cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rúsir
Sjónarváttarfrágreiðing
Skaldsøgan Eaters of the Dead eftir Michael Crichton byggir á frásøgu Ahmadar ibns-Fadlans, sum eisini er gjørd til film við navninum The Thirteenth Warrior.
Kievrúsaríkið
200px|left|Rættarskipanin í Kievrúsaríkinum eftir Ivan Bilibinright|200px|Rørekur og brøður hans koma til Ladogu.Sambært Russisku fyrstu krýniku gjørdu finnar og slavar uppreistur ímóti sviðum. Eftir uppreisturin var ófriður í slaviskum londum. Teir heittu so á Rurik (føroyskt: Rørekur) um at koma at fáa skil aftur á landið. Hann kom og gjørdi sum umbiðið og stovnaði harvið Kievrúsaríkið, sum var fyrsta slaviska ríkið. Í 13. øld flutti Røreksættin til Moskvu, sum tá bleiv høvuðssaður í einum russiskum ríki. Rúsir løgdu við hesum navn til Russland.
Støddin á søguliga Kievrúsaríkinum svarar í stødd rættiliga væl til núverandi Ukrainu.
Summir slavskir sgøufrøðingar eru tó ikki samdir við hesari frágreiðingini uppá fyrsta slaviska ríkið. Teir setar spurnartekin við trúvirðið í Russisku fyrstu krýniku. Teir halda í hvussu so er ikki, at tað er trúligt, at norðbúgvar skulu hava stovnsett fyrsta slaviska ríkið.
1927
1927 (MCMXXVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Hendingar
thumb|Ein Volvo bilur frá 1927
Bókmentir
To the Lighthouse hjá Virginiu Woolf.
Sofie Carsten Nielsen
250px|thumb|right|Sofie Carsten Nielsen í 2011. Sofie Carsten Nielsen (føddur 24. mai 1975 í Birkerød) er ein danskur politikari (RV). Frá februar 2014 til 28. juni 2015 hevur hon verið Danmarks ráðharri fyri gransking og hægri útbúgving. Í oktober mánaði 2020 gjørdist hon politiskur leiðari av Radikala vinstraflokkinum.
Poul E. Petersen
Poul E. Petersen (29. august 1901 í Sørvági - 25. apríl 1977) var lærari.
Útgivið
Hann skrivaði fleiri bøkur til skúlabrúks, sum vóru útgivnar av Føroya Lærarafelag/Skúlabókagrunninum.
Aldarinnar 100 bøkur sambært Le Monde
Aldarinnar 100 bøkur er ein listi yvir 100 bøkur sum sambært einari meiningsmáting hjá franska blaðnum Le Monde í 1999 eru tær bestu í 20. øld.
Við støði í einum fyribilslista á 200 bøkur, sum bókahandlar og journalistar høvdu gjørt, atkvøddu 17.000 fraklendingar við at svara spurninginum "Hvørjar bøkur hava fest seg í títt minni?" (« Quels livres sont restés dans votre mémoire ? »).
Listin er ein blanding av sera góðum skaldsøgum, yrkingasøvn, sjónleikir og teknurøðir. Tey fyrstu 50 verkini á listanum vóru evni í einari essay av Frédéric Beigbeder, Dernier inventaire avant liquidation (The Last Inventory Before Liquidation), har hann gjørdi vart við at fronsk verk domineraðu listan.
Daniel Gabriel Fahrenheit
Í 1714 legði hann fram fyrsta hitamátara við stiga, sum gjørdi tað nógv lættari at bera hita saman. Fyri at vísa stig, brúkti hann kyksilvur.
Carsten Jensen
thumb|right|Carsten Jensen Carsten Jensen (føddur 24. juli 1952 í Marstal á Ærø) er mag.art. í bókmentafrøði, rithøvundur og kjakari.
Carsten Jensen varð útbúgvin mag.art. í bókmentafrøði í 1981 frá Københavns Universitet, og gjørdist í 1980'unum eitt kent navn av tí at hann skrivaði samfelagskritiskar essays og greinar í Politiken. Harumframt hevur hann verið knýttur at Dagbladet Information, Aktuelt, Ekstra Bladet og Morgenavisen Jyllands-Posten. Frá 1985-1990 var hann blaðstjóri á tíðarritinum Fredag.
Í 1997 fekk Carsten Jensen De Gyldne Laurbær fyri ferðafrásøgnina Jeg har set verden begynde, sum hann útgav í 1996. Í 2001 gjørdist hann adjungeraður professari í mentanargreining við Det Humanistiske Fakultet, Syddansk Universitet, og tíðarskeiðið 2000-2003 var hann limur í Det Kulturelle Vismandsråd.
Sólorka
thumb|right|250px|Myndin vísir eitt sólpanel í [[Mongolia. Hesi seinnu árini er áhugin fyri øðrvísi orkumøguleikum vaksin munandi. Sólkyknur eru smáar eindir, sum gera ravmagn úr sólarljósi.]] Sólorka er orka, sum vit vinna úr sólarljósi; sólorka er orkan í ljósinum frá sólini. Uttanfyri jarðloftshavið (atmosferuna) er sólorkutættleikin umleið 1353 kWh/m2. Ein partur av orkuni verður kastaður aftur av jarðarinnar lofthavi. Í Tórshavn er tað tilsvarandi talið 1075 kWh/2. Sólorka kann verða brúkt til upphiting og at gera el. Til upphitingarendamál verður brúktur ein sólfangari, og til at gera el verður brúkt eitt sólpanel. Sólpanelið virkar sum ein spenningskelda, tá ið ljós fellur á tað. Orkuna í sólargeislingini nevna vit sólorku, og hon hevur gjørt næstan allar orkukeldur á jørðini; olja, jarðgass og kol eru til dømis gjørd úr deyðum plantum og dýrum, sum livdu fyri mongum milliónum árum síðan. Var eingin sól, hevði jørðin verið køld og einki lív hevði verið á henni. Sólin er grundarlagið fyri øllum lívi á jørðini, og eisini grundarlagið fyri vind- vatn- og alduorku. Sólin er reinasta og náttúrligasta orkukeldan. Orkan, vit móttaka frá sólini, er árliga uml. 15 000 ferðir størri enn samlaða orkunýtslan í heiminum, og 10 ferðir størri enn allar goymslur av olju, koli og uran tilsamans. thumb|left|250px|Í 1987 koyrdi bilurin GM Sunraycer tvørtur um [[Avstralia við miðalferðini 70 km/t. ]]
Edmund Joensen
Edmund Esbern Johannes Joensen (føddur 19. september 1944) er føroyskur politikari. Hann var løgmaður í Føroyum 1994 - 98, hann hevur verið løgtingsformaður, formaður Sambandsflokksins og hevur í fleiri førum verið valdur inn á Fólkatingið í Danmark, seinast á fólkatingsvalinum 5. juni 2019. Hann er stjóri í O.C. Joensen á Oyri og hevur verið virkin vinnulívsmaður, serliga innan fiskaaling.
Heiður
Edmund Joensen er Riddari av Dannebrog í 1. stig og hevur móttikið kommandørkrossin frá Margrethu Drotning.
New York Cosmos (1970–1985)
thumb|right|250px|New York Cosmos í 1980. New York Cosmos (ella Cosmos frá 1977 til 1978) var eitt fótbóltsfelag úr New York City í USA. Felagið varð stovnað í desember 1970 og spældi síðan 1977 sínar heimadystir á Giants Stadium í New Jersey. Felagið varð upployst í 1985.
