cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suðuramerika
Jarðfrøði
Djóralívið í Suðuramerika er bæði áhugavert og sermerkt. Einastandandi djór finnast her, so sum llama, anaconda, pirana, jaguar, vicuna, og tapir. Í Amazonskóginum er sera høgur biodiversitetur og ein stórur partur av ymiskleikanum í djóraheiminum er her at síggja.
Søga
Fyrstu fólkini í Suðuramerika eru helst ættað frá teimum, sum fóru um Beringssundið fyri umleið 15000 árum síðani. Hesi fólk eru so líðandi komin suður gjøgnum amerikansku meginlondini, og longu fyri 12 000 árum síðani eru fyrstu slóðirnar eftir fólki at finna syðst í Kili.
Muisca mentanin
Muisca mentanin verður elsta mentanin í Kolombia nevnd. Hetta fólk var samansett av fleiri ættbólkum, cacicazgos, ið høvdu umfatandi handil sínámillum. Tey vóru eisini gullsmiðir og bøndur.
Chavín menatin
Chavín mentanin um ár 900 f.Kr. høvdu hesi fólk handilsvirksemi og úbygdan landbúnað sambært teim metingum gjørdar eru útfrá leivdum, sum eru funnar. Lutir eru funnir á einum stað í Peru, ið nevnist Chavín de Huantar. Hetta stað er í 3,177 metra hædd. Chavín mentanin helt sær ið hvussu er í gjøgnum tíðarskeiðið 900 til 300 f.Kr.
Inka
Við høvuðssæti í mæta býnum Cusco, var Inka mentanin ráðandi í Andesøkinum frá 1438 til 1533. Teirra land var kent sum Tahuantinsuyu, ið merkir "tað fýra býtta landið”. Í Quechua, var Inka mentanin sera týðulig og vælment. Teir vóru mætir steinsmiðir, og býir teirra eru einastandi avreksverk bygd inn í fjallasíðurnar. Teir veltu jørðina í terrassum. Metalarbeiði teirra var eisini av hægstu góðsku.
ISO 3166-2:IS
Broytingar og dagføringar
Á heimasíðuni hjá ISO (OBP) vórðu kunngjørdar hesar broytingar:
Nicky Cruz
Nicky Cruz (f. 6. okt. 1938 í San Juan á Puerto Riko, USA) var ein vælkendur brotsmannaleiðari í New York í 1950-unum, og gjørdist kendur um meginpartin av heiminum við bókini "Korset og springkniven", sum David Wilkerson skrivaði. Eftir at hann varð umvendur, gavst Nicky Cruz við tilveruni sum brotsmaður, og fór ístaðin at ferðast kring heimin sum prædikumaður. Í latínamerikanska landinum El Salvador eru trupulleikarnir við brotsmannaharkaliðum vorðnir so stórir, at landsins forseti, Mauricio Funes, hevur biðið 70-ára gamla prædikumannin um at gerast ráðgevi í spurningum viðvíkjandi harðskapskriminaliteti.
Ñ
Ñ, ella ñ, er ein bókstavur í tí spanska stavraðnum.
1944
1944 (MCMXLIV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, og fyrsti dagurin var ein leygardagur.
Noordoostpolder
Noordoostpolder er ein kommuna í Flevoland í Niðurlondum. Kommunufyrisitingin liggur í Emmeloord og liggur mitt í Noordoostpolder. Fyrr varð kommunan nevnd Urker Land. thumb|centre|250px|Noordoospolder
IAEA
thumb|right|250px|Limalondini. Altjóða kjarnorkustovnurin (stytt IAEA) er ein altjóða kjarnorkustovnur undir ST. Stovnurin arbeiðir í samstarvi við limalond og samstarvsfelagar kring heimin fyri at menna og tryggja kjarnorkutøkni og fyri at tryggja, at kjarnorka ikki verður nýtt til hernaðalig endamál. IAEA varð sett á stovn sum "Kjarnorka fyri Friði" í 1957. Felagsskapurin fekk eina heldur harða byrjan, tí stríðið millum heimsveldini USA og Sovjet var hart. Men eftir Kuba-kreppuna í 1962 byrjaðu stórveldini at samstarva, og IAEA kom veruliga ígongd. Seinastu árini hevur stovnurin verið nógv frammi, serliga í samband við eftirliti av Iran og Norðurkorea.
Millumtjóða sáttmáli er gjørdur, sum bannar spjaðing av kjarnorkuvápnum. Sáttmálin staðfestir, at heimurin ikki skal hava fleiri lond við kjarnorkuvápnum, og at IAEA hevur loyvi at kanna førleikarnar í sáttmálalondunum. Pakistan, India og Ísrael hava higartil noktað at skriva undir sáttmálan, helst tí hesi londini hava kjarnorkuvápn. Norðurkorea var partur av sáttmálanum, men tók seg síðan burturúr í 1993, tá landið varð ákært fyri at menna kjarnorkuvápn. Norðurkorea, India og Pakistan hava víst á, at býtið millum lond, sum hava, og lond, sum ikki hava kjarnorkuvápn, ger at londini, sum hava kjarnorkuvápn, standa í eini hernaðarligari nógv sterkari støðu. Orrustan við Iran, snýr seg um sama grundleggjandi spurning, nevniliga rættin til at hava kjarnorkuvápn. Iranska stjórnin hevur fleiri ferðir víst á, at landið liggur í einum øki við trimum kjarnrokulondum, Ísrael, Pakistan og India og tí eisini metir seg hava rætt til at menna hesi vápn, sum ein part av iransku verjuni.
IAEA arbeiðir í stóran mun við vitanarspjaðing á kjarnorkuøkinum, soleiðis at kjarnorka, sum orkuveitandi kelda verður ment og brúkt best møguligt. 2200 serfrøðingar eru knýttir at stovninum. Aðalmálið við at hjálpa triðjaheimslondum við burðadyggari kjarnorku er at tryggja, at kjarnorkan verður framleidd á skynsaman hátt. Kjarnorka verður av mongum mett at verða einasti veruliga orkukelda, sum kann nøkta tann tørv, sum heimurin hevur. Sagt verður, at orkan kann verða nýtt til at menna menningarlond og lyfta fólk úr fátækradømi, og hon kann eisini vera friðarskapandi, tí nógv kríggj snúgva seg um atgongd til orkukeldur. Harafturat dálkar kjarnorka ikki, um alt gongur eftir ætlan.
Rúna á Heygum
250px|thumbnail|Rúna á Heygum Rúna á Heygum er ein føroysk songkvinna, sum hevur sungið á mongum konsertum og syngur við á fleiri føroyskum tónleikaútgávum. Hon er ein av limunum í tónleikabólkinum Terji og Føstufressar. Ein av sangunum, ið hon syngur við Terja og Føstufressum er Á ferð inn í dreymaland (Hákunardrongurin). Henda sangin framførdu Terji og Føstufressar á Summarfestivalinum í 2012. Á útgávuni Amnesty tónar frá 1991 syngur hon sangin Frælsisvónin saman við Karl Martin Samuelsen.
Tónleikaútgávur
Rúna syngur við á fleiri útgávum, sum onnur hava givið út, og á uppsamlingsfløgum/plátum/kasettubondum:
Į
Į, ella į, er ein bókstavur í tí litaviska stavraðnum.
