
21. øld
21. øld er frá 2001 til 2100 í tí gregorianska kalendaranum.
Eintracht Frankfurt
Hópurin
3: 20px|Ekvador Willian Pacho
21. øld
(20. øld - 21. øld - 22. øld)
Eintracht Frankfurt
Hópurin
4: 20px|Týskland Robin Koch
5: 20px|Kroatia Hrvoje Smolčić
Oahu
thumb|right|250px| Fylgisveinamynd. Oahu (á hawaiianskum Oʻahu) er ein kyrrahavsoyggj. Oʻahu er við sínum umleið 1,545 km2 triðstørsta oyggj í Hawai'i, og her búgva umleið 953 túsund fólk. Størsi býurin og eisini høvuðsstaður í Hawai'i er Honolulu. Hægsta punktið á oynni er Mount Kaʻala 1220 m. Fólkatættleikin her er væl oman fyri miðalfólkatalið í Hawai'i. Fólkatættleikin er 631,7 persónar fyri ferkilometurin, og tað er nógv í amerikanskum høpi. Fólkatættleikin í Hawai’i er í miðal 82,6 fólk fyri hvønn km2 og í USA 34,2/km2. Á Oʻahu er nógv fólk av japanskum uppruna.
Havið kring Oʻahu er fult av lívi og heimstaður hjá til dømis hvalum, delfinum og stórum havskjaldbøkum, ið til tíðir kunnu síggjast frá landi.
Eintracht Frankfurt
Hópurin
6: 20px|Kroatia Kristijan Jakić
7: 20px|Egyptaland Omar Marmoush
8: 20px|Sveis Djibril Sow
9: 20px|Frakland Randal Kolo Muani
15: 20px|Tunesia Ellyes Skhiri
16: 20px|Svøríki Hugo Larsson
18: 20px|Týskland Jessic Ngankam
19: 20px|Kolombia Rafael Santos Borré
20: 20px|Japan Makoto Hasebe
21: 20px|Argentina Lucas Alario
22: 20px|Sambandsríki Amerika Timothy Chandler
23: 20px|Noreg Jens Petter Hauge
25: 20px|Týskland Christopher Lenz
26: 20px|Frakland Éric Junior Dina Ebimbe
27: 20px|Týskland Mario Götze
28: 20px|Týskland Marcel Wenig
29: 20px|Danmark Jesper Lindstrøm
30: 20px|Sambandsríki Amerika Paxten Aaronson
31: 20px|Týskland Philipp Max
33: 20px|Týskland Jens Grahl
35: 20px|Brasil Tuta
36: 20px|Týskland Ansgar Knauff
Vuelta a España
Vuelta a España, "Spania Runt", er ein sponsk teinasúkklukapping. Kappingin hoyrir saman við Tour de France og Giro d'Italia, saman eru hesar tríggjar tann stóra teinakappingin, har Tour de France tó er tann týdningarmiklasta.
Eintracht Frankfurt
Hópurin
41: 20px|Albania Simon Simoni
Vuelta a España
Fyrsta kappingin var í 1935, har 50 luttakarar skuldu gjøgnumføra 3411 km ká 14 teinar. Í dag varir kappingin í tríggjar vikur.
Eintracht Frankfurt
Hópurin
42: 20px|Kroatia Igor Matanović
Vuelta a España
Teinasigrar per súkklara
15 súkklarar hava vunnið í minsta lagi 10 teinar.
Uppsala län
thumb|Uppsala län thumb|Kommunur í Uppsala län Uppsala län er ein sýsla í Svøríki. Høvuðsstaðurin í Uppsala län er Uppsala.
Eintracht Frankfurt
Hópurin
43: 20px|Týskland Noel Futkeu
Fridtjof Joensen
Fridtjof Joensen (føddur 1920 í Mikladali, deyður 1988) var ein føroyskur myndahøggari.
Vuelta a España
Teinasigrar per súkklara
Virknir súkklarar eru við feitari skrift
Eintracht Frankfurt
Hópurin
45: 20px|Týskland Mehdi Loune
46: 20px|Týskland Dario Gebuhr
48: 20px|Spania Nacho Ferri
Uppsala län
Uppsala län hevur 346 461 íbúgvar (2014) og eina vídd við 8 209 km².
Eintracht Frankfurt
Hópurin
49: 20px|Týskland Harpreet Ghotra
Uppsala län
Býir
Teir størstu býirnir (tätorter) í sýðsluni sambært SCB 2010:
Høvuðssæti er í Uppsala. Býir sim hava havt framíhjárættindi hjá býum eru skrivaðir við feitari skrift.
M-Maybe
M-Maybe er ein kendur pop-art málningur frá 1965 av Roy Lichtenstein. Málningurin hongur í Museum Ludwig í Köln.
Hammer
Hammer er 22. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.
Kend fólk sum eita Hammer:
Lútur
Ein lútur er eitt mýl ella ein ion, ið kann upptaka eina hydron sambært definisjónini hjá Brønsteds. Ein vatn-upploysn av lúti hevur eitt pH-virði á millum 7 og 14.
Crailsheim
thumb|right|250px|Crailsheim Crailsheim er ein býur í Týsklandi. Býurin liggur í týska statinum Baden-Württemberg. Í býnum búgva 32 342 fólk (2011). Býurin liggur báðumegin ánna Jagst. Fólk hava búð á staðnum síðan 7. øld, men tað fyrsta skrivliga skjalið, ið prógvar at býurin hevur verið til, er frá 1136. Í 1875 fekk býurin eina jarnbreytastað ið er partur av Stuttgart – Nürnberg linjuni.
Times Square
Times Square er ein stór gøta á Manhattan í New York City.
Forsetaskipan
Forsetalýðveldi er fólkaræði, har fólkið bæði velur ríkisovastan - forsetan - og umboðini til ting landsins. Í eini forsetaskipan, har stjórnarleiðarin forsetin hevur veruligt vald, verður hesin ofta valdur beinleiðis av fólkinum. Tá er stjórnarleiðarin beinleiðis legitimeraður av fólkinum. Hann tilnevnir stjórnarlimirnar ikki bara formliga, men eisini í veruleikanum. Fólkið velur tá forsetan og tingið hvør sær, og báðir stovnar hvíla á eins tryggari grund. Er talan er um slíka forsetaskipan, er stjórnin ikki bundin av tinginum, júst tí bæði forsetin og tingið hava sítt mandat beinleiðis frá fólkinum. Hetta er vanligasta ríkisstýrisskipan í heiminum. Í londum sum Suðurafrika og USA er forsetin bæði ríkisovasti og stjórnarovasti. Í Russlandi og Fraklandi er forsetin valdur til ríkisovasta, og hann nevnir út ein forsætisráðharra at standa á odda fyri stjórnini, men forsetin hevur kortini nógv politiskt vald. Í mongum londum til dømis Ísrael, Írlandi, India og Íslandi hevur forsetin einki politiskt vald. Valdið hava forsætisráðharrin og stjórnin.