cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مزایده بلادرنگ
مزایده بلادرنگ با مزایده‌های استاتیک تفکیک‌پذیر است؛ زیرا این مزایده‌ها چندین هزار نمایش تبلیغ را به صورت یک‌جا به فروش می‌رساند. ولی مزایده در بلادرنگ هر نمایش به صورت تکی به مزایده گذاشته می‌شود. RTB هم برای ناشر و هم برای خریدار بهتر از مزایده‌های استاتیک است. هر چند نتایج بسته به شرایط می‌تواند متفاوت باشد. RTB جایگزین مدل سنتی فروش شد و هم ناشران و هم تبلیغ کنندگان را قادر ساخت تا آگهی‌های درست را برای کاربران مناسب بر اساس داده‌های بلادرنگ قرار دهند.
چگونگی کار
یک معامله معمولی با یک بازدید از یک وب‌سایت آغاز می‌شود. این باعث درخواست یک پیشنهاد می‌شود، که می‌تواند شامل قطعات مختلف داده از قبیل اطلاعات جمعیتی کاربر، سابقه مرورگر، مکان و صفحه بارگذاری شده باشد. درخواست از ناشر به معامله‌گر آگهی می‌رود و او اطلاعات همراه آن را، به چند تبلیغ‌کننده ارسال می‌کند و آن‌ها پیشنهادهای خود را به صورت خودکار برای نمایش تبلیغ‌شان ارائه می‌دهند. نمایش آگهی به بالاترین قیمت به فروش می‌رسد. تبلیغ آن خریدار، در صفحه به نمایش می‌آید. این روند برای هر برش زمانی آگهی در صفحه تکرار می‌شود. معاملات واقعی معمولاً در عرض ۱۰۰ میلی ثانیه (شامل دریافت پیشنهاد تبلیغ و نمایش تبلیغ) از زمانی که معامله‌گر آگهی درخواست را دریافت می‌کند، اتفاق می‌افتد.
پیشنهاد قیمت، اتفاقی صورت می‌گیرد و تبلیغ کنندگان حداکثر پیشنهادات و بودجه برای یک کمپین تبلیغاتی را تعیین می‌کنند. معیارهای پیشنهاد برای انواع خاصی از مصرف‌کنندگان با در نظر گرفتن همه چیز از پروفایل‌های بسیار دقیق رفتاری گرفته تا داده‌های تبدیل، می‌تواند بسیار پیچیده باشد. مدل‌های احتمالاتی را می‌توان برای تعیین احتمال یک کلیک با توجه به داده‌های تاریخچه مرورگر کاربر استفاده کرد. این احتمال را می‌توان برای تعیین اندازه پیشنهاد برای یک برش زمانی تبلیغاتی مورد استفاده قرار داد.
سیستم‌های سمت تقاضا(DSP)
سیستم‌های سمت تقاضا (DSP) به خریداران دسترسی مستقیم RTB به چندین منبع موجودی را می‌دهند. آن‌ها عموماً عملیات تبلیغاتی را با برنامه‌هایی ساده می‌کنند، که جریان کار و گزارش را ساده می‌کنند. تکنولوژی که معامله‌گر آگهی را فراهم می‌کند نیز می‌تواند پایه‌ای برای DSP فراهم کند و امکان همکاری بین کمپین‌های تبلیغاتی را فراهم کند.
سیستم‌های سمت تامین‌کننده(SSP)
ناشران بزرگ اغلب شبکه‌های تبلیغاتی متعددی را مدیریت می‌کنند و از سیستم‌های سمت تأمین‌کننده (SSP) برای مدیریت عملکرد تبلیغات استفاده می‌کنند. سیستم‌های سمت تأمین‌کننده، از داده‌های تولید شده برای پیشنهاد قیمت با استفاده از سطح‌بندی نمایش برای کمک به کمپین‌های تبلیغاتی استفاده می‌کنند. برنامه‌های کاربردی برای مدیریت عملیات تبلیغاتی اغلب به SSPها اضافه می‌شوند. فناوری SSP با فناوری معامله‌گر آگهی سازگار است.
چالش‌های پیاده‌سازی بر روی تلفن همراه
مشخص کردن تاریخچه مرورگر در دستگاه‌های تلفن همراه سخت‌تر است. این به خاطر محدودیت‌های فنی که به دلیل جلوگیری از امکان ردیابی در گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها قرارداده شده، است. فقدان یک جایگزین کوکی جهانی برای مرورگر وب موبایل نیز رشد و امکان‌پذیر بودن خرید آگهی را محدود می‌کند. همچنین مزایده بلادرنگ برای تلفن همراه دارای استانداردهای جهانی نیست.
عیاض الدین احمد
عیاض الدین احمد (Iajuddin Ahmed؛ February 1, 1931 – 1931:2:28, December 10, 2012) یک سیاست‌مدار اهل بنگلادش بود.
کمک‌هزینه
پژوهانه، کمک‌هزینه یا وام بلاعوض (به انگلیسی: Grant یا گرنت)، هزینه‌ای است که از سوی نهادهای ارائه کننده آن به نهادها، موسسات، شرکت‌ها یا افراد دیگری پرداخته می‌شود تا برای پژوهش، راه‌اندازی کسب‌وکار، راه‌اندازی شرکت نوپا یا پرداخت هزینه‌های آموزشی به کار گرفته شود.
واگذاری پژوهانه
اغلب کمک‌هزینه‌ها برای انجام کار یا پروژه ویژه و مشخصی داده می‌شوند و لازم است تا به سازمانی که آن را واگذار کرده گزارش‌هایی نیز ارائه شود. انواع پروژه‌ها (پروژه‌های عمرانی، فرهنگی، بهداشتی، آموزشی، پژوهشی و…) را می‌توان با حمایت پژوهانه‌ها انجام داد.
به عنوان مثال «کمک‌هزینه پژوهشی»، کمک‌هزینه‌ای است که برای انجام طرح پژوهشی اعطا می‌شود. معادل فارسی «کمک‌هزینه پژوهشی»، واژه «پژوهانه» است که مصوب فرهنگستان و به معنای حق‌التحقیق است. در کمک‌هزینه‌های پروژه‌ای، درخواست‌کننده حقیقی یا حقوقی پیشنهاد پژوهشی خود را به نهاد بودجه‌دهنده ارائه می‌کند. ایده اولیه این پروپوزال ممکن است از جانب متقاضی باشد یا ممکن است متقاضی، طرح خود را در پاسخ به یک RFP تهیه کرده باشد.
کمک‌هزینه‌های غیر پروژه‌ای برای موارد خاص مانند کمک به بازماندگان بلایای طبیعی، جویندگان کار، کمک هزینهٔ تحصیلی به دانشجویان و غیره داده می‌شود.
پژوهانه دهندگان
کمک‌هزینه دهندگان گوناگون و متنوع‌اند؛ برای نمونه: دولت‌ها و نهادها و سازمان‌های دولتی، صنایع و شرکت‌های خصوصی، نهادها و سازمان‌های بین‌المللی، NGOها و نیز بنیادهای خیریه. البته افراد حقیقی نیز می‌توانند به عنوان پژوهانه دهنده مطرح باشند.
لیبرالیسم (روابط بین‌الملل)
لیبرالیسم یکی از مکاتب اصلی در نظریه روابط بین‌الملل محسوب می‌شود. ریشه‌های این نظریه به اندیشه لیبرال بر می‌گردد که در عصر روشنگری مطرح شد. مشکلات دستیابی به صلح پایدار و همکاری در روابط بین‌الملل و همچنین روش‌های مختلفی که می‌تواند به موفقیت در این زمینه‌ها کمک کند، مسائل اصلی محسوب می‌شود که این نظریه به آن می‌پردازد.
کمک‌هزینه
پایگاه داده پژوهانه‌ها
بانک اطلاعات پژوهانه‌ها: پایگاه‌های اطلاع‌رسانی گوناگونی وجود دارند که به عنوان ابزار جستجوی پژوهانه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
سوکوشیتسو
سوکوشیتسو در سیستم چندزنی در ژاپن به زن اصلی که از نظر اجتماعی در رتبهٔ بالایی قرار داشت سی‌شیتسو گفته می‌شد و در مقابل آن دیگر زنان یک مرد که از نظر عموم و رسمی شناخته شده بودند اما از نظر اجتماعی در مقام پایین‌تری قرار داشتند، سوکوشیتسو گفته می‌شد.
کلاته نوبهار
کلاته نوبهار، روستایی است از توابع بخش شامکان و در شهرستان ششتمد استان خراسان رضوی ایران.
سیمون آسپلین
سیمون آسپلین (Simon Aspelin؛ زادهٔ May 11, 1974) یک تنیس‌باز اهل سوئد است.
سی‌جی ساپونگ
چارلز «سی‌جی» نانا کوابنا ساپونگ (Charles "CJ" Nana Kwabena Sapong؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
معاون وزارت امور خارجه در امور عمومی و دیپلماسی عمومی
معاونت وزارت خارجه در امور عمومی و دیپلماسی عمومی (Under Secretary of State for Public Diplomacy and Public Affairs) منصبی در وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا است برای کمک به تضمین اینکه دیپلماسی عمومی همراه با اداره امور عمومی و دیپلماسی سنتی دست در دست هم برای پیشبرد منافع و امنیت ایالات متحده به کار گرفته شوند.
