cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پیشینه باشگاه فوتبال استقلال تهران (۱۳۸۰–۱۳۵۷)
بازگشت به قهرمانی
استقلال در این فصل بازیکنان جوانی را به خدمت گرفت که تعدادی از این بازیکنان در ترکیب این تیم ماندگار شدند؛ از جمله مجید نامجو مطلق و صادق ورمزیار. از دیگر خریدهای جوان استقلال در این فصل رسول غنی‌زاده و محمود کلهر بودند. استقلال این فصل را نیز با مربی‌گری پورحیدری به پایان رساند و این در حالی بود که حسن حبیبی، بازیکن سال‌ها دور تاج در اواخر دهه ۱۳۳۰ و اوائل دهه ۱۳۴۰، در ابتدا به عنوان مربی استقلال برگزیده شده بود اما پس از مدت کوتاهی و بدون حضور بر روی نیمکت استقلال از سمت خود کنار رفت و پورحیدری باز هم پست مربی‌گری را بر عهده گرفت.
در ۱۳۶۴ پست مدیریت استقلال نیز دستخوش تغییرات شد: کردنوری که از ۱۳۵۸ و بعد از دوران کوتاه آتشی به عنوان مدیر استقلال کار می‌کرد جای خود را به نادر فریادشیران داد. فریادشیران در آن زمان دروازه‌بان ذخیره استقلال بود و تنها به این دلیل به این سمت انتخاب شد که کارمند سازمان مالک استقلال، سازمان تربیت بدنی، بود. این انتخاب عجیب چندان دوامی نداشت و عباس نکویه در سال بعد به جای فریادشیران مدیر استقلال شد.
ناکامی در جام حذفی
فصل ۱۳۶۵ پایان دوران کوتاه ثبات نسبی در استقلال بود. در دی ۱۳۶۵ فریادشیران از پست مدیرعاملی استقلال کنار رفت و جای خود را به عباس نکویه داد. در همین فصل نیز نیمکت مربی‌گری استقلال باز هم بین رضوی و پورحیدری دست به دست شد.
مسابقات جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۵ به دلیل برگزاری بازی‌های آسیایی ۱۹۸۶ خیلی زود و در بهار ۱۳۶۵ به اتمام رسید. استقلال بدون شکست به عنوان تیم دوم از مرحله گروهی صعود کرد. این صعود در حالی به دست آمد که دیدار آخر مرحله گروهی بین استقلال و شاهین برگزار شد و استقلال در صورت پیروزی به عنوان تیم اول صعود می‌کرد. بازی استقلال و شاهین با نتیجه ۱–۰ به سود استقلال در جریان بود اما یاران شاهین در دقایق پایانی بازی را به تساوی کشاندند تا خود به عنوان تیم اول صعود کنند. استقلال در نیمه‌نهایی به مصاف دیگر رقیب دیرینه‌اش، پیروزی رفت و با شکست در این بازی از حضور در فینال محروم ماند. این شکست نخستین شکست استقلال برابر پیروزی در سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. دیدار رده‌بندی بین استقلال و پاس، یکی دیگر از رقبای قدیمی استقلال، برگزار شد. این دو تیم بعد از مسابقات جام شهید اسپندی در ۱۳۵۸ به مدت هفت سال با یکدیگر رو به رو نشده بودند و استقلال با پیروزی در این بازی به جایگاه سومی رسید.
با پایان این مسابقات، ناصر حجازی از استقلال جدا شد و به هند و سپس بنگلادش رفت. در هنگامه بازی‌های آسیایی و در پی حذف تیم ملی فوتبال ایران نیز تعدادی از بازیکنان تیم ملی از جمله چند بازیکن استقلال با نوشتن نامه‌ای از تیم ملی استعفا کردند. بعد از بازگشت تیم ملی به ایران فدراسیون فوتبال تعدادی از این بازیکنان از جمله اصغر حاجیلو و عبدالعلی چنگیز از استقلال را محروم کرد. به دنبال این اتفاقات ترکیب استقلال در نیمه دوم سال ۱۳۶۵ دگرگون شد.
استقلال به دلیل محرومیت بازیکنانش و در اعتراض به حکم فدراسیون فوتبال از مسابقات جام حذفی تهران ۱۳۶۵ کنار کشید و از حضور در جام حذفی ۱۳۶۵ نیز انصراف داد. حضور در مسابقات جام حذفی ایران از آن جهت مهم بود که از فصل ۸۶–۱۹۸۵ برگزاری مسابقات جام باشگاه‌های آسیا از سر گرفته شده بود و قهرمان جام حذفی ایران به عنوان نماینده ایران در این مسابقات حاضر می‌شد و استقلال در صورت قهرمانی می‌توانست پای به مسابقات قاره‌ای بگذارد اما با انصراف استقلال شانس این حضور نیز از دست رفت. این دوره جام حذفی نخستین جام حذفی برگزار شده پس از انقلاب ۱۳۵۷ هم بود.
فصل ۱۳۶۷ از خرداد و با بازی‌های جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۷ آغاز شد. رنجبر که از بهمن سال قبل مدیریت و هدایت استقلال را بر عهده داشت به دلیل نتایج ضعیف بعد از ۶ هفته و در ابتدای مرداد از سمت خود کنار رفت و هدایت استقلال غلام‌حسین مظلومی بر عهده گرفت. نتایج استقلال با مربی‌گری مظلومی نیز چندان تفاوتی نکرد و در پایان آبی‌پوشان برای سومین سال پیاپی در مسابقات تهران سوم شد. با پایان بازی‌های جام باشگاه‌های تهران در آبان همان سال مسابقات جام حذفی ایران ۶۸–۱۳۶۷ و جام حذفی تهران ۱۳۶۷ به‌طور همزمان آغاز شدند و استقلال همچون فصل قبل از حضور در فینال‌های این بازی‌ها بازماند تا فصل ۱۳۶۷ نیز برای استقلال بدون جام باشد. از اتفاقات مهم این سال خداحافظی پرویز مظلومی از استقلال بود. وی از فصل ۱۳۵۲ و زمانی که تنها ۱۸ سال داشت به غیر از مقطعی دو ساله که در تراکتورسازی تبریز بازی کرد همواره در خدمت استقلال بود و بعدها نیز به عنوان کمک مربی و سرمربی بر روی نیمکت استقلال نشست. از نقل و انتقالات مهم استقلال در ۱۳۶۷ بازگشت چنگیز و خریدهای جدید همچون امیر قلعه‌نویی و امیر هاشمی‌مقدم بود.
قهرمانی در ایران
در فروردین ۱۳۶۸ فصل ۶۹–۱۳۶۸ با بازی‌های جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۸ آغاز شد. از مرداد نیز نخستین لیگ سراسری باشگاه‌های ایران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ با نام جام قدس آغاز شد. آخرین دوره جام قدس که از ۱۳۶۴ و با بازی‌های تیم‌های استانی دنبال شده بود، در این فصل با حضور ۲۲ تیم باشگاهی در ۲ گروه ۱۱ تیمی برگزار شد. استقلال در گروه دوم بازی‌ها با ۶ امتیاز فاصله با تیم دوم، دارایی، به عنوان سرگروه پا به نیمه‌نهایی گذاشت. به دلیل برگزاری هم‌زمان جام قدس و جام باشگاه‌های تهران، بازی‌ها به درازا کشیده شد و برگزاری مراحل حذفی به بهار سال بعد موکول شد.
در مرحله نیمه‌نهایی، استقلال ملوان انزلی را در مجموع دو بازی رفت و برگشت، ۰–۰ در انزلی و ۴–۰ در تهران، از پیش رو برداشت و در بازی پایانی به پرسپولیس رسید. روز ۴ خرداد ۱۳۶۹، سی‌ودومین شهرآورد تهران. نیمهٔ نخست این بازی با یک گل به سود پرسپولیس به پایان رسید اما در نیمهٔ دوم گل زودهنگام عباس سرخاب و گل دقیقهٔ ۷۲ صمد مرفاوی ورق را به سود استقلال برگرداند. به این ترتیب استقلال برندهٔ نخستین لیگ قهرمانی باشگاه‌های ایران پس از انقلاب شد. همچنین با این قهرمانی استقلال تبدیل به تنها تیمی شد که از ابتدای برگزاری مسابقات باشگاهی در ایران در دهه ۱۳۴۰، در هر دهه حداقل یک بار قهرمان ایران شده‌است. قهرمانی تنها دوره باشگاهی جام قدس همچنین باعث شد تا استقلال تبدیل به تنها تیمی شود که همه مسابقات سراسری فوتبال ایران، جام منطقه‌ای، جام تخت‌جمشید و جام قدس را حداقل یک بار برده‌است. با وجود موفقیت در جام قدس، استقلال در جام باشگاه‌های تهران به مقام دومی رسید و جام حذفی نیز در این سال برگزار نشد.
