cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Midwayoyggjar
Landalæra
Midwayoyggjar er ein oyggjabólkur, sum liggur í Kyrrahavinum millum Hawaii og Wake.
Hon hevur tropiskt veðurlag.
Oyggjar
thumb|right|250px Í Midwayoyggjum eru 3 oyggjar.
Bardagin við Midway
4. juni í 1942 loypa japanar á Midway. Japan hevði ikki sent USA krígsavbjóðing, tá ið teir lupu á Midway, sum kanska var týdningarmesta herflotahavnin hjá USA í Kyrrahavinum. Amerikonsk stríðsflogfør við torpedobumbum søktu japonsk skip.
Oskarshamns kommuna
Oskarshamns kommuna (svenskt: Oskarshamns kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Oskarshamns kommuna hevur umleið 26 212 íbúgvar (2013).
Býir
Tað eru 10 býir í Oskarshamns kommunu. Høvuðsbýurin er Oskarshamn.
Í talvuni síggjast býirnir eftir stødd per 31. desember 2010.
1
Ár 1 var tað fyrsta árið í 1. øld.
Øldir: 1. øld f.Kr. - 1. øld - 2. øld
Áratíggju: 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. - 0-árini - 10-árini 20-árini 30-árini 40-árini 50-árini
Ár: 5 f.Kr. 4 f.Kr. 3 f.Kr. 2 f.Kr. 1 f.Kr. - 1 - 2 3 4 5 6
650-árini
Øldir: 6. øld - 7. øld - 8. øld
Áratíggju: 600-árini 610-árini 620-árini 630-árini 640-árini - 650-árini - 660-árini 670-árini 680-árini 690-árini 700-árini
Ár: 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659
Nybro kommuna
Nybro kommuna (svenskt: Nybro kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Nybro kommuna hevur umleið 19 489 íbúgvar (2013).
Solberg
thumb|300px|Solberg Solberg er ein bygd í Örnsköldsviks kommunu í Svøríki.
1991
1991 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Føðingar
125px|thumb|right|[[Jóan Símun Edmundsson]]
Tjóðfuglar
Ein tjóðfuglur er ein fuglur, sum eitt land hevur valt sær sum sín serstaka fugl. Øll lond hava ikki ein tjóðfugl. Tjóðfuglur í Danmark er knópsvanurin. Hann er at finna allastaðni í Danmark. Í Føroyum er tjaldrið tjóðfuglur. Hann er av størstu vaðfuglunum í Føroyum.
Høgni Kunoy Dávason
Høgni Kunoy Dávason (føddur 26. august 2004) er ein føroyskur taekwondo íðkari og venjari. Í januar 2019, gjørdist Høgni norðurlendskur meistari í taekwondo í kapping í Íslandi. Hann býr og venur í Søldarfirði. Hann setti í mai 2015 á stovn Føroya fyrsta taekwondofelag, ið nevnist Hwarang Føroyar, Høgni var tá 10 ára gamal. Høgni er sjálvur venjari og nógvir limir teknaðu seg beinanvegin. Tvey ár seinni vóru meira enn hundrað aktivir limir. Fleiri av limunum hava verið uttanlands til kappingar, har tey eisini hava vunnið heiðursmerki. Høgni varð føddur við sjúkuni cystisk fibrosa. Í sjónvarssending, ið Kringvarp Føroya gjørdi um hann, sást at hann ikki vildi lata sjúkuna avmarka seg, tvørturímóti bleiv sjúkan hansara drívmegi. Eisini merkti hann, at tað var gott fyri lunguni at íðka ítrótt. Honum dámdi væl taekwondo og hevur íðkað henda ítrótt, síðan hann var smádrongur. Hann og foreldur hansara búðu fyrst í Danmark og síðan í Singapore og eitt stutt skifti í Suðurkorea. Meðan hann búði í Singapore, har pápi hansara arbeiddi, fekk hann svarta belti í taekwondo, venjari hansara har var Mr. Lai, í Danmark var Philip Reyes venjari hansara. Tá ið familjan flutti til Føroya, var onki taekwondofelag har, og tí valdi Høgni at stovna sítt egna taekwondofelag.
Í oktober 2017 varð Høgni kosin Ársins gerandihetja av Fólkaheilsuráðnum. "Høgni hevur saman við foreldrum sínum tikið stig til at seta ítróttargrein á stovn, eitt átak, sum virkar samlandi fyri bæði ung og gomul," segði Fólkaheilsuráðið í grundgeving síni.
Í november 2017 vann ein av næmingunum, ið Høgni er venjari hjá, Dávid á Lakjuni, silvur heiðursmerki á DM í taekwondo í bólkinum undir 59 kg. Dávid var tá 19 ára gamal, og venjari hansara, Høgni Kunoy Dávason, var 13 ára gamal. Teir báðir eru systkinabørn. Í januar 2019 luttók Høgni í norðurlandameistaraheitinum í taekwondo í Reykjavík. Sum yngsti luttakari í sínum aldursbólki gjørdist hann NM-meistari í taekwondo í aldursbólkinum 15-17 ár, vektklassa minus-59 kg.
Friedrich Engels
thumb|right|Friedrich Engels í 1840. Friedrich Engels (føddur 28. november 1820 í Barmen í Rhein-landslutinum í Prusslandi, í dag byarpartur av Wuppertal í Nordrhein-Westfalen, deyður 5. august 1895 í London) var týskur heimspekingur, búskaparfrøðingur, ídnaðarmaður, hernaðarsøgufrøðingur og kollveltingarmaður.
Í 1844 gjørdist Friedrich Engels vinmaður við Karl Marx. Teir bæði mentu eitt ástøði, sum teir nevndu 'tann vísindaliga sosialisman', men sum í dag er betur kent undir heitinum marxisma.
St. Moritz
322px|thumb|St. Moritz Sankt Moritz, stytt: St. Moritz (retoromanskt: San Murezzan, italskt: San Maurizio d'Engadina) er ein lítil fjallabýur í fylkinum (kanton) Graubünden í landsynningsparti í Sveis.
Fjallabýurin liggur fram við St. Moritzvatni (St. Moritzersee á týskum), í uml. 1800 metra hædd. Í 2018 búðu millum fimm og seks túsund fólk í St. Moritz.
Býurin var vertur fyri Vetrar-OL í 1928 og 1948.
2
Øldir: 1. øld f.Kr. - 1. øld - 2. øld
Áratíggju: 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. - 0-árini - 10-árini 20-árini 30-árini 40-árini 50-árini
Ár: 4 f.Kr. 3 f.Kr. 2 f.Kr. 1 f.Kr. 1 - 2 - 3 4 5 6 7
640-árini
Áratíggju: 590-árini 600-árini 610-árini 620-árini 630-árini - 640-árini - 650-árini 660-árini 670-árini 680-árini 690-árini
Ár: 640 641 642 643 644 645 646 647 648 649
Mette Frederiksen
thumb|Mette Frederiksen í 2021 Mette Frederiksen (fødd 19. november 1977 í Aalborg) er danskur politikari. Hon hevur verið limur í Fólkatinginum síðan november 2001. Í 2015 gjørdist hon forkvinna í danska Javnaðarflokkinum. Mette Frederiksen gjørdist forsætisráðharrin í Danmark í juni 2019.
Fólkatingsvalið 2015
Eftir Fólkatingsvalinum í juni 2015 hevði Helle Thorning-Schmidt, táverandi forkvinna í Javnaðarflokkinum, lagt frá sær. Mette gjørdist fyribils leiðari og hon varð vald til forkvinnu í Javnaðarflokkinum tann 28. juni 2015.
