cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tjaldur (hondbóltsfelag)
Søga
Í 2015 greiddi Johnny Lamhauge, nevndarlimur soleiðis frá: – Tjaldur hevur áður ikki havt so nógvar ungdómar, sum júst nú. Spælarar koma líka úr Fuglafirði at spæla hondbólt við Tjaldri. Eg kann nevna, at í U8 ár deildini hava vit tvey lið, dreingir/gentur 10 ár trý gentulið og fýra dreingjalið, dreingir/gentur 12 ár tvey dreingjalið og eitt gentulið, dreingir/gentur 14 ár tvey dreingjalið og eitt gentulið. Dreingir/gentur 16 ár høvdu vit eitt dreingjalið og eitt gentulið, men genturnar eru byrjaðar so seint at spæla hondbólt, at tær stóðu seg ikki ímóti hinum liðunum, og munurin gjørdist alt ov stórur. Tí góvust tær í kappingarárinum. Ein B-deild átti at verið í gentum 16 ár. Í vetur hava 2. deild menn og 1. deild kvinnur spælt í landskappingini, og næsta kappingarár manna vit eitt 1. deildarlið við monnum. Jú vit eru væl nøgd, at so nógv ungfólk vilja spæla hondbólt í Tjaldri. Trupulleikin hjá okkum er at fáa nóg nógvar venjarar at venja tey ungu. Tjaldur hevur góðar hondbóltsumstøður í nýumvældu høllini, har vit hava tjúgu venjingartímar um vikuna. Vit kundu ynskt okkum nakrar venjingartímar aftrat, sigur Johnny at enda.
Hópurin hjá Tjaldri í Sunsetdeildini
Hópurin hjá kvinnum í Sunsetdeildini sá soleiðis út í 2011 (tær sum vunnu gull í steypakappingini):
Jason Aldean
thumb|right|250px|Jason Aldean í [[Maryland, 2008.]] Jason Aldine Williams (f. 28. februar 1977 í Macon, Georgia) er ein amerikanskur country-tónleikari úr Georgia. Hansara mest kendu sangir eru "My Kinda Party", "She's Country", "Big Green Tractor", "The Truth" og "Hicktown".
Hann býr í Nashville, Tennessee saman við konuni Jessica, og saman eiga tey dóttrina Keeley (f. í 2003).
Hópskjóting á festivali í Las Vegas 2017
Hin 1. oktober 2017 var Aldean júst byrjaður at syngja "When She Says Baby" á Route 91 Harvest Festivalinum í Las Vegas, tá ein vápnaður maður byrjaði at skjóta inn í hópin á 22.000 fólk, ið vóru á festivalinum. Maðurin var staddur á 32. hædd á Mandalay Bay Resort & Casino. Jason Aldean flýddi av pallinum og varð ikki særdur, men í minsta lagi 58 fólk vórðu dripin og meira enn fimm hundrað vóru særd. Hendingin varð tann, ið hevði kravt flest mannalív í nýggjari amerikanskari søgu. Aldean skrivaði seinni á Instagram, at hann og hansara bólkur høvdu tað gott, men at tey vóru sera sorgarbundin um tey mongu, ið vóru komin har fyri at hava tað stuttligt, men í staðin mistu lívið á festivalinum.
Sorimi
Sorimi er ein stamma inni í jungluni í Papua Ný Guinea, har tað búgva umleið 200 fólk. Hetta eru ikki so nógv fólk, og tað kemst høvudsakliga av, at tey vóru í bardaga við granna stammuna fyri ikki so nógvum árum síðani, og tey taptu bardagan. Hetta førdi við sær, at nógv fólk í stammuni doyði.
Sorimi er ein vanlig junglustamma, ið hevur nógvar av teimum mentanum, ið vit kanska vanliga forbinda við tílíkar simplar stammir. Teir eru veiðumenn, ið ganga úti í jungluni og skaffa sær føði.
Andaliga trúgva teir uppá andar, har øll livandi ting hava hvør sín anda. Tey trúgva eisini, at alt sum hendir hevur ein anda forkláring, so um tú ert farin út at veiða, og einki fart, so er tað tí at onkur hevur ganda teg. Tú mást so finna út av, hvør tað er sum hevur ganda teg. Um onkur verður sjúkur ella doyr, so er tað eisini tí, at onkur annar í stammuni hevur ganda teg.
Páll á Reynatúgvu
Páll a Reynatúgvu varð útbúgvin sum fysioterapeutur í 1993 og sum diplomfysioterapeutur í 1997. Hann starvast sum fysioterapeutur. Hann var nevndarlimur í felagnum Føroyskir Fysioterapeutar 1993-1997. Hann hevur spælt fótbólt við B71. Í 1993 spældi hann 5 landsdystir fyri Føroyar.
Hann hevur sitið sum løgtingslimur síðani 1998 fyri Tjóðveldisflokkin, burtursæð frá tíðarskeiðið sum landsstýrismaður. Hann var landsstýrismaður í almannamálum frá 6. juni 2002 til 5. desember 2003. Hann var borgarstjóri í Sands kommunu 2001-2009, tó var hann í farloyvi tíðarskeiðið sum landsstýrismaður.
Eftir løgtingsvalið 2015 varð hann valdur til løgtingsformann.
Svanur
Sangsvanur (frøðiheiti - Cygnus cygnus; da. Sangsvane), oftast nevndur bara svanur, er sera prýðiligur fuglur, hvítur við gulum nevi og svørtum fótum. Gongulagið er stólput og tungført, men hann livir eisini mest á floti, stundum úti á sjógv, men allarmest á vøtnum, har hann søkir sær urtir upp frá botni. Hann flýgur skjótt, men, stravið er at sleppa á flog, og ikki setur hann seg uttan har, sum vatn er undir. Hann eigur í Íslandi og øðrum kuldalondum. Í gomlum føroyskum kvæði er hann nevndur okn, og summir halda at Oknadalur í Vágum hevur navnið av tí, at svanir hava átt har, men tað er lítið trúligt, at teir kunna hava búð her suðuri. Í seinnu árunum hava menn fleiri ferðir havt sangsvanir á vøtnum og tjørnum, og roynt at fingið teir at yngla; teir verða spakir fyri fólki og halda seg í sama stað alt árið, men ikki hava teir vorpið.
Um várið síggja vit nú og tá svanir á veg til Íslands. Har gera teir sær reiður av sevi og mosa, digst við vøtnini, ella helst á hólmum í vatninum. Ár eftir ár koma teir til sama reiðrið og væla um tað, so til endan verður tað ein stór túgva. Teir eru so ráðaríkir og harðsintir, at sjáldan fær meir enn eitt par verið við hvørt vatnið, og heldur ikki er greitt hjá øðrum fuglum at vera teimum í nánd. Men makarnir halda væl saman og eru sera umhugsnir fyri ungunum, lata teir ikki úr eygsjón fyrr enn aftur móti vári.
Meðan bøgan vermir, situr steggin uttanum og syngur. Og svanasongur er tiltikin; helst á stillum stjørnuglógvandi góðveðurskvøldum sigst tað at vera hugtakandi at lurta eftir songi hansara. Um heystið síggja vit teir aftur á suðurferð, ofta eini hjún við ungum sínum, sum tá eru bleikmorlittir. Tá kunna teir stundum steðga nakrar dagar á vøtnum og firðum.
Hugmyndafrøði
thumb|right|220px|[[Kommunisma er politisk hugsjón, sum byggir á hugskotini hjá Karl Marx.]] Hugmyndafrøði (da. ideologi, av. gr. orðunum idea, hugmynd, og logos, frøði; ísl. hugmyndafræði) er ein heild av hugmyndum, hugtøkum og sjónarmiðum sum endurspegla ein ávísan politiskan ella felagsligan hugburð. Orðið merkir "læran um hugmyndir", men verður nýtt í víðari týdning um eitt meira ella minni skilbundið kervi av hugmyndum og virðismetingum, sum ein ávísur samfelagsbólkur í einum ávísum tíðarskeiði er felags um. Til dømis vóru hugsanirnar um frælsi og javnað avgerandi fyri borgarastættina, sum um 1800 trokaði einaveldið burtur í Fraklandi og sjálv tók ræðið. Hesar hugsanir vórðu samanfataðar í hugmyndini um liberalismu, sum gjørdist kjarnin í h. hjá borgarastættini.
Serliga Karl Marx fekst við hugtakið h., og tiltikin eru orð hansara: ”Ráðandi hugmyndir í hvørjum tíðarskeiði eru hugmyndirnar hjá ráðandi stætt” (1846). Marx kallaði átrúnaðin opium fólksins, men segði eisini, at hann var ”neyðarróp teirra kúgaðu”. Hetta tvílyndið í allari h., at goyma í sær bæði staðfesting av ráðandi støðuni og dreymin um eitt betri lív, er trmikið fyri atfinningarnar hjá Marx móti teimum borgraligu vísindunum, sum hann ákærdi fyri at rættvísgera órættvísa samfelagsskipan við hugtøkum sum frælsi og fólkaræði, ið stóðu í rópandi mótsøgn móti tí veruleika, ið tey skuldu lýsa. Sambært teirri fatanini vóru hesi vísindini eitt slag av h. ella ”følskum tilviti” um samfelagið. Fyritreytin hjá Marx var, at tilvit menniskjans var formað av teimum evnisligu lívstreytunum, og rannsókn av sambondunum millum heimsfatan og samfelagsskipan hevur verið ein megintáttur í allari samfelagsfrøði samfelagsfrøði síðan í 19. øld.
Vituliga hevur leingi verið fingist við at kanna hugmyndaheimin í bókmentunum, men ikki fyrr enn í seinu helvt av 20. øld var talan um serligt háttalag tí viðvíkjandi, nevniliga humyndafrøðiliga kanning ella *hugmyndafrøðikritikk (da. ideologikritik). Millum slóðbrótararnar í tílíkum kanningum eru G. Lukács og L. Löwenthal, sum vegaðu fyri marxistiskari bókmentagransking; men royndir tann vegin hava eisini verið knýttar at strukturalismu og kvinnugransking. Hugmyndafrøðilig gransking krevur at hava fyrilit fyri teimum søguligu umstøðunum í viðkomandi bókmentaverki og gera mun á sjónarmiðum hjá søgupersónum, høvundi og lesarum. Tá ið væl verður atborið, kann slík kanning vísa, hvussu heimsmyndin í einum verki myndast í samspæli millum innihald og form tess og ráðandi h. í samfelagnum.
Hans Nicolai Jacobsen
Hans Nicolai Jacobsen er føddur í Havn 4. mai 1832. Hann giftist í Havnar kirkju í 1853 við Jóhonnu Mariu úr Koytu heiman av Sandi. Tá var hann bert 20 ára gamal, sum tá var rættuliga óvanligur giftingaraldur. Var við til at seta Jólafundin í 1888. Hann var faðir Dr. Jakobsen.
Hans Niklái gekk í skúla úti á Reyni hjá A.C. Lutzen skúlameistara at læra at lesa, skriva og rokna, umframt at hann lærdi allan kristiligan barnalærdóm, sum tíðin kravdi. So skjótt Hans Niklái var komin so mikið til manna at hann kundi gera lít, hevði pápin hann við sær til alt arbeiði, á trøðni og á heiði so væl sum á báti, og tá var onki, sum æt hjá ungdóminum at líva sær. Tað verður sagt um hann at hann var ikki meira enn 13 ára gamal, tá ið hann fór undir mansbyrðu. Hans Niklái lærdi at binda bøkur inn, mest handilsbøkur, men eisini álmanakkar og sovorðið smátt. So væl lá hetta arbeiði fyri hjá honum, at ikki leið leingi um, fyrr enn hann beyð sær til at binda bøkur inn fyri fólk. Hann fekk ikki sórt at gera, og tann frammíhjávinningur, hann hevði av handverki sínum, kom honum væl við og gjørdist grundarlagi undir virki hansara seinni.
Kaj Leo Holm Johannesen
Kaj Leo Holm Johannesen, eisini kendur sum Kaj Leo Johannesen (føddur 28. august 1964 í Tórshavn) var Føroya løgmaður frá 26. september 2008 til 2. september 2015. Hann er útbúgvin sum skipsførari og var sameigari av Farex, ið fekst við fiskaútflutning. Kaj Leo limaði seg inn í Sambandsflokkin í 1988. Hann stillaði upp til løgtingsvalið fyrstu ferð í 1994 og sat sama árið eitt skifti á tingi sum eykamaður. Frá 1996 til 2000 sat hann í Tórshavnar býráði. Hann var á fyrsta sinni valdur inn á Løgting í 2002 og hevur verið afturvaldur síðani. Síðani 2004 hevur Kaj Leo Holm Johannesen verið formaður í Sambandsflokkinum. Tíðarskeiðið 2003-2004 var hann næstformaður í Landsstýrismálanevndini og limur í Vinnunevndini. Frá 2004 til 2008 var hann formaður í Uttanlandsnevndini og limur í fíggjarnevndini. Hann varð valdur til løgmann 26. september í 2008.
Politisk lívsleið
Kaj Leo var frá 1997-2000 býráðslimur í Tórshavnar Býráð og hevur síðani 2002 verið valdur inn á Føroya Løgting. Hann varð valdur til landstýrismann fyri uttanríkismál í 2004, tá hann eisini varð valdur til floksformann. Í politikki leggur hann leggur millum annað dent á at knýta Føroyar tættari at ES.
26. september 2008 bleiv Kaj Leo Johannesen valdur sum løgmaður fyri ABC-samgonguna. Eftir løgtingsvalið 2011 helt hann fram sum løgmaður í samgongu millum Sambandsflokkin, Fólkaflokkin, Miðflokkin og Sjálvstýrisflokkin. Í oktober 2011 fór Sjálvstýrisflokkurin úr samgonguni, eftir at Kári P. Højgaard var koyrdur frá sum landsstýrismaður, men sangongan var stór nokk til at halda fram við hinum trimum flokkunum.
Tollmálið
Í desember 2013, stutt fyri jól, varpaðu føroyskir fjølmiðlar ljós á fíggjarmálaráðharran, Jørgen Niclasen, úr Fólkaflokkinum frá tíðini frá 1989 og fyrst í 1990-árunum, meðan hann var stjóri í fyritøkuni P/F N. Niclasen. Sambært skjølum, ið miðlarnir løgdu fram, hevði virkið hjá Jøgeni Niclasen tikið vøru út úr einari tollgoymslu sum ikki var tollað og selt hana ótollaða og harvið snýtt landskassan fyri fleiri hundraðtúsund krónur. Fyritøkan hevði havt ein tollkreditt sum varð uppsagdur, men helt tó fram við at selja ótollaðar vørur. Jørgen Niclasen vísti øllum ákærum aftur. Kaj Leo Holm Johannesen stuðlaði tó sínum fíggjarmálaráðharra og segði at hann hevði fult álit á honum. Tað gjørdi hann eisini tann 28. mai 2014, tá ið andstøðan setti fram misálit á Jørgen Niclasen. Løgmaður var staddur í Íslandi og haðani gav hann flokkinum boð um at atkvøða ímóti misálitinum. Tá ið avtornaði vóru tað tveir sambandstingmenn, Reimund Langgaard og Helgi Abrahamsen, ið atkvøddu fyri uppskotinum frá andstøðuni, tað sama gjørdi Jenis av Rana, formaður Miðfloksins, ið eisini var við í samgonguni. Løgmaður fekk ein trupulleika og kom undir stórt trýst, tá tveir av hansara floksfeløgunum gjørdu ímóti boðum hansara og í staðin atkvøddu eftir teirra egnu sannføring. Aðrar kritiskar røddir vóru eisini frammi úr Sambandsflokkinum, eitt nú Lisbeth L. Petersen, fyrrverandi forkvinna, løgtingskvinna og fólkatingslimur Sambandsfloksins, sum hin 10. februar 2014 meldaði seg úr Sambandsflokkinum orsakað av at hon var ónøgd við, at Sambandsflokkurin góðtók, at ein landsstýrismaður, ið hevði snýtt í tolli, slapp at vera sitandi sum landsstýrismaður. Hin 28. mai eftir atkvøðugreiðsluna um misálitið á Jørgen Niclasen segði Lisbeth L. Petersen, at hon helt tað var gott fyri Sambandsflokkin, at Helgi Abrahamsen og Reimund Langaard valdu ikki at fylgja boðunum frá løgmanni.
Lívsleið innan ítrótt
Kaj Leo Holm Johannesen er fyrrverandi landsliðsleikari í fótbólti. Hann leikti 4 dystir fyri Føroyar í tíðarskeiðnum 1991-92 og so var hann eyka málmaður fyri føroyska A-landsliðið meira enn 20 ferðir í árunum 1988-1994. Kaj Leo var annars HB leikari, hann er ein av mest leikandi HB leikarunum. Hann vann føroyameistaraheitið tríggjar ferðir við HB, tað var árini 1988, 1990 og 1998. Bæði á landsliðnum og á HB liðnum spældi Kaj Leo sum málmaður. Hann hevur ikki heilt slept fótbóltinum enn, men spælir fótbólt við Oldboys hjá HB av og á. Í 2010 vann hann gull við oldboys liðnum hjá HB, tá teir vunnu finaludystirnir Inni í Dal á Sandoynni 25. september 2010. Kaj Leo Johannesen hevur eisini spælt hondbólt. Hann leikti við Kyndli, sum er hondbóltsfelag úr Havn. Hann leikti 163 dystir og skoraði 625 mál.
Sangari
Kaj Leo sang saman við føroyska landsliðnum og Jóannes Jacobsen, tá hann var málmaður á føroyska landsliðnum. Vit herja á kom út í 1990, Kaj Leo syngur sangin Vit syngja. Hesin sangurin var eisini útgivin í 1998 á fløguni Tólvti maður.
Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl
Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (Forbannilsið hjá Svørtu Perluni) er ein amerikanskur filmur frá 2003. Filmurin er tann fyrsti í eini røð av fýra filmum ið eru inspireraðir av Pirates of the Caribbean attraktiónini í Disney World Florida. Filmurin gjørdist ein stór success og tjenti næstan $654 mió. inn. Fáar vikur eftir frumframførsluna, kunngjørdi Walt Disney Pictures, at ein sequel fór at koma koma. Higartil eru 4 filmar gjørdir.
Annlis Bjarkhamar
Annlis Bjarkhamar (fødd 20. januar 1974 í Vági) er lærari, SSP-ráðgevi og fyrrverandi politikari fyri Tjóðveldi.
Hon var landsstýriskvinna í mentamálum frá 6. juni 2002 til 4. mars 2003 umboðandi Tjóðveldisflokkin.
Donald Trump
Donald John Trump, Sr. (f. 14. juni 1946 í New York City, New York í USA) er fyrrverandi forseti í USA, valdur fyri Republikanska flokkin á forsetavalinum í USA í november 2016. Trump er er ytst á høgravonginum í USA. Donald Trump, sum fyrst og fremst varð kendur sum eitt úrslit av bakgrund hansara innan handilsheimin frá 1970-árunum og frameftir, var vertur fyri reality-sjónvarpsrøðina ”The Apprentice”, sum koyrdi frá 2004-2015, og sum hann sjálvur var við til at framleiða. Harumframt botnar populariteturin hjá Donald Trump, sum ikki hevur havt nakra serliga politiska fortíð, eisini í, at hann verður sæddur sum eitt mótrák ímóti tí etableraðu politisku skipanini í Washington.
Trump hevur tikið USA úr París-avtaluni, og hansara atfinningar móti NATO hava viðført, at hini limalondini nú eru meira til reiðar at rinda meira fyri limaskapin, enn tey hava gjørt frammanundan. USA hevur rindað alt for stóran part í mun til hini londini, heldur Trump.
Forsetavalið
Høvuðsgrein: Forsetavalið í USA 2016 thumb|left|220px|Úrslitið av forsetavalinum {{legend|#e73e21|Donald Trump.}} {{legend|#0000FF|Hillary Clinton.}} Útnevningin av Republikanska forsetavalevninum fór fram, tá Republikanski flokkurin hevði konvent í Ohio 18.-21. juli 2016. Trump fekk ikki stuðul frá týðandi persónum í Republikanska flokkinum. Hvørki Jeb Bush, George H. W. Bush ella George W. Bush søgdu seg vilja atkvøða fyri Donald Trump til forsetavalið. Tað er brot á siðvenjuna í USA, tí fyrrverandi forsetar plaga at stuðla valevninum hjá flokkinum. Eisini aðrir framstandandi republikanarar noktaðu at stuðla honum, t.d. Mitt Romney og John McCain.
Vinnarin av forsetavalinum 2016 gjørdist Donald Trump, meðan Hillary Clinton tapti.
Politikkur
Í januar 2016 gjørdi Trump greitt, at hann ynskti at seta forboð fyri, at muslimar sluppu inn í Amerika, og eitt av kendastu lyftum hansara var at byggja ein stóra múr millum USA og Meksiko. Donald Trump segði eisini, at hann fór at vísa fleiri milliónum ólógligum innflytarum úr landinum, um hann gjørdist amerikanskur forseti á valinum 8. november 2016. Trump skeyt upp undir valstríðnum, at tollgjaldið á kinesiskar vørur skuldi hækka upp til 45 prosent, og skuldsetti Kina fyri at føra búskaparligt kríggj móti USA, og fyri at taka amerikansk arbeiðspláss. Hann er ímóti, at samkynd kunnu ganga í hjúnaband, og hann er eisini ímóti fríari fosturtøku. Trump ætlar at ógilda heilustrygdarskipanina Obamacare, sum Barack Obama, forseti, setti í verk. Hann hevur eisini lovað at avtaka tær lógir, ið Barack Obama setti í verk, ið loyva børnum av ólógligum tilflytarum at vera verandi í landinum.
DACA
Tann 4. september í 2017 kunngjørdi Donald Trump at hann vildi avtaka skipanina, DACA. DACA (Deferred Action for Childhood Arrivals) er ein skipan sum fyrrverandi amerikanski forsetin, Barack Obama setti í verk. Skipanin verjir børn, ið eru komin ólógliga til USA við foreldrum sínum. Skipanin DACA ger tað lættari hjá hesum fólkunum at fáa arbeiðs- og uppihaldsloyvi í USA. Trump, ið arbeiðir fyri at herða reglurnar um tilflytarar í USA kunngjørdi sostatt at hann vildi avtaka hesa skipanina. Hetta hevur fingið øði í nógv fólk, serliga tey umleið 800,000 fólkini, ið eru umfataði av DACA skipanini.
Innferðarforboð
Umstrídda innferðarbannið hjá amerikanska forsetanum móti seks londum í Afrika og Miðeystri, varð sett í verk 30. juni 2017. Innferðarbannið fevnir um borgarar frá Libya, Iran, Somalia, Sudan, Sýria og Jemen. Hetta eru alt lond, har meginparturin av íbúgvunum eru muslimar. Upprunaliga var Irak eisini fevnt av innferðarbanninum, men hetta varð broytt aftur. Trump gjørdi longu í januar eina fyriskipan um at seta innferðarbann í verk, men síðan tá hevur málið verið aftur og fram í ymsum dómstólum, sum hava sett fyriskipanina úr gildi.
Fyrr var innferðarbannið vent einans móti muslimskum londum. Men við at seta Norðurkorea, Venesuela og Kjad á listan í sept. 2017, hevur Trump víðkað listan til eisini at umfata lond, ið ikki eru muslimsk. “At gera Amerika trygt hevur mína fyrstu raðfesting. Vit vilja ikki loyva fólkum inn í landið, sum vit ikki kunnu trygdarkanna,” skrivaði Trump á Twitter, tá umsiting hansara hevði kunnað um nýggja innferðarbannið.
Londini á listanum verða viðgjørd eitt sindur ymisk, tí tað er ikki beinleiðis bann móti borgarum úr øllum londum, men meira, at hesir skulu kannast nærri. Til dømis eru allir norðurkoreanar raktir av banninum, meðan tað er møguligt hjá einum lesandi úr Iran at koma inn í landið eftir at verða kannaður nærri. Hóast afrikanska landið Kjad samstarvar við USA í Stríðnum Móti Yvirgangi, so hevur landið ikki latið neyðugar upplýsingar um yvirgang til USA. Tað er orsøkin til at Trump ikki longur vil geva borgarum í Kjad ferðafólkavisum. Veikast er bannið móti Venesuela. Tað er bert ávís embætisfólk og familjur teirra, ið verða sýtt atgongd til USA.
París-sáttmálin
Donald Trump forseti hevur 1. juni 2017 tikið avgerð um at taka USA úr París-veðurlagsavtaluni. París-avtalan frá 2015 leggur upp til, at upphitingin av jørðini skal haldast undir 1,5-2 stigum. Men avtalan er í sjálvum sær ikki nóg mikið at náa málinum, og hon er heldur ikki bindandi løgfrøðiliga.
"Fyrrverandi stjórnin skoytti ikki um arbeiðarar, tá hon setti lógir í gildi. Vit kunnu verja umhvørvið, samstundis sum vit loyva fólki at arbeiða", segði Donald Trump, tá hann skrivaði undir nýggju kunngerðina. Millum átøkini, ið eru strikað, er eisini Clean Power Plan, ið hevði til endamáls at tryggja, at statirnir í USA tálmaðu CO2 útlatið soleiðis, at USA megnaði at liva upp til París-sáttmálan. Clean Power ætlanin hevur tó ikki verið virkin síðani 2016, tí at amerikanski hægstirættur skuldi avgerða, um hvært ætlanin var í stríð við amerikansku grundlógina.
Fyriskipanin ógildar eisini eitt forboð at leita eftir koli í nýggjum námum. Forsetin segði, “at við hesum varð støðgur settur fyri ágangin á kol og arbeiðsdrepandi reglugerðum”.
Múrurin
Hann er kendur fyri sínar ætlanir um at byggja ein múr á markinum millum USA og Meksiko. Meksikanski forsetin, Enrique Peña Nieto, hevur í januar 2017, í kjalarvørrinum av at Trump hevur sagt, at múrurin ímillum USA og Meksiko verður bygdur heilt skjótt, og at Meksiko skal gjalda 100% av byggikostnaðinum, boðað frá, at land hansara ikki fer at rinda fyri nakran múr. “Vit eru miðskeiðis í einari kreppu á syðra markinum. Tí er umráðandi, at vit betra um trygdina í báðum londunum. Ein tjóð uttan landamørk er ongin tjóð. Og í dag taka vit stýringina av okkara marki aftur. Vit bjarga túsundvís av fólki, skapa milliónir av arbeiðsplássum og vinna milliardir av dollarum”, segði Trump forseti millum annað í hesum sambandi.
Republikanarar í Senatinum hava boðað frá, at Kongressin ætlar at halda fram við ætlanini, og at hon kemur at kosta millum 12 og 15 milliardir dollarar. Markið millum USA og Meksiko er 3.200 kilometrar langt.
Donald Trump hevur í januar 2017 kunngjørt, at hann ætlar sær at seta 5,000 markavaktir aftrat í starv og at trýfalda talið av immigratións- og tollvalds arbeiðsfólkum.
Trump hevur aftur og aftur brúkt Meksiko sum evni í sínum røðum gjøgnum valstríðið í 2016. Aftur og aftur hevur hann tosað um at byggja ein múr á markinum millum USA og Meksiko fyri at forða fyri ólógligari innflyting og narkobrotsverkum. Hann fer eisini at senda fólk uttan pappírir út úr landinum. “Vit hava vart landamørk uttanlands, meðan land okkara er fylt við rúsevnum og kriminellum tilflytarum. Soleiðis fer tað ikki at vera framyvir”, helt Trump millum annað fyri í Kongressini í februar 2017.
Norðurkorea
Leiðarin í Norðurkorea, Kim Jong-un, segði í nýggjársrøðu síni 1. januar 2017, at landið er komið væl áleiðis í royndunum at menna rakettir, ið kunnu røkka allan vegin til norðuramerikanska meginlandið. Hesi orðini hava fingið Trump til at svara aftur: “Norðurkorea hevur júst sligið fast, at landið er við at leggjá síðstu hond á kjarnorkuvápn, ið kunnnu røkka til USA. Tað fer ikki at henda!”, skrivaði Trump á Twitter mánakvøldið 2. januar amerikanska tíð. Twitter dagføringin hjá Trump kemur í hølunum á einari fráboðan frá amerikanska verjumálaráðnum, Pentagon, ið fyrr um dagin hevði ávarað Norðurkorea. Talan er um sonevndar ICBM-rakettir, ella Intercontinental Ballistic Missiles. Hetta eru rakettir, ið røkka millum 5,500 og 9,000 km. Frástøðan frá Kalifornia, ið liggur á amerikansku vesturstrondini, til Norðurkorea er á leið 9,000 km.
Norðurkorea hevur seinni ført fram, at um hálvan august 2017 er landið til reiðar at senda rakettir við spreingievni, sum skulu bresta tætt við amerikansku oynna Guam. Hendan hóttanin fekk amerikanska forsetan at hótta aftur við "fire and fury" (føroyskt: eldi og vreiði).
“Allir møguleikar verða umhusaðir viðvíkjandi Norðurkorea”, sigur amerikanski forsetin, eftir at Norðurkorea aftur hevur framt eina royndarspreinging við eini langtrøkkandi rakett í august 2017. Norðurkoreanska rakettin, sum varð skotin út 29. august, fleyg yvir japanskum øki og lendi á sjónum. Tað er fyrstu ferð síðani 2009, at Norðurkorea hevur sent rakett yvir japonskum øki.
Amerikanski forsetin hevur sagt um norðurkoreanska einaræðisharran Kim Jong-un, at hann er á eini sjálvmorðsferð, og Trump hevur hótt við at leggja Norðurkorea í oyði um Guam ella sameind lond í Ásia verða álopin.
Islamski Staturin
Donald Trump sigur, at Islamiskur Statur og aðrir islamiskir yvirgangsfelagsskapir slátra leypandi kristin í teirra lokalsamfelagi sum ein part av teirra globala jihad. “Hesir yvirgangsmenn og teirra regionala og heimsumfatandi netverk skal útruddast av jarðarinnar yvirflatu. Hetta er ein missión, sum vit vilja fremja saman við teimum, sum elska frælsi”, segði Trump 20. des. 2017.
13. apríl 2017 tveittu amerikanarar eina sonevnda MOAB-bumbu í Afganistan. MOAB-bumban er sterkasta bumban, sum ikki er kjarnorkuvápn, ið USA eigur. Bumban, sum gongur undir navninum "Mother Of All Bombs", hevur almenna heitið GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb. Bumban inniheldur umleið 11 tons av TNT. Bumban varð tveitt úr einum serligum Hercules flogfari, og hetta er fyrstu ferð, at amerikanarar brúka bumbuna. Sambært amerikanskum myndugleikum doyðu 36 hermenn hjá IS í bumbuálopinum. Bumban, ið vigar næstan tíggju tons, varð fyrst roynd í 2003, men er ongantíð nýtt í krígsførslu fyrr.
“Vit royndu at raka eina tunnilsskipan, ið ISIS hermenn nýta til at ferðast aftur og fram í, ið ger tað lættari hjá teimum at loypa á amerikanskar hernaðarráðgevar og afganskar herdeildir í økinum”, segði Sean Spicer, talsmaður úr Hvítu Húsunum. Hann legði aftrat, at fyrivarni varð tikið, soleiðis at sivilfólk ikki vórðu rakt av spreingini.
Trans-Pacific Partnership (TPP)
Amerikanski forsetin hevur við fyriskipan 23. januar 2017 tikið USA úr eini nýggjari fríhandilsavtalu, Trans-Pacific Partnership (TPP), sum fleiri lond við Kyrrahavið, teirra millum Japan og Avstralia, høvdu gjørt við USA, Kanada og Meksiko. Undir valstríðnum fanst Trump harðliga at TPP-avtaluni, og segði millum annað at hon var "ræðulig" og at hon "neyðtók Amerika" og flutti arbeiðspláss til lond við lægri lønarlagi. Ístaðin fara vit at royna at fáa rættvísar, sínámillum handilsavtalur í lag, sum fáa arbeiðspláss og fyritøkur aftur á amerikanska jørð," sigur Trump.
Fyrrverandi forsetin, Barack Obama, stuðlaði avtaluni, sum tó manglaði endaliga góðkenning í Senatinum.
Vápnaeftirlit
Trump vil ikki hava strangari vápnaeftirlit, og hann vil geva fleiri loyvi at bera fjald skotvápn í teimum statunum, sum loyva tí. Hann er ein sterkur stuðul av vápnalógini í USA (Second Amendment) og hevur millum annað skotið upp, at lærarar eiga at kunna bera skotvápn, fyri at forða fyri hópdrápum á skúlum.
Heilsupolitikkur
Heilsutrygdin Obamacare skal strikast, og í staðin skal ein onnur skipan gerast, bygd á frælsa marknaðin. Inngjaldið til hesa heilsutænastuna skal kunna dragast frá í skatti. Hann tekur ikki undir við, at allir amerikanarar skulu tvingast við lóg til at hava egna sjúkratrygging.
Donald Trump hevur lovað at geva øllum krígsveteranunum viðgerð á hægsta stigi.
Uttanríkispolitkkur
Egnu áhugamálini hjá USA skulu setast fremst. Teir sameindu mugu bera ein størri part av kostnaðinum av síni egnu verju. Samstundis lovar hann at herða Stríðið Ímóti Yvirgangi. Donald Trump gongur inn fyri at økja stuðulin til Ísrael, og hann vil eisini hava nýggjar samráðingar um atomavtaluna við Iran. Harumframt sigur hann at NATO-londini skulu økja teirra hernaðarútreiðslur, áðrenn tey kunnu rokna við at fáa stuðul úr USA til hernaðarlig átøk.
Guantánamo
Hann ætlar sær eisini at varðveita fangaleguna í Guantánamo-víkini og at lata amerikanska herin sleppa at brúka vatntortur aftur.
NATO
“Vit stuðla NATO, sum er vorðið til sum ein fylgja av tveimum heimsbardøgum, og sum hevur barst ímóti kommunismu. Men okkara sameindu mugu eisini rinda sín part av gildinum. Og tað eru teir farnir at gera. Pengarnir streyma inn. Mítt arbeiði er ikki at umboða allan heimin. Eg skal umboða USA”, segði Trump 28. februar 2017.
Helsinki
Helsinki (svenskt: ) er høvuðsstaður í tjóðveldinum Finnland. Hann er vakur býur við beinum gøtum og nógvum prýðiligum húsum. Í býnum er universitet, og har er stórt fornminnissavn. Annars er hann mettur at vera størsti ídnaðarbýur í Finnlandi. Í býinum er eisini óføra góð havn, og fram við havnalagnum er sølugøta, har fólk selja grønmeti, frukt, fisk og blómur. Í Helsinki eru mong spennandi og nýmótans hús bygd soleiðis, at tey hóska saman við tí gamla og skapa ein serligan finskan byggistíl.
Høvuðsstaður Finnlands er út ímóti havinum og liggur opin og frítt fyri. Í Finnlandi er meginlandaveðurlag. Í Helsinki er miðalhitin kaldasta mánaðin -5 °C og heitasta +18 °C.
Sjógrælingur
Sjógrælingur (frøðiheiti - Calidris melanotos) er nakað sum stari til støddar, kýpin á vøkstri og krikastuttur. Á vetri er hann dimmgráur um høvur og háls, á bakinum næstan svartur við smølum ljósum smástrikum, í neðra hvítur við dimmum blettum. Á sumri er hann brún- og svartflekkutur omaná. Vetur, vár og heyst heldur hann seg í stórum flokkum niðri í fjøruni. Á flóð situr hann oman fyri sjóvarmálan og hvílir seg; men tá ið nakað er fjarað, titar hann um niðri á hellunum at leita sær eftir æti í gjarinum og taranum og veður so langt, sum føturnir grynna. Men vátur vil hann ikki vera — runar upp móti búkinum, er hann knappur at lætta sær á flog. Málið er eitt mjúkt "tviit", men tað hoyrist ikki ofta. Sera spakur er hann; tá ið fólk nærkast, verður hann ofta sitandi, um aðrir fuglar, hann er saman við, flúgva burtur; ja, stundum fer hann ikki á flog, fyrr enn tú ert bara favn frá honum. Um halvarðsøku rýmir hann úr fjøruni. Summir fara niðan í fjøllini her í Føroyum at fáa sær ungar. Men har síggjast so fáir, at summir fara ivaleyst til onnur lond, Íslands ella Grønlands kanska.
Eggini eru oftast 4, hendir seg 3. Tey eru morgrá, ofta við grønligum dámi, og hava dimmar blettir, so tey eru ring at skilja frá eyri ella mosa. Spøk sum hon er, verður bøgan liggjandi á reiðrinum, til tú ert nær hjá. Men tá lemjir hon seg illa, baksar fram eftir jørðini, flagsandi við øðrum veinginum, meðan hin hongur, sum hann skuldi verið snaraður úr lið ella avstøktur; illa haltar hon, og ofta dettur hon á aðra liðina, so tú ivast ikki í, at hon er bæði veingjabrotin og beinbrotin. Rennur tú eftir henni, fært tú hana skjótt aftur; men í tí tú rættir hondina til at taka hana, ger hon, við sama neyðarsliga lagi, eitt kvikt rensl nakrar favnar fram; og so byrjar sami leikur av nýggjum, til hon heldur seg vera komna nóg langt. Tá flýgur hon í loft frísk og ferðug, so tú sært, at hon hevur bara viljað lokkað teg burtur frá reiðrinum. Dúnungin er dimmur við hvítum prikkum. Í hoyna koma teir aftur oman í fjøruna, og tá ið so eisini hinir koma norðan úr londunum, hava vit aftur teir stóru flokkarnar, sum eru so hugnaligir at síggja her allan veturin, líka fúsir og raskir í øllum kavarokinum.
Konjak
thumb|right|160px Konjak er franskt brennivín frá umráðnum Cognac. Økið liggur beint norðanfyri Bordeaux, umleið 100 000 ha. til støddar, og er býtt í 6 smærri øki. Stutt sagt er tað eitt destillerað hvítvín, sum síðani er goymt í føtum av eikitræ. Til framleiðsluna av konjak verður drúvan "Ugni Blanc" brúkt. Hendan drúvan gevur eitt vín við lágum alkoholprosenti á umleið 8 %. Destillatið verður síðani goymt í fleiri ár. Destillatið endar síðani við at hava eitt alkoholprosent á umleið 40 % - 43 %. Fyri at tað skal fáa júst rætta smakkin, verður destillatið ofta blandað við fleiri øðrum destillatum. Eftir at tað er blandað, skal tað hvíla millum 6 mánaðir og 2 ár, og síðani verður tað latið á fløskur.
Cognac verður býtt upp í trý. Very Superior merkir, at konjakið er goymt í minsta lagið 2 ár og mesta lagið 4 ár. Very Superior Old Pale er goymt í minsta lagið 4 ár. Extra Old er goymt í minst 6 ár. Konjak er hvítvín, sum 2 ferðir er dropadrivið úr serligum drúvum og búnast síðani í nøkur ár á eikifati, minst 2 ár, men sum oftast verður tað goymt longri. Tað eru ymisk sløg og dygdir av konjakki. Trýstjørnað og V.S. er tað unga, minst 2 ½ ár. V.O. og V.S.O.P. er minst 4½ ár. X.O. er minst 10 ár. Summi hús blanda upp til 50 ára gamalt lagrað konjak í teirra X.O. Stendur Fine Champagne á fløskuni, merkir tað, at tað kemur úr teimum innastu og bestu økjunum í Cognac. Styrkin er 40 %.
Atlantshavið
thumb|right|250px|Úr [[Akrabergi sæst Atlantarhavið í nærum allar ættir.]] thumb|right|250px|Útsýnið frá Low Beach á [[Nantucket í Massachusetts til Atlantarhavið.]] Atlantshavið strekkir seg frá Norðpólinum til Suðurpólin. Tað er heimsins næststørsta hav. Verður siðvant býtt upp í Norður- og Suðuratlantshav. Býtislinjan er miðkringur (Ekvator). Føroyar liggja í Norðuratlantshavi.
Framsóknarflokkurin
Flokkurin varð stovnaður tá persónar við Adolf Hansen á odda - í høvuðsheitum frá hansara fyrrverandi flokki Fiskivinnuflokkinum - fóru úr Kristiliga Fólkaflokkinum í 1986. Framsóknarflokkurin stillaði fyri fyrstu og síðstu ferð upp til løgtingsval á løgtingsvalinum 1988, og fekk flokkurin ongi løgtingsumboð. Kortini varð Karolina Petersen frá Framsóknarflokkinum landsstýriskvinna í almanna- og kommunumálum í landsstýrinum hjá Atla Dam frá 1988 til 1989.
EM í svimjing á stuttgeil 2013
Evropameistarastevna í svimjing á stuttgeil varð hildin í Herning í Danmark í døgunum 12. til 15. desember 2013. Føroyar hevði 7 svimjarar við: Pál Joensen, Birita Debes, Eyðbjørn Joensen, Óli Mortensen, Guðrun Mortensen, Astrið Foldarskarð og Alvi Hjelm. Føroyingurin Magnus Jákupsson luttók eisini, tó undir donskum flaggi. Tað eydnaðist Føroyum at koma á heiðursmerkjatalvuna, tá Pál Joensen vann eitt silvurheiðursmerki í 1500 metrum frí. Ongin av hinum føroysku svimjarunum megnaðu at koma í nakra finalu, men fleiri av teimum settu persónlig met. Magnus Jákupsson gjørdist nummar 13 í 50 metrar rygg og setti nýtt danskt met saman við einum øðrum donskum svimjara. Føroyar endaði á einum deildum 17. plássi saman við Ísrael. Danmark gjørdist nummar fýra og Svøríki nummar fimm. Noreg, Finnland og Ísland vunnu onki heiðursmerki.
Allahalgannaaftan
Allahalgannaaftan er ein blandur av halgidøgum og siðvenjum, sum minna um hvønn annan. Og hetta er við tíðini vorðið til Halloween. Fyri umleið 1400 árum síðan avgjørdi Bonifacius tann fjórði pávi, at hann vildi gera ein minningardag fyri øll halgimenni. Tað bleiv til tann 1. november og varð hann nevndur allahalgannadagur. Kvøldið fyri, 31. oktober, verður tí til allahalgannaaftan. 300 ár seinni avgjørdi Gregor tann fimti, at 2. november skuldi vera minningardagur fyri vanlig deyð fólk. Hann kom at eita alrasálnadagur. Í summum londum helt mann, at tann dagin vitjaðu deyðir næstringar aftur. Í 1770 vóru hesir dagar tó tiknir av sum halgidagar. Í Amerika hava fólk hildið á at halda dagarnar, hóast teir ikki eru halgidagar longur. Tað er ístaðin blivin til ein dagur, har fólk ganga í óhugnaligum búnum og gera stuttlig graskerhøvd. Og børnini ganga hurð á hurð og fáa bomm. Summi halda, at tað eru amerikanskir filmar, ið hava fingið fólk í ørðum londum at taka henda sið til sín. Siðurin at skera eitt graskerhøvd til Halloween kemur úr Írlandi. Her høvdu tey heystarveitslu fyri teimum deyðu. Mann helt, at illir andar vildu við í veitslu. Tí gjørdu fólk lygtir úr rótum og setti ljós í at ræða teir burtur. Fyri nógvum hundrað árum síðan rýmdu nógv fólk undan hungursneyð í Írlandi til USA. Tey tóku siðin við sær og gjørdu hann til ein part av Halloween. Í USA høvdu tey ikki nógvar røtur, men nógv grasker. Tí brúka mann grasker í dag.
Í Føroyum verður allahalgannadagur eisini hildin sum minningardagur fyri tey, ið hava latið lív á sjónum. Í 2006 vórðu eisini guðstænastur hildnar fyri deyð børn í árinum.
EM í svimjing á stuttgeil 2013
Menn
Legend: HM - Heimsmet; WBT - World best time; ER - Evropiskt met; CR - Meistaraskapsmet
Kvinnur
Legend: WR - Heimsmet; WBT - Heimsins besta tíð; ER - Evropiskt met; CR - Meistaraskapsmet
Dimmalætting
Dimmalætting (Dimma) er eitt føroyskt tíðindablað, sum hevur verið útgivið síðan 1878.
Blaðið hevði í fyrstuni tvey nøvn, eitt føroyskt, Dimmalætting, eitt navn sum V. U. Hammershaimb var komin við, og eitt danskt Amtstidende for Færøerne. Eftir 1978 var navnið bert Dimmalætting.
Í apríl 2008 keypti Dimmalættingin allan partapeningin í Vinnuvitan, sum eisini eigur Vikublaðið og Forlagið á Deild. Dimmalættingin gjørdist við hesum størsta blaðhús á føroyska marknaðinum.
Í september 2013 gavst dagblaðið Dimmalætting við sínum virksemi, men 10. oktober 2014 kom blaðið út aftur, nú sum vikuskiftisblað hvønn fríggjadag.
Whisky
thumb|right|250px|Bourbon í [[Georgia (USA).]] Whisky er eitt kornbrennivín, sum verður framleitt í fleiri londum. Men Skotland man vera tað landið, sum er kendast fyri sítt whisky. Er drykkurin úr USA, verður hann nevndur og skrivaður Bourbon, Rye whiskey, Tennessee whiskey ella Blended whiskey, og er drykkurin írskur siga og skriva vit Whiskey, ímeðan í Skotlandi og alla aðrastaðir er navnið Whisky. Nøvnini eru vard og ymiskar lógir og treytir eru ásettar fyri nær, hvørt heiti kann prentast á etikettu. Umframt skotar framleiða eisini írar, amerikmenn, walisarar, kanadiarar, sviar, japanar, fraklendigar, indarar, pakistanar og avstraliarar whisky. Kendastu framleiðararnir eru tó skotar, og fara vit í hesum faldaranum at leggja dent á skotskt whisky.
Vit skilja millum maltwhisky, sum er gjørt av maltaum byggi, og grainwhisky har majs er ráevni. Meginparturin av tí skotska whiskyinum verður lagrað, og er ein blandingur (blend) av maltwhisky og grainwhisky. Skotsk whisky hevur ein eyðkendan royksmakk, sum er treytaður av mongdini av maltaða bygginum, sum er turkað yvir brennandi torvi. Tað írska, kanadiska og amerikanska whiskyið hevur ikki henda royksmakk. Fyri at runda smakkin eitt sindur av, verður alt whisky lagrað í eikiføtum í nøkur ár. Er ikki annað viðmerkt, er styrkin 40 %.
Ungarn
Ungarn, fyrr Húnaland, (ungarskt: Magyarország) er lýðveldi í Miðevropa. Í vestri hevur Ungarn mark við Eysturríki, í norðri við Slovakia, í eystri við Ukreina og Rumenia og í suðri við Serbia, Kroatia og Slovenia. Høvuðsstaðurin er Budapest. Kommunistarnir tóku ræðið eftir annan heimsbardaga, og teir bardu eirindaleyst niður ein uppreistur í 1956. Nú er fólkaræði.
Í 895 var ungarskt landnám. Í 10. øld taka ungarar við kristindóminum. Frá 1945 til 1989 var Ungarn kommunistiskt. 1. mai 2004 gjørdist Ungarn limur í ES.
Landafrøði
thumb|left|250px|Ungarn er ein fløta, alt sum tað er. Meginparturin av Ungarn er stórur, fláur og fruktagóður slætti, nevndur puszta, men í vestara og norðara parti í landinum eru heyggjalendi og lág fjøll. Ungarn er syðsta landið í Miðevropa. Vestan fyri Donau ganga kortini høgir ryggir gjøgnum landið, men eystan fyri ánna er heilt slætt. Av tí landið er so slætt, renna áirnar ógvuliga makar og krókutar. Í móruni fram við áarbakkunum vaksa heilir skógir av sevi, og har er eitt útvalt tilhaldspláss hjá ymsum fuglasløgum. Tisza, sum kemur úr Karpatarfjøllunum, førir nógv vatn við sær um várarnar, tá ið kavin tiðnar har norðuri, og ikki var tað sjáldan, at hon leyp; nú hava teir gjørt byrgingar til at forða fyri hesum. Summastaðni hava teir eisini grivið gryvjur frá henni, so teir fáa veitt vatn á bøin um summarið. Landið er langt frá stórhøvunum, og summarið verður tí heitt og turt, men veturin kaldur. Fyrr var at kalla alt landið ein grasfløta - pusztain - men nú er fløtan undanvelt, og har er eitt tað besta kornlendið í Evropa. Eystasti parturin av fløtuni liggur kortini enn, sum hann lá, og har ganga stór neyta- og seyðafylgir. Vestast í landinum eru einstakir skógir, og nú eru teir farnir at seta nøgd av trøum niður í eystara parti eisini, mest fyri at hava tey sum skjólgarðar.
1150-árini
Áratíggju: 1100-árini 1110-árini 1120-árini 1130-árini 1140-árini - 1150-árini - 1160-árini 1170-árini 1180-árini 1190-árini 1200-árini
Ár: 1150 1151 1152 1153 1154 1155 1156 1157 1158 1159
Ungarn
Ungarskur matur
Tjóðarrættur í Ungarn er gulasj, ein kendur grýturættur við neytakjøti og grønmeti, sum eisini verður sopin sum tjúkk súpan. Sterk, reyð piparfrukt, nevnd paprika, gevur rættinum sín sterka, eyðkenda smakk. Aðrar máltíðir, sum liggja leingi á, eru karpa í paprikasós, livurpostei lagt í deiggi og glóðsteikt kjøtsneis við paprika.
Búskapur
Sum í hinum londunum í Miðevropa verður nógv korn velt. Bøndurnir dyrka eisini sólblómur, frukt, grønmeti og oljuber, fikur og vínber - ungarar gera nógv vín. Skiftið frá kommunistiskum búskapi til kapitalistiskan hevur verið trupult. Ídnaðurin í Ungarn er fjølbroyttur, og teir gera metal, evnafrøðievni, akfør, klæði, amboð og ravmagnslutir. Eftir stjórnarskiftið í 1990 legði landið búskapin um til marknaðarbúskap. Mangar fyritøkur eru komnar á privatar hendur, og á summum økjum í ídnaðinum hevur verið afturgongd. Ungarska fólkið er væl útbúgvið, helst í gransking, tøkni og maskinframleiðslu, og tað hevur við sær, at útlendingar seta meiri pening í vinnulív í Ungarn enn í nøkrum øðrum landi í Miðevropa.
Fólkið
Høvuðsmálið er ungarskt.
25. september
25. september er dagur 268 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 269 um skotár er). 97 dagar eru eftir av árinum.
Spæl
thumb|200px|[[Togan er eitt læt spæl sum ikki krevur nógvan reiðskap.]]
Eitt spæl er eitt ítrív, har tey luttakandi sjálvboðin geva seg undir eina reglugerð, sum tey leika eftir.
AG2R La Mondiale
AG2R La Mondiale (, fyrr AG2R Prévoyance) er eitt franskt súkklulið við UCI ProTour liðstøðu. Høvuðsstuðlarnir eru AG2R Group, ið er eitt franskt-grundað altjóða tryggingarfelag og eftirlønargrunnur, og La Mondiale Group, ið er ein franskt-grundaður altjóða eftirlønar- og lívstryggingargrunnur.
Grágrælingur
Grágrælingur (frøðiheiti - Calidris maritima) er longri enn sjógrælingur, men meiri klænvaksin. Um summarið er hann vakurt reyðbrúnur frá øsinum og so allan vegin í neðra aftur at velinum. Men tá sæst hann ikki her. Hann eigur langt norðuri í kuldanum, eitt nú í Grønlandi. Higar kemur hann í miðjum augusti og sæst so til nakað út í september. Tá eru teir gomlu gráir omaná, ungarnir sprøklutir; men nakað burturfrá vísa allir seg gráir, samlittir við sandin. Og á sandinum hava teir tilhald sítt. Men stuttur er steðgur teirra her í Føroyum; áðrenn hálvan september fara teir avstað til Suðurevropa og Norðurafrika.
EM í svimjing á stuttgeil
Evropsmeistaraskapurin í stuttgeilsvimjing er ein kapping, ið LEN fyriskipar hvørt ár. Kappingarnar fara fram í 25-metra longum svimjihyli. Kappingin verður vanliga hildin fyrst í desember. Føroyar luttaka undir egnum navni og vunnu fyrsta heiðursmerkið, ið var eitt silvurheiðursmerki, í desember 2013, tá ið Pál Joensen gjørdist nummar tvey í 1500 metrum frí. Tað árið var tað Danmark, ið var vertur fyri kappingini.
Kappingar
Sprint meistaraheiti
Stuttgeil-meistaraheiti
Tro, håb og trolddom
Tro, håb og trolddom (trúgv, vón og gandur) er ein danskur filmur frá 1960 ið varð innspældur í Føroyum. Nakrir leikarar ið spældu við:
Fjallmurra
Fjallmurra (frøðiheiti - Calidris alpina)
Amerikanskt enskt mál
thumb|left|250px|Statir við meiriluta av fólki, ið tala amerikanskt enskt. Mong tala [[Spanskt mál|spanskt í Kalifornia, New Mexico og Texas.]] Amerikanskt enskt (á enskum: American English) er eitt málføri av enskum, ið verður tosað í USA.
Reyðgrælingur
Reyðgrælingur (frøðiheiti - Calidris ferruginea)
Look Mickey
Look Mickey er ein kendur pop-art málningur frá 1961 av Roy Lichtenstein. Málningurin hongur í National Gallery of Art í Washington.
Veszprém
thumb|300px|Veszprém. Veszprém er ein býur í Ungarn. Býurin hevur 64 339 íbúgvar (2011).
24. september
24. september er dagur 267 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 268 um skotár er). 98 dagar eru eftir av árinum.
Menningarhjálp
thumb|right|420px|Nøkur lond, ið veita menningarhjálp. Hagtølini eru prosentpartur av fíggjarlóg landsins í [[2006.]] Menningarhjálp er ein hjálp til byggja upp nútíðarsamfeløg í tí tilafturskomna heiminum. At hjálpa fátækastu londunum í heiminum veita ríku londini teimum peningahjálp og lán. Tey londini, sum veita menningarhjálpina, seta seg vanliga á odda fyri verkætlanum, sum tey fremja saman við fólkinum á staðnum. Eru náttúruvanlukkur, til dømis jarðskjálvti, fáa vanlukkuraktu londini neyðhjálp: mat, klæði, tjøld og heilivág. Í onkrum londum í Afrika, t.d. Mosambik, er menningarhjálpin størsta inntøka í landinum. Eftir 2. heimsbardaga fóru tey fátæku og ríku londini at álvara at samstarva um at loysa nakrar av trupulleikunum í menningarlondunum. Menningarhjálpin fer beinleiðis úr einum landi í annað. Hon kann eisini koma úr altjóða samtaki, til dømis ST ella ES, sum umboða mong lond. Eisini aðrir felagsskapir hjálpa menningarlondunum.
Síðan 1970-árini hevur ST ásett sum mál, at tey ríku londini skulu lata 0.7 prosent av bruttotjóðarúrtøkuni sum menningarhjálp til fátæk lond. Ætlanin var, at londini skuldu hava rokkið hesum máli í 1980. Tað eru tó bara nøkur fá lond, sum hava rokkið málinum, teirra millum nøkur Norðurlond. Í miðal lata tey ríku londini nú umleið 0.25 prosent av BTÚ í menningar­hjálp. Menningarhjálpin hevur týdning, men enn hevur hon ikki minkað stórvegis um fátækadømið í verðini. Í flestum førum hevur menningar­hjálpin ikki minkað um órættvísið. Menningarlondini hava tikið lán í teimum ríku londunum, og rentur­nar og avgjøldini av hesum lánum eru ein upphædd, sum leingi hevur verið meira enn tíggju ferðir so stór sum menningarhjálpin. Tí eru tað nógv, sum krevja, at tey fátæku londini skulu sleppa undan at rinda alla sína skuld. Ofta er tað ein stjórn, sum langt síðan hevur mist valdið, ið tók hesi stóru lánini. Í 2005 lovaðu tey ríkastu londini í heiminum, tey sonevndu G8-londini, at avskriva lánini hjá teimum fátækastu londunum, men hetta lyftið er ikki hildið enn í 2014.
Lond, ið veita menningarhjálp
thumb|right|350px|Nøkur lond, ið fáa menningarhjálp. USA er tað land í heiminum, ið letur mest í menningarhjálp í krónum, meiri enn 31,5 milliardir dollarar, hóast upphæddin bara er 0.19 % av fíggjarlógini. Noreg er tað land í heiminum, ið letur mest í menningarhjálp í prosentum: 1.07 % av fíggjarlóg landsins í 2013.
Sum er, lata Føroyar um 4 mió. kr ella 0.05 % av BTÚ-num í menningarhjálp. Menningarhjálp er eisini partur í donskum uttanríkispolitikki. DANIDA eitur hjálpfelagsskapurin hjá donsku stjórnini. Dentur verður lagdur á, at donsk menningarhjálp gagnar fátækastu fólkunum og londunum.
Føroysk menningarhjálp
Føroyska menningarhjálpin verður veitt til ávísar arbeiðsætlanir í menningarlondum, sum kunnu gera bygdasamfeløg, kommunur ella landspartar før fyri at bøta um livilíkindini og menna og varðveita sjálvbjargni og egna vinnulívsmentan. Ætlanin við menningarhjálpini er at nýta føroyskar royndir og kunnleika til at skapa grundarlag undir menning og sjálvbjargni í menningarlondum. Á føroysku fíggjarlógina kom menningarhjálp fyrstu ferð í 1987. Hetta fyrsta árið vórðu játtaður 5 milliónir krónur.
Fyrsta verkætlanin, Føroyar hava stuðlað við menningarhjálp, er ein ætlan í tí fátækasta landspartinum í Bolivia. Ætlanin hevur til endamáls at fremja ábøtur á útbúgvingarøkonum, soleiðis at serstakliga tey ungu kunnu koma í vinnu. Eisini er játtaður stuðul til eina forkanning í Gambia, Brasil og Peru til útróðrarverkætlan. Harumframt er stuðul m.a. veittur einum landbúnaðarskúla í Mampong, Gana.
23. september
23. september er dagur 266 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 267 um skotár er). 99 dagar eru eftir av árinum.
Kecskemét
200px|thumbnail Kecskemét (IPA: ) er ein býur í Ungarn sum hevur umleið 108.200 íbúgvar. Býurin er tann 8. størsti býur í Ungarn. Høvuðssæti í landslutinum Bács-Kiskun liggur í býnum. Býurin liggur mitt ímillum høvuðsstaðin Budapest og tann triðstørsta býin í Ungarn, Szeged, 86 kilometrar frá báðum og hevur nærum somu frástøðu til tær báðar stóru áirnar í landinum, Danube og Tisza.
Býarnavnið Kecskemét kemur av tí ungarska orðinum kecske, ið merkir "geit".
Tær elstu fornaldarfrøðiligu útgrevstirnir vísa tekin um, at fólk hava búð á staðnum fyri umleið fimm túsund árum síðan.