cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دلفین
فرگشت و رده‌بندی
باور بر این است که تیرهٔ پاک‌نهنگان در ۴۲–۵۲ میلیون سال پیش منشأ بسیاری از آب‌بازسانان، از جمله دلفین‌های اقیانوسی، بوده‌است. فرگشت این تیره بعدها منجر به پیدایش «نهنگ‌های نوین» و در نهایت جدا شدن نهنگ‌های دندان‌دار از نهنگ‌های بی‌دندان در ۳۵ میلیون سال پیش شد. در این هنگام بدن نهنگ‌ها دوکی‌شکل و سرشان دارای پوزه درازی شده بود و فرم کلی بدن تطابق بسیاری برای زندگی در آب پیدا کرده بود. بوتو در حوضه آمازون در آمریکای جنوبی نشأت گرفت و از راه کرانه‌های اقیانوس آرام به دیگر رودخانه‌ها راه پیدا کرد. قدیمی‌ترین سنگواره‌های پیدا شده از دلفین‌ها مربوط به ۱۱ میلیون سال پیش در میوسن پسین است.
بر پایه بررسی‌های دی‌ان‌ای مولکولی، نزدیک‌ترین جانور به آب‌بازسانانی چون دلفین اسب آبی است. جمجمه این جانور نیز شباهت زیادی به دلفین‌ها دارد. اسکلت دلفین‌های کنونی دارای دو استخوان لگنی کوچک و میله‌وار است که گمان می‌رود بقایای اندام زائده‌مانده باشند. در یک مورد غیرعادی در سال ۲۰۰۶ میلادی، یک دلفین پوزه‌بطری در ژاپن به دام افتاد که دارای باله‌های کوچکی در دو سوی شکاف تناسلی خود بود. به باور دانشمندان این باله‌ها نمونه آشکاری از آن اندام‌های وستیجیال یا زائده‌مانده بوده‌اند.
کالبدشناسی
در طی ۶۰ میلیون سال فرگشت، بدن دلفین‌ها برای زندگی و شنا در آب خود را تطابق داده‌است. بعضی از مهم‌ترین دگرگونی‌های صورت گرفته در اندام‌های دلفین‌ها برای زندگی در آب عبارتند از توانایی حرکت در آب، شیرجه، تنظیم دمایی، و تنظیم فشار درونی بدن.
بدن دلفین‌ها دوک‌وار است که به آن‌ها امکان شنا کردن سریع را می‌دهد. دم-بالهٔ آن‌ها برای پیش‌رانش به کار می‌رود و باله‌های کناری نیز برای جهت‌گیری. بالهٔ فوقانی نیز – در میان نژادهایی که دارای آن هستند – باعث تعادل در هنگام شنا می‌شود. از آنجا که روش‌های شنای گوناگونی در میان گونه‌های دلفین وجود دارد، سرعت شنای هر گونه ممکن است با دیگری فرق داشته باشد. بیشتر دلفین‌ها با بیشینه سرعتی کمتر از ۱۰ متر بر ثانیه شنا می‌کنند؛ دلفین خال‌دار گرمسیری سریع‌ترین دلفین است با ۱۱٫۱ متر بر ثانیه سرعت. این سرعت کمتر از سرعت بسیاری دیگر از آب‌بازسانانی چون نهنگ‌ها است.
دلفین‌ها در درون دهان خود تعداد ۶۵–۲۰ جفت دندان تیز مخروط‌شکل در هر فک دارند. تعداد دندان‌های درون فک در بعضی نژادها به ۲۵۰ عدد می‌رسد. دلفین‌ها از سوراخ تنفسی در بالای سر خود تنفس می‌کنند و نای در جلوی مغز قرار دارد. در خون آن‌ها، پروتئین میوگلوبین مسؤول نگه داشتن اکسیژن است؛ پروتئینی که ۴ برابر بیشتر از هموگلوبین خون انسان در خود اکسیژن نگه می‌دارد. از این رو، آن‌ها می‌توانند تا بیشینه ۱۵ دقیقه در زیر آب بی تنفس به سر برند. دلفین‌های پوزه‌بطری به گونه میانگین در دقیقه ۲ تا ۳ بار نفس می‌کشند. پژوهشی در سال ۲۰۱۰ میلادی توسط بنیاد ملی پستانداران دریایی ایالات متحده نشان می‌دهد که دلفین‌ها می‌توانند مانند انسان‌ها به گونه‌ای طبیعی از دیابت نوع ۲ دچار شوند؛ یافته‌ای که به درک بهتر از این بیماری و پیدا کردن درمان‌های نو هم، برای انسان و هم دلفین، کمک می‌کند.
برخلاف بیشتر پستانداران، دلفین‌ها مو و غدد زیرپوستی بر پوست خود ندارند؛ به استثنای تعداد کمی مو دور سر پوزه‌شان که در زمان کوتاهی پیش یا پس از تولد از دست می‌دهند. تنها مورد استثناء در این قاعده دلفین رودخانه‌ای بوتو است که دارای موهای ریز ماندگار بر روی پوزه خود است. گمان بر این است که این موهای ریز نقش حس لامسه را برای این گونه که دارای بینایی ضعیفی است بازی می‌کنند.
طول بدن اغلب دلفین‌ها زیاد نیست و از ۱٫۵ تا ۴٫۵ متر متغیر است. نهنگ قاتل اما در این باره استثناء است و طول آن به ۹٫۵ متر نیز می‌رسد. با وجود تفاوت در نژادها، رنگ بدن دلفین‌ها عمدتاً خاکستری سایه‌ای با بخش‌های پایینی روشن‌تر است به همراه خط‌هایی با نما و رنگ‌های گوناگون. رنگ بدن با پیدا کردن غذا، محافظت از خود در برابر مهاجمان، و ارتباط فراگونه‌ای مرتبط است. بعضی بررسی‌ها نشان داده‌اند که دلفین‌های چرخان و پهلوسفید در هاوایی به وسیله الگوهای رنگ‌آمیزی بر بدنشان و از راه جنباندن بدن به هم سیگنال‌های ارتباطی می‌دهند.
حواس و هوش
بیشتر دلفین‌ها توانایی دید بسیار بالایی هم درون آب و هم بیرون آن دارند اما بعضی دلفین‌ها، همانند دلفین‌های رودخانه‌ای، بینایی بالایی ندارند. دلفین رودخانه‌ای شبه‌قاره هند لنز چشمی قدرتمندی ندارد و در عمل تنها توانایی تشخیص نور از تاریکی را دارد. در محیطی که این دلفین زندگی می‌کند، آب همواره گل‌آلود است و توانایی بینایی آنچنان کمکی به بقای جانور نمی‌کند.
آن‌ها می‌توانند امواج صوتی با بسامدهایی بیشتر از محدودهٔ شنوایی انسان بالغ را بشنوند. این جانوران به بسامدهای پایین (کمتر از ۵۰۰ هرتز) حساس نیستند ولی تا ۱۰۰ کیلوهرتز را به خوبی تشخیص می‌دهند. آن‌ها توانایی بیشتری از انسان در تشخیص بسامدهای گوناگون و تعیین فاصله‌های زمانی دارند. به عنوان چیزی مشترک در میان همهٔ نژادهای دلفین، حس شنوایی در این جانوران برای موقعیت‌یابی صوتی به کار می‌رود. آن‌ها توانایی‌های شگفت‌انگیزی در بهره‌گیری از صداها به منظور شناخت جهان اطرافشان دارند و تولید صداهای گوناگون بهشان امکاناتی قوی‌تر از بینایی در ساختن ذهنیتی از جهان پیرامونشان داده‌است.
حس لامسه نیز در آن‌ها بسیار پیشرفته‌است و عصب‌های اعصاب پوستی به ویژه در نواحی پوزه، باله‌های سینه‌ای و بخش‌های تناسلی تراکم زیادی دارند. با این حال دلفین‌ها همانند همه دیگر نهنگ‌های دندان‌دار به دلیل نداشتن اعصاب بویایی و لوب‌های آن، حس بویایی ندارند. حساس‌ترین بخش‌های بدن دلفین‌ها در کنار سوراخ تنفسی، چشم‌ها، و پوزه‌است. بررسی‌ها بر روی بعضی گونه‌های دلفین نشان داده‌اند که آن‌ها دارای حس چشایی هستند و می‌توانند میان مواد شیمیایی گوناگون تمایز قایل شوند.
مغز دلفین‌ها توانایی به یادسپاری کوتاه مدت یا STL و بلند مدت LTM را داراست. اغلب دلفین‌ها نسبت وزن مغز بر وزن بدن به نسبت بالایی دارند. در دلفین‌های پوزه‌بطری، این میزان به ۱٫۰۴ درصد می‌رسد. ضریب مغزی این دلفین‌ها ۴٫۵ برابر متوسط دیگر پستانداران با وزن همانند است و در میان همه جانوران روی زمین، از جمله نخستی‌سانان، دومین ضریب مغزی بالا (پس از انسان) است. آن‌ها همچنین توانایی نادر «تشخیص خود در آینه» را دارند؛ توانایی که تنها انسان و کپی‌های بزرگ از آن برخوردارند. با آنکه وزن و حجم مغز دلفین بیشتر از مغز انسان است، تعداد نورون‌های آن کمتر از مغز آدمی است. برای نمونه، تعداد تخمینی نورون‌های قشر مغز در نهنگ‌های دندان‌کلفت ۱۰٫۵ میلیارد است حال آنکه در انسان این میزان به ۱۹ میلیارد نورون می‌رسد. بعضی دانشمندان بر این باورند که از آنجا که نمی‌توان معیارهای هوش پذیرفته‌شده توسط انسان‌ها را به جانوران گوناگون در محیط‌های گوناگون گسترش داد، نمی‌توان نتیجه گرفت که دلفین‌ها هوش بسیار بالا یا پایینی دارند.