Listi yvir føroyskar skaldsøgur
Listi yvir skaldsøgur sum eru skrivaðar á føroyskum máli.
266 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Árstal: 271 f.Kr. 270 f.Kr. 269 f.Kr. 268 f.Kr. 267 f.Kr. - 266 f.Kr. - 265 f.Kr. 264 f.Kr. 263 f.Kr. 262 f.Kr. 261 f.Kr.
Sitka
Sitka (Tlingit: Sheetʼká) er ein fiskivinnubýur í Alaska í USA. Íbúgvartalið er uml. 9000. Í dag er Sitka fimtistørsti býur í Alaska. Hann er einasti býur á oynni Baranoff. Tískil er ikki vegur til býin. Samlaða vegalongdin, sum koyrast kann eftir, er um 75 km. Sambandið við útheimin er við flogfari og ferju. Tað er flogsamband til og frá einar tvær ferðir um dagin. Nærmasti býur er Juneau, sum nú er høvuðsstaður í Alaska. Tað eru umleið 930 km. til Anchorage, sum er størsti býur í statinum og einir 1,400 km til Seattle, Washington. Men á oynni er hinvegin nógv og vøkur náttúra og eitt djóralív, sum fáar aðrastaðni. Her er m.a. hvalur í hópatali. Her eru eisini mong onnur djór sum ottari, sjóleyva, bjarnir, ørnir o.s.fr. Tað kann verða nevnt, at her eins og í Íslandi eru heitar keldur.
Býurin í dag
thumb|left|300px|Ortodoks kirkja í Sitka, Alaska. Tað er eitt stórt andaligt lív í býnum. Her eru 19 kirkjur og eitt næstan eins stórt tal av samkomum. Annars er fyrsta lutherska kirkjan á vesturstrondini í Norður-Amerika í Sitka. Hon varð stovnað í 1840, og tað vóru finnar, sum settu hana á stovn. Tað eru 2 fólkaskúlar við 700 næmingum og 55 lærarum. Afturat eru fleir hægri skúlar. Men skal farast á lærdan háskúla, er tað í Anchorage. Tað er eitt dagblað í býnum. Annars fáast tey stóru Alaska-bløðini her. Tað eru 5 peningastovnar. Býráðið hevur 7 limir. Tað er politistøð við 20 politistum, brandstøð við 9 fulltíðar og 100 sjálvbodnum brandmonnum. Fíggjarætlanin hjá kommununi er 35 mill. dollarar, góðar 200 mill kr. Her eru 2 sjúkrahús, sum hava 78 sengur og eitt ellisheim við 70 plássum. Í býnum eru 27 læknar og 5 tannlæknar.
Sitka liggur so mikið langt suðuri, at tað ikki verður so kalt, sum Alaska annars er kent fyri. Veðurlagið minnir sera nógv um tað føroyska við nógvum regni, og tað er sjáldan, at tað frystir.
Í Sitka er 75% av fólkinum hvít. Restin er upprunafólk av ymiskum slag, teir flestu eru inuittar. Hesi hava ávís forrættindi við veiði og líknandi.
Søga
Í 1867 var tað, at Russland seldi Alaska til USA, og júst henda hending fór fram í Sitka. Býurin er eisini nógv merktur av sínu russisku fortíð. Her er til dømis ortodoks kirkja, og her eru fólk, sum framvegis hava russiskt sum fyrsta mál. Útgravingar hava eisini víst, at her hevur verið búseting í hvussu er í ár. Annars gjørdist Sitka eitt hernaðarligt høvuðssæti undir Seinna veraldarbardaga, tá hermenn støðaðust her. Sitka var fyrsti høvuðsstaður í Alaska sum lutstatur í USA, inntil hann í 1906 varð fluttur til Juneau nakað norðanfyri. Tað var tann tíð, tá hann var størsti býur yvirhøvur á amerikanku vesturstrondini. thumb|left|300px|Havnin í Sitka.
Vinnuvegir
Arbeiðsloysið er her heldur lægri enn í Alaska yvirhøvur, men heldur hægri enn í USA. Mitt í 1990-unum var arbeiðsloysið omanfyri 10%. Nú liggur tað um 5%. Eitt, sum hevur havt týdning í hesum sambandi, er, at eitt tað størsta arbeiðsplássið í Sitka, eitt sagverk, varð niðurlagt, og var hetta orsøkin til ta umrøddu økingina av arbeiðsloysinum. Sagverkið hevði nóg mikið av rávøru, men tað dálkaði ov illa. Sum nógvastaðni, so er tað tænastuvinnan, bæði almenn og privat, sum er størsti arbeiðsgevari.
Fiskivinnan verður roknað sum ein sera týdningarmikil vinna. Hon hevur givið upp til 30 mill. dollarar í inntøku, men hetta tal er minkað seinnu árini og liggur nú beint omanfyri 20 mill. Men hóast hetta so er miðalinntøkan í Sitka størri enn miðal bæði í Alaska og USA. Stuttleikaskip geva eisini nógv til býin. Tað er næstan dagliga, at skip liggur á redini. Hotellini í býnum hava einar 200 sengur, og man hetta vera á leið tað sama sum í Havn. Møguleiki er tó eisini fyri "Bed and Breakfast".
Roubaix-Lille Métropole
Roubaix-Lille Métropole er eitt franskt UCI Continental súkklulið, ið varð stovnað í 2007.
23. mars
23. mars er dagur 82 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 83 um skotár er). 283 dagar eru eftir av árinum.
Gabon
thumb|right|Gabon Lýðveldið Gabon (franskt: République Gabonaise) er eitt land í Miðafrika. Gabon hevur mark við Ekvatorguinea, Kongo og Kamerun. Landið hevur uml. 1 640 286 íbúgvar. Báðumegin miðkring, har nógv avfall er alt árið, er Gabon; tríggir fjóðringar av landinum eru regnskógur. Mesta inntøkan í landinum er av oljuvinnuni, men skógarvinnan er eisini nógv vaksin í seinastuni. Nógva tilfeingið skuldi gjørt, at Gabon var ríkt land, so er ikki, og fólkið er fátækt. Høvuðsatvoldin er lutvíst, at tá ið Gabon fekk sjálvstýri í 1960, tók einflokkastjórn valdið. Stjórnin stýrdi illa og søplaði burtur peningin í landinum. Í 1990 fekk Gabon fólkaræðiliga stýrisskipan.
Landslutir
thumb|right|Landslutir í Gabon
1925
1925 (MCMXXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
268 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Árstal: 273 f.Kr. 272 f.Kr. 271 f.Kr. 270 f.Kr. 269 f.Kr. - 268 f.Kr. - 267 f.Kr. 266 f.Kr. 265 f.Kr. 264 f.Kr. 263 f.Kr.
