cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هولاکو خان
حمله هولاکو به خلافت عباسی
خلیفه در جواب نامه هولاکو نوشت: خلیفه همچنین هولاکو را نصیحت کرد و گفت: «ای جوان که تازه‌وارد مرحله زندگی شده‌ای به خراسان برگرد.» بعد از این کار هولاکو تصمیم به حمله گرفت و با یاران خود مشورت کرد و امرای مغولی حمله به بغداد را پذیرفتند. سپس، هولاکو از حسام‌الدین، منجم مسلمان و سنی مذهبی که همراه هولاکو بود، نظر خواست حسام‌الدین گفت: «مبارک نباشد قصد خاندان خلافت کردن و لشکر به بغداد کشیدن. چه غایت وقت هر پادشاه که قصد عباسیان و بغداد کرد، از ملک و عمر تمتع نیافت. اگر پادشاه سخن نشنود و آنجا رود شش فساد ظاهر گرددو…» بعد از آن هولاکو نظر خواجه نصیرالدین طوسی را سؤال کرد وی گفت: «از این احوال هیچ‌یک حادث نشود» هولاکو گفت: پس چه باشد؟ خواجه گفت: «آنکه به‌جای خلیفه هولاکو خان بود.» بعد خواجه نصیرالدین طوسی گفت اگر که کشتن خلفای بنی عباس شوم است، در طول تاریخ این همه خلیفه کشته شد؛ پس چرا اتفاقی نیفتاد. عاقبت جنگ شروع شد و هولاکو تمام نیروهای خود را متوجه بغداد کرد و به فرماندهانش دستور حمله و محاصره کردن بغداد را داد. بایجو مأمور بود که از روم شرقی حرکت کند و طرف غرب بغداد را از راه موصل دور بزند. کدبوقا (کیتوبوقای) نیز از لرستان حرکت کرد. اردوی زرین به فرماندهی سه برادرزاده باتو بودند از کردستان به بغداد نزدیک شدند و خود هولاکو هم قسمت بزرگ سپاه خود را از حلوان رهبری می‌کرد. اولین حملهٔ مغول توسط بایجو از غرب بغداد به وسیله فرماندهان خلیفه فتح‌الدین مروی و مجاهدالدین آیبک دواتدار صغیر دفع شد. هولاکو دو بار توسط خواجه نصیرالدین طوسی نامه‌ای به خلیفه نوشت و وی را دعوت به تسلیم شدن کرد ولی فرماندهان خلیفه که از پیروزی اول خود شاد شده بودند نگذاشتند که خلیفه به این نامه جواب دهد.
دوباره جنگ شروع شد و بایجو با شکستن سدی که روی دجیل بسته شده بود، باعث شد که سپاه خلیفه را به آب ببندد و تعداد زیادی از سپاه خلیفه غرق شدند؛ در این زمان فرمانده سپاه خلیفه با فتح‌الدین بود. در این جنگ فقط یکی از فرماندهان سپاه خلیفه به نام دواتدار کوچک با تعدادی از سپاهیان زنده ماندند. در سال ۶۵۶ هجری / ۱۲۵۸ میلادی محاصره بغداد به بالاترین حد خود رسید و هولاکو فرمان یک حمله عمومی را داد و برجی را که کنار یکی از دروازه‌ها قرار داشت، به مدت یک هفته کوبیدند تا آن را فرو ریختند و به درون شهر راه پیدا کردند. بعد از این اتفاق خلیفه، شرف‌الدین مراغه‌ای از علمای بزرگ و شهاب‌الدین زنگانگی قاضی القضات بغداد را نزد هولاکو فرستاد و امان خواست.
عاقبت خلیفه عباسی مستعصم با دو پسر خود ابوالعباس احمد (ابوبکر) که ولیعهد بود و ابوالفضایل عبدالرحمان به همراه وزیران خویش، بزرگان، علما، سادات و مشایخ در یکشنبه چهارم صفر سال ۵۶۵ هجری بیرون آمدند و تسلیم هولاکو شدند. مستعصم را چند روز بعد از تسلیم شدن به دهکده‌ای بیرون بغداد فرستادند و اعدام کردند. ظاهراً او را در قالیچه‌ای پیچیدند و اسب‌ها آنقدر آن را لگدکوب کردند تا مرد.
حمله هولاکو به میافارقین
هدف بعدی هولاکو حمله به سرزمین شام بود. سرزمین شام در این زمان به شش فرمانروایی تقسیم شده بود که همه زیر نظر امیران ایوبی بودند که این‌ها بازماندگان خاندان صلاح‌الدین ایوبی بودند. بزرگ ایشان ناصرالدین یوسف بود که در حلب حکومت می‌کرد. در پاییز سال ۱۲۵۹ هولاکو از آذربایجان حرکت کرد و به عراق شمالی رفت و شهر میافارقین را که امیر کامل محمد حاکمش بود، محاصره کرد. هولاکو می‌خواست از این شهر انتقام بگیرد؛ زیرا یکی از کشیشان ژاکوبن را که گذرنامه مغولی داشت و مشغول گذر از آن جا بود را کشتند. بعد از محاصره شهر قحطی و گرسنگی شهر را فرا گرفت و عاقبت شهر تسلیم هولاکو شد و امیر کامل کشته شد.
حمله هولاکو به مصر
بعد از تصرف دمشق توسط مغولان، هولاکو اولین نامه تهدیدآمیز خود را برای مملوکان مصر فرستاد و گفت «شما شنیده‌اید که ما چگونه امپراتوری پهناوری را به تصرف درآورده و روی زمین را از بی‌نظمی‌هایی که به دامنش لکه انداخته بود، پاک ساخته‌ایم. بر شماست بگریزید و بر ماست که شما را تعقیب کنیم ولی به کجا می‌گریزید و به کدام راه از چنگ ما رهایی خواهید یافت؟ اسبان ما تندرو، تیرهای ما تیز، شمشیرهای ما مانند برق، دل‌های ما به سختی کوه و سربازان ما به اندازه ریگ‌های بیابان زیادند. نه دژها جلو ما را می‌گیرند و نه سلاح‌ها راه ما را می‌بندند. دعای شما به درگاه آسمان نیز سودی نخواهد داشت و چاره ما را نخواهد کرد. ما با اخطار خویش خوبی شما را می‌خواهیم. اکنون تنها دشمنی هستید که باید برای نبرد با شما به حرکت درآییم.» در این زمان به هولاکو خبر رسید که برادرش منگو در ماه اوت سال قبل در چین درگذشته است و هولاکو قسمتی از نیروهایش را در آذربایجان گذاشت و قسمتی را هم به فرماندهی کدبوقا در شام گذاشت و بعد هولاکو به سوی چین رفت. مملوک مصر، سلطان قطز (ملک مظفر) به سرداران خود گفت که دفاع از اسلام تنها به همت ایشان بسته‌است و بعد فرستادگان مغولان را کشتند و بعد ضد این دشمنان اسلام و قاتلان خلیفه یک فرمان جهاد عمومی صادر کردند و لشکر از مصر حرکت کرد و برای عبور از قلمرو فرنگیان از آن‌ها اجازه گرفتند و عبور کردند…نبرد عین جالوت... کدبوقا با نیروهایش به جنگ آن‌ها رفت، عاقبت، در عین جالوت نزدیک ناظره (در فلسطین) با هم روبرو شدند و مملوکان سپاه مغولان به فرماندهی کدبوقا را شکست دادند و کدبوقا کشته شد و برای همیشه پیشرفت مغولان در غرب متوقف شد. پنج روز بعد از جنگ قطز وارد دمشق شد و در مدت یکماه مغولان را از حلب بیرون کردند. بعد از آن مملوکان سوریه را از مغولان پس گرفتند اما دوباره مغولان به فرماندهی ایلگا نیای جلایریان یا کوکاایلگای اوریانگقاتی تلاش کردند تا سوریه را پس بگیرند و حتی تا حمص را هم تصرف کردند اما در نزدیکی این شهر برای دومین بار از مملوکان مصر شکست خوردند و به مشرق فرات عقب‌نشینی کردند و سوریه از دست مغولان خارج شد.
جنگ هولاکو با خان دشت قبچاق
در مورد علل جنگ هولاکو با برکه پادشاه اردوی زرین منابع علل زیادی را نقل کرده‌اند. بعضی منابع گفته‌اند که برکه از اسلام دفاع کرده و هولاکو را سرزنش کرد که چرا خلیفه را کشته‌است و اینکه چرا ممالک اسلامی را ویران می‌کند. منابع دیگر هم علت جنگ را اران و آذربایجان می‌دانند که طبق دستور خان بزرگ چنگیز خان جزء سرزمین جوچی بود؛ در صورتی که هولاکو خان آن را تصرف کرده بود. بعضی منابع هم می‌گویند که علت جنگ مرگ مشکوک سه تن از شاهزادگان جوچی یعنی بلغای، توتار و قولی که همراه هولاکو به ایران آمده بودند، است. عاقبت هولاکو در سال ۶۶۰ هجری / ۱۲۵۶ میلادی برای مقابله با سپاه برکه که به فرماندهی نوقای بود، حرکت کرد مقدمه سپاه هولاکو در شماخی با سپاه برکه روبرو شده که سپاه هولاکو شکست خورد اما دوباره سپاه برکه این بار در نزدیکی شابران در ناحیه باکوی کنونی با هم روبرو شدند که سپاه برکه شکست خورد و عقب‌نشینی کرد. خود هولاکو با سپاه اصلی از شماخی حرکت کرد؛ دربند را تصرف کرد و در غره برای دومین بار سپاه برکه به فرماندهی نوقای را شکست داد. بعد، از این سپاهی به فرماندهی اباقا پسر هولاکو نیروهای برکه را دنبال کردند و از رود اترک گذشتند. بعد از آن برکه با سپاهی زیاد به آن‌ها حمله کرد و جنگ سختی در سال ۵۶۱ هجری / ۱۲۶۳ میلادی اتفاق افتاد که سپاه هولاکو شکست خورد و برکه سپاه هولاکو را به جنوب دربند عقب راند و به قلمروی خود بازگشت. این آخرین نبرد هولاکو و برکه بود؛ زیرا بعد از آن هولاکو درگذشت.