Washington DC
Washington, D.C. (alment District of Columbia), ofta eisini bara nevnt Washington, er samveldishøvuðsstaður í Sameindu Statunum, og hevur umleið 632 000 íbúgvar. Hann varð bygdur til høvuðsstað, eftir at landið varð sjálvstøðugt, og stendur beinleiðis undir felagsstjórnini. Hann er vakur býur við prýðiligum bygningum og vakstrargørðum. Býurin Washington breiðir seg út við nógvum grønum blettum. Serliga úti við Hvítu Húsini, stjórnarbygningarnar, Frælsisvarðan og har eru eisini risasøvnini. Vegirnir eru breiðir og beinir. Borgin, sum kongressin kemur saman í, eitur Capitol. Amerikanska kongressin hevur tvey kømur: Umboðsmannatingið og Senatið.
Í 1790-1791 samtykti amerikanska tingið lógirnar at fáa skipað ein høvuðsstað í øllum USA. Men tingið vildi sleppa undan ósemju millum londini um, hvar hann skuldi vera. So tá ið George Washington, forseti, hevði valt økið til høvuðsstaðin, sum varð nevndur eftir honum, fekk býurin og lendið serstøðu í samveldinum; District of Columbia, stytt DC. District of Columbia er tí ikki eitt stakríki í USA.
Fólkið í Washington D.C. hevur valrætt til umboðsmannatingið, men tingmenn teirra hava ikki atkvøðurætt. Høvuðsstaðurin er eitt samveldisøki, og tey ið búgva har hava - mótsett íbúgvunum í teimum 50 statunum – onki umboð við atkvøðurætti í Kongressuni. So tey stríðast fyri at fáa rættindi sum ein statur, uttan at hetta hevur eydnast higartil.
Landafrøði
thumb|right|250px|Áhugaverd støð. Washington DC liggur við ánna Potomac. Potomac er 652 km long og 21. longsta á í USA. Í norðri og í eystri hevur Washington mark við Maryland, og í suðri og vestri við Virginia. Býurin er stórur handilsstaður, tí ferðasambandið er gott bæði út ígjøgnum Chesapeake víkina og niðan eftir Potomac og siglirennunum inn í Atlantshavið. Úr Washington liggja jarnbreytir í allar ættir av landinum. Vegirnir eru bæði góðir og nógvir. Frá Washington gongur breiður bilvegur norður við strondini til m.a. Baltimore. Fyri at lætta um samferðsluna hava teir bygt tvær ógvuliga stórar brúgvar: Theodore Roosevelt-brúnna og Francis Scott Key-brúnna. Í Arlington tætt við Washington er óføra stór flogstøð: Ronald Reagan Washington National Airport. Veðurlagið er fyri tað mesta meginlandsveðurlag; veturin kann vera kaldur, men um summarið heilt heitt. Summarið í Washington er nógv heitari enn í Føroyum, ofta kunna tað vera fleiri og tjúgu hitastig.
Fólkatalsfrøði
19 prosent verða søgd at liva undir fátækramarkinum (2008). 6,2 % av fólkinum eru arbeiðsleys í 2011, og miðallívsævin í District of Columbia er 76,5 ár. Undir 1 % av fólkinum eru ikki lesifør. BTÚ fyri hvønn íbúgva er $55,755. Í januar 2016 búðu 681,170 fólk í Washington. Meginparturin av fólkinum er afroamerikanarar (50,7 %), og eini 38 % eru hvítar.
Rand Paul
250px|thumb|right|Rand Paul í 2011. Randal Howard Paul (føddur 7. januar 1963 í Pittsburgh í USA) er amerikanskur eygnalækni og politikari. Rand Paul er limur í Republikanska flokkinum. Í 2010 varð hann valdur í Senatið, og hann hevur verið senatorur fyri Kentucky síðan tá. Hann royndi at gerast valevni hjá Republikanarunum til forsetavalið 2016, men hann mátti lúta fyri Donald Trump.
Washington DC
Fólkateljingar
Tann fyrsta januar 2011 var fólkatalið í DC 601 657. Hetta er ein vøkstur upp á 29 598 síðani 2000.
Rand Paul
Rand Paul er sonur læknan og politikaran Ron Paul.
Washington DC
Útbúgving
Fyrsta universitetið í Washington (Georgetown University) var sett á stovn í 1789.
Hægri útbúgving
Í Washington DC eru fleiri hægri lærustovnar, eitt nú American University (AU), Catholic University of America (CUA), Gallaudet University, George Washington University (GW), Georgetown University (GU), Howard University og Johns Hopkins University School of Advanced International Studies (SAIS).
Vinarbýir
🇬🇭 Accra, Gana
Athen, Grikkaland
Beijing, Fólkalýðveldið Kina
Brassaville, Kongo
Brussel, Belgia
Chongqing, Fólkalýðveldið Kina
🇸🇳 Dakar, Senegal
Paris, Frakland
Pretoria, Suðurafrika
Seoul, Suðurkorea
Sunderland, Stóra Bretland
Mina Reinert
Mina Reinert (fødd 30. september 1946 í Sørvági) er ein føroyskur rithøvundur, korrespondentur, lærari og ummælari.
Hon bleiv studentur úr Hoydølum 1966, bleiv útbúgvin korrespondentur í enskum og týskum 1967, arbeiddi hjá ymsum donskum fyritøkum og las eisini franskt við Københavns Universitet. Flutti heim til Føroya í 1976 at arbeiða á Frímerkjadeild Postverks Føroya, har hon var til 1987. Síðani hevur hon útbúgvið seg og arbeitt sum lærari í enskum og informatiónsviðgerð á Føroya Handilsskúla. Mina hevur skrivað útvarpsleikir, sjónleikir, stuttsøgur og yrkingar, sum hon hevur útgivið í tíðarritunum Følv, Birting og Brá. Í 1996 kom krimiskaldsøgan Duldar leiðir, sum varð útgivin á Mentunargrunni Studentafelagsins.
Christer Sjögren
thumb|right|240px|Christer Sjögren Christer Sjögren (føddur 6. apríl 1950 í Hagfors í Svøríki) er ein sangari úr Svøríki. Han luttók í tí svenska Melodifestivalen í 2008 við sanginum I Love Europe, sum endaði á einum 9. plássi.
Eurovision Song Contest 2013
Eurovision Song Contest 2013 var tann 58. árliga evropeiska sangkappingin, sum á enskum nevnist Eurovision Song Contest, í Føroyum eisini kent sum Melodi Grand Prix. Kappingin varð hildin í Malmö, Svøríki, eftir at Loreen vann 2012 kappingina við sanginum "Euphoria".
Hetta var fimtu ferð, at Svøríki var vertur fyri sangkappingini, seinastu ferð áðrenn hesa var í ár 2000. Sveriges Television (SVT) valdi at hava kappingina á Malmö Arena, eftir at hava umhugsað fleiri ymisk støð í Svøríki. Vertinna var Petra Mede. 39 lond luttóku í sangkappingini, harímillum var Armenia, sum ikki hevði luttikið síðan 2011. Fýra lond boðaðu frá, at tey ikki ynsktu at luttaka í 2013, hesi vóru: Bosnia og Hersegovina, Portugal, Slovakia og Turkaland.
Fyrra hálvfinala
Italia, Svøríki og Stóra Bretland kundu atkvøða í hesi hálvfinaluni. Teir tíggju sangirnir, ið eru eyðmerktir við appilsingulum kvalifiseraðu seg til finaluna.
Seinna hálvfinala
Týskland, Frakland og Spania kundu atkvøða í hesi hálvfinaluni. Teir tíggju sangirnir, ið eru eyðmerktir við appilsingulum kvalifiseraðu seg til finaluna.