این معاونت بر سه دفتر در وزارت خارجه نظارت دارد که بدین قرارند: دفتر امور آموزشی و فرهنگی، دفتر اداره عمومی، و دفتر برنامه‌های بین‌المللی اطلاعات.
فرد جسی
فرد جسی (Fred Jessey؛ زادهٔ September 3, 1977) کشتی‌گیر اهل نیجریه است.
شی رالف
شی رالف (Shea Ralph؛ زادهٔ March 12, 1978) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
سنگوئیه
سنگوئیه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان جیرفت در استان کرمان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان اسفندقه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۳۲ نفر (۵۹خانوار) بوده‌است.
دمبرگ
دُمبَرگ بخشی از ساختار برگ درختان است. دمبرگ میلهٔ کوتاهی است که پهنک را در محل گره به ساقه متصل می‌کند. قسمت عمدهٔ دمبرگ را بافتهای چوبی و آبکشی تشکیل می‌دهند. دمبرگ معمولاً به لبه پایه پهنک متصل است ولی در بعضی از گیاهان مانند لادن و کرچک به سطح زیرین برگ اتصال دارد. اینگونه برگها را سپر می‌گویند. برگهای فاقد دمبرگ را که پهنک آنها مستقیماً به ساقه متصل است بی‌دمبرگ یا چسبنده می‌نامند. قاعده برگ گاهی به صورت نیام (غلاف) گسترش می‌یابد و ممکن است دارای ضایعاتی به نام گوشوارک و زبانک باشد.
هاورفرد، پنسیلوانیا
هاورفرد (به انگلیسی: Haverford) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان دلاویر، پنسیلوانیا واقع شده‌است.
آلان ام. تیلور
'''آلان ام. تیلور''' (Alan M. Taylor) (متولد ۱۵ نوامبر ۱۹۶۴)، استاد برجسته اقتصاد و مالیه در دانشگاه کالیفرنیا، دیویس است. وی همچنین همکار پژوهشی در دفتر ملی پژوهش اقتصادی و عضو پژوهشی در دفتر ملی پژوهش سیاست اقتصادی می‌باشد.
اوایل زندگی و حرفه
تیلور در یورکشر متولد شد، به مدرسه دستور زبان ملکه الیزابت در ویکفیلد رفت و طی یک بورسیه آموزشی باز وارد کالج کینگ در دانشگاه کمبریج شد. پس از سپری نمودن امتحان نهایی ریاضی، او در ۱۹۸۷ میلادی با درجه ممتاز فارغ‌التحصیل گردیده و پس از دریافت فلوشیپ افتخاری جوسیف هادجز کاوتی، به دانشگاه هاروارد راه یافت. او در ۱۹۹۲ میلادی دکترای تخصصی خود را در رشته اقتصاد، با تخصص در تاریخ اقتصادی و اقتصاد بین‌المللی، از دانشگاه هاروارد به‌دست‌آورد؛ او در این‌جا نزد جیفری ویلیامسون و موریس آبستفیلد آموزش دید و از آن‌ها الهام گرفت. پس از تکمیل نمودن یک فلوشیپ قبل و بعد از دوره دکترا در برنامه دانشمندان آکادمی هاروارد، او در پست‌های مختلف در دانشکده اقتصاد دانشگاه نورث‌وسترن، دانشگاه کالیفرنیا، دیویس و دانشگاه ویرجینیا خدمت نمود. او در ۲۰۰۴ میلادی کمک‌هزینه (فلوشیپ) گوگنهایم را به‌دست‌آورد. در ۲۰۰۹–۱۰ میلادی به عنوان فلو هوبلون-نورمان/جرج در بانک انگلستان گماشته شد. او همچنین چندین سمت موقتی در دانشگاه استنفورد، مدرسه اقتصاد لندن و مدرسه کسب‌وکار لندن داشته‌است. تیلور برای مدتی از فعالیت دانشگاهی فاصله گرفت، از ۲۰۱۰–۱۱ میلادی به عنوان مشاور ارشد شرکت مورگان استنلی مقیم در نیویورک و لندن خدمت نموده و روی بازارهای در حال ظهور و کلان جهانی کار می‌کرد و در ۲۰۱۹ میلادی به عنوان مشاور ارشد پیمکو (PIMCO) مقیم نیوپورت بیچ خدمت نمود.
پژوهش و آثار
تیلور ۱۰ کتاب و بیش از ۸۰ مقاله علمی در مورد مسائل اقتصاد بین‌الملل، تجارت، مالی، رشد و اقتصاد کلان نوشته یا ویرایش نموده‌است که بیشتر با تخصص دیگر وی در تاریخ اقتصاد مرتبط می‌باشد. او به عنوان استاد/مهمان در بانک‌های مرکزی و سازمان‌های بین‌المللی حضور داشته، چندین کمک بلاعوض از نهاد ملی علوم به‌دست آورده و توسط سایر نهادهای اهداکننده کمک‌های بلاعوض، از جمله مؤسسه تفکر جدید اقتصادی، تأمین مالی شده‌است. او، همراه با رابرت فرینسترا، نویسنده کتاب درسی اقتصاد بین‌الملل (انتشارات ورث) است که به‌طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد.
تاریخ اقتصادی آرژانتین
تیلور در دهه ۱۹۹۰ میلادی کارهای در عرصه تاریخ اقتصادی آرژانتین انجام داده و این کارها را با رسالهٔ تحقیقی خود آغاز نمود، رساله‌ای که برنده جایزه جرسکینکرون از سوی انجمن تاریخ اقتصادی شد. کار وی متمرکز بر عوامل واقعی و مالی درازمدت در توسعه بطی پس از ۱۹۱۴ میلادی بوده و او نظریه عمومی در رابطه با این‌که انحراف نسبی تنها پس از ۱۹۴۵ میلادی در عصر پرون و بعدتر آغاز شد را به چالش کشید. او به همکاری با جراردو دیلا پاولیرا ادامه داده و با وی چندین مقاله نوشت، یک کتاب (کشش در یک قلاب، انتشارات دانشگاه شیکاگو) و یک جلد ویرایش شده (تاریخ اقتصادی جدید آرژانتین، انتشارات دانشگاه کمبریج) منتشر کرد. انجمن تاریخ اقتصادی با اعطای جایزه کول از کار آن‌ها قدردانی نمود.
سه‌راهی
در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی، تیلور یک همکاری مثمر را با آبستفیلد آغاز نموده و تکامل هم‌بندی مالی بین‌المللی و اقتصاد کلان در درازمدت را به‌طور دقیق مورد مطالعه قرار دادند. کار آن‌ها با اعطای جایزه سانوا مورد تقدیر قرار گرفته و طی چندین مقاله و یک کتاب (بازارهای سرمایه جهانی، انتشارات دانشگاه کمبریج) به چاپ رسید. در ۱۹۹۷ میلادی، آبستفیلد و تیلور نخستین افرادی بودند که اصطلاحِ حالا-استاندارد «سه‌راهی» را در حوزه اقتصاد معرفی نمودند که برای تشریح بِده‌بستان در سیاست اقتصاد کلان میان نرخ‌های ثابت ارز، بازارهای باز سرمایه و آزادی سیاست مالی مورد استفاده قرار می‌گیرد. طی یک کار مشترک با جی شامباگ، آن‌ها نخستین روش‌ها را برای تأیید تجربی این فرضیه مرکزی، اما تاهنوز آزمایش نشده، در اقتصاد کلان بین‌المللی ایجاد نمودند.
اقتصاد نرخ‌های ارز
از اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی به بعد، تیلور یک رشته کارهای انجام داده‌است که روی اقتصاد نرخ ارز متمرکز می‌باشد. او چندین مقاله تأثیرگذار در مورد رفتار درازمدت نرخ مبادله و فرضیه برابری قدرت خرید نوشته‌است. اخیراً او پیرامون رفتار کوتاه-مدت نرخ ارز نوشته‌است، به‌ویژه برای ارزیابی مبادله انتقالی (carry trade) و سایر استراتژی‌های تبادل ارز. در هر دو حالت کوتاه و دراز مدت، او به پژوهش روی نقش متغیرهای غیرخطی در تعیین نرخ ارز پرداخته‌است. همکاران اصلی وی در این حوزه پژوهشی شامل: آبستفیلد، مارک تیلور (به هم بستگی ندارند) و اوسکار جوردا.
اعتبار، بحران مالی و اقتصاد کلان
تیلور در کارهای خود پس از بحران مالی جهانی بیشتر به نقش وام بانکی پرداخته‌است، چون این وام‌ها به رویدادهای بحران مالی و کسادی مرتبط است. تیم تیلور و موریتز سکولرایک نخستین مجموعه ارقام درازمدت از وام‌های بانکی ۱۴ کشور را از ۱۸۷۰ میلادی به بعد جمع‌آوری نمودند و در مقاله ۲۰۱۲ خود («رونق‌های وام منتهی به رکود شد»، نقدنامه اقتصادی آمریکا) آن‌ها نشان دادند که وام‌ها در ۲۰۰۸ میلادی نه تنها به یک سطح بی‌پیشینه در اقتصادهای پیشرفته افزایش یافته‌اند، بلکه در تمام تاریخ مدرن، نرخ‌های افزایش وام یکی از پیش‌بینی کننده‌های بحران‌های مالی بوده‌اند. وی در همکاری با جوردا، نشان دادند که رونق‌های شدیدتر در مقدار وام‌ها منتج به کسادی‌های درازمدت تر و دردناکتر می‌شود و با فرض ثابت بودن سایر عوامل، رویه‌ای که در کسادی‌های عمیق پسا ۲۰۰۸ هم‌واره وجود داشت، در بیشتر اقتصادهای پیشرفته دیده شده‌است.