بررسی‌ها نشان داده‌اند که دلفین‌ها می‌توانند در ذهن خود برای صداهای گوناگون، تجسم‌های گوناگونی پدیدآورند به گونه‌ای که هر صدا در ذهنشان بیان‌گر و برابر با یک شی باشد. در هنگام بهره‌گیری از پژواک‌یابی، دلفین‌ها اغلب صدای برگشتی از یک جانور یا اشیای اطراف را در ذهن خود تحلیل کرده و هر صدای برگشتی را مترادف با یک شی تعریف می‌کنند. این «دیدن از راه شنیدن» نشان می‌دهد که چگونه دلفین‌های با توانایی دید بسیار پایین می‌توانند در مغز خود جهان را شناسایی کنند.
رفتار اجتماعی
دلفین‌ها اجتماعی هستند و در گروه‌هایی با جمعیت‌های گوناگون زندگی می‌کنند. دلفین‌های رودخانه‌ای در گروه‌های کوچک ۲ تا ۱۰ تایی یافت می‌شوند؛ دلفین‌هایی که در کنار کرانه‌ها زندگی می‌کنند گروه‌هایی با ۵۰ عضو تشکیل می‌دهند؛ و جمعیت دسته‌هایی از دلفین‌های اقیانوسی که به دور از کرانه‌ها زندگی می‌کنند گاه به صدها یا هزاران عدد دلفین می‌رسد. با آنکه عضویت در گروه‌ها انحصاری نیست و از گروه‌های دیگر نیز می‌توانند وارد یک گروه شوند، دلفین‌ها حس همبستگی اجتماعی قوی‌ای دارند و در کنار دیگر اعضای گروه که زخمی یا بیمار شده‌اند می‌مانند و حتی آن‌ها را به سطح آب می‌رسانند تا نفس بکشند. این نوع‌دوستی منحصر به نژاد خودشان نیست و به دیگر جانوران دریایی نیز کمک می‌رسانند. همچنین بعضی دلفین‌ها با حلقه زدن به دور شناگران، آن‌ها را از حمله کوسه‌ها در امان نگه داشته‌اند یا به کوسه‌ها حمله برده تا از منطقهٔ شنای آدمیان دورشان سازند.
تصور بر این است که تشکیل گروه و رفتار اجتماعی در دلفین‌ها برآمده از نیاز آن‌ها برای کم کردن احتمال شکار توسط مهاجمان باشد. از آنجا که دلفین‌ها در هنگام نزدیک شدن مهاجم با سوت و صدا همدیگر را خبر می‌کنند، احتمال کشته شدن توسط کوسه‌ها کمتر می‌شود. به بیان دیگر، میزان هشیاری مورد نیاز از سوی تک‌تک اعضای یک گروه کمتر از میزان هشیاری مورد نیاز از سوی همان‌ها در حالت تنها و تک است. از دیگر دلایل تشکیل زندگی اجتماعی میان آن‌ها می‌توان به افزایش شانس گرفتن طعمه در صورت همکاری گروهی اشاره کرد. در مورد نهنگ‌های قاتل، همکاری در شکار نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری دسته‌ها و بقای آن‌ها دارد. با کمک همدیگر، نهنگ‌های قاتل می‌توانند به بزرگترین نهنگ‌ها حمله کنند.
برای نگه داشتن ارتباط نزدیک اعضا در گروه و دسته، دلفین‌ها روش‌های گوناگونی دارند: آن‌ها با باله‌هایشان بدن دیگر اعضای گروه را نوازش می‌کنند. این رفتار گاه به برخوردهای شدید بدنی نیز می‌انجامد، اما تصور می‌شود که باعث کنده شدن انگل‌های روی بدن این جانوران نیز می‌گردد. دسته‌های نهنگ قاتل به هنگام رسیدن به هم نوعی «مراسم خوشامدگویی» اجرا می‌کنند. دلفین‌های همجنسی که اتحاد دوستی با هم برقرار کرده باشند، گاه شانه به شانه همدیگر شنا و هم‌زمان با هم اقدام به نفس‌گیری می‌کنند.
دلفین‌ها همچنین نشانه‌هایی از فرهنگ در میان خود نشان می‌دهند؛ چیزی که مدت‌های بسیار گمان برده می‌شد منحصر به نسل بشر و انسان‌های نخستین بوده‌است. تولید صداهای پیچیده و ساختار اجتماعی جمعیت‌های نهنگ قاتل به عنوان گونه‌ای از فرهنگ شناخته شده‌اند. گروهی از دلفین‌های پوزه بطری هند-پاسیفیک به فرزندان خود چگونگی بهره‌گیری از ابزار را یاد می‌دهند. آن‌ها صورت خود را با اسفنج دریایی می‌پوشانند تا از خود در هنگام یافتن غذا محافظت کنند. این دانش توسط مادران به دخترانشان آموزش داده می‌شود. بهره‌گیری از اسفنج برای محافظت رفتاری برآمده از آموزش است. رفتار آموزش داده شوندهٔ دیگری نیز در میان دلفین‌های رودخانه‌ای در برزیل دیده شده‌است که در آن دلفین‌های نر از علف‌ها و تکه‌های چوب برای نمایش در هنگام جفت‌گیری بهره می‌برند.
دلفین‌ها نسبت به هم پرخاش نیز می‌کنند. هرچه سن یک نر بالاتر رود زخم‌های بیشتری به دلیل گاز گرفته شدن توسط دیگر دلفین‌ها بر بدنش دیده می‌شود. دلفین‌ها این خشونت را در برابر هم به همان دلیل‌هایی انجام می‌دهند که انسان‌ها نسبت به هم؛ برتری در میان گروه و به دست آوردن ماده‌ها. این خشونت گاهی تا به آنجا پیش می‌رود که دلفین بازنده در نبرد ناچار می‌شود گروه را ترک کند.
دلفین‌های پوزه بطری نر به فرزندکشی شناخته شده هستند. آن‌ها با کوباندن خود به فرزندان یا گاز گرفتنشان چنین می‌کنند. در یک بررسی، نیمی از ۱۰ فرزندی که به ظاهر توسط پدرانشان کشته شدند، نشانه‌های آشکار جراحت بیرونی نداشتند، بلکه در درون بدن آسیب جدی دیده بودند. با آنکه دلیل مشخصی برای چنین رفتاری وجود ندارد، به نظر می‌رسد که رفتارهای پرخاشگرانه ناشی از برتری‌جویی در گروه در آن نقش داشته باشند. دلفین‌ها همچنین بنا به دلایلی ناشناخته گرازماهی‌ها را می‌کشند. این در حالی است که گرازماهی‌ها رژیم غذایی دگرگون با آنچه دلفین‌ها دارند دارا هستند و از این رو رقیب آن‌ها به‌شمار نمی‌روند.
زایش و رفتار جنسی
اغلب دلفین‌ها به صورت طبیعی بیشتر از ۱۸ سال عمر می‌کنند. بیشترین عمر دیده‌شده در میان آن‌ها ۹۰ سال بوده‌است. به دلایل فرگشتی و اینکه دلفین‌های ماده در هر بار زایمان تنها یک فرزند به دنیا می‌آورند، نه تنها سن بلوغ آن‌ها بالاتر از نرها است که عمرشان نیز بیشتر از آن هاست. بیشترین عمر نهنگ‌های قاتل نر ۶۰ سال است ولی در ماده‌ها این میزان به ۹۰ سال می‌رسد. ماده‌ها در طول زندگی خود میان ۲۵–۵ فرزند می‌زایند و همانند انسان، با افزایش عمر باروریشان کاهش می‌یابد. در بعضی نمونه‌ها، ماده‌ها ۲۷–۱۸ سال پیش از پایان زندگی به یائسگی می‌رسند، اگرچه به تلاش‌های نرها برای آمیزش پاسخ مثبت می‌دهند.
دلفین‌ها همانند دیگر پستانداران دریایی سن بلوغ جنسی به نسبت بالایی دارند. این زمان اغلب بالاتر از ۵ یا ۷ سال است. دلفین‌های نواری در سنین میان ۷٫۵ تا ۹٫۴ سالگی به بلوغ می‌رسند. در سنین جوانی این جانوران گاه پیش از آنکه به بلوغ برسند رفتار جنسی از خود نشان می‌دهند. سن بلوغ بسته به نژاد و جنس فرق می‌کند. آن‌ها در هر بار زایش تنها یک فرزند به دنیا می‌آورند.
اغلب جوامع دلفین‌ها چندهمسر هستند و دلفین‌های نر و ماده با تعداد گوناگونی دلفین از جنس مخالف آمیزش می‌کنند. آن‌ها همچنین برای آمیزش وابستگی ویژه‌ای به گروهی که در آن هستند ندارند و بیرون رفتنشان از گروه برای مدت زمان محدود و به منظور پیدا کردن شریک جنسی از میان دسته‌های دیگر امری متداول است. آمیزش جنسی دلفین‌ها از چسباندن شکم به شکم انجام می‌پذیرد. این کار در زمان کوتاهی صورت می‌گیرد، با این حال ممکن است در دورهٔ زمانی کوتاه چندین بار تکرار شود. دوره بارداری بسته به نژاد متفاوت است؛ برای نمونه برای دلفین پوزه‌بطری رودی این زمان ۱۱ تا ۱۲ ماه و برای نهنگ قاتل نزدیک ۱۷ ماه است.