در ۲۷ بهمن ۱۳۶۸ و در چارچوب هفته پایانی مسابقات جام باشگاه‌های تهران قرار بود طبق برنامه، استقلال و پاس در ورزشگاه شیرودی به مصاف یکدیگر بروند. نتیجه این بازی در تعیین قهرمان آن فصل بسیار مؤثر بود و هواداران استقلال از تهران و سراسر ایران برای دیدن بازی به ورزشگاه آمدند. بارندگی شدید باران در روز قبل از برگزاری بازی باعث شد زمین ورزشگاه برای مسابقه مناسب نباشد و هیئت فوتبال تهران این بازی را لغو کرد اما عدم برگزاری بازی بسیار دیر و محدود در رسانه‌های عمومی اعلام شد و این در حالی بود که از ساعت‌ها قبل هواداران فراوانی در اطراف ورزشگاه جمع شده بودند. خبر لغو این بازی با واکنش گسترده و خشمگینانه هواداران استقلال روبه‌رو شد و آن‌ها شعارهای سیاسی همچون مرگ بر جمهوری اسلامی سر دادند.
در بهار ۱۳۶۸ علی آقامحمدی به عنوان مدیرعامل جدید استقلال برگزیده شد. آقامحمدی نخستین مدیر استقلال بود که اصلاً سابقه ورزشی نداشت و مستقیماً از دنیای سیاست وارد فوتبال و مشخصاً استقلال شده بود. بدین ترتیب جرقه ورود سیاسیون به فوتبال ایران خورده شد. آقامحمدی به دلیل مشغله فراوان در همان بهار ۱۳۶۸ پست مدیریت استقلال را تحویل کاظم اولیایی داد و وی تا پاییز ۱۳۷۵ مدیر استقلال بود. استقلال فصل را با مربی‌گری پورحیدری آغاز کرد، سپس برای مدت کوتاهی محمد صلاحی، سپس کامبیز جمالی و در نهایت دوباره منصور پورحیدری سرمربی شدند. از خریدهای مهم این فصل استقلال می‌توان عباس سرخاب، صمد مرفاوی، مهدی فنونی‌زاده و احمدرضا عابدزاده را نام برد.
قهرمانی دوم در آسیا
بعد از بازی‌های آسیایی مسابقات حذفی ایران و باشگاه‌های تهران پیگیری شدند و استقلال در هر دوی این جام‌ها به مقام دومی رسید. این عنوان‌ها در شرایطی به دست آمد که استقلال در هیچ‌یک از بازی‌های این دو جام شکست نخورد و فصل را بدون شکست به پایان برد.
از تغییرات مهم استقلال در این فصل، تغییر نشان‌واره تیم بود. استقلال در این فصل با نشان‌واره جدیدی به میدان رفت. به گفته اولیایی، مدیرعامل وقت استقلال برای طراحی نشان‌واره، باشگاه یک فراخوان گذاشت و بیش از ۳۰۰ طرح مختلف ارسال شدند که در نهایت یک طرح از میان طرح‌های ارسالی برگزیده شد.
آبی‌پوشان پایتخت در فصل ۷۱–۱۳۷۰ یکی از طولانی‌ترین و سنگین‌ترین و در عین حال پرافتخارترین فصل‌های تاریخ استقلال را پشت سر گذاشتند. استقلال که یکی از پرستاره‌ترین تیم‌های تاریخ خود را در این سال در اختیار داشت، فصل را از اردیبهشت ۱۳۷۰ و با حضور در جام باشگاه‌های تهران ۱۳۷۰ آغاز کرد. استقلال این دوره جام باشگاه‌های تهران را نیز همچون دوره قبل بدون شکست به پایان برد و در نهایت در دی ۱۳۷۰ توانست برای سیزدهمین بار در طی تاریخش قهرمان تهران شود. جام حذفی ایران ۷۱–۱۳۷۰ از خرداد آغاز شد و استقلال در بهمن ۱۳۷۰ با شکست در دو مجموع دو بازی رفت و برگشت در برابر ماشین‌سازی تبریز در مرحله یک چهارم نهایی از دور مسابقات کنار رفت.
در مرداد ۱۳۷۰ سرانجام مراحل نهایی مسابقات جام باشگاه‌های آسیا ۹۱–۱۹۹۰ به میزبانی داکا پایتخت بنگلادش برگزار شد. استقلال برای آمادگی در این مسابقات اردویی ده روزه در شهر رامسر برگزار کرد و سپس به بنگلادش اعزام شد. در مرحله یک چهارم نهایی استقلال با دو پیروزی برابر تیم‌های ۲۵ آوریل کره شمالی (۲–۱) و بانکوک بانک تایلند (۲–۰) و یک تساوی برابر محمدان بنگلادش (۱–۱)، به عنوان تیم اول گروه بالا آمد. در نیمه‌نهایی نیز پلیتاجا اندونزی با دو گل عباس سرخاب و شاهرخ بیانی مغلوب استقلال شد. در دیدار پایانی استقلال برابر مدافع عنوان قهرمانی، لیائونینگ چین، قرار گرفت و با گل‌های رضا حسن‌زاده و صمد مرفاوی ۲–۱ به برتری رسید و به این ترتیب دومین جام قهرمانی باشگاه‌های آسیا به موزهٔ جام‌ها و نشان‌های باشگاه افزوده شد. صمد مرفاوی در پایان رقابت‌ها با ۶ گل عنوان آقای گل بازی‌ها را از آن خود کرد و مجید نامجو مطلق نیز به عنوان تکنیکی‌ترین بازیکن جام شناخته شد. گذشته از این عنوان‌ها، منصور پورحیدری که در سال ۱۳۴۹ به عنوان بازیکن قهرمان جام باشگاه‌های آسیا شده بود، توانست این افتخار را به عنوان سرمربی نیز تکرار کند.
دوره بعدی جام باشگاه‌های آسیا، جام باشگاه‌های آسیا ۱۹۹۱ به سرعت و در روزهای پایانی سال ۱۹۹۱ میلادی برگزار شد. استقلال این بار هم توانست به مرحله نهایی بازی‌های صعود کند. بازی‌های این مرحله نیز به صورت فشرده و به میزبانی دوحه پایتخت قطر برگزار شد. استقلال با وجود قبول یک شکست برابر الهلال عربستان و تساوی برابر ۲۵ آوریل کره شمالی، توانست از مرحله یک چهارم نهایی به عنوان تیم دوم از گروهش به مرحله نیمه‌نهایی صعود کند. در این مرحله استقلال تیم میزبان، الریان را با نتیجه ۲–۱ شکست داد. استقلال که در همان دقایق ابتدایی بازی گل خورده بود، توانست در دقایق پایانی ۸۷ و ۸۹ با دو گل ورق را به سود خود برگرداند و راهی فینال شود. گل‌های استقلال را عبدالعلی چنگیز و عباس سرخاب به ثمر رساندند. بازی فینال جام باشگاه‌های آسیا ۱۹۹۱ بین دو تیم استقلال و الهلال برگزار شد. این بازی در وقت‌های قانونی و اضافه با نتیجه ۱–۱ به پایان رسید و در ضربات پنالتی الهلال توانست استقلال را شکست دهد تا قهرمان آسیا شود.
آخرین قهرمانی در تهران
فصل طولانی ۷۱–۱۳۷۰ علاوه بر مسابقات آسیایی و استانی شاهد حضور استقلال در جام آزادگان نیز بود. دوم تیرماه ۱۳۷۰ سوت نخستین دیدار جام آزادگان ۱۳۷۰ به صدا درآمد. در فاصلهٔ برگزاری لیگ قدس تا شروع لیگ تازه، سربازهای ایرانی که در جنگ با عراق اسیر شده بودند به میهن بازگشتند و لیگ نوین فوتبال ایران به افتخار آن سربازها لیگ آزادگان نام گرفت. در پایان این لیگ ۱۲ تیمی، استقلال با ۳۲ امتیاز، پس از پاس ۳۴ امتیازی (بردها ۲ امتیاز داشتند) در ردهٔ دوم جدول قرار گرفت. برگزاری اصلاً با نظم و ترتیب همراه نبود و به عنوان نمونه استقلال پیش از برگزاری بازی رفت با نساجی مازندران هر دو بازی رفت و برگشت با تراکتورسازی تبریز را برگزار کرده بود. استقلال بازی‌های این فصل را بسیار خوب شروع کرد، اما در ادامه بازی‌ها، در چند بازی پیاپی دور برگشت، بدون پیروزی زمین مسابقه را ترک کرد و در نهایت به مقام دومی رسید.
از اتفاقات دیگر این فصل، پیروزی استقلال در هر دو بازی رفت و برگشت لیگ برابر پرسپولیس بود. در بازی رفت که در اسفند ۱۳۷۰ برگزار شد استقلال در پانزده دقیقه نخست دو گل زد اما در ادامه به اداره بازی پرداخت و بازی با همین نتیجه خاتمه یافت. مرتضی فنونی‌زاده مدافع پرسپولیس در آن بازی بعدها در مصاحبه‌های تلویزیونی در مورد این بازی گفت که علی پروین، مربی آن زمان پرسپولیس که همزمان مربی‌گری تیم ملی را نیز بر عهده داشت، از بازیکنان استقلال خواسته بود بیشتر از آن گل نزنند.
