cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tinganest
Bólkurin varð til fyrst í áttatiárunum við navninum TINGANEST, tó hevði ymisk manning myndað bólkar í Sørvági líka frá sekstiárunum, har Magnus, Jóan Jakku og Eivind vóru partar av. Seinni eisini í Danmark, har teir vóru í lestrarørðindum. Í 1983 kom fyrsta bandið út, og varð hetta band nógv spælt. Sangir sum "Upp á tá" og "Vágagellan" vóru og eru javnan enn at hoyra. Í 1984 kom annað bandið, og tað triða kom í 86. Bólkurin hevur verið við í øðrum prosjektum eisini, serliga Jóan Jakku hevur verið virkin í tónleikalívinum við soloútgávum og eisini saman við øðrum. Nýtt tilfar verður eisini at hoyra í komandi framtíð frá onkrum av limunum.
Tinganest er enn virkið
Núverandi manning í Tinganest er: Finnur J. Jacobsen trummur áslottur og sang, Jóan Jakku Guttesen bass og sang, Holgar Jacobsen guitar, Magnus á Stongum guitar og sang. Tinganest hevur spælt á fleiri av føroysku tónleikafestivalunum og á øðrum konsertum runt um landið. Nevnast kann t.d., at Tinganest spældi á G-festivalinum 2009, Tinganest spældi á konsertini í Saltsiloini á Drelnesi í Suðuroynni 15. mai 2010, tvær vikur seinni spældu teir til dans á Seglloftinum á Tvøroyri. Tinganest spældi eisini á Summarfestivalinum í Klaksvík í august 2010.
Berlin
Ferðsla
thumb|left|250px|Jarnbreytastøðin. Hann er ikki gamal býur, og vegirnir eru tí beinir og breiðir.
Ontario
thumb|left|[[Niagarafossur]] Ontario er ein landslutur í Kanada.
131 f.Kr.
Øldir: 3. øld f.Kr. – 2. øld f.Kr. – 1. øld f.Kr.
Árstal: 136 f.Kr. 135 f.Kr. 134 f.Kr. 133 f.Kr. 132 f.Kr. - 131 f.Kr. - 130 f.Kr. 129 f.Kr. 128 f.Kr. 127 f.Kr. 126 f.Kr.
Gana
Tjóðveldið Gana (enskt: Republic of Ghana) er eitt land í Vesturafrika. Gana gekk áður undir navninum Gullstrondin, men er nú uppkallað eftir hinum gamla ríkinum Gana.
Fleiri enn 50 fólkasløg eru í landinum, hvørt við sínum máli og sínum siðum. Fjølmentast er akanfólkið. Upp í akanfólkið hoyra eisini asantear fyri sunnan, dagombanar fyri norðan og ewenar í Útsynningsgana.
Kongsríkið Gana
Kongsveldið Gana var ímillum norðaru partarnar á áunum Senegalá og Nigerá í Vesturafrika. Landið fekk ríkidømi sítt úr gullnámunum har í dølunum. Gamla Ganaríkið og seinni Mali, ríkaðu seg upp av at selja gull, sum gravgangur var eftir í Evropa í 16. og 15. øld. Gullið varð flutt út sum gulldust, fyrst til fólk, sum búðu har ið nánd, seinni við ferðamannafylgi um Sahel og latið í býti fyri salt, kopar og bummull. Høvuðsstaður var Kumbi Saleh. Kongarnir búðu á einari borg. Tá ið teir doyðu, vórðu teir heygsettir.
Frælsi
thumb|left|220px thumb|right|250px|Danski skansin [[Danska hjálandaveldið|Kristiansborg í landinum, sum nú á døgum eitur Gana.]] Í 1948 skakaði uppreistur ímóti evropeiska hjálandastýrinum í friðarliga landið Gana. Bretar settu í gildi nýggja stýrisskipan, sum gav afrikanarum avmarkað sjálvstýri. Tjóðfundarfylkingin, ið Kwame Nkrumah (f. 21. september 1909 - d. 27. apríl 1972)) stóð á odda fyri, góðtók at enda lógina og vann valið í 1951. Bara afrikanarar vóru í stjórnini hjá Nkrumah, ið seks ár seinni hevði vunnið landinum fullt frælsi.
Men mangir trupulleikar tóku seg upp, og Nkrumah gjørdist alt einaræðisligari, sum tíðin leið. Herurin gjørdi ríkiskvett og setti hann frá í 1966, og síðan hevur herurin havt valdið, undantikin árini 1969 til 1971, tá ið fólkaræðiligt stýri var í landinum. Høvdingarnir vórðu eftir gamlari siðvenju oddamenn í afrikonsku samfeløgunum, og mangan hava teir enn stóra ávirkan á nýggju sjálvstøðugu londini.
Búskapur
thumb|right|250px Gana skuldi verið lutfalsliga ríkt land. Tilfeingið er nógv - olja, gull, aluminiumsmálmur, o.s.fr. Har fruktar væl, fólkið er ungt og eitt hitt best skúlaða í Vesturafrika. Men í mong ár hava politisku viðurskiftini verið ótrygg, lítið hevur fingist fyri útsluttu vørurnar, og fíggjarligt óskil og vanstýri hava steðgað búskaparligu menningini í Gana.
Í Gana hava menn fingið nógv gull úr jørðini og fáa tað enn, men meginútflutningsvøran er kakao. Kakao er ovurstór vinna í Gana, og onkuntíð er kakao upp í 80 % av útflutninginum í landinum um árið, men Gana er nú í harðari kapping við grannalandið Fílabeinsstrondina og lond úr Landsynningsasia um altjóða kakaomarknaðin. Gana framleiðir okkurt um triðingurin av øllum kakao í heiminum. Teir fáa eisini nógv jarn og mangan úr jørðini. Mangan er ein málmur, sum teir blanda upp í rájarn, tá ið teir gera tað til stál. Í jørðini eru storar mongdir av reyða leirinum, sum teir kalla bauxit. Bauxit verður m.a. nýtt at framleiða aluminium við.
Vung Tau
240px|thumb|right|Vung Tau
Vung Tau er ein býur í Vjetnam, høvuðsstaður í Ba Ria-Vung Tau landslutinum. Í 2009 var íbúgvaratalið 296.237. Býarøkið er 140 km2 íroknað 13 forstæðir og ein bygd. Vung Tau er miðdepil fyri oljuídnað í Vjetnam.
Ørðavík
Ørðavík (verður eisini stavað Øravík) er ein bygd í Suðuroy. Har búgva 44 fólk (2014). Ørðavík er partur av Tvøroyrar kommunu. Øravík er á eystursíðuni á Suðuroynni, miðskeiðis í oynni. Grannabygdirnar eru Fámjin, Hov og Trongisvágur. Fyri at koma til Fámjins, sum er bygd á vestursíðuni av Suðuroynni, má ein koyra gjøgnum Ørðavík fyrst og snara av har. Ferjulegan í Suðuroynni, Krambatangi, er ber fáir minuttir norðanfyri bygdina Ørðavík, í Øravíkarlíð. Eitt hotel er í Ørðavík, sum eitur Hotel Øravík ella Gistingarhúsið við Á. Har er eisini matstova. Bæði hotel og matstova lótu aftur í mai 2012, eftir at eldur varð settur á hotelli. Serliga køkurin og matstovan fóru illa. Summarhús verða eisini útleigað í Ørðavík. Eitt bønhús er í bygdini. Har er eitt lítið havnalag við einari kai og nøkur neyst eru har. Neyt eru eisini at síggja í Ørðavík umframt seyð og gæs. Úr Ørðavík á veg suðureftir kann ein velja at koyra til Hovs antin gjøgnum Hovstunnilin, sum varð tikin í brúk í 2007 ella eftir gamla vegnum um Hovsegg sum gongur gjøgnum Tjaldavík og eftir Hovseggini. Ørðavík verður fyrstu ferð nevnd í Hundabrævinum, sum varð skrivað millum 1350 og 1400.
