cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lívrunnin evnafrøði
Lívrunnar sambindingar eru sostatt mýl, ið innihalda karbon og hydrogen, men kunnu eisini innihalda onnur frumevni. Nógvar lívrunnar sambindingar innihalda nitrogen, oxygen, halogenir og, meir sjáldsamt, fosfor og svávul.
Dømi um nøkur einfald lívrunnin mýl:
alt text
Bólkar av lívrunnum sambindingum
Tað finnast sera nógv sløg av lívrunnum sambindingum og tí er neyðugt at greina tær í ymiskar bólkar. Bólkað verður eftir hvussu mýlið er samansett og hvørji frumevni finnast í mýlinum. Frumevni festa seg ofta á ávísan hátt og hetta ger at vit fáa sokallaðir funktionellir bólkar. Tey mýlini, ið bert innihalda karbon- og hydrogenatomir, verða nevnd antin alkan, alken ella alkyn. Ein alkan hevur bert einkultbindingar, ein alken hevur eina ella fleiri dupultbindingar og ein alkyn hevur eina ella fleiri trýdupultbindingar.
Navngeving
Fyri at halda skil á øllum hesum ymisku sambindingum verður IUPAC-skipanin nýtt. Hetta er ein skipan sum ásetir júst hvussu lívrunnin mýl skulu nevnast. Sambindingar sum hava verið kendar leingi og nógv nýttar hava ofta fingið eitt sokallað trivialnavn. T.d. er edikssýra eitt trivialnavn fyri ethansýru og formaldehyd er eitt trivialnavn fyri methanal.
Oskar Hermannsson
Oskar Hermannsson (føddur í 1920 í Vestmanna, deyður í 1995) var føroyskur rithøvundur og yrkjari.
Oskar Hermannsson búði í Tórshavn, har hann starvaðist sum prentari og var ritstjóri á jólablaðnum Følv 1940-1979 og ritstjóri á Glugganum 1957-1959.
Hann yrkti m.a. Beinta til lag eftir C. Wahl, og hesin barnasangurin er at finna á plátuni Annika og Jógvan við Anniku Hoydal og Jógvani Telling. Eisini hevur hann yrkt sangtekstin "Skiparin lítli".
Hann skrivaði og myndprýddi eisini í Míni jólabók.
Føroyski barnabókarithøvundur, teknari og listamaður Bárður Oskarsson er abbasonur Oskar Hermannsson.
4 (tal)
4 ella Fýra
Mikronesia
thumbnail|Kort av Kyrrahavsoyggjunum har ið Mikronesia-økið er merkt. Mikronesia (úr grikskum μικρός “smá” og νῆσος “oyggjar”) er ikki bara eitt landafrøðiligt øki í Kyrrahavinum, men eisini ein sokallað etnografiskt región, har fólkið í ymsu londunum hava sama etniska uppruna. Tað liggur í vestara partinum av Kyrrahavinum. Fyri vestan liggja Filipsoyggjum, Indonesia liggur í útsynning, Melanesia mót suðri, og Polynesia liggur har eysturi. Øki hevur ein vídd á 2,7 mió km² og hevur umleið eina hálva millión íbúgvar. Fólk ið búgva í Mikronesia tosa mikronesisk mál, altsá ikki polynesisk ella melanesisku málini, sum t.d. á Fiji ella Sámoa. Heiti Mikronesia bleiv fyrst nýtt av franska sjómanninum Jules Dumont d’Urville í 1831 fyri at skilja hetta økið frá Polynesia í eystri. Sjálvstøðug lond í Mikronesia eru Kiribati, Marshalloyggjar, Mikronesiasamveldið, Nauru og Palau, umframt fleiri amerikonsk hjálond, sum til dømis Guam, Norðurmarianoyggjar og Wakeoy. Amerikanska oyggin Guam er tann størsta oyggin í Mikronesia. Tað er tropuveðurlag í øllum Mikronesia. Størstu oyggjabólkarnir eru Karolinoyggjarnar í Mikronesiasamveldinum, Gilbertoyggjar í Kiribati, Marshalloyggjar og Marianaoyggjar (sum er býtt millum Guam og Norðurmarianaoyggjar, ið bæði eru amerikonsk hjálond). Mikronesia hevur umleið 2100 oyggjar og er umleið 2700 km2 í landvídd.
5 (tal)
5 ella Fimm
Keith Vaz
thumb|right|250px|Keith Vaz. Nigel Keith Anthony Standish Vaz (føddur 26. november 1956 í Aden, Jemen) hoyrir til Labour flokkin, og situr í parlamentinum í Stóra Bretlandi.
Pass
Pass er skjal, sum prógvar, hvør ið tú ert. Tað mást tú hava, tá ið tú fert at ferðast í øðrum londum. Tað er tó ikki neyðugt á ferð í Norðurlondum.
Føroyskt pass er í gildi í 10 ár, men hjá ungfólki yngri enn 18 ár bara í fimm.
Ólívrunnin evnafrøði
thumb|250px|Heitt metal.
Ólívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um allar sambindingar undantikið tær lívrunnu. T.v.s. allar tær sambindingar, ið ikki innihalda karbon (kolevni).
Høvuðsøkið innan ólívrunna evnafrøði:
Analytisk evnafrøði
Analytisk evnafrøði snýr seg um at kannað ein prøva, við tí endamáli at staðfesta, hvussu prøvin er samansettur evnafrøðisliga.
Tvey høvuðsøki eru innan analytiska evnafrøði:
Einar Waag
Einar Waag er navnið á tveimum monnum handan Føroya Bjór.
Einar Waag eldri (føddur 29. juni 1894) tók fyritøkuna eftir faðir sín, Símun í Vági. Nú eigur sonur hansara, Einar Waag yngri, fyritøkuna, eftir at bróðurin Heini Waag hevur valt at selja Einari sína helvt (ár 2008).
Ove Sprogøe
thumb|Ove Sprogøe, 1988. Ove Wendelboe Sprogøe Petersen (21. desember 1919 í Odense – 14. september 2004 í Tårnby á Amager) var ein danskur sjónleikari. Hann var eitt nú kendur fyri sín leiklut sum Egon Olsen í Olsen Banden og sum "Doktor-Hansen" í sjónvarpsrøðini Matador.
6 (tal)
6 ella Seks
Massachusetts
Samveldið Massachusetts (enskt: Commonwealth of Massachusetts) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingshorninum av Sambandsríkinum Amerika. Massachusetts er næststørsta stakríkið í Nýonglandi, næst eftir Maine.
Í 1788 bleiv Massachusetts stakríki í USA. Norðari parturin í Massachusetts varð seinni til statin Maine. Eyknevni av Massachusetts er Víkstaturin (enskt: Bay State).
Kendi amerikanski rithøvundur Henry David Thoreau er føddur og deyður í býnum Concord í Massachusetts. Náttúra og serliga fuglar hugtaka amerikanska rithøvundin, og hansara tankar um einfaldan livihátt, sum vórðu lýstir í víðagitnu bókini "Walden - Life in the Woods” (1854). Hann búði m.a. við vatnið Walden Pond í Massachusetts árini 1847 til 1849.
Landafrøði
Í norðri hevur Massachusetts mark við New Hampshire og Vermont, í suðri við Rhode Island og Connecticut, og í vestri við New York. Atlantshavið liggur í eystri. Áin Connecticut rennur ígjøgnum Massachusetts. Hægsta fjallið er Mount Greylock í útnyrðingsparti av landinum. Tað er 1.069 metrar høgt.