حضور در دسته پایین‌تر
در فصل ۱۳۷۱ استقلال در دومین دورهٔ لیگ آزادگان شرکت کرد. پیش از آغاز این فصل و در تیر ۱۳۷۱ منصور پورحیدری، که در آن زمان بیش از سه سال بود مربی‌گری استقلال را بر عهده داشت، تیم را ترک کرد و مدتی از فوتبال جدا بود. بیژن ذوالفقارنسب بعد از پورحیدری پست مربی‌گری استقلال را بر عهده گرفت. از بین بازیکنانی که یک سال قبل در تابستان ۱۳۷۰ با استقلال قهرمان آسیا شده بودند نیز مختاری‌فر، چنگیز، نامجو مطلق و احدی تیم را به دلایل مختلف ترک کردند.
جام آزادگان از مرداد ۱۳۷۱ با ۱۶ تیم در دو گروه ۸ تیمی برگزار شد. برنامهٔ بازی‌ها به این ترتیب بود که در پایان مسابقات گروهی دو تیم اول هر گروه به نیمه پایانی راه یابند و برندهٔ بازی‌های نیمه پایانی، در فینال سرنوشت قهرمان بازی‌ها را مشخص کنند. استقلال در گروه یک بازی‌ها قرار داشت و در پایان مرحلهٔ گروهی پس از تراکتورسازی و کشاورز در ردهٔ سوم قرار گرفت؛ بنابراین آبی‌پوشان از راه‌یابی به مرحله نیمه پایانی بازماندند و در جدول نهایی لیگ دوم آزادگان (مجموع دو گروه) در ردهٔ پنجم قرار گرفتند. اما بر اساس قوانین فدراسیون فوتبال ایران در آن هنگام، تیم‌های حاضر در لیگ آزادگان سال بعد، بدون در نظر گرفتن رتبهٔ تیم‌ها در لیگ سال قبل و از راه مسابقات استانی مشخص می‌شدند. بر اساس سهمیه‌بندی فدراسیون فوتبال، استان تهران در دورهٔ سوم جام آزادگان، همچون دورهٔ دوم، تنها ۴ سهمیه داشت.
فدراسیون بلافاصله پس از پایان دومین دورهٔ لیگ آزادگان، در دی و بهمن ۱۳۷۱ تورنمنت سوپر جام باشگاه‌های تهران را برگزار کرد تا ۴ سهمیهٔ تهران در لیگ آزادگان سال آینده شناخته شوند. ۸ باشگاه برتر این شهر، استقلال، پرسپولیس، پاس و کشاورز از لیگ آزادگان به همراه سایپا، بانک تجارت، پورا و گسترش که چهار تیم برتر جام باشگاه‌های تهران ۱۳۷۱ بودند، در این تورنمنت به میدان رفتند. در میانه برگزاری این بازی‌ها، گفته شد که تیم‌های اول و دوم لیگ آزادگان، پاس و پرسپولیس، به‌طور خودکار در لیگ سال بعد حاضر خواهند بود؛ بنابراین تورنمنت ۸ جانبهٔ تهران به رقابت ۶ باشگاه دیگر برای کسب دو سهمیهٔ باقی‌مانده بدل شد. استقلال با ۵ تساوی و ۲ شکست در ۷ دیدار خود، در این تورنمنت موفقیتی کسب نکرد و از راه‌یابی به لیگ آزادگان سال آینده بازماند.
در ۱۳۷۱ سهمیه‌بندی تیم‌ها توسط فدراسیون فوتبال تنها به لیگ آزادگان ختم نشد. بر اساس طرح فدراسیون، باشگاه‌های تهران حق حضور در دستهٔ دوم فوتبال ایران را هم نداشتند؛ بنابراین ۴ باشگاه استقلال، پورا، بانک تجارت و گسترش باید از میان جام باشگاه‌های تهران و مسابقات انتخابی موسوم به لیگ ۳ یکی را انتخاب می‌کردند. بانک تجارت به مسابقات جام باشگاه‌های تهران بازگشت و سه تیم دیگر به لیگ ۳ مهاجرت کردند. به این ترتیب استقلال ناگزیر شد تا سال بعد را در مسابقات انتخابی سپری کند. ۲۰ سال پس از اجرای این طرح، ناصر نوآموز رئیس وقت فدراسیون فوتبال اعلام کرد در آن روزها مدیر باشگاه را تشویق کرده بود که استقلال را به دستهٔ سوم ببرد. به گفتهٔ او اگر استقلال به دستهٔ پایین‌تر می‌رفت، دیگر هیچ تیمی جرأت نمی‌کرد پس از سقوط از دستهٔ اول بهانه بیاورد.
بازگشت بازیکنان قدیمی
فصل ۱۳۷۲ با بازی‌های جام حذفی ۱۳۷۲ از اردیبهشت شروع شد. استقلال در این فصل دست‌خوش دگرگونی شد؛ علی جباری پس از سال‌ها به استقلال بازگشت و سرپرستی تیم را بر عهده گرفت. جباری همچنین در ۲ بازی نخست این فصل در جام حذفی موقتاً به عنوان مربی استقلال نیز کار کرد. در اردیبهشت ۱۳۷۲ز یوگنی سکوموروخوف به عنوان مربی استقلال منصوب شد شد. این اولین بار بعد از انقلاب ۱۳۵۷ و ۱۵ سال بعد از ولادمیر جکیچ بود که یک خارجی مربی‌گری استقلال را بر عهده می‌گرفت.
در فصل ۱۳۷۲ استقلال با مشکلات مالی شدیدی نیز دست‌به‌گریبان بود و از نظر مالی و اقتصادی در یکی از سخت‌ترین سال‌های تاریخ خود به سر می‌برد. به گفتهٔ علی جباری باشگاه برای پرداخت ۱۵ هزار تومان در ازای ۳۰ پرس غذا برای بازیکنان خود ناتوان بود و به رستوران‌های دیگر می‌رفتند تا بهای ارزان‌تری را بپردازند. قرارداد بازیکنان استقلال در آن فصل ۳ میلیون تومان پیش‌پرداخت و ماهیانه ۱۸ هزار تومان بود که البته تنها شامل بازیکنان ملی‌پوش می‌شد و سایرین دست‌مزد کمتری می‌گرفتند.
از تیم استقلال که دو دوره پیاپی به عنوان‌های قهرمانی و نایب قهرمانی در آسیا رسیده بود، چهره‌هایی چون حمید بابازاده، شاهین بیانی، عباس سرخاب، عبدالصمد مرفاوی و امیر قلعه‌نویی هم‌چنان در ترکیب حضور داشتند اما بسیاری از بازیکنان استقلال همچون مختاری‌فر، بیانی، مرفاوی، عابدزاده، احدی، فنونی‌زاده و فلاحت‌زاده تیم را ترک کردند. جعفر مختاری‌فر و جواد زرینچه هم پس از مدتی دوری به خانه بازگشتند و جوانانی چون محمود فکری، کورش تشت‌زر و محمدرضا مهران‌پور نیز به آبی‌ها پیوستند.
تیم استقلال در لیگ ۳ جام آزادگان کار دشواری را پیش رو نداشت: مسابقات مراحل مقدماتی از خرداد ۱۳۷۲ آغاز شدند و دیدارهای مراحل نیمه‌نهایی و فینال در دی همان سال برگزار شدند. استقلال با پشت سر گذاشتن همهٔ حریفان به عنوان تیم اول مسابقات انتخابی برگزیده شد. در جام حذفی نیز استقلال تا مرحله یک چهارم نهایی پیش رفت اما در این مرحله با شکست در مجموع دو بازی رفت و برگشت برابر جنوب اهواز، نائب قهرمان همان سال، از دور مسابقات کنار رفت.
پس از این مسابقات سکوموروخوف از استقلال جدا شد و هدایت تیم تا مدتی بر عهدهٔ رضا نعلچگر بود. استقلال با هدایت نعلچگر در فصل ۱۳۷۳ فاتح سوپر جام باشگاه‌های تهران شد و حضور خود را در لیگ آزادگان ۱۳۷۳ را قطعی کرد. همچنین استقلال در فاصلهٔ یک سالهٔ دوری از لیگ آزادگان در مسابقات جام حذفی، جام نقش جهان اصفهان و بازی‌های دوستانه با تیم‌های خارجی حضور پیدا کرد.