تپه مولان‌آباد
تپه مولان آباد مربوط به دوره اشکانیان - میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان سنقر، بخش کلیائی، روستای مولان آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۵۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فنولون
فرانسوا دو سلینیاک دو لا موت فنولون متخصص الهیات و نویسنده قرن هفدهم میلادی اهل فرانسه است.
آریایی
بندانگشتی|320px| آریا ([[سانسکریت: آ-ریا āˊrya، ایرانی باستانی: اَریا arya، پارسی باستان: اَرییا ariya، اوستایی: اَیرییا airiia) نامی است که به مهاجران هندواروپایی‌زبانی که در طول هزاره سوم پ. م (هنگام مهاجرت اقوام هندواروپایی) از سوی شمال(فرهنگ آندرونوو و سینتاشتا) به فلات ایران و شبه قاره هند کوچیدند، داده‌اند. صورت اضافی جمع این واژه به صورت «اَییریانِم»، منشأ نام کشور ایران است. خاستگاه آریایی‌ها سیبریِ کنونی بوده که پس از جدایی از دیگر اقوامِ هندواروپایی به قزاقستان آمده و ساکن شدند، سپس به فلات ایران و شمال هند رفته و بومیان این نواحی را از لحاظ فرهنگی و زبانی دچار تحول گسترده کردند. اعتقاد برخی بر این است که اقوام هندواروپایی‌زبان، خود را مقابل بومیان ایران (مانند عیلامی‌ها و دیگر اقوام) و هندوستان (مانند دراویدی‌ها)، آریایی (به معنای شریف) نامیدند. این اقوام را در گذشته هندو-ژرمنی نیز می‌نامیدند.
براساس پژوهش‌های ژنتیکی و تباری، آریایی‌های تازه‌وارد دارای هاپلوگروپ (تک گروه)R1a بودند و این بیانگر هم‌نژادیِ آنان با روس‌ها و اکراینی‌ها است. منشأ این هاپلوگروپ در دشت‌های روسیه بوده و طی مهاجرت آریایی‌ها به بعضی مناطق ایران، افغانستان و مناطق جنوب آسیا، روسیه و اروپای شرقی رسیده‌است.
در ریگ ودا مهاجمان آریایی که از آسیای میانه به شمال هند یورش برده‌اند، سفیدپوست توصیف شده‌اند. همچنین در ریگ‌ودا آریایی‌ها را جنگجویان روشن‌پوستی نامیده‌اند که سوار بر ارابه‌های فلزی از آسیای میانه به هند تاخته و شهرهای دراویدی‌ها (بومیان تیره‌پوست شبه قاره هند) را نابود کرده و شهرهای باشکوهی بنا کرده و دانشمندان زیادی پرورانده‌اند. همچنین ایندرا (از خدایان هندو)، سرزمینِ داسی‌های بومیِ تیره‌پوستی که توسط آریاییان فتح شده را میان این آریایی‌های سفیدپوست تقسیم می‌کند. هندی‌های جنوب هند بازماندگان دراویدی‌های بومی تیره پوست ولی هندیان شمال هند دورگه آریایی-دراویدی می‌باشند. آن دسته از آریایی‌ها که به هند رفتند، با بومیان دراویدی آمیختند و هندوآریایی‌ها را به وجود آوردند.
به گفتهٔ گراردو نیولی برخلاف معناهای گوناگونی که آریَن یا آریا در میان هندیان باستان داشته، آریا در میان ایرانیان باستان صرفاً به معنای قومی ثبت شده‌است. به گفته او ما همچنین می‌دانیم که اهورامزدا، خدای ایرانیان محسوب می‌شده که زبان‌شان ایرانی یا آریایی نامیده شده و اوستا به‌روشنی «آریا» را به معنای قومی به کار برده‌است. نیولی معتقد است در اینکه واژهٔ «ایران» یا «آریا» برای ایرانیان مفهوم قومی داشته، هیچ تردیدی نیست. هرلد والتر بیلی هم این واژه را دارای جنبهٔ قومیتی می‌داند که در اوستا و کتیبه‌های هخامنشی به کار رفته.
رودیگر اشمیت بر این باور است که «آریایی» عنوان بخشی از مردمان هند (شمال هند) باستان و ایران باستان است که به «زبان‌های آریایی» (زبان‌های هندوایرانی) سخن می‌گفتند.
هیوستون استوارت چمبرلین فیلسوف آلمانی-بریتانیایی، آریایی‌ها را هندواروپایی‌های خالص سفیدپوست می‌دانست.
به باور مریم سینایی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، در دوره‌های گذشته چنین پنداشته می‌شد که سنسکریت نیای همهٔ زبان‌های هندواروپایی و هندوستان میهن اصلی اقوامی بوده‌است که به این زبان سخن می‌گفته‌اند. از این رو، نام آریایی بر تمام این اقوام گفته می‌شد. بعدها با نادرست دانستن این نظریه، این اصطلاح متروک شد. در سدهٔ بیستم و همزمان با ظهور فاشیسم این اصطلاح در آلمان برای مدتی معمول گردید و با گفتن آن بر اقوام ژرمنی، به آن انگ نژادپرستانه زده شد. اکنون اصطلاح آریایی تنها برای اقوام هندوایرانی (شاخه آسیایی هندواروپایی) که خویشتن را خود به این نام می‌خواندند، به کار می‌رود.
ماکس مولر مورخ آلمانی باور داشت، مردم باستانی شمال هند، ایران و اروپا یک نژاد بودند، و او آنها را هندواروپایی (آریایی) نامید، و باور داشت که آریایی‌های اصیل آلمانی‌ها بوده که خلوص نژادی خود را حفظ کرده‌اند.
ریشه‌شناسی
این واژه ریشه در دو بُنِ نیاهندوایرانیاییِ arya- یا āryo دارد   که احتمالاً هندوایرانیانِ اولیه از آن‌ها برای تعریفِ هویتِ خویش استفاده می‌کرده‌اند.
واژهٔ ā́rya در متون هندی، قوم‌نامِ مردمانی بود که به زبان سانسکریت ودایی سخن می‌گفتند یا به دیگر عناصر فرهنگیِ منسوب به آن وابسته بودند. ā́ryaبودن در تضاد با an-ā́rya تعریف می‌شد که یعنی «ناآریا/غیرِآریا». در زمان گسترش آیین بودا (سده‌های چهارم تا پنجم پیش از میلاد) این واژه معنای «نخبه/شریف» به خود گرفت. در زبان‌های باستانی ایران، اصطلاحِ اوستاییِ airya (که در زبان فارسی باستان به شکل ariya خوانده می‌شده) دقیقاً مانندِ کاربردِ نخستینِ همتایِ مشابهش در هندوستان، قوم‌نامِ مردم فلات ایران بود و در برابرِ an-airya تعریف می‌شد و مشروط به آیین و زبانِ فرد بود.
گراردو نیولی می‌گوید واژهٔ «آریایی»، برخلاف تصور برخی ایران‌شناسانِ غربی (مانند مری بویس و ریچارد فرای)، بارِ دینی دارد و تهی از بارِ نژادی، تباری و جغرافیایی است. به اعتقاد او، آریایی در زبان هندو-ایرانی به معنی «ایمان‌آورده [به آئین هندو-ایرانی]» بوده‌است. دیوید آنتونی هم در این راستا می‌گوید: «ریگ‌ودا و اوستا جوهر هویت مشترکِ هندوایرانیان را زبانی و آیینی تعریف کرده‌اند، نه نژادی. اگر شخصی با استفاده از اشکال صحیح سرودها و اشعار سنتی برای خدایان قربانی می‌کرد، آن شخص یک آریایی بود.» این مسئله در مزدیسنایِ معاصر هم صادق است چنانچه سِر جان مَلکُم، به نقل از ملافیروز، موبَد موبَدان زرتشتیان هند در بَمبَئی، آورده‌است که واژهٔ انیران به معنای بی‌دینان است. «اێر» (حرفِ «ێ»، نشانهٔ یای مجهول است) که ریشه در airiyaیِ اوستا دارد، واژه‌ای پهلوی است و معنای آن «مؤمن» است. «اێران»، صورت جمع آن است. در پهلوی پیشوند «اَ» و «اَن»، چنان‌که در یونانی و سانسکریت، پیشوند نفی است. در نتیجه، «اَنێران» یعنی بی‌دینان. به گفتهٔ او، شاه اێران و انێران یعنی شاه مؤمنان و بی‌دینان یا شاه پِرژا و ملت‌های دیگر. مؤمنان زرتشتیان‌اند و بی‌دینان غیرزرتشتیان. تعبیر دینی ایران و انیران در شاهنامه نیز آمده‌است. بر پایهٔ این تعبیر باید بپذیریم که واژهٔ ایران سپس معنای قومی و سرزمینی یافته‌است.
