cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کانتونی
آغاز و پایان
واکه‌های کانتونی نسبت به ماندارین تمایل به پیروی بیشتری از چینی میانه دارند. تلفظ معیار زبان کانتونی گویش شهر کانتون (گوانگ‌ژو) است. کانتونی هنگ کنگی دارای تغییرات جزئی در واج‌شناسی است، اما تا حد زیادی با کانتونی معیار گوانگ‌ژو یکسان است.
در هنگ کنگ و ماکائو، جفت‌های واجی مشخصی با یکدیگر ادغام شده‌اند. این موارد به عنوان «صدای تنبل» (懶 音) شناخته می‌شوند و جزء تلفظ‌های ویژهٔ گوانگ‌ژو هستند، اما تا اوایل قرن بیستم در این سرزمین‌ها نیز رواج داشته‌اند. قابل توجه‌ترین تفاوت بین تلفظ هنگ کنگ و گوانگ‌ژو تعویض تلفظ بینی (/L/) با بینی (/n/) در بسیاری از کلمات است. برای نمونه، واژهٔ تو در گوانگ‌ژو نِیه (néih) و در هنگ کنگ لِیه (léih) تلفظ می‌شود.
نواخت‌ها
کانتونی معیار دارای ۶ نواخت به شرح زیر است:
برای نمونه در کانتونی به موارد زیر برمی‌خوریم:
کانتونی نوشتاری
از آنجا که کانتونی در هنگ کنگ، ماکائو و دیگر جوامع چینی در خارج از کشور کاربرد زیادی دارد، معمولاً با نویسه‌های چینی سنتی نوشته می‌شود اما این شامل نویسه‌های اضافی و همچنین نویسه‌هایی با معانی متفاوت از زبان چینی است که به دلیل وجود کلماتی است که یا در چینی معیار وجود ندارند یا با کانتونی گفتاری مطابقت دارند. سامانه کانتونی نوشتاری اغلب در زمینه‌های محاوره‌ای مانند مجلات سرگرمی و رسانه‌های اجتماعی و همچنین در تبلیغات کاربرد دارد.
در مقابل، نویسه‌های چینی استاندارد همچنان در ادبیات رسمی، اسناد حرفه‌ای و دولتی، زیرنویس‌های تلویزیونی و فیلم و رسانه‌های خبری همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این وجود، نویسه‌های کانتونی محاوره‌ای ممکن است در ارتباطات مکتوب رسمی همانند شهادت‌های حقوقی و روزنامه‌ها هنگام نقل قول سخنان کسی حضور داشته باشند.
کیم کوول
کیم کوول (Kim Coles؛ زادهٔ January 11, 1962) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۹۰ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
زیا (شهر)
زیا شهری در کشور روسیه و در  استان آمور واقع شده‌است.
ادرا، پورلیا
ادرا، پورلیا (به انگلیسی: Adra, Purulia) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در بنگال غربی واقع شده‌است.
خصوصیات
ادرا ۲۶٬۰۳۲ نفر جمعیت دارد و ۱۸۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
قره‌دره (دیواندره)
روستای قره دره یکی از زیباترین روستاهای شهرستان دیواندره در استان کردستان است اما متأسفانه مورد بی لطفی مسئولان قرار گرفته‌است.
از مکان‌های دیدنی این روستا: سرنچک جو، آبشار زیبای قراوه ش، سی شوکره، مرقد پیرمکائیل، غار قاضی و … هستند.
روستاهای همجوار روستای قره دره عبارت اند از: قلعه روتله، قالوجه، تازه آباد و…
جمعیت
این روستا در دهستان کانی شیرین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۲۵ نفر (۸۴خانوار) بوده‌است.
مارشال تراس، مینیاپولیس
مارشال تراس (به انگلیسی: Marshall Terrace) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در مینیاپولیس واقع شده‌است. مارشال تراس ۱٬۳۸۱ نفر جمعیت دارد.
آبشار توکتی
آبشار توکتی آبشاری است که در کشور ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است و بلندترین ریزشگاه آن ۳۶ متر ارتفاع دارد. حوضهٔ آبریز این آبشار، رود آمپکوای شمالی است.
آتناس (کانتون)
آتناس (به لاتین: Atenas) یک کانتون در کاستاریکا است که در استان آلاخوئلا واقع شده‌است.
خصوصیات
آتناس ۱۲۷٫۱۹ کیلومترمربع مساحت و ۲۷٬۱۱۲ نفر جمعیت دارد.
طبیعت انسان (ابهام‌زدایی)
طبیعت انسان اشاره به ویژگی‌های خاص انسانی مثل اندیشه، احساس و رفتار دارد که انسان‌ها به صورت طبیعی به آنها تمایل دارند.
طبیعت انسان همچنین می‌تواند اشاره داشته باشد به:
فضای پلنوم
فضای پلنوم یا فضای محفظه‌هوا بخشی از ساختمان است که می‌تواند گردش هوا را برای سیستم‌های گرمایش و تهویه‌هوا تسهیل کند، با ایجاد مسیرهایی برای جریان‌های هوای گرم/تهویه‌شده یا برگشتی، معمولاً در فشار بیشتر از اتمسفر. فضای بین سقف سازه‌ای و سقف کاذب شده یا زیر یک طبقه مرتفع معمولاً پلنوم در نظر گرفته می‌شود. با این حال، برخی از طرح‌های سقف‌کاذب درزگیر محکمی ایجاد می‌کنند که اجازه جریان هوا را نمی‌دهد و بنابراین ممکن است به عنوان فضای هَوارِسان پلنوم در نظر گرفته نشود.
شهرستان اترک
شهرستان اترک (به ترکمنی: Etrek etraby، اترک اترابیٛ) یکی از شهرستان‌های استان بلخان در ترکمنستان است. این ناحیه پیش‌تر تا سال ۱۹۹۹ شهرستان قزل‌اترک (به ترکمنی: Gyzyletrek etraby، قیٛزیٛل‌اترک اترابیٛ) نام داشت.
جغرافیا
مساحت این شهرستان ۱۳٬۸۵۰ کیلومتر مربع است.
مکاشفه
همان گونه که انسان وقتی خوابی می‌بیند، این دیدن و شنیدن در خواب، با چشم و گوش ظاهری نیست. فرقی که مکاشفه با خواب دارد این است که، شخص خواب، حواس ظاهری اش چیزی را درک نمی‌کنند؛ اما در مکاشفه، ضمن این که روح مشغول درک حقایق است، در همان زمان گوش ظاهری، صداهای اطراف را هم می‌شنود.
حال اگر روح با قدرت و تمرکز بیشتری عمل کند و در هنگام ادراک مطالب، چشم انسان نیز باز باشد این حالت را مشاهده می‌نامند. این حالات غالباً نشان دهنده آن است که، شخص نسبت به چیزی که در مکاشفه یا مشاهده دیده‌است علاقه زیادی دارد و به خاطر انقطاع از دیگران و اطراف خود، چنین حالتی را به‌طور موقت یا دائم بدست آورده‌است.
مکاشفه عرفانی
کشف و مکاشفه دو اصطلاح عرفانی است؛ قیصری می‌گوید: کشف در لغت رفع حجاب است و در اصطلاح عرفا به معنی اطلاع بر ماورا حجاب از معانی غیبی و امور خفیه است. کشف یا معنوی است یا صوری، مراد از کشف صوری اموری است که در عالم مثال است و به دو طریق مشاهده یا شنیدن صور ارواح و انوار روحانیه مکاشف می‌گردد؛ و کشف معنوی کشفی است که عبارت است از حقایق و عبارت است از ظهور معانی غیبی و حقایق عینی است.
خلاصه مکاشفه عبارت است از سیرکردن روح، به مطالعه در امور غیبی و به عبارت دیگر مکاشفه ظهور شیء است برای قلب به جهت غلبه ذکر یا حصول امر عقلی است که به الهام و بدون فکر در حال بین خواب و بیداری، برای انسان رخ می‌دهد. برخی مدعی هستند این حالت برای افراد خاص بر اثر ریاضت و قرب به درگاه خداوند دست می‌دهد.
انستیتو گوته
انستیتو گوته یا مؤسسهٔ گوته که از روی نام شاعر آلمانی، یوهان ولفگانگ گوته نام‌گذاری گردیده‌است، یک سازمان ناسودبر (غیرانتفاعی) است که وظیفهٔ آن گسترش زبان و فرهنگ آلمانی در بیرون از مرزهاست. از ۱۵۷ مرکز این موسسه ۱۲ تای آنها در داخل آلمان و ۱۴۵ مرکز در بیرون از آلمان است.
دهستان نقدی
دهستان نقدی نام دهستانی در بخش مشکین شرقی شهرستان مشگین‌شهر، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۵۸۲ نفر (۸۴۶ خانوار) بوده‌است.
