cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Íslendskt mál
Málskyldskapur
Fyrstu øldirnar hendir valla tað nógva málinum viðvíkjandi í hesum nýbygdu londunum. Føroyingurin, íslendingurin og hetlendingurin, sum hittust um ár 1000, mundu uttan størri tvørleika skilja hvør annan. Men sum øldir liðu fleiri, tók málið at broytast í ljóði, soleiðis at smátt um smátt sprettur íslendskt úr norrønum og føroyskt úr somu rót. Stóra broytingarskeiðið verður ofta sett til hvarvið 1300 til 1500. Kemur tú í einum teksti fram á orð sum til dømis "blað", "bátur" ella "vík", so heldur tú ivaleyst tekstin at vera føroyskan. Men tað er ikki vist, at hann er føroyskur. Hann kann eins væl vera íslendskur. Men biður tú eitt íslandskt og eitt føroyskt fólk lesa hesi 3 orðini upp, so hoyrir tú mun alt fyri eitt.
Málføri
Skulu vit tosa um bygdarmál (fø. málføri, ísl. mállýskur) í Íslandi, er fyrst at siga, at munurin á málinum í teimum ymsu pørtunum av landinum er lítil. Tann munur ið er, er fyrst og fremst í framburðinum. Skilt verður t.d. ímillum harðmæli á Norðurlandinum (frá Héraðsvötnum og eystur í Vopnafjörð) og linmæli aðrastaðni í landinum. Í harðmæli eru k, p og t fráblást í innstøðu aftan á langt sjálvljóð, meðan tey eru ófráblást í linmæli, ljóðskrivað ávíkavist [kʰ, pʰ, tʰ] og [b, d, g]. Ein partur av harðmælisøkinum, serliga Eyjafjarðarsýsla, hevur raddað ljóð undan p, k og t; dømi vanta [vantʰa], lampi [lampʰi], hjálpa [jaulpʰa], meginparturin av landinum hevur óruddaðan framburð, t.d. [vandta], [lambpi] og [jaulbpa].
1976
1976 (MCMLXXVI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum hósdegi.
Hendingar
thumb|100px
Saint Martin
thumb|250px|Kort av oynni Saint Martin (niðurlendskt Sint Maarten; franskt Saint-Martin) er ein lítil oyggj í Karibia. Oyggin, ið er partur av Smáu Antilloyggjum, liggur 240 km eystanfyri Puerto Rico og beint sunnanfyri Anguilla.
Sunnari partur og norðari partur
thumb|left|Marknasteinur á markinum millum niðurlenska og franska partin. Oyggin er býtt sundur í tveir partar. Sunnari parturin av oynni eitur "het land Sint Maarten" og er eitt "land" í Kongadømi í Niðurlondum. Sint Maarten hoyrir tó ikki til sjálv Niðurlond, ið er, líkasum Aruba og Curaçao, einans eitt av teimum fýra londum í Kongadøminum. Sint Maarten hoyrir heldur ikki til ES og nýtir bæði egið gjaldoyra (antillanskur gyllin, ANG) og amerikanska gjaldoyra (USD). Høvuðsstaðurin í Sint Maarten eitur Philipsburg.
Http
HTTP ella HyperText Transfer Protocol er ein samskiftisháttur (protokol), som vanliga verður brúktur til samskiftið á internetinum. Alt sum verður sent við hesi protokoll verður sent um internetið sum "klár tekst". T.v.s. at samskiftið er ikki dult (krypterað) og kann tí lesast. Ásetingar fyri hesa protokol verður umsitin av W3C (World Wide Web Consortium)
HTTP kann virka dult yvir eitt SSL-samband (Https).__INDEX__
Saint Martin
Sunnari partur og norðari partur
Norðari parturin av oynni eitur "Collectivité de Saint-Martin", hoyrir politiskt til Frakland og er ein partur av ES, men ikki av Schengen-økinum. Høvuðsstaðurin í Saint-Martin eitur Marigot. Franski parturin nýtir evruna sum gjaldoyra.
Oyggin sum ferðafólkamál
thumb|right|250px|Stutta breytin hevur við sær, at flogførini flugva sera lágt yvir strondini undir innflúgving. thumb|left|Eitt KLM-flogfar lendir á flogvøllinum. Sólfullar strendur lokka ferðafólk til, men ógvusligu lendingarnar ræða eisini summi, ið als ikki halda tað vera stuttligt at flogførini undir lending bert eru metur yvir høvdi teirra. Har aftur ímóti er oyggin vorðin ferðamál hjá flogfjepparum, sum fegnir vilja vera nærhendis flogførum, tá tey lenda.
Ódnin Irma
Eftir at ódnin Irma, ein av ringastu ódnunum sum fólk vita um í økinum, hevði herjað í 2017, vóru 95 prosent av franska partinum av karibisku oynni St. Martin løgd í oyði..
Eyrlerkur
Eyrlerkur (frøðiheiti - Calandrella brachydactyla)
Flogbóltur á Oyggjaleikunum 2013
Flogbóltur á Oyggjaleikum 2013 fór fram á Berkeley Institute (Pembroke Parish) og á Cedarbridge Academy (Devonshire Parish) á Bermuda. Kappingin var frá 14. til 19. juli 2013.
1625
1625 (MDCXXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
1648
1648 (MDCXLVIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum mikudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum leygardegi.
1615
1615 (MDCXV) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum hósdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.
Antoine Demoitié
Antoine Demoitié (føddur 16. oktober 1990, deyður 27. mars 2016) var ein belgiskur súkklari, ið seinast súkklaði fyri. Í september 2015 kunngjørdi hann, at hann fór at gevast í Wallonie-Bruxelles fyri at gerast partur av fyri 2016 sesongina.
Demoitié doyði sunnudagin 27. mars 2016 á sjúkrahúsi, eftir at hann varð ákoyrdur av einari motorsúkklu. Óhappið hendi, eftir at hann var dottin á súkklu síni, meðan hann luttók í Gent–Wevelgem vegsúkklukappingini, tá ið hann reisti seg upp aftur kom motorsúkklan knappliga har og koyrdi á hann.
1974
1974 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Føðingar
100px|thumb|right|[[Jens Marni Hansen]]
Ny
thumb|150px|Bókstavurin Ny Ny, Ν ν, er tann 13. bókstavurin í tí grikska alfabetinum.
Somalia
Somalia (Somaliskt: Soomaaliya) er eitt land í Eysturafrika. Høvuðsstaður er Mogadishu, londinum hevur umleið 9 mió. íbúgvar og høvuðsmálið er somaliskt. Sjórænarar herja á havinum uttanfyri Somalia, og teir vinna milliónir av krónum uppá hetta brotsmannavirksemið.
Oyðimarkarlendið í Somalia er nógv vaksið seinastu árini. Fátækir bøndur brendu skógin at fáa dyrkilendi ella beitilendi. Teir gróðursettu ikki trø aftur, og tí gjørdu teir landið til oyðimørk og beindu fyri lívsgrundarlagið sínum.
Søga
Somalia vann sær sjálvræði frá Italia í 1960, men illa gekst at fáa frið í lag í hesum margbroytta landi, sum hevur so ríka søgu at líta aftur á.
Í 1991 brast á herviligt borgarakríggj, ið elvdi til ræðuliga hungursneyð, og at Somalia varð syndrað stjórnarliga. Síðan borgarakríggið brast á, hava túsundtals somaliar búð í flóttafólkalegum, har tryggari er at vera, og teir fáa mat og tak yvir høvdið. ST skipaði fyri stórtøknari matvøruhjálp, men hon kom ikki fram til tey neyðstøddu, tí at ættirnar, ið kríggjaðust, rændu matvøruna. Um ein mió flóttafólk eru í grannalondunum, og tey fara valla heim aftur, fyrr enn friður er fingin í lag.