به پیشنهادِ شماری از پژوهشگران می‌توان پیگیریِ دو بُنِ نیاهندوایرانیاییِ arya- یا āryo را تا زبان نیاهندواروپایی عقب‌تر رفت و ریشه‌ای بازسازی‌شده برایش ارائه داد که عبارت است از h₂erós یا h₂eryós با معانیِ «خودی» یا «آزاد» یا «مهمان» یا «حاکم». هرچند هم‌خانواده‌های بازساختهٔ ژرمنیک، کلتیک و آناتولیاییِ آن توسط همه پذیرفته نشده‌اند. به هر حال اتصال و خودشناسیِ فرهنگیِ هندوایرانی در دیگر زبان‌های هندواروپایی غایب است و سندی هم در دست نیست که نشان بدهد نیاهندواروپاییان خودشان را چه می‌نامیده‌اند.
واژهٔ h₂eryós از بُنِ نیاهندواروپاییِ *h₂er- می‌آید که یعنی «باهم‌بودن». هرچند اسوالد سمرنیی هم استدلال می‌کند که این واژه وام‌واژه‌ای اوگاریتی از واژهٔ ary به معنای خویشاوند است اما جیمز پاتریک مالری و داگلاس کیو آدامز ریشه‌یابیِ او را قانع‌کننده ارزیابی نمی‌کنند. این دو شخص می‌گویند که واژهٔ آریا (arya) مشخصا به معنای «آزاد» بوده و برای وضعیت درونیِ خودِ هندوایرانیان مصداق داشته‌است. ایشان خاطرنشان می‌کنند که این واژه در آناتولی هم معنای آزاد داشته منتها در ایران و هندوستان، بارِ قومیِ پررنگ‌تری به خود گرفته بوده‌است؛ شاید به این خاطر که بردگانِ هندوایرانیان عمدتاً از اقوامِ دیگر (anarya) بوده‌اند.
در اوستا
در اوستا، ۶ جا واژهٔ آریا به کار رفته‌است. جغرافیایِ «جایگان آریایی‌ها» (airyō. šayana) در یشت ۱۰٫۱۴، دربردارنده ۶ جای‌نام است که ۴ تا آن‌ها شناخته شده‌است:
جنگلی (رَزورا، razurā) که در یشت ۱۵٫۳۲ vīspe.aire.razuraya نامیده شد، جایی بود که کَوی هئوسرَوو (Kavi Haosravō)، وایو (Vāyu) را کشت.
ایران‌ویچ
ایران‌ویج (اوستایی: اَریَنَ وَئیجَه (airyana waējah), پارسی میانه: ایران‌ویج (ērānwēz), سغدی مانوی: آریانا وَئیجه (airyana waējah), پارتی و سغدی: آریان‌ویجن (ʾryʾnwyjn) ) نامِ جایی است که در نوشته‌های مذهبی زرتشتی، زیست‌گاهِ مردمان آریایی دانسته شده.
به پندار هندوایرانیان، جهان به هفت بخش (پهلوی: kišvar، سنسکریت: dvīpa) تقسیم می‌شده و رشته کوهی دورادور آن را فرا گرفته بوده‌است. منطقه مسکونی عالم، یعنی جایگاه آریایی‌ها که در نزد ایرانیان «اَیرَیَنه وَیجه» (ایرانویچ) و نزد هندیان «آریاوَرته» نام داشت، در سرزمین میانی قرار داشت. آنان باور داشتند که کوهی بس بلند در میان این سرزمین جای دارد.
بر اساس وندیداد (فرگرد ۱)، ایرانیان باستان، خاستگاه خود را به اَیریَنِم وَیجَ (Airiianəm vaēǰō) منسوب می‌کردند که معنی «گسترهٔ آریاییان» یا «سرزمین رودهای آریایی/ چشمه‌های آریایی» می‌دهد.
در وندیداد، فرگرد ۱، بندهای ۳ و ۴ آمده‌است:
این واژه در یشت سیزدهم از مِهریشت (دهمین یشت از یشت‌های اوستا) به صورت اَئیریو شایانا (Airyō šayana) به معنای «خانمان‌های آریایی» آمده‌است.
این واژه بعدها در متون پارسیگ تبدیل به «ایران‌ویز» ērānwēz شد و پارِ (جزءِ) ēr که به معنی «آزاده، شریف و اصیل» است از آن گرفته شد. پارِ (جزءِ) ēr به عنوان صفتی برای نامیدنِ تابعانِ ساسانیان به کار رفت و در عبارتِ Ērānshahr (ایران‌شهر) به معنای «کشورِ ایرها/آریایی‌ها» بر سرزمین ساسانیان اطلاق شد. و پس از ورود اسلام تا امروز نیز بخشِ «ایرانِ» آن همچنان به عنوان جای‌نام باقی مانده‌است.
دربارهٔ محل ایرانویج اختلاف نظر وجود دارد. برخی آن را سرزمین صرفاً اساطیری دانسته‌اند. برخی نیز پیشنهادهایی برای جایگاه جغرافیایی آن ارائه کرده‌اند. محل‌های پیشنهادی از خوارزم بر ساحل دریاچه آرال در شمال ازبکستان تا آذربایجان، یا تا جنوب یا شمال غرب افغانستان گسترده‌است. فُگِلسانگ محل ایرانویج را شمال سرزمین باستانی سُغد، در شمال رود سیحون دانسته، اما بر پایه پژوهش ویتسِل، جایگاه ایرانویج، در متون مختلف اوستایی، متفاوت است. در متن وندیداد، ارتفاعات مرکزی افغانستان فرض شده‌است.
سکاها
سکاها از آریایی‌ها بوده، خود را ایرانی‌تبار به‌شمار می‌آوردند و کلمه ایرانی باستان اَریَه در نام «آلان» که بازماندگان آنان در سده‌های میانه در جلگه‌های جنوب روسیه و شمال قفقاز به خودشان می‌گفتند و «اَیرَن» که نام یکی از دو گویش عمده زبان اوستی امروزی است، بازتاب یافته‌است.
هخامنشیان
کتیبه‌های هخامنشی در سه کاربرد گوناگون از «اَریَه/اَییریَه/اَییریا» بهره گرفته‌اند: نخست برای نامیدنِ زبان فارسی باستان در کتیبه داریوش در بیستون، دوم در جایی که داریوش هخامنشی در نقش رستم و شوش ابتدا خودش را «پارسی» و «پارسی‌زاده» و سپس «از نسل آریا» معرفی می‌کند (خشایار هم خودش را اینچنین معرفی می‌کند ) و سوم برای تعریف اهورامزدا در نسخه عیلامی کتیبه بیستون.
نیولی می‌گوید شاید منظورِ داریوش از زبان آریایی، زبان دیگری به جز فارسی باستان بوده‌است. واژهٔ aryā در متن فارسیِ کتیبه بیستون، مطابق با har-ri-ya-ma در متن عیلامی است.
واژه‌ی آریا را می‌توان در برخی نام‌های زبان فارسی باستان هم یافت: آریابیگنه (arya-bigna به معنای ه«دیه‌ی آریایان»)، آریارات (Arya-wratha به معنای «دارای شادی آریایی»)، آریابرزین (Ārya-bṛzāna به معنای «تعالی آریایان»)، آریااوس (arya-ai که احتمالا کوتَه‌نام بوده‌است) و آریارَمنا (Ariyāramna که معنایش مشخص نیست).
یونانیان
یونانیان در گذشته مادها را آریویی می‌شناختند و یونانیان آراییا را برای پارسیان باستان به کار می‌بردند. معنای قومی مشابهی هم در سده‌های بعد رایج شد.
ساسانیان
آنچه از بررسی مدارک تاریخی و باستانشناسی ایران به دست می‌آید، این است که عنوان پادشاهان ساسانی و نام کشور و قلمرو فرمانروایی ایشان با القاب و نام‌های پیش از ایشان تفاوت دارد. شاهنشاه واژه جدیدی است که پیش از آن هیچ سابقه‌ای میان پارتیان نداشته‌است. واژه ایران، آریان و آریانوس در کتیبه‌های ساسانی و القاب و نام‌های اشخاصی مانند ایراندخت، ایران‌گشسب، ایران خرد و نام سمتهای اداری مانند ایران سپهبَد، برای اولین بار در زمان ساسانیان دیده می‌شود. کاربرد گسترده نام ایران در القاب مختلف اداری حکومت جدید و تشکیلات آن از همان ابتدای بنیانگذاری سلسله ساسانی پدیده‌ای ویژه است. در کتیبه‌های شاهان ساسانی پس از عنوان، ایران و انیران (یعنی ایران و غیرایران) دیده می‌شود. این واژه‌ها در برابر واژه‌های آریایی و غیرآریایی است، که در متون هخامنشی به چشم می‌خورد.