دلفین‌های ماده به بچه‌های خود برای دوره تقریبی ۴۰۰ تا ۶۰۰ روز شیر می‌دهند. شیر دادن اما گاه پس از این دوران نیز ادامه پیدا می‌کند؛ در دلفین‌های پوزه‌بطری آرام، از شیر گرفته شدن میان ماه‌های دوازده تا هیجدهم تولد به وقوع می‌پیوندد، اما شیر خوردن بدون اهداف تغذیه‌ای گاه تا سومین سال زندگی فرزند نیز ادامه پیدا می‌کند. از آنجا که زمان شیر خوردن فرزند طولانی است، نیازی به شیر پرچرب نیست و شیر دلفین‌ها اغلب میان ۱۰ تا ۳۰ درصد چربی دارد. مدت زمان شیردهی به نوع تغذیه نیز بستگی دارد؛ در کل، دلفین‌هایی که دارای رژیم غذایی مبتنی بر سخت‌پوستان هستند تعداد ماه‌های بیشتری به بچه‌هایشان شیر می‌دهند تا آن‌هایی که رژیم غذایی شان بر پایه ماهی است. در مورد نخست، این زمان ۱۷–۱۱ ماه است و در مورد دوم ۱۲–۱۰ ماه.
دلفین‌ها از آن روی که آمیزش جنسی را بنا به دلیل‌هایی به جز هدف تولید مثل انجام می‌دهند، شناخته شده هستند. دلفین‌های نر و ماده گاه آمیزش‌هایی همچون نزدیکی از راه سوراخ تنفسی انجام می‌دهند که آشکارا سودی در جهت زایش ندارد. گاهی نر آلت تناسلی خود را بر روی باله‌های پشتی و کناری ماده می‌مالاند و این کار به ویژه هنگامی که ماده اجازه آمیزش واژنی به نر نمی‌دهد صورت می‌گیرد. خودارضایی در هر دو جنس دیده می‌شود و دلفین‌ها یا به وسیله تماس یکی از باله‌های خود به ناحیه تناسلی یا مالاندن آن ناحیه به کف دریا، به ارضای خود می‌پردازند.
آن‌ها همچنین دارای رفتارهای همجنسگرایانه در میان خود هستند. دلفین‌های پوزه‌بطری به صورت متناوب با هم‌جنسان خود معاشقه، نزدیکی، و سکس می‌کنند و هر دو جنس نر و ماده با همجنسان خود رابطه برقرار می‌کنند. مشاهدات نشان می‌دهند که ۳۰ درصد همه ارتباط‌ها میان دو گونه پوزه‌بطری و خال‌دار اطلس شامل فعالیت‌های همجنس‌خواهانه می‌شود. در میان بعضی گروه‌های نهنگ قاتل، بیش از سه چهارم فعالیت‌های جنسی مشاهده شده میان نرهای همجنس بوده‌است.
نژادهای گوناگون گاه با دیگر نژادها آمیزش می‌کنند. رفتار جنسی همچنین می‌تواند با خشونت همراه باشد. در این هنگام دلفین نر رفتارهای تهاجمی، چه در برابر ماده‌ها و چه در برابر دیگر نرها، از خود نشان می‌دهد. در دلفین‌های بوتو، نرها گاه برای مدت طولانی و با تعداد زیاد با ماده دلخواهشان آمیزش می‌کنند. ماده‌ها اما اغلب علاقه‌ای به این کار ندارند و برای دور کردن نر، به آب‌های عمیق می‌روند. در این هنگام اما نر مهاجم به ماده حمله می‌کند و او را از ناحیهٔ تناسلی زخمی می‌کند.
در مواردی نیز دلفین‌ها رفتار جنسی نسبت به دیگر جانوران، از جمله انسان‌ها، نشان داده‌اند. این رفتارها پس از آن بروز پیدا کردند که یک انسان برای مدت طولانی با دلفین خاصی ارتباط دوستی برقرار کرده و دلفین «خجالت» خود نسبت به آن انسان را از دست داده‌است.
تغذیه
روش‌های تغذیه‌ای گوناگونی میان نژادهای دلفین وجود دارند که گاهی منحصر به یک نژاد هستند. ماهی و ماهی مرکب غذای اصلی دلفین‌ها را تشکیل می‌دهند. با این حال نهنگ قاتل کوتوله و نهنگ قاتل از دیگر جانداران دریایی همچون سخت‌پوستان نیز تغذیه می‌کنند. در کل، برخلاف آب‌بازسانان بی‌دندان، دلفین‌ها به همراه دیگر آب‌بازسانان دندان‌دار غذای خود را فیلتر نمی‌کنند و یک‌جا می‌بلعند.
باور بر این است که بیشتر دلفین‌ها از تعداد زیادی طعمه در رژیم غذاییشان بهره می‌گیرند. برای نمونه، در معده دلفین‌های پوزه‌بطری‌ای که در دام‌های ماهیگیران در جنوب غربی ایالات متحده به دام افتادند، ۴۳ گونه مختلف طعمه از ۲۵ تیره گوناگون شناسایی شد. با این حال، بیشتر رژیم غذایی هر گونه دلفین را اغلب چند گونه محدود پوشش می‌دهد. برای نمونه، سنجاق‌ماهی ۷۰ درصد غذای دلفین‌های آب‌های فلوریدا را تشکیل می‌دهد.
روش معمول در شکار دلفین‌ها به این گونه‌است که گروهی از آن‌ها با حلقه زدن به دور ماهی‌ها آن‌ها را در گوشه‌ای به شکل توپ گرد هم می‌آورند و سپس با حمله به این «توپ طعمه» ماهی‌های سر در گم را شکار می‌کنند. روش دیگر شکار نیز همراه است با تعقیب ماهی‌ها تا درون آب‌های کم ژرف و در نتیجه رفتن آسان‌تر آن‌ها. در کارولینای جنوبی دلفین‌های پوزه بطری اقیانوس اطلس طعمه را تا گل و لای کرانه دنبال می‌کنند و با گیر انداختن آن‌ها در عمق بسیار کم شکارشان می‌کنند. در موارد دیگر نیز، دلفین‌ها با پرتاب کردن ماهی به بیرون از آب توسط ضربه باله‌شان به آن‌ها، باعث گیج شدن ماهی و شکارش می‌شوند.
نهنگ‌های قاتل تنها دلفین‌هایی هستند که به شکار دیگر پستانداران دریایی می‌پردازند. آن‌ها برای شکار شیرهای دریایی به کرانه‌های اقیانوس می‌روند. آن‌ها همچنین در هنگام شکار به صورت گروهی عمل می‌کنند و به همدیگر در یافتن و گرفتن طعمه کمک می‌کنند. پس از گرفتن طعمه، غذا میان اعضای گروه‌های تقسیم می‌شود و شکارچی اصلی آن را به صورت اشتراکی با دیگر اعضای گروه می‌خورد.
گزارش‌های مربوط به همکاری انسان‌ها و دلفین‌ها برای شکار به نوشته‌های پلینیوس نویسنده و فیلسوف طبیعی‌دان رم باستان می‌رسند، و در میان بسیاری از مردم بومی ساکن کرانه‌ها در قاره‌های گوناگون رواج داشته‌است. نمونه‌های امروزین چنین پدیده‌ای را می‌توان در لاگونا در سانتا کاتارینای برزیل یافت. در این منطقه دلفین‌ها ماهی‌ها را به سوی کرانه رانده سپس به ماهیگیران پیام می‌دهند تا تورهای خود را پهن کنند. در برابر، جایزه این دلفین‌ها ماهی‌هایی هستند که از تور فرار می‌کنند.
تولید صدا و موقعیت‌یابی صوتی
این جانوران توسط سوت زدن و تولید صداهای تپشی ناگهانی با هم ارتباط برقرار می‌کنند؛ با این حال منشأ و گسترهٔ این توانایی ناشناخته‌است. بعضی آب‌بازشناسان بر این باورند که سوت‌های دلفین‌ها اطلاعاتی دربارهٔ وضعیت احساسیشان، درجه خطر، موقعیت در گروه، و وجود غذا را دربردارند. بررسی‌ها بر روی نمونه‌های در اسارت نشان می‌دهند که بعضی دلفین‌ها برای خود سوت یکتایی دارند که مانند امضای شخصی آن‌ها است. آن‌ها اغلب این سوت‌ها را هنگامی تولید می‌کنند که توسط انسان‌ها مورد آزار قرار گرفته باشند یا بر خلاف خواسته‌شان توسط انسان‌ها محدود شده باشند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که دلفین‌های پوزه‌بطری با سوت‌های منحصر به فرد یکدیگر را صدا می‌زنند. آزمایش بر روی این دلفین‌ها نشان داده‌است که هر دلفین تنها به سوت مختص خود واکنش نشان می‌دهد. چنین ویژگی‌ای همانند همدیگر را صدا کردن در میان انسان‌ها با کمک نام فرد است و وجود آن در هیچ جانور پیشینی به اثبات نرسیده بود.
