cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برده‌داری در ایران
از زمان مغول تا الغای بردگی
خواجه‌ها. در میان بردگان، خواجه‌ها گروهی مخصوص و متنفذ بودند که در اوان جوانی (هفت تا ده سالگی) و پیش از فروش به صاحبان نهایی خود، اخته می‌شدند. آنها بیشتر پوستی تیره داشتند، اما خواجة سفیدپوست نیز دیده شده‌است (ابن بطوطه به خواجه‌ای یونانی اشاره کرده‌است). در زمان صفویان، خواجة سفیدپوست وجود نداشت تا اینکه شاه عباس اول خود چند بار افراد را اخته کرد، رئیس خواجه‌ها («خواجه باشی»)، سمتِ «ریش سفید» ی حرم را عهده‌دار بود. به گفتة شاردَن، اکثر خواجه‌های تیره پوست، هندی و بیشتر آنها اهل مالابار و بنگال بودند و رنگ پوستشان از رنگ پوست سیاهان آفریقایی روشنتر بود. در اواخر قرن دهم، حدود ۹۹۹/۱۵۹۰ یکصد «غلام» گرجی را اخته کردند و شایسته‌ترین ایشان را به ریاست آنها («یوزباشی»: فرمانده یکصد تن)، منصوب کردند. در همان زمان، یوزباشی دیگری به ریاست خواجه‌های سیاهپوست منصوب شد. از آن پس، قدرت میان خواجه‌های سفیدپوست و سیاهپوست تقسیم شد. شاه تنها کسی بود که حق مالکیت خواجة سفیدپوست داشت. خواجه‌ها، بر اساس سن (معمولاً هشت تا شانزده سال) و میزان تحصیلات، به قیمتی گزاف (میان هزار تا دو هزار فرانک) به فروش می‌رسیدند؛ با این حال، شاه عباس دوم (حک: ۱۰۲۵–۱۰۷۷) حدود سه هزار خواجه داشت. خانواده‌های ممتاز معمولاً دو تا هشت خواجه داشتند و تعداد آنها به ثروت ایشان بستگی داشت. گزارشهای مقامات رسمی را رئیس خواجگان حرم («ایشیک آقاسی باشی»)، که در حرمسرا دارای محلی مخصوص بود، نزد شاه می‌برد و پاسخ شاه را به ایشان می‌داد. خزانه دار سلطنتی و معاون او، که کلیدهای خزانه را در اختیار داشت، هر دو از خواجه‌های سیاهپوست بودند. فقط خواجه‌های سیاهپوست اجازه ورود به حرمسرا را داشتند و در واقع به‌ندرت آنجا را ترک می‌کردند. ایشان علاوه بر نگهبانی از زنان شاه، کمی هم در کارهای خانگی کمک می‌کردند. خواجه‌های سفیدپوست تنها با اجازه شخص شاه حق ورود به حرم را داشتند. ایشان محافظان شاه و کاخ سلطنتی، و همیشه همراه شاه بودند. رئیس خواجه‌های سفیدپوست را «مهتر» می‌خواندند. مهتر در کاخی از آنِ خود زندگی می‌کرد، بسیار متنفذ و همیشه با شاه بود. شاه که همواره خواجه‌ها گرداگرد او را گرفته‌اند و به او خدمت می‌کنند «حدود پنجاه خواجه دارد که به نیازهای کم‌اهمیت او مانند لباس پوشیدن می‌رسند. تصدی البسه و آبدارخانه نیز با آنهاست». هنگام بارعام، «نُه تا ده خواجة کوچکِ ده تا چهارده ساله پشت سر شاه می‌ایستند؛ آنها زیباترین کودکانی هستند که چشم کسی دیده‌است. لباسهای فاخر به تن دارند و پشت سر شاه نیمدایره‌ای تشکیل داده‌اند؛ چنان بی حرکت ایستاده‌اند که انگاری مجسمه‌هایی از مرمرند، دستها را بر روی شکمها و سرها را بالا نگه داشته‌اند و چشمها مستقیم به جلو می‌نگرند». آنها هنگامی که چیزی به شاه می‌دادند زانو می‌زدند.
سربازان برده. سربازان برده («غلام»)، که در دورة مغول ناپدید شدند، بار دیگر در زمان غازان خان، هفتمین پادشاه ایلخانی، اهمیت یافتند. به نوشتة رشیدالدین فضل‌الله (۶۴۵–۷۱۸)، مالک اقطاعی نظامی درگذشته و وارثی بر جای نگذارده، و مقرر شده‌است که اقطاع به یکی از غلامان پیر او واگذار شود. ابن بطوطه به حضور «مملوک» (برده) در دربار ابوسعید ایلخانی اشاره کرده‌است. شمس منشی نیز از غلامانی یاد می‌کند که با دیگران به حفاظت از کاروانها مشغول بوده‌اند. یکی از رهبران سربداران *، وجیه الدین (حدود۷۵۱)، نیز گروهی غلام ترک برای محافظت از شخص خویش استخدام کرده بود. با افول ایلخانیان (دورة فرمانروایی در ایران: ۶۵۴–۷۵۰)، غلامان بار دیگر در دولت چوپانیان اهمیت یافتند. صفویان در اوایل کار، مانند قراقوینلوها و آق قوینلوها، از سرباز برده استفاده نکردند، تنها در حدود ۹۹۸ بر اثر مشکلاتی که امیران قزلباش برای شاه عباس اول به وجود آوردند، سپاهی از غلامان تشکیل گردید. این سپاه تحت فرمان قوللرآقاسی باشی و مرکب از غلامان، محافظان اسلحه خانه («یَساولان قور») و «جارچیان» تحت امر «یوزباشیان» و مسلح به تفنگهای لوله پهن («جزائری») بود. در ضمن، «وزیر» و مأمور مالی («مستوفی») جداگانه‌ای نیز برای این سپاه تعیین شد. شغل وزیر حفظ سوابق اشتغال و نحوه انجام وظیفه و شیوه پرداخت و میزان حقوق افراد، و وظیفه مستوفی حفظ سوابق غلامان و اطلاعات مربوط به اخراج و مرگ افراد و نگهداری مدارک مالی بود (رجوع کنید به میرزا سمیعا، همان‌جا). غلامان جوان، خواندن و تشریفات دربار را در نهادی که زیر نظر شاه بود، فرا می‌گرفتند و پیش از بلوغ، آموزگاری ویژه داشتند. پس از رسیدن به سن بلوغ، به نظام وارد می‌شدند و تحت نظر قوللَر آقاسی باشی قرار می‌گرفتند. مسکن غلامان جوان در کاخ کوچکی به نام «خانه گاو» بود. به گفتة تونو تعداد غلامان حدود ۴۰۰، ۱ تن بود، اما شاردن شمار آنها را ۲۰۰، ۱ تن ذکر کرده‌است. در زمان شاهرخ شاه (حدود ۱۱۶۴) سپاه غلامان دست کم ۱۵۰۰تن عضو داشته‌است.
غلامان، اعم از خواجه یا جز آن، دارای نفوذ و احترام بسیار بودند، به‌ویژه خواجه‌ها که به سبب معاشرت نزدیک با شاه و امکان دسترسی یافتن به او بسیار قدرت داشتند. بسیاری از غلامان به مقامات عالی رسیدند، از جمله خواجه یونانی‌تبار دربار ابوسعید بهادر (نهمین پادشاه ایلخانی، حک: ۷۱۷–۷۳۶)، قدرتمندترین امیر او بود. هنگام مرگ شاه عباس اول (متوفی ۱۰۳۸)، از ۹۲ امیر قدرتمند او، ۲۲تن از غلامان بودند، بسیاری از غلامان نیز به حکومت ولایات بسیار مهم رسیدند. ضمناً شاه به آنان اجازه کسب مال و دارایی می‌داد. او به بردگان، به اقتضای خدماتشان، با بهره بیست درصد (یا با نرخ دیگری) پول قرض می‌داد و بهره آن را سالانه دریافت می‌کرد، در حالی که ایشان آن پول را با بهره پنجاه یا هفتاد یا هشتاد درصد ـ در برابر وثیقه‌های خوبی چون کالا و خانه ـ به رجال دربار قرض می‌دادند. اگر وام گیرندگان پول غلامان را پس نمی‌دادند، غلامان خانه یا ملک آنان را می‌فروختند. غلامانِ به اصطلاح «خانه زاد»، دارای نفوذی ویژه و مورد عنایت خاص شاه بودند. رسیدن به مشاغل مهم منحصر به غلامان سلطنتی نبود، بلکه بردگان اشخاص دیگر نیز به مقامات عالی می‌رسیدند. ابن بطوطه خانقاهی در نزدیکی شوشتر دیده بود که امور آن را چهار بردة متعلق به شیخ اداره می‌کردند.
دورهٔ قاجار
تا زمان ناصرالدین‌شاه و حتی تا آغاز مشروطیت، برده‌داری در خانواده‌های اعیانی تهران کمابیش رواج داشته‌است.
این بردگان سیاه، معمولاً از دو طریق به ایران می‌آمده‌اند. یا حجاج ایرانی در موسم حج آنان را از مکه خریداری نموده و از طریق شامات و عراق به ایران می‌آوردند یا برده فروشان آنها را از راه خلیج فارس به سواحل جنوبی کشور انتقال می‌داده‌اند. ورود بردگان به ایران در دوران صدارت امیرکبیر، سالانه بین دو تا سه هزار نفر گزارش شده‌است. این بردگان به سه گروه بمبئی، نوبه‌ای و حبشی تقسیم می‌شده‌اند.