واژهٔ ایران
واژه فارسیِ نویِ «ایران» با تلفظِ Ērān در فارسیِ میانه، از فارسیِ باستان -ariya که برابر واژه اوستایی -airiia (ایرانی باستان -arya*) است گرفته شده. همانگونه که پیشتر در همین مقاله گفته شد، این واژهٔ اوستایی و برابرهای آن را، همهٔ اقوامِ هندوایرانیِ ایران و هند برای نامیدنِ خود به کار می‌بردند. واژهٔ ایران با توجه به صفت اوستاییِ -airiiana، می‌تواند برگرفته از صورت اضافی جمع این واژهٔ دانست که به سرزمین یا کشور اطلاق شده‌است، یعنی -aryānām*؛ که در aryānām dahyuš (سرزمین آریاها) و aryānām xsavram* (شهریاری آریاها) دیده می‌شود و شاید همین aryānām xsavram* است که در فارسی میانه به شکل ēran shahr درآمده. این‌که مفهومِ ایران در آغاز، بار معنایی سیاسی نداشته‌است، آشکارا از عنوان پادشاهای فارسی میانه šāhān šāh Ērān ud Anērān «شاهنشاه ایران و انیران» (بسنجید با اوستایی -an-airiia و هندوآریایی باستان -an-árya «غیر ایرانی») بر می‌آید؛ به همین ترتیب اصطلاحاتی چون Ariya čiça «نژاد آریایی» در فارسی باستان و عبارت ایلامی کتیبهٔ داریوش بزرگ در بیستون (بندهای 62-63): d.na-ap v.Har-ri-ya-na-um ایلامی (=فارسی باستان Ariyānām*) «خدای آریاها» (دربارهٔ اهورامزدا)، نشان دهندهٔ بار قومی این اصطلاح در دوران باستان است.
از نگاه نیولی، معنی واژهٔ «اێر» (ēr) که در کتیبه شاپور یکم در کعبهٔ زرتشت و بر روی سکه‌های بهرام دوم درج شده‌است، به معنی «آزاده، نجیب و شریف» نیست و باید آن را صرفاً «آریایی» معنا کرد. در واقع واژهٔ فارسی میانهٔ کتیبه‌ایِ (=پهلوی کتیبه‌ایِ) ēr، همان صورت مفرد کلمهٔ ērān است و این نکته البته نه تنها دربارهٔ کلمه yly' در فارسی میانهٔ کتیبه‌ای، بلکه برای واژهٔ ry' در پهلوی اشکانی کتیبه‌ای نیز، که صورت جمع aryān='ry'n است، صدق می‌کند.
در دوران معاصر
نام آریا و مشتقاتش مانند آریَن همچنان در جنوب آسیا و ایران بر فرزندان گذاشته می‌شوند. این نام حتی در غرب هم به واسطه‌ی فرهنگ پاپ بسامد بیشتری یافته است. براساس گزارش اداره تامین اجتماعی ایالات متحده در سال ۲۰۱۲، نام آریا به عنوان نامی دخترانه با بیشترین سرعت از رتبه‌ی ۷۱۱ به ۴۱۳ جَهید. این نام در سال ۲۰۱۷، جزو ۲۰۰تا نام‌هایِ دخترانه‌ی پرطرفدار در انگلستان و ولز قرار گرفت.
واژه‌ی آریا همچنان کمابیش در متون دینیِ هندوییسم، سیکیسم، جینیسم، بوداییم و دیگر ادیان هندی پیدا می‌شود.
پیشینه مردمان آریایی
با توجه به مدارک باستان‌شناسی به نظر می‌رسد که نخست هندواروپایی‌ها به دو دسته تقسیم و رهسپار غرب و جنوب شرقی شدند. گروه‌هایی که به سوی غرب رفتند، «قبایل اروپایی» نام گرفتند و گروه‌هایی که در جهت جنوب شرقی حرکت کردند، هندوایرانی‌ها یا آریایی‌هایِ آغازین خوانده شدند. حرکت اقوام هندوایرانی هم‌زمان با واقعه مهم، یعنی به‌کارگیری روزافزون آهن و استفاده از اسب تندرو بوده‌است.
دسته‌ای از همین گروه شرقی از بلخ به سوی غرب و نواحی شمالی ایران و جنوب دریای خزر نفوذ کردند و در همین زمان دولت‌های گوتی، لولویی، کاسی و نیز هوری، منطقه غرب را در فرمانروایی داشتند.
برای آغاز مهاجرتِ هندواروپاییان، انگیزه‌های بسیاری چون افزایش جمعیت، تهاجمِ اقوام بدوی، تغییرات اقلیمی-زیست‌محیطی و تغییر مسیرهای تجارتی یاد شده‌است. از سوی دیگر به گفته بیسبون، انگیزه مهاجرت و کاهش جمعیت منطقه را باید در میان عوامل اجتماعی جستجو کرد که یانگ نیز آن را می‌پذیرد. نظریهٔ هلوپینا این است که با افزایش جمعیت و تراکم آن در محوطه شبیه به زیست گاه‌های شهرنشینی آغازین چون تپه نمازگاه با فرهنگ دامداری و کشاورزی، آلتین تپه و الغ تپه و ناکارآمدی سازمان‌های موجود در خودگردانی جامعه، برخوردهایی را میان ساکنان آن‌ها موجب گردید. بدین سان، بخشی کوچکی از جمعیت ساکن در منطقه باقی ماند و بسیاری دیگر به سرزمین‌های تازه هجوم آوردند.
در طول هزاره ۳ تا اوایل هزاره ۲ پ. م گروه هندوایرانی یا آریایی که شاخه‌ای از قوم هندوآریایی بود، احتمالاً در آسیای مرکزی، یعنی حدوداً استپ‌های ایران شرقی در سُغد، خوارزم و بلخ باستان و مناطق مجاور آن‌ها همچنان به زندگی مشترک خود ادامه می‌داد. شاهد این ادعا، حفاری‌هایی هستند که در نیمه دوم سدهٔ ۲۰ م در ایران، افغانستان و پاکستان صورت گرفتند و بنابر آنان به نظر می‌رسد که تمدن پیچیده‌ای از عصر مفرغ در جنوب آسیای مرکزی وجود داشته‌است. بررسی آثار تپه‌های باستانی این مناطق و مقایسه آن‌ها با یکدیگر، حاکی از یک حوزه فرهنگی گسترده‌است. مقایسه آثار متعلق به بوم تپه در درهٔ شمالی اترک، مربوط به دوران پایانی مرحله عصر نوسنگی، عصر مفرغ و عصر آهن در شمال استان خراسان با آثار جنوب ترکمنستان، دشت دره گز ایران، در جنوب قره تپه و تپهٔ نمازگاه در حدود ۶ کیلومتری غرب دهکده کاهکا، در دامنه کپه داغ، آثار جنوب شرقی دریایی خزر، منطقهٔ ترکمن صحرا و تپه سیلک با تپه حصار که تمدن اخیر از دوران نوسنگی در تمامی ناحیه کوهستانی تاجیکستان جنوبی پراکنده بود، ارتباط فرهنگی این مناطق را به وضوح آشکار می‌سازد. این پیکرهٔ فرهنگی همچنین با فرهنگ کورگان که از هزاره‌های ۵ تا ۳ پ. م در استپ‌های شمال دریای سیاه گسترش داشت، مربوط اند. تجارت در خلال هزاره ۳ پ. م نیز وسیله مهمی در ایجاد ارتباط فرهنگی خاور نزدیک و جنوب آسیا و منطقهٔ میان‌رودان به‌شمار می‌رفته‌است. در اوایل هزاره ۲ پ. م این ارتباطات گسسته شد و در پی آن یک سلسله مهاجرت‌ها و تغییرات کلی فرهنگی پدید آمد.
باستان‌شناسان شوروی معمولاً قوم هندوایرانی را در کهن‌ترین دوران‌های آن با فرهنگ آندرونوو که آثارش در قزاقستان و جنوب سیبری یافت شده‌است، مربوط می‌کنند. اما هنوز به‌طور یقین نمی‌توان این فرضیه را پذیرفت. این فرهنگِ آندرونوو به هزاره ۲ پ. م تعلق دارد و با فرهنگ کورگان مربوط است. سرانجام هند و ایرانیان نیز در حدود ۲۰۰۰ پ. م در جستجوی سرزمین‌های تازه با چراگاه‌های بهتر و دام‌های بیش‌تر و شاید به سبب خشکسالی‌هایی که به‌طور ادواری استپ‌های فصل مشترک اروپا-آسیا را که مسکن آن‌ها بود، تهدید می‌کرد، به تدریج از هم جدا شدند و با کوچی پردامنه از شرق دریای خزر و آسیای مرکزی، یا از غرب از سوی قفقاز، یا شاید از هر دو جهت از میهن مشترک شان به سوی فلات ایران حرکت کردند. در این زمان با پراکنده شدن هندوایرانیان در منطقه‌ای گسترده و نیز به سبب سستی روابط اقتصادی میان آن‌ها که روابط را کم کرد، تفاوت میان زبان‌های ایرانی و هندی باستان که هر دو از گویش مختلف زبان هندواروپایی آغازین سرچشمه گرفته بودند و در دروه آریایی تحول مشترک آن‌ها برای ادغام کامل آن دو کافی نبود، به تدریج شدت گرفت.
مانند دیگر جابه‌جایی و هجوم قوم‌های کوچ‌نشین، به‌گمان در آغاز گروه‌های کوچک پیش‌رو آریایی به مناطق تازه نفوذ می‌کردند. گروه‌های کوچک معمولاً در اقوام بومی مستحیل می‌شدند، اما با رسیدن پیاپی گروه‌های بزرگ‌تر در دوره‌ای به نسبت طولانی و چیرگی شان بر اقوام بومی یا متحد شدن شان با آن‌ها عنصر قومی و زبانی آریایی در این منطقه برتری می‌یافت. آریایی‌ها گاه صلح‌جویانه و گاه با جنگ و خون‌ریزی سرزمین‌های تازه را به چنگ می‌آوردند.
