cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bulgarskt mál
Bulgarskt  (bulgarskt: български език) er slaviskt mál. Málið verður fyrst og fremst talað í Bulgaria.
Middelfart kommuna
Middelfart kommuna (danskt: Middelfart kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Middelfart kommuna hevur umleið (2014) 37.523 íbúgvar.
Evropearar leggja heimin undir seg
Tá ið Portugal og Spania fóru út í heimshøvini við skipum, vildi man byggja størri og betri skip. Tað var neyðugt, tá ið tað skuldi siglast langa leið yvir til India fyri at keypa kryddaríir o.a. tílíkt. Aftur at hesum tíðarskeiðinum var tað týdningar mikið at leggja lond undir seg, fyri at ikki at fella burturúr. Niðurlendingar vóru fremstir í 17. øld á hesum øki, men í 18. øld vóru fraklendingar og onglendingar á odda. Øll lond sum evropeararnir tóku til sín vóru nevnd hjálond.
Tvey sløg av hjálondum
Hjálond verða oftani skipað í tveir bólkar. Tað er tey lond, sum við valdi vórðu løgd undir fremmant harradømi, til dømis India, sum Ongland tók, og Eysturindia (Indonesia), sum Niðurlond løgdu undir seg. Og so eru tað tey, har niðursetufólkið er komið uttanífrá, t.d. Norðuamerika og Avstrailia. Gomul hjálond í Àsia, Afrika og Suðuramerika sum eru í fyrra bólkinum, verða kallað menningarlond. Stórur partur av fólkinum í hesum londum eru í fátækadømi og líða í hungri og eru øgiliga sjúk. Í seinna bólkinum eru Norðuramerika og Avstrailia. Tey eru vorðin rík ídnaðarlond.
Handil er kríggj
"Handil er kríggj," Tað segði ein franskur fíggjarmálaráðharri í 17. øld. Í 1651 gjørdu onglendingar siglingarlógina, ið snúði seg um, at allar vørur, sum til Onglands skuldu, antin skuldi førast við bretskum skipum, ella við skipum úr londum haðani farmurin var. Hetta var ikki gott fyri Niðurlond, sum í nógv ár høvdu silgt við fremmanda vørum og vunnið nógvan pening. Seinni var tað Frakland, ið kom upp í leikin, og nú stóðu tey bæði londini ímóti hvørjum øðrum. Tað varð nógv kríggjað í 18. øld, og Ongland og Frakland bardust eisini hvørt ímóti øðrum, t.d. Í Norðuramerika, Karrabiahavi, í India og Evropa.
Evropiskt harraveldi
Hjálandafólkið var nú undir Evropiskum harraveldi, og teirra arbeiði var at fáa so mest burtur úr jørðini, men tá ið vøran skuldi arbeiðast til útflutnings, vórðu upprunafólkinum altíð settar forðingar. Ídnaðurin í Evropa mentist, og tørvurin á nýggjum ótilvirkaðum vørum, t.d. líni, tini, gummi og pálmaolju. Marknaðan vaks nú eisini fyri lidnum vørum, úr ídnaðarlondinum. Nú fingu hjálondini ótilvirkaðar vørur til vega, og ídnaðarlondini og tilvirkaði tær so og seldu tær. Hjálondini fingu sjálvstýri, men trupult var hjá teimum at fara nýggjar leiðir og broyta gamlar siðir. Nú á døgum keypa ídnaðarlond bílligari ótilvirkaðar vørur frá menningarlondum og selja somu londum ta lidnu vøruna fyri nógvan pening.
Ymsar vørur
Áðrenn 18. øld komu nógvar ymiskar vørur úr øðrum londum enn bara í Evropa. Bummull úr India, teppi úr Persia, silki og postalín úr Kina. Tað var ein stór atvold til teir trupuleikarnir menningarlondini nú dragast við, hvussu handilin tók seg upp í 15. og 16. øld. Fyri 16. øld var lítil munur á lívskrøvinum í Evropa og í øðrum londum. Nú eru tey flestu londini í Afrika í fátækadømi.
Vápnatøkni
Heimurin lá nú opin fyri Evropearum. Teir vildu royna aðrar leiðir og fáa hendur á nýggjum vørum. Ofta varð tikið til vápnini, og í bardøgunum var við upprunafólkinum vóru Evropearar í yvirluta. Hetta var tó ikki løgið tí vápnasmiðurin í Evropa hevði ment seg og var nógv betur. Tí máttu afrikanar, ásiatar og indiánar lúta fyri Evropearum.
Fremmandar vørur
Frá indiánum í Suðuramerika fingu evropearir evnir til heilivág. Kinin fyri hita, stryknin at styrkja kroppin, og vamlrót til at spýggja av. Eisini fingu teir tomatir, kakao, mais og bønir. Ein Spanskur hermaður fann epli í Kolumbia, og henda planta kom til Evropa um 1800. Tað er nú ein vani at eta epli til døgurða her um okkar leiðir. Í 17. øld fóru onglendigar at drekka te. Plantan kemur úr Kina. Onglendigar eru nú vorðnir kendir fyri at drekka te. Sukur var dýrt og var at fáa á apotekum, evnað til tablettir. Næstan alt sukur bleiv dyrkað á Madeira. Seinni vóru stórlendi í Amerika tikin til sukurgrøði. Brasil gjørdis miðdepilin, og nú varð tørvur á arbeiðsmegi. Hetta nýtti man trælir til, tí vaks trælahandilin. Sukrið og trælahandilin skapaðu eitt nýtt handilslag sum vit kalla trýhyrningshandilin. Peningaligi vinningurin var ógvuliga misjavnur. Men trýhyrningshandilin hevði stóran fíggjarligan týdning í Evropa. Klæði, vápn og amboð úr jarni blivu latin fyri trælir. Tørvurin á arbeiðsmegi gjørdist størri, mest til skipasmiður og umborð á skipinum.
Nýggj vitan
Fyrst í 1600-talinum, tá ið evropearnir komu til Norðuramerika, var tað skógur og lítið av fólki. Indánar, ið vóru upprunafólkið høvdu livað sum veigarir í fleiri hundrað ár, og bygdirnar lógu langt frá hvørjum øðrum og vóru umgirdir av nógvum skógi.
Í fyrstuni, tá ið evropearnir og Indiánarnir møttust var tað friðarligt, ella teir blivu, man kann siga vinir. Á teimum stóru plássunum var tað nokk av plássi til báðar partar. Hjá teimum hvítu, var tað gott at kunna sleppa fáa kjøt og skinn frá Indiánum, meðan teir fingu vápn, amboð, klæðir og prýðislutir. Men so komu tað fleiri hvít og tað elvdi til klandur og krígg. Í næstan 300 ár var tað krígg, men Indiánar høvdu ongan tjans.
Teir fyrstu evropearnir komu til Avstralia í januar í 1788, teir høvdu næstan 800 fangar við sær. Arthur Phillip var guvenørur á flótanum. Høvuðsgrundin at evropearnir fóru til Avstralia, var tí at teir skuldu hava eitt stað har teir kundu senda fangar, at verða revsaðir. Phillip skuldi gera tað soleiðis at Bretland ikki skuldi gjalda nógvan pening, fyri at halda tað koyrandi. Og hetta skuldi hann gera skjótast møguligt, men hetta var øgiliga torført av fleiri grundum. 1. Fólki sum skuldu byggja hetta vóru fangarinir sjálvir. Vanliga vóru tey ikki góð arbeiðsfólk og tey vóru fá ið høvdu vitan um landbúnað og dugdu at snikka. 2. Teir nýggju búsetarnir skiltu ikki tað avstraliska umhvørvi, aftur ímóti teimum ið høvdu búð har leingi, sum fingust væl við landbúnaða. Evropearnir funnu ikki góða jørð, tey fyrstu árinið teir vóru har, og tí ikki nóg nógvan mat at føða alt fólki hjá sær. 3. Sydney Cove (har sum bretarnir vóru) var ræðuliga isolera. Teir tættastu evropisku búðstaðirnir vóru í "Dutch East Indies" og "Cape of Good Hope." Tað hevði tikið 18 mánaðir hjá týðindum at koma til Bretlands og aftur.