Vegurin úr Ørðavík um Hovsegg
thumb|200px|left|Basalt í Hovseggini skapað sum "zikzak". Hesin vegur verður nú mest brúktur av teimum, sum eiga seyð í økinum, ella av fólki, sum velur at fara henda longra teinin fyri at njóta vakra útsýnið. Tað sæst langan veg norðureftir um tað er klárt í veðrinum frá vegnum um skarði, beint áðrenn vegurin fer rundan um fjallið til Hovseggina. Á Hovseggini er eisini vakurt útsýni suðureftir, ein sær heilt suður til Beinisvørð í klárum veðri, og so er sermerkt basaltgrót fram við vegnum, stabbagrót, men skapað meira í sikksakk-formi, ikki sum beinir stabbar, sum stabbagrótið í Froðba, heldur meinlíkt tí sum ein sær í Kúlugjógv í Froðba. Longri uppi í fjallinum er tó basaltgrót, sum er í stabbaskapi eins og tað fram við Froðbiarvegi.
Uppi millum Stovur, Gálgagjógv og Tjaldavík
Ørðavík er m.a. kent úr Suðuroyarsøgnum við tað at Tingstaðurin var í Ørðavík á einum staði, sum eitur Uppi millum Stovur. Beint sunnanfyri Ørðavík er Tjaldavík og Tjaldavíkshólmur. Tjaldavík hevur fingið navn eftir øllum tjøldunum, sum hava staðið har, tá Tingstova var Uppi millum Stovur. Gálgagjógv er á norðaru síðu av víkini, niðri við sjóvarmálan á nesinum millum Ørðavík og Trongisvág. Har blivu fólk tikin av døgum fyrr í tíðini, eftir at tey vóru dømd til deyða í Tingstovuni Uppi millum Stovur.
Skálatoftir
Skálatoftir er ein avtoftað bygd í Borðoy. Bygdin varð avtoftað í 1914. Navnið 'Skálatoftir' merkir húsatoftir og bendir á, at bygdin fleiri ferðir er avtoftað. Hildið verður at bygdin avtoftaðist fyri 3 ferð í 1914.
Jógvan í Gerðum
thumb|left|Húsatoftir á Skálatoftum í [[2008.]] Tað eru mong ættarlið, síðan Jógvan í Gerðum livdi. Hann var, sum sagt verður frá, ein ógvuliga mungin maður. Umframt ta ogn, hann hevði (tá í tíðini hoyrdi uppsalajørðin eisini til Gerða), vildi hann fegin hava Kvíingadal, sum tá hoyrdi til Árnafjørð. Ein dagin fór Jógvan burtur í haga saman við einum húskalli at hyggja eftir seyði. Frammanundan hevði hann grundað út ein tanka, sum eingin hevði grun um. Tá ið heim aftur skuldi farast, setti hann kósina móti Árnafirði, og við húskallin, ið við honum var, segði hann, at um hann skuldi koma at taka brókatøk við miðstovubóndan, so mátti húskallurin hjálpa sær. Komin til Árnafjarðar fóru teir inn til miðstovubóndans, har teir vóru væl fagnaðir við mati og drekka. Meðan teir sótu við borðið, komu bøndurnir báðir upp at klandrast, og endin varð, at teir fuku saman at berjast. Tað vóru útlit fyri, at miðstovubóndin fór at vinna; men so kom húskallur Jógvans sær uppí; hann tók í bein miðstovubóndans, so hann datt, og Jógvan var ikki seinur at drepa hann.
So fekk Jógvan Kvíingadal. Men hetta var honum ikki nokk. Hann fekk gott eyga á Skálatoftir, sum um tað mundið var ein bygd við átta húsum. Íbúgvarnir við Skálatoftir vóru góðir jarðamenn og vælstandandi. Bóndin á Skálatoftum æt Símun og var skyldur við konu Jógvans. Ein dagin, Jógvan var burtur í haga, møtti hann Símuni og birti klandur við hann. Teir ruku saman, og Símun lá eftir, tá ið Jógvan leitaði heim aftur til húsar. - Hann segði konu síni frá, at Símun var deyður, og hon, sum grunaði, hvussu hann var deyður, svaraði bert: “Harrin eigi sál hansara.” Enn hevði Jógvan eftir sínum tykki ikki alt tað, hann ynskti. Hann átti ein skyldmann, ið hevði nógva ogn á Skarði. Hann vildi nú eisini ogna sær hesa jørð. Hann virkaði sær eina bjargalínu av ull (allar línur vóru í teirri tíðini virkaðar úr ull), men til miðjuna á hesi línu nýtti hann svídda høvdaull. Tá ið línan var liðug, fór hann við henni til Skarðs og læt skyldmannin fáa hana til gávu. Hann var væl fagnaður. Um línuna segði hann, uttan at hann fyri tað vildi rósa sær sjálvum, at hon var óføra sterk. Og hann hevði tí góðan hug at vera hjá, tá ið hon fyrstu ferð skuldi roynast. Tíðliga á morgni fóru menn avstað til bjargar. Og skyldmaðurin á Skarði var fyrsti maður niður við línuni um beltið; tá ið fýrt var til helvtar av línuni, slitnaði hon, har tann svídda høvdaullin var; hann datt oman og sló seg deyðan. Jógvan sýndist at taka sær hesa vanlukku ógvuliga nær. Men nú átti hann eisini ogn skyldmans, so tað var sorgina vert.
PDF
PDF (Portable Document Format) er ein "opin standard" fíluslag, sum Adobe Systems kom við í 1993. PDF er eitt skjalasnið, ið m.a. varðveitir uppseting og skrift á einum teldutøkum skjali. T.v.s. at líkamikið hvat fyri eitt tól, ið tú letur skjalið upp við, so sær skjalið eins út. Pdf-skjøl kunnu lesast av øllum sum hava tikið niður (downloadað) ein Adobe Reader pdf-lesara, sum er eitt ókeypis forrit. Ein eigur ikki at kunna skriva í pfd skjøl, men tað ber kortini til í ávísum førum. Til hetta krevst serligt forrit t.d. Adobe Acrobat ella Libre Office. Tann, sum velur at brúka PDF-formatið, ger tað ofta fyri at vera vísur í, at fólk ikki fara at broyta nakað í skjalinum.
Tá pdf-skjalið verður gjørt, er møguligt at læsa skjalið á ymiskan hátt, t.d. soleiðis at ikki ber til at viðgera skjalið ella at prenta tað. Brúkarin kann bara gera tað við pdf-skjalið, sum rættindi eru givin til. Sum dømi kann nevnast, at eitt nú Arbeiðsloysisskipanin í Føroyum nýtir pdf-skjal sum umsóknarblað, har fólk kunnu útfylla kravdu teigarnar á internetinum, og síðan skriva tað út og undirskriva tað, fyri síðan at skanna tað inn og senda tað við telduposti. Tað ber ikki til at goyma slík skjøl á telduni. Hesi skjøl verða eisini ofta nýtt til spurnarkanningar á internetinum.
