cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elektrisitetsverkið í Botni
SEV
Nú var aftur fundur hildin um at alt Føroyar skuldu verða í einum elfelagið, SEV. Teir hildu at alt fór at ganga betur í einum felagsskapi. SEV sendi so eitt skriv uppá tær treytir ið fóru at verða, øll vóru glað um ætlanina. Íalt vóru 6045 fólk í Suðuroy. Elfelagið Suðuroy fór uppí SEV í 1963.
Elverkið á Oyrunum
200px|thumbnail|Vágsverkið á Oyrunum í Vági Í september 1982 varð nýtt elektrisitetsverk bygt á Oyrunum í Vági, tað er á syðru síðu av fjørðinum. Tað varð liðugt uppá eitt ár. Settir vóru tveir dieselmotorar, tað skuldi takast til tá ið elektrisitetverkið í Botni ikki kundi klára elektrsitetstørvin í Suðuroy. Ein automatisering var eisini gjørd, so at bæði dieselverkini í Trongisvági og elektrisitetverkið í Botni eru nú fjarstýrd frá verkinum á Oyrunum.
Umsitingarhúsið í Lágabø
Stutt eftir at elverkið varð bygt, var farið undir at byggja stóran umsitingarbygning í Lágabø. Har var bústaður hjá virkisleiðaranum og til skrivstovur og goymslurúm, eisini var telefonstøðin har. Fyrsti verkstjóri var Hans H. Hamnæs, síðani K. H. Lystbæk og aðrir. Skrivstovufólk vóru fyrst Petur Dahl við Krosslið, so Sørin Madsen og fleiri onnur. Bókhaldarar vóru Bjarki Hjelm, Hans Andreasen og Anna Elisabeth Strøm.
Skaldsøga
Ein skaldsøga er ein longri, íspunnin frágreiðing innan fagrar bókmentir, sum í okkara døgum sum oftast verður útgivin sum ein bók. Ein skaldsøga kann eisini gevast út í bløðum ella tíðarritum í pørtum. Hetta var til dømis vanligt í Stóra Bretlandi í 1800-talinum, og tann stóri enski rithøvundurin Charles Dickens útgav tær flestu av skaldsøgum sínum á henda hátt. Nú á døgum kemur tað eisini fyri, at skaldsøgur verða útgivnar á internetinum.
Sum oftast snýt ein skaldsøga seg um lív og lagnu hjá menniskjum. Á enskum eitur skaldsøga novel. Á øðrum norðurlendskum málum (donskum, norskum, svenskum) verður skaldsøgan nevnd roman, tað orðið kemur frá romanz, sum í miðøldini var tað orðið sum í franskttalandi økjum merkti, tað málið ið verður tosað av "rómarum", tvs. latínska málið. Orðið fekk síðan annan týdning og fór at verða tað orðið ið segði nakað um eitt ávíst slag av søgum, sum antin vóru týddar úr latínska málinum til fólkamálið (tvs. franskt ella provensalskt) - ella var skrivað á fólkamálinum eftir fornum rómverskari fyrimynd. Fyrstu ferð at orðið roman kemur fyri í fronskum, er í heitinum Roman de Brut, sum er ein týðing frá 1155 av einari enskari krøniku. Tann teksturin, ið verður roknað sum tann fyrsta skaldsøgan í evropeiskum bókmentum er tó Don Quijote hjá Miguel de Cervantes.
Í 1800-talinum mennir skaldsøgan seg til at gerast tann best dámda sjangran innan bókmentir, og frá síðst í 1800-talinum hava fleiri rithøvundar ført skaldsøgusjangruna á nýggja leið, soleiðis sum hon helt fram við at gera undir moderniskmuni: Fjodor Dostojevskij, Knut Hamsun, Marcel Proust, Franz Kafka, James Joyce, Virginia Woolf og Robert Musil.
Fyrsta skaldsøgan á føroyskum máli kom út í 1909, tað var Bábelstornið, ið Regin í Líð skrivaði.
Føroyska orðið skaldsøga líkist nógv íslendska orðinum fyri tað sama: skáldsaga. Føroyska orðið er samansett av orðinum skald og søga.
Álka
Álka (frøðiheiti: Alca torda) er sjófuglur. Búnin er sera reinlittur, næstan svartur og hvítur. Í bútíðini eru til dømis tvær hvítar rípur, sum næstan standa hornættar á nevið. Í vetrarbúna og 1. summarbúna er álka hvít um kjósina, og tað svarta á skallanum kemur aftur um eygað. Í oyggjaflokkunum í Norðuratlantshavi eru tilsaman 50 000 pør, fæstar í Føroyum. Í Íslandi er stovnurin fleiri ferðir so stórur. Tá ið álka hevur kastað fjaðrarnar, flyta nógvar í onnur høv. Ungálka flytur langt suðureftir, kanska til strendurnar úti fyri Norðurafrika og Suðurevropa.
26. apríl
26. apríl er dagur 116 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 117 um skotár er). 249 dagar eru eftir av árinum.
Finspångs kommuna
Finspångs kommuna (svenskt: Finspångs kommun), er ein kommuna í Östergötlands län í Svøríki. Finspångs kommuna hevur umleið 20 903 íbúgvar (2013).
890-árini f.Kr.
Øldir: 10. øld f.Kr. - 9. øld f.Kr. - 8. øld f.Kr.
Áratíggju: 940-árini f.Kr. 930-árini f.Kr. 920-árini f.Kr. 910-árini f.Kr. 900-árini f.Kr. - 890-árini f.Kr. - 880-árini f.Kr. 870-árini f.Kr. 860-árini f.Kr. 850-árini f.Kr. 840-árini f.Kr.
Lyndon B. Johnson
thumb|right|250px|Johnson var varaforseti hjá John F. Kennedy og tók við, tá Kennedy bleiv myrdur. Johnson stillaði upp til forsetavalið í 1964 og bleiv valdur. Lyndon Baines Johnson (27. august 1908 – 22. januar 1973) var varaforseti í USA 1961-63 og tók við forsetaembætinum, tá ið John F. Kennedy varð myrdur í 1963.
Johnson var óvanliga nógv avhildin, tá ið hann var valdur í 1964 við stórum fleirtali. Størsta sigurin nakrantíð í amerikanska forsetavalinum vann Lyndon B. Johnson í 1964. Johnson var varaforseti hjá John F. Kennedy, sum varð valdur til forseta í 1960 og tók við embætinum 20. januar 1961. Tá ið Kennedy varð skotin 22. november í 1963, varð Johnson innsettur sum forseti. Á valinum í 1964 bjóðaði republikanarin Barry Goldwater av, men Johnson smurdi hann av. Johnson fekk 61,1 prosent av atkvøðunum. Tað kom rættuliga óvart á, tá ið Lyndon B. Johnson á vári i 1968 boðaði frá, at hann ikki bjóðaði seg fram sum valevni á valinum í november 1968.
Johnson var einaferð ein fátækur drongur og seinni ein vanligur skúlalærari í einum lítlum býi í Texas. Við deyða sín átti hann saman við konu síni Lady Bird nógva jørð í Texas, eina røð av radio- og sjónvarpsstøðum og eina peningarnøgd upp á 9 milliónir dollar. Hann fekk gjøgnumført fleiri umfatandi lógir fyri at tryggja korini hjá teimum litaðu og teimum fátæku sum heild - serliga heilsu- og skúlaviðurskiftini.