Evropearir broyttu lagnuna hjá londum um allan heimin. Tað var ikki fyrr enn evrpearir komu og tóku hesi londini og settu tey í eina ónda ringrás, sum nú av hesum eru kend sum menningarlond. Og har afturímóti vórðu t.d. vit og Amerika set til at verða ein av kempunum í heiminum. Hóast bókin ikki er spldurnýggj, so hevur tað onga ávirkan á niðurstøðu okkara. Tí at tað sum vit lesa í hesari bókini er søguligt, og verulig søga broytist ikki. Uttan so at tað er prógva, at tað sum stendur í bókini ikki er sannleiki. Allar søguliga hendingar ávirkað framtíðina onkursvegna. Sum áður nevnt við tí ónda ringrásini, so eru nógv lond sum t.d. ymisk lond í Afrika, Suðuramerika o.s.f. enn fátøk menningarlond og eru aftanfyri tøkniliga og fíggjarliga.
30. oktober
30. oktober er dagur 303 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 304 um skotár er). 62 eru dagar eftir av árinum.
Kuneo
200px|thumbnail|Sankta Francis kirkjan Cuneo (piedmonesiskt: Cuni) er ein býur og kommuna í útnyrðings Italia, tætt við markið til Frakland í Kuneo landslutinum í Piemonte regiónini. Piemonte er tann triðstørsta regiónin í Italia eftir stødd. Býurin liggur við Tær Maritimu Alpurnar og við tað 11 kilometra longu Stura di Demonte ánna. Grannakommunurnar eru: Boves, Busca, Cervasca, Vignolo, Beinette, Peveragno, Castelletto Stura, Caraglio og Tarantasca. Cuneo kommuna varð stovnað 1198, har búgva umleið 55.000 fólk.
Undir Seinna Heimskríggi, frá 1943-45, var Cuneo miðdepil fyri italsku mótstøðurørsluna móti týskarunum.
Ein servøra frá Cuneo er Cuneesi al rhum, sum er sjokoláta, sum er fylt við fyllu við róm í.
Michelle Ferrero
Michele Ferrero varð føddur í Dogliani, Cuneo í 1925, hann er eigari av Ferrero sjokoláta fyritøkuni, sum er ein av teimum størstu av sínum slag í Evropa, og selur fyri umleið 19 billiónir dollarar um árið. Vørumerki hjá fyritøkuni eru eitt nú Nutella, Mon Chéri, Kinder Chocolate, Ferrero Rocher, Tic Tacs og Kinder Egg. Hann er næstríkasti persónur í Italia, bert Silvio Berlusconi er ríkari enn hann.
Verbania
thumb|left Verbania er ein býur og kommuna í Italia, sum liggur við Maggiore Vatnið í Piemonte í útnyrðings Italia, umleið 91 km í ein útnyrðing av Milano og umleið 40 km frá Lokarno í Sveis. Verbania-Pallanza jarnbreytin læt upp í 1905 og gongur gjøgnum býin. Jarnbreytin er ein partur av Milan–Domodossola jarnbreytini. Í Verbania búgva umleið 30.310 fólk. Verbania liggur 197 metrar yvir havinum, kommunan fevnir um eitt økið á 37 km2
Christiansen
Christiansen er 26. vanligasta eftirnavnið í Føroyum.
Kend fólk sum eita Christiansen:
MBF
MBF er stytting fyri Meginfelag teirra Brekaðu í Føroyum. Felagið varð stovnað 24. oktober 1981. Endamál felagsins var
Stovnandi feløgini vóru
MBF flutti í 1994 í egin hús við Íslandsvegin í Havn. MBF hevur nú (jan. 2010) 24 limafeløg. Hesi umboða ymisk brek og sjúklingabólkar.
MBF er óheft partapolitiskt og átrúnaðarliga. MBF hevur til endamáls at bøta um støðuna og livikorini í samfelagnum hjá teimum, ið bera brek. MBF arbeiðir fyri líkarætti. Grundleggjandi hugtøk eru:
Framsøkin Ung
thumb|Búmerkið hjá Framsøkin Ung (2016)|383x383px Framsøkin Ung (fyrr Framsøkin Ungdómur, stytt FU) er eitt politiskt ungmannafelag í Føroyum. Framsøkin Ung varð stovnað tann 12. August 2011, og er ungmannafelagið hjá politiska flokkinum Framsókn, ið eisini varð stovnaður í 2011. Virðini hjá ungmannafelagnum eru tey vinnuligu, persónligu og tjóðskaparligu frælsini, eins og hjá móðurflokkinum. Ungmannafelagið ynskir sostatt eisini føroyskt fullveldi. Tó er Framsøkin Ung óheft av móðurflokkinum, politiskt og fíggjarliga. Framsøkin Ung er eitt liberalt og progressivt ungmannafelag, og hava eisini luttikið í almenna rúminum, tá ið kjakast hevur m.a. um Ríkisfelagsskapin, borgarliga víglsu av samkyndum, einskiljing av Rúsdrekkasølu Landsins, viðurskiftir hjá lesandi og ungum, kynskvotur, o.ø.
Kommunuval 2012
Á kommunuvalinum 2012, stillaði ungmannafelagið Ólavur í Búrstovu, Harriet Olafsdóttir Av Gørðum og Ríkin Napoleon Djurhuus upp til valevni, á lista floksins. Ongin teirra var tó valdur inn.
Løgtingsval 2015
Á løgtingsvalinum 1. septembur 2015 stillaði Framsókn formannin, Bjarna Kárason Petersen upp á lista floksins, vegna ungmannafelagnum. Bjarni Kárason Petersen fekk 135 persónligar atkvøður, og bleiv eftir samgongusamráðingunum varamaður fyri Framsókn í valskeiðinum 2015-2019. Framsøkin Ung hevur sostatt umboðan á løgtinginum regluliga, og er einasta ungmannafelag at hava tað, fyri uttan Kristinu Clementsen í Unga Tjóðveldið.
Kommunuval 2016
Framsøkin Ung hevur eitt valevni til kommunuvalið 2016. Aleksandur Leitistein Olsen tillar upp til Tórshavnar býráð, og verður valið hildið 8. Novembur 2016
Norðurlendskt samstarv
Framsøkin Ung luttekur á hvørjum ári til tingsetuna hjá UNR (Ungdomens Nordiska Råd), har tey eru ein partur av tingbólkinum NLU (Nordens Liberale Ungdom). Ungmannafelagið hevur í hesum samstarvinum verið við til at gjørt og lagt fram hesi uppskot til samtyktar til tingsetuna:
Útbúgving
thumb|right|250px|[[Harvard University í Cambridge, Massachusetts.]] Orðið útbúgving verður vanliga nýtt um at fáa sær kunnleika í ávísum yrki og at gerast dugnaligur til ávíst lønt arbeiði. Handilsskúlarnir og teknisku skúlarnir taka sær av vinnulívsútbúgving, t.e. handils-, skrivstovu- og tøkniligari útbúgving. Flestar vinnulívsútbúgvingar skifta millum virkisstarvslæru og frálæru í skúla. Útbúgvingartíðin er vanliga 3-4 ár. Sjóvinnuútbúgvingar fáast í sjómansskúla og fiskivinnuskúla, og maskinútbúgvingar í maskinskúla. Eftir 10. flokk halda mong ung fram á 3-ára studentaskúla ella á 2-ára HF-skeiði. HF er "hægri fyrireiking". Studentar ella HF-næmingar fara ofta á Fróðskaparsetrið ella annan hægri lærustovn at lesa meiri. Lesturin varir vanliga 3-7 ár og endar við próvtøku.