بازگشت به کورس قهرمانی
چهارمین دورهٔ لیگ آزادگان از خرداد تا دی ۱۳۷۳ با حضور ۲۴ تیم در دو گروه ۱۲ تیمی برگزار شد. استقلال که در دورهٔ گذشتهٔ لیگ حضور نداشت، بلافاصله پس از بازگشت به لیگ آزادگان تا فینال بازی‌ها پیش رفت. در این فصل آبی‌ها در مجموع دو بازی رفت و برگشت در نیمه‌نهایی لیگ آزادگان پرسپولیس را از پیش رو برداشتند. دیدار نخست که در روز ۳۰ دی ۱۳۷۳ برگزار شد، یکی از جنجال‌برانگیزترین شهرآوردهای تهران بوده‌است. استقلال در این بازی تا دقیقه ۸۰ با دو گل از حریف عقب بود اما طی ۶ دقیقه با گل‌های صادق ورمزیار و ادموند اختر موفق شد بازی را برابر کند. پس از گل تساوی، امیر قلعه‌نویی از استقلال و مجتبی محرمی از پرسپولیس با یکدیگر درگیر شدند و در ادامه تماشاگران به زمین چمن هجوم آوردند. بازی ناتمام رها شد و فدراسیون فوتبال پس از بازبینی مسابقه، استقلال را ۳−۰ برنده اعلام کرد. شماری از بازیکنان دو تیم با محرومیت‌های بلندمدت روبه‌رو شدند و تماشاگران تهرانی نیز از دیدن بازی برگشت دو تیم محروم شدند. بازی برگشت در شهر بندرعباس برگزار گردید که بدون حادثه و رد و بدل شدن گل به پایان رسید. استقلال در حالی که به‌واسطهٔ محرومیت‌ها قلعه‌نویی، ورمزیار، فکری و غفوری‌های اصل را در اختیار نداشت، پا به فینال مسابقات گذاشت و در پایان به نایب قهرمانی رسید. حریف استقلال در فینال سایپا بود که با یک گل بازی پیروز شد.
در طول این فصل، سرمربی تیم چند بار تغییر کرد. استقلال این مسابقات را با رضا نعلچگر آغاز کرد اما در ادامه لئونید بیلفسکی جایگزین او شد. در میانه بازی‌های لیگ نیز نصرالله عبداللهی با کمک بهتاش فریبا هدایت استقلال را به دست گرفت.
با آغاز فصل ۷۵−۱۳۷۴ دگرگونی‌ها در استقلال همچنان ادامه داشت و بار دیگر منصور پورحیدری به جای عبداللهی هدایت استقلال را بر عهده گرفت. لیگ پنجم آزادگان از اردیبهشت تا بهمن ۱۳۷۴ برگزار شد که در پایان استقلال در جایگاه سوم قرار گرفت. ستارهٔ آبی‌پوشان در این فصل علی‌رضا منصوریان بود که از پارس‌خودرو به استقلال آمده بود.
استقلال سپس در مسابقات جام حذفی کشور با پیروزی برابر تیم برق شیراز در فینال بازی‌ها، برای دومین بار و پس از ۱۹ سال قهرمان جام حذفی ایران شد. قهرمانی نخست استقلال در فصل ۵۶−۱۳۵۵ به دست آمده بود و پس از آن با وقوع انقلاب، جام حذفی کشور برای ۱۰ سال برگزار نشده بود.
آغاز مدیریت فتح‌الله‌زاده
استقلال در فصل ۷۶−۱۳۷۵ در دورهٔ بعدی لیگ آزادگان که از تیر ۱۳۷۵ تا تیر ۱۳۷۶ و به مدت یک سال به درازا کشید، شرکت کرد و در پایان در ردهٔ ششم قرار گرفت که بدترین رتبهٔ این باشگاه در لیگ آزادگان و لیگ‌های سراسری ایران تا آن هنگام بود. در نیم‌فصل نخست این مسابقات شکست ۰−۱ استقلال در برابر پرسپولیس که پس از ۷ سال شکست‌ناپذیری در شهرآورد تهران رقم خورد، پیامدهای بسیاری به همراه داشت. در پاییز ۱۳۷۵ علی فتح‌الله‌زاده مدیر باشگاه استقلال شد. او ناصر حجازی را به سرمربی‌گری منصوب کرد. با این حال استقلال که با مشکلات مالی فراوانی روبه‌رو بود، در ادامهٔ فصل نیز نمایش مطلوبی نداشت.
در رقابت‌های آسیایی نیز استقلال پس از راه‌یابی به جمع چهار تیم برتر جام برندگان جام آسیا ۹۷–۱۹۹۶، در دیدار نیمه‌نهایی در ریاض عربستان برابر الهلال به میدان رفت که پس از تساوی ۰−۰ در پایان ۱۲۰ دقیقه وقت‌های معمول و اضافه، در ضربه‌های پنالتی با نتیجهٔ ۴−۵ بازی را واگذار کرد. استقلال دیدار رده‌بندی را نیز با نتیجه ۱–۰ به تیم اولسان هیوندای کره جنوبی واگذار کرد و به این ترتیب بدون گل زده در مرحله نهایی به مقام چهارمی بسنده کرد. این نتایج در حالی به دست آمد که استقلال چند بازیکن اصلی‌اش از جمله محمد تقوی، صادق ورمزیار، علیرضا منصوریان و محمدرضا مهرانپور را به دلایل مختلف در خدمت نداشت.
قهرمانی در ایران
در این فصل، به دلیل فشردگی بازی‌های مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ و سپس برگزاری اردوهای تیم ملی جام حذفی برگزار نشد و استقلال در تعطیلات این فصل در دو جام دوستانه خزر و پرزیدنت ترکمنستان شرکت کرد و توانست عنوان قهرمانی هر دو جام را به دست آورد. استقلال در دیدار فینال جام پرزیدنت ترکمنستان توانست در ضربات پنالتی از سد تیم زنیت سن پترزبورگ بگذرد.
نائب قهرمانی در آسیا
فصل بعد، فصل نایب قهرمانی‌های پیاپی برای استقلال بود. استقلال در این فصل در سه جبهه جام آزادگان، جام حذفی و جام باشگاه‌های آسیا به میدان رفت. در آذر ماه ۱۳۷۷ قلعه‌نویی از کادر فنی استقلال کناره‌گیری کرد و حجازی با اصغر حاجیلو کار را ادامه داد. آبی‌ها در جام باشگاه‌های آسیا نمایش درخشانی داشتند و توانستند برای چهارمین بار در تاریخ خود به فینال رقابت‌های آسیایی راه پیدا کنند. آن‌ها ابتدا تیم نیروی هوایی عراق را در دو بازی رفت و برگشت ۳−۱ از پیش رو برداشتند. در مرحله یک‌چهارم نهایی که به صورت گروهی و در امارات برگزار گردید، استقلال در برابر الهلال عربستان و العین امارات کار دشواری نداشت اما بر خلاف انتظار بازی را به تیم ناشناختهٔ کوپتداگ ترکمنستان واگذار کرد.
دور نهایی مسابقات در اردیبهشت ۱۳۷۸ به میزبانی استقلال در تهران برگزار شد. استقلال در نیمه نهایی به دیدار دالیان چین رفت. یک دیدار مهیج و نفس‌گیر که طی آن چند بار پیروزی دست‌به‌دست شد اما سرانجام با گل طلایی دقیقهٔ ۱۰۷ علی موسوی استقلال راهی فینال شد. روز ۱۰ اردیبهشت ۱۳۷۸ استقلال در حضور بیش از یک‌صد هزار هوادار خود پای به چهارمین فینال آسیایی گذاشت؛ پیش از این بازی حاشیه‌هایی در اردوی تیم به وجود آمده بود و ناصر حجازی به همین دلیل محمدعلی یحیوی را جایگزین پرویز برومند در دروازهٔ تیم کرده بود. جوبیلو ایواتا در این بازی با دو گل مشابه در دقایق ۳۴ و ۴۵ از روی دو ارسال بلند و دو ضربهٔ سر، در میان ناباوری ۲−۰ جلو افتاد. استقلال در دقیقهٔ ۶۵ با شوت سیروس دین‌محمدی یکی از گل‌ها را پاسخ داد، اما درخشش تاماکی اوگامی دروازه‌بان جوبیلو ایواتا مانع از به ثمر رسیدن گل تساوی شد. بازی با نتیجهٔ ۲ بر ۱ به سود ژاپنی‌ها به پایان رسید و استقلال به نایب قهرمانی آسیا بسنده کرد. در روزهای بعد روزنامه‌ها به حاشیه‌هایی که در آستانهٔ فینال ایجاد شده بود پرداختند و افزون بر آن، برنامهٔ نقل و انتقالات باشگاه را نیز در این ناکامی تأثیرگذار دانستند. پیش از این بازی‌ها بازیکنانی چون علی‌رضا منصوریان، مهدی پاشازاده، سرژیک تیموریان، داریوش یزدانی و… از استقلال جدا شده بودند. این انتقال‌ها از نظر مالی برای باشگاه سودآور بود اما قدرت تیم را کاهش می‌داد.