Johnson doyði um náttina 23. januar 1973 av hjartalammilsi. Hann varð 64 ára gamal og hevði longu í 1963 verið hjartasjúkur, tá ið hann noyddist at taka embæti aftan á myrda forsetan, John F. Kennedy. Tá ið Kennedy bjóðaði honum varaforsetaembætið, tók hann við tilboðnum, tí hann helt, at hetta var eitt fet burtur úr politikki. Hann hevði í mong ár verið senatsformaður, og kona hansara Lady Bird helt, at hetta embæti var alt ov strævið fyri ein hjartasjúkan mann.
Globala upphitingin
Undir Kalda krígnum brúkti USA nógvan pening uppá m.a. at gera kanningar av heimshøvunum og lufthavinum. Tá ið so úrslitini av kanningunum komu, vóru niðurstøðurnar greiðar. Veruligur vandi var, at hitin á jørðini fór at økjast. Í 1965 ávaraði Johnson ímóti globalari upphitin í serligum boðum til Kongressina. Hann segði um orsøkina, at hon var "ein støðug øking av CO2 í lufthavinum frá lívrunnum brennievnum”. Hann ávaraði, at broytingarnar ikki bert fóru at vera lokalar, men við størri og størri mongdum av CO2 í lufthavinum, so fóru broytingarnar av veðurlagnum at verða kring allan knøttin. Víðari segði hann, at "Tess longri vit bíða at gera okkurt, størri eru vandarnir og størri eru avbjóðingarnar. Dálkingin av luft og havi kennir eingi mørk, og avleiðingarnar kunnu gerast víðfevndar”. Hann mælti staðiliga til at gera okkurt við dálkingina av luftini og havinum av CO2, áðrenn skaðin sást.
Boxholms kommuna
Boxholms kommuna (svenskt: Boxholms kommun), er ein kommuna í Östergötlands län í Svøríki. Boxholms kommuna hevur umleið 5 278 íbúgvar (2013).
27. apríl
27. apríl er dagur 117 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 118 um skotár er). 248 dagar eru eftir av árinum.
994
985 (CMXCIV) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Skärhamn
thumb|right|200px|Skärhamn Skärhamn er ein býur í Tjörns kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 3 193 íbúgvar (2010).
Lotto-Soudal Ladies
Lotto-Soudal Ladies er eitt professionelt súkklulið fyri kvinnur við heimstaði í Belgia, ið kappast í elitukappingum innan veg- og banasúkkling. Liðið luttekur t.d. í UCI Women's Road World Cup. Liðið varð stovnað í 2006.
Kamala Harris
thumb|right|220px Kamala Devi Harris (f. 20 okt. 1964) er fyrsti svarti varaforseti í USA. Harris er fødd í Oakland í Kalifornia 20. oktober í 1964. Hon er útbúgvin løgfrøðingur og hevur brúkt meginpartin av sínum arbeiðslívi til at stríðast fyri minnilutar. Hon hevur gjørt skjóta karrieru fyrst sum løgfrøðingur og síðani innan politikk. Tá Kamala Harris tók sæti í Senatinum, starvaðist hon fyrst sum ákæri í San Francisco, áðrenn hon varð vald sum tann fyrsti litti statsákæri í Kalifornia. Hon er m.a. kend fyri at fara harðliga fram í stríðnum móti rúsevnum. Joe Biden og Harris kennast eisini privat frá tíðini, tá sonur Biden, Beau Biden, og Harris vóru starvsfelagar og vinfólk gjøgnum nógv ár. Saman arbeiddu tey fyri at betra um umstøður hjá vanliga arbeiðstakaranum og fyri at verja møður og børn móti harðskapi. Foreldur hennara eru innflytarar, og komu til USA í 1960-unum. Mamman, sum er lækni, er úr India, og pápin, sum er professari í búskaparfrøði, er upprunaliga úr Jamaika. Bæði foreldrini luttóku í amerikanska borgarastríðnum, og lítla Kamala luttóka ofta saman við foreldrunum, tá tey fóru út á gøturnar at mótmæla.
Pyongyang
thumb|250px Pyongyang (평양, merkir: "Flatt Land") er høvuðsstaður Norðurkorea. Býurin, sum liggur við ánna Taedong, er eisini størsti býur í landinum. Fólkatalið er umleið (2010) 4.138.187
Lundi
Lundi (í víðkaðari flokking Atlantslundi) (frøðiheiti - Fratercula arctica) er ein sjófuglur av lundaætt, ið heldur til fram við strondini í Norðuratlantshavi. Lundi er alt árið í Føroyum, men teir eru ikki av sama stovni, tí lundin, ið vit síggja um veturin, kemur úr Skotlandi ella Noregi, og lundin, vit síggja um summarið, er tann føroyski lundin, sum er her frá fyrst í apríl til endan á september.
Í Føroyum eru eini 550.000 pør av føroyskum lunda. Føroyski lundin er 26-29 cm til longdar, og longdin á veingjunum er tilsamans 47-65 cm, og hann vigar o.u. 400 g, hevur eitt sera eyðkent nev reytt, gult og blátt, hann etur fisk (sild, lodnu, smolt o.s.f.), æti og høgguslokk. Eingin veit rættiliga at siga, hvussu gamlir teir verða, men tann elsti sæddi var o.u. 68 ára gamalur.
Lundin verpur um hálvan mai. Hann grevur sær eina holu so mikið djúpa, at armurin á einum manni ikki røkkur á botn, ella finnur hann eitt hol undir einum steini ella millum klettar. Vildu teir hava lundalandið størri, gróvu teir eitt sindur niður í tann seiga svørðin við einum lundaknavara og lótu so lundan grava tað, ið í restaði. Lundin verpur so 1 egg og liggur á egginum í 39-42 dagar, har ið makarnir skiftast um at verma eggið. Síðan fara pisurnar frá reiðrinum 35-56 dagar aftan á, at tær eru komnar úr egginum.
Lundi er veiddur í meira enn 300 ár, og vit føroyingar fóru at fleyga lunda, tí vit áttu ikki so nógv av mati her í Føroyum, og lundi var so tað, sum vit valdu at eta. Men so varð hann ov nógv veiddur, helst tí at teir tóku ov nógv pør við eggi at passa, so fyri at lundin skuldi ikki doyggja út av hesum, máttu teir seta eitt tíðarskeið, ið var best fyri lundan, og har ið pisan er komin úr egginum. Teir settu so eitt tíðarskeið frá 2. juli til miðjan august, og síðan tá hava vit so veitt lunda í hesum tíðarskeiði.
Lundin verður veiddur á tann hátt, at veiðimaðurin situr á eggini ella verður hann sigin niður í bergið, har teir síðan bera ta 6 alin (3,6 m) longu fleygasteingina upp. Fuglarnir flúgva so í netið, men verri er, tá ið nógvur gamal lundi er, tí gamli lundin sleppur meira enn einaferð undan netinum. Tá ið teir hava fingið ein lunda, yppa ella kippa teir hann, so at hann doyr, og stinga hann so niður í ein posa, sum teir hava um miðjuna. Tá fleygað verður, er tað vanligasta, at veiddir verða stívliga 100 um dagin, men 200 ella 400 ber eisini til, hóast tað er sera óvanligt. Men tað sigst, at onkur hevur fingið 950 lundar í Mykinesi og heili 1000 í Lítlu Dímun.
Tommy Seebach
200px|thumbnail|Tommy Seebach Tommy Seebach (14. september 1949 í Keypmannahavn – 31. mars 2003 í Klampenborg) var ein danskur sangari, sangskrivari og pianistur, sum serliga í 1980'unum skrivaði vælumtóktir sangir. Hann doyði knappliga, fall um meðan hann gekk niðan gjøgnum eina brekku á Bakkanum í Klampenborg (Dyrehavsbakken), hann doyði á veg til sjúkrahúsið bert 53 ára gamal. Í 2009 gjørdist sonur hansara Rasmus Seebach kendur í Danmark, sum sangari, og tað skapti eisini ein nýggjan áhuga fyri tónleikinum hjá pápa hansara. Árið eftir var ein DVD um Tommy Seebach givin út, og ein sjónvarpssending, Tommy, varð gjørd um lív hansara.
