cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Jone
-
Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai
Lotu i Jisu Karisito ni Yalododonu Edaidai
John Wycliffe
Sucu ena ika 14 ni senijiuri e Igiladi. Vuli ena veika e baleta na iVolatabu ena Univesiti e Okosivote. Vakavuvulitaka ni sega ni tiko ena Lotu Katolika na idola vakabete, ni Holy Eucharist (se sakaramede) e sega ni yago os la voui Karisito, ka me kakua ni vakayagataka na Lotu na kaukauwa vakapolitikicomer vei ira na tamata. Vakadewataka na iVolatabu ki na vosa vakavalagi. Mate ena 31 ni Tiseba 1384.
Alatri
Alatri na siti mai Itali. 28952 (2015) 'ei wilika kai.
Coronel Fabriciano
Coronel Fabriciano, Brazil. 103.797 (2010) 'ei wilika kai.
Ratu Josefa Iloilo
Ratu Josefa Iloilovatu Uluivida (1920-2011), Gone Turaga na Tui Vuda sa Bale, ka Peresitedi vakacegu ni Matanitu o Viti.
The Simpsons
The Simpsons na television Homer, Lisa, Bart, Marge Maggie
Ratu Ovini Bokini
Ratu Ovini Bokini, na Gone Turaga Tui Tavua sa Bale, e dua na Turaga i Taukei mai Viti ka liuliu ni Vanua o Tavua.
Ni sa ra bale, e mai sosomitaki ira vaka Tui Tavua na turaga tacidra ko Ratu Jale Kuwe Nauarabota.
E dua talega vei ira na Turaga rau vei yacani o Ratu Ovini Bokini e se vuli tiko ena Univesiti ni Ceva ni Pasifika.
Hamburg
Hamburg na siti mai Jamani. 1,78 (2015) milioni 'ei wilika kai.
Peretania
Peretania na matanitu mai Vavalagi. 54,3 (2014) milioni 'ei wilika kai.
Josefa Simici
Josefa Simici
Gogo
Manumanu na Gogo (Anous) — E dua na manumanu vuka.
Kabatia
Kabatia (Lethrinus harak) — E dua na ika.
Ganiviti
Ganiviti (Anas superciliosa) — E dua na manumanu vuka.
Tini ka vitu
Tini ka vitu (naba)
Davilai
Davilai (Bothus pantherinus) — E dua na ika.
Kawago
Kawago (Lethrinus nebulosus) — E dua na ika.
Manu
Manu na yanuyanu mai Viti.
Wuhan
Wuhan na siti mai Hupei, Jaina. 10,61 milioni 'ei wilika kai (2015).
Tini ka walu
Tini ka walu (naba)
Ruasagavulu
Ruasagavulu (naba)
Tabacenitoga
Tabacenitoga (Acanthurus guttatus) — E dua na ika.
Uruguay
Uruguay na matanitu mai Sudamerica. 3,4 (2016) milioni 'ei wilika kai.
Tini ka ciwa
Tini ka ciwa (naba)
Ulavi
Ulavi (Cetoscarus bicolor) — E dua na ika.
Itali
Itali na matanitu mai Iurope. 60,6 (2016) milioni 'ei wilika kai.
Kawakawaloa
Kawakawaloa (Cephalopholis argus) — E dua na ika.
Saqaleka
Saqaleka (Caranx ignobilis) — E dua na ika.
Tini ka va
Tini ka va (naba)
Saqaloa
Saqaloa (Caranx lugubris) — E dua na ika.
Yawa
Yawa (Chanos chanos) — E dua na ika.
Kasaledamu
Kasaledamu (Cephalopholis miniatus) — E dua na ika.
Ika
Ika — E dua na manumanu.
Kalia
Kalia (Bolbometopon muricatum) — E dua na ika.
Savu
Savu (wai)
Tini ka dua
Tini ka dua (naba)
Sotia ni Yago
Oqo e dua na mataqali manumanu ka tu ena dra, e dau vukea na kena taqomaki na yago mai na veimataqali mate tale eso.
Koli
Koli (Canis lupus familiaris) — E dua na manumanu.
Saqanivatu
Saqanivatu (Caranx melampygus) — E dua na ika.
Cumulacai
Cumulacai (Balistapus undulatus) — E dua na ika.
Tini ka tolu
Tini ka tolu (naba)
Tini ka rua
Tini ka rua (naba)
Jaina (matanitu)
Jaina na matanitu mai Esia.
Bau
Yanuyanu Turaga kei na koro turaga ni Vanua o Bau. Na yanuyanu e ciri koto ena tokalau kei Viti Levu ena delani Waisiliva.
Peru
Peru na matanitu mai Sudamerica. 33 milioni 'ei wilika kai (2018).
Va
Va (naba)
Matuku
Matuku na yanuyanu mai Viti.
Huancayo
Huancayo na siti mai Peru.
Saiva
Saiva (naba)
Monu
Monu na yanuyanu mai Viti.
Moala
Moala na yanuyanu mai Viti.
Toa
Toa (Gallus gallus domesticus) — E dua na manumanu vuka.
Tolusagavolu
Tolusagavolu (naba)
Pigazzano
Pigazzano na siti mai Itali.
Moturiki
Moturiki na yanuyanu mai Viti.
Nacula
Nacula na yanuyanu mai Viti.
Qasikalolo
Qasikalolo (Formicidae) — E dua na manumanu.
Sikorere
Sikorere (Artamus mentalis) e dua na sikorere ena matavuvale Artamidae. E sa vakaiyacaga sara ki na vuqa na yanuyanu e Viti, e dina ga ni sega ni tiko mai na Kadavu Yanuyanu kei Lau Veiyatuyanuyanu.
Kulakula
Kulakula (Erythrura pealii) — E dua na manumanu vuka.
Curitiba
Curitiba (kuɾi'tibɐ) na siti mai Brazil. 1.893.997 (2016) 'ei wilika kai.
Trujillo
Trujillo na siti mai Peru.
Idini cavu
Idini cavu (veilakoyaki)
Lima
Lima (naba)
Nagigia
Nagigia na yanuyanu mai Viti.
Manumanu vuka
Manumanu vuka — E dua na manumanu.
Manumanu vuka e Viti
E a vakayacora na tabana ni veiqaravi oqo na BirdLife International Fiji e dua na vakadidike ni yaubula eso ena loma ni vanua. Nai naki levu ni vakadidike sai koya me kilai ka volaitukutukutaki na veika eso ka rawa ni laurai ena loma ni veikau.
Potsdam
Potsdam na siti mai Jamani. 167,745 (31/12/2015) 'ei wilika kai.
Ciwasagavulikaciwa
Ciwasagavulikaciwa (naba)
Rua
Rua (naba)
Dua
Dua (naba)
Nepal
Nepal na matanitu mai Esia.
Tolu
Tolu (naba)
Naigani
Naigani na yanuyanu mai Viti.
Ciwa
Ciwa (naba)
Verona
Verona na siti mai Itali. 258765 (31/12/2015) 'ei wilika kai.
Drau
Drau  / Dua na drau (naba)
Arequipa
Arequipa na siti mai Peru.
Tini
Tini / Tine (naba)
Vitu
Vitu (naba)
Uetersen
Uetersen (ˈyːtɐzən) na siti mai Jamani. Ko Uetersen ni da ramurface mai na ulunivanua ni vei olive. 17.968 (2014) 'ei wilika kai.
Bebe
Bebe (Rhopalocera) — E dua na manumanu.
Bebe e Viti
A sega ni levu sara na bebe e matata na kenai tukutuku ia na kena madaga ka rawa ni matata e 18 na kena veimataqali Mai na kena oqo, e rua e nei Viti duaduaga. Na kena vo ni bebe ena gadrevi me dikevi ka me matata na yacadra.
Madrai
Na madrai e dua na kakana ka veisaqasaqa mai na valawa sila, Vakayacori e so na witi.
Recife
Recife na siti mai Pernambuco, Brazil. 1 625 583 (2016) 'ei wilika kai.
Walu
Walu (naba)
Monuriki
Monuriki na yanuyanu mai Viti.