زبان گروهی از آریایی‌ها را که بعداً سراسر شبه قاره هند را درنوردیدند، به اعتبار زبان مشترک شان، هندوآریایی می‌نامند. این‌ها در حدود ۲۰۰۰ پ. م از میهن اصلی خود کوچیدند و سپس از ایران شرقی به شمال افغانستان راه یافته، پس از آن با گذر از کوه‌های هندوکش میان ۱۷۰۰ تا ۱۳۰۰ پ. م به منطقه پنجاب وارد شدند و اقوام بومی را شکست دادند و کم‌کم به سمت جنوب پیش‌رفتند. از لوح‌های یافت شده به خط میخی در آسیای صغیر بر می‌آید که کمابیش در همین زمان، یعنی در حدود سده ۱۷ پ. م، گروه‌های کمابیش کوچکی از جنگاوران و چابک‌سواران آریایی (هندوآریایی متقدم) پیش از دیگر آریایی‌ها از ایران گذشته و از طریق کوه‌های صعب العبور زاگرس به آسیای غربی راه یافته بودند. این آریایی‌ها را بدین سبب پیش هندوآریایی می‌نامند که پیش از مهاجرت هندوآریایی‌ها به هند، از ایشان جدا شده بودند، اما به سوی هند نرفته بودند. این‌ها از نظر زبانی به همان گروه از قبایل آریایی تعلق داشتند. این جنگاوران و چابک‌سواران به زودی رهبری سیاسی و نظامی اقوام غیرآریایی هوری و کاسی را در آسیای غربی به دست گرفتند.
از اسناد ورود و حضورِ آریایی‌ها می‌توان به موردی هیتی که در بغازکوی در آسیای صغیر یافت شده و نیز در نامه‌های العمارنَه از مصر علیا اشاره کرد که برخی نام‌های خاص آریایی از جمله «اَرتَتَمه» و «اَرتَمَنیه»، «اَرتَشوورَه» و «شووَرداتَه» در آنان دیده می‌شوند. در باغاز کوی کتابی در بارهٔ سوارکاری هم یافت شده که شخصی کیکولی نام از دولت میتانی گرد آورده‌است. در این کتاب، اصطلاحات مسابقهٔ اسب دوانی و اعداد، همه صورت پیش‌هندوآریایی دارند.
سند مهم دیگر، پیمان نامه کورتیوَزه، پادشاه میتانی و شوپیلو لیومه، پادشاه هیتی است، که در همان‌جا یافت شده‌است. در این پیمان‌نامه، کورتیوزه به میتره-ورونه، ایندره و خدایان توامان ناستیه، سوگند یاد می‌کنند. نام این خدایان هم بیان‌گر پیش هندوآریایی بودن زبان این اسناد است. پیش هندوآریایی‌های میتانی، چون در منطقه جمعیت کم‌تری داشتند و فقط در میان طبقات حاکم حضور داشتند، با سقوط دولت میتانی به‌زودی در اقوام بومی مستحیل شدند و تأثیر عمیق فرهنگی و زبانی درازمدتی در آسیای صغیر بر جای نگذاشتند.
پس از پیش‌هندوآریایی‌ها، قبایل ایرانی که هر یک به گویش خاص خود از زبان مشترک فرضی ایرانی باستان سخن می‌گفتند، از میهن اصلی شان در آسیای مرکزی به صورت موج‌های پیاپی به سوی فلات ایران رهسپار شدند. در حدود ۱۱۰۰ پ. م نخستین گروه از اینان به سرزمین‌های شرقی ایران رسیدند که هندوآریایی‌ها و پیش‌هندوآریایی‌ها پیش‌تر از آن گذر کرده بودند. به نظر می‌رسد که نخستین قبایل ایرانی که در پایان هزاره ۲ پ. م به سوی غرب ایران کوچیدند، کسانی بودند که زبان شان به شاخه غربی زبان‌های ایرانی باستان منسوب است، یعنی اجداد مادها، پارسها و سپس پارتها.
پس از ایرانیان متکلم به زبان‌های شاخه غربی ایرانی باستان، یعنی مادها، پارس‌ها و پارت‌ها، ایرانی‌های شرقی زبان، به کوچ آغازیدند. برخی از ایشان در منطقه میان ایالت مرو باستان و ایالت بلخ باستان، رخج و بلوچستان اسکان یافته بودند، اما بیش‌تر قبایل ایرانی شرقی از جمله گروهی از سکاها، (اسکیت‌ها، الان‌ها، ماساگت‌ها)، خوارزمیان و سغدیان در منطقه جنوب شرقی اروپا و آسیای مرکزی باقی ماندند، برخی از بازماندگان شان مانند اوستی‌ها در قفقاز و یغناییها و پامیریها در تاجیکستان هنوز در آسیای مرکزی به زبانهای ایرانی شرقی سخن می‌گویند.
پس از اینکه آریایی‌ها به هندوستان از آسیای میانه مهاجرت کردند، آریایی‌ها خود را در طبقه بالا روحانی (برهمن)و بومیان هند را در طبقه کارگر (شودرا) و نجس ها(دالیت‌ها) قرار دادند، از لحاظ نژادی‌تبار برهمنها به مردم شرق اروپا و آریایی‌های اولیه ولی‌تبار نجس‌ها و شودراها به دراویدی‌های تیره پوست می‌رسد.
در دهه‌های اخیر، شماری از پژوهشگرانِ هندی به مخالفت با ایده‌ی مهاجرت آریایی‌ها و ارتباط آنان با فرهنگ کورگان پرداخته‌اند. آنان فرضیه‌های جایگزینی مانند «فرضیه‌ی ارمنی»، «فرضیه‌ی آناتولی» و «فرضیه‌ی تداوم از دوران پارینه‌سنگی» را ارائه کرده‌اند که هیچیک مورد استقبال عموم متخصصان واقع نشده‌اند.
چشمه لادر
چشمه لادر منطقه ای کوهستانی در پنج کیلومتری شهرستان خمینی شهر می باشد که دارای زیبایی بسیار منحصر به فردی است.این منطقه در جاده کمربندی خمینی شهر به نجف آباد ، بعد از دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر واقع شده است.از جمله جاذبه های گردشگری که در این منطقه وجود دارد می توان به آبشار ، چشمه ، چشم انداز های دشت های اطراف و مسیر های عبور آب اشاره کرد.همچنین این منطقه دارای امکاناتی نظیر سرویس بهداشتی ، فضای بازی کودکان ، جاده و مسیر رفت‌وآمد مناسب و دو پارکینگ بزرگ با ظرفیت چند هزار خودرو است.
آریایی
سفال خاکستری
به هر روی در آغاز هزاره ۲ پ. م، در بین‌النهرین و غرب ایران، فرهنگ سفال منقوش با تغییرات بومی به پیشرفت خود ادامه داد. فرهنگ‌های تپه گودین III، تپه حسنلو VI و دین خوان تپه IV به این دوره در غرب ایران نسبت داده شده‌اند، اما در نیمه دوم هزاره پ. م، احتمالاً نخست به کندی و سپس با شتاب بیشتر، فرهنگ سفال خاکستری و خاکستری متمایل به سیاه سراسر غرب و شمال شرقی ایران را فرا گرفت. باستان شناسان پیدایش یک فرهنگ تازه بزرگ و احتمالاً ورود مردم جدیدی به داخل فلات ایران و ناحیه زاگرس را منتفی ندانسته‌اند. با آنکه محل کشف سفال خاکستری رنگ، کوهستان‌ها دانسته شده و تا به حال نیز از گورستانهای قیطریه، پشند و چندار در اطراف تهران و نیز اخیراً در پیشوای ورامین این آثار یافت شده‌است. با کاوش‌های تازه و منطقه پشاپویه، در محل احداث فرودگاه بین‌المللی جنوب تهران، سفالینه‌های خاکستری در کنار آثار معماری همان دوره به دست آمده‌است. از این رو با این حفاری‌های جدید، آرای برخی از باستان شناسان که مردم دارای فرهنگ سفال خاکستری را از مردم کوچ‌نشین و دامدار و ظاهراً بدون آشنایی به معماری قلمداد می‌کرده‌اند، مورد تردید قرار گرفته‌است.
چشمه لادر
نامگذاری
اهالی این منطقه به دو شکل کلمه لادر را معنی کرده اند. بعضی می گویند لادر یهنی دره ای که دور میزند ، برخی دیگر هم بر این باورند که از آنجا که آب چشمه بسیار زلال بوده و از میان دره ها عبور می کرده و همچنین مانند در شفاف بوده است ، لادر به معنای شفاف است.
آریایی
سفال خاکستری
در تپه حصار دامغان (هزاره ۳پ. م) سنت سفالگری بدون هیچ تغییری ادامه داشت. اما در زیستگاه‌های جدید از مقدار ظروف گلی سابق کاسته شده و جای آن را ظروف سیاه رنگ یا خاکستری رنگ متمایل به سیاه گرفت. در تهاجم به سیلک الف در پایان عهد سوم نیز که باعث متروک شدن آن گردید، سفال منقوش منسوخ و سفال قرمز و خاکستری جایگزین آن شد. به گفته حفار سیلک، این فرهنگ بر سیلک تحمیل شده و با توجه به شباهتی که این ظروف با ظروف پیداشده در شوش مربوط به اواخر قرن ۴ پ. م دارد، شناخت این اقلام را با کندوکاو در آثار به دست آمده از تپه سیلک ب میسر می‌داند.