Dansk Melodi Grand Prix
Hann luttók fleiri ferðir í Melodi Grand Prix, og tríggjar ferðir vann hann donsku kappingina og umboðaði Danmark á Eurovision Song Contest. Sangirnir til danska grandprix'ið skrivaði hann í samstarvi við Keld Heick.
Eurovision Song Contest
Plaseringar í Eurovision Song Contest:
Bjuvs kommuna
thumb|250px|Bjuvs kommuna í [[Skåne län.]] Bjuvs kommuna (svenskt: Bjuvs kommun) er ein kommuna í Skåne län í Svøríki. Bjuvs kommuna hevur 14 963 íbúgvar (2015).
Kankaanpää
thumb|250px|Kankaanpää Kankaanpää er ein býur og ein kommuna í Finnlandi. Fólkatalið var 11 831 í 2015.
Václav Noid Bárta
Václav Bárta, føddur 27. oktober 1980, eisini kendur sum Václav Noid Bárta, er ein kekkiskur sangari, tónaskald og sjónleikari.
Václav kemur frá einari listarligari familju. Pápi hansara er rithøvundur og leikstjóri, og mamma hansara er songkvinna. Tá hann var 17 ár stovnaði hann kekkiska metalbólkin Dolores Clan, og seinni tónleikabólkin Noid Crew. Václav hevur framført nógv a palli og kunnu nevnast sjónleikara- og sangleiklutir í Hamlet, Excalibur, Aida, Jesus Christ Superstar, Lucie og větší než malé množství lásky.
Hann hevur givið út fleiri sangir sum solo artistur, og eigur kekkisku tónleika framleiðslufyritøkuna ParaNoid Studio, har hann framleiðir sín egna tónleik.
Václav umboðar, saman við Martu Jandová, Kekkia í Eurovision Song Contest 2015 við sanginum "Hope Never Dies".
Keldur
Václav Barta á ensku wikipedia
Útvortis ávísing
Václav Bárta á Internet Movie Database
Borgarakríggið í Sýria
Borgarakríggið í Sýria (الحرب الأهلية السورية) er eitt altjóða vápnað stríð í gongur fyri seg enn í Sýria. Borgarakríggið byrjaði tíðliga um várið í 2011 í sambandi við mótmælini undir Arabiska várinum, við mótmælum kring alt landið móti stjórnini hjá Bashar al-Assad forseta, hvørs herdeildir svaraðu aftur við ógvusligum valdsgerðum.
Páskir
thumb|right|220px|Vit hátíðarhalda páskir til minnis um, at Jesus mátti líða og doyggja fyri okkara syndir. Páskirnar eru størsta kristna hátíðin. Vit minnast Jesu deyða og uppreisn og siður hansara á deyða og á tí illa. Fyri tey kristnu er hetta gleðiboðskapurin um, at menniskjan nú hevur at­ gongd til Guds ríki í trúnni á Jesus. Paulus ápostul sigur, at um Jesus ikki var deyður, so var kristni boðskapurin syndarligur, og tá var trúgvin til fánýtis. Tað er ikki vist, at tey fyrstu kristnu hava hildið páskir. Seint í 3. øld varð semja gjørd um, at Jesus doyði langafríggjadag og reis upp sunnudag. Eftir kirkjufund í Nikea ár 325 varð tíðar­ bilið fyri páskirnar lagt. Halgidagarnir um páskirnar eru: Pálmasunnudagur, skírhósdagur, langifríggjadagur, páskadagur (páskasunnudagur) og 2. páskadagur. Skírhósdagur, langafríggjadagur og páskaaftan vórðu róptir: Triduum sanctum – tríggjadagahalgan, síðsta stigið í fyrireikingunum til at halda páskir. Hátíðarhaldið hevur frá fyrndini verið til at fagna várinum og hinum vaknandi gróðrinum.
Bíbliunnar frásøgn um Jesu líðing, deyða og uppreisn hevur hugkveikt mong tónaskøld og sálmayrkjarar gjøgnum tíðirnar, klassisk og nútímans. Ofta verða ymisk tónaverk og sangverk framførd um páskirnar. Nevnast kann passiónstónleikurin í protestantisku kirkjuni, ið snýr seg um Jesu líðing. Kendasta klassiska tónaskaldið er Johann Sebastian Bach, ið hevur skrivað Matteus- og Jóhannes­passiónina. Tað verður hildið, at hann eisini hevur gjørt Lukas­passiónina og Markuspassiónina. Her fnna vit solistar, ið umboða Jesus, Judas, Pilatus og onn­ur kend nøvn. Einstøku partarnir eru knýttir saman við sálmum, ið undirstrika søgugongdina og samstundis knýta samband við protestantisku gudstænastuna.
Orðalýsing
Páskir er kvennkynsorð í fleirtali og ikki hvørkikynsorð, sum hoyrist so mangan. Tí eiga vit av røttum at siga eitt nú "gleðiligar páskir" og ikki "gleðilig páskir", "eg var og ferðaðist um páskirnar" og ikki "um páskini". Í norrønum máli var tað kallkynsorð í fleirtali páskar, men kom eisini fyri sum kvennkynsorð í sama sniði. Men í norrønum kemur tað eisini hendingaferð fyri í teirri mynd, sum vit kenna tað: páskir sum kvennkynsorð. Soleiðis t.d. í hinum stóra fornnorska bíbliusøguverkinum, sum gongur undir navninum Stjórn. Har stendur undir 1. Mósebók "laugardaginn fyrir pásk¬ir", t.e. "leygardagin fyri páskir". Á nútíðaríslendskum er tað kallkynsorð páskar. Men hví er so stór óvissa um kyn og form á hesum orði longu frá fyrndini? Frágreiðingin man helst vera tann, at hetta er tøkuorð, ikki upprunaorð í málinum, men innkomið uttaneftir, t.e. sunnaneftir við kristindóminum. Tað er komið um grikskt og latín úr hebráiskum máli, tí máli, sum Gamla Testamentii er skrivað á, har tað æt pesach og merkti "at leypa um". Ein týðandi táttur í páskahaldinum hjá gýðingum var at eta páskalambið. Á týskum eita páskir Ostern og á enskum easter. Hildið verður, at tað er komið av navninum á eini gyðju ella gudinnu fyri várinum. Tað er skylt millum annað við ættarnavnið eystur, har sum sólin kemur upp.
Jødiskir páskasiðir
Jødar halda páskir til minnis um, tá ið ísraelsfólk sluppu út úr trælahaldinum í Egyptalandi. Jerúsalem í Ísrael var staðurin, har øll fóru á páskum, tí her stóð templ­ið. Tá ið tað var rivið niður, seinastu ferð ár 70 e.Kr., helt fólkastreymurin uppat, men enn er Jerúsalem staðurin, har nógvir jødar ferðast á páskum. Í tempultíðini ofraðu tey lomb á páskum. Í dag eta jødar páskamáltíð, har maturin hevur symbolskan týdning. Jødisku páskirnar stava frá tí ferðini, tá ið Gud bjargaði ísraels­ fólki undan teimum tíggju plágunum. Tá ið tíggjunda plágan skuldi koma, sigur Gud ísraelsfólki, hvussu tey skulu bera seg at, skal deyðseingilin ikki koma á gátt. Tað var blóðið av lambi, ið skuldi smyrjast um úthurðina, sum tekin fyri, at Gud vildi bjarga teimum. Hetta var ikki fremmant fyri teimum, tí vanligt var at ofra til Gud, at bøta um syndir, og tá varð blóð nýtt. Prestar tóku sær av hesum. Blóðið av lombum undan seyði ella geitum varð ofrað á altarinum í templinum. Fólk tóku deyða lambið, ið tey høvdu samsýnt fyri, heim við sær og mat­ gjørdu. Hetta var páskalambið, sum tey ótu á páskum. Jødar ferðaðust tríggjar ferðir um árið til Jerúsalem, tá ið templið stóð. Teir høvdu offurgávu við sær til prestarnar og templið.