Upprunafólkið
thumb|left|170px|Upprunafólkini í sunnara parti av [[Nýonglandi.]] Upprunafólkið í Massachusetts eru norðuramerikanskir indiánar av ymsum ættbólkum, ið allir tosaðu tungumál, sum hoyra til eysturalgonkinska bólkin í algonkinsku málættini. Fyri 500 árum síðan búði ættbólkurin Massachusetts fram við eysturstrondini. Hetta fólkið var partur av Wampanoag-sameiningini. Í miðpartinum av Massachusetts búðu fólk av Nipmuck-ættbólkinum og í vestara parti livdi ættbólkurin Pocumtuc.
Niðursetufólkið
thumb|left|170px|[[Mayflower. Skipið, sum flutti fyrstu niðursetufólkini til Massachusetts.]] Bretskir keypmenn og átrúnaðarlig flóttafólk búsettu seg í niðursetuøkjum sum Plymouth (í 1620) og Massachusetts Bay (í 1630) í Massachusetts. Tey komu við vónum um at røkja sína trúgv uttan uppílegging av høvuðkambum, biskupum, prestum og øðrum, sum trýstu tey at hoyra til almennu kirkjuna.
Niðursetufólkini ella pílagrímarnir vóru ein blandingur av fólkum ymsastaðnis frá: serliga týskarar, fraklendingar og onglendingar. Teir síðstnevndu búsettu seg í landnyrðingshorninum, t.d. í Boston. Niðurlendskir og svenskir niðursetumenn komu eisini hagar. Fyrst í 17. øld vóru mangir protestantar ónøgdir við bretsku kirkjuna. Ein protestantiskur sertrúarflokkur, loysingarmenninir (separatistarnir), seinni nevndir pílagrímarnir, gjørdi av at fara til Massachusetts. Teir vónaðu at kunna seta seg niður og dyrka sína trúgv í friði og náðum. Í september í 1620 fóru um 100 pílagrímar úr Stóra Bretlandi við skipunum Mayflower. Mayflower var upprunaliga farmaskip og ikki bygt at flyta fólk. Teir ætlaðu at sigla til Virginia, men eftir harðbalna ferð komu teir til Massachusetts.
Áðrenn teir stigu fótin á land, gjørdu teir Mayflowersáttmálan, sum segði, hvussu teir skuldu stýra niðursetubygd síni, ið teir nevndu Plymouthlundin. Helvtin av niðursetufólkunum livdu ikki fyrsta veturin av í Massachusetts, og niðursetubygdin Plymouth hevði helst doyð út, høvdu indiánararnir, sum búðu tætt við, ikki hjálpt teimum. Men Plymouth hóraði undan, og sum tíðin leið, kom hon reiðiliga fyri seg. Tíggju ár eftir at pílagrímarnir komu til USA, fóru reinleikabrøðurnir (puritanararnir) at flyta til Massachusetts í stórum tali. Reinleikabrøðurnir stovnaðu lærda háskúlan í Harvard í 1636. Nakað norðan fyri Plymouth er Boston; hann er ein av teimum elstu býunum í Amerika, og har er góð skipahavn. Nógv vara, sum kemur til Massachusetts, verður uppskipað har.
Síðan 18. øld hevur Massachusetts tikið ímóti nógvum fólkum við ymiskari mentan. Innflytarar eru komnir úr Evropa, Afrika og Ásia.
Størstu býir
350px|thumb|right|Býir í Massachusetts Teir 10 størstu býirnir (incorporated places) í Massachusetts eftir íbúgvatali vóru í 2019 hesir:
370-árini
Øldir: 3. øld - 4. øld - 5. øld
Áratíggju: 320-árini 330-árini 340-árini 350-árini 360-árini - 370-árini - 380-árini 390-árini 400-árini 410-árini 420-árini
Ár: 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379
Bjarnir
thumb|right|250px|Um heystið í [[Alaska tekur skógarbjørnin laks, sum kemur niðan í áirnar at gýta.]] Bjørn (frøðiheiti/latín: Ursidae) er stórt loðið rándýr av bjarnarætt. Bjarnir eru súgdjór, eta kjøt og eru ógvuliga sterkar.
Hóast bjarnir vanliga verða myndaðar sum fitt djór, eru tær sera vandamiklar. Sjey bjarnasløg eru, og størst er hvítabjørnin. Hon er nærum 3 metrar høg og vigar meira enn hálvt tons. Maleibjørnin er minst. Hon er í Landsynningsasia og er 1,20 m. úr høvdi í hala. Aðrar bjarnir eru til dømis svartabjørn og skógarbjørn.
7 (tal)
7 ella Sjey
Russell Crowe
260px|thumb|right|Russell Crowe í 2017. Russell Crowe (føddur 7. apríl 1964 í Wellington) er ein nýsælendsk-avstralskur sjónleikari, filmsframleiðari og tónleikari.
Hann vann Oscar-virðislønina fyri besta mannliga høvuðsleiklutin í 2001 fyri sín leiklut í filminum "Gladiator" frá 2000.
Í 2010 fekk hann eina stjørnu á Hollywood Walk of Fame.
Løgtingsvalið 1906
Løgtingsvalið í Føroyum í 1906 varð hildið hin 18. juli 1906. Politisku flokkarnir vóru ikki stovnaðir tá, so talan var um at velja persónar, ikki flokkar, men Sambandsflokkurin og Sjálvstýrisflokkurin vóru stovnaðir seinni hetta árið. Eftir at hesir báðir flokkarnir vóru stovnaðir, valdur allir løgtingslimirnir at gerast limur í øðrum av hesum báðum flokkunum, soleiðis at man fekk eina skipan við tveimum flokkum. Flokkarnir vóru ósamdir um tilknýtið til Danmark.
Løgtingið hevði 20 løgtingslimir í 1906.
Náttúruvanlukka
thumb|right|250px|[[Jarðskjálvti í Indonesia í 2004.]] Náttúruvanlukka er stór vanlukka elvd av náttúruávum. Gos, jarðskjálvti, vatnflóð, hungursneyð, stóreldar og farsóttir hava kravt mong mannalív um allan heim. Sterkari hús í jarðskjálvtaøkjum og byrgingar, ið tálma vatnflóð, hava minkað um vandan, ið stendst av nátturuvanlukkum.
Kanarisku oyggjarnar
''' Kanarisku oyggjarnar' (spanskt Islas Canarias'') eru nógv tær størstu oyggjarnar í fólkatali í Spania, og tær hava eisini nógv ferðafólk. Kanaria kemur av latínska orðinum "canine", sum er hundur, og í fornøld vóru nógvir hundar í oyggjunum. Oyggjarnar eru einar 100 km í ein útnyrðing úr Marokko. Hagar koma nógv ferðafólk um summarið, tí veðurlagið er avbæra gott.
Fetlar
Fetlar er ein av Norðoyggjunum í Hetlandi, tann triðstørsta av teimum. Hon er uml. 41 km² til støddar og í 2001 vóru íbúgvarnir 86 í tali.
Navnið er helst av piktiskum uppruna, men kann eisini vera norrønt "Fetaland" í týdninginum "fitilendi". Í einum dokumenti frá 1490 er oyggin nevnd "Fötilør", sipandi til at oyggin (sum nærum er í tveimum) er bundin saman av einum "fetli". Hægsta punktið á oynni er Vord Hill (før. Varðaheygur) 158 m. Størsta bygdin ið er Houbie liggur sunnanvert á oynni.
Ferjusamband er frá Hamars Ness á Fetlar til Gutcher á Yell og til Belmont á Unst.