Í 1979 fekk Landsstýrið um hendi at umsita øll føroysk undirvísingarmál, og løgtingslóg um fólkaskúlan kom í gildi 1. august 1979. Lógin sigur m.a., at øll børn í undirvísingarskyldugum eiga ókeypis frálæru í fólkaskúlanum. Foreldrini síggja til, at børn í skúlaaldri fáa frálæru. Frálæra fæst í fólkaskúlanum ella á frískúla. Børn, sum eru skrivað inn í skúla, hava skúlaskyldu, t.e., tey skulu koma í skúlan og fylgja frálæruni. Tey skulu sýna sømiligan atburð og gera skúlasetningin. Skúlin skal geva næmingunum møguleika at ogna sær kunnleika, fimi, arbeiðshættir og málbering, at stuðla teimum seinni í lívinum.
Feilur 40
Feilur 40 er ein feilkoda, ið aloftast verður nýtt í samband við feilum/trupuleikum við teldu.
Feilur 40 merkir í høvuðsheitum at feilurin er 40 centimetrar frá trupuleikanum. Er trupuleikin í telduni, ja so er feilurin 40 cm. frá telduna. Hetta passar væl saman við tí frástøðu ein brúkari vanliga situr frá sínari teldu og merkir hetta sostatt at feilurin liggur hjá brúkarinum av telduni, tvs. ein brúkarafeilur.
User error
Rannvá Holm Mortensen
Rannvá Holm Mortensen (fødd 1950), uppvaksin á Tvøroyri, er føroysk myndlistakvinna og yrkjari. Hon hevur verið virkin innan føroyska málningalist og graﬁkk tey seinastu 20 árini og hevur sýnt fram ymsa staðni í Føroyum, í Danmark, Íslandi, Onglandi, Fraklandi, Spania og Bulgaria.
Í 2018 gav hon yrkingasavnið Sólsmakkur út, sum er hennara fyrsta bókaútgáva.
Heiður
Í 2018 fekk hon Mentanarvirðislønina M. A. Jacobsens fyri fagrar bókmentir fyri langyrkingabókina ’Sólsmakkur’, sum er ein long yrking.
Svimjing á Summar-OL
Svimjing hevur verið ein av ítróttagreinunum á øllum Summar-OL í nýggjari tíð. Kvinnurnar hava luttikið síðan 1912. Saman við track & field frælsum ítrótti og fimleiki er svimjing ein av teimum best umtóktu ítróttagreinunum á Olympisku leikunum millum hyggjarar, og harafturat hevur svimjing tað næsthægsta tali av kappingum (næst eftir Frælsum ítrótti).
530-árini
Øldir: 5. øld - 6. øld - 7. øld
Áratíggju: 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini 520-árini - 530-árini - 540-árini 550-árini 560-árini 570-árini 580-árini
Ár: 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539
Regina (Saskatchewan)
thumbnail|300px|Regina thumb|Miðbýurin í Regina. Regina er ein býur í miðvestri í Kanada.
Býurin er høvuðsstaður í landslutinum Saskatchewan. Í 2016 búðu í Regina umleið 215.000 fólk.
Søga
Upprunaliga navnið á búsetingini var Wascana, sum merkir 'bisonabein' í tí staðbundna Cree-málinum. Í 1882 fekk býurin latínska heitið "Regina", sum merkir 'drotning'; til heiðurs fyri Viktoriu, táverandi bretsku drotningina.
Alice Springs
thumb|right|250px|Alice Springs, miðskeiðis inni í landinum, var í fyrstuni bara fjarritarastøð á fjarskiftislinjuni ímillum [[Darwin og Adelaide.]] Alice Springs er oasubýur mitt inni í landinum í Avstralia. Alice Springs er ímillum teir býir í Northern Territory, sum vaksa skjótast, hóast hann er mítt í oyðimørkini. Fólkatalið var 3000 í 1960, í 2013 búðu 25,186 fólk har.
Alice Springs er nærmasti býur til Uluru, sum er eitt World Natural Heritage Site (heimsarvur) hjá UNESCO.
178 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Áratíggju: 220-árini f.Kr. 210-árini f.Kr. 200-árini f.Kr. 190-árini f.Kr. 180-árini f.Kr. - 170-árini f.Kr. - 160-árini f.Kr. 150-árini f.Kr. 140-árini f.Kr. 130-árini f.Kr. 120-árini f.Kr.
Langeskov kommuna
Langeskov kommuna (danskt: Langeskov kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Langeskov kommuna hevur umleið (2006) 6.417 íbúgvar.
Marstal kommuna
Marstal kommuna (danskt: Marstal kommune), var ein kommuna í Fyns Amt í Danmark, sum í 2006 varð løgd saman við Æreskøbing kommunu, nýggja kommunan fekk navnið Ærø kommuna. Í 2003 var fólkatalið í Marstal kommunu 3.279, kommunan fevndi um 16,75 km2.
31. oktober
31. oktober er dagur 304 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 305 um skotár er). 61 eru dagar eftir av árinum.
Poul Niclasen
Poul Niclasen (3. januar 1889 í Tórshavn - 3. august 1953 í Keypmannahavn) blaðstjóri og politikari (Sambandsflokkurin).
Sýria
thumb|right|250px|Kort. Sýria, eisini Sýrialand, (arábiskt: سورية sūriyya ella سوريا sūryā), alment Sýriskt Arábiska Lýðveldið (arábiskt: الجمهورية العربية السورية), er eitt vestur asiatiskt land í Miðeystri ið hevur mark til Ísrael, Libanon, Jordan, Irak, Turkaland og Miðalhavið.
Søga og landafrøði
Sýria er gamalt land, og høvuðsstaðurin Damaskus er av elstu býum í heiminum. Av tí at mangir týdningarmiklir handilsvegir vóru ígjøgnum Sýria, stóð landið ofta undir fremmandum valdsharrum, t.d. rómverjum, arábum, grikkum og turkum. Eftir fyrra heimsbardaga varð Sýria franskt varðland, til tað fekk fult frælsi í 1946. Síðan tá hevur Sýria mangar ferðir verið við í kríggjum ímóti Ísrael. Flestu sýrar eru muslimar og tala arábiskt. Flestir sýrar eru sunni-muslimar, ið er størsti islamski trúarflokkurin; men aðrir muslimskir trúarbólkar eru eisini, m.a. shiar, ismaliar og alavitar. Alavitar trúgva ikki bara á islam, men hava eisini tikið úr kristindóminum til sín. Til dømis halda teir bæði jól og páskir. Í gomlum døgum varð ofta søkt at alavitum; men nú eru mangir vorðnir ríkir og máttmiklir. Assad forseti er alaviti.