در سال ۶۵۹ هجری بدرالدین لؤلؤ درگذشت و پسرش و جانشینش صالح با بیبرس پادشاه مملوکان مصر روابط دوستانه‌ای برقرار کرد و هولاکو هم که از جریان باخبر شد، با سپاهی به سوی موصل رفت و آن را محاصره کرد؛ در نتیجه، بعد از یکسال محاصره در سال ۶۶۰ هجری / ۱۲۶۲ میلادی شهر تصرف شد و به فرمان هولاکو همه را قتل‌عام کردند. صالح به دستور هولاکو کشته شد و با اعدام کردن پسر خردسال صالح سلسله‌ای که عمادالدین زنگی تأسیس کرده بود، در سال ۵۲۱ هجری منقرض شد. بعد از آن هولاکو به سوی فارس رفت؛ زیرا بعد از این که اتابک ابوبکر حاکم دست نشاندهٔ هولاکو در فارس درگذشت، سلجوقشاه جانشین سوم اتابک ابوبکر به دلیل رفتار نادرستش باعث حمله هولاکو به فارس شد. در سال ۶۶۱ هجری / ۱۲۶۲ میلادی، بعد از آن سلجوقشاه به کازرون فرار کرد؛ اسیر و کشته شد و هولاکو فارس را به ابش خاتون نوه اتابک داد و او را به عقد پسر یازدهمش منگو تیمور درآورد. ابش خاتون آخرین پادشاه سلغری فارس بود.
اختیار مراغه به پایتختی و بنای رصدخانه
هولاکو شهر مراغه را مقر اقامت خود قرار داد و علت این مسئله گویا علاوه بر سلامت آب و هوای آن شهر نظری بود که به فتح شام و مصر داشت و خواجه نصیرالدین طوسی را امر داد که در آن شهر در محل مناسبی رصدخانه‌ای بنا نماید.
بنای رصدخانه مراغه
یکی از اتفاقات مهمی که در زمان هولاکو خان مغول افتاد، ساخت رصدخانه در مراغه بود که به کوشش خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند ایرانی، ساخته شد. نویسنده جامع التواریخ رشیدی می‌گوید: «منگوقاآن از خان‌های بزرگ مغولان بود؛ به‌طوری که وی اشکال اقلیدس را حل می‌کرد و دستور داد که رصدخانه‌ای بنا شود و امر کرد تا جمال‌الدین محمد بن طاهر بن محمد زیدی بخاری این کار را انجام دهد ولی او نمی‌توانست. منگوقاآن آوازه و معروفیت خواجه نصیرالدین طوسی را شنیده بود و زمانی که هولاکو خان مغول را به ایران فرستاد، دستور داد که بعد از تصرف قلعه‌ها اسماعیلیان خواجه نصیرالدین طوسی را به مغولستان بفرستد تا رصدخانه‌ای بنا کند. زمانی که کار تصرف قلاع اسماعیلی به پایان رسید، منگوقاآن در حال تصرف چین بود و هولاکو خان صلاح دید که رصدخانه‌ای در ایران بنا شود.» عبدالله بن فضل‌الله، نویسنده کتاب وصاف الحضرة، در کتاب خود آورده که: خواجه طوسی به هولاکو خان گفت که بنای رصد جدید و نوشتن زیجی تازه ۳۰ سال طول می‌کشد ولی هولاکو خان اصرار کرد که در ۱۲ سال باید انجام شود؛ به همین خاطر خواجه طوسی به کمک جداول و زیج‌های قدیمی در سال ۶۵۷ هجری شروع به ترتیب زیج کرد و در این کار غیر از منجمین اسلامی که از اطراف دعوت شده بودند، از یک نفر دانشمند چینی نیز که به مراغه آمد، استفاده کرد. سرانجام، در سال ۶۵۷ ه‍.ق رصدخانه روی تپه‌ای در سمت شمال شهر مراغه ساخته شد و به دستور خواجه نصیرالدین طوسی، فخرالدین ابوالسعادات احمد بن عثمان مراغی، معمار معروف آن عصر، مأمور ساخت رصدخانه شد و علاوه بر کمک‌های مال از خزانه دولت، اوقاف سراسر کشور هم در اختیار خواجه نصیرالدین طوسی قرار گرفت تا از پول آن مخارج رصدخانه تأمین شود.
نقش خواجه نصیرالدین طوسی و ابن علقمی در سقوط خلافت
خواجه نصیرالدین طوسی (۶۷۲–۵۹۷ ه‍.ق) یکی از دانشمندان بزرگ مسلمان در سده هفتم / سیزدهم بود. برای اینکه مشخص شود که آیا خواجه نصیرالدین طوسی در سقوط خلافت عباسی نقش داشته‌است یا نه به منابع دسته اول و همزمان با حمله مغولان رجوع می‌کنیم: منابعی مانند طبقات ناصری از منهاح سراج جوزجانی، تاریخ مختصر الدول از ابن العبری، الحوادث الجامعه از ابن الفوطی، الفخری فی الاداب السلطانیه والدول الاسلامیه نوشته ابن الطقطقی و کتاب تاریخ گزیده از حمدالله مستوفی و… این منابع که با فاصله کمی پس از حمله مغول و سقوط خلافت نوشته شده‌اند، هیچ اشاره‌ای به نقش خواجه در سقوط خلافت عباسی نمی‌کنند. اولین منبعی که برای اولین بار به نقش خواجه در سقوط خلافت عباسی و برانگیختن هولاکو خان در حمله به بغداد و خلافت عباسی اشاره می‌کند، جامع التواریخ نوشته رشیدالدین فضل‌الله است که با گفتن سؤال هولاکو خان از حسام الدین منجم در مورد حمله به بغداد و در جواب حسام الدبن منجم که به نحس و شوم بودن حمله به بغداد اشاره کرده بود و بعد دوباره پرسیدن همین سؤال از خواجه نصیرالدین طوسی توسط هولاکو خان و جواب خواجه نصیرالدین طوسی که هیچ اتفاقی نمی‌افتد و اینکه هولاکو خان به جای خلیفه قرار می‌گیرد، به نقش خواجه در حمله به بغداد اشاره می‌کند. بعد از کتاب رشیدالدین فضل‌الله منابع دیگر هم که با فاصله از کتاب رشیدالدین فضل‌الله نوشته شده‌اند، به نقش خواجه در سقوط خلافت عباسی می‌پردازند؛ منابعی مثل: تذکرة الامصار از وصاف الحضرات، مجموعة الرسائل و منهاج السنة النبویة از ابن تیمیه و کتاب اغاثة اللهفان از محمد بن ابی بکر مشهور به ابن قیم الجوزیه که به نقش خواجه نصیرالدین طوسی در خلافت عباسی اشاره می‌کنند.
غنایم هلاکویی
بعد از تسخیر بغداد هلاکو اموال خطیری را که از غارت خزاین خلیفه عباسی به چنگ آورده بود به انضمام غنایم گرجستان و ارمنستان و بلاد روم و لر و کرد به آذربایجان فرستاد و امر داد که در یکی از جزایر داخلی دریای کبودان (دریاچه ارومیه) واقع مابین شهر سلماس و ارومیه عمارتی عالی ساختند و از غنایم آلت زرینه و سیمینه را آب کرده به شکل شمش در آن جا قرار داد و این جزیره از قراری که بعضی از مورخان نوشته‌اند در سال مرگ اباقا خان یعنی در سنه ۶۸۱ در آب فرورفت.
دیانت هولاکوخان
صفا در این باره نوشته‌است که شیعه مدعی بوده‌اند که هولاکوخان تحت نفوذ خواجه نصیرالدین طوسی به‌اتفاق «بیگم» یعنی خاتون بزرگ حرم نهانی اسلام قبول کرد. پیداست که این قول کذب محض است زیرا هولاکو بر کیش بودایی بود و بتخانه‌هایی هم در آذربایجان ترتیب داد و زنش دوقوزخاتون نیز بر کیش ترسایی بود و کلیساهایی ساخت و هر جا بود بر درگاهش ناقوس می‌زدند؛ اما شیعه‌تراشانی چون قاضی نورالله به‌این حقایق تاریخی اعتنایی نکردند و گفتند که تقرب خواجه نصیرالدین در حضرت ایلخان «به جایی رسید که در حرم محترم ایلخان محرم گردید و بیگم را در تکلیف اسلام ایلخان با خود متفق ساخته ایلخان و بیگم را پنهان از اعیان لشکر به شرف اسلام فایز گردانید و چنانچه مشهور است ایشان را ختنه ساخت و اینکه بعضی از قاصران استبعاد اسلام او می‌کنند از قبیل سخایف اوهام است».