Miðskeiðis á oynni er flogvøllur.
Merle Haggard
260px|thumb|right|Merle Haggard í 2009. 260px|thumb|right|Merle Haggard í 1971. Merle Ronald Haggard (føddur 6. apríl 1937 í Oildale nærhendis býnum Bakersfield í Kalifornia, deyður 6. apríl 2016 í Palo Cedro, Shasta County í Kalifornia) var ein amerikanskur countrysangari, gittarleikari og sangskrivari.
Sun Yat-sen
thumb|right|Sun Yat-sen Sun Yat-sen (孫逸仙 kantonesiskt; upprunaliga nevndur Sun Wen (孫文); 12. november 1866 – 12. mars 1925) var ein kinesiskur revolutionerur og politiskur leiðari, sum ofta verður umrøddur sum "Faðirin hjá tí nýmótans Kina". Sun spældi ein stóran leiklut í at koppa Qing-dynastiið í 1911 við Xinhai-kollveltingini. Hann var tann fyrsti forsetin hjá Lýðveldinum Kina, tá tað varð sett á stovn í 1912. Seinni var hann við til at seta á stovn Kuomintang (KMT) og var fyrsti leiðarin har. Sun var en samlandi persónur í tí post-koloniala Kina, og blívur við at vera serstakur millum kinesisku leiðararnar í 20. øld við at vera væl dámdur bæði í Folkalýðveldinum Kina og Teivan.
20. mai
20. mai er dagur 140 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 141 um skotár). Tað eru 225 dagar eftur av árinum.
Ódnin Noru (2022)
Typhoon Noru, eisini kent sum Typhoon Karding, Super Typhoon Noru var ein tropisk super ódn, sum gjørdi stóran skaða, serliga á landbúnaðin, í fleiri londum í Asia, m.a. í Tailandi, Vjetnam og Filipsoyggjum. Ódnin mentist frá 21. september 2022 og vardi til 30. september 2022. Ódnin byrjaði sum eitt sera lágt lágtrýst í Filipinska havinum og ferðaðist síðan eystureftir. Ódnin var harðast, stutt áðrenn hon rakti land, tá hon hevði eina vindmegi á 110 m/s. Super-ódnin rakti Polillo-oyggjarnar hin 26. september 2022 kl. 15:30 lokala tíð. Fimm tímar seinni rakti hon tað størri oynna Luzon, og var tá minka nakað í vindmegi. Tá ódnin ferðaðist yvir Suður-kinesiska havið mentist hon aftur og fekk vindmegi á 100 m/s tá hon rakti Da Nang í Vjetnam.
thumb|Kortið vísir leiðina og styrkina av ódnini sambært Saffir-Simpson skalanum.
Deyð og horvin
Í minsta lagi 38 fólk doyðu av ódnini og fimm fólk vóru ikki funnin aftur.
294 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Árstal: 299 f.Kr. 298 f.Kr. 297 f.Kr. 296 f.Kr. 295 f.Kr. - 294 f.Kr. - 293 f.Kr. 292 f.Kr. 291 f.Kr. 290 f.Kr. 289 f.Kr.
Persepolis F.C.
thumb|[[Azadi stadion, sum rúmar 78.116 fólkum]] Persepolis Futbol Club, eisini kent sum Persepolis og sum Perspolis er eitt iranskt fótbóltsfelag úr Tehran, Iran. Eftir at felagið varð stovnað í 1963 av einum bólki av sveisiskum. Persepolis FC spælir sínar heimadystir á Azadi vøllinum, sum hevur pláss til nærum 80.000 áskoðarum.
Johnny Nash
Líkasum Bob Marley var Johnny Nash ein av undangongumonnunum í reggae sjangruni. Kendastu sangir eru "Hold Me Tight" (1968), "I Can See Clearly Now" (1972), "Stir It Up" (1972) og "Tears on My Pillow" frá 1975.
Símun av Skarði
Útgivið
thumb|right|Háskúlamenninir Símun av Skarði høgrumegin og [[Rasmus Rasmussen (Regin í Líð) vinstrumegin.]]
8 (tal)
8 ella Átta
Scalloway
Scalloway, (skotskt: Scallawaa), er næststørsta bygdin á Mainland í Hetlandi. Bygdin liggur á vesturstrondini móti Atlantshavinum, og var fram til 1708 høvuðsstaður í Hetlandi. Navnið kemur av norrønum: Skálavágr
Í 2014 búðu 1200 fólk í Scalloway.
Fiskivinnuháskúlin North Atlantic Fisheries College liggur í Scalloway.
Sí eisini
Skálavík
Løgtingsvalið 1908
Løgtingsvalið í Føroyum í 1908 varð hildið hin 2. februar 1908, men bert í sunnara parti av Føroyum.
Úrslit
Sambandsflokkurin var framhaldandi størsti flokkur á Føroya Løgtingi, við 13 av teimum 20 sessunum.
Virus
thumb|[[Influenza virus|Influenza A virus, eitt (-)ssRNA virus, undir elektronmikroskopi.]] thumb|[[Ebola|Ebola virus, eitt (-)ssRNA virus, undir elektronmikroskopi.]]
Eitt virus er ein undir-mikroskopiskur partikkul (millum 20 og 300 nm) sum kan smitta eina kyknu í einari lívfrøðiligari veru. Eitt virus kan bert nøra seg við at smitta eina vertkyknu, sum kunnu verða bæði prokaryotar (t.d. bakteriukyknur) og eukaryotar (t.d. djórakyknur). Nógv virus elva til sjúkur í menniskjum og djórum. Viðgerð er trupul, tí antibiotika nyttar ikki og fá sløg av heilivági finnast, ið virka ímóti virusum.
Samanseting
Virus eru, í grundini, samansett av arvatilfari inni í einum proteinhylkið. Proteinhylkið er antin uppbygt sum ein spiralur, so virusið gerst avlangt (helicalt), ella eru proteineindirnar samansettar sum í einum fótbólti, so virusið er runt (icosahedralt). Tað finnast eisini kompleks virus sum hava hvørki av áðurnevndu skapum, men kunnu t.d. hava ein proteinhala ella ein annaleiðis vegg.
Nøkur hava eisini ein lipid dupultlag membran uttanum hylki; tey ið ikki hava verða kallaði nakin virus. Tað eru mest djóravirus, ið hava membran. Flestu virusir hava ikki egin ensymir, men tað eru tó nøkur sum hava. Ensymini hava ymiskar funktiónir, t.d. at framleiða DNA út frá RNA (revers transcriptase), bróta hol á bakteriuveggir (lysosym) og hjálpa virusinum at loysa seg frá kyknuni (neuraminadase).
Deiling
Tá virus deila seg gongur tað fyri seg í 5 stigum:
Flokking
Virus verða ofta bólkaði eftir hvat teirra arvatilfar er og hvussu tey framleiða mRNA. (Baltimore flokkingin):
9 (tal)
9 ella Níggju
Marianoyggjar
Marianoyggjar (á enskum: the Marianas) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA, sum liggja í Mikronesia í Kyrrahavi, eystanfyri Filippinunum. Marianoyggjarnar liggja uml. 2000 km frá stondini í Suðurjapan og norðan úr Ný Guinea. Marianoyggjar vóru áður nevndar Islas de los Ladrones. Landið fevnir um tær báðar høvuðsoyggjarnar Guam og Norðaru Marianaoyggjar. Oyggjarnar fevna um eitt økið á 1004,5 km². Guamoyggin er tann størsta í oyggjabólkinum Marianoyggjum og eisini størsta í Mikronesia. Hagar koma nógv ferðafólk, tí veðurlagið er avbæra gott. Í tí subtropiska veðurlagnum á Guam vaksa nógvar litfagrar plantur. Oyggjabólkurin er av vulkanskum uppruna. Oyggjarnar hava verið undir amerikonskum yvirvaldi síðan 1898. Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari.