Eitt fleirtjóðaherlið við Sambansríki Amerika á odda gjørdi innrás í 1993, og vápnahvíld varð fingin í lag.
Yvirgangsálop í 2017
14. oktober 2017 vóru tvær ógvusligar bumbuspreingingar í Mogadishu, sum gjørdu av við fleiri enn 300 fólk, og særdu yvir 200 onnur. Hetta er blóðugasta álopið í tíggju ár í Somalia. Talan er um ógvusligastu atsóknina, síðani ein islamistiskur bólkur byrjaði ein uppreistur í 2007. Løgreglan upplýsir, at tann fyrra bumban brast við eitt gistingarhús í miðbýnum, har eisini fleiri stjórnarbygningar eru. Hotellið varð lagt í oyði av spreingingini. Tveir tímar seinni brast ein onnur bumba í einum øðrum býarparti. Ongin hevur tikið ábyrgdina av bumbuni, men somaliska stjórnin er ikki í iva um, at víðgongdi muslimski hernaðarligi felagsskapurin, al-Shaabaab, stendur aftanfyri.
Politikkur
Somalia hevur í mong ár ligið at kalla í stjórnarloysi, men víðgongdir islamskir bólkar hava vunnið sær stórt vald í landinum. Kendastur av hesum bólkum er Hizbul al-Islam, ið verður hildin at hava tætt tilknýti til Al-Qaeda.
Sambært eini kanning gjørd av Transparency International í 2013 eru Somalia, Norðurkorea og Afganistan tey mest korruptu londini í heiminum. Kanningin hevur ein skala 0 til 100, har 0 sigur at almenni geirin í landinum er sera korruptur, meðan 100 sigur at hann er reinur. Av teimum 177 londunum sum eru við í kanningini eru meira enn tveir triðingar undir 50-talið. Somalia og Norðurkorea hava t.d. eitt úrslit á 8. "Øll hesi londini standa yvir fyri hóttanini vi korrupsjón allastaðni í stjórnini. Tað kann vera alt frá at deila út lokal loyvir til tað at halda lógir", sigur Huguette Labelle, stýrisleiðari í Transparency International í einum tíðindaskrivi.
Marshallhjálpin
thumb|Kort, ið vísir hvussu nógv einstøku londini relativt fingu í hjálp (reyðu súlurnar). thumb|Frámerki nýtt á hjálparpakkum. thumb|Ein av mongu plakatunum, ið gjørdar vóru av Economic Cooperation Administration, ein stovnur undir amerikansku stjórnini fyri at íverkseta Marshallhjálpina í Evropa. Marshallhjálpin (alment heiti: European Recovery Program, stytt ERP) var ein amerikansk hjálparætlan fyri Evropa, ið varð sett í verk aftaná Seinna heimsbardaga. Ætlanin var uppkallað eftir amerikanska uttanríkisráðharranum George Marshall, og var í stóran mun gjørt av embætismonnum í amerikanska uttanríkismálaráðnum, serliga William L. Clayton og George F. Kennan.
Marshallhjálpin
Marshallhjálpin var uppfylging til sonevndu Truman-doktrinina við hjálp av búskaparligum amboðum. Politikararnir í USA høvdu eftir seinna heimsbardaga ta fatan, at búskaparligar kreppur fóru at leiða til kommunismu. Eitt sterkt, savnað og enduruppbygt Vesturevropa hevði afturímóti verðið ein hernaðarlig mótvekt móti Sovjetsamveldinum, og vildi vikna ávirkanina hjá kommunistaflokkunum í einstøku londunum. Harafturat var tankin, at USA við at veita Marshallhjálpina sjálvt kundi sleppa undan búskaparkreppu, av tí at USA var so heft at samhandli við teirra evropeisku samhandilslondum.
Evropa hevði stórar búskaparligar trupulleikar eftir kríggið, tí bæði framleiðsla og handil lógu í oyði. Og á vári 1947 var greitt, at vesturevropeisku londini skjótt fóru at mangla dollarar í sínum gjaldoyragoymslum.
Tessvegna bjóðaði amerikanski uttanríkisráðharrin George Marshall í 1947 teimum evropeisku londunum búskaparliga hjálp til enduruppbygging eftir kríggið. Afturfyri Marshallhjálpina skuldu móttakaralondini av Marshallhjálp savna seg í búskaparligum samstarvi nevnt OEEC, Organisation for European Economic Co-operation, í 1948. Sum liður í trupulleikunum við býtinum av Týsklandi fingu Sovjetsamveldið og eysturevropeisku londini eisini boðið Marshallhjálp, men takkaðu nei av ótta fyri at ávirkanin hjá USA fór at verða ov stór í einstøku londunum. OEEC- samstarvið var í 1961 víðkað til eisini at fevna um ikki-evropeisk lond, og fekk tá navnið OECD, Organisation for Economic Co-operation and Development.
Løgtingsformenn í Føroyum
Úr bókini Løgtingið 150, Tórshavn 2002:
Marshallhjálpin
Marshallhjálpin
I talvuni niðanfyri sæst, hvussu nógv einstøku londini fingu í Marshallhjálp:
Keldur
Danmarks Nationalbank: Marshall-hjælpen og Den Europæiske Betalingsunion (PDF), Keypmannahavn 1999. ISBN 87-87251-18-3.
Sonne Smith
Sonne Smith er føddur í Vági ólavsøkudag í 1946. Hann tók hægri handilsprógv í Odense í 1968 og journalistiskt prógv á Danmarks Journalisthøjskole í 1977. Høvuðsgrein hansara á journalistháskúlanum var heimspolitikkur. Hetta var seinni støðið undir teimum mongu sendingunum, sum hann gjørdi seinni saman við Hans Holm, tí søgufróða, geografiska snillinginum. Hann hevur drúgva journalistiska yrkisleið í útvarpi og á bløðum, var arbeiðsmaður, fiskimaður, krambakallur og skrivstovumaður í sínum ungu døgum, umframt at hann hevur spælt við í fleiri sjónleikum sum áhugaleikari. Longu í 1968 legði hann lunnar undir tær væl umtóktu poppsendingarnar í Útvarpi Føroya.
Sonne Smith er giftur við Káru Gunnu Óladóttir. Hann varð einkjumaður í 1997. Fyrra kona hansara æt Anna, fødd Poulsen, úr Klaksvík. Hon var lærari. Tey bæði fingu dóttrina Mariu Kristinu í 1985.
Sonne Smith skrivaði sína fyrstu bók í 1999. Tað var tann bílagda bókin um frítíðarfelagið Kaggan, ið Sonne var við til at seta á stovn í 1969. Annars hevur hann gjørt onkra sketjs, eitt nú fyri Postverk Føroya, tá ið tað hevði sítt 25-ára hald í Listaskálanum í 2001, og hann hevur skrivað fleiri ferðafrásagnir, bæði til útvarp og bløð. Hann hevur ferðast víða.
Seinasta avrikið er ein søga í "Mínari Jólabók 2004" um ein reypara, sum hann rópar Sámal Skrøgg. Sonne hevur eisini týtt onnur mál til føroyskt. Hann týddi tað fyrsta heftið hjá Harold R. Foster um Valiant Prins úr enskum í 1987 eftir áheitan frá Føroya Lærarafelag.
