cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غلامرضا کیانپور
زندگی‌نامه
غلامرضا کیانپور، فرزند عبدالوهاب در ۱۳۰۸ در تهران متولد شد. او تحصیلات خود را در دبیرستان دارایی گذراند. سپس از دانشکده حقوق تهران لیسانس قضایی گرفت و در رشته اقتصاد نیز درجه دکترا گرفت. ابتدا قاضی دادگستری، سپس مدیرعامل سازمان برنامه، رئیس کارگزینی اصل چهار و معاون گمرکی وزارت اقتصاد گردید. چندی بعد ریاست شورای عالی اداری را به عهده گرفت. همچنین به استانداری آذربایجان غربی و اصفهان منصوب شد. در سال ۱۳۵۳ به عنوان وزیر اطلاعات و جهانگردی معرفی گردید. در سال ۱۳۵۵ وزیر دادگستری شد که قوانین جدید را به تصویب مجلس گذاشت. وی علاوه بر تدریس در دانشکده بازرگانی، پلی تکنیک، حسابداری، افسری و شهربانی، تألیفاتی به نام اصول تنظیم بودجه و اصول اقتصاد نیز دارد.
دوران استانداری وی در اصفهان دورانی شکوفایی شکل‌گیری شهر و استان اصفهان به صورت امروز بوده‌است. به نقل از داریوش همایون ‌،کیانپور یکی از کارآمدترین سیاستمداران ایران در دوران پهلوی، بوده‌است.
جستارهای وابسته
دولت جمشید آموزگار
فهرست اعدامیان سرشناس به حکم صادق خلخالی
دهه ۱۶۵۰ (پیش از میلاد)
دهه ۱۶۵۰ (پیش از میلاد) صد و شصت و پنجمین دهه قبل از مبدا شروع تقویم میلادی است.
نوبنیاد کمونیست سان مارینو
نوبنیاد کمونیست سن مارینو حزبی سیاسی در کشور سن‌مارینو است. این حزب وقتی تشکیل شد که حزب قدیمی کمونیست این کشور نام خود را به "حزب دموکرات‌ها" تغییر داد. این حزب همانند حزب نوبنیاد کمونیست در ایتالیا سازمان داده شده‌است.
در انتخابات پارلمانی ۲۰۰۱ این حزب ۳٫۳۸ درصد آرا را کسب کرد.
این حزب از اعضای بنیان‌گذار حزب چپ اروپا است.
این حزب مجله ریفوندینفورما (Rifondinforma) را منتشر می‌کند و رهبر کنونی آن ایوان فوشی است.
منابع
Wikipedia contributors، "Sammarinese Communist Refoundation،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sammarinese_Communist_Refoundation&oldid=173463288
پیوند به بیرون
وبگاه رسمی نوبنیاد کمونیست سن‌مارینو
تپه علی ریحان ۲
تپه علی ریحان ۲ مربوط به سدهٔ ۶ تا ۱۰ ه.ق است و در شهرستان اشنویه، بخش نالوس، دهستان اشنویه جنوبی، روستای ده گرجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ارون ماهی‌دان
جمعیت
این روستا در دهستان بهمن قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن افزون بر چهل خانوار بوده‌است.
سیارک ۲۱۸۱۵
سیارک ۲۱۸۱۵ بیست و یک هزار و هشتصد و پانزدهمین سیارک کشف شده‌است که در ۴ اکتبر ۱۹۹۹ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۸.۶ است.
دهه ۱۶۶۰ (پیش از میلاد)
دهه ۱۶۶۰ (پیش از میلاد) صد و شصت و ششمین دهه قبل از مبدا شروع تقویم میلادی است.
فهرست شهرهای استونی
فهرست شهرهای استونی
* the town does not constitute its own municipality, but has instead united with a Municipalities of Estonia.
دهستان قشلاق جنوبی
دهستان قشلاق جنوبی نام دهستانی در بخش قشلاق دشت شهرستان بیله‌سوار، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۸۵۹ نفر (۱۴۷۱ خانوار) بوده‌است.
لئونارد ملودینو
لئونارد ملودینو (Leonard Mlodinow؛ زاده 1954 ) یک دانشمند اهل ایالات متحده آمریکا است.