انستیتو گوته
تاریخچه
بنیاد گوته در سال ۱۹۵۱ به عنوان دنبالهٔ کار فرهنگستان آلمانی «(Deutsche Akademie(DA» که در ۱۹۲۵ پایه‌گذاری شده بود، بنیان نهاده شد و هم‌اکنون در ۷۷ کشور جهان شعبه دارد. در سال ۲۰۰۱ با سازمان میان‌کشورها «Inter Nationes» یکی شد و برای کوتاه زمانی بنگاه گوته میان کشورها «Goethe-Institut Inter Nationes» نامیده می‌شد ولی هم‌اکنون به همان نام پیشین یعنی بنگاه گوته خوانده می‌شود. مدال گوته از سال ۱۹۵۴ از سوی هیئت مدیرهٔ انستیتو گوته به شخصیت‌هایی که در پیش‌برد روابط فرهنگی آلمان با دیگر کشورها نقش داشته‌اند، اهدا می‌شود.
سازمان
بیشتر هزینه‌های بنگاه گوته به دست دولت آلمان فراهم می‌شود و حدود ۱۱۰۰ کارمند دارد. ریاست این موسسه از ۱۳ نوامبر ۲۰۲۰ بر عهده‌ی کارولا لنتس می‌باشد.
آزمون‌ها
آزمون‌ها از سطح A۱ تا C۲ در داخل و خارج از آلمان برگزار می‌شود.
اهدای مدال به یک ایرانی
انستیتو گوتهٔ شهر وایمار آلمان، مدال یوهان ولفگانگ گوته، در تاریخ ۶ شهریور ۱۳۹۲ (۱۳ اوت ۲۰۱۳) به سه برنده از جمله محمود حسینی‌زاد مترجم زبان آلمانی از ایران اهدا کرد. هیئت مدیرهٔ انستیتو گوته، در بیانیهٔ خود دلیل اهدای مدال گوته به محمود حسینی‌زاد را، از جمله معرفی نسل جوان نویسندگان آلمانی‌زبان به خوانندگان ایرانی عنوان کرده‌است.
این مترجم تاکنون، مجموعهٔ داستان این سوی رودخانه‌ی اُدر و رمان آلیس را از یودیت هرمان، کتاب مثلاً برادرم از اووه تیم و داستان عاشقانهٔ اگنس از پتر اشتام نویسندهٔ سویسی، به فارسی برگردانده است. کتاب آسمان خیس، مجموعهٔ داستان‌های کوتاه از یودیت هرمان، اینگو شولتسه و سه نویسندهٔ دیگر نیز از جمله کارهای اوست. حسینی‌زاد، پیش‌تر تک پرده‌ای‌ها، بعل، صدای طبل در شب و در جنگل شهر را از برتولت برشت ترجمه کرده بود. برگردان کتاب‌های قاضی و جلاد، قول و سوءظن از فریدریش دورنمات نیز به قلم اوست.
محمود حسینی‌زاد، مترجم و نویسندهٔ ایرانی، به همراه پتروس مارکاریس، نویسندهٔ یونانی و نوین کیشوره، ناشر هندی، به‌طور مشترک مدال گوته را از آن خود ساخته‌است.
سیر سفلی (دیواندره)
سیر سفلی (دیواندره)، روستایی از توابع بخش کرفتو شهرستان دیواندره در استان کردستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کانی شیرین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۲۴ نفر (۵۲خانوار) بوده‌است.
انسانیت
انسانیت می‌تواند اشاره داشته باشد به:
الیاف نارگیل
الیاف نارگیل یا فیبر نارگیل یک الیاف طبیعی استخراج شده از پوسته بیرونی نارگیل است و در محصولاتی مانند موکت و فرش، پادری، برس و تشک کاربرد دارد. الیاف نارگیل ماده الیافی است که بین پوسته سخت و داخلی و لایه خارجی نارگیل یافت می‌شود. از دیگر کاربردهای الیاف قهوه‌ای (ساخته شده از نارگیل رسیده) می‌توان به ساخت پارچه مبلمان، گونی و کاربردهای باغبانی اشاره کرد.
از الیاف سفید که از نارگیل نارس برداشت می‌شود، برای ساخت برس‌های لطیف‌تر، نخ، طناب و تورهای ماهیگیری استفاده می‌شود. الیاف نارگیل این مزیت را دارد که غوطه‌ور نمی‌شود، بنابراین می‌توان آن را در طول‌های بسیار زیاد و در آب‌های عمیق استفاده کرد بدون اینکه وزن اضافی قایق‌ها و شناورها را سنگین کرده و به پایین بکشد.
تاریخ
نام انگلیسی این کلمه coir است که از واژه kayar که از کلمات تامیل و مالایایی است به معنی طناب آمده‌است (به نوعی طناب که به شیوه سنتی از الیاف نارگیل ساخته می‌شود گویند). طناب و بند از زمان‌های بسیار قدیم از الیاف نارگیل ساخته می‌شده‌است. ناوبران هندی که قرن‌ها پیش به مالایا، جاوه، چین و خلیج فارس دریانوردی می‌کردند، طناب ساخته شده از الیاف نارگیل را در کشتی‌های خود به کار می‌بردند. نویسندگان عرب قرن یازدهم میلادی به استفاده گسترده از زغال‌سنگ برای طناب و بادبان‌بندی اشاره کردند.
پیش از نیمه دوم قرن ۱۹ صنعت تولید طناب الیاف نارگیل در انگلیس ثبت شده بود. در سال ۱۸۴۰، کاپیتان ویدلی، با همکاری کاپیتان لوگان و آقای توماس ترلوار، شرکت‌های شناخته‌شده فرش Treloar and Sons را در لودگیت هیل، انگلیس تأسیس کرد که به ساخت نخ از الیاف نارگیل برای استفاده در موکت‌ها و فرش‌ها مختلف مشغول بودند.
ساختار
الیاف نارگیل بین پوسته سخت و داخلی و لایه بیرونی نارگیل یافت می‌شود. سلولهای فیبر باریک و توخالی هستند و دارای دیواره‌های ضخیمی از سلولز می‌باشند. آنها در صورتی که نارگیل رسیده نباشد کمرنگ می‌باشند، اما بعداً با قرار گرفتن لایه ای از لیگنین در دیواره‌هایشان، سفت و زردتر می‌شوند. هر سلول حدود ۱ میلیمتر طول و ۱۰ تا ۲۰ میکرومتر قطر دارد.
الیاف به‌طور معمول ۱۰ تا ۳۰ سانتیمتر طول دارند دو نوع الیاف سفید قهوه‌ای و سفید موجود است. الیاف قهوه‌ای که از نارگیل‌های کاملاً رسیده برداشت می‌شود، ضخیم، قوی و دارای مقاومت سایشی بالایی است. به‌طور معمول در موکت‌ها، برس‌ها و گونی‌ها به کار می‌روند. الیاف نارگیل قهوه‌ای بالغ حاوی لیگنین بیشتر و سلولز کمتری نسبت به الیافی مانند کتان و پنبه می‌باشد.
بنابراین استحکام بیشتر ولی انعطاف‌پذیری کمتری دارند. الیاف سفید که از نارگیل نرسیده برداشت می‌شود سفید یا قهوه‌ای روشن بوده و صاف‌تر و ظریف‌تر بوده ولی ضعیف‌تر نیز است. معمولاً آنها را به هم می‌تابند تا نخ مورد استفاده در حصیر یا طناب ساخته شود.
الیاف نارگیل نسبتاً ضدآب است و یکی از معدود الیاف طبیعی است که در برابر صدمات آب شور مقاوم است. از آب شیرین برای فرآوری الیاف قهوه‌ای استفاده می‌شود، در حالی که برای تولید الیاف سفید می‌توان هم آب دریا و هم آب شیرین را به کار برد.
لیسا ناد لابم
لیسا ناد لابم یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه نیمبورک واقع شده‌است. لیسا ناد لابم ۸٬۹۸۸ نفر جمعیت دارد.
داین فرانکلین
دایان فرانکلین (Diane Franklin؛ زادهٔ February 11, 1962) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آخرین باکره آمریکایی و همان بهتر که بمیرم اشاره کرد.
لوتار تومس
لوتار تومس (Lothar Thoms; May 18, 1956 – 1956:5:18, November 5, 2017) دوچرخه‌سوار اهل آلمان بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
جیل اسکات
جیل اسکات (Jill Scott؛ April 4, 1972) یک موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۹۹ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
جوآن لورینگ
گزیده فیلمشناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
جام خیریه انگلستان ۱۹۹۳
جام خیریه انگلستان ۱۹۹۳ ، ۷۱امین رقابت سالانه مابین قهرمانان لیگ برتر انگلستان و جام حذفی فوتبال انگلستان است.
این مسابقه در تاریخ ۷ آگوست ۱۹۹۳ مابین تیم‌های منچستر یونایتد و آرسنال در ورزشگاه ومبلی لندن برگزار شده‌است.
تیم منچستر یونایتد در این مسابقه توانست در ضربات پنالتی با نتیجه پنج بر چهار به پیروزی برسد.