Søren Pilmark
250px|thumbnail|Søren Pilmark Søren Louis Pilmark (føddur 16. oktober 1955 í Keypmannahavn) er ein danskur sjónleikari og filmsleikstjóri. Hann er útbúgvin á Skuespillerskolen við Århus Teater 1977. 3. desember 1994 gjørdist hann Riddari av Dannebrog. Í 2000 móttók hann virðislønina Teaterpokalen. Í 2005 vann hann Bodil virðislønina fyri besta mannliga hjáleiklutin fyri Kongekabale. Hann vann eisini eina Robert-virðisløn fyri sama leiklutin.
Søren er giftur við fotomodellini Susanne Pilmark, saman hava tey børn.
Laleh Pourkarim
thumbnail|250px|right|Laleh Pourkarim Laleh Pourkarim (persiskt: لاله پورکریم‎), betri kend sum Laleh (fødd 10. juni 1982 í Bandar-e Anzali) er ein iransk/svensk songkvinna og sangskrivari.
Kungsängen
thumb|right|200px|Kungsängen Kungsängen er ein býur í Upplands-Bro kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 2 588 íbúgvar (2010).
Mesut Özil
Mesut Özil (føddur 15. oktober 1988) er ein týskur fótbóltsleikari, ið spælir fyri enska felagið Arsenal og týska fótbóltslandsliðið. Özil gjørdist partur av týska ungdómslandsliðnum í 2006 og hevur verið partur av týska landsliðnum síðan 2009. Hann gjørdist kendur undir HM í fótbólti 2010 og varð tilnevndur heiðurin Golden Ball (FIFA), ið verður latin besta leikaranum. Özil byrjaði seniorkarrieruna í felagnum í heimbýnum, Schalke, í Bundesliguni í 2006. Hann skifti síðan til Werder Bremen í 2008 og undirskrivaði sáttmála við Real Madrid í august 2010, eftir at hann fekk sítt gjøgnumbrot á HM í fótbólti við týska landsliðnum. Tá ið flytingargluggin læt aftur á sumri 2013, flutti hann til Arsenal fyri eina methøga upphædd fyri felagið, ið var 42.5 milliónir £. Henda flytingin gjørdi hann til dýrasti týska fótbóltsleikaran yvirhøvur.
Nimr al-Nimr
Nimr Baqir al-Nimr (نمر باقر النمر Nimr Bāqr an-Nimr; 1959 – 2. januar 2016; eisini romaniserað: Bakir al-Nimr, al-Nemr, al-Namr, al-Nimer, al-Nemer, al-Namer), vanliga nevndur Sjeik Nimr, var ein Shia Sjeikur í al-Awamiyah í Eystara Landsluti í Saudiarabia hvørs handtøka og seinni avrætting skapti diplomatiskar spenningar millum Shia og Sunni stjórnir. Hann var væl umtóktur millum tey ungu og kritiskur móti stjórnini í Saudiarabia, og ynskti frí politisk val í landinum. Hann varð handtikin av savdiskum myndugleikum í 2006, um tað tíðina tá hann segði, at hann varð blivin sligin av Mabahith (loyniløgreglan í Saudiarabia). Í 2009 fanst hann at savdiskum myndugleikum og skjeyt upp, at um rættindini hjá Saudi-Shia fólkum ikki vórðu vird, so skuldi Eystari Landslutur taka loysing. Savdiskir myndugleikar svaraðu aftur við at handtaka al-Nimr og 35 onnur.
Hin 8. juli 2012 skjeyt savdiska løgreglan al-Nimr í beinið og handtók hann í tí, sum løgreglan kallaði ein "útvekslan av skotríðum." Savdiska løgreglan skjeyt inn í eina mongd av fólkum, ið mótmæltu handtøkuna av al-Nimr og drupu tveir menn, Akbar al-Shakhouri og Mohamed al-Felfel. Al-Nimr byrjaði eitt hungursverkfall og sagt varð, at hann varð píndur. Asharq Center for Human Rights stúrdu fyri heilsuni hjá al-Nimr undir hansara hungursverkfalli hin 21. august, og bóðu um altjóða stuðul til tess at loyva atgongd til familju, advokatar og mannarættindastuðulsfólk.
Hin 15. oktober 2014 varð al-Nimr dømdur til deyða av Ser Revsirættinum í Saudiarabia orsakað av at hann skuldi hava eggja til frammanda uppíblanding í Saudiarabia, fyri "ikki at akta teimum ráðandi og fyri at fara í hernað móti trygdarløgregluni". Bróðir hansara, Mohammad al-Nimr, varð handtikin sama dag fyri at senda boð á Twitter um deyðadómin. Al-Nimr varð avrættaður hin 2. januar 2016 ella beint áðrenn 2. januar, saman við 46 øðrum. Avrættanin av honum elvdi til at Iran og Shiitar í øllum Miðeystri umframt vesturlendingar fordømdu gerðina. Savdiska stjórnin segði, at líkið ikki fór at verða útflýggjaður til familjuna.
M/S Scandinavian Star
M/S Scandinavian Star var ein 141,6 metrar long bil- og ferðafólkaferja á 10.513 bruttoregistartons, ið var bygd í Fraklandi í 1971.
Vanlukkan
Um náttina tann 7. apríl í 1990 kom eldur í ferjuna M/S Scandinavian Star, sum sigldi ímillum Oslo og Frederikshavn. Vanlukkan kravdi 159 mannalív. Tað eru nógvar ávísingar sum benda á, at eldurin var ásettur, men enn er ikki uppklárað, hvør ella hvat kyndi eldin, ið elvdi til syrgiligu vanlukkuna.
28. apríl
28. apríl er dagur 118 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 119 um skotár er). 247 dagar eru eftir av árinum.
Salem (Svøríki)
thumb|right|200px|Salem Salem er ein býur í Salems kommunu í Stockholms län í Svøríki. Í 2008 búðu umleið 16.000 fólk í Salem. Salem kommuna hevur sæti í Salem.
Milan Milutinović
260px|thumb|right|Milan Milutinović í 2005. Milan Milutinović (serbiskt: Милан Милутиновић; føddur 19. desember 1942 í Beograd, deyður 2. juli 2023) var jugoslaviskur politikari og fyrrverandi forseti í Serbia. Hann tók við sum forseti í Serbia í 1997 eftir Slobodan Milosevic.
Milan Milutinović umboðaði Serbia í samráðingunum um Kosovo, sum elvdu til kríggið á Balkan. Milutinović sat sum forseti til desember 2002. Tá hann fór frá sum forseti yvirgav hann seg til Millumtjóða dómstólin móti krígsbrotsverkum í fyrrverandi Jugoslavia. Hin 26. februar 2009 varð hann fríkendur frá øllum ákærum. Milutinović var sendiharri hjá Jugoslavia í Grikkalandi frá 1992 til 1996 og uttanríkisráharri hjá Jugoslavia frá 15. august 1995 til 8. januar 1998.
