کردی_کلهری
تاریخچه ایل کلهر
امراء کلهر درتنگ گروه دوم از امرای کلهر، امرای درتنگ هستند که به ولایت حلوان معروف بوده است و حلوان، سرپل ذهاب امروزی است. اولین امیر این خاندان سهراب بیگ نام داشته که مردی شجاع و بخشنده و نامدار بوده است و نواحی پاوه، باسکه و آلانی و قلعه زنجیر روانسر و دوان و زرمانیکی را در تصرف خود داشته است. پس از مرگ او پسرش، عمر بیگ، به امارت رسید که در آغاز آدمی ناپاک و خونریز و شراب خوار بوده است ولی بعد، از گناهان خود توبه کرد و مدتی بعد به خدمت شاه سلیمان رسید او آدمی شجاع و بخشنده و جوانی سرآمد بود و از حدود دینور تا بغداد در تصرف او قرار داشت. وی آدمی ثروتمند بود و گوسفندان زیادی داشت. امراء کلهر ماهیدشت)مادی دشت( گروه سوم از امرای کلهر، امیران ماهیدشت هستند که در قسمت های شمالی استان ایلام کنونی (ماهیدشت کنونی) فرمانروایی داشته اند. از امرای بنام آنها می توان از شهباز و فرزندش القاس نام برد. ولادیمیر مینورسکی بر این باوراست که ایل کلهر همانند دیگر ایل شیعه کرد پازوکی روابط نزدیکی با دربار صفویه داشته اند. ایرج افشار سیستانی در تحقیقات خود راجع به كلهرها می نویسد: از ابتدای دوره شاه طهماسب اول(1576-1524 م) تاریخ نویسان ضمن سخن از حاكم كردان كلهر می نویسند:كوچ نشینان كلهر، بین كرمانشاهان و مرز ایران ساكن بودند و گویا در ابتدای امر نفوذ دولت ایران در آنان اندك بوده است. ضمن وقایع سال ۱۵۴۴م مآخذ چنین می گویند: كه گروهی برای تنبیه عشایر كلهر كه همواره یاغی بودند فرستاده شد. ایل كلهر در دوره صفویه بیشتر در نواحی ماهیدشت تا مندلی به زیست مشغول بوده اند و به گفته منابع همیشه ۵۰۰ نفر یاساقی را آماده خدمت می كرده و ظاهراً حاكم ایل دارای موقعیت مستقلی بوده است. نادر پس از انتخاب به پادشاهی ایران در دشت مغان سیاست جابجایی ایلات و عشایر را به اجرا درآورد و چون از نافرمانی ایل كلهر با خبر بود برای كم كردن قدرت آنها در منطقه كرمانشاه گروه زیادی از اعراب میش مست و تركمانان را به قلعه كرمانشاه فرستاد. ابوالحسن گلستانه می نویسد: «نادر شاه(۱۱۴۸-۱۱۶۰ه.ق) نیز در بنای قلعه معروف كرمانشاهان از بیم و قیام ایل كلهر به جای استقرار سواران وجنگجویان قلمرو زنگنه وگوران ,بسیاری از اعراب تركمان واعراب میش مست خراسانی را كوچانیده ودر قلعه مستقر ساخت .چون با اعتراض نجف قلی خان ایل بیگی كلهر مواجه گردید.دستوربه كور كردن او داد ،كه چشمانش را میل كشیدند». پس از مرگ نجف قلی خان ایل بیـگی كلهر كه به دستور نادر كور شده بود. علی خان كلهر ایل بیگی كلهر را به دست آورد با به قتل رسیدن نادر با استفاده از هرج ومرج اوضاع داخلی كلهرها بر سر اعراب میش مست و تركمان كه در قلعه مستقر بودند ریخته آنها را از پای در آوردند. آنها همچنین از حامیان به سلطنت رسیدن کریم خان زند بودند. اما کریم خان زند در مدت سلطنت خود از هیچ یک از طوایف و رؤسای ایل کلهر در دربار خود استفاده ننمود و بیشتر از روسای ایل کلهر برای حفاظت از مرزهای غربی در برابر تهاجمات عثمانی ها استفاده می نمود. دکتر کریم سنجابی در کتاب ایل سنجابی، مجاهدت ملی ایران می نویسد: بزرگ ترین ایل کرمانشاه و بلکه یکی از بزرگ ترین ایل های کرد در زمان حاضر ایل کلهر است. مردمان ایل کلهر رشید، سوارکار، باسخاوت، مهمان نواز و با نشاط هستند. این ایل بزرگ مجموعاً مشتمل بر بیست تا سی هزار خانوار است و از طوایف و تیره های مختلف ترکیب یافته است. مردم کلهر تماماً شیعه هستند و محدودی علی اللهی هم دارند. این ایل در گذشته یک ایلخانی داشته و دارای بهترین املاک و مراتع بوده است. سرزمین محلات آن ها در قسمت جنوب ولایت کرمانشاهان، تقریباً از پشت دروازه ی شهر تا حدود سر حد گسترده و متصل به یگدیگر است. در دوره رضا شاه پهلوی نواحی قلمرو ایل کلهر، باوند پور نامیده می شد. از برجسته ترین رؤسای ایل کلهر می توان به ذوالفقارخان کلهر، داود خان کلهر و سلیمان خان کلهر (سلیمان خان قبادیانی) اشاره نمود. ذوالفقار خان کلهر در دوره صفویه قلمرو ایل کلهر تا شهر بغداد عراق گسترش داده بود. آخرین رئیس مقتدر ایل کلهر داود خان کلهر بود که در حمایت از محمد علی شاه قاجار و سالار الدوله در نبرد با مشروطه خواهان کشته شد. پس از وی عباس خان کلهر در دوره رضا شاه مدتی در زندان به سر برد و پس از جنگ جهانی دوم و خروج رضا شاه از زندان آزاد شد.