12 stig
Niðanfyri er eitt yvirlit yvir býtið av teimum londum ið fingu 12 stig og frá hvørjum á atkvøðugreiðsluni í finaluni:
La Flèche Wallonne
La Flèche Wallonne (, franskt fyri "Wallonski pílurin") er ein stór professionel vegsúkklukapping fyri menn, ið verður hildin hvørt ár í apríl í Wallonia, Belgia.
Høgni
Kendir menn sum eita Høgni:
Allan Tausen
Allan Tausen (føddur 7. juli 1977 í Føroyum), uppvaksin í Føroyum og Grønlandi, er føroyskur tónleikari. Hann flutti til Grønlands við familjuni, meðan hann gekk í fyrsta flokki. Í 1998 flutti hann aftur til Føroya at búgva. Pápi hansara, Regin Jaspurson Tausen, var føroyingur og mamman er grønlendsk. Pápin var eisini tónleikari, hann andaðist í juli 2013, sama ár sum fyrsta fløgan hjá Allan kom út.
Allan spælir við bólkinum Marius og hevur eisini spælt tónleik saman við Høgna Lisberg, Knút Háberg Eysturstein og øðrum. Meðan hann sum tannáringur búði í Nuuk spældi hann tungmálmstónleik (Heavy Metal) við einum grønlendskum bólki.
Allan gav út sína fyrstu solo tónleikaútgávu á heysti 2013 við heitinum Unknown, fløgan var í ger frá 2008 til 2013. Hann hevur sjálvur skrivað átta av teimum 11 sangunum. Eitt av løgunum er eitt instrumentalt lag spælt av nýggjum til sangin Villar víddir hjá Kára P. Jens L. Thomsen hevur framleitt fløguna saman við Allan. Sangurin Heyah varð nógv spældur í føroysku útvarpsrásunum, eftir at fløgan var komin út. Allan spældi útgávukonsert í Nuuk, har hann eisini vaks upp, í samrøðu við Eyðfinn Jensen í útvarpssendingini Brunsj, segði hann, at tað var eitt stórt upplivilsi at spæla í Nuuk. Í sendingini greiddi hann eisini frá um útgávuna og um heitissangin Unknown, sum hann skrivaði einaferð, tá pápi hansara var deyðasjúkur. Hann skrivaði sangin sum um at pápin var farin, men tað vísti seg, at pápin kláraði tað og livdi nøkur ár afturat. Tað løgna var bara, at júst tá Allan gevur út henda sangin nøkur ár seinni, tá andaðist pápi hansara umleið eina viku eftir, at fløgan hjá Allan var liðug.
Johan Dahl
Johan Dahl (føddur 19. september 1959) er føroyskur politikari og vinnulívsmaður. Hann er uppvaksin í Fámjin, hann er sonur Jógvan Dahl, sála, úr Vági og Ebbu, fødd Albinus, sála, úr Fámjin. Hann er giftur við Lindu Herdalur. Johan hevur verið landsstýrismaður í Vinnumálum síðan 2008. Hann hevur bankaútbúgving og ávís prógv innan merconom. Sum ungur arbeiddi hann í Sjóvinnubankanum, og í 1982 gjørdist hann stjóri í Vágs Skipasmiðju, sum A/S J. Dahl átti. Johan er eftirkomari hjá Dahl familjuni í Vági, sum stovnaðu fyritøkuna á Gørðunum. Hann var stjóri har til 1990. Síðan var hann stjóri í World Seafood 1991–1992, stjóri í Sp/f Faromar frá 1997, stjóri í Faroe Coldstores frá 1998, stjóri á Kollafjørð Pelagic og stjóri fyri frystigoymsluna Kloosterboer Terminal Faroe Islands í Kollafirði. Hann var stýrislimur í Føroya Arbeiðsgevarafelag 1982–1990 og stýrisformaður í Seamark Scandinavia A/S 2004–2007.
Fámara
thumb|Bóndagarðurin í Fámara thumb|Vøkur náttúra við bjørgum og gjáum er í Fámara Fámara er ein lítil bygd ella býlingur, sum hoyrir til Vágs kommunu. Fámara er á vestaru síða av Suðuroynni, í ein útnyrðin av Vági. Í nøkur ár búði familjan Brattaberg í Fámara, har tey eitt skifti høvdu ung fólk í arbeiði, ofta fólk úr øðrum londum. Tá tey fluttu úr Fámara búði ongin har í fleiri ár. Í 2010 flutti eini hjún til Fámara at búgva. Vegur er til Fámara. Vegurin fer úr Vági niðan til Botn, Ryskivatn og Fámara. Vegurin eitur Skálavegur niðri í Vági, síðan skiftir vegurin navn til Dalsvegur. Vegurin fer í tvey har uppi við Gjógvaráfjall. Vegurin sum fer beint fram fer til Fámara og vegurin sum snarar til høgru heldur fram til Botn og til Ryskivatn, skelti eru sett upp har sum vísa veg. Botnur er beint norðanfyri Fámara. Føroya fyrsta vatnorkuverk varð gjørt í Botni í 1921.
Johan Dahl
Johan Dahl hevur verið valdur inn á Føroya Løgting síðan 2002, og hevur sum løgtingslimur verið limur í Vinnunevndini 2002–2006, limur í Fíggjarnevndini 2002–2004, limur 2002–2004 og formaður 2004–2008 í Uttanríkisnevndini umframt næstformaður 2004–2006 og formaður 2006–2008 í Vinnunevndini. Johan Dahl bleiv útnevndur til fiskimálaráðharra í tí fyrstu stjórnini hjá Jóannes Ejdesgaard hin 3. februar 2004, men bleiv koyrdur longu 23. februar, eftir at nógv hevði verið frammi í føroysku fjølmiðlunum um ymiskt frá hansara fortíð. Hann hevur verið vinnumálaráðharri síðan 26. september 2008, og var virkandi fiskimálaráðharri frá 4. mai til 14. november 2011. Johan Dahl hevur eisini verið næstformaður Sambandsflokksins síðan 2007.
Fámara
Fámara-málið
Hjúnini sum flutt til Fámara í 2010 vóru Johan Dalsgaard (eisini kendur sum Johan í Kollafirði) og Rakul, harumframt býr eisini ein ungur maður har hjá teimum. Jóhan og Rakul gjørdu vart við seg m.a. við at gera filmar, sum tey løgdu á YouTube og síðan deildu á Facebook, og so hevði Jóhan eisini eina sending í útvarpsrásini hjá Kringvarpinum, har hann sendi beinleiðis úr Fámara. Í 2012 gjørdist Fámara sera nógv umrøtt í fjølmiðlunum í Føroyum, tí festi varð lýst til sølu. Ein Facebook síða varð stovnað við heitinum "Free Fámara", og nógv varð skrivað á ymiskum portalum og skrivað varð í bløðum og málið varð umrøtt í útvarpsrásum og í sjónvarpinum. Tað stóð fólki frítt fyri at bjóða uppá festið í Fámara. Tað vísti seg seinni, at fyrrverandi festarin av Fámara, Árni Brattaberg, átti hægsta boðið, sum var á 520.000 krónur, sambært Johan Dalsgaard var tað boðið 4.775 kr. hægri enn hansara boð. Málið um Fámara er tó ikki avgreitt enn (november 2012), tí Johan kærdi og fekk sær sakførara úr Danmark at hjálpa sær.
Stavanger
Stavanger er tann fjórðstørsti býurin í Noregi og ein mentanarbýur. Býurin hevur 143 691 íbúgvar (2020). Býurin er eyðkendur millum annað fyri træhúsini, stóru frábrigdini í landslagnum og fyri breiða úrvalið av handlum. Økið kring Stavanger hevur eina fjølbroytta og vakra náttúru við høgum fjøllum og langum fjørðum. Stavanger hevur níggju býarpartar, sum eru Finnøy, Rennesøy, Tasta, ‘Eiganes og Våland’, ‘Madla og Kvernervik’, Storhaug, Hundvåg, Hillevåg og Hinna. thumb|right|Býarpartar i Stavanger Nógv fólk flytur til Stavangurs. Teir koma serliga at arbeiða í oljuvinnuni, sum er ein altjóðavinna.