Basikeli
Na basikeli, e vakatoka talega e dua na ivakarau ni bula se basikeli, e dua na motoka vakanukilia se tabana vakacici-vakanukilia, sega ni rawa-ka me caka ena dua na yasana, me dua na kena e rua na qiqi. Na Rider ni basikeli e vakatokai me cyclist, se bicyclist.
Na ivakarau taumada kei na configuration ni dua na ivakarau ni bula dodonu se "na basikeli ni veitaqomaki", sa veisau vakalailai mai na imatai ni sinucodo ni itaube ka a tauyavutaki ena loma ni 1885. Ia, e vuqa na veika matailalai era sa vakavinakataki sara, vakabibi mai na Lesumai ni iyaya kei na ituvatuva ni komipiuta ena kompiuta. Oqo e vakatarai kina e dua na veivakamatabokotaki ni inaki ituvaki me baleta e vuqa na mataqali vodo.
Ziying
Ziying eso na gauna e dau basika me dua na katuba kalou ena Vakajaina kei Taoist valetabu, dau veisa ena nona isosomi, Empera Yi of Chu.
Nairai
Nairai na yanuyanu mai Viti.
Croatia
Croatia na matanitu mai Vavalagi. 4,2 (2015) milioni 'ei wilika kai.
Barasila
Barasila na matanitu mai Ceva Amerika. 205 (2015) milioni 'ei wilika kai.
Ikatalau
Ikatalau na imatai ni mera ena dua na siga. Ikatalau ni me tiko ena veivanua e vuqa, ia na nodra ivukivuki isau na rabailevu ni vanua, ka sa duidui na kena gauna, me rawa kina ni sa semati tiko na vuravuravaki raraba ni vakavakarau kei na kakana ena gauna oqo ikatalau.
Duna
Na duna (Anguilla marmorata), kilai talega me mapolo ogo, e species ni draki anguillid ogo e kunei ena Indo-Pasifika kei tikiva waidranu dauveibuli.
Delhi
Delhi na siti mai Delhi, Idia. 11 (2011) milioni 'ei wilika kai.
Calophyllum neo-ebudicum
Calophyllum neo-ebudicum — e dua na vu ni kau.
Zagreb
Zagreb na koroturaga mai Croatia. 0,79 (2011) milioni 'ei wilika kai.
Bia
Na bia e daugunu gunu ni oti na kena vakayagataki na yabia hydrolysis kei vakabulagitaki me rawati kina na dovu. O yabia kei hydrolytic enzyme e dau vakayacori wasoma mai na ivakalomavinaka ni iteitei kadre ki na malt, yabia ki na monosaccharides ka qai vavi (yeast ena sega ni rawa ni voroka vakadodonu na yabia), sa ka levu duadua ga kina na ivola ni droka e vuravura raraba ni bia na witi kei bali.
Cynometra falcata
Cynometra falcata — e dua na vu ni kau, mai Viti.
St Peter's College (Okoladi)
Na St Peter’s College mai Okoladi, Niusiladi e koronivuli ni lotu Katolika ka ra vuli kina na gonetagane yabaki 11 ki na 16 se 18. E tiko ena tauni levu e Okoladi, mai Niusiladi, ka koronivuli ni lotu katolika levu taudua e Niusiladi. A tauyavu ena 1939. E tauyavutaka na isoqosoqo ni lotu na Christian Brothers, ia mai na 2008, era sa veituberi kina na qasenivuli dina ga. Era duikaikai na kena gonevuli, tiko ena 1,200 na iwiliwili ke levu sara. Me baleta na vuli, e tauri kina, ni ra sa yabaki 16, na National Certificate of Educational Achievement assessment system (NCEA) kei na Cambridge International Examinations (CIE). E rauta ni lewe 70 na gonevuli era gole mai vanuatani. Gonevuli oti rogolevu e wili kina o Sir Michael Fay (daunibisinisi, dausoko) kei Sam Hunt (dauniserekali).
Begaluru
Begaluru na koroturaga mai Karnataka, Idia. 8,4 (2011) milioni 'ei wilika kai.
Trojany
Trojany na siti mai Polad.
Dovuititoko
Dovuititoko (Saccharum officinarum) — E dua na vu ni kau.
Na dovuititoko e tubu ga vakalevu ena vanua katakata, e dau rawa mai kina e 65 na pasede ni suka e vakayagataki ena vuravura.
Vica vata na milioni mai Cuba, mai Idia, mai Brazil kei Aferika, era tea na dovu, era musuka tale ga. Ni musu oti na dovu, e vinakati me vakau totolo sara ina iqaqi, ni dau totolo na kena ca na suka e tiko ena dovu sa musu oti. E rawa ni tukuni ni dovu e tara vakalevu na bula e vuravura ni vakatauvatani kei na itei tale e so.
Sa ikoya na ka e yaco ki na veika vinaka e katakata me draki na veiyasana e Cevatokalau Esia kei Niu Kini.
Tevita Momoedonu
Tevita Momoedonu (Lautoka, 13/01/1946) mai Turaga ni Viti.
Buddha
Sucu ena on 15 March 1944 B.K. mai na dua na Yavusa Hindu e Nepal. A kauwaitaka na veivakararawataki a yaco wavoliti koya tu.
Kathmandu
Kathmandu na koroturaga mai Nepal. 0,997 (2012) milioni 'ei wilika kai.
Buddha
Dro tani mai na vale vakatui nei tamana, vakanadakuya na vuravura, ka bula voli vakadravudravua. Vakasaqara na veivakararamataki, a raica na ka e qai vakatoka me “sala ni veisereki.” Tukuna ni sa yacovi Nirvana, e dua na ituvaki ni bula eda sa sega kina ni kauwaitaki, na mosi, se eda sega ni kilai mai vei ira e taudaku. A yaco me nodra qasenivuli na italatala ni vakabauta vaka-Buda.
Cyphosperma trichospadix
Cyphosperma trichospadix — e dua na vu ni kau, mai Viti.
Cyphosperma tanga
Cyphosperma tanga — e dua na vu ni kau, mai Viti.
Cynometra insularis
Cynometra insularis — e dua na vu ni kau, mai Viti.
Jona Senilagakali
Jona Senilagakali (Lakeba - Viti, 8/11/1929 – Suva, 26/10/2011) mai Turaga ni Viti.
Mubai
Mubai na koroturaga mai Maharashtra, Idia. 12,48 (2011) milioni 'ei wilika kai.
Diospyros fasciculosa
Diospyros fasciculosa — e dua na vu ni kau.
Clinostigma exorrhizum
Clinostigma exorrhizum — e dua na vu ni kau, mai Viti.
Sitiveni Rabuka
Sitiveni Rabuka (Cakaudrove, 13/09/1948) mai Turaga ni Viti.
Kamisese Mara
Kamisese Mara (Lomaloma, 6/05/1920 – Suva, Viti, 18/04/2004) mai Turaga ni Viti.
Erythrina fusca
Erythrina fusca — e dua na vu ni kau.
Timoci Bavadra
Timoci Bavadra (Lautoka, 22/09/1934 - Lautoka, 3/11/1989) mai Turaga ni Viti.
Cakaudrove
E tini ka va (14) taucoko na vei-yasana e Viti. O Cakaudrove e dua na yasana vakaturaga mai Vanua Levu, ka ratou wili kina e tolu na yanuyanu vei-volekati sara, o Taveuni, Rabi vata kei Kioa. E 2,816 na Sukuea na Kilomita na levu ni vanua e kumuni vata tu kina na vanua oqo, ka ra lewe 49,344 taucoko na lewe ni vanua e Cakaudrove. O Savusavu e dua na kena tauni levu toka mai Cakaudrove raraba ka ra lewe 4,962 taucoko na lewe ni vanua kina.
E levu sara na Turaga Bale, Marama Bale, Gone Turaga kei na Gone Marama era cavu tu mai kina me vaka-taki : Ratu Sir Penaia Ganilau (na i otioti ni Kovana levu e Viti, kai matai talega ni Peresitedi ka taura nai tutu vaka Tui Cakau e Vanua Levu). Na Turaga na Paraiminisita vakacegu, Hon. Sitiveni Ligamamada Rabuka. Ratu Naiqama Lalabalavu (na Turaga ka taura tu oqo na i tutu vaka Tui Cakau) kei na so tale.