Stívliga helvtin av landinum er oyðimørk; men har eru eisini fruktagóðir áardalar. Evfrat rennur ígjøgnum Landnyrðings-Sýria úr Turkalandi til Iraks. Sýrar hava bygt eina ovurstóra byrging um ánna til tess at veita vatn á landbúnaðarlendi og fáa ravmagnsorku. Orkuverkini við byrgingina gera 75 % av øllum ravmagni, ið Sýria nýtir. Stórt vatn — nevnt Assadvatn - er oman fyri byrgingina. Marknaðir, nevndir souk, eru í øllum bygdum og býum í Sýria. Úr keypbúðum og vognum, ið eru sett upp í trongum gøtum, er alskyns vøra at fáa, grønmeti, teppi, prýði, flættaðar kurvar og kaffiketlar. Her er lívligt, og fólk koma úr øllum ættum at keypa og selja, hitta vinir og kenningar ogat tingast um, hvat vørur skulu kosta. Samanumtikið eru marknaðirnir annað enn bara keypsstaðir; teir eru týðandi miðdeplar í arábiskari mentan.
Fjølbroytta søga Sýria sæst aftur í mongu fornminnunum úr gomlum stórmentanum. Í 3. øld e. Kr. var Palmyra blómandi karavanbýur við borgum, templum og leikhúsum; men rómverjar løgdu býin í oyði, tá ið fólkið sýtti fyri at geva seg undir rómverskt land. Palmyra er við eina grønu (oasu) í útryðjuni í Sýriaoyðimørk og er ein av best varðveittu fornaldarbýum í heiminum.
Ísrael tók Golanheyggjar í seks-dagakrígnum í 1967. Teir eru týdningarmiklir hermálsliga fyri Ísrael, tí haðan er gott útsýni oman yvir Jordandal. Ísraelar fáa eisini nógv drekkivatn haðan. Heyggjarnir hava verið høvuðssmál í friðarsamráðingum ímillum Ísrael og Sýria, og skotið hevur verið upp, at Golanheyggjar skulu vera avvápnað øki, og at Ísrael skal lata Sýria teir aftur.
Borgarakríggið
Borgarakríggið í Sýria byrjaði í mars í 2011 við mótmælisgongum fyri frælsi og fólkaræði við íblástri frá <<Arábiska Várinum>>, sum var ein rørsla, ið byrjaði í Tunesia á jólum árið fyri, og sum spreiddi seg til hini londini í Miðeystri. Mótmælini vóru ikki væl móttikin hjá einaræðisharranum Bashars al-Assad, og hann setti hart ímóti hørðum. Allar upplýsingar benda á, at sýriska stjórnin hevur brúkt evnafrøðilig eiturvápn. Tað elvdi til, at fleiri uppreistrarbólkar valdu at fara í herna ímóti Assad-stýrinum. Nú stríðist stýrið hjá Bashars al-Assad og uppreistrarbólkarnir um valdið í landinum. Fremstu uppreistrarbólkarnir, ið kríggjast um valdið eru a) Islamiski Staturin (ISIL, ISIS) og aðrir islamiskir bólkar, b) Størsti andstøðubólkurin í Sýrialandi, SNC, og c) Tann kurdiski YPG-herurin og peshmerga-herurin, sum vilja hava ein kurdiskan stat í pørtum av Sýria. Stríðshugaði bólkurin ISIL hevur yvirtikið ein stóran part, av bæði Irak og Sýria. Í juni 2015 var settur ein kalifatur til landøkið. Síðan tá, hevur yvirgangsbólkurin barst við iraksku og sýrisku stjórnina, uppreistrarfólk og kurdiskar herlig.
Flóttafólkakreppan
Á leið 250.000 fólk hava latið lív undir krígnum og ein millión fólk eru særd. Tað er ikki greitt, hvussu nógv av ofrunum vóru sivil. Áðrenn borgarakríggið byrjaði búðu 22 milliónir í Sýria. Nú er helvtin flýggað. Sjey milliónir eru sonevnd innanhýsis flóttafólk. Tey búgva nú aðrastaðni í Sýria. Fýra milliónir eru flýggjaði út úr Sýria. Tað er nú orsøkin til størstu flóttafólkakreppuna millum Miðeystur og Europa síðan Annan Heimsbardaga. Tey flestu flóttafólkini halda til í nærumhvørvinum - Libanon, Turkalandi og Jordan, men orsaka av vánaligum umstøðum, velja alsamt fleiri at stevna móti Europa. Mett verður, at bara í ár eru fleiri enn 500.000 flýggjaði til Europa. Sameindu Tjóðir (ST) hevur fleiri ferðir verið á friðarfundum fyri at steðga blóðugu bardøgunum, men uttan at havt hepni við sær. Ein av høvuðsorsøkunum er, at stórveldini Russland og USA ikki kunnu semjast um, hvussu støðan skal handfarast. Sambandsríki Amerika heldur, at forsetin Bashar al-Assad hevur mist allan "legitimitet" við at leypa á sítt egna fólk, millum annað við eitrandi gassi. Assad er ikki partur av framtíðini hjá Sýria, halda USA og onnur vestlig lond. Hinuvegin stuðlar Russland valdinum hjá forsetanum, tí Sýria er tættasta sambandið, sum Russland hevur í Miðeystri. Russland og Sýria hava samstarva síðan Kalda Kríggið.
Húsvættið gráa
Húsvættið gráa ella bara húsvætti (frøðiheiti - Endrosis sarcitrella (áður: Phalæna (Tinea) sarcitrella)), er ein mølur. Hetta er tað upprunaliga húsvættið í Føroyum sum Svabo nevnir í sínum "Indberetninger fra en Reise i Færøe" frá 1781-82.
Søren Emil Müller
Søren Emil Müller (13. juni 1856 í Havn - 17. oktober 1922) sýslumaður, keypmaður, fulltrúi hjá amtmanninum, seinni fútanum, reiðari og jarðarbrúkari. Hann bygdi eitt pakkhís í Tórshavn í 1890-árunum, pakkhúsið verður nevnt Müllers Pakkhús, og virkaði sum keypmaður og seinni sum reiðari. Hann var eisini blaðstjóri á Dimmalætting 1900–1901, sýslumaður, og starvaðist sum fultrúi hjá amtmanninum og fútanum.
Müller var kommunustýrislimur í Tórshavnar kommunu 1896–1908, 1909–1910 og 1913–1920, og var borgarstjóri 1913–1920. Hann var valdur inn í Løgtingið úr Norðurstreymoy 1891–1903, og úr Suðurstreymoy 1903–1908. Hann var harvið ein av teimum løgtingslimum ið stovnaði Sambandsflokkin í 1906.
Kerteminde kommuna
Kerteminde kommuna (danskt: Kerteminde kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Kerteminde kommuna hevur umleið (2014) 23.787 íbúgvar.
1579
1579 (MDLXXIX) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Veður
thumb|right|250px Veður er, hvussu veðurlagið er stutta tíð. Veðurlag er vanliga veðrið á víðum øki, alt eftir árstíðunum. Um okkara leiðir broytist veðrið mangan brádliga. Góðan sólardag kann hann brádliga loysa avfallið, ella myrk skýggj taka seg upp á luftina, og hann brennur á við illveðri. Stutt eftir kann vera ein skái ella stilli. Men í hitalondum er støðuveður í nógvar mánaðir. Har eru turrtíð og regntíð, men altíð heitt. Sólin ger veður um allan heim. Sólarhitin ger vind og ger vætu til guvu, sum verður skýggj og síðan avfall. Sólargeislarnir stava steyrrættir niður á miðkring, og tí verða geislarnir á hvørjum ferkilometri fleiri enn norðari og sunnari á jarðarknøttinum. Tí er heitast um miðkring. Sólarhitin er so nógvur, at uppi yvir oyðimørkini Sahara legst hitatám úr vatni, ið guvar burtur.