ترجمه‌های اخیر نامه‌ها و رساله‌های راهبان بودیسم تبتی به هولاکو خان تأیید می‌کند که او یک بودایی مادام‌العمر و پیرو فرقه کاگیو بود. در زمان حکمرانی هولاکو، مورخان ایرانی نیز از نوشتن به زبان عربی به نگارش به فارسی روی آوردند. این احیای غرور در میراث فرهنگی باستانی ایران ممکن است به توسعه بعدی اسلام شیعه دوازده امامی به عنوان یک بیان متمایز ایرانی از اسلام کمک کرده باشد، برخلاف اسلام سنی که بر فضاهای عرب و عثمانی تسلط داشت. هولاکو خان پایه‌های ایلخانان را گذاشت و به این ترتیب راه را برای دولت بعدی سلسله صفوی و در نهایت کشور مدرن ایران هموار کرد.
مرگ هولاکو خان
عاقبت هولاکو در ربیع‌الثانی ۶۶۳ هجری / ۱۲۵۶ میلادی در اقامتگاه زمستانی‌اش در جغاتو در نزدیکی دریاچه ارومیه در سن ۴۹ سالگی در گذشت. هولاکو را در حوالی بوراچالو در جزیره شاهی جایی که خزاینش را نگهداری می‌کرد، خاک کردند. آخرین باری که در منابع از سنت مغولی دفن قربانیان انسانی همراه با جنازه شاهزاده‌ای از خاندان چنگیزی سخن می‌رود، در مورد هولاکو است. مدت کوتاهی بعد از مرگ هولاکو همسر وی دوقوزخاتون نیز در شعبان ۶۶۳ هجری درگذشت. خواجه نصیرالدین طوسی در رباعی تاریخ مرگ هولاکو را ذکر می‌کند:
حسن قرائی
حسن قرائی سیاست‌مدار ایرانی بود، که در دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی بعنوان نماینده خواف از استان خراسان رضوی در مجلس شورای ملی حضور داشت.
نفت‌چاله
نفت‌چاله یک شهر در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان نفت‌چاله واقع شده‌است. نفت‌چاله ۲۰٬۵۱۰ نفر جمعیت دارد و -۲۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جک پاول (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۹۴)
جک پاول (Jack Powell؛ زادهٔ January 29, 1994 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
نفت‌چاله
ریشه واژه
نام شهر برگرفته از واژه‌های فارسی نفت و چاله است.
جک پاول (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۹۴)
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال میلوال، باشگاه فوتبال کونکورد رانجرز و باشگاه فوتبال وستهام یونایتد اشاره کرد.
نفت‌چاله
تاریخ
نفت‌چاله در طول تاریخ خود به دلیل نزدیکی به رودخانه و ارتفاع نسبتاً کم شهر دچار سیل‌زدگی شده است.
امروزه یک کاخ فرهنگ، موزه مطالعات منطقه‌ای و موزه گالری در این شهر وجود دارد.
جغرافیا
این شهر در جنوب غربی دلتای رودخانه کورا جای دارد.
اقتصاد
مردم عمدتاً در بخش‌های تولیدی، شیلات، ترابری و خدمات شاغل هستند. این شهر دارای یک کارخانه خودروسازی و ماشین‌آلات است.
ورزش
این شهر دارای باشگاه فوتبال به نام باشگاه فوتبال نفت‌چاله است که چندین بار در لیگ دسته اول فوتبال جمهوری آذربایجان به قهرمانی رسیده است.
مسائل زیست‌محیطی در افغانستان
جنگل‌زدایی
بیشتر جمعیت برای جمع‌آوری هیزم و به‌دست آوردن درآمد از صادرات پسته و بادام که در جنگل‌های طبیعی مناطق مرکزی و شمالی می‌رویند متکی به جنگل هستند. بیشتر از ۵۰ درصد جنگل‌های پسته در ولایات بادغیس و تخار از بین رفته‌است. در جریان چند دهه جنگ پسین، ساکنین مناطق و نیروهای شبه نظامی مانند ائتلاف شمال از چوب جنگل به عنوان سوخت استفاده نموده و این نیروها هم‌چنین درختان را قطع نموده‌اند تا به مکان اختفا و کمین از جانب مخالفین شان مبدل نگردد. افزون بر آن، استفاده از جنگل به عنوان چراگاه و گردآوری خسته برای صادرات ظاهراً از روئیدن درختان بیشتر پسته جلوگیری می‌کند.
فاکس اتومیک
فاکس اتومیک (Fox Atomic) شرکت سرگرمی آمریکایی است، که در سال ۲۰۰۶ تأسیس شد.
مسائل زیست‌محیطی در افغانستان
جنگل‌زدایی
افغانستان در حدود نصف جنگل‌های خود را از دست داده‌است. جنگل‌های انبوه که در ولایات شرقی ننگرهار، کنر، نورستان و سایر ولایات موجود است نیز در خطر جمع‌آوری الوار توسط مافیای الوار قرار دارد. هرچند بریدن درخت غیرقانونی است، اما منافعی که از صادرات الوار به کشورهای همسایه چون پاکستان حاصل می‌گردد بسیار بالا است. علت آن این است که حکومت پاکستان شدیداً از مناطق جنگلی خود محافظت می‌نماید، بنابرین مافیای الوار در عوض مشغول بریدن درختان در افغانستان هستند. این الوار نه تنها به پیشاور بلکه به اسلام‌آباد، راولپندی و لاهور نیز فرستاده می‌شود و در آن‌جا برای ساختن مبل‌های گران‌قیمت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
استراهینیا راشوویچ
استراهینیا راشوویچ (Страхиња Рашовић؛ زادهٔ March 9, 1992) بازیکن واترپلو اهل صربستان است.
مسائل زیست‌محیطی در افغانستان
جنگل‌زدایی
با کاهش پوشش جنگلی، زمین کم‌تر و کم‌تر حاصلخیز می‌شود، معیشت جمعیت روستا نشین در معرض تهدید قرار می‌گیرد و سیلاب‌ها باعث تخریب زمین‌های زراعتی و خانه‌های مردم می‌گردد. از بین رفتن نباتات هم‌چنین باعث افزایش خطرهای سیلاب می‌شود و این امر نه تنها مردم را در معرض خطر قرار داده بلکه باعث فرسایش خاک گردیده و مقدار زمینی در دسترس برای کشاورزی را کاهش می‌دهد. وزارت زراعت، آبیاری و مالداری افغانستان (MAIL) در همکاری با سازمان‌های بین‌المللی تلاش دارد تا با غرس میلیونها نهال در هر فصل بهار، به‌ویژه در ۱۰ مارچ که به عنوان روز ملی نهال‌نشانی در کشور نام‌گذاری شده‌است، افغانستان را دوباره سبز نموده و این مشکل را حل نماید.
حیات وحش
بیشتر حیات وحش افغانستان به دلیل زیربنای اندک دولت برای ممانعت از شکار و ناپدید شدن زیست‌گاه به دلیل جنگ و خشک‌سالی در معرض خطر قرار دارد. افغانستان و جامعه حفاظت از حیات وحش (WCS) در سال ۲۰۰۶ یک پروژه سه ساله محافظت از حیات وحش و زیست‌گاه‌ها را در امتداد دهلیز واخان و مناطق فلات مرکزی آغاز نمودند.
مدیریت آب
بیشتر آب شیرین افغانستان از طریق دریاهای پر سرعت به کشورهای همسایه جاری می‌شود. به لحاظ طبیعی کشورهای همسایه از این آب‌ها مفاد حاصل می‌کنند نه افغانستان. تهدید اساسی به منابع آبی افغانستان خشک‌سالی است، که باعث کمبود غذا برای میلیون افغان در گذشته نزدیک شده‌است. بحران‌های کشاورزی میان سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۰۱ میلادی هزارها خانواده روستا نشین را به مناطق شهری کشانده‌است. خشک‌سالی باعث گردید تا چاه‌های عمیق‌تری جهت رفع ضرورت‌های آبیاری حفر گردد و این امر باعث کم‌شدن سطح آب‌های زیرزمینی گردید و در نتیجه منابع آب‌های زیرزمینی که برای پر شدن مجدد متکی به باران بود خالی شد.
بر اساس آمار یونیسف، تنها در حدود ۶۷ درصد جمعیت افغانستان به آب آشامیدنی پاک دسترسی دارد. انتظار می‌رود تا این رقم پیوسته در آینده افزایش یابد، به‌ویژه بعد از اتمام بندهای شاه و عروس و شاه توت در کابل. سازمان‌های بزرگی که افغانستان را در راستای مدیریت بهتر منابع آبی کمک می‌کند هندی‌ها و آلمانی‌ها هستند.
حدود ۹۹ درصد تالاب‌های سیستان در سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۳ میلادی خشکیده بودند، یکی دیگر از نتایج خشک‌سالی پیوسته و فقدان مدیریت آب. تالاب‌ها که زیست‌گاه مهمی برای زاد و ولد و مهاجرت مرغ‌های آبی از جمله پلیکان خاکستری و مرغ‌آبی مرمری پنداشته می‌شود، از حد اقل ۵۰۰۰ سال بدین سو برای آبیاری کشاورزی آب فراهم نموده‌اند. آب این تالاب‌ها از دریاهای هلمند و فراه تأمین می‌گردد، که در میان سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ در حدود ۹۸ درصد از حد میانگین پایین‌تر شده بود. از بین رفتن پوشش گیاهی طبیعی در سایر نقاط کشور باعث فرسایش خاک گردید و طوفان‌های شن در حدود ۱۰۰ قریه را تا ۲۰۰۳ را فرو برد. برخی از بندهای آب و برق عمدهٔ افغانستان به قرار ذیل اند:
آلودگی
جمعیت شهرنشین در چندین سال پسین تورم نموده‌است. از سال ۲۰۰۳ بدین سو بالاتر از ۵ میلیون مهاجر که در کشورهای پاکستان و ایران زندگی می‌کردند دوباره به خانه خود (افغانستان) عودت نموده‌اند. اکثریت این مهاجرین و هم‌چنین کسانی که از مناطق روستایی به دلیل سیلاب ویران‌گر مهاجر گردیده‌اند، در شهر کابل که پایتخت است مسکن گزین شده‌اند.
آلودگی هوا
هم‌مانند سایر شهرها در سراسر جهان، آلودگی هوا در شهرهای افغانستان نیز یک معضل جدی برای صحت عامه است.
ضایعات داخلی و صنعتی
در شهرهای کابل، قندهار و هرات به‌جای گورستان‌های زایدات مدیریت شده از زباله‌دان‌های بزرگ استفاده صورت می‌گیرد که اغلب دریای‌های نزدیک و منابع آب‌های زیرزمینی از آن محافظت نمی‌گردند. زباله‌های طبی شفاخانه‌ها بعضاً در این زباله‌دان‌های بزرگ یک‌جا با سایر زباله‌های شهر دفع می‌گردند که باعث آلوده شدن آب و هوا با باکتری و ویروس‌ها می‌گردد.
برزینا (ناحیه سویتاوی)
برزینا منطقه‌ای مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیهٔ سویتاوی واقع شده‌ است. برزینا ۱۱٫۶۳ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵۴ نفر جمعیت دارد و ۴۲۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کالوی هامالاینن
کالوی هامالاینن (Kalevi Hämäläinen; December 13, 1932 – January 10, 2005) اسکی‌باز صحرانوردی اهل فنلاند بود.
نفت داشلاری
نفت داشلاری یک شهرک در جمهوری آذربایجان است که در چال‌آب - نفت داشلاری واقع شده‌است. نفت داشلاری ۲٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
هتل ابی کورت
هتل ابی کورت یک هتل در ناحیهٔ ناتینگ هیل شهر لندن انگلستان است که در سال ۱۸۳۰ تکمیل شد و به بهره‌برداری رسید. این هتل با ۲۲ اتاق از هتل‌های قدیمی شهر لندن است. این هتل دارای دستشویی هایی با سنگ مرمر ایتالیایی است.
آبکاس
آبکاس، روستایی در دهستان فنوج بخش مرکزی شهرستان فنوج در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۳۳۴ نفر (۷۹ خانوار) بوده‌است.
بخش جکسون، استارک، اوهایو
بخش جکسون (به انگلیسی: Jackson Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان استارک، اوهایو واقع شده‌است. بخش جکسون ۹۶٫۱ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰٬۱۵۲ نفر جمعیت دارد و ۳۳۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سسک دماغه سبز
سسک دماغه سبز یک سسک جهان قدیم از سردهٔ سسک‌های نیزار است. همچنین به عنوان سسک نیشکر دماغه سبز یا سسک باتلاق دماغه سبز و در زبان کریول به عنوان tchota-de-cana یا chincherote (همچنین chintchirote) شناخته می‌شود. در سانتیاگو، فوگو و سائو نیکولا در جزایر کیپ ورد تولیدمثل می‌کند. در گذشته در براوا زادآوری داشت. این گونه در دره‌های با پوشش گیاهی خوب یافت می‌شود و از مناطق خشک دوری می‌کند. در نیزارها لانه می‌سازد و دو تا سه تخم در یک آشیانهٔ آویزان گذاشته می‌شود.
دورده لازیچ
دورده لازیچ (Ђорђе Лазић؛ زادهٔ May 19, 1996) بازیکن واترپلو اهل صربستان است.
فرد آپوستولی
فرد آپوستولی (Fred Apostoli; February 2, 1913 – 1913:02:02, November 29, 1973) بوکسور اهل ایالات متحده آمریکا بود.
وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان ستاره برنزی شده‌است.
بودیسلاف (ناحیه سویتاوی)
بودیسلاف یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. بودیسلاف ۸٫۰۵ کیلومتر مربع مساحت و ۴۲۷ نفر جمعیت دارد و ۵۲۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
گواش (فنوج)
گواش، روستایی در دهستان فنوج بخش مرکزی شهرستان فنوج در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۲۱۱ نفر (۶۱ خانوار) بوده‌است.
شهرستان دوچانگ
شهرستان دوچانگ (به لاتین: Duchang County) یک منطقهٔ مسکونی در چین است که در جیاجیانگ واقع شده‌است.
قلعه تپه‌وحیاط
قلعه تپه‌وحیاط یا قلعه مات‌وبِیْلی (Motte-and-bailey castle) نوعی برجک دفاعی سنگی یا چوبی بود که بر روی تپه‌ای مصنوعی و خاکی موسوم به مات ساخته می‌شد و دور آن حیاطی محصور موسوم به «بِیْلی» قرار داشت. دور حیاط خاکریز دفاعی و نرده دفاعی‌کشیده می‌شد. ساخت این قلعه‌ها با استفاده از کارگران ناماهر آسان بود ولی بااین‌همه قابلیت دفاعی قابل‌توجهی داشتند. ساخت این قلعه‌ها از قرن دهم میلادی به بعد در سراسر اروپای شمالی رواج یافت و از نرماندی‌و آنژو در فرانسه به امپراتوری مقدس روم گسترش یافت. نورمن‌ها الگوی این قلعه را پس از تهاجم به انگلستان و ولز در ۱۰۶۶ به این سرزمین‌ها آوردند. طرح قلعه‌های تپه‌وحصار در قرون دوازدهم و سیزدهم در اسکاتلند، ایرلند، کشورهای سفلی، و دانمارک اتخاذ شد. تا اواخر قرن سیزدهم میلادی طرح قلعه‌های تپه‌وحصار با استحکامات دیگر جایگزین شده بود، ولی ساختارهای تپه‌ای خاکی در بسیاری از کشورها یکی از ویژگی‌های معماری دفاعی باقی ماندند.
خرامان‌سپرک
خرامان‌سپرک نام یک سرده از بالاخانواده خمیده‌خزنده‌سانان است.
آزبورن‌دندان
آزبورن‌دندان نام یک سرده از تیره سگ‌سانان است.
ژاندارم و فرازمینی‌ها
ژاندارم و فرازمینی‌ها فیلمی محصول سال ۱۹۷۹ و به کارگردانی ژان ژیرو است. در این فیلم بازیگرانی همچون لوئی دوفونس، میشل گالابرو، ماریا مائوبان، مائوریس ریش ایفای نقش کرده‌اند.
خداحافظ، عینطوره
خداحافظ، عینطوره: شرح حالی از نسل‌کشی ارمنی‌ها (Goodbye, Antoura: A Memoir of the Armenian Genocide) شرح حالی می‌باشد که توسط گارنیک پانیان نوشته شده‌است و در سال ۲۰۱۵ به زبان انگلیسی توسط انتشارات دانشگاه استنفورد منتشر شده‌است. این شرح حال که در اصل به زبان ارمنی نوشته شده‌است گارنیک پانیان پنج ساله را در طول سال‌های نسل‌کشی ارمنی‌ها، از طریق آناتولی و سوریه، و در نهایت به کالج سنت جوزف در عینطوره، لبنان، جایی که دولت عثمانی یتیم‌خانه‌ای برای ترک‌سازی کودکان ارمنی بازمانده از نسل‌کشی تأسیس کرده بود، دنبال می‌کند.
فاکس انیمیشن
فاکس انیمیشن (Fox Animation Studios) شرکت فیلم‌سازی آمریکایی است، که در سال ۱۹۹۴ توسط گری گولدمن و بیل مکانیک تأسیس شد.
یانگ کوربت سوم
یانگ کوربت سوم (Young Corbett III؛ ۲۷ مه ۱۹۰۵ – ۱۵ ژوئیه ۱۹۹۳) بوکسور اهل ایالات متحده آمریکا بود.
کارلوس لمپی
کارلوس لمپی (زاده ۱۷ مارس ۱۹۸۷) بازیکن فوتبال اهل بولیوی است که در پست دروازه‌بان برای باشگاه فوتبال ولز سارسفیلد و تیم ملی فوتبال بولیوی بازی می‌کند.
سوراب چکردک
سوراب چکردک، روستایی از توابع بخش فنوج شهرستان نیک‌شهر در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جرمی کیماکون
جرمی کیماکون (Jérémi Kimmakon؛ زادهٔ May 29, 1994) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پاری سن ژرمن اشاره کرد.
صلح مأموریت است
صلح مأموریت است سومین آلبوم استودیویی گروه موسیقی الکترونیک، میجر لیزر است که در June 1, 2015 منتشر شد. آلبوم پس از انتشار تک‌آهنگ تکیه که به همراه دی‌جی اسنیک و مو بود منتشر شد. این تک‌آهنگ در رتبه اول کشورهای استرالیا، نیوزیلند، بلژیک، دانمارک، فنلاند و هلند قرار گرفت و همچنین در چهارده کشور دیگر از جمله بریتانیا، ایالات متحده و آلمان جزء ۱۰ ترانه اول قرار گرفت.
سسک نیزار آفریقایی
سسک نیزار آفریقایی یا سسک تالابی آفریقایی یک گونه از سسکان جهان قدیم از سردهٔ سسک‌های نیزار است. در بیشتر مناطق آفریقا در جنوب صحرا تولیدمثل می‌کند. در درون این قاره مهاجر است و جمعیت زادآور جنوبی در زمستان در نیمکره جنوبی به مناطق گرمسیری نقل مکان می‌کند.
بیستره (ناحیه سویتاوی)
بیستره یک منطقهٔ مسکونی و شهرستان دارای شهرک سابقاً روستا در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. بیستره ۱٬۵۹۵ نفر جمعیت دارد.
خاویر کاستیخو
خاویر کاستیخو (Javier Castillejo؛ زادهٔ March 22, 1968) بوکسور اهل اسپانیا بود.
کلپو گروندال
کلپو گروندال (Kelpo Gröndahl؛ ۲۸ مارس ۱۹۲۰ – ۲ اوت ۱۹۹۴) کشتی‌گیر فرنگی اهل فنلاند بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا، ۲ مدال نقره شده‌است.
شهرستان دولان
شهرستان دولان (به لاتین: Dulan County) یک منطقهٔ مسکونی در چین است که در ولایت خودمختار هاایشی مغول و تبتی واقع شده‌است. شهرستان دولان ۳٬۱۹۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سنگردورک
سنگردورک، روستایی در دهستان فنوج بخش مرکزی شهرستان فنوج در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۳۶ نفر (۵ خانوار) بوده‌است.
بال‌های تیره، سخنان تیره
«بال‌های تیره، سخنان تیره» (Dark Wings, Dark Words) قسمت دوم از فصل سومِ مجموعهٔ تلویزیونیِ خیال‌پردازانهٔ بازی تاج‌وتخت و قسمت ۲۲ از کلِ این سریال است.
فیلم‌نامه‌نویس‌های این قسمت ونسا تیلور و کارگردان آن دانیل میناهان است و این قسمت در ۷ آوریل ۲۰۱۳ منتشر شد.
عنوان این سریال، از ضرب‌المثلی داستانی و قدیمی دربارهٔ غُراب‌های نامه‌بر گرفته شده‌است که بیشتر خبرهای ارسال‌شده توسط این پرندگان سیاه، خبرهای ناگوار و بدی هستند. در این قسمت، راب استارک خبری را دریافت می‌دارد که «هاستر تالی» مرده‌است و وینترفل غارت شده و برن و ریکن ناپدید شده‌اند.
کشتی در بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸
کشتی یکی از ورزش‌های بازی‌های آسیایی ۲۰۱۸ است که از ۱۹ تا ۲۲ اوت ۲۰۱۸ برگزار شده‌است.
این مسابقات در سه بخش کشتی آزاد و فرنگی مردان و آزاد زنان در جاکارتا کنوانسیون سنتر، جاکارتا، اندونزی انجام شده‌است.
کشورهای شرکت کنندگان
در مجموع ۲۴۹ کشتی‌گیر از ۲۹ کشور در این دوره از مسابقات حضور دارند.
شگفت‌سگ
شگفت‌سگ نام یک سرده از زیرخانواده باخترسگیان است.
ای‌وی‌ام پروداکشنز
ای‌وی‌ام پروداکشنز (AVM Productions) شرکت فیلم‌سازی هندی است، که در سال ۱۹۴۵ تأسیس شد.
باززایی (آلبوم)
«باززایی» آلبومی از هنرمند اهل ایالات متحده آمریکا اسنوپ داگ است که در سال ۲۰۱۳ میلادی منتشر شد. این آلبوم در چارت‌های در رتبه اول و در چارت‌های جزو ده آلبوم اول قرار گرفت.
خوتوویتسه (ناحیه سویتاوی)
خوتوویتسه یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. خوتوویتسه ۳٫۱۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲۹ نفر جمعیت دارد و ۴۴۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فهرست انواع سیاره‌ها
در زیر فهرست انواع سیاره‌ها بر اساس جرم ، مدار ، ترکیب فیزیکی و شیمیایی یا بر اساس طبقه‌بندی دیگر آمده است.
طبق تعریف اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی از سیاره (IAU) در منظومه شمسی، سیاره باید به دور خورشید بچرخد، جرم کافی برای به دست آوردن تعادل هیدرواستاتیکی داشته و همسایگی خود را پاک کرده باشد. در حال حاضر هیچ تعریف قابل قبولی برای سیارات فراخورشیدی وجود ندارد.
طبق تعریف IAU، سیارات واقعی یا اصلی را می توان از سایر اجرام سیاره ای، مانند سیارات کوتوله و کوتوله‌های قهوه‌ای کوچک متمایز کرد. با این وجود دسته‌بندی‌های خاصی برای سایر اجرام آسمانی ایجاد شده است. برای نمونه منظومه پلوتون-شارون به عنوان «سیاره‌های کوتوله دوگانه» شناخته شده‌اند.
لاوری کوسکلا
لاوری کوسکلا (Lauri Koskela؛ ۱۶ مه ۱۹۰۷ – ۳ اوت ۱۹۴۴) کشتی‌گیر اهل فنلاند بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۴ مدال طلا، ۲ مدال برنز شده‌است.
جرمی گاوانون
جرمی گاوانون (Jérémy Gavanon؛ زادهٔ September 20, 1983) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال المپیک مارسی، باشگاه فوتبال کلرمون فوت، باشگاه فوتبال کن، و باشگاه فوتبال سوشو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال فرانسه بازی کرده‌است.
قلعه دونستفنج
قلعه دونستَفْنِج (Caisteal Dhùn Stadhainis انگلیسی:Dunstaffnage Castle) قلعه‌ای نیمه‌ویرانه در آرگایل و بوت در غرب اسکاتلند است. این قلعه در ۴٫۸ کیلومتری شمال شرقی اوبان است و بر فراز سکوی صخره‌ای از سنگ کنگلومرا قرار دارد که از سه طرف با دریا محاصره شده‌است.
تاریخ ساخت قلعه به قرن سیزدهم می‌رسد و این امر آن را به یکی از کهن‌ترین قلعه‌های سنگی اسکاتلند تبدیل می‌کند. این قلعه موقعیت استراتژیک مهمی داشته‌است و توسط مک‌دوگال لرد لورن برپا شده‌است. از قرن پانزدهم این قلعه در تصرف طایفهٔ کمپبل بوده‌است. تا به امروز عنوان کاپیتان دونستفنج وجود دارد، ولی این کاپیتان امروزه در این قلعه سکونت ندارد. دونستفنج توسط سازمان اسکاتلند تاریخی مدیریت می‌شود و بازدید از آن برای عموم آزاد است.
باستان‌سگ
باستان‌سگ نام یک سرده از تیره سگ‌سانان است.
گوناگونی ضدشیب محیطی
گوناگونی ضدشیب محیطی نوعی انعطاف‌پذیری فنوتیپی است که زمانی رخ می‌دهد که تنوع فنوتیپی تعیین‌شده توسط اجزای ژنتیکی جمعیت زیست‌شناختی با تنوع فنوتیپی ناشی از شیب (گرادیان) محیطی مخالفت کند. این می‌تواند سبب شود که جمعیت‌های مختلف یک جاندار بدون در نظر گرفتن ژنتیک و تفاوت‌های محیطی، فنوتیپ‌های مشابهی را نشان دهند.
کمردان پایین
کمردان پایین، روستایی از توابع بخش فنوج شهرستان نیک‌شهر در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
اونیل بل
اونیل بل (O'Neil Bell; December 29, 1974 – 1974:12:29, November 25, 2015) بوکسور اهل جامائیکا بود.
آناپورنا استودیوز
آناپورنا استودیوز (Annapurna Studios) شرکت فیلم‌سازی هندی است، که در سال ۱۹۷۵ توسط آکنینی ناگیشور رائو تأسیس شد.
بخش جکسون، یونیون کانتی، اوهایو
بخش جکسون (به انگلیسی: Jackson Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان یونیون، اوهایو واقع شده‌است. بخش جکسون ۷۲٫۶ کیلومتر مربع مساحت و ۹۶۶ نفر جمعیت دارد و ۲۹۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سبیلان گمشاد
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۴۱۳ نفر (۱۰۰ خانوار) بوده‌است.
مجمع الأمثال
مجمع الأمثال گردآوردهٔ ابوالفضل میدانی از ضرب‌المثل‌های عربی است که از کتاب‌های مرجع در موضوع «ضرب‌المثل‌های کهن عربی» شمرده می‌شود.. نزدیک هزار صفحه و سی باب دارد؛ از روایت و اشعار عربی در دورهٔ جاهلی و اسلامی آغاز نموده است. جارالله زمخشری در نگارش المستقصی فی الأمثال از این اثر بسیار سود برد.
شهرستان دونگوانگ
شهرستان دونگوانگ (به لاتین: Dongguang County) یک منطقهٔ مسکونی در چین است که در کانگجو واقع شده‌است. شهرستان دونگوانگ ۷۱۰ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۱۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تشیستا (ناحیه سویتاوی)
تشیستا یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. تشیستا ۲۵٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۹۶۷ نفر جمعیت دارد و ۳۸۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
رکود بزرگ در ایالات متحده
در طول تاریخ ایالات متحده، رکود بزرگ با سقوط وال استریت در اکتبر ۱۹۲۹ میلادی آغاز شد و سپس در سراسر جهان گسترش یافت. این دوره در ۱۹۳۱–۱۹۳۳ آغاز شد و «بهبود و بازیابی» از آن در سال ۱۹۴۰ میلادی اتفاق افتاد. سقوط بازار سهام یک دهه آمار بیکاری بالا، فقر، سود کم، کاهش تورم، کاهش درآمد مزارع و از دست دادن فرصت‌ها برای رشد اقتصادی و همچنین برای پیشرفت شخصی را در ایالات متحده آغاز کرد. در مجموع و در طول دوره رکود بزرگ، اعتماد عمومی به آینده اقتصادی از دست رفت. توضیحات معمول برای روی دادن رکود بزرگ شامل عوامل متعددی، به ویژه بدهی بالای مصرف‌کننده، بازارهای کنترل‌نشده که اجازه وام‌های بیش از حد خوش‌بینانه توسط بانک‌ها و سرمایه‌گذاران را می‌دهد، و فقدان صنایع جدید با رشد بالا است. همه این عوامل با یکدیگر برای ایجاد یک مارپیچ اقتصادی نزولی از کاهش هزینه‌ها، کاهش اعتماد و کاهش تولید در تعامل بودند. صنایعی که بیشترین آسیب را دیدند شامل ساخت و ساز، کشتیرانی، معدن، چوب بری و کشاورزی بودند. همچنین تولید کالاهای بادوام مانند خودرو و لوازم خانگی که مصرف‌کنندگان می‌توانند خرید آن‌ها را به تعویق بیندازند، ضربه سختی خوردند. اقتصاد در زمستان ۱۹۳۲–۱۹۳۳ به بدترین حالت خود رسید و سپس چهار سال رشد داشت تا اینکه رکود ۱۹۳۷-۱۹۳۸ سطوح بالای بیکاری را بازگرداند.
رکود اقتصادی باعث تغییرات سیاسی عمده در آمریکا شد. سه سال پس از رکود، هربرت هوور، ریس جمهور ایالات متحده، که به‌طور گسترده به خاطر کم‌کاری برای مبارزه با بحران سرزنش می‌شد، در انتخابات سال ۱۹۳۲ از فرانکلین دلانو روزولت با قاطعیت شکست خورد. طرح احیای اقتصادی روزولت با نام نیو دیل، برنامه‌های بی‌سابقه‌ای را برای امداد، بهبودی و اصلاحاتی را به وجود آورد که یک هم‌سویی اساسی سیاستی با حاکمیت لیبرالیسم و محافظه‌کاری را تا سال ۱۹۳۸ میلادی در ایالات متحده به ارمغان آورد.
مهاجرت انبوه مردم از مناطق بسیار آسیب دیده در «دشت‌های بزرگ» و در جنوب به مکان‌هایی مانند کالیفرنیا و شهرهای شمال (مهاجرت بزرگ) صورت گرفت. تنش‌های نژادی نیز در این مدت افزایش یافت.
خاطره جمعی رکود نظریه‌های مدرن دولت و اقتصاد را شکل داد و منجر به تغییرات زیادی در نحوه برخورد دولت با رکود اقتصادی شد. از این تغییرات می‌توان به استفاده از بسته‌های محرک اقتصادی، اقتصاد کینزی و تامین اجتماعی اشاره کرد. این دوره همچنین بخشی از ادبیات مدرن آمریکا را شکل داد و در نتیجه رمان‌های معروفی مانند خوشه‌های خشم جان اشتاین‌بک و موش‌ها و آدم‌ها در این دوره به وجود آمد.
سرکنسولگری ایران در کاپان
سرکنسولگری ایران در کاپان یک مکان دیپلماتیک و سیاسی در شهر کاپان مرکز استان سیونیک جمهوری ارمنستان می‌باشد که زیر نظر سفارت ایران در ایروان به فعالیت می‌پردازد.
این سرکنسولگری روز جمعه ۲۱ اکتبر ۲۰۲۲ (۲۹ مهر ۱۴۰۱) با حضور حسین امیرعبدالهیان و آرارات میرزویان وزرای خارجه ایران و ارمنستان به صورت رسمی افتتاح شد.
مرتضی عابدین ورامین به عنوان نخستین سرکنسول ایران در کاپان ابتدای مهرماه ۱۴۰۱ در حضور عباس بدخشان ظهوری سفیر ایران در ارمنستان، حکم انتصاب خود را به آرارات میرزویان وزیر امور خارجه جمهوری ارمنستان تقدیم کرد.
برد (رود)
برد (به لاتین: Berd) یک رود در روسیه است که در سرزمین آلتای واقع شده‌است.
ماریوت رولیگ
ماریوت رولیگ (Marjut Rolig؛ زادهٔ February 4, 1966) اسکی‌باز صحرانوردی اهل فنلاند بود.
داستان جان اسمیت
داستان جان اسمیت (The Narrative of John Smith) رمانی نوشته آرتور کانن دویل است که در سال ۱۸۸۳ نوشته شده. این کتاب بعد از مرگ دویل به کتابخانه بریتانیا منتقل شد.
هتل ایس
هتل ایس برند هتل‌های زنجیره‌ای است که مقر اصلی آن در لس آنجلس قرار دارد. هتل ایس در سال ۱۹۹۹ تأسیس گردید. تمرکز اصلی این مجموعه در ایالات متحده آمریکا است، اما در برخی کشورهای آسیایی و اروپایی نظیر انگلستان هم فعالیت دارد.
خاسپولاد
خاسپولاد (به ترکی آذربایجانی: Xaspolad) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان قوبا واقع شده‌است.
مایک مک‌کالوم
مایک مک‌کالوم (Mike McCallum؛ زادهٔ December 7, 1956) بوکسور اهل جامائیکا بود.
استودیو گرین
استودیو گرین (Studio Green) شرکت فیلم‌سازی هندی است، که در سال ۲۰۰۵ تأسیس شد.
سگ گوش‌بلند
سگ گوش‌بلند نام یک سرده از تیره سگ‌سانان است.
جرمی گریم
جرمی گریم (Jérémy Grimm؛ زادهٔ March 27, 1987) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال استراسبورگ اشاره کرد.
آموزش صلح
سازمان ملل متحد اعلامیه‌های متعددی دربارهٔ اهمیت آموزش صلح دارد. بان کی مون، دبیرکل سابق سازمان ملل متحد سال ۲۰۱۳ را به عنوان سال بین‌المللی صلح نامگذاری کرده‌است تا تفکر عمومی و بودجه لازم را به اهمیت آموزش صلح به عنوان وسیله ای برای رسیدن به فرهنگ صلح جلب کند. دبیرکل سابق یونسکو، کیوچیرو ماتسورا، نوشته است آموزش صلح «اهمیت اساسی در رسالت یونسکو و سازمان ملل متحد دارد.»
تعریف
یان هریس و جان سینوت آموزش صلح را به عنوان یک سری از موقعیت‌های تعلیمی تعریف کرده‌اند که در آن اشتیاق فرد به صلح تقویت می‌شود، گزینه‌های غیرخشونت بار برای مدیریت تنش می‌یابد و مهارت‌های تفکر انتقادی برای نقد ساختارهایی که بی عدالتی و نابرابری را ترویج می‌دهند در او پرورش می‌یابد.
اغلب نظریه یا فلسفه آموزش و پرورش صلح بیان نشده باقی مانده. یوهان گالتونگ در سال ۱۹۷۵ اشاره کردکه هیچ نظریه برای آموزش صلح وجود ندارد و نیاز فوری به چنین نظریه ای است. اخیراً تلاش‌هایی برای طرح‌ریزی چنین نظریه ای صورت گرفته‌است. یوکائیم جیمز کالیا پیشنهاد کرده‌است که یک بنیان فلسفی برای آموزش صلح ممکن است در مفهوم کانتی وظیفه یافت شود.
از اوایل قرن ۲۰ «آموزش صلح» در برنامه‌های مختلف در سراسر جهان به موضوعاتی از جمله مسئولیت زیست‌محیطی، مهارت‌های ارتباطی، مهارت‌های حل تعارض، دموکراسی و آگاهی از حقوق بشر، پذیرش تنوع، همزیستی و برابری جنسیتی پرداخته است.
جستارهای وابسته
آموزش
دسنا (ناحیه سویتاوی)
دسنا یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. دسنا ۴٫۷۶ کیلومتر مربع مساحت و ۳۳۷ نفر جمعیت دارد و ۴۵۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ادب الکاتب
ادب الکاتب نوشتهٔ ابن قتیبه؛ کتابی است دربارهٔ نویسندگی و آنچه برای «کاتبان» بایسته است. نگارنده ویژگی‌ها و خوبی‌هایی که یک نویسندهٔ اسلامی باید داشته باشد، ذکر نموده است؛ آشنایی نویسنده با زبان و ادبیات عربی و فراگیری نحو و علم لغت را لازم دانسته است. او همچنین آشنایی نسبی یک نویسنده با دانش‌های روزگار خود را یاد کرده‌است و برای اخلاق نیز یادآور شده‌است. دیباچهٔ ادب الکاتب نیز مفصّل است و مثال‌های گویایی از برخی نویسندگان همروزگار بیان کرده‌است. پس از دیباچه، کتاب چهار بخش دارد و مجموعاً ۲۰۹ باب را دربرمی گیرد.
هنری آکینوانده
هنری آکینوانده (Henry Akinwande؛ زادهٔ October 12, 1965) بوکسور اهل نیجریه بود.
ریشه‌سگ
ریشه‌سگ نام یک گونه از زیرخانواده سگ‌های استخوان‌شکن است.
چات کوت انسان
چات کوت انسان، روستایی از توابع بخش فنوج شهرستان نیک‌شهر در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان فنوج قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
ایک (برد)
ایک (به لاتین: Ik) یک رود در روسیه است که در استان نووسیبیرسک واقع شده‌است.
واش‌مرغ دم‌بادبزنی
واش‌مرغ دم‌بادبزنی گونه‌ای آفریقایی از سسکان جهان قدیم از خانواده سسکان ملخی است. این گونه ارتباط نزدیکی با واش‌مرغ دم‌پهن هند دارد و گاهی به عنوان همان گونه در نظر گرفته می‌شود، اگرچه یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ نشان داد که آن و پرنده دم‌پهن ارتباط نزدیکی با هم ندارند و گونه هندی یک گونه خواهر Chaetornis striata است.
کویاتا
کویاتا (Kujataa) یک چشم‌انداز کشاورزی در منطقه جنوبی گرینلند است. این مکان نخستین جا در شمالگان است که در آن کشاورزی رخ داده و کهن‌ترین مکان نشان‌دهنده گسترش زبان نورس باستان خارج از اروپا است. پهلوی‌هم‌گذاری کشاورزی و شکار جانوران دریایی که در منطقه از سده ۱۰ تا ۱۵ میلادی و سپس از سده ۱۸ میلادی تا امروز رخ داده است منجر به فهرست شدن منطقه در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۱۷ شد.
دلووها لووتشکا (ناحیه سویتاوی)
دلووها لووتشکا (ناحیه سویتاوی) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. دلووها لووتشکا ۱۷٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۵۵۴ نفر جمعیت دارد و ۳۹۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مکان شاهی
مکان شاهی، روستایی از توابع بخش فنوج شهرستان نیک‌شهر در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان فنوج قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۴ نفر (۸خانوار) بوده‌است.
واش‌مرغ دم‌پهن
واش‌مرغ دم‌پهن ، گونه‌ای از سسکان جهان قدیم از خانواده سسکان ملخی است. این گونه بومی گات غربی هند است و احتمال حضور آن در سریلانکا وجود دارد. پرنده‌ای کوچک، عمدتاً قهوه‌ای رنگ، دارای دم پهن و تدریجی است. تنها در تپه‌های چمن‌دار در ارتفاعات بالاتر یافت می‌شود که معمولاً پرجنب‌وجوش می‌شوند، به جز در فصل زادآوری که نرها برای آواز خواندن در نمایش خود به هوا پرواز می‌کنند. اعتقاد بر این است که این گونه ساکن است، اگرچه ممکن است جابجایی محلی نیز انجام دهند.
گرگ وحشت
گرگ وحشت نام یک گونه از سرده سگ است.
شهرستان دولون‌نور
شهرستان دولون‌نور (به مغولی: ، به لاتین: Dolonnuur siyan، معادل سیریلیک: Долнуур шянь) و یا شهرستان دوولون (به چینی: 多伦县، به پین‌یین: Duōlún Xiàn) یک شهرستان در چین است که در آیماق شیلین‌گول واقع شده‌است. شهرستان دولون‌نور ۳٬۸۷۶ کیلومتر مربع مساحت دارد.
جرمی گرین
جرمی گرین (Jérémy Grain؛ زادهٔ October 21, 1994) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
خوشاب (محترم آباد )
جمعیت
این روستا در دهستان محترم آباد قرار دارد و براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)، جمعیت آن کمتر از سه خانوار بوده‌است.
استاکاتو
اِستاکاتو (Staccato) یا مقطع، یک شکل از جمله‌بندی یا «آرتیکولاسیون» در موسیقی است که با قرار دادن نقطه‌ای در بالا یا پایینِ یک یا چند نت، ارزش زمانی آن را به نصف کاهش می‌دهد. در این شیوه ابتدا نیمی از ارزش زمانی نتِ داده شده اجرا و نیمی دیگر به سکوت تبدیل می‌شود. اجرای اِستاکاتو در ریتم موسیقی تغییری ایجاد نمی‌کند و نقطهٔ مقابل حرکتِ متصل یا لگاتو محسوب می‌شود.
استاکاتیسیمو
اِستاکاتیسیمو (staccatissimo) شکلی دیگر از نُتِ مقطع و شدیدتر از اِستاکاتو است. در این شیوه که با علامتی عمودی و به شکلِ میخک در بالا یا پایینِ یک نت یا نت‌هایی قرار داده می‌شود و یک چهارم ارزشِ زمانی نتِ داده شده اجرا و بقیه به سکوت تبدیل می‌شود.
مثال از استاکاتیسیمو: سمفونی در ر مینور اثر: آنتوان بروکنر
لبد (رود)
لبد (به لاتین: Lebed) یک رود در روسیه است که در خاکاسیا واقع شده‌است.
سدیان
سدیان (به ترکی آذربایجانی: Sədiyan) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان اسماعیللی و در دهیاری دیاللی واقع شده‌است.
دولنی ویزد (ناحیه سویتاوی)
دولنی ویزد (ناحیه سویتاوی) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه سویتاوی واقع شده‌است. دولنی ویزد ۱۹٫۷۱ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۹۸۳ نفر جمعیت دارد و ۵۰۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جهانشاه افشار
جهانشاه افشار سیاست‌مدار ایرانی بود، که در دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی بعنوان نماینده خدابنده از استان زنجان در مجلس شورای ملی حضور داشت.
بخش جکسون، شهرستان ون ورت، اوهایو
بخش جکسون (به انگلیسی: Jackson Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان وان ورت، اوهایو واقع شده‌است. بخش جکسون ۵۷٫۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴۸۱ نفر جمعیت دارد و ۲۲۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
هویی سانگ لی
هویی سانگ لی یک هنرپیشه و رزمی‌کار اهل هنگ کنگ است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است می‌توان به استاد جوان اشاره نمود.
مگون
مگون، روستایی در دهستان فنوج بخش مرکزی شهرستان فنوج در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱۴۲ نفر (۳۴ خانوار) بوده‌است.
اندی لی (بوکسور)
اندی لی (Andy Lee؛ زادهٔ June 11, 1984) بوکسور اهل جمهوری ایرلند است.
استان همدان
استان همدان یکی از استان‌های ایران است. مرکز این استان، شهر همدان است. استان همدان از لحاظ جمعیت، چهاردهمین و از لحاظ مساحت، بیست و سومین استان کشور محسوب می‌گردد. جمعیت این استان بر پایهٔ سرشماری سال ۱۳۹۵ بالغ بر ۱٬۷۵۸٬۲۶۸ نفر بوده‌است. شهرستان این استان عبارتند از: همدان، ملایر، نهاوند، تویسرکان، اسدآباد، کبودراهنگ، رزن، بهار، فامنین، درگزین
همدان با ۲۰٬۱۷۳ کیلومتر مربع وسعت، از سمت شمال به استان‌های زنجان و قزوین، از سمت جنوب به استان لرستان، از سمت شرق به استان مرکزی و از سمت غرب به استان‌های کردستان و کرمانشاه محدود می‌شود. این استان بین مدارهای ۳۳ درجه و ۵۹ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۴۸ دقیقهٔ عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۳۴ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقهٔ طول شرقی قرار گرفته و شامل ۱۰ شهرستان، ۲۵ بخش، ۳۰ شهر، ۷۳ دهستان و ۱۲۱۰ روستا است.
تقسیمات کشوری
مرکز استان همدان شهر همدان است. استان همدان در سال ۱۳۵۲ از فرمانداری کل به استان تبدیل شد. این استان دارای شهرستان‌های زیر می‌باشد:
دین و مذهب
بیشتر ساکنان استان، مسلمان و پیرو مذهب شیعه‌اند. در بعضی مناطق، مذهب اهل سنت و یارسان نیز وجود دارند. در ضمن اقلیت‌های مذهبی مانند مسیحی، یهودی و بهایی نیز، به تعداد بسیار اندکی، ساکن هستند. از عوامل مهم در شکل‌گیری و تداوم حضور جامعه یهودیان در شهر همدان آرامگاه یا بُقعه اِستِر و مردخای است. این آرامگاه از مهم‌ترین زیارتگاه‌های یهودیان ایران به‌شمار می‌رود. از مذاهبی که در قانون اساسی به رسمیت شناخته نشده‌اند اما دارای پیروانی در استان همدان می‌باشند می‌توان به یارسان (اهل حق) و بهائیان اشاره نمود.
