cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Patursson
Patursson er eitt føroyskt eftirnavn og hevur fleiri týdningar á Wikipediu:
Hawaiianskt mál
Søga
Áðrenn 1820 var bara hawaiianskt tosað allastaðni á Hawaii, men onga aðrastaðni. Frá 1820 til 1887 vórðu oyggjarnar kristnaðar og hawaiianska málið broyttist. Kristnir missionerar vildu umvenda oyggjabúgvarnar við at umseta bíbliuna til hawaiianskt og við at prædika á málinum hjá teimum innføddu. Í 1826 fekk hawaiianska stavraðið gjørt. Nú kundi málið bæði tosast og skrivast. Frá 1839 til 1840 varð fyrsta grundlógin skrivað á hawaiianskum. Í 114 ár (1834-1948) vórðu tíðindabløð prentað á hawaiianskum. Mállæran kom í 1834 og fyrsta orðabókin í 1865. Nógvar hawaiianskar bókmentir vóru. Málið er skumpað til viks av enskum, og í dag duga færri enn 0,1% av fólkinum hawaiianskt. Í 2000 bleiv tað vældámdari at tosa og tað sigst vera heimsins mest romantiska mál.
Samanburður
thumb|right|250px|Flaggið hjá [[Hawaii]]
10. juni
10. juni er dagur 161 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 162 um skotár). Tað eru 204 dagar eftur av árinum.
Kjøt
thumb|right|200px|Her síggjast ymiskt sløg av kjøti 200px|thumbnail|Tvøst er vanligt at eta í Føroyum, tó er tað minni vanligt nú enn fyrr, eitt nú orsakað av dálking 200px|thumbnail|Skerpikjøt er turkað seyðakjøt, sum er vanligt at eta í Føroyum Tað, vit nevna kjøt, er vøddar, feitt, bein, brósk og æðrar. Vøddarnir eru gjørdir úr vøddatægrum. Bindivevnaður bindur tægrarnar saman í bundi og bundini saman í tann stóra vøddan. Vøddarnir eru so festir at beinunum við sinum. Kjøtið av ungum dýrum er vanliga ljósari reytt enn kjøtið av eldri dýrum. Kjøtið av ungum dýrum hevur minni bindivevnað enn kjøtið av eldri dýrum. Tað merkir, at kjøtið av eldri dýrum er seigari. Mesti bindivevnaðurin er í teimum vøddunum, ið verða mest nýttir, t.d. í bógvunum. Í lundunum er næstan eingin bindivevnaður. Kjøtið av eldri dýrum er vanliga feitari enn kjøtið av ungum dýrum.
Nýflett kjøt er hart og seigt. Skal kjøtið gerast moyrt og gott, skal tað hanga eina tíð, áðrenn tað verður havt til matna. Vit siga, at kjøtið búnast. Neytakjøt skal hanga ikki styttri enn 14 dagar í kuldarúmi. Hongur kjøtið ikki í kuldarúmi, men í hjalli, skal tað ikki hanga so leingi. Seyðakjøt og svínakjøt nýtist ikki at hanga longur enn í ein dag.
Kjøtið, vit eta mest av í Føroyum, er seyðakjøt og neytakjøt, men vit eta eisini nokk so nógv av svínakjøti, sum verður innflutt. Sjálvt um vit hava nógvan seyð í Føroyum, so verður seyðakjøt eisini innflutt úr Íslandi og Ný Sælandi. Vit eta eisini høsnarunga, dunnu og kalkun. Dunna og kalkun er tó ikki so vanligt sum høsnarungi. Føroyingar eta eisini kjøt av villum djórum og fuglum. Eitt nú eta vit tvøst av grindahvali, tað er ikki vanligt í flestu øðrum londum, og nógv fólk, serliga úr øðrum londum, hava ringt við at skilja, at nakar kann finna uppá at drepa grindahvalir. Aðrastaðni eta tey eisini rossakjøt, men tað er ikki vanligt í Føroyum, tó hevur tað verið nokk so vanligt í summum bygdum fyrr í tíðini, tá tey høvdu arbeiðshestar, t.d. í Hvalba, har tey brúktu ross til arbeiði við koli. Fleiri sløg av bjargafugli eru eisini vanligir at eta í Føroyum, t.d. havhestur, lomvigi og lundi. Kjøt av haru verður eisini etið í Føroyum, tá harutíðin er, og menn veiða villa haru.
Vegetarar og veganarar
Summi velja ikki at eta kjøt yvirhøvur, orsøkirnar kunnu vera sera ymiskar. Tey sum ikki eta kjøt, men eta aðrar úrdráttir frá djórum, t.d. egg, mjólk og mjólkaúrdráttir, verða nevnd vegetarar. Tey sum hvørki eta kjøt, egg ella mjólkaúrdráttir verða nevnd veganarar. Í Asia er heilt vanligt, at fólk eru antin vegetarar ella veganarar, í Føroyum er tað ikki so vanligt. Kjøt inniheldur protein, sum hava stóran týdning eitt nú fyri bygnaðin av vøddum. Um ein ikki etur kjøt, so er týdningarmikið at fáa eggjahvítaevnir frá øðrum mati, t.d. frá bønum ella frá soyaúrdráttum. Fólk sum velja at gerast vegetarar ella veganarar eru oftast væl vitandi um týdningin av proteinum og fáa hesi á aðrar mátar.
Salmonella
Kjøt er sunnur matur, um tað er nóg reint og ikki dálkað ella hevur fingið bakteriur. Nevnast kann, at eitt nú høsnarungar ofta hava vandamiklu salmonellabakteriuna. Tí er reinføri sera týdningarmikið, tá fólk matgera. Tað hevur stóran týdning at handfara kjøt við varsemi og ikki blanda sevjuna av kjøtinum við t.d. salat. Bakteriurnar doyggja, tá kjøtið verður steikt ella kókað, men tað skal vera gjøgnumstokt. Heilsumyndugleikarnir hava javnan ávara og vegleitt fólk um, hvussu tey skulu handfara kjøt. Salmonella kann eisini vera í eggum, men eisini her verður bakterian dripin, um eggið verður steikt, kókað ella bakað í einari kaku t.d.