Ferdinand Magellan var tann fyrsti evropearin, sum kom til oyggjarnar, tað var 6. mars 1521.
Konservatisma
thumb|right|250px|[[Sarah Palin og John McCain í Fairfax, Virginia í 2008.]] Konservatisma (ella afturhaldssinnaður) er ein politisk hugsjón ella samfelagsfatan ið vil varðveita samfelagsskipanina sum er. Hugsanin um at tað verandi er nóg gott og at broytingar eru óneyðugar. Allar broytingar skulu koma so líðandi. Vit seta ofta konservatismu saman við tjóðskaparligan siðaarv og sterka landsverju. Konservatisman kom at viga upp ímóti frælsishugsjónunum í fronsku kollveltingini. Konservatisma leggur dent á varðveitslu av samfelagsskipanini og siðbundnum virðum. Konservatisma er í stóran mun grundað á liberalismu.
Mariumessa
Mariumessurnar eru fleiri:
10 (tal)
10 ella tíggju.
Summarmáli
Summarmáli er 14. apríl. Tá roknast summarhálvarið at byrja. Ymsir siðir eru knýttir at summarmáladegi. Ongin skuldi fara fastandi út summarmálamorgun. Tann sum ikki var tíðliga uppi summarmálamorgun fór at verða drumbur alt summarið, tað er at alt arbeiði fór at ganga illa í hond. Heldur ikki máttu fólk eta egg summarmáladag, tí tað skuldi geva svull.
295 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Árstal: 300 f.Kr. 299 f.Kr. 298 f.Kr. 297 f.Kr. 296 f.Kr. - 295 f.Kr. - 294 f.Kr. 293 f.Kr. 292 f.Kr. 291 f.Kr. 290 f.Kr.
296 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Árstal: 301 f.Kr. 300 f.Kr. 299 f.Kr. 298 f.Kr. 297 f.Kr. - 296 f.Kr. - 295 f.Kr. 294 f.Kr. 293 f.Kr. 292 f.Kr. 291 f.Kr.
21. mai
21. mai er dagur 141 í árinum í tí gregorianska kalendaranum (dagur 142 um skotár). Tað eru 224 dagar eftur av árinum.
Detroit Red Wings
250px|thumb|right|Detroit Red Wings Detroit Red Wings er eitt íshokky lið úr Detroit, USA. Liðið spælir í NHL.
11 (tal)
11 ella ellivu.
Skallaørn
thumb|right|250px|Skallaørn. Skallaørnir (frøðiheiti: Haliaeetus leucocephalus) eru gitnar fyri styrki og stødd og verða tí ofta nýttar sum ímynd ella skjaldarmerki. Høgt uppi síggja teir smá djór í jørðini. Teir hava sterk, long bein við hvøssum klóm at taka fongin við, og hvast, krókut nev at skræða kjøt við. Við hvassa nevinum skræðir hon fongin í bitar.
Tjóðareyðkenni USA er skallaørnin, ið heldur til í USA. Hon tykist ber um høvdið, men tað kemst av, at munurin er so stórur á hvítu høvuðs- og hálsfjaðrunum og myrka fjaðurbúnanum á kroppinum. Hon etur helst fisk.
Flogið er um tveir metrar.
Kappleyva
Kappleyva (latín Panthera leo melanochaitus), er eitt undirslag av leyvu ið nú er útdeytt. thumb|left|250px|Myndprent av kappleyvum frá 1927.
Kappleyvur við svørtum faksi reikaðu fyrr framvið Kappanum í Suðurafrika, syðst á afrikanska kontinentinum. Kappleyvan var ikki tað einasta undirslagið av leyvu ið livdi í Suðurafrika, og útbreiðsluøkið er óvist. Høvuðsøkið var Kapplandsluturin, í økinum kring Cape Town. Ein tann seinasta kappleyvan ið varð sædd í landslutinum, varð dripin í 1858; og í 1876 keypti kekkiski rannsóknarfararin Emil Holub eina ungleyvu ið doyði 2 ár seinni.
Eins og við berbaraleyvuni eru tað fleiri fólk og stovnar ið siga seg hava kappleyvur. Í ár 2000 vórðu nakrar leyvur ið møguliga vóru av kappslagnum funnar í fangilsi í Russlandi, tær vórðu sendar til Suðurafrika til nøring. Tað er ógreitt hvør munurin er millum kapplevyur og aðrar leyvur við svørtum faksi í fangilsi. Leyvur í fangilsi eru vegna krossnøring ofta kynblendingar og tí er ringt at fáa fatur á 'reinum' kappleyvum í dag. thumb|left|250px|Málningur eftir [[Rembrandt.]]
Banin hjá kappleyvuni gjørdust hvítu niðursetufólkini í Suðurafrika, ið jagstraðu og týndu kappleyvurnar eftir stuttari tíð.
Persiskt mál
Persiskt mál (پارسی) er indoevropeiskt, Iransk mál, sum verður tosað m.a. í Iran, Afghanistan og Tadsjikistan. Persiskt er móðurmál hjá um 110.000.000 fólkum.
Avstralásia
thumbnail|Avstralásia er tíðum knýtt at trimum meginoyggjabólkum í [[Kyrrahavi: Melanesia, Mikronesia og Polynesia.]] Avstralásia er eitt landafrøðiligt øki í Osiania. Londini í Avstralásia eru: Avstralia, Norfolksoyggj, Jólaoyggj, og onkuntíð eisini New Zealand og Papua Ný Guinea. Heiti Avstralásia bleiv fyrst nýtt av franska rithøvundinum Charles de Brosses í 1756 fyri at skilja hetta økið frá til dømis Mikronesia og Polynesia.
Ludwig Erhard
thumb|Ludwig Erhard í 1957 thumb|Ludwig Erhard í 1965 Ludwig Wilhelm Erhard (føddur 4. februar 1897 í Fürth, deyður 5. mai 1977 í Bonn) var ein týskur búskaparfrøðingur og politikari frá borgarliga flokkinum CDU.
Hann hevur verið vinnumálaráðharri frá 1949 til 1963, varasamveldiskanslari frá 1957 til 1963, samveldiskanslari frá 1963 til 1966 og formaður í CDU frá 1966 til 1967.
1760
1760 (MDCCLX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum týsdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum leygardegi.
1761
1761 (MDCCLXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Hests kirkja
Tað sigst, at kirkjan er laðað av 7777 steinum. Laðingin sæst tó ikki, tí kirkjan er pussað uttan. Uttan er kirkjan hvíttmálað við svartari grund og hevur reytt asbesttak. Tornið er hvítt og reytt og er bygt í píll. thumb|Altartalvan í Hests kirkju.
Savningarflokkurin
250px|thumb|right 250px|thumb|right thumb|right|250px|Skrivstovan hjá flokkinum í [[Turku.]] Savningarflokkurin (finskt: Kansallinen Kokoomus, Kok; svenskt: Nationella Samlingspartiet, Saml) er ein mið-høgrasinnaður liberalur-konservativur flokkur í Finnlandi.
Savningarflokkurin varð stovnaður í 1918 og er í dag ein av teimum trimum stóru flokkunum í finska ríkisdegnum. Hinir stóru flokkarnir eru Sannir Finnar og Javnaðarflokkkurin (SDP).