محمد ظاهرشاه
محمد ظاهرشاه که با نام رسمی اعلی حضرت معظم همایونی محمد ظاهر شاه خطاب می‌شد، آخرین شاه افغانستان بود که از سال ۱۳۱۲ تا ۱۳۵۲ هجری خورشیدی (۱۹۳۳ تا ۱۹۷۳م) به مدت چهل سال، بر این کشور حاکم بود. ظاهرشاه از زمان پیدایش امپراتوری درانی در قرن هجدهم به بعد، طولانی‌ترین دوران حکومت بر افغانستان را داشت. او در دوران جنگ جهانی دوم و جنگ سرد موضع بی طرفی را برگزید و روابط دیپلماتیک افغانستان را با بسیاری از کشورها توسعه داد از جمله آمریکا و شوروی. در دهه ۱۳۳۰ (۱۹۵۰)، محمد ظاهر شاه مدرنیته‌سازی کشور را آغاز و قانون اساسی جدیدی برای کشور تهیه کرد که منجر به نظام پادشاهی مشروطه شد. او از هیچ حزب خاصی طرفداری نمی‌کرد و توانست دوره‌ای از صلح پایدار را در افغانستان برقرار کند که اما پس از او از دست رفت.
در سال ۱۳۵۱ (۱۹۷۳)، وقتی محمد ظاهرشاه برای درمان به ایتالیا سفر کرده بود، حکومت سلطنتی وی در کودتایی توسط پسرعمو و نخست‌وزیر سابقش، محمد داوود خان، سرنگون شد. محمد داوود خان نظام جمهوری تک‌حزبی را در کشور برقرار کرد و به ۲۲۵ سال سلطنت در افغانستان پایان داد. ظاهرشاه تا سال ۱۳۸۱ (۲۰۰۲)، به حالت تبعید در شهر رُم ماند و پس از سقوط طالبان به افغانستان بازگشت. به او لقب «پدر ملت» را داده‌اند که تا زمان مرگ وی در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷)، این لقب را حفظ کرد.
بسیاری از مردم، سلطنت او را طلایی‌ترین، آرام‌ترین و بهترین دوران تاریخ افغانستان می‌دانند.
محمد ظاهرشاه از پشتون‌های قوم بارکزی افغانستان است. «تبار پشتون» و «گرایش او به زبان فارسی»، به شخصیت محمد ظاهرشاه از سویی در میان «پشتون‌ها» و از سوی دیگر در میان «فارسیوانان» افغانستان اعتبار بخشید.
تولد
محمد ظاهر، در تاریخ ۲۳ مهر ۱۲۹۳ (۱۶ اکتبر ۱۹۱۴)، کابل زاده شد. او فقط ۱۵ سال سن داشت که پدرش، محمد نادرخان با پایان دادن به حکمرانی ده‌ماهه امیر حبیب‌الله کلکانی بر تخت سلطنت در کابل نشست.
مادر محمد ظاهر، ماه پرور بیگم بود. همسر وی ملکه حمیرا نام داشت که در سال ۱۳۸۱ (۲۰۰۲) در رم درگذشت و پیکرش به کابل منتقل شد.
مرگ پدر
محمد نادر شاه، در تاریخ ۱۷ آبان ۱۳۱۲ (۸ نوامبر ۱۹۳۳)، در مراسم اعطای جوایز اعضای یک تیم فوتبال، با شلیک گلوله یک نوجوان (از قوم هزاره) حاضر در مراسم، کشته شد. قاتل محمد نادرشاه، دانش آموزی به نام عبدالخالق (دست پرورده خاندان امیر حبیب‌الله کلکانی) بود که از عملکرد نادرشاه و پیشینیان او ناراضی بود.
پادشاهی
افغانستان بر خلاف دوره‌های قبل و بعد، درگیر هیچ جنگی نبود و همچنین در جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹-۱۹۴۵) اعلام بی‌طرفی کرد.
در دهه ۱۳۳۰ (۱۹۵۰)، کشور در مسیر نوسازی و پیشرفت قرار گرفت.
محمد ظاهرشاه در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴)، قانون اساسی جدید کشور را به اجرا گذاشت. این قانون، بعدها در سال ۱۳۸۰ (۲۰۰۱) با سقوط طالبان، به عنوان قانون اساسی موقت (با حذف مواد مربوط به سلطنت) پذیرفته شد. در طی تصویب قانون اساسی، همه احزاب آزاد شمرده شدند و گام مهمی در جهت مردم سالاری در تاریخ افغانستان برداشته شد که البته همین منجر نارضایتی خاندان سلطنتی مخصوصا پسرعمو وی یعنی محمد داوودخان شد.
واژهٔ افغان برای نخستین بار در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴) و در قانون اساسی تصویبی، با تعریفی جدید به معنی همهٔ افراد شهروند کشور افغانستان به‌کار رفت. با این حال هنوز اکثریت فارسی‌زبانان افغانستان واژهٔ افغان را به معنی مردم پشتو به کار می‌برند.
او به قصد مدرنیزه کردن افغانستان، به اصلاحات مختلف سیاسی، اقتصادی، آموزشی، درمانی و رفاهی زد مثل تأسیس نظامی دموکراتیک، تأسیس نظام آموزش و پرورش مدرن، تأسیس دانشگاه‌ و آموزش برای زنان اقدام کرد.
زیر ساخت های آموزشی، درمانی و رفاهی برپا و چهره شهر های بزرگ دگرگون شد و حتی در گردشگری افغانستان نیز تحولاتی صورت گرفت و گردشگران زیادی بابت طبیعت و تاریخ افغانستان به آنجا می آمدند.
آی.سی.یو. (فیلم)
'آی. سی.یو.' (I.C.U.) یک فیلم دلهره آور استرالیایی در سال ۲۰۰۹ است که توسط آش آرون کارگردانی شده‌است. این فیلم داستان سه شخص بی حوصله را روایت می‌کند که پس از فیلمبرداری و جاسوسی از همسایگان خود، مورد هدف قاتل‌های زنجیره‌ای قرار می‌گیرند. در این فیلم مارگو رابی به ایفای نقش می‌پردازد. این فیلم در ژوئیه ۲۰۰۷ در براود بیچ، کوئینزلند فیلمبرداری شد.
محمد ظاهرشاه
پادشاهی
او اولین کسی بود که دوباره مساله کشف حجاب در افغانستان را مطرح کرد ولی این‌بار نه مانند دوره امان‌الله خان به سرعت، بلکه به آرامی و به تدریج. او اول از ارکان حکومتی خواست تا دیگر زن‌های خود را در چادر و چاقچور نپیچند. به این ترتیب نخست همسران مقامات دولتی حجاب خود را کنار گذاشتند و به دنبال آن جامعه کم کم به رفع حجاب عادت کرد.
دوره چهل ساله محمد ظاهر شاه را هم‌چنین دوران رشد اقتصادی افغانستان نیز می‌دانند. در دوره او عرصه بانکداری به سرعت رشد کرد و چندین بانک در افغانستان ایجاد شد. همچنین تجارت بین‌المللی نیز رشد کرد و صادرات افغانستان به خارج که بیشتر مواد خام بود، گسترش پیدا کرد.
بعد از تصویب سومین قانون اساسی افغانستان در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴)، برای اولین بار زنان حق رأی و انتخاب شدن به عنوان نماینده مجلس را به دست آوردند. پس از این تغییرات قانونی، شماری از زنان به مناصب بلند حکومتی تعیین شدند و از جمله کبرا نورزی در سال ۱۳۴۴ (۱۹۶۵) به عنوان «وزیر صحیه» منصوب شد و نامش به عنوان اولین زنی که در تاریخ افغانستان به مقام وزارت رسیده است، ثبت شد.
افغانستان به عنوان یکی از امن ترین و با آبرو ترین کشور های جهان شناخته میشد.
انتقادها
منتقدان محمد ظاهرشاه را از مواردی مانند قبضه قدرت و سپردن تمام مقامات اداری به افراد خانواده تا عدم توجه به آبادنی چشمگیر روستاها مخصوصا دهکده های دورافتاده کوهستانی همانند شهر های بزرگ میکنند.
محمد ظاهرشاه که در دوره اول حکومت‌داری‌ به دلیل جوانی هنوز زیر نفوذ اعضای خاندان خود بود، در دور دوم حکومتش تا حدی به استقلال فکری و عملی دست یافت و نخست وزیری را از اعضای خانواده خود به افراد غیر خاندانی‌اش سپرد.
عده‌ای نیز بر این باوراند که محمد ظاهر شاه، شاهی عیاش و خوشگذران بوده است. به خصوص در دوره سیزده ساله اول حکفرمایی‌اش که تحت سیطره عموی بزرگش محمد هاشم خان قرار داشت، کاری دیگری جز خورد و نوش و عیاشی در باغ‌های شمال کابل نداشت.