179 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
433 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. - 430-árini f.Kr. - 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr.
179 f.Kr.
Árstal: 184 f.Kr. 183 f.Kr. 182 f.Kr. 181 f.Kr. 180 f.Kr. - 179 f.Kr. - 178 f.Kr. 177 f.Kr. 176 f.Kr. 175 f.Kr. 174 f.Kr.
Memphis
Mentan
Memphis soul, Memphis blues, gospel og rock’n’roll hevur sín uppruna í Memphis. Tað var tann 8. januar 1935 at Elvis Presley varð borin í heim í fátæka heiminum hjá Vernon- og Gladys Presley – ein lítil smátta við tveimum rúmum - í Tupelo í Mississippi. Hann varð føddur í Mississippi, men flutti seinni til Tennessee at búgva. Mett verður at Elvis Presley hevur selt meira enn eina milliard fløgur, sum er meira enn nakar annar í tónleika søguni. thumb|left|250px|Graceland. Seinnapartin tann 16. august í 1977 small Elvis Presley um á baðiverilsinum hjá sær í Graceland í Memphis. Klokkan 15.30 lokala tíð váttaði lækni at Elvis Presley var deyður. 42 ára gamal. Eini 80.000 vóru við á jarðarferðini hjá Elvis, tá hann bleiv jarðaður á Forest Hill Cementery, har hann bleiv lagdur í grøvina undir liðini á móður síni. Í oktober sama ár bleiv kistan flutt til Graceland. Í Memphis savnast á hvørjum ári túsundatals fjepparar at minnast Elvis.
Tinganes
thumb|right|250px|Tinganes. Nes millum Eysturu Vág og Vestaru Vág í [[Tórshavn, har ting hevur verið hildið frá fornari tíð.]] Tinganes, har Landsstýrið heldur til, býtir Havnina í tveir partar. Í Tinganesi og á Reyni eru eisini tey elstu húsini í Havn. Býráðið og Landsstýrið gera nógv fyri at varðveita henda býarpart. Handilsbygningarnir hjá kongliga einahandlinum vórðu í miðøldini bygdir í Tinganesi. Gomlu bygningarnir í Tinganesi hýsa í dag Føroya Landsstýri. Munkastovan er í tveimum hæddum á múraðari grund, 4,5 metrar breið og 5,5 metrar long, múrarnir eru 1,5 metrar tjúkkir. Eysturendin er áfastur við vesturendan á Leigubúðini. Kjallararnir undir henni eru múraðir við skilpi júst sum Kirkjubømúrurin. Stokkastovan í Tinganesi er í tí líki, hon nú er, neyvan eldri enn frá 1600-árunum.
Í Tinganesi eru gamlir bygningar. Ytsti oddin á nesinum var fyrr eitt sker, leyst frá landi. Úti á hesum skerinum varð tingið sett. Har boðaði Sigmundur Brestisson um ár 998 fyrstu ferð kristindómin í Føroyum, og har varð Karl hin Mørski dripin, hann, sum var komin higar til Føroya at krevja inn skattir fyri norska kongin Ólav Halga. Seinni varð skerið gjørt landfast, og har um vegir bygdu teir monopolhandilin (kongahandilin), sum tá var einasti handil í Føroyum. Har úti stendur enn tað gamla húsið Munkastovan, sum man vera elsta húsið í Havn, og har er hitt illa gitna fangahúsið Portugálið við spískasteini í kjallaranum. Hin gamla Havnarbygdin stóð mest á Tinganesi, har var tættbygt, húsini vóru yvirhøvur smá, og túnini krókut og trong, og so er enn.
434 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. - 430-árini f.Kr. - 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr.
Árstal: 439 f.Kr. 438 f.Kr. 437 f.Kr. 436 f.Kr. 435 f.Kr. - 434 f.Kr. - 433 f.Kr. 432 f.Kr. 431 f.Kr. 430 f.Kr. 429 f.Kr.
Gudme kommuna
Gudme kommuna (danskt: Gudme kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Gudme kommuna hevur umleið 6.407 íbúgvar.
Húsvættið svarta
Húsvættið svarta (frøðiheiti - Monopis laevigella), er ein lítil mølur.
Húsvættið brúna
Húsvættið brúna (frøðiheiti - Hofmannophila pseudospretella), er ein mølur. Brúna húsvættið fanst upprunaliga bara í Asia, men hevur spjatt seg haðani kring allan heimin síðan 1840-árini, eisini til Føroyar, her tað nú er vanligt kring alt landið. Mølurin, ið etur nærum alt, ger skaða á bæði mat og klæðir.
Ejby kommuna
Ejby kommuna (danskt: Ejby kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Ejby kommuna hevur umleið 10.046 íbúgvar.
Faaborg kommuna
Faaborg kommuna (danskt: Faaborg kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Faaborg kommuna hevur umleið 17.325 íbúgvar.
Royljómari
Royljómari (frøðiheiti - Acrocephalus scirpaceus)
Tjernobyl vanlukkan
Ólukkan á kjarnorkuverkinum í Tjernobyl hendi leygardagin 26. apríl í 1986. Býurin er í Norðurukreina, tætt at markinum til Hvítarusslands og í nánd av býnum Prypiat. Ukreina var tá lýðveldi í táverandi Sovjetsamveldinum. Ólukkan, ið verður roknað sum heimsins versta kjarnorkuólukka, hevði við sær, at Reaktorur IV sprongdist, og tá hann ikki var bjálvaður - við tjúkkum betongi ella øðrum geislatálmandi tilfari, um ólag skuldi hent - hevði sprongingin við sær, at skýggj við geislavirknum avfalli fóru út í rúmdina.
Við vindi og avfalli spjaddist hetta útlátið yvir partar av Vestursovjetsamveldi, Evropa, Norðurlond og heilt til eystara part av Amerika. Stórir partar av Hvítarusslandi, Russlandi og Ukreina vórðu illa dálkaðir og 336 000 fólk máttu flytast burtur og hýsast aðrar staðir. Mongdina og um hvussu stórt øki, geislavirkið avfall spjaddist, valdar ivi um. Sambært eini sveisiskari frágreiðing, endaði 60 % av avfallinum í Hvítarusslandi, meðan grønir flokkar og umhvørvisfelagsskapir í Evropa vilja vera við, at helmingurin av avfallinum endaði uttan fyri tey trý fyrrverandi Sovjetlýðveldini.
432 f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. – 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr.
Áratíggju: 480-árini f.Kr. 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. - 430-árini f.Kr. - 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr.
Árstal: 437 f.Kr. 436 f.Kr. 435 f.Kr. 434 f.Kr. 433 f.Kr. - 432 f.Kr. - 431 f.Kr. 430 f.Kr. 429 f.Kr. 428 f.Kr. 427 f.Kr.
Broby kommuna
Broby kommuna (danskt: Broby kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Broby kommuna hevur umleið 6.273 íbúgvar.
Ormur reyði
Ormur reyði (svenskt: Röde Orm) er ein skaldsøga, sum svenski rithøvundurin Frans G. Bengtsson skrivaði, og sum kom út fyrstu ferð í tveimum pørtum í 1941 og 1945. Søgan gongur fyri seg í víkingaøldini. Bjarni Niclasen týddi til føroyskt í 1978-1980.
Georg L. Samuelsen
Georg Lindenskov Samuelsen (8. januar 1910 í Tórshavn - 17. februar 1997) blaðstjóri og virkin í Havnar Sjónleikarfelag. Bara 26 ára gamal gjørdist hann í 1936 blaðstjóri á Dimmalætting, eitt starv hann røkti fram til 1. juli 1981. Frá 1945 var hann føroyskur tíðindamaður hjá Berlingske Tidende.