Síðan 2016 er Petteri Orpo formaðurin í Savningarflokkinum.
Á valinum til finska ríkisdagin tann 2. apríl 2023 fekk Savningarflokkurin 20,8 prosent av atkvøðunum. Tað svarar til 48 sessir av teimum 200 í komandi ríkisdegnum og harvið verður Savningarflokkurin størsti flokkur í finska tjóðartinginum.
Suleiman mikli
thumb|230px|Tann ungi Suleiman 1. Samtidigt maleri. Suleiman 1. (samtidigt á turkiskum: سليمان Sulaymān, á nýtíðar turkiskum: Süleyman, men oftast nevndur Kanuni Sultan Süleyman) (føddur 6. november 1494 (1495) í Trabzon – fall í bardaga 5. ella 6. september 1566 við Szigetvár í Ungarn). Suleiman var tann tíggjundi og longsstýrandi sultanur í tí Osmanska ríkinum (frá 1520 til 1566). Hann er kendur í Vesturheiminum sum Suleiman tann Herligi og í Miðeystri sum Lóggevarin, Kanuni; arábiskt: القانونى, al‐Qānūnī orsakað av hansara fullkomiligu endurskapan av tí osmannsiku rættarskipanini. Fyrst og fremst innanfyri fíggjar-, skatta- og jørðlóggeving og grundað á verandi siðvenjurætt og við tí í máli á fylla holini í avgerðum hjá Sharia. Undir hansara leiðslu byrjaði stórheitstíðin hjá tí Osmanska ríkinum og tað gjørdist eitt heimsveldi. Suleiman varð roknaður sum ein av teimum fremstu valdsharrunum í Evropa í 16. øld, eins og Karl V, týsk-rómverskur keisari, Frans I av Frankaríki, Henrik VIII av Onglandi og Sigismund II av Póllandi.
Sjeyára gamal lærdi Suleiman longu vísund, søgu, bókmentir, gudfrøði og hernaðarligan taktikk. thumb|left|130px|Gravering av Suleiman 1. frá 16. øld, møguliga gjørt av Melchior Lorck. Sum herskari yvir Konstantinopel (tað núverandi Istanbul) sá hann seg sjálvan sum tann rætti til at taka yvir eftir teimum rómversku keisarunum.
Undir stjórnartíðini hjá Suleiman 1. víðkaðist osmannisk lóg til tað størstu geografisku útbreiðsluna.
Tannlæknar
thumb|right|250px|Tannlæknar. Tannlæknin hevur lært at kanna og viðgera tannhald og tenn. Kanning og viðgerð fer fram á tannlæknastovum. Góð tannlæknaútbúgving og tøknifrøðilig menning hava gjort viðgerðina trygga og næstan pínuleysa í Vesturevropa og USA. Heldur tannlæknin, at sjúklingurin fer at fáa ilt, verður hann doyvdur.
Brennir ein tonn, borar hann tað brenda burtur. So verður plast ella amalgam, sum harðnar skjótt, fylt í aftur. Tannlæknin kann eisini seta krúnu á brotna tonn. Nú taka tannlæknar ikki tenn og geva fólki handilstenn uttan so, at eingin annar møguleiki er. Okkum nýtist ikki at fara so mong ár aftur í tíðina, at støðan var heilt øðrvísi. Nógv høvdu ringar tenn og máttu taka tær blaðung. Tannlæknar beina eisini tenn. Tá ganga fólk við skinnara, sum trýstir tær skeivu tenninar á beint.
Nauru
thumb|right|320px|Nauru Nauru er oyggjaland í Kyrrahavi. Tjóðveldið Nauru er eitt av heimsins minstu londum, bara størri enn Monako og Vatikanríkið. Við sínum einans 21 km2 er landið á stødd við Nólsoynna og Fugloynna tilsamans.
Landið liggur í syðra Kyrrahavinum. Høvuðsstaðurin eitur Yaren og landið hevur umleið 14.300 íbúgvar. Gjaldoyra, ið verður nýtt, er avstralski dollarin. Nauru liggur norðan fyri Sálomonsoyggjarnar, vestan fyri Kiribati, og suður úr Marshalloyggjum og Mikronesiasamveldinum.
Vága Floghavn
thumb|right|250px|Flogtornið á Vága floghavn thumb|right|250px|Staðseting av Vága Floghavn á føroyakorti sæst sum tað reyða flogfarið á kortinum
Vága Floghavn er einasti flogvøllur í Føroyum, og er hann staðsettur i Vágunum omanfyri Sørvág. Flogvøllurin hevur eina flogbreyt, ið er 1.799 metrar til longdar.
Flogfør flúgva hvønn dag ímillum Føroyar og útlondini.
Søgan
Vága Floghavn er upprunaliga hernaðarfloghavn bygd undir Seinna heimsbardaga. Fyrst í sekstiárunum gjørdist tørvurin á flogferðslu til Føroyar so mikið stórur, at farið varð undir at nútímansgera floghavnina við m.ø. hentleikum til ferðafólk. 1. juli 1963 læt floghavnin upp fyri vanligari flogferðslu, og fyrsta flogfarið eftir hetta lendi 17. juli. Fyrstu tíðina vóru einans skrúvuflogfør nýtt. Síðani 1977 hava eisini nýmótans jettflogfør røkt rutusambandið til floghavnina.
Atlantic Airways fór í 1988 at flúgva millum Danmarkar og Føroya. Fyrstu tíðina átti danskt felag í flogfelagnum. Seinni gjørdist tað føroyskt burturav og flýgur nú eisini til t.d. Noregs, London, Reykjavíkar og Barcelona.
Í 7 mánaðir í 2006 fleyg FaroeJet millum Vága Floghavn og Kastrup floghavn, men gavst við hesum vegna fíggjarligum trupulleikar.
Statens Luftfartsvæsen hevði umsitingina av floghavnini um hendi frá 1963 til 30. apríl 2007. 1. mai 2007 yvirtók Føroya Landsstýri Vága Floghavn. Frá sama degi varð floghavnin landsstovnur undir Vinnumálaráðnum. Frá 24. juli 2008 hevur floghavnin verið skipað sum partafelag við Landsstýrinum sum einasta eigara.
Tann 3. desember 2011 varð longing av flogbreytini liðug. Flogvøllurin fór tá frá at vera 1.200 m til at vera 1.799 m til longdar. 17. juni 2014 var nýggj farstøð tikin í nýtslu, teknað av Selmar Nielsen, arkitekti.
Ferðsla um flogvøllin
Ferðslan um flogvøllin er yvirhøvur vaksin tíðina síðani hann opnaði fyri sivilari flogferðslu í 1963.
Í 1963 flugu 946 persónar um flogvøllin, og fór ferðslan upp um 10.000 fólk í 1967. Í 1979 flugu fyri fyrstu ferð yvir 50.000 ferðafólk um flogvøllin, í 1988 fór ferðafólkatalið uppum 100.000, men fall tað aftur í samband við búskaparkreppuna í fyrru helvt av 90-árunum. Í 2001 fór ferðafólkatalið fyri fyrstu ferð upp um 150.000, meðan ferðafólkatalið fór upp um 200.000 fyri fyrstu ferð í 2006. Í 2011 flugu 203.499 um Vága floghavn.
Ferðslan um Vága floghavn í miðal fyri hvørt 5 ára tíðarskeið síðani hann opnaði hevur verið :
Tammy Wynette
thumb|right|180px|Tammy Wynette í 1975. Virginia Wynette Pugh, betur kend sum Tammy Wynette (fødd 5. mai 1942 í Tremont, Mississippi, deyð 6. apríl 1998 í Nashville, Tennessee) var ein amerikonsk songkvinna, sangskrivari og tónleikari.