Ferðavinna
thumb|right|250px|[[Frakland er tað landið í heiminum, har flest ferðafólk koma. Myndin er tikin úr Normandí.]] Ferðavinnan er heimsins skjótast vaksandi vinna. Eitt ferðafólk er persónur, sum í stuttleika-, arbeiðs- ella øðrum líkum ørindum er burturi frá sínum heimstaði í longri enn 24 tímar og gistir. Ferðavinna er eingin vanligur ídnaður við verksmiðjum og rávørum. Kortini er ferðavinna ein tann týdningarmesta ídnaðargreinin í verðini. Á hvørjum ári ferðast um leið 800 milliónir fólk sum ferðafólk tvørtur um landamørk. Ferðavinnan skapar arbeiðspláss til meira enn 200 milliónir fólk. Kjarnin í ferðavinnu er flutningur, gisting og endamálið við eini ferð. Ferðavinnan er sum so eingin sjálvstøðug vinna. Heldur er hon ein samanseting av nógvum ymiskum vinnum í landinum, sum hava sum høvuðsendamál ella sum síðumál at veita ferðafólki eina vøru ella eina tænastu. Gisting, flutningur, vistir og tænastur í sambandi við hetta verða tó altíð vinnur, tá vit tala um ferðavinnu. Nú á døgum er nógv ymist virksemi í ferðavinnuni; alt frá at reka eitt tjaldingarstað til at skipa fyri bólkaferðum í fjarløgd lond. thumb|right|250px|Hjá fólki í [[USA eru oyggjar sum Aruba, St. Thomas og Bahamas nakað sum Mallorka ella Kanariuoyggjarnar eru fyri fólki í Vesturevropa. Mynd: Strondin í Montego Bay, Jameika. ]] thumb|right|250px|[[Szczecin, Pólland.]] Ferðavinnan tók dik á seg í 1950-árunum og byrjaði í USA og Vesturevropa. Har vórðu lívskorini betri, og alt fleiri fólk fingu ráð at ferðast. Um somu tíð gjørdist tað vanligari at ferðast við flogfari. Skipað varð fyri hópferðum við leiguflogførum, og málið fyri ferðini var ofta tað sama tá, sum tað er nú. Í Evropa varð Spania eitt tað fyrsta ferðamálið, og seinni eru onnur lond við Miðjarðarhavið komin upp í part. Eitt annað slag av hópferðum eru skíðferðirnar til Alpurnar. Evropa er framvegis tann heimsparturin, sum dregur flest ferðafólk at sær úr øllum heiminum. Umframt tey plássini, sum kunnu bjóða sól og baðistrendur, so fáa stórbýir sum Róm, Amsterdam og París nógva vitjan av ferðafólki. Síðan 1980-árini er ferðavinnan nógv vaksin í Ásia og pørtum av Miðamerika. Í londum sum Teilandi, Meksiko, India og oyggjum sum Maldivunum, Aruba og Jameika er mangt og hvat, sum fær ferðafólk úr USA og Evropa at ferðast hagar. Eisini nógv fólk úr Ásia og Suðuramerika ferðast, serliga í sínum egna heimsparti. Ferðavinnuídnaðurin ávirkar alt samfelagið og kann skapa arbeiðs­pláss til nógv fólk. Tørvur er til dømis á ferðaskrivstovum og øðrum, sum skipa fyri ferðum. Harumframt skulu nógv flutningstól til, bæði tok, flogfør, bussar og bilar. Ferðafólkini skulu eisini búgva onkrastaðni, og av tí stendst nógv virksemi á gistingarhúsum. Somuleiðis eru fyritøkur, ið bjóða fram tjaldingarpláss, vallaraheim, skeiðsdeplar og smáttur. Aðrar tænastur, sum ferðafólk spyrja eftir, eru til dømis handlar, kunningarstovur, søvn, kaffistovur, bilútleigan og matstovur.
Í mun til aðrar vinnur er ferðavinna rættiliga ymisk frá øðrum vinnugreinum. Ferðavinna er ein valutaskapandi tænastuvinna, sum er treytað av, at ferðafólk kemur til landið at leggja pening eftir seg. Hettar styrkir samfelagsliga undirstøðukervið, t.e. samferðslukervið, møguleikarnar fyri gistingum, møguleikarnar fyri at nýta tíðina, tú ert í samfelagnum, til hugna, upplivingar, vistir (matstovur, kaffistovur, v.m.), likamliga og mentanarliga uppbygging og til dagdvølju annars. Jú fjølbroyttari og betri hesir møguleikar eru, tess betri eru møguleikarnir fyri einari týðandi ferðavinnu, og ein ferðavinna í vøkstri styrkir samstundis útbyggingina av hesum møguleikum og styrkir støðið undir fjølbroytni í øðrum vinnum, herímillum kunningartøkniligar vinnur.
==   Umhvørvistrupulleikar   == Ferðavinnan ávirkar umhvørvið. Ein økt ferðavinna hevur við sær slit á umhvørvi og náttúru, og krevur tí størri umhvørvisvernd. Harafturat hava ferðafólk eina størri nýtslu, ið hevur við sær størri burturkastnøgdir og størri tilfeingisnýtslu. Nógv serstøk náttúruøki verða niðurslitin, tí at ov nógv ferðafólk koma hagar. Í nógvum fátækum londum eru ikki nóg góð reinsiverk, og spillivatn frá gistingarhúsunum verður latið beinleiðis út á sjógv. Á gistingarhúsum og matstovum verða einnýtisíløt nógv brúkt, til dømis shampoo og smá íløt til súltutoy, og tað ger, at rúgvurnar av burturkasti vaksa. Tá ið umhvørvið verður spilt, spillast eisini møguleikarnir fyri ferða­vinnu. Tað kann gerast ein dyggur smeitur fyri landspartar og lond, har ferðavinnan er ein týðandi inntøka. Seinastu árini er tað blivið vanligt at tosa um vistfrøðiliga ferðavinnu. Tað vil siga, at roynt verður at byggja upp eina ferðavinnu, sum á ymsan hátt hevur umhvørvið í huga. Nógvastaðni royna myndugleikarnir eisini at avmarka talið á ferða­fólki, so at umhvørvið ikki verður spilt.
== Ferðavinnan í Føroyum   == thumb|left|220px|Cruiseskipini koma inn á [[Tórshavn|Havnina og aðrastaðni í Føroyum. Ferðavinnan í Føroyum er ein stór og góð vinna, hetta ber við sær, at fleir fólk koma til Føroyar.]] Ferðavinnan er nú ein stór vinna í Føroyum, og liggur sum triðstørsta vinnan eftir fiskivinnuna og alivinnuna.
Hagtøl
Nógv flestu ferðafólk koma til:
Jólaevangeliið
thumb|right|250px|[[Jesus|Jesu føðing úr Lukasar evangelium, kap. 2, ørindi 1 til 20.]] Jólaevangeliið verður frásøgnin um Jesu føðing ofta nevnd. Vanligt er at lesa jólaevangeliið til jólaguðstænastu, kristilig jólahald og tílík tiltøk á jólum.
Hirðarnir
v8 Og tað vóru hirðar har í sama bygdarlaginum, sum lógu úti á markini um náttina og goymdu at seyðafylgjum sínum. v9 Og sí, eingil Harrans stóð hjá teimum, og dýrd Harrans ljómaði rundan um teir, og teir vórðu ógvuliga óttafullir. v10 Og eingilin segði við teir: »Óttist ikki; tí sí, eg kunngeri tykkum eini stór gleðiboð, sum skulu verða fyri alt fólkið. v11 Tí at tykkum er í dag ein frelsari føddur, sum er Harrin Kristus í Dávids staði! v12 Og hetta skulu tit hava til merkis: Tit skulu finna eitt barn reivað og liggjandi í eini krubbu.« v13  Og í somu stund var hjá einglinum ein fjøld av himmalskum herskarum, sum lovaðu Guði og søgdu: v14  »Heiður veri Guði í hægsta himli, [og friður á jørð, og í menniskjum góður tokki!«] v15  Og tað hendi, tá ið einglarnir vóru farnir frá teimum aftur til himmals, tá søgdu hirðarnir hvør við annan: »Latum okkum nú fara beinanvegin til Betlehem og vita um hesi tíðindi, sum hend eru, og sum Harrin hevur kunngjørt okkum.« v16  Og teir fóru við skundi hagar og funnu bæði Mariu og Jósef og barnið liggjandi í krubbuni. v17 Og tá ið teir sóu tað, søgdu teir frá teimum orðum, sum talað høvdu verið til teirra um hetta barn. v18 Og øll, ið hoyrdu tað, undraðust á tað, sum teimum varð sagt av hirðunum. v19 Men Maria legði sær øll hesi orð í geyma og hugsaði um tey í hjarta sínum. v20 Og hirðarnir fóru avstað aftur, og teir lovaðu og prísaðu Guði fyri alt tað, sum teir høvdu hoyrt og sæð, soleiðis sum tað hevði verið sagt við teir."