Sjónleikur hevur havt hansara stóra áhuga, umframt at hava leikt við í fleiri leikum hevur hann týtt sjónleikir og útvarpsleikir. Á ungum árum gav hann út yrkingasavnið "Sól og sirm", 1930.
Percy Liza
Carlos Percy Liza Espinoza (føddur 10. mai 2000) er en perunskur fótbóltsleikari, sum spælir fyri italska felagið Sporting Cristal.
Skansin
thumb|280px|At verja handilshúsini móti [[Sjórænarar|sjórænarum var Skansin á Stangarnesi bygdur seinast í 1500-árunum.]] thumb|280px|Skansin Havnar skansi á Stanganesi verður mettur sum eitt av fremstu fornminnum Føroya og er einasta skansaverk av sínum slag í landinum. Havnar skansi er friðaður. Magnus Heinason skal hava staðið fyri at byggja ein skansa uml. 1580, og skansin verður fyrstu ferð nevndur og staðsettur Yviri við Strond í sjókorti hjá niðurlendinginum Lucas Janszoon Waghenaer í 1583. Innaru virkini á skansanum stava helst frá 1600-talinum, meðan stjørnuskapið stavar frá tíðini eftir at Born gjørdist kommendantur í Føroyum í 1782. Havnar skansi á Stanganesi verður mettur at hava nationalan týdning sum monument og týðandi fornminni eins væl og søguligan týdning í altjóða høpi.
Fyri nøkrum árum síðani varð Skansin settur í stand; har er eitt gamalt vaktarhús og tvær kanónir frá krígnum umframt nakrar málm-kanónir frá 1782. Havnar skansi var í brúki til 1945. Fyrst sum skansi at verja Havnina og handilin úti í Havn, frá 1865 sum varðhald hjá politivaldinum og undir Seinna heimsbardaga sum høvuðsstøð hjá bretska hervaldinum. Eftir Seinna heimsbardaga fóru føroyskir myndugleikar at hugsa um, hvussu Havnar skansi kundi verða varðveittur og settur í stand, so hann kundi verða Føroya fólki at gagni sum savn og fríøki.
Søga
Hildið verður, at Magnus Heinason, tjóðarhetja og handilsmaður, í 1580 grundaði tann fyrsta skansan á sama stað, har tann núverandi aftaná fleiri broytingar fram til 1790, enn er at síggja. Skansin skuldi saman við einum battaríi ytst á Tinganesi og einum skansa innanfyri Reynagarð verja handilin ímóti fremmandum sjórænarum. Undir 2. heimsbardaga vóru Føroyar hersettar av bretum, og teir høvdu høvuðsstøð sína á skansanum.
Ali babba - og 49 aðrar blaðgreinir
Ali Babba- og 49 aðrar blaðgreinir er eitt savn við fimmti greinum, ið Høgni Mohr hevur skrivað og latið prentað í Dimmalætting og Vinnuvitan frá desember 2004 til februar 2006.
Søgugongd
Greinasavnið snýr seg um fólk, sum búgva í Føroyum, og onnur, ið hava tilknýti til hetta landið, men búgva uttanlands. Tekstirnir hava sum innihald trý eyðkend sløg av menniskjum: tey ávísu ókendu, sum standa aftan fyri tey kendu; onnur, ið eru mitt í einum serliga spennandi starvi; og hini, ið virka fremst í vinnulívinum. Savnið er sostatt grundað á tríggjar greinarøðir, ið júst eru greiddar úr hondum eftir hesum trimum leistum.
Les eisini
Mohr, Høgni (2010) Tá deyðin verður avdúkaður. ''Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880518"Styrkin í bókini er tann beinrakna tekstin, tær hugtakandi, men knøppu orðingarnar, miðlingin av sterkum menniskjaligum kenslum, stúran, gleði, ótta og sorg, og so tann einfalda, positiva mennsikjafatanin  - Erhard Jacobsen, ummælari."Mohr, Høgni (2017) Fractura nasi. Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880525''. Kirsten Brix týtt til danskt 2019. Danskt heiti Rejse for livet. forlag Amanda Books. Seld til filmframleiðslu í 2018."Hon er í passandi flogferð, skrivingin. Floygd, sum eingin annar tekstur eg nýligani havi lisið. Síðst eg kendi meg so væl í felag við hin skrivandi var, tá eg læs Bommhjarta hjá Jóanesi Nielsen, sum kom í fjør. Ein smittandi respektleys søga, sum hemningsleys gongur sínar egnu leiðir. Men aftanfyri hómast ein leitan eftir egnum upphavi. Hví bleiv eg sum eg bleiv, er skuggaspurningur høvundans  - Birgir Kruse, ummælari."Mohr, Høgni (2018) Slepp tær til heiti fani. ''Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880532''. Tekningar: Astrid Andreasen."Tað smakkar bara so væl at lesa hasi orðini. Ikki tí eg havi nakað ímóti Gerhardi ella Javnaðarflokkinum í Avhaldslosjuni, men bara tí at eg síggi spælandi orðalagið, sum ikki er eitt stívrent kvæðaørindi at fáa bókstavarím til skúlabrúks, men beint fram brúksføroyskt loyst úr lagdi  - Birgir Kruse, ummælari."Mohr, Høgni (2019) mær dámar ikki høgna hoydal. Øgiliga egið forlag. ISBN 9789991880549
Týtt og ritstjórnað
2006 - Askur og Embla (týtt), Bókadeild Føroya lærarafelags, 204 síður.
Dan Quayle
James Danforth »Dan« Quayle (føddur 4. februar 1947) var 44. varaforseti í Sambandsríki Amerika millum 1989 og 1993.
Hann er limur í Republikanska flokkinum. Quayle bleiv varaforseti í januar 1989, eftir at hann og George H. W. Bush høvdu vunnið á Michael Dukakis, og forsetavalinum hjá demokratunum, í tí sonevnda javnasta valinum í amerikanskari søgu. Bush og Quayle blivu ikki afturvaldir í 1992.
Í dag býr Quayle í Phoenix, Arizona, saman við konu sínari, Marylin Quayle, og teirra trimum børn.
Hann er kendur fyri sínu mongu stuttligu mistøk sum varaforseti.
Bogense kommuna
Bogense kommuna (danskt: Bogense kommune), er ein kommuna í Fyns Amt í Danmark. Bogense kommuna hevur umleið 6.387 íbúgvar.
Marna Egholm
Marna Laila Vandsdal Egholm, vanliga nevnd Marna Egholm (fødd 15. apríl 1981) er ein føroysk ítróttakvinna innan frælsan ítrótt, ið rennur fyri danska felagið Sparta og fyri Bragdið og Føroyar. Hon er ein av bestu føroysku rennarunum og hevur sett føroysk met og hevur gjørt seg galdandi bæði í Føroyum og uttanlands. Á Oyggjaleikum 2015 vann hon eitt silvur og tvey bronsuheiðursmerki fyri Føroyar. Marna byrjaði at renna til kappingar í 2014. Hon býr í løtuni (2016) í Keypmannahavn. Marna hevur eisini róð kapp í Føroyum, hon róði við bátunum Hvessingur og Jarnbardur. Føroyski rennarin, Hallur Holm, ið eisini skrivar á heimasíðuni Frælsur Ítróttur Føroyar, metti í oktober 2015, at Marna tá var Føroya næstbesta ítróttafólk, næst eftir Pál Joensen. Hann metti, at hon hevði góðan møguleika at klára kravtíðirnar til OL 2020, um góða menningin helt áfram.