علاوه بر بردگان وارداتی، برده‌های داخلی نیز وجود داشته‌اند که معمولاً از خانواده‌های بلوچ خریده یا دزدیده می‌شده‌اند. به بردگان مذکر کاکا و به بردگان مؤنث دده یا کنیز گفته می‌شده‌است. برای بردگان مذکر نامهایی همچون «مبارک» و «فیروز» یا طبق مثل مشهور «کافور» انتخاب می‌شده‌است. برای کنیزها، نامهای «غنچه‌دهان»، «زعفران» یا صنوبر، نامهای معمول بوده‌است. با پیر شدن کنیز، به او «دده» اطلاق می‌شده‌است. به فرزند کنیز از ارباب، «دده والده» گفته می‌شده‌است.
در زمان محمدشاه قاجار اولین قانون بر ضد برده‌داری در ایران به‌وجود آمد؛ ولی تا پایان دوران قاجار امکان عملی اجرای آن به مفهوم واقعی وجود نداشت.
منابع تهیه برده. در ایران دورة قاجار، بردگان را یا می‌خریدند یا در جنگ اسیر می‌کردند و سپس به بردگی درمی‌آوردند. والدین فقیر نیز با فروش فرزندان خود به این کار کمک می‌کردند؛ چنین معاملاتی در ارمنستان، جنوب ایران و کردستان صورت می‌گرفت. جنگهایی مانند جنگ ایران و روس، حملات عشایری (چَپو)، یورشهای خاص برای گرفتن برده و نیز لشکرکشیهای تنبیهی، به‌ویژه بر ضد ترکمنها، منبع اصلی تهیه برده سفیدپوست به‌خصوص در شمال ایران بود. در درجه اول بردگان ارمنی، گرجی و چرکسی را می‌گرفتند. «ترکمنها و بازرگانان خیوه‌ای، کنیزان را به نام «کَلموک» (مغول) جا می‌زدند، ولی عموماً اهل قزاقستان اند و ایرانیان آنها را می‌خریده‌اند». در درجه دوم، هدف عمده ایرانیان مسلمانی بودند که به‌ویژه در حمله‌های ترکمنها گرفتار شده بودند. ترکمنها شیعیان ایرانی را اسیر می‌کردند و ایشان را، اگر خود به آنها نیاز نداشتند، به بازرگانان خیوه‌ای می‌فروختند. البته از اسیر کردن هم مذهبان سنی خویش نیز ابایی نداشتند. آبوت، کنسول انگلیس، گزارش داده‌است که گوکلانها به یُموتها حمله می‌بردند و هر که را اسیر می‌کردند، معمولاً به ایرانیان می‌فروختند.
در جنوب ایران، بردگان عمدتاً سیاهپوست بودند، و آنها را یا برده فروشان ایرانی و عرب از طریق خلیج فارس وارد می‌کردند یا زایران از راه زمینی از مکه و کربلا می‌آوردند (تعدادی از بردگان نیز از دمشق می‌آمدند). ایرانیان به این برده‌ها، به سبب محلی که از آن آورده شده بودند، «حاجی» می‌گفتند. در جنوب شرقی ایران، بردگان عمدتاً کسانی بودند که با والدینشان، به سبب فقر، آنان را می‌فروختند، یا برده فروشان در حملات خود اسیرشان می‌کردند. همة اینان در عربستان و افغانستان فروخته می‌شدند. در حدود ۱۳۱۸، برخی از خوانین مکران برای برده‌گیری دست به حملاتی می‌زدند. بردگان مسلمان بیشتر در عربستان فروخته می‌شدند؛ سالانه ۴۵۰ برده از بندر جاسک به آنجا فرستاده می‌شد. صادرات برده از مکران، ظاهراً در حدود ۱۳۲۳، یک بار دیگر متوقف شده‌است. در نیمه اول سدة چهاردهم، برخی از والدین در کرمان و حوالی بندرعباس نیز به سبب فقر ناچار به فروش فرزندان خود شده‌اند.
از بردگان در کارهای خانگی یا عیش و عشرت، نظام، امور اداری یا کارهای یدی استفاده می‌کردند و خواجه‌ها نگهبان حرم بودند. هدف عمده اعیان ایران در خرید برده، نمایش ثروت خویش بود. هر چه تعداد نوکران و بردگان کسی بیشتر بود، مهم‌تر به‌نظر می‌رسید. از این گذشته، همسران بزرگان برای انجام امور اندرون خواستار کنیز بودند. برخی از اروپاییان نیز، بر خلاف قوانین ایران، صاحب برده بودند، ولی برده‌ها هرگاه می‌خواستند، می‌توانستند آن‌ها را ترک گویند و ادعا کنند که به‌عنوان مسلمان موظف نیستند به مسیحیان خدمت کنند.
بیشتر نویسندگان می‌گویند که بردگان در ایران هرگز مکلف به کارهای دشوار نبوده و تنها به انجام کارهای نسبتاً راحت خانگی می‌پرداخته‌اند. اما این امر فقط در مورد اعیان شهری صحت داشت؛ بردگان عشایر ترکمن را، به‌ویژه در بخارا و خیوه، به شبانی و شخم زدن زمین وامی‌داشتند. در جنوب شرقی ایران (در کرمان و سیستان و بلوچستان) از بردگان منحصراً برای کار کشاورزی استفاده می‌شد. به گزارش یکی از کنسول‌های انگلیس، «در بلوچستان چندین دهکده وجود دارد که ساکنان آن برده‌اند و در زمین‌های حدود بمپور کشاورزی می‌کنند». به گزارش آبوت، «بیشتر کارگران کشاورزی در سیستان، بردگان سیاه‌پوست و سفیدپوست، و بسیاری از افراد قبیله‌ای در نزدیکی جبال بارز، دورگه و حاصل ازدواج بردگان سیاه‌پوست و اهالی محل‌اند».
نوع خالصی از بردگان «غلامان شاه» نام داشتند که محافظ شاه بودند. آنان عمدتاً از میان بردگان جوان قفقازی و پسران بعضی از خانواده‌های اعیان انتخاب می‌شدند. در ربع اول سدة سیزدهم، تعداد آنان به سه تا چهار هزار تن می‌رسید. از این غلامان در کارهای دیگر دولتی نیز استفاده می‌شد، و برخی از آنها به عالیترین مقامات مملکتی می‌رسیدند. از نمونه‌های مشهور آنها یکی منوچهرخان معتمدالدوله، حاکم فارس، و دیگری خسروخان است که در طول زندگی خویش حاکم چند ایالت (از جمله کرمان) شد. پس از آنکه ورود بردگان سفیدپوست متوقف شد، اعضای سپاه غلامان را از میان مردان آزاد ایرانی برمی‌گزیدند.
وظیفه خواجه‌ها ـ چه مادرزاد چه مردان آزاد و بردگان اخته‌شده ـ نگهبانی از ناموس مرد یعنی زنان او، بود. در مورد اخیر، خواجه‌ها پیش از ورود به ایران، اخته و غالباً در جوانی خریداری می‌شدند. اکثر خواجه‌ها، به‌ویژه پس از آن‌که یافتن بردگان سفیدپوست مشکل‌تر و سپس غیرممکن شد، سیاه‌پوست بودند. به گفتة پولاک، آخرین خواجهٔ سفیدپوست در ۱۲۷۳ درگذشت. با این حال، حرمسرای ناصرالدین شاه در پایان قرن سیزدهم دارای بیش از نود خواجهٔ سیاهپوست و سفیدپوست بود این افراد را علاوه بر خواجه، «آغا» نیز می‌نامیدند، و در حرم شاه تحت نظر خواجه‌باشی یا آغاباشی قرار داشتند. خواجه‌باشی ناصرالدین شاه، ملقب به بصیرباشی، بسیار متنفذ بود و از نفوذ خود استفاده می‌کرد، و همین امر به قیمت جان او تمام شد. به گفتهٔ پولاک، پس از ۱۲۷۷، خواجگان نفوذ خود را از دست دادند. این امر با کاهش تعداد آن‌ها مقارن بود. با این حال، خواجه باشیِ شاه، بسیار بانفوذ بود. به علت قیمت گزاف خواجه، بیشتر اعیان برای نگهبانی از همسران خود از پیرمردان استفاده می‌کردند. حتی ناصرالدین شاه نیز برای باغبانی و دربانی در حرمسرای سلطنتی از چنین افرادی استفاده می‌کرد. گاهی نیز افراد خاطی به مقطوع النسل شدن محکوم می‌شدند که اگر زنده می‌ماندند، برای خدماتشان اجرت گزافی پرداخته می‌شد. در داخل حرم، کنیزکان زیبایی خدمت می‌کردند که بدون استثنا از ترکمنها، یا کردهای اسیر شده بودند. آنها در حیاطی مجزّا زندگی می‌کردند و زیر نظر زنی، ملقب به «اَقَل (اُغول) بِگه خانم»، قرار داشتند که مسئول پرداخت دستمزد آنها نیز بود. از کنیزکان به صورت خدمتکار و صیغه استفاده می‌شد. «غلام بچه» هایی نیز که به سن بلوغ نرسیده بودند، در حرم همبازی بچه‌ها بودند و خدمت هم می‌کردند.