یکی از دلایلی که او را به خوش‌گذرانی و عیاشی نسبت می‌دهند، ساخت پارک‌های تفریحی و باغ‌های سرسبز در بیشتر نقاط افغانستان است حتی پارک طبیعی دور افتاده پامیر در منطقه بدخشان را که هنوز جاده‌ای به آنجا کشیده نشده به نام محمدظاهر شاه یاد می‌کنند.
افغانستان برای ایجاد توازن میان دو ابرقدرت آمریکا و شوروی به لابی بزرگ، سیاست خارجی قدرتمند و دستگاه دیپلماسی توانمند نیاز داشت که هیچ‌کدام از این ها را نداشت در نتیجه حوادث بعدی پیش آمده، این کشور را برای نزدیک به نیم قرن از قافله تمدن عقب مانده کرد.
روابط با کشور ها
آلمان نازی
به واسطه وجود دو قدرت استعماری امپراتوری بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، افغانستان مانند ایران به آلمانی نازی نزدیک شد که این نزدیکی منجر به آموزش های نظامی و مهندسی و همچنین کمک ۱۵ میلیون رایشس مارک به ارتش افغانستان شد.
اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی
بعد از جنگ جهانی دوم و آغاز عصری نو به نام جنگ سرد، افغانستان در عین عدم تعهد به هر دو بلوک شرق و غرب، روابط خود را با هر دو طرف گسترش داد. افغانستان پیمان هایی را با شوروی منعقد کرد و در زمینه های سیاسی و بازرگانی با هم همکاری کردند.
آمریکا و بلوک غرب
محمد ظاهرشاه با سفر به کشور هایی مثل آمریکا، فرانسه، آلمان غربی و سایرین و برقراری رابطه با آن ها سعی در جلب توجه آن به سمت افغانستان داشت که تا حدی هم موفق بود.
روابط ایران و افغانستان بر مبنای مشترکات کثیری که درتاریخ، فرهنگ و دین داشته‌است، استوار بوده‌است. در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی، روابط نسبتاً خوبی بین دو کشور برقرار بوده‌است و شاهان دو کشور روابط دوستانه‌ای با یکدیگر داشته‌اند. با وقوع انقلاب هفت ثور ۵۷ در افغانستان، رژیم پهلوی گرچه با اکراه دولت کمونیستی افغانستان را به رسمیت شناخت اما روابط خود را تا سطح کاردار تنزل داده بود. از سویی باوقوع انقلاب ۱۳۵۷ در ایران، باعث مضاعف شدن روابط بین دو کشور گردید.
خلع قدرت و تبعید
در سال ۱۳۵۱ (۱۹۷۳)، زمانی که شاه به جهت درمانی در ایتالیا به سر می‌برد، پسرعمو وی یعنی محمد داود خان که در سال‌های ۱۳۳۲ (۱۹۵۳) تا ۱۳۴۱ (۱۹۶۳)، نخست‌وزیر بود، با یاری حزب دموکراتیک خلق افغانستان و پشتیبانی شوروی با انجام کودتایی سفید، محمد ظاهرشاه را از قدرت خلع کرده و با پایان دادن به نظام پادشاهی، در افغانستان نظام جمهوری تک‌حزبی اعلام کرد. محمد ظاهرشاه که در آن زمان، در حال انجام عمل جراحی بر روی چشم خود در شهر رم، پایتخت ایتالیا به سر می‌برد، خلع قدرت را پذیرفت و به دوره چهل و چهار ساله حکومت بارکزی‌ها پایان داد.
شاه مخلوع، به مدت ۲۹ سال در ایتالیا در تبعید به سر می‌برد و در دوره حکومت کمونیست ها در افغانستان، ممنوع‌الورود شده بود. محمد ظاهرشاه در دورهٔ مبارزهٔ (جهاد) افغان‌ها علیه حضور شوروی در افغانستان، از برخی گروه‌های مجاهدین مانند حزب محاذ ملی به رهبری سید احمد گیلانی و جبهه ملی نجات به رهبری صبغت الله مجددی حمایت می‌کرد.
بازگشت به وطن
محمد ظاهر در ماه مرداد ۱۳۸۱ ( ماه اوت ۲۰۰۲)، ده ماه پس از سقوط طالبان به دست ائتلافی به رهبری آمریکا، به افغانستان بازگشت تا لویه جرگه اضطراری را که برای تشکیل دولت انتقالی تشکیل می‌شد، افتتاح کند.
محمد ظاهر از زمان بازگشت به افغانستان، در مراسم های مهم دولتی از جمله افتتاح مجلس بزرگ، مراسم تحلیف ریاست جمهوری حامد کرزی، آغاز به کار مجلس منتخب مردم و همچنین جشن‌های ملی و مذهبی، شخصاً یا با ارسال نماینده خود، مشارکت می‌کرد.
درگذشت
دولت افغانستان بالاخره در بامداد دوشنبه مورخ ۱ مرداد ۱۳۸۶ (۲۳ ژوئیه ۲۰۰۷) اعلان کرد: «محمد ظاهر، ساعت پنج و چهل و پنج دقیقه همین روز در کابل پس از یک بیماری طولانی مدت، درگذشت».
خبر مرگ او را حامد کرزی (رئیس‌جمهور وقت) در تلویزیون ملی افغانستان اعلام کرد و گفت: «او خادم مردمش بود، دوست مردمش بود، فردی بسیار مهربان و خوش‌قلب بود. او به حاکمیت مردم و حقوق بشر اعتقاد داشت».
محمد ظاهر روز سه‌شنبه در منطقه‌ای بنام تپه مرنجان، قبرستانی که در آن پدر و تعدادی از اعضای خانواده وی نیز دفن بودند، به خاک سپرده شد.
عزاداری
پس از اعلان خبر مرگ واپسین شاه افغانستان، رسانه‌های صوتی و تصویری این کشور با قطع برنامه‌های عادی به پخش قرآن و نعت پرداختند. دولت افغانستان سه روز عزای عمومی و رخصتی اعلان کرد.
پرچم افغانستان بر فراز ادارات دولتی به حالت نیم افراشته درآمد. کشورهای مختلف پیام‌های تسلیتی را به دولت افغانستان ارسال نمودند. در این میان دولت هند نیز برای یک روز در کشورش عزای عمومی اعلان کرد و پرچم کشورش را بحالت نیمه افراشته درآورد. دولت پاکستان نیز پس از ارسال پیام‌های تسلیت، نخست‌وزیر، وزیر داخله، وزیر خارجه و تعدادی از مقامات مهم دولتی را برای همدردی به افغانستان فرستاد.
مایا خانم
مایا خانم فیلمی محصول سال ۱۹۹۳ و به کارگردانی کتان مهتا است. در این فیلم بازیگرانی همچون شاهرخ خان، دیپا ساهی، فاروغ شیخ، راج بابار، پارش راوال ایفای نقش کرده‌اند.
بن ویدر
بنجامین «بن» ویدر (۱۹۲۳–۲۰۰۸) یکی از مؤسسین فدراسیون جهانی پرورش اندام به همراه برادرش جو ویدر بود. وی تاجری کانادایی از مونترال بود که در دو عرصه پرورش اندام و تاریخ ناپلئونی شهره است.
تولد
او در مونترال به دنیا آمد، در یک خانواهده یهودی لهستانی که از لهستان مهاجرت کرده بودند. بن ویدر در جنگ جهانی دوم در ارتش کانادا خدمت سربازی را گذراند.
در عرصه پرورش اندام، وی شرکتی را با نام خود راه‌اندازی کرد که لوازم فیتنس و بدنسازی عرضه می‌کرد. او تا سال ۲۰۰۶ رئیس ifbb بود تا زمانیکه بازنشستگی اش را اعلام کرد.
بن ویدر از مدافعان سرسخت نظریه‌ای بود که مرگ ناپلئون را به یکی از همراهانش در زمان تبعید او نسبت می‌دهد. او در نوشتن کتابهای زیادی در این باره همکاری کرده‌است. از جمله قتل در سنت هلنا و قتل ناپلئون به همراه دیوید هاپگود. ویدر مؤسس جامعه جهانی ناپلئونی بود که ریاست آن را بر عهده داشت و مقالات پرشماری برای این سازمان نوشت.
افتخارات
در سال ۱۹۷۵ او به عضویت آردر آو کانادا در آمد و در سال ۲۰۰۶ به افسری در این جامعه ارتقاء یافت. در سال ۲۰۰۰ او نشان افتخار لژیون را که بالاترین افتخار کشور بوده و توسط خود ناپلئون پایه گذاشته شده بود را دریافت کرد. همچنین ویدر یکی از نامزدان جایزه صلح نوبل در ۱۹۸۴ و از اعضای تالار مشهورین کبک بود. مؤسسه مطالعات ناپلئونی و انقلاب فرانسه در دانشگاه فلوریدا اخیراً یک کرسی استادی به نام وی در دانشگاه ایجاد کرده‌است. همچنین وی دارای چندین مدرک دکترای افتخاری بود. در مجموع بن بیش از ۶۶ جایزه و افتخارات در طول زندگی اش دریافت کرد.