Sonne er sonur listamannin William Smith og systirsonur listakvinnuna Ruth Smith úr Vági. Bróðir Sonna, Thomas Michael Smith, var listamaður og rithøvundur.
Stóri Pápi
Søgugongd
Sonny sum er 32 ára gamal vil ikki verða vaksin. Hann rennur undan øllum, sum bara líkist ábyrgd, til unnustan hóttir við at gera tað liðugt. Nú ættleiðir Sonny ein fimm ára gamlan drong bara fyri at prógva, at hann saktans kann vera ábyrgdarfullur og vaksin. Men Sonnysa fatan av pápaleiklutinum er ikki í samsvar við tað, sum onnur halda.
Topplerkur
Topplerkur (frøðiheiti - Galerida cristata)
Brantevik
thumb|300px|Brantevik Brantevik er ein bygd í Simrishamns kommunu í Svøríki. Fólkatalið var 409 í 2010.
Lutefisk
thumb|Lutefisk Lutefisk er norskur matur, ið er gjørt av fiski.
Klippfisk (skúli)
Endamál
Endamálið hjá Klippfisk er at virka fyri framhaldandi menning av einum filmsvakstrarumhvørvi fyri filmsspírar. Klippfisk lænir eisini filmsútgerð, høli til filmsklipping og veitir ráðgeving.
Agurk (sending)
Agurk var ein føroysk sjónvarpssending, har amatørar kundu senda inn filmar. Agurk skipaði javnan fyri kappingum við ymiskum evni.
1649
1649 (MDCXLIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum fríggjadegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
Shavo Odadjian
250px|thumbnail|right|Shavo Odadjian Shavarsh "Shavo" Odadjian (føddur 22. apríl 1974 í Yerevan í Armenia) er ein amerikanskur-Armenskur sangskrivari, gittarspælari, bassistur og DJ, ið spælur bass í Grammy Award-vinnandi bólkinum System of a Down. Shavo Odadjian hevur gjørt mest av tónleika videoløðunum hjá System of a Down.
367 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Áratíggju: 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. - 360-árini f.Kr. - 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr.
Árstal: 372 f.Kr. 371 f.Kr. 370 f.Kr. 369 f.Kr. 368 f.Kr. - 367 f.Kr. - 366 f.Kr. 365 f.Kr. 364 f.Kr. 363 f.Kr. 362 f.Kr.
1975
1975 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi.
Bókmentir
Death and the King's Horseman hjá Wole Soyinká.
Ólavur Jakobsen
250px|thumbnail|Ólavur Jakobsen í Fámjins kirkju í 2014. Ólavur Jakobsen, f. 1964, er ein føroyskur tónleikari og gittarleikari. Hann er av kendu lista- og tónleikarafamiljuni av Kamarinum í Havn. Hann er sonur Eyðbjørn av Kamarinum og Ásu (f. Nielsen) úr Fámjin.
Lívsleið
Ólavur fór sum smádrongur at spæla gittara. Spældi hjá m.a. við pápanum, Eyðbjørn Jakobsen, ið er ein av systkjunum í bólkinum Tey av Kamarinum. Fyrstu gittarfyrimyndir Ólavs vóru Chet Atkins, Hank B. Marvin og allir fremstu rock-gittarleikarar í 1970'unum, men eftir at hava hoyrt spanska meistaran Andrés Segovia og seinni hitt sir Julian Bream, so var leiðin løgd inn í ein heilt annan tónleikaheim.
Eingin frálæra var í gittarleiki á musikkskúla, tá ið Ólavur vaks upp í Tórshavn, og hann var so at siga sjálvlærdur innan klassiskt gittarspæl, tá ið hann, í fyrstu roynd, kom gjøgnum nálareygað á tónlistarskúlanum í Keypmannahavn.
Ólavur hevur útbúgving sum gittarleikari á Kongaliga Danska Musikkonservatoriinum í Keypmannahavn. Hann tók masterprógv í 1995. Lærari hansara var Ingolf Olsen. Harafturat hevur hann námsfrøðiligt masterprógv í gittar og el-gittarafrálæru av sama skúla. Ólavur var ársskeiðið 93/94 í Frankaríki. Hann var næmingur í París hjá franska gittarleikaranum Roland Dyens. Ólavur hevur eisini luttikið á master-classes við navnframa sir Julian Bream, Gøran Søllscher og David Russell.
Hann var í 2005 ein av teimum, ið formliga var við til at byrja Musikkskúla Miðnám, ið er ein fyrireikandi útbúgving fyri evnaríkar rútmiskar og klassiskar tónleikarar, og er hann samskipari av hesi útbúgving. Hann hevur starv sum gittarlærari á Føroya Musikkskúla. og hava fleiri av hansara næmingum traðkað fram sum evnaríkir gittarleikarar m.a. Ragnar Olsen, Benjamin Petersen, Alvi Joensen og Maria Olsen.
Ólavur Jakobsen hevur spælt saman við nógvum føroyskum solistum og orkestrum m.a. Nicolinu av Kamarinum, Hanus G. Johansen, Føroya Symfoniorkestri og Aldubáruni. Hann hevur harumframt spælt við heimskendu Michalu Petri og eisini innspælt við svenska sangaranum Håkan Hagegård, umframt við íslendska bólkinum CAPUT og danska symfoniorkestrinum Collegium Musicum undir leiðslu Michael Schønwandt. Harafturat hevur hann innspælt tónleik eftir Baroli Music saman við týska orkestrinum Brandenburgisches Staatsorchester úr Frankfurt.
Hann hevur frumframført verk eftir flestøll føroysk tónaskøld, og hevur m.a. Sunleif Rasmussen skrivað fleiri verk til hansara. Ólavur hevur eisini frumframført tónleik eftir kend útlendsk tónaskøld m.a. Gavin Bryars, Per Nørgård, Hsueh-Yung Shen, Pierre Dørge, Axel Borup-Jørgensen.
Hann er sera virkin innan føroyskt tónleikavlív, bæði sum tónleikari, fyriskipari, tilrættisleggjari og íbirtari. Hann hevur sum solistur og kamartonleikari framført í flestøllum evropeiskum londum, í Suðurafrika og í U.S.A.
Eisini hevur hann verið vertur á stóru nýggjárskonsertini hjá Føroya Symfoniorkestri heilar 6 ferðir. Fyrstu ferð í 2005. Í dag er hann búsitandi í Hoyvík.
Ólavur gav út sína fyrstu solofløgu við guitarspæli í november 2012. Útgávan kom út hjá Plátufelagnum Tutl og er ætlað altjóða marknaðinum. Tónleikurin er allur skrivaður til Ólavs, men nøkur løg hevur hann sjálvur sett út fyri sologittara.
Aðrir, ið hava skrivað tónleikin, eru Sunleif Rasmussen, Kári Bæk og Kristian Blak. Harumframt hevur hann eisini tikið eldri tónleik við, og í hesum sambandi hevur hann lagt til rættis løg hjá Jógvan Waagstein og William Heinesen. Eisini Kingolagið ”Vaag op og slae paa dine Strenge” er við á fløguni, har Ólavur Jakobsen spælir verkið í egnari útseting við støði í variatiónunum hjá William Heinesen fyri solo bratsj. Fløgan hevur fingið heitið eftir hesum lagi, men í enskari týðing: Awake, my Soul, and Sound your Strings.