Botulisma elvd av bakteriuni clostridium botulinum
Ein bakteria, sum er sera sjáldsom, men eisini sera vandamikil, er Clostridium botulinum, sum kann elva til botulismu. Henda bakteria kann koma í eitt nú skerpikjøt, um reinføri ikki er í lagið, tá ið seyðurin verður flettur. Bakterian krevur tó heilt serligar umstøður fyri at nørast. Hon krevur eitt umhvørvi uttan oxygen og við einum ávísum hita, t.d. stovuhita. Bakterian kann føra til, at fólk ið eta mat, ið er eitraður við Clostridium botulinum, fáa botulismu, sum kann vera deyðiligt. Í Føroyum eru nøkur fólk deyð av botulismu, men tað ganga nógv ár ímillum at tað hendir. Í 2007 vóru tveir sjúkutilburðir av botulismu, men fólkini gjørdust frísk aftur. Orsøkin til at fólkini gjørdist sjúk, var tann at tey høvdu etið skerpikjøt av seyði, sum var flettur á ikki løggildum stað, og sum ikki var hongdur út í hjallin at hanga beinanvegin. Í Føroyum er skerpikjøt vanligasta smittukeldan. Dálkingin við bakteriuni kann koma á kjøtið undir fletting, um ikki verður ansað nóg væl eftir. Bakterian finst í jørðini, og kann vera komin á ullina á seyðinum. Tí er umráðandi, at ullin er turr og ikki skitin, tá flett verður, og at amboð, sum hava verið í samband við ullina, ikki verða nýtt undir flettingini, ella verða gjørd rein áðrenn. Smittan kann eisini koma frá skarninum frá seyðinum, skarnið má ikki koma í samband við kjøtið. Fólk mugu vaska sær væl um hendurnar, um tey ætla sær at nerta við kjøtið á seyðinum, og tey mugu vaska sær serliga væl, um tey hava nert við ullina ella hava fingið skarn á hendurnar. Ráðini frá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni og Landslæknanum eru m.a., at man skal hava reinføri í ordan undir slakti og harumframt at man ikki má lata kjøt liggja í afturlatnum posa ella ílati, har ongið oxygen sleppur til. Í november 2008 sendi Heilsufrøðiliga Starvsstovan út eina stutta vegleiðing, sum eitur: Reinføri í samband við fletting. Tað eru Elspa Petersen og Ingibjørg Egholm, ið hava skrivað vegleiðingina. Í leiðbeiningini verður m.a. sagt, at ''gott reinføri undir slátrinum, skjót køling av krovinum, góður støðugur luftstreymur og gott pláss í hjallinum minkar munandi um vandan fyri botulismueitran.'' Í 2007 sendu Heilsufrøðiliga Starvsstovan og Landslæknin út tíðindaskriv, har vegleitt var um hvussu best slepts undan smittuvanda av Clostridium botulinum. M.a. vóru hesi fimm puntkini nevnd:
Í Danmark og øðrum londum verður botulisma millum manna eisini nevnt pylsueitran (pølseforgiftning), hetta tí at tann mest vanliga smittukeldan í Danmark er pylsur. Tað er tó sera sjáldan, at fólk í Danmark doyggja av botulismu. Bakterian kann dálkað ymiskar matvørur, ikki bara kjøt, men eisini grønmeti. Bakterian framleiðir eiturevni, tá ið tær "røttu" umstøðurnar eru, bakteriurnar trívast best tá tað er ongið oxygen, nokk av vætu, ikki ov súrt (pH yvir 4,5) og ikki ov salt. Bakterian tolir ikki meir enn eini 10% av salti og í summum førum ikki meir enn 4,5% av salti. Bakterian tolir væl hita, men um maturin, sum er dálkaður av Clostridium botulinum, verður kókaður í minsta lagi 10 minuttir, so heldur bakterian uppat við at framleiða eiturevni.
Hornabóltur
thumb|right|390px|Hornabóltsvøllur Wrigley Field í Chicago. thumb|right|180px|Leikararnir hava handska á hondini og rimagrímu fyri andlitinum. Hornabóltur, á donskum og fleiri øðrum málum verður Baseball brúkt, er tjóðarítrótt í USA. Fyrsti dysturin ímillum skipað lið var í New Jersey í 1846. Fyrsta landskappingin var í 1876, og nú á døgum er hornabóltur næstbest umtókta ítróttargrein í Amerika, beint aftanfyri amerikanskan fótbólt. Leikararnir hava handska á hondini og rimagrímu fyri andlitinum. Baseball-leikarar brúka bólttræ og harðan bólt. Siður er, at forsetin kastar fyrsta bóltin, tá ið landskappingin MLB (Major League Baseball) í hornabólti byrjar.
11. juni
11. juni er dagur 162 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 163 um skotár). Tað eru 203 dagar eftur av árinum.
Fýrtalv
Fýrtalv er talv, har fýra telva ísenn. Sum í vanligum talvi hevur hvør telvari 16 talvfólk, men nú eru 4 litir. Telvararnir, sum sita yvirav hvørjum øðrum, eru í parti.
Talvborðið er størri, enn í vanligum talvi. Uppí hvønn kant eru 3 røðir afturat við 8 puntum, og uttast stendur talvfólkið.
Fýrtalv, sum mest varð telvað fyrr, kundi verða drúgvt.
Anna von Hausswolff
thumb|300px|Anna von Hausswolff (2013) Anna Michaela Ebba Electra von Hausswolff  (fødd 6. september 1986 í Göteborg) er ein svensk songkvinna og sangskrivari.
Kappróðrarbátur
thumb|[[Royndin Fríða, 5-mannafar úr Vági.]] Kappróðrarbátur er bátur til at rógva kapp við. Nøvnini á kappróðrarbáti eru mong. Sí t.d. Orð um borð á heimasíðuni hjá Róðrarfelagnum Knørri.
Bólkaðir eftir stødd
thumb|Tambar er 20 føtur til støddar. Tað eru fleiri sløg av kappróðrarbátum. Í Føroyum er træbáturin ikki broyttur so nógv síðan Víkingatíðina. Tó eru smávegis broytingar. Ein kappróðrarbátur skal vera lættur og smidligur, so hann kann rógva so skjótt sum gjørligt, fyri at vinna. Bátar sum skulu brúkast til útróður eru ikki smíðaðir til at verða skjótir, og eru tí ikki heilt meinlíkir kappróðrarbátunum. Kappróðrarbátarnir verða bólkaðir eftir stødd:
Í Føroyum er 5-mannafarið tann kappróðrarbáturin sum verður mest brúktur. Seinastu árini hevur barnaróður í 5-mannaførum verið fastur táttur á stevnunum, børnini eru í aldrinum 12-14 ár, rógvarin skal fylla millum 12 og 14 ár tað álmanakkaárið, sum róð verður, tó skal róðursmaðurin vera í minsta lagi 18 ár. Umframt børn rógva eisini gentur, dreingir og kvinnur í 5-mannaførum, hvørt kyni fyri seg. Gentur og dreingir eru í aldrinum 14-18 ár. Kvinnurnar eru yvir 18 ár. Í 6-mannaførum rógva menn fyri seg og kvinnur fyri seg. Tó kann róðursmaðurin vera av hinum kyninum. 8-mannafarsróðurin og 10-mannafarsróðurin er bert fyri menn. Ein róðursmaður er í hvørjum báti. Annars sita róðurfólkini lið um lið á bekkunum, tvey á hvørjum bekki. 6 persónar rógva í 5-mannaførunum og í 6-mannaførunum. 8 mans rógva í 8-mannaførunum og 10 mans rógva í 10-mannførunum.
Myndir
thumb|right|Kappróðrarbátur á [[Trongisvágsfjørður|Trongisvágsfirði]]
Faroe Petroleum
Faroe Petroleum ella Føroya Kolvetni er føroyskt oljufelag, ið rekur olju og kolvetnisvinnu í Føroyum og uttanlands. Føroya Kolvetni varð stovnað í 1997 og skrásett í Føroyum í januar 1998. Í desember 2002 varð stovnað móðurfelagið (holdingfelagið) Faroe Petroleum í Onglandi. Forstjóri í felagnum er Graham Stewart og stjóri er Nils Sørensen. Faroe Petroleum hevur skrivstovur í Tórshavn, Aberdeen (høvuðssæti) og Stavanger.
Virksemi
Harumframt er Faroe Petroleum við í nógvum loyvum í bretskum sjógvi, í norskum sjógvi og onkrum einstøkum í hollendskum sjógvi.
Ánirnar
Ánirnar (ella Ánir) er ein bygd á Borðoynni millum Klaksvík og Strond. Í Ánunum kom bygd um leið 1840. Í 2009 vóru 15 nýmótans íbúðir bygdar í Ánunum. Bygdin er partur av Klaksvíkar kommunu og liggur 3 km norðanfyri Klaksvík. Norðhavnin er í Ánunum, havnin er alternativ havn hjá Norrønu og talið av ferðamannaskipum úr øðrum londum er vaksandi, tey leggja at við Norðhavnina og síðan kunnu ferðafólkini fara ein túr til Klaksvíkar ella onkra útferð. Tunnil er millum Ánir og Árnafjørð, hann var tikin í nýtslu í 1965 og er 1680 metrar langur. Vegurin sum kemur úr Klaksvík gjøgnum Ánirnar fer víðari norðureftir til byrgingina til Haraldssund á Kunoynni.