چشمه لادر
زیپ لاین و پل معلق
زیپ لاین و پل معلق چشمه لادر به طول ۱۰۰۰ متر افتتاح شد. ۵ میلیارد ریال اعتبار برای این مجموعه از منابع خمینی شهر هزینه شده است. در سال 96 یکی از کسانی که داشت از زیپ لاین استفاده می کرد در انتهای آن در قسمت چپ_بالای چشمه لادر در اثر سهل انگاری طناب زیپ لاین ول شده و شخص به پایین پرتاب شد.
آریایی
جامعه و اقتصاد
فرهنگ آریایی‌ها در زمانی که ایشان به سرزمین‌های ایران و هند رسیدند، مانند دوره زندگی مشترک اقوام هندواروپایی، هنوز در مرحله شبانی-روستایی بود. بررسی واژگان این زبان‌ها برخی اطلاعات را در بارهٔ زندگی آنان فراهم می‌آورد. اینان دامدارانی بودند که با کشاورزی هم آشنایی داشتند و غلاتی چون جو و گندم می‌کاشتند و از آن‌ها آرد تهیه می‌کردند. آنان برای شخم زدن گاوها را به یوغ (اوستایی: یَوگ، (به هم بستن)، سنسکریت: یوگا) می‌بستند.
اقوام هند و اروپایی از حدود هزاره ۳ پ. م فلزات، نقره، مس و طلا را می‌شناختند. گاری دو چرخ دست‌کم از اوایل هزاره ۳ پ. م در فرهنگ کورگان شناخته شده بود، اما دلیلی در دست نیست که از اسب برای کشیدن آن‌ها استفاده می‌شده‌است. ظاهراً گاو برای این کار استفاده می‌کرده‌اند. بهره بردن از گردونه جنگی که پیش تر در میان‌رودان به کار گرفته می‌شد، در ایران آغاز شد. اسب و گردونه جنگی برای جنگجویان بود. جز اسب، سگ، گاو، خوک، گوسفند و بز نیز اهلی شده بودند، اما در جامعه آریایی هم مانند دیگر جوامع هندواروپایی گاو از ارزشمندتر بود. نظم اقتصادی جامعه آریایی بر اقتصاد شبانی، یعنی تملک دام، به‌ویژه گاو استوار بود و شواهد زبانی نیز حاکی از اهمیت دام‌پروری در دوره هندواروپایی است.
برای آریایی‌ها گاو معیار ثروت و اساس مناسبات دادوستد بود. چون گاو تأمین کنند غذا، شیر و فراورده‌های شیر برای نوشیدن بود. از پوست گاو، لباس و روانداز و بندهای چرمی، از استخوان آن ابزار و از سرگین آن سوخت تهیه می‌شد. افزون بر این‌ها، ادرار گاو به عنوان ماده‌ای پلشت‌زدا به کار می‌رفت. جامعه آریایی هنوز با اقتصاد پولی آشنا نبود و در ریگ ودا و اوستا هیچ اشاره‌ای به مناسبت دادوستد پولی دیده نمی‌شود.
سن بلوغ در میان آریایی‌ها ۱۵ سال بود. در این سن همه افراد بالغ با بستن کمربندی به جرگه بالغان درمی‌آمدند. در این جامعه مانند جامعه هندواروپایی کوچک‌ترین واحد اجتماعی خانواده بزرگ پدرسالار بود، که افراد چندین نسل را که ارتباط خونی از طریق پدر، آنان را به هم می‌پیوست، در زیر یک سقف گرد می‌آوردند. خانه‌سالار این خانوار را اداره می‌کرد. چندین خانوار بزرگ خویشاوند که در یک ای گرد هم می‌آمدند، تیره را شکل می‌دادند. جامعه آریایی به ۳ طبقه تقسیم می‌شد. این نظام که میراث نظام طبقه‌بندی اجتماعی هندواروپایی بود، روحانیون، جنگجویان و مردمان عادی را از هم جدا و آنان را در سلسله مراتبی با همین ترتیب طبقه‌بندی می‌کرد. روحانیون در راس این نظام قرار داشتند و پادشاهان، که ظاهراً از طبقه جنگجویان برگزیده می‌شدند، از جنگجویان و مردمان عادی برتر بودند. مقام آنان موروثی بود. آموزش برای کسب مقام روحانیت در ۵ تا ۷ سالگی آغاز می‌شد. در دوره هندوایرانی روحانیان براهمَنه، در گاهان زَوتَر و در اوستای نو آثرَوَن یا آثورَوَن خوانده شده‌است. روحانیان آریایی به محل معین یا خدمت خدای خاصی وابسته نبودند و مراسم پرستش و قربانی را صرف نظر از مقام و رتبه و نقش هر یک از خدایان، بنابر ضرورت برای هر کدام از خدایان که لازم می‌شد، به جا می‌آوردند.
جهان‌بینی و دین آریایی‌های باستان
بخش‌های کهن تر اوستا چون گات‌های زرتشت و هفت هات کهن نمی‌توانند به دوره‌ای متأخرتر از ابتدای هزاره ۱ پ. م متعلق باشند و زمان گردآوری سرودهای ودایی میان ۱۳۰۰تا۸۰۰ پ. م است.
در برخی از موارد کاربرد کلمات و عبارات در اوستا و وداها چنان است که ثابت می‌کند این نوع کاربرد از دوره آریایی به میراث مانده‌است.
برای آریایی‌ها رته (اَشه) به عنوان نظم جهانی و راستی و حقیقت و نیز عامل حفظ این نظم یکی از مفاهیم مهم دینی به‌شمار می‌رفت. تضاد و مخالفت میان رته و دروغ در این جهان بینی نقش اساسی ایفا می‌کرد.
از مقایسه‌ها چنین بر می‌آید که این خدا به یک خدای عاطل استحاله یافته، و به‌تدریج در مجمع خدایان آریایی در وداها و دین ایران باستان از منزلت پیشین افتاده‌است، اما فراموش نمی‌شود. در اوستا هنوز آسمان به عنوان یکی از وجوه طبیعت با نام اَسمَن، همراه با زمین، باد و دیگر خدایان پرستش می‌شد. بجز آسمان، آریایی‌های باستان زمین، آب، آتش، خورشید و ماه را می‌پرستیدند. در وداها خدایی مستقل به نام ماه وجود ندارد، اما از اتهروه ودا به بعد، چاندرا (چَندَره) به عنوان ماه پرستش می‌شد. آریایی‌ها دو خدای باد را نیز می‌پرستیدند. یکی به نام واته، و دیگری وَیو. ویو خدایی بود با شخصیتی سخت دوگانه که در وداها گاه همراه با ایندرا حامی طبقهٔ جنگجویان شمرده می‌شود. وی در جهان میانی، یعنی میان آسمان و زمین جای داشت و در ایران بعداً به دنبال تعمیم نظام ثنوی شخصیت وی به دو نیمه نیک و پلید تقسیم شد. هرودوت نیز در بیان مذهب پارسیان از همین خدایان نام می‌برد و می‌گوید که پارسیان برای آنان قربانی می‌کرده‌اند.
سومه، آتش و آب از مهم‌ترین خدایان آریایی‌ها به‌شمار می‌رفتند. اما بی تردید مهم‌ترین خدایان آریایی‌ها - که اهمیت آن‌ها در مجمع خدایان آریایی برتر از خدایان طبیعت و خدایان آیینی بود - غالباً تجسم اندیشه‌های انتزاعی الوهیت و تشخص یافته بودند که نسل جوان‌تری در میان خدایان محسوب می‌شوند. میترا (اوستایی: میثره، یعنی پیمان) که نامش در ردیف اول خدایان در پیمان نامه کورتیوزه، پادشاه میتانی و شوپیلو لیومه، پادشاه هیتی در نیمه هزاره قرن ۲ پ.م. یا وَرونه آمده‌است. ایزد پیمان و تشخص همان مفهومی است که نامش بیان می‌کند. در این پیمان نامه و نیز در وداها نام میتره در ترکیب دوگانه‌ای با ورونه ذکر می‌شود. ترکیب دوگانه میثره-اهوره در یشت‌ها و میثه۰بگه در سنگ نبشته‌های هخامنشی نیز می‌تواند بازتاب این همبستگی کهن باشد. ورونه، یار میثره نیز بی‌گمان تشخص اندیشه‌ای انتزاعی، شاید سخن راست بوده‌است. این نام باید در ایرانی باستان به صورت ورونه منعکس می‌شد، اما در سنت ایرانی از آن هیچ اثری نمانده‌است. بسیاری از جمله زنر بر آنند که ورونه یا خدایی با همین کارکرد، اما شاید با نامی دیگر، یا حتی زوج «میتره-ورونه» نمونه اصلی و نخستین اهوره مزدا، خدای بزرگ دین زرتشتی بوده‌است. جالب توجه است که آب‌ها در وداها همسران ورونه یا ورونانی و در یسن ۳۸:۳ و دیگر جاه‌ها اهورانی نامیده شده‌اند. این خود می‌تواند مبین ارتباط میان اهوره مزدا و ورونه باشد.