Fløgan hevur fingið framúr ummæli uttanlands og eru flestøll gittartíðarrit á einum máli um, at Ólavur og framførslur hansara eru tónlistarliga á hægsta altjóða stigi. Les ummæli
Aldubáran
Ólavur Jakobsen var við til at stovna og er limur í føroyska tónleikabólkinum, kamarorkestrinum Aldubáran, sum spælir klassiskan tónleik, bæði nýggjan tónleik, sum er skrivaður til Aldubáruna, og eldri klassisk verk.
Útgávur saman við øðrum
Ólavur Jakobsen hevur verið við til at spælt og/ella komponera/arrangera/framleitt fleiri tónleikaútgávur:
Álitisstørv
Ólavur Jakobsen hevur / hevur havt fleiri álitisstørv m.a.:
1603
1603 (MDCIII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mikudegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Serj Tankian
250px|thumbnail|right|Serj Tankian í 2013 Serj Tankian (føddur 21. august 1967 í Libanon) er ein amerikanskur-armenskur sangskrivari, sangari, keyboardspælari og guitarspælari, ið singur fyri Grammy Award-vinnandi bólkin System of a Down.
Kalakukko
thumb|Kalakukko Kalakukko er siðbundin finskur matur úr landslutinum Savolax. Kalakukko er fiskur, kjøt og flesk, ið er bakað inn í deiggj, soleiðis at tað verður til eitt breyð við fiski, kjøti og fleski innan. Hesin rættur er serliga vælumtóktur í býnum Kuopio, ið liggur í Norður-Savolax. Breyði verður sum oftast bakað av rugmjøli, men hveitimjøl verður ofta brúkt saman við rugmjølinum, fyri at fáa deiggið smidligari. Fillan er fiskur, svínakjøt og flesk. Salt verður stroytt yvir kjøt og fisk, um ikki tað longu er saltað frammanundan. Kalakukko verður bakað í fleiri tímar, sum oftast í einum steinovni.
368 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Áratíggju: 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. - 360-árini f.Kr. - 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr.
Árstal: 373 f.Kr. 372 f.Kr. 371 f.Kr. 370 f.Kr. 369 f.Kr. - 368 f.Kr. - 367 f.Kr. 366 f.Kr. 365 f.Kr. 364 f.Kr. 363 f.Kr.
Sergio Ramos
250px|thumbnail|right|Sergio Ramos í landsdysti fyri Spania í 2012 Sergio Ramos García (føddur 30. mars 1986 í Camas) er ein spanskur fótbóltsleikari, ið leikar við Real Madrid C.F. og Spanska fótbóltslandsliðnum.
Trælerkur
Trælerkur (frøðiheiti - Lullula arborea)
Carl Aage Hilbert
Carl Aage Hilbert (27. mars 1899 í Keypmannahavn - 17. oktober 1953) var amtmaður í Føroyum frá 1936 til 1945.
Cai A. Vagn-Hansen
thumb|100px|Cai A. Vagn-Hansen
Cai A. Vagn-Hansen (14. oktober 1911 í Keypmannahavn - 23. november 1990) var amtmaður í Føroyum frá 1945 til 1948, og ríkisumboðsmaður frá 1948 til 1954.
Vatnakúvingar
Vatnakúvingar (frøðiheiti - Lymnaea), er ein bólkur av, sum oftast smáum, lungnasniglum sum liva í ferskvatni og í vátlendi á landi. Teir hoyra til familjuna Lymnaeidae.
Í Føroyum eru skrásett fýra sløg:
Finskt mál
Finskt mál er málið í Finnlandi og er minnilutamál í Svøríki. Um 5,2 milliónir fólk tala finskt, sum nú er, og støðan hjá finskum er betri enn nakrantíð áður. Nú á døgum verður finskt nýtt í øllum hugsandi viðurskiftum, bæði skipaðum og óskipaðum. Tá ið Finnland fór inn í ES, gjørdist finskt eitt av almennu málunum í Evropasamveldinum. Í Svøríki hevur finskt støðu sum alment viðurkent minnilutamál.
Finskt er av uralsku málættini, ein kløn og støkkin keta av málum, sum røkkur frá eystursjóvarstrondini heilt til Jenisej-ánna og Taimyrhálvoynna í Sibiria. Finskt minnir um estiskt, men har er eisini skilskapur við sámisku málini. Í bæði finskum og sámiskum kann en til dømis skapa long orð við at leggja bendingar aftrat stovninum.
Søga
Søgugongdin í finskum eftir frumfinska tíð verður býtt sundur í fimm.
Koreanskt mál
Koreanskt (한국어/조선말) er tað almenna málið í bæði Suður- og Norðurkorea. Koreanskt verður tosað av umleið 78 milliónum fólkum kring heimin. Í 15. øld bleiv ein skrivlig skipan set í verk av Sejong tí Stóra. Tann skrivliga skipanin verur, í løtuni, kallað Hangul. Áðrenn Hangul var blivið sett í verk, brúkti koreanarar Hanja og aðrar fonetiskar skipanir sum tildømis Hyangchal, Gugyeol og Idu í yvir eitt ártúsund. Hangul var ikki tann mest brúkta altjóða skrivliga skipanin fyrr enn í 20. øld, av tí at nógvir Yangban heldur vildu skriva við Hanja.
Skrivliga skipanin
Tann koreanska skrivliga skipanin Hangul (한글) var grundløgd í 1446 av Sejong tí Stóra og verur í dag brúkt til at skriva alt koreanskt. Tó læra skúlarnir í Suðurkorea enn í dag 1,800 Hanja (漢字) bókstavir. Norðurkoreanskir skúlar steðgaðu við at læra Hanja fyri áratíggjum síðani.
Daron Malakian
250px|thumbnail|right|Daron Malakin í 2013 Daron Malakian (føddur 18. juli 1975) er ein amerikanskur-armenskur gittarleikari, ið leikar við bólkinum System of a Down. Hann leikar eisini gittar í Scars on Broadway við trummsláaranum frá System of a Down, John Dolmayan. Daron Malakian kláraði at lenda nr.30 á Top 100 best metal guitarists.
Baltisk mál
340px|thumb|right|Baltisk mál Baltisku málini eru ein grein av indo-evropeisku málfamiljuni. Størstu baltisku málini eru litaviskt og lettiskt.
Ballon d'Or
Tríggir leikarar hava vunnið virðislønina tríggjar ferðir: Johan Cruyff, Michel Platini og Marco van Basten. Platini er tann einasti leikarin, ið hevur vunnið virðislønina trý ár á rað, tá hann vann prísin frá 1983 til 1985. Ronaldo gjørdist í 1997 tann fyrsti brasilski leikarin, ið vann prísin, eftir at ikki-evropeiskir leikarar fingu høvi til at vinna.
Við sjey í part eru tað týskir og niðurlendskir leikarar, ið hava vunnið gullbóltin hjá franska tíðarritinum flestar ferðir. Tey italsku feløgini Juventus og Milan hava vunnið flest heitið; seks leikarar hava vunnið 8 virðislønir, meðan teir hava spælt við hesi feløg. Tann síðsti ið vann gullbóltin var Lionel Messi, hann var tann triði argentinarin, ið vann heiðurin, men tann fyrsti argentinski statsborgarin.
Í 2010 vóru Ballon d'Or FIFA World Player of the Year hjá monnunum sligin saman til eina virðisløn, og heimsins besti mannligi fótbóltsleikarin hevur síðan vunnið FIFA Ballon d'Or hvørt ár. UEFA upprættaði í 2011 UEFA Ársins leikari í Evropa-virðislønina.