Søga
thumb|right|220px|Dómkirkjan í Stavangri er líka gomul sum býurin. Stavanger varð bygdur í 1125 og sama ár varð farið at byggja dómkirkjuna. Nógv sild varð fiskað vestur úr Stavangri, og býurin vaks nógv. Síðani komu seglskipini. Skip úr Stavangri sigldu á øllum heimshøvunum og kastaðu nógv av sær til býin. Síðst í 18. øld, tók nýggjur stórídnaður seg upp: niðursjóðingarvirki. Tað var mest fiskur, sum varð niðursjóðaður. Brislingur og sardinir í dós til útflutnings vóru altíð í nógv ár. Og tá ið eitt niðursjóðingarvirki fyri og annað eftir varð stongt í sekstiárunum og sjeytiárunum, funnu tey olju. Og í Stavangri gjørdu tey skjótt av og búðu seg út til oljuvinnuna. Og Stavangur hevur nú tryggjað sær flestu arbeiðsplássini í oljuvinnuni í Norra.
Landafrøði
Stavanger liggur í útsynningshorninum á Noregi. Stavanger er býarkommuna, og mesta lendið er bygt og lagt undir vegir o.tíl. Ein grein av Golfstreyminum tekur tætt fram við Stavangri. Tí eru vetrarnir lýggir. So langt frá miðkringi er tað fáastaðni í Norðurlondum, at vetrarnir eru so lýggir.
Samferðsla
Fyri fjørðinum stendur ymiskur stórútbúnaður til oljuídnaðin í Norðsjónum. Fram við bryggjunum við norðara landið og við eystara landið sigla nógv skip. Við sunnara landið er stórur hylur til stuttleikabátar.
Útbúgvingar
Í Stavangri eru nógvir skúlar. Har eru skúlar til norsk børn og skúlar til útlendsk børn. Summir skúlar laga seg eftir vinnulívinum, og aðrir skúlar laga seg eftir teimum, sum ætla sær uttanlands at arbeiða. Har er enntá kokkaskúli, har meistarakokkar kunnu fáa sær serútvúgving.
Vinabýir
Stavangers vinabýir eru:
Løgtingslimir í Føroyum 1984-88
Tað vóru 32 løgtingslimir í Føroya Løgtingi millum løgtingsvalini 1984 og 1988.
Búmerki
150px|right|thumb|Búmerki hjá Wikipedia 150px|right|thumb|Búmerki hjá Wikipedia á føroyskum Eitt búmerki er eyðkennismerki hjá fyritøkum, stovnum, felagsskapum, kommunum o.s.fr. Búmerkið avmyndar grafiska samleikan og er úrtøkiliga andlitið.
Stjórnin hjá Jóannes Eidesgaard I
Fyrsta stjórnin hjá Jóannes Eidesgaard var Føroya landssstýri frá 3. februar 2004 til 4. februar 2008, við Jóannes Eidesgaard frá Javnaðarflokkinum sum løgmanni. Tríggir flokkar fóru í samgongu: Fólkaflokkurin, Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin. Valbókstavirnir hjá hesum flokkum eru ávikavist A, B og C, og landsstýrið varð tí umrøtt sum «ABC-samgongan». Í januar 2008 gjørdist tað greitt, at hesir flokkar ikki kundu semjast um at halda fram í samgongu eftir løgtingsvalið, sum var í sama mánaða.
Mörbylånga kommuna
Mörbylånga kommuna (svenskt: Mörbylånga kommun), er ein kommuna á oynni Öland í Kalmar län í Svøríki. Mörbylånga kommuna hevur umleið 14 368 íbúgvar (2013).
Býir
Tað eru 9 býir í Mörbylånga kommunu.
Merkur
thumb|right|Merkur. Merkur (symbol: ) hevur sum Venus, Mars, Jupiter og Saturn altíð verið kend. Hon er tann minsta av hesum "gomlu" gongustjørnunum, men tá ið Pluto varð funnin í 1930, fekk Merkur ivasama heitið at vera næstminsta gongustjørnan. Á altjóða ráðstevnuni fyri stjørnufrøðingar í 2006 misti Pluto sína støðu sum gongustjørna og varð bólkað av nýggjum í bólkin gongustjørudvørgar, og er Merkur tí aftur at rokna sum minsta gongustjørnan í okkara sólskipan. Hon er bert áleið hálva aðru ferð størri enn Mánin.
Merkur er næst Sólini. Lítil er hon, knappar 5 túsund km í tvørmál; tað er um 40 % meira enn tvørmálið á okkara mána. Á ýtuni minnir hon eisini mest um mánan. Á myndum, sum amerikanska rúmdarfarið Mariner 10 tók í 1974, síggjast dalar og fjøll, rivur og holur. Hon hevur eina fasta flatu omaná, burtursæð frá teimum holunum, sum eru skapt tá meteorar og annað hava gjørt um seg gjøgnum milliardir av árum. Arruta ýtan er tekin um, at loftsteinar í hópatali eru dotnir niður á Merkur fyrstu mia. árini, eftir at gongustjørnan varð gjørd. Størsta vinkulfrástøðan frá sólini er 28°, tí er Merkur ring at síggja, og hon sæst bara í skýmingini ella í lýsingini. Lofthav er einki, til tess er Merkur ov løtt. Nógvi hitin forðar tí eisini. Á sólsíðuni eru máld 427 °C, á skuggasíðuni -173 °C. Innan í Merkur er jarnkjarni, og um hann er magnetfelt. Máni okkara hevur hvørki. Um Merkur melur eingin máni. Merkur eitur eftir rómverska handilsgudinum.
Gonga Merkurs um Sólina
Merkur er tann gongustjørnan, ið hevur mest sermerktu gongdina um Sólina. Tað eru aðrir himmalknøttir, ið hava gongur, ið eisini eru serligar, men hesir knøttir eru ikki gongustjørnur. Í perihelium er Merkur einans 46 milliónir km frá Sólini, men í aphelium er hon 69,8 milliónir km haðani. Ekvatorialplanið hjá Merkur fellir saman við umfarsásin (tvs. rotatiónsásin stendur næstan vinkulrætt á umfarsásin). Hetta merkir, at ongar árstíðir eru á gongustjørnuni, og í ávísum kraterum við pólarnar sær sólin ongantíð. Umfarsásurin hellir 7º í mun til umfarsás Jarðar. Av tí at Merkur melur um Sólina innafyri Jørðina hevur hon fasur, akkurát sum Mánin.
Merkurgongan
Einar 13 ferðir hvørja øld førir himmalgonga Merkurs hana millum Jørðina og Sólina, soleiðis at vit kunnu síggja hana sum ein lítlan svartan blett, ið ferðast eftir Sólarskivuni.
Rotatión og umfar
Merkur melur tríggjar ferðir um seg sjálva fyri hvørjar tvær ferðir, hon melur rundan um Sólina (við øðrum orðum eru trý Merkur "døgn" fyri hvørji tvey Merkur "ár". Henda merkisverda støða ger, at stóðu vit á Merkur, so gingu 176 jarðarsamdøgur millum hvørt sólarris.
Karavella Marionett-Teatur
Karavella Marionett-Teatur er eitt einkvinnu marionett-teatur úr Tórshavn. Eigarin og stovnarin er høvundurin Rakel Helmsdal.