بخش مرکزی شهرستان هریس
بخش مرکزی شهرستان هریس یکی از بخش‌های تابعه شهرستان هریس در استان آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران است.
تقسیمات کشوری
شهرها هریس، زرنق، بخشایش و کلوانق.
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان هریس در سال ۱۳۸۵ برابر با ۳۸0۰۸۴ نفر بوده است.
دیانا لویس
بخشی از فیلمشناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
پادهیدروژن
پادهیدروژن پادماده‌ای است که در مقابل هیدروژن قرار می‌گیرد. از آنجایی که اتم هیدروژن شامل یک پروتون و یک الکترون است. پادهیدروژن شامل پادپروتون و پوزیترون است. در سال ۱۹۹۵ اولین آزمایش‌ها برای تولید آن آغاز شد اما پادهیدروژن به علت داغ بودن بسیار زودتر از آنکه بتوان روی آن آزمایشی انجام داد از بین می‌رفتند.
نماد پاد هیدروژن  است  و برای سادگی معمولاً گفته می‌شود «اچ-بار».
تولید
برای اولین بار پادهیدروژن سرد برای مدت یک ششم ثانیه در نوامبر ۲۰۱۰ توسط تیم تحقیقاتی آلفا در سرن تولید شد, و در سال ۲۰۱۱ توانستند پادهیدروژنی را به مدت ۱۵ دقیقه نگه‌دارند. دانشمندان امیدوارند تا با مطالعه روی پادهیدروژن پاسخی بر مسئله عدم تقارن باریون بیابند که چرا ماده از پادماده بیشتر است.
مشخصات
مشخصات پادهیدروژن باید بسیار مشابه هیدروژن باشد. باید همان جرم، همان میدان مغناطیسی و همان وضعیت‌های کوانتمی را داشته باشد. برای مثال پادهیدروژن برانگیخته باید در همان طول موج طیف اتمی هیدروژن تابش کند و باید جاذبه آن با دیگر پادهیدروژن‌ها بر اساس قانون جاذبه همانند هیدروژن باشد. در صورتی که پادماده دارای جرم گرانشی منفی باشند جاذبه گرانشی همانند هیدروژن نخواهد بود و ممکن است پاسخی بر مسئله باریون باشد.
سرن قادر است در هر دقیقه  پادپروتون تولید کند. اگر فرض شود همه پادپروتون‌ها به پادهیدروژن تبدیل شود ۱۰۰ میلیارد سال طول می‌کشد تا ۱ گرم یا ۱ مول پادهیدروژن تولید کند.
دهه ۱۶۷۰ (پیش از میلاد)
دهه ۱۶۷۰ (پیش از میلاد) صد و شصت و هفتمین دهه قبل از مبدا شروع تقویم میلادی است.
تپه سروان مرکان
تپه سروان مرکان مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ است و در شهرستان خوی، بخش ایواوغلی، دهستان ایواوغلی، روستای مرکان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بخش سیه‌رود
تقسیمات کشوری
شهرها: سیه‌رود
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش سیه رود شهرستان جلفا در سال ۱۳۸۵ برابر با ۸۷۵۰ نفر بوده است.
هنر چیپستی
قبل از سال ۱۹۴۸ میلادی این نقش‌ها کاربرد عملی داشتند؛ اگر شرکت رقیب چیپ مشابهی تولید می‌کرد و آزمایش‌ها وجود نقش مشابهی را ثابت می‌کردند این مدرک معتبری از نقض حق تکثیر بود. اما پس از این سال با تغییر قانون حق تکثیر در ایالات متحدهٔ آمریکا و سایر کشورها، مطابق قانون جدید تمام انواع جدید از چیپست‌ها تحت قانون حق تکثیر قرار می‌گرفتند و امکان ساخت همان چیپست‌ها بدون نقض حق تکثیر ممکن نبود. از این هنگام این طرح‌ها هدف خاصی را دنبال نمی‌کنند.