Fólkatalið var 16 í 2007, men í 2014 var talið komið upp á 55. Tríggjar bygdir í Føroyum eru vaksnar so nógv í 1994-2014, at fólkatalið er meira enn tvífaldað. Í einari teirra, er fólkatalið meira enn fimmfaldað. Bygdin, sum hevur havt nógv tann størsta vøksturin í fólkatali er Ánirnar, beint norðan fyri Klaksvík. Tað er har, sum eitt nýtt íbúðarøki varð bygt fyri nøkrum árum síðani við fleiri eins húsum við útsýni oman á nýggju bingjuhavnina í Norðoyggjum. 1. juli 1994 vóru 9 fólk skrásett at búgva í Ánunum sambært Hagstovuni. 1. juli í 2014 vóru íbúgvarnir í Ánunum 55 í tali. Ein vøkstur upp á 46, svarandi til 511 prosent.
Gnagdýr
Gnagdýr (frøðiheiti - Rodentia) er súgdjór við tveimum longum hvøssum framtonnum. Otur og bævur hoyra til gnagdýraættina; eisini minkur, hermalínið, skunkur og grevlingur eru í somu ætt. Vatnsvínið er størsta gnagdýr í heiminum.
Sigert O. Patursson
thumb|Sigert O. Patursson
Sigert O. Patursson (15. oktober 1869 í Kirkjubø - 17. september 1931) var ævintýrari.
Otur
Oturin er stórt máraslag, ið mest livir av fiski. Hann grevur sær holur inn í áarbakkar, men opið er um 1 m. undir vatnskorpuini. Nógvastaðni verður bústaður hansara týndur, so hann er nógv minkaður. Oturin varð friðaður í Danmark í 1967, men er á altjóða listanum við dýrum, ið eru í týningarvanda.
Sigert O. Patursson
Í 1889 fór Sigert sum 20 ára gamal undir sína fyrstu longu ferð í norðaru og syðru pørtunum av Vestursibiriu og Karahav. Um seks ára ferðina var bókin Á ferð í Sibiriu skrivað, sum er um mentanarsøgu og hendingar á ferðini.
12. juni
12. juni er dagur 163 í árinum í tí gregorianska kalendarinum (dagur 164 um skotár). Tað eru 202 dagar eftur av árinum.
X Factor
thumb|Heimskort sum vísir økini, har X Factor verður framleitt. X Factor er ein sjónvarpsrøð, ein sangtalentkapping, sum verður framleidd og send í fleiri londum. Sendingin er ment av Simon Cowell, og varð upprunaliga framleitt í Stóra Bretlandi, har ið tað kom í staðin fyri eina líknandi sending, "Pop Idols". Konseptið er seinni breitt seg út til fleiri onnur lond, eitt nú til Danmark, har fleiri føroyingar hava luttikið.
Luttakarar í kappingini verða funnir við almennum auditions. Navnið "X Factor" vísir til, at programmið leitar eftir einum sersøkum eginleika, ið tað ikki ber til at definera, og sum eyðkennir eina veruliga stjørnu. Vinningurin er sum oftast ein plátukontrakt - umframt tann stóra áhugan, ið luttakrarnir fáa.
Ábraham
thumb|Ábraham vil ofra son sín Ísak til Gud, málningur av Rembrandt, 1635. Ábraham ella Abraham (hebraiskt אַבְרָהָם, Aḇrāhām), føðinavn Abram, er ein týðandi persónur úr Gamla Testamenti úr Bíbliuni, sum sær hann sum elsta ættfaðirin til tað ísraelska fólkið. Søgan um Ábraham stendur skrivað í 1. Mósebók, kap. 12-25, har hann saman við soni sínum Ísak og Jákup hoyrir til patriarkarnar, sum gjørdust ættfedrar til Ísraels 12 ættarbólkar. Ábraham er ein týðandi profetur hjá teimum kristnu, hjá jødunum og hjá muslimum. Í Islam er hann viðurkendur sum profetur, patriarkur og boðberi undir navninum Ibrahim.
Abraham var ein eftirkomari av soni Nóah Sem. Kristin og muslimar trúgva, at Jesus var ein eftirkomari av Ábraham, og harumframt trúgva muslimar, at Muhammed var ein efterkomari gjøgnum Ismail.
Tað er ein vaksandi konsensus millum bíbliugranskarar, at frágreiðingin í Fyrstu Mósebók um Ábraham hevur sín uppruna frá 500- og 400-talinum á.Kr.
Upphav
Ábraham var sonur Tarah og eftirkomari av soni Nóa Sem. Upprunaliga navn hansara var Abram, men hann varð seinni kendur sum Ábraham. Hann var giftur við hálvsystir sínari Sarai, seinni kend sum Sára (Sara). Hann hevði tveir brøður, sum kallaðust Nakor og Haran. Síðstnevndi doyði tíðliga og er faðir Lot.
Eftir at Sara var deyð, fekk hann seks synir við hjákonuni Ketura: Simran, Joksjan, Medan, Midian, Jisjbak og Sjuah. Ábraham verður mettur at vera ættfaðir bæði hjá ísraelittum, ísmaelittum, edomittum og midianittum.
Ábraham andaðist 175 ára gamal, og varð grivin í Makpela-holuni sum sambært Bíbliuni skal liggja í býnum Hebron við Vestara Áarbakka. Hetta er ein av orsøkunum til, at jødarnir ynskja at hava atgongd til býin.
A Night at the Opera
A Night at the Opera er tann áttanda LP plátan hjá bretsku rock tónleikabólkinum Queen. Tað var plátufelagið Parlophone sum útgav plátunu hin 1. Januar 1976.
Síða A:
Síða B:
M1 (Keypmannahavnar Metro)
M1 hjá Keypmannahavnar Metro, litað grønt á kortinum, koyrir frá Vanløse til Vestamager. Leiðin bindir saman Ørestad grannalagið í Keypmannahavn, Danmark, við miðbýin í Keypmannahavn. Leiðin er hevja yvir jørðina, meðan koyrt verður gjøgnum Ørestad, meðan tað verður koyrt gjøgnum ein tunnil undir miðbýnum. Frá Christianshavn til Vanløse, er leiðin tann sama sum M2.
Dánial Hoydal
Dánial Hoydal (føddur 14. juni 1976 í Tórshavn) er føroyskur rithøvundur, týðari og samskiftisráðgevi. Hann er útbúgvin cand.mag í retorikki og informatikki. Hann hevur skrivað tekstin til Ólavsøkukantatuna, sum varð framførd á 1000 ára haldinum fyri kristnan Føroya, hevur týtt sangspølini Godspell og Ótrúliga dreymakotið hjá Jósefi og hevur skrivað tekstin til fyrstu føroysku operaina, sum Sunleif Rasmussen hevur skrivað tónleikin til. Operain Í Óðamansgarði byggir á stuttsøguna: Den gale mands have hjá Williami Heinesen og varð frumframførd í 2006.
Vestmannasund
thumb|right|250px Vestmannasund er sundið millum Streymoy og Vágar. Vestmannasund er reint og djúpt, men sera streymhart í norðara parti. Tá ið ein kemur suður um Skræling, rekur spakari. 1. desember 2014 var dagligi miðalhitin í sjónum við Oyrargjógv 9,18 °C. Hetta er heitasti dagur mátaður í desember við Oyrargjógv og Mykines, síðani mátingarnar byrjaðu í 1914, skrivar Havstovan á heimasíðu síni hav.fo. Metið frammanundan var frá 2.- og 3. desember 2009, tá miðalhitin var 8,91 °C. Allar teir fyrstu seks dagarnar í desember 2014, var sjógvurin við Oyrargjógv heitari enn gamla metið í 2009. Hitamátingarnar verða gjørdar fyri at fylgja við langtíðarbroytingum, sum ávirka vistskipanina á Landgrunninum, og fyri at fáa meir innlit í útskiftingina av sjógvi millum opið hav og Landgrunnin. Havstovan hevur hitamátarar liggjandi við Oyrargjógv og Skopun, ið støðugt máta hitan í sjónum. Hitin er áleið tann sami í báðum støðum. Orsøkin er, at sjógvurin innast á Landgrunninum verður so væl blandaður av sjóvarfalli.