Leikir
1. leikár (2011/12): Revurin við silkiturriklæðinum (leikrit: Rakel Helmsdal, leikstjórn: Hedvig Westerlund-Kapnas)
2. leikár (2012/13): Skrímslini (leikrit: Rakel Helmsdal eftir bókunum hjá Áslaug Jónsdóttir, Kalle Guettler og Rakel Helmsdal, leikstjórn: Hedvig Westerlund-Kapnas)
Elin Brimheim Heinesen
Elin Brimheim Heinesen (fødd 25. juni 1958) úr Havn er føroyskur tónleikari, sangari, sangskrivari og tónasmiður. Hon er útbúgvin magistari (Cand.mag.) við høvuðsgrein í fagurfrøði og mentan (Æstetik & Kultur) og hjágrein í føroyskum máli og bókmentum. Hon las á Fróðskaparsetri Føroya í 1979-1981 og við Århus Universitet 1984-1986 og 1989-1991. Elin hevur eisini útbúgving sum filmshandritahøvundur frá Den Danske Filmskole, har hon gekk í 1997-1999.
Elin búði í Danmark í næstan 25 ár tilsamans, har hon starvaðist m.a. sum stjóri, marknaðarleiðari, verkætlanarleiðari, redaktiónsstjóri, ritstjóri og sum sjálvstøðug vinnurekandi við egnari fyritøku, sum m.a. bjóðaði ymiskar tænastur innan samskifti og vinnuráðgeving, umframt at hon gjørdi heimasíður. Elin flutti aftur til Føroya at búgva í 2007, tá hon gjørdist stjóri á Samvit, sum var útflutnings- og ferðaráð. Elin var stjóri á Samvit, til stovnurin varð niðurlagdur í august 2009.
Frá september 2009 til mai 2012 var Elin í starvi sum miðla- og menningarleiðari í Kringvarpi Føroya.
Frá mai 2012 til apríl 2015 var hon sjálvstøðugt vinnurekandi umframt at hon var ein av høvundunum, sum skrivað tíðindi á portal.fo, eftir at portalurin var seldur til Knassar.
Í apríl 2015 varð Elin sett í starv á Fróðskaparsetur Føroya sum leiðari av nýstovnaðu lestraskrivstovuni.
Har var hon til hon fekk bjóðað starvið sum fyristøðufólk fyri Ljóðbókatænastuna hjá Landsbókasavninum í apríl 2018. Ljóðbókatænastan framleiðir føroyskar ljóðbøkur til fólk við lesitarni.
Elin hevur verið virkin í samfelagskjakinum í Føroyum og var eitt tíðarskeið sera virkin kjakari í sambandi við virksemið hjá Sea Shepherd móti grindadrápi. Í februar 2014 varð Elin vald í nevndina hjá nýggja føroyska filmsfelagnum Føroysk Filmsfólk. . Elin hevur eisini verið vald í nevndirnar hjá feløgunum MenTón og hjá Listaleypurin.
Elin hevur eina bloggu - heinesen.info, har hon skrivar greinir og hugleiðingar.
Tónleikalívsleið
Elin er eisini kend sum sangari og sangskrivari. Í 1970'unum og 1980'unum var hon limur í ymiskum orkestrum, sum spældu konsertir í Havnar Jazzfelag, m.a. í Perluni í Havn, sum var niðurrivin í 1983. Hon var ein av stigtakarunum og stovnarunum av Havnar Jazzfelag í 1974, og sat í nevndini har í fleiri ár.
Í 1988 gav Elin út kassettubandið Nalja - Elin & Kári saman við Kára Jacobsen við 10 sangum á. Elin átti 5 av sangunum og Kári átti 5. Nakrir av sangunum vóru sera ofta at hoyra í útvarpinum, m.a. sangurin Sjeikurin eftir Elin Heinesen og sangurin Á, tann deiliga Havn, sum Kári hevur skrivað, og sum enn ofta er at hoyra um ólavsøkutíð - og so ikki minst lagið hjá Elini, sum hon gjørdi til yrking hjá pápa sínum Jens Paula Heinesen - Eitt dýpi av dýrari tíð. Hetta lagið gjørdist nummar fýra, tá Kringvarpið spurdi Føroya fólk í 2018, hvønn sang tey hildu vera tann besta, av øllum teimum sangunum, sum vóru útgivnir tey seinastu 50 árini.
Í 2010 gav Elin fløguna "Yndisløg - Ein ferð aftur í farnar tíðir" út. Á fløguni eru 15 løg, sum øll eru týðingar av kendum útlendskum løgum. Elin hevur sjálv týtt tey flestu av løgunum.
Og í juli 2018 kom so heildarútgávan "Handan stjørnurnar" við 12 sangum, sum Elin hevur gjørt orð og løg til.
Thomas Johan Midjord
Thomas Johan Midjord (5. septembur 1870 - 5. januar 1940) var skómakari og politikari fyri Sjálvstýrisflokkin.
Hann var giftur Karen Berthe Frederikke Schrøter (1874 - 1917), sum var dóttir handilsmann og politikara Johan Hendrik Schrøter.
Thomas Johan var løgtingslimur fyri Sjálvstýrisflokkin í tíðarskeiðinum frá 1924 - 1928
Keldur
Orlando Bloom
thumb|right|Orlando Bloom í [[Venesia, 2005]] Orlando Jonathan Blanchard Bloom (* 13. januar, 1977 í Canterbury, Kent, Onglandi) er ein bretskur sjónleikari, sum er best kendur fyri sín leiklut sum Legolas í Peter Jacksonsa filmstrilogi, Ringanna Harri og sum Will Turner í Pirates of the Caribbean.
Tann 21. juli 2010, giftist hann við Mirandu Kerr.
3
Øldir: 1. øld f.Kr. - 1. øld - 2. øld
Áratíggju: 40-árini f.Kr. 30-árini f.Kr. 20-árini f.Kr. 10-árini f.Kr. 0-árini f.Kr. - 0-árini - 10-árini 20-árini 30-árini 40-árini 50-árini
Ár: 3 f.Kr. 2 f.Kr. 1 f.Kr. 1 2 - 3 - 4 5 6 7 8
Andy Warhol
Andy Warhol (føddur Andrej Warhola 6. august 1928 í Pittsburgh, deyður 22. februar 1987 í New York) var ein amerikanskur listamaður. Hann gjørdist førandi innan popplistafólk í 1960-árunum, og verður í dag roknaður sum ein av teimum mest týðandi listafólkunum frá 20. øld. Warhol fekk íblástur frá reklamu og mótaheiminum, frá vanligum lutum úr amerikanskari mentan og seinni eisini frá myndum.
Warhol skapaði yvir túsund listaverk millum 1961, tá hann gavst at starvast sum grafiskur designari og gjørdist listamaður burturav, til hann doyði í 1987. Hesa tíðina gjørdist Warhol viðurkendur við sínum kenda studio í New York, The Factory. Hann var eisini filmsframleiðari, og saman við «Warhols Superstars», sum var ein flokkur av ungum modellum og sjónleikarinnum, gjørdi hann meira enn 60 filmar.
French Films
thumbnail|250px|right|French Films French Films er ein finskur tónleikabólkur úr Helsinki.
The Beatles
Byrjan
"Áðrenn Elvis var einki!" hevur John Lennon sagt og vísti á, at Elvis Presley var tað fyrsta, sum veruliga rein við hjá sær av tónleikí. Tað var ið hvussu er aftaná, at hann hevði hoyrt Heartbreak Hotel, at hin ungi Lennon plágaði mostir sína Mimi at keypa honum ein gittara. Tá segði hon tey so mangan endurtiknu orðini: "Ein gittari kann vera fínur sum ítriv, men tú fert ongantíð at fáa eitt livibreyð burturúr honum!".
