cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمدحسین شاکر
محمدحسین شاکر (زادهٔ ۱۳۰۷ در شیراز) سرلشکر نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و سومین رئیس ستاد مشترک ارتش طی تیر تا دی ۱۳۵۸ بود.
او پیش از انقلاب ۵۷ ایران با درجهٔ سرتیپی معاون دانشکدهٔ افسری بود. پس از انقلاب، ابتدا بازنشستهٔ اجباری شد اما کمی بعد به عنوان سومین رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران گماشته شد و به درجهٔ سرلشکری رسید. دوران ریاست وی کوتاه بود و از تیر ماه تا دی ماه سال ۵۸ به مدت کمتر از شش ماه طول کشید. پیش از او سرلشکر ناصر فربد سمت ریاست ستاد کل ارتش را به عهده داشت و پس از وی سرلشکر محمدهادی شادمهر به فرمان آیت الله خمینی به ریاست ستاد مشترک گمارده می‌شود. وی اولین فردی است که در جمهوری اسلامی ایران موفق به گرفتن درجهٔ سرلشکری می‌شود. در جلسهٔ افتتاحیهٔ مجلس خبرگانی که برای تدوین قانون اساسی تشکیل شده بود وی به عنوان عالی‌ترین مقام ارتش با درجهٔ سرتیپی حضور داشت.
لوک و اسب‌های مسابقه
لوک و اسب‌های مسابقه (Luke and the Bang-Tails) یک فیلم کمدی صامت کوتاه به کارگردانی هال روچ است که در سال ۱۹۱۶ منتشر شد. نسخه‌ای از این فیلم در موزه هنر مدرن نگهداری می‌شود.
جاکه
جاکه یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در کورشوملیا واقع شده‌است. جاکه ۸۳ نفر جمعیت دارد.
حمله به موزه ملی باردو
در تاریخ ۱۸ مارس ۲۰۱۵، دو مرد مسلح ناشناس با حمله به موزهٔ ملی باردو در پایتخت کشور تونس، اقدام به گروگان‌گیری کردند. دو مهاجم مسلح به ضرب گلولهٔ پلیس از پای درآمدند و پلیس این حمله را یک اقدام تروریستی اعلام کرد.
مجموع تلفات این حمله به ۲۳ تن رسید (۱۸ گردشگر خارجی، ۵ تونسی از جمله دو مهاجم) به علاوهٔ یک سگ پلیس نیز در نتیجه این حمله کشته شد و ۵۰ تن دیگر نیز مجروح گردیدند. این واقعه مرگبارترین حادثهٔ تروریستی تونس بشمار می‌آید که آمار تلفات آن فراتر از بمبگذاری کنیسهٔ قریبا در سال ۲۰۰۲ است، که در نتیجه آن ۲۱ گردشگر اروپایی کشته و ۳۰ تن دیگر نیز مجروح شدند.
سواران (فریدن)
سواران (فریدن)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فریدن در استان اصفهان ایران است.
هیده‌آکی تاکیزاوا
هیده‌آکی تاکیزاوا (Hideaki Takizawa؛ زادهٔ March 29, 1982) یک خواننده، و هنرپیشه اهل ژاپن است.
میروچ (مایدانپک)
میروچ یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در مایدانپک واقع شده‌است. میروچ ۴۰۶ نفر جمعیت دارد.
اولی مارس
آلی مِرس (Olly Murs؛ زادهٔ May 14, 1984) یک موسیقی‌دان اهل بریتانیا است. ولی از فینالیست‌های مسابقه اکس فکتور در سال ۲۰۰۹ بود. ترانه‌های معروف وی که در چارت انگلستان به رتبه یک رسیدند لطفاً نگذار جدا شویم، و دردسرساز هستند.
کلود ویلگرا
کلود ویلگرا (Claude Vilgrain؛ زادهٔ March 1, 1963) بازیکن هاکی روی یخ اهل کانادا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به فیلادلفیا فلایرز و ونکوور کناکز اشاره کرد.
سودرهاشتدت
سودرهاشتدت یک شهر در آلمان است که در دیمارشن واقع شده‌است. سودرهاشتدت ۸۷۸ نفر جمعیت دارد.
بیگ اسکای، مونتانا
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
تیم ملی فوتبال گرجستان
تیم ملی فوتبال گرجستان نماینده فوتبال کشور گرجستان در مسابقات بین‌المللی فوتبال است. این تیم مجموعه‌ای است از بهترین بازیکنان رشته فوتبال در گرجستان و زیر نظر فدراسیون فوتبال این کشور فعالیت می‌کند.
گرجستان هنوز نتوانسته‌است به دور پایانی جام جهانی فوتبال راه یابد.
نشوان حمیری
نَشوان بن سعید حِمْیَری (؟ - ۱۱۷۸م) فقیه زیدی، قاضی، معتزلی، زبان‌شناس، ادیب، تاریخدان، نسب‌شناس و نویسندهٔ یمنی در سدهٔ ششم هجری بود. از تبار یکی از پادشاهان حمیر بود. بنا به منابع شیعی وی از شیعیان زیدیه بوده است نه معتزلی و نسبت وی به معتزله خلاف واقع است چرا که معتزله شیعه نبوده‌اند به خلاف تصور غلط مستشرقین و افرادی سلفی (مانند وهابی‌ها) مثل زرکلی.
موش زمستان‌خواب باغ مغرب عربی
موش زمستان‌خواب باغ مغرب عربی نام یک گونه از تیره موش زمستان‌خواب است.
شروبری، آپر فریهولد، نیوجرسی
شروبری (به انگلیسی: Shrewsbury) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان مونمووث، نیوجرسی واقع شده‌است. شروبری ۴۱٫۱۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
غرغن
غرغن، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فریدن در استان اصفهان ایران است. مردم روستای غرغن به زبان ترکی تکلم می‌کنند. در گذشته ارامنه نیز در روستای غرغن زندگی می‌کرده‌اند.
جمعیت
این روستا در دهستان ورزق جنوبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۱۰ نفر (۱۸۱خانوار) بوده‌است.ساکنان اصلی این روستا ارامنه‌ای بودند که در زمان صفویان به فریدن بزرگ کوچانده شدند.نام این روستا نیز واژه‌ای ارمنی است و بسیاری از عناوین مزارع و باغات روستا نیز ارمنی است ماننده چیسور ، گل آرد ، هالاگون ، ارگن بوغ ، بادیداگ ، سو گاوار و... بعد از ارامنه حاج عبدالحمید قنبری در سال ۱۳۳۹ به غرغن کوچ کرد و در سال ۱۳۴۷ پس از اینکه احداث و آبگیری سدزاینده رود سبب مهاجرت ساکنان روستاهای پشت سد شد، تعدادی از اهالی روستای یان چشمه و بابادگان (معروف به مری) از جمله حاج جعفر قلی شکراللهی، حاج غلامرضا عسگری، مرحوم محمد بختیاری،حاج رضا بختیاری، حاج عیدی محمد نصیری، حاج ولی الله عظیمی،  حاج تراب عباسی،  به این روستا کوچ کرده و زمین‌های کشاورزی و منازل ارامنه را خریداری کردند. از لحاظ ساختار روستایی این روستا معماری ویژه و منحصر به فردی دارد. روستا از چندین قلعه تشکیل شده است نحوه چینش قلعه‌ها و همچنین ساخت طویله‌های احشام، دیوارها، آشپزخانه‌ها و کاهدان‌ها، ارتباط زیرزمینی قلعه‌ها، چاه‌ها و همچنین جوی‌های آب قابل توجه می‌باشد. کلیسای ارامنه هنوز در این روستا فعال بوده و هموطنان ارامنه روزهای یکشنبه و سایر اعیاد به کلیسا مراجعه وعبادت می‌نمایند.متاسفانه خشک سال خسارات فرا وانی بر این روستا وارد نموده است.از دامداران بنام غرغن می توان به آقای  محمد تقی شکراللهی  اشاره نمود
آثار باستانی
کلیسای سنت نشان باستان شناسان بر اساس كتیبه های چوبی به جای مانده، قدمت این بنا را به سال ۱۹۰۳ میلادی مصادف با اواخر حكومت قاجار نسبت می دهند. مسئول نمایندگی میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری فریدن با بیان اینكه وسعت كلیسای غرغن ۲ هزار متر و مساحت بنای اصلی ۲۰۰ مترمربع است، در گفت و گو با ایرنا افزود: این بنا با هشت ستون چوبی نگه داشته شده است كه بر روی برخی از این ستون ها كتیبه هایی وجود دارد. به گفته وی نمای داخلی كلیسا نیز آجری و سقف بنا باچوب پوشیده شده است كه به آن گرجی پوش، می گویند، دیواره های محوطه بیرونی كلیسا ازسنگ و خاك ساخته شده است. محمود سلیمی افزود: در اطراف ساختمان كلیسا نیز اقامتگاه هایی كوچك تعبیه شده است و تابلوهای زیبا و نفیس آویخته شده از دیوارها همچنین كتاب ها، فرش واشیاء قدیمی موجود در این بنا هر یك در بردارنده بخشی از فرهنگ و آداب و اعتقاد قوم ارامنه است. مسوول نمایندگی میراث فرهنگی فریدن افزود: فریدن به واسطه همزیستی با پیروان ادیان مختلف از ظرفیت های متنوع گردشگری قومی- اقلیتی برخوردار است كه این مساله زمینه مساعدی برای رونق گردشگری فرهنگی در این منطقه ایجاد كرده است.
نخستین گروه گردشگران آلمانی در بازدید از جاذبه های گردشگری فریدن از جمله كلیسای غرغن در سال ۱۳۹۴، این منطقه را از منظر جاذبه های طبیعی و اقلیمی بسیار عالی توصیف كردند، آنها فریدن را از نظر تمدن كهن، شخصیت های بلند آوازه تاریخی و تعدد قومیتها منحصر به فرد توصیف كردند، بازدید گردشگران داخلی و خارجی از كلیسای روستای غرغن در سال های بعد ادامه یافت تا اینكه اكنون این بنا به یكی از مقصدهای برجسته گردشگری غرب استان شناخته شده است،
کینزی، آلاباما
کینزی شهری در شهرستان هوستون ایالت آلاباما است که مساحت آن ۳۱٫۳۴ کیلومتر مربع است و در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲٬۱۹۸ نفر جمعیت داشته و تراکم جمعیتی آن، ۷۰٫۱۳ نفر در هر کیلومتر مربع بوده است.
لطف‌آباد (سید ولی‌الدین)
لطف‌آباد روستایی از توابع بخش سردشت شهرستان دزفول در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان سید ولی‌الدین قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۶۶ نفر (۲۸ خانوار) بوده‌است.
اخبار جانانه لوک
اخبار جانانهٔ لوک (Luke's Newsie Knockout) یک فیلم کمدی صامت کوتاه به کارگردانی هال روچ است که در سال ۱۹۱۶ منتشر شد.
باغ دکتر گاشه در اوور
باغ دکتر گاشه در اوور  و  مارگریت گاشه در باغ  هر دو در سال  ۱۸۹۰توسط ونسان ون گوگ در باغ‌های پزشک هومئوپات پل گاشه کشیده شد. هر دو نقاشی در موزه اورسی نگهداری می شوند.
مخاچ مرتضی‌علیف
مخاچ مرتضی‌علیف (به Махач Муртазалиев؛ زادهٔ ۴ ژوئن ۱۹۸۴) کشتی‌گیر پیشین روسیه‌ای و مربی کشتی آزاد است. او در دو دستهٔ ۶۶ و ۷۴ کیلوگرم قهرمان کشتی جهان در سال‌های ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ و برندهٔ مدال برنز بازی‌های المپیک ۲۰۰۴ آتن شده است. مرتضی‌علیف همچنین دارندهٔ چهار مدال طلای قهرمانی کشتی اروپا از ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ است که سه بار پیاپی در ۲۰۰۶، ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ عنوان قهرمانی این رقابت‌ها را کسب کرد.
او از معدود کشتی‌گیرانی است که توانست بووایسار سایتیف را در دوران حرفه‌ای او شکست بدهد که این نتیجه در مسابقات انتخابی تیم ملی کشتی روسیه در دستهٔ ۷۴ ک‌گ رخ داد و مرتضی‌علیف با شکست سایتیف به قهرمانی جهان ۲۰۰۷ باکو رفت و مدال طلا را کسب کرد.
کودی گولوبف
کودی گولوبف (Cody Goloubef؛ زادهٔ November 30, 1989) بازیکن هاکی روی یخ اهل کانادا است.
حافظه بلندمدت
حافظه بلندمدت یا حافظه دراز مدت به مرحله نهایی از حافظه انسان که در آن داده‌ها را می‌توان برای مدت طولانی ذخیره کرد.
در حالی که در حافظه کوتاه‌مدت تنها حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه اطلاعات ذخیره می‌شود. اطلاعات می‌تواند در حافظه بلند مدت به طور نامحدود باقی بماند حافظه دراز مدت، شامل اطلاعاتی است که به مدت‌زمان‌های مختلف، از چند دقیقه تا سراسر عمر فرد خاطرات کودکی یک فرد بزرگسال در حافظه نگه‌داری شود.
فراموشی دراین حافظه
فراموش کردن در صورتی که اطلاعات درحافظه بلند مدت ذخیره شده باشد ممکن نیست بلکه دراین حالت اطلاعات در حافظه ذخیره شده اما ما قادر به یاداوری ان نیستیم البته درصد بازیابی بسیار بالاست و با سرنخ یا نشانی میتوان اطلاعات را به یاد اورد. یکی دیگر از دلایل فراموش کردن اطلاعات انتقال نیافتن اطلاعات به حافظه بلند مدت هست در واقع وقتی اطلاعات در حافظه کوتاه مدت ذخیره شود به مرور زمان پاک میشوند و فضا برای اطلاعات جدید را فراهم میکند.وبار اضافی را از حافظه کوتاه مدت حذف میکند که این نوع فراموشی کاملا طبیعی هست. اگر اطلاعات درحافظه کوتاه مدت مورد توجه قرار گیرد و تکرار و مرور شود وارد حافظه بلند مدت میشود ومانع از فراموشی اطلاعات میگردد. نظریه های مختلفی در رابطه عدم بازیابی اطلاعات در حافظه بلند مدت وجود دارد که مهم ترین ان ها نظریه تداخل هست نظریه تداخل:اگر اطلاعات مشابه در حافظه بلند مدت شما ثبت شده باشد یاد اوری ان دشوار میشود و بازیابی اطلاعات در این مورد دشوار و یا غیر ممکن است البته این بداین معنا نیست که هیچ راه حلی ندارد شما میتوانید با یادگیری بیش از حد این مورد را بطرز چشمگیری کاهش دهید. یادگیری بیش از حد یکی از راهای موثر برای کاهش فرایند تداخل اطلاعات هست یادگیری بیش از حد یعنی تمرین و تکرار اموخته های قبلی که اساسا شما ان را یاد گرفته اید در واقع شما با تمرین و تکرار اطلاعات فرایند ذخیره سازی و بازیابی را در حافظه بلند مدت مستحکم می کنید
ویدای بهشتی دم‌دراز
ویدای بهشتی دم‌دراز یا ویدای بهشتی شرقی از خانواده نیلی‌مرغان از راسته گنجشک‌سانان است. آنها گنجشک‌سانان کوچکی هستند که نوک کوتاه و سفت دارند که در سراسر آفریقای جنوب صحرا یافت می‌شوند. آنها بیشتر دانه‌خوار هستند و از دانه‌هایی که رسیده و روی زمین می‌ریزند تغذیه می‌کنند. توانایی تشخیص نر و ماده بسیار دشوار است، مگر اینکه فصل تولیدمثل باشد. در طول این مدت، نرها به پوشش پرها به زادآوری تبدیل می‌شوند که در آن یک ویژگی متمایز دارند که دم بلندشان است. می‌تواند تا سه برابر بیشتر از بدن خود یا حتی بیشتر رشد کند. معمولاً ویداها در فصل غیر تولیدمثل شبیه گنجشک‌های معمولی با دم کوتاه هستند. افزون بر این، دورگه‌زایی می‌تواند با این ویداهای بهشتی رخ دهد. نرها می‌توانند آهنگ‌هایی را تقلید کنند که ماده‌ها می‌توانند از آن برای یافتن جفت خود استفاده کنند. با این حال، مواردی وجود دارد که ماه‌ها از آهنگ‌ها برای انتخاب همسر خود استفاده نمی‌کنند، اما از ویژگی‌های مردانه مانند پروبال استفاده می‌کنند یا ممکن است با تقلید آهنگ، گزینه‌های کمی داشته باشند. ویداهای بهشتی انگل‌های زادآوری هستند. آنها تخم‌هایی را که در اصل آنجا هستند از بین نمی‌برند، بلکه تخم‌های خود را در لانه پرندگان آوازخوان دیگر می‌گذارند. به‌طور کلی، این ویداها بر اساس فهرست سرخ IUCN از گونه‌های با کمترین نگرانی در نظر گرفته می‌شوند.
ویدای بهشتی دم‌دراز در چمنزارها، ساوانا و جنگل‌های بازیافت می‌شوند که در علفزارهای بوته‌ای پیرامون کشتزارها زندگی می‌کنند. بیشتر این ویداها از آبهای سطحی دور می‌مانند.
او و من
«او و من» آهنگی است که توسط خواننده رپ آمریکایی جی-ایزی و خواننده هالزی ضبط شده است. این آهنگ توسط جی-ایزی، هالزی، ادگار ماچوکا، جیم لوین، داکاری گویتیرا، مدیسون لاو و د فیوچرستیکز نوشته شده است، و بعداً تهیه شده است. این آهنگ از طریق آرسی‌ای رکوردز در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۷ به عنوان دومین تک آهنگ از چهارمین آلبوم استودیویی جی-ایزی، زیبا و لعنتی منتشر شد. این تک آهنگ در چارت ۲۰ جدول برتر ایالات متحده، استرالیا، کانادا و همچنین چندین کشور دیگر رسید.
جاکووو (کرایوو)
جاکووو یک منطقهٔ مسکونی در صربستان است که در کرالیفو واقع شده‌است. جاکووو ۲۴۴ نفر جمعیت دارد.
سودرهایشتدت
سودرهایشتدت یک شهر در آلمان است که در دیمارشن واقع شده‌است. سودرهایشتدت ۵۹۵ نفر جمعیت دارد.
موش زمستان‌خواب باغ
موش زمستان‌خواب باغ نام یک گونه از تیره موش زمستان‌خواب است.
آتیلا
آتیلا (۴۰۵–۴۵۳ میلادی) یکی از رهبران قوم هون بود که بزرگ‌ترین امپراتوری را در اروپا، از رود اورال تا دانوب تشکیل داد. در زمان فرمانروایی، وی یکی از مخوف‌ترین دشمنان امپراتوری‌های روم غربی و شرقی بود. رومیان به او لقب تازیانه خداوند داده بودند
پس از یک لشکرشی ناموفق به ایران، حمله‌ای که آتیلا در سال ۴۴۱ میلادی به امپراتوری بیزانس کرد باعث شد تا تصمیم به حملات بیشتری به سوی غرب بگیرد. وی در اروپا شهرهای بسیاری را نابود و غارت کرد. سرانجام، در نبرد دشت کاتالانی‌ها، در مقابل فلاویوس آییتیوس شکست خورد. در این جنگ، رومی‌ها با ویزیگوت‌ها، فرانک‌ها و آلانی‌ها متحد شده و به مصاف هون‌ها رفتند. هون‌ها در ناحیه بین رود وُلگا و دشت‌های مجارستان می‌زیستند، از آغاز سدهٔ پنجم به تاخت و تازهای فراوان و پُرسودی در حوالی رود دانوب دست زدند، بنابراین، در حدود ۴۴۰ تا ۴۴۵ میلادی، دربار آتیلا به تجمل و زیبائی آراسته بود، شمارهٔ اسیرانی که می‌گرفتند بسیار بود، هر دو زبان یونانی و لاتین در دربار تکلم می‌شد، و دبیرانِ رومی‌تبار رویدادهای خارجی را همواره به آگاهی خان می‌رساندند، آتیلا، زرد رنگتر از بیشتر افراد قومش بود، ساده می‌زیست و بی‌رحمی و خشونت نژادش را با ذوق دیپلماسی، ظرافت حقوقی و حتی آداب دانی درمی‌آمیخت، بی‌گمان راضی بود که با همسایگانش پیوندهای نیکو داشته باشد تا آزادانه بتواند خواربار و ساز و برگش را از منابع امپراتوری فراهم آوَرد، در ۴۴۰ میلادی معاهده‌ای با قسطنطنیه برای تحویل دام بسته شد و آتیلا عنوان شهروند رومی گرفت ولی پرداخت وجه دامها آن‌قدر عقب افتاد که در ۴۴۸ میلادی آتیلا به ناچار از دانوب گذشت، فیلیپولیس را گرفت و رهسپار پایتخت شد که امپراتور با وعدهٔ غرامت و حقوق او را از پیشروی بیشتر بازداشت، سال بعد تمامی این شرط‌ها نقض شد و ناممکن نیست که آتیلا را تشویق کردند که رو به غرب نماید.
حکمرانی
مرگ عموی آتیلا به نام روگیلا (راگا یا روا) در سال ۴۲۴ میلادی موجب شد که او به همراه برادرش بلدا (یا بودا) که فرزندان مونجوک بودند کنترل امپراتوری هون را به دست بگیرند. آتیلا دو بار به بالکان لشکر کشید و پیش از شکست در نبرد چالون از گل (فرانسه امروزی) تا اورلئان پیش رفت؛ وی در ۴۵۲ امپراتور روم غربی والنتینای سوم را از پایتختش راونا بیرون راند و به قسطنطنیه و رم رسید وی از تاختن به این دو شهر خودداری ورزید. در مارس ۴۵۱ میلادی، آتیلا همراه هفتاد هزار جنگجو و خانواده‌هایشان از راین گذشت و ژرمنهای وحشت زده را از پیش رویش می‌راند، زیرا وحشیگری‌های قومش در گُل از یادها نرفته بود، مِس، تروا، پاریس، و اورلئان فرو افتادند، در بهار سال بعد آتیلا کوشید به ایتالیا بتازد، نیروهایش سبک بودند زیرا تنها برای کسب غنیمت می‌آمدند، ارتش او آکویلیا را با خاک یکسان کردند که ساکنانش به ناچار به مرداب ریالتو (خاستگاه ونیز) پناه بردند، هنگام پیشروی به سوی رم به هیئت سفیران پاپ لئوی یکم برخوردند، مذاکرات پیش می‌رفت اما آتیلا توقف نمی‌نمود، پیش از این سوگند یاد کرده بود که اسبش را در رودخانه‌های اسپانیا آب بدهد، این بار بخت با اروپا مهربان بود، آتیلا در بهار سال ۴۵۳ ناگهان مُرد، امپراتوریش بی‌درنگ فرو ریخت و اردوهایش به سوی دریای آزوف پس نشستند.
نام
منشأ نام آتیلا دقیقاً معلوم نیست چون اطلاعات بسیار کمی دربارهٔ اسامی هون‌ها موجود است. ممکن است این نام از کلمه آتیل که در آلتایی قدیم به معنی آب و نیز نام رود ولگا در زبان ترکی است، ایجاد شده باشد. (همچنین این نام را با آتالیق -به معنی پدرخوانده- که عنوانی مهم در قبایل ترک بوده مقایسه کنید) مورخ لهستانی نام آتیلا را به صورت آگویلا بکار برده که معنی کلمه آگوا در زبان لاتین آب است. برخی هم معتقدند که نام آتیلا از ترکیب کلمه ایتلت مجاری (به معنی قاضی) یا آتا در زبان گوتی (آتا -به معنی پدر-از زبان ترکی وارد این زبان شده‌است) با پسوند تصغیر ایلا ایجاد شده‌است. نوشته‌های تاریخی نشان می‌دهد که نام آتیلا در اروپای مرکزی قبل از آتیلای هون نیز رواج داشته‌است. نام آتیلا در زبان‌های مختلف به شکل‌های متفاوتی مورد استفاده قرار می‌گیرد به عنوان مثال:
شمشیر آتیلا
نقل است که آتیلا شمشیری داشت به نام مارس که معتقد بود این شمشیر را خدای جنگ، مارس، به او هدیه کرده‌است. داستان از این قرار است که روزی در دوران جوانی در دشتی تنها بود که طوفانی برپا شد. او برای پناه بردن به مکانی امن هراسان می‌دوید تا خود را به سرپناهی برساند. در همین حین در مقابل پایش رعد و برقی بر زمین برخورد کرد و آنچه باقی گذاشت یک شمشیر بود با لبه‌ای پهن که آن را مارس نام نهاد.
کائوما
کائوما گروه موسیقی فرانسوی-برزیلی است.
آتیلا
مرگ آتیلا
آتیلا که در شب زفاف آخرین ازدواجش با ایلدیکو که زنی جوان و زیبا از گوت‌ها بود در اثر خون‌ریزی بینی و به روایتی خون‌ریزی داخلی فوت کرد. هون‌ها جنازه آتیلا را در سه تابوت درون هم قرار دادند تابوت اول که جسد درون آن قرار داشت از طلا، تابوت دوم که تابوت طلایی را درون خود جا داده بود از نقره و سومین تابوت که تابوت نقره درون آن جای می‌گرفت از فولاد بود. تابوت آتیلا را در بستر رود تیزا دفن کردند.
واراکاوا
واراکاوا (به لاتین: Warakawa) یک منطقهٔ مسکونی در سری‌لانکا است که در استان مرکزی (سری‌لانکا) واقع شده‌است.
آتیلا
نوادگان آتیلا
آتیلا فرزندان بسیاری داشت از میان فرزندان او سه تن از پسرانش به نامهای الاک، دنگیزیخ و ارناخ بر سر تصاحب تاج و تخت پدر به جنگ با یکدیگر پرداختند که این نزاع با پیروزی الاک همراه بود.
وجهه آتیلا در میان ملل مختلف
در بیشتر کشورهای اروپای غربی وی نمادی از بیرحمی و تجاوزگری است. بر عکس برخی تاریخ‌نگاران وی را پادشاهی بزرگ و شریف دانسته‌اند. آتیلا در فرهنگ مجارها و ترکها و فرهنگهای وابسته یک قهرمان است. در افسانه‌های اسکاندیناوی نیز از آتیلا به نیکی یاد شده‌است. در منظومه‌های حماسی آلمانیها آتیلا دیگر یک بلای آسمانی نیست. او پادشاهی است صلح‌جو که میلی به مبارزه و کشور گشایی ندارد. در سرود نیبلونگن این امر به‌وضوح دیده می‌شود.
در قزاقستان نیز آتیلا یک قهرمان است و بانک ملی این کشور تصویر او بر روی سکه‌های ۱۰۰ تنگه‌ای حک نموده‌است.
در سال ۱۸۲۹ محققی به نام یوری هوکا-ونلین (Jurij Huca-Venelin)  نظریه اسلاو بودن آتیلا و هونها را مطرح کرد که مورد توجه بسیار قرار گرفت. به دنبال او ایوان اگورویچ زابلین (Ivan Egorevic Zabelin) نیز بر پایه کمک آتیلا به اسلاوها در جنگ با گوت‌ها چنین ادعایی را مطرح کرد و در کتاب خود به نام «آتیلا و روسها» از آتیلا به عنوان حاکم مطلق تمامی روسها (اوکراینی‌ها، روسها و بلاروسها) دانست. انتساب تزارهای بلغارستان به آتیلا باعث محبوبیت او در بلغارستان شده‌است.
بازی
بازی Total War: ATTILA (جنگ تمام‌عیار: آتیلا) مربوط به ظهور و گسترش فرمانروایی آتیلا در اروپا و جنگ‌های وی با رومیان می‌باشد.
یان سیمرینک
یان سیمرینک (Jan Siemerink؛ زاده April 14, 1970) یک تنیس‌باز اهل هلند است.
تقدیم به همه فرصت‌های ازدست‌رفته ما
«تقدیم به همه فرصت‌های ازدست‌رفته ما» (À nos actes manqués) تک‌آهنگی از گروه سه‌نفرهٔ فردریکس گلدمن جونز است که در سال ۱۹۹۱ میلادی منتشر شد.
این ترانه از آلبومی به نام «فردریکس گلدمن جونز» است و موفق‌ترین ترانهٔ این گروه سه‌نفره محسوب می‌شود.
ترانه‌سرا و تهیه‌کنندهٔ این آهنگ ژان-ژاک گلدمن است. او در مصاحبه‌ای گفت که این ایدهٔ این ترانه در سفری به آنتی و تحت تأثیرِ سبک موسیقی زوک به ذهن او خطور کرد. او گفت که ترانه، شعری غم‌انگیز و آهنگی درخشان داشت.
زبان ترکی آذربایجانی
ترکی آذربایجانی یا ترکی آذری (به ترکی آذربایجانی: Azəri Türkcəsi یا Azərbaycan Türkcəsi) که در اکثر زبان‌های دنیا با نام زبان آذربایجانی (به آذربایجانی: Azərbaycan dili) شناخته می‌شود، زبانی از خانواده زبان‌های ترکی است که با دو گویش در جمهوری آذربایجان و مناطق آذربایجان ایران تکلم می‌شود. عمده تفاوت بین دو گویش در تلفظ برخی واژگان، وام‌واژگان روسی، فارسی، عربی و انگلیسی و تفاوت‌هایی مختصر در چند مورد دستوری است. زبان ترکی آذربایجانی در جمهوری آذربایجان زبان رسمی و در داغستان یکی از زبان‌های رسمی مصوب فدراسیون روسیه است. زبان ترکی آذربایجانی بخشی از شاخه زبان‌های اغوز زبان‌های ترکی است و به ترکی استانبولی، زبان ترکی قشقایی و ترکی خراسانی بسیار نزدیک است. ترکی آذربایجانی به عنوان زبان گفتاری همچنین در نواحی شرقی ترکیه و جنوب گرجستان و داغستان و قسمت‌هایی از شمال خراسان رایج است. زبان ترکی آذربایجانی از زبان‌های فارسی و عربی در واژگان، سامانه آوایی و دستوری اثر پذیرفته‌است. در ایران، شهرهای تبریز، ارومیه، اردبیل و زنجان به ترتیب بزرگ‌ترین شهرهایی اند که ترکی آذربایجانی در آن‌ها تکلم می‌شود.
در محدوده آذربایجان در گذشته و قبل از گسترش زبان ترکی آذربایجانی، زبان آذری (پهلوی) رایج بود که به مرور پس از ورود و اسکان قبایل تُرک و قزلباش به خصوص در دوره سلجوقیان و صفویه، و ترک سازی به فراموشی سپرده شد.
گروه‌بندی زبانی
آذربایجانی یکی از زبان‌های ترکی‌تبار و زبان اغلب مناطق آذری‌نشین ایران از جمله آذربایجان است. این زبان در کنار ترکی استانبولی و گاگائوز در زیرشاخه غربی از گروه زبان‌های اوغوز قرار می‌گیرد. ترکی خراسانی و ترکمنی زیر شاخه شرقی و زبان قشقایی زیر شاخه جنوبی زبان‌های اوغوز را تشکیل می‌دهند.
گویش‌ها
مهم‌ترین گویش‌های زبان ترکی آذربایجانی موجود در ایران عبارتند از:
ایران
بیوک رسول اوغلو است که در سال ۱۹۹۶ طی مقاله‌ای منتشر و اعلام داشته‌است که این دسته‌بندی بر اساس ملاحظات میدانی و بر مبنای ۱- مشخصات آوایی، ۲- ویژگی‌های جغرافیایی مناطق و ۳- قواعد زبانی (قواعد کلی و هماهنگی اصوات) می‌باشد. بیوک رسول اوغلو لهجه‌های ترکی آذربایجانی در ایران را به ۸ گروه به شرح زیر دسته‌بندی کرده‌است (در مقاله اصلی لهجه نهم لهجه خلج نامیده شده در حالی که زبان خلجی یک زبان مستقل است):
همچنین آکوپ دیل آچار، زبان‌شناس ترکیه ای، لهجه ترکی آذربایجانی ایران را به ۹ گروه جغرافیایی به شرح زیر دسته‌بندی کرده‌است:
اطلاعات بیشتری در بارهٔ چگونگی این دسته‌بندی و استناد علمی آن‌ها در دست نیست.
جمهوری آذربایجان
لهجه‌های ترکی آذربایجانی در جمهوری آذربایجان با توجه به ویژگی‌های جغرافیایی و تاریخی به چهار گروه تقسیم شده‌اند:
تفاوت این لهجه‌ها در برخی آواها، صداها و نحوه ادای برخی صامت‌ها و مصوت‌ها است.
شمار گویشوران
در مورد شمار سخنگویان به زبان ترکی آذربایجانی، اتفاق نظر وجود ندارد و برآوردها ناهمسانند. بنیاد این تفاوت، ارائه نشدن آمار رسمی از سوی ایران و ترکیه و عراق است. تمامی ارقام ارائه‌شده بر پایه برآوردها است. اتنولوگ یکی از معتبرترین مراجع آمارهای زبانی، جمعیت گویشوران تمام لهجه‌ها و گروه‌های این زبان (شامل دو زیرگروه اصلی آذری شمالی و آذری جنوبی) در سال ۲۰۱۸ میلادی را در مجموع اندکی بیش از ۲۳ میلیون نفر برآورد کرده‌است. تمامی آذری‌های جمهوری آذربایجان، ایرانیان آذری، ترکمن‌های عراق و سوریه، آذری‌های روسیه و ترکیه و آمریکا و سایر اقلیت‌های آذری زبان در تمام دنیا در این برآورد منظور شده‌اند. سایت اتنولوگ، گویش سلجوقی این زبان را در حال حاضر منقرض اعلام کرده‌است.
اتنولوگ، جمعیت آذری زبانان ایرانی را در سال ۲۰۱۶ میلادی را ۱۰٬۹۰۰٬۰۰۰ برآورد کرده، و گسترش آن را در شمال (غربی) و مرکز ایران می‌داند. منابع پژوهشی دیگری جمعیت گویشوران زبان ترکی آذربایجانی در ایران را ۱۵ میلیون نفر ذکر می‌کنند. کتابچهٔ سازمان سیا، شمار سخن‌گویان ترکی آذربایجانی در ایران را معادل ۱۶٪ کل جمعیت این کشور تخمین زده‌است. برآورد دانش‌نامهٔ زبان کمبریج برای سال ۱۹۸۶، ۱۲ میلیون در کل و ۷ میلیون در ایران (۱۵٪) بوده‌است (با احتساب قشقایی‌ها). دانش‌نامهٔ بین‌المللی زبان‌شناسی نیز در برآورد سال ۱۹۸۶، تعداد سخنگویان این زبان را در ایران ۷٬۷۶۰٬۰۰۰ نفر (۱۶٪ درصد) برآورد می‌کند که به تخمین دانش‌نامهٔ زبان کمبریج بسیار نزدیک است. در تخمین‌های دیگری مانند سایت اتنولوگ جمعیت ایرانیان آذری ۱۵٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر اعلام کرده‌است. هم‌چنین، سازمان سیا در سال ۲۰۰۸ جمعیت ترک‌زبانان جمهوری آذربایجان را ۹٫۰۳٪ از مردم آن کشور گزارش کرده‌است.
آسیب‌پذیری زبان ترکی آذربایجانی
به باور محمدباقر کریمی، استاد مهندسی کامپیوتر در دانشگاه آزاد تبریز، زبان ترکی آذربایجانی چنان تضعیف شده‌است، که گویشورانش در فضاهای رسمی و حتی ادبی گاهی تنها قادر اند، که تنها فعل جمله را به ترکی بگویند و دیگر واژه‌ها، در فضاهای رسمی به فارسی و عربی گفته می‌شود. این زبان در جهت ظرفیت‌سازی برای کسب توانایی هم‌سویی با دستاوردهای جدید به‌روز نمی‌شود و به دلیل نبود نوشتار و نبود کاربرد رسمی، حضور همه‌جانبه اش در زندگی روزمره و رسمی افراد را از دست داده‌است. گویشوران نیز به مرور حضور ذهن واژه‌ای خودشان در حوزه زبان را از دست داده‌اند و دلبستگی در میان گویشوران برای استفاده کم شده‌است. بدین ترتیب بیش از پیش تضعیف شده و با از دست دادن جایگاه کاربردی خود به عنوان یک زبان غیررسمی به گوشه انزوا می‌رود و در سرانجام سرنوشتی جز مرگ نخواهد داشت.
خطر نابودی زبان یک سیر طبیعی برای بیش تر زبان‌ها در جهان در حال رویداد است و انقراض زبان‌ها پدیده‌ای فراگیر در جهان امروز است. برای نمونه حسن راشدی از چهره‌های نزدیک به جریانات قوم گرا، معتقد است با ادامه وضع کنونی آینده ای جز نابودی برای زبان ترکی در ایران نمی‌توان تصور کرد. این واکنش‌های افراطی منحصر به زبان‌شناسان یا فعالان فرهنگی و سیاسی نبوده‌است، بلکه حتی حسن عاملی، امام جمعه و نماینده ولی فقیه در اردبیل (و همچنین عضو مجلس خبرگان) نیز به دفعات اظهارات قوم‌مدارانه داشته‌است.
به عقیده علی ابوالقاسمی کارشناس و پژوهشگر حوزه تاریخ و فرهنگ، زبان ترکی آذربایجانی شمال استان همدان آسیب دیده‌است که بخشی از علل آن به بطن جامعه ترک‌زبانان شهرستان‌های شمالی استان همدان برمی‌گردد. به مرور زمان، واژه‌های زبان ترکی در معرض فراموشی قرار گرفته‌است و کلماتی از دیگر زبان‌ها، از جمله فارسی و عربی و ترکی استانبولی در میان لهجه‌های ترک‌زبان این استان رسوخ یافته‌است.
با همه این ادعاها مؤسسه آیرام وابسته به حزب عدالت و توسعه اردوغان که تلاش زیادی برای تحریک اقوام آذری در ایران دارد، ادعا می‌کند که میزان توجه و تولید آثار ترکی در ایران بیش تر شده‌است که با گفتار گروه‌های جدایی طلب پان ترکیست ایرانی تناقض دارد.
اثرات متقابل زبان ترکی و فارسی
زبان ترکی آذربایجانی پس از زبان ازبکی دومین زبان از زبان‌های ترکی است که از فارسی بیشترین تأثیر را گرفته‌است. این تأثیر بیشتر در واج‌شناسی، مجموعه لغات و ساختار بوده‌است و به‌صورت کمتر در صرف این زبان بوده‌است. تأثیر عناصر زبان‌های ایرانی بر آغوزی از آسیای میانه آغاز شده‌است.
از سوی دیگر زبان فارسی نیز وام‌واژه‌هایی را از زبان ترکی گرفته‌است. در طول تاریخ، سرزمین فارسی زبانان، از جمله فلات ایران، شاهد فرمانروایی سلسلسه‌هایی با منشأ ترکی بوده‌است و این عامل بر تأثیر متقابل زبان‌های فارسی و ترکی برهم مؤثر بوده‌است. غزنویان، سلجوقیان، تیموریان، صفویان و قاجاریان هر یک تأثیر و ردپایی از خود بر فرهنگ و ادبیات فارسی گذاشته‌اند.
تأثیر نحوی
جمله‌های مرکب در ترکی تحت تأثیر زبان فارسی تغییر بنیادینی کرده‌است. خیلی از حروف ربط در زبان ترکی از پارسی وام گرفته شده‌است :ü (و) ve (و)، ya (یا)، ägär (اگر)، čünki (چونکه), gah. . . gah (گه گاه)، häm (هم، نیز)، hämčinin (همچنین)، häṛčänd (هرچند)، härgah (هرگاه)، nä. . . nä (نه .. نه)، näinki (نه اینکه)، yainki (یعنی که)، y axud(یا)، zira (زیرا)، bälkä (بلکه)، hämišä (همیشه)، mägär (مگر).
بیشتر این حروف ربط با توجه ساختار متفاوت ترکی، در ترکی وجود ندارند و برخی هم وجود دارند اما به صورت مستقل نمی‌توانند ب‌کار روند و تنها در جمله یا عبارت مرکب به انتهای فعل یا اسم می‌چسبند. به‌عنوان مثال در ترکی نمی‌توانید بگویید اگر الف و ب (if a and b) چرا که حرف ربط «و» وجود ندارد و همچنین معادل حرف ربط «اگر» در ترکی (سه) فقط به انتهای فعل می‌چسبد. به همین دلایل زبان ترکی عثمانی، ازبکی، ترکی آذری تحت تأثیر زبان فارسی تغییرات بنیادینی کرده‌است؛ مانند نمونه‌های زیر:
تأثیر ریخت‌شناسی
از نگاه ریخت‌شناسی یا مورفولوژی: کاربرد بسیاری از پسوندهای فارسی، مانند -باز، ستان، دار، دان، پرست، کار، گر و پیشوندهای فارسی مانند بی-، با- و نا- مانند «قمارباز»، «همکار»، «بی‌ادب» یا «نامرد» کاربرد وجه التزامی مشابه فارسی مانند «آلام» به جای «آلسام» (؟) (بخرم) که بنظر می‌رسد مخصوص ترکی آذری ایران باشد. در صفت تفضیلی و عالی پرهیز از ادات «داها» و «ان» (تر، ترین)، مانند «بو اوندان یاواشدی» به جای «بو اوندان داها یاواشدیر» (این از آن آهسته‌تر است) و «لاپ گؤزل طبیعت» به جای «ان گؤزل طبیعت» (زیباترین طبیعت). با توجه به اینکه در ترکی استانبولی زمان حال کامل (ماضی نقلی) وجود ندارد برخی حتی احتمال می‌دهند که صرف ماضی نقلی مانند «گلمیشم» یا «گلیپسن» (آمده‌ام، آمده‌ای) که در ترکی ترکیه موجود نیست، نتیجهٔ تأثیر فعل ماضی نقلی در زبان فارسی است.
تأثیر واژگانی
زبان ترکی آذربایجانی مانند سایر زبان‌های ترکی از لحاظ واژه تحت تأثیر فارسی قرار گرفته‌است و وام‌واژه‌هایی از فارسی وارد این زبان شده‌اند. برای نمونه:
ادبیات آذربایجانی
اولین شکل شناخته شده در ادبیات آذربایجانی مربوط به شیخ عزالدین پورحسن اسفراینی که یک دیوان شامل غزل فارسی و ترکی آذری سروده‌بود. غزل‌های ترکی آذربایجانی خود را تحت نام حسن‌اوغلو ثبت کرده‌است.
در قرن چهاردهم میلادی آذربایجان، قفقاز و بخش‌های غربی ایران تحت سلطه حکومت‌های قره قویونلو و آق قویونلو بود. در دوران این حکومت‌ها شاعرانی مانند قاضی برهان‌الدین، حبیبی و جهانشاه قراقویونلو با تخلص حقیقی زندگی می‌کردند؛ که نخستین آثار ترکی آذری را در آن دوران از خود به جا گذاشته‌اند. اواخر قرن چهاردهم، زمان ظهور یکی از بزرگ‌ترین شعرای آذربایجانی، عمادالدین نسیمی بود؛ دیوان اشعار وی از بزرگ‌ترین دیوان شعرهای زبان‌های ترکی به‌شمار می‌رود. آموزه‌های صوفی و عرفانی حروفیه از اواخر قرن ۱۴اُم تا اوایل قرن ۱۵اُم میلادی رواج داشت عمادالدین نسیمی یکی از برجسته‌ترین استادان دیوان ادبیات در تاریخ ادبی زبان‌های ترکی‌تبار بوده‌است. وی به زبان فارسی و عربی نیز آثاری داشته‌است. پس از معرفی سبک دیوان ادبیات و غزل، عمادالدین نسیمی در قرن ۱۵اُم، شاعران مشهور آذربایجانی چون شاه اسماعیل خطایی، قاسم انوار و محمد فضولی ادبیات آذربایجانی را گسترش دادند.
کتاب دده قورقود نیز نام یکی از قدیمی‌ترین داستان‌های اسطوره‌ای ترک‌های اغوز است که در حدود قرن شانزده میلادی به صورت مکتوب درآمده‌است. این مجموعه از ۱۲ داستان به نثر و نظم تشکیل شده و مجموعه پر ارزشی است که زندگی، ارزش‌های اجتماعی و باورهای ایل‌های ترکی را نشان می‌دهد. قدمت داستان‌ها مربوط به قرن‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی می‌باشد.
شاعر قرن شانزدهم آذربایجانی، محمد فضولی غزل‌های فلسفی، تغزلی و بزمی خود را در زبان‌های ترکی آی، عربی و فارسی می‌سرود. وی با بهره‌گیری از سنت‌های زیبای ادبی از محیط خود، و پیروی از میراث پشتیبانش، موجب شد تا فضولی به یکی از چهره‌های برجسته ادبی جامعه ادبیات آذربایجانی تبدیل شود. از محمد فضولی دیوان غزل و قصیده‌ای به یادگار مانده‌است.
سبک شاعران آذربایجانی در ادامه قرن ۱۶اُم به سمت عاشیق‌ها رفت و قرن شانزدهم پس از تثبیت سیطره سلسله صفوی بر ایران قویاً توسعه یافت؛ و شاه اسماعیل یکم با تخلص خطایی و بعد با پیدایش "سبک قوشما فرزند شاه اسماعیل، شاه تهماسب و بعدتر شاه عباس دوم نیز در گسترش ادبیات آذربایجانی کوشید. قوسی تبریزی از شاعران مشهور آذری‌زبان دو نسخه از دیوان ترکی آذربایجانی از وی به جا مانده‌است و صائب تبریزی شاعر تبریزی‌تبار اهل اصفهان نیز از معروف‌ترین شاعران عصر کلاسیک می‌باشند که هفده غزل به زبان ترکی آذربایجانی سروده‌است.
ادبیات شفاهی آذربایجان
ادبیات شفاهی مردم آذربایجان به قسمتی از ادبیات مردم آذری، باورهای عامه، افسانه‌ها، داستان‌ها، موسیقی، ضرب‌المثل‌ها و رسوم‌های دهان به دهان یا سینه به سینه یا نسل به نسل از نسل‌های گذشته بجا مانده گفته می‌شود. ادبیات شفاهی و عاشیقی آذربایجانی به علت مردمی بودن، توانسته‌است بالندگی خود را بسیار خوب حفظ کند. داستان‌های کاملی چون کوراوغلو و اصلی و کرم با سوژه‌های بسیار متفاوتی به‌طور زنده توسط هنرمندان مردمی پدید آمده‌اند. این داستان‌ها برای اولین بار در قرن بیستم به صورت کتبی درآمده و مانند بسیاری از آثار ادبی جمع‌آوری شده‌اند.
بایاتی‌ها یا دوبیتی‌های شفاهی آذربایجان از غنای بالایی برخوردارند. ادبیات و موسیقی عاشیق‌ها با قدمتی دیرینه جایگاه و تقدس خاصی بین ترک‌زبان‌ها و آذربایجانیان دارد. آتالار سؤزو یا امثال زبان ترکی که عموماً پندهایی عاقلانه و انسانی است. آغیلار (مرثیه‌ها) و لایلالار نیز قسمتی از ادبیات شفاهی ترکی آذربایجانی را تشکیل می‌دهند. داستان‌های فولکلوری چون کوراوغلو، اصلی و کرم، آرزی و قمبر، عباس و کولگز، عاشیق‌غریب، قاچاق‌نبی،... از غنای ادبیات شفاهی مردم آذربایجان آذربایجان سخن می‌گویند.
خط زبان ترکی آذربایجانی
تاریخچه نگارش به زبان آذربایجانی به سده چهاردهم میلادی بازمی‌گردد. امروزه در آذربایجان ایران از خط عربی ترکی برای نگارش استفاده می‌شود و در کشور جمهوری آذربایجان، پس از کنار گذاشتن خط نوشتاری سیریلیک (کریل)، مانند ترکیه از خط لاتین بهره می‌گیرند.
دگرگونی در خط ترکی آذربایجانی مدرن
در سده ۱۹ میلادی افرادی مسئلهٔ تغییر الفبای ترکی آذربایجانی را مطرح کردند. میرزا فتحعلی آخوندزاده (۱۸۷۸) و جلیل محمد قلی‌زاده از این دسته افراد بودند. البته این امر با مخالفت شدید گروه‌های دیگر از جمله برخی فرهنگیان و روحانیان روبرو شد. صرف نظر از دغدغهٔ روحانیان که معتقد بودند تغییر خط ارتباط مردم را با قرآن و دیگر متون دینی قطع خواهد کرد برخی اهالی فرهنگ اعتقاد داشتند که خط بخشی از هویت هر قوم را تشکیل می‌دهد و از آنجایی که چند صد سال است که تمام متون ادبی ترکی و هزاران هزار کتاب در این خط تألیف شده‌اند تغییر خط به نوعی یک گسستگی فرهنگی به وجود خواهد آورد. این مسئله در دورهٔ بسیار کوتاه جمهوری دمکراتیک آذربایجان (۱۹۱۸–۱۹۱۹) نیز مطرح گشت. بعد از پیروزی بلشویک‌ها چندین روزنامه به خط لاتین در باکو چاپ می‌شد؛ ولی خط عربی هنوز به کار گرفته می‌شد. در سال ۱۹۲۴ نریمان نریمانف رهبر بلشویک آذربایجان توانست قانون استفاده از لاتین در امور دولتی را به تصویب مجلس جمهوری آذربایجان شوروی برساند.
تغییر به الفبای لاتین (۱۹۲۶)
در سال ۱۹۲۶ اولین کنفرانس ترک‌شناسی در باکو برگزار شد. گردآمدگان تصمیم گرفتند که خط لاتین را خط مورد استفادهٔ تمام ترک‌زبانان آذربایجانی جهان اعلام کنند. دو سال بعد به رهبری آتاترک اصلاح خط در ترکیه به اجرا گذاشته شد و الفبای لاتین جایگزین الفبای عثمانی (عربی) گردید. در همین سال کمیته‌ای به نام یئنی اَلیفبا (الفبای جدید) در مسکو به تدوین الفبای یکدستی پرداخت که در تمامی جمهوری‌های ترک‌زبان اتحاد جماهیر شوروی (آذربایجان، ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان) استفاده شود. این الفبا به مدت بیش از ده سال مورد استفاده بود.
تغییر دوباره به الفبای لاتین (۱۹۹۱)
در سال ۱۹۹۱ پس از فروپاشی شوروی و استقلال جمهوری آذربایجان الفبای لاتین دوباره رسمی و الفبای سیریلیک کنار گذاشته شد. آثار مکتوب زیادی به زبان آذربایجانی با الفبای عربی بر جای مانده‌است که تمامی این کتب هنوز به خط لاتین در دسترس نیستند. خط لاتین آذربایجانی با چند حرف اضافه (x,q، ə) یعنی (اَ، ق، خ) اندکی با خط لاتین ترکی استانبولی متفاوت است. در حال حاضر زبان‌های ترکی که از الفبای لاتین استفاده می‌کنند، عبارتند از ترکی آذربایجانی (جمهوری آذربایجان)، ترکی ترکیه، ترکی کریمه، ترکمنی (در ترکمنستان)، ترکی گاگائوزی، قزاقی (در قزاقستان، در حال تغییر به لاتین) و ازبکی (در ازبکستان). سابقاً تاتاری و قرقیزی نیز به لاتین نوشته می‌شد.
نوشتار ترکی آذربایجانی در ایران
در آذربایجان ایران، ترکی آذربایجانی به الفبای عربی نوشته می‌شود. اما مخصوصاً در یکی دو دههٔ اخیر، الفبای لاتین نیز در میان ترک‌زبانان ایران، به دلیل سهولت تایپ در کامپیوتر و تلفن هوشمند، و به دلیل یادگیری سادهٔ آن، رواج پیدا کرده.
در دهه‌های گذشته در ایران تلاش برای تدوین و گسترش استاندارد واحد برای نوشتار ترکی انجام شده‌است. در طی سمیناری به سرپرستی دکتر جواد هیئت، روزنامه‌نگار، فرهنگی، و جراح ترک‌زبان، و مؤسس مجلهٔ وارلیق و با حضور سایر فرهنگیان ترک‌زبان در سال ۱۳۸۰، «دستورالعمل نوشتن زبان ترکی - تصمیمات اتخاذ شده توسط سمینار اورتوگرافی» (به ترکی آذربایجانی تۆرک دیلی یازی قۇراللاری؛ اوْرتوقرافی سمیناری‌نین آلدیغی قرارلار) منتشر شد. البته که به دلیل کوتاهی در تدریس زبان مادری توسط آموزش و پرورش، گسترش استاندارد واحد در میان ترک‌زبانان ایران کند بوده‌است. ولی، این دستور العمل، امروزه توسط جامعهٔ فرهنگی ترک‌زبان، مجلات و نشریات ترک‌زبان، مدرسان زبان ترکی آذربایجانی، و نهادها و مؤسسات مختلف پذیرفته شده‌است. همین‌طور، این دستورالعمل توسط محققان دانشگاه محقق اردبیلی برای تدوین فرهنگ لغت جامع فارسی-ترکی آذربایجانی پذیرفته شد.
ویکی‌پدیای ترکی آذربایجانی نیز این دستورالعمل را سرلوحهٔ خویش برای نوشتار صحیح ترکی آذربایجانی قرار داده.
زبان‌های ترکی دیگری که از الفبای عربی استفاده می‌کنند، شامل ترکمنی (در ایران)، ازبکی (در افغانستان)، اویغوری، قزاقی (در سین‌کیانگ)، قرقیزی (در سین‌کیانگ) می‌باشند.
واکه‌ها و قانون هماهنگی واکه‌ای
در زبان ترکیِ آذربایجانی، ۹ واکه (حرف مصوت) وجود دارد که شش حرف آن همانند فارسی است به همراه سه واکهٔ مختص ترکی آذربایجانی. ۴ تا از این واکه‌ها پسین (ضخیم) (یعنی در پس دهان ادا می‌شوند)، و ۵ تای دیگر پیشین (ظریف) (یعنی در جلوی دهان ادا می‌شوند) می‌باشند.
این ۶ واکه مشترک به شرح زیر است.
نوشتار صحیح واکه‌ها در نگارش واژگان ترکی آذربایجانی با الفبای عربی، و تمییز بین صداهای واکه‌های پسین و پیشین، در طول تاریخ، کاری دشوار بوده. خواندن صحیح از روی نوشتار بیشتر با اتکا به سابقهٔ ذهنی خواننده و عادت ناخودآگاه وی به قانون هماهنگی واکه‌ها انجام می‌شود. اما در نوشتار امروزی استاندارد ترکی آذربایجانی، نظام حرکت‌گذاری (دیاکریتیک) برای تمییز بین واکه‌ها و کمک به یکسانسازی نوشتار صحیح تعیین شده‌است.
هماهنگی واکه‌ای
واکه‌ها در ترکی آذربایجانی به دو گروه پیشین یا زیر (به ترکی آذربایجانی: اینجه، incə) و ترکی آذربایجانی (به ترکی آذربایجانی: قالین، qalın) تقسیم می‌شوند. در زبان ترکی آذربایجانی، مشابه دیگر زبان‌های ترکی، واژگان از قواعد هماهنگی واکه‌ای تبعیت می‌کنند. در زبان ترکی آذربایجانی، این به این معنی که واکه‌های کلمات یا همگی پیشین یا همگی پسین هستند. عملاً این به معنای این است که تمامی واکه‌های واژه یا در جلوی دهان یا در پس دهان ادا می‌شوند. گروهی از ترکی آذربایجانی‌زبانان هنگام صحبت کردن به زبان‌های دیگری، ناخودآگاه از این قانون طبیعی زبان خود پیروی می‌کنند.
به‌طور مثال، در ترکی آذربایجانی دو پسوند جمع وجود دارد، ـلَر / lər که دارای واکهٔ پیشین و ـلار / lar که دارای واکهٔ پسین است. سایر پسوندها نیز در زبان ترکی آذربایجانی دارای این دوگانگی هستند. به‌طور مثال:
حال به این مثال واکه‌های پسین توجه کنید:
قانون واکه‌ای دیگری که در ترکی آذربایجانی وجود دارد این است که بعضی پسوندها باید از قانون هماهنگی واکه‌ای دومی هم تبعیت بکنند، قانون هماهنگی لبی یا غیر لبی بودن. به‌طور مثال، دو پسوند لی / lı li و لو / lu lü.
طرز نوشتن دیاکریتیک‌ها (علامت‌ها)
همان‌طور که اشاره شد، در الفبای عربی ترکی، برای تمییز دادن بین صداهای واکه‌های ۹ گانهٔ زبان ترکی، از علامات یا دیاکریتیک‌هایی که روی حروف «ی» و «و» قرار می‌گیرند استفاده می‌شود.
در نوشتار صدای «I-ı»، ضرورتی در گذاشتن علامت حرف «ایٛ» نیست. واژگان می‌توانند بدون آن نوشته شوند، به‌طور مثال «آغیز / ağız»، «قاییق/ qayıq». تنها توصیه شده‌است که در کتب درسی سوادآموزی، بر روی واژگان دخیل، و واژگان خاص فولکلوری علامت حرف «ایٛ» نوشته شود.
در نوشتار یکی از چهار حرف «اوْ / وْ» (O o)، «اوُ / وُ» (U u)، «اؤ / ؤ» (Ö ö) و «اۆ / ۆ» (Ü ü)، نوشتن دیاکریتیک‌ها بر روی اولین هجای ممکن اجباریست. ولی نیازی به نوشتن آنها بر روی سایر هجاها نیست. برای مثال: «گؤرونوش görünüş»، «اوْغوز oğuz»، «دۆیون düyün». ترک‌زبانان، به دلیل تسلط بر قانون هم‌آهنگی واکه‌ها و همین‌طور به دلیل دانستن تلفظ صحیح واژگان ترکی، فقط با خواندن دیاکریتیک روی اولین هجای نشان داده شده می‌توانند کلمه را به درستی شناخته و تلفظ کنند.
توصیه شده‌است که تازه-سوادآموزان، دیاکریتیک‌ها را در همه جای واژه بنویسند. به‌طور مثال «گؤرۆنۆش görünüş»، «اوْغوُز oğuz»، «دۆیۆن düyün".
البته که هنوز در اکثر متون ترکی، بجز صدای «اؤ / ؤ» (Ö ö)، بقیهٔ صداها بدون علامت نوشته شده‌اند، که این بخشی به دلیل عادت پیشین و به دلیل تسلط کافی به زبان برای نداشتن نیاز به انجام این کار، و بخش دیگر به دلیل نبود کیبورد خاص ترکی عربی و استفادهٔ کاربران از کیبورد فارسی می‌باشد.
طرز نوشتن صدای Ə-ə (اَ)
همان‌طور که در جدول واکه‌ها دیده می‌شود، صدای «Ə-ə» (اَ) با حروف «اَ / ـَ / ـه / ه» نشان داده شده‌است. نوشتن این صدا این صدا تنها در ابتدای کلمات به صورت «ا» (الف)، و در پایان هجا، به صورت «ـه / ه» نوشته می‌شود. با دو استثناء:
طرز نوشتن صدای E-e (ائ)
در کلمات ترکی آذربایجانی، در همهٔ اوقات، صدای «E-e» (ائ) با حروف «ائـ / ئـ / ـئـ / ئ» نوشته می‌شود.
در کلمات دخیل از زبان‌های خارجی، صدای «E-e» در اول یا وسط کلمات نوشته نمی‌شود. به‌طور مثال، املای درست کلمه «انرژی» است، و نوشتن آن به صورت «ائنئرژی» نادرست می‌باشد. یا واژگانی مثل «تلویزیون»، «علم»، «قانع».
در صورتی که، چه در واژگان ترکی و چه در واژگان دخیل، صدای «E-e» در مجاورت صدای «Y-y» قرار گیرد، هر دو حرف «ائ» و «یـ / ـیـ» باید نوشته شوند. به‌طور مثال، کلماتی مثل «قئید»، «شئیدا»، «ویئتنام»، «غئیرت».
در واژگان دخیل از فارسی یا عربی که در آنها صدای «İ-i» (ای) وجود دارد، اما در ترکی به صورت «E-e» (ائ) تلفظ می‌شوند، نوشتن این‌ها با حروف «ائـ / ئـ / ـئـ / ئ» انجام می‌شود، مثل «تسبئح»، «بئساواد»، «پئشکش».
طرز نوشتن صدای I-ı (ایٛ)
اما در نوشتار عربی، و همین‌طور در لهجهٔ تبریزی، مگر در مواردی استثنائی، «I-ı» (ایٛ) حفظ شده و تغییر نمی‌کند. به‌طور مثال، مقایسهٔ نوشتار عربی با لاتین «ایٛلدیریم ildırım»، «ایٛلخچی İlxçi".
ریخت‌شناسی و صرف
زبان ترکی آذربایجانی همانند سایر شاخه‌های زبان ترکی از نظر ساختاری جزو زبان‌های التصاقی به‌شمار می‌آید. در این زبان ریشه یک فعل یا یک اسم را می‌توان با اضافه کردن پسوندهای متعدد تغییر زمانی، جمعی و صفتی داد.
افعال متعدی درجه دو و درجه سه نیز قابل ساخت است: یازماق = نوشتن (متعدی)← یازدیرماق = نویساندن (متعدی درجه دو)← یازدیرتماق = وسیله نوشتن کسی را فراهم کردن (متعدی درجه سه).
اسم‌ها
در ترکی آذربایجانی، به‌جای استفاده از حروف اضافه (از، را، با، در)، با توجه به حالت دستوری یک اسم و نقش آن در جمله، پسوندهایی به آن چسبیده می‌شوند. این پسوندها باید مطابق با قانون هماهنگی واکه‌ها و در هماهنگی با آخرین واکهٔ واژه‌ای که به آن می‌چسبند باشند. قوانین و توصیه‌های رسم‌الخطی در نوشتار پسوندها در این بخش توضیح داده شده‌است.
ضمیرها
پسوندهای ضمیری به اسم‌ها و فعل‌ها می‌چسبند. این ضمیرها دو حالت دارند، که با تبعیت از قانون هماهنگی واکه‌ها (بر اساس آخرین واکهٔ واژهٔ مورد نظر)، حالت صحیح برای صرف فعل یا نشان دادن مالکیت به واژه می‌چسبند.
فعل‌ها
در زبان ترکی آذربایجانی امکان ساختن فعل و مصدر از نام و صفت وجود دارد. مثال: قولاق (گوش)، قولاق‌لاماق (گرفتن از گوشِ کسی برای تنبیه، گوش‌گیری)؛ ال (دست)، ال‌له‌مک (ورز دادن)؛ سو (آب)، سولاماق (آب پاشیدن)؛ گؤزل (زیبا [صفت])، گؤزل‌لمه‌ک (زیبا کردن)، یئیین (تند [صفت]) یئیین‌لمک (شتاب گرفتن)؛ گؤز (چشم)، گؤزلوک (عینک)، گؤزلوک‌چو (عینک‌ساز یا عینک‌فروش)، گؤزلوک‌چولوک (عینک‌سازی یا عینک‌فروشی).
افعال در زبان ترکی تک‌جزئی و یک‌تکه هستند. ساختن فعل با استفاده از افعال معین یا افعال کمکی به افعالی منحصر است که از زبان عربی یا فارسی به ترکی آذربایجانی وارد شده‌اند. این ویژگی انعطاف‌پذیری قابل توجهی در زبان ترکی آذربایجانی برای ساختن واژه‌های جدید حتی با استفاده از وام‌واژه‌ها ایجاد می‌کند. مثال: تلفن، تلفن‌لاش‌ماق (تلفن زدن).
نام‌گذاری و شمارش اعداد در ترکی آذربایجانی
شمارش اعداد از عدد یازده به بعد در زبان ترکی آذربایجانی تابع قاعده معینی است و از لحاظ دستوری و نوشتاری مطلقاً استثنایی در آن وجود ندارد. به همین دلیل یادگیریِ آن آسان است. اعداد شامل: بیر (۱)، ایکی (۲)، اۆچ (۳)، دؤرد (۴)، بئش (۵)، آلتی (۶)، یئددی (۷)، سککیز (۸)، دوْققوز (۹) است. برای نمونه به این نام‌گذاری‌ها توجه کنید:
از لحاظ محاوره و گفتگوی شفاهی به این زبان در ایران و در بعضی از مناطق جمهوری آذربایجان استثنایی وجود دارد؛ و آن کاربرد کلمه فارسی هشتاد به جای کلمه ترکی آن یعنی سکسن است. البته کلمه هشتاد در این حالت تابع قواعد شمارش اعداد در ترکی آذربایجانی است. این استثنا در مورد آذربایجانی‌های شرق ترکیه، گرجستان، داغستان و مناطق شمالی جمهوری آذربایجان صادق نیست. چگونگی نامگذاری، شمارش و بیان اعداد در ترکی آذربایجانی در جدول زیر ارائه شده‌است.
صفت در ترکی آذربایجانی
صفت‌ها که ویژگی و حالت اسم (موصوف) را بیان می‌کند اغلب به همراه اسم می‌آیند. صفت در ترکی آذربایجانی قبل از اسم (موصوف) می‌آید: ساری آلما (سیب زرد)
میهو کاننو
میهو کاننو (Miho Kanno؛ زادهٔ August 22, 1977) هنرپیشه و خواننده ژاپنی است. وی از سال ۱۹۹۲ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده است.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به عروسک‌ها اشاره کرد.
باشگاه فوتبال بوخوم
باشگاه فوتبال بوخوم ۱۸۴۸ یکی از باشگاه‌های فوتبال آلمان می‌باشد. این تیم هم‌اکنون در بوندسلیگا مشغول به رقابت با دیگر تیم‌ها می‌باشد. بوخوم یکی از قدیمی‌ترین سازمان های ورزشی در جهان است.
بازیکنان ایرانی
از بازیکنان ایرانی این تیم می‌توان به مهدی مهدوی‌کیا، وحید هاشمیان و محرم نویدکیا اشاره کرد.
سد مروک
مشخصات کلی
۴- ارتفاع سد (متر): ۶۷ متر از کف رودخانه
۵- طول تاج (متر): ۴۵۱
۶- حجم مخزن (M.C.M): ۱۲۰
۷- حجم تنظیم آب (M.C.M): ۶۰
۸- سطح شبکه (هکتار): ۵۹۰۰
۹- سال شروع: ۱۳۸۲
۱۰- پیشرفت فیزیکی ساختمان سد (درصد): ۱۰۰
۱۱- پیشرفت فیزیکی شبکه (درصد): ۴۵
اهداف طرح
اهداف اصلی:
۱-قابلیت ذخیره‌سازی تا حدود ۱۲۰ میلیون متر مکعب در سال از آب تیره رود
۲- تأمین نیاز آبی اراضی توسعه کشاورزی پایاب سد در حدود ۵۰ میلیون مترمکعب در دشت سیلاخور (منطقه۷)به وسعت ۵۵۰۰ هکتار عملیات اجرایی سد در سال ۱۳۸۲ آغاز شده و در سال ۹۴ خاتمه یافته‌است.
اعتبار مصوب سال ۸۹، ۱۳۵۷۲۶ و مصوب ۹۰ آن ۱۴۰۰۰۰ میلیون ریال می‌باشد.
سورش اوبروی
سورش اوبروی (Suresh Oberoi؛ زادهٔ ) هنرپیشه اهل کشور هند است. وی پدر بازیگر مشهور بالیوود ویوک اوبروی است. سورش اوبروی از سال ۱۹۷۷ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است. از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به سرنوشت اشاره کرد.
موش‌های باغی
الیومیس نام یک سرده از تیره موش زمستان‌خواب است.
سورش اوبروی
فیلم‌شناسی
فهرست برخی از فیلم‌هایی که سورش اوبروی در آنها به ایفای نقش پرداخته است:
ویدئوشناسی کیتی پری
کیتی پری، خواننده آمریکایی، تاکنون یک آلبوم ویدیویی منتشر کرده‌است و در ۳۳ موزیک ویدئو، شش فیلم، دوازده نمایش تلویزیونی و دوازده تبلیغ تلویزیونی ظاهر شده‌است. پس از حضور در چندین موزیک ویدئو در بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۷، مانند فعلاً خداحافظ، ویدیویی برای ترانهٔ خیلی گی ای برای معرفی او به صنعت موسیقی منتشر شد. در سال ۲۰۰۸ او ویدئوهایی برای ترانه‌های دختری را بوسیدم و داغ و سرد منتشر کرد که هر دو از دومین آلبوم او یعنی یکی از پسرها گرفته شده بود. در سال بعد، ویدئوهای فکر کردن به تو و بیداری در وگاس منتشر شدند.
انتشار سومین آلبوم پری، رویای نوجوانی (۲۰۱۰)، با تک‌آهنگ دختران کالیفرنیا آغاز شد که موزیک ویدئوی آن با حضور اسنوپ داگ منتشر شد. ویدئوی آتش‌بازی او جایزهٔ بهترین موزیک ویدئوی ام.تی. وی را در سال ۲۰۱۱ برد. ویدئو ئی.تی. که فضا را نمایش می‌داد با حضور کانیه وست منتشر شد و جایزهٔ بهترین همکاری در موزیک ویدئوی ام.تی.وی. ۲۰۱۱ را به دست آورد. او همچنین ویدئوهای آخرین جمعه شب (دربارهٔ حوادث بعد از یک مهمانی خانگی) و آن کسی که ول کرد (دربارهٔ یک معشوق از دست داده) را نیز منتشر کرد. در سال ۲۰۱۲ او آلبوم سومش رو با نام رؤیای نوجوانی: شیرینی کامل بازنشر کرد و برای دو تک‌آهنگ بخشی از من و کاملاً هوشیار ویدئوهایی منتشر نمود.
یک سال بعد، پری چهارمین آلبوم استودیویی خود به نام منشور را منتشر کرد که غرش تک‌آهنگ آغازین این آلبوم بود و موزیک ویدئوی آن، او را در یک جنگل پس از سقوط هواپیما نشان می‌داد. ویدئوی تک‌آهنگ بعدی او، بدون شرط، دربارهٔ یک عشق بدون شرط است. موزیک ویدئوی ۲۰۱۴ او، اسب تیره، مصر باستان را به تصویر می‌کشد. در ویدئوی روز تولد، او پنج شخصیت متفاوت را که در جشن‌های تولد سرگرم هستند را نمایش می‌دهد. در ژوئن ۲۰۱۵ موزیک ویدئوی اسب تیرهٔ او، توانست اولین موزیک ویدئوی یک هنرمند زن باشد که به آمار ۱ میلیارد بازدید در ویوو دست می‌یابد. یک ماه بعد، موزیک ویدئوی غرش نیز توانست به ۱ میلیارد بازدید برسد و او را اولین هنرمند کند که چند ویدئو با بیش از یک میلیارد بازدید داشته‌است.
لوکا مزانو
لوکا مزانو (Luca Mezzano؛ زادهٔ August 1, 1977) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اینتر میلان، باشگاه فوتبال پروجا، باشگاه فوتبال هلاس ورونا، باشگاه فوتبال رجینا، باشگاه فوتبال تورینو، باشگاه فوتبال کیه‌وو ورونا، باشگاه فوتبال بولونیا، باشگاه فوتبال برشا، باشگاه فوتبال تریستیانا، باشگاه فوتبال آتالانتا، و باشگاه فوتبال اتلتیکو آرتزو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال ایتالیا بازی کرده‌است.
گوسان هاواسی
گوسان هاواسی (Գուսան Հավասի؛ Gusan Havasi زادهٔ - )، گوسان اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه
وی با نام اصلی آرمناک مارگوسیان (Արմենակ Պարսամի Մարկոսյան) در ۱۸۹۶ در روستای آیازما، گرجستان به دنیا آمد در سن سه سالگی به علت بیماری بینایی خویش را از دست داد. کارآموزی خویش را در دوران خردسالی و در اوایل زندگی و قبل از آنکه به عنوان یک گوسان سرشناس بدل شود، آغاز کرد. وی همچنین برندهٔ جوایزی هنرمند مردمی ارمنستان شوروی (۱۹۶۷) همچون شده‌است. هاواسی از سال ۱۹۶۷ عضو اتحادیه نویسندگان شوروی بود. سده دهه پایانی عمر خویش را در ایروان سپری نمود. وی در ۱۹۷۸ در سن ۸۲ سالگی در ایروان درگذشت. مجسمه یادبود گوسان هاواسی در ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۰ در آخالکالاکی رونمایی شد.
کوری هیرش
کوری هیرش (Corey Hirsch؛ زادهٔ July 1, 1972) بازیکن هاکی روی یخ اهل کانادا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به ونکوور کناکز و نیویورک رنجرز اشاره کرد.
بیگ تیمبر، مونتانا
بیگ تیمبر شهری در ایالت مونتانا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۶۴۱ نفر بوده‌است.
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
هوگو کلاوس
هوگو ماریس ژولین کلاوس که تلفظ صحیح نامش در زبان هلندی هوخو کلاوس است (Hugo Claus؛ ؛ April 5, 1929 – 1929:4:5, March 19, 2008) یک نمایش‌نامه‌نویس، رمان‌نویس، شاعر، نقاش، کارگردان فیلم، مترجم و نویسنده برجسته اهل بلژیک بود.
او آثار متعددی با نام اصلی و چندین نام مستعار هنری منتشر کرد و در سبک‌ها و ژانرهای مختلفی فعالیت داشت. وی بیشتر به زبان هلندی می‌نوشت، اما آثاری نیز به زبان انگلیسی منتشر کرد. مرگ او با استفاده اتانازی، که در بلژیک قانونی است، منجر به مباحثات و اختلاف‌نظرهای گسترده‌ای شد.
سودرهوفت
سودرهوفت یک شهر در آلمان است که در نوردفرایسلند واقع شده‌است. سودرهوفت ۱۹ نفر جمعیت دارد.
کینستن، آلاباما
کینستن شهری در شهرستان کافی، آلاباما است که مساحت آن ۱۲٫۷۱ کیلومتر مربع است و در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵۴۰ نفر جمعیت داشته و تراکم جمعیتی آن، ۴۲٫۴۹ نفر در هر کیلومتر مربع بوده است.