حاشیه‌ها در ادامهٔ فصل نیز به تیم آسیب زد و چند روز پیش از پایان لیگ، باعث جدا شدن ناصر حجازی از استقلال شد. به‌طور مشخص، بازی با سایپا در روز ۱۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ نقطهٔ اوج حاشیه‌ها و دسته‌بندی‌های درون تیم بود. در این بازی استقلال تا دقیقهٔ ۶۱ با نتیجهٔ ۳−۱ از حریف پیش بود، اما در ادامه با پذیرفتن سه گل بازی را ۳−۴ واگذار کرد و جای خود را نیز در ردهٔ سوم جدول به تیم سایپا داد. پس از این بازی فتح‌الله‌زاده با اشارهٔ تلویحی به اختلاف‌ها میان برخی بازیکنان و ناصر حجازی، کادر فنی تیم را برکنار کرد و جواد زرینچه کاپیتان تیم را به عنوان مربی موقت باشگاه منصوب کرد. استقلال لیگ هشتم آزادگان را با زرینچه به پایان رساند و به نایب قهرمانی رسید. پس از آن سکوموروخوف پس از شش سال بار دیگر برای هدایت باشگاه برگزیده شد و منصور پورحیدری که در آن هنگام سرمربی تیم ملی فوتبال ایران بود، مدیر فنی استقلال شد. سکوموروخوف چند روز پس از ورود به ایران با استقلال وارد مسابقات جام حذفی شد اما در دیدار پایانی برابر پرسپولیس تن به شکست ۱−۲ داد.
بازگشت پورحیدری
نهمین دورهٔ لیگ آزادگان از مرداد ۱۳۷۸ تا اردیبهشت ۱۳۷۹ با شرکت ۱۴ تیم برگزار گردید و استقلال در پایان فصل در ردهٔ دوم جدول مسابقات ایستاد. سکوموروخوف با کمک رضا نعلچگر تا میانه‌های فصل هدایت استقلال را بر عهده داشت و استقلال را در لیگ و جام برندگان جام آسیا هدایت کرد اما پس از حذف از مسابقات جام برندگان جام آسیا و کسب نتایج نامطلوب در لیگ، در اسفند ۱۳۷۸ منصور پورحیدری هم‌زمان با سرمربی‌گری در تیم ملی، سکان هدایت باشگاه استقلال را هم به دست گرفت. چند روز بعد و با شکست استقلال در شهرآورد تهران، پورحیدری از تیم ملی جدا شد و به‌طور تمام‌وقت مربی‌گری تیم استقلال را بر عهده گرفت.
از اردیبهشت ۱۳۷۹ آبی‌پوشان که جام آزادگان را از دست رفته می‌دیدند، تلاش خود را در جام حذفی ادامه دادند. آن‌ها که در دور اول مسابقات حذفی مس کرمان را از پیش رو برداشته بودند، با پشت سر گذاشتن تیم‌های کشاورز، ایرسوتر و سایپا به فینال مسابقات راه یافتند. فینال بازی‌ها در روز ۲۷ خرداد ۱۳۷۹ برگزار شد و با برتری ۳−۱ استقلال برابر بهمن کرج به پایان رسید. این سومین قهرمانی استقلال در جام حذفی فوتبال ایران بود.
قهرمانی در آخرین دورهٔ جام آزادگان
در فصل ۸۰−۱۳۷۹ استقلال در سیستم فروش بازیکنان خود تجدید نظر کرد. پس از حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه، روند انتقال بازیکنان ایرانی به لیگ‌های اروپایی آغاز شده بود و طی چند فصل، بازیکنانی چون علی‌رضا منصوریان، علی موسوی، فرهاد مجیدی، مهدی پاشازاده، سرژیک تیموریان، سیروس دین‌محمدی و… از استقلال جدا شده بودند. رفتن بازیکنان کارآمد و پر نشدن جای آن‌ها با بازیکنان هم‌تراز، موجب ناکامی استقلال در میدان‌ها داخلی شده بود. در بهار سال ۱۳۷۹ علی فتح‌الله‌زاده مدیر باشگاه اعلام کرد که هدف استقلال قهرمانی در آخرین دورهٔ لیگ آزادگان است و به همین دلیل، دیگر بازیکنان اصلی باشگاه فروخته نخواهند شد. استقلال در بهار و تابستان ۱۳۷۹ علی سامره، یدالله اکبری و فرزاد مجیدی را به خدمت گرفت و سیروس دین‌محمدی و فرهاد مجیدی نیز برای همراهی استقلال از اروپا به ایران فراخوانده شدند. اما پُرسروصداترین انتقال، انتقال مهدی هاشمی‌نسب از پرسپولیس به استقلال بود. هاشمی‌نسب در چهار شهرآورد پیاپی توانسته بود دروازه تیم استقلال را باز کند عامل اصلی چند پیروزی تیم پرسپولیس برابر استقلال بود. به این ترتیب با این انتقال جنجالی‌ترین انتقال فوتبال ایران رقم خورد.
دهمین دورهٔ لیگ آزادگان از مرداد ۱۳۷۹ آغاز شد و در فروردین ۱۳۸۰ به پایان رسید. این آخرین فصلی بود که مسابقات لیگ دستهٔ یک (جام آزادگان) بالاترین سطح مسابقات فوتبال ایران را به خود اختصاص می‌داد و از فصل بعد لیگ برتر فوتبال ایران در سطحی بالاتر از جام آزادگان برگزار گردید. فدراسیون فوتبال ایران به منظور زمینه‌سازی برای ایجاد لیگ حرفه‌ای، تعداد تیم‌های حاضر در لیگ آزادگان را در دوره‌های نهم و دهم کاهش داد تا جایی که تعداد تیم‌های حاضر در لیگ آزادگان در این فصل به ۱۲ تیم رسید و مسابقات در ۲۲ هفته برگزار شد. استقلال با هدایت منصور پورحیدری و با دگرگونی در آرایش بازیکنان‌اش، تیم نیرومندی شد و با ۱۵ برد از ۲۲ بازی، به‌آسانی جام قهرمانی را تصاحب کرد. زد و خورد بازیکنان در شهرآورد دور رفت لیگ آزادگان، از رویدادهای این فصل بود. در این بازی مهدی هاشمی‌نسب در پیشانی خط حملهٔ استقلال قرار گرفته بود و گل دقیقهٔ ۸۶ او تنش‌ها را افزایش داد. از استقلال پرویز برومند و محمد نوازی در متن این درگیری‌ها بودند و با محرومیت روبه‌رو شدند.
استقلال در جام حذفی این فصل با تیم امید خود شرکت کرد. تیم امید استقلال تا مرحلهٔ نیمه‌نهایی مسابقات بالا آمد و در آن‌جا با شکست ۲−۳ در مجموع دو بازی رفت و برگشت برابر فجر سپاسی شیراز، از رسیدن به سومین فینال پیاپی جام حذفی بازماند. سومین جامی که استقلال در این فصل در آن شرکت کرد جام برندگان جام آسیا ۰۱–۲۰۰۰ بود که در نهایت استقلال به جمع چهار تیم پایانی راه یافت، اما با دو شکست پیاپی در مرحله‌های نیمه‌نهایی و رده‌بندی به عنوان چهارمی رضایت داد. فصل بعدی این مسابقات، ۰۲–۲۰۰۱، آخرین دوره برگزاری این رقابت‌ها بود و کنفدراسیون فوتبال آسیا پس از این فصل برگزاری این رقابت‌ها را متوقف کرد. به این ترتیب حضور در مسابقات ۰۱–۲۰۰۰ آخرین حضور استقلال در این مسابقات نیز بود.
مرج (شهربابک)
روستای مرج مرکز دهستان پاقلعه و قدیمی ترین روستای منطقه قلعه کمر مرج از توابع بخش مرکزی شهرستان شهر بابک استان کرمان در جنوب شرقی ایران است.
این روستا با ۱۱۰ خانوار در نزدیکی کوه باشکوه و تاریخی به نام قلعه کمر مرج قرار دارد و شرایط طبیعی و اوضاع اقتصادی – اجتماعی آن شبه سایر روستاهای اطراف است، روستایی کوهستانی و دور افتاده که تابع شهرستان شهربابک است.
آب این روستا از چشمه و رودخانه تأمین می‌شود.
بسیاری از مردها برای کار به شهر می‌روند (شهربابک ، روستاهای نزدیک کرج، بندر عباس) و زن‌ها نیز در خانه قالی می‌بافند، قالی بافی زن‌ها قسمت مهم و بلکه اساسی از در آمد خانواده را تشکیل می‌دهد. به‌طور متوسط دو زن که روی یک قالی کار کنند هر ۳ ماه یک قالیچه می‌بافند.
ریس را بعضی خانواده‌ها از پشم گوسفندان خود تهیه می‌کنند و بعضی آن‌ها را نقد می‌خرند.
در دهکده مرج باغ‌های بادام و گردو وجود دارد. زراعت این روستا گندم و جو است.
این روستا چون قبل از اصلاحات ارضی به صورت خرده مالکی بوده، به همان صورت باقی‌مانده و روابط تولیدی آن همانطور فئودالی است.
اگر خشکسالی نباشد وضع مردم این ده زیاد بد نیست و به اندازه بخور و نمیر محصول دارند.