Frank Bainimarama
Voreqe Bainimarama (Kiuva, 27/4/1954) mai Turaga ni Viti.
Hyena
Hyena (Hyaenidae) — E dua na manumanu.
Crocuta crocuta
Crocuta crocuta — E dua na hyena.
John Calvin
John Calvin, sucu ena 10 ni Julai 1509, e Varanise. Vuli bete mai Parisi. E dua na iliuliu levu ena kena sagai me veisautaki na Lotu Katolika.
E dua na iwase levu ni nona bula a bula voli ga kina mai Suwitisaladi. E vakavuvulitaka ni tamata e sa ca tu ia na loloma walega ni Kalou e rawa ni vakabulai ira. A vola e vuqa sara na vakasama ena iVolatabu.
Tini ka ono
Tini ka ono (naba)
Pune
Pune na siti mai Idia. 3.124.458 (2011) 'ei wilika kai.
Stary Dwór
Stary Dwór na siti mai Polad. 334 (2011) 'ei wilika kai.
Amsterdam
Amsterdam na siti mai Oladi. 851.573 (2017) 'ei wilika kai.
Drau ka dua
Drau na dua (naba)
Matagi
Matagi, so na gauna e volai Matangi, sa dua na yanuyanu na Vanua Levu ena vualiku kei Viti, ka toka 16° 44 na ceva 179° ra. Oqo e dua vei ira na tolu na yanuyanu kacabote yanuyanu ilawalawa ki na tokalau kei Thurston Dusia tiko na yanuyanu o Taveuni, na kena vo Qamea kei Laucala. Na matanikatuba-yanuyanu ni 97 hectares (240 eka) 10 kilometers (6.2 mi) east of Thurston Dusia. Me yacova na gauna walega oqo, sa gole na yanuyanu oqo ki na dua na nodra itataqomaki makete. Vakatikori mai na nunu wai, na itaviqaravi e oka kina na siwa, cagivakaseua, soko, wai vakasisisi, kei na nunu dela. E tiko e dua na isema totolowaqa ena Matagi kei Taveuni.
Na veikau e baravi kei na luvuci kacabote caldera ni yanuyanu oqo e cau ki na kena bibi raraba me vaka e dusimaki tiko ena Viti Biodiversity Iwalewale kei Ituvatuva Cakacaka.
Chicago
Chicago na siti mai Illinois, United States.
Barcelona
Barcelona na siti mai Spain.
Veikau
Na vanua veikau (tea) e rauta na veimama na ekatea (1 kei na 1/4 eka), me sivia na lima na mita na kena cere, me sivai 10 na pasede cokocoko ne kena tuvuka.
Proteles cristatus
Proteles cristatus — E dua na hyena.
Veikau
Qo e sega ne okati kina na veikau ena were, ba ni senikau igadigadi kei na loga ni veikau vuata.
Sitisiti mai Viti
Sitisiti mai Viti:
Fidżi
Hyaena hyaena
Hyaena hyaena — E dua na manumanu (hyena).
Phewa (Drano)
Phewa na drano mai Kaski, Nepal.
Sagahai
Shaghai na siti mai Jaina.
Pelusios gabonensis
Pelusios gabonensis — E dua na vonu.
Tuvu
Na totobu (hydrology) wai droka kune ena kedrau tadrau na bati ni baravi kei na cakau ena loma ne qele. Ni ua levu e veilaroi, ni di na mati e wai droka.
Beijigi
Beijigi na koroturaga mai Jaina.
Losi Enijilisi
Losi Enijilisi (Vosa Vakavalagi kei na Vosa Vakasipeni: Los Angeles) na koro levu duadua e Kalifonia; na ikarua ni siti populous ena Amerika, oti Niu Yoka Siti; kei na kena ikatolu tamata duadua siti ena Vualiku Amerika, oti Siti o Mekisiko na Niu Yoka Siti. E dua na iwiliwili voleka ni lewe 4 milioni tamata, Losi Enijilisi e dua na ivakarau vakavanua, vakailavo, kei na vale ni bula vakabisinisi ni Kalifonia.
Rotterdam
Rotterdam na siti mai Oladi. 635.389 (2017) 'ei wilika kai.
Philadelphia
Philadelphia na siti mai United States.
Pelomedusa subrufa
Pelomedusa subrufa — E dua na vonu.
Julius Caesar
Julius Caesar (12 Julai 100 BC – 15 Maji 44 BC) e dua na populist ni Roma, dictator, kei mataivalu raraba ka ra a vakaitavi ena dua na itavi bibi ena veika a yaco vei ira na Horace na Roma Ripabuliki na tucake tale mai na vakatui Matanitu ki Roma.
Pelusios williamsi
Pelusios williamsi — E dua na vonu.
Niu Yoka Siti
Niu Yoka Siti (New York City, NYC), kilai talega Niu Yoka (New York, NY), na koro populous duadua e Amerika. Ena dua na 2018 na iwiliwili e sivia ni 8,398,748 na kena veisoliyaki e rauta ni 302.6 lomanibai maile (784 km2), Niu Yoka e densely talega na siti lelevu lewena e Amerika. E tiko ena ceva ena nona vakasama na US ituvaki ni Niu Yoka, na siti sa usutu ni iwasewase ni Niu Yoka Peteriaki noda, na vanua peteriaki noda e vuravura ena cakacaka vaunafalawa. E voleka ni 20 millioni na tamata ena kena peteriaki na vanua vakaiwiliwili ka volekata na 23 millioni ena kena vanua vakaiwiliwili cokovata, sa dua vei ira na populous ni vuravura oqo me megasiti. Niu Yoka Siti sa vakamacalataki me vaka na ivakarau ni bula vakavanua, veika vakailavo, kei na media koroturaga e vuravura, na veivakayarayarataki ni vakabisinisi, veivakamarautaki, vakadidike, tekinolaji, vuli, politiki, saravanua, cakacakaniliga, kena ivakarau, kei na qito. Ki vale na itikotiko liu ni Matabose Kei Vuravura, Niu Yoka Siti sa dua na vale bibi ki na matau ni veiyasai vuravura veimatanitu.
Drau ka rua
Drau ka rua (naba)
Guagasu
Guagzhou na siti mai Guagdoga, Jaina.
Pelusios subniger
Pelusios subniger — E dua na vonu.
Pelusios sinuatus
Pelusios subrufa — E dua na vonu.
Trindade
Trindade na siti mae Brazil. 121.266 (2017) 'ei wilika kai.
Drau ka va
Drau ka va (naba)
Ronald Reagan
Sucu ena Ronald Wilson Reagan (1911, Tampico, Illinois - 2004, Los Angeles, California) mai na dua na e United States (1981-1989).
Córdoba (Argentina)
Córdoba na siti mai Argentina.
Drau ka lima
Drau ka lima (naba)
Pelecanus occidentalis
Pelecanus occidentalis E dua na manumanu vuka.
Drau ka walu
Drau ka walu (naba)
Entrena
Ko Entrena (ˈyːtɐzən) (koroturaga) ni da ramurface mai na ulunivanua ni vei olive.
Peltocephalus dumerilianus
Peltocephalus dumerilianus — E dua na vonu.
Drau ka tolu
Drau ka tolu (naba)
Shenzhen
Shenzhen na siti mai Guagdog, Jaina. 10,78 milioni 'ei wilika kai (2014).
Kasirara
Kasirara:
Drau ka ono
Drau ka ono (naba)
Feperueri
Feperueri - Ikarua vula. Vakafeperueri 28 se 29 siga.
Eigenmannia virescens
Eigenmannia virescens (Cuchillo) — E dua na ika.
Urau
Urau (Thunnus) - E dua na ika.
Megascops albogularis
Megascops albogularis E dua na manumanu vuka.
Drau ka ciwa
Drau ka ciwa (naba)
Vilnius
Vilnius na koroturaga mai Lituani. 0,5 (2015) milioni 'ei wilika kai.
Maji
Maji - Ikatolu vula. Vakamaji 31 siga.
Dresden
Dresden na siti mai Jamani. 543,825 (Ikatolusagavulukadua ni Tiseba 2015) 'ei wilika kai.
Leipzig
Leipzig na siti mai Jamani. 560,472 (2015) 'ei wilika kai.