طبقه‌بندی بردگان. بردگان سیاهپوست به دو یا سه گروه تقسیم شده بودند، به گفتة پولاک، زنگیها و حبشیها گروه‌های اصلی به‌شمار می‌رفتند. زنگیها از زنگبار و نواحی دور افتاده آن آورده می‌شدند، حبشی نیز به برده‌ای گفته می‌شد که اهل حبشه، سومالی و جنوب سودان بود. شیل به سه نوع بردة سیاهپوست اشاره کرده‌است: «بُمباسه‌ای، نوبیایی و حبشی.» منشأ واژة «بمباسه» معلوم نیست، ولی به زنگیهای پولاک اشاره دارد و ممکن است که تلفظ نادرست ممباسا، بندری باشد که بسیاری از این بردگان از آنجا آورده می‌شدند. نوبیاییها اهل نوبیا و سومالی، و تیره رنگتر از حبشیها بودند. «بمباسه ایها را سبع، خائن و تنبل می‌شمارند و از این رو بسیار بدنام اند. نوبیاییها و حبشیها را ملایم، باوفا، شجاع و باهوش می‌شناسند و بسیار مورد توجه قرار دارند.» ظاهراً بردگان سفیدپوست را طبقه‌بندی نکرده بوده‌اند. تصویر فرهنگی منفی از بردگان سیاهپوست، ظاهراً در عمل مانعی اجتماعی ایجاد نکرده بوده، زیرا ازدواج میان افراد دو نژاد اتفاق می‌افتاد، و بردگان سیاهپوست تأثیری جزئی بر فرهنگ ایرانیان گذاشتند؛ شخصیتهای همه پسند و خنده آوری چون کاکاسیاه، و حاجی فیروز در تئاتر ایران نمونه‌هایی از این تأثیرند. در منطقة خلیج فارس که برای سیاهان از هر جای دیگر ایران نسبتاً راحت تر بود، ایشان سنت آفریقایی دیرینه خود (دفع ارواح خبیث: زار) را زنده نگه داشتند. به‌طور کلی، بردگان به‌خوبی در جامعه جذب شدند؛ به فارسی سخن می‌گفتند (اگر چه با لهجه خاص خود)، زبانهای خود را فراموش کردند، به اسلام گرویدند و بدین ترتیب کاملاً در محیطِ جدید، جذب شدند.
به گفتة کینر، قیمت برده به عرضه و تقاضا بستگی داشته‌است. به نوشتة دروویل برده‌های مردی که با حرفه‌ای آشنایی نداشتند، گران نبودند، اما کنیزکان گرانتر بودند و گاهی قیمت آنها تا ششصد تومان می‌رسید. حدود ۱۲۷۷، قیمت یک پسر بچه دوازده تا هجده دوکات، و قیمت دختر حبشی زیبا هفتاد دوکات بود. چون میزان مرگ و میر در نتیجه مقطوع النسل کردن بالا بود، خواجه‌ها بسیار گرانتر و به‌طور کلی به سه برابر قیمت بردة معمولی به فروش می‌رسیدند. در نیمه اول سدة چهاردهم، به سبب مشکلات موجود در زمینة تجارت برده، قیمت زنان و مردان سیاهپوست گران بوده‌است. در سیستان، قیمت میانگین بردگان نیرومند پنجاه تا هشتاد تومان بوده، اما کنیزان ارزانتر بوده‌اند.
تعداد بردگان. به گفتة ملکم تعداد بردگان در ایران زیاد نبوده‌است. باست هم در حدود ۱۲۵۶ نوشته‌است که در این زمان بردة سفیدپوست نادر است و بردگان سیاهپوست بمراتب بیشترند. به گفتة لیدی شیل، تعداد برده در شمال ایران زیاد نبوده و عده آنها در جنوب بیشتر بوده‌است، به‌ویژه در مناطق ساحلی. وی تعداد واردات برده را در سال، دو تا سه هزار تن تخمین زده‌است. این امر که در ظاهر بردگان را، به‌طور کلی، «از دیگر مردم نمی‌توان تمیز داد»، و نیز محدوده جغرافیایی مشاهدات خارجیان، شاید در تخمین ایشان دربارة تعداد بردگان اثر داشته‌است. اما پولاک گفته‌است که غالباً لباس بردگان نسبت به خود ایرانیان رنگارنگتر بوده‌است. تجارت برده نیز فعالیتی بی سر و صدا بوده و این نیز احتمالاً به فقدان اطلاعات دربارة رواج برده داری کمک کرده‌است. باست می‌گوید: «تجار برده به شهرهای عمده می‌روند و به خرید و فروش برده می‌پردازند، ولی تقاضا آنچنان زیاد نیست که از نظر اقتصادی ایجاد بازاری را برای این امر توجیه کند». برده فروشان گروه‌هایی از بردگان را از شهری به شهر دیگر می‌بردند. در جنوب، شیراز و بوشهر از مراکز مهم داد و ستد بود. حاکم شیراز مرتب برای شاه و درباریان متنفذ برده می‌فرستاد. بردگان را در منازل خصوصی نگاه می‌داشتند تا بتوانند آنها را عریان در معرض دید خریداران بگذارند. احتمالاً به سبب کوتاهی عمر متوسط بردگان (غالباً قربانی مرض سل می‌شدند و به‌ندرت بیش از سی سال زنده می‌ماندند) واردات برده به تعداد اندک ولی مستمر، در سراسر قرن سیزدهم ادامه یافت. ازدواج میان بردگان نیز غالباً به تولید مثل نمی‌انجامید و فرزندان آنها نیز به‌ندرت به سن بلوغ می‌رسیدند. ویلز می‌گوید: «علی‌رغم مراقبتهای کشتیهای جنگی ما در خلیج فارس، برده به میزانی که پاسخگوی نیاز باشد وارد می‌شود، ولی در ایران تاجر برده و بازار برده فروشی وجود ندارد».
به‌طور کلی، در ایران با بردگان به‌خوبی رفتار می‌شد. به اعتقاد سایکس برای بردگان «ایران بهشت است». رفتار افغانها نیز با آنها نسبتاً انسانی به نظر می‌رسد. به سبب قیمت گزاف و جنبه تجمّلی داشتن برده، وظایف کم زحمت خانگی به آنها واگذار می‌شد. در ضمن، چون بردگان در ایران با کسی جز صاحبانشان پیوندی نداشتند، معمولاً در مقایسه با خدمتکاران آزاد مورد اطمینان و توجه بیشتری بودند. بردگان نیز، مانند خدمتکاران، غالباً عضو خانواده به‌شمار می‌آمدند و دون پایگی آنها موجب تحقیرشان نمی‌شد. بردگان را به مناسبتهای خانوادگی، مانند تولد یا ازدواج، یا پس از مرگ صاحبانشان آزاد می‌کردند. صاحب برده ترتیب ازدواج او را با یکی از کنیزان خویش می‌داد، و کودکانی که از این وصلت به وجود می‌آمدند با فرزندان صاحب برده بزرگ می‌شدند. بردگانی که با آنها بدرفتاری می‌شد حق شکایت داشتند و می‌توانستند تقاضا کنند که به دیگری فروخته شوند، اما فروش غلام خانگی باعث کسر شأن افراد می‌شد؛ حتی در موارد نادری هم که صاحب برده به فروش او رضایت می‌داد، یافتن خریدار مشکل بود، زیرا کسی به خریدن بردة متمرد علاقه نداشت. ضمناً در موارد سوءرفتار نسبت به بردگان، اتفاق افتاده‌است که بردگان یک شهر در مقابل خانه صاحب برده به تظاهرات پرداخته و خواستار اجرای عدالت شده‌اند. با وجود این، در جایی که قدرت نامحدود در یک طرف قضیه قرار داشته، بدرفتاری به‌ندرت روی می‌داده‌است. در فاصله سالهای ۱۲۵۶ تا ۱۲۵۷، چندین برده به منظور فرار از تنبیه، به سفارت انگلیس پناه بردند. در جنوب ایران، بردگانی که به کار کشاورزی واداشته می‌شدند، در حد گرسنگی مفرط و لباسهای مندرس نگهداری می‌شدند. ظاهراً مقرر بود که یک سوم محصول زمین به آنها داده شود، اما حتی از آن درصد ناچیز هم، مقدار زیادی کم می‌شد. بردگان ترکمنها نیز وضع مشابهی داشتند؛ با آنها چون شی ء منقول رفتار می‌کردند، نیمه عریان و گرسنه بودند و شبها آنها را با قلاّ ب چوبی محکمی می‌بستند و روزها نیز ناچار بودند که با زنجیر حرکت کنند. دربارة رفتار با بردگان در کشتیهای حمل برده، شواهد متناقضی هست. لوریمر (همان‌جا) موردی زننده از رفتار وحشیانه برده فروشان عرب را ذکر کرده‌است؛ اما به گفتة عیسوی، «تقریباً تمام منابع متفق‌القول اند که حمل بردگان از آفریقا به وضعی نسبتاً انسانی انجام می‌شد.» بردگان اجازه کسب مال پیدا می‌کردند و غالباً ثروت هنگفتی گرد می‌آوردند. با این حال، در بیشتر موارد ترجیح می‌دادند که خود را بازخرید نکنند.