Danmarkarmeistari í maraton i 2016
Marna Egholm gjørdist nummar fimm av øllum kvinnunum á HCA Marathon 2016 í Odense tann 1. oktober 2016. Tær fyrstu fýra kvinnurnar komu úr Etiopia og Kenya. Marna Egholm var tann fremsta av luttakarunum frá donskum feløgum. Hon kom á mál í tíðini 2:46.36, ið var nýtt føroyskt met.
Berlin Maraton 2015
Nr. 36 av 10.000 kvinnum við tíðini 2 tímar, 43 minuttir og 15 sekund, ið var nýtt føroyskt met. Hon fekk 1000 IAAF-stig, ið var nógv tað hægsta nakar føroyingur nakrantíð hevði fingið í nakrari kappingargrein í frælsum ítrótti yvirhøvur.
DM 2015 í Århus
Nr. 7 í 5.000 metrum renning við tíðini 17.26,13, ið var nýtt føroyskt met. Gamla metið átti Valborg Heinesen.
Hálvt maraton í Berlin 2015
Nr. 15 av øllum, nr. 2 í hennara aldursbólki 30-34 ár, hon setti nýtt føroyskt met við tíðini 1.19.14 tímar
Berlin Maraton 2014
Nr. 20 av kvinnunum við tíðini	02:52:00, tann skjótasta ið rann fyri danskt felag
Bundesliga
Bundesliga er meistaradeildin í týskum fótbólti. Deildin varð stovnað í 1963. Tað eru í løtuni (2016) 18 lið í deildini.
Assens kommuna
Assens kommuna (danskt: Assens kommune), er ein kommuna í Región Suðurdanmark (fyrr í Fyns Amt) í Danmark. Assens kommuna hevur 41.037 íbúgvar (2014).
520-árini
Øldir: 5. øld - 6. øld - 7. øld
Áratíggju: 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini 510-árini - 520-árini - 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini 570-árini
Ár: 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529
1567
1567 (MDLXVII) var sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Auschwitz
thumb|right|250px|Av øllum týningarlegum, sum nasistarnir bygdu, var ein størri enn aðrar – Auschwitz, har suðuri í Póllandi. Auschwitz var er ein týningarlegur í Suðurpóllandi. Tað er enn til og er ein partur av UNESCO-heimsarvinum. Auschwitz rúmaði 135.000 fangum á sumri 1944. 1,1 mió. doyðu í leguni. Av hesum vóru 960.000 jødar, 140.000 póllendingar, 23.000 sigoynarar, umframt mangir aðrir minnilutar. Nasistarnar vóru eisini eftir fólki úr mongum øðrum bólkum, sum t.d. sovjetiskir krígsfangar, alment serbiskt fólk, samkynd, folk við breki, Jehova Vitni og aðrir politiskir og religiøsir flokkar.
Navnið er pólska navnið á pólska býnum, har leganvarð bygd, týtt til týskt – Oświęcim. Auschwitz er trý støð:
Viðurskiftini í legunum vóru ræðulig. Nasistarnir drópu menniskju á nógvar ymiskar hættir. Fleiri vórðu noydd til at arbeiða seg til deyða, onnur vórðu skotin, men tann allar ræðuligasti hópdrápshátturin var at gassa fólk til deyða. Fangarnir vórðu beindir inn í stór skiftingarrúm, har teir skuldu lata seg úr øllum og so halda fram inn í "brúsurúmið". Har vóru brúsumunnstykki undir loftinum, men tað kom ikki vatn úr teimum. Í staðin vórðu hurðarnar læstar, og so varð gass latið gjøgnum brúsurnar, Zyklon B (vætucyanid), sum spakuliga kvaldi innilæstu menniskjuni. Hurðarnar vórðu latnar upp aftur, og aðrir fangar í leguni tóku líkini.
Ringar og prýði vórðu tikin av, og gulltenn og gullfyllingar vórðu trektar út. Hárið á kvinnunum varð brúkt til at gera klæði burturúr. Klæði og annað, sum lá eftir í skiftingarrúminum, varð rænt fyri alt, sum hevði nakað virði. Stórir salar vórðu fyltir við kuffertum, taskum, brillum, handilstonnum og gjørdum limum, sum nasistarnir stjólu frá teimum deyðu. Tey, sum ikki vórðu leidd beinleiðis inn í “brúsurúmið” og deyðan, fingu eitt stutt lív í hesum helviti av eini legu. Tvíburar, sum komu til Auschwitz, kundu enda hjá læknanum Josef Mengele. Hann gjørdi royndir við fangunum. Til dømis seymaði hann tvíburar saman, so at teir fingu sama blóðrensl.
Tann 27. januar 1945 kom Reyði herurin hjá Sovjetsamveldinum til týningarleguna og setti jødarnar har í frælsi.
Al-Qaeda
thumb|right|250px Al-Qaeda (á arábiskum القاعدة‎), á føroyskum ofta nevndur Al-Kaida, er ein islamskur bólkur av yvirgangsfólkum, sum hevur tað uppgávu at fremja álop á lond sum USA og Bretland. Tað er eitt álvarssamt bakkast fyri yvirgangsfelagsskapin Al-Qaeda og tær víðgongdu islamistisku rørslurnar sum heild, at Osama bin Laden er deyður. Osama bin Laden hevur havt eina sera sterka støðu sum tann stóra fyrimyndin hjá Al-Qaeda, so hetta er eitt sera stórt bakkast fyri felagsskapin. Samstundis er hetta ein stórur sigur fyri stjórnina hjá Barack Obama (D) og Amerika.
Næstovasti í felagskapinum er 59 ára gamli, Ayman al-Zawahiri úr Egyptalandi, men hann er ikki so væl skorin fyri tungubandið sum bin Laden. Ayman al-Zawahiri er lækni, men hann hevur vígt lív sítt til islamska læru og jihad. Hildið verður, at tað var hann, sum legði álopið á USA 11. september 2001 til rættis. Roknað verður við, at Ayman al-Zawahiri verður ovasti í Al-Qaeda, í øllum førum eitt skifti, men felagskapurin verður noyddur at finna sær ein nýggjan leiðara í yngra ættarliðinum. Hildið verður, at hann krógvar seg á markinum millum Pakistan og Afghanistan. Annars fer felagskapurin at hava ilt við at finna nýggjar limir.
Islamska trúgvin og muslimar verða oftani sæddir sum terroristar, tí at yvirgangsbólkurin Al-Qaeda eru eins og tey muslimar, og teir seta ringt ljós á allan muslimska heimin.
Allerød kommuna
Allerød kommuna (danskt: Allerød kommune), er ein kommuna í Frederiksborg Amt í Danmark. Allerød kommuna hevur umleið 24.175 íbúgvar (2014).
420-árini f.Kr.
Øldir: 6. øld f.Kr. - 5. øld f.Kr. - 4. øld
Áratíggju: 470-árini f.Kr. 460-árini f.Kr. 450-árini f.Kr. 440-árini f.Kr. 430-árini f.Kr. - 420-árini f.Kr. - 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr.
Ár: 429 f.Kr. 428 f.Kr. 427 f.Kr. 426 f.Kr. 425 f.Kr. 424 f.Kr. 423 f.Kr. 422 f.Kr. 421 f.Kr. 420 f.Kr.
Restorffs Bryggjarí
thumb|right|250px|5 av teimun 9 ølunum frá Restorff Restorffs Bryggjarí varð stovnað av Martin Christian Restorff í seinnu helvt av 19. øld í Tórshavn.