Heilivágsídnaður
thumb|right|220px|Tað finnast fleiri sløg av antidepressivum [[Heilivágur|heilivági og sálarterapi, sum hjálpa fyri tunglyndi. Sertraline verður m.a. nýtt sum heilivágur ímóti tunglyndi.]] Heilivágsídnaðurin er ein ógvuliga stór ídnaðargrein. Hann verður roknaður sum evnafrøðiligur ídnaður, tí at heilivágur verður gjørdur úr evnafrøðiligum tilfari. Sjálv framleiðslan av tablettum og flótandi medisini er í grundini ein lítil partur av heilivágsídnaðinum. Størsta arbeiðið liggur í gransking og menning. Fyritøkurnar nýta ómeta­liga nógvar pengar at finna nýggj sløg av heilivági, sum kunnu brúkast fyri ymiskar sjúkur, og sum kunnu geva fyritøkunum stóran vinning. Men gransking og menning av heilivági tekur langa tíð. Ofta kemur als einki burturúr. Tað tekur eisini langa tíð, áðrenn myndugleikarnir góðkenna eitt nýtt slag av heilivági. Kanningar og eftirlit í nógv ár skulu til, áðrenn heilivágurin kann verða seldur á einum apoteki. Heilivágsídnaður er fyrst og fremst at finna í Vesturevropa og í USA. Meginparturin av tí heilivági, sum verður mentur og framleiddur, fer til fólk í teimum ríku londunum. Í Evropa og USA er nóg mikið av peningi at gjalda fyri allan heilivágin, sum verður keyptur við tí endamáli, at fólk skulu verða lekt. Í fátæku londunum eru ikki altíð pengar til heilivág.
Í 27. øld f.Kr. mentu kinesarar kannabis (“ma”) til heilivág og urtabrúk. Kannabis er eitt evni ið enn verða brúkt til heilivág, m.a. í USA , Norra  , Ísrael.
Lívfrøði
thumb|right|200px|Goliat klukkan. thumb|right|200px|Bakterian [[Escherichia coli.]] thumb|right|200px|[[Trøllakampur.]]
Lívfrøði (biologi) er læran um lív. Grikska orðið, biologi, er samansett av orðunum bio, sum merkir liv og logos, som merkir vitan ella frøði. Lívfrøðin fevnir sera vítt, og fleiri øki verða ofta roknað sum sjálvstøðugar vísindagreinir.
Søga
Lívfrøðin kann førast aftur til gomlu grikkarnar. Serliga Aristoteles (384 f.Kr. - 322 f.Kr.) eygleiddi nógv dýr og plantur. Hann bólkaði og setti fram ástøðir. Í 1600-talinum var mikroskopið uppfunnið og framdi hetta eina kollvelting innan økið. Til bar nú at síggja kyknur, bakteriur og annað. Í 1859 gav Charles Darwin bókina On the Origin of Species út og legði harvið lunnar undir læruna um lívmenningina.
Høvuðsøki innan lívfrøði
Innan lívfrøðina eru nógvar lærugreinar savnaðar:
267 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Árstal: 272 f.Kr. 271 f.Kr. 270 f.Kr. 269 f.Kr. 268 f.Kr. - 267 f.Kr. - 266 f.Kr. 265 f.Kr. 264 f.Kr. 263 f.Kr. 262 f.Kr.
NINA
NINA, ið er 80 minuttir langur spælifilmur, er ein føroysk/donsk verkætlan, sum Maria Winther Olsen stendur fyri. Hon hevur sjálv skrivað bæði søgu og handrit. Filmurin gongur fyri seg í Mikladali og Klaksvík, og NINA er fyrsti spælifilmur í fullari longd, sum er upptikin í Norðoyggjum. Klaksvíkar kommuna er millum høvuðsstuðlarnar av verkætlanini, sum samanlagt kostaði eina góða millión krónur. Klaksvíkar kommuna stuðlar verkætlanini við 200.000 krónum. Hetta er ein spælifilmur, sum snýr seg um eitt ungt danskt par, sum flytir til Føroya og búsetir seg í Mikladali. Maðurin fær arbeiði í Klaksvíkar Sjúkrahúsi, meðan konan gongur í einsemi í Mikladali. Hon "revsar" unnusta sín í einari roynd at fáa hansara kærleika.
Umframt teir tríggjar høvuðsleikararnar verða statistar í hópatali eisini at síggja, men tey trý Marie T. Søderberg, Nikolaj D. Schmidt og Mike Viderø eru tey, sum fyrst og fremst fortelja søguna um Ninu. Parið í høvuðsleikutunum eru donsku Marie Tourell Søderberg og Nikolaj Dencker Schmidt, ímeðan Mike Viderø spælir triðja høvuðsleiklutin sum presturin Fríði. 29-ára gamla Marie, sum spælir høvuðsleiklutin Nina, er eitt nú kend úr dramarøðini “1864” hjá DR eftir Ole Bornedahl. Harumframt spældi hon leiklutin sum Iben í spælifilminum “Steppeulven” frá 2014, umframt at hon hevur lagt rødd til vælumtóktu Violettu, sum serliga tey yngru kenna úr røðini “Violetta á Disney Channel.
Danin Nikolaj Dencker Schmidt spælir sjeikurin hjá Ninu, William. Umframt at hava spælt fleiri stuttfilmar, hevur Nikolaj eisini verið at sæð í eini DR-røð, nevniliga “Historien om Danmark”, sum varð víst fyrr í ár. Hin mannligi høvuðsleikarin er føroyski Mike Viderø, sum spælir presturin Fríði.
Brandenburg
Stakríkið er meiri enn 29.600 km² til støddar og hevði meiri enn 2,5 mió íbúgvar við árslok 2018. Lutstaturin er tann 10. størsti í Týsklandi eftir fólkatali og tann fimtstørsti eftir vídd. Høvuðsstaðurin og størsti býur er Potsdam. Aðrir stórir býir eru Cottbus, Brandenburg an der Havel og Frankfurt (Oder).
Ítróttasamband Føroya
Ítróttasamband Føroya varð stovnað 4. apríl 1939. Ítróttasamband Føroya verður eisini ofta nevnt við styttingini ÍSF.
Niagara Falls (fleiri týdningar)
Heitið Niagara Falls hevur fleiri týdningar:
1906
1906 (MCMVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein mánadagur.
440-árini
Øldir: 4. øld - 5. øld - 6. øld
Áratíggju: 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini 430-árini - 440-árini - 450-árini 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini
Ár: 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449
Santos FC
250px|thumb|right|Santos FC Santos Futebol Clube (betur kent sum Santos F.C. ella bara Santos) er eitt professionelt fótbóltsfelag frá býnum Santos í deilstatinum São Paulo i Brasil.
Felagið varð stovnað í 1912 og vann sítt fyrsta meistaraheitið í deilstatinum São Paulo i 1935.
Súpanarskjaldbøkur
Súpanarskjaldbøka (frøðiheiti - Chelonia mydas). Skjøldurin er umleið 60 samanvaksnar beinplátur. Bakskjøldurin er kúputur, búkskjøldurin er flatari.
M/S Jökulfell
M/S Jökulfell er eitt farmaskip, sum sakk 60 fjórðingar í ein landnyrðing úr Føroyum 8. februar 2005.
Jökulfell liggur á 2000 metra (1060 favna) dýpi.
Eysturskúlin
Eysturskúlin er ein av fólkaskúlunum í Havn, hann liggur í Eysturbýnum í Havn og er 6000 fermetrar til støddar. Eysturskúlin er størsti skúlin í landinum við 521 næmingum í 2014. Næststørsti er Tórshavnar kommunuskúli við 452 næmingum Eysturskúlin varð vígdur í august 1980. Skúlin varð bygdur í tveimum byggistigum, fyrra byggistig var liðugt í 1974, tá vóru 10 skúlastovur. Annað byggistig var liðugt í 1980. Skúlin hevur ein svimjihyl, sum er 17 metrar langur. Har eru fakstovur av ymiskum slag. Ein vanlig fimleikahøll er í skúlanum og í 1993 varð skúlahøllin umbygd til ítrótt, serliga flogbólt. Allir næmingarnir í 10.flokki í Tórshavnar kommunu eru í Nám X í Eysturskúlanum.
Í skúlanum ganga næmingar úr 1. til 10. flokk.
Snjógás
Snjógás (frøðiheiti - Chen caerulescens, Anser caerulescens)
Burt Lancaster
250px|thumb|right|Burt Lancaster í 1947. Burton Stephen Lancaster (føddur 2. november 1913 í New York City, deyður 20. oktober 1994 í Century City (Los Angeles) í Kalifornia) var ein amerikanskur sjónleikari og filmsframleiðari.
Fýra ferðir varð hann tilnevndur ein Oscar fyri besta mannliga høvuðsleiklutin: "From Here to Eternity," í 1954, "Elmer Gantry," í 1961, "The Birdman of Alcatraz" í 1964 og "Atlantic City" í 1982. Hann móttók ein Oscar fyri sín leiklut í "Elmer Gantry".
Longu í 1958 fekk hann eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame.
24. juni
24. juni er dagur 175 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 176 um skotár er). 190 dagar eru eftir av árinum. Dagurin kallast eisini jóansøka eftir Jóhannesi Doyparanum í Bíbliuni.
Jóansøka í Suðuroy.
1923
1923 (MCMXXIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Hendingar
thumb|Warren G. Harding
25. mars
Dagurin verður eisini nevndur mariumessa ella boðanardagur Mariu. Av tí at tað eru fleiri mariumessur, verður hesin dagurin nevndur mariumessa um várið.
Bela-Bela
250px|thumb|right|Bela-Bela í Limpopo Bela-Bela er ein kommuna í Limpopo í Suðurafrika og hevur umleið 66 500 íbúgvar.
Høvuðs býir og bygdir
Fólkateljingin í 2011 í Suðurafrika býtti kommununasundur í hesar býir ogf bygdir:
Havskjaldbøkur
Havskjaldbøkur (frøðiheiti - Chelonioidea)
269 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. - 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr.
Árstal: 274 f.Kr. 273 f.Kr. 272 f.Kr. 271 f.Kr. 270 f.Kr. - 269 f.Kr. - 268 f.Kr. 267 f.Kr. 266 f.Kr. 265 f.Kr. 264 f.Kr.
Armée de terre
Armée de terre (alment navn Équipe cycliste Armée de terre, UCI liðkota ADT ) er eitt franskt UCI Continental súkklulið. Tað er stuðlað av tí franska herinum og allir súkklararnir eru professionellir hermenn. Eftir at hava kappast við hepni í kappingum fyri amatørlið í Fraklandi, varð liðið skrásett sum eitt kontinentallið fyrst í árinum í 2015.
Mentunargrunnur Studentafelagsins
Mentunargrunnur Studentafelagsins er eitt føroyskt bókaforlag við heimstaði í Føroyum (føroyskt V-tal), men ritstjórnin er í Keypmannahavn. Jógvan Isaksen, rithøvundi, er leiðari av forlagnum. Mentunargrunnur Studentafelagsins er Føroya elsta forlag og er sprottið úr Hinum føroyska Studentafelagnum í Keypmannahavn, sum bleiv stovnað í 1910. Fyrsta útgávan hjá forlagnum var fyrsta yrkingasavnið hjá Janus Djurhuus, sum kom út í 1914 við heitinum Yrkingar. Tey fyrstu árini varð forlagið bara nevnt við navninum hjá studentafelagnum: Hitt føroyska Studentafelagið. Í 1957 verður Mentunargrunnur Studentafelagsins settur á stovn undir felagnum við tí høvuðsatliti at taka sær av bókaútgávu. Nøkur ár seinni verður hesin forlagsparturin fluttur heim til Føroya, har hann enn hevur innivist. Mentanargrunnurin hevur givið út ein stóran part av bókmentum, sum eru komnar út á føroyskum øll hesi árini.
25. juni
25. juni er dagur 176 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 177 um skotár er). 189 dagar eru eftir av árinum.
Grágás
Grágás (frøðiheiti - Anser anser) er ein prúður og bæriligur fuglur, grásprøklut á liti. Nevið - ja, ikki er gott at vita, hví bøkur siga tað vera reytt ella gulligt-reytt, tí tað er gult á teimum, ið her síggjast. Føturnir eru bleikreyðir. Tær eiga víða um Norðurevropa og Asia. Móti vetri flyta tær suður í lýggjari lond. Um várið síggja vit tær flúgva í flokkum norðureftir. Ein flýgur fyrst, og so hinar sum tvær strikur aftur úr henni, so flokkurin verður sum ein kíli at síggja. Tá fær hvør lívd av tí, sum undan henni er, so hetta lættir um flogið. Hin fyrsta hevur tað stravnast, og tí skiftast tær títt um at vera fyrstar, so at kílin ofta verður til eitt W. Tær eru á veg til Íslands. Har eiga tær víða um, nærindis tjørnum og vøtnum.
Varnar eru tær altíð; reiðrið fáa tær sær har, sum tað er ringt at finna og ilt at koma at; og meðan bøgan ger tað, situr steggin nakað frá og skimast væl uttanum. Tá ið ungarnir eru nakað vaksnir, fara tey at teimum stóru vøtnunum, hvørt hýski fyri seg; og hugnaligt er at síggja tey: fyrst gongur mamman, so ungarnir og aftast pápin; hann lyftir høvdið høgt og hyggur allar vegir, um vandi skuldi verið á ferð. Móti heysti fara tær suður aftur, og tá hvíla tær seg stundum nakað her í Føroyum og fáa sær gras at bíta. Ikki sjáldan koma tær í bøin, men tær halda seg væl burtur frá gørðunum og øðrum, sum fólk kann fjala seg undir.
Inntil minni enn stórthundrað (120) ár herfyri (uml. 1830) áttu grágæs í Føroyum so væl sum aðrastaðni. Eina mest mundu tær vera í Vágum, uttan um og millum bæði tey stóru vøtnini. Nakað av ungunum varð beinskert og tikið á hvørjum ári, tó ikki meir enn so, at skipanin stóð við. Men um syftunsøku1), tá ungunum leið væl ímóti at vera floygdir, vórðu tær gomlu fjaðursárar, so tær sluppu ikki á flog. Tey bjargaðu sær tá úti á vøtnunum. Men so tóku "teir stóru" í Havn sær fyri at koma við bátum og soldátum vestur í Vágar um hesa tíðina. Teir fóru á vatnið og tóku bæði ungt og gamalt. Tá doyði grágásin út í Vágum. Tað hoyrist, at einstakar nú í hesum seinnu árunum eru aftur farnar at eiga í tveimum ella trimum støðum í Føroyum; teir, ið vita reiðrini, vilja dylja fyri, hvar tey eru, og tað gera teir beint.
26. mars
26. mars er dagur 85 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 86 um skotár er). 280 dagar eru eftir av árinum.
270 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Árstal: 275 f.Kr. 274 f.Kr. 273 f.Kr. 272 f.Kr. 271 f.Kr. - 270 f.Kr. - 269 f.Kr. 268 f.Kr. 267 f.Kr. 266 f.Kr. 265 f.Kr.
EM í svimjing á stuttgeil 2012
EM í svimjing á stuttgeil 2012 varð hildið í Chartres, Frakland, frá 22. november til 25. november 2012.
Stevnan vardi í fýra dagar við innleiðandi riðlum, hálvfinalum og finalum á 50 m og 100 m kappingum og innleiðandi og finalur fyri allar aðrar kappingar við uttan 800 m frí hjá kvinnum og 1500 m frí hjá monnum, ið verða kosin vinnarar útfrá innleiðandi umførunum. Innleiðandi umførini vóru svomin um morgunin, við hálvfinalum finalum og skjótastu riðlar í langteina frísvimjingini um kvøldið.
Hvørt land fekk loyvi til at hava fýra svimjarar við í einstaklingakappingum, men bert tveir teir skjótastu fingu møguleikan at fara víðari til hálvfinalu og/ella finalu.
Kappingar hjá monnum
Legend: WR - Heimsmet; WBT - Heimsins besta tíð (World best time); ER - Evropeiskt met; NR - National record; CR - Meistaraskapsmet (Championship records)
Kappingar hjá kvinnunum
Frágreiðing: WR - Heimsmet; WBT - Heimsins besta tíð; ER - Evropeiskt met; NR - Landsmet (National Record); CR - Meistaraskapsmet
Løgtingsvalið 1978
Løgtingsvalið í Føroyum í 1978 varð hildið 7. november 1978. Talið av løgtingslimum varð hækkað frá 26 til 32. Hetta var fyrsta løgtingsvalið, har kvinnur vóru valdar inn beinleiðis, tær vóru Karin Kjølbro (TF) og Jona Henriksen (JF), báðar úr Suðurstreymoy.
Ichirou Mizuki
thumb|250px|Ichirou Mizuki í [[Japan Expo (6-7-2007)]]
Ichirou Mizuki (水木一郎, Mizuki Ichirou), føddur Toshio Hayakawa (早川俊夫, Hayakawa Toshio), er ein japanskur anison-popsangari, tónaskald, sjónleikari og limur í tónleikabólkinum JAM Project. Hann er føddur 7. januar 1948 í Tokyo, Japan.
Víðagitnir leiklutir
Anime Tokusatsu Videospæl
James K. Polk
250px|thumb|right|James K. Polk James Knox Polk  (føddur 2. november 1795 í Pineville í North Carolina, deyður 15. juni 1849 í Nashville í Tennessee) var amerikanskur løgfrøðingur, politikari og statsleiðari.
Polk var limur í Demokratiska flokkinum. Hann var guvernørur í Tennessee í árunum 1839-1841 og ellivti forsetin í USA frá 4. mars 1845 til 4. mars 1849.
Atli Pætursson Dam
Atli Pætursson Dam (12. september 1932 - 7. februar 2005) føddur og uppvaksin á Tvøroyri, búsitandi í Tórshavn seinastu árini av lívinum, var Føroya løgmaður árini 1970-1981, 1985-1989 og 1991-1993. Foreldur hansara vóru Sigrid Ragnhild f. Strøm, úr Trongisvági og Peter Mohr Dam av Tvøroyri. Hann var giftur við Oddvør Sólvá f. Hovgaard av Tvøroyri. Hann var útbúgvin Maskinverkfrøðingur í 1964. Hann varð valdur á Føroya Løgting í 1970 fyri Javnaðarflokkin í Suðuroyar valdømi. Hann varð valdur inn fyri Suðuroyar valdømi øll árini frá 1970 til 1990, tá hann stillaði upp fyri Suðurstreymoyar valdømi og varð valdur inn har og umboðaði Suðurstreymoy á Føroya Løgtingi árini 1990 - 1994. Hann var Føroya løgmaður fimm ferðir og fólkatingslimur frá 1987-88 og 1990-94. Hann tók seg aftur sum løgmaður 18. februar 1993 orsakað av fíggjarkreppuni og av heilsuávum. Marita Petersen tók við sum løgmaður eftir hann.
Hann var undirstjóri fyri Føroya Realkreditt frá 1981–1985 og aftur frá 1989 til hann doyði í 2005.
Eitt ið verður mett at vera tað størsta ið hann uppnáddi sum politikari, var tá ið hann megnaði at gera eina avtalu við táverandi danska forsætisráðharran Poul Schlutter, at Føroyar kundu yvirtaka undirgrundina og fingu øll rættindini til undirgrundina ið hoyrir til Føroyar. Yvirtøkan av undirgrundini fór fram í 1992.
PAME
PAME' (stytting fyri Protection of the Arctic Marine Environment) er arbeiðsbólkur undir Arktiska Ráðnum. Arbeiðsbólkurin fyri vernd av arktiska havumhvørvinum, PAME, varð stovnaður í 1991. PAME hevur skrivstovu í Akureyri í Íslandi. Arbeiðið í PAME snýr seg um vernd av arktiska havumhvørvinum. PAME hevur sum arbeiðssetning at meta um, hvørt millumtjóða sáttmálar og aðrar reguleringar eru nøktandi fyri at verja arktiska havumhvørvið og at gera tilmæli um, hvat kann verða gjørt fyri, at betra um umsitingina av arktiska havumhvørvinum. Hetta er eisini endamálið við t.d. verkætlanini "Arctic Ocean Review", sum PAME fór undir í 2009. Málið er at gera eitt yvirlit yvir, hvørjir sáttmálar og umsitingaravtalur eru galdandi fyri havið í Arktis. Við støði í hesum verður tilmæli gjørt um, hvat skal gerast fyri at styrkja verndina av arktiska havumhvørvinum.
Ein onnur verkætlan undir PAME samstarvinum er "Arctic Marine Shipping Assessment" (AMSA). Hendan frágreiðing varð góðkend og almannakunngjørd á ráðharrafundinum í 2009 í Tromsø. AMSA frágreiðingin lýsir verandi skipaferðslu og metir um væntaðu skipaferðsluna í arktiska økinum. Við støði í hesum eru gjørd seytjan tilmæli um, hvat eigur at vera gjørt fyri at tryggja, at økta skipaferðslan í arktiska økinum verður so burðardygg og trygg sum gjørligt. PAME hevur, í samstarvi við limalondini og hinar arbeiðsbólkarnar í Arktiska Ráðnum, sett skjøtul á eina tilgongd, sum skal tryggja, at tilmælini verða sett í verk. Umboð fyri Umhvørvisstovuna hava luttikið á fundum og virkseminum í PAME. Hendan luttøkan hevur tó verið rættuliga óstøðug seinastu árini, orsakað vantandi fígging. Umhvørvisstovan fylgir kortini, í tann mun orkan loyvir tí, við í virkseminum hjá PAME.
Marita Petersen
Marita Petersen (fødd Marita Johansen 21. oktober 1940, Vágur - 26. august 2001, Tórshavn) var løgmaður í Føroyum 1993 - 94. Marita Petersen er fyrsta kvinnan, ið náddi ovastu rók í føroyskum politikki. Tann 18. januar 1993 varð hon tann fyrsti kvinnuligi løgmaður í Føroyum.
Í 1988 varð hon fyrstu ferð vald á ting. Frá 1990 – 1993 var hon landsstýrismaður í mentamálum, har hon m.a gjørdi vart við seg við at endurskoða yrkisútbúgvingarnar í Føroyum og fáa samtykt lógarverk innan hetta øki. Hon var talskvinna fyri at skipa miðnámsskúlarnar í deplar. Eisini legði hon broytingar í rúsdrekkalógini fram, ið viðførdu ta skipan, sum vit kenna í dag.
Tíðin, sum Marita var løgmaður í Føroyum, frá januar 1993 til september 1994, var eitt av svárastu tíðarskeiðunum í Føroya søgu. Bankarnir vóru um at fara av knóranum, og vinnulívið á sjógvi og landi var við at fara sama veg. Arbeiðsloysið var methøgt, fráflyting úr Føroyum og tvangsauktiónir av sethúsum vóru gerandishendingar. Sum løgmaður stóð Marita Petersen á odda fyri samráðingunum við danir og Den Danske Bank fyri at forða fyri, at Føroyar fóru av knóranum. Úrslitið av hesum samráðingum var millum annað, at Føroya landsstýri keypti partabrøvini í Føroya Banka frá Den Danske Bank. Hetta keypið hevði seinni sokallaða "bankamálið" við sær, har ákærur vórðu reistar ímóti Den Danske Bank fyri ikki at hava kunnað Føroya landsstýri um veruligu fíggjarstøðuna í Føroya Banka innan søluna av partabrøvunum.
Marita Petersen stóð sum løgmaður eisini á odda, tá ið semja var gjørd við donsku stjórnina um eina bjarging fyri føroyska búskapin. Henda avtalan hevði við sær, at danska stjórnin afturfyri setti krøv um kvotuskipan innan fiskivinnuna og skipanina av Føroya Fiskavirking.
Fyri at sleppa undan hópuppsagnum innan tað almenna samráddist Marita við almennu fakfeløgini um lønarniðurskurð. Eisini legði hon stóran dent á skipanarlig viðurskifti og var stigtakari til nýggju føroysku stýrisskipannarlógina frá 1994.
Í 1993 bleiv Marita Petersen eisini forkvinna fyri Javnaðarflokkin eftir Atla Dam, ið ikki stillaði uppaftur sum formaður. Innanfloks arbeiddi hon við at útbyggja demokratiið í flokkinum og at endurnýggja politikkin hjá flokkinum.
Hon legði dent á, at kvinnurnar eisini vóru virknar bæði innan- og uttanfloks. Hon hevði eitt netverk av kvinnum, ið hon eisini gjørdi brúk av, meðan hon var landstýrismaður og løgmaður. Hon hevði ein virknan leiklut í samband við at løgtingið í 1994 samtykti Javnstøðulógina.
Aftaná løgtingsvalið í 1994 stóð hon á odda fyri samgongusamráðingunum. Javnaðarflokkurin fekk ikki løgmann, og Marita Petersen valdi aftur at taka sæti á løgtingi. Harvið breyt hon siðvenjuna hjá Javnaðarflokkinum um, at floksformaðurin hevði sess í landsstýrinum. Hon var sum tann fyrsta kvinnan vald til løgtingsformann í 1994.
Í 1995 bjóðaði Jóannes Eidesgaard henni av sum formansvalevni í Javnaðarflokkinum, Marita vann formannsvalið, men á landsfundinum í 1996 legði hon frá sær sum formaður fyri Javnaðarflokkin. Til løgtingsvalið í 1998 stillaði Petersen ikki uppaftur, og fór hon sostatt úr føroyskum politikki.
Marita var leiðari av Sernámsdeplinum frá 1997 og til hon, eftir stutta sjúkralegu, doyði tann 26. august í 2001.
Guam
Guam (chamorro: Guåhan, enskt: Territory Of Guam) er eitt amerikanskt hjáland í Osiania. Hon er størsta oyggin í Mikronesia. Guam er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Marianoyggjar í Mikronesia. Guam hevur umleið 160 túsund íbúgvar. Hagåtña er høvuðsstaðurin og størsti býurin er Dededo. Guam er 545 km², í 2014 var fólkatalið á oynni 161 000. Hon er nakað størri enn Streymoy, sum er 373,5 km². Í Guam er fólkatættleikin uml. 320 fólk fyri hvønn km², og í Streymoynna uml. 60 fólk fyri hvønn km². BTÚ fyri hvønn íbúgva í landinum er $ 28,700. Eddie Calvo (føddur 29. august 1961 í Tamuning, Guam) er guvernørur. Hann umboðar republikanararnar. Guam eru limir í Compact of Free Association við Sambandsríki Amerika.
Søga
Trý skip úr spanska rannsóknarflotanum, sum skuldu sigla kring jørðina við portugisiska sjófaranum Ferdinandi Magellan (1480 – 27. apríl 1521) sum høvuðsmanni, sigldu um tað ovurstóra Kyrrahav. Tey komu fram á tvær smáar polynesiskar oyggjar á vegnum. At enda í mars 1521 kom Magellan til Guam, størstu oynna á Marianoyggjum, tá var manningin illa fyri, og nógvir vóru deyðir. thumb|left|220px|Bardagin við Guam endaði við at umleið 20.000 lótu lív. thumb|right|250px|Tumon-strondin við Dededo. Strondin er væl umtókt ferðamál. thumb|right|250px|Hægsta fjall á oynni er Mount Lamlam, sum er 406 metrar høgur.
Bardagin við Guam
Landið var ein partur av tí Spanska hjálandaveldinum til 1898, tá USA legði landið undir seg. Undir Seinna heimsbardaga bleiv Guam hersett av Japan; 8. desember 1941 varð Guam hersett av Japan. Japan hevði ikki sent krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Guam. Í krígsárunum 1941-1944 var Guam hersett av japanarum, og vóru hetta hørð ár hjá fólkum. Nógv fólk varð sent av landinum og sett í fangatippir í Japan. Guam gjørdi í 1944 uppreistur móti tí japanska hjálandaveldinum og skjótt kom USA Guam til hjálpar. Omanfyri 10 % av fólkinum á Guam lótu lív undir japanska stýrinum frá 1941 til 1944. Hermenn úr USA gera innrás í Guam 21. juli í 1944 og koyra Takeshi Takashina herovasta frá. Dagurin 21. juli hátíðarhaldast enn sum Liberation Day. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu m.a. japonsk skip. Ikki vardi so leingi, so høvdu amerikanskir herskip og hermenn sigrað á japanarum, og Guam varð lýst at vera eitt sjálvstøðugt ríki í USA. 18.000 japanskir hermenn lótu lív. Í minsta lagi 1783 amerikanarir lótu lív.
Hóttan úr Norðurkorea
Í 2013 var kent at Norðurkorea hevur flutt rakettútskjótingar rampar til eysturstrondina. Í apríl 2013 kom fram at politiska leiðslan í Norðurkorea hevði góðkent ætlanir um eitt eirindaleyst kjarnorkuálop á amerikonsk mál. Ein tænastumaður í amerikonsku fregnartænastuni CIA sigur við CNN at sambært teirra informasjóndeira so kann ein rakettútskjóting koma heilt skjótt. Informasjónin byggir á avlurting av internum norðurkoreanskum samskifti. Talan kann vera um eitt beinleiðis álop á amerikanskar basur í Asia, Guam ella Hawai'i. Amerikanska verjumálaráðið Pentagon hevur gjørt greitt, at teir fara at senda rakettverjuskipanir til kyrrahavsoynna Guam, har USA hevur eina stóra hernaðarstøð. USA hevur áður sent B-1B «Lancer»-flogfør til Guam til tess at ræða Norðurkorea. Oyggin liggur í ein útsynning úr Norðurkorea umleið 3.500 kilometrar frá høvuðsstaðnum Pyongyang.
Landafrøði
19 kommunur eru í Guam: Agana Heights, Agat, Asan‑Maina, Barrigada, Chalan‑Pago‑Ordot, Dededo, Hagåtña, Inarajan, Mangilao, Merizo, Mongmong‑Toto‑Maite, Piti, Santa Rita, Sinajana, Talofofo, Tamuning, Umatac, Yigo og Yona.
Búskapur
thumb|right|250px|Ferðavinnan er tann týdningarmesta vinnugreinin á Guam, og uml. 20 prosent av landsins bruttotjóðarframleiðslu stava frá ferðavinnuni. Ferðavinnan hevur havt ein vaksandi týdning fyri Guam. Umleið 1 mió. ferðafólk vitja árliga. Flestu ferðafólk, ið koma til Guam eru japanar (uml. 70 %). Bíligir flogferðaseðlar hava gjørt, at eisini nógvir amerikanar fara til Guam at ferðast. Mest er tað heita veðrið, strendurnar og víkurnar, sum draga fólk higar. Ferðavinna er ein týdningarmikil vinna og inntøkukelda, annars er herurin hjá USA tann størsta vinnan. Umleið 6.000 amerikanskir hermenn eru á Guam. Næstan ein triðingur av oynni er undir ræði av amerikanska herinum. The Joint Region Marianas er ein amerikonsk hernaðarkommando á oynni við herstøðunum Anderson Air Force Bace og Naval Base Guam. Anderson Air Force Base hevur B52-bumbuflogfør og jagaraflogfør. Ovastin í amerikanska herinum hevur nevnt Guam sum "permanenti flogberin hjá USA".
Inn- og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri 2006, sær soleiðis út sambært CIA World Factbook :
Fólkið
thumb|right|250px|Fólkið og mentanin hava røtur aftur í spanska, amerikanska og chamorro-indiánska mentan. Landið var undir [[Spania í 320 ár, men nú er ávirkanin úr USA stór.]] Almennu málini í Guam eru tvey, enskt og chamorro. Upprunafólkið í Guam eru chamorro-indiánar. Í 2014 var fólkatalið 161,001 og fólkatættleikin var 320 pr. km². Allir á Guam eru amerikanskir ríkisborgarar. 11.4 prosent av fólkinum er arbeiðsleys og miðallívsævin í landinum er 78.93. Undir 1 prosent av fólkinum eru ikki lesifør. Tann Rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Guam; umleið 85 prosent av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2014. 23 prosent av fólkinum livir í fátækradømi (sbrt. CIA, 2001). Á Guam er nógv fólk av filipinskum uppruna.
Mál
Høvuðsmálið í Guam er enskt, men flest øll tosa eisini tað gamla málið, chamorro. Á bygd tosa nógv bara chamorro, og í býunum tosa summi bara enskt.
Krokudillur
Krokudillur (frøðiheiti: Crocodilia) eru skriðdýr. Kaimanur, gavialur, krokodilla og alligatorur teljast upp í krokodillur. 13 krokodillusløg eru, 8 kaimansløg, 2 alligatorsløg og eitt gavialslag. Fyri 100 mió árum síðan ók hon eisini í mýrlendum saman við dinosaurunum. Krokodillur taka ymisk dýr. Tær fjala seg í vøtnum, mýrum, áum og leggja á bæði stór og smá dýr, ið koma teimum nær. Alligatorar og krokodillur slúka froskar og fisk heilar. Hjørtir og onnur stórdýr draga tær undir vatn, læsa kjaftin í fongin, snara kroppinum á og skræða soleiðis fongin sundur. Hendinga ferð leggja alligatorar og krokodillur á fólk. Krokodillan er næstan allastaðni í Afrika sunnanfyri Sahel og í Avstralia, Florida, Karibia, Mið- og Suðuramerika. Tvey alligatorsløg eru: tann amerikanski og tann kinverski. Nú er kinverski alligatorurin nógv hóttur, bara nøkur fá hundrað dýr eru eftir. Tann amerikanski alligatorurin heldur til í mýrum og áum í t.d. Louisiana, Carolina og Florida í Landsynnings-USA. Hann veiðir vaðfugl, fisk og annað mangt. Í tættbygdum økjum tekur hann viðhvørt óvarin heimadýr. Gavialurin livir í India, Burma, Pakistan, Bangladesj og Nepal í Ásia. Kaimanur livir í Mið- og Suðuramerika.
Sum flestu skriðdýrini verpur kvennkrokodillan, og hon verjir eggini, til ungarnir koma út. Tríggir mánaðir, so koma ungarnir út. Mamman ansar væl eftir teimum, so stórar eðlur og onnur ránsdýr ikki taka teir. Varisliga tekur hon nakrar í kjaftin í senn og ber teir oman í vatnið, har teir eru tryggari. Krokodillur liggja ofta við opnum kjafti og sóla sær. Blóðæðrar í kjaftinum súgva sólarhita í seg, so kropshitin veksur. Tí orka tær at veiða sær føði um kvøldið.
Flokking
thumb|right|250px|Kortið vísir útbreiðsluøki í USA, amerikanskur alligatorur (Alligator mississippiensis). Keimanur, gavialur, krokodilla og alligatorur teljast upp í crocodilia. Til eru 1 gavialslag, 2 alligatorsløg, 8 kaimansløg og 13 krokodillusløg - tilsamans 24 sløg.
1943
1943 (MCMXLIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár. Fyrsti dagurin var ein fríggjadagur.
Ung um aldamótið II
Ung um aldamótið II er ein dupult fløga og DVD, sum Tutl gav út í 2003.
271 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. - 270-árini f.Kr. - 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr. 230-árini f.Kr. 220-árini f.Kr.
Árstal: 276 f.Kr. 275 f.Kr. 274 f.Kr. 273 f.Kr. 272 f.Kr. - 271 f.Kr. - 270 f.Kr. 269 f.Kr. 268 f.Kr. 267 f.Kr. 266 f.Kr.
Paul Scholes
250px|thumbnail|Paul Scholes Paul Aron Scholes føddur 16 November 1974 er enskur fóbóltsleikari sum hevur spælt alla sína karrieru í Manchester United har hann er ein livandi legenda. Scholes hevur spælt yvir 600 dystir fyri United og skorað fleri enn 100 mál. Harumframt hevur Scholes higartil (mai 2013) spælt 66 landsdystir fyri Ongland og skorað 14 mál.
Revur
Revur er eitt ránsdjór av hundaætt.