Me (vula)
Me - Ikalima vula. Vakame 31 siga.
Drau ka tini
Drau ka tini (naba)
Janueri
Janueri - Imatai vula. Vakajanueri 31 siga.
Pulumakau
Na manumanu yava i va, ka dau maroroi me laukana na lewena se gunuvi na nona sucu
Drau ka vitu
Drau ka vitu (naba)
June
June - Ikaono vula. Vakajune 30 siga.
Turkey
Turkey na matanitu mai Vavalagi, Esia. 77.5 (2016) milioni 'ei wilika kai.
Pokhara
Pokhara na koroturaga mai Kaski, Nepal. 0,255 (2011) milioni 'ei wilika kai. E 200 na kilomita mai na korolevu o Kathmandu.
Julai
Julai - Ikavitu vula. Vakajulai 31 siga.
Epereli
Epereli - Ikava vula. Vakaepereli 30 siga.
Confucius
Confucius (551–479 BC) na vakajaina ivakavuvuli kei daunipolitiki ni Itubutubu ki Vakadinamati gauna.
Na filosofi ni Confucius, e kilai talega me Confucianism, e vakamatatataka na bula savasava kei na vakamatanitu, na dodonu ni veimaliwai vakatamata, lewa dodonu, yalovinaka, kei na yalodina. O ira na nona tisaipeli era dauqito veisisivi vakavinaka sara ena koronivuli tale eso ena gauna ni Drau Koronivuli ni Nanuma eda me vakalailaitakataki ga na nodra tokona na dautauka ena loma ni Qin matavuvale vakatui. Muria na qaqa ni Han tulewa Chu ni oti na kabebe ni Qin, Na vakanananu nei Confucius e ciqoma na veivakadonui vakadonui ena matanitu vou ka ra sa tauyavutaki tale ki na dua na ivakarau e kilai tu e Ra ka Neo-Confucianism, ka qai Niu Confucianism (Gauna oqo Neo-Confucianism).
Na Confucius e vakatotolotaki vakavinavinakataki kei na vola o se veisau e vuqa na Vakajaina momona veivosa oka kina na Lima Momona, Ia o ira na kenadau ena gauna oqo era sa qarauna ni attributing me ra assertion kina Confucius koya. Aphorism me baleta na nona ivakavuvuli a cokonaki ena Analects, Ia ni oti ga e vuqa na yabaki mai na nona mate.
Na ivakavuvuli nei Confucius sa inakinaki ki na ivakarau ni Jaina kei na vakabauta. E championed kaukauwa na nona yalodina vakamatavuvale, qase e liu, kei na nodra rokovi na italatala qase mai vei ira na luvedra kei na tagane vakawati mai vei ira na watidra, vakatututaki na matavuvale me baleta na matanitu uasivi. E tokona na ivakavuvuli e kilai vinaka "kakua ni cakava vei ira na tani na ka o sega ni vinakata mo cakava", na Koula Lewa. O koya talega e dua na Kalou vakadodonu ena Daoism.
Na Confucius e okati me dua vei ira na tamata bibi ka veivakauqeti ena siviraka ni kawatamata. Na nona veivakavulici kei na filosofi e bikai vuku ira vakalevu na tamata ena veiyasai vuravura ka ra sa dau veivakauqeti tikoga nikua.
Caracas
Caracas (10°32'23"N  66°55'48"W)[1][2] na siti mai Venezuela. 2,4 (2013) milioni 'ei wilika kai.
Rusia
Rusi se na Rusia, vakailesilesi e vakatokai Isoqoisoqo Rusi, sa ikoya na vanua e tiko kina na vanua ena tokalau kei Iurope kei Vualiku Esia. E kovuta e dua na iwasewase ni 17,125,200 na kilomita (6,612,100 sq Mi), sai koya na vanua levu duadua e vuravura ena iwasewase, liliwa sivia na dua na ikawalu ni vanua e vuravura, dodo tinikadua na gauna logavinaka, kei na iyalayala 16 cecere veimatanitu. Na yasayasa Rusi mai na Wasawasa Baltic ki na ra ki na Wasa Pasifika ena tokalau, kei na Wasa Arctic ena vualiku ki na Wasawasa Loaloa kei Caucasus ena ceva. ni tiko e 146.7 na iwiliwili, o Rusia sai koya na matanitu lewelevu duadua e Iurope kei na ikaciwa ni matanitu lewelevu e vuravura. Na koroturaga nei Rusi e dua Moscow, sa ikoya talega na siti levu duadua ena vanua.
Buenos Aires
Buenos Aires na koroturaga mai Argentina.
Okosita
Okosita - Ikawalu vula. Vakaokosita 31 siga.
Salvador (Bahia)
Salvador da Bahia na siti mai Bahia, Brazil. 2,9 (2016) milioni 'ei wilika kai.
Anggun
Anggun (sucu 29 Epereli, 1974) e dua daulagasere Idonisia.
Santiago
Santiago na koroturaga mai Chile.
Chile
Chile na matanitu mai Sudamerica. 18 (2015) milioni 'ei wilika kai.
Coro
Coro (11°24′0″N 69°40′0″O)[1] na siti mai Venezuela. 284 266 (2011) 'ei wilika kai.
Okotova
Okotova - Ikatini vula. Vakaokotova 31 siga.
Kaboni
Kaboni (mai na vosa vaka-Latina: carbo "koala") e dua na wainimate elemedi kei na ivakatakarakara C kei atomic naba 6. Na elemedi kune ena daimani, qilaiso, koala, kei na so tale.
Namenalala
Namenalala (Namena lala) e na kacabote yanuyanu ena Viti, e dua na outlier ki na yanuyanu ena vualiku kei Vanua Levu (tani Wainunu Toba), 24 kilomita (15 Mi) na kena yawa. Ka toka ena 17.11° ceva kei 179.10° tokalau, e kovuta e dua na iwasewase e 4 na kena lomanibai kilomita (990 eka). Na kena na taucoko e 105 mita (340 ft). Na yanuyanu sai koya na vanua e 0.44 kina na kilomita ni lomanibai (110 eka) Moody nei Namenalala Yanuyanu nodra itataqomaki kei ituvaki maroroi.
E 52 na hectares (130 na eka) vanua ni yanuyanu na Namenalala Iwasewase ni bibi vuka. E tokona e dua na iwiliwili ni malumalumu Ruve na Toga. Na waswasa vuka vakasova kece kei na veikau e baravi ni yanuyanu e cau ki na kena bibi raraba me vaka e dusimaki tiko ena Biodiversity ni iwalewale kei ituvatuva ni cakacaka ena Viti (Fiji's Biodiversity Strategy and Action Plan).
Valparaíso
Valparaíso na siti mai Chile.
Motevideo
Montevideo na koroturaga mai Uruguay.
Lotu Vakaristo
Christianity
Fuzhou
Fuzhou na siti mai Fujian, Jaina. 7,20 milioni 'ei wilika kai (2011).
Šiprage
Šiprage (Шипраге) na siti mai Bosnia & Herzegovina. 788 (2013) 'ei wilika kai.
Rio de Janeiro
Rio de Janeiro na siti mai Rio de Janeiro, Brazil. 6,5 (2016) milioni 'ei wilika kai.
Porto Alegre
Porto Alegre na siti mai Rio Grande do Sul, Brazil. 1 481 019 (2016) 'ei wilika kai.
Tiseba
Tiseba - Ikatinikarua vula. Vakatiseba 31 siga.
Noveba
Noveba - Ikatinikadua vula. Vakanoveba 30 siga.
Lodoni
Lodoni na koroturaga mai Peretania.
Ijipita
Ijipita
Ivakavakadina
Na ivakavakadina e dua na tabana ni fika ka na rawa ni vakamacalataki me vakararaba kei kena isema ka vakanamata tiko ki na kena kunei na kedra ivakarau na ilawalawa naba, daunitalevoni, kei fika iyaya tale eso ni fika.
Puerto La Cruz
Puerto La Cruz (10º12´N 64º38´O)[1] na siti mai Venezuela. 348 021 (2013) 'ei wilika kai.