Músabróðir
Músabróðir ella mortítlingur (frøðiheiti - Troglodytes troglodytes) livir um allan heim. Omaná er hann morreyður, í neðra gráligur við svørtum rondum. Eisini honum dámar best, har sum grýtut er, sum í bjørgum og urðum ella við garðløg og veggjahús. Reiðrið hevur hann millum steinar, ella hann heingir tað upp undir væðingina á húsum — sethúsum líka væl sum úthúsum. Frálíka væl er tað gjørt; gras og mosa fløkir hann fast saman til ein snøggligan rundan knøtt við rúmi innan til at verpa og verma í — ytst eru nøkur grov strá til at halda saman, innast er mjúkasti mosi ella fjøður. Dyrnar eru á síðuni, eitt hol so trongt, at eingin annar fuglur sleppur inn at gera honum ónáðir. Báðir makarnir eru um verkið, og sama reiðrið nýta teir í mong, mong ár — við uppábót sjálvsagt. Har inni verpur bøgan so 6—8 elalítil hvít egg við reyðum prikkum. Eftir 13 døgum eru ungarnir útkomnir. Oftast klekja teir gomlu tá aftur aðru ferð. Fyrst, ið ungarnir koma úr reiðrinum, eru teir sera ússaligir at flúgva, og stinnfloygdur fuglur verður músabróðir aldri. Men fermur og fimur er hann, kvikur til fóts, kimiligur og knappur í vendini, so tað er lítið meir enn at eygleiða hann. Friður er ikki í honum, hoppar, titar, støkkur runt í heilum, skimast og kagar eftir øllum, smýgur inn í hvørja holu — so hann kann væl eita músabróðir. Altíð er hann fróur og kátur, syngur bæði árla og síðla, og syngur fagrast av øllum Føroya fuglum — og so harðmælt hatta lítla er! Um summarið trýtur ikki føðin, grindalokkar, flugur, smáir ormar o. a. Men í kava er ofta svangligt; tá leitar hann at húsum, stundum inn í hjallarnar at pikka mottu, ella hann setur á krovini. Kuldin sýnist ikki at rína á honum. Í tættasta kavaroki, tá ið hinir fuglarnir kúra og krógva seg, tá hoppar hann líka fúsur og bragdligur millum holurnar. Og so skjótt hann kennir ein linna í rokinum, sker hann í at syngja, so glaðliga, at fólk lívast upp og fær kenslu av sól og várlýkku. — Mangur hevur roynt at ala hann, men í búri livir hann ikki.
1011
1011 (MXI) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Wojciech Olejniczak
thumb|210px|Wojciech Olejniczak Wojciech Michał Olejniczak (føddur 10. apríl 1974 í Łowicz) er ein pólskur politikari.
Connacht
Connacht (Írskt; Connachta / Cúige Chonnacht ['konnåht']), ), er ein landslutur í Vesturírlandi. Connacht hevur 542.039 íbúgvar (2011).
Connachta betýðir "landið hjá Conn´sa eftirkomarum".
Skotskt mál
Ikki at blanda við skotskt gæliskt.
thum|bleft|350px|Skotsk málføri (dialektir)
Dømi um setning á Scots: ''Aboot twa thirds o the words in a guid Scots text is Scots words that the English language skares. Baith thae languages got thae words maistly aboot the same time an baith languages haes an equal richt tae yaise them an tae cry them thair ain.''
H. N. Jacobsens Bókahandil
H. N. Jacobsen Bókhandil er gamal bygningur mitt í Havn og elsti bókahandil í Føroyum. Handilin hevur navn eftir Hans Nicolai Jacobsen, sum varð borin í heim 4. mai í 1832. H. N. J. Bókahandil byrjaði í Gongini í Tórshavn. Gamli realskúlin helt til, har H. N. Jacobsens Bókahandil er í dag.
Kunningarstovan í Havn hevur seinastu árini hildið til í eystara enda av bygninginum, meðan bókahandilin húsast í miðjuni og í vestara enda av húsinum. Uttanfyri standa gomlu trøini frá 1870-árinum, ið eyðmerkja hendan týðandi stovnin fyri føroyska bókmentir, prentsmiðju- og forlagsvirksemi.
Osasco
Osasco er ein býur og kommuna í Brasil. Býurin liggur í landslutinum São Paulo, og hevði 718.646 íbúgvar í 2008.
Søga
Osasco gjørdist sjálvstøðug kommuna hin 19. februar 1962.
thumb|300px|
Fólkatalsfrøði
Øll búgva í býarøki, onki landbúnaðarøki er í Osasco. Fólk í Osasco kunnu vænta at liva í 71,35 ár. Kvinnur í burðardyggum aldri fáa í meðal 1,94 børn í meðal. Barnadeyðiligheitin hjá pinkubørnum undir eitt ár er 15,64 fyri hvørji 1000 fødd børn. Fólkatalið er vaksið nógv seinastu árini. Í 1960 var fólkatalið 113.243, tíggju ár seinni var talið komið upp á 283.073. Í 1980 var fólkatalið 474.543, í 2000 var talið komið upp á 652.593 og í 2009 var fólkatalið vaksið upp til 718.646. Kelda: IBGE
Trúgv
Kelda: IBGE - Brazilian Institute of Geography and Statistics, 2000
16 (tal)
16 ella sekstan er:
Ų
Ų, ella ų, er ein bókstavur í tí litaviska stavraðnum.
Astrid Lindgren-virðislønin
Astrid Lindgren-virðislønin (svenskt: Astrid Lindgren-priset) er ein svensk barnabókmentavirðisløn á 50.000 svenskar krónur, sum verður latin einum svenskum barnabókahøvundi einaferð um árið. Heiðurslønin varð sett á stovn í 1967.
ISO 3166-2:FI
ISO 3166-2:FI er Finnlands partur av ISO 3166-2, sum er partur av standardinum ISO 3166, ásettur av millumtjóða felagsskapinum International Organization for Standardization (ISO).
Tórsvøllur
250px|thumb|Tórsvøllur 2. september 2011, tá nýggju ljósini kring vøllin vóru tikin í brúk. Landsdystur millum Føroyar og [[Italia.]] 250px|thumb|Steypafinalurnar hjá vaksnum og ungum vóru leiktar á Tórsvølli í 2012, her eru tað dreingir U16 sum ganga inn á vøllin, [[FC Suðuroy og NSÍ.]] Tórsvøllur er ein fótbóltsvøllur í Gundadali í Havn. Tórsvøllur er ein av tveimum tjóðar fótbóltsvøllum í Føroyum. Hin vøllurin er á Svangaskarði á Toftum. Tórsvøllur varð gjørdur í 1999 og hevur 6040 sitipláss. Tórsvøllur verður fyrst og fremst brúktur til fótbóltslandsdystir, men í 2012 varð hann eisini brúktur til allar steypafinalurnar, bæði í vaksnamanna- og ungdómsdeildunum, frá gentum og dreingmum U14 til kvinnur og menn hjá teimum vaksnu.
Aðalskrivstovan í ST
thumb|right|220px|[[Ban Ki-Moon, núverandi ST-aðalskrivari.]] Aðalskrivstovan (á enskum United Nations Secretariat) fevnir um øll tey, sum dagliga arbeiða fyri ST kring allan heimin. Á odda fyri umsitingini er Aðalskrivarin. Undir honum eru ráðskrivstovur við hvør sínum varaaðalskrivara. Sløk 9000 fólk starvast á Skrivstovuni, sum hevur høvuðssæti á Manhattan í New York.
Aðalskrivarin hevur ein týðandi leiklut í arbeiðinum hjá ST at fáa frið í lag kring heimin, bæði sum einstaklingur og ígjøgnum tær nevndir og ráð, sum hann setir at kanna ósemjur og finna loysnir. Aðalskrivarin kunnar Trygdarráðið um hóttanir móti altjóða friði, og aðalskrivarin gongur ofta á odda fyri at fáa ST-lond at stuðla uppílegging í stríð. Til dømis heitti aðalskrivarin aftur og aftur á limalondini um at veita hermenn til stríðið í Ruanda í 1994, tó uttan úrslit.
Kappingin um ST aðalskrivarasessin er hørð, og tað hevur víst seg at havt stóran týdning hjá ST-aðalskrivarum at hava góð viðurskifti við USA. Tveir teir fyrstu ST-aðalskrivararnir vóru úr Svøríki og Noregi, men í dag skiftir aðalskrivarasessurin aloftast millum heimspartar.
Sakarias
thumb|right|180px Sakarias (hebráiskt navn, ið merkir: "Guð hevur minst til mín") var prestur, og einaferð meðan hann gjørdi prestatænastu í templinum kom ein eingil (Gabriel) til hansara og segði: "Óttast ikki, Sakarias, tí at bøn tín er hoyrd, og Elisabet, kona tín, skal føða tær ein son, og tú skalt lata hann eita Jóhannes. Og tær skal gleði og fagnaður verða fyri, og mangir skulu fegnast um føðing hansara; tí at hann skal verða mikil fyri eygum Harrans. Áðrenn tey fingu Jóhannes, sá tað svart út hjá teimum, tí at Elisabet kundi ikki fáa børn, og bæði vóru tey komin væl til aldurs.
"Hvussu skal eg vita hetta vist? Tí at eg eri ein gamal maður, og kona mín er komin væl til aldurs?" spurdi Sakarias. Eingilin svaraði honum og segði: "Eg eri Gabriel, sum standi fyri andliti Guds, og eg eri sendur út at bera tær hesi gleðiboðini. Tú skalt verða málleysur og ikki fáa talað inntil tann dag, tá ið hetta hendir, afturfyri at tú trúði ikkki orðum mínum". Tey, sum sótu uttanfyri og bíðaðu, meðan Sakarias var inni í templinum, ótolnaðust, og tey skiltu ikki, at Sakarias var so leingi í templinum. Tá ið hann kom út aftur, fekk hann ikki talað, men gjørdi tekin í staðin at lýsa signingina. Tá skiltu tey, at hann mundi havt eina sjón, og tey undraðust.
Sonurin, sum eingilin hevði boðað Sakariasi frá, var nú komin. Grannar og frændur komu at vitja og gleðast saman við teimum. Átta dagar eftir tað, at barnið var føtt, komu teir at umskera barnið og geva tí navn. Teir ætlaðu, at tað skuldi eita Sakarias eftir faðir sínum; men Elisabet segði: "Hann skal eita Jóhannes". Hetta hildu teir vera løgið, tí eingin í ættini æt Jóhannes. Teir spurdu Sakarias, hvussu hann vildi barnið skuldi eita. Sakarias gjørdi tekin at fáa eina talvu, og tá ið hann fekk talvuna, skrivaði hann: "Jóhannes er navn hansara". Í somu stund fekk Sakarias málið aftur, og hann lovaði Gudi.
Heri Vestergaard
Heri Vestergaard er fyrrverandi sterkasti maður í Føroyum. Sumbingurin Heri vann hendan heiður í okt. 2009. Hann vann í harðari kapping við Sámal J. Hansen. Níggju mans vóru við í kappingini (teir luttakandi vóru Sámal Johannes Hansen, Herman Hermansen, Gunnar Grækarisson, Bárður Poulsen, Finnur Poulsen, Jákup Petur Djurhuus, Torstein Madsen og Heri Vestergaard). Tað bleiv ikki avgjørt fyrr enn í seinastu kapping, at Heri hevði vunnið. Kappast var í seks ymiskum greinum.
Heri Vestergaard legði seg tíðliga á odda í kappingini, men tá ið komið var til seinastu kappingargreinina, hevði ein annar maður við røtum í Sumba, Sámal Johannes Hansen, lagt seg ájavnt við Hera Vestergaard í stigum. Seinasta kappingin var at halda tveimum bobbens uppfrá so leingi sum gjørligt, og greitt var, at tann av teimum báðum oddafiskunum, sum helt longst, fór at vinna samlaðu kappingina. Tað gjørdist so Heri Vestergaard, og tí kann sumbingurin rópa seg: Føroya sterkasta mann 2009.
Djurhuus
Djurhuus er 13. vanligasta eftirnavnið í Føroyum. Øll, ið eita Djurhuus til eftirnavn, eru eftirkomarar av danska prestinum, Christen Jensen Djurhuus (1708 - 1775), ið var ættaður úr Knæverhede í Sæby í Norðurjyllandi. Hann flutti til Føroya í 18. øld. Hann var prestur á Nesi í Eysturoynni frá 3. august 1742. Abbasonur hansara var kvæðaskaldið Jens Christian Djurhuus (1773-1853), eisini nevndur Sjóvarbóndin.
Kend fólk sum eita Djurhuus:
Strendur
thumb|right|250px|Við Sjógv. thumb|right|250px|Raktangi. Strendur eru syðsta bygdin á vestara armi á Skálafirði í Eysturoy. Sjóvar kommuna fevnir um bygdirnar Strendur, Innan Glyvur, Kolbanargjógv, Morskranes og Selatrað. Í kommununi búgva 1002 fólk, harav 789 á Strondum. Í skúlanum á Strondum ganga 238 næmingar. Umframt vanligan fólkaskúla fevnir skúlin eisini um eina framhaldsdeild.
Búskapur
Fólkið í kommununi livir fyri stóran part av fiskiskapi og av at arbeiði í fiskiídnaðinum. Á Strondum eru seks størri fiskifør og fleiri smærri útróðrarbátar. Eitt vanligt fiskavirki er í kommununi og somuleiðis er eitt kryvjingarvirki. Har er bæði smoltaling og sjógvaling av laksi. Av øðrum ídnaðarvirkjum kunnu vit nevna grótídnað, málingavirki, spinnarí og eitt dátavirki. Í kommununi eru tveir bóndagarðar.
Áhugavert at vitja
Á Strondum er kirkja, missiónshús, bygdarhús, banki, sparikassi, og posthús. Har er læknaviðtaluhøli, sjúkrakassi og kommunuskrivstova.
Japanskt mál
thumb|right|250px|Nihongo 日本語. Skal lesast uppi frá og niður. Japanskt er alment mál í Japan. Verur kallað Nihongo (日本語) á japanskum, sum merkir "japanskt mál". "Nihon" merkir Japan, meðan "go" merkir mál. Egin málætt, ella møguligan skyldskap við koreiskt. Móðurmál hjá yvir 130 milliónum fólkum, meginparturin í Japan.
Tað japanska málið hevur nógv lániorð frá Evropa, serliga úr Onglandi frá 19. øld. Til dømis, so eitur ein matstova á japanskum Resutoran (レストラン).
Japanska skriftmálið
250px|leftJapanskt skriftmál verður skrivað við einari samanseting av trimum sløgum av stavraðum, kinversk tekin Kanji (漢字) og tvey sløg av fonetiskum stavraðum, rópt kana, sum einans vera brúkt í japanskum skriftmáli, Hiragana (ひらがな) og Katakana (カタカナ).
Nýmótans japanskt skriftmál hevur ofta latínskt bókstavarað, nevnt rōmaji (ローマ字). Til dømis, tá fyritøkur verða navngivnar, brúkt í lýsingum og tá japanskur tekstur verður tastaður inn í telduna.
Íslendska krónan
thumbnail|Íslendska krónan í 1928. thumbnail|1000 islendska krónan í 2000. Íslendska krónan (ISK ella kr.) er mynteind í Íslandi.