Øll bjórmerkini hjá bryggjarínum høvdu ártalið 1849. Hetta vísur tó ikki til stovningarár Restorffs, tí framleiðsla av alkohol var bannað í Føroyum til 1856. Martin Christian flutti til Føroya í 1848 við konu sína Else Jacobine  f. Jacobsen. Pápi hennara var føroyingur Poul Andreas Jacobsen og mamman var svensk Helene Fagerholm. M.C. Restorff hevði lært til bakara og kondittara, tá hann flutti til Havnar, sum fyrsti bakarasveinur í Føroyum.
Restorffs Bryggjarí var í ogn hjá Restorff familjuni til 2002, tá tveir handilsmenn úr Havn keyptu partabrøvini. Teir settu bryggjaríið til sølu í januar 2007. Tá eingin keypari vísti áhuga, varð bryggjaríið afturlatið í august 2007. Tað var eitt av av teimum elstu bryggjaríninum í Norðurlondum.
510-árini
Øldir: 5. øld - 6. øld - 7. øld
Áratíggju: 460-árini 470-árini 480-árini 490-árini 500-árini - 510-árini - 520-árini 530-árini 540-árini 550-árini 560-árini
Ár: 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519
Fjølmiðlar
Fjølmiðlar hava sera stóran týdning fyri heimin nú á døgum. Teir hava leingi havt eitt sindur av týdningi, men nú eru so nógvir miðlar í mun til fyrr, tá bara avísir, lýsingar og annað var at fáa. Sum sagt eru sera nógvir miðlar nú á døgum, vit hava ikki bara bløð, útvarp og sjónvarp, men túsundtals sjónvarps og útvarpsrásir. Og haraftrat kemur sjálvandi, allarhelst størsti miðlin: internetið. Á internetinum kunnu vit lesa, síggja og hoyra nærum alt hugsandi, bæði úti úr heimi, og heimanifrá. Og ikki er tað bara stóru avísirnar og sjónvarps- og útvarpsrásirnar, ið kunnu leggja tíðindi og annað út á netið, tað kann ein og hvør. T.d. um ein hevur hug at finna útav, hvussu okkurt verður gjørt t.d. við eini teldu, so er bara at fara á Youtube og leita sær rætta sjónbandið fram. Hetta, at ein og hvør kann leggja tilfar á altnótina, er helst ikki bara gott. Síður sum Wikipedia hava óavmarkaða og ókeypis atgongd til at leggja greinar út, og av tí sama eru tær ikki altíð rættar. Tó ber til hjá øðrum at rætta í ella leggja afturat greinum, sum onnur hava skrivað. Á ensku Wikipediuni eru nógv fólk um allan heim virkin, og har er rættiliga strangt eftirlit, men framt av vanligum fólkum. Har verða síður ofta strikaðar skjótt, um ikki kelduávísingar eru, ella um evnið ella persónurin ið skrivað verður um ikki verða hildin at vera nóg týdningarmikil til at hava almennan áhuga. Tó mugu lesarar vera kritiskir, tí tað kemur meir enn so fyri, at onkur skrivar okkurt skeivt, summi gera tað enntá við vilja, tí tað halda tað vera stuttligt, tað verður nevnt vandalisma (herverk). Fjølmiðlar ávirka heimin uppá nógvar ymiskar mátar. Millum annað, eru tað fleiri fólk, ið eru sera bundin at fjølmiðlunum, og trúgva uppá stórt sæð alt, sum tey hoyra og síggja. Tað er sum oftast altíð onkur lygn í lýsingunum ella bløðunum, og tað er fyri at lokka fólk til at keypa bløðini, men onkuntíð hava lygnirnar havt nakrar vansar á heimin. Eitt dømi er um ein prest í USA, sum hevur sagt, at heimurin gongur undir, innan fyri eitt ávíst tíðarskeið. Nógv fólk hava verið skelkaði av hesum, og enntá nøkur hava beint fyri sær.
Harðskapur
Tað verður sagt at harðskapur í sjónvarpinum kann ávirka børn. Hetta er helst rætt, og sjálvt um tey ikki beinleiðis drepa nakran ella gera nøkrum fortreð, so kann hugsunarháttur teirra verða ávirkaður av harligum filmum og røðum. Ávirkanin kann sjálvandi vera ymisk frá barni til barns; summi børn kunnu hyggja eftir harligum filmum frá tey eru heilt lítil, og onnur tola ikki at síggja nakran harðskap í filmum heilt uppí tannárini. Og ikki er tað bara filmanir í sjónvarpinum, sum seta sítt spor á børnini, nógvar lýsingar á rásum sum t.d. sjónvarpskanalir til børn, eru serliga gjørdar við tí fyri eyga, at fáa børnini at plága foreldrini til at keypa teimum ymiskar leikur.
Lýsingar
Lýsingar, ið nærmast manipulera brúkaran til at keypa eina vøru, eru ikki bara galdandi fyri børn, men eisini fyri vaksin. Hóast tey eru verri at ávirka, so ber tað eisini til. Nógvir pengar verða eisini nýttar at lýsa fyri vørum til vaksin fólk.
Censur
Onkrastaðni er ikki líka frítt hjá tíðindafólkið at skriva sum í norðurlondum. Kina og Norðurkorea hava sera nógvan censur á miðlunum, hetta er møguliga fyri at halda fólkinum í landinum frá at fáa ov nógv at vita um umheimin, og fáa tey at sígga at tey kanska liva í einum diktaturi í ringum umstøðum. Tvs. at stjørnin vil hava eitt óupplýst fólk, tí tað ger ikki so nógva mótstøðu.
Mótabløð hava eisini ávirkað fleiri fólk, serliga gentur, tí tey vísa kend og væl dámd fólk í mótabløðunum, ið man hevur sum fyrimynd, og øll hava eitt til felag. Øll hava ein góðan kropp, og tí heldur man kanska, at man eigur at hava ein góðan kropp, fyri at kanska verða væl dámdur, og so byrjar man at íðka onkran ítrótt ella fara á onkran slankikur, fyri at tey kunnu blaka 10 kg innan fyri eitt tíðarmark, sum t.d. mótabløð, næstan hvørja viku lýsa við.
Misskiljing av lýsingum
Terrorismu hoyrir man ofta um í bløðunum, og so ávara bløðini eisini fólk um at ferðast til ymisk støð, tí at tað er ófríður onkrastaðni í landinum, ella tí terroristar hava hótt við at leypa á tey ymsu støðini. Sum oftast eru terroristarnir muslimar, og av tí, kann tað elva til at fólk eru meira bangin fyri muslimum og hava nógvar fórdómar fyri teimum, enn t.d kristnum fólkum. Tað verður eisini lýst um happing ella t.d. botulismu í sjónvarpinum. Hesir trupulleikarnir verða sera ofta lýstir, og onkuntíð verður tað lýst ov ofta, og tí eru tað summi, ið ikki kunnu taka tað í álvara, og tað er ikki gott, tí tað eru nakrir stórir trupulleikar.
Ávirkan
Fjølmiðlarnir, kunnu gott ávirka fólk uppá ein ringa mátan, av tí at summi er so bundin at miðlunum og trúgva øllum, ið tey siga, men fjølmiðlarnir eru ikki bara ringir. Ofta verður lýst um t.d. dálking, góða og ringa heilsu, og tey geva ofta góð ráð til fólk. Fjølmiðlarnir fortelja eisini um, hvat er gott ella ringt at gera og man fær altíð okkurt at vita um heimin og samtíðuna. Tað er sjálvandi gott at lesa í onkrum blaði og fáa nýggja vitan um okkurt, men tó skal man ansa eftir at ikki trúgva øllum, sum man hoyrir.