الغای برده‌داری
از میان برداشتن تجارت برده حدود یک قرن به طول انجامید. مرحله اول فتح قفقاز توسط روسها، بلافاصله بر تجارت برده تأثیر گذاشت. روسیه فروش مردان و زنان قفقازی (ارمنی، گرجی و چرکسی) را به ایران ممنوع کرد، اما این تجارت در قسمت ایرانی قفقاز ادامه یافت. پسران و دختران را از قلمرو روسیه مخفیانه به ایران می‌آوردند. با این وجود، اثر تحریم فروش برده محسوس بود، چون دروویل اظهار می‌دارد که تعداد موارد برده‌گیری نسبت به گذشته کمتر شده بود. اما همو می‌گوید که میزان فروش تقریباً با گذشته یکسان بود. بر اثر امضای قرارداد ترکمن چای در ۱۲۴۳ بین ایران و روسیه، که به موجب آن قفقاز به زیر سلطه روسیه درآمد، بردة قفقازی بسیار نادر شد. از این گذشته، بسیاری از بردگانی که در جریان لشکرکشی ۱۲۱۰ آقامحمدخان به قفقاز و نیز سربازانی که در جنگهای ایران و روسیه گرفتار شده بودند به روسیه برگردانده شدند. این کار بر اساس ماده سیزدهم قرارداد صورت می‌گرفت که طرفین را به مبادله اسرا متعهد می‌کرد.
ماده مشابهی نیز برای بازگشت اسرای جنگی در معاهده صلح ایران و عثمانی (مورخ ۱۱۶۰) گنجانده شده بود. پس از ۱۲۱۰، هنوز هم از قلمرو روسیه برده‌هایی به‌طور قاچاق به ایران آورده می‌شد، ولی سفارت روسیه خواستار بازگشت فوری آنها می‌شد. گسترش دامنه نفوذ روسیه در سواحل شرقی دریای خزر، نیز بر تحدید برده داری اثر مثبت داشت. پایگاه دریایی روسیه در جزیره آشوراده، امکان متوقف ساختن کشتیها و پشتیبانی نظامی از عملیات را به آنها داد. فتوحات روسها در آسیای مرکزی، به‌ویژه فتح خانات آنجا، برده‌گیری را در مرزهای شمالی ایران متوقف ساخت. آدم‌ربایی در ایران، که ترکمنها و بلوچها، به سبب نبودن قدرت دولت مرکزی انجام می‌دادند، ادامه یافت. در آذربایجان غربی نیز وضعی مشابه وجود داشت و عشایر کرد آزادانه به قتل و غارت و اسیر کردن مردم می‌پرداختند، تا اینکه رضاخان به استقرار نظم پرداخت.
وضع در جنوب ایران نیز به همین منوال بود. انگلیسیان برای متوقف ساختن تجارت برده در ایران، از طریق پیمانهای خود با سلطان مسقط و دیگر حکام خلیج فارس، تلاش می‌کردند. در ۱۲۶۵، ناصرالدین شاه حمل بردگان سیاهپوست را از طریق دریا به ایران ممنوع کرد. در ۱۲۶۸، ایران و انگلیس پیمانی امضا کردند که به موجب آن کشتیهای انگلیسی مجاز بودند کشتیهای ایرانی را برای یافتن برده بازرسی کنند. به موجب ماده سیزدهم پیمان صلح مورخ ۱۲۷۴ میان انگلیس و ایران، حق بازرسی کشتیها تا ۱۲۹۰ تمدید شد. اما این پیمانها بر میزان تجارت برده تأثیر عمده‌ای نداشت و این تجارت تنها بر اثر بازرسی دریاییِ شدیدتر پس از ۱۲۸۷ تا حدی کاهش یافت. به موجب پیمان جدیدی که در ۱۳۰۰ به امضا رسید، اختیارات انگلستان گسترش یافت: بردگانی که در کشتیهای ایرانی یافت می‌شدند آزاد می‌شدند و دادگاه مسئول رسیدگی به جرم صاحب کشتی ایرانی نیز باید در حضور نماینده کنسولی انگلیس تشکیل می‌شد. ایران همچنین در کنفرانس بروکسل در مورد الغای بردگی شرکت کرد. در نتیجه، در ۱۳۰۸، ایران تجارت و واردات برده را، چه از طریق آبی چه از طریق خاکی، ممنوع کرد. در ۱۳۲۸، تجارت برده قانوناً متوقف شده بود؛ اما هنوز برای مدتی برده داری وجود داشت که آن هم در پایان دورة قاجار به‌کلی از میان رفت. ایران با پیوستن به کنوانسیون ۱۳۰۵ش /۱۹۲۶ ژنو و نیز اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۳۲۷ ش /۱۹۴۸)، رسماً خود را متعهد به الغای برده داری کرد.
قانون منع خرید و فروش برده در خاک ایران و آزادی برده در موقع ورود به مملکت
در روز ۱۸ بهمن ۱۳۰۷ لایحهٔ دو فوریتی زیر در مجلس شورای ملی به تصویب رسید.
«ماده واحده-در مملکت ایران هیچ‌کس به عنوان برده شناخته نشده و هر برده‌ای بمجرد ورود به خاک یا آبهای ساحلی ایران آزاد خواهد بود. هرکس انسانی را به عنوان برده خرید و فروش کرده یا رفتار مالکانهٔ دیگری نسبت به انسانی بنماید یا واسطه دیگری در حمل و نقل برده بشود، محکوم به یک تا سه سال حبس تأدیبی خواهد بود.»
جمهوری اسلامی
گزارش سان بریتانیا در سپتامبر ۲۰۱۸، اعلام می‌کرد که تن‌فروشان ایرانی «ازدواج حلال» چند دقیقه‌ای را به مردان مجرد و جداشده می‌فروشند تا از نقض قوانین شریعت اسلام پیشگیری کنند. چیزی که اگر نقض می‌شد، با مجازاتی چون شلاق همراه بوده‌است. همچنین نوشت که این ازدواج‌های موقت، می‌توانند در عمل تا چندسال ادامه‌دار باشند که با برده‌داری مدرن مرتبط است.
آلومای دریاهای جنوب
آلومای دریاهای جنوب ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
هنری موزلی
هنری موزلی (زادهٔ ۲۳ نوامبر ۱۸۸۷ - درگذشت ۱۰ اوت ۱۹۱۵) یک فیزیک‌دان و فرد نظامی انگلیسی بود، سهم برجستهٔ وی در دانش فیزیک توجیه برخی از قانون‌های فیزیکی و شیمیایی تجربی پیشین در مفهوم عدد اتمی بود. این موضوع از گسترش قانون موزلی در طیف پرتوهای ایکس سرچشمه می‌گیرد و مُسبب توجیه بسیاری از مفاهیم در شیمی و مرتب‌سازی عناصر شیمیایی جدول تناوبی عنصرها بود. حدود ۵ سال قبل از این که رادرفورد سخنی دربارهٔ پروتون به زبان آورد هنری موزلی در هنگام مطالعه بر روی پرتوهای X به داده‌هایی دست یافت که تفسیر ان‌ها به کشف پروتون می‌انجامید و امروزه او را به عنوان کاشف نوترون می‌دانند.
او قبل از راگلی مورتر توانست در مورد پرتو گسیلی آبی ناشی از دِ آمونیوم غناک به نتایج خوبی برسد که بعد ها توسط مورتر کامل شد و به تئوری gsc شهرت یافت.
موزلی قصد برگشتن به دانشگاه آکسفورد برای ادامه دادن تحقیقات خود در زمینه فیزیک را داشت که جنگ جهانی اول آغاز شد و با وجود اصرار بسیاری از افراد اعم از خانواده‌اش به جنگ رفت زیرا این را وظیفه خود میدانست، وی در تاریخ ۱۰ اوت ۱۹۱۵ در جریان جنگ جهانی اول و در حالی که به‌عنوان افسر فنی در ارتش بریتانیا بود در نبرد گالیپولی در زمان برقراری یک تماس تلفنی نظامی در اثر شلیک یک تک‌تیرانداز به سر وی کشته شد. بعد از این اتفاق داشمندان زیادی از جمله نیلز بور و رابرت میلیکان متون بسیاری را برای تمجید کار های وی منتشر کردند و معتقد بودند اگر او زنده میماند جزء دانشمندان بزرگ در زمینه ساختار اتم میشد کما که در عمر کوتاهش کار های بزرگی کرد که در نظر برخی از دانشمندان شایسته مدال نوبل فیزیک بود.
ویلا (ابهام‌زدایی)
ویلا  ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
فرودگاه شهری میامی
فرودگاه شهری میامی یک فرودگاه همگانی با کد یاتا MIO است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۵۳۰ متر است. این فرودگاه در کشور ایالات متحده آمریکا قرار دارد و در ارتفاع ۲۴۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است.
منطقه کلان‌شهری ایندیاناپولیس
منطقه کلان‌شهری ایندیاناپولیس (به انگلیسی: Indianapolis metropolitan area) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در ایندیانا واقع شده‌است. ایندیاناپولیس متروپولیتن آریا ۱٬۴۸۷٬۴۸۳ نفر جمعیت دارد.
آب‌انبار رشتی عقدا
آب‌انبار رشتی عقدا مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان اردکان برکنار راه اصلی ورودی عقدا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۹۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
برنت (سوادکوه)
برنت، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران ایران. برنت طبیعت زیبا و چشمه های آب معدنی زیادی دارد
جمعیت
این روستا در دهستان راستوپی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۶ نفر (۳۳خانوار) بوده‌است.
بیشتر جمعیت برنت به باغداری و دامپروری مشغول هستن
ورونا، ویرجینیا
ورونا (به انگلیسی: Verona) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان آگاستا، ویرجینیا واقع شده‌است. ورونا ۱۸٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۴٬۲۳۹ نفر جمعیت دارد و ۳۹۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آوی آراد
آوی آراد (אבי ארד; متولد ۱ اوت ۱۹۴۸) یک بازرگان اسرائیلی-آمریکایی است. او در دهه ۱۹۹۰ مدیر عامل شرکت توی بیز شد و بعد از آن رئیس مارول اینترتینمنت، کارگردان مارول، هیئت مدیره، مدیر عامل و پایه‌گذار ماروِل استودیو شد.