Bromölla kommuna
thumb|250px|Bromölla kommuna í [[Skåne län.]] Bromölla kommuna (svenskt: Bromölla kommun) er ein kommuna í Skåne län í Svøríki. Bromölla kommuna hevur 12 479 íbúgvar (2015).
Thisted
thumbnail|Gongugøtan í Thisted Thisted er ein býur í Norðurjútlandi í Danmark. Í býnum búgva 13.079 fólk (2014).
810-árini f.Kr.
Øldir: 10. øld f.Kr. - 9. øld f.Kr. - 8. øld f.Kr.
Ár: 819 f.Kr. 818 f.Kr. 817 f.Kr. 816 f.Kr. 815 f.Kr. 814 f.Kr. 813 f.Kr. 812 f.Kr. 811 f.Kr. 810 f.Kr.
701 f.Kr.
Áratíggju: 750-árini f.Kr. 740-árini f.Kr. 730-árini f.Kr. 720-árini f.Kr. 710-árini f.Kr. - 700-árini f.Kr. - 690-árini f.Kr. 680-árini f.Kr. 670-árini f.Kr. 660-árini f.Kr. 650-árini f.Kr.
Árstal: 706 f.Kr. 705 f.Kr. 704 f.Kr. 703 f.Kr. 702 f.Kr. - 701 f.Kr. - 700 f.Kr. 699 f.Kr. 698 f.Kr. 697 f.Kr. 696 f.Kr.
5. øld f.Kr.
6. øld f.Kr. – '''5. øld f.Kr.''' – 4. øld f.Kr.
Joaquim Rodríguez
Joaquim Rodríguez Oliver (føddur 12. mai 1979) er ein spanskur professionellur vegkappsúkklari. Hann hevur kappast síðan 2001 og súkklar fyri UCI ProTeam. Hann hevur eitt nú vunnið 14 teinasigrar í Grand Tours, hann gjørdist nummar tvey í Giro d'Italia 2012, nummar tvey í Vuelta a España 2015, nummar trý í høvuðskappingini á Vuelta a España bæði í 2010 og 2012 og nummar trý í Tour de France 2013. Hann endaði á fyrstplássi í UCI world rankings í 2010, 2012 og 2013, hann hevur vunnið klassiskar súkklukappingar sum t.d. Flèche Wallonne og Giro di Lombardia tvær ferðir (2012 og 2013). Hann hevur eisini vunnið teinakappingar sum Volta a Catalunya tvær ferðir (2010 og 2014), Kring Baskaralandið 2015 og Vuelta a Burgos 2011.
Á Tour de France 2016 kunngjørdi hann á einum tíðindafundi, at hann fór at gevast, tá ið 2016 sesongin var komin at enda.
Leguhús
Leguhús eru hús, ið verða nýtt til styttri ella longri legur serliga hjá børnum og ungum. Kendastu leguhúsini í Føroyum eru:
1726
1726 (MDCCXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Kunene
300px|thumb|right|Kunene í Namibia Kunene er ein av teimum 14 regiónunum í Namibia og hevur umleið 88 300 íbúgvar. Opuwo er høvuðsstaður í Kunene.
Arkimedes
Arkimedes (grikskt Ἀρχιμήδης) føddur 287 f.Kr. í Syrakus á Sisilia, deyður 212 f.Kr., var ein støddfrøðingur, alisfrøðingur og uppfinnari í forna Grikkalandi. Sjálvt um bert fáar av skriftum hansara eru varveittar og lítil vitan er um lív hansara, so verður hann mettur sum ein av týdningarmiklastu vísindafólkum í klassisku fornøldini. Umframt at hann hevur gjørt týðandi uppdagingar innan støddfrøði og geometri, hevur hann fingið æruna av at hava gjørt tól og innrætningar, ið vóru langt frammanfyri sína tíð.
Burlövs kommuna
thumb|250px|Burlöv kommuna í [[Skåne län.]] Burlövs kommuna (svenskt: Burlövs kommun) er ein kommuna í Skåne län í Svøríki. Burlövs kommuna hevur 17 399 íbúgvar (2015).
Open de Suède Vårgårda
Open de Suède Vårgårda er ein elitu professionel vegsúkklukapping fyri kvinnur, ið verður hildin hvørt ár í Vårgårda kommun í Svøríki. Kappingin varð stovnað í 2006, opna kappingin Open de Suède Vårgårda var partur av UCI Women's Road World Cup til 2015 og stýrd av Swedish Cycling Federation. Síðan 2016 hevur kappingin verið partur av tí nýggja UCI Women's World Tour.
Síðan 2008 hevur ein liðtíðarkoyring verðið hildin samstundis sum høvuðskappingin sum partur av UCI Women's Road World Cup.
Oshikoto
300px|thumb|right|Oshikoto í Namibia Oshikoto er ein av teimum 14 regiónunum í Namibia og hevur umleið 181 600 íbúgvar. Omuthiya er høvuðsstaður í Oshikoto.
Vaxholm
thumb|right|200px|Vaxholm Vaxholm er ein býur í Vaxholms kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 4 857 íbúgvar (2010).
29. apríl
29. apríl er dagur 119 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 120 um skotár er). 246 dagar eru eftir av árinum.
Høgni Mohr
Høgni Mohr (føddur í Tórshavn 8. oktober 1968) er føroyskur rithøvundur og journalistur. Bókin Fractura nasi var mest selda bók í Føroyum í 2017. Bókin varð í 2019 týdd til danskt við heitinum Rejse for livet. í 2014 var Høgni tilnevndur Geytan fyri stuttfilmin "Fall for Ewe". Í 2012 og 2019 fekk hann 6- mánaðar starvsløn frá Mentanargrunni Landsins.
Tann 12. august 2018 fekk filmsframleiðarin Torfinnur Jákupsson sáttmála um rættin at gera Fractura nasi til filmhandrit.
Yrkisleið
Høgni er útbúgvin maskinsmiður, hevur lisið útflutningstøkni og hevur skrivað, síðan hann var blaðungur.
Høgni hevur arbeitt fyri tey flestu føroysku bløðini og hevur eisini havt tekstir í danska Informatión og íslendska Morgunblaðnum.
Hann var í nøkur ár knýttur at Kringvarpi Føroya, í útvarpi og sjónvarpi. Høgni hevur arbeitt fyri BBC og Al Jazeera og verið vertur í náttúrusendingum hjá Vice Media, eins og hann hevur luttikið í sending hjá Huffington Post.
Høvuðsverkið, Saga JAM, 2022
Æviskaldsøgan, Saga JAM, sum Høgni Mohr skrivaði um gamla vinmann sín, Jan Allan Müller, fekk av álvara bein at ganga á eftir útgávuna ultimo septembur 2022.
Sambært mentanarredaktørinum í føroyska kringvarpinum, Inga Rasmussen, fekk bókin "brimið at bróta í føroyska dunnuhylinum":
"Bókin er um rokaliga lívið hjá Jan Allani, fótbólsspælara og vinnulívsmanni, søgd í smálutum út frá samrøðum við Jan Allan heilt frá barndómi, til Jan Allan verður dømdur fyri fíggjarsvik, og síðan at pápin doyr."
Í stuttum tíðindaskrivi boðaði Jan Allan Müller beinanvegin eftir útgávuna frá, at hann ikki stóð aftan fyri bókina:
"Í farnu viku gav Høgni Mohr út bókina, Saga JAM. Sjálvur lýsir Høgni bókina sum eina æviskaldsøgu um undirritaða. Eg vil við hesum vísa á, at eg taki staðiliga frástøðu frá hesi bók."
Høgni Mohr segði við Kringvarp Føroya, at:
"(...) eg havi skrivað bókina, tí eg eri rithøvundur."