Listi yvir virðirslønamóttakarar
thumb|Alfredo Di Stéfano (vinnari 1957 og 1959) thumb|Gerd Müller (vinnari 1970) thumb|Johan Cruyff (vinnari 1971, 1973 og 1974) thumb|Franz Beckenbauer (vinnari 1972 og 1976) thumb|Kevin Keegan (vinnari 1978 og 1979) thumb|Karl-Heinz Rummenigge (vinnari 1980 og 1981) thumb|Michel Platini (Vinnari 1983–1985) thumb|Marco van Basten (vinnari 1988, 1989 og 1992) thumb|Ronaldo (vinnari 1997 og 2002) var í 1997 tann yngsti vinnarin
Pól á Kletti
Pól Nybo á Kletti (føddur 12. juli 1959, deyður 7. juli 2021) var føroyskur blaðmaður, ritstjóri og rithøvundur.
Pól var ættaður úr Hesti. Hann búði í Hósvík í 3 ár, 1974-1977. Síðan 1977 í Tórshavn og stutt skifti á Argjum.
Útgávur - ritstjórnað ella skrivað
Pól á Kletti var við til at leggja til rættis útgávuna av bókini »Búskapur og politikkur« (1990), sum Ólavur Christiansen, búskapar- og samfelagsfrøðingur skrivaði, og sum forlagið Føroyaklettur gav út. Samrøður í 75 ára minningarritinum hjá Kongshavnar Havn, »Samstarv« (1991), sum Kongshavnar Havnastýri gav út. Skrivað, savnað og lagt til rættis 90 ára minningarritið hjá Sambandsflokkinum, »Upphav og virki« (1996). Samrøður í 60 ára minningarritinum hjá B36, »Rennið dreingir« (1997). Grein um Hests kirkju í bókarøðini »Kirkjurnar í Føroyum« (1998), sum J. P. Gregoriussen, arkitektur, ritstjórnaði og partvís skrivaði, og sum forlagið í Støplum gav út. Limur í ritstjórnini, sum skipaði fyri útgávuni av 150 ára minningarritinum hjá Føroya Løgtingi, »Løgtingið 150«, trý bind (2002-03). Var í ritstjórnini, sum fyrireikaði 100 ára minningarritið hjá Sambandsflokkinum, »Sambandsflokkurin í 100 ár« (kom út í 2006).
Familja
Foreldur: Dánjal Nybo (1914-1995), fiskimaður og bóndi í Hesti, og Kristina, f. Mortensen (1919-1980), ættað úr Froðba. Foreldur pápans vóru Poul Nybo, ættaður av Kletti á Hvítanesi, og Anna Kathrina, f. Danielsen, úr Andrasstovu í Hesti. Tey vóru eftir giftarmálið búsitandi á Hvítanesi í 7 ár. Fluttu í 1915 út í Hest, har tey bygdu við Gróthúsá. Poul, ið var skiparalærdur og førdi skip, festi kongsgarðin í Andrasstovu eftir verfaðirin, Dánjal Danielsen. Foreldur mammuna vóru Dánjal Mohr Mortensen, bóndi í Kelduni í Froðba, og Amalia, f. Joensen, ættað úr Miklagarði á Eiði.
Pól á Kletti var giftur við Elsy Joensen av Bakka í Vági, dóttir Christoffur Joensen, ættaður uttan Ánna í Sandvík, og Sannu, f. Tausen, á Bakka í Vági. Elsy og Pól eiga tríggjar synir: Signar (f. 1982), Eirikur (f. 1990) og Torkil (f. 1991).
Hjalmar Ringberg
Hjalmar Ringberg (19. oktober 1889 - 7. september 1978) var amtmaður í Føroyum frá 1929 til 1936.
1490-árini
Áratíggju: 1440-árini 1450-árini 1460-árini 1470-árini 1480-árini - 1490-árini - 1500-árini 1510-árini 1520-árini 1530-árini 1540-árini
Blankskáli
= Sagnir = Har eru eisini nakran sagnir frá Blankaskáli. Her eru tær.
Frá Blankaskála
Úr Mittstovuni á Blankaskála fór ein maður ein dagin eini ørindi til Húsa. Ætlanin var hjá honum at verða aftur um kvøldið. Men hann kom ikki.
Leitað varð bæði leingi og væl av blankaskálamonnum og húsamonnum, men alt var til onga nyttu.
Eina tíð eftir, at maðurin var horvin, førdu blankaskálamenn prest frá bygd teirra og til Oyndarfjarðar. Tá ið teir komu norður fyri Líðarmunna, helt prestur fyri: “Her ganger et af vore Faar!”
Manningin spurdi tá prest, um tann, hann nevndi, og sum teir grunaðu mundi vera tann burturblivni blankaskálamaðurin, ikki kundi bjargast aftur. Jú, tað helt hann, men hann hevði nú verið so leingi burtur, at eingin gleði mundi vera at fáa hann aftur - best mundi vera, sum var.
SI-prefiks
Ein av mongu góðu eginleikunum við mátiskipanini SI er møguleikin at gera nýggjar stórar og lítlar eindir við at seta eitt prefiks framman fyri SI-eindina. T.d. er eitt mannahár áleið 0,000 08 metrar = 80 × 10−6 metrar = 80 mikrometrar og miðalradius á jørðini 6 371 × 103 metrar = 6 371 kilometrar.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Ein morgun, tá ið avtektsmaður Jógvan á Oyri vaknaði, spurdi hann, hvar mannfólkið var farið; tað var so kvirt inni, har annars plagdi at vera stórur gleimur. Kona son hansara, sum mist hevði mannin, og sum nú var uppafturgift við einum av Blankaskála, sum æt Jákup, svaraði honum, at teir vóru farnir til Tórshavnar tíðliga á morgni.
SI-prefiks
Orðið prefiks er gjørt úr latínsku orðunum pre, frammanfyri, og fix, viðhefti.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Jógvan grunaði við tað sama, hvørji ørindi tann tilkomandi festarin mundi hava í Tórshavn, og hann gjørdist í døpurhuga um, hvussu gangast skuldi sonarsoninum, um hann einki fekk av garðinum.
Einastu ráðini fyri at fyribyrgja hetta vóru at fara til Havnar alt í einum, so skjótt at Jákup ikki áðrenn hevði fingið útrættað síni ørindi hjá fútanum um festið. Men torført var at fylgja hesum ráðum, tí ikki var meira á Oyri av mannfólki enn til eina bátsskipan, og hon var øll á hesum morgni farin við Jákupi til Tórshavnar.
SI-prefiks
SI-prefiks
Longu í 1873 skeyt British Association for the Advancement of Science upp at brúka mega (M) og mikro (μ), men tey blivu ikki alment viðurkend í meturskipanini fyrr enn í 1960.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Hann mátti royna at fáa fatur í hvalvíkingar, so teir í bræði kundu koma honum til hjálpar.
SI-prefiks
Biner prefiks
Í teldutøkni er tað ofta praktiskari at hava prefiks fyri hvørji 210 = 1024 heldur enn hvørji 1000. Til tað endamálið eru biner prefiks.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Upp við liðina av tí staði, hvar oyrarmenn plagdu at glaða fyri grind í sundinum, kyndi hann bál.
SI-prefiks
Upprunalig prefiks v.m.
Tey upprunaligu prefiksini frá 1795 vóru: myria, kilo, hekto, deka, double, demi, desi, centi og milli; hesi kundu eisini setast saman, so t.d. millimilli merkti millióntapartur, sum í 1873 fekk heitið mikro. Í reglugerð frá fronsku mynduleikunum tann 2. apríl 1919 eru prefiksini hesi: mega, hektokilo, myria, kilo, hekto, deka, desi, centi, milli, desimilli, centimilli og mikro. Tey dupultu prefiksini hava helst givið ov nógvar trupulleikar, í hvussu er vórðu tey sett úr gildi mitt í 20. øld.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Tá ið hvalvíkingar sóu, at glaðað varð á Oyri, fóru teir at skifta orð saman. Glaðan var ikki rættiliga har, hvar hon plagdi at vera, og vóru menn tí av ymiskum hugsanum um, antin tað var fyri grind ella ikki. Størsti parturin helt tó, at grindaboð mundu tað vera. So fóru átta væl útgjørdir menn avstað við báti yvir á Oyrar at frætta, hvar grindin var.
SI-prefiks
Avmarkað og útgingin prefiks
Dupult prefiks - so sum millimilli - vóru loyvd í gomlu meturskipanini, men tey eru ikki loyvd í SI.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Jógvan stóð fyri teimum, tá ið teir komu til lands, segði teimum frá skilinum og spurdi, um teir ikki vildu gera so væl at flyta seg suður til Tórshavnar. Hann hevði altíð verið væl við hvalvíkingar, og teir játtaðu alt fyri eitt. Hann slapp sær so beinanvegin í bátin og bað teir rógva, so skjótt sum teir kundu.
SI-prefiks
Avmarkað og útgingin prefiks
Prefiksið "myria" (10 000) er ikki við í SI. Ein myriametur (tíggju kilometrar) verður nevnd ein míl í Noregi og Svøríki.
1973
1973 var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum mánadegi.
SI-prefiks
Avmarkað og útgingin prefiks
Prefiksini, sum ikki eru heil fald av 1000, t.v.s. "hekto", "deka", "desi" og "senti", eru avmarkað til nøkur fá endamál. Loyvt er at skriva 1013 hPa um lufttrýstið 101 300 Pa. Harafturímóti eigur ein ikki at skriva 101,3 hV um spenningin 10 130 V, men t.d. 10,13 kV.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Tá ið Jógvan kom til Havnar og hevði latið bátsskipanina fingið ein góðan dramm, fór hann beinanvegin niðan til fútans. Har uppi fann hann teir, Jákup og menn hansara, og festibrævið var nærum skrivað liðugt. - Jógvan segði so ørindi síni.
1973
Føðingar
100px|thumb|right|[[Heri Joensen (tónleikari)|Heri Joensen]]
SI-prefiks
Avmarkað og útgingin prefiks
Fyrr vórðu eisini brúkt serlig symbol fyri lítlum eindum, t.d. "μ" í staðin fyri "μm" um mikrometur, "λ" í staðin fyri "μL" um mikrolitur og "γ" í staðin fyri "μg" um mikrogramm. Hetta er sjálvandi heldur ikki loyvt longur.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Fútin stóð og ivaðist eina stund, og blankaskála-Jákup byrjaði at siga ímóti orðum Jógvans.
SI-prefiks
Uppskot um onnur prefiks
Áðrenn 1030, 1027, 10-27 og 10-30 høvdu fingið heiti, vóru ymisk uppskot frammi:
369 f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. – 4. øld f.Kr. – 3. øld f.Kr.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
Jú, segði fútin at enda (hann visti, at Jógvan var ríkur maður), um Jógvan vildi rinda 600 rbd. umframt festiútreiðslurnar, skuldi sonarsonurin fáa hálvan garðin.
Jante
Jante er fiktivur býur úr skaldsøguni "En flyktning krysser sitt spor" (1933) eftir Aksel Sandemose.
369 f.Kr.
Áratíggju: 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. 370-árini f.Kr. - 360-árini f.Kr. - 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr.
Árstal: 374 f.Kr. 373 f.Kr. 372 f.Kr. 371 f.Kr. 370 f.Kr. - 369 f.Kr. - 368 f.Kr. 367 f.Kr. 366 f.Kr. 365 f.Kr. 364 f.Kr.
Blankskáli
Gamli oyrarbóndin
600 rbd. var stórur peningur í teirri tíðini. Og Jógvan helt eitt sindur ímóti; helvtin av hesum peningi, helt hann fyri, mundi kortini vera góð dagløn fyri fútan. Men fútin helt upp á sítt, og Jógvan mátti ganga undir fútaboðini og gjalda honum teir 600 rbd.
Tá ið Jógvan bóndi fór út, var øðin komin í hann. Hann klamsaði hurðina aftur eftir sær og rópaði: “Fáur syrgir fútadeyða!”
“Ikki er fútin so bíligur sum tit," segði hann við hvalvíkingarnar, tá ið hann aftur fór til báts. Tá ið Jógvan kom aftur til Oyrar, stóð abbasonurin fyri honum á sleipistøðini at hjálpa abbanum úr bátinum.
“Gott, abbasonurin,” segði tann gamli. “Til løn fyri hetta havi eg eisini bæði fest og keypt tær hálvar Oyrar.” Soleiðis fór Oyragarður í helvt.
Kambsrisin
Kambsrisin búði í Kaldbakshaga. Hann gjørdi seg einaferð til at fara í Norðuroyggjar. Av Gøtunestindi ætlaði hann at leypa yvir á Kalsoyargalv; annar fóturin kom á helluna vestan fyri Foringaklett við Galvsrætt, sporið eftir honum stendur har enn tann dag í dag og skal vera so stórt sum leggstaðið eftir einum seyð. So illa bar til, at hann var um at fara bakleiðis á sjógvin. Fyri at handa sær, tók hann í hvørjumegin fjallið oman fyri Galvin. Har er nú ein klettur, sum verður kallaður Risahøvdið.
Men hvat hendi ikki! Kalsoyggin rivnaði, tá ið hann best hevði fingið hendurnar fyri seg - ein riva kom á hvørjumegin fjallið og gekk líka niður ígjøgnum og er blivin til tvær gjáir. Gjógvin eystanfyri kallast Nesgjógv, og hin vestanfyri verður nevnd Rættargrøv.
Tá ið Kalsoyggin sveik og tók á at rivna, misti kambsrisin tak í hana, og hann fór eftir rygginum í Leirvíksfjørð. Andøvsíðan, ið gongur í útnyrðing fram við Kalsoynni, fekk tá fatur í hann og beindi fyri honum.
Tað var missur í einum slíkum menni!
=Keldur=
Pipar & Salt
250px|thumb|Pipar og Salt, Jákup Veyhe til vinstru og Sjúrður Skaale til høgru Pipar & Salt er heitið á skemtisendingum, sum vinmenninir Jákup Veyhe og Sjúrður Skaale hava gjørt seinastu árini. Eisini hava verið live-framførslur í Norðurlandahúsinum og aðra staðni í Føroyum. Eftir at Sjúrður Skaale fór uppí politikk og varð varldur inn á Føroya Løgting, hildu teir báðir pausu við felags undirhaldi teirra "Pipar og Salt". Jákup Veyhe helt tó fram einsamallur at skemtast. Í 2011 fór Sjúrður Skaale burturúr Tjóðveldi og stutta tíð seinni, á Jóansøku á Tvøroyri 26. juni 2011, fóru teir aftur á pall at framføra teirra skemt undir heitinum "Pipar og Salt". Tjaldið á kaiini á Tvøroyri var fult av fólki. Seinni framførdu teir so aftur fyri fullsettum húsi í Norðurlandahúsinum í Havn.