Íslendskar galdandi myntir eru í hesum útgávum:
Íslendskir galdandi peningaseðlar eru í hesum útgávum:
7. juli
7. juli er dagur 188 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 189 um skotár er). 177 dagar eru eftir av árinum.
1010
1010 (MX) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Gaeltacht
250px|thumb|right|Gaeltacht, írsk-mæltu økini í Írlandi í dag
Gaeltacht (ft. Gaeltachtai) eru øki í Írlandi har írskt gæliskt framvegis verður tosað. Tey hava eina serskipan, t.d. viðv. partafelagsskatti, fyri at varðveita arbeiðspláss í økjunum og harvið steðga fráflyting, so at málið kann varðveitast.
Hetta hevur í summun førum havt øvugta ávirkan, tí at írar ið bara duga enskt, hava stundum flutt til Gaeltacht fyri at fáa arbeiði, og harvið hevur talið av teim ið ikki duga írskt í økinum, vaksið í mun til tey ið tosa írska málið dagligt.
Stefanie Scott
200px|thumbnail|Stefanie Scott Stefanie Noelle Scott (fødd 6. desember 1996) er ein amerikonsk sjónleikarinna og songkvinna. Hon er mest kend fyri sín leiklut sum Dana Tressler í spælifilminum Flipped har hon vann ein 2011 Young Artist Award (Heiðursløn til ungt listarfólk) og fyri sín leiklut í No Strings Attached sum unga Emma. Í sjónvarps ídnaðinum spælir hon Lexi Reed í sjónvarpsrøðini A.N.T. Farm á Disney Channel. Føroyska tónleikafyritøkan Baroli Music hevur gjørt lagið til sangin FYI, sum Stefanie Scott syngur.
Sund
Sund hevur fleiri týdningar:
Viktor Bromer
Viktor Bregner Bromer er ein danskur svimjari. Hann vann gull í 200 metrum firvald á EM í svimjing 2014 og hevur vunnið silvur í somu grein á EM í svimjing á stuttgeil. Hann hevur sett danskt og norðurlendskt met í 200 meter firvald. Hann hevur kvalifiserað seg til OL 2016 í 200 metrum firvald.
4. øld
4. øld var øldin, ið vardi frá 1. januar 301 (CCCI) til 31. desember 400 (CD) í tí julianska kalendaranum.
Roy Lichtenstein
Roy Fox Lichtenstein (føddur 27. oktober 1923 í New York, deyður 29. september 1997 í New York) var ein amerikanskur listamálari og grafikari. Í 1960-árunum var hann, saman við  Andy Warhol, Jasper Johns og James Rosenquist og øðrum, undangongumaður innan eitt nýtt slag av list, Pop-Art. Hann fekk eitt nú íblástur frá teknirøðum. Whaam! og Drowning Girl verða ofta søgd at vera hansara kendastu verk, meðan Oh, Jeff...I Love You, Too...But... sigst vera hansara triðkendasta verk.
Kalle Güettler
Kalle Güettler (føddur 1949) er ein svenskur rithøvundur og lækni. Hann skrivar barna- og ungdómsbøkur. Hann hevur eitt nú skriva Skrímslabøkurnar saman við Rakel Helmsdal og Áslaug Jónsdóttir.
Bringureyði
Bringureyði (frøðiheiti - Erithacus rubecula) er nakað minni enn steinstólpa. Hann er gulligtreyður niðast av bringuni og upp um eyguni og nevið; veingir og vel eru brún; annars er hann morgrønur omaná, mest hvítur í neðra. Hann eigur í Noregi og Danmark og so longur burturi. Til okkara kemur hann stundum um summarmála (14. apríl), men rýmir tá skjótt. Aftur kemur hann um veturnætur (14. oktober) og kann tá steðga til út ímóti jólum — hendir seg allan veturin. Ofta leitar hann í hoygarðar og hoppar har millum desirnar at fáa sær mýggjabitar og hoysniglar. Tað er vakur fuglur, varin og vitugur og sera spakur. Tey stóru klóku eyguni ansa eftir øllum, ið fyriferst — tó kann tann, ið varliga fer at, koma honum so nær, at hann næstan røkkur at nema við hann. Har, sum ikki kettur eru, steðgar hann ofta í nógvar dagar. Alifuglur er hann sera alskin, kennir væl húsfólkið, kemur til teirra og letur so blídliga, tá ið hann sær tey koma inn.
Jákup Dahl
thumb|300px|Jákup Dahl, [[Kristian Osvald Viderø og Victor Danielsen. Frímerki frá 2007.]] Jákup Dahl ella Jacob Dahl sum hann varð doyptur (føddur 5. juni 1878 í Vági, doyði 5. juni 1944 í Tórshavn) var próstur í Føroyum og ein av teimum fyrstu, sum týddu Bíbliuna til føroyskt. Eisini skrivaði hann ta fyrstu føroysku skúlabókina (Føroysk mállæra til skúlabrúks).
Zeewolde
Zeewolde er ein býur og ein kommuna í landslutinum Flevoland í Niðurlondum. Fólkatalið er umleið 20.000. Móti suðri er ein stórur skógur, ið nevnist Horsterwold. Móti eystri er eitt vatn ið nevnist. Móti vestri er mest landbúnaðarøki. thumb|centre|250px|Zeewolde
Jákup Dahl
Keypmanssonurin Jákup Dahl varð føddur suðuri í Vági í 1878. Í 1893 fór tann bert 15 ára gamli Jákup til Havnar at ganga á læraraskúla. Í 1897 fór Jákup til Danmarkar, har hann fyrst gekk á studentaskúla, og tvey ár seinni í 1899 byrjaði hann at lesa gudfrøði við Lærda Háskúlan í Keypmannahavn. Hann tók sítt embætisprógv í 1905. Í 1907-08 var hann lærari á háskúlanum í Karise á Sælandi. So fór Jákup Dahl heimaftur til Føroya og gjørdist lærari á Real- og Læraraskúlanum í Tórshavn. Um tað mundi var tað ikki loyvt at læra frá sær á føroyskum, men Jákup Dahl aktaði ikki boðini og tosaði við sínar føroysku næmingar á føroyskum, til hann fór frá í 1912.
Velblái
Velblái (frøðiheiti - Tarsiger cyanurus)
Jákup Dahl
Sama ár varð Jákup Dahl settur sum prestur í Suðurstreymoyar prestagjaldi. Seks ár seinni í 1918, varð hann útnevndur til próst og sat í hesum starvi til hann doyði í 1944. Longu sum blaðungur var Jákup Dahl hugtikin av teimum tjóðskaparligu hugsjónunum. Sum so mangir aðrir prestar við honum – m.a. vinmaðurin frá studentatíðini og undanmaðurin í próstastarvinum A. C. Evensen (1874-1917) – ynskti Jákup Dahl at kirkjumálið varð umsett til føroyskt. Í 1918-19 hevði hann týtt ritualini, men orsakað av politiskum stríði, komu tey ikki út fyrr enn í 1929 og vóru góðkend í 1930. Hann fór undir at umseta Nýggja Testamenti til føroyskt, og teir ymsu partarnir komu út í smáritum frá umleið 1923 til 1936. Í 1937 kom so Nýggja Testamenti út í samlaðari útgávu. Av Gamla Testamenti hevði Jákup Dahl longu í 1923 umsett Sálmarnar.
Av øðrum kirkjuligum tilfari umsetti Jákup Dahl Luthers Katekismus (1922) og Bíbliusøguna eftir Carl Frederik Balslev. Hann skrivaði eisini lestrarbøkur til deknarnar.