دلفین‌ها صدای دیگری نیز تولید می‌کنند که نوعی تیک کوتاه است و برای موقعیت‌یابی صوتی به کار می‌رود. این صدا جهت‌دار است و اغلب به صورت یک سری دنباله‌دار پدیدار می‌شود که تعداد آن با نزدیک شدن جانور به شی مورد نظر خود افزایش می‌یابد. این تیک‌ها از جمله بلندترین صداهای تولید شده توسط جانوران دریایی است. دلفین‌های پوزه‌بطری تیک‌هایی، که می‌توانند فشار صدایی قله تا قله بسیار بالایی داشته باشند، برای مدت زمان‌های کوتاه (چند میکروثانیه) و با طول کلی کم (۸۰–۵۰ میکروثانیه) تولید کنند. این تیک‌ها دارای بسامدی میان ۴۰–۳۰ کیلوهرتز هستند و به دلیل بسامد بالایشان، به دلفین‌ها توانایی تشخیص جانداران کوچکی با اندازه‌های بیشتر از ۱ سانتی‌متر را می‌دهند.
پرش از آب و بازی
بازی بخش مهم از رفتار دلفین‌ها در هر سن و سالی را شامل می‌شود؛ اگرچه جوان‌ترها بیشتر جنب و جوش دارند. آن‌ها گاه از روی سطح آب پرش می‌کنند، حرکات آکروباتیک انجام می‌دهند، یا با هم‌گروهی‌های خود به شوخی و بازی می‌پردازند. دانشمندان هنوز دربارهٔ هدف اصلی این حرکت‌ها اطمینان ندارند اما گمان می‌رود این بخشی از آموزش طبیعی آن‌ها به منظور آشنایی با محیط اطراف و بالا بردن توانایی‌هایشان، از جمله توانای‌های حرکتی، باشد.
گمان بر این می‌رود که پرش از آب روشی برای پیدا کردن مکان گردهم‌آیی ماهی‌ها است که پرندگان دریایی را به سوی خود می‌کشد یا آنکه این حرکت روشی برای ارتباط بر قرار کردن با دیگر دلفین‌ها است. فرضیه‌هایی نیز در رابطه با آنکه دلفین‌ها با بیرون آمدن از آب سطح بدن خود را از انگل‌ها پاک می‌کنند یا آنکه تنها به منظور کنجکاوی و سرگرمی به این کار می‌پردازند، وجود دارند.
این جانوران با علف دریایی بازی می‌کنند و به جنگ و بازی با دیگر دلفین‌ها مشغول می‌شوند. گاهی نیز به ایجاد مزاحمت برای دیگر جانداران دریایی از جمله مرغان دریایی و لاک‌پشت می‌پردازند. آن‌ها همچنین از سوار شدن بر موج‌ها لذت می‌برند و در کنار موج‌های پدید آمده توسط کشتی‌ها بازی می‌کنند یا به بازی با شناگران مشغول می‌شوند. دلفین‌های در اسارت گاه در مجموعه‌ای از رفتارهای بازی گونهٔ پیچیده از جمله تولید با مهارت حلقه‌های حباب درون آب دیده شده‌اند.
خواب
الگوی خواب و بیدارشدن در دلفین‌ها بسیار با انسان‌ها و بیشتر دیگر پستاندارانی که روی خشکی زندگی می‌کنند فرق دارد و چنین الگویی نیاز به پردازش بیشتری از سوی مغز آن‌ها دارد. در حالت کلی، دلفین‌ها در هنگام خواب دارای یک نیمکره مغزی با فعالیت کم و آرام هستند که به آن‌ها هوشیاری کافی برای تنفس و مراقبت در برابر مهاجمان و دیگر خطرهای احتمالی را می‌دهد. در این هنگام نیمی از مغز استراحت می‌کند و نیمه دیگر بیدار باقی می‌ماند. نشانه‌های مراحل آغازین خواب می‌توانند به گونه هم‌زمان در هر دو نیمکره مغزی پدیدار شوند. از آنجا که دلفینی که به صورت کامل به خواب برود، غرق می‌شود، این جانوران بر خلاف انسان‌ها به تک تک نفس‌هایشان کنترل کامل دارند.
دلفین‌های در اسارت خواب کاملی را تجربه می‌کنند که در آن هر دو چشم بسته می‌شوند و واکنشی در برابر نیروی کم و آهستهٔ خارجی نشان نمی‌دهند. در این هنگام تنفس به گونه خودکار انجام می‌پذیرد و یک واکنش عصبی ناخودآگاه از سوی دم باعث می‌شود تا سوراخ تنفسی در بالای آب قرار گیرد. دلفین‌هایی نیز که در پژوهش‌ها به حالت بیهوشی برده می‌شوند این رفلکس دم را نشان می‌دهند.
با آنکه چنین واکنشی در نهنگ عنبر نیز دیده شده‌است مشخص نیست که آیا دلفین‌های آزاد چنین وضعیتی را تجربه می‌کنند یا نه. دلفین رودخانه سند دارای روش خوابی دگرگون با دیگر دلفین‌ها است. این جانور از آنجا که در محیطی با جریان‌های قوی آبی زندگی می‌کند که نیروی ناشی از آن‌ها می‌تواند خطرساز باشد، باید همواره در حال شنا باشد تا آسیبی نبیند. از این رو این دلفین در فاصله‌های زمانی کوتاه که از ۴ تا ۶۰ ثانیه طول می‌کشند چرت می‌زند.
آسیب‌شناسی و عوامل مرگ
به جز خطر انسان‌ها و فعالیت‌هایشان، دلفین‌ها به گونه طبیعی دشمنان کمی دارند. بعضی نژادهای دلفین هیچ دشمن طبیعی ندارند و این باعث می‌شود که درنده بالاسر باشند. گونه‌های کوچکتر دلفین، و به ویژه فرزندانشان، توسط مهاجمانی چون گاوکوسه، کوسه ببری و کوسه بزرگ سفید شکار می‌شوند. با وجود کمیاب بودن این پدیده، بعضی گونه‌های بزرگتر دلفین‌ها از جمله نهنگ قاتل دست به شکار دیگر نژادهای دلفین می‌زنند. دلفین‌های سربی برای رد گم کردن و فرار از دست نهنگ‌های قاتل به درون خلیج‌های کم‌عمق می‌روند.
تعدادی از انگل‌ها و ویروس‌های موجود در آب می‌توانند زندگی دلفین‌ها را در خطر بیندازند. این جانوران به دلیل طبیعت اجتماعیشان در معرض بیماری‌های واگیردار هستند. برای نمونه، نوعی موربیلی ویروس باعث کشته شدن چندین دلفین نواری در میان سال‌های ۱۹۹۲–۱۹۹۰ در دریای مدیترانه شد. بسیاری از مواردی که در آن مرگ‌های دسته‌جمعی برای دلفین‌های اقیانوسی پدید آمده‌اند به دلیل فراگیر شدن بیماری واگیردار مربوط به این ویروس بوده‌است.
تهدید از سوی انسان‌ها
به دلیل فعالیت‌های روزافزون انسان‌ها، همهٔ دلفین‌های رودخانه‌ای از جمله دلفین رودخانه آمازون، دلفین رود گنگ، و دلفین رودخانه یانگ تسه در خطر انقراض هستند. یک بررسی در سال ۲۰۰۶ میلادی نشان می‌دهد که دلفین رودخانه یانگ تسه در چین در عمل منقرض شده‌است. به دلیل آنکه کشاورزی مهم‌ترین پایه اقتصاد پاکستان است، تصور می‌شود که به دلیل برداشت بسیار از آب رودخانه سند، دلفین این رودخانه نیمی از گستره پراکندگی تاریخی خود را از دست داده باشد. به دلیل شدت سدسازی بر روی رودخانه‌ها، آلودگی بیشتر رودخانه‌هایی که انسان در کنارشان کار و زندگی می‌کند، و دسترسی آسان‌تر مردم ساکن در کنار رودها به دلفین‌های ساکن در آن‌ها، دلفین‌های رودخانه‌ای از جمله در معرض‌خطرترین پستانداران دریایی جهان هستند و بسیاری از آن‌ها با خطر انقراض حتمی روبرو هستند.
آفت‌کش‌ها، فلزات سنگین، پلاستیک‌ها و دیگر آلاینده‌های شیمیایی و کشاورزی که در طبیعت به سادگی و با سرعت از میان نمی‌روند می‌توانند در بدن شکارگرانی چون دلفین‌ها انباشته شوند. در حوضه رودخانه گنگ سالانه ۲٬۵۰۰ تن مواد حشره‌کش و ۱٫۲ میلیون تن مواد تشکیل‌دهنده کود شیمیایی رها می‌شود. دلفین‌ها نه تنها در آب آلوده شنا می‌کنند، که انباشت ماهی‌های آلوده به مواد شیمیایی در بدنشان باعث مسمومیت و مرگشان می‌شود.
روش‌های صنعتی ماهیگیری که در آن‌ها تورهای عظیم بستر دریا را جارو می‌کنند نیز می‌توانند باعث گیر افتادن ناخواستهٔ دلفین‌ها شوند. این تورها هر سال جان بسیاری از دلفین‌هایی را می‌گیرند که یا در حال شنا به دام آن‌ها افتاده یا در هنگام دزدیدن ماهی از این تورها ناخواسته گیرشان افتاده باشند. آن‌ها همچنین قربانی تورهای فلزی محافظت‌کننده از کشتزارهای دریایی ماهی می‌شوند.
صداهای بلند زیر آب از جمله صداهای تولیدی توسط سونار زیر دریایی‌ها، صدای پرتاب‌های آزمایشی موشک و بعضی فعالیت‌های ساختمانی در کرانه‌ها مانند توربین مزارع بادی می‌توانند برای دلفین‌ها خطرناک باشند و باعث افزایش اضطراب، آسیب به شنوایی و بیماری ناشی از کاهش ناگهانی فشار شوند که آخری به دلیل تلاش آن‌ها برای نفس‌گیری سریع و بازگشت به درون آب به منظور فرار از سر و صدای بیرون پدید می‌آید.