در سال ۲۰۰۸ او جایزه مادام العمر رقابت‌های آرنولد کلاسیک را در بیستمین سالگرد آن دریافت کرد که تنها هشت بار در طول تاریخ این رقابت اهدا شده بود. در سال ۲۰۰۶ او برخلاف انتظار از ریاست IFBB بازنشسته شد.
بن صاحب یکی از گسترده‌ترین کلکسیونهای خاطرات ناپلئون بود، شامل یکی از کلاه‌های بیکورن که ناپلئون در خلال حمله به روسیه در سال ۱۸۱۲ بر سر می‌گذاشت و امروزه فقط ۱۲ عدد از آن موجود است. بن ویدر سه هفته پیش از مرگش تمام مجموعه اش از مصنوعات ارزشمند ناپلئونی اش را به موزه فاین آرت مونترال اهدا کرد.
سیر علیا (دیواندره)
سیر علیا (دیواندره)، روستایی از توابع بخش کرفتو شهرستان دیواندره در استان کردستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کانی شیرین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۰۵ نفر (۲۱خانوار) بوده‌است.
زعاف
کلت یا تپانچهٔ زُعاف یک سلاح کمری از نوع پیستول نیمه خودکار با کالیبر ۹ میلی‌متری ایرانی است که فشنگ‌های ۹×۱۹ میلی‌متری پارابلوم را شلیک می‌کند و یک کپی از سلاح آلمانی زیگ زائور پی۲۲۶ محسوب می‌شود، هرچند شکل قبضه آن تفاوت جزئی با این سلاح دارد.
برد سلاح
این کلت دارای برد مفید حدود ۱۵ متر و برد نهایی حدود ۵۰ متر است.
دهستان ویلکیج جنوبی
دهستان ویلکیج جنوبی نام دهستانی در بخش ویلکیج شهرستان نمین، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۲۲۹ نفر (۸۸۸ خانوار) بوده‌است.
ژلزنودوروژنی، استان مسکو
شهر ژلزنودوروژنی، اوبلاست مسکو در کشور روسیه و در اوبلاست مسکو واقع شده‌است.
لیسوویتسه
لیسوویتسه یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه ویشکوو واقع شده‌است. لیسوویتسه ۵٫۲۹ کیلومتر مربع مساحت و ۲۶۵ نفر جمعیت دارد و ۲۷۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آبشار واتسون
آبشار واتسون آبشاری است که در کشور ایالات متحده آمریکا واقع شده‌است و بلندترین ریزشگاه آن ۸۵ متر ارتفاع دارد. حوضهٔ آبریز این آبشار، رود آمپکوای شمالی است.
تالقان
تالُقان یا تالِقان مرکز ولایت تَخار در شمال شرقی افغانستان می‌باشد که مطابق احصائیه سال ۲۰۲۰ افغانستان حدود ۲۵۸٬۷۲۴ نفر جمعیت دارد. یاران مهدی از تالقان هستند.... عمده‌ ای یاران سید خراسانی از منطقه تالقان افغانستان هستند و یار کشی شعیب بن صالح و سید خراسانی از تالقان است
فردی واشینگتن
فردی واشینگتن (Fredi Washington; December 23, 1903 – 1903:12:23, June 28, 1994) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود.
تالقان
پیشینه
مارکو پولو در سال ۶۵۴ هجری شمسی شهر قدیمی غرب رودخانه را چنین توصیف کرد:
در سال ۹۸۲، بنتو دو گویس، کاوشگر اروپایی که با کاروانی از کابل به سوی یارکند پایتخت وقت کاشغریه در حال سفر بود، از تالقان دیدار کرد.
جغرافیا
ابن حوقل جغرافیدان مسلمان قرن چهارم هجری قمری طی مشاهدات اش از طخارستان دربارهٔ تالقان چنین می‌نویسد:
این شهر پس از سال ۱۹۵۸ میلادی به سرعت رشد کرد. جادهٔ ارتباطی آن به خان آباد است. از سال ۱۸۴۰ به بعد تالقان، از شهر قندوز و امام صاحب، پررونق‌ترین میدان‌های خرید و فروش را در قطغن داشته‌است. در سفرنامهٔ مارکوپولو، از این شهر به عنوان مرکز غلات یاد شده‌است.
در سال ۱۹۵۸ شهر نو در زمین‌های خاور شهر قدیمی احداث شد. همچنین تالقان در سال ۱۹۶۳ به مرکز ادارات ایالت تخار تبدیل شد.
مردم
از ترکیب قومیت‌ها در این شهر اطلاعات و آمار دقیقی نیست اما اکثریت مردم این شهر را تاجیک‌ها و ازبک‌ها تشکیل می‌دهند و همچنین اقلیتهایی از هزاره‌ها و پشتون‌ها نیز طی چند دههٔ اخیر درین شهر مسکن گزیده‌اند. البته مهاجرت‌های بیشماری در دوران جنگ‌های داخلی از روستا و ولسوالی‌های اطراف تالقان به طرف شهر بوقوع پیوسته که باعث گسیل جمعیت از قومیت‌های مختلف شده‌است.
شاعر شیرخوار در دخمه سنگی
«شاعر شیرخوار در دخمه سنگی» به انگلیسی: Lion-Eating Poet in the Stone Den) نام شعر معروف چینی است که شاعر آن ژائو یوانرن بوده و دارای ۹۲ هجا است و همگی آن هجاها «شی» هستند که در زبان ماندارین دارای آوای خاص خود هستند.
منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی.
هاریسویل (ویرجینیای غربی)
هاریسویل شهری در ایالت ویرجینیای غربی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۸۷۶ نفر بوده‌است.
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
ادرا رامچاندراپور
ادرا رامچاندراپور (به لاتین: Adra Ramchandrapur) یک منطقهٔ مسکونی در بنگلادش است که در استان چیتاگونگ واقع شده‌است.
تیفاریتی
تیفاریتی (به عربی: تفاریتی) یک منطقهٔ مسکونی در صحرای غربی است که در جمهوری دموکراتیک عربی صحرا واقع شده‌است.
خصوصیات
تیفاریتی ۳٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۴۹۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده
شهرهای لورو چیوفنا، مونتاله، پونتاسیوه، Signa، Los Palacios y Villafranca، اگلیانا، Balmaseda، سویا و ریمل خواهرخوانده‌های تیفاریتی هستند.
مک‌کینلی، مینیاپولیس
مک‌کینلی (به انگلیسی: McKinley) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در مینیاپولیس واقع شده‌است. مک‌کینلی ۳٬۱۳۲ نفر جمعیت دارد.
جنگ شوروی در افغانستان
جنگ شوروی - افغانستان به ۹ سال (۶جدی/دی ۱۳۵۸ش ـ ۲۶ جدی/دی ۱۳۶۷ش) حضور و درگیری ارتش اتحاد جماهیر شوروی در افغانستان برای پشتیبانی از دولت کمونیست جمهوری دموکراتیک افغانستان در مقابل نیروهای مجاهدین افغانستان و داوطلبان خارجی عرب در این کشور گفته می‌شود.
در ۶ جدی/دی ۱۳۵۸ش (۲۴ دسامبر ۱۹۷۹م) به فرمان لئونید برژنف رهبر شوروی، سپاه چهلم این کشور از طریق مرزهای شمالی وارد افغانستان شد و در دوران میخائیل گورباچف آخرین رهبر شوروی و براساس توافق ژنو (فروردین ۱۳۶۷ش/آوریل ۱۹۸۸م) عقب‌نشینی نیروهای شوروی در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۶۷ (۱۵ می ۱۹۸۸) آغاز و آخرین گروه در ۲۶ بهمن ۱۳۶۷ (۱۵ فوریه ۱۹۸۹) از افغانستان خارج شدند.
گروه‌های مجاهدین که علیه دولت افغانستان و نیروهای شوروی فعالیت داشتند، مورد پشتیبانی‌های سیاسی و نظامی ایالات متحده آمریکا، اروپای غربی، پاکستان، عربستان، کشورهای پیرامون خلیج فارس و ایران قرار داشتند و در مقابل دولت افغانستان مورد پشتیبانی شوروی و هند قرار گرفته بود. حمایت دهلی نو از کابل صرفاً سیاسی بود اما روس‌ها از دولت کمونیستی کابل حمایت سیاسی، نظامی و اقتصادی تمام و کمالی به عمل می‌آورند.
جنگ افغانستان نقطه عطف مهمی در دوران جنگ سرد محسوب می‌گردد و همچنین سهم بزرگی بر پایان جنگ سرد داشت. به‌واسطه روند طولانی جنگ، جنگ افغانستان به «جنگ ویتنام شوروی» تشبیه شده و از دیگر نام‌های مشهور آن «تله خرس» می‌باشد.