Sámal Johansen
Sámal Johansen (føddur í Haldórsvík 31. oktober 1899, deyður 11. mars 1991) var ein føroyskur lærari og rithøvundur. Dóttir hansara, Marita Petersen, gjørdist Føroya fyrsti kvinnuligi løgmaður.
Lívsleið
Komin til mans var hann verkamaður, róði út og var til lands í Íslandi. Í 1920 fór hann niður á Askov háskúla og var á skúlanum tveir vetrar, hann kom so heim aftur, fór á Føroya læraraskúla í 1922 og tók prógv í 1926. Sama ár varð hann settur í starv við Vágs skúla, og hetta starvið røkti hann, til hann í 1967 fór frá vegna aldur og við eftirløn. Hann var limur í sóknarstýrinum í Vági 1935-50 og aftur 1963-66, fleiri ár sum sóknarstýrisformaður. Í 1972 flutti hann til Havnar og bleiv búgvandi har við familjuni.
Umframt hesar nevndu bøkur hevur hann umframt týðaraverk greitt úr hondum »Føroya landalæru« til skúlabrúks 1963, søgusavnið »Heimbygdin og aðrar søgur«, 1972, og skaðasøguna hjá teimum trimum bygdunum Tjørnuvík, Haldórsvík og Langasandi 1818-1978.
Mykinesfjørður
Mykinesfjørður er ógvuliga streymharður og óreinur og hevur orð fyri at vera versti fjørður í Føroyum.
Belgiska fótbóltslandsliðið
Belgiska fótbóltslandsliðið umboðar Belgia í altjóða fótbólti, tað verður stýrt av KBVB/URBSFA. Liðið hevur luttikið 11 ferðir í HM og 4 ferðir í EM.
Matur
thumb|Matur frá [[Plantur|plantu keldum.]] Matur er nakað, sum kann etast. Matur er høvuðskeldan til orku og føðsluevni fyri djór, og kemur vanliga frá djóri ella plantu. Øllum djórum og menniskjum tørvar mat. Í matinum eru lívsneyðug evni, ið veita kroppinum bæði orku og hita, og evni, sum eru lívsneyðug fyri trivnað og vøkstur.
Belgiska fótbóltslandsliðið
Einasti tittul hjá Belgia higartil er tá liðið vann OL í 1920 á heimavølli í Antwerpen. Á EM í 1980 vann Belgia silvur eftir at havað tapt finaluna móti Vesturtýsklandi, og bæði á OL í 1900 og EM í 1972 vann liðið bronsu. Besta úrslit frá HM er eitt 4. pláss frá HM í 1986 í Meksiko.
Matur
Kosturin er ymiskur um allan heim og lagar seg eftir, hvør matur er tøkur. Menniskan kann sodna sera ymiskan mat av gróðri og djóri, men summi fólk eru urtaátarar, vegetarar, burturav. Tey eta ikki kjøt, tí trúgv teirra loyvir tí ikki, ella tey halda tað vera ringt fyri heilsuna. Er kosturin ikki nóg heilsugóður, ella mattrot er, kann sjúka standast av tí. Hjarta- og æðrasjúkur og aðrar vælferðarsjúkur kunnu vit fáa, um vit oveta okkum av mati, sum er ringur fyri heilsuna.
Joseph Haydn
250px|thumbnail|Joseph Hayden, málningur eftir Ludwig Guttenbrunn umleið ár 1770. Franz Joseph Haydn (31. mars 1732 í Rohrau – 31. mai 1809 í Wien) var ein eysturríkskur tónasmiður. Haydn skapaði sonatuformin og ta klassisku symfoniina í fýra satsum. Hann byrjaði wienerklassikkaran og komponeraði yvir 100 symfoniir.
Matur
Frá djórum
thumb|right|Matur frá [[dýr|djórum]]
Joseph Haydn
Sum eysturríkari brúkti Haydn ein stóran part av síni tónleika karrieru sum tónleikari fyri tað ríku familjuna Eszterházy á teirra ognum. Eftirsum hann var isoleraður frá øðrum tónasmiðum og tendensum í tóneikaheiminum var hann, sum hann sjálvur segði tað, "noyddur til at vera originalur".
Joseph Haydn var ein av týdningarmestu eksponentunum fyri wienerklassikkin saman við Wolfgang Amadeus Mozart og Ludwig van Beethoven.
Symfoniir
Haydn skrivaði 106 symfoniir. 104 av hesum vóru í 1908 klassifiseraðar av Eusebius Mandyczewski sambært tí tá galdandi kronologi.
Hoboken tekur eisini 4 onnur verk í síni "Symfoni"-bólki (Hob.I):
Floytukonsert
Hob.VIIf:1 – Floytukonsert í D-dur (áðrenn 1780?) (horvin)
Konsertir fyri dreiulíru
Skrivað eftir bílegging frá kong Ferdinand IV av Napoli (1751–1825)
Kulusuk
thumb|right|250px|Kulusuk í [[mai 2006.]] Kulusuk er ein bygd í Eysturgrønlandi. Kulusuk varð grundløgd í 1909. Í dag búgva 320 fólk í bygdini (august 2009). Navnið Kulusuk merkir »bakið á einum fugli«. Kulusuk er kend fyri sín flogvøll, sum er loftvegis sambandið ímillum Eysturgrønland og umheimin.
Maud Heinesen
Maud Heinesen fødd Brimheim, fødd 15. januar 1936 í Klaksvík, deyð 7. september 2005, var føroyskur rithøvundur. Hon vaks upp í Klaksvík, har hon gekk í barnaskúla og tók realprógv í 1952, fór so til Havnar og tók studentsprógv 1954. Í 1957 tók hon prógv sum 3-málsligur korrespondentur við Handilsháskúlan í Keypmannahavn, og í 1964 prógv til handilsfaklærara. Árini 1954-1955 arbeiddi hon sum læraravikarur í Klaksvík, seinni hevur hon undirvíst drúgt áramál á Føroya Handilsskúla og annars eisini arbeitt sum skrivstovukvinna í fleiri ár. Hon starvaðist í Føroya Landsstýri 1957-60, hjá Levi Lutzen 1962-63, hjá Landslæknanum 1963-74. Frá 1965 á Fróðskaparsetri Føroya, frá 1974 sum setursskrivari.
UEFA Nations League
UEFA Nations League er ein ætlað komandi fótbóltskapping fyri fyri landslið í Europa fyri vaksnar menn. Liðini skulu vera limir í UEFA. Fyrsta kappingin byrjaði í september 2018, eftir HM í fótbólti 2018, og vinnarin av kappingini verður funnin í juni 2019. Kappingin kemur í høvuðsheitum í staðin fyri altjóða vinadystir.
Maud Heinesen
Maud var gift við rithøvundanum Jens Paula Heinesen, sum var ein av virknastu rithøvundum í Føroyum. Maud gav út fyrstu bókina í 1974, tað var barnabókin "Marjun og tey", sum er týdd til íslendskt. Áðrenn tað hevði hon tó skrivað útvarpsleikin "Kvøldarleikur/ ella Hví var myrkt hjá Olevinu?", sum var lisin upp í útvarpinum í 1969.