از دیگر خطرهای تهدیدکننده دلفین‌ها برخورد آن‌ها با پره پیش‌رانشی کشتی‌ها و زیردریایی‌هاست که باعث کشته شدنشان می‌شود. با افزایش رفت‌وآمد دریایی، تعداد قربانیان این حوادث به ویژه در میان فرزندان این جانوران رو به افزایش گذاشته‌است.
پراکندگی
دلفین‌ها در همه آب‌های آزاد جهان و اقیانوس‌ها یافت می‌شوند. بیشتر آن‌ها در آب‌های گرم زندگی می‌کنند ولی مکان زندگی بسیاری از گروه‌های نهنگ‌های قاتل آب‌های سرد و قطبی شمالگان و جنوبگان است. گونه‌هایی از دلفین رودخانه‌ای نیز در چند رودخانه در جهان از جمله آمازون و سند یافت می‌شوند. آن‌ها تقریباً در هر نوع زیستگاه دریایی – از کرانه‌های کم‌عمق تا مناطق لجهای ژرف در اقیانوس‌ها – بر روی زمین یافت می‌شوند.
در فرهنگ
دلفین‌ها از دیرباز در افسانه‌ها و فرهنگ ملت‌های گوناگون نقش داشته‌اند. فرهنگ‌ها و تمدن‌های گوناگون از این جانوران در افسانه‌ها و فولکلور سخن گفته‌اند. نقش‌های بر سنگ مربوط به ۹ هزار سال پیش این جانوران را به تصویر کشیده‌اند. مینوسی‌ها در ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در جزیره کرت دلفین‌های دریای مدیترانه را نقاشی می‌کردند. حکایت میمون و دلفین از ازوپ در سده ۷ پ.م. نگاشته شده‌است. آن‌ها به کرات در سکه‌های یافت شده از دوران یونان باستان در حالتی دیده می‌شوند که یک پسر، مرد یا خدایگان بر پشتشان سوار است. ارسطو و دیگر اندیشمندان یونانی نیز از آن‌ها به عنوان جانورانی بسیار هوشمند یاد کرده‌اند.
در یونان باستان دیده شدن پرش دلفین‌ها از روی امواج تولید شده توسط کشتی‌ها به فال نیک گرفته می‌شد. آن‌ها راهبران ارابه آفرودیته بودند. در یک افسانه یونانی، دلفین‌ها به صورت کسانی به تصویر کشیده شده‌اند که در ابتدا انسان بودند، ولی بعدها توسط دیونیسوس به دلفین تبدیل شدند. در اسطوره‌های هندو، دلفین رودخانه گنگ با گانگا، ایزدبانوی رود گنگ، در ارتباط است. او گاه سوار بر مرکبی که یک دلفین آن را می‌کشد به رفت‌وآمد می‌پردازد.
مردمان مائوری در نیوزیلند، بومیان استرالیا، قبایل بومی ساکن حوضه آمازون، و سرخ‌پوستان ساکن کرانه‌های شمال‌غربی اقیانوس آرام به این جانوران در هنر خود اشاره کرده‌اند.
در فرهنگ ایرانیان دلفین بستگی نزدیکی با آیین مهر دارد چنان‌که در بسیاری از آثار برجا مانده از این آیین، مهر در دوران کودکی و در کنار مادرش ناهید یا به تنهایی سوار بر دلفین دیده می‌شود. دلفین در این آیین به همراه مروارید و صدفش و گل نیلوفر از جمله سه نماد اصلی مهرپرستی بوده‌است. در نقش نوعی از فرش‌های زیبای ایرانی با نام «ماهی در هم» یا «هراتی» نیز می‌توان ردی از دلفین و پیوند آن با دیگر نمادهای آیین مهر همچون را یافت.
در رسانه‌ها
محبوبیت فلیپر، که دلفینی پوزه‌بطری بود، اما باعث نشد که نهنگ‌های قاتل همان جایگاه را در میان مردم مغرب‌زمین به دست آورند. در فیلم ترسناک ارکا ساختهٔ ۱۹۷۷، نهنگی قاتل به تصویر کشیده می‌شود که به دنبال گرفتن انتقام از ماهیگیری است که جفتش را به همراه بچه در شکمش به قتل رسانده‌است. در فیلم محبوب ویلی آزاد اثر ۱۹۹۳ اما، تلاش پسربچه‌ای برای آزاد کردن نهنگ قاتلی به نام کِیکو که در پارکی آبی نگهداری می‌شود، به تصویر کشیده شده‌است.
در دنیای موسیقی نیز دلفین‌ها موضوع آثار چندین موسیقی‌دان بوده‌اند؛ در ترانه‌های کهن از جان دنور، کودکی در حال انتقال پیام صلح و دوستی از سوی یک دلفین است. در دیگر ترانه‌ها و آثار هنری نیز، دلفین‌ها به صورت روان‌هایی پر از عشق و محبت به تصویر کشیده شده‌اند که از سوی جهان جانوران با انسان ارتباط برقرار می‌کنند.
در کل، رویکرد رسانه‌های همگانی نسبت به دلفین‌ها در چند مورد گنجانده می‌شود:
بهره‌گیری از دلفین
دلفین‌ها از گذشته تاکنون توسط انسان‌ها برای منظورهای گسترده به کار گرفته می‌شدند. کمک به انسان‌ها در شکار ماهی از جمله قدیمی‌ترین نمونه‌های همکاری میان انسان‌ها و دلفین بوده‌است.
آن‌ها اما گاه توسط انسان کشته می‌شوند تا از گوشتشان برای تغذیه استفاده شود. گوشت دلفین در ژاپن و پرو هواداران خود را دارد. در ژاپن، گوشت دلفین به عنوان گوشت نهنگ به فروش می‌رسد. این گوشت با میسو، هویج، و کون‌نیاکو پخته می‌شود و استیک آن با سس سویا نیز طرفداران خود را دارد. از آنجا که دلفین‌ها در بالای هرم غذایی هستند، میزان جیوه بدنشان بسیار بالا است و خوردن گوشتشان توسط انسان می‌تواند آن میزان جیوه را به آدمی منتقل کند. دانش‌مندان بر این باورند که گوشت دلفین در صورت مصرف شدن توسط مادران باردار می‌تواند خطرآفرین باشد.
کمک گرفتن از دلفین‌ها در روان‌درمانی و کمک به بیماران کم توان جسمی نیز در سال‌های گذشته رونق چشم‌گیری داشته‌است. پژوهشی در سال ۲۰۰۵ میلادی نشان می‌دهد که دلفین‌ها دستیاران مناسبی برای پزشکان در درمان افسردگی‌های ملایم تا پیشرفته هستند. با این حال نتایج این بررسی از جهاتی چند زیر انتقاد رفت؛ از جمله آنکه مشخص نشد که آیا دلفین‌ها در کمک‌رسانی به بیماران روحی موفق‌تر از جانوران خانگی مانند سگ و گربه هستند یا نه. بررسی‌های بیشتر از سوی دیگر دانشمندان در این باره نشان داد که در انجام آزمایش نامبرده خطاهای روشی مهمی به وقوع پیوسته بودند و نمی‌توان «درمان با کمک دلفین‌ها» را درمانی قانونی با توانایی درمانی بیشتر از بهبود خلق و خوی زودگذر در نظر گرفت. به دلیل تأثیرات اندک درمانی، هزینه‌های بالای این روش، و زیر فشار گذاشته شدن دلفین‌ها برای بازی و جابجا کردن بیماران در آب عده‌ای از پژوهشگران بر این باورند که درمان با کمک دلفین تنها نوعی بازی «باخت-باخت» برای جانور و بیمار است.
تعدادی از ارگان‌های نظامی دلفین‌ها را برای اهداف گوناگون از جمله یافتن معدنچیان و نجات آنان یا انسان‌های مدفون‌شده و در دام‌افتاده، به کار می‌گیرند. بسیاری از ارتش‌های جهان نیز از دلفین‌ها برای منظورهای گوناگون از جمله نجات جان انسان‌های گمشده یا در معرض خطر و کشف مین‌های دریایی بهره گرفته‌اند. در طی جنگ ویتنام گزارش‌هایی دربارهٔ بهره‌گیری ارتش آمریکا از دلفین‌های آموزش داده شده برای کشتن غواصان ویتنامی جنجال بر پا کرد. نیروی دریایی آمریکا در آن هنگام هر گونه آموزش دلفین‌ها برای نبرد را رد کرد. با این حال امروزه این جانوران برای هدف‌های گوناگون توسط ارتش آمریکا آموزش داده می‌شوند. گمان بر این است که ارتش شوروی برنامه آموزش پستانداران دریایی خود را در دهه ۱۹۹۰ تعطیل کرد. در سال ۲۰۰۰ خبرگزاری‌ها خبر از فروش دلفین‌های آموزش داده شده شوروی به منظور قتل به ایران دادند.
گروه تالس
گروه تالس شرکت صنایع جنگ‌افزاری و هوافضای فرانسوی است، که طراح و سازنده قطعات و تجهیزات الکترونیکی مورد نیاز در صنایع هوافضا، ترابری، صنایع دفاعی-نظامی و تجهیزات امنیتی می‌باشد.
دفتر مرکزی این شرکت در حومه پاریس و در شهر نوی-سور-سن قرار دارد و بخشی از سهام آن در بازار بورس یورونکست پاریس معامله می‌شود.