روابط افغانستان و شوروی
کمک‌های همه‌جانبه اتحاد جماهیر شوروی به سرعت از سال ۱۲۹۸ ش (۱۹۱۹ م) با استقلال این کشور از انگلستان، در دوران سلطنت امان‌الله شاه آغاز شد و همچنین اولین کشوری در جهان بود که استقلال آن کشور را به رسمیت شناخت. این پشتیبانی‌ها در زمانی صورت می‌گرفت که هنوز از انقلاب روسیه چندی نگذشته بود و هنگامی که حکومت تازه تأسیس روسیه، خود درگیر جنگ داخلی با طرفداران رژیم سابق تزاری معروف به روس‌های سفید بود. در آن زمان این کشور اقدام به تهیه سلاح‌های سبک، مهمات و تأمین زرادخانه، کارخانه باروت سازی، تعدادی هواپیما و (مطابق اسناد منتشره از منابع شوروی) مبلغ یک میلیون روبل طلا جهت پشتیبانی از مقاومت افغان‌ها در طول جنگ سوم انگلیس و افغانستان نمود، در موردی دیگر به دنبال ممنوعیت ترانزیت کالاهای افغان از خاک هندوستان (پاکستان کنونی)، با ایجاد معاهده‌ای، کالاهای افغانستان بدون پرداخت عوارض از خاک شوروی عبور می‌کرد.
اتحاد شوروی مجدداً در سال ۱۹۴۲ م مبادرت به تقویت نیروهای افغان با تهیه سلاح‌های سبک، هواپیما و تأسیس مراکز آموزشی در تاشکند (پایتخت جمهوری شوروی ازبکستان) نمود. همچنین نظامیان شوروی و افغانستان همکاری‌های دائمی خود را از سال ۱۹۵۶ م آغاز کردند که دلیل اصلی آن می‌تواند تسلیح پاکستان توسط آمریکا و عدم قبول آن کشور به فروش سلاح به افغانستان باشد و در سال ۱۹۷۰ با امضای یک موافقتنامه، اتحاد شوروی اقدام به ارسال مستشاران نظامی‌کرد.
در دسامبر ۱۹۷۸ م (۱۳۵۷ ش) معاهده‌ای پیش از شروع جنگ به امضا رسید که بر اساس آن دولت کمونیست افغانستان جهت پشتیبانی نظامی به اتحاد شوروی مجوز داد. در مجموع افغانستان در اکثریت امور اعم از نظامی، فنی، تجاری و غیره وابستگی کاملی به شوروی داشت.
شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی در زمان اشغال افغانستان
پس از روی کار آمدن جمهوری دموکراتیک افغانستان در ۱۳۵۷ش، رابطه دولت افغانستان با اتحاد شوروی که در اواخر جمهوری گذشته به جهت اختلاف داوود خان و برژنف تنزل یافته بود را در ۱۴ آذر ۱۳۵۷ ش (۵ دسامبر ۱۹۷۸ م) با امضای یک معاهده دوستی دو جانبه از سر گرفته شد.
در ۱۲ تیر ۱۳۵۸ (۳ ژوئیه ۱۹۷۹) ریاست جمهوری ایالات متحده، جیمی کارتر اولین دستورها را مبنی بر کمک به مبارزین (مجاهدین افغان) علیه حکومت تحت پشتیبانی شوروی را به امضا رساند. هدف ایالات متحده از این طرح که بر اساس تز زبیگنیف برژینسکی، مشاور امنیت ملی آمریکا انجام می‌گرفت، کشاندن اتحاد شوروی به «تله افغانستان» بود لیکن حضور نظامی روس‌ها در منطقه دارای سابقه‌ای طولانی در تاریخ است. در جریان رقابت‌های سیاسی_نظامی امپراتوری‌های بریتانیا و روسیه در آسیای میانه که به اصطلاح " بازی بزرگ " مطرح است، در سال ۱۲۶۴ ش (۱۸۸۵ م) منجر به درگیری نظامی با نیروهای افغان در دوران امیر عبدالرحمان خان در منطقه پنجده در شمال افغانستان شد که در نهایت با پیروزی قوای تزاری و تصرف نواحی جنوبی رود آمودریا به پایان رسید.
صرف نظر از رقابت‌های بازی بزرگ، به‌طور حتم از دلایل مداخلات نظامی روسیه در افغانستان و منطقه آسیای میانه پیروی از سیاست دستیابی به آب‌های گرم که منتسب به وصیتنامه پتر کبیر می‌باشد (که در مورد وجود چنین وصیت‌نامه‌ای تردید وجود دارد)، صورت گرفته که همین برنامه نیز توسط اتحاد شوروی مورد پیگیری قرار گرفت لیکن بیشتر با سعی بر اعمال نفوذ و تأثیرگذاری و مداخله در سیاست داخلی افغانستان.
همان‌طور که عنوان شد توجه به منطقه در دوران شوروی نیز دنبال شد که از نمونه‌های آن ارسال میلیون‌ها روبل کمک اقتصادی و نظامی بین سال‌های ۱۳۳۴ ش تا ۱۳۵۷ ش (۱۹۵۵-۱۹۷۸ م) در دوران حکومت ظاهر شاه و داوود خان می‌باشد.
در بهمن ۱۳۵۷ (فوریه ۱۹۷۹) وقوع انقلاب ۱۳۵۷ در کشور همسایه افغانستان، ایران، منجر به برکناری محمدرضا شاه، پادشاه ایران شد و در همان زمان، «آدولف دابز» سفیر ایالات متحده در افغانستان توسط ستیزه جویان «حزب ستم ملی» ربوده و در طی حمله‌ای که جهت آزادسازی وی توسط پلیس افغانستان و یاری مشاوران شوروی انجام گرفت به قتل رسید. قتل سفیر آمریکا تأثیر مهمی در تیرگی روابط افغانستان و ایالات متحده داشت.
ایالات متحده در آن زمان ۲۰ کشتی نظامی در خلیج فارس و دریای عرب که شامل دو ناو هواپیمابر نیز می‌شد، مستقر کرد بود که یکی ناوها به‌طور ثابت در خلیج فارس به جهت تهدیدهای جنگی بین آمریکا و ایران مستقر شده بود.
در ۶ فروردین ۱۳۵۸ (۲۶ مارس ۱۹۷۹) پیمان صلحی بین اسرائیل و مصر با پشتیبانی آمریکا منعقد شد، شوروی مشاهده نمود که موافقت‌نامه مذکور امتیاز بزرگی برای آمریکا محسوب می‌شود و می‌دید که این معاهده صرفاً نه یک موافقت‌نامه صلح میان متحد سابقشان مصر و اسرائیل مورد پشتیبانی آمریکا، بلکه یک پیمان نظامی است به‌طوری‌که یکی از روزنامه‌های شوروی بیان کرد که اکنون مصر و اسرائیل «ژاندارم پنتاگون» هستند. در مجموع آمریکا در آن زمان بیش از ۵٬۰۰۰ موشک به عربستان سعودی فروخته و همچنین منبع پشتیبانی شورشیان سلطنت طلب یمن شمالی در جنگ داخلی آن کشور ضد دولت ناصریست شده بود.
اقدامات نظامی شوروی پیش از اشغال افغانستان
دولت افغانستان معاهده‌ای محرمانه در دسامبر ۱۹۷۸ (آذر ۱۳۵۷) به امضا رسانده بود که به موجب آن می‌توانست از قوای شوروی تقاضای کمک نظامی داشته باشد.
تقاضاهای مکرر افغان‌ها در بهار و تابستان ۱۳۵۸ (۱۹۷۹) صورت پذیرفت. در خواست‌های اصلی مبنی بر کمک به تأمین امنیت و یاری‌رسانی در مبارزه با شورشیان مجاهدین افغان بود. دولت افغانستان در ۲۵ فروردین ۱۳۵۸ (۱۴ آوریل ۱۹۷۹) تقاضای اعزام ۱۵ تا ۲۰ هلیکوپتر همراه با پرسنل مربوط به آن را نمود که دولت شوروی نسبت به درخواست افغان‌ها در ۲۶ خرداد ۱۳۵۸ (۱۶ ژوئن) همان سال با اعزام دسته‌های تانک، خودروهای زرهی و نیرو جهت حفاظت از دولت و همچنین فرودگاه‌های نظامی بگرام و شیندند واکنش نشان داد، همچنین یک گردان هوابرد بدون تجهیزات با هواپیما در ۱۶ تیر (۷ ژوئیه) به فرماندهی سرهنگ آ. لماکین به صورت پنهانی و در پوشش کارشناسان فنی در فرودگاه بگرام به زمین نشستند البته این نفرات مستقیماً تحت امر مافوق نظامی خود بودند و دخالتی در اوضاع سیاسی جاری نداشتند و در حقیقت نقش محافظان شخصی رئیس‌جمهور ترکی را بر عهده داشتند.
در آن زمان چندین سیاستمدار برجسته حزب کمونیست شوروی از جمله الکسی کاسیگین و آندره گرومیکو مخالف مداخله نظامی در افغانستان بودند.
بعد از یک ماه مقامات افغان خواستار اعزام هنگ و یگان‌های بزرگتر را خواستار بودند.
در تیر ماه دولت تقاضای اعزام دو واحد موتوریزه را نمود و در روزهای بعد اعزام سریع یک واحد هوایی را خواستار شدند. تکرار درخواست‌های بیشتر و تقاضاهای گوناگون تا دی ۵۸ (دسامبر ۱۹۷۹)، سه ماه پس از روی کار آمدن امین ادامه داشت. البته دولت شوروی عجله چندانی در اجابت خواسته افغان‌ها نشان نمی‌داد که چه بسا به دلیل عدم تمایل اولیه مقامات شوروی به مداخله نظامی‌بود.
شورشیان ضد کمونیست بیشتر از طرف ایالات متحده مورد پشتیبانی بودند. مدیر پیشین سیا و وزیر دفاع اسبق آمریکا «رابرت گیتس» در خاطراتش عنوان نمود که در پوشش سرویس اطلاعاتی آمریکا از شش ماه قبل از اقدامات نظامی شوروی در افغانستان، تهیه کمک‌های مالی به گروه‌های مجاهدین آغاز شده بود. رئیس‌جمهور جیمی کارتر با امضای یک سری دستورهای اجرایی در ۱۲ تیر ۱۳۵۸ (۳ ژوئیه ۱۹۷۹) به سیا جواز انجام عملیات تبلیغاتی ضد رژیم کمونیستی افغانستان را داده بود.
در سال ۱۹۹۸ برژینسکی در مصاحبه‌ای با نشریه فرانسوی «لو نوول آبزرواتور» عنوان نمود: ما روس‌ها را مجبور به مداخله نکردیم، ولی تعمداً احتمال مداخله آنان را افزایش دادیم... که در این مورد انجام عملیات مخفیانه عالی‌ترین راه کار بود. این کار تأثیر بسزایی بر نقشه‌های شوروی در تله افغانستان داشت... روزی که شوروی رسماً تهاجم به افغانستان را آغاز کرد من به رئیس‌جمهور کارتر نوشتم که: «هم اکنون زمان آن است که یک جنگ ویتنام را به شوروی تقدیم کنیم.» البته برژینسکی تأکید دارد که تا هفته بعد از تهاجم به افغانستان هیچ نیرویی به پشتیبانی از شورشیان افغان فرستاده نشد.
او بیان می‌دارد که اعمال بعدی به آسانی قابل اثبات هستند، وی عنوان می‌دارد "عملکردها روشن هستند!"
دو سند غیر محرمانه پیش از تهاجم شوروی توسط کارتر به امضا رسید که در آن‌ها از اختصاص پشتیبانی‌های مالی یا غیرنظامی به صورت مستقیم یا توسط کشور ثالث به شورشیان افغان تأکید شده بود و انتشار "جهانی" "غیرقابل انتساب به تبلیغات" جهت آشکار نمودن چهره دولت چپگرا افغانستان" که مستبد و مطیع و چاپلوس اتحاد شوروی " بود و مطلع نمودن جهانیان از "تلاش شورشیان افغانستان در بازپس‌گیری اقتدار کشورشان". با این حال عملکردهای آن زمان نشان می‌دهد که تهیه نیرو برای شورشیان تا سال‌های ۱۳۵۸–۵۹ (۱۹۸۰) به وقوع نپیوست.
با امضای حکمی از طرف ریاست جمهوری در ۱۲ تیر ۱۳۵۸، کارتر مجوز اختصاص بوجه جهت پشتیبانی از مجاهدین مخالف دولت را که قسمتی از برنامه آژانس مرکزی اطلاعات (سیا) تحت عنوان «عملیات گردباد» می‌شد را صادر کرد.
بر اساس اطلاعات کاگ‌ب، رهبر شوروی احساس می‌نمود که امین خود در بی‌ثباتی اوضاع در افغانستان نقش دارد. به دنبال کودتای امین و به طبع آن قتل ترکی، مقر کاگ‌ب در کابل هشدار داد که وی به دنبال راه‌اندازی «سرکوب‌های خشن و در نتیجه آن پاکسازی جناح مخالف» است. شوروی اقدام به تأسیس کمیسیونی ویژه دربارهٔ افغانستان با شرکت ریاست کاگ‌ب یوری آندروپف، عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست بوریس پونومارف و وزیر دفاع دیمیتری اوستینف نمود.
پس از اردیبهشت ۵۸ (آوریل ۱۹۷۸)، کاگ‌ب اطلاع داد که امین دست به تصفیه مخالفان از جمله طرفداران شوروی زده‌است. وفاداری وی به مسکو زیر سؤال رفته بود و در از سرگیری ارتباط دیپلماتیک با پاکستان و به احتمال جمهوری خلق چین مورد تردید واقع شده بود. به ویژه در ملاقات‌های محرمانه‌اش با جی. بروس آمستوتس کاردار سفارت آمریکا در کابل، زمانی که هنوز هیچ توافقی بین امین و ایالات متحده حاصل نشده بود، باعث گسترش شک و تردید در کرملین شد.
به هر صورت در دهه ۵۰ شمسی (۷۰ میلادی)، اتحاد شوروی به راس بالاترین میزان تحکم در مقایسه با ایالات متحده دست یافته بود، چنانچه معاهده سالت ۱ جهت ایجاد همکاری‌های دو جانبه در مورد کاهش سلاحهای اتمی و فناوری‌های میان دو کشور به امضا رسیده بود. در دومین مرحله گفتگوها بین رهبر شوروی برژنف و ریاست جمهوری آمریکا کارتر بازدهی معاهده سابق با انعقاد معاهده سالت ۲ در خرداد ۱۳۵۸ (می ۱۹۷۹) پیگیری شد (سنای ایالات متحده این معاهده را به تصویب نرساند و عملاً به اجرا در نیامد که ظاهراً در اعتراض به حمله شوروی به افغانستان بود). این روال سرانجام نتیجه خود را نمایان ساخت و راه را برای نفوذ و در نهایت تهاجم نظامی به افغانستان جهت حفظ و تحکیم رژیم افغانستان و مداخله نظامی در آن کشور انجامید.
ورود به افغانستان
با وخیم شدن اوضاع امنیتی، در ۴ دی (۲۵ دسامبر) تعداد زیادی از نیروهای هوابرد شوروی در کابل فرود آمدند. هم‌زمان امین به دفتر ریاست جمهوری در کاخ تاج بیگ نقل مکان کرد، زیرا گمان می‌نمود این مکان امنیت وی را از تهدیدات تأمین می‌نماید. بنا به اظهارات سرهنگ توخارینف و مریمسکی، امین از تحرکات ارتش اطلاع کامل داشت، همچنین درخواست اعزام ارتش شوروی را به شمال افغانستان در ۲۶ آذر (۱۷ دسامبر) مطرح کرده بود. برادر وی و ژنرال دیمیتری چیانگف طی ملاقاتی با فرماندهی سپاه چهلم پیش از آغاز تهاجم، اقدام به تعیین مسیرها و مکان‌های استقرار دسته‌های ارتش نموده بودند.
در ۶ دی (۲۷ دسامبر)، ۷۰۰ نفر از نفرات شوروی در یونیفرم افغانی، شامل نیروهای ویژه کاگ‌ب و گ ار یو از گروه‌های آلفا و زینت، مراکز مهم دولتی، نظامی و ساختمان رادیو و تلویزیون در کابل به همراه هدف اصلیشان کاخ ریاست جمهوری تاج بیگ را تصرف کردند.
در ساعت ۱۹:۰۰ عملیات نابودی مراکز ارتباطی کابل و فلج نمودن فرماندهی ارتش افغانستان توسط گروه زینت به فرماندهی کاگ‌ب آغاز شد. در ساعت ۱۹:۱۵، حمله به کاخ تاج بیگ آغاز شد و به صورتی که در برنامه حمله پیش‌بینی شده بود، رئیس‌جمهور حفیظ الله امین کشته شد. هم‌زمان نیز سایر اهداف تحت تصرف درآمدند، از جمله وزارت کشور که در ساعت ۱۹:۱۵ اشغال شد. عملیات تا صبح فردا، ۷ دی (۲۸ دسامبر) به پایان رسید.
فرماندهی ارتش شوروی در ترمذ، واقع در مرز ازبکستان با افغانستان، از طریق رادیو کابل اعلام کرد که افغانستان از سیطره حکومت امین رها شده‌است. بنا بر اظهارات پولیت برو (کمیته اجرایی حزب کمونیست) اتحاد شوروی به تبع معاهده دوستی، همکاری و حسن همجواری اقدام به گسیل نیرو به افغانستان نموده‌است و حفیظ الله امین توسط دادرسی که توسط شورای مرکزی انقلابی افغانستان صورت پذیرفت، اعدام شده‌است.