370-árini f.Kr.
Øldir: 5. øld f.Kr. - 4. øld f.Kr. - 3. øld
Áratíggju: 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. - 370-árini f.Kr. - 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr.
Ár: 379 f.Kr. 378 f.Kr. 377 f.Kr. 376 f.Kr. 375 f.Kr. 374 f.Kr. 373 f.Kr. 372 f.Kr. 371 f.Kr. 370 f.Kr.
John Dolmayan
250px|thumb|John Dolmayan í 2009 John Dolmayan (føddur 15. juli 1973 í Libanon) er ein amerikanskur/armenskur tónleikari, ið er trummusláari fyri bólkin System of a Down og eisini við hansara System of a Down vini, Daron Malakian, er hann við einum bólki sum eitur Scars on Broadway. Í 2006 bleiv John Dolmayan kosin sum ársins besti trummisláari.
Trummuset
280px|thumb|left|Trummisetti hjá John Dolmayan í 2007
Fugloy
Fugloy, sum hevur fingið navn av tí nógva fugli, ið har búleikast, er tann minsta av Norðoyum, 11.1 km², og hon liggur eisini longst burtur frá hinum. Fugloyggin er ein kommuna við tveimum bygdum. Tær eru Kirkja og Hattarvík. Kirkja og skúli eru í báðum bygdunum. Tær báðar bygdirnar í oynni eru brimpláss, og hetta saman við hennara fjarleiki hevur gjørt, at fólkatalið er nógv minkað; í 40'unum búðu omanfyri 200 fólk í Fugloy. Í 1950 vóru skrásett 195 fólk. Fólkatalið var 38 við ársbyrjan 2014. Í prosentum upplivdi Fugloyar kommuna nógv tann størsta fólkavøksturin í 2014-2015. Í tíðarskeiðinum 1. mars 2013 ti 1. mars 2014 øktist fólkatalið í Fugloy við trimum úr 38 upp í 41 fólk, og tað svarar til ein vøkstur upp á heili 7,9 prosent.
Fugloyggin er eitt náttúruvakurt stað. Mótsatt teimum sunnaru oyggjunum í Føroyum er Fugloyggin sermerkt, við at tað, sum er omanfyri sjóvarmálan, bert eru tær ovastu basaltfláðirnar, tí er oyggin brøtt við steyrrøttum homrum runt alla oynna, omaná er grønt og gróðrargott og fleiri sjáldsamar plantur eru at finna. Fuglalívið er fjølbroytt, og eins og í Mykinesi er atkomuligt lundaland í haganum. Í bjørgunum runt oynna er stórt fuglameingi. Fugloyggin hevur havt elligamlar skipanir við røkt og veiðu í fuglabjørgunum. Men gongdin við tí stóra fallinum í fólkatalinum og at tað eru flest gomul fólk á oynni, ger tað torført hjá teimum yngru á staðnum at søkja bjørgini. Tað er eitt vandamál, at tey ungu ikki vera lærd upp í hesum yrki.
Í Hattarvík eru fleiri elligamlar toftir og niðurdottin gróthús og úthús eins og nógva aðrastaðnis í Føroyum. Fyri nøkrum árum síðani var farið undir at laga nøkur av hesum uppaftur og seta tey í upprunaligan stand. Onkur av hesum úthúsum vera nevnd í eitt nú søgnini um floksmenninar. Hetta arbeiði er ikki bara til prýðis fyri bygdina, men er eisini av søguligum og mentanarligum týdningi. Arbeitt verður við ymiskum verkætlanum. Ein er "Fugloy í søgu og søgn". Málið er at byggja upp eina væl skipaða og burðardygga ferðavinnu í oynni, sum kann styrkja búsetingina. Verkætlanin er eitt tiltak, ið Útoyggjafelagið og bygdarfólki hevur tikið stig til. Umframt hetta verður í løtuni roynt virksemi við mati úr lokalari rávøru.
Hægsta fjall í Fugloy - Klubbin - er 621 m.
Jakob Jakobsen um Fugloy
Fugloyggin var av fyrstu tíð flotoyggj. Menn róðu at henni at kasta stál á hana og festa hana í botn, men einki batti, tí fult stóð av trøllum fram við bakkanum, og tey loftaðu øllum, ið blakað varð í land, og tveittu tað aftur á sjógv. So vóru allir prestarnir heintaðir saman fyri at fáa oynna til at standa. Teir vóru fluttir út til hennara og bíndu ikki av henni alla tíðina, meðan róð varð, at hon skuldi ikki fara burtur úr eygsjón. Ein av prestunum stóð fremstur í bátinum og kastaði Bíbliuna upp á land, meðan allir hinir stardu fast upp á oynna. Tá hjálpti, teir vóru mentir yvir trøllunum og vendu tey um til túgvur. Túgvurnar hava staðið tjúkt eftir bakkanum við Kirkju fyrr, men nú eru tær burturfarnar, sum tað er matað niðan undir av brimi.
Superliga
Superligan í Danmark (danskt: Superligaen) er tann besta fótbóltsdeildin í donsku fótbóltskappingin (Danmarksturneringen). Tað liðið, sum vinnur í deildini, verður kosið Danmarksmeistari. Ligan varð upprættað í 1991 og kom í staðin fyri 1. deild (1. division). Tey fyrstu árini varð kappingin avgjørd við einum endaspæli, men síðan 1995-96 hevur ligan havt sín verandi form við 12 feløgum, sum spæla tríggjar dystir móti hvørjum liði, soleiðis at tað í alt verða spæld 33 umfør. Orsakað av sponsorpeningi hevur ligan havt ymisk nøvn, eitt nú: Coca-Cola Ligaen (1995-96), Faxe Kondi Ligaen (1996-2001) og SAS Ligaen (2001-2010), og síðan 2010-11-sesongina hevur ligan aftur verið nevnd SuperLiga. Fleiri føroyingar hava spælt í donsku Superliguni, í 2016 spæla Gilli Rólantsson og Jóan Símun Edmundsson í Superliguni. Í 2013 spældu føroysku landsliðsleikararnir: Christian Holst, Hallur Hansson og Gunnar Nielsen í Superliguni. Todi Jónsson liggur sum nummar fýra á topp-20 listanum yvir leikarar við øðrum tjóðskapi enn donskum, ið hava spælt við Superliguni, við 343 dystum fyri FC København og Lyngby, meðan Christian Holst er nummar 17 við 147 dystum fyri Lyngby og Silkeborg og Jákup Mikkelsen liggur sum nummar 23. plássi við 136 dystum fyri Herfølge Boldklub.
Verandi støða (UEFA kappingar 2011–12)
''Soleiðis sá støðan út hin 1. juli 2011''
Toppskjúttar
! width="60px"|Sesong ! width="50px"|Mál ! Toppskjútti(ar)
Toppskorarar gjøgnum allar tíðir
10 av teimum mest skorandi leikarunum í Superliguni gjøgnum alla søguna hjá liguni :
! Toppskorarar ! Mál ! Felag(feløg)
Peter Holten
Peter Holten (25. november 1816 í Keypmannahavn - 27. september 1897) var amtmaður í Føroyum frá 1861 til 1871.
Victor Stahlsmidt
Victor Stahlsmidt (føddur 25. mars 1884 í Århus, deyður 6. februar 1920) var amtmaður í Føroyum frá 1918 til 1920. Hann tók examen artium í 1901, og gjørdist cand.jur. í 1907. Hann starvaðist í danska Løgmálaráðnum 1909–1918, áðrenn hann varð settur í starv sum amtmaður í Føroyum.