اَریَمَن از همکاران نزدیک میتره و ورونه آریایی و در هند از جمله آدیتیه‌ها بود. در اوستا او از خدایان محبوب به‌شمار می‌رود و حتی در نماز معروف گاهی اَیریِما ایشیو در یسن از وی یاد شده‌است. او نگهبان بستگی‌های قبایل آریایی با هم به‌شمار می‌رفت. خدایی با نام بهگه در وداها از جمله آدیتیه‌ها به‌شمار می‌رود. در وجود خدایی با این نام در سنت ایرانی تردید است. هنینگ بر اساس تعبیری از یک اصطلاح سغدی به وجود خدایی به نام بَگه در ایران نیز قائل شده‌است. کسانی چون دوشن گیمن از وی پیروی می‌کنند، اما این نظریه به ویژه از سوی دیتز به شدت رد شده‌است. به هر روی، بَگه در اوستا و کتیبه‌های فارسی باستان همیشه به معنای عام «خدا» و گاه شاید برای نامیدن خدای برتر به کار رفته‌است. نیز دربارهٔ ایزد جنگ و پیروزی نزد آریایی‌ها توافق وجود ندارد. ایزد جنگ و پیروزی در ایران وِرِثرَغَنه (بهرام) نام دارد و از همکاران نزدیک میترا (مهر) به‌شمار می‌رود میثره خود بسیاری از خصوصیات خدای جنگ را داراست، اما این نقش برای او کاملاً ثانوی بوده‌است و از خصوصیات اصیل و کهن وی نیست. از این رو، او خود نمی‌تواند خدای جنگ و پیروزی بوده باشد.
در هند خدای بلامنازع جنگ ایندرا اژدهاکش است که همتای او ایندره در اوستا از دیوهای مهم و رقیب متخاصم اشه محسوب می‌شود. بنونیست و رنو در تحقیقی در ایباره، به این نتیجه رسیدند که ایزد پیروزی آریایی ورثرغنه نام داشته‌است. این دو بر آنند که در ایران وضعیت اصلی آریایی این خدا حفظ شد، اما در هند این خدا و پهلوانی به نام ایندره در هم آمیخته و در نتیجه ایندره با جذب خصوصیات وی به خدای جنگ تبدیل شد. کسانی چون بویس و تیمه مدافع این نظریه‌اند. اگرچه اعتقاد به عکس آن، یعنی وجود ایزد جنگی به نام ایندره در دوره آریایی نیز از سوی کسانی چون دوشن گیمن، لینکلن و موله در برابر این نظریه پذیره شده‌است.
با توجه به آنکه در نزد آریایی‌ها میتانی نیز ایندره در کنار ورونه، میتره و ناستیه‌ها ذکر می‌شود و بر اساس تعبیر دومزیل در آنجا خدای جنگجویان است، نظر اخیر جذابیت بیشتری دارد و می‌توان پذیرفت که ایزد جنگ آریایی‌ها، یعنی ایندره، مهم‌ترین و فعال‌ترین خدای ریگ‌ودا بوده‌است و در ایران با تنزل وی به مرتبه دیوی، یکی از صفات وی، یعنی مقاومت‌شکنی به مرتبه الوهیت رسیده‌است. از دیگر ایزدان مشترک دوره آریایی می‌توان اَپام نپات، خدای آب را نام برد. برخی او را نوعی آتش نهفته در آب‌ها و شاید تجلی آذرخش در ابر باران‌زا دانسته‌اند.
به جز این‌ها می‌توان از ایزدی یاد کرد که «پیام بشری» یا «دارای کلام مردانه» نامیده می‌شود. این ایزد که در اوستا نَیریوسَنگهه نام دارد، بی تردید همتای نرام شمشه در وداهاست که هم لقب آگنی و هم از خدایان مستقل بود و دودی را که از آتش و فدیه‌های نثار شده گوشت و چربی حیوان قربانی شده یا چوب‌های خوشبو، به سوی آسمان روان می‌شد، پیام‌رسان آدمیان به پیشگاه خدایان می‌پنداشتند.
ایزد بانوی آب‌ها که در اوستا اَرِدوی سورا اَناهیتا نام دارد و احتمالاً نامش عنوان رودی به اسم هَرَهوَتی بوده‌است، معادل رود-ایزد بانوی هندی سَرَسوَتی است. اَرَمتی، ایزد بانوی محشور با زمین و ایزد بانوی فراوانی و نعمت که در اوستا پَرِندی و در وداها پورَمدهی نامیده می‌شود، از ایزد بانوان مهم آریایی بودند.
سَروه (اوستایی:saurva از دیوان؛ سنسکریت شروه śarva نام دیگر رودره، الگوی اصلی خدای وحشت آفرین شیوه/شیوا در دوره‌های بعد) بازمانده الهه مرگ kolvo در دوره هندواروپایی به‌شمار می‌رفت.
آریایی‌ها به وجود خدایی آفریننده به نام ثوَرشتَر (در اوستایی غیر گاهانی Øwōrəštar، سنسکریت tvașțŗ) که نقش وی معادل گِوش تَشَن است، معتقد بودند. چنان‌که دو مزیل در آثار متعدد خود نشان داده‌است که ساختار مجمع خدایان هند و اروپایی، و نیز آریایی، بازتاب اوضاع و احوال و ساختار اجتماعی همان جوامع بوده‌است. از این رو، خدایان هم مانند افراد جامعه به ۳ گروه تقسیم می‌شدند: گروه نخست خدایان دینیار و شهریار، گروه دوم خدایان رزم‌یار و جنگجو و شهریار، گروه سوم خدایان باروری و رفاه مادی و تندرستی را در بر می‌گرفت. میتره و ورونه و نیز همکاران آنان خدایان طبقه نخستین بودند. میتره خدای عدالت و حکمت، و ورونه خدای قدرت و حکومت بود. ایندره و همکارانش خدایان طبقه جنگجو و دوناستیه - که در وداها اَشوین نیز نامیده می‌شوند - خدایان طبقه سوم محسوب می‌شدند. این تقسیم‌بندی با اختصاص نمادین رنگ‌ها (سفید به طبقه نخست، یعنی روحانیون، سرخ به جنگجویان، و آبی یا کبود به طبقه سوم یا مردمان عادی) بیان می‌شد. تعمیم این تقسیم‌بندی تا بدانجا بود که حتی برای درمان ۳ پزشکی داشتند: روحانیون به طریق معنوی چون دعا و مراسم آیینی، افراد طبقه جنگجو با جراحی و کشاورزان و شبانان با داروهای گیاهی خود را مداوا می‌کردند.
از دوره‌ای نامعلوم خدایان آریایی به دو گروه اَسوره (اوستایی اَهوره = سرور، فرمانروا) و دَیوه (=درخشنده) تقسیم شده بودند. اسوره‌ها خدایان فرمانروای جهان زیرین و آسمان شب بودند. این خدایان دارای نیرویی جادویی و اسرارآمیز به نام مایا (قس: اوستایی:hūmāyā = دارای مایای نیک، از القاب اهوره مزدا) بودند و قدرت خود را از طریق آن بر هستی اعمال می‌کردند. پاسداری از رته و امور اخلاقی چون پیمانها، سوگند، راستی و نظم در حیطه وظایف آنان بود. میتره و ورونه و همکارانشان در راس این گروه قرار داشتند. در ریگ ودا عنوان اسوره تقریباً بر تمام خدایان، حتی ایندره، سردسته دِوه‌ها که در اصل پسر قدرتمندترین دیوه‌ها بود، دیائوس، اَریَمَن و دیگر همکاران میتره و ورونه گفته می‌شود. اما از کتاب دهم ریگ ودا به بعد، این کلمه معنایی منفی می‌یابد و کم‌کم عنوان خاص دیوان و عناصر پلیدی می‌شود. البته این تغییر فقط به معنای کلمه منحصر بود و اسوره‌های کهن چون میتره، ورونه، اریمن و دیائوس کمابیش چون خدایان پرستش می‌شدند.
در ایران اهوره نام خدای بزرگ دین زرتشتی، یعنی اهوره دانا یا اهوره مزدا، و همچنین لقب میثره و اپام نپات است. نیز آناهیتا پیرو قانون اهورایی نامیده شده و ورثرغنه و ایزد زمین، اهوره آفریده لقب دارند. زرتشت در گاهان در چندین مورد از اهوره به صورت جمع یاد می‌کند. دیوه‌ها خدایان طبقه جنگجویان مردمان عادی و خدایان آسمان و روز بودند و آیین‌های افراط‌آمیز و خشونت بار و قربانی‌های خونین برای آنان بیشتر در میان جنگجویان، و شاید مردمان عادی گسترش داشته‌است. دیوه‌ها به امور اخلاقی توجهی نداشتند و بیشتر به جنگ و جنگ آوری علاقه نشان می‌دادند. ایندره که در رأس دیوها قرار داشت، در زیگ ودا حتی به عنوان مخل رته ظاهر می‌شود. در وداها دِوه به معنی کلی «خدا» به کار رفته‌است، اما اغلب صفت ایندره و همکاران رزمجوی اوست. روشن است که زمانی در ایران هم دیو به معنای عام «خدا» بوده‌است.
در گاهان عبارت daēvāiščā mašyāišĉā به مفهوم کهن «با خدایان و مردمان» بکار رفته‌است. اما در نتیجه اصلاحات زرتشت یا شایدی حتی تأکید او بر گرایشی که از قدیم در این جهت داشت، این کلمه برابر اهوره معنایی منفی پیدا کرد و در نهایت برای نامیدن دیوان به کار رفت. در وداها این دو گروه خدایان با هم همزیستی داشتند و از هر دو گروه موازات هم طلب حاجت می‌شد، ولی این همزیستی به هیچ وجه مسالمت‌آمیز نبود.