Skjaldbøkur
thumb|left|250px|[[Súpanarskjaldbøka (Chelonia mydas) á Hawaii.]] Skjaldbøkur (frøðiheiti - Chelonia, Testudines ella Testudinata) er ein bólkur av skriðdjórum. Skjaldbøkur eru býttir sundur í 270 ymisk sløg. Tey halda til í heitum sjógvi í Atlantshavi, Indiahavi og Kyrrahavi. Skjaldbøkur eru ymiskar til støddar; tann stóra leðurskjaldbøkan verður 1-3 metrar long og vigar upp ímóti 920 kg. Tann vanliga eysturamerikanska móruskjaldbøkan verður bara 7-12 cm. Súpanarskjaldbøkan og aðrar havskjaldbøkur kunnu svimja 30 km/t. Skjøldurin er umleið 60 samanvaksnar beinplátur. Bakskjøldurin er kúputur; búkskjøldurin er flatari. Landskjaldbøka er lítið broytt seinastu 200 mió. árini. Summar landskjaldbøkur verða eldri enn 100 ár.
Í øllum heiminum verður roknað við, at yvir 1 millión sjófuglar og 100.000 havsúgdjór og skjaldbøkur doyggja árliga, tí tey gerðast føst í ella eta burturkast.
8. juli
8. juli er dagur 189 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 190 um skotár er). 176 dagar eru eftir av árinum.
Denver
Denver er høvuðsstaður í amerikanska stakríkinum Colorado.
Denver er eisini størsti býur í Colorado; býurin hevði meiri enn 716.000 íbúgvar í 2018.
Býurin liggur miðskeiðis millum Cheyenne norðanfyri og Colorado Springs sunnanfyri. Vestanfyri býin eru Klettafjøll og Stóru Grasfløturnar liggja eystanfyri.
Við fótin av Klettafjøllum, umleið 40 kilometrar í ein útnyrðing úr Denver, liggur universitetsbýurin Boulder.
Seoul
Seoul (koreanskt: 서울; hanja mál: 首爾/首尔) er høvuðsstaður í Suðurkorea. Tað búgva umleið 10 milliónir í Seoul, men um forstaðirnir vera taldir við, so er fólkatalið 25 milliónir, sum ger Seoul til næststørstsa bý í Asia, næst eftir Tokyo. Seoul liggur í útnyrðingshorninum av Suðurkorea, ikki so langt frá markinum til Norðurkorea. Helmingurin av íbúgvunum í Suðurkorea búgva í Seoul. Olympisku leikirnir vóru hildnir í Seoul í 1988. 과다대출자대출가능한곳
Søgan hjá býnum Seoul er yvir 2000 ára gomul og gongur aftur til ár 18 á.Kr., tá ið býurin varð stovnaður av Baekje, ein av teimum trimum kongsveldunum í Korea. Býurin helt fram at vera høvuðsstaður í Korea undir Joseon ríkinum. Seoul høvuðsstaðarøkið hevur fimm UNESCO heimsarvar: Changdeok slottið, Hwaseong skansin, Jongmyo, Namhansanseong og Kongaligu grøvirnar hjá Joseon ríkinum. Seoul er umgirt av fjøllum, tað hægsta er Bukhansan, ið er heimsins mest vitjaða tjóðarlund pr. kvadratfót. Nútíðar staðarmerki eru eitt nú tað sermerkta N Seoul Tornið, tann gull-klæddið 63 Bygningurin, neofuturistiska Dongdaemun Design Plaza, Lotte World, ið er heimsins størsta innandura temaparkin, Moonlight Rainbow Fountain, the world's longest bridge fountain og Sevit Flótandi Oyggjarnar. Soul er staðið har ið K-popp og Koreanska Aldan byrjaðu, Seoul hevði meira enn 10 milliónir altjóða vitjandi í 2014, ið gjørdi býin til heimsins 9. mest vitjaða bý og 4. størsti eftir inntjening frá ferðavinnu.
Søga
Búseting fram við Han ánni, har ið dagsins Seoul liggur, byrjaði umleið 4000 á.Kr.
Seoul verður fyrstu ferð nevndur sum Wiryeseong, høvuðsstaðurin í Baekje (stovnaður í 18 á.Kr.) í landnyrðingspartinum av Seoul-økinum. Fleiri býarmúrar eru varðveittir í økinum, ið eru frá hesi tíðini. Pungnaptoseong, ein leirmúrur beint uttanfyri Seoul, verður av mongum hildin at hava verið á høvuðs Wiryeseong staðnum. Trý Kongsveldi kappaðist um hetta strategiska økið, og ræði á økinum fór frá Baekje til Goguryeo í 5. øld, og frá Goguryeo til Silla í 6. øld.
Í 11. øld bygdi Goryeo, ið tók við eftir Sameinda Silla, eina summarborg í Seoul, ið varð nevdur sum tann "Syðri Høvuðsstaðurin". Tað var ikki fyrr enn tá, at Seoul gjørdist ein størri býur. Tá ið Joseon kom í staðin fyri Goryeo, varð høvuðsstaðurin fluttur til Seoul (eisini kendur sum Hanyang og seinni sum Hanseong), og bleiv verandi har til ríkið fall. Gyeongbok Borgin, bygd í 14. øld, var kongaligur bústaður til 1592. Hin stóra borgin, Changdeokgung, ið varð bygd í 1405, virkaði sum høvuðs kongsborg frá 1611 til 1872.
Fyrisiting
Seoul er býtt upp í 25 gu (ella býarpartar) sum aftur er býttir upp í 522 dong sum eru býttir upp í 13.787 tong sum at enda eru 102.796 ban. Teir 25 býarpartarnir eru:
thumb|right|270px|Fyrisitingarliga býti av Seoul.
ES-Kommissiónin
ES-Kommissiónin ella Evropakommissiónin kann kallast “stjórnin” í ES. Hon umboðar ES yvirskipað, og skal ikki taka tjóðskaparlig atlit. Teir 27 kommisserarnir eru ikki valdir, men útnevndir av limalondunum. Tað er í ES-kommissiónini, at ES-lóggávan byrjar. Hetta er tann valdsmesti og størsti stovnurin við 25.000 fólkum í starvi. Kommissiónin hevur initiativrættin - tað merkir, at bara hon hevur rætt at seta fram uppskot um nýggja ES-lóggávu. Síðani skal henda lóggáva góðkennast og tillagast av Evropatinginum og ES-Ráðnum. Hvørt land hevur sín kommisser, og áðrenn eitt uppskot verður sent til Ráðið og Tingið, skal meirilutin av teimum 27 kommisserunum siga gott fyri tí. Kommiserarnir eiga ikki at umboða sítt egna limaland, men arbeiða fyri alt ES sum heild, og tí átti tað í prinsippinum ikki at gjørt nakran um, um eitt land sleppur at velja ein kommisser ella ikki. Kommiserarnir eiga ikki at umboða sítt egna limaland, men arbeiða fyri alt ES sum heild, og tí átti tað í prinsippinum ikki at gjørt nakran um, um eitt land sleppur at velja ein kommisser ella ikki. Tá stjórnin í einum landi hevur útnevnt ein persón, so kemst neyvan uttan um, at hetta ávirkar loyalitetin hjá viðkomandi. Tann sannroynd, at øll kenna best til viðurskiftini í egnum landi, hevur eisini týdning. Og at kommisserar ofta eru virknir politikarar, sum eisini ætla sær eina politiska yrkisleið í heimlandinum tá tíðin í Kommissiónini er av (sum t.d. danski kommisserurin Ritt Bjerregaard er dømi um), ger helst eisini, at heimlandið mangan er frammarlaga í huganum.
Í 2014 verður talið á kommisserum eftir ætlan lækkað, so bert 2/3 av londunum hava egnan kommisser í senn. Tað kann broyta støðuna. Fyri tað fyrsta fær hvør kommisserur tá størri ábyrgd, størri fokus verður á hvønn einstakan – og limalond, sum ikki eru umboðað beinleiðis í Kommissiónini, fara helst at vera meira kritisk mótvegis kommisserum, sum eru undir illgruna um at taka tjóðskaparlig áhugamál fram um heildina.
Sellofan (sjónleikur)
Sellofan er upprunaliga ein íslendskur einrøðuleikur, sum bleiv umsettur í samband við Listastevnuna 2005. Tjóðpallur Føroya skipaði fyri uppsetingini í august/september 2005.
Um leikin
Sellofan snýr seg um lívið hjá karrierukvinnuni, sum í sínum stressaða dagligdegi roynir at samtvinna egnar arbeiðsambisjónir, barnauppalingina og sexlívið. Men eftirsum tað er heldur trupult hjá henni at náa alt, so verður ymiskt (sum til dømis: reingerð og rudding) útsett til seinni, man skal jú sleppa at hugna sær frammanfyri sjónvarpinum onkuntíð! Maðurin arbeiðir nógv fyri at tey skulu fáa ráð til hetta lívið, og eftirsum hann eisini skal hava sítt, og hon er farin at stúra fyri sexlívinum, fer hon at vinda seg inn í sellofan, tí tað hevur hon lisið í einum damu-blað, at monnum dámar væl. Hvussu er og ikki, so dámdu føroysku áskoðarunum væl leikin, tí heilt nógv fólk sóu hann. Sama skilið var í Íslandi, haðani leikurin upprunaliga kemur.
1605
1605 (MDCV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Hoofddorppleinbuurt
Location|thumb|right|250px|Hoofddorppleinbuurt í Amsterdam thumb|260px|Hoofddorppleinbuurt Hoofddorppleinbuurt er ein býarpartur í Amsterdam. Býarparturin hevur 10 771 íbúgvar (2005).
Seattle
thumb|Seattle Seattle er stórbýur á vestursíðuni í amerikanska stakríkinum Washington. Býurin hevði umleið 688.000 íbúgvar í 2017.
Seattle hevur sera góða skipahavn, og haðani verður flutt bæði nógv timbur og korn, long jarnbreyt gongur frá býnum eystur í landið. Býurin er uppkallaður eftir tí vísa høvdinginum Seattle (1780-1866).
Myndir
thumb|centre|900px
Norska krónan
thumbnail|Norska krónan í 1942. Norska krónan (NOK ella kr.), norskt norsk krone, er mynteind í Noregi.
Norskar galdandi myntir eru í hesum útgávum:
Norskir galdandi peningaseðlar eru í hesum útgávum:
Oliver & Company
Oliver & Company er ein amerikanskur teknifilmur frá 1988, sum er gjørdur við íblástri frá Oliver Twist hjá Charles Dickens. Filmurin snýr seg um eina unga kettu og nakrar hundar, sum hon møtir. Filmurin varð fyrstu ferð útgivin í 1996 á VHS-bandi í USA. Í 2002 varð hann útgivin á DVD og aftur í 2009.
Negen Straatjes
thumb|260px|[[Runstraat í Negen Straatjes]] Negen Straatjes (merkir "Tær nýggju lítlu gøturnar" á niðurlendskum) er ein býarpartur í Amsterdam. Býarparturin fevnir um tær nýggju síðugøturnar til Prinsengracht, Keizersgracht, Herengracht og Singel í miðbýnum í Amsterdam, og hesin býarpartur hevur marknaðarført seg við hesum navninum síðan 1990'ini.
Yvirgangsálopið í Noregi 2011
Allar gitingarnar um altjóða yvirgang frá víðgongdum bólkum úr Mið- ella Fjareystri tagnaðu, tá norski løgmálaráðharrin Knut Storberget 22. juli kundi vátta, at løgreglan hevði handtikið ein norskan ríkisborgara við etniskum norskum uppruna. Sjónarváttar á Utøya høvdu longu tá sagt, at tað var ein høgur ljósur maður, sum tosaði eina dialekt frá eystlandsøkinum, ella eina dialekt sum kom frá Oslo ella onkrastaðni kring norska høvuðsstaðin.
Noreg er rakt av einari nasjonalari vanlukku, segði Jens Stoltenberg, forsætisráðharri, tá greiða fekst á, at í øllum førum 76 fólk høvdu mist lívið, og nógv tíggjutals vóru skadd í teimum báðum álopunum á stjórnarbygningarnar í Oslo og ungdómsleguna á Utøya. Erna Solberg, leiðari í borgarliga flokkinum Høyre, segði við NRK 23. juli, at hetta er ein vanlukka, sum rakar øll í Noregi. Hon vísti á, at tey 68 dripnu á Utøya umboðaðu framtíðina í norskum politikki, og at eitt heilt ættarlið í norskum politikki kemur at hava hendan ræðuleikan við sær.
Higartil hava yvir 1,3 mió. persónar teknað seg í bólkin á Facebook "Tenn et lys for de døde og skadde etter tragedien i Oslo og Utøya".
Utøya
Utøya er ein klekingardepil fyri norska Javnaðarflokkin, og har hava summarlegur verið fyri ungdómsfelagið hjá Arbeiðaraflokkinum, AUF, í nógv ár havt sínar summarlegur. Á Utøya var ein politisk ungdómslega við ungdómum frá umleið 14 árum og uppeftir, og tey deyðu eru eftir øllum at døma fyri ein stóran part heilt ung. Tað vóru umleið 650 ungdómar niður í 14 ára aldur sum vóru á Utøya fríggjadagin.
Stoltenberg er ein av teimum, sum ofta hevur vitjað á Utøya, har ungdómsfelagið hjá norska Javnaðarflokkinum heldur summarlegur og onnur tiltøk. "Eg havi verið á Utøya hvørt summar síðani 1994. Mítt ungdómsparadís er blivið eitt helviti", segði Jens Stoltenberg í eini røðu 22. juli 2011. Stoltenberg skuldi eftir ætlan vitja á Utøya 23. juli 2011 og halda røðu fyri teimum ungu fólkunum.
Tíðarlinja
Norska Dagbladet skrivar, at ein gjøgnumgongd av tíðarlinjubi vísir, at Anders Behring Breivik skjeyt tey 85 ungu á Utøya eftir einum tíma, og ikki sum áður upplýst hálvan annan tíma. Sissel Hammer sigur við Dagbladet, at hon skilir, at fólk halda tað vera langa tíð at bíða, men vísir á, at tað tekur tíð at savna mannskapið, fáa tað í verndarbúnar og vápnað, og so skal tað eisini náa at koma fram. Sambært Sissel Hammer, politiovasta í Norðrara Buskerud løgregluøki er tíðarskemaið soleiðis:
Anders Behring Breivik
Norskir fjølmiðlar vóru rættiliga skjótir til at seta navn á hópdrápsmannin, sum framdi yvirgangsálopið í Oslo og á Utøya. Tað var tann tá 32 ára gamli norðmaðurin Anders Behring Breivik, sum varð handtikin og skuldsettur fyri at hava framt spreingingina í Oslo og hópdrápini á Utøya. Fleiri útlendskir miðlar nevndu eisini skjótt Breivik sum gerningsmann. Fyrsti miðil við mynd og navni var Verdens Gang, sum legði hetta út um eitt-tíðina 23. juli. Anders Behring Breivik var handtikin á Utøya stutt eftir at tíggjutals fólk á leguni hjá ungmannafelagnum hjá norska Javnaðarflokkinum vórðu skotin og dripin.