Til tíðir eru pdf-skjøl gjørd við at ljóslesa (skanna) pappír, har t.d. tekstur er á. Slík pdf kunnu ikki viðgerast (redigerast), tí teksturin er at skilja sum ein mynd, sum skannarin hevur avmyndað inn í pdf'in.
Vinnuháskúlin
Vinnuháskúlin er ein skúli í Tórshavn. Stjóri á skúlanum er Símun Poulsen. Skúlin bjóðar fýra útbúgvingar: Skipsførara, skipara, maskinmeistara og maskinist. Harumframt bjóðar skúlin trygdarskeið, tað fer fram við Áir. Vinnuháskúlin er úrslitið av samanlegging av tveimum skúlum: Føroya Sjómansskúli og Maskinmeistaraskúlin. Samanleggingin fór fram í 2005.
George Harrison
thumb|right|220px|George Harrison í [[Washington DC í 1974.]] thumb|right|220px|[[The Beatles í New York, USA í 1964.]] George Harrison (føddur 25. februar 1943 í Liverpool og deyður 29. november 2001 í Los Angeles, Kalifornia). Hann byrjaði yrkisleið sína í The Beatles saman við John Lennon, Paul McCartney og Ringo Starr. Í fyrstuni skrivaði George Harrison ikki nógvar sangir fyri The Beatles, men sum árini gingu og løgini gjørdust betri troyttaðist hann av at standa í skugganum av Lennon/McCartney.
The Beatles vóru virknir millum 1962 og 1970. Aftaná at The Beatles vóru upploystir virkaði George Harrison bert sum solistur. Yrkisleiðin hjá George Harrison hevði sínar hæddir og lægdir. Tað byrjaði sera væl við trídupult plátuni All Things Must Pass og risahittinum "My Sweet Lord" í 1970; men sum árini liðu fall George Harrison mestsum í gloymskuna hjá øllum øðrum enn sínum mest trúføstu fjepparum. Í seinu helvt av 1980'unum kom George Harrison tó afturíaftur við plátuni Cloud Nine og ikki minst í samstarvinum við Jeff Lynne, Tom Petty, Roy Orbison og Bob Dylan í Travelling Wilburys.
George Harrison sangir við The Beatles
Tað fall ikki George Harrison líka lætt at skriva sangir sum hjá John Lennon og Paul McCartney. Í samband við upptøkurnar hjá Beatlunum saman við Tony Sheridan á sumri 1961 varð tó eitt instrumentalt lag spælt inn, ið George hevði skrivað samaan við John - "Cry For A Shadow". Lagið var ein parodi uppá tónleikin hjá The Shadows.
Men fyrstu árini Beatlarnir vóru virknir sang George løg hjá øðrum so sum Chains og "Do You Want To Know A Secret" (av Please Please Me); "Roll Over Beethoven" og "Devil In Her Heart" (av With The Beatles); "I'm Happy Just To Dance With You" (av A Hard Day's Night) og "Everybody's Trying To Be My Baby" (av Beatles For Sale). Serliga John Lennon royndi at hjálpa George við sangum - "Do You Want To Know A Secret" og "I'm Happy Just To Dance With You" eru báðir skrivaðir beinleiðis til George Harrison at syngja, og í hesum høpi er tí eisini vert at nevna "You Really Got A Hold On Me" (av With The Beatles), ið teir báðir syngja saman.
Fyrsti George Harrison sangurin, sum kom á eina Beatles plátu, var "Don't Bother Me", ið slapp á With The Beatles í 1963. George skrivaði sangin, tá ið hann lá sjúkur nakrar dagar sum eina roynd at vita, um tað bar til hjá sær at skriva yvirhøvur. Á Help! plátuni frá 1965 átti George 2 sangir: "I Need You", sum eisini varð við í filminum, og "You Like Me Too Much", og á Rubber Soul átti "hin stilli" tveir sangir aftrat: "Think For Yourself" og "If I Needed Someone", ið gjørdist eitt stórt hitt hjá bólkinum The Hollies.
Á vári í 1968 kom so fyrsti sangurin hjá George á eina Beatles singul. Tað var tann vakri og indiski "The Inner Light", sum slapp á B-síðuna á Lady Madonna. "The Inner Light" varð innspældur um sama mundi, sum upptøkurnar til Wonderwall Music filmsplátuna hjá George Harrison fóru fram. Á White Album átti George Harrison 4 sangir, og tann víðagitni "While My Guitar Gently Weeps" við Eric Clapton á gittara verður roknaður sum ein av heilt stóru rock-klassikarunum. Millum hinar sangirnar hjá George á plátuni er "Piggies", ið var ein av sangunum Charles Manson og hansara harkalið brúktu sum prógv fyri sínum dómadagsætlanum, tí tey sóu tað sum tekin um komandi rasu-kríggið, ið Charles Manson væntaði sær. Serliga Helter Skelter verður settur í samband við hesa skemdargerð hjá Manson. "Long Long Long" og "Savoy Truffle" eru hinir báðir sangirnir hjá George á Hvítu Plátuni.
Hóast George hevði fleiri sangir við til verkætlanina, gramdi hann seg seinni um, at John og Paul bert sýndu tveimum av teimum áhuga. Teirra millum var tann blues inspireraði "For You Blue", og lagið George umrøddi sum ein tungur-valtsur "I Me Mine". Um summarið kom so singulplátan The Ballad Of John And Yoko, og á B-síðuni var George Harrison lagið "Old Brown Shoe", ið vísti at eisini hann dugdi at skriva rútmiskt svingandi rock-sangir.
The Beatles vildu ikki, at síðsta minni um teir sum bólkur skuldi vera misjavna Get Back verkætlanin, ið teir høvdu ilt við at fáa sett saman til eina plátu við hóskandi Beatles góðsku, so teir fóru á sumri 1969 aftur í studio at spæla inn eina seinastu plátu. Tann plátan kom at eita Abbey Road eftir gøtuni har London-studioið hjá EMI liggur. Tá ið Beatlarnir vóru givnir tók studioið navnabroyting og kallaðist síðani Abbey Road Studios at heiðra The Beatles, sum spældi næstan allan sín tónleik inn har.
Á Abbey Road plátuni eigur George tveir av allarstørstu Beatles klassikarunum yvirhøvur. Tann yndisliga "Here Comes The Sun" og vakra "Something", sum varð mettur at vera so góður, at sangurin slapp á singulplátu saman við "Come Together". Hetta var so síðsta dupulta A-síðu singulin hjá The Beatles, tvs. at teir løgdu upp til, at báðir sangirnir skuldu metast sum hitt. Hetta høvdu teir m.a. eisini gjørt við singlurnar "Day Tripper"/"We Can Work It Out" (1965) og "Yellow Submarine"/"Eleanor Rigby" (1966).
Í januar 1970 varð klippingin liðug av mongu filmsupptøkunum í samband við Get Back, ið nú hevði fingið heitið Let It Be; men tá varnaðust Beatlarnir, at eingin líkinda upptøka var av lagnum "I Me Mine" hjá George, ið var við í filminum. Hetta gjørdi, at teir fóru saman í studio at spæla inn "I Me Mine" av nýggjum. John Lennon var ikki við á hesum upptøkunum, tí hann og Yoko Ono vóru stødd í Danmark í royndini at fáa samband við dóttir Yoko, ið hon átti í fyrru giftu síni við amerikumanninum Tony Cox.