گروه تالس در سال ۲۰۱۱ در فهرست فورچون جهانی ۵۰۰ در رتبه ۴۷۵ از بزرگترین شرکت‌های جهان قرار گرفت. همچنین در فهرست منتشر شده توسط مجله فرچون از بزرگترین شرکت‌های صنایع دفاعی، رتبه ۱۱ را به خود اختصاص داد. این شرکت در حدود ۶۰٪ از درآمد خود را از بخش تولیدات جنگ‌افزار کسب می‌نماید.
جایزه بزرگ برزیل ۱۹۹۳
جایزه بزرگ برزیل ۱۹۹۳ (1993 Brazilian Grand Prix) یک مسابقهٔ موتوری در رشتهٔ اتومبیل‌رانی فرمول یک بود که در تاریخ ۲۸ مارس ۱۹۹۳ در پیست ژوزه کارلوس پیس واقع در سائو پائولو، برزیل برگزار شد. این گراند پری در میان ۱۶ گراند پری در فصل ، مسابقهٔ شمارهٔ ۲ بود.
در این مسابقه که در ۷۱ دور و به مسافت ۳۰۷٫۰۷۵ km برگزار شد، پول پوزیشن توسط آلن پروست کسب شد و سریع‌ترین زمان برای طی یک دور پیست که برابر با ۱:۲۰٫۰۲۴ بود نیز توسط میشائیل شوماخر به ثبت رسید.
دب‌حردان
الحردان بیت حی‌مقتر روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان اهواز در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان اسماعیلیه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۵۹۹ نفر (۲۰۸ خانوار) بوده‌است.
شهرستان بارینگو
شهرستان بارینگو (به لاتین: Baringo County) یک منطقهٔ مسکونی در کنیا است که در کنیا واقع شده‌است. شهرستان بارینگو ۱۱٬۰۷۵٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۵۵۵٬۵۶۱ نفر جمعیت دارد.
حسین پیرنیا (اقتصاددان)
حسین پیرنیا (۱۲۹۲ تهران - ۲۲ آبان ۱۳۷۲ تهران) ملقب به پدر دانش اقتصاد ایران، اقتصاددان و دولتمرد و قانونگذار دوره پهلوی، پایه‌گذار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران و مدرسه عالی ریاضیات و مدیریت اقتصادی کرج بود که در مذاکرات کنسرسیوم نفت نقش مهمی ایفا کرد. او از بنیانگذاران انجمن اقتصاددانان ایران است.
خانواده
پدرش میرزا ابوالحسن خان معاضدالسلطنه پیرنیا پدرش از رجال مشروطه‌خواه و دولتمردان و قانونگذاران دوره قاجار و رضا شاه پهلوی و مادرش دختر مبشرالسلطنه نبوی بود. مشیرآلدوله و مؤتمن‌الملک پیرنیا دایی‌های ناتنی او بودند. حسین نواب وزیر امور خارجه دوران محمدرضا شاه پهلوی شوهر خواهرش بود.
تحصیلات
تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در تهران به انجام رسانید و در خرداد ۱۳۱۱ هجری شمسی دیپلم متوسطه خود را از دبیرستان ثروت گرفت. تحصیلات قدیمه و اسلامی را نیز تا سطح نسبتاً بالایی آموخت و نزد شیخ محمد سنگلجی مشاعر و عرشیه ملاصدرا را خواند.
در شهریور ۱۳۱۱ پس از پذیرفته شدن در مسابقه اعزام محصل به خارج، جزء پنجمین گروه یکصدنفری محصلین اعزامی رهسپار فرانسه شد. در آنجا نخست دوره ریاضیات را طی کرد و آنگاه در کنکور معروف پلی‌تکنیک و نیز در مسابقه ورودی اکول نرمال سوپریور (École Normale Supérieure) شرکت کرد و در هر دو مسابقه قبول شد اما تحصیل در پلی تکنیک را ترجیح داد. پس از اتمام دوره پلی تکنیک برای ادامه تحصیل راهی انگلستان شد چند سال در نزد اقتصاددان بلندآوازه انگلیسی جان مینارد کینز به دانش آموختن پرداخت و سرانجام پس از اخذ دکترا در اقتصاد در سال ۱۳۱۹ به وطن بازگشت.
مسؤولیت‌ها و خدمات
حسین پیرنیا پس از بازگشت به ایران علاوه بر تدریس در دانشکده حقوق دانشگاه تهران و دبیرستان دارایی، ریاست اداره نفت و امتیازات وزارت دارایی را به عهده داشت. در سال ۱۳۲۵ در کابینه قوام‌السلطنه معاون نخست وزیر و در ۱۳۲۸ معاون وزارت دارایی شد.
در انتخابات دوره هجدهم مجلس شورای ملی در ۲۴ تا ۲۷ دی ۱۳۳۲ به نمایندگی شهرستان پدری‌اش نائین انتخاب شد و در مذاکرات منتهی به امتیاز کنسرسیوم نقش مؤثری ایفا کرد. در دوره بعدی نیز کرسی خود را در مجلس حفظ کرد اما بتدریج با بی‌مهری روبرو شد و از آن پس صرفا به تدریس و تحقیق و تألیف و ترجمه پرداخت. یادداشت‌های پدرش از صدر مشروطه و استبداد صغیر را نیز به چاپ رساند.
پیرنیا در سال ۱۳۳۹ مؤسسه تحقیقات اقتصادی را در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی دانشگاه تهران بنیان گذاشت و هفت سال بعد، یعنی در سال ۱۳۴۶ اولین دانشکده اقتصاد را در ایران پایه‌گذاری کرد. در سال ۱۳۵۰ مدرسه عالی ریاضیات و مدیریت اقتصادی کرج را تأسیس کرد و یک سال بعد به کمک برخی از اقتصاددانان کشور انجمن اقتصاددانان ایران را پی افکند.
انباشت بخار شیمیایی افزایش یافته با پلاسمای کم‌انرژی
انباشت بخار شیمیایی افزایش یافته با پلاسمای کم‌انرژی (Low-energy plasma-enhanced chemical vapor deposition) CVD) از پلاسمای کم‌چگالی و کم‌انرژی برای به دست آوردن رسوب اپیتاکسیال مواد نیمه رسانا با سرعت بالا و دماهای پایین استفاده می‌شود.
بریتنی بکستر
بریتنی بکستر (Brittany Baxter؛ زادهٔ 5 September 1985 ) یک بازیکن فوتبال اهل کانادا است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال کانادا بازی کرده است.
اوخلا (استان لهستان بزرگ‌تر)
اوخلا یک روستا در لهستان است که در گمینا پوگوژلا واقع شده‌است.
تپه شماره ۱ هفت چوبه
تپه شماره ۱ هفت چوبه مربوط به سدهٔ ۶ و ۱۰ ه.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای هفت چوبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مارک رنیر
مارک رنیر (Marc Renier؛ زادهٔ March 28, 1953) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به تیم دوچرخه‌سواری کاس اشاره کرد.
تترامتیل اورتوسیلیکات
تترامتیل اورتوسیلیکات با فرمول شیمیایی SiC4H12O4 یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 12682 است. که جرم مولی آن 152.25 می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، مایع بی‌رنگ است.
اوج
اوج  ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
گرشوم (دهانه)
گرشوم یک دهانه برخوردی در ماه‌ است.
تیم ملی فوتبال نیووی
تیم ملی فوتبال نیووی نمایندهٔ کشور نیووی در مسابقات بین‌المللی است که زیر نظر فدراسیون فوتبال نیووی فعالیت می‌کند.
اولین بازی رسمی این تیم در تاریخ ۱ سپتامبر ۱۹۸۳ میلادی در برابر تیم ملی فوتبال پاپوآ گینه نو برگزار شده‌است.
یاتاگاررائوس ۹۱۰۶
قدر مطلق سیارک برابر ۲۸.۲ است.
سفیدک سطحی گندمیان
سفیدک سطحی گندمیان نام یک گونه از راسته سفیدک پودری است.
برنارد برودی
برنارد برودی (Bernard Brodie؛ ۱۹۰۷ – ۱۹۸۹) یک دانشمند اهل بریتانیا بود.
وی همچنین برنده جوایزی همچون نشان ملی علوم شده است.
احمدآباد (اردکان)
احمدآباد شهری است در بخش مرکزی شهرستان اردکان استان یزد ایران.
تاریخ احمدآباد اردکان
در مورد ابتدای بنای احمدآباد دو روایت است.
زرتشتیان احمدآباد اردکان
در متون تاریخی زردشتیان نیز آمده‌است که چندین خانوار زردشتی نیز در احمدآباد سکونت داشتند و حتی پرستشگاهی «درمهری» نیز در آنجا بنا نموده بودند. اما به مرور زمان زردشتیان احمدآباد به شریف‌آباد کوچ نمودند و سنگ آتشدان درمهر احمدآباد نیز به شریف‌آباد منتقل کردند و هم‌اکنون در آنجا نگهداری می‌شود و محلی که قبلاً درمهر زردشتیان بوده بعد از ویرانی به صورت زمین صافی درآمده است.
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت احمدآباد اردکان در سال ۱۳۹۰برابر با ۶٬۸۰۰ نفر بوده‌است.
مجموعه حوادث ناگوار (مجموعه تلویزیونی)
مجموعه حوادث ناگوار (A Series of Unfortunate Events) یک کمدی سیاه-درام است که توسط نت‌فلیکس پخش شده است. این فیلم برگرفته از مجموعه کتاب هایی با همین نام نوشته دنیل هندلر با نام مستعار لمونی اسنیکت است که در سیزده جلد منتشر شده و بازتاب های فراوانی نیز به همراه داشته است.
احمدآباد (اردکان)
بزرگان احمدآباد
(متوفای ۱۳۶۲ه‍.ق)
مجموعه حوادث ناگوار (مجموعه تلویزیونی)
داستان
این سریال مربوط به سه بچه به نام های ویولت بودلر ،کلاوس بودلر و سانی بودلر است که روزی برای تفریح به ساحل برینی بیچ میروند و در همانجا خبر مرگ پدر و مادرشان را دریافت میکنند. سپس آقای پو که مسئول مدیریت مالی ثروت آنها در بانک است ، بچه ها را به پیش قیم جدیدشان به نام کنت الاف میبرد. اما چیزی نمی گذرد که بچه ها متوجه میشوند تنها دلیل کنت الاف برای قبول به سرپرستی گرفتن آنها تنها به دست آرودن ثروت بسیار زیاد مادر و پدر بودلر هاست. کنت الاف برای به دست آوردن ثروتشان ویولت را که تنها چهارده سال دارد مجبور میکند با او ازدواج کند و ...
احمدآباد (اردکان)
آثار تاریخی احمدآباد
بافت تاریخی شهر احمدآباد یکی از آثار ملی ثبت شده ایران در اردکان است که قدمت آن مربوط به آل مظفر به بعد می‌باشد و در تاریخ ۱۳۸۲/۱۱/۰۲ به شماره ثبت ۱۰۸۴۴ در مجموعه آثار تاریخی ایران ثبت شده‌است.
خانه رضایی احمدآباد
این خانه تاریخی در بافت ثبتی احمدآباد واقع شده‌است که با قدمت اوایل دوره پهلوی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
آب انبارهای احمدآباد
احمدآباد به خاطر بالایی سطح آب معروف بوده و حتی مردم عادی با کندن زمین در عمق ۱۰ متری به آب دسترسی می‌یافتند. اگر در احمدآباد گردشی داشته باشید شما با مجموعه‌های آب انباری برخورد خواهید کرد. آب انبارهایی مشابه به آنچه در اردکان است. مجموعه‌هایی با بیش از سه، پنج و نه آب انبار در کنار هم که شاید در استان یزد کم‌نظیر باشد. دانش معماری بومی می‌دانست به خاطر بالایی سطح آب قنات و نیز بالایی سطح آب زیر زمینی نمی‌تواند عمق آب انبارها را زیاد پایین ببرد برای همین تعداد مخازن را در مسیر قنات افزایش می‌دهد. علت تراکم و ساخت چندین آب انبار در یک مکان، به دلیل وجود شیب مناسب زمین و بالا بودن زه آب در احمدآباد است. به عبارت دیگر اگر مکان‌یابی مجموعه آب انبارهای ۳ تایی و ۹ تایی احمدآباد مورد توجه قرار دهیم این دو منطقه دارای طراز ارتفاع بالاتری نسبت به مناطق اطراف است و از این رو با حفر خزانه ومخزن آب انبار در عمقی پایین‌تر، امکان نفوذ آب‌های شور و تلخ وجود نداشته و این آب انبارها با آب شیرین قابل شرب قنات پر شده و به این دلیل محل مناسبی برای ساخت آب انبارها بوده‌است. مجموعه ۹ تایی آب انبارهای احمدآباد به عنوان مجموعه ای منحصر به فرد تاریخی در سطح کشور شاخص و برندی برای معرفی شهر احمدآباد است ویکی از اولویت‌های شهرداری وشورای دوره چهارم حفظ و احیای بافت تاریخی در صدر آن این مجموعه وآب انبارهای ۳ تایی است که در دستور کار شهرداری قرار گرفت.
خانه اقبالی
خانه اقبالی‌ها یکی از خانه‌های تاریخی واعیان نشین محله بالای احمدآباد است که محل زندگی شیخ عبدالله اقبالی و خانواده اش بوده‌است. قدمت این خانه به دوره قاجار بازمی‌گردد و شامل دو بخش بیرونی و اندرونی است.
کشاورزی
اردکان چهارمین شهر تولیدکننده پسته ایران پس از رفسنجان در استان کرمان است. علاوه بر این بیش از ۶۰ درصد باغ‌های پسته استان یزد، در اردکان واقع شده‌اند و اکثر مزارع پسته در منطقه احمدآباد، چاه افضل و حسن‌آباد انارکی وجود دارد.
محصول مردم شهر احمدآباد پسته می‌باشد درآمد مردم شهر از همین راه است. کشت پسته موجب ثروتمندی تعداد قابل توجهی از کشاورزان زحمت کش احمدآبادی شده‌است.
پانویس
اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
سرمایه‌گذاری خصوصی
سرمایه‌گذاری خصوصی در علوم مالی، تأمین‌مالی شرکت‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری که خارج از بازار دادوستد اوراق بهادار در بورس انجام می‌گیرد و غالباً مشتمل بر سرمایه‌گذاران، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های مدیریت و تأمین‌سرمایه‌ای است که به‌طور مستقیم در شرکت‌هایی که خارج از بورس هستند سرمایه‌گذاری می‌کنند.
تاریخچه سرمایه‌گذاری خصوصی
توسعه بازار سرمایه‌گذاری خصوصی (Private Equity Markets) به چندین دهه قبل دردنیا و کشورهای توسعه یافته اوایل ۱۹۸۰ میلادی برمی‌گردد و در حال حاضر در کشورهای در حال توسعه‌ای مانند ترکیه، هند و برزیل و حتی بسیاری از کشورهای آفریقایی شاهد توجه ویژه‌ای به این بازار هستیم. به‌طوری‌که شرکت مالی بین‌المللی IFC در بیش از ۲۵۰ صندوق سرمایه‌گذاری خصوصی در کشورهای در حال توسعه، مشارکت و سرمایه‌گذاری کرده‌است.
درحال حاضر بازارهای ادغام و اکتساب(M&A) و خرید و فروش شرکت‌های خارج از بازار بورس حجم بسیاری از دادوستد سهام و تأمین مالی شرکت‌های خصوصی را به خود اختصاص داده‌است.
این بازار با نرخ بازده‌ای سرمایه‌گذاری بالاتر از شرکت‌های بورسی روز به روز در حال توسعه بوده و بر شمار شرکت‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی افزوده می‌گردد و انجمن‌ها و موسسات آموزشی، کنفرانس‌ها و خبرگزاری های تخصصی داخلی و بین‌المللی فراوانی در سطح بین‌الملل و سایر کشورهای در حال توسعه به وجود آمده‌اند.
همانگونه که در دسته‌بندی فوق اشاره شد سرمایه‌گذاری ریسک پذیر بخشی از بازار وسیع سرمایه‌گذاری خصوصی است.
صندوق‌های سرمایه‌گذاری خصوصی در ایران
صندوق سرمایه‌گذاری خصوصی (به اختصار PE) ابزارهای سرمایه‌گذاری هستند که به وسیله شرکت‌های خصوصی و به نمایندگی از گروهی از سرمایه‌گذاران اداره می‌شوند. سرمایه این صندوق‌ها با این دیدگاه تأمین می‌شود که بخشی از سهام شرکت‌های خصوصی تملک و سپس در یک بازه زمانی واگذار شود. در حال حاضر تنها سه صندوق خصوصی در بازار سرمایه ایران در حال فعالیت هستند. در ایران دستورالعمل تأسیس و راه‌اندازی صندوق‌های خصوصی در سال ۹۷ توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تهیه و ابلاغ شد. واحدهای این صندوق‌ها به شکل قابل معامله در بورس هستند، ساختار حاکمیت شرکتی آنها در قالب واحدهای ممتاز، که تشکیل‌دهنده مجمع صندوق هستند، و واحدهای عادی اداره می‌شود. تصمیمات سرمایه‌گذاری آن با مسئولیت مدیر صندوق، در چارچوب مصوب مجمع، و با کمک کمیته سرمایه‌گذاری، اتخاذ می‌شود.
ضد سنت‌بوو
ضد سنت‌بوو عنوان کتابی است از مارسل پروست، نویسنده فرانسوی که پس از مرگ این نویسنده در سال ۱۹۵۴ منتشر شده است. این کتاب با عنوان ضد سنت‌بوو، خاطره‌های بامداد در انتشارات مروارید با ترجمه احمد پرهیزی منتشر شده است و نامزد جایزه کتاب سال در دوره سی و چهارم شد.
جبریل بواکی
جبریل بواکی (Gabriel Boakye؛ زادهٔ February 26, 1998) بازیکن فوتبال اهل کانادا است.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال Canada men's national under-17 soccer team و Canada men's national under-20 soccer team بازی کرده‌است.
ری منزرک
ریموند دانیل منزرک معروف به ری منزرک، (۱۲ فوریه ۱۹۳۹ - ۲۰ مه ۲۰۱۳) موسیقی‌دان، خواننده، تهیه‌کننده، نویسنده، یکی از بنیانگذاران و نوازنده کیبورد گروه دورز در سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۳ میلادی است.همچنین وی قدیمی‌ترین عضو گروه موسیقی دورز بوده و به همراه رابی کریگر گروه «دورز قرن بیست و یکم» که بعداً به گروه «منزرک-کریگر» تغییر نام داد را تشکیل دادند.
آکیبا روبینشتاین
آکیبا روبینشتاین (Akiba Rubinstein; December 1, 1880 – 1880:12:1, March 14, 1961) استادبزرگ شطرنج اهل لهستان بود. او را بزرگترین شطرنج‌بازی که هرگز موفق به کسب عنوان قهرمانی جهان نشد دانسته‌اند.
روبینشتاین متخصص آخر بازی بود و به ویژه در به‌کارگیری رخها در پایان بازی مهارت داشت. او از نخستین شطرنج‌بازانی است که به اهمیت آخر بازی در انتخاب شیوهٔ گشایش واقف بود و آن را در بازیها به کار می‌بست.
حقوق (دستمزد)
حقوق در مدیریت منابع انسانی به جبران خدمتی و پرداخت‌هایی گفته می‌شود که به گونهٔ پرداخت مالی و دوره‌ای (در ایران معمولاً ماهانه) و در ازای کار کارمندان به آنها پرداخت می‌شود.
مارک سومرس
مارک سومرس (Marc Somers؛ زادهٔ June 28, 1961) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک است.
کوخردهرنگ
کوخردهرنگ، شهری در بخش کوخردهرنگ شهرستان بستک در استان هرمزگان ایران است. این شهر، مرکز بخش کوخردهرنگ است.
منابع
ms :Kukherdharang
جورجینا بلومبرگ
جورجینا بلومبرگ (Georgina Bloomberg) نویسنده و سوارکار آمریکایی انگلیسی‌تبار است. وی دختر مایکل بلومبرگ می‌باشد.
کوخردهرنگ
منابع
Kukherdharang
کسیک
جمعیت
این روستا در دهستان کرسف قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۳۰ نفر (۱۱۱خانوار) بوده‌است.
تپه شماره ۳ هفت چوبه
تپه شماره ۳ هفت چوبه مربوط به سدهٔ ۶ و ۹ ه‍.ق است و در شهرستان ورامین، بخش جوادآباد، روستای هفت چوبه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
لوییز هینس
لوییز هینس (Louis Hynes؛ زادهٔ October 9, 2001) هنرپیشه است.
رمزیه
رمزیه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان اهواز در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان اسماعیلیه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۴ نفر (۲۵خانوار) بوده‌است.
آی‌بی‌ام ای‌آی‌اکس
آی‌بی‌ام ای‌آی‌اکس نام دسته‌ای از سیستم‌عامل‌های یونیکسی انحصاری است که توسط شرکت آی‌بی‌ام و برای چندین معماری سخت‌افزاری مختلف توسعه‌داده شده و به فروش می‌رسند. این سیستم‌عامل که در ابتدا برای ایستگاه کاری IBM 6150 منتشر شد، در حال حاضر از طیف گسترده‌ای از سکوهای سخت‌افزاری نظیر سری RS/6000، سیستم‌های مبتنی بر پاورپی‌سی و POWER، معماری IBM System i، مین‌فریم‌های System/370، رایانه‌های شخصی PS/2 و Apple Network Server پشتیبانی می‌کند. AIX مبتنی بر سیستم پنج یونیکس است و با اضافاتی با 4.3BSD هم سازگار شده‌است. این سیستم‌عامل یکی از چهار سیستم‌عامل تجاری است که در حال حاضر از اوپن گروپ گواهی سازگاری با استاندارد UNIX 03 دریافت کرده‌اند (سه سیستم‌عامل دیگر عبارتند از مک اواس ده، سولاریس و اچ‌پی-یواکس). اولین نسخه از سیستم‌عامل‌های خانواده AIX در سال ۱۹۸۶ منتشر شد و وقتی که در سال ۱۹۹۰ معماری RS/6000 معرفی شد، AIX به سیستم‌عامل استاندارد این معماری تبدیل گشت و هنوز هم به‌طور فعالانه‌ای توسط شرکت آی‌بی‌ام توسعه می‌یابد.
سیارک ۹۱۱۰
سیارک ۹۱۱۰ نه هزار و صد و دهمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۳ ژانویه ۱۹۹۷ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۹۰ است.
تامسون (دهانه)
تامسون یک دهانه برخوردی در ماه‌ است.
آبشار تیزاب
آبشار تیزآب  در فاصله پنج کیلومتری شمال شهر دماوند در نزدیکی محله‌ی دشتمزار قرار گرفته است و یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر دماوند و استان تهران است که به دلیل شرایط آب و هوایی و نوع آب منطقه و خواص درمانی همه ساله شمار زیادی گردشگر را بخود جذب می‌کند. آب این چشمه تند و گس است.
دیرگداز
مواد نسوز یا دیرگداز به کلیه موادی اطلاق می‌شود که در درجه حرارت بالا خواص فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و ترمومکانیکی آن تغییر نمی‌کند و بخصوص در مقابل فشار، سایش، شوک حرارتی و خوردگی شیمیائی از خود مقاومت لازم را نشان می‌دهند. چنین موادی در طیف گسترده از صنایع کاربرد دارند و به عنوان کالای استراتژیک تلقی می‌شوند. تقسیم‌بندی نسوزها بر اساس کاربرد به شرح ذیل می‌باشند:
کاربرد و اهمیت صنعتی دیرگدازها
شایان ذکر است که نیاز به دیرگدازها صرفاً در ارتباط با حرارت نیست، بلکه عوامل دیگری نیز مطرح است، مانند استحکام (مخصوصاً استحکام در دمای بالا) و مقاومت در برابر خوردگی (شیمیایی-فیزیکی).
در صنعت متالورژی، دیرگدازهادر کوره‌های ذوب فلزات، خطوط نقل و انتقال مذاب و سرباره، جداره‌های دودکش‌ها و مجاری عبور گاز بکار گرفته می‌شوند. در صنایع غیرفلزی، دیرگدازها عمدتاً در گرمکن‌ها، ریفورمرهای هیدروژنی، ریفورمرهای اولیه و ثانویه آمونیاک، کوره‌های کراکینگ، زباله سوزها، بویلرها، واحدهای کراکینگ کاتالیستی، کک سوزی، کوره‌های گوگرد و... بکار گرفته می‌شوند. با توجه به نوع کاربرد، دیرگداز باید تأثیرات مخربی همچون مواد ساینده، فشار، عوامل شیمیایی، شوک حرارتی، ضربات فیزیکی، تجزیه‌های حرارتی، و... را تحمل کند. این عوامل مخرب معمولاً در دمای بالا اتفاق می‌افتند.
از آنجایی که فرایندهای بیان شده نیازمند دماهای عملیاتی بالا هستند، مواد دیرگداز مورد استفاده در این صنعت باید در دماهای بالا و پایین‌تر از دمای عملیاتی پایدار باشند.
خواص دیرگدازها
خواص یک دیرگداز متاثر از چند عامل مهم می‌باشد که کنترل هر یک از آن‌ها دارای اهمیت است. مهم‌ترین این عوامل عبارت‌اند از:
با توجه به نوع مواد اولیه و کیفیت نهایی، فرایند ساخت خاصی انتخاب می‌شود که ریزساختار مطلوب را ایجاد کند. وقتی نسوزی با کیفیت مطلوب ایجاد شود، خواص و شرایط کاری مورد نظر را خواهد داشت و نیز در معرض تخریب زود هنگام نخواهد بود. لذا برای شناخت بیشتر و دقیق‌تر انواع دیرگدازها و به منظور بررسی کیفیت محصولات تولیدی و کسب اطلاعات لازم، اندازه‌گیری ویژگی‌ها و خواص دیرگدازها و در نهایت تطبیق آن با استانداردهای موجود (چه استاندارد داخلی و چه استاندارد جهانی)، ضرورت تام دارد.
مواد اصلی دیرگداز
مواد دیرگداز بر پایهٔ شش اکسید اصلی، SiO۲ ،ZrO۲ ،MgO ،CaO ،Cr۲O۳ ،Al۲O۳ و ترکیبات بین آن‌ها که به‌تازگی اغلب در ترکیب با کربن نیز هستند، قرار دارند.
مواد اولیه صنعت نسوز عبارتند از منیزیت، بوکسیت، سیلیس، دولومیت، رس‌های دیرگداز، پیروفیلیت، سیلمانیت، کرومیت، گرافیت، زیرکون، ورمیکولیت و دیاتومیت و اولوین
ویژگی‌ها
این مواد امکان استفاده از مواد را فراهم می‌نمایند. در این مواد خواص حرارتی به عنوان ویژگی اصلی مد نظر می‌باشد در حالی که سرامیک‌ها عمدتاً به علت خواص مکانیکی، شیمیایی، نوری، الکتریکی و مغناطیسی مورد استفاده هستند. حجم استفاده از این مواد در مقایسه با سرامیک‌ها بسیار زیاد است. عمدتاً دارای درصد بالایی تخلخل هستند درحالی که عمدتاً سرامیک‌ها به صورت چگال کاربرد دارند. عمده چگال شدن ساختار به هنگام شکل‌دهی حاصل می‌شود نه به هنگام پخت.
عمر مفید جداره نسوز کوره‌های صنعتی عمدتاً به طراحی، روش‌های نصب و همچنین انتخاب مواد نسوز برای شرایط سرویس دهی بستگی دارد. هر گروه از این مواد؛ یعنی، شکل دار یا بی شکل و متراکم یا سبک، نیاز به تکنیک‌های طراحی و نصب خاص خود را دارد.
امروزه کار طراحی توسط نرم‌افزارهای کامپیوتری انجام می‌شود.
کاربردهای محصولات دیرگداز
محصولات دیرگداز برای کاربردهای زیر مورد استفاده قرار می‌گیرند:
شهرستان بومت
شهرستان بومت (به لاتین: Bomet County) یک منطقهٔ مسکونی در کنیا است که در کنیا واقع شده‌است. شهرستان بومت ۱٬۶۳۰٫۰ کیلومترمربع مساحت و ۷۲۴٬۱۸۶ نفر جمعیت دارد و ۱٬۹۶۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.