پایین فیدره
پایین فیدره، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان لاهیجان در استان گیلان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان لیل قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۰ نفر (۳۴خانوار) بوده‌است.
بی‌بی‌سی سه
بی‌بی‌سی سه (BBC Three) یک شبکه تلویزیونی متعلق به گروه بی‌بی‌سی است که در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۰۳ تأسیس شده‌است.
این شبکه که در به صورت اچ‌دی که از طریق تلویزیون پروتکل اینترنت، تلویزیون ماهواره‌ای، کابلی دیجیتالی و زمینی قابل دریافت است در کشور بریتانیا برنامه پخش میکند.
الکساندرو لوان کوزا، کاهول
الکساندرو لوان کوزا، کاهول (به لاتین: Alexandru Ioan Cuza, Cahul) یک منطقهٔ مسکونی در مولداوی است که در Cahul District واقع شده‌است.
خصوصیات
الکساندرو لوان کوزا ۳۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جنبش‌ها و ایدئولوژی‌های فمینیستی
طی سالها جنبشها و ایدئولوژی‌های مختلف فمینیستی شکل گرفته‌است. آنها از نظر اهداف، استراتژی‌ها و وابستگی‌ها متفاوت هستند. آنها اغلب با هم همپوشانی دارند و برخی از فمینیست‌ها خود را با چندین شاخه از تفکر فمینیستی‌می‌شناسند.
گروه‌بندی
به‌طور سنتی فمینیسم غالباً به سه سنت اصلی تقسیم می‌شود که معمولاً فمینیسم لیبرال، اصلاح طلب یا جریان اصلی، فمینیسم رادیکال و فمینیسم سوسیالیستی_مارکسیستی نامیده می‌شود، که بعضاً به عنوان مکتب سه تفکر اصلی فمینیستی شناخته می‌شوند. از اواخر قرن ۲۰ انواع مختلفی از فمینیسم نیز ظهور کرده‌است که برخی از آنها به عنوان شاخه‌های سه سنت اصلی دیده می‌شوند.
جودیت لوربر سه نوع گفتمان فمینیستی را از هم تفکیک می‌کند: فمینیسم اصلاح جنسیتی، فمینیسم مقاوم به جنسیت و فمینیسم انقلاب جنسیتی. در نوع‌شناسی او، فمینیسم‌های اصلاح جنسیتی با تأکید بر حقوق فردی، ریشه در فلسفه سیاسی لیبرالیسم دارند. فمینیسم‌های مقاوم در برابر جنسیت بر رفتارهای خاص و پویایی گروهی تمرکز می‌کنند که از طریق آن زنان حتی در خرده فرهنگ‌هایی که ادعا می‌کنند از برابری جنسیتی حمایت می‌کنند در موقعیت تبعی نگه داشته می‌شوند. فمینیسم‌های انقلاب جنسیتی از طریق تجزیه مفاهیم و مقوله‌های آن و تحلیل بازتولید فرهنگی نابرابری‌ها به دنبال برهم زدن نظم اجتماعی هستند.
جریان اصلی فمینیسم
جریان اصلی فمینیسم به عنوان یک اصطلاح کلی، ایدئولوژی‌ها و جنبش‌های فمینیستی را مشخص می‌کند که در رده‌های فمینیستی سوسیالیستی یا رادیکال قرار نمی‌گیرند. جریان اصلی جریان فمینیستی به‌طور سنتی بر اصلاحات سیاسی و حقوقی متمرکز بوده و ریشه در فمینیسم لیبرال موج اول قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ دارد. فمینیسم لیبرال به این مفهوم وسیع سنتی فمینیسم جریان اصلی، فمینیسم اصلاح طلب، فمینیسم برابری طلبانه یا از نظر تاریخی «فمینیسم بورژوازی» نیز خوانده می‌شود و یکی از مکتبهای «سه بزرگ» تفکر فمینیستی در کنار سوسیالیست و فمینیسم رادیکال
در چارچوب فمینیسم موج سوم و موج چهارم، امروزه این اصطلاح اغلب توسط مقاله نویسان و تحلیل گران فرهنگی در رابطه با حرکتی که توسط طرفداران مشهور مانند تیلور سوئیفت برای مخاطبان عام مطبوع ساخته شده‌است، استفاده می‌شود. فمینیسم جریان اصلی غالباً با تمسخر "فمینیسم سفید
این اصطلاح حاکی از آن است که فمینیستهای جریان اصلی برای تقاطع با نژاد، طبقه و جنسیت نمی‌جنگند.
تکیه (معماری ایرانی)
تکیه یا کوشک نوعی ساختمان مجلل است که در میان باغ‌ها و مناطق پر درخت ساخته می‌شود. در معماری ایرانی، تکیه‌ها اغلب ساختمان‌هایی چند طبقه هستند که توسط افراد ثروتمند و سرشناس در مناطق ییلاقی و سرسبز اطراف شهرها ساخته می‌شوند. تکیه‌ها در معماری نوین جای خود را به ویلاها داده‌اند.
تکیه‌های بروجرد
شهر بروجرد دارای تعداد قابل توجهی تکیه در باغ‌ها و مناطق ییلاقی حاشیه شهر است که برخی از آن‌ها ارزش معماری و تاریخی دارند. مردم بروجرد به ساختمان‌های ویلا مانند و بزرگ قدیمی که در باغ‌های اطراف شهر ساخته شده‌اند تکیه می‌گویند. تکیه‌های بروجرد بیشتر بازمانده از دوران قاجار هستند و به روحانیون، بازرگانان و افراد سرشناس تعلق داشته‌اند. برخلاف کاربرد عامیانه تکیه به معنای مکانی برای عزاداری عمومی، تکیه‌های بروجرد فاقد هرگونه کاربری مذهبی بوده‌اند و به منظور تفرج و بهره‌گیری از مناطق خوش آب و هوا ساخته می‌شده‌اند.
جنبش‌ها و ایدئولوژی‌های فمینیستی
جریان اصلی فمینیسم
بعضی از قسمت‌های موج سوم و چهارم موج جریان اصلی فمینیسم نیز از حال تجاری شدن متهم، و از تمرکز بر مسائل است که در کمتر منازعه است جهان غرب ، مانند مشارکت سیاسی زنان یا دسترسی به آموزش زنان. فمینیست‌های رادیکال گاهی فمینیست‌های جریان اصلی را به عنوان بخشی از «سیستم مرد سالاری» مورد انتقاد قرار می‌دهند. با این وجود، مهمترین نقاط عطف مبارزات فمینیستی - مانند حق رأی و حق تحصیل - عمدتاً در نتیجه کار جریان اصلی جریان فمینیستی ایجاد شد، که تأکید بر ایجاد حمایت گسترده از علل فمینیسم در زنان و مردان وجود دارد.
تکیه (معماری ایرانی)
تکیه‌های بروجرد
تکیه‌های معروف و دارای ارزش تاریخی در بروجرد عبارتند از: تکیه اخوان عسلی، تکیه افشار، تکیه جدایی، تکیه اخوان صادقی هر سه واقع در شمال شهرداری منطقه (فضای کوچه باغی‌ها)،تکیه حاج عینی، تکیه حاج محمد علی روغنی، تکیه حاج کاظم روغنی، تکیه حاتمی واقع در کوچه باغی‌ها (پشت شهربازی)، تکیه حاتمی واقع در شمال میدان نواب صفوی، تکیه قوام، تکیه مستعد در خیابان صارمی، تکیه موثقی، تکیه نکویی، تکیه هاشمی واقع در فضای کوچه باغی‌ها- نزدیک بلوار بهشت
جنبش‌ها و ایدئولوژی‌های فمینیستی
آنارشیسم
فمینیسم اقتدارگریز (که به آن فمینیسم آنارشیست و آنارکو فمینیسم نیز گفته می‌شود) ترکیبی از آنارشیسم و فمینیسم است. به‌طور کلی مرد سالاری را مظهر سلسله مراتب غیرارادی می‌داند. فمینیست‌های آنارچا بر این باورند که مبارزه با مردسالاری بخش اساسی مبارزه طبقاتی و مبارزه آنارشیست علیه دولت است. در اصل، فلسفه مبارزه آنارشیستی را به عنوان یک جزء ضروری از مبارزه فمینیستی می‌داند و بالعکس. همان‌طور که سوزان براون می‌گوید، "همان‌طور که آنارشیسم یک فلسفه سیاسی است که با همه روابط قدرت مخالف است، ذاتاً فمینیستی است.
فمنیست‌های مهم این مکیتب شامل اما گلدمن، فدریکا مونتسنی، Voltairine de Cleyre Maria Lacerda de Moura و Lucy Parsons هستند. در جنگ داخلی اسپانیا، یک گروه فمینیسم اقتدارگریز، Mujeres Libres ("زنان آزاد")، وابسته به Federación Anarquista Ibérica، برای دفاع از عقاید آنارشیستی و فمینیستی سازماندهی شدند.
نیروگاه گازی صوفیان
نیروگاه گازی صوفیان (در کیلومتر ۲۵ جاده تبریز – مرند در محدوده شهرستان شبستر در مجاورت روستای چله‌خانه علیا، تأسیس ۱۳۶۳)، یکی از نیروگاه‌های ایران از نوع نیروگاه گازی با ظرفیت تولید ۱۰۰ مگاوات است که شامل ۴ واحد گازی ۲۵ مگاواتی مدل GE–F5 ساخت AEG آلمان است.
سوخت اصلی نیروگاه گاز طبیعی است که در سال ۱۳۷۹ گازسوز شد و سوخت پشتیبان نفت گاز (گازوئیل) است. این نیروگاه زیر پوشش شرکت مدیریت تولید برق آذربایجان شرقی است.
واحدهای ۱ و ۲ این نیروگاه از سال ۱۳۶۳ و واحدهای ۳ و ۴ از سال ۱۳۶۴ وارد شبکه تولید برق شدند.
تاریخچه
در سال ۱۳۶۰ مقررشد نیروگاه صوفیان و هم‌زمان شیروان به صورت امانی توسط پرسنل شرکت توانیر نصب و راه اندازی گردد. مراحل استخدام پرسنل مورد نیاز شروع و هم‌زمان به تدریج قطعات توربین به نیروگاه صوفیان حمل گردید. بعد از اتمام فوندانسیون‌ها پرسنل تولید شروع به نصب توربین‌ها نمودند. نیروگاه صوفیان واقع در ۲۵ کیلومتری تبریز-صوفیان روبروی روستای چله خانه قرار گرفته دارای چهار واحد توربین گاز هرکدام به قدرت ۲۵۰۰۰ کیلووات و ساخت شرکت (GE–F5) AEG می‌باشد. پرسنل بیشتر از شهر تبریز و شهرهای استان استخدام گردیده بود. هم‌زمان با نصب توربین‌ها تجهیزات جانبی شامل بخش‌های: ۱- on loading گازوئیل با دو مخزن هرکدام به ظرفیت ده میلیون لیتر ۲- سیستم آتش‌نشانی کل نیروگاه ۳- Reverse osmosis سیستم تصفیه آب ۴- پست انتقال انرژی شامل دو دستگاه ترانسفورماتور با ضریب تبدیل ۱۳۲/۲۰ کیلوولت با تجهیزات کامل
اولین واحد در خرداد ۱۳۶۳ راه اندازی و واحد دوم سه ماه بعد از آن وارد مدار گردیده و واحد سوم و چهارم در بهار سال ۱۳۶۴ راه اندازی شد. هم اکنون هر چهار واحد در موارد مورد نیاز مورد بهره‌برداری قرار گرفته و تولید آن‌ها به شبکه سراسری منتقل می‌شود.
تیم نصب و راه اندازی: سرپرست پروژه: مهندس میرعلی سید صابونچی سرمهندسین گروه مکانیک: مهندس غلامحسین پاکدل و مهندس صمد تقی‌زاده اصل سر تکنیسین‌های گروه مکانیک: مصطفی نیک نیاز – ناصر صدیقی – شقاقی – غدیری – کلاهی سر مهندسین گروه برق: مهندس سلامی – مهندس قدوسی سر تکنیسین‌های گروه برق: شیله باف – اسماعیل رحیمی سر مهندسین گروه ابزار دقیق: مهندس نهضتی – مهندس اصفهانی سر تکنیسین‌های گروه ابزار دقیق: کاظم‌زاده – نشاطی - امیر مروجی – محمد رضا وارسته فر مهندس ناظر: مهندس بهنام
واگذاری نیروگاه صوفیان بابت رد دیون دولت
در مزایده ۱۹ فروردین ۱۳۹۲، بابت رد دیون دولت، ۱۰۰ درصد ارزش نیروگاه صوفیان به ارزش کل پایه یک هزار و ۳۸ میلیارد و ۲۷۶ میلیون ریال فروخته شد.
سلنجه ضرونی
سلنجه ضرونی، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کوهدشت در استان لرستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کوه دشت شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۴ نفر (۷خانوار) بوده‌است.
فتق هیاتال
فتق هیاتال، هیاتوس یا فتق حجاب حاجز ، گونه‌ای هرنیا است که در نتیجه ضعف در عضلات دیافراگم و اسفنگتر ورودی به معده ایجاد می‌شود و قسمتی از معده به قفسه سینه وارد می‌شود.
نشانگان
در بیشتر موارد فتق هیاتال نشانه‌ای از خود بروز نمی‌دهد و درد و ناراحتی بیمار بخاطر رفلکس اسید معده یا هوا می‌باشد و این درحالی است که عوامل زیادی در بروز این رفلکس‌ها مؤثراند.
فاکتورهای خطر
عوامل تشدیدکننده خطر فتق هیاتال
درجه‌بندی
چهار شکل فتق هیاتال مری شناخته شده‌است:
فانی تبریزی
زندگی‌نامه
عباس داداش‌زاده متخلص به «فانی تبریزی» به سال ۱۳۴۷ در شهر تبریز دیده به جهان گشود که در عرصه عرفان و ادب صاحب ده‌ها کتب تألیفی و تحقیقی ارزشمند است و از شاگردان محمد عابد تبریزی است و و نزد افرادی چون حسن حسن‌زاده آملی، سید حسن عاملی، بهاالدین خرمشاهی و منعم اردبیلی بهره‌ها برده است و چندین بار به عنوان داور و شاعر برگزیده جشنواره‌ها انتخاب شده‌است.
لئون باتیستا آلبرتی
لئون باتیستا آلبرتی نقاش، هنرمند، معمار، شاعر، فیلسوف، زبان‌شناس و نویسنده ایتالیایی بود. او بنیانگذار گمنام عصر رنسانس بود و در قید حیات او را مرد رنسانس می‌نامیدند اما امروز کمتر کسی او را به عنوان فردی می‌شناسد که مجموع مردمان جهان حتی اگر مجبور هستند و بودند نمی‌توانستند و نمی‌توانند پروژه‌های وی را عملی کنند.
آلبرتی نقاش و هنرمند و معمار بزرگی بود اما شهرت وی بیشتر بواسطهٔ آثار ادبی از جمله به خاطر نظریاتش دربارهٔ هنر وچهار کتابی که در بارهٔ زندگی در فلورانس نگاشته و آن را (دربارهٔ خانواده) نام نهاده‌است. آلبرتی معمار معروف دورهٔ رنسانس بود. معمار را به عنوان انسان اندیشمند در مقابل معمار قرون وسطی که به مثال صنعتگر بود تعریف می‌کند. او سه کتاب مشهور در باب نقاشی، در باب مجسمه‌سازی و در باب هنر ساختن که به ترتیب در آنها به ارائه نظریاتش در مورد نقاشی، مجسمه‌سازی و معماری می‌پردازد. او در یکی از کتب مهم خود به نام ده کتاب در باب معماری می‌نویسد «معمار صنعتگر نیست صنعتگری تنها وسیله‌ای در دستان معمار است معمار کسی است که فکر و انرژی خود را به کار می‌گیرد تا شکل‌هایی را خلق‌کند که در ساختمان به دست استاد کار ساخته شود» آلبرتی این کتاب را در واقع به عنوان جایگزینی برای کتاب ویتروویس، یعنی در باب هنر ساختن نوشته و در چارچوبی تقریباً مشابه همین کتاب به ارائه نظراتش می‌پردازد. این کتاب به عنوان مهمترین کتاب نظری معماری در دوره رنسانس همچون کتاب ویتروویوس در ده دفتر تدوین شده‌است و به نام‌های دیگری چون ده کتاب در باب معماری و در باب هنر ساختن در ده کتاب هم شناخته می‌شود. آلبرتی در اینجا موضع زیبایی شناسانه خود در مورد معماری را ارائه می‌دهد که باید به شکل قطعی آن را موضعی فرمالیستی در چارچوب دو مفهوم «تناسبات مناسب» و «خط بندی» (صفات ظاهری) دانست.
تحقیقات
به باور او تنها دنیای قابل رؤیت برای هنرمند اهمیت دارد. لئون باتیستا آلبرتی در کتابی با عنوان «در باب نقاشی» قواعد پرسپکتیو را شرح داد، به این صورت که تسطیح خطوط خارجی اجسام موجود در فضا بر روی یک صفحه تصویر، به کمک مخروط دیدی انجام می‌شود که از چشم آغاز شده و تا جسم روی صفحه امتداد می‌یابد، به‌علاوه نامبرده روشی برای محاسبه میزان کوچکنمایی جسم در پرسپکتیو نیز داشت. گفته شده که این کتاب، اولین رساله علمی در زمینه پرسپکتیو می‌باشد.
لئون باتیستا آلبرتی، معمار و نقاش فلورانسی، همچنین نخستین هنرمندی بود که رساله‌های در باب طراحی و نقاشی نوشت. ازجمله ایده نقاشی پوست‌کنده از توصیه‌های اوست.
او همچنین داستان کوتاه، نمایشنامه و آثار دیگری به زبان‌های لاتین و ایتالیایی نوشته‌است. آلبرتی همه چیز می‌خواند و بدین معنی در همهٔ زمینه‌ها، از حقوق و ریاضیات و فیزیک گرفته تا مهارت‌هایی همچون سوارکاری و انواع ورزش و موسیقی استادی می‌کرد.
می‌گویند آلبرتی که خود را یک معمار نمی‌دانست، در عین حال نزد خودش موسیقی می‌آموخت چندین سال به کار حقوق مدنی اشتغال داشت در بیست و چهار سالگی به فیزیک و ریاضیات روی‌آورد.
دانشنامه اتیوپیکا
دانشنامه اتیوپیکا دانشنامه‌ای است که از سوی بنیاد پژوهش آلمان، دانشگاه هامبورگ و چند مؤسسه تحقیقاتی دیگر در پژوهش برای اتیوپی و اریتره تألیف شده‌است. محققانی از ۳۰ کشور در تألیف این دانشنامه حضور داشته‌اند. این داننشامه توسط Otto Harrassowitz منتشر شده‌است.
آلیجان
آلیجان ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
فرد اچ. براون
'''فرد اچ. براو''' (Fred H. Brown؛ April 12, 1879 – ۱۸۷۹:۴:۱۲, ) یک بازیکن بیس‌بال و سیاستمدار اهل ایالات متحده آمریکا بود.
فرد اچ. براون سناتور سابق عضو حزب دموکرات ایالات متحده آمریکا بود. وی در سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۹ میلادی سناتور ایالت نیوهمپشایر در سنای ایالات متحده آمریکا بود.
موزه هنرهای ترکی و اسلامی
موزه هنرهای ترکی و اسلامی در میدان سلطان احمد در ناحیه فاتح شهر استانبول، ترکیه قرار دارد. ساختمان موزه در سال ۱۵۲۴ میلادی ساخته شده که پیشتر کاخ ابراهیم پاشای پارگایی همسر خدیجه سلطان و دومین وزیر ارشد سلیمان یکم بود. مجموعه موزه شامل نمونه‌های قابل توجهی از خوش‌نویسی در جهان اسلام، کاشی و فرش شرقی و همچنین مردم‌نگاری فرهنگ‌های مختلف ترکیه به خصوص عشایر می‌باشد.
آلوین و سمورچه‌ها (ابهام‌زدایی)
آلوین و سمورچه ها
آلوین و سمورچه ها ( فیلم ۲۰۰۷)
آلوین و سمورچه ها :جاده چیپ
آلوین و سمورچه ها : اسکوئیکل
آلوین و سمورچه ها ۳
آلوین و سمورچه ها گرگینه را می بینند
آلوین و سمورچه‌ها (بازی ویدئویی)
نیرو
نیرو و  با نماد F در فیزیک یک کمیت برداری است که باعث شتاب گرفتن جسم‌ها می‌شود، در واقع نیروی خالص عامل شتاب است. نیرو را به‌طور شهودی می‌توان با کشیدن یا هُل دادن توصیف کرد. شتاب جسم متناسب است با جمع برداری همهٔ نیروهای وارد بر جسم. در یک جسم صُلب (جسمی که ابعادش در فضا گسترده است و نمی‌توان آن را با یک نقطه تقریب زد) نیرو می‌تواند جسم را بچرخاند، تغییر شکل دهد یا فشار وارد بر آن را بیفزاید. اثرات چرخشی با گشتاور و تغییر شکل یا فشار با تنش توصیف می‌شوند. نیرو حاصل برهم‌کنش یا اثر متقابل دو جسم بر همدیگر است.
تاریخچه
مفهوم نیرو از زمان‌های دور، در استاتیک و دینامیک مورد استفاده قرار گرفته‌ است. مطالعات باستانی روی استاتیک، در قرن سوم قبل از میلاد، در کارهای ارشمیدس به حد نهایی خود رسید که هم‌اکنون نیز قسمت‌هایی از فیزیک مدرن را تشکیل می‌دهند. در مقابل، دینامیک ارسطو، سوء تعبیرهایی شهودی از نقش نیرو ایجاد کرد که نهایتاً در قرن هفدهم و به خصوص در کارهای ایزاک نیوتن، تصحیح شدند. با پیشرفت مکانیک کوانتومی، هم‌اکنون می‌دانیم که ذرات از طریق برهم کنشهای بنیادین، بر یکدیگر اثر می‌گذارند و لذا مدل استاندارد فیزیک ذرات، ادعا می‌کند که هر چیزی که اساساً به عنوان نیرو مشاهده می‌شود، در حقیقت توسط بوزونهای معیار تأثیر می‌گذارد. تنها چهار برهم کنش اساسی شناخته شده که به ترتیب قدرت عبارتند از: قوی، الکترومغناطیسی، ضعیف (که در سال ۱۹۷۰، الکتروضعیف (electroweak)به یک برهم کنش واحد انجام شدند) و گرانشی. نیوتون یکی از بزرگ‌ترین پژوهش گران در مورد نیرو است.
مفاهیم پیش از نیوتن
مشهور است که ارسطو، نیرو را به عنوان هر چیزی که باعث می‌شود شیئی یک «حرکت غیرطبیعی» انجام دهد، توصیف کرد.
از قدیم، مفهوم نیرو برای کار کردن هر یک از هفت نوع ماشین ساده، اساسی تلقی می‌شده‌است. کمک مکانیکی که یک ماشین ساده فراهم می‌آورد، اجازه می‌داد تا یک نیروی کم را برای اثر گذاشتن روی جسمی در فاصله دورتر به کار برد. تجزیه تحلیل ویژگی‌های این چنین نیروها نهایتاً در کارهای ارشمیدس به غنی‌ترین حالت خود رسید، که به خصوص به خاطر فرمول‌بندی‌کردن رفتار «نیروهای شناور» نهفته در سیالات معروف است.
پیشرفت‌های فلسفه‌ای مفهوم یک نیرو در کاهایی از ارسطو به چشم می‌خورد. در کیهان‌شناسی ارسطویی، دنیای طبیعی چهار عنصر را نگه می‌داشت که در «حالات طبیعی» وجود داشتند. ارسطو عقیده داشت که برای اشیاء سنگین روی زمین مانند آب و زمین، حالت طبیعی این است که بدون حرکت روی زمین بمانند و این که آن‌ها اگر تنها باشند، تمایل دارند به این حالت برسند. او بین میل ذاتی اشیاء برای رسیدن به «جای طبیعی» (برای مثال افتادن اشیاء سنگین) که به یک حرکت طبیعی منجر می‌شود، و حرکت غیرطبیعی یا اجباری که به عملکرد پیوسته یک نیرو محتاج است، تمایز قایل شد. این نظریه مبتنی بر مشاهدات روزمره این که اشیاء چگونه حرکت می‌کنند (مثلاً این که عملکرد ثابت یک نیرو برای حرکت کردن یک ارابه لازم است) مشکلات مفهوم زیادی از جمله برای توجیه رفتار پرتابه‌ها (مثلاً حرکت یک پیکان) داشت. این کاستی‌ها به‌طور کامل در قرن هفدهم در کارهای گالیله حل شد که متأثر از این ایده موجود در اواخر قرون وسطی بود که اشیائی که در یک حرکت اجباری هستند، یک نیروی ذاتی جنبشی با خود حمل می‌کنند.
گالیله در اوایل قرن هفده آزمایشی انجام داد که در آن سنگ‌ها و گلوله‌های توپی هر دو به پایین غلت داده می‌شدند تا به این وسیله نظریه حرکت ارسطو را رد کند. او نشان داد که اشیاء به مقداری مستقل از جرمشان، توسط گرانش شتاب می‌گیرند و بحث کرد که اشیاء همواره سرعت اولیه خودشان را بازمی‌یابند مگراینکه روی آن‌ها نیروی مثلاً اصطکاک عمل کند.
نیروهای نابنیادی
خیلی وقت‌ها در توصیف پدیده‌ها از برخی جزئیات آن‌ها چشم می‌پوشیم. این کار باعث می‌شود بتوانیم مدل‌های ساده‌ای برای آن‌ها بسازیم و نیروهایی را تعریف کنیم که پدیده را به تقریب توصیف می‌کنند.از مهم ترین این نیروها می‌توان به نیروی اصطکاک، نیروی مقاومت شاره، نیروی عمودی تکیه گاه، نیروی کشش ریسمان و..اشاره کرد.
نیروی عمودبرسطح
وقتی جسمی را روی سطح همواری می‌گذاریم، نیروی گرانشی به آن وارد می‌شود. برای این که جسم در سطح فرونرود، نیرویی نیز از سوی سطح به جسم وارد می‌شود. این نیرو به خاطر رانش الکترومغناطیسی بین اتم‌های جسم و اتم‌های سطح است و نیروی عمودبرسطح نام دارد. مقدار این نیرو همیشه به اندازه‌ای است که نیروهای دیگر عمود بر سطح (مانند وزن جسم) را خنثی کند.
اصطکاک
اصطکاک نیرویی است که با حرکت دو سطح نسبت به هم مخالفت می‌کند. مقدار این نیرو متناسب است با نیروی عمود برسطح بین دو جسم. در مدل‌های ساده‌شده، اصطکاک را در دو دستهٔ اصطکاک جنبشی و اصطکاک ایستایی رده‌بندی می‌کنند.
نیروی اصطکاک ایستایی f_s وقتی دو جسم نسبت به هم ساکن‌اند به هریک از دو جسم وارد می‌شود و دقیقاً مخالف نیرویی است که می‌خواهد دو جسم را نسبت به هم بلغزاند. این نیرو مقدار بیشینه‌ای دارد که با نیروی عمود برسطح متناسب است:
ضریب تناسب \mu_s ضریب اصطکاک ایستایی نام دارد و وابسته به ویژگی‌های دو سطح است. مقدار نیروی اصطکاک می‌تواند بین صفر تا این مقدار بیشینه تغییر کند.
نیروی اصطکاک جنبشی f_k وقتی دو جسم نسبت به هم در حرکتند به هر یک از دو جسم وارد می‌شود و مقدار آن ثابت و برابر با است. این نیرو در خلاف جهت حرکت دو جسم نسبت به یکدیگر است و با حرکت آن‌ها مخالفت می‌کند. ضریب تناسب \mu_k ضریب اصطکاک جنبشی نام دارد و وابسته به ویژگی‌های دو سطح است. \mu_k معمولاً کوچک‌تر از \mu_s است.
مدل ساده‌شدهٔ بالا فقط به تقریب درست است. مثلاً در این مدل نیروی اصطکاک به مساحت تماس دو جسم وابسته نیست، حال آن‌که در عمل این نیرو به سطح تماس دو جسم بستگی زیادی دارد.
نیروی مقاوم شارّه
نیروی مقاومت شارّه هنگامی که جسمی با سرعت در یک شاره (سیال) مانند آب یا هوا حرکت ‌کند به علت برخورد ذرات سازنده شاره به آن جسم وارد می‌شود. این نیرو خلاف جهت حرکت جسم است و مقدارش تابعی از سرعت جسم است و همچنین به اندازه سطح برخورد جسم با ذرات شاره هم وابسته است.
مکانیک نیوتنی
در سال ۱۶۸۷ نیوتن کتاب "Philosophiae Naturalis Principia Mathematica " خود را چاپ کرد که در آن او از مفاهیم اینرسی، نیرو و ایستایی برای توصیف حرکت اشیاء استفاده کرد.
خدمت بعدی نیوتن به نظریۀ نیرو، قانون‌مند کردن حرکت اجسام آسمانی بود که ارسطو با مشاهده حرکت روی زمین، می‌پنداشت که آن‌ها در یک حالت طبیعی حرکت ثابت هستند. او قانون جاذبه را ارائه داد که می‌توانست برای حرکت‌های آسمانی که قبلاً توسط قانون حرکت سیاره‌ای کپلر قابل توجیه بودند، به‌کار رود. مدل نیروی جاذبۀ او چنان قوی بود که از آن برای پیش‌بینی وجود اجسامی بزرگ همانند نپتون استفاده شد، قبل از اینکه آن‌ها را واقعاً مشاهده کنند..‌.
قوانین حرکت نیوتن
هر چند معروف‌ترین معادله ایزاک نیوتن F = ma است، او در واقع شکل دیگری از قانون دوم حرکت خود، با استفاده از حساب دیفرانسیل ارائه کرد. در کتاب "Principia Mathematica"، نیوتن سه قانون حرکت ارائه کرده‌است که رابطه‌ای مستقیم با چگونگی توصیف نیروها در فیزیک دارند.
قانون دوم نیوتن
اغلب نیرو را با استفاده از قانون دوم نیوتن، به صورت حاصلضرب جرم m در شتاب \vec a تعریف می‌کنند. فرمول گاهی به عنوان دومین فرمول معروف فیزیک تلقی می‌شود. نیوتن هرگز F = ma را به صورت صریح بیان نکرد، بلکه قانون دوم نیوتن در کتاب "Principia Mathematica" به صورت معادله دیفرانسیل برداری
توصیف شده‌است، که در آن \vec p اندازه حرکت سیستم است. نیرو میزان تغییر اندازه حرکت در واحد زمان است. شتاب میزان تغییر سرعت در واحد زمان است. این نتیجه که به صورت نتیجه‌ای مستقیم caveat در قانون اول نیوتن حاصل می‌شود، نشان می‌دهد که عقیده ارسطویی که یک نیروی شبکه‌ای لازم است تا یک شیئ در حال حرکت را با سرعت ثابت (و لذا با شتاب صفر) حفظ کند، به وضوح غلط بوده و فقط نتیجه یک تعریف نادقیق نبوده‌است.
استفاده از قانون دوم نیوتن به هر یک از صورتهایش به عنوان تعریف نیرو، در برخی از کتاب‌های درسی غیر دقیق تر، بی‌اعتبار معرفی شده‌است. زیرا این تعریف، همه محتویات تجربی را از قانون حذف می‌کند. در حقیقیت، \vec F در این معادله بیانگر یک نیروی شبکه‌ای (جمع برداری) است؛ در حال سکون، طبق تعریف، این بردار، صفر است. اما با این وجود نیروهایی متعادل موجود هستند و در واقع، قانون دوم نیوتن، نحوه تناسب شتاب و جرم را با نیرو بیان می‌کند که کدام یک از آن‌ها را می‌توان بدون مراجعه به نیرو تعریف کرد. شتاب را می‌توان با محاسبات حرکت‌شناسی (سینماتیک) تعریف کرد و نیز جرم را می‌توان مثلاً از طریق شمارش اتم‌ها تعیین کرد. اما با وجود اینکه سینماتیک در تجزیه و تحلیل‌های پیشرفته فیزیکی بسیار کارآمد است، هنوز سئوالات عمیقی وجود دارد از جمله اینکه تعریف دقیق جرم چیست؟ نسبت عام یک هم‌ارزی بین زمان فضای جرم معرفی می‌کند، اما بدون یک نظریه جامع گرانش کوانتومی، این هم‌ارزی گنگ می‌باشد چرا که معلوم نیست که آیا و چگونه این ارتباط در مقیاسهای میکروسکوپی برقرار است. با اندکی توجیه بیشتر، قانون دوم نیوتن را می‌توان به عنوان تعریف کمّی از جرم تلقی کرد به این صورت که قانون را به صورت یک تساوی نوشته، واحدهای نسبی نیرو و جرم را ثابت نگه داریم.
تعریف نیرو گاهی سئوال‌برانگیز است چرا که یا نهایتاً باید به درک شهودی ما از مشاهدات مستقیم رجوع کند یا به صورت ضمنی از طریق یک فرمول خودسازگار ریاضی تعریف شود. فیزیکدانان، فیلسوفان و ریاضیدانان معروفی که به دنبال تعریفی صریح تر از نیرو گشته‌اند، عبارتند از: Ernst Mach, Clifford Truesdell and Walter Noll.
پس از کسب موفقیت‌های تجربی، قانون نیوتن معمولاً برای اندازه‌گیری قدرت نیروها مورد استفاده قرار می‌گیرد. (برای مثال با استفاده از گردش‌های نجومی، نیروهای گرانشی اندازه‌گیری می‌شوند) با این وجود، نیرو و کمیتهایی که برای اندازه‌گیری آن مورد استفاده قرار می‌گیرند، همچنان مفاهیمی متمایز می‌باشند.
قانون سوم نیوتن
قانون سوم نیوتن، از به کار بردن تقارن در موقعیت‌هایی که نیروها را می‌توان به وجود اشیائی مختلف نسبت داده حاصل داده می‌شود. برای هر دو جسم (مثلاً ۱ و ۲) قانون سوم نیوتن بیان می‌کند که:
این قانون بیان می‌کند که نیروها همواره به صورت عمل و عکس‌العمل رخ می‌دهند. هر نیرویی که از عمل شیئ ۲ به ۱ اثر می‌کند. به‌طور اتوماتیک با نیرویی همراه است که از عمل جسم ۱ بر روی جسم ۲ حاصل می‌شود. اگر اجسام ۱ و ۲ را در یک دستگاه یکسان در نظر بگیریم، نیروی شبکه‌ای روی سیستم حاصل از واکنش‌های بین اجسام ۱ و ۲، صفر است زیرا:
این به این معناست که سیستم‌ها نمی‌توانند نیروهایی درونی تولید کنند که غیرمتوازن‌اند. اما اگر اشیاء ۱ و ۲ در سیستم‌های متمایز فرض شوند، آنگاه هر یک از این دو سیستم، نیروی نامتوازنی تجربه کرده طبق قانون دوم نیوتن نسبت به یکدیگر شتاب خواهد گرفت.
با ترکیب کردن قوانین دوم و سوم نیوتن می‌توان نشان داد که اندازه حرکت خطی هر سیستم محفوظ می‌ماند. با استفاده از
و انتگرال‌گیری نسبت به زمان، معادله
به دست خواهد آمد. برای سیستمی که شامل اشیاء ۱ و ۲ است، داریم
که همان محفوظ ماندن اندازه حرکت خطی را بیان می‌کند. تعمیم این حقیقت به یک سیستم مشتمل بر تعداد دلخواهی از ذرات، کاری سر راست است. این نشان می‌دهد که تغییر اندازه حرکت بین اشیاء موجود در یک سیستم، تأثیری روی اندازه حرکت سیستم نخواهد گذاشت. به‌طور کلی از آنجایی که همه نیروها ناشی از برهم کنش اشیاء صلب است، می‌توان سیستمی تعریف کرد که در آن اندازه حرکت شبکه‌ای نه هرگز از بین می‌رود و نه هرگز به دست می‌آید.
انواع نیرو
نیروی متمرکز: بر یک نقطه از جسم وارد می‌شود.
نیروی گسترده: بر سطحی مشخص از جسم وارد می‌شود که به آن فشار نیز می‌گویند.
نیروی عمودی: نیرویی که بر سطحی عمود بر سطح مورد نشر وارد می‌شود؛ که خود می‌تواند شامل نیروی کششی و فشاری باشد.
نیروی پیچشی: نیرویی که سبب پیچش و گردش یک جسم حول محورش می‌شود مانند نیرویی که هوا بر ملخ هواپیما وارد می‌کند.
نیروی کمانشی: اعمال نیرو به یک جسم دراز در جهت محور طولی آن مانند نیروی وارد بر تیرهای عمودی ساختمان یا نیروی وارد بر تیر چراغ برق