Phil Spector fekk litið upp í hendur at produsera Let It Be, so tryggjast kundi, at upptøkurnar frá januar mánaði 1969, kom út í nøktandi líki.
Fyrstu verkætlanirnar
Wonderwall var ein filmur um ein mann í bestum árum, sum fær ein nýggjan ungdóm, tá ið hann varnast, at hinumegin garðin heldur vakra grannakvinnan til. Løgini á filmsplátuni Wonderwall Music hjá George Harrison, ið var fyrsta útgávan, sum kom á plátufelagnum hjá The Beatles Apple Records, kunnu býtast í tvey. Tey løgini, sum eru innspæld í India við indiskum instrumentum, og so tey løgini, sum eru innspæld í London við vesturlendskum instrumentun. Plátan seldi tó einki serliga væl. Electronic Sound æt næsta plátan, ið George Harrison gav út. Á hesi plátu eru tvey løg, sum bæði eru gjørd við syntheseisara. Heldur ikki henda plátan seldi nakað serligt.
Stóra gjøgnumbrotið
Í 1970 kom so stóra gjøgnumbrotið hjá George Harrison. Hann hevði gjøgnum árini skrivað eina rúgvu av sangum, og nú George ikki longur hevði bindingarnar The Beatles góvu honum, liggjandi á sær, var lagamanni at spæla inn. Úrslitið gjørdist tann trýdupulta plátan All Things Must Pass, og av henni fekk George eisini risa-hittið My Sweet Lord. My Sweet Lord skuldi tó volda George Harrison mikið høvuðbrýggj, tí hann bleiv stevndur fyri at hava plagierað lagið He's So Fine. George endaði við at tapa sakina.
Stuðulskonsertin
Ravi Shankar, sum á sinni lærdi George Harrison at spæla sitar, gjørdi Beatlan varugan við trupulleikarnar í Bangladesj, sum var hart rakt av hungri. Tvær stórar konsertir har m.a. Bob Dylan, Billy Preston og Ringo Starr framførdu vórðu upptiknar og filmaðar, og ætlanin var, at alt yvirskotið skuldi fara óskert til hjálpararbeiði í plágaða landinum. Í 1972 komu so upptøkurna út á enn einari trýdupultari plátu.
Lívið í materialla heiminum
Tað kendist næstan sum um George Harrison hevði brent krútið ov skjótt av, soleiðis sum 70'ini gingu, tí komandi pláturnar vóru misjavnar og fingu lakari og lakari móttøku sum árini gingu. Í 1973 kom plátan Living In The Material World, ið var seinasta stóra hittið hjá Harrison í 70'unum. Singulin Give Me Love (Give Me Peace On Earth) kom rímiliga høgt upp á hittlistarnar.
Í 1974 kom plátan Dark Horse, ið var merkt av at George um tað mundi plátan var innspæld var sjúkur í hálsinum, og tí er sangurin hjá honum heldur misjavnur á útgávuni, sum hann enntá royndi at fylgja upp við eini konsertferð í USA, sum beinleiðis kann kallast ein fiasko. Í 1975 kom plátan Extra Texture (Read All About It), sum hóast hon hevði sínar løtur, doyði burtur rættiliga skjótt á sølulistunum.
Í 1976 var sáttmálin The Beatles høvdu havt við EMI útgingin, og plátufelagið gjørdi tí av at geva út eina savnsplátu við tí besta hjá George Harrison - The Best Of George Harrison. Tað sum er sermerkt við plátuni, ið George onga ávirkan hevði á, var at á síðu a vóru løg við The Beatles, og á síðu B vóru solo løg við George Harrison. Ein líknandi pláta kom eisini á marknaðin við Ringo Starr - Blast From Your Past, men hóast hon ikki varir meir enn ein hálvan tíma, so eru bert løg frá solokarrieruni hjá Ringo á plátuni.
Í 1981 gav George út plátuna Somewhere In England, har stóra hittið gjørdist minnissangurin All Those Years Ago, sum var skrivaður til John Lennon, ið bleiv myrdur 8. desember í 1980. Í 1987 kom út plátan Cloud Nine, ið Jeff Lynne úr ELO hevði produserað. Av hesi plátu fekk George Harrison sítt størsta hitt síðan My Sweet Lord - Got My Mind Set On You. Í 1988 byrjaði samstarvið í Traveling Wilburys. George Harrison doyði av krabbameini.
1611
1611 (MDCXI) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.
Salvador Dalí
250px|thumbnail|Salvador Dali í 1939 '''Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, 1. Marqués de Dalí de Pubol (11. mai 1904 - 23. januar 1989), best kendur sum Salvador Dalí''', var ein framstandandi spanskur surrealistiskur málari, føddur í Figueres í Katalonia landslutinum í Spania. Hann var best kendur fyri sínar surrealistisku málningar og standmyndir. Tað eru fleiri søvn um hann, eitt nú í Cleveland, Ohio, St. Pætursborg, Florida og í Figueres í Spania. Seinasta verkið ið hann málaði var Head of Europa, sum hann málaði til Kong Karlos av Spania, sum takk fyri at kongurin gav honum heitið Marqués de Dalí de Púbol í 1982. Kongurin vitjaði Dali tá hann lá fyri deyðanum, tá fekk hann handað listaverkið.
Skúlin á Argjahamri
Ráðgevararnir
Høvuðsarbeiðstøkuna og projektleiðsluna hevði byggifelagið Articon.
Stóra Bretland
Stóra Bretland ella Hitt Sameinda Kongsríki Bretlands og Norðurírlands (enskt: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, United Kingdom ella Great Britain) fevnir um tey fýra londini Ongland, Wales, Skotland og Norðurírland. Hóast Bretland ikki er so stórt land, hevur tað havt ógvuliga stóra ávirkan á allan heimin. Einaferð var tað ovurstórt heimsveldi, og tí er enskt eitt heimsmál. Høvuðsstaður er London og høvuðsmálið er enskt. Í Stóra Bretlandi búgva umleið 63,3 milliónir fólk (2013) á einum øki, ið er 242.910 km² til støddar.
Søga
thumb|left|230px|[[Stonehenge. Henda steinklingran í Onglandi varð gjørd um 2800 f.Kr.]] Ein stór rómversk herdeild gjørdi innrás í Stóra Bretland í 43 og kom at ánni Thames. Claudius keisari kom harafturat til hjálpar við eini herdeild úr Gallia og tók tann týdningarmesta bretska býin, Colchester. Mangir bretskir valdsharrar góvu seg undir, og rómverjar fingu alt ræðið synnanfyri Skotland. Fyri at seta rómverskan dám á í Stóra Bretland, eggjaðu teir teimum múgvandi til at byggja býir eftir rómverskum sniði, læra seg latín og at seta rómverska lóg og peningaeind í gildi. Rómverska hersetingarvaldið legði fyrsta veruliga vegakervið. Mangir rómverskir heryvirmenn og embætismenn settust í búgv í Stóra Bretlandi.
Alfred gjørdist kongur í Wessex í 871. Í 9. øld var Wessex mætasta kongsríkið í Bretlandi. Fyrstu árini eftir, at hann varð kongur, bardist hann ímóti víkingum og gjørdi enda á høvuðsheri teirra í bardaganum við Ethandune í 878. Í 886 hevði hann tikið London og varð viðurkendur sum kongur yvir øllum Onglandi. Víkingahøvdingurin Guthrum sat við valdinum í norðara parti í Onglandi, Danaløg, men mátti játta, at Alfred var yvirmaður sín. Alfred er einasti kongur í Onglandi, sum hevur havt heiti Mikli. Hann bøtti um lógirnar í Wessex og kveikti áhuga ímillum manna fyri vísindum, bygdi skúlar og setti lærarar í starv. Hann gav teimum boð um at savna tilfar til Angulsaksakrýniku, sum er søgan om enska fólkið.