Hon hevur verið í uppskoti til Grammy-virðisløn fleiri ferðir og hevur vunnið 2 Grammy-virðislønir í 1967 og 1969 fyri sangirnar "I Don't Wanna Play House" og "Stand by Your Man".
Boðanardagur Mariu
Boðanardagur Mariu er 25. mars. Dagurin kallast eisini mariumessa um várið. Boðanardagur Mariu er júst 9 mánaðir undan 1. jóladegi, og er tí til minnis um, at Gabriel eingil boðar Mariu frá, at hon skal verða við barn og eiga son, ið hon skal kalla Jesus, sum sagt verður frá í Bíbliuni, (Matteusuar evangelium, kap. 1, ør. 26ff).
Ólöf Arnalds
thumb|right|200px|Ólöf Arnalds Ólöf Arnalds (fødd 4. januar 1980 í Mosfellsbær) er ein íslendsk songkvinna, sangskrivari og tónleikari.
297 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Árstal: 302 f.Kr. 301 f.Kr. 300 f.Kr. 299 f.Kr. 298 f.Kr. - 297 f.Kr. - 296 f.Kr. 295 f.Kr. 294 f.Kr. 293 f.Kr. 292 f.Kr.
Bakteria
thumb|[[Escherichia coli undir elektronmikroskopi.]] thumb|[[Staphylococcus aureus undir elektronmikroskopi.]] thumb|[[Streptococcus mutans undir mikroskopi, litaðar við Gram-liting.]]
Ein bakteria er ein einkyknað mikroskopisk lívvera. Bakteriur hoyra til prokaryotar verur og hava sostatt ongan kyknukjarna. Menniskjakroppurin hevur umleið tíggju ferðir fleiri bakteriukyknur enn menniskjakyknur í sær, serliga á húðini og í maga-tarm-kanalini. Tað finnast bæði óhættisligar og sjúkuelvandi (patogenar) bakteriur. Menniskju verða javnan smittað við sjúkuelvandi bakterium, men hetta er tíbetur lætt at viðgera, tí bakteriur kunnu vanliga drepast við antibiotika. Tað er tó vorðið alt meira vanligt, at bakteriur gerast antiobiotika-mótstøðuførar. Hetta kemst ivaleyst av, at menniskjan hevur ovurnýtt antiobiotiskan heilivág.
Flokking
Bakteriur kunnu bólkast eftir samanseting av kyknuveggi í grampositivar og gramnegativar bakteriur. Tá man viðger bakteriur við Gram-liting gerast grampositivar bakteriur violettar og gramnegativar reyðar.
Actinomyces, Bacillus, Clostridium, Corynebacterium, Enterococcus, Lactobacillus, Listeria, Micrococcus, Mycobacterium, Staphylococcus, Streptococcus og Streptomyces.
Nakrar ættir av gramnegativum bakterium:
Enterobacter, Escherichia, Helicobacter, Hemophilus, Klebsiella, Legionella, Neisseria, Proteus, Pseudomonas, Salmonella, Shigella og Vibrio.
Eitur
Bakteriur kunnu hava trý ymisk sløg av eitur:
Exoeitur kunnu býtast í tríggjar bólkar: Cytolytisk, AB-eitur og superantigenir.
SMS (sølumiðstøð)
Sølumiðstøðin SMS varð latin upp 2. november 1977 og er broytt og vaksin støðugt síðani. Har eru handlar av ymiskum slag, matvøruhandil, klædnahandlar, tónleikahandil, bókahandil, brilluhandil, tógvhandil, ítróttarhandil osfr. Har eru eisini matstovur, nevnast kunnu t.d. Burger King, Baresso og Sunset Boulevard.
Parkering fyri bilar er á økinum rundanum SMS og í einum parkeringskjallara undir parkeringsplássinum. Bilar kunnu parkera har í 2 tímar.
Søga
Síðani SMS læt upp á heysti 1977, hevur húsið verið undir støðugari menning, og fleiri byggistig eru tikin síðani SMS kom upp at standa. Tann 26. oktober 2006 læt SMS upp aftur eftir umbygging við fleiri handlum og tilboðum. Endaliga umbyggingin við nýggjum millumbygnini millum Apotekið og Sølumiðstøðina var liðug á sumri í 2007.
Løgtingsvalið 1988
Løgtingsvalið í Føroyum 1988 varð hildið hin 8. november 1988.
Sam Allardyce
225px|thumb|right|Sam Allardyce í 2014. Sam Allardyce (føddur 19. oktober 1954 í Dudley, Ongland) er enskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.
Síðan 16. desember 2020 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum West Bromwich Albion.
12 (tal)
12 ella tólv.
Rúmdarferja
thumb|right|250px|Rúmdarferja. Rúmdarferja er far, ið kann skjótast út í rúmdina nógvar ferðir. Amerikumenn gjørdu fyrstu rúmdarferjuna, men Sovjetsamveldið tók skjótt eftir. Í amerikansku rúmdarferjunum eru stórir motorar og veldigar rakettir at skjóta tær út í rúmdina. Rúmdarferjurnar hjá gamla Sovjetsamveldinum vórðu skotnar út í rúmdina, festar á ovurstóra rakett, nevnd Energia. Stuðulsrakettirnar verða sleptar umleið 45 km uppi. Tær verða tiknar upp av sjónum og brúktar aftur.
Ferðin á rúmdarfari má vera minst 28 000 km/h, skal tað sleppa í ringrás um Jørðina, og ikki minni enn 40 000 km/h at sleppa undan atdráttarmegi Jarðar og fara heilt út í rúmdina.
Georg II av Stórabretlandi
280px|thumb|right|Georg II av Stórabretlandi Georg II av Stórabretlandi (á týskum: Georg August, á enskum: George Augustus) (føddur 30. oktober (jul.) / 9. november (greg.) 1683 í Hannover, deyður 25. oktober 1760 á Kensington slottinum í London) var hertogi av Braunschweig-Lüneburg, kurfúrsti av Hannover og kongur av Stórabretlandi og Írlandi fra 11. juni 1727 (jul.) til deyða sín.
Í 1705 giftist Georg við Carolinu av Ansbach (1683-1737). Tey fingu átta børn, tríggjar dreingir og fimm gentur. Tað yngsta barnið, Louisa av Stórabretlandi, gjørdist seinni konu Fríðrik V kong og var drotning av Danmark og Noregi frá 1746 til 1751.
Í juni mánaði 1727 doyði pápin, Georg I, og trónarvingin, Georg II, gjørdist kongur í Stóra Bretlandi. Fýra mánaðar seinni, tann 11. oktober, varð hann krýndur. Hóast Georg II var tann sitandi bretski kongur, brúkti hann ein stóran part av síni tíð til at búleikast í kurfúrstadøminum Hannover. Í 1737 stovnaði hann har lærda háskúlan "Georgia Augusta" í Göttingen.
Summarið 1745 gjørdi Charles Edward Stuart innrás í Skotland og krav uppá at vera kongur, tí hann helt at hann var tann rætti og lógligi bretski trónarvingin. Hann fekk stuðul úr Fraklandi. Av onglendingum varð hann bert kallaður "The Young Pretender". Innrásin var tó ein álvarslig hóttan ímóti valdinum hjá Georg II kongi.
Árið eftir eydnaðist tað hertoganum av Cumberlandi - hann æt William Augustus og var yngsti sonurin hjá Georg II kongi - at vinna á herdeildini hjá Bonnie Prince Charlie. Hetta fór fram í apríl mánaði 1746 í tí víðagitna bardaganum við Culloden. Vígvøllurin liggur nærindis býnum Inverness í Skotlandi.
Sama árið skrivaði Georg Friedrich Händel oratoriið Judas Maccabaeus, hertoganum av Cumberlandi til heiðurs og bardaganum við Culloden til minnis.
Tann 25. oktober 1760 andaðist Georg II, 76 ára gamal á Kensington slottinum í London. Av tí at elsti sonurin og trónarvingin, Frederick Lewis krúnprinsur, doyði fyri tíðina í 1751, gjørdist abbasonur, Georg III, kongur.
Sámoaoyggjar
Sámoaoyggjar er býtt ímillum londini Lýðveldið Sámoa og Amerikanska Sámoa. Oyggjarnar eru partur av Polynesia í Osiania. Oyggjarnar eru 3030 km2 til víddar. Savai'i, Ulopu og Tutuila eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Góð 250.000 fólk búðu í oyggjunum í 2014. Málið er sámoskt, men nógv fólk duga væl enskt sum ein fylgja av tí tætta sambandi við Sameindu Statirnir gjøgnum tíðirnar og upp á grund av ferðavinnuni, sum er týdningarmesta vinnugreinin. Hægsti blettur á oyggjunum er Silisili á Savai'i, 1858 metrar yvir havinum.
1765
1765 (MDCCLXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Tjörnarp
thumb|300px|Tjörnarp Tjörnarp er ein bygd í Höörs kommunu í Svøríki við 923 íbúgvum í 2019.
Giulio Andreotti
thumb|200px|Giulio Andreotti Giulio Andreotti (føddur 14. januar 1919 í Róm, deyður 6. mai 2013 í Róm) var ein italskur politikari (Democrazia Cristiana, DC).
Hann var forsætisráðharri í Italia frá 1972 til 1973 og frá 1976 til 1979, uttanríkisráðharri frá 1983 til 1989, og aftur forsætisráðharri frá 1989 til 1992.
Palle Sørensen
Eftir stóra leiting hjá løgregluni, varð Palle 3 dagar seinni funnin, og varð dømdur lívstíð í fongsul. Sjálvt um Palle var ein av teimum friðarligu fangunum, var hann tó altíð mettur at vera tann farligasti fangin í fongslinum. Palle Sørensen slapp leysur aftaná 32 ár og 8 mánaðir, og er tað tað longsta, ið nakar hevur sitið í donskum fongsli, í nýggjari tíð.
Hendan hendingin hevði við sær, at donsk løgreglufólk byrjaðu at bera vápn til arbeiðis.
Rammatik
Rammatik er ein filmsfyritøka, sum tær báðar føroysku filmsleikstjórarnir Rannvá Káradóttir og Marianna Mørkøre eiga. Tær stovnaðu Rammatik í 2008, men hava samstarvað um listarligt arbeiði áðrenn tað. Tær búgva og starvast í London. Filmarnir Magma og Memotekið hava vunnið fleiri virðislønir og eru eisini tilnevndir fleiri ferðir. Nýggjasti filmurin "Karmok" hjá filmslistaduoini Rammatik við Rannvá Káradóttir & Mariannu Mørkøre er í uppskoti til Besta Altjóða Stuttfilm á Glasgow Short Film Festival, umframt Besta Eksperimentella Stuttfilm á Minimalen Kortfilmfestivall í Tróndheimi.
13 (tal)
13 ella trettan.
Innbúgv
Innbúgv er eitt felagsheiti fyri ting, ið eru gjørd til at stuðla menniskjakroppin, t.d. innbúgv til at sita í ella sengur til at sova í og hvíla seg í. Innbúgv kann eisini hava til endamál at goyma ting ella mat í. Innbúgv kann t.d. vera: borð, stólur, lenistólur, sofa, song, skáp, kommoda, reól osfr.
Føroyskt innbúgv
Hóast tað kann vera ringt at ímynda sær í dag, hava møblar verið framleiddir í Føroyum. Nógvir av møblunum frá 1940-árunum, sum framvegis standa í føroyskum heimum, eru framleiddir av føroyskum møblasnikkarum.
Modul OK
Seinni hevur eisini meira skipað møblaframleiðsla verið í Føroyum. Miðskeiðis í 1970-árunum fekk Annfinnur Zachariassen, sum átti Nýggja Bókhandil, á egnum føroyskum virki skapað og framleitt Modul OK-møblarnar. Tað vóru borð, stólar, sofur, hillar og annað, sum keyparin sjálvur setti saman og síðani kundi mála.
Rhode Island
Rhode Island (enskt: State of Rhode Island and Providence Plantations) er stakríki í Sameindu Statunum við umleið 1 mió. íbúgvum. Rhode Island er tað minsta stakríkið, bæði í Nýonglandi og í USA. Høvuðsstaðurin og størsti býurin er Providence. Í norðri og í eystri hevur Rhode Island mark við Massachusetts, og í vestri við Connecticut. Í suðri liggur Atlantshavið. Í 1790 bleiv Rhode Island lutstatur. Eyknevni er Hin Havstaturin (enskt: The Ocean State).
Fólkatalsfrøði
Rhode Island er tað stakríkið í USA, har fólkatættleikin er størstur. Víddin á lendinum er 3.140 km². Til samanbering er Føroyar 1.399 km². Har býr eisini meiri enn ein millión fólk. Fólkatættleikin í Føroyum er 34,5 í 2015. Í Rhode Island er fólkatættleikin uml. 388 fólk fyri hvønn km² í 2015. Fólkatættleikin á 388/km² er hægri enn í flestu amerikonsku statunum. Tann rómversk-katólska kirkjan er størsti trúarbólkur í Rhode Island; umleið 63 % av fólkinum eru rómverskir katolikkar í 2014. Hetta er hægsta talið av katolikkum í USA. 27 prosent eru protestantar. Fólkið er ættað úr Italia (19 %), Írlandi (18,3 %), Onglandi (12,1 %), Portugal (8,2 %), og Fraklandi (8 %). Skift á fólkatalið var bruttotjóðarúrtøkan umleið 293.000 krónur (41,678 USD) í 2015. Eisini er Rhode Island millum ríkastu stakríki í USA.
Landafrøði
thumb|right|400px|Kort av Rhode Island. State of Rhode Island and Providence Plantations er tann minsti lutstatur í Sameindu Statunum, USA. Til støddar er Rhode Island sum Luksemborg í Beneluks. Lutstaturin fevnir um eitt øki á 4,002 km². Rhode Island er eitt heilt lítið stakríki á eysturstrondini í Ný Onglandi við Atlantshav. Tað hevur mark ímóti Massachusetts og Connecticut. Í Rhode Island eru umleið 38 oyggjar; størsta oyggin kallast Aquidneck Island ella Rhode Island. Aðrir stórar oyggjar eru t.d. Conanicut Island, Block Island, Prudence Island, Goat Island, v.f. Á Aquidneck Island, sum eisini verður nevnt Rhode Island og er 98 ferkilometrar til støddar, búgva 58.000 fólk. Flestu fólkið búgva sosatt ikki á oyggjunum, men í Providence Plantations (á meginlandinum m.a. í størstu býurin Providence og økinum rundanum). Staturin er landafrøðiliga býtt í tvey. Meðan eysturparturin av statinum hevur eitt landslag eyðkent við sínum vøkrum strondum, oyggjar og sker, er vesturparturin av Rhode Island mest sum alt skógarlandslag. So lágt er lendið, at hægsti heyggjurin, Jerimoth Hill, er ikki hægri enn 247 m.
Oyggjar
Nógvar oyggjar eru í Rhode Island. Summar oyggjarnar eru bara smáir og óbygdir hólmar, aðrar eru stórar og tættbygdir. Aquidneck Island er størsta oyggin og eisini tann fólkaríkasta oyggin. Býurin Newport liggur við Easton-víkina í syðra parti av Aquidneck-oynni. Oyggin Block Island er hin næststørsta. Høvuðsbýurin á Conanicut eitur Jamestown. Gott buss og ferjusamband er millum oyggjarnar.
Útvarp
thumb|right|250px|Útvarp. Útvarp var í fyrstuni eyknevnt tráðleysi, tí at útvarpið brúkar ósjónligar aldur fyri leidningar at bera boð úr einum staði í annan. Øðrvísi var við telefonini tá, tí henni kravdist leidningar. Nú á døgum bera radioaldur nógvar ymiskar upplýsingar. Radioaldur eru eisini natúrliga úti í rúmdini. Stjørnufrøðingar brúka tær at kunna seg um supernovur, stjørnubreytir og annað, fjarlagt Jørðini. Í renslum í útvarpssendarum gera kvikliga, skiftandi ravstreymar radioaldur, sum fara til móttøkutólini. Radioaldur eru ravsigulmagnaðar aldur, sum røntgen- og ljósaldur. Sum tær fara radioaldurnar við ljósferð, sum er 299 792 km. um sekundið. Næstan mió ferðir ljóðferðina.
Niklas Simonsen
Niklas Simonsen (føddur 4. juli 1996) er ein føroyskur hondbóltsleikari, ið spælir við danska felagnum TM Tønder og fyri føroyska hondbóltslandsliðið.
Eindarlistin
Eindarlistin (á donskum: Enhedslisten – De Rød-Grønne), í Danmkark oftast umrøddur sum Enhedslisten, er ein danskur sosialistiskur og grønur politiskur flokkur, ið er tann mest vinstrahalli flokkurin í Fólkatinginum.
Fólkatingslimir 2015-
Vald á fólkatingsvalinum 2015.
A/S Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik
Thorshavns Mælkeforsyning & Margarinefabrik framleiddi fleiri vørur, sum ikki verða framleiddar í Føroyum longur. Kendast er helst Vita-margarin, men eisini framleiddi fabrikkin m.a. Quargo, sum var mjólkaúrdráttur við smakki til at smyrja á breyð.
Hølini hjá fabrikkini hýsa í dag ungdómshúsinum Margarinfabrikkin og Tjóðpalli Føroya.
Lars-Emil Johansen
Lars Emil Johansen (føddur 24. september 1946) er grønlendskur politikari. Hann er yvirskipaður samskipari Norðuratlantsbólkinum. Hann varð føddur tann 24. september 1946 í Illorsuit í Grønlandi. Hann tók læraraprógv í Nuuk í 1970, og var limur í landsráði Grønland frá 1971-75. Landsráðið var eitt slag av grønlendskum amtsráðið áðrenn Grønland fekk heimastýrið 1979. Lars Emil sat hesi árini í Landsráðnum saman við mammu sínari.
Frá 1973 til 1979 var hann fólkatingslimur, umboðandi Grønland. Hesi árini arbeiddi hann miðvíst fyri, at Grønland skuldi fáa heimastýri. Í 1977 var hann millum teirra ið stovnaðu flokkin Siumut. Eftir at Grønland hevði fingið heimastýri, var Lars Emil Johansen limur í Landstingi Grønlands (tað sama sum løgtingið) frá 1979 til 1997. Frá 1979-1986 var hann landsstýrismaður í fiskivinnumálum og aðrari vinnu. Frá 1986-88 var hann fyristøðumaður á Sulisartut Háskúlanum. Frá 1991 til 1997 var hann grønlendskur landsstýrisformaður - tað, sum svarar til løgmaður í Føroyum. Frá 1997-2002 var hann varastjóri í Royal Greenland.
298 f.Kr.
Øldir: 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr.
Áratíggju: 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. - 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr. 240-árini f.Kr.
Árstal: 303 f.Kr. 302 f.Kr. 301 f.Kr. 300 f.Kr. 299 f.Kr. - 298 f.Kr. - 297 f.Kr. 296 f.Kr. 295 f.Kr. 294 f.Kr. 293 f.Kr.
Fólkatingið
200px|thumbnail Fólkatingið er tað lóggevandi tingið í Kóngsríkið — Danmark verður saman við Føroyum og Grønlandi. Frá 1849 til 1953 var fólkatingið eitt av tveimum kømrum í ríkisdegnum; hitt kamarið var landstingið. Síðan 1953 hevur fólkatingið havt eina eittkamarsskipan. Fólkatingið heldur til á Christiansborg í Keypmannahavn og hevur 179 fólkatingslimir, harav tveir limir eru úr Føroyum og tveir eru úr Grønlandi. Fólkatingslimirnir verða valdir í 19 valdømum í Danmark. Føroyar og Grønland velja sínar limir við egnum valum. Fólkatingslimirnir eru valdir fyri eitt fýraára tíðarskeið. Arbeiðið í fólkatinginum verður leitt av einum presidium, sum umframt fólkatingsformannin, ið verður valdur av fólkatinginum fyrst í skeiðnum, hevur upp til fýra varaformenn. Eftir eitt fólkatingsval skal ein ella fleiri flokkar skipa samgongu, og síðan verða nevndir valdar. Allir fólkatingslimir kunnu koma við lógaruppskotum, sum síðan verða viðgjørd lutvíst í fólkatingssalinum við fyrstu, aðru og triðju viðgerð, og lutvíst í nevndunum.
Nuno Espírito Santo
255px|thumb|right|Nuno Espírito Santo í 2015. Nuno Espírito Santo (føddur 25. januar 1974) er portugisiskur fótbóltsvenjari og fyrrverandi fótbóltsleikari.
Síðan mai 2017 er hann høvuðsvenjari hjá enska Premier League liðinum Wolverhampton Wanderers F.C..
Fríðrikur (krúnprinsur)
thumb|280px|Fríðrikur Krúnprinsur í Vági 2005. Fríðrikur Krúnprinsur (Frederik André Henrik Christian, føddur 26. mai 1968 í Keypmannahavn) er krúnprinsur av Danmark, sonur Margrethu II Drotning og Heindrik prins (Prins Henrik). Fríðrikur krúnprinsur er giftur við Krúnprinsessu Mary og saman eiga tey fýra børn, tann elsti er Prins Christian av Danmark.
Lívssøga
thumb|280px|Hansara kongliga tign Fríðrikur krúnprinsur og hennara kongliga tign [[Mary (krúnprinsessa)|Mary krúnprinsessa.]] Sum eldri sonur Margretu drotningar og Heindriks prins er Fríðrikur danskur ríkisarvingi. Krúnprinsurin, føddur 1968, er í móðurætt fimti maður frá Kristjani kongi 9., fyrstikongurin av Glücksborg-ættini. Hann verður tí sætta úr hesi ætt á Danmarkar trónu. Hann er somuleiðis fimmti maður frá Viktoriu drotning. Hann hevur lisið á Harvard og er cand. scient. polit. frá Århus. Harafturat hevur hann holla hernaðarliga útbúgving innan allar tríggjar greinirnar í donsku verjuni, seinast serútbúgving í froskmannaliðinum í sjóverjuni.