Tann tá 32 ára gamli Anders Behring Breivik segðist vera virkin á ytsta høgravonginum í Noregi, og kann hava fingið íblástur frá millum annað Timothy McVeigh, ið tók lívið av 168 fólkum, tá hann sprongdi bumbur í Oklahoma City tann 19. apríl 1995. McVeigh bleiv dømdur til deyða og er avrættaður. Breivik legði í níggju ár ætlanir um álopini. Maðurin var ikki kendur av løgregluni og var ikki fyrr dømdur fyri nakað álvarsligt.
Sambært NRK hevði tann 32 ára gamli norðmaðurin tilknýti til landbúnaðin og dámdi væl at veiða. NRK segði, at maðurin hevði tilknýti til landbúnaðin, og at hann á tann hátt hevur havt atgongd til kunstøð, ið kundi vera grundarlagið undir risabumbuni sum brast millum stjórnarbygningarnar í Oslo. Til samanbering kann sigast, at bumban, sum fyri nú fleiri árum síðani sprongdi amerikansku ambassaduna í Kenja í luftina, var framleidd úr 12 tonsum av kunsttøðum, og sama tilfar varð eisini nýtt til bumbuatsóknina í Oklahoma. Automatvápnini sum hann brúkti kann hann hava fingið hendur á gjøgnum síni áhugamál fyri at veiða. Tann 32 ára gamle Breivik skal vera virkin í tí víðgongda høgraumhvørvinum í Noregi, og hann eigur tvey vápn sum eru skrásett í hansara navni.
Síðani kom fram at hann hevur havt bústað á tí sum norðmenn kalla "beste vestkant" í Oslo. Í hesum liggur at hann hevur bústað í tí partinum av Oslo har tey mest múgvandi búgva, og har fægst tilflytarar frá økjum uttanfyri Evropa búgva. Breivik var limur í Fremskrittspartiet. Men flokkurin var ikki nóg ekstremistiskur fyri Breivik, so hann meldaði seg úr FrP. Hann er skuldsettur fyri hendingarnar, og skuldsetingin er terror, sum í mesta lagi kann geva 21 ára fongsul.
Breivik er ímóti tilflyting og at fólkasløg búga saman. Her er nakað av tí hann hevur skrivað um á Document.no. Anders Behring Breivik hevur hildið seg kúrran seinastu mánaðirnar, men á Twitter síni hevur hann skrivað, at "ein við sannføring kann útynna meira, enn 100 000 við áhuga". Sambært verjanum segði drápsmaðurin, at tað var ræðuligt, men neyðugt, sum hann gjørdi.
Higartil hevur stóri spurningurin verið, um Breivik, var einsamallur um illgerðina ella ikki. Sjálvur sigur hann, at hann var einsamallur, men løgreglan arbeiðir av kraft upp á at eftirkanna um hann sigur satt ella ikki. Fleiri av teimum, sum sluppu av politisku ungdómsleguni á Utøya við lívinum, hava greitt frá, at tað var ikki bara ein maður, sum skeyt.
Manifest
Í manifestinum, ið Breivik kallar: "2083 - A European Declaration of Independence", greiðir Breivik frá, hvussu ætlanir sínar skulu gjøgnumførast, og at hann kennir seg sum ein krossfara. Seinastu síðurnar í manifestinum er ein dagbók yvir seinastu dagarnar fram til álopið. Eitt dømi um hetta er um fríggjadagin 7. juli í 2011, tá hann skrivar um grannan hjá sær: "So leingi hann sníkir seg á mína ogn, so fer hann at forsinka mær heilt nógv, tí verði eg noyddur til at seta eyka trygdartiltøk í verk". Mánadagur 18. juli 2011: "Innara løðingin er liðug. Havi lastað vørubilin. Eri móður! Men ein góð venjing". Manifestið endar við tekstinum: "Eg haldi, at hetta er mítt seinasta innlegg. Tað er nú 22. juli 2011, og klokkan 12.51".
Føroyar
Kaj Leo Holm Johannesen, løgmaður hevur sent norsku stjórnini samkensluskriv eftir ræðuligu hendingarnar í Oslo:
"Til statsminister Jens Stoltenberg og det norske folk
''På vegne av det færøyske folk og regjering vil jeg uttrykke vår hjerteligste medfølelse i denne forferdelige situasjon. Det var med sjokk og stor sorg, at vi hørte om bombeangrepet i Oslo i dag.''
''Færøyinger har et nært og godt venskap med Norge og nordmenn, og denne tragiske hendelse berører oss dypt. Våre tanker er med de omkomne, skadete og pårørende.''
Kaj Leo Holm Johannesen Færøyenes lagmann"
Samuelsen
Kend fólk sum eita Samuelsen:
ES-Ráðið
thumb|right|200px ES-Ráðið ella Ráðharraráðið (enskt: Council of the European Union ella Council of Ministers) er eitt samstarvsráð fyri ES. Tað er í ES-Ráðnum, at áhugamálini hjá limalondunum skulu røkjast, og tí er tað eisini her, at fyrimunirnir við egnum limaskapi mugu metast at vera størst. Limir í ES-Ráðnum eru stjórnirnar í limalondunum, sum verða umboðaðar av ymiskum ráðharrum – alt eftir, hvørji mál eru til viðgerðar. Eru tað umhvørvismál, møta teir 27 umhvørvisráðharrarnir osfr. Limalondini skiftast um at hava leiðsluna av ES-Ráðnum í 6 mánaðir í senn. Hetta verður ofta nevnt at hava “formansskapin í ES”. Einki uppskot frá Kommissiónini kann fáa gildi uttan so, at ES-Ráðið hevur góðkent tað. Tilsamans 345 atkvøður eru í ES-ráðnum. Tey størstu londini hava 27 atkvøður í part, og síðani lækkar talið. Malta hevur tríggjar atkvøður. Danmark hevur sjey. Í ES-Ráðnum hava tey smáu londini lutfalsliga meiri vald enn tey smáu, men hetta verður sambært Lissabon-sáttmálanum eitt sindur javnari í 2014 tí tá skulu tey, sum atkvøða fyri, umboða minst 65 % av fólkinum í ES um eitt mál skal verða samtykt. Tað verður altso ikki nóg mikið at hava meirilutan av atkvøðunum - hesar atkvøður skulu eisini umboða meirilutan av fólkinum.
Niacin
thumb|250px|Niacin. Niacin, ella vitamin B3, er ein vatnupploysilig vitamin við frymilinum C6H5NundefinedO2.
Elektron
Elektron er partafelag, ið veitur KT-tænastur til fíggjarfyritøkur, almennar stovnar og vinnuvirkir - bæði í Føroyum og uttanlands. Á Elektron starvast umleið 70 fólk. .
Eldsjälspriset
Eldsjälspriset er ein svensk barnabókaheiðursløn, ið hevur verið latin einum barnabókarithøvunda, síðan 1990 av Svenska barnboksakademin.
Elektron
Søga
Elektron varð stovnað í 1965 av Føroysku Peningastovnunum og Tryggingarsambandinum (núverandi Tryggingarfelagið Føroyar). Endamálið var at hjálpa stovnunum við KT-tænastum.
Í 2005 var endamálsgreinin hjá Elektron broytt, soleiðis at felagið kann bjóða sínar tænastur fram til allan marknaðin, ikki bert eigararnar.
Í apríl 2006 stovnaðu Elektron og telefyritøkan Kall felag, ið skuldi bjóða føroyingum breiðband. Felagið kallaðist P/F Føroya Breiðband og fekk seinni navnið EITT. Í mars 2007 yvirtók Kall partapeningin hjá Elektron í EITT.
Í mai 2007 keypt Elektron partapeningin í KT-fyritøkuni Sam~teld. Hetta var fyri at styrkja sína støðu á føroyska marknaðinum.
Í mai 2008 fekk Elektron nýggjan samleika við nýggjum búmerki og nýggjari heimasíðu. Hetta var fyri at vísa, at Elektron er ein nútíðar virkisfúsin og seriøs KT-fyritøka - bæði í Føroyum og uttanlands.
Portland
thumb|Portland thumb|Portland Portland er ein býur í Oregon í Sambandsríkinum Amerika. Býurin hevur 583 776 íbúgvar (2010).
1606
1606 (MDCVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Eyga
thumbnail|right|333px|Menniskjaeyga Eyga er yrkisgagn at síggja við.
Othello (sjónleikur)
Othello er ein sjónleikur eftir William Shakespeare. Í 2008 varð hesin leikur framførdur í Føroyum av leikbólkinum HUÐRAR.
Søgugongdin í Othello
..."Hart stríð stendur í 1571 millum Venesia og Turkaland, sum bæði kanna sær oynna Kýpros. Herovasti hjá Venesia er hin gløggi og djarvi Othello, ið er nekari ella - sum tá var sagt – móri. Nú hendir tað, at Othello og ein vøkur genta úr Venesia, Desdemona, fáa hug hvørt á øðrum. Men Jago, vinmaður Othello, ger av at beina fyri lukku teirra. Burtur úr hesum hendingum hevur Shakesperare skapt ein tíðarleysan leik um kærleika og óndskap, góðtrúni og øvundsjúku "...
Hví Othello?
Orsøkin, til at júst hesin leikur varð valdur, eru berandi evnini í leikinum: øvund, góðtrúni og manipulatión. Evnini øvund, góðtrúni og manipulatión, eru tíðarleys evni, og síggjast aftur í maktstríðnum í flest øllum samfeløgum; eisini í tí føroyska. Til dømis síggja vit sera nógvan líkskap millum tað, sum gongur fyri seg í leikinum Othello, og tað, ið fer fram í politiska stríðnum í Føroyum. Í søguni Othello er persónurin Jago, sum hevur ein avskeplaðan moral, misnýtir sín myndugleika og gongur á odda í maktspælinum um hægsta sessin í herinum á Kýpros. Av tí, at hann sleppur so lætt frá sínum gerðum, og at fólk trúgva honum, sleppur hann mest sum at stýra sínum medmenniskjum. Hetta endar við einari vanlagnu, har fleiri fólk lata lív orsakað av hansara maktspæli og teirra manglandi evni at uppfata tað.
Tulking
Av tí, at handritið er sera drúgt og leggur upp til eina 4 tímar langa framførslu, høvdu tey stytt nøkur brot í leikinum munandi, soleiðis at spælitíðin er uml. 90 minuttir; tó verður hildið fast um kjarnuna í søguni. Tey niðurstyttu brotini, verða lýst við øðrvísi miðlum, sum tónleiki, ljósið, rørslum og dansi. Hetta gevur leikinum sera nútímans, frískan og ungdómligan dám. Leikurin rørir á henda háttt eisini eitt sindur við tað surrealistiska. Hesir “alternativu” miðlarnir, vit hava nýtt á pallinum, hava serliga verið uppi at venda í kjakinum kring leikin. Var hetta bara fjas? Ein roynd at gera eitt “show”? Ella var virði í hesum pørtum? Góvu teir leikinum nakað?
Leikbólkurin saman við øllum teimum, ið standa rundan um uppsetingina av leikinum, vóru sera spent uppá, hvussu leikurin fór at verða móttikin uttanfyri Føroyar.
Leikurin framførdur í Lettlandi
Ungdómsleikbólkurin HUÐRAR var, ígjøgnum Meginfelag áhugaleikara Føroya (MáF), útvaldur til sjónleikafestival í Riga, høvuðsstaðnum í Lettlandi. HUÐRAR, ið er ein sjálvstøðugur ungdómsleikbólkur, var fegin um hendan møguleikan at sýna fram leikin uttanlands og menna listarligu førleikarnar. Festivalurin, leikbólkurin var útvaldur til, kallast NEATA - festivalurin. NEATA er paraplyfelagsskapurin fyri øll meginfeløg fyri áhugaleik í teimum norðurlendsku og baltisku londunum. Endamál felagsins og endamálið við festivalinum er at menna norðurlendska/baltiska netverkið innan leiklist og skapa eitt forum, ið kann geva íblástur og nýhugsan til menning av áhugaleiki í hesum londum. Hetta er fimmti NEATA – festivalurin, ið skipað var fyri. Festivalurin verður hildin annaðhvørt ár og ferðast millum tey lond, ið eru við í NEATA. Hann hevur higartil verið í Litava, Svøríki, Estlandi og í 2006 í Føroyum.
Teir leikbólkar, ið luttóku, vóru útvaldir av meginfeløgunum fyri áhugaleik í teimum ymsu londunum í NEATA. Hetta gjørdi, at festivalurin hevði høga góðsku, og var tí sera gevandi fyri luttakararnar. Luttakararnir høvdu eisini møguleika at fara á ymiskar verksmiðjur, har arbeitt var við sjónleiki av ymsum slag. Skipað var fyri kjaki eftir hvønn leik, soleiðis at hvør leikbólkur fekk eftirmeting at arbeiða víðari við. Eftirmetingarnar av framførsluni hjá HUÐRUM vóru sera rósandi; dentur var lagdur á framúr gott spæl hjá øllum leikarunum og góðan tónleik á høgnum støði. Danska umboðið í NEATA nevndi leikbólkin HUÐRAR at verða hæddarpunktið á øllum festivalinum.
Náttargali
Náttargali (frøðiheiti - Luscinia luscinia) er ein lítil gráur fuglur, sum einki býður sær út í fólkaeygum — men so mikið meir í oyrunum. Frá eldgomlum tíðum hevur hann verið tiltikin sum besti sangarin av øllum fuglum. Til Føroyar kemur hann ikki; norðurmark hansara er Danmark og Svøríki. Fyrst hann er komin, syngur hann alla náttina. Tá ið klekingin kemur fyri, syngur hann minni og einans á degi; og er jóansøka farin, hoyrist hann ikki. Sum longur kemur suður í Europa, verður meir av honum. Allartættastur er hann í Spania; har hoyrist sangurin allastaðni, sum viðavøkstur er. Málið er óføra vakurt og tónarnir yndisliga fjølbroyttir: mjúkasta bríksl skiftir við klingandi hart ljóð, tenjandi tunglyntur sangur við kvikliga kátan.
Argja Róðrarfelag
thumb|Lómur vann róðurin á Norðoyastevnu 2012 hjá 6-mannaførum við monnum. Argja Róðrarfelag er stovnað 16. august 1982, Arjga Róðrarfelag er eitt av størstu kappróðrarfeløgum í Føroyum. Felagið heldur til við bátahylin úti á Argjum og eigur stórt róðrarneyst, sum ofta verður leigað út til tiltøk, veitslur o.a. Bátarnir hjá Argja róðrarfelag eru reyðir við ljósabláum stokkum og hava drekastevni.