Fyri at vita, hvussu stórar inntøkur, hann kundi fáa av ríki sínum, gav Vilhjálmur Sigrari í 1085 boð um at gera yvirlit yvir jarðarviðurskiftini í Onglandi undantikin greivadømini norðast í landinum. Skrásetast skuldu allar manntal, ognir, vídd og hvussu góð velta jørðin var, festararættindi og ognarviðurskifti. Landslutirnir vórðu skiftir sundir, og menn settir at halda skil á hvørjum øki. Fólk máttu undir eiði siga frá jarðarviðurskiftum sínum. Úrslitini av hesum uppmátingum, sum vórðu lidnar í 1086, vórðu skrivaðar niður í Domesday Book. Bókin var í tveimum bindum. Annað er um tey ríkastu greivadømini Norfolk, Essex og Suffolk. Í hinum stendur um øll onnur jarðarviðurskifti í Onglandi. thumb|right|250px|[[Magna carta (Frælsisbrævið mikla) frá 1215 var sáttmáli ímillum kong og enska aðalin. Har stóð, at kongur skuldi ikki misnýta sítt vald og krevja aðalin eftir skatti.]] thumb|right|250px|Hjálond Onglands, 1921. Meðan John 1. kongur ráddi í Onglandi, brast hart stríð á ímillum kong og lensharrar hansara, barónarnar. Teir vildu hava meiri ávirkan á landsins stýri, men kongur vildi hava alt valdið sjálvur. At tað gekst onglendingum so illa í krígnum við fraklendingar og ósemja kongsins við kirkjuna gjørdu, at vald hansara viknaði, og 15. juni í 1215 løgdu barónarnir Magna carta fyri hann í Runnymede. Hetta var eitt skjal við krøvum um størri rættindi, sum teir kravdu, at kongur skuldi játtað. Men pávin, Innocens 3., loysti hann frá eiðinum, ið hann hevði svorið, tá ið hann játtaði krøvunum, tí at pávin stóð við, at eingin salvaður kongur kundi verða noyddur at siga rættindi síni frá sær.
Stóra Bretland hevði frílynta stjórn, men hon umboðaði als ikki alt fólkið. Nýggir býir, sum vórðu reistir í ídnaðarkollveltingini, høvdu eingi umboð í Undirhúsinum, og mangir tingmenn keyptu sær atkvøður í fábygdum økjum at fáa sess í tinginum. Bara múgvandi mannfólk høvdu valrætt. Í 1832 læt stjórnin fleiri mannfólk úr miðalstættinum fáa valrætt, tí at hon kvíddi fyri, at lýðveldishugsjónirnar úr fronsku kollveltingini kundu fáa fastatøkur á fólkinum í Stóra Bretlandi. Í 1867 legði Benjamin Disraeli, sum seinni gjørdist forsætisráðharri, fram uppskot um nýggja stjórnarlóg. Í lógini varð mæt til, at umskipa sessirnar í Undirhúsinum og ein millión mannfólk afturat fekk valrætt. Men enn sluppu konufólk ikki at velja.
Síðan í 1890-árunum høvdu Stóra Bretland og Frakland ligið í stríði um landøki í Kyrrahavi og Afrika, fiskiveiðirættindi við Nýfundland og búskaparlig áhugamál í Egyptalandi og Marokko. Í 1904 var bretski kongurin Edvard 1. á væleydnaðari uttanlandsferð í Fraklandi, og stjórnirnar í báðum londunum gjørdu eina vinasamgongu, Entente Cordiale. Við hesum góvust Stóra Bretland og Frakland við stríðnum um hjálondini og samdust um ikki at leggja upp í hjálandapolitikkin hvørt hjá øðrum.
Stóra Bretland er í søguligum høpi eitt av heimsins størstu og mætastu londum. Bretska kongaríkið fevndi eitt skiftið um meira enn ein fjórðapart av heiminum, og seinast í 19. øld hevði ríkið lagt seg á odda á fleiri økjum, til dømis innan ídnað, sjóvegis flutning og altjóða handil. Í seinastu øld førdi afturgongd á ídnaðarøkinum til, at kappingarførið innan bretsku handilsvinnuna versnaði, samstundis sum sosialir trupulleikar fóru at gera vart við seg. Seinastu árini hevur aftur gingið framá. Við aldarmótið er Stóra Bretland í ferð við at staðfesta seg sum ein av týdningarmiklastu tjóðunum í Evropa við stórari ávirkan á politiska, handilsliga, búskaparliga og mentanarliga økinum, og London er ein av týdningarmestu miðdeplum í heiminum.
Írar vildu ikki vita av enska yvirvaldinum, og í 1922 vóru teir komnir so langt í frælsisstríði sinum, at stórar partur av Írlandi fekk sjálvstýri í Bretska Heimsveldinum. Í 1949 gjørdist Írland óheft lýðveldi.
Fólkið
Síðan 1950-árini er Bretland vorðið alt meiri fjølmentað samfelag. Mong fólk úr gomlu bretsku hjálondunum í Karibia, Afrika og India hava búsett seg í Bretlandi og ríkað bretskt andslív við fremmandu mentanum sínum.
Mangir bretar búgva í býarforstøðum, tí har er reinari og rúmligari og góðir samferðslumøguleikar inn í miðbýirnar, har nógv fólk starva. Bretar eru heimkært fólk, og teir flestu seta sær fyri at eiga egin hús. Bretum dámar betur at búgva í vanligum sethúsum og raðhúsum enn í stórum íbúðarhúsum, og í frítíðini dámar teimum væl at røkja urtagarðin og væla um uttandura og innandura. 89 % búgva í býum og 11 % búgva á bygd.
Bretar eru ítróttahugað fólk. Um veturin spæla teir fótbólt og rugby, og krikket og golf um summarið. Bæði rugby, krikket og golf - ítróttargreinir, sum nú verða spældar um allan heimin - tóku seg upp í Bretlandi, og fótbóltsspælið spratt úr spølum, spæld vórðu á enskum dreingjaskúlum.
Politikkur
thumb|right|250px|Swansea í [[Wales er ein av teimum stóru havnabýunum í Bretlandi.]] Bretska stjórnin situr í London í Onglandi; men tað eru sterkar frælsisrørslur bæði í Skotlandi, Wales og Norðurírlandi. Norðurírar hava sítt egna ting, og tað fáa skotar og valisar um stutta tíð. Tjóðskapareyðkennini í hesum londum verða goymd í sermerktum handverki og siðum. Til dømis eru enn mangir skotar, sum serligar hátíðardagar lata seg í puntuta skjúrt sítt.
Uttanríkispolitikkur
thumb|right|250px|Kort av Stóra Bretlandi. Trý viðurskifti eyðkenna serliga bretskan uttanríkispolitikk. Tey eru tætta sambandið við USA, tilknýtið til tey mongu londini, sum eru við í Bretska Samveldinum (The Commonwealth) og sambandið við Evropa, serliga við Evropeiska Samveldið. Eftir valið í 2001 fór Robin Cook frá sum uttanríkisráðharri, og Jack Straw, sum tók við starvinum, gjørdi beinanvegin vart við, at góða sambandið við bæði USA og ES skuldi varðveitast. Bretsku myndugleikarnir eru greiðir yvir, at globaliseringin og teir ágóðar og vansar, hon hevur við sær, á mangan hátt ikki akta vanlig landamørk. Tá ið tað ræður um umhvørvisspurningar, narkotikatrupulleikar og størri samskipaðan kriminalitet, er fragasta loysnin ofta at loysa trupulleikarnar í ymiskum altjóða felagsskapum. Yvirgangsatsóknirnar 11. september 2001 hava tó havt við sær, at meginparturin av bretska uttanríkispolitikkinum seinastu tvey árini hevur staðið í skugganum av hesari hending og bardaganum ímoti altjóða yvirgangi, har Bretland hevur verið hollasti stuðulin hjá USA.
Samkynd
Samkynd í Stóra Bretlandi kunnu skráseta seg í parlagi, men tey verða ikki viðurkend sum hjún; í 2005 varð lógarbroytingin um skrásett parlag samtykt í Bretlandi. Í 1988 setti konservativa stjórnin við Thatcher á odda í verk Section 28. Section 28 var ein reglugerð, sum bannaði lokalum myndugleikum at kunna um samkyndleika, eins og sýna viðurkenning mótvegis samkyndleika. Í 2003 varð Section 28 reglugerðin strikað sambært kongaligari staðfesting. Fram til 2001 hevði Stóra Bretland eisini ein høgan kynsligan lógaldur fyri samkynd. Hann var 21 ár fram til 1994, meðan hann var 16 fyri hinar íbúgvarnar. Í 1994 varð kynsligi lógaldurin fyri samkyndar menn settur niður, men var millum 1994-2001 tvey ár hægri enn fyri helmingin av bretsku íbúgvunum. Í 2005 kundu samkyndir bretar frøðast um, at teir kundu ganga saman í skrásett parlag, og 17. juli í 2013 varð eitt lógaruppskot samtykt, sum loyvir samkyndum bretum og walisarum at giftast tann frá 29. mars 2014. Talan er tó bert um borgarligar vígslur.
Landafrøði
thumb|right|230px|Oyggjalandið Bretland er í útnyrðingshorninum í Evropa. Eystanfyri er [[Norðsjógvurin, og Atlantshav er norðan og vestan fyri.]] thumb|right|230px|Tower Bridge um Thems-ánna í [[London.]] Leys av meginlandinum, í útnyrðingspartinum í Evropa, eru Stóra Bretland. Í Sameinda Kongsríkinum eru Skotland, Ongland, Wales, Norðurírland umframt oyggjar og oyggjalond fyri sunnan, vestan og norðan.
Landslagið í Bretsku Oyggjunum og Írlandi er ógvuliga fjølbroytt, og stórur munur er á høgu, grýtutu fjøllunum í Norðuronglandi, Skotlandi og Wales og flata mýrlendinum, nevnt "the fens", í til dømis East Anglia og fruktagóða slættlendinum í Suðuronglandi. Tríggir fjórðingar av lendinum eru dyrkaðir; ógvuliga ymiskt er, hvat velt verður, tað veldst alt um veðurlag, og hvussu jørðin er.
Búskapur
Í Bretlandi tóku fyrst landbúnaðarkollveltingin og síðan ídnaðarkollveltingin seg upp í 18. øld og breiddi seg so um allan heimin. Nú á døgum er tungídnaðurin, sum áður var álitið, ikki so týdningarmikil longur. Tænastuvinnan er tann vinnugreinin, ið mennist mest, til dømis banka- og tryggingarvirksemi. Bretland er sjálvbjargið við olju og gassi, tí landið eigur stórar oljukeldur í Norðsjónum og á markinum ímillum Hetlands og Føroya.
Tungídnaðurin var einaferð stór og týdningarmikil vinna í Bretlandi, men soleiðis er ikki longur. Nú er løtt maskintøknilig vøra, sum maskinur, amboð, bilar og vápn, týdningarmesta útflutningsvøran, og ógvuliga mong fólk starvast í fíggjar- og tænastuvinnuni. Hesar vinnur hava bøtt um bretska búskapin, ið ikki hevur verið væl fyri, mest tí at Bretland má flyta inn nógvar matvørur og rávørur.
Mest eru tað banka- og fíggjarvirksemi, sum hava fingið ferð á aftur bretska búskapin. Prísstøðið í Stórabretlandi er væl lægri enn í Føroyum.
Slættanes
Slættanes (danskt: Slettenæs) er ein avtoftað niðursetubygd í Vágum norðast við Vestmannasund. Um man kemur frá tunnilinum og koyrir yvir til Oyrargjógv er ein møguleiki at ganga framvið fjøruni og endar ein tá norði á Slættanesi. Vanligt er tó at ganga í erva - omanfyri gjáirnar á eystursíðuni á Vágoynni.
Fyrstu niðursetufólkini fluttu til Slættanes í 1835. Tey vóru Heindrikur Thomassen og Julianna Niklasdóttir, sum fluttu úr Sandavági við 5 børnum. Eini 5 ár seinni fluttu onnur til, og í 1845 vóru 3 húski við íalt 21 fólkum á Slættanesi. Í 1850 er fókatalið komið upp á 40, minkar so aftur til 21 fólk í 1860, men veksur so aftur. í 1890 er fólkatalið komið upp aftur á 40,og tá fólkatalið er mest, í 1940, búgva 75 fólk í bygdini. Eftir tað minkar fólkatalið, og í 1963 eru bert 4 húski eftir. 3 av húskjunum flyta av bygdini hetta árið, og árið eftir, í 1964, verður bygdin avtoftað, tá seinasta húskið flytir av bygdini.
Glas
thumb|Vatngløs Glas er eitt tilfar, ið vanliga er gjøgnumskygt og ikki serliga reaktivt, og orsakað av hesum verður tað nýtt til nógv ymisk endamál. Glas verður eitt nú brúkt í vindeygum, til at drekka úr, til goymslu og varveitan av veskum og matvørum, og í evnafrøði. Fólk hava altíð hildið glas vera vakurt tilfar, og tí hevur tað verið nógv brúkt innan brúkslist og list, t.d. brúkar føroyski listamaðurin Tróndur Patursson ofta glas tá hann prýðir bygningar, trappur o.a. Tað at framleiða glas er elligamalt, tað varð gjørt longu í bronsuøldini í Mesopotamia fyri nærum fimm túsund árum síðan, men tá var tað mest framleitt sum litaðar glasperlur. for snart fem tusen år siden, men da mest som fargede glassperler. Rómverjar høvdu eina rættiliga stóra framleiðslu av glasi, serliga av drekkisteypum og prýðislutum, tó brúktu teir ikki glas til vísund, brillur ella teleskop.
Vanliga er glas gjørt av kiseloksid (SiO2) sum eisini uppbyggir kvarts og sand. Kiseloksidið smeltar við 2.000 gradir Celsius. Vanliga skilja vit ímillum føst og flótandi evni, men glas er faktisk bæði og. Vanlig vindeygagløs verða gjørd av sandi, soda og kálk sum smeltast saman við umleið 1500 gradir Celsius. Eftir at tann flótandi glasmassin er køldur niður, storknar hann, men mótsatt fleiri øðrum sløgum av tilfari, so hendir hetta uttan at mýlini í glasinum verða læst først í einum krystalmynstri. Vit kunnu tí gott síggja glas sum eina vestu ið er undiravkøld. Men tað er ein sera støðug veska, tí sjálvt um mýlini liggja hultur til bultur, so broytist struktururin í glasinum so at siga ikki.