Hvussu var og ikki, so byrjaði John Lennon saman við vinmonnum sínum ein tónleikabólk, sum spældi skiffle-tónleik miðskeiðis í 1950'unum. Bólkin kallaðu teir The Quarrymen eftir skúlanum, teir gingu á.
16. juni 1957 spældi bólkurin til ein kirkjubasar í Liverpool. Henda dagin spældu teir millum annað tað tá nýggja lagið hjá Gene Vincent Be Bop A Lula. Millum áhoyrararnar var hin fjúrtan ára gamli Paul McCartney, sum kendi ein av limunum í bólkinum. Aftaná framførsluna heilsa John Lennon og Paul McCartney fyri fyrstu ferð upp á hvør annan, og Paul vísti tá John, hvussu hann skuldi stemma gittaran hjá sær og spældi eisini fyri honum lagið hjá Eddie Cochran Twenty Flight Rock.
John Lennon segði seinni, at hann var serliga hugtikin av, at Paul McCartney dugdi allan tekstin til Twenty Flight Rock; men eisini at tað var eitt trupult val, ið hann stóð yvirfyri, tí skuldi hann gera bólkin sterkari ella gera seg sjálvan sterkari? - Hann valdi at gera bólkin sterkari.
Paul McCartney hevði ein vinmann, George Harrison, sum var rættiliga kringur á gittara. Hóast John Lennon var eitt sindur í iva um at bjóða dreiginum við í bólkin, tað eru jú hálvtriðja ár millum teir, so fekk Paul hann sannførdan eftir at George hevði spælt eina lýtaleysa útgávu av gittarlagnum Raunchy.
Fyrsta upptøkan
Tá havt verður í huga, hvussu ótrúliga vælumtóktir Beatlarnir gjørdust, so er áhugvert at vita, at tað finst ein upptøka av framførsluni hjá The Quarrymen gjørd á nett sama kirkjubasari tann dagin, tá ið John møtti Paul. Hesar upptøkur komu undan kavi í 1990'unum, og keypti plátufelagið hjá The Beatles EMI bandið, men enn er hetta tilfar ikki givið út alment.
Lakkplátan hjá The Quarrymen
Fimm eintøk vórðu gjørd av hesi lakkplátuni, og tá ið arbeitt varð við Anthology røðini miðskeiðis í 90'unum fekk EMI hendur á einasta eintakinum, ið hevði yvirlivað. Henda ráa upptøka við The Quarrymen kom út á Anthology 1 í 1994.
Sangirnir vóru
John Lennon syngur fyri á løgunum báðum, Paul McCartney og George Harrison syngja kór. Paul McCartney hevur sagt, at soleiðis sum hann minnist tað, so varð George Harrison skrivaður sum samhøvundur, tí hann hevði funnið uppá gittarsoloina.
Mönsterås kommuna
Mönsterås kommuna (svenskt: Mönsterås kommun), er ein kommuna í Kalmar län í Svøríki. Mönsterås kommuna hevur umleið 12 949 íbúgvar (2013).
The Beatles
Beatles útgávur
Her eru einans nevndar tær bretsku útgávurnar.
Allir sangirnir Beatlarnir góvu út á singul vóru skrivaðir av Lennon og McCartney uttan The Inner Light; Old Brown Shoe og Something, ið George Harrison skrivaði.
Av øllum sangum Beatlarnir spældu inn fyri EMI og góvu út millum 1962 og 1970 eru einans fýra, sum tú ikki hevur, um tú bert eigur tær upprunaligu bretsku útgávurnar. Teir sangirnir eru hesir:
Týskmæltu útgávurnar blivu innspældar í februar 1964 í Fraklandi um somu tíð, sum Can't Buy Me Love singulin bleiv innspæld. Bad Boy varð innspældur um somu tíð sum sangirnir til Help!-filmin. Across The Universe var innspældur um somu tíð sum Lady Madonna singulin varð innspæld. Henda útgávan, ið byrjar við fuglaláti, var givin út á stuðulsplátu fyri ST stovnin WWF (World Wildlife Foundation) 12. desember 1969. Ein onnur útgáva kom út á Let It Be plátuni árið eftir.
Beatles filmar
Tey árini Beatlarnir vóru virknir góvu teir út 5 filmar.
1242
1242 (MCCXLII) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Det Konservative Folkeparti
Det Konservative Folkeparti er ein danskur politiskur flokkur. Flokkurin fær bókstavin C á atkvøðuseðlum og verður vanliga umrøddur sum "De Konservative".
Sosialir miðlar
Sosialir miðlar er heildarhugtak fyri heimasíður á alnótini, støð og netverk, har fólk “hittast”, siga frá tí, tey takast við, kjakast, deila upplýsningar, vitan og áhugamál.
Det Konservative Folkeparti
Søgan
Det Konservative Folkeparti varð stovnað í 1915 eftir at samskifti hevði verið millum flokkarnir Højre, De Frikonservative og en part av tí fyrrverandi flokkinum Moderate Venstre. í 1915 var flokkurin Højre tann mest dominerandi flokkurin í Danmark. Men fleiri av teimum ungu í Højre hildu, at tað var brúk fyri einum nýggjum flokki, ið kundi fáa ein meiri nýmótans og sosialt sinnaðan konservativan profil. Det Konservative Folkeparti varð meldaður til Ríkisdagin hin 18. december 1915, og tá vóru otta fólkatings- og 26 landstingslimir í flokkinum. Formelt bleiv flokkurin ikki stovnaður fyrr enn í januar 1916.
Eiðiskollur (fjall)
thumb|Nakrar av toftunum frá øðrum veraldarbardaga. Eiðiskollur er eitt fjall í Eysturoynni.
Det Konservative Folkeparti
Søgan
Flokkurin hevur verið millum teir støstu flokkarnir í Danmark, hann fekk t.d. 23,4% av atkvøðunum á fólkatingsvalinum 1984, men síðan er gingið støðugt aftur, og á fólkatingsvalinum 2011 fekk flokkurin bert 4,9% av atkvøðunum og fekk 8 limir, flokkurin misti 10 limir síðan valið í 2007, tá ið Det Konservative Folkeparti fekk 18 fólkatingslimir valdar.
Eiðiskollur (fjall)
Eiðiskollur undir Seinna heimsbardaga
Eftir at bretska hersetingarvaldið 12. apríl 1940 hersetti Føroyar, komu nógvir bretskir hermenn til Føroya. Tá teir vóru flestir, vóru teir eini 8000 í tali – og av teimum búðu um 5000 í Vágum, har teir bygdu sær flogvøll.
Det Konservative Folkeparti
Leiðarar og formenn
Tann politiski leiðarin er valdur av fólkatingsbólkinum og teknar politikkin hjá flokkinum. Floksformaðurin verður valdur av landsráðnum, ið er floksins hægsti myndugleiki í øllum politiskum spurningum.
Eiðiskollur (fjall)
Eiðiskollur undir Seinna heimsbardaga
Tá bretar fóru at gera flogvøll í Vágum í 1942, var samstundis neyðugt at hava betri eftirlit við ferðsluni, bæði á sjónum og í luftini kring Føroyar. Tí varð neyðugt at byggja fleiri radarstøðir fyri at fylgja við. Ein var bygd á Borðuni, sunnast á Nólsoynni, ein á Eiðiskolli, ein í Mykinesi, ein á Trælanípu í Vágum, ein í Akrabergi í Suðuroy, ein í Søltuvík í Sandoy, ein við Hoyvíkstjørn í Havn og ein var á Vatnsoyrum. Tá støðin á Borðuni var liðug um várið í 1942 var farið undir radarstøðina á Eiðiskolli. Eiðiskollur er 352 m høgur, so tað var knoss at fáa tilfarið niðan. Umrøtt varð at gera veg niðan á Koll, men henda ætlan varð slept. Í staðin fingu allir eiðismenn arbeiði at bera byggitilfarið niðan. Sandurin varð fyltur í sekkir suðuri á Miðhagasandi (tað er í sjóvarmálanum sunnanfyri bygdina við Ljósá) og ført til Eiðis við báti. Síðani vóru hesir sekkir bornir niðan á Koll. Einir 100 menn arbeiddu við at byggja radarstøðina uppi á Kolli fyri tímansløn. Hvør maður gekk einar 4 ella 5 ferðir um dagin við byrðu niðan á Koll. Tyngsta takið var at fáa teir tveir motorarnar til elveitingina niðan. Teir vórðu settir á sletur og drignir niðan brekkuna við handamegi.