Filmur
thumb|right|180px Filmur er livandi myndir. Tøknin var uppfunnin í endanum av 19. øld. Teir fyrstu filmarnir høvdu ikki talu og ikki ljóð, tekstir, sum kundu greiða frá søguni, stóðu á løriftinum. Ein pianoleikari hevði undirspælið við hóskandi tónleiki, til dømis kvikum og harðligum tónleiki, tá ið onkur varð jagstraður. Áskoðarafjøldin fór skjótt at velja sær sínar yndisleikarar, og tær fyrstu filmsstjørnurnar vórðu til dømis Rudolph Valentino. Í 1927 kom tann fyrsti talufilmurin, og síðan vildi áskoðarafjøldin ikki vita av øðrum. Tøknifrøðiliga gjørdust filmarnir støðugt betri. Í Amerika gjørdu Metro-Goldwyn-Mayer Studios (MGM) og nøkur fá onnur stór filmsfeløg 95 % av øllum filmum. Í 1950-árunum fingu fólk áhuga fyri sjónvarpinum, og tað gjekk aftur á hond við filmsídnaðinum. Tey seinastu árini hevur filmurin tó ment seg aftur.
Í Hollywood vórðu flestu filmarnir gjørdir. Í syðra parti í Kalifornia var rætta veðurlagið og landslagið til filmsupptøkur. Millum 1907 og 1913 varð ein partur í Los Angeles, Hollywood, miðdepil í amerikanskum filmsídnaði. Eisini Russland, Týskland, Frakland og Japan hava gjørt filmar, sum hava havt stóra ávirkan á filmsídnaðin um allan heim, og filmsídnaðurin er alstórur.
Filmsløg
Filmur kann býtast sundur í fleiri bólkar. T.d.:
Løgtingsvalið 2008
Løgtingsval varð hildið í Føroyum hin 19. januar 2008, sum var ein fríggjadag.
Á vali vóru 31.112 út av 34.835 møguligum veljarum, og svarar hetta til eina valluttøku á 89,3 %. Hetta var ein greið lækking í mun til valið í 2004, tá valluttøkan var 92,3 %.
Floksbýtið á løgtingsvalinum 2008 í mun til í 2004
Niðanfyri sæst yvirlit yvir tingmannabýti, talið í klombrum sipar til munin millum løgtingsvalið 2008 og løgtingsvalið 2004. Av teimum fýra stóru flokkunum varðveittu allir sítt tingmannatal uttan Javnaðarflokkurin, ið misti ein tingmann. Sjálvstýrisflokkurin og Miðflokkurin vunnu hvør sín tinglim, meðan Miðnámsflokkurin sum stillaði upp fyri fyrstu ferð, ongan tinglim fekk.
Fólkaflokkurin 7
Fremstu varatingmenn fyri Fólkalokkin:
Sambandsflokkurin 7
Fremstu varatingmenn fyri Sambandsflokkin:
Javnaðarflokkurin 6
Fremstu varatingmenn fyri Javnaðarflokkin:
Sjálvstýrisflokkurin 2
Fremstu varatingmenn fyri Sjálvsstýrisflokkin:
Tjóðveldi 8
Fremstu varatingmenn fyri Tjóðveldi:
Miðflokkurin 3
Fremstu varatingmenn fyri Miðflokkin:
Miðnámsflokkurin 0
Miðnámsflokkurin fekk ongan tinglim. Fremsta og einasta valevni hjá Miðnámsflokkinum var Bergur Johannesen, ið fekk 203 atkvøður.
1972
1972 (MCMLXXII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum leygardegi.
Bókmentir
Simultan hjá Ingeborg Bachman; best kend í hesum savni man søgan "Drei Wege zum See" vera.
Føðingar
100px|thumb|right|[[Aksel V. Johannesen]]
Frida Kahlo
250px|thumbnail|Frida Kahlo og maður hennera Diego Rivera (1932) Frida Kahlo de Rivera (fødd Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón; 6. juli 1907 – 13. juli 1954) var ein meksikanskur listamálari, fødd í Coyoacán, sum var best kend fyri sínar sjálvsmyndir.
Lívið hjá Kahlo byrjaði og endaði Mexico City, í heimi hennara, sum var kent sum Bláa Húsið. Hon fortaldi, at hon var fødd 7. juli 1910, men føðiváttan hennara avdúkaði, at hon varð fødd 6. juli 1907. Eftir øllum at døma ynskti hon at føðiár hennara skuldi vera samstundis sum meksikanska kollveltingin byrjaði, soleiðis at lív hennara byrjaði samstundis sum nútíðar Meksiko.
Meksikonsk mentan og amerindiansk mentan og siðvenja hava stóran týdning fyri listina hjá Kahlo, og av og á verður hennara list søgd at vera naiv list ella fólkslig list. Verk hennara verða eisini søgd at vera surrealistisk.
Kahlo var úti fyri einari álvarsligari ferðsluvannlukku, tá hon var 25 ára gomul, hon sat í einum bussi, sum rendi saman við einum trolleybussi. Hon var illa særd, og var plágað av pínu restina av lívinum. Eitt skifti sat hon eisini í koyristóli. Vannlukkan var eisini orsøkin til, at hon fót í holt við at mála. Hon segði, at orsøkin til at hon so ofta málaði seg sjálva var tann, at hon so ofta var einsamøll, og at "eg eri tað evnið ið eg kenni best", sum hon segði.
Hon sá nógv upp til meksikanska listamannin Diego Rivera, og í 1929 blivu tey gift. Hon kundi ikki fáa børn orsakað av vanlukkuni.
Kahlo var tað fyrsta listafólki úr Meksiko, sum seldi eitt listaverk til kenda franska listasavnið Louvre, tað hendi eftir at hon hevði eina framsýning í París í 1939.
370 f.Kr.
Áratíggju: 420-árini f.Kr. 410-árini f.Kr. 400-árini f.Kr. 390-árini f.Kr. 380-árini f.Kr. - 370-árini f.Kr. - 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr.
Árstal: 375 f.Kr. 374 f.Kr. 373 f.Kr. 372 f.Kr. 371 f.Kr. - 370 f.Kr. - 369 f.Kr. 368 f.Kr. 367 f.Kr. 366 f.Kr. 365 f.Kr.
The Undertaker
250px|thumbnail|right|Undertaker í 2010 Mark William Calaway (føddur 24. mars 1965 í Houston í Texas) er ein amerikanskur wrestlari, ið brúkar listanavni Undertaker. Undertaker er 7-ferð heimsmeistari í WWE. Hann hevði eitt WrestleMania streak, sum endaði í 2014 til Brock Lesnar, metið var (Undertaker) 21-1 (WrestleMania). Hann er giftur við fyrra wrestlarindini Michelle McCool.
Mr. & Mrs. Smith
Mr. & Mrs. Smith kann merkja:
Gallon
Gallon eru rúmmál, sum enn verða brúkt í Bretlandi og Norðuramerika.
Ein imperial gallon ella UK gallon er 4,546 litrar. Verður brúktur í Bretlandi og eitt sindur í Kanada og Karibia.
Ein US liquid gallon ella bara US gallon er 3,785 litrar. Verður brúktur í USA og eitt sindur í Karibia.
Ein US dry gallon er 4,405 litrar. Verður ikki brúktur longur.
Thaís de Campos
Thaís de Campos (føddur 7. november 1963 í Brasília) er ein sjónleikari úr Brasil.