Rithøvundurin segði eisini í longri samrøðu við Inga Rasmussen:
"Tað forholdið, eg havi við tann Jan Allan, sum tú tosar um - tann veruliga persónin - í sambandi við bókina, Saga JAM; tað vil eg halda fyri meg sjálvan. Men eg kann siga somikið sum, at hendan bókaútgávan hevur ikki broytt mína støðu í forhold til tann livandi persónin. Og tað er ikki mítt ørindi sum rithøvundur at útlevera persónar ella avdúka søgur. Eg havi onga hugsjón. Eg ætli mær ikki nakað ávíst; eg vil ikki vinna frama fyri nøkrum ávísum mátum at liva. Eg havi ikki nakað kall til at fremja nakað. Eg vil ikki uppnáa nakað. Tað einasta, sum eg ynski við mínum skaldskapi; tað er at taka byggisteinar úr veruleikanum og pallseta teir sum eitt slag av poesi. Og vónandi sum list, ið er leys av tí, sum bindur okkum niður til jørðina; tað eg kalli "sosial atlit", sum koma út á prenti í Føroyum."
"Tað, sum øsir fólk, er, at summi kenna Jan Allan Müller - tann veruliga, ikki tann fiktiva. Nógv hava ikki lisið bókina heldur. Og tey reagera út frá, at tey halda, at rithøvundurin skrivar eina biografi - eina ævisøgu, sum er pliktað upp á fakta."
Lydia Didriksen staðfesti eisini, at:
"Jan-Allan Müller í tekstinum er ikki tann sami, sum gongur millum okkum. Hann er ein fiktivur persónur; ein søgufigurur í einum søguheimi. Men tann, sum rithøvundurin skrivar útfrá, stendur í einum fólkayvirliti í onkrum býi niðri í Danmark."
Sendingin, sum Kringvarp Føroya gjørdi um nýútkomna verkið, eitur Ljóarin. Hon varð send tann 29. septembur 2022.
"Í bókini eru fleiri dømi (...) har eg haldi, at hann (rithøvundurin) fer um mark við tað, at hann fortelur um heilt privat ting, sum hava verið innanveggja í einari familju - og sum apsalutt ikki eru egnað til at koma út."
Í eini morgunsending hjá Kringvarpi Føroya varð bókin eisini viðgjørd. Tann viðgerðin skapti meiri kjak. Millum annað fanst fyrrverandi mentamálaráðharrin, Tórbjørn Jacobsen, at Kringvarpinum fyri at hava fýra fólk í útvarpsstovuni at umrøða bókina - sum eingin av teimum fýra hevði lisið.
Fólkini, ið tosaðu um bókina, tey ikki høvdu lisið, vóru verturin, Rúni Jákupsson, og panelluttakararnir, Maud Wang Hansen, fyrrverandi formaður í Pedagogfelagnum, Eiler Fagraklett, fyrrverandi nevndalimur í LGBT og Napolion Magnussen, fyrrverandi borgarstjóri í Vágum.
Rúni Jákupsson, útvarpsvertur:
"Hava tit lisið hesa nógv umrøddu bókina?"
690-árini f.Kr.
Øldir: 8. øld f.Kr. - 7. øld f.Kr. - 6. øld f.Kr.
Høgni Mohr
Høvuðsverkið, Saga JAM, 2022
Maud Wang Hansen: "Nei."
690-árini f.Kr.
Áratíggju: 740-árini f.Kr. 730-árini f.Kr. 720-árini f.Kr. 710-árini f.Kr. 700-árini f.Kr. - 690-árini f.Kr. - 680-árini f.Kr. 670-árini f.Kr. 660-árini f.Kr. 650-árini f.Kr. 640-árini f.Kr.
Ár: 699 f.Kr. 698 f.Kr. 697 f.Kr. 696 f.Kr. 695 f.Kr. 694 f.Kr. 693 f.Kr. 692 f.Kr. 691 f.Kr. 690 f.Kr.
Høgni Mohr
Høvuðsverkið, Saga JAM, 2022
Eiler Fagraklett: "Eg hava skimmað í hana, ja."
Um hesa morgunsendingina skrivaði Tórbjørn Jacobsen, fyrrverandi landsstýrismaður í mentamálum, á sínum Facebook-vanga:
"Óvanliga skilagott stig, hesin nýggi bókatátturin hjá útvarpinum. Serliga væl dámar mær uppkastið til táttin, sum snýr seg um nakað so óvanligt, at ongin í studioklivanum skal hava lisið bókina, sum verður greinað og umrødd. Í morgun vóru fólk komin algoysandi úr Nólsoy, Miðvági og Kollafirði at hitta tveir vertir, og skuldu hesi í felag geva 54.000 føroyingum eina fatan av tærinum í bókini, Saga JAM, sum Høgni Mohr hevur skrivað.
Ongin av gestunum hevði lisið bókina. Eiler hevði skimmað hana ígjøgnum, t.v.s., at hann hevði heldur ikki lisið hana, og tað ringasta av øllum var, at vertirnir heldur ikki høvdu lisið hana. Er hetta ein public service-uppgáva; at fólk sita og tosa um okkurt, sum tey sambært sær sjálvum als onki vita um? Ella er hetta bara ein hevndaratsókn ímóti rithøvundinum, sum ikki hevur verið mjúkur at strúka, tá ið hann hevur umrøtt sítt gamla arbeiðspláss (KvF) í ymsum ritum?
Sjálvur havi eg lisið bókina og kenni meg als ikki aftur í umrøðuni í hesum nýggja tvætli-táttinum hjá útvarpinum í morgun."
Fyrrverandi mentamálaráðharrin ummælti bókina sjálvur og gav henni fimm stjørnur av seks møguligum - ta seinastu stjørnuna "misti" bókin, tí hon sambært Torbirni Jacobsen hevði ov nógvar illbønir.
Tórbjørn Jacobsen skrivaði millum annað:
"Bókin gongur nær í støðum. Vit fáa at vita, hvat ið gongur fyri seg undir og oman á dýnum og um menn, sum koyra við stívari kenning og tilsvarandi standingi – stundandi eftir at fáa brúkt greyurnar. Hetta er kanska ikki so nýtt fyri tey flestu, – tað er nú einaferð so, at er mann eitt vanligt menniskja, kann tað koma órógv á kynsgøgnini so av og á, men í hesum førinum skal hetta kanska til fyri at gera søgugongdina meira spennandi hjá lesaranum. Onkuntíð spyr mann seg sjálvan, um bókin ikki er ein samantvinning av lívinum hjá fleiri persónum, og kanska høvundurin fyri ein part er ein av leikarunum í onkrari av teimum saftigu scenunum sjálvur."
Diego Ulissi
Diego Ulissi (føddur 15. juli 1989 í Cecina) er ein italskur kappsúkklari, ið súkklar fyri UCI ProTour liðið.
Høgni Mohr
Høvuðsverkið, Saga JAM, 2022
"So hvat ólukkan skulu vit gera við hesa bókina? Hendan svullin av ærligheit, sum Høgni Mohr brestir í gronina á okkum?
Men sjálvur kann eg, ið hvussu er, læna ein setning frá Jan-Allani og siga við hann:
”Tú ert altíð einsamallur. Vinurin.”"
Saga Jam gjørdist ein bestseljari. Á sølulistunum í stóru bókhandlunum í Føroyum, H.N. Jacobsen og Rit & Rák, gjørdist Saga JAM nummar tvey.
Stjórin í Rit & Rák segði millum annað:
"Mest selda bókin í 2022 var syrgiliga ævisøgan hjá Leivi Hansen um Deanu, sum hvarv í Grønlandi í 1966. Á øðrum plássi er nógv umrødda æviskaldsøgan, Saga JAM, eftir Høgna Mohr. Og á triðja plássi liggur føroyski krimikongurin, Jógvan Isaksen, við bókini, Halgigripaskrínið."
Hóast Saga JAM var bestseljari og fekk nógv og góð ummæli, var Høgni Mohr ikki við á árligu bókamessuni í Norðurlandahúsinum tveir mánaðir aftan á útgávuna.
Skrivað
Mohr, Høgni (2010) Tá deyðin verður avdúkaður, Øgiliga egið forlag, 96 síður. ISBN 9789991880518.
Mohr, Høgni (2017) Fractura nasi, Øgiliga egið forlag, 250 síður. ISBN 9789991880525. Kirsten Brix týtt bókina til danskt 2019. Danskt heiti: Rejse for livet. Forlag, Amanda Books. Seld til filmframleiðslu í 2018.
Mohr, Høgni (2018) Slepp tær til heiti fani. Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880525
Mohr, Høgni (2019) mær dámar ikki høgna hoydal, Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880549
Mohr, Høgni (2020) Tað tómliga tolsemi, Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880556
Mohr, Høgni (2021) Grøðandi greinir, Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880563
Mohr, Høgni (2022) Handrit til film um føroyska rossið: Hvør skal nú pløga jørðina grøna
Birgit Õigemeel
thumbnail|250px|right|Birgit Õigemeel Birgit Õigemeel, (fødd 24. september 1988 í Raplamaa) er ein Eestiskur sangari.
Skye
Oyggin Skye er gott og væl til støddar sum Føroyar, einar 1.700 ferkm. Høvuðsbýurin er Portree við umleið 3.000 íbúgvum. Gongdin í fólkatalinum á Skye hevur verið tann mótsetta av gongdini í Føroyum. Í 1841 búðu 23.000 fólk á Skye. Tá vóru færri enn 10.000 í Føroyum. Í 1971 var fólkatalið komið niður á 7.000. Tað er síðan hækkað aftur til eini 12.000, og roknað verður við framhaldandi vøkstri. Hetta merkir, at hetta er eitt av teimum fáu økjunum í skotska útjaðaranum, har fólkatalið økist. Fremsta orsøkin er, at arbeiðsloysið er lítið. Almenn umsiting, sum fyrst og fremst liggur í Portree, munar væl. Høvuðsvinnan er annars ferðafólkavitjan. Tað er eisini nakað av fiskivinnu, landbúnaði og smáídnaði sum til dømis whiskyframleiðsla.
Hjarta
thumbnail|right|333px|Menniskjahjarta - 1. Høgra forkamar (atrium dextrum) 2. Vinstra forkamar (atrium sinistrum) 3. Vena cava superior 4. Aorta bogin (arcus aortae) 5. Lungaarterian (truncus pulmonalis) 6. Lungavenan (venae pulmonales) 7. Mitral klappin (valva mitralis) 8. Aorta klappin (valva aortae) 9. Vinstra hjartakamar (ventriculus sinister) 10. Høgra hjartakamar (ventriculus sinister) 11. Vena cava inferior 12. Trikuspid klappin (valva tricuspidalis) 13. Lunga klappin (valva trunci pulmonalis)
Hjarta (latín: cor, genitiv cordis) er gagn, ið pumpar blóð runt í kroppinum á menniskjum og djórum. Hjarta er ein vøddi, men hevur eisini streymleiðandi vevnað og hjartaklaffar. Uppbygnaðurin á hjartanum sæst á myndini til høgru.
Hjarta á menniskjanum, súgdjóri og fugli er býtt sundur í fýra kømur, sum eru skild sundur við fýra klaffum, hjá skriðdjóri og paddu eru trý kømur og hjá fiski eru tvey kømur. Hjarta á einum menniskja er nøkulunda líka stórt sum ein knýttur nevi og er mitt í bróstkassanum (thorax) eitt sindur til vinstru fyri miðlinjuna á kroppinum. Í hvílu slær hjarta umleið 60-100 sløg um minutti. Iltað blóð verður pumpað út í ringrásina gjøgnum høvuðspulsæðrina (aorta) og ófiltrað blóð gjøgnum lungnaarteriuna út í lungnaringrásina.
Bygnaður
Menniskjahjartað vigar umleið 300 gramm og er umleið 12x9x6 cm til støddar. Hjarta er í bringukassanum beint uppi yvir diagphragma
thumbnail|200px|right|Forkømurini trekkja seg saman og blóðið verður pumpað niður í hjartakømrini. thumbnail|200px|right|Tá ið hjartakømurini trekkja seg saman, lata hjartaklaffarnir seg saman og blóðið verður pumpað út í [[arteria|arteriurnar.]]
Paraguai
Tá ið tað hevði verið partur í spanska hjálandaríkinum í úti við 300 ár, gjørdist landið sjálvstøðugt í 1811. Síðan hava einaræðisharrar stýrt landinum næstan alla tíðina. Gitnastur var Alfredo Stroessner herovasti, sum ráddi í 35 ár, til kvett varð gjørt ímóti honum í 1989, og hann varð settur frá. Nú verður roynt at byggja landið upp.
Søga
Miðskeiðis í 19. øld samtyktu myndugleikarnir í Paraguai, at jørðin skuldi falla til landið, og at harramenn skuldu ikki hava rætt at keypa jørð bíliga. Øll orka varð nú løgd í at menna ídnaðin, og tollur var lagdur á útlendska vøru. Boð vórðu send eftir evropearum at læra fólkið at leggja jarnbreytir og fáa sett ídnað í gongd. Skúlaskapurin mentist, og sum frá leið, vóru skip og onnur ídnaðarvøra gjørd í landinum. Einasti møguleiki hjá fólkinum at sleppa til sjógvin er eftir La Plataá. Av hesum tók stríð seg upp við grannalondini Argentina, Uruguai og Brasil. Bretar hildu eisini, at handisligu áhugamál teirra vóru í vanda á hesum leiðum, og bretskir bankar stuðlaðu tí grannalondunum hjá Paraguai. Loynilig semja var gjørd at leggja landið lamið. Í 1865 brast blóðugt kríggj á, og tað vardi í fimm ár. Tveir triðingar av fólkinum vórðu dripnir, og í 1870 vóru bara 250,000 fólk eftir. Mannfólkið varð meintast rakt. Tá ið kríggið var av, var lutfalstalið ímillum mannfólk og konufólk 1:28. Landið mátti lata frá sær stór øki, og tað var nú av fátækastu londum í Suðuramerika.
Chacokríggið
thumb|left|220px|Chacokríggið. Síðan miðskeiðis í 19. øld vórðu Paraguei og Bolivia ósamd um, hvør skuldi hava yvirvaldsrætt yvir Chacolendinum, eitt oyðið øki - 250.000 km2 - ímillum tey bæði londini. Í 1920-árunum varð hildið, at stórar oljukeldur vóru har, og altjóða áhugi varð fyri økinum. Í 1928 vórðu vápnaðir samanbrestir ímillum londini, og Paraguei, sum var nógv minni og hevði færri fólk, bað Fólkasamgonguna fáa semju í lag. Men allar senmingsroyndir miseydnaðust, og í 1932 brast veruligt kríggj á. Paraguei, sum varð hildið at verða óseki parturin í krígnum, tók seg skjótt fram. Tá ið kríggj hevði verið í trý ár, ið kostaði trimum bolivianarum og tveimum paragueiarum lívið fyri hvønn ferkilometur, sum tikið varð til, hevði Paraguei fingið ræðið yvir næstan øllum økinum. Umstøðurnar hjá hermonnunum í Chacolendinum vórðu ræðuligar. Stundum bardust 50 000 mans úr hvørjum landi í tættasta regnskógi og kjarrlendi ella í vandamiklum mýrlendi. Í turrtíðini varð næstan ikki vatndropi at fáa. Líka nógvar hermenn doyðu av malaria og lívsýki sum í bardøgum. Nógvu eiturormarnir gjørdu sítt til, at so mangir hermenn doyði. Kríggið hevði mergsogið báðar partar, og við altjóða hjálp avtalaðu tey vápnahvíld, og í 1938 var friður. Chaco varð býtt sundur, og Paraguei fekk meginpartin.