Det Konservative Folkeparti
Leiðarar og formenn
Politiskir leiðarar í Fólkatinginum síðan 1929
Amerikonsku Jómfrúoyggjar
Amerikonsku Jómfrúoyggjar (enskt: United States Virgin Islands) er ein oyggjabólkur sum hoyrir til USA, sum fyrr vórðu kallaðar Vesturindisku oyggjarnar, tá tær vóru undir donskum ræði. Amerikonsku Jómfrúoyggjar er annar av teimum tveimum oyggjabólkunum, sum mynda Jómfrúoyggjar í Karibia. Hesar oyggjar liggja tætt við Puerto Riko; hetta er ein oyggjabólkur, til støddar 346,36 ferkilometrar, sum liggja umleið 64 km eystanfyri Puerto Riko. Oyggjabólkurin er ein av fimm fólkaðu amerikonskum hjálondunum. Størsti býurin, ið er Charlotte Amalie, liggur sunnanvert á oynni St. Thomas. Býurin er eisini høvuðsstaður.
Eiðiskollur (fjall)
Eiðiskollur undir Seinna heimsbardaga
Uppi á Kolli vórðu bygd 3 smá hús. Í einum var hildið vakt og samband við umheimin. Hiðani hiðani fylgdu teir eisini við allari skipaferðsluni norðanfyri. Eitt lítið hús var til motorarnar, og triðja húsið virkaði sum tilhald hjá vaktarmanningini. Ytst á Kollinum, úti á Borgini, var eisini eitt vaktartorn. Her var gott útsýni, bæði vestureftir, norðureftir og eystureftir.
Det Konservative Folkeparti
Leiðarar og formenn
Floksformenn síðan 1916
Amerikonsku Jómfrúoyggjar
Oyggjarnar eru umleið 80 í tali. Fýra av oyggjunum er bygdar, hinar eru smærri oyggjar ella hólmar, har ongin býr. Saint Croix, Saint Thomas og Saint John eru størstu oyggjarnar í hesum oyggjabólki. Tann størsta, Saint Croix, er 214,7 km2 ella umleið 2 ferðir størri enn Sandoy. Landið hevur umleið 104 túsund íbúgvar í 2014. Oyggjarnar vóru fyrst spanskar og siðan danskar frá 1691 til 1917. Amerikonsku Jómfrúoyggjar hava sjálvstýri, men eru nú undir amerikonskum yvirræði. Mesta fólkið er afrikanarar, men eisini er ein hvítur minniluti (uml. 13 %). Málið tey tosað er kreólskt, ein blandingur av enskum, donskum og upprunamáli. Men skriftmálið er enskt, sum eisini øll duga, eins og vit duga danskt. Almenna málið er enskt.
Eiðiskollur (fjall)
Eiðiskollur undir Seinna heimsbardaga
2. desember 1942 varð støðin liðug. Eftir at støðin var liðug, høvdu tveir menn arbeiðið at bera proviant, kol, olju og aðra útgerð niðan.
Det Konservative Folkeparti
Limir í Fólkatinginum
Eftir fólkatingsvalið 2015 hevur flokkurin 6 fólkatingslimir:
Eiðiskollur (fjall)
Eiðiskollur undir Seinna heimsbardaga
Óli Egilstrøð, handilsmaður og listamálari á Eiði, f. 1916, sigur í bygdarsøgu síni soleiðis: “Tá ið Føroyar undir seinna veraldarbardaga 13. apríl 1940 vórðu hersettar av bretum, vóru fleiristaðir gjørdar fyrireikingar til at verja oyggjarnar. Bretska sjóverjan og loftverjan ella flogdeildin, Royal Air Force, settu tá eina vaktar- og ávaringarstøð upp her á Kollinum. Her við Stongina (sum er ein klettur miðskeiðis á Kollinum) standa bert toftirnar eftir av húsum teirra. Her stóð ein morsistøð, telegraf- radio- og telefonstøð og motorhús við motorum til el-útgerðina, íbúðarhús og kokkhús til matgerð og matarhøll. Tær rundu toftirnar vórðu kallaðar maskinbyrsureiður. Úti a Borgini var bygt eitt tríhæddað torn, sum teir kallaðu Lighthouse, við sterkum rútum rundanum. Tá onkur undraðist á og spurdi, hví ongantíð sást nakað ljós frá hesum vitatorni, varð bara yppað øksl. Nú aftaná vita vit, at her stóð ein av teimum fyrstu radarum, sum tilevnaðir vóru í Bretlandi. Hetta var tá eitt av størstu loyndarmálum, sum hesir 30-40 ungu R.A.F.-hermenn bóru ábyrgd av. Hesir (tó skiftandi) hermenn komu til Eiðis fyrst í desembur 1941 og fóru av stað aftur um somu tíð í 1943.” (Óli Egilstrøð: Úr Eiðis søgu, s. 123f)
36 hermenn frá Royal Air Force vóru knýttir at støðini og høvdu vakt eina viku í senn og búðu annars í bygdini – og komu nógv í samband við bygdarfólkið. Ein genta av Eiði giftist einum kanadiskum hermanni, sum arbeiddi við radarstøðina á Eiðiskolli. Tey búsettust seinni Kanada.
Amerikonsku Jómfrúoyggjar
Høvuðsvinnurnar eru ferðavinna og landbúnaður. Heitt er veðurlagið, og ofta regnar, so væl fæst burtur úr jørðini. Ferðavinna er ein týdningarmikil vinna á flestu Jómfrúoyggjunum; fólk úr øllum USA koma at ferðast á flógvu sandstrondunum í Jómfrúoyggjum. Ferðavinnan hevur alstóran týdning fyri búskapin, og stívliga helvtin av fólkinum í landinum arbeiðir á gistingarhúsum, í handlum og á matstovum. Charlotte Amalie, á oynni Saint Thomas, er størsti ferðavinnubýur, og har er djúp og góð havn til stór skip, ið eru á rundferð í Karibiahavi. Fín strond breiðir seg úr vestur til eystur - frá miðbýnum í Charlotte Amalie. Umframt hesar stóru strendurnar finnast fleiri smærri strendur uttan fyri býin. Umleið 7 km norðan fyri Charlotte Amalie finnur tú eina av bestu strondunum, Magens Bay. Gjaldoyrað, ið nýtt verður, er amerikanskur dollari (USD). Íbúgvar á Jómfrúoyggjum hava rætt at búsetast og arbeiða í USA og at gera sjálvbodna tænastu í amerikanska herinum.
Søga
250px|thumb|right|Oyggjabólkurin er samantalt 346 ferkilometrar, onkustaðni ímillum [[Eysturoy og Streymoy í stødd.]]
Evropearar leggja Karibia undir seg
Evropearar týndu upprunafólkið; tey sum ikki vórðu myrd, doyðu av smittandi sjúkum, ið niðursetumenninir bóru við sær. Men arbeiðsmegi mátti verða útvegað til sukurlundirnar, og tí vórðu túsundtals trælir fluttir hagar úr Afrika. Mangir doyðu av ræðuligu arbeiðsumstøðunum, vánaliga kostinum og ringu bústaðarviðurskiftunum. Men teir afrikanarar, sum ikki doyðu, fingu stóra ávirkan í oyggjunum. Mesta fólkið nú á døgum er ættað frá afrikonskum trælum.