Sálomonstemplið
thumb|right|250px thumb|right|250px thumb|right|250px thumb|right|250px Sálomonstemplið (hebraiskt: בית המקדש) (umleið 957 f. Kr.) var sambært Bíbliuni hitt fyrsta templið hjá Ísraels fólki í Jerúsalem. Tað var ein miðdepil fyri gudsdyrkan og offurtænastu jødanna og uttan iva eisini eitt av heimsins undrum. Fyri ein persón, sum játtar seg til hina kristnu trúnna, hevur templið eisini ein sera týdningarmiklan leiklut. Frá Tjaldtemplinum hjá ísraels fólki á teirra oyðimarkarferð, til Jerúsalem - hitt lovaða landið, og víðari til kristindómin sum heild, hevur templið ein sentralan leiklut fyri trúarsamleikan hjá bæði jødum og kristnum.
Suðurossetia
Suðurossetia (ossetiskt: Хуссар Ирыстон; russiskt: Южная Осетия; georgiskt: სამხრეთ ოსეთი) er land í Kaukasus.
Sálomonstemplið
Harrans hús
Sambært bíbilsku keldunum er arkitekturin til templið sjálvur Gud. Templið verður eisini kallað Harrans hús í 2 Krýn. 3,1 nevniliga av teirri orsøk, at hann í grundini sjálvur hevur sagt, hvussu tað skal byggjast. Hetta sær man, tá ið man lesur um fyrimyndina til Sálomonstemplið, nevniliga Tjaldtemplið hjá jødunum (uml. 1437 f. kr.). Hesa fyrimyndina kann man lesa um í 2. Mós. 26. Har lesur man nevniliga um, hvussu Gud nágreiniliga gevur Móses boð um, hvussu hann skal gera Tjaldtemplið. Henda fyrimyndin kann sporðast heili 480 ár aftur í tíðina undan bygnaðin av templinum í Jerúsalem.
Søgan hjá Sálomonstemplinum
Eitt av hinum fyrsta, sum Dávid kongur í Ísrael gjørdi, var at hertaka Jerúsalem og gera tað til høvðusstaðin í sínum kongadømi (uml. 1004 f. Kr.). Hann valdi Jerúsalem, tí at tað var har, ið Ábraham skuldi offra Ísak, og tí skuldi templið eisini verða bygt har. Í dag stendur halgidómurin hjá muslimunum (Dome of the Rock) á staðinum, sum Sálomonstemplið einaferð stó.
Templið var eitt stað til offurtænastu. Har skuldu prestarnir offra syndaoffur fyri fólkið. Í grundini var tað eitt stað, har sjálvur Gud skuldi búgva. Hetta er eisini orsøkin til at Dávid flutti sáttmálaørkina til Jerúsalem. Viðvíkjandi sáttmálaørkini hevði Gud sagt við Móses: ”Har skal eg koma á fund við teg” (2. Mós. 25,22). Ørkin var altso ímyndin av Guds nærveru fyri alt Ísraels fólk. Og tá ið Dávid kongur flytur ørkina til Jerúsalem, merkir hetta eisini at hann ynskir, at Jerúsalem skal verða Guds bústaður.
Dávid kongur ætlaði sær sjálvur at fara undir at byggja templið í Jerúsalem, men hetta var ikki ætlanin hjá Gudi tó. Sambært Bíbliuni vildi Gud, at sonurin hjá Dávid skuldi byggja templið. Í 1. Krýn. 28,2-6 sigur Dávid: ”Hoyrið meg, brøður mínir og fólk mítt! Eg hevði í hyggju at byggja hvíldarstað fyri sáttmálaørk Harrans og fyri fótskør Guðs várs og búðist at byggja. Men Guð segði við meg: Tú skalt ikki reisa navni mínum hús, tí at tú ert bardagamaður og hevur úthelt blóð. Men Harrin, Ísraels Guð, útvaldi kortini meg av allari faðirætt míni til ævinliga at vera kongur yvir Ísrael; tí at Júda útvaldi hann til at vera tjóðhøvdinga og av Júda faðirætt mína, men av øllum sonum faðirs míns vildi hann, at eg skuldi verða kongur yvir øllum Ísrael. Og av øllum sonum mínum – tí at Harrin hevur givið mær nógvar synir – útvaldi hann Sálomon, son mín, til at sita í kongsstóli Harrans og valda Ísrael. Og hann segði við meg: Sonur tín Sálomon er tann, sum byggja skal hús mítt...”.
Dávid ætlaði sær altso at byggja templið, men fekk ikki lov til tað kortini. Hetta er eisini orsøkin til, at Dávid síðani handar Sálomon fyrimyndina til templið – henda fyrimyndin, sum Móses fekk 480 ár undan, tá ið Guds segði við hann: ”Í øllum lutum skalt tú gera bæði tjaldtemplið og øll reiði tess eftir teirri fyrimynd, sum eg vil sýna tær” (2. Mós. 25,9). Sálomon varð korin til at fullføra verkið.
Sálomon brúkti hini 4 fyrstu árini sum kongur til at leggja ymiskt aftrat fyrireikingunum, sum pápi hansara hevði gjørt til templið. Eisini brúkti hann hesa tíðina til at útvega hundrað túsund talentir av gulli og eina millión talentir av silvuri og so nógv av kopari og jarni, at tað ikki kundi vigast, eisini bjálkar og steinar fekk hann til vegar (1. Krýn 22,14). Nú var klárt at fara í gongd og tók tað honum 7 ár at byggja templið liðugt út í odd og egg. Men syrgiligt nokk kom Sálomonstemplið ikki at standa longri enn 430 ár.
Í 587 f. Kr. oyðilegði Nebukadnesar kongur templið í Jerúsalem og førdi Ísraels fólk í útlegd í Babylon inntil uml. 530 f. Kr. Síðani varð eitt annað tempul bygt uppaftur av Zerubbabel, men hetta templið var als ikki líka flott sum Sálomonstemplið. Templið hjá Zerubbabel fekk ein enda, tá ið Herodianska templið varð bygt í tess stað í árunum 30-64 e. Kr. Tað kom tó ikki til at standa so leingi. Í ár 70 varð Herodianska templið brent niður, tá ið Titus hersetti Jerúsalem.
Innrætting og tilfar
Støddina av templinum kann man lesa um í 1. Kong. 6,2-3: ”Templið, sum Sálomon kongur bygdi Harranum, var seksti alnir langt, tjúgu alnir breitt og tríati alnir høgt. Og forsalurin fyri framman templið var tjúgu alnir langur á borði við breiddina á templinum og tíggju alnir breiður fram úr templinum”.
Sambært granskarum er longdin og breiddin á Sálomonstemplinum akkurát dupult so stór sum longdini og breiddini av Tjaldtemplinum. Hetta komst av at Ísrael var vaksið munandi síðani Tjaldtemplið var tikið í brúk 480 ár undan, men bæði templini tæntu hinum sama formálinum, nevniliga sum ein bústaður hjá Harranum og eitt stað til gudstænastu og offurtænastu fyri fólkið.
Sálomonstemplið hevði 3 rúm: Forhøll, hitt heilagsta og hitt allar heilagsta og sikkurt eisini ein forgarð. Tilfarið, sum varð brúkt til templið er eisini nágreiniliga dokumenterað í 1. Kong. 6. Og vil eg her koma við nøkrum dømum hesum viðvíkjandi.