شورای انقلابی در آن موقع ببرک کارمل معاون سابق نخست وزیر و رهبر جناح پرچم را که به دنبال تصاحب قدرت توسط جناح خلق، به سمت کم‌اهمیت سفارت چکسلواکی تنزل مقام یافته و سپس عزل شده بود را به عنوان رهبری دولت جدید انتخاب نمودند که در حقیقت دست نشانده مستقیم شوروی بود. وی نیز بر حضور نظامی شوروی تأکید داشت.
نیروی زمینی شوروی در تاریخ ۶ دی (۲۷ دسامبر)، تحت فرماندهی مارشال سرگی سوکولف از جانب شمال وارد افغانستان شد. در صبح، گارد ۱۰۳ هوابرد «ویتبسک» در فرودگاه بگرام به زمین نشست و سایر دسته‌های شوروی نیز در حال پیشروی بودند. نیروهایی که وارد افغانستان شده بودند، در جمع شامل لشکر ۱۰۳ هوابرد، تحت فرماندهی سپاه چهلم و متشکل از گارد ۱۰۸ و ۵ لشکر موتوریزه، بخش ۸۶۰ هنگ موتوریزه، بخش ۵۶ تیپ هوابرد تهاجمی، جوخه هوایی مختلط ۳۶. سپس ۲۰۱ ستون و لشکر ۵۸ موتوریزه همراه با سایر یگان‌های کوچکتر وارد کشور شدند.
در مجموع، میزان اولیه نیروهای شوروی حدود ۸۰٬۰۰۰ سرباز، ۱٬۸۰۰ تانک و ۲٬۰۰۰ زره پوش جنگنده بود. در دومین هفته از تهاجم، هواپیماهای جنگنده شوروی بالغ بر ۴٬۰۰۰ درگیری در کابل داشتند.
با رسیدن دو لشکر بعدی، جمعاً تعداد نیروها بیشتر از ۱۰۰٬۰۰۰ پرسنل بود.
در تاریخ ۶ دی (جدی) ۱۳۵۸ خورشیدی، لشکر ۴۰ زرهی ارتش سرخ به افغانستان حمله کرد. مراحل ابتدایی اشغال کشور شامل اولین درگیری‌ها با گروه‌های متعدد مبارز بود. دسته‌های نظامی شوروی شکل هوایی و زمینی وارد کشور شده و به سرعت کنترل مراکز مهم شهری اعم از پایگاه‌های نظامی و تأسیسات راهبردی را در اختیار گرفتند. با این حال حضور نیروهای شوروی تأثیری بر آرامش کشور نگذاشت. در داخل تشدید احساسات ملی گرایانه باعث تشدید ناآرامی‌ها می‌شد.
ببرک کارمل ریاست جمهوری جدید افغانستان به علت افزایش ناآرامی و درگیری‌ها و به دلیل عدم اعتماد نسبت به ارتش افغانستان که ناکارآمدی خود را در مبارزه با اغتشاشات ثابت کرده بود، از سپاه چهلم تقاضا داشت که خود پا به میدان گذاشته و شورش‌ها را سرکوب نماید.
به این ترتیب قوای شوروی خود راساً اقدام به مبارزه علیه فعالین شهری، نیروهای قبیله‌ای (که در اصطلاح محلی لشکر نامیده می‌شدند) و برخی مواقع نیز متمردین در ارتش افغانستان نمود. آن‌ها ناچار بودند که دائماً در حال نزاع بوده و عملیات هوایی و توپخانه به کارهای کوچکشان بدل گشته بود.
اسفند ۱۳۵۸ تا اردیبهشت ۱۳۶۴ (مارس ۱۹۸۰_آوریل ۱۹۸۵): درگیری‌های شوروی
تا این زمان جنگ به شکل دیگری گسترده شده بود. ارتش شوروی شهرها و محورهای اصلی مواصلاتی را تحت تصرف خود درآورده بود، در حالی که گروه‌های مجاهدین در قالب جنگ‌های چریکی به دسته جات کوچکتر تقسیم شده بودند.
تقریباً ۸۰ درصد کشور از کنترل دولت خارج شده بود. دسته‌های نظامی در مناطق استراتژیک در شمال و شمال شرق به خصوص در امتداد جاده منتهی به کابل مستقر شده بودند. در غرب، شوروی با قدرت سعی بر جلوگیری از نفوذ از ایران داشت و نیروهای ویژه آنان عملیات مخفیانه‌ای در خاک ایران در پایگاه‌های مشکوک به حضور مجاهدین انجام می‌دادند. برخی مناطق نورستان در شمال شرق و مناطق هزاره جات در ارتفاعات مرکزی افغانستان، تقریباً با توسل به درگیری و زد و خورد غیرقابل نفوذ بودند و می‌توان گفت که روال مستقلی در آنجا جریان داشت.
ارتش مذکور هر از چند گاهی، حملاتی را همراه با چند لشکر در مناطق تحت کنترل مجاهدین به اجرا درمی‌آورد. بین سال‌های ۱۳۵۸ و ۶۴ (۱۹۸۰ و ۱۹۸۵) نه عملیات در دره استراتژیک درهٔ پنجشیر صورت پذیرفت لیکن تأثیری بر کنترل دولت در این منطقه نداشت. همچنین عملیات سنگینی در ولایات همسایه پاکستان که شهرها و پاسگاه‌های مرزی دولتی تحت تسلط مجاهدین قرار داشت، رخ داد. حملات سنگین شوروی باعث شکستن محاصره‌ها می‌شد اما مجاهدین مرتباً جهت پاکسازی و باز پس‌گیری سرازیر می‌شدند. در غرب و جنوب، درگیری‌های بیشتری وجود داشت به جز در شهرهای هرات و قندهار که همیشه تا اندازه‌ای با مقاومت تحت کنترل بودند.
شوروی از قبل خود را برای نقش فعال در مبارزه با شورشیان آماده نکرده بود و تصور نمی‌کرد که درگیر یک جنگ طولانی مدت شود و عموماً سعی بر پایین نگه داشتن حضورشان داشت به این جهت بیشتر ارتش افغانستان را پشتیبانی می‌کردند.
به هر صورت حضور شوروی در کشور اثر معکوس به دنبال داشت و به عوض تأمین آرامش، باعث گسترش فعالیت، قدرت‌گیری و شمار مجاهدین شد. گمان شوروی بر این بود که نیروهایشان بیشتر به قدرت و استحکام ارتش افغانستان و تأمین امنیت شهرهای بزرگ و خطوط ارتباطی و ترابری کمک خواهند نمود.
در ارتش افغانستان در صورت وسیعی موضوع فرار از خدمت و گریز از درگیری‌ها وجود داشت به خصوص که در نبردها، نیروهای شوروی آنان را به شکل پیاده‌نظام مورد استفاده قرار داده و خود در خودروهای زرهی و توپخانه‌ها مستقر می‌شدند. وجود این دیدگاه که سربازان افغان را سطح پایین و بی‌فایده تلقی می‌کرد، موجب تضعیف روحیه آنان می‌شد زیرا بسیاری از نیروهای افغان نه به جهت طرفداری و گرایش به دولت و مرام آن، بلکه صرفاً برای حقوق‌های ماهیانه ارتش گرد آمده بودند.
شوروی جهت سرکوب شورش‌ها اقدام به تهیه سه استراتژی نمود. اولین آن ارعاب و کشتار جمعی به هدف آشفته نمودن مناطق با استفاده از بمباران‌های هوایی که کارآمد تر از عملیات زمینی بود که منجر به نابودی دهکده‌ها، احشام و محصولات زراعی می‌شد که هدف آن از بین بردن روستاهای نزدیک به مقرهای چریک‌های مجاهد یا مشکوک به حضور یا یاری‌رسانی به آنان بود که مبادرت به یورش به دسته‌های شوروی و کاروان‌های نظامی می‌نمودند. مردمان محلی نیز ناچار به انتخاب فرار از خانه و محل زندگیشان یا مرگ در زیر بمباران بمباران روزانه بودند که زندگی در آن مناطق را غیرممکن ساخته بود. با توجه به گریز اجباری مردم از محل سکونتشان، شوروی امید به محرومیت گروه‌های مقاومت از پشتیبانی و سلب امنیت پناهگاه هایشان داشت. استراتژی بعدی اقدام به تخریب درونی بود که این موضوع مستلزم نفوذ جاسوسان به درون گروه‌های مقاومت و کسب اطلاعات و پرداخت رشوه به قبایل و سران محلی جهت دست کشیدن از انجام تحرکات نظامی‌بود و در نهایت امر شوروی با توسل بر تهاجمات نظامی در داخل قلمروی چریک‌های مقاومت سعی بر ریشه کنی و تحدید حوزه نفوذ آنان داشت. تجسس‌های کلاسیک و انهدام به وسیله هلیکوپترهای میل ۲۴ که اقدام به پوشش نیروهای زمینی و خودروهای زرهی می‌نمودند، انجام می‌پذیرفت.