Undir donskum yvirræði
thumb|right|250px|Høvuðsgøtan í [[Charlotte Amalie eitur Dronningens Gade.]] Tætt eystan fyri Puerto Riko átti Danmark 3 oyggjar, St. Thomas, St. Croix og St. John (á donskum: De dansk-vestindiske øer). Eini 251 ár høvdu teir hesar oyggjar í valdi. Nógv sukur varð dyrkað á oyggjunum, og eina langa tíð góvu tær nógv av sær, tí sukrið gekk í góðum prísi í Evropa. So fóru menn í Evropa at dyrka sukurrøtur, og tá fall prísurin á rørsukrinum nógv. Teir høvdu trælir úr Afrika at arbeiða fyri seg. Í 1733 kom eitt skip úr Afrika við trælum til Jómfrúoyggjar. Í skipsdagbókini stendur: “Fyrst í mars fóru vit úr Guinea við 443 trælum. Áðrenn farið var avstað vóru 90 deyðir. Vit komu til St. Thomas 7. mai, Gud havi lov fyri náði hansara. Tá vóru bara 244 trælir eftir á lívi. 199 doyðu (…). Frá 7. mars doyði ein trælur um dagin, men Gud hjálpti okkum, tí vit fingu góðan prís.” Sjóhetjan Peter Wessel Tordenskjold var sín fyrsta túr við einum slíkum trælaskipi. Skaldið Ludvík Holberg setti pening í henda handil. Í 1759 høvdu trælir á einari av oyggjunum í umbúna at gera uppreistur, men ætlanin varð avdúkað. Dómarin, sum skuldi døma teir skuldsettu, var norðmaður og átti væl av jørð. Hann sendi stjórnini í Keypmannahavn eina frágreiðing um avrættingarnar. Hann skrivar soleiðis: “Fyrst vórðu teir píndir við gløðandi tongum. Síðani vórðu teir hongdir eftir høvdinum í ein gálga. Ein hundur var hongdur saman við. Gomar livdi í hálvan tíma, so kvaldist hann. Georg livdi í tríggjar tímar, so kvaldist hann. Londan livdi í 12 tímar, so kvaldist hann eisini.” Síðani var ongantíð uppreistur á Jómfrúoyggjum.
Landafrøði
thumb|right|250px||[[Charlotte Amalie, høvuðsstaðurin á oynni Saint Thomas.]] thumb|right|250px|Á oynni Saint John. Amerikonsku Jómfrúoyggjar liggja í oyggjabólkinum, sum verður nevndur Jómfrúoyggjar, í Karibia. Oyggjarnar liggja í Karibiahavi nøkurlunda miðskeiðis ímillum Puertorikonsku Jómfrúoyggjar og Bretsku Jómfrúoyggjar. Oyggjarnar liggja um 64 km eystanfyri Puerto Riko. Jómfrúoyggjar eru partur av Smáu Antilluoyggjunum og av Leewardoyggjunum. Amerikonsku Jómfrúoyggjar er eitt oyggjaland við 80 oyggjum, har fýra tær størstu eru Saint Croix, Saint Thomas, Saint John og Water Island. Flest fólk búgva á Saint Thomas, men størsta oyggin er Saint Croix. Oyggin Saint Croix er 207 km² til støddar, t.e. nakað størri enn Vágar, sum er 177 km². Saint Croix er eisini tann syðsta av Jómfrúoyggjunum.
Amerikonsku Jómfrúoyggjarnar eru 1 910 km² til víddar. Oyggjarnar liggja 966 km norðanfyri Venesuela, 64 km eystanfyri Puerto Riko og 1 770 km sunnanfyri Florida Keys í Florida. Hægsti blettur á oyggjunum (Crown Mountain) er bert 474 metrar yvir havinum. Oyggjabólkurin er av vulkanskum uppruna. Saint Thomas og Saint John eru rættuliga nær hvørjum øðrum; siglingartíðin er 15 minuttir. Ferjan tekur ferðafólk og bilar. Oyggin Saint John er øll avvaksin við skógi, hon er partur av Virgin Islands National Park. Oyggjarnar eru uml. 65 km norðanfyri størstu oynna Saint Croix. Fáar metrar undir vatnskorpuni eru hugtakandi sjódjór og marglitt korallriv. Amerikonsku Jómfrúoyggjar hava tropiskt veðurlag og eru mest sum allar avvaksnar við tjúkkum tropiskum regnskógi. Ódnir koma javnan inn yvir landið, serliga frá juni til november. Mesta regnið er frá september til november.
Oyggjar
Amerikonsku Jómfrúoyggjar eru tilsamans uml. 80 oyggjar: 4 eru bygdar og uml. 75 óbygdar.
Harðskapur
Landið hevur stórar trupulleikar við bandarelateraðum harðskapi. Sambært Virgin Islands Daily News er tað tann oyggin í Karibia við mest harðskapi, og har vórðu 59 morð skrásett í 2012. Lógloysið er 10 ferðir størri her enn miðaltalið fyri USA. Samanborið við t.d. New York (4,0 morð/pr 100 000) verða 14 ferðir so nógv fólk dripin, 56 morð fyri 100 000 íbúgvar. Miðaltalið í USA er 4,7 morð fyri 100 000 íbúgvar.
Olofström
thumb|right|300px|[[Olofströms kirkja]] Olofström er ein býur í Olofströms kommunu í Svøríki. Býurin hevur umleið 7 327 íbúgvar (2010).
Dagny Joensen
Dagny Joensen (fødd 31. januar 1941 í Klaksvík) er ein føroyskur rithøvundur og blaðkvinna.
Hon vaks upp í Klaksvík, men fór, fimtan ára gomul, í hárfríðkanarlæru í Havn. Seinni flutti hon til Danmarkar og búði har til miðskeiðis í sjeyti-árunum. Síðani tá hevur hon búð í Havn, har hon hevur starvast sum blaðfólk í mong ár.
Dagny er serliga kend fyri síni leikrit, sum eru framførd á palli og í Kringvarpi Føroya (bæði í útvarpi og sjónvarpi).
Týðingar
Jóanna, skaldsøga eftir Fay Weldon 1989
Sölvesborg
thumb|right|300px|Sölvesborg Sölvesborg er ein býur í Sölvesborgs kommunu í Blekinge län, Svøríki. Býurin hevur umleið 8 401 íbúgvar (2010).
John Wayne
Marion Mitchell Morrison ( * 26. mai 1907 - † 11. juni 1979), føddur Marion Robert Morrison og betri kendur undir kunstnaranavni sínum John Wayne, var ein amerikanskur filmsleikari, leikstjóri og prodjúsari.
Hann gjørdist kendur av sínum leikluti í filminum "Stagecoach" frá 1939, ið John Ford lekstjórnaði.
1990
1990 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Oluf Djurhuus
Oluf Djurhuus (føddur 18. juni 1928 Innan Glyvur) er ein føroyskur rithøvundur. Hann hevur útgivið tríggjar skaldsøgur, fýra minningarrit og eina bók við endurminningum. Hann hevur starvast sum elektrikari, mest á Skála Skipasmiðju.
Familja
Oluf er sonur Heina Djurhuus og Elisabeth Durhuus úr Gutthúsi á Eiði. Giftist 5. januar 1958 við Fanny Reinert Petersen av Saltnesi, dóttir Dáva Petersen og Ninnu, f. Reinert. Børn: Meinhild, Dávur, Elisabeth, Heini, Finnbogi og Rógvi.