Agnez Mo
Agnez Mo (goneyalewa) esenui teo
Tianjin
Tianjin na siti mai Jaina. 3,66 milioni 'ei wilika kai (2015).
Galegale
Galegale (tea) (Pinaceae)
Ai Vola i Momani
Na Ai Vola i Momani e dua na itukutuku tabu ni nodra toso na Yalododonu Edaidai, me vaka na kena dautokona, era tiko kina na kedra itukutuku na parofita ni gauna makawa era a vakaitikotiko ena vanua o Amerika mai na 2200 BC ki 421.
Na iVola i Momani kei na iVola Tabu erau Veivukei vakairau
E duidui vakalevu nodra vakabauta na iVola Tabu na tamata. E so era vakabauta ni sa dodonu vinaka sara ga na iVola Tabu, e sega na kena cala, ka sa ikoya e gadrevi me da vakabulai kina. E so tale era nanuma ni iVola Tabu e ivola ni wili ivola ga e vinakati me vulici, ka ra cakitaka ni sega ni vakadinadinataka na ilesilesi tabu i Karisito kei na cakacaka e veivakurabuitaki se ivakatakila dodonu mai vua na Kalou. E so era digitaka me ra lecava na iVola Tabu, ka so tale era sega sara ga ni raica na iVola Tabu se bau vagalalataki me wilika. Na Yalododonu Edaidai era vakabauta ni iVola Tabu e vosa ni Kalou kevaka me vakadewataki vakadodonu (Yavu ni Vakabauta 1:8). Na iVola Tabu e sega ni veisaqasaqa kei na iVola i Momani, na iVola i Momani ga e tokona, ka vakaroti keda me da wilika, ka vakadinadinataka na kena dina taucoko ni kena ivakavuvuli. Mo vakayagataka ga na iVola i Momani kei na iVola Tabu me rau veivukei vakairau. Na iVola i Momani e vakaraitaka na nona Veiyalayalati Makawa mai Vua na Kalou kei ira na luvena; na iVola Tabu e tukuni ira na parofita cecere ka ra ciqoma na veiyalayalati oqo ena vakabauta. E tusanaka na iVola i Momani na veika me baleti Karisito kei na Nona Veisorovaki, na iVola Tabu e vakarautaka na itukutuku ni Nona sucu, cakacaka ni veiqaravi, mate, Veisorovaki, kei na Tucaketale. Sa dina sara, na iVola Tabu kei na iVola i Momani erau veivukei ka vakavutuniyautaki rau vakairau. Na ivakadewa vakavalagi ni LDS ni iVola Tabu na Kings James Version kei na iVola i Momani e tu me tikina dusimaki ka ivukevuke ni veivakavulici ka cakava me ititoko i Juta (na iVola Tabu) kei na ititoko i Josefa (na iVola i Momani) me dua ga e ligada (raica Isikeli 37:15–17; raica talega na 1 Nifai 13:34–41; 2 Nifai 3:12; 29:8). Solia taumada na veitikina mai na iVola i Momani ena gauna ko veivakavulici kina, ka vakatalega ena nomu vakaraitaka ni rawa ni vakayagataki na iVola Tabu kei na iVola i Momani ena veivakavulici ni tautauvata ga na ka erau vakavuvulitaka. Vakayagataka na iVola i Momani mo vakadodonutaka ka vakamacalataka kina e so na iyatuvosa ena iVola Tabu. Me kena ivakaraitaki, ni iVola Tabu Vou e tukuna ni papitaisotaki na Karisito me “yaco na bula savasava vei keda kece” (Maciu 3:14–15). Na iVola i Momani e vakamacalataka na cava na ibalebale me yaco na bula savasava vei keda kece (raica 2 Nifai 31:5–9). Ni ko sa vakayagataka na iVola i Momani kei na iVola Tabu me rau sa dua ga na ivola ka umani kina na vosa ni Kalou, ena vakamalumalumutaka na veiqati ka vakadodonutaka na ivunau lasu (raica 2 Nifai 3:12). Na iVola Tabu e vakavuvulitaka na veika e baleta na lawa ni ivakadinadina: “Ena gusudratou e rua se tolu na ivakadinadina ena vakadinadinataki kina na vosa kecega (2 Korinica 13:1). Ni lomavata kei na lawa, erau duavata na iVola i Momani kei na iVola Tabu ena nodrau tukuni Jisu Karisito.
Panthera tigris ssp. balica
''' Panthera tigris ssp. balica ''' -  E dua na taika.
Tupaia chrysogaster
Tupaia chrysogaster — E dua na manumanu.
Monte Águila, Chile
Monte Águila na siti mai Biobío, Chile.
Tupaia gracilis
Tupaia gracilis — E dua na manumanu.
Tupaia dorsalis
Tupaia dorsalis — E dua na manumanu.
Tupaia belangeri
Tupaia belangeri — E dua na manumanu.
Concepción, Chile
Concepción na siti mai Biobío, Chile.
Panthera tigris ssp. corbetti
''' Panthera tigris ssp. corbetti ''' -  E dua na taika.
Tupaia möllendorffi
Tupaia möllendorffi — E dua na manumanu.
0.999...
Ena fika, 0.999... (vola tale ga na 0.9, ena so tale na sala) denotes na vinakati na kena ka sa volai tu kina e vuqa na 9ni oti na vinakati na kena ni veika sa yaco (kei na dua na 0 e liu).
Brasília
Brasília na koroturaga mai Brazil. 2,97 (2018) milioni 'ei wilika kai.
Toga
Toga na matanitu. Rauta ni 106,000 na lewenivanua e Toga, qai wasei vakatolu na kena veiyanuyanu—na kena iwasewase lelevu o Togatapu, Ha’apai, kei Vava’u.
E 171 taucoko na yatu yanuyanu era tiko e Toga, e 45 ga era tawani.
Tupaia javanica
Tupaia javanica — E dua na manumanu.
Xi'an
Xi'an na siti mai Shaanxi, Jaina. 8,627 milioni 'ei wilika kai (2015).
Papua Niu Kini
Papua Niu Kini
Temuco
Temuco na siti mai La Araucanía, Chile.
Tupaia minor
Tupaia minor - E dua na manumanu.
Hanoi
Hanoi na koroturaga mai Vietnam. E kovuta e dua na iwasewase ni 3,358.6 lomanibai kilomita (1,297 sq mi). Sai koya na ikarua ni siti levu duadua ena Vietnam, e sivia ni 8 million na iwiliwili ena loma ni siti dodonu kei na so na iwiliwili ni 20 millioni ena loma ni Metropolitan vanua. Ena loma ni uto na Uciwai Damudamu Bucabuca, na valenivolavola ni veika vakabisinisi, vakavanua, kei na vuli ni Vualiku Vietnam. Dua na ka e namaki lotutaki GDP ni US$32.8 bilioni me baleta na 2018, sai koya na ikarua ni iwasewase ni veikavakailavo veivanua ni Vietnam, oti Ho Chi Minh Siti.
Finiladi
Finiladi, vakaivola na Ripabuliki mai Finiladi, sa ikoya na matanitu ka tiko ena Vualiku Iurope. E wasea o Finiladi na iyalayala ni vanua vata kei Suwiteni ki na ra, Rusi ki na tokalau, kei Nowei ki na vualiku ka vakamacalataki mai na Ikeli o Bothnia ki na ra kei Ikeli o Finiladi ki na ceva ka ra tiki tiko ni wasawasa Balitika. Na iwiliwili ni lewe rauta na 5.5 milioni, iwasewase ni 338,455 na kilomita (130,678 sq Mi). na korouraga mai Finiladi e Helsinki, sai kina na siti levu duadua ena vanua o ya.
Uruguaiana
Uruguaiana na siti mai Rio Grande do Sul, Brazil. 125.507 (2010) 'ei wilika kai.
Finiladi
Na veiyatuyanuyanu ni Yanuyanu Åland o ka cevara ni levu sai koya na vanua yasayasa duadua ga e Finiladi. Na draki mai Finiladi e isau mai na duidui ni vanua e vakaitamera galalataki; na ceva kei Finiladi e ivakatagedegedetaki me vaka e dua na draki kaukauwa vanuataki kei na vo ni vanua e veika oqo tiko ena dua ni vakavulikau draki. E rawa ni okati me tiko e dua na ga vakavulikau veikau biome. E sivia ni 180,000 na Finiladi drano sa volai tu, oqo na vuna e vakatokai kina o Finiladi dau veivanua tani "na vanua ni dua udolu drano".
Seniwiji
Na seniwiji e tiko e dua na kakana ka tiko kina na kakana draudrau, tasiri jisi se kania, biu tu ena loma ni selesele ni madrai, se dua tale na dari me laki dua na koniteina se wilika ena dua tale na mataqali kakana. A tekivu na seniwiji me dua na qaqalo kakana veikauyaki ena ra kei vuravura, ka dina ga ni sa vaka me tu e vuravura raraba.
Wasa Pasifika
Na Wasa Pasifika, yaca talega Wasa Pasivika, sai koya na levu duadua ka titobu ni iwasewase ni wasaliwa e vuravura. E kena ikuri mai na Wasa Pasifika ena vualiku ki na wasa ena ceva (se, vakatau ena kena ibalebale, ki na Antarctica) ena ceva ka vauci mai na vanua o Esia kei Ositerelia ki na ra kei Amerika ena tokalau.
Ena 165,250,000 na kilomita ni lomanibai (63,800,000 maile) ena vanua (me vaka e vakamacalataki ena iyalayala ni Antarctic ena ceva), na tabana levu duadua ni Vuravura Wasa — kei ena cega, me kena ikuri, na hydrosphere — e kovuta na 46% wai ni vuravura e ra kei 32% ni kena vanua taucoko, ka sa levu cake kina mai na vanua taucoko ni vanua e vuravura raraba.
Polinisia
Polynesia na subveiyasana ni Oceania, e sivia na 1,000 na yanuyanu era sa veiseyaki tu ena loma kei na ceva Wasa Pasifika. O ira na vakai ira tamata o cei na yanuyanu o Polinisia era vakatokai Vakapolinisia, ka ra wasea e vuqa na veika tautauvata era oka kina na vosa vakamatavuvale, itovo ni bula, kei na vakabauta. Taumada, sa levu sara na nodra ivakarau ni soko kei na vakayagataki ni kalokalo me ra lako ena bogi. Na matanitu levu duadua e Polinisia sai koya Niusiladi.
Iurope
Na Iurope e dua vanua ka toka vakatabakidua ena vualiku kei vuravura ka vakakina ena tokalau kei vuravura. E iyalayala mai na Wasa Dreniwaicevata ki na vualiku, na Wasa Atalanitika ki na ra, Esia ki na tokalau, kei na Wasawasa Mediterranean ki na ceva. E ratou lewena na tiki ra vakalevu ni Iuresia. Sai koya na tikina 6 levu vauna e vuravura.
Bosnia kei Herzegovina
O Bosnia kei Herzegovina, vakalekalekataki BiH se B&H, so na gauna e vakatokai na Bosnia – Herzegovina ka kilai wasoma ni veivosaki vaka Bosnia, e dua na vanua e Southeastern Iurope, ka tiko ena loma ni Balkan Peninsula. Na Sarajevo e sa dua na siti bibi ka koroturaga.
Cusco
Cusco (Qusqu) na siti mai Peru.
A
A - Imakai vola.
Diacritics
À, A kei Gravis Á, A kei Akut Â, A kei Circumflex Ã, A kei Tilde Ä, A with Diaeresis Å, A with Ring
Levu Astrolabe Cakau
Na  Levu Astrolabe Cakau sa tiko mai Viti ka kovuti tu na ikava ni yanuyanu levu duadua, Kadavu, ka rauta na 65km ena balavu ni gauna. Na yanuyanu o Kadavu e rauta ni 100km ena ceva kei Viti Levu, na yanuyanu levu o Viti.
Na Levu Astrolabe Cakau e dua vei ira na kena e levu duadua itatarovi cakau e vuravura kei kovuta Kadavu yanuyanu, Ono kei na veiyanuyanu lalai tale eso ena loma ni dua na veitaqomaki waitui. Na cakau sa vakalewelevu tiko ena ceva kei Kadavu kei waqa vualiku ono ena yanuyanu kei na vualiku kei Buliya.
Na cakau e dua na qele breeding ena levu sara na biliika (saku vorowaqa) species, qio, tuna, tuwawa kela, mahi-mahi kei na onaga, ka sa vaka me lewe levu sala era liutaki mai na wai titobu ka lako ki na vovodea waitui. Na tiki ni cakau, me vaka Naiqoro Malanivosa, e dua vei ira na malanivosa bibi, era taqomaki mai na siwa ka gadrevi kina na ilavo ni curu. Oqo e baleta ni Naiqoro Malanivosa e dua vei ira na veitosoyaki levu ni ika.
Yatu Solomoni
Yatu SolomoniYatu Solomoni
Matanitu
Na matanitu e dua na vakapolitiki cokovata, tevita, se vanua e dau lewai. E dau vakatokai vakavuqa me vanua ni sucu, itikotiko, se bula ni tamata yadua.
Na matanitu e rawa ni dua na cecere itutu se tiki ni dua na ituvaki levu, me vaka e dua na tabana sega ni cecere se cecere taumada ni vakapolitiki tabana, e dua na vanua vakayago ena dua na veimatanitu, se dua na vanua e Geographic ka salavata kei na so na tamata era tu vakataki ira se duidui na nodra ivakarau vakapolitiki. E sega ni tamata sovereign.
Matanitu e rawa ni vagolei ruarua ki na cecere e cokovata kei na veivakavatukani vakapolitiki tale eso, me vaka na Vatican Siti, ena so tale na gauna e rawa ni vagolei ga ki cokovata.
Na vanua levu duadua e vuravura e Rusi, ni populous levu duadua e Jaina, a muria o Idia, Matanitu Cokovata o Amerika kei Indonesia.
Honiara
Honiara na siti mai Yatu Solomoni. 84520 (2017) 'ei wilika kai.
Ankara
Ankara na siti mai Turkey. 5,27 (2010) milioni 'ei wilika kai.
Auki
Auki na siti mai Yatu Solomoni. 5105 (2009) 'ei wilika kai.
Istanbul
Istanbul na siti mai Turkey. 13,12 (2010) milioni 'ei wilika kai.
Gizo
Kiso na siti mai Yatu Solomoni. 7.177 (2009) 'ei wilika kai.
C
C - Ikatolu vola.
B
B - Ikarua vola.
Diacritics
Ḃ, B kei Dot Ḅ, B kei Dot Ƀ, B kei Makron below Ƀ, B kei Stroke Ɓ Ꞗ, B kei Flourish ᶀ, B kei Palatal hook
Daru
Daru na siti mai Papua Niu Kini. 612,879 (2000) 'ei wilika kai.
Na vosa vaka-Viti
Na vosa vaka-Viti ni Yanuyanu na Ceva ga e Viti, ka sa ikoya talega na ivosavosa e Viti, me ikuri ni Vosa Vakavalagi kei Na Vosa FijiHindi, kei na vaka-Jaina nei Viti. Na vosa vaka-Viti e dua na vosa laskulanda.
Veitikina
Olauskulandaok lauskulanda
Raisa Andriana
Raisa Andriana  (ivakatagi) e dua Idonisia daulagasere.
Martin Luther
Martin Luther(10 Noveba 1483 – 18 Feperueri 1546) e dua na parofesa ni Jamani ni cioloji, vulica, bete, Vakaaugust monk, Luther dau vakatokai koya me dua na monk e liu. Me vakaoqo: "e liu, ni 'u a se monk tiko, au dau nanuma me 'u nuitaka ni na rawa me 'u vakayalovinakataka na noqu vakatulewa ena lolo, na masu, kei na vigils au dau vakayagataka me 'u vakararawataki koya kina na yagoqu ena dua na sala ki na kurabuitaka lomalomani. Ia na levu ga ni noqu buno, na kena malumu kei na vakacegu au a vakila; ni sa kau tani mai mataqu na rarama dina. kei na dua i droini ena Tawase Vakacoko.
Kenada
Na Kenada e dua na matanitu ena vualiku kei Vualiku Amerika.
Martin Luther
E vakavulica o Luther ni veivakabulai o ya, o koya gona, na bula tawamudu e sega ni rawati mai na ivalavala vinaka ia era na ciqomi ga me isolisoli galala ni loloma soliwale ni Kalou ena vuku ni vakabauta nei vakabauta ena Jisu Karisito me vaka na Dauveivueti mai na ivalavala ca. Na nona cioloji sa mai bolei kina na lewa kei na itutu ni Pope ena kena vakavulici ni ai vola tabu sai koya na ivurevure duadua ga ni kila ka vakatakilai vakalou, ka saqata na sacerdotalism ena noda vakasamataki ira kece na Lotu Vakarisito me ra matabete savasava. O ira era na raica na ivakavuvuli ni Luther ni rabailevu ga, era sa kacivi Vakaluther, e dina ni a cikeva o Luther ena Vakarisito se Evangelical sai koya na yaca vakadonui duadua vei ira na tamata era dau kilai Karisito.
Na nona ivakadewa ni Ai Vola Tabu ki na vernacular ni Jamani (e sega ni vakalatina) a rawa kina me yaco ki na laity, e dua na soqo ka levu sara na kena revurevu ena lotu kei itovo ni Jamani. E nona dau vakamareqeta na kena vakatorocaketaki e dua na ivakarau tudei ni vosa Vakajamani, vakuria e vica na ivakavuvuli ki na iyaloyalo ni vakavakadewa, ka vakayarayarataka na volai ni dua na vakavakadewa vosa Vakavalagi, na Tyndale Ai Vola Tabu. Na nona serenilotu e vakauqeta na vakatorocaketaki ni lagasere ena Tawase Lotu. Nona vakamau me Katharina von Bora, dua na nun e liu, tuva e dua na ivakaraitaki ni vakavunivola ni vakamau, ka vakatarai Tawase italatala saumi me vakamau.
Kania
Na kania, kilai talega lewe ni manumanu se lewenimanumanu na manumanu vakayago e dau kana me kakana.
Port Vila
Port Vila na siti mai Shefa, Vanuatu. 50,000 'ei wilika kai.
Kania
Na ga e lewena na wai, protein, kei uro. E sautu droka, ia e dau laukana ga ni oti na saqa kei na matua se cakacakataki ena vuqa na sala. Ena univakatakila na itoki valu se kavuru ena loma ni auwa se ena dua na siga na kena isau mai na tauvimate kei decomposition ena bacteria kei fungi. E bibi na lewe ni manumanu ena ivakarau ni bula kei na itovo vakavanua, e dina ga ni sega ni na kei na veivakarusai sa vakadeitaka me na kina na veika dredre ni bula vakatamata kei na ituvaki. E vuqa na matalotu era tu kina na lawa me baleta na kakana e rawa se sega ni rawa ni laukana.
Ena lesumai ni taurivaka e vakatarai kina na vakaveicakacaka ni manumanu. Na tamata vakatamata e vakavuna na nodra vakayagataki na kakana ena kedra iyaya na veivuke ni veivakamateivale.
Pirna
Pirna na siti mai Jamani. 38010 (2015) 'ei wilika kai. E 18 na kilomita mai na korolevu o Dresden.
Novita Dewi
Novita Dewi  (ivakatagi)e dua Idonisia daulagasere.
Jisi
Na jisi e sucu ivoli na mai na sucu ka a caka ena dua na gauna rabailevu ni ikanakana, ibulibuli, kei na fomu ena nona coagulation na sucu proteini casein. E ratoulewena protini ka uro mai na sucu, e vakavuqa na sucu i bulumakau, bafalo, me, se sipi. Ena gauna ni soqoni, sa dau acidified tu ga na sucu, ka vakuria na enzyme ni rennet vakavuna na cevatavatataki. Era sa veitawasei na tudei ka ra sa kau yani ki na iotioti ni fomu. Eso na jisi sa moici tu ena kulina, na vakavavakutaka ilati e tautuba, se ena veigauna kece. Vuqa na jisi waicala ena vakasaqa ivakarau.
Phi
.
Abstraction
Na Abstraction ena kena vakasama sa ikoya e dua na ivakarau conceptual ka ra na kina na kena lawa raraba kei na kena ivakavuvuli mai na vakayagataki kei na Vakalasitaki ni ivakaraitaki, dina sara ("dina" se "simede") signifiers, imatai ni ivakavuvuli, se iwalewale tale eso.
Catalão
Catalão na siti mai Goiás, Brazil. 86.597 (2010) 'ei wilika kai.
Kaunas
Kaunas na siti mai Lituani. 0,3 (2014) milioni 'ei wilika kai.
Idonisia
Idonisia na matanitu mai Esia.
Pi
Pi dua na naba. π = 3,1415 92653 58979 32384 6...
D
D - Ikava vola.
Serang
Serang na siti mai Java, Idonisia. 0,643 milioni 'ei wilika Kai. National motto: Kota Serang Madani.
Jakata
Jakarta na siti mai Idonisia. 10.075 milioni 'ei wilika kai (2014).
Lali
Na lali e dua na iyaya ni cakacaka ni percussion ni ivakatagi. lali lewe ni dua mada ga na mebareni, vakatoka e dua na laliulu se lali na yago, ka sa dodo yani ki na dua na shell ka yaco sara, me vaka ga na ligai koya na misini, se ena dua na percussion mallet, me vakayacori na rorogo. E dau tu e kea e dua na vakarogotaka ena yasana ni lali, ka dau tuned toka ga kina e dua na vakalailai ka lailai sobu mai na laliulu. Eso tale na iwalewale era dau vakayagataki me lali na rorogo, me vaka na idovidovi kakana qiqi.
Ena rawa ni vakayagataki yadua na lali, ena misini e vakayagataka tiko kina e dua na lali, ka so na lali me vaka na djembe era sa voleka ni dau vakayagataki ena sala vakaoqo. Eso tale era dau qito ena rua se sivia, era qito kece ena dua na misini, me vaka na bongo lali kei timpani. E vica vata na lali duidui era tiko vata kei na kena cymbal na kato ni lali iyaya ena gauna oqo.
Pini
Na pini (Pisum sativum) sa dau spherical lailai kawa se na kawa-kakana ni kakana vuanikau. Na pod yadua e tiko kina e vica na pini, ka rawa ni drokadroka se dromodromo.
Summation
Ena fika,  summation  na kena ikuri ni dua na kena veitaravi mai na dua na mataqali naba, na vuana na kena levu se iwiliwili. Lomanibai e ra, eso tale na yavunibula e rawa ni umana vata vakakina: cakacaka, vector, matrix, polynomial, kei tiki raraba ni dua na mataqali vakafika ivakamacala na veisele ena kena cicivaki na denote "+" e vakamacalataki tiko.
Debra Monk
Debra Monk sa koya Vaka-Amerika daunidramayalewa, daulagasere, ka dauvolaivola, kilai vinaka duadua ena nona dau tiko ena Broadway vakatasua. She rawata na imatai ni nona Tony Icovi me baleta na 1993 kena vakarautaki na Redwood Curtain ka rawata na Emmy Icovime vica na vulagi era rairai ena NYPD Blue loma 1998 kei 1999.
Bula (kilanibula)
Na bula oqo e dua na ivakarau ka dau veidutaitaka kina na veivakavatukani vakayago ka itubutubu dina iwalewale, me vaka na sikinalataka kei na ivakarau ni veitokoni vakaikoya, mai vei ira era sega ni cakava, baleta ni sa mudu na cakacaka vakaoqo, se baleta ni ra a sega ni sotava na nodra itavi ka ra sa ivakatagedegedetaki ni inanimate. Na veimataqali ivakarau ni bula e tiko, me tea, manumanu, fungi, protist, archaea, kei bacteria. Na veika e rawa ni yaco ena so na gauna e dau ambiguous ka rawa se sega ni vakamacalataki viruses, viroids. Na biology sai koya na vakadidike kauwai ena vulici ni bula.
Vainaviu
Vainaviu (vuanikau) (Ananas comosus)
Tonny Koeswoyo
Tonny Koeswoyo  (19 Janueri 1936 – 27 Maji 1987) o ya e dua na dauivakatagi vatu Idonesia ka iliuliu ni ilawalawa ni sere Koes Plus. Koeswoyo qito piano, qita ka piano livaliva.
Medan
Medan na siti mai Sumatera Utara, Sumatera, Idonisia. 2.097.610 (2010) 'ei wilika kai.
Veivosa
Ena linguistics, na veivosa sai koya na tiki lailai duadua e rawa ni tukuni ena tiko tani ni inaki kei na kena ibalebale.
Palu
Palu na siti mai Sulawesi Tengah, Sulawesi, Idonisia. 348.757 (2010) 'ei wilika kai.
Kaveti
Na kaveti e dua kakana draudrau e rawa ni veimataqali roka, vao ya draunikau drokadroka, damudamu se vulavula, sa biennial tea tubu me vaka e dua na kakana draudrau vakayabaki cava me baleta na kena biuti kaukauwa. E sa siro mai na kila kaveti (B. oleracea var. oleracea).
Vika
Arithmetic (math)
Krisdayanti
Kris Dayanti (sucu 24 Maji, 1975), dau volai tu ga mononymous Krisdayanti , sa koya Idonisia daulagasere se daunidramayalewa.
Na nona sere kei na ivakarau ni vakatasuasua e dau vakavuna me vakasamataki koya na vaka-idnoisia sau levu duadua e daucakacakaniliga me vakacakacakataki kina na lagasere se cakacaka, ena volakete ni Swa mekasini ni sa earns vakalevu cake mai na Peresitedi ni Idonisia. Ena 1996, a vakasamataki o koya mai vei Tabloid Bintang me dua vei ira na 6 marama kilai levu ena retioyaloyalo, kei na 2007 Vuravura Esia itavitaki na nona 31ni ena kena lisi ni 99 na marama veivakauqeti mai Idonisia.
Sila
Sila (kakana draudrau) (Zea mays)
Pear
Na Iuropean Pear (Pyrus communis) e species ira na kai pear ki na iwasewase e loma kei na tokalau Iurope, kei ena vanua o Cevara Esia. Oqo e dua na vunikau deciduous e lewena na matavuvale na Rosacea ka rawa ni yacova yani e 20 na na mita.
Calculator
E dua na vakalivaliva calculator e tiko kina e dua na gacagaca vakalivaliva veikauyaki ka dau vakayagataki me caka cakacakataka, ranging mai na arithmetic taumada me vakayacori kina na fika.
Uca
Na uca e dua na itukuituku phenomenon. E cawa na wai ena loma ni kumukumuni ki na ukuuku lalai, kei na levu ni ilavo ni wai lalai mataniwai o tiko kina. Ni sa mataniwai na wai ni ko sa yacova yani e dua ni wai bulabula e vuravura, era sa lutu ki na dela ni vanua sa ucalutu. Na uca e dua na tiki bibi ni ivakarau ni wai ni vuravura, na ivurevure ni kulumaca me baleta e dua na ecoivakarau, kei dua vei ira na sala ga me vakatawai kina na wai bulabula me voleka ni tea tani mai na uciwai, ka vakakina na kena vakarautaki na ivurevure ni wai me baleta na hydroelectric kaukauwa kau kei cava vakadrodrowai.
Eso tale o ya, uca ena rawa talega ni vakavuna na waicala ucacevata e rawa talega ni cawa ni bera ni ra yacova na qele, ena so na gauna, ni sa tau na uca ena veivunikau veikau, sa na muduki tani mai na veikau na uca ka cawa sara ki na draki, ka na rawa ni vakalailaitaka na tekivu ni dela ni uca.
Belo
Na belo (Turdus poliocephalus) sa dua na vuka ni veikau ena matavuvale belo. E voleka ni 50 na subspecies sa vakamacalataki oti, ranging mai Taiwan, mai na Ceva Esia kei Melanesia, ki Samoa, solibula na duidui levu ena plumage.
Arara
Arara na siti mae Brazil. 13.448 (2016) 'ei wilika kai.
Molijamu
Na molijamu (Citrus paradisi) e dua na vunikau ka okati ki na genus Citrus, kei na matavuvale ni citris.
Kraków
Kraków na siti mai Polad. 762 508 (2015) 'ei wilika kai.
Nicaragua
Nicaragua, ka sa mai tu kina na Ripabuliki o Nicaragua, na matanitu levu ena loma ni Iusutu Amerika, iyalayalataki mai Honduras ki na vualikura, na Wasawasa Caribbean ki na tokalau, e Costa Rica ki na ceva, kei na Wasa Pasifika ki na cevara. Managua e sa usutu ni vanua ni bula kei na koroturuga levu duadua ka sa ikatolu talega ni koroturuga e Amerika, e dakuna o Tegucigalpa kei Guatemala Siti. O ira na lewe ni multi-segata era lewe 6 milioni era oka kina na lewe ni indigenous, Iurope, Aferika, kei na mai Esia. Na ivosavosa levu o ya na vosa vaka-Sipeni. Itaukei na yavusa ena Mosquito Baravi era tukuna tiko na nodra vosa kei na vosa Vakavalagi.
Łódź
Łódź na siti mai Polad. 700 982 (2015) 'ei wilika kai.
Ituvaki
Na ituvaki, ena vakasama broadest, sai koya na leqa, vakayago, se vakavuravura se vuravura taucoko. "Na Ituvaki" e rawa ni vagolei ki na phenomena ni vuravura, ka vakakina na bula raraba. Na vulici ni ituvaki ni bula e ka levu, kevaka e sega ni dua ga na tiki vakadidike. E dina ga ni dau tiki ni bula na tamate, na itaviqaravi vakatamata e dau kilai tu me dua na iwasewase duidui mai na phenomena.
Rua na drau
Rua na drau (naba)
Vola
Na vola e dua na ivakatagedegede ni ivola ka matataka na phoneme ni dua na vosa e cavuti tiko ena kena fomu sa volai tu. Na vola kilai levu duadua e Vakalatina matanivola.
Na vola e dau salavata ga kei na dua na ivakaraitaki tudei ni ivola. Oqo ena vakavuna me ra yaga vakalevu sara ki na collation, vakabibi ena kena vakatarai me tuvai ena kena ituvatuva vakamatanivola.
Foz do Iguaçu
Foz do Iguaçu na siti mai Paraná, Brazil. 264.044 (2017) 'ei wilika kai.
Sitibatitabua
Sitibatitabua (Erythrura kleinschmidti) — E dua na manumanu vuka.
Vosa Vakavalagi
Na Vosa Vakavalagi sai koya na dau veivanua tani ni vosa e ra kei West Germanic Vosa ka sa ikoya na vosa vakadonui ni matanitu vaka-Valagi. Me vaka na: Matanitu Cokovata, Ailadi, Amerika, Kenada, Ceva kei Aferika, Ositerelia, Niusiladi kei na so tale.
Poznań
Poznań na siti mai Polad. 542 348 (2015) 'ei wilika kai.
Udolu ka dua
Udolu ka dua (naba)
Pink Floyd
Pink Floyd a e dua Vakavalagi vatu era bulia na ilawalawa na Lodoni ena 1965. Na rawati ni dua na ka oqo me vaka e dua psychedelic vatu, era a kilai tani ena nodra ivukivuki, sonic experimentation, na qaqana kei na vakavuku bula vakaraitaka, ka yaco me liutaki ira na ilawalawa ni parofita vatu iwasewase. Era sa dua vei ira na yamekemeke cecere duadua ka ra sa ka bibi sara ena kena itukutuku ni sere.
Udolu ka rua
Udolu ka rua (naba)
Queen
Queen (ivakatagi) na band music kei 1970 rock.
E
E - Ikalima vola.
Linguistics
Na Linguistics sa ikoya na vulici ni vosa ena vakadidike. E oka kina na analysing ni vosa, ibalebale ni vosa, kei na vosa ena loma ni itukutuku. Linguists vakatautauvata analyse vosa vakatamata ena nomu dikeva e dua na interplay ena kena rorogo kei ibalebale. Na linguistics sa baleta talega na ivakarau ni bula veimaliwai, itovo vakavanua, itukutuku makawa kei na vakapolitiki ka na veivakauqeti kina na vosa ni tamata, na veika e linguistic kei na vosa e yavutaki ena kena ivakarau sa dau vakadeitaki.