Landafrøði
Høvuðsstaðurin, og einasti stórbýurin í landinum, eitur Asunción, eini 540 000 fólk búgva í býnum. Hann er eystan Paragueiá. Tað, ið eyðkennir býin, eru rætthyrnta vegakervið við breiðum, trægirdum vegum og mongu, vøkru viðarlundirnar. Asunción hevur varðveitt sniðið og dámin úr sponsku hjálandatíðini. Í Norðurparaguei er Gran Chaco, ið er óføra stórt gras- og skógarlendi. Einastu fólk, sum búgva her, eru guraní- og macáindiánarnir. Macáindiánar selja ferðafólki t.d. handvovnar taskur.
Búskapur
Av tí at Paraguei er langt inni í meginlandinum, stór lendi eru óbygd og lítið náttúrutilfeingi er at taka av, er landið eitt av fjónaðu londunum í heiminum. Helmingurin av fólkinum í Paraguei er jarðyrkisfólk. Ovurstóra Itaipú-orkuverkið ger so nógv ravmagn, at stórar nøgdir verða seldar Brasil. Roynt verður eisini at menna ymsar nýggjar ídnaðargreinir, so at landið skal ikki verða so bundið at landbúnaðinum.
Mentan
Í Paraguei búgva umleið 40 000 indiánar. Teir hoyra til 18 ymsar ættbólkar, og hvør ættbólkur tosar sítt mál. Eini hundrað ár eftir tað, at Spania hevði lagt Paraguei undir seg í 1536, fóru jesuittatrúboðarar at kristna paragueiar. Jesuittar, katólskur trúarflokkur, bygdu trúboðarastøðir og stórar steinkirkjur og vardu guaraní-indiánarnar fyri fíggindum sínum. Tá ið jesuittarnir vórðu riknir av landinum í 1767, fullu bygningar teirra í órøkt; teir verða nú umvældir.
Politikkur
53 forsetar hava rátt í landinum. Alfredo Strössner úr Coloradoflokkinum er tann, sum hevur sitið longst við ræði. Hann sat sum forseti frá 1954, til hann í 1989 var frákoyrdur í statskvetti.
Oshana
300px|thumb|right|Oshana í Namibia Oshana er ein av teimum 14 regiónunum í Namibia og hevur umleið 174 900 íbúgvar. Oshakati er høvuðsstaður í Oshana.
Båstads kommuna
thumb|250px|Båstads kommuna í [[Skåne län.]] Båstads kommuna (svenskt: Båstads kommun) er ein kommuna í Skåne län í Svøríki. Båstads kommuna hevur 14 437 íbúgvar (2015).
Torstein Brattaberg
thumb|250px|Torstein Brattaberg, 2012. Torstein Paulason Brattaberg (føddur í 1996) úr Vestmanna er føroyskur rógvari, sum hevur vunnið bæði FM, DM og Norðurlanda meistaraheitið í inniróðri. Torstein rør eisini vanligan føroyskan kappróður, í 2011 róði hann við Havfrúnni hjá VÍF Kappróðri og tað ger hann eisini í 2012. Venjari hansara í inniróðri er Kári Djurhuus Brattaberg úr Vági. Torstein er sonur Barbaru Brattaberg úr Vági og politikaran Paula Trond Petersen. Torstein lærir á skipasmiðjuni MEST í Havn. Hann er eisini hondbóltsmálverji.
Norðurlandameistari í inniróðri
Torstein luttók í norðurlanda kapping í inniróðri hin 7. januar 2012, sum verður nevnd Århus Indoor Open og Nordic Open Indoor. Torstein vann eitt gull og eitt bronsu heiðursmerki:
Danmarksmeistaraskapur í inniróðri
Torstein hevur luttikið í Åbne Danske Mesterskaber og Fit for Rowing í 2011 og 2012. Bæði árini gjørdist hann danmarksmeistari í sínum árgangi.
DM 2012
Torstein Brattaberg luttók í DM í inniróðri 27. januar 2012, kappingin nevnist Åbne Danske Mesterskaber & Fit For Rowing 2012. Hann luttók í tveimum kappingum, í 2000 m og í sprint (200 m) fyri dreingir føddir 1996. Torstein vann gull í báðum kappingunum.
DM 2011
Í 2011 gjørdist hann danmarksmeistari í unglinga bólkinum í innandura rógving (Åbne Danske Mesterskaber & Fit For Rowing 2011) í 2000 metra teininum. Hann vann við tíðini 6:53.5, nummar 2 hevði tíðina 7.11.7. Torstein luttók fyri VÍF Kappróður, hann luttók eisini í 200 m sprint, hann bleiv nummar 3 við tíðini 33.48, nummar 1 hevði tíðina 31.12. Umframt Torstein vunnu eisini tveir aðrir føroyingar gull til DM 2011, tey vóru Sverri Sandberg Nielsen úr Miðvágs Róðrarfelag, sum vann við tíðini 6:13.8 á sama teini hjá 18 ára gomlum og Anna Mary Davidsen úr Havnar Róðrarfelag, sum vann gull á 2000 metra teininum hjá kvinnum 19-22 ár. Tíðin hjá henni var 6:58.9 minuttir. DM-kappingin var í Gladsaxe Sportshal.
FM 2014
Tórstein luttók í bólkinum dreingir 18 ár.
FK Atlantas
Futbolo klubas Atlantas  ella Atlantas  var eitt fótbóltsfelag úr Klaipėda í Litava. Felagið varð stovnað í 1962.
Torstein Brattaberg
FM 2012
Tórstein luttók í FM í inniróðri 2012. Hann gjørdist eins og í 2011 føroyameistari í 2000 m í aldursbólkinum Dreingir 15 til 16 ár.
FM 2011
Torstein luttók í FM kapping í inniróðri, sum nevndist Formula kappingin 2011. Hann vann gull í sínum aldursbólki:
Hondbóltur
Torstein og aðrir vunnu FM í hondbólti hjá dreingjum 16 ár í 2012.
790-árini f.Kr.
Øldir: 9. øld f.Kr. - 8. øld f.Kr. - 7. øld f.Kr.
Ytru Suðuroyggjar
thumb|right|250px Ytru Suðuroyggjar (Ytru Hebridurnar) við tí stóru tvíoynni Lewis og Harris eru tann størsti oyggjabólkurin og tann syðsti í Norðuratlantshavi. Góðir 10 fjórðingar eru til Innaru Suðuroyggjar, ið liggja benleiðis við meginlandið. Ytru Suðuroyggjar eru sum heild lágar, og vesturættin stendur nógv inn á oyggjarnar. Hóast tær liggja so sunnarlaga, er ikki so nógv dyrkað har sum t.d. í Orknoyggjum. Oyggjarnar hava áður verið undir Norra.
790-árini f.Kr.
Ár: 799 f.Kr. 798 f.Kr. 797 f.Kr. 796 f.Kr. 795 f.Kr. 794 f.Kr. 793 f.Kr. 792 f.Kr. 791 f.Kr. 790 f.Kr.