جرج ادی
جرج ادی (George Adey؛ زادهٔ ۱۸۶۹) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
قربان‌آباد (آق‌قلا)
قربان‌آباد (آق‌قلا)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان آق‌قلا در استان گلستان ایران است.
جرج ادی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کترینگ تاون و باشگاه فوتبال بیرمنگام سیتی اشاره کرد.
وینترز ۱۵۱۱۱
سیارک ۱۵۱۱۱ پانزده هزار و صد و یازدهمین سیارک کشف شده‌است که در ۶ فوریه ۲۰۰۰ کشف شد.
قربان‌آباد (آق‌قلا)
جمعیت
این روستا در دهستان گرگان‌بوی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱٬۲۰۹ نفر (۲۴۱خانوار) بوده‌است.
وینترز ۱۵۱۱۱
قدر مطلق سیارک برابر ۱۷.۰ است.
بخش مرکزی شهرستان جلفا
بخش مرکزی شهرستان جلفا یکی از بخش‌های تابعه شهرستان جلفا در استان آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران است.
تقسیمات کشوری
شهرها: جلفا ، هادیشهر
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت  بخش مرکزی شهرستان جلفا  در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۴۸۲۹ نفر بوده است.
مزرعه کوشک
مزرعه کوشک، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان آباده در استان فارس ایران است.
زمین‌لرزه ۱۹۸۹ فیلیپین
سازمان زمین‌شناسی آمریکا نیز رومرکز این زمین‌لرزه را در مختصات 8.337°N, 126.729°W و ژرفای آنرا در ۲۴ کیلومتر گزارش کرده‌است. بزرگی برگزیدهٔ این سازمان از میان بزرگیهای محاسبه‌شدهٔ مختلف ۷٫۴ در مقیاس MS بوده و از دید اثر، در میان چهار دسته‌بندی «نامحسوس»، «محسوس»، «زیان‌آور» یا «با تلفات»، زلزله را «با تلفات» اعلام کرده‌است.
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آنرا (°۱۷۶، °۳۴، °۶۶) یا (°۲۵، °۵۹، °۱۰۶) و نوع گسل را «معکوس» فرارسانده‌است.
شمار کشتگان زلزله حدود ۲ نفر بوده‌است.
نسل گمشده
در کتاب جشن بیکران (A Moveable Feast)، که پس از درگذشت همینگوی و استاین منتشر شد، و نیز پس از یک دشمنی ادبی که برای بیشتر طول زندگی آن‌ها وجود داشت، همینگوی می‌نویسد که ابداع‌کنندهٔ این عبارت درحقیقت صاحب تعمیرگاه خودرویی است که به استاین خدمات ارائه می‌داد. هنگامی که یک مکانیک جوان نمی‌تواند خودروی استاین را به‌خوبی تعمیر کند، صاحب تعمیرگاه بر سر او فریاد می‌زند و می‌گوید: "You are all a "génération perdue." (شما همگی یک نسل گمشده هستید). استاین هنگامی که این ماجرا را برای همینگوی بازگو می‌کند، خطاب به او می‌افزاید: "این چیزی است که شما هستید. این چیزی است که همهٔ شما هستید … همهٔ شما جوانانی که در جنگ خدمت کرده‌اید. شما یک نسل گمشده‌اید." نسل گمشده دربرگیرندهٔ هنرمندان برجستهٔ متعدّدی همچون اف. اسکات فیتزجرالد، جان استاین بک، تی. اس. الیوت، جان دوس پاسوس، والدو پیرس، ایزادورا دانکن، آبراهام والکوویتز، آلن سیگر، و اریش ماریا رمارک است.
دیگر کاربردها
این مفهوم در زمانهای مختلف، برای دوره تاریخی پایان جنگ جهانی اول تا آغاز رکود بزرگ به کار برده شده‌است، گرچه در آمریکا برای نسلی از جوانان به کار برده شده که طی جنگ جهانی اول و مدت کوتاهی پس از آن، بزرگ شده‌اند و البته معادل "نسل جنگ جهانی اول" نیز شناخته می‌شود. ویلیام اشتراوس و نیل هـُـوایی نویسندگانی هستند که برای تئوری نسل‌هایشان (نظریهٔ نسل‌های اشتراوس - هـُـوایی) شناخته شده‌اند و تعریفی به دست می‌دهند از "نسل گمشده به عنوان گروه‌هایی که بین سال‌های ۱۸۸۳ تا ۱۹۰۰ متولد شده‌اند و طی جنگ جهانی اول و خروش دهه بیست (رونق اقتصادی پایدار)، بزرگ شده‌اند. در اروپا، بیشتر به عنوان "نسل ۱۹۱۴" سال آغاز جنگ جهانی اول شناخته شده‌است. در فرانسه، کشوری که مهاجران بسیاری در آن ساکن شدند، گاهی به عنوان "نسل در آتش" خوانده شده‌است.
در بریتانیا، این اصطلاح در اصل برای کشته شدگان جنگ جهانی اول به کار رفته و اغلب به‌طور ضمنی به تلفات طبقات بالای اجتماعی که به صورت نامتناسبی کشته شده‌اند و غارت نخبگان آیندهٔ کشور، اشاره داشته‌است. بسیاری احساس می‌کردند که «گل جوانی» و «بهترین‌های ملت» نابود شده‌اند. از تلفات مورد توجه به عنوان مثال می‌توان به آیزاک روزنبرگ، روپرت بروک و ویلفرد اُوِن شاعر، جرج باتر ورث آهنگساز و هنری موزلی فیزیکدان اشاره کرد. این اصطلاح در رکود اواخر ۲۰۰۰ نیز اغلب برای بحث دربارهٔ سطح بالای بیکاری در بین جوانان، مورد استفاده قرار گرفته‌است.
در چین برای بازتاب افرادی که در انقلاب فرهنگی دههٔ ۱۹۶۰ و ۷۰ نقش داشته‌اند، بکار رفته‌است. بسیاری از «گاردهای سرخ» دانشجویانی بودند که از تحصیل، بازداشته شدند تا مطابق با دستورالعمل‌های رسمی به دنبال یک سبک زندگی روستایی باشند، یا جوانان حرفه‌ای بودند که به توسعهٔ اردوگاه‌های «کار» کشاورزی، مجازات و از کار بیکارشان کردند یا به زندان افکنده شدند.
عنوان «نسل گمشده» در چین، اشاره به قربانیان و مشارکت کنندگانی دارد که آموزش و سایر فرصت‌هایی که نسل‌های دیگر از آن برخوردار بودند، برای این افراد، از دست رفته بود.
اثر پرتوهای گاما بر روی گل‌های همیشه‌بهار ساکنین کره ماه (فیلم)
اثر پرتوهای گاما بر روی گل‌های همیشه‌بهار ساکنین کره ماه (The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds) فیلمی درام به تهیه‌کنندگی و کارگردانی پل نیومن است که در سال ۱۹۷۲ منتشر شد.
داستان
داستان این فیلم از نخستین و معروف‌ترین نمایشنامه‌های پاول زیندل اقتباس شده است.
بیوه میانسال بئاتریس هانسدوفر (جوآن وودوارد) و دخترانش روث (روبرتا والاک) و ماتیلدا (نل پاتس) در جامعه‌ای ناهمگون برای بقا تلاش می‌کنند. بئاتریس رویای تاسیس چای‌خانه‌ای برازنده را در سر می‌پروراند، اما امکانات لازم را برای رسیدن به هدف بلندپروازانه‌ش ندارد. روث نوجوانی سرکش و مبتلا به صرع است. اما ماتیلدای خجالتی و بسیار باهوش، بر روی پروژه‌های درسی‌اش (از جمله پروژه‌ای که عنوان فیلم از آن گرفته شده) تمرکز کرده است. این پروژه، تنها نقطه امیدواری و لحظه‌های خوب را در زندگی‌اش شکل داده است.
آزمایش علمی ماتیلدا برای بررسی تأثیر مقادیر کمی از پرتوهای گاما بر گل همیشه‌بهار طراحی شده است. برخی از گل‌ها پژمرده می‌شوند اما برخی دیگر به به گل‌هایی زیبا تبدیل می‌شوند. همان‌گونه که ماتیلدا بر خلاف خواهر خود یاد گرفته در زندگی پرآشوب‌اش، با مادر آشفته‌حال و تلخ خود کنار بیاید و از تبدیل شدن به زنی شبیه مادرش اجتناب ورزیده و آرزوهایش را زنده نگه دارد.
دهستان اجارود شرقی
دهستان اجارود شرقی نام دهستانی در بخش موران شهرستان گرمی، استان اردبیل در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۲۴۴ نفر (۱۶۴۴ خانوار) بوده‌است.
شفیق شهریاری
سید محمد طاهر شهریاری دشتی متخلص به شفیق شاعر و روحانی، به سال ۱۲۷۶ خورشیدی در روستای بحیری از توابع شهرستان دشتی در استان بوشهر متولد شد و در سال ۱۳۵۲ خورشیدی درگذشت. او از ملاکین منطقه دشتی استان بوشهر بود و به واسطه درجات متعالی علمی ، مذهبی و ادبی که داشت مورد احترام تمام علما و ساکنین منطقه بود. وی میان مردم منطقه خود به مردم داری و حسن معاشرت مشهور بود تا آنجا که نقل می‌شود همیشه درب خانه ایشان روی افراد مستمند و مسافران باز بوده‌است.
وی علیه کشف حجاب رضاخانی مبارزه می‌کرد. همین سابقه مبارزاتی موجب شد تا از شهر به زادگاهش بازگردد که در آنجا علاوه بر تحقیق علمی و مسایل دینی و شرعی به کشاورزی نیز می‌پرداخت. وی دارای مدال درجه یک علمی بوده‌است؛ و در دبیرستان سعادت بوشهر که از اولین مدارس ایران بعد از دارالفنون است سابقه دبیری داشته و حتی در مقطعی مدیر آن مدرسه نیز بوده‌است.
وی پدر میربهزاد شهریاری از نمایندگان مجلس اول شورای اسلامی از منطقه رودباران استان بوشهر است
شعر
از این شاعر جنوبی دوبیتی و غزل بجا مانده است. نمونه یک دوبیتی از وی:
۱/۲ + ۱/۴ + ۱/۸ + ۱/۱۶ + ⋯
در ریاضیات، سری نامتناهی  ۱/۲ + ۱/۴ + ۱/۸ + ۱/۱۶ + ⋯ ، یک مثال ابتدایی از سری‌های هندسی است که مطلقاً همگرا هستند. مجموع این سری به صورت زیر می‌باشد:
اثبات مستقیم
به شرطی که \mathit{n} به بی‌نهایت میل کند. با ضرب s_n در ۲ خواهیم داشت:
با حذف کردن s_n از دو طرف داریم:
تاریخچه
این سری به عنوان مثال برای یکی از پارادوکس‌های زنون استفاده می‌شد. پیش از این تصور می‌شد چشم حورس شش جملهٔ اول این دنباله را دارد.
ملیسا منچستر
ملیسا منچستر (Melissa Manchester؛ زادهٔ February 15, 1951) یک موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۷۱ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
دهه ۱۶۸۰ (پیش از میلاد)
دهه ۱۶۸۰ (پیش از میلاد) صد و شصت و هشتمین دهه قبل از مبدا شروع تقویم میلادی است.
راه شیری (مجموعه تلویزیونی)
تولید این مجموعه، از سال ۱۳۸۷ آغاز شد و شامل ۴ اپیزود و ۲۴ قسمت است که هر اپیزود آن را یک کارگردان مستقل مقابل دوربین ‌برده است. هر اپیزود به وسیله یک شخصیت یا یک لوکیشن به اپیزود بعدی مرتبط می‌شود.
اپیزود پسر
همایون ارشادی، آهو خردمند، سیدمهرداد ضیایی، سپیده اعلایی، محسن قاضی مرادی و کیوان ساکت اف
اپیزود خلسه
امین تارخ، رامین راستاد، لیلی تقوی، حنانه شهشهانی، نگین معتضدی، آیدا فقیه زاده، یاشا رستمی، مرتضی کاظمی، سیامک اشعریون و فرامرز روشنایی
اپیزود خط رو خط
جمشید مشