cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تالاب انزلی
گیاهان تالاب
نی معمولی. اسپارگانیوم. لوئی. سیرپوس. پلی گنوم. پونهٔ آبی. تیرکمان آبی. بارهنگ آبی. بوتوموس. نلومبو. دم اسب
اودا
اودا (به لاتین: Odda) یک شهرداری در نروژ است که در هوردالاند واقع شده‌است. اودا ۱٬۶۱۵٫۸۹ کیلومتر مربع مساحت و ۷٬۰۲۵ نفر جمعیت دارد.
تالاب انزلی
گیاهان تالاب
گیاهان شناور
اودا
خواهرخوانده
شهرهای خویرزوردا و بخش استنونگسوند خواهرخوانده‌های اودا هستند.
تالاب انزلی
گیاهان تالاب
گیاهان این لایه در سطح آب شناور می‌باشند یعنی قسمت‌های اصلی گیاه به‌خصوص برگ‌ها به حالت شناور در سطح آب قرار می‌گیرند و قسمت‌های تولید مثلی یا به صورت شناور یا خارج از آب واقع‌اند. اندام‌های مخصوص مانند بافت‌های اسفنجی، شناوری گیاه را تسهیل می‌نمایند. اکثر گیاهان لایه شناور و رویش‌های گیاهی مرداب و رودخانه مجاور را می‌توان به شرح زیر نام برد:
اوتریکولاریا. شالوین. هیدروکاریس. عدسک سرنیزه‌ای. عدسک کوچک. عدسک چندریشه. تراپا. مریم آبی. علف هفت بند. پوتاموژتون شناور. دسپیرودلا
گیاهان غوطه‌ور
در این گیاهان، تمام یا قسمت اعظم بخش‌های رویشی و تولید مثلی گیاه به حالت غوطه‌ور در آب می‌باشد. اکثر گیاهان تشکیل دهنده لایه غوطه‌ور، پوشش گیاهی مرداب و رودخانه‌های مجاور در زیر نام برده می‌شود: میرپوفیلوم. سراتوفیلوم دمرسوم. سراتوفیلوم سابمرزوم. پوتاموژتون پکتیناتوس. هیدریلاور تیسیلاتا
جغرافیا
تالاب انزلی در جنوب غربی سواحل دریای خزر واقع در استان گیلان، در عرض ۲۸ تا ۳۷ شمالی و طول ۲۵ تا ۴۹ شرقی واقع شده و از شمال به شهرستان بندر انزلی، از جنوب به شهرستان صومعه‌سرا، از شرق به شهرستان خمام، از جنوب شرقی به شهرستان رشت و از غرب به کپورچال و آبکنار انزلی محدود است.
مجموعه تالاب انزلی شامل ۴ بخش کلی می‌باشد: این چهار بخش از نظر خصوصیات فیزیکوشیمیائی، مرفولوژیک، فیتواکولوژی و جغرافیائی دارای تفاوت‌های چشم‌گیری هستند.
جزایر
تالاب انزلی دارای سه جزیره اصلی با نام‌های جزیرهٔ بزرگ، میان‌پشته و جزیرهٔ کوچک است.
رودخانه‌های اصلی تالاب
رودخانه‌های اصلی تالاب انزلی که از طریق موج‌شکن‌هایی از جمله موج‌شکن انزلی و موج‌شکن غازیان به دریای خزر مرتبط می‌شوند، از شرق به غرب بدین ترتیب است:
واژه‌شناسی
در زبان گیلکی، واژه «همزلی» معانی نظیر سایش و نزدیکی آب و خشکی را می‌دهد که می‌تواند، برگرفته از وجود مرداب در منطقه باشد و از پیشینیان منطقه به ارث رسیده‌است.
ثبت بین‌المللی
تالاب انزلی از جمله تالاب‌های بین‌المللی ثبت‌شده ایران است. این تالاب از نخستین تالاب‌های ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر است که در ۲۱ دسامبر سال ۱۹۷۵ میلادی در این کنوانسیون، ثبت شده‌است.
تالاب انزلی از آن‌جایی که یک تالاب بین‌المللی ثبت شده‌است، هم‌اکنون در فهرست مونترآل قرار گرفته‌است. قرار گرفتن در این فهرست به معنای این است که «تالاب در حال خشک‌شدن است و به مراقبت نیاز دارد».
مشکلات زیست‌محیطی
مشکل مهم تالاب انزلی آلودگی روزافزون آب آن است. چرا که تقریباً فاضلاب تمام خانه‌های مسکونی و اغلب کارخانه‌ها و کارگاه‌های صنعتی واقع در اطراف تالاب به درون آن یا به داخل رودخانه‌هایی که به تالاب می‌ریزند سرازیر می‌شوند. طبق نظر مؤسسهٔ استاندارد در صورتی‌که مقدار آمونیاک از ۵ درصد بیشتر و زباله‌ها و زواید این ناحیه به داخل مرداب ریخته شود تردیدی نیست که با آلوده شدن بیش از پیش آب‌های مرداب که محیط آن در گذشته به منزله بزرگترین زایشگاه و پرورش انواع ماهی فلس دار از جمله ماهی سفید به‌شمار می‌رفت باقی‌ماندهٔ منابع آبزی مرداب هم در معرض خطر انهدام قطعی قرار خواهد گرفت. از دیگر دلایلی که موجب تهدید تالاب انزلی شده، افزایش سطح رسوب‌ها که باعث کاهش عمق این تالاب شده و هم‌چنین تغییر کاربری زمین‌ها و تبدیل بخشی از «اراضی حاشیه تالاب» به زمین‌های کشاورزی است. در همین حال فاضلاب گوهررود و زرجوب بعد از ریخته‌شدن به رودخانه پیربازار، راهی تالاب انزلی می‌شود که وضعیت آلودگی تالاب را تشدید می‌کند.
در فروردین ۱۳۹۴، مدیرکل حفاظت محیط زیست گیلان، از کاهش عمق این تالاب به کمتر از ۱ متر خبر داد و دلیل آن را ورود سالانه، ۲۵۰ هزار متر مکعب، رسوبات طبیعی و خانگی و صنعتی دانست که از ۱۰ رودخانه و ۵ شهرستان، به آن محل وارد می‌شود و نقش مهمی در خشک شدن این تالاب ایفا می‌کند.
در سال 1400 وضعیت تالاب انزلی به علت آتش سوزی بحرانی شد.
اقدامات حفاظتی
بنا به درخواست دولت ایران، آژانس همکاری‌های بین‌المللی ژاپن، پشتیبانی خود را در اجرای پروژه‌های مطالعه مدیریت یکپارچه برای حفاظت از اکوسیستم تالاب انزلی و پروژه مدیریت اکولوژیک تالاب انزلی، آغاز کرد. بر اساس نتایج فاز اول پروژه که با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط با محوریت اداره کل حفاظت محیط زیست استان گیلان به انجام رسید، دولت ایران برای فاز دوم پروژه مدیریت اکولوژیک تالاب انزلی از دولت ژاپن درخواست همکاری نمود. از دستاوردهای فاز اول پروژه می‌توان به تأسیس کمیته مدیریت تالاب انزلی، تهیه طرح اجرایی طبیعت‌گردی و تهیهٔ نقشهٔ منطقه‌بندی اشاره نمود. فاز دوم پروژه که از اردیبهشت ۱۳۹۳ آغاز شده و به مدت پنج سال به طول خواهد انجامید، هدف دستیابی به نظام مدیریت فراگیر تالاب انزلی را از طریق دخیل نمودن تأثیرگذار دستگاه‌های ذی‌ربط دنبال می‌کند. . تالاب انزلی با تالاب کوشیرو در پارک ملی کوشیرو شیتسوگن رابطه «همکاری» دارد. تالاب انزلی، واقع در کرانه دریای کاسپین (خزر) ، از نظر بین‌المللی به عنوان زیستگاهی برای پرندگان مهاجر به‌شمار می‌رود. این تالاب در ژوئن ۱۹۷۵ در کنوانسیون رامسر به ثبت رسید و به دلیل گستره‌ای از فعالیت‌های انسانی مورد تخریب قرار گرفت و در سال ۱۹۹۳ به عنوان تالابی که نیازمند احیاست در فهرست مونترو به ثبت رسید. با این شرایط، و بنا به درخواست دولت ایران، آژانس همکاری‌های بین‌المللی ژاپن پشتیبانی خود را در اجرای پروژه‌های مطالعه مدیریت یکپارچه برای حفاظت از اکوسیستم تالاب انزلی و پروژه مدیریت اکولوژیک تالاب انزلی (فاز ۱ پروژه) آغاز کرد. بر اساس دست یافت‌های فاز یک پروژه که با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط با محوریت اداره کل حفاظت محیط زیست استان گیلان به انجام رسید، دولت ایران برای فاز دوم پروژه مدیریت اکولوژیک تالاب انزلی از دولت ژاپن درخواست همکاری نمود. از دستاوردهای فاز اول پروژه می‌توان به تأسیس کمیته مدیریت تالاب انزلی، تهیه طرح اجرایی اکوتوریسم و تهیه نقشه منطقه بندی اشاره نمود. فاز دوم پروژه که از اردیبهشت ۱۳۹۳ آغاز شده و به مدت پنج سال به طول خواهد انجامید، هدف دستیابی به نظام مدیریت فراگیر تالاب انزلی را از طریق دخیل نمودن تأثیرگذار دستگاه‌های ذی‌ربط دنبال می‌کند:
پزشک نازنین
پزشک نازنین The Good Doctor نام نمایشنامه‌ای کمدی و اپیزودیک از نیل سایمون بر اساس برخی داستان‌های کوتاه آنتون چخوف است که در ایران با دو برگردان فارسی (ترجمه‌ای توسط آهو خردمند در نشر نی و متن کامل آن با ترجمه شهرام زرگر در انتشارات نیلا) به چاپ رسیده‌است.
قسمتی از متن
دکتر: دهان بازکردن که درد نداره، الان فقط می‌خوام نگاه کنم. باید ببینم کجاست؟ کدوم دندونه؟ چه کار باید بکنم. حالا باز کنین. (خادم دهانش را باز می‌کند) خوبه، حالا بذارین ببینم. (دکتر با دقت نگاه می‌کند و خادم از درد ناله می‌کند.) آها... بله. این‌جاست. این کوچولو این‌جاست... پیدات کردم... آهان... خادم: باهاش حرف نزن، نمی‌خواد باهاش دوست بشی، بکشش بیرون.
اجرا در تئاتر ایران
ترجمه شهرام زرگر از نمایشنامه پزشک نازنین در تئاتر ایران اجراهای بسیاری داشته است. از موفق ترین اجراهای این نمایشنامه می توان به اجرای عمومی پزشک نازنین به کارگردانی اشکان خطیبی و اجرای عمومی پزشک نازنین به کارگردانی مجید زارع زاده اشاره کرد. اشکان خطیبی این نمایشنامه را در دو سری نوبت در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۴۰۰ به صحنه برده است و مجید زارع زاده علارقم مواجهه با سانسور و اصلاحیه های سختگیرانه شورای نظارت بر نمایش موفق شد تمام اپیزودهای این نمایشنامه را در سال ۱۳۹۸ در تماشاخانه آژمان تهران به اجرا ببرد.
کبوترگران
کبوترگران، روستایی از توابع بخش سوسن شهرستان ایذه در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان سوسن غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۲ نفر (۵خانوار) بوده‌است.
دردسر دوجانبه
دردسر دوجانبه (به انگلیسی: Double Trouble) یک فیلم موزیکال آمریکایی محصول سال ۱۹۶۷ با بازی الویس پرسلی است. داستان کمدی مربوط به یک خواننده آمریکایی است که با جنایتکاران در اروپا برخورد می‌کند. این فیلم در لیست پرفروش‌ترین فیلم‌های پایانی سال ۱۹۶۷ در رتبه ۵۸ قرار داشت. که در ۵ آوریل ۱۹۶۷ اکران شد.
داستان
هنگامی که گای لمبرت خواننده و همراهانش از لندن به آنتورپ سفر می‌کنند، جیل کانوی، وارث زیبا اما غیردنیایی، و کلر دانهام، یک جامعه جذاب سکسی دنبال می‌شوند. مسائل پیچیده عبارتند از یک جفت دزد جواهرات خنده‌دار که الماس‌های قاچاق را در چمدان جیل پنهان کرده‌اند، سه کارآگاه کلوزو مانند فلاندری و یک قاتل مرموز که به نظر می‌خواهد جیل را بکشد.
محمدآباد (چشمه زیارت، شش)
محمدآباد روستایی در دهستان چشمه زیارت بخش مرکزی شهرستان زاهدان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۳۱ نفر (۹خانوار) بوده‌است.
هوراتی‌ها و کوریاتی‌ها
هوراتی‌ها و کوریاتی‌ها شش جنگاور رومی نامدار در اساطیر روم باستان هستند، که بر پایه متون تاریخی کهن در عهد سلطنت تولوس هوستیلیوس و در طول جنگی میان رومیان و آلبانها پدیدار می‌شوند. سه هوراتی برای روم و سه کوریاتی نیز برای آلبا لونگا جنگیدند.
در باب جنگ
در زمانی که تولوس هوستیلیوس بر روم، و گایوس کلوئیلیوس بر آلبا لونگا سلطنت می‌کردند و هر دو دو نیز هوسمندِ جنگ بودند. در این میان آلبا لونگا به روم اعلان جنگ داد، جنگی که تقریباً به جنگی داخلی می‌مانست ـ گویی که یک متروپلیس به مستعمرهٔ خود اعلان جنگ داده‌باشد. علت اصلی این جنگْ هوسِ سلطه بر دولت‌شهرهای لاتین بود، اما هر یک غارتگری‌های انجام شده و عدم پرداخت غرامت را بهانهٔ جنگ قرار دادند. در طول جنگ گایوس کلوئیلیوس درگذشت و متیوس فوفتیوس به عنوان دیکتاتور آلبانها برگزیده‌شد. او قبل از جنگ با رومیان مذاکره‌ای کرده، به تولوس گفت که دشمن مشترکشان یعنی اتروسکها منتظر آنند که دو ملت روم و آلبا در اثر جنگ با یکدیگر فرسوده شده، و آنگاه خودشان بتوانند بدون دردسر هر دو را تحت سلطهٔ خویش گیرند. پس به او راهی پیشنهاد کرد تا بدون به راه انداختن کشتار چندانی، معین کنند که کدام ملت بر دیگری ریاست کند: او پیشنهاد کرد که سه سرباز رومی با سه سرباز آلبانی دست به کارزاری تن‌به‌تن بزنند. از قضا بخت و اقبال نیز پیشنهاد او را تأیید کرد، زیرا در هر یک از دو سپاه برادرانی سه‌قلو بودند که به گفتهٔ تیتوس لیویوس در کتاب از پیدایش روم «نه در سن و سال با هم تفاوت داشتند نه در زور و قوه». چون این پیشنهاد تأیید شد، هر یک از دو دولت به سه‌قلوهای جوان خود فرمان داد وارد کارزار شوند، چه ریاست و سیادت از آنِ ملتی خواهد بود که این کارزارِ شش نفره را پیروز شود. پس بلافاصله هوراتی‌ها (به نیابت از روم) و کوریاتی‌ها (آلبا لونگا) جهت شروع این کارزارِ منحصربفرد روانهٔ میدان مابین دو سپاه می‌شوند. چون مچ در مچ هم انداختند، دو تن از رومیانْ بی‌جان بر زمین افتاده و بدینسان یک هوراتیوسِ سالم در برابر سه کوریاتیوس ـ که البته زخمهای بسیار بر تن داشتند ـ باقی‌ماند. هوراتیوسِ بازمانده از آنرو که قادر نبود به‌تنهایی حریفِ سه تن شود، با اقدامی هوشمندانه پا به فرار گذاشت: فی‌الواقع او تظاهر به فرار می‌کرد، و کوریاتی‌ها به تعقیب او پرداختند اما با سرعتهای نابرابر، به‌گونه‌ای که بینشان فاصلهٔ زیادی افتاد و برتری عددی‌شان از بین رفت. چون هوراتیوس نظری به عقبش انداخت، روی خود را برگردانده، به نزدیک‌ترین هماوردش حمله‌ور شده، او را که زخمی بود بر زمین زد. سپس نفرات دوم و سوم را نیز بآسانی به قتل آورد، کسانی که نسبت‌به برادر اولشان زخمهای بیشتری خورده و قوه‌شان تحلیل رفته‌بود. بدینسان سروری و سیادت از آنِ دولت روم شد.
در باب قتل خواهر و محاکمهٔ هوراتیوس
چون هوراتیوسِ پیروزمند داشت به روم مراجعت می‌کرد، نه‌تنها همرزمانِ شادمانش بلکه خواهرش ـ که نامزد یکی از کوریاتی‌ها بود ـ نیز سر راهش سبز شدند. چون خواهرش غنایمِ برگرفته از نامزدِ مقتولش را بر روی شانه‌های برادر دید، با ناله‌ای محزون شروع کرد به بر لب راندنِ نامِ نامزدش. هوراتیوس که بر اثر زاریِ خواهر در چنین جشنی برافروخته‌شده‌بود، با شمشیرش آن باکره را مقتول ساخته، فریادبرآورد که «همین‌طور از اینجا گم شود هر بانوی رومی که بر دشمن زاری کند!». بخاطر این جنایت هوراتیوس را دستبند زده، جهت اجرای عدالت نزد شاه بردند. شاه نیز دوئوم‌ویرهایی را برگزید تا بر طبق قانون متهم را محاکمه کنند. دوئوم‌ویرها هوراتیوس را به مرگ محکوم کردند، اما متهم ـ به توصیهٔ پادشاهْ تولوس ـ از مردم تظلم کرد و آنها نیز بخاطر خدماتی که او بتازگی کرده‌بود و نیز التماسهای پدرِ سالخورده‌اش ـ که در راه میهن در یک روز سه فرزندش را از دست داده‌بود ـ وی را بخشودند. این نخستین موردِ تظلم کردن از مردم در تاریخ روم بود. به هر روی فرمان دادند که به هزینهٔ عامه غرامتی پرداخت شود: پدر سرِ پسر را پوشانده و زیر یک یوغ مخصوص که از الوارچوبی ساخته شده و در طول خیابان نصب کرده‌بودند قرارش داد؛ و رومیان بعدها آن مکان را به هزینهٔ دولت مرمت می‌کردند و نام سوروریوم تیگیلوم (تختهٔ خواهر) بر آن نهادند.
در باب بناهای یادبود
در زمان حیات تیتوس لیویوس و دیونوسیوس هالیکارناسی ـ یا بعبارتی در عهد امپراتوری آگوستوس ـ یادبودهای متعددی از این داستان در رُم یا در فاصلهٔ کمی از رُم پابرجا بودند:
ورتیسیته
در مکانیک محیط‌های پیوسته، وُرتیسیته یک میدان بردار محوری است که حرکت چرخشی محلی یک محیط پیوسته نزدیک یک نقطه (تمایل یک چیز به چرخش ) را توصیف می‌کند به صورتی که توسط یک ناظر واقع در آن نقطه و در حال حرکت با جریان دیده می‌شود.
به صورت دقیق‌تر ورتیسیته یک میدان بردارمحوری است، که به صورت کرل بردار سرعت، \vec{u}، تعریف می‌شود:
که در آن \nablaعملگر دل است.
در مختصات دکارتی معادله به شکل زیر نوشته می‌شود:
نمونه‌ها
ورتیسیته یا حرکت گردابی، در یک جرم پیوسته که مانند جسم صلب دوران می‌کند، دوبرابر بردار سرعت زاویه ای در آن حرکت می‌باشد.
شاهماران (افسانه)
شاه‌ماران (به کُردی شاماران؛ Şahmaran/Şamaran)، موجودی افسانه‌ای که در میان کردها رایج است. این موجود در تصاویری که هم‌اکنون بازنمایی‌هایی از آن در مناطق مختلف کردستانِ ایران، ترکیه، سوریه و عراق به صورت نقاشی، مجسمه، هنر روی پارچه و گلدوزی و غیره یافت می‌شود، در هیبت نیم زن و نیم مار ترسیم شده است.
ریشه نام
نام شاهماران از واژه‌های فارسی، شاه و ماران گرفته شده است. از این رو، نام شاهماران در لغت به معنای «پادشاه مارها» است.
توصیف
شاهماران موجودی افسانه‌ای نیمه مار و نیمه زن است که به صورت موجودی دو سر با تاجی در هر سر، دارای سر زن انسان در یک سر و سر مار در سمت دیگر به تصویر کشیده شده‌است که احتمالاً نمایان‌گر یک فیگور فالیک است. قسمت انسان نیز با یک گردنبند بزرگ تزئین شده است.
اسطوره‌شناسی
شاهماران در ادبیات خاورمیانه مانند داستان "داستان یملیها: ملکه زیرزمینی" از داستان‌های هزار و یک شب و در افسانه جاماسب گواهی شده است. به نظر می‌رسد داستان او در بخش شرقی شبه جزیره آناتولی یا در جنوب شرقی و شرق ترکیه (شامل مناطق کرد، عرب، آشوری و ترک) وجود داشته باشد.
افسانه جاماسب
با توجه به قدمت این اسطوره، روایات زیادی از این داستان وجود دارد.
در یک روایت، نخستین انسان شاهماران، جوانی به نام جاماسپ است که به نام یدا جامسب نیز او را می‌شناسند. شاه‌ماران موجودی افسانه‌ای است که نیمی از آن را یک زن و نیمی دیگر را مار تشکیل داده‌است. این موجود افسانه‌ای، با جاماسب روبرو شده‌است. جاماساب پس از اینکه به منظور تهیه عسل با چند تن از همراهان وارد غاری می‌شود، در آنجا محبوس شده و دوستانش، او را در غار تنها می‌گذارند. وی در غار به جستجو می‌پردازد و در کاوشش، به یک گذرگاه می‌رسد که به تالاری شبیه باغی خیالی و زیبا منتهی می‌شود. در این سرزمین، هزاران مار رنگی مایل به سفید و شاهماران در کنار هم زندگی می‌کردند. پس از آن، جاماسب و شاهماران به زندگی مشترک راضی می‌شوند. شاهماران و جاماسپ عاشق می شوند و در غار آن تالار باهم زندگی می‌کنند. شاهماران به او در مورد داروها و گیاهان دارویی آموزش می‌دهد. جاماسپ دلتنگ زندگی خود بر روی زمین می‌شود و می خواهد که آنجا را ترک کند، به شاهماران می‌گوید که راز محل زندگی او با هیچ‌کس در میان نمی‌گذارد.
بر اساس این افسانه، سال‌های زیادی می‌گذرد. پادشاه شهر بیمار می‌شود و برای درمانش، گوشت شاهماران توصیه می‌گردد. برای همین وزیر پادشاه، جاماسب را زندانی و شکنجه می‌کنند تا محل شاهماران را به پادشاه بگوید اما جاماسب حاضر نمی‌شود که محل اختفای شاهماران را فاش کند چون به شاهماران قول داده بود که محل زندگی او را به کسی نگوید اما هنگامی‌که می‌فهمد پادشاه همسر و فرزندان او را نیز اسیر کرده‌است به ناچار مجبور می‌شود محل مخفی شدن شاهماران را به پادشاه بگوید و آنها می‌روند و شاهماران را دستگیر می‌کنند و پیش پادشاه می‌آورند درحالی‌که جاماسب نیز پیش پادشاه است اما جاماسب از روی شرمندگی سرش را به پایین انداخته و چیزی نمی‌گوید اما شاهماران می‌گوید نگران نباش چون من همه چیز را می‌دانم. سپس شاهماران به پادشاه می‌گوید که مرا به سه قسمت تقسیم کنید (سر، تنه، دم) هر کس سر مرا بخورد به علم جهان آگاه می‌شود و هر کس تنهٔ مرا بخورد از بیماری شفا می‌یابد و هر کس که دم مرا بخورد خواهد مرد؛ وزیر که می‌خواست خودش به علم جهان آگاه شود و از طرف دیگر از شر جاماسب راحت شود دم شاهماران را به جاماسب داده تنهٔ آن را برای شفا به پادشاه داده و سر شاهماران را خودش می‌خورد. اما چون بر روی سر و دم شاهماران هر دو دارای یک سر بودند، وزیر به اشتباه دم شاهماران را خودش می‌خورد و سر شاهماران را به جاماسب می‌دهد برای همین وزیر می‌میرد پادشاه شفا می‌یابد و جاماسب به علم جهان آگاه می‌شود و حکیمی بزرگ می‌شود و به مداوای بیماران می‌پردازد.
افسانه هزار و یک شب
روایت مشابهی در مجموعه هزار و یک شب با عنوان ملکه مارها گواهی شده است: فیلسوف یونانی به نام دانیال پسری به نام حسیب کریم الدین دارد. حسیب در نقطه‌ای از داستان به داخل آب انبار می‌افتد، اما فرار می‌کند و به لانه مارها می‌رسد و با رهبر انسان‌نمایشان ملاقات می‌کند که خود را یملیخا، «ملکه مارها» معرفی می‌کند. پس از مدتی حسیب آرزوی بازگشت به عالم بالا را دارد، اما ملکه مارها به او هشدار می دهد که وارد غسالخانه می شود و این منجر به مرگ او می شود. حسیب علی‌رغم پیش‌بینی وحشتناکش قول می‌دهد که هرگز وارد حمام نشود و رها می‌شود. با این حال، درست همانطور که ملکه مار پیشگویی کرده بود، حسیب وارد حمام می شود که زنجیره ای از حوادث را آغاز می کند که منجر به احضار وزیر شیطان صفت ملکه از چاه می شود. ملکه با تسلیم شدن به سرنوشت خود، به حسیب می گوید: او باید بریده شود و گوشتش پخته شود، و آبگوشت باید در سه سطل قرار گیرد. لیوان اول باید به وزیر داده شود، اما حسیب باید از دومی بنوشد. چنین می شود: وزیر خبیث از فیال اول می نوشد و می میرد، در حالی که حسیب از فیال دوم می نوشد و به علم جهانی می رسد. به گفته محققان اولریش مارزولف [de] و ریچارد ون لیون، نام قهرمان، «حاسیب»، ترجمه عربی نام فارسی «جاماسپ» است.
فرهنگ هامه کردی
بر اساس آنچه مردم کردستان ترکیه معتقدند، شاه‌ماران در شهر طرسوس در مدیترانه زندگی می‌کرده‌است و افسانه‌ای مشابه در منطقه ماردین کردستان باکور را نقل می‌کنند. در این منطقه، همچنان از تصویر این موجود افسانه‌ای در گلدوزی‌ها، پارچه‌بافی و جواهرات استفاده می‌گردد. داستان و تصویر این موجود در کردستان ترکیه به عنوان یک گنجینه ملی محسوب می‌شود. این فرهنگ در کشورهای دیگری چون ایران، آناتولی، عراق گزارش شده‌است. نام این موجود افسانه‌ای از دو عبارت شاه و مار به زبان کردی و فارسی اقتباس شده‌است.
فرهنگ عامه ترکی
بنا به باور مردم ماردین، شاماران، در یک قلعه متعلق به دوران قرون وسطی در ۱۵ کیلومتری شمال شرق طَرسوس زندگی می کرده است. این قلعه که تا به امروز نیز باقی مانده، در محله میسیس در شهر طَرسوس واقع است. امروزه، در یکی از میدان های همین شهر مجسمه ای از شاماران نصب کرده اند و در همان منطقه حمامی وجود دارد که لکه های قرمز رنگی شبیه پولک‌های مار روی دیوار آن وجود دارد و به باور مردم محلی، همان حمام معروف داستان شاماران است.
در هنر
در سال ۲۰۲۳، نتفلیکس سریال اینترنتی به نام شاهماران را حول محور این افسانه در فضایی مدرن ساخت.
در تاریخ
در جنوب غربی ایران، آثاری از این موجود افسانه‌ای متعلق به عصر آهن کشف گردید. در جنوب ترکیه (کردستان ترکیه) نیز قلعه مار به عنوان خانه شاهماران شناخته می‌شود و در ترکیه نیز، حمامی به نام شاهماران شناخته می‌شود.
نذر شاهماران
در بخش هایی از کرمانشاه و ایلام که باور به وجود شاهماران یکی از باورهای رایج در میان مردم لک این ناحیه است، آشی نذری برای این موجود مقدس پخته می‌شود. به باور مردم کُرد کرمانشاه شاهماران فرمانروای جهان مارهاست که اختیار مارها و گزندگان در دست اوست. برای در امان ماندن از آسیب و گزند مار و عقرب، زنان خانواده هرساله آشی را پخته و آن را نذر شاهماران می‌کنند. این آش که داکولانهٔ شاماران نامیده می‌شود، از گندم، عدس، برنج، کشک، روغن، پیاز، نخود و ادویه تهیه شده و در میان همسایگان توزیع می‌گردد.
کتاب‌شناسی
در کتابی که توسط انتشارات اندیشۀ احسان در سال ۱۴۰۱ به نویسندگی سید مهران زارع تحت عنوان «شاماران؛ کلیدی برای فهم اخلاق مبتنی بر ائودایمونیا در غرب» به چاپ رسیده است، دریچه‌ای نو دربارۀ فهم این افسانۀ کهن به بحث گذاشته شده است. در این کتاب نویسنده در یک تحلیل تطبیقی، افسانۀ شاه‌ماران [شاماران] را با مفهوم ائودایمونیا در فلسفه اخلاق یونان باستان به خصوص اخلاق مد نظر ارسطو در کتاب اخلاق نیکوماخوسی مورد بررسی و تبیین قرار داده است. در بخشی از کتاب چنین آمده است: «شاماران، الهه دانائی و نگهدارندۀ رازها، از کهن ترین اسطوره های به جا مانده از دوران کردستان باستان است. باور مردمان کُرد به اسطوره شاماران بخشی از تاریخ، فرهنگ و تمدن را دربرگرفته و نماد زایش، برکت و دانایی است. شاماران یک داستان یا افسانه وهمی نیست. شاماران همان مکتبی است که یونانیان آن را اقتباس کرده اند و بسیاری از مفاهیم فلسفی و اخلاقی خود را بر آن استوار ساخته اند. شاماران یک مکتب و یک طریق از زندگیست، یک نظام فکری و جهان بینی که از اساسی ترین موضوعات و پرسش های عمیق انسانی را در خود جای داده است. شاماران تنها یک تصویر و نشانه خاص بصری نیست، بلکه دارای ریشه ای به درازی تاریخ بشر برای برساخت تمدنی است که حتی با جرأت می توان ادعا کرد فهم اخلاقی غرب را دگرگون نموده است. به واقع هرآنچه که یونانیان از ائودایمونیا برساخته اند، در تار و پود «شاماران» مشهود است و به وضوح مشخص‌تری می‌توان آن را با تأمل و کنکاش در تاریخ، فلسفه، باستان شناسی، نشانه‌شناسی و هنر کردستان بازیافت.».
مکان‌های تاریخی منتسب
آبگیر شاه ماران–دولت آباد یک سیستم آبیاری باستانی از عصر آهن است که در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در نزدیکی تپه یحیی در جنوب غربی ایران یافت شد.
در شهر آدانا در جنوب ترکیه، قلعه‌ای به نام ییلانکاله (Yılankale) (قلعه مار) طبق باور محلی‌های آنجا به عنوان خانه شاهماران شناخته می‌شود.
حمام شاهمران، حمام تاریخی (حمام ترکی) در طرسوس ترکیه، مرتبط با شاهماران است.
آن برونته
آن برونته شاعر و نویسنده انگلیسی بود. او یکی از سه خواهر مشهور برونته بود. یکی از معروفترین کتاب‌های وی مستأجر عمارت وایلدفل نام دارد.
زندگی
آن برونته در ۱۷ ژانویه ۱۸۲۰ در تورنتن، یورکشر غربی شمال انگلستان به دنیا آمد. پدر او کشیشی ایرلندی بود و مادرش یک سال پس از تولد او از دنیا رفت. او به همراه خواهرانش، شارلوت و امیلی دوران کودکی بسیار سختی را گذراندند. آن بر خلاف شارلوت و امیلی به مدرسه نرفت و در خانه درس خواند ولی مدتی در سال‌های ۱۸۳۵ تا ۱۸۳۷ در آموزشگاهی تحصیل کرد. مدتی نیز به عنوان معلم سرخانه به تدریس پرداخت. در سال ۱۸۴۷ اندک زمانی پس از انتشار کتاب جین ایر نوشته شارلوت و همزمان با منتشر شدن بلندی‌های بادگیر اثر امیلی اولین رمان آن برونته به نام اگنس گری انتشار یافت. یک سال بعد و در سال ۱۸۴۸ دومین رمانش با نام مستأجر عمارت وایلدفل منتشر شد.
آن برونته در ۲۸ مه ۱۸۴۹ بر اثر ابتلا به بیماری سل درگذشت.
ایستگاه راه‌آهن قائم‌شهر
ساختمان ایستگاه راه‌آهن بنایی مربوط به دوره پهلوی اول است که نزدیک به پل هوایی راه‌آهن در قائم‌شهر جای گرفته‌است.
پیشینه
ساختمان ایستگاه راه‌آهن قائم‌شهر به نام شاهی سابق در دوره پهلوی اول و در سال ۱۳۲۵ ساخته شد. اولین خط راه‌آهن نوین ایران در دوران رضا شاه پهلوی از شاهی (قائم شهر کنونی) تا بندر شاه (بندر ترکمن امروزی) ساخته شد.
پارک تول
پارک تول (Park Tool) شرکت ابزارسازی آمریکایی است، که در سال ۱۹۶۳ تأسیس شد.
تسلینگن
تسلینگن یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در ماین-اشپسارت واقع شده‌است.
آنتیوخوس چهارم
او پسر پادشاه آنتیوخوس سوم بزرگ بود. او با نام اصلی Mithradates نام آنتیوخوس را پس از بر تخت نشستن به خود گرفت.[2] وقایع قابل توجه در دوران سلطنت آنتیوخوس شامل فتح نزدیک بطلمیوسی مصر، آزار و شکنجه یهودیان یهودیه و سامره، و شورش مکابیان یهودی است.
رسیدن آنتیوخوس به تاج و تخت بحث برانگیز بود و برخی او را غاصب می دانستند. پس از مرگ برادرش سلوکوس چهارم فیلوپاتور در سال 175 قبل از میلاد، وارث "واقعی" باید دمتریوس اول، پسر سلوکوس می بود. با این حال، دمتریوس اول در آن زمان بسیار جوان و گروگان در روم بود، و آنتیوخوس از فرصت استفاده کرد و به جای آن خود را پادشاه اعلام کرد و با موفقیت کافی از ادعای انطاکیه برای حمایت از طبقه حاکم یونانی خود را به دست آورد. این به ایجاد یک روند بی‌ثبات‌کننده در امپراتوری سلوکی در نسل‌های بعدی کمک کرد، زیرا تعداد فزاینده‌ای از مدعیان تلاش کردند تا تاج و تخت را غصب کنند. پس از مرگ خود او، جنگ قدرت بین خطوط رقیب سلسله حاکم به شدت به فروپاشی امپراتوری کمک کرد.
رفتار اغلب عجیب و غریب آنتیوخوس و اعمال دمدمی مزاج او در طول تعاملش با مردم عادی، مانند حضور در حمام های عمومی و استخدام برای مناصب حکومتی، باعث شد که برخی از معاصران او، او را اپیمانس (Ἐπιμανής، اپیمانخس، «دیوانه») بخوانند، که بازی کلامی با عنوان او Epiphanes است.
زندگی و پادشاهی
او پسر آنتیوخوس سوم و برادر سلوکوس چهارم بود. نام او در ابتدا مهرداد بود اما پس از اینکه به پادشاهی رسید نام خود را به آنتیوخوس تغییر داد.
از رخدادهای مهم زمان فرمانروایی او لشکرکشی موفقیت آمیزش به مصر بود که او را در آستانه فتح مصر قرار داد. همچنین آزار و اذیت یهودیان یهودیه و سامریه و شورش یهودیان مکابی از دیگر رویداد های زمان او بود.
آنتیوخوس، متولد حدود ۲۱۵ قبل از میلاد، پسر پادشاه سلوکی آنتیوخوس سوم بزرگ بود.[3][4] او به عنوان جانشین بالقوه تاج و تخت، تحت شرایط معاهده آپامئا، که در سال ۱۸۸ قبل از میلاد منعقد شد، به گروگان سیاسی جمهوری روم تبدیل شد. پس از اینکه برادر بزرگترش سلوکوس چهارم فیلوپاتور در سال ۱۸۷ قبل از میلاد به جای پدرشان بر تخت سلطنت نشست، آنتیوخوس با برادرزاده خود دمتریوس اول سوتر، پسر و وارث سلوکوس مبادله شد. پس از آن آنتیوخوس در آتن زندگی کرد و در آنجا بود که برادرش در سال ۱۷۵ قبل از میلاد به قتل رسید.
سلوکوس در سپتامبر ۱۷۵ قبل از میلاد درگذشت. منابع باستانی می گویند که او توسط وزیر دولت هلیودوروس ترور شد. هلیودوروس پس از آن خود را نایب السلطنه اعلام کرد و اساساً کنترل دولت را به خود اختصاص داد. این هماهنگی زیاد دوام نیاورد. آنتیوخوس چهارم با کمک اومنس دوم پادشاه پرگاموم از آتن از طریق آسیای صغیر حرکت کرد و تا نوامبر 175 قبل از میلاد به سوریه رسید. وارث مشروع سلوکوس، دمتریوس اول سوتر، هنوز در روم گروگان بود، بنابراین آنتیوخوس تاج و تخت را برای خود تصاحب کرد و خود را همراه با پسر دیگر سلوکوس، کودکی به نام آنتیوخوس، نایب السلطنه اعلام کرد. (آنتیوخوس، پسر سلوکوس چهارم بعداً در سال 170 قبل از میلاد درگذشت، احتمالاً توسط آنتیوخوس چهارم به قتل رسید).[5][6]
نام
آنتیوخوس اولین پادشاه سلوکی بود که با القاب الهی (اپیفانس) به نام خود سکه ضرب کرده این کار او به احتمال تقلیدی از پادشاهان یونانی باکتریا بوده. هم عصرانش او را به کنایه اپیمان مینامیدند (به معنای یک دیوانه) به خاطر رفتار عجیب و غریبی که داشته و اینکه خود را یک خدا میپنداشته.
سبک حکمرانی
آنتیوخوس چهارم به عنوان یک حاکم مسرف و سخاوتمند شهرت داشت. او بین مردم عادی در خیابان های انطاکیه پول پخش کرد. هدایای غیرمنتظره ای را به افرادی که نمی شناخت، داد. به معبد زئوس در آتن و محراب در دلوس کمک مالی نمود. تمام نیروهای نظامی غربی خود را در یک رژه عظیم در دافنه، حومه انطاکیه، قرار داد. و ضیافت های مجلل با اشراف با استفاده از بهترین ادویه ها و لباس ها و غذاها برگزار می کرد.[7] او همچنین لشکر سلوکی را با مزدوران تکمیل کرد. همه اینها به خالی شدن خزانه سلوکیان منجر شد، اما ظاهراً امپراتوری توانست مالیات کافی برای پرداخت همه اینها جمع آوری کند. رفتار عجیب و غریب و تعاملات غیرمنتظره او با مردم عادی مانند حضور در حمام های عمومی و درخواست برای مناصب شهری باعث شد مخالفان او را اپیمانس (Ἐπιμανής، Epimanḗs، "دیوانه") بخوانند، بازی با عنوان او Epiphanes ("مظهر خدا").[8][7]
روابط با روم و جنگ با مصر
نگهبانان پادشاه بطلمیوس ششم فیلومتور در سال 170 قبل از میلاد خواستار بازگشت کوله-سوریه شدند و با این فرض که پادشاهی پس از قتل برادرزاده اش توسط آنتیوخوس تقسیم شد، به سلوکیان اعلان جنگ دادند. با این حال آنتیوخوس در مورد حمله هشدار داده بود و کاملاً آماده شده بود. او قبلاً نیروهای خود را آماده ساخته بود و آنها را در موقعیتی قرار داده بود. نیروهای مصری به محض خروج از پلوسیوم مورد حمله آنتیوخوس چهارم و ارتش سلوکی او قرار گرفتند و شکست خوردند. سپس سلوکیان پلوسیم را تصرف کردند و به آنها آذوقه و دسترسی به تمام مصر دادند. او به سمت مصر پیشروی کرد و همه جز اسکندریه را فتح کرد و پادشاه بطلمیوس را اسیر کرد. این امر تا حدی به این دلیل محقق شد که روم (متحد سنتی مصر بطلمیوسی) درگیر جنگ سوم مقدونی بود و مایل به درگیر شدن در جاهای دیگر نبود.[9]
آنتیوخوس برای جلوگیری از نگران کردن رم، به بطلمیوس ششم اجازه داد تا به عنوان یک پادشاه دست نشانده از ممفیس به حکومت خود ادامه دهد. پس از عقب نشینی آنتیوخوس، شهر اسکندریه پادشاه جدیدی را انتخاب کرد که یکی از برادران بطلمیوس بود که او نیز بطلمیوس (VIII Euergetes) نام داشت. برادران بطلمیوس مصالحه کردند و موافقت کردند که به جای جنگ داخلی، مشترکاً مصر را اداره کنند.[10]
در سال 168 قبل از میلاد، آنتیوخوس دومین حمله به مصر را فرماندهی کرد و همچنین ناوگانی را برای تصرف قبرس فرستاد. قبل از رسیدن به اسکندریه، راه او توسط یک سفیر سالخورده رومی به نام گایوس پوپیلیوس لائناس مسدود شد که پیامی از سنای روم ارائه کرد و به آنتیوخوس دستور داد تا ارتش خود را از مصر و قبرس خارج کند یا خود را در وضعیت جنگ با جمهوری روم بداند. آنتیوخوس گفت که این موضوع را با شورای خود در میان خواهد گذاشت، پس از آن فرستاده روم در اطراف آنتیوخوس خطی کشید و گفت: "پیش از اینکه از این دایره خارج شوید، پاسخی به من بدهید که می توانم به سنای روم برگردم." این به طور ضمنی نشان می‌دهد که رم اعلام جنگ می‌کند اگر پادشاه از دایره خارج شود بدون اینکه متعهد به ترک فوری مصر شود. آنتیوخوس با بررسی گزینه های خود تصمیم به عقب نشینی گرفت. تنها پس از آن پوپیلیوس موافقت کرد که با او دست بدهد.[11] منابع باستانی و تاریخ نگاری سنتی، این "روز السیوس" را تحقیر بزرگی برای آنتیوخوس چهارم توصیف می کنند که او را برای مدتی از بین برد. برخی از مورخان جدیدتر حدس می‌زنند که آنتیوخوس ممکن است بیشتر از آنچه منابع باستانی نشان می‌دهند با این موضوع سازگار بوده باشد، زیرا مداخله روم به این معنی بود که آنتیوخوس بهانه‌ای داده شده بود که محاصره طولانی و پرهزینه اسکندریه را انجام ندهد. او در عوض می‌توانست با گنج و غارت بازگردد و دولت مصر را با خطر و هزینه کمی در مقایسه با تهاجم در مقیاس بزرگ‌تر تضعیف کند.[10][12]
حامیان پادشاه بطلمیوس ششم خواستار این بودند که برای بازپس گیری منطقه ای در سوریه به نام سیول سوریه به آنجا لشکر کشی کنند آنتیوخوس در یک حمله پیشدستانه به اسکندریه حمله کرده و آنجا را فتح میکند و در نهایت برای اینکه روم معترض نشود بطلمیوس به‌صورت حاکم دست نشانده در آنجا حاکم میکند.
آزار یهودیان
در میان یهودیان آنتیوخوس چهره‌ای پست و تبه‌کار و آزارنده یهود شناخته‌می‌شود و هنوز هم پاره‌ای از آیین‌ها چون هانوکا در پیوند با اوست.
سلوکیان، مانند بطلمیوسیان قبل از خود، بر یهودیه فرمانروایی داشتند: آنها به فرهنگ یهودی احترام می گذاشتند و از نهادهای یهودی محافظت می کردند. این سیاست توسط آنتیوخوس چهارم به شدت معکوس شد، ظاهراً پس از اختلافی که بر سر رهبری معبد در اورشلیم و مقام کاهن اعظم وجود داشت، یا احتمالاً شورشی بود که ماهیت آن پس از سرکوب شدن در زمان از دست رفت. آنتیوخوس احکامی صادر کرد که بسیاری از اعمال سنتی یهودیان را ممنوع می کرد و مبارزاتی را برای آزار و اذیت یهودیان مؤمن آغاز کرد. خوک‌ها برای یهودیان به شدت ناپاک بودند، اما دیودوروس نوشت، آنتیوخوس "خوک بزرگی را در تصویر موسی و در مذبح خدا که در صحن بیرونی بود قربانی کرد و خون قربانی را بر آنها پاشید. او نیز دستور داد که کتابهایی که به آنها تعلیم داده می‌شد، از اقوام دیگر متنفر شوند. چراغی را خاموش کن (که آنها را جاودانه می نامند) که پیوسته در معبد می سوزد و سرانجام کاهن اعظم و سایر یهودیان را مجبور کرد که گوشت خوک بخورند.» (دیودوروس 34:1(4)). چنین اقداماتی باعث شورش علیه حکومت او، شورش مکابیان شد.[13] بنابراین، محققان یهودیت معبد دوم، گاهی از سلطنت آنتیوخوس به عنوان «بحران آنتیوخن» برای یهودیان یاد می کنند.[14] این احکام انحراف از رویه معمولی سلوکیان بود که تلاشی برای سرکوب ادیان محلی در امپراتوری خود نداشتند.[15]
کتب مکابیان
شورش های محلی علیه امپراتوری سلوکی عادی بود، اما اکثر آنها موفقیت آمیز نبودند. با این حال، شورشی که آنتیوخوس چهارم در یهودیه به راه انداخته بود، به طور غیرمعمولی به خوبی شرح داده شد و حفظ شد. طبق کتاب دوم مکابیان، زمانی که آنتیوخوس در مصر لشکرکشی می کرد، شایعه کشته شدن او منتشر شد. در یهودیه، یاسون، کاهن اعظم برکنار شده، نیرویی متشکل از 1000 سرباز را جمع آوری کرد و به شهر اورشلیم حمله غافلگیرانه انجام داد.[16] منلائوس، کاهن اعظم منصوب شده توسط آنتیوخوس، در جریان شورش مجبور به فرار از اورشلیم شد. آنتیوخوس در سال 168 قبل از میلاد از مصر بازگشت که از شکست خود خشمگین شده بود. او به اورشلیم حمله کرد و منلائوس را بازگرداند، سپس بسیاری از یهودیان را اعدام کرد.[17]
هنگامی که این اتفاقات به پادشاه گزارش شد، او فکر کرد که یهودیه در حال شورش است. او که مانند حیوانی وحشی خشمگین بود، از مصر به راه افتاد و اورشلیم را بطور سهمگینی تسخیر کرد. او به سربازان خود دستور داد که کسانی را که می بینند، بی رحمانه بکشند و کسانی را که به خانه هایشان پناه آورده اند، بکشند. قتل عام کوچک و بزرگ، کشتار زنان و کودکان، سلاخی باکره ها و نوزادان صورت گرفت. در عرض سه روز، هشتاد هزار نفر از بین رفتند، چهل هزار نفر با مرگ خشونت آمیز مواجه شدند و همین تعداد به بردگی فروخته شدند.
—  مکابیان 2 5:11-14[18]
پس از بازگرداندن منلائوس، آنتیوخوس چهارم احکامی صادر کرد که هدف آن کمک به مشتاقانه ترین جناح یهودیان طرفدار یونان (که معمولاً «هلنیزان» نامیده می شد) علیه سنت گرایان بود. او آیین‌ها و سنت‌های مذهبی یهودیان را غیرقانونی اعلام کرد و معبد اورشلیم به فرقه یونانی-یهودی ترکیبی که شامل پرستش زئوس بود، تغییر یافت. شهر اورشلیم برای بار دوم در ناآرامی غارت شد. آنتیوخوس یک ارگ نظامی یونانی به نام آکرا در اورشلیم تأسیس کرد تا به عنوان دژی برای یهودیان هلنیزه شده و یک پادگان نظامی یونانی باشد. این از 168-167 قبل از میلاد اتفاق افتاد.[19]
به طور سنتی، همانطور که در کتاب اول و دوم مکابیان بیان شده است، شورش مکابیان به عنوان یک مقاومت ملی در برابر ظلم سیاسی و فرهنگی خارجی ترسیم شده است. با این حال، در دوران مدرن، محققان استدلال کرده اند که آنتیوخوس چهارم بیشتر در جنگ داخلی بین یهودیان سنت گرا در کشور و یهودیان هلنیزه شده در اورشلیم مداخله می کرد.[20][21]
این شورش همچنین به نوشتن کتاب دانیال منجر شد، جایی که یک شرور به نام "پادشاه شمال" به طور کلی اشاره ای به آنتیوخوس چهارم در نظر گرفته می شود. تصویر آنتیوخوس که در آنجا به شهر مقدس اورشلیم حمله می‌کند، اما در نهایت به پایان او می‌رسد، بر تصویرهای بعدی مسیحی از دجال تأثیر می‌گذارد.[22]
سالهای پایانی
واپسین سال‌های زندگی او در جنگ با اشکانیان گذشت. به نظر میرسد که او در برابر اشکانیان به پیروزی هایی رسیده‌باشد ولی با مرگ او بر اثر بیماری در ۱۶۴ پیش‌از میلاد مسئله سلوکیان شرق نیمه تمام ماند.
مهرداد اول پارتی از مشکلات غربی آنتیوخوس استفاده کرد و از شرق حمله کرد و شهر هرات را در سال 167 قبل از میلاد تصرف کرد و مسیر تجارت مستقیم به هند را مختل کرد و عملاً جهان یونان را به دو نیم کرد.[نیازمند منبع].
آنتیوخوس خطر بالقوه در شرق را تشخیص داد، اما تمایلی به کنار گذاشتن کنترل یهودیه نداشت. او فرماندهی به نام لیسیاس را برای مقابله با مکابیان فرستاد (نبرد بیت زکریا)، در حالی که خود شاه ارتش اصلی سلوکیان را علیه اشکانیان رهبری می کرد. آنتیوخوس در لشکرکشی شرقی خود به موفقیت اولیه دست یافت. مبارزات او از طریق اکباتان انجام شد و او به پرسپولیس حمله کرد که توسط مردم رانده شد.[25] در بازگشت به وطن، در سال 164 قبل از میلاد در اصفهان درگذشت.[26]
توضیحات مذهبی مختلفی در مورد مرگ آنتیوخوس چهارم وجود دارد. ظاهراً او کمی قبل از مرگش به معبد خدای بین‌النهرینی نانایا در ایران حمله کرد و احتمالاً مرگ او را به بی تقوایی و مجازات نانایا نسبت داده اند.[27] منابع یهودی اعتبار مرگ آنتیوخوس را به بی تقوای قبلی او در معبد اورشلیم می دانند. بر اساس 2 مکابیان، او در اثر بیماری الهی درگذشت:
اما خداوند بینا، خدای اسرائیل، ضربه ای غیر قابل درمان و نامرئی به او زد. به محض اینکه حرفش را قطع کرد، دردی در روده اش گرفت که هیچ تسکینی برایش وجود نداشت، و شکنجه های تند درونی - و این بسیار عادلانه بود، زیرا او روده های دیگران را با آسیب های فراوان و عجیب شکنجه کرده بود. با این حال او به هیچ وجه جلوی گستاخی خود را نگرفت، بلکه بیش از پیش مملو از تکبر بود و در خشم خود علیه یهودیان آتش می دمید و دستور می داد که با سرعت بیشتری پیشروی کنند. و چنین شد که او از ارابه خود در حالی که با عجله در حال حرکت بود به بیرون افتاد و سقوط آنقدر سخت بود که تمام اعضای بدنش را شکنجه کرد. از این رو، کسی که اندکی پیش از آن با تکبر فوق بشری خود گمان می کرد که می تواند بر امواج دریا فرمان دهد و تصور می کرد که می تواند کوه های بلند را با ترازو وزن کند، به زمین فرود آمد و در خاکی حمل شد و قدرت خدا را بر همه آشکار ساخت. و به این ترتیب بدن آن مرد بی خدا از کرم ها غوطه ور شد و در حالی که هنوز در اندوه و درد به سر می برد، گوشتش پوسیده شد و به دلیل بوی تعفن، کل ارتش از زوال او احساس انزجار کردند.
بر اساس آثار خاخامهای بعدی، طومار آنتیوخوس (Megillat Antiochus)، هنگامی که آنتیوخوس شنید که ارتش او در یهودیه شکست خورده است، سوار کشتی شد و به شهرهای ساحلی گریخت. هر جا که می‌آمد، مردم قیام می‌کردند و او را «فراری» می‌خواندند، پس او خود را در دریا غرق کرد.[29] این داستان مربوط به قرن دوم است، با این حال، بسیار دورتر از پولیبیوس یا مکابیان دوم از این رویداد است.
سنت یهود
آنتیوخوس چهارم در سنت‌های یهودی مرتبط با حنوکا، از جمله کتاب‌های مکابیان و «طومار آنتیوخوس» به‌عنوان یک شرور و آزاردهنده بزرگ به یاد می‌آید.[30] منابع خاخامی از او به عنوان הרשע harasha ("شریر") یاد می کنند. دایره المعارف یهودی به این نتیجه رسید که «از آنجایی که منابع یهودی و بتها در توصیف از او اتفاق نظر دارند، تصویر آنها آشکارا درست است» و این تصویر را به عنوان یکی از فرمانروای ظالم و خودپسند خلاصه می کند که سعی می کرد فرهنگ یونانی را بر همه مردم قلمرو خود تحمیل کند، «ماهیت واقعی آن را می توان قدردانی کرد». با این حال، اینکه آیا سیاست آنتیوخوس معطوف به نابودی یهودیت به عنوان یک فرهنگ و یک دین بود یا خیر، به این دلیل که آزار و شکنجه او محدود به یهودیه و سامره بود (یهودیان در دیاسپورا معاف بودند)، و اینکه آنتیوخوس به سختی یک هلنیزه کننده با انگیزه ایدئولوژیک بود، قابل بحث است. اریش اس. گرون پیشنهاد می‌کند که در عوض، او بیشتر تحت تأثیر عمل‌گرایی مانند نیاز به جمع‌آوری درآمد از یهودیه بود.[32]
القاب الهی
آنتیوخوس اولین پادشاه سلوکی بود که از القاب الهی بر روی سکه ها استفاده کرد، شاید با الهام از پادشاهان هلنیستی باختری که قبلاً این کار را انجام داده بودند، یا بر اساس آیین فرمانروایی که پدرش آنتیوخوس بزرگ در امپراتوری سلوکی تدوین کرده بود. این القاب شامل Θεὸς Ἐπιφανής «خدای آشکار» و پس از شکست مصر، Νικηφόρος «آورنده پیروزی» بود.[33]
تاریخ نگاری
در حالی که بسیاری از منابع باستانی - از جمله منابع غیر یهودی - با آنتیوخوس چهارم خصومت دارند، برخی از مورخان معاصر نیز نسبت به آنها بدبین هستند. پولیبیوس مورخ، دوست دمتریوس اول بود که علاقه چندانی به عمویش نداشت و به طور کلی کمی نخبه‌گرا بود، بنابراین با داستان‌هایی مانند آنتیوخوس چهارم که با مردم عادی در میخانه‌ها خوش‌گذرانی می‌کرد، ممکن است شهرت او را در دوران باستان به گونه‌ای تضعیف کرده باشد که ارزش‌های امروزی غیرقابل اعتراض باشد. مورخ دوو گرا در دفاع از آنتیوخوس چهارم می نویسد که او «سیاستمداری با استعداد و کارآمد» بود و «پرتره منفی او که توسط پولیبیوس ترسیم شد تحت تأثیر ملاحظات سیاسی دوستانش بود... و نباید به آن اعتماد کرد».[34]
اسپرس گچ‌دوست
اسپرس گچ‌دوست، اسپرس هفت‌گِلی نام یک گونه از سرده اسپرس است.
لری فرگوسن (فیلمنامه‌نویس)
لری فرگوسن  فیلمنامه نویس آمریکایی است.
پاگان با فضیلت
پاگان با فضیلت (Virtuous pagan) مفهومی در الهیات مسیحی است که به سرنوشت مطلع‌نشدگان می‌پردازد که هرگز به مسیحیت دعوت نشدند و در نتیجه در طول زندگی خود فرصتی برای شناخت مسیح نداشتند، اما با این وجود زندگی‌های نیکو و با فضیلت را هدایت کردند، به طوری که این ایراد به نظر می‌رسد آنها را ملعون دانسته شوند.
سیزم
شورای بین‌المللی ورزش‌های نظامی که به اختصار سیزم (CISM) خوانده می‌شود، در ۱۸ فوریه ۱۹۴۸ در شهر نیس در فرانسه با هدف ایجاد پیوند میان مهارت‌های نظامی و رشته‌های ورزشی مرتبط تأسیس شد.
اعضاء بنیانگذار سیزم ۵ کشور؛ فرانسه، هلند، بلژیک، دانمارک و لوکزامبورگ بودند. اما با عضویت آرژانتین، مصر و ۹ کشور اروپایی در سال ۱۹۵۰ و عضویت ایالات متحده آمریکا در ۱۹۵۱ این سازمان رفته رفته موقعیتی جهانی یافت.
سیزم در سال ۱۹۹۵ از سوی کمیته بین‌المللی المپیک به رسمیت شناخته شد و در همین سال اولین دوره بازی‌های ارتش‌های جهان را در رم برگزار کرد. هم‌اکنون ۱۲۷ کشور عضو این سازمان هستند.
روزولت پیک
روزولت پیک (به لاتین: Roseveltpiek) یک قله در سورینام است که در ناحیه سیپالیوینی واقع شده‌است. روزولت پیک ۶۴۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
نرادین
نرادین یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در Irig municipality واقع شده‌است. نرادین ۵۵۱ نفر جمعیت دارد.
شمس‌پور
شمس‌پور (به انگلیسی: Shamaspur) یک روستا در پاکستان است که در ناحیه جهلم واقع شده‌است. شمس‌پور ۵٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
میشل کاره
میشل کاره (Michel Carré؛ October 20, 1821 – June 27, 1872) نمایشنامه‌نویس، ترانه‌سرا و نویسنده لیبرتو اهل فرانسه بود.
او با نویسندگان و ترانه‌نویسان دیگری چون ژول باربییر و اوژن کورمون همکاری داشت و برای آهنگسازانی چون شارل گونو، ژرژ بیزه، آدلف آدام، جاکومو مایربر، ژاک افنباخ، کامی سن-سانس و آمبرواز توما لیبرتو نوشت.
امیل ودره
امیل ودره (Marcel Émile Verdet؛ زاده March 13, 1824 درگذشته June 3, 1866) یک فیزیک‌دان اهل فرانسه بود.
آندژی پوپیل
آندژی پوپیل (Andrzej Popiel؛ January 24, 1936 – 1936:1:24, February 17, 2020) بازیگر اهل لهستان بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به اجاره‌نشین‌ها، من یک قاتلم و ولین اشاره کرد.
لندروش خورشودیان
لندروش خورشودیان (Լենդրուշ Արշակի Խուրշուդյանزاده ۱ مه ۱۹۲۷ - درگذشته ۷ ژوئن ۱۹۹۹) یک تاریخ‌نگار اهل ارمنستان بود. وی دکتر تاریخ، استاد دانشگاه و آکادمیسین فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بود.
زندگی‌نامه
وی در روستای شینوهایر در شهرستان گوریس، جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان به دنیا آمد. از سال ۱۹۴۶ تا ۱۹۵۱ در دانشگاه دولتی ایروان تحصیل نمود. از سال ۱۹۷۷ وی کرسی تاریخ ارمنیان را در دانشگاه دولتی ایروان برعهده داشت. وی عضو فرهنگستان ملی علوم ارمنستان بود. آثارش را به تاریخ ارمنستان نوین و قفقاز جنوبی وقف کرده‌است. وی در سال ۱۹۹۹ در ایروان درگذشت.
لطیفه الزیات
لطیفه الزیات (لطيفة الزيات؛ August 8, 1923 – 1923:08:08, September 10, 1996) نویسنده، کارگردان و استاد دانشگاه اهل مصر بود.
وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون مدال ادبی نجیب محفوظ شده‌است.
محمدآباد (چشمه زیارت، هفت)
محمدآباد روستایی در دهستان چشمه زیارت بخش مرکزی شهرستان زاهدان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۹ نفر (۴خانوار) بوده‌است.
سامسارا (بودیسم)
سامسارا (Saṃsāra) در آیین بودایی و هندوئیسم چرخه بی‌آغاز تولد مکرر و مردن دوباره و وجود دنیوی در جهانی است که در آن زندگی می‌کنیم. چیزی که تا آنجا که ممکن است باید از آن گریخت. که شخص بودا با آن مخالف بود ولی بعدها در شاخه ای از این آئین که از هندوئیسم تاثیر پذیرفته بود و عملکرد آنرا تحت عنوان کارما و چرخه زندگی را با نام تناسخ پذیرفتند.
نقطهٔ مقابل سامسارا یا دنیایی که ما اکنون در آن زندگی می‌کنیم، نیروانا است که هدف کردار بودایی رسیدن به نیرواناست.
شهرستان کلیرواتر
شهرستان کلیِرواتِر ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
گردخانه
گردخانه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان ایذه در استان خوزستان ایران است.
میوتورنت
میکروتورنت یک نرم‌افزار برای استفاده از شبکهٔ بیت‌تورنت است و با فایل‌های (torrent. *) کار می‌کند.
آکورد مینور
آکورد مینور (Minor chord) در تئوری موسیقی آکوردی است متشکل از یک نت «پایه»، «سوم کوچک» و «پنجم درست». این آکورد «سه‌صدایی»، آکورد اصلی «گام مینور» است و در موسیقی کلاسیک، موسیقی پاپ و راک به عنوان «آکورد مینور» مورد استفاده قرار می‌گیرد. «آکورد مینور» از پایه‌های اصلی موسیقی تنال در «دوران قواعد مشترک» شناخته می‌شود.
ریچارد وایزمن
ریچارد وایزمن (زاده ۱۹۶۶) استاد فهم عمومی روان‌شناسی دانشگاه هرتفوردشایر در بریتانیاست. وایزمن زندگی حرفه‌ای خود را به عنوان یک تردست آغاز کرد، و سپس در رشته روان‌شناسی در کالج دانشگاهی لندن تحصیل نمود. او پی‌اچ‌دی روان‌شناسی را از دانشگاه ادینبرو دریافت کرده‌است.
وایزمن برای بررسی‌های انتقادی‌اش مشهور است. او معمولاً دست گزارش‌های فراهنجار را رو می‌کند. او از اعضای کمیته تحقیق شک‌گرایانه است. وایزمن در برنامه‌های مختلف تلویزیونی بریتانیا از جمله برنامه کلاهبرداری واقعی حاضر می‌شود و روان‌شناسی پشت پدیده‌های مختلف را توضیح می‌دهد. و برای تایمز، گاردین و دیلی‌تلگراف نوشته‌است.
کتاب‌ها
برخی کتاب‌های وایزمن به فارسی ترجمه شده‌اند.
آکورد مینور
تعریف
یک نمونه از آکورد مینور، آکورد «لا مینور» است متشکل از نت‌های لا، دو و می است که با نمادِ (Am) شناخته می‌شود. اجزا آکورد می‌تواند در وضعیت مختلفی استفاده شود بدون آنکه نقش آکورد تغییر کند. این تغییر را «معکوس» آکورد می‌نامند که در سه وضعیت: پایگی، معکوس اول و معکوس دوم قرار می‌گیرد. در موسیقی غرب، آکورد مینور تاریک‌تر از آکورد ماژور به نظر می‌رسد اما همچنان آکوردی «مطبوع» شناخته می‌شود و احتیاج به حل ندارد.
آکوردهای مینور
در این جدول آکوردهای مینور از نت پایه، سوم و پنجم با نماد آنها نشان داده می‌شود.
روژانژ
روژانژ یک کوه در صربستان است که در Eastern Serbia واقع شده‌است. روژانژ ۸۹۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
دعوت (مسیحیت)
دعوت، بشارت، تبلیغ مسیحیت (Evangelism) در مسیحیت، عمل موعظه به قصد دعوت به مسیحیت و به اشتراک گذاشتن پیام و تعالیم عیسی مسیح است.
اسپرس شن‌دوست
اسپرس شن‌دوست، اسپرس قصرشیرینی نام یک گونه از سرده اسپرس است.
تسلتینگن-راختیگ
تسلتینگن-راختیگ یک شهر در آلمان است که در برنکاستل-ویتلیش واقع شده‌است. تسلتینگن-راختیگ ۲٬۲۷۱ نفر جمعیت دارد.
نیکولا راواگلیا
نیکولا راواگلیا (Nicola Ravaglia؛ زادهٔ December 12, 1988) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کوزنتسا کالچو، باشگاه فوتبال پارما، باشگاه فوتبال کرمونزه، باشگاه فوتبال چزنا، باشگاه فوتبال ویچنزا، و باشگاه فوتبال اسپال اشاره کرد.
یکی از ساکنان شهر
یکی از ساکنان شهر (A Resident of the City) یک فیلم کوتاه به کارگردانی احمد الشریف است که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد.
گل خاک (فیلم)
گل خاک فیلمی محصول سال ۱۹۵۹ و به کارگردانی یاش چوپرا است. در این فیلم بازیگرانی همچون مالا سینها، راجندرا کومار، ناندا، آشوک کومار، لیلا چیتنیس ایفای نقش کرده‌اند.
بنیتو فلورو سانز
بنیتو فلورو (تولد: ۱۲ ماه ژوئن، سال ۱۹۵۲ میلادی در خیخن/کسیکسن) یک مربی فوتبال اسپانیایی است. او برای مدت کوتاهی سرمربی تیم رئال مادرید بود. به گزارش خبرگزاری فوتبال ایران ، «بنیتو فلورو سرمربی سابق رئال که از فصل ۹۲ تا ۹۴ سرمربی این تیم بوده‌است مدنظر پرسپولیسی‌ها قرار دارد. او بیشتر شهرت خود در فوتبال اسپانیا را مدیون درخشش با آلباسته‌است.این مربی ۵۷ ساله سرمربی تیمهای مختلفی بوده‌است، از رئال مادرید تا ویارئال و از ویسل کوبه تا اسپورتینگ گیخون.آخرین تیمی که فلورو هدایت آن را بر عهده داشته، بارسلونا اس سی اکوادور است که در اول ژوئن سال جاری از آن اخراج شده‌است.»
بیست‌وجهی بریده‌شده
بیست‌وجهی بریده‌شده (Truncated icosahedron) یا توپ فوتبال یک جسم ارشمیدسی است که ۱۲ وجهش پنج‌ضلعی منتظم و ۲۰ وجهش شش‌ضلعی منتظمند و می‌توان آن را با بریدن گوشه‌های بیست‌وجهی منتظم از هر جا به جز وسط اضلاع ساخت. گنبدهای ژئودزیک مانند باکمینستر فولر معمولاً ساختاری بر اساس این چندوجهی دارند. این چندوجهی همچنین متناظر ساختار مولکول‌های فولرن باکمینستر (باکی‌بال) است.
نرسنیتسا
نرسنیتسا یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در کوچوو واقع شده‌است.
تسمیتس
تسمیتس یک شهر در آلمان است که در فرپومرن-گرایفسوالد واقع شده‌است. تسمیتس ۷۱۶ نفر جمعیت دارد.
رقص کنترا
رقص کنترا (Contra dance) گونه ای از رقص محلی است که از چند ردیف طولانی از زوج‌ها ایجاد شده‌است. ریشه این رقص، ترکیبی از رقص روستایی انگلیسی، رقص روستایی اسکاتلندی و سبک‌های رقص فرانسوی در قرن هفدهم است. گاهی اوقات از این رقص، به عنوان رقص محلی نیوانگلند یا رقص محلی آپالاشیا توصیف می‌شود، رقص‌های کنترا را می‌توان در هر جایی از دنیا مشاهده کرد ولی بیشتر در ایالات متحده آمریکا (کمابیش در هر ایالت به صورت دوره ای برگزار می‌شود)، کانادا و کشورهای انگلیسی زبان رایج است.
آناتول آبراگام
آناتول آبراگام (Anatole Abragam؛ زاده ۱۵ دسامبر ۱۹۱۴ درگذشته ۸ ژوئن ۲۰۱۱) یک فیزیک‌دان اهل فرانسه بود.
پارک ملی بیت غوفرین
پارک ملی بیت غوفرین یک پارک ملی در مرکز اسرائیل، در ۱۳ کیلومتری کریات گت است، این پارک شامل ویرانه‌های مریشا، یکی از شهرهای مهم یهودا در زمان هیکل سلیمان، همچنین از شهرهای مهم دوران رومی، زمانی که به عنوان Eleutheropolis شناخته می‌شد بوده‌است.
آثار باستانی کشف شده در این مکان شامل یک گورستان بزرگ یهودیان، یک آمفی تئاتر رومی-بیزانس، یک کلیسای بیزانس، حمام‌های عمومی، موزاییک و غارهای دفن مردگان است.
تاریخ
کتاب مقدس عبری ذکر می‌کند که رحبعام آن را در برابر حمله مصریان تقویت کرد. پس از نابودی پادشاهی یهودا شهر بخشی از پادشاهی ادوم بود.
در طول شورش مکابی، این شهر به عنوان پایگاهی برای حمله مورد استفاده بود. در ۴۰ سال قبل از آغاز دوره اشکانیان شهر به به‌طور کامل ویران گشت، و پس از آن هرگز دوباره ساخته نشد.
تاریخچه کاوش‌های باستان‌شناسی
مارشا اولین بار در سال ۱۸۹۸–۱۹۰۰ توسط بلیس و ماکالیستر، به عنوان یک شهر هلنیستی برنامه‌ریزی شده و و توسط دیوار شهر با برج‌های مستحکم احاطه شده بود. دو چینه‌بندی هلنیستی و آثار یک قوم اسرائیلی بر روی این تپه شناسایی شدند. بسیاری از دستگاه‌های فراوری زیتون، گور لانه‌کبوتری و مخازن آب شهر باستان هنوز دیده می‌شود.
شهر به ترتیب پس از ۱۹۸۹ و ۱۹۹۲ توسط باستان‌شناس اسرائیلی Amos Kloner حفاری شد. یافته‌های مهم در محل اخیر آمفی تئاتر ساخته شده توسط واحدهای ارتش روم مستقر در آنجا یافت شد.
غارهای دفن
غارهای دفن سیدونیان مقبره خانوادگی آپولوفان، رهبر جامعه سیدونیان در بیت گوورین بود. غارهای سیدونیان تنها غارهایی هستند که فضای داخل آن نقاشی شده‌اند. این غارها برای ساکنان یونانی، سیدونی و ادومیتی بیت گوورین غارهای دفن اموات بودند. اولین و بزرگترین غار دارای نقاشی از حیوانات، واقعی و افسانه ای، بالای طاقچه‌هایی است که اجساد گذاشته شده‌است؛ که شامل یک خروس و سگ سه سر است که در ورودی جهان زیرین برای محافظت از ان نقاشی شده‌است همچنین تصویر ققنوس قرمز که نماد زندگی پس از مرگ است. آرامگاه نوازندگان با نقاشی تزئین شده‌است که مردی فلوتی را می‌نوازد و زنی چنگ به دست را نشان می‌دهد.
تیکوستئوس
تیکوستئوس (نام علمی: Tichosteus) نام یک سرده از راسته پرنده‌کفلان است.
محمدآباد پودچاه (چشمه زیارت، دو)
محمدآباد پودچاه روستایی در دهستان چشمه زیارت بخش مرکزی شهرستان زاهدان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۲۵ نفر (۵خانوار) بوده‌است.
نیکولا ردومی
نیکولا ردومی (Nicola Redomi؛ زادهٔ February 3, 1988) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زیر ۱۶ سال ایتالیا بازی کرده‌است.
اسپرس میوه‌روشن
اسپرس میو‌ه‌روشن نام یک گونه از سرده اسپرس است.
موشزیب-مردوک
موشزیب-مردوک (Mušezib-Marduk)، از پادشاهان سلاله دهم بابل که پس از شکست خوردن نرگال-اوشزیب رهبری قیام و مقاومت در برابر آشوری ها را برعهده گرفت. وی از ۶۹۳ تا ۶۸۹ پیش از میلاد بر بابل سلطنت کرده‌است.