دهقانان کم زمین فراوانند و کشاورزان بی زمین نیز یافت می‌شوند. بزرگترین خرده مالک ده دارای ۷ حبه زمین است. این روستا دارای دوقسمت پایین مرج و بالای مرج میباشد که یکی از کوچه های بسیار قدیمی آن به محله غیاث مشهور است که در قسمت بالایی روستا قرار دارد. روستای مرج علاوه بر قلعه کمر که قدمت آن به بیش از شش هزار سال و گفته شده که احتمالا هم قدمت با میمند میباشد دارای آثار تاریخی بسیاری میباشد. که از جمله این آثار قبرستانی بسیار قدیمی در نزدیکی مرج به نام قبرستان تیدو وجود دارد که سنگ این قبرها از جنس مرمر و قدمت بعضی از این قبرها به پیش از اسلام و بیش از دو هزار سال میرسد. که متاسفانه در اثر کنده کاریهای غیر مجاز و عدم توجه میراث فرهنگی بسیاری از این سنگها به غارت رفته.همچنین در این روستا قبری وجود دارد به نام پیر غریب که دارای سنگ نوشته ای قدیمی میباشد که احتمالا مال دوران بعد از اسلام میباشد و مشهور است که صاحب قبر انسان بزرگی بوده و مردم همچنان برای زیارت بر سر این مزار میروند. در طی دورانهای مختلف قبرهای فراوانی در این روستا کشف شده که به دلیل شکل آنها و اشیایی که درون این دخمه ها بوده مشهور است که متعلق به گبرها میباشند.
جغرافیای مرج
در ۵۲ کیلومتری شمال شرقی شهرستان شهربابک
در طول جغرافیایی ۴۴۸۱/۵۵ درجه (۵۵ درجه و ۲۶ دقیقه از ۵۳ درجه شرقی) و عرض جغرافیایی ۲۶۶۹/۳۰ درجه (۳۰ درجه و ۱۶ دقیقه از ۱ درجه شمالی
ارتفاع از سطح دریا: ۲۱۸۴ متر
معانی واژه مرج و اصطلاح آن
معنای مرج (به نقل از فرهنگ فارسی عمید صفحه ۱۰۷۴)؛
چمنزار
سرزمین پهناور سبز و خرم، چراگاه
نامهای محلی مرج
مور (mewr)
جغرافیای طبیعی و اجتماعی مرج
آب و هوای مرج معتدل کوهستانی است با ویژگی زمستانهای سرد و تابستانهای معتدل.
دشتهای اطراف مرج پوشیده از درختان بنه (پسته وحشی)، بش (بادام کوهی) و درختچه‌های ارچن (بادام وحشی) و بوته‌های کتیرا، جاز و بعضی گیاهان دارویی از جمله زیره، آلاله، کلپوره و... است.
در کوه، دشت و باغ‌های این منطقه جانورانی همچون مار، مارمولک، بزمجه، جوجه تیغی، سنجاب، سیخور، لاک‌پشت، گراز، آهو، بز کوهی، گرگ، کفتار، روباه و همچنین انواع پرندگان از قبیل عقاب، شاهین، هوبره، طیهو، کبک، بلدر چین، کبوتر، بلبل، قناری، شانه به سر، دارکوب، فاخته، دم جنبانک، کلاغ و کلاغک وجود دارد.
رودخانه روستا فصلی است و در اطراف آن چشمه‌های زیادی یافت می‌شود و در این اواخر یک سد خاکی در ابتدای مدخل آن به مرج احداث شده‌است.
روستا دارای آب لوله کشی، برق، دهداری، مخابرات، مدرسه، مسجد، حمام عمومی، پایگاه بسیج، نانوایی،زمین چمن مصنوعی و جهاد میباشد.
در قبرستان روستا که نام محلی آن " پا تویا بالا " است علاوه بر دفن اجساد در گذشتگان، پیکر مطهر شهید به نام‌های: علی فاتحی مرج، عباس شفیعی مرج، حسین ملاحسینی و حسین فاتحی مرج دفن شده‌است.
مردم ده همگی مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند.
اقتصاد مردم بر محور کشاورزی، دامداری ٬قالی بافی و کار در مجتمع مس سرچشمه می‌چرخد.
مردم در طول سال زمستان‌ها را در خانه‌های سنگ و گلی خود می‌مانند و به کار قالی بافی و نگهداری دام‌ها می‌پردازند و در اول بهار به مناطق سر سبز و خوش آب و هوا جهت زندگی ایلیاتی می‌روند. که عمده فعالیت آن‌ها پرورش دام و استحصال محصولات لبنی (از قبیل کشک، مسکه و روغن زرد) می‌باشد. کشک میش منطقه جزو مرغوبترین نوع کشک‌های استان کرمان است.
بعد از این مرحله مردم به باغداری در باغ‌های گردو، بادام و میوه و همچنین کاشت و زراعت گندم، جو، نخود و ... می‌پردازند.
در سال‌های اخیر به علت خشکسالی و سرما زدگی‌های چند ساله منطقه و رکود کشاورزی و همچنین تحصیل فرزندان، عده زیادی از اهالی به مرکز شهرستان ، مهاجرت کرده‌اند.
قلعه کمر مرج
قلعه کمر یکی از آثار برجسته تاریخی شهرستان شهربابک می‌باشد که قدمت آن (طبق بررسی‌های دکتر دیتریش هوف آلمانی) به زمان انسان‌های نخستین بر می‌گردد.
این قلعه در ادوار مختلف مرکز حکومت منطقه به حساب می آمده‌است، و در قرون گذشته مرکز خوانین بوده و به همین علت روستاهای اطراف آن را دهستان پاقلعه نامیده‌اند.(همچنین روستایی که در همان نزدیکی به اشتباه به نام پاقلعه نامیده میشود که همان افکوس قدیم میباشد و هیچ ربطی به قلعه کمر مرج ندارد)
و مرکز این دهستان روستای مرج می‌باشد. و از قدیم این روستا مرکز خدمات دهی به روستاهای مجاور بوده و موفقیت‌های علمی و مدیریتی و فرهنگی افراد این روستا گویای این ادعاست.
منطقه مرج شامل روستاهای : افکوس( پاقلعه) ٬کهنوج، کوشه (کیشه)، باب حیه، پیش اوستا، سرخان، ریسه می‌شود.
تنها راه ورودی قلعه دو قسمت آن را از هم جدا می‌کند.
ناگفته نماند که به دلیل وجود شایعه‌های مبنی بر وجود همین اموال و اشیاء باستانی و گنج‌های ... اکتشافات غیرقانونی توسط افراد متخلف صورت گرفته که زیان‌های جبران ناپذیری به این قلعه وارد کرده‌است.
هر دو قسمت قلعه دارای راه پله‌ای است که در کوه کنده شده، پله‌ها با ارتفاع ۲۰ و پهنای ۷۰ سانتیمتر تا سطح قلعه پیش می‌روند.
در کنار راه پله‌ای که به سطح اصلی قلعه ختم می‌شود، سنگ نوشته‌ای به ابعاد ۱۲۰ در ۹۰ سانتیمتر وجود دارد. سنگ نوشته‌ای دیگر در این قسمت وجود دارد که بر روی آن حک شده‌است ." محمد ... سبعین و تسمعانه (۹۷۰ ه. ق) ".
حوضی کوچک به اندازه‌های ۷۰ در ۵۰ در ۳۰ سانتیمتر در پایین راه پله متصل به سطح اصلی قلعه وجود دارد.
روی سطح قلعه ۲۰ فضای غار مانند (که پناهگاه مناسبی در مقابل آفتاب و باران است) در داخل زمین ایجاد شده که ابعاد هر یک از آن‌ها ۲ در ۵/۲ متر است. بعضی از آن‌ها دارای اجاق هستند. این اتاق‌ها محل اقامت ساکنان قلعه بوده‌است که هم‌اکنون با خاک و سنگ پر شده‌اند.
علاوه بر اتاق‌های غار مانند، حوضی در سنگ با ابعاد منظم کنده شده که اندازه آن ۳۰/۴ در ۳۰/۲ متر می‌باشد و به وسیلهٔ ۳ پله به پهنای ۹۰و ارتفاع ۴۰ سانتی‌متر به سطح قلعه راه پیدا می‌کند. به نظر می‌رسد که این محل آب انبار بوده‌است.
در قسمت شرق قلعه تکه آجرهای زیادی به چشم می‌خورد این تکه آجرها به ابعاد ۲۰ در ۲۰ سانتی‌متر و قطر ۴ سانتی‌متر بودهاند که هنوز هم می‌توان نمونه‌های سالم آن‌ها را آنجا مشاهده نمود.
زینت دهنده سطح قلعه تنها درخت بنه‌ای است که در وسط قلعه قرار گرفته‌است.
روستای مرج، دخمه‌ها جنبی و دستکند
در پای این قلعه دو طبقه اتاق‌های صخره‌ای وجود دارد که بافت و معماری این دخمه‌ها مشابه روستای دستکند میمند می‌باشد. .
منبر سنگی و دستکند قلعه مرج همچنین در قسمت انتهایی قلعه یک سکوی منبر مانند به همراه کنده کاری‌هایی در نزدیکی آن مشاهده می‌شد که به گفته بومیان یک عبادگاه و محل تجمع مردم بوده‌است. اما متأسفانه این منبر و دیگر قسمت‌های قلعه در بهار سال ۱۳۸۸ با بی‌توجهی مسئولین مربوطه توسط افراد یاغی و سارق فرهنگ این آب و خاک به منظور یافتن اشیا گرانبها کاملاً تخریب شد و امروزه این عکس‌ها کمتر واقعیتی خارجی دارند!
خرده‌اویماق
خرده‌اویماق یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان شابران واقع شده‌است.
بستار تعدی
در ریاضیات بستار تعدی یک رابطه دوتایی R در مجموعه X، کوچکترین رابطه از X، شامل R که متعدی باشد.
برای مثال اگر X یک مجموعه‌ای از فرودگاه‌ها و x R y به معنی "یک پرواز مستقیم از فرودگاه x به فرودگاه y وجود دارد" (برای x و y در X) باشد، سپس بستار تعدی R در X، رابطه R+ است به طوری که x R+ y به معنی آن است که "ممکن است برای پرواز از x به y یک یا چند پرواز انجام شود". به عبارت دیگر بستار تعدی مجموعه‌ای از تمام نقاطی را به شما می‌دهد که می‌توانید از هر نقطهٔ شروع به آن‌ها برسید.
به صورت دقیق تر، بستار تعدی رابطه باینری R در مجموعه X، کوچکترین رابطه متعدی روی مجموعه X است به طوری که R+ شامل R باشد. اگر رابطهٔ دودویی به خودی خود متعدی باشد بسطار تعدی آن خود رابطه می‌شود؛ در غیر این صورت بستار تعدی رابطه‌ای دیگر می‌شود.
روابط متعدی و نمونه‌ها
رابطه R در مجموعه X متعدی است، اگر برای تمام x و y و zهای موجود در Xکه x R y و y R z ،نتیجه بدهد x R z. نمونه‌هایی از روابط متعدی عبارتند از:
رابطهٔ برابری در هر مجموعه‌ای، رابطهٔ "کوچکتر یا مساوی " در هر مجموعهٔ مرتب خطی، و رابطهٔ "x قبل از y متولد شده" در مجموعهٔ همه مردم. این روابط را می‌توان به صورت نمادین نشان داد: اگر x <y و y <z آنگاه x <z است.
یک مثال از یک رابطهٔ غیر متعدی:
«میتوان از شهر y با پرواز مستقیم به شهر x رسید» در مجموعهٔ تمام شهرها.
تنها به دلیل وجود یک پرواز مستقیم از شهری به شهر دوم و یک پرواز مستقیم از شهر دوم به سوم، پرواز مستقیم از شهر اول به شهر دوم وجود ندارد. بستار تعدی این رابطه متفاوت است، یعنی «دنباله‌ای از پروازهای مستقیم که در شهر X شروع می‌شود و در شهر y به پایان می‌رسد». هر رابطه‌ای را می‌توان بسط داد در یک روش مشابه به یک رابطهٔ متعدی.
به عنوان مثال یک رابطهٔ غیر تعدی که نسبت به تعدی بودن بسته نیست «روز x بعد از روز y در هفته هست».
این بستار تعدی این رابطه است:
"چند روز x می‌آید بعد از y"
که بدیهی است برای تمام روزهای هفته x و y (این معادل یک دستگاه دکارتی است که"x, y روزهای هفته‌اند")
اثبات و شرح
برای هر رابطه R، بستار تعدی R همیشه وجود دارد. برای دیدن این، توجه داشته باشید که اشتراک هر خانواده از روابط متعدی، متعدی است.
بعلاوه حداقل یک رابطه متعدی حاوی R وجود دارد از جمله: X × X. بستار تعدی R اشتراک همه روابط متعدی حاوی رابطهٔ R است.
برای مجموعه‌های متناهی ما می‌توانیم ساخت بستار تعدی را با شروع از R و اضافه کردن لبه‌های متعدی پیش ببریم. این شهود کلی برای ساخت است. برای هر مجموعه X ما می‌توانیم ثابت کنیم که بستار تعدی توسط عبارت زیر به دست می‌آید: که در آن R^i توان i از R به شکل زیر تعریف شده: و برای i>0 که در آن \circ نشان دهنده ترکیب روابط است.
برای نشان دادن تعریف بالا که R+ کوچکترین رابطهٔ متعدی حاوی R است، نشان می‌دهیم که آن شامل R است و آن متعدی است و کوچکترین مجموعه‌ای است که با هر دو این ویژگی‌ها را داراست.
خواص
اشتراک دو رابطهٔ متعدی، متعدی است.
اجتماع دو رابطهٔ متعدی حتماً متعدی نیست. برای حفظ حالت متعدی یکی باید بستار تعدی باشد. این اتفاق زمانی می‌افتد برای مثال که اتحاد دو روابط هم‌ارزی یا دو preorders. برای به دست آوردن رابطه هم‌ارزی جدید یا preorder یکی باید بستار تعدی (یازتابی و تقارن در مورد روابط هم‌ارزی—خودکار هستند) باشد.
در نظریه گراف
در علوم کامپیوتر، مفهوم بستار تعدی را می‌توان به عنوان ساخت یک ساختار داده که امکان پاسخ به پرسش قابل دسترسی در نظر گرفت. یعنی که می‌تواند یکی از گره a به گره d در یک یا چند گره است؟ یک رابطهٔ دوتایی فقط به شما می‌گوید که گره a به گره b متصل است و گره b به گره c متصل است، پس از ساخته شدن بستار تعدی، همان‌طور که در شکل زیر نشان داده شده‌است، در O(1) عملیات یکی می‌تواند تعیین کند که گره d قابل دسترسی است از گره یک. داده ساختارها معمولاً به عنوان یک ماتریس ذخیره می‌شوند، بنابراین اگر ماتریس[۱][۴] = ۱ و یعنی که گره ۱ می‌تواند برود به گره ۴ از طریق یک یا چند گره.
این بستار تعدی یک گراف جهت‌دار غیرمدور (DAG) رابطهٔ دسترسی و از و مجموعهٔ مرتب جزیی است.
در منطق و محاسبات پیچیده
در نظریه پیچیدگی محاسباتی این پیچیدگی کلاس NL دقیقاً مربوط به مجموعه‌ای از منطقی جملات expressible در TC. دلیل این است که متعدی بسته شدن اموال است یک رابطه نزدیک با NL-کامل مشکل STCON برای پیدا کردن کارگردانی مسیر در یک گراف. به‌طور مشابه کلاس L is first-order logic با مبادلهای‌های متعدی بسته شدن. زمانی که متعدی بسته اضافه شده‌است به مرتبه دوم منطق به جای ما به دست آوردن PSPACE.
در پایگاه داده‌های پرس و جو زبان
Datalog نیز پیاده‌سازی متعدی بسته شدن محاسبات (Silberschatz et al. 2010:C. 3.6).
سرچشمه کمالوند
سر کیسله نام قدیم آن بوده است سرچشمه کمالوند، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد در استان لرستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ده پیر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۷۰ نفر (۳۹خانوار) بوده‌است.
مانوئل دیاز مونتابا
مانوئل دیاز مونتابا (Manuel Díaz Montava؛ زادهٔ May 14, 1957) دوچرخه‌سوار اهل اسپانیا است.
نرم‌پرها
نرم‌پرها نام یک سرده از تیره مرغ پفی است.
پیوند به بیرون
نرم‌پرها
داگلاس هافستادر
از آثار معروف او می‌توان به کتاب «گودل، اشر، باخ» اشاره کرد که برندهٔ جایزه پولیتزر شده‌است.
اوسوالدو پایا
اوسوالدو پایا، رهبر جنبش آزادی‌بخش مسیحیان کوبا بود. پایا یکی از ناراضیان و مخالفان سیاسی معروف در کوبا محسوب می‌شد
اوسوالدو پایا، سال ۲۰۰۱ میلادی جایزه ساخاروف پارلمان اتحادیه اروپا را دریافت کرده بود، یکشنبه ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۲ (۱ مرداد ۱۳۸۱) در یک سانحه رانندگی کشته شد.
توان متناوب
توان در یک مدار الکتریکی میزان انرژی است که در زمان معینی از یک نقطه معین از مدار گذشته است. در مدارهای جریان متناوب انرژی در عناصری همچون سلف و خازن ذخیره می‌شود که ممکن است منجر به معکوس شدن‌های دوره‌ای جهتِ شارش انرژی شود. بخشی از توان که به‌طور متوسط در یک دورهٔ کامل از شکل موج AC، در نتیجه انتقال خالص انرژی در یک جهت (از منبع به بار) است، به عنوان توان حقیقی (Active) شناخته می‌شود. بخشی از توان که به دلیل انرژی ذخیره شده‌است و در هر سیکل به منبع برمی گردد، به عنوان توان رِاَکتیو (Reactive) شناخته می‌شود.
توان واقعی، راکتیو و ظاهری
دریک مدار جریان متناوب ساده که متشکل از یک منبع و یک بار خطی است هر دوی ولتاژ و جریان سینوسی‌اند. اگر بار مقاومتی خالص باشد، ولتاژ و جریان، پُلاریته خود را در یک زمان معکوس می‌کنند. در هر لحظه حاصل ضرب ولتاژ در جریان مثبت است، که نشان می‌دهد که جهت انرژی معکوس نمی‌شود. در این مورد، تنها توان حقیقی منتقل شده‌است.
اگر بار راکتیو خالص باشد، ولتاژ و جریان ۹۰ درجه با هم اختلاف فاز دارند. برای نیمی از هر سیکل، حاصل ضرب ولتاژ در جریان مثبت است، اما در نیمه دیگر این سیکل، این حاصل منفی است که این نشان می‌دهد که به‌طور متوسط، انرژی بیشتری به سمت بار جاری است نسبت به انرژی برگشتی به بار. در نتیجه هیچ انرژی خالصی در طی یک سیکل جاری نمی‌شود (در این مورد تنها انرژی راکتیو جاری می‌شود) و هیچ انتقال خالص انرژی به بار صورت نگرفته‌است.
بارهای عملی (واقعی) مقاومت، سلف و خازن دارند بنابراین هر دو توان واقعی و توان راکتیو در بارهای واقعی جاری است. مهندسان برق توان ظاهری را توسط جمع برداری از توان حقیقی و توان راکتیو اندازه‌گیری می‌کنند. توان ظاهری حاصل ضرب جذر متوسط مربع ولتاژ در جریان است.
مهندسان برق به توان ظاهری توجه و علاقه نشان می‌دهند زیرا اگر جریان در ارتباط با توان راکتیو هیچ کاری در بار انجام ندهد حداقل باعث می‌شود سیم‌ها گرم شود و انرژی به هدر می‌رود. هادی‌ها، ترانسفورماتور و ژنراتورها باید اندازه‌ای باشند که جریان کل را حمل کنند نه تنها جریانی که کار مفید انجام می‌دهد.
نتیجه دیگر این است که با اضافه کردن توان ظاهری به دو بار دقت توان ظاهری جمع را نخواهند داشت مگراینکه آن‌ها همان تغییر مکان ما بین جریان و ولتاژ را داشته باشند (ضریب توان یکسان داشته باشند)
مرسوم است که خازن‌ها در نظر گرفته می‌شوند تا توان راکتیو را ایجاد کنند و سلف‌ها آن را مصرف می‌کنند. اگر یک خازن و یک سلف به صورت موازی قرار داده شوند، پس جریان از طریق سلف و خازن تمایل به لغوهم به جای اضافه کردن دارند. این مکانیزم اساسی برای کنترل ضریب توان در انتقال توان الکتریکی است، خازن‌ها (یا سلف‌ها) در یک مدار قرار داده می‌شوند تا بخشی از توان راکتیو مصرف شده توسط بار را خنثی کنند.
مهندسان اصطلاحات زیررا برای توصیف انرژی جاری شده در یک سیستم استفاده می‌کنند (و برای تفاوت بین آن‌ها واحدهای مختلفی را اختصاص داده‌اند)
در نمودار P توان حقیقی است، Q توان راکتیو که در این مورد مثبت است، S توان مختلط واندازه S توان ظاهری است.
توان راکتیو انرژی انتقال نمی‌دهد به‌طوری‌که آن را در محور موهومی از دیاگرام برداری نشان می‌دهیم. توان حقیقی انرژی انتقال می‌دهد، بنابراین در محور حقیقی نشان می‌دهیم.
واحدِ تمام اشکال توان وات (نماد W) است اما این واحد به‌طور کلی برای توان حقیقی محفوظ می‌باشد توان ظاهری با ولت‌آمپر (VA) بیان شده زیرا که حاصل ولتاژ rms در جریان rms است. واحد توان راکتیو به عنوان VAR، که مخفف ولت‌آمپر راکتیو است بیان می‌شود. از آنجا که توان راکتیو هیچ انرژی خالصی به بار انتقال نمی‌دهد گاهی اوقات به نام توان "wattless" نامیده می‌شود، به هر حال، سرو یک نقش مهمی را در شبکه‌های الکتریکی (تورین برقی) انجام می‌دهد و فقدانش به عنوان یک عامل مهم در خاموشی شمال شرق در سال ۲۰۰۳ نقل شده‌است.
درک رابطه بین این سه مقدار در قلب مهندسین قدرت نهفته است. رابطه ریاضی میان آن‌ها می‌تواند با بردار نشان داده شود یا با استفاده از اعداد مختلط به صورت S = P + jQ که در آن (j یکه موهومی) است.
ضریب توان
نسبت توان حقیقی به توان ظاهری در یک مدار ضریب توان نامیده می‌شود، که یک انداره‌گیری عملی از بازده یک سیستم توزیع قدرت است. برای دو سیستم انتقال با توان حقیقی یکسان، سیستم با ضریب توان پایین‌تر جریان گردشی بالاتری را به دلیل انرژی که به منبع برمی‌گرداند نسبت به انرژی که در بار ذخیره می‌شود داراست. این جریان بالاتر، تلفات بالاتر و کاهش راندمان انتقال را حاصل می‌شود. یک مدار با ضریب توان پایین‌تر توان ظاهری بالاتر وتلفات بالاتری را برای مقدار یکسانی از توان حقیقی دارد.
ضریب توان هنگامی که ولتاژ و جریان هم فازند، یک است و هنگامی که جریان ۹۰ درجه نسبت به ولتاژ پس فاز یا پیش فاز است صفر است. ضریب توان معمولاً با عنوان پیش فاز یا پس فاز برای نمایش زاویه فاز جریان نسبت به ولتاژ نشان داده می‌شود.
مدارهای صرفاً خازنی باعث توان راکتیوی می‌شود که در آن شکل موج جریان ۹۰ درجه نسبت به شکل موج ولتاژ پیش فاز است. در حالی که در مدارهای صرفاً سلفی با مصرف توان راکتیو شکل موج جریانی ۹۰ درجه نسبت به ولتاژ پس فاز است. نتیجه این است که عناصر خازنی و سلفی مدار تمایل به خنثی کردن اثر یکدیگر دارند.
جایی که در آن شکل موج سینوسی خالص است، ضریب توان، کسینوس زاویه فاز(φ) بین شکل موج جریان و ولتاژ سینوسی است. در دیتاشیت‌ها ضریب توان را به عنوان کسینوس فی می‌شناسند.
توان راکتیو
توان راکتیو در یک سیستم انتقال جریان متناوب برای حمایت از انتقال توان حقیقی بر روی شبکه مورد نیاز است. در مدارهای جریان متناوب، انرژی موقتاً در عناصر القائی و خازنی ذخیره می‌شود، که می‌تواند منجر به برگشت متناوب جهت جریان انرژی شود. از بخشی از جریان برق باقی‌مانده، پس از متوسط‌گیری از شکل موج AC، توان حقیقی بدست می‌آید که انرژی است که می‌تواند برای انجام کار مورد استفاده قرار گیرد (برای مثال غلبه بر اصطکاک در موتور، یا گرم کردن یک عنصر). از سوی دیگر، بخشی از جریان برق که به‌طور موقت به شکل میدان مغناطیسی یا الکتریکی، با توجه به عناصر شبکه‌های القائی و خازنی ذخیره می‌شود، و سپس به منبع برمی گردد، به عنوان توان راکتیو شناخته شده‌است.
دستگاه‌های متصل به برق AC که انرژی را به شکل یک میدان مغناطیسی ذخیره می‌کند عبارت است از دستگاه القایی به نام رآکتور، که از یک سیم پیچ بزرگ تشکیل شده‌است. هنگامی که ولتاژ در سراسر سیم پیچ قرار داده می‌شود، یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود و یک دوره زمانی طول می‌کشد که جریان به مقدار کامل خود برسد که این باعث می‌شود جریان نسبت به ولتاژ پس فاز باشد بنابراین به این دستگاه‌ها جذب‌کننده توان راکتیو می‌گویند.
یک خازن یک وسیله AC است که انرژی را به شکل یک میدان الکتریکی ذخیره می‌کند. هنگامی که جریان به داخل خازن هدایت می‌شود، مدت زمانی برای ایجاد اختلاف ولتاژ کامل، طول می‌کشد. بر روی یک شبکه AC، ولتاژ دو سر خازن به‌طور مداوم در حال تغییراست – که خازن با این تغییر، مخالفت می‌کند - و باعث می‌شود ولتاژ نسبت به جریان پس فاز باشد. به عبارت دیگر، جریان نسبت به ولتاژ پیش فاز است؛ بنابراین به این دستگاه‌ها تولیدکننده توان راکتیو می‌گویند.