Hin himmalski halgidómurin
Sjálvt um templið ikki stendur í dag, so hevur tað tó ein bílætligan týdning í og við tí at Jesus, sambært hini kristnu læruni, bæði er høvðusprestur og offur. Og soleiðis er hann í hinum kristna samanhanginum hin sanna uppfyllingin av formálinum við tempultænastuni. Hetta er eisini tað, sum sipað verður til, tá ið rithøvundurin til Hebrearabrævið sigur, at Jesus gekk inn um forhangið sum ein fyrirennari fyri okkum (Hebr. 6,20). Forhangið var jú tað, sum skrædnaði í templinum, beint áðrenn Jesus andaði út á krossinum. Hetta forhangið var ímillum hitt heilagsta og hitt allar heilagsta. Sáttmálaørkin stóð inni í hinum allar heilagsta og tað var har, ið Guds nærvera var. Hin jødiski høvðuspresturin fór inn í hitt allar heilagsta einaferð um árið á Yom Kippur við offurblóðinum, fyri at gera fólkið sátt við Gud. Annars var atgongd strangliga bannað.
Týdningurin av hesum er altso fyri hin kristna, at Jesus sum høvðusprestur og offurlamb, við síni tænastu og sínum blóði, nú hevur opnað vegin inn um forhangið til Guds nærveru. Hann er so at siga farin inn í hitt størra og fullkomnari templið – tað templið, sum bæði Tjaldtemplið og Sálomonstemplið vóru avmyndir av, nevniliga Himmalin.
Templið er fyrst og fremst ein andligur bygningur. Tað er eitt stað til Guds nærveru og gudstænastu. Og tá ið man hyggur at bygninginum við kristologiskum brillum, sær man, at templið er og altíð hevur verið ein avmynd av hinum himmalska halgidóminum, har Jesus sjálvur er ævigur prestur og ævigt galdandi offur. Hini tímiligu templini peika altso á hin sanna og æviga halgidómin, nevniliga Himmalin. ”Tí at Kristus gekk ikki inn í halgidóm, gjørdan við hondum, avmynd av hinum sanna halgidómi, men inn í sjálvan himmalin, til tess nú at koma fram fyri ásjón Guðs fyri okkara skuld” (Hebr. 9,24).
Norðureuropeiskur stutthalaseyður
Norðureuropeiskur stutthalaseyður, er ein bólkur av seyðsløgum við stuttum hala úr Bretsku oyggjunum, Norðurlondum og Baltisku londunum. Tey stava ætlandi frá frumseyðinum ið fólk høvdu við sær til Europa sum húsdjór av háslættunum í núverandi Turkalandi og Iran. Hetta eru harðfør seyðasløg, ið klára seg í harðbalnum lendi og veðurlagi, men slagið er lágvaksið og flestastaðni eru tey nú útskift við størri seyðasløg við longum hala.
Føroyskur seyður er eitt av hesum seyðasløgunum við stuttum hala.
Jónas Þór Næs
Jónas Þór Næs (føddur 27. desember 1986) er føroyskur fótbóltsleikari, verjuleikari og miðvallaleikari. Hann spælir við B36 í Effodeildini og fyri Føroyar (A-landsliðið). Jónas Tór hevur spælt við fleiri donskum, íslendskum og føroyskum fótbóltsfeløgum.
Navaho
Navajoiskt (á enskum "Navajo", á navajoiskum "Diné bizaad") er eitt av atabaskisku indiánaramálunum í USA. Tað hoyrir til nadene-málættina. Navaho er móðurmál hjá um 150.000 fólkum.
Sendistovur
Kring allan heim umboða sendistovur áhugamálini hjá heimlondum sínum. Tær skapa fortreytir fyri samstarvi og veita fólki og fyritøkum rættindi og fortreytir at liva og virka í fremmandum londum.
Føroyskar sendistovur skulu setast á stovn í New York, Moskva og Geneve. Løgmaður, ið higartil hevur umsitið uttanríkismál, fer framvegis at hava umboðandi funktiónir, men hann fer nú eisini í størri mun at virka sum forsætisráðharri, tað vil siga hava politisku leiðsluna í landsstýrinum um hendi.
Rannvá Káradóttir
Rannvá Káradóttir er ein føroyskur filmsleikstjóri, dansari og choreografur. Hon er búsitandi í London og er gift við Rúnar Reistrup. Saman við Marionnu Mørkøre eigur og rekur hon fyritøkuna Rammatik.
StÍF
thumb|StÍF - [[VB gentur 14 ár í Høllini á Skála, desember 2011. StÍF eru genturnar høgru megin í hvítum troyggjum.]] StÍF er eitt føroyskt ítróttarfelag av Strondum. StÍF er stytting fyri Stranda Ítróttarfelag. Felagið varð stovnað 11. oktober 1942. Felagið er virkið innan hondbólt og kappróður. Fyrr hevur felagið eisini verið virkið innan flogbólt, men tað er dottið niðurfyri. Fyrsta stjórn felagsins var: Carl Andreasen, formaður, Carl Olsen, næstformaður og Hans Jacob Simonsen, kassameistari. Í 1963 heitti felagið á bátsmiðin Niclas í Koltri um at smíða teimum eitt áttamannafar. Báturin fekk navnið Strandingur. Kappróðrarfelagið hevur seinni fingið sítt egna navn, tað nevnist Strálan. Kappróðrarfelagið eigur m.a. 6-mannafarið við sama navni, sum felagið, Strálan.
Star Wars
Teir átta higartil gjørdu filmarnir hava fylgjandi heiti:
Seting
Hendingarnar í Star Wars miðlum koma fyri í eini fiktivari galaksu (stjørnubreyt). Nógv sløg av rúmdarverum (ofta humanoidar) eru lýstar. Robotskir droidar eru eisini vanligir og sum oftast bygdir at tæna teirra eigarum. Rúmdarferðing er vanlig og nógvar planetir (gongustjørnir) í galaksuni eru limir í eini Galaktiskari Republikk, seinni umskipað sum Galaktiska Imperiið. Eitt eyðkent element í Star Wars er “Forsan”, ein altið hjástødd orka ið kann gagnnýtast av teimum ið hava slíkan eginleika. Hon er lýst í fyrst framleidda filminum sum ”eitt orkufelt, skapað av øllum livandi tingum, ið umringar okkum, gjøgnumtreingir okkum, og knýtir saman galaksuna.” Forsan loyvir brúkarum at framføra ymisk supernáttúrlig roysnisbrøgd, so sum telekinesis, crairvoyans, fyrivitan (precognition), og hugastýring (mind control) og hon kann styrkja serstakar fysiskar eginleikar, so sum skjótleika og refleksir; hesir eginleikar variera ímillum persónsmenskur og kunnu forbetrast ígjøgnum venjing. Hóast Forsan kann verða brúkt til góðgerðir, so hevur hon eisini eina myrka síðu ið, tá miðað verður eftir tí, gjøgnumsúrgar brúkarar við hatri, aggressión, og óndskapi. Leiklutir í teim seks filmunum hava Jedarnir ið brúka Forsuna til góðgerðir, og Sitharnir ið brúka ta myrku síðuna til óndskap í eini roynd at at yvirtaka galaksuna. Í viðkaða Star Wars Expanded Universe, eru nógvir brúkarar av tí myrku síðuni Myrkir Jedar heldur enn Sithar, serliga orsakað av “Regluna um Tvey” (Rule of Two), sí Sith Origin.