Útgávur
Harumframt komu fleiri søgur, sum Maud hevði skrivað, í Gluggan og Mín Jólabók.
Friedrich Nietzsche
Friedrich Wilhelm Nietzsche (borin í heim 15. oktober 1844, andaðist 25. august 1900) var máttmikil týskur heimspekingur, sum livdi og var virkin í 1800-talinum. Friedrich fanst tíðum at siðreglum menniskjunnar, samfelagsins átrúnaði, herundir serliga kristindómi í Evropa, heimspeki og vísindum. Friedrich er millum annað kendur fyri sín serstaka skrivihátt við nógvum fyndarorðum. Friedrich ávirkaði nógv nýggju tilverustevnuna innan heimspeki og bókmentir í Týsklandi og Fraklandi, ið royndi at varpa ljós á grundkor og umstøður undir tilveru menniskjunnar. Seinni ávirkaði hann eisini sokallaða postmodernismuna.
Hara
thumb|right|250px|Útbreiðsluøki hjá snjóharu. Harur (Leporidae) eru ein ætt í bólkinum harudjór. Hara er eisini føroyska navnið á eini Leporidae slekt Lepus.
Andrey Amador
Andrey Amador Bikkazakova (føddur 29. august 1986) er ein Kosta Rikanskur professionellur vegkappsúkklari, ið súkklar fyri UCI ProTeam.
Grand Tour úrslit
Tíðarlinja yvir úrslit í høvuðskappingini í Grand Tour
WD = Tók seg úr kappingini; Í gongd = IP
Elin á Rógvi
Elin á Rógvi (føddur 3. mars 1976 í Tórshavn) er ein føroyskur rithøvundur, songkvinna, skemtari og vertur í barnaútvarpinum hjá Kringvarpi Føroya. Hon spældi Meylu í barnatiltakinum Lort í býin, sum Barnablaðið Strok skipaði fyri. Í sambandi við tiltøkini varð ein tónleikafløga útgivin í 2007 við heitinum Lort í býin. Elin á Rógvi sang fleiri av sangunum antin sjálv ella saman við øðrum og hevði eisini skrivað tekstin til fleiri sangir.
Elin er dóttir Eyðun á Rógvi og Sunnevu Dalsgaard og systir Kára á Rógvi, sála og Hera á Rógvi.
Hara
Harur (Lepus)
Harur ið finnast i Europa eru;
Føroyska haran (Lepus timidus)
left|thumb|200px|Snjóhara í [[Suðuroynni]] Haran í Føroyum (Lepus timidus) leggur 3 ferðir um árið. Hon leitar eftir føði, meðan ungarnir krógva seg í holum. Haran í Føroyum nevnist snjóhara, men verður meira grálig nú um vetrarnar, av tí at so lítið av kava er.
Pólharan er heilt hvít á vetri. Harafturímoti eru tvey litfrábrigdi, tá talan er um snjóharu. Vetrarfeldurin á teimum, ið reika heilt har norðuri, í Miðnoregi og Norðurnoregi, er snjóhvítur, harafturímóti er hann ljósagráur og ber í hvítt syðri í Føroyum, Skotlandi, Írlandi, og í Suðurnoregi og Suðursvøríki. Hjá báðum sløgunum er summarfeldurin morlittur og gongur yvir í heilt ljósamorreytt.
Hvussu víða reikar haran, og hvar heldur hon til
thumb|200px|Snjóhara á [[frímerki]] Í Íslandi eru ongar harur. Snjóharan er í Føroyum, Skotlandi og oyggjaflokkunum har, Írlandi, Noregi og Svøríki, umframt í Alpunum. Í Føroyum er væl til av henni, og hon er slept upp í fleiri oyggjum. Pólharan finst fram við norðurstrondini í Kanada og í Grønlandi fram við strondini, tó ikki í Landssynningsgrønlandi og í Melvillevíkini. Fornfrøðingar hava funnið beinleivdir av henni í norðbúgvabygdum úr víkingatíðini.
Í Føroyum vóru ongar harur fyrr enn í august 1855, tá vórðu 4 snjóharur sleptar í Kirkjubøreyn. Tær vóru snjóhvítar um veturin, men longu í 1860-árunum vórðu nakrar blágráar vetrarharur sæddar - bláharur. Tær vuksu skjótt í tali og troðkaðu ta hvítu snjóharuna heilt burtur. Veturin 1916-1917 varð tann seinasta snjóharan skotin.
Tutankhamon
thumb|right|180px|Tutankhamon stýrdi í Egyptalandi fyri 3500 árum síðan. Tutankhamon (1341 f.Kr. – 1323 f.Kr.) var ungur drongur, tá ið hann tók við egyptisku trúnuni og stýrdi bara í níggju ár. Hann æt upprunaliga Neb Kheperu Re. Aknathon átti Tutankhamon við eini hjákonu. Stóra gravkamar hansara varð ikki funnið fyrr enn í 1922. Bretski egyptafrøðingurin Howard Carter og Carnarvon lordur komu fram á tað. Í forrúminum vóru ótrúliga nógvir fornlutir.
Hara
Hvussu víða reikar haran, og hvar heldur hon til
Bláharan í Føroyum leggur 3 ferðir um árið, tá veðrið er til vildar, men snjóharan leggur bara 2 ferðir. Harumframt fær snjóharan hvíta vetrarbúna sín fyrr um heystið, enn bláharan fær sín blágráa vetrarbúna.
Í Føroyum liggur kavin sjáldan leingi, so tað hevur verið nógv verri hjá snjóharuni enn hjá bláharuni at fjala seg fyri harumonnunum. Tá ið snjóharan varð flutt til eitt øki við havveðurlagi, misti hon øll framíhjárættindi síni. Hetta hevði við sær, at ikki gingu meira enn 60 ár, fyrr enn tað ráðandi snjóharuættarbregðið var forkomið. Eitt frálíkt skúladømi, tá tað kemur til arvalívfrøðina. Pólharan og snjóharan halda til í skógi, har skógur er, men annars eru tær á lyngheiðum heilt upp at kavanáminum. Tær leggja ímillum grót og klettar.
Haran etur plantur, grøs, stargrøs, urtir og trøllakambar, umframt knubbar og endaknappar á runnum og trøum. Pólharan og snjóharan eru virknastar í dimmingini. Men tá ið makingartíðin kemur, og tær renna hvør eftir aðrari og gera seg upp, síggja vit tær eisini um dagin.
Hara gongur kviðin í einar 7 vikur. Pólharan og vetrarhvíta snjóharan longst norðuri leggja bara eina ferð um árið, men longur suðuri leggja tær tvær ferðir um árið. Bláharan í Føroyum leggur 3 ferðir um árið, og 2-3 ungar eru í hvørjari legu. Kortini er sjáldan, at veðrið er so gott, at allar 3 legurnar koma undan. Í leguni hjá pólharuni í Grønlandi eru 5-7 ungar. Teir eru kynsbúnir, tá ið teir eru 8 mánaðir gamlir. Hetta hevur við sær, at ársgamlar harur leggja.
Pólhara og snjóhara verða veiddar, tí at kjøtið smakkar so væl. Hildið verður, at stovnurin í Føroyum í 1997 var uml. 5 000 harur, men av tí at harumenn í Føroyum ikki skulu biðja um veiðiloyvi ella geva fongin upp, er torført at meta um, hvussu nógv verður skotið árliga. Í Føroyum er loyvt at skjóta haru frá 2. november til 31. desember.
Frábrigdi
thumb|200px|Snjóhara (L. t. hibernicus) við summarfeldi í [[Írland (land)|Írlandi]] thumb|200px|Snjóhara við grómutum vetrarfeldi í Norður[[onglandi]] Fleiri staðsettir (lokalir) snjóharustovnar breðga frá upprunastovninum, og verður hetta nevnt "frábrigdi"; t.d. í Skotlandi (L. t. scoticus), í Írlandi (L. t. hibernicus) og í Sveis (L. t. varronis). Føroysku harurnar hava longu sýnt broytingar, ið benda á at føroyski stovnurin kann gerast eitt føroyskt frábrigdi í framtíðini, eins og hent er við føroysku mýsnum og fleiri føroyskum fuglastovnum.
Alan Rickman
Alan Sidney Patrick Rickman (21. februar 1946 – 14. januar 2016) var ein enskur sjónleikari og leikstjóri. Hann er kendur fyri at hava leikt ymsar leiklutir á palli og filmi, tá mest sum andstøðumaður ella "fíggindi". Alan las í The Royal Academy of Dramatic Art í London, og var limur í Royal Shakespeare Company, har hann framførdi í modernaðum og klassiskum leikum á palli. Fyrsti sjónvarpsleikluturin kom í 1982, men gjøgnumbrot hansara var leikluturin sum Vicomte de Valmont í pallleikinum Les Liasons Dangereuses 1985, har hann bleiv tilnevndur til eina Tony-virðisløn. Alan gjørdist síðani heimskendur fyri leiklutir sínar, sum alíkavist Hans Gruber í Die Hard og Severus Snape í Harry Potter filmsrøðini.
Aðrir kendir leiklutir eru: Sheriffurin av Nottingham í Robin Hood: Prince of Theives, har hann varð tilnevndur til eina BAFTA-virðisløn sum besti sjónleikari í eykaleikluti, Jamie í Truly, Madly, Deeply, Colonel Brandon í Sense and Sensebility, høvuðsleikluturin í Rasputin: Dark Servant of Destiny, har hann vann eina Golden Globe-virðisløn, Emmy-virðisløn og eina Screen Actors Guild-virðisløn, Harry í Love Actually, Alexander Dane í Galaxy Quest og Jugde Turpin í sangleikinum Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street.
Alan Rickman doyði av krabba í brisi tann 14. januar 2016. Hann gjørdist 69 ára gamal. Síðsti filmsleiklutur hansara gjørdist Absolem í Alice Through the Looking Glass í kemur út í mai 2016.
Kanin
Kanin (frøðiheiti - Oryctolagus ) er lítil gnagari av haruætt. Kaninir eru floksdýr og halda saman í stórum flokkum. Holur teirra eru langar og torgreindar. Tær gera sær eisini fleiri neyðútgongdir. Kanin leggur minst 20 ungar um árið, og tí eru kaninir nógvastaðni vanligastu súgdýr. Kaninin kemur upprunaliga úr Útsynningsevropa, men er nú um allan heim uttan í Antarktis. Um aldaskiftið løgdust tær út í Suðuroy og nørdust skjótt, men so fækkaðust tær aftur, og nú er eingin eftir. Nógvastaðni er kaninin skaðadýr í landbúnaðinum, tí hon etur grøðina.
Villkanin er í ætt við haru.
Love. Angel. Music. Baby.
'''Love. Angel. Music. Baby.''' er fyrsta solofløgan hjá Gwen Stefani. Fløgan kom út 12. november 2004.
Indonesia
Indonesia (Lýðveldið Indonesia) er eitt av fólkaríkastu londum í heiminum. Indonesia liggur í landsynningshorninum av Asia, tað er eitt oyggjaland, har eru umleið 17.508 oyggjar. Har eru 33 provinsar og fólkatalið er meir enn 238 milliónir, sum er fjórð størsta fólkatal í heiminum. Indonesia er eitt lýðveldi við forseta. Høvuðsstaðurin eitur Jakarta. Indonesar tosa nógv ymisk mál, tey tosa 742 ymisk mál og dialektir.
Landafrøði
Indonesia er heimsins størsta oyggjaríki. Landið er 5.100 km langt eystur og vestur, havið er 8 milliónir km2 í vídd, og har eru tríggjar klokkutíðir. Knappliga 230 milliónir fólk búgva í Indonesia, 60% av teimum í oynni Java, hóast oyggin ikki er meiri enn 7% av víddini í landinum. Nógvar aðrar stórar oyggjar eru, men mangar teirra eru ógvuliga strálbygdar. Høvuðsstaðurin í Indonesia, Jakarta, við knappliga 9 mió. fólkum, er størsti býur í Landsynningsasia.
Málfrøði
Málfrøðin fevnir um vísindaligar kanningar av mannamáli.
Madeleine prinsessa av Svøríki
thumb|right|210px|Madeline [[6. juni í 2009 í Stokkhólmur.]] Madeleine (fødd 10. juni 1982 í Drottningholm) er triðja og yngsta barnið hjá Carl Gustafi kongi og Silviu drotning og triðja í røðini at arva svensku trónuna eftir systkini Victoriu krúnprinsessu og Carl Philip prins. Madeleine hevur prógv frá lærdum háskúla í listasøgu, fólkalívsfrøði og nútíðarsøgu. Hon er hertuginna av Gästrikland og Hälsingland.
13. juni
13. juni er dagur 164 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 165 um skotár). Tað eru 201 dagar eftur av árinum.
System of a Down
250px|thumbnail|right|System of a Down konsert [[5. august 2012]] 250px|thumbnail|right|SOAD Logo
System of a Down er ein armenskur/amerikanskur tónleikarbólkur, ið varð stovnaður í 1995 í Amerika.
Átrúnaður í USA
Í 1620-1640 komu pílagrímarnir til USA. Átrúnaðarlig viðurskifti høvdu noytt teir at rýma úr Stóra Bretlandi. Í fyrstuni tá fólk byrjaðu at búseta seg í USA, høvdu tey allarflestu tilknýti til protestantiskan kristindóm. Í dag búgva 308 mió. fólk í USA og átrúnaðarliga myndin er sera sprøklut. Tað gamla kirkjusamfelagið er her enn, hóast sjónarmið teirra eru nógv broytt. Ein sera stór tilflyting úr øllum heimspørtum og mentanum, hevur gjørt, at í dag er USA eitt pluralistiskt land. Í rundum tølum kann sigast, at helvtin av amerikanarunum eru protestantisk kristin, ein fjórðingur er katolikkar, meðan seinasti fjórðingurin er jødar, mormonar, ateistar, muslimar, hinduistar og onnur. Kirkjur, sýnagogur, hindutempul og moskur standa tí lið um lið í amerikonskum býum.
Kirkjan hevur stóra ávirkan á gerandisdag fólksins. Næstan allir amerikanar eru kristnar. Í Amerika eru eisini umleið sjey miljónir muslimar og hvør einasti statur hevur minst eina mosku. Seks av 10 amerikanarum meina at religión er umráðandi í gerandisdegnum. Eisini meir enn helmingurin av samkyndum í Amerika siga, at trúgvin hevur stóran týdning fyri tey.
Í USA eru statur og kirkja skild sundur.
Søga
Umleið 1640 komu fyrstu niðursetufólkini til New York í USA. Hetta vóru fólk, sum vóru flutt úr Stóra Bretlandi til Amerika fyri at finna eitt stað, har tey kundu stovnseta og byggja upp eitt kristið samfelag. Nýggir tilflytarar komu við ymsum málum og trúarligum ástøði. Danir, ið fluttu til Amerika, máttu sjálvir seta í starv lærarar og prestar, sum dugdu danskt, um so var, at teir vildu hava danskar gudstænstur og danskar sálmar. Tær donsku kirkjurnar og prestarnir gjørdust eisini savningardeplar hjá dønum. Her kundu teir biðja um hjálp, tí prestar og meinigheitir hjálptu bæði á tí verðsliga og andaliga økinum. Hetta hevur eyðkent kirkjurnar í USA síðan. Meinigheitirnar virka sum stovnar og eitt stórt hjálpiarbeiði verður gjørt í kirkjunum.
Silkeborg IF
Silkeborg IF er eitt danskt fótbóltsfelag við heimavølli í Silkeborg, sum er ein býur í Jútlandi. Silkeborg spælir í bestu donsku fótbóltsdeildini, sum verður nevnd Superliga. Felagið varð stovnað í 1917, men tað var ikki fyrr enn í 1987, at felagið megnaði at flyta upp til bestu deildina, sum tá var nevnd 1. division. Síðan tá hevur felagið bara í stutt tíðarskeið spælt í næstbestu deildini, í 2003–04 og 2007-09. Silkeborg IF hevur klárað seg best í 1990-árunum, teir blvu nummar eitt í Superliguni í 1993-94, gjørdist nummar tvey í 1997-98 umframt at teir vunnu donsku steypakappingina (DBU Pokalen) í 2001. Felagið hevur fleiri ferðir kvalifiserað seg til at spæla í Evropa, men hava tapt ímóti stórum liðum sum Spartak Moscow (í 1996), AS Roma (í 1998) og Real Zaragoza (í 2001). Litirnir hjá Silkeborg IF eru reyðir og hvítir. Teir spæla heimadystirnir í Silkeborg Stadion, sum rúmar 10.000 áskoðarum, harav 5,500 kunnu sita.
Átrúnaður í USA
Fara í kirkju
thumb|right|220px|[[Washington National Cathedral í Washington DC.]] Ein vanligan sunnudag fara bert 2 % av dønum í kirkju, hóast eina langa, kristna siðvenju og eina fólkakirkju, har 81 % eru limir. Í Amerika fara umleið 40 % í kirkju, hóast tey ikki hava nakra fólkakirkju, og hóast landið átrúnaðarliga er sera fjølbroytt. Mong ágrýtin kristin vóru slóbrótarar í USA. Tey stríddust fyri frælsi og fólkaræði, og hendan arvin eru amerikanarar glaðir fyri. Í 1952 fráboðaði sjálvur hægstirættur, at "vit eru eitt religiøst fólk og líta á eina hægri veru". Móti kommunismu og einaræði savnaðust amerikanarar um teirra kirkjur, tí í USA stendur átrúnaður sum trygdin fyri frælsi og fólkaræði.
Silkeborg IF
Føroyingar við Silkeborg IF
Í 2012-13 spældu tveir føroyskir landsliðsleikarar og ein føroyskur U-19 landsliðsleikari við superligaliðnum hjá Silkeborg IF. Christian Lamhauge Holst hevur spælt har í fleiri ár, meðan málmaðurin Gunnar Nielsen kom til felagið í apríl 2013, tá bert nøkur fá umfør vóru eftir av kappingini, og liðið var í vanda fyri niðurflyting. Tá bert fáir dystir vóru eftir at spæla, og niðurflyting varð staðfest, fekk ungi føroyski leikarin Ári Mohr Jónsson høvi til at spæla ein fullan dyst fyri Silkeborg. Hann spældi eisini við í tí seinasta dystinum í Superliguni kappingarárið 2012/13 hin 20. mai 2013. Hesin dysturin endaði javn 3-3 og var móti OB, allir tríggir føroyingarnir spældu við henda dystin.
Átrúnaður í USA
Hagtøl
Ein kanning kunngjørd av "the Pew Forum on Religion and Public life" í 2010 vil vera við, at ungir amerikanarar eru nakað væl minni religiøsir enn teirra foreldur vóru, tá tey vóru ung. Men kanningin sigur eisini, at nógv av tí sum tey 18-29 ára gomlu trúgva uppá og gera í samband við sína trúgv, minnir um tey eldru. Ein út av fýra "millenniarum", sum er definerað sum fólk fødd eftir 1980 og tilkomin umkring ártúsundsskiftið, eru ikki tengd at nakrari traditionellari trúgv, sigur Pew. Tey lýsa sína religión sum ateist, agnostisk ella 'ikki nakað ávíst'.
Bert 13 % av amerikanskum "baby boomarum", tey fødd millum 1946 og 1964, vóru ikki tengd at nakrari traditionellari religión tá tey vóru ung, sigur kanningin. Men tá tað kemur til trúgv og gerir, so sum hvussu tey síggja uppá lív eftir deyða, eksistensin av himmal og helviti og miraklum, so minna "millenniarir" um undanfarandi generatiónir. Til dømis siga 45 % av ungum amerikanarum, at tey biða dagliga, og tað er líka nógv sum søgdu seg biða í 80'unum og 90'unum. "Meðan fleiri og fleiri eru ótengd at ávísari religión, merkir tað ikki neyðturviliga, at tey eru sekuler", sigur Greg Smith, ein av monnunum aftanfyri kanningina. "Vit síggja millum ung, at tað ber til at praktisera trúgv og at vera religiøsur, uttan at hoyra til eina ávísa samkomu ella trúðarrætning".
Stívliga helmingurin av amerikanum skiftir trúgv minst eina ferð í lívinum. Tað avdúkar ein kanning í 2010, sum vísir á eina aðra átrúnaðarliga leið enn hana, vit eru von við á okkara leiðum í Norðurlondum. Umleið 44 % av amerikanska fólkinum hevur aðra trúgv enn hana, tey vuksu upp við. Og um ein telur tey við, sum hava slept barnatrúnni, men hava tikið við henni aftur seinni í lívinum, og tey, sum sleptu trúnni í uppvøkstrinum, hevur meira enn helmingurin av amerikanum skift trúgv. Hetta vísir eitt spurnarumfar, sum umfatar út við 3.000 fólk, og sum stovnurin Pew Forum – um átrúnað og tilveru – hevur staðið fyri. Kanningin vísir, at tað er mest í aldrinum 24-36 ár, at fólk hava lyndi til at skifta trúgv. Og tað er mest katólska kirkjan, ið merkir stórt fráfall.
Samkynd
thumb|right|240px|[[Metropolitan Community Church.]] Ein kanning vísir, at hjá seks av hvørjum tíggju amerikanskum samkyndum hevur trúgvin stóran týdning. Tað er amerikanska greiningarfyritøkan Barna Group, ið hevur gjørt kanningina. Í kanningini siga 70 prosent av amerikanskum samkyndum seg vera kristin, og seks av hvørjum tíggju siga, at trúgvin er sera týdningarmikil fyri teirra lív. George Barna, sum er grundleggjari av Barna Group, heldur, at hetta punkterar onkrar mytur um samkynd. "Fólk, sum siga samkynd vera ógudilig og heiðin, ið finnast at kristnum, hava ikki fatur á veruleikanum", sigur George Barna sambært Kristeligt Dagblad. Kanningin er grundað á telefonsamrøður við 9232 vaksin fólk í tíðarskeiðnum frá januar 2007 til november 2008.
United Church of Christ hevur umleið 5.320 kirkjur, og er í dag eitt tað mest frælslynta kirkjusamfelagið í USA, sum millum annað marknaðarførir seg sum talsmann fyri rættindum hjá samkyndum í kirkju og samfelag. Hetta er eisini ein kirkja í støðugari afturgongd, og bert 0,5 prosent av fólkinum eru limir í henni. Metropolitan Community Church arbeiðir eisini fyri teimum samkyndu.
Seyður
Seyður (frøðiheiti - Ovis aries) er slag av ullaðum jóturdýri. Seyður varð tamdur fyri mongum árum síðani, bæði fyri ullina, kjøtið og tá eisini mjólkina. Um summarið verður seyðurin royttur. Ullin verður spunnin til tógv, sum síðan verður bundið til troyggjur, hosur og annað. Um heystið verður nógvur seyður flettir.
Tað finnast yvir 1,000,000,000 seyðir í heiminum harav meginparturin er tamdur. Seyður kann bólkast í umleið 200 seyðasløg.
Villur mufflonseyður, sum nú á døgnum einans livir á Miðjarðarhavsoyggjunum Korsika og Sardina, verður hildin at vera næsti ættfaðir at tomum seyðum. Tær elstu leivinar av seyði, ið helst hevur verið tamur, eru 11000 ár.
Seyðurin kom til Skandinavia fyri uml. 12000 árum síðani, tá ið landbúnaðarmentanin kom henda vegin við seyði, svínum, geitum og neytum. Nær seyður er komin til Føroya, er ilt at siga. Frá hjá írska munkinum Dicuil kann metast, at seyður var í Føroyum á 800.
Á Lítla Dímun plagdi at liva eitt slag av seyði frá síðsteinøldini, ið kallast dímunarseyður (á enskum Lítla Dímun sheep). Tríggir sovorðnir seyðir eru varðveittir, og teir verða sýndir á Føroya Forminnissavni. Teir síðstu dímunarseyðirnir vóru skotnir í 1860unum. Dímunarseyðurin líktist Soay seyðinum (á enskum Soay sheep) bæði í útsjónd og uppruna.
Høvuðsvartur mási
Høvuðsvartur mási (frøðiheiti - Ichthyaetus melanocephalus, Larus melanocephalus)
Nikias Arndt
Nikias Arndt (føddur 18. november 1991) er ein týskur súkklari, ið kappast bæåi innan vegsúkkling og banasúkkling. Hann súkklar fyri liðið.
Bævrar
Bævrar eta plantur. Um heystið og veturin eta teir bleytan við og børk, mest bævraøsp og píl. Føðina goyma teir í goymslu undir kavi. Ísur á vatninum forðar teimum ikki at koma til goymsluna, tí teir hava inngongdir undir kavi. Um várið og summarið eta bævrar gras, bløð og vatnplantur.
Ayers Rock
thumb|right|250px|Mitt á einum stórum slætta inni í landinum, har eingin býr, er Uluru, ella Ayers Rock, sum hesin veldiga stóri kletturin eisini verður nevndur. Uluru, eisini kend sum Ayers Rock (alment: Uluru / Ayers Rock ), er hin best umtókti merkisstaðurin í Avstralia. Hesin veldigi sandsteinskletturin, ið skjýtur seg upp úr slættari, stórari oyðimørk, er 348 m. høgur. Hóast hann stendur nógvar hundrað kilometrar frá bygdum øki, kemur nógv ferðafólk hagar. Hann er samstundis ein hin størsti halgidómurin hjá avstralska upprunafólkinum aboriginunum. Uluru/Ayers Rock er serliga vakur í skýmingini, tá ið ljósið og litirnir skifta.
Hjá upprunafólkinum er hetta ein heilagur klettur, sum fólk ikki eiga at fara upp á.
Guttorm Sørensen
Guttorm Sørensen (føddur 1. novembur 1968, deyður 3. juli 2021), var rennari og venjari fyri Treysti.
Hann hevur føroyska metið í 10.000m renning, sum hann setti á Oyggjaleikum 1993 á Isle of Wight við tíðini 31.55,22.
Heimspeki
right|thumb|Málaríðið "Heimspekingurin" eftir [[Rembrandt í 1633.]] Heimspeki er ein læra innan almennir og grundleggjandi trupulleikar viðvíkjandi ymisk rák, sum vísindi, estetikki, sannkenningarfrøði, etikki, logikki, mál og metafysikk. Heimspeki er ein øðrvísi máti at loysa trupulleikar við skilagóðum framferðarhátti í rákum, til dømis, at fólk spyrja spurningar so sum, um Guð er til, um vitan er møgulig, og hvat ger eina gerð rætta ella skeiva. Heimspeki er týtt frá tí forngrikska orðinum φιλοσοφία (filosofia, sum bókstaviliga merkir "kærleiki til vísdóm". Á føroyskum nýta vit heitið heimspeki, tó er heitið hugspeki eisini at hoyra.
Gullfossur
thumb|right|250px|Gullfossur Gullfossur (tann gylti fossurin) er tann kendasti fossurin í Íslandi. Tað fossandi vatnið frá Gullfossi hongur í luftini sum sirm, og í sólskini sæst ein vakur ælabogi í fossinum. Gullfossur er partur av tí vatnríku ánni Hvítá. Í tveimum støðum fossar vatnið frá 32 m hædd niður í eina 70 m djúpa og 2 ½ km langa gjógv.
Geysir er 9 km frá Gullfossur.
Gary McKinnon
thumb|right|250px|Gary McKinnon [[12. juli í 2006.]] Gary McKinnon (føddur 10. februar 1966 í Glasgow, Skotland) varð í 2002 tikin fyri at hava hakkað seg bæði inn í telduskipanina hjá Pentagon og eisini hjá NASA. Hetta gjørdi hann í íbúð sínari í London. Tað byrjaði um veturin í 2001. McKinnon, sum tá var 36 ára gamal, sat í íbúð síni í London og royndi at finna prógv fyri, at UFO eru veruleiki. Hann var arbeiðsleysur um hetta mundi, so hann nýtti alla tíð sína til hetta. Honum eydnaðist at koma sær inn í skipaninar hjá bæði NASA og Pentagon, men hann hevði ikki í hyggju at gera skaða, sigur hann. Hann vildi bert finna prógv fyri, at UFO-ar eru til. Í tíðarskeiðnum frá februar 2001 til mars 2002 hevur Gary McKinnon hakkað seg inn í 97 hernaðarteldur, skannað 73.000 teldur hjá skrivstovufólki í amerikansku umsitingini og oyðilagt fleiri terminalar hjá amerikansku sjóverjuni. Hann legði altíð eina heilsan á teldurnar. Heilsanin var henda: «Your security is really crap!». Stuðlar McKinnons vísa á, at hann hevur Aspergers syndrom og er sera intelligentur. Hansara ovurstóri áhugi fyri UFO er eisini ein avleiðing av sjúku hansara.
USA krevur at fáa Gary McKinnon útflýggjaðan og dømdan 60 ára fongsulsrevsing fyri at hava brotið seg inn í telduskipanina hjá Pentagon.
Anggun
thumb|right|220px|Anggun í [[2005.]] Anggun Cipta Sasmi (fødd 29. apríl 1974 í Jakarta, er ein indoneskur pop/R&B sangari og sangskrivari. Hon býr í París og umboðaði Frakland í Eurovision Song Contest 2012. Hon sang soundtrack sangir á danska dogmefilminum Elsker dig for evigt, sum er leikstjórnaður av Susanne Bier. Tað vóru Jesper Winge Leisner og Niels Brinck, ið skrivaðu sangirnir og Niels Brinck ið framleiddi tónleikin. Hon er tann fyrsti sangari/songkvinna úr Indonesia, ið megnaði at koma á plátuhittlistar í Evropa og USA.
Pernille Blume
Pernille Blume (fødd 14. mai 1994) er ein danskur svimjari, ið luttók á Summar-OL 2012 og er úttikin til Summar-OL 2016.
1798
1798 (MDCCXCVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi.
Mývatn
thumb|upright=1.4|Mývatn Mývatn er 4. størsta vatn í Íslandi. Tað liggur á norðurlandinum í 300 metra hædd. Vatnið er 37 km2 til støddar, og er 4 metrar djúpt í tí djúpasta.
Navnið Mývatn hevur tað fingið, tí har eru so nógvir og stórir mýggjabitar um summarið. Av tí at vatnið er so grunt, eru góðar liviumstøður hjá bæði fugli, fiski og plantum. Og fyri at umhvørvið ikki skal oyðileggjast av fólki, er vakt á økinum altíð.