زبان
زبان ارتباطی مردم استان همدان فارسی است. و زبان مرکز استان نیز فارسی با گویش همدانی می‌باشد. آذری‌ها بیشتر ساکنان نیمه شمالی استان هستند. در استان همدان زبان‌ها و گویش‌های فارسی، ترکی آذربایجانی، لری و کردی رایج است، همچنین اقلیت‌ها به زبان ارمنی و عبری صحبت می‌کنند. آذری‌ها به‌طور عمده در نیمه شمالی استان که شامل شهرستان‌های رزن، کبودرآهنگ، درگزین، بهار و فامنین و قسمت‌هایی از شهرستان همدان مانند شهر جورقان، در شهرستان همدان و روستاهای شهرستان فامنین و شهر لالجین شهرستان بهار و جوکار شهرستان ملایر، سکونت دارند. لرها در شهرستان‌های جنوبی استان از قبیل نهاوند، ملایر، تویسرکان سکونت دارند. لرهای استان همدان به گویش لری شمالی صحبت می‌کنند. کردها هم عمدتاً در شهرستان اسدآباد هستند و زندگی می‌کنند.
اقوام ساکن
وبگاه استانداری همدان اقوام ساکن این استان را اینگونه معرفی می‌کند:
عشایر استان
ایلات ایل زیار، ترکاشوند، جمور، شاهسون‌ها، بغدادی، و طوایف یارمطاقلو، ظهرابی، نیازی، ملیجانی، مرشدی، رحمتی، ترکاشوند، سلیمانی، نظری، حسنوند، میرزاجان، خزایی، ولیزاده ساکن این استان بوده و طایفه شاهسون با ۲۱۴ خانوار بزرگ‌ترین طایفه ساکن در این استان است. همچنین طایفه مگسه با ۱۴۲ خانوار و طایفه کورانی با ۳۸ خانوار از بزرگ‌ترین طوایف ساکن در این استان به‌شمار می‌آیند.
شهرستان‌های همدان، اسدآباد، بهار، تویسرکان، ملایر و نهاوند از مهم‌ترین سکونتگاه‌های عشایر در این استان به‌شمار می‌روند.
جمعیت
استان همدان با مساحت ۱۹۴۹۳ کیلومتر مربع، ۱/۲ درصد از مساحت کل کشور را در بر می‌گیرد، در حالی که ۲/۴۲ درصد از کل جمعیت کشور را در خود جای داده‌است. استان همدان در سال ۱۳۹۰، ۱٬۷۵۸٬۲۶۸ نفر سرشماری گردید. در این سال بعد خانوار ۵/۳ نفر، نسبت جنسی ۱۰۱، ۵۰/۲ درصد از جمعیت مرد، ۴۹/۸ درصد از جمعیت زن و میزان شهرنشینی ۵۹/۲ درصد بوده‌است. تراکم نسبی ۸۸ نفر در کیلومتر مربع استان همدان را در ردیف یکی از پرتراکم‌ترین استان‌های کشور قرار داده‌است. به‌ترتیب شهرستان‌های همدان، نهاوند، و بهار با تراکم‌های نسبی جمعیت ۲۱۰، ۱۱۸ و ۹۲ نفر در کیلومتر مربع پرتراکم‌ترین شهرستان‌های استان را تشکیل می‌دهند. برخورداری استان همدان از آب و هوای معتدل، زمین‌های هموار و حاصل‌خیز، کوهپایه‌ها، بهداشت و درمان از عوامل تراکم جمعیت بالاست. در همه جای استان، جمعیت به‌طور یکنواخت پراکنده نشده‌است. پرتراکم‌ترین شهرستان استان، همدان با ۱۵۶ نفر و کم‌تراکم‌ترین شهرستان استان، فامنین با ۳۲ نفر در کیلومتر مربع بوده‌است. از دلایل تراکم زیاد جمعیت در شهرستان همدان می‌توان به مرکزیت اداری و سیاسی استان، مهاجرپذیر بودن این شهرستان، مرکز خدمات رسانی، برخورداری از مراکز علمی و دانشگاهی، شرایط اشتغال بهتر، درآمد بیشتر و غیره اشاره نمود. مهاجرت از روستا به شهر در زمره مهم‌ترین مسائل اجتماعی و اقتصادی استان به‌شمار می‌آید. بیکاری و نبود فرصت‌های شغلی، درآمد کم در بعضی نقاط روستایی، نداشتن زمین کشاورزی، کمبود امکانات و مشکلات زندگی در روستا، وابستگی فامیلی در شهر و غیره باعث شده تا روستائیان به شهرهای استان یا به خارج از استان مهاجرت کنند. البته نرخ موالید در استان بالاست، ولی به دلیل عدم توسعه اقتصادی، استان دچار مهاجرفرستی شده‌است، لذا استان همدان یک استان مهاجرفرست است. به جز شهرستان همدان که رشد جمعیت مثبت داشته در بقیه شهرستان‌های استان بین دهه ۸۵ ‒ ۱۳۷۵ رشد جمعیت منفی بوده‌است.
جمعیت استان در ۵ دهه گذشته (۸۵ ‒ ۱۳۳۵) از ۶۹۵٬۰۲۸ نفر در سال ۱۳۳۵ به۱٬۷۰۳٬۲۶۷ نفر در سال ۱۳۸۵ افزایش یافته یعنی نزدیک به سه برابر شده‌است. بیش‌ترین آهنگ رشد بین ۱۳۳۵ تا ۱۳۶۵ بوده اما به‌علت مهاجرفرستی شدید از ۱۳۶۵ به بعد، رشد جمعیت روند کاهشی داشته‌است (رشد ۰/۱۵ درصد).
پوشاک
پوشاک مردم استان همدان شامل تن‌پوش‌ها، سرپوش‌ها و پای‌افزار است. با وجود این که چهار محور فرهنگی (فارس، ترک، لر، کرد) در استان قابل تمیز است، اما انواع و شیوه‌های پوشاک زنان و مردان مشابه است. بافت پارچه و کفش‌ها به خصوص گیوه پیش از ورود اجناس خارجی در روستاهای استان متداول بوده‌است. به ویژه گیوه‌های شهرستان ملایر که آجیده نامیده می‌شود و جزء دست بافت‌های استان به‌شمار می‌آید.
غذاهای سنتی
الگوی خوراک و مواد غذایی تشکیل دهنده آن، تابع انواع محصولات کشاورزی و بومی موجود در منطقه است. در رژیم غذایی اهالی استان معمولاً محصولات کشاورزی به صورت خشکبار و تازه استفاده می‌شود. انواع آش شامل بروش، تله گنجی، کاچی، کلم قمری، بادمجان و آبگوشت، چنجه و نان‌ها شامل؛ گرده، کاک، کولره، ساجی، فتیر است. از جمله غذاهای اصیل همدان نوعی آبگوشت به اسم بُز باش است که مواد اصلی آن گوشت و سبزیجات خشک است. از انواع دیگر آبگوشت‌های اصیل استان همدان به اِیران شوربا و ترش شوربا می‌توان اشاره کرد.
سوغات
تحفه‌های استان همدان برای مسافران بسیار زیاد است که می‌توان به کماج، شیره انگور، کشمش، سیرتند، انگشت‌پیچ، قالی، گیوه، منبّت، عسل، نقل، گردو، سفال و سرامیک، خمیر صنل، حلواگردویی، روغن حیوانی، حلوا شکری، صنایع چرم، گیاهان دارویی، صابون محلی و قیسی اشاره کرد.
جشن نوروز
در استان همدان نیز هم‌چون دیگر نقاط ایران عید نوروز جایگاه ویژه‌ای دارد و همیشه با آداب و سنن خاصی برگزار می‌گردد. مردم با شروع ماه اسفند به خانه تکانی می‌پردازند و به استقبال عید و سال جدید می‌روند و نوروز عملاً از آخرین چهارشنبه سال آغاز می‌شود. در این شب مراسم دیگری نیز در قدیم مرسوم بوده‌است که از فالگوش ایستادن توسط زنان، قاشق زنی که به‌صورت پوشیده و پنهان بر در خانه‌های اهل محل انجام می‌شد و فال مهره که با خواندن شعرهای عامیانه و ملی همراه بود را می‌توان نام برد. پس از تحویل سال معمولاً افراد کوچک‌تر خانواده به دیدار بزرگان فامیل می‌روند و آن‌ها نیز متقابلاً به بازدید آن‌ها می‌پردازند.
ورزش
شهر همدان دارای ۴۸ هیئت ورزشی و دو تیم به نام‌های باشگاه فوتبال شهرداری همدان و باشگاه فوتبال پاس همدان به ترتیب در لیگ دسته اول و دوم فوتبال ایران است.
البته در سایر شهرستان‌های استان و استان همدان باشگاه فوتبال وجود دارد. اما به تازه‌کار هستند یا در لیگ فوتبال استان همدان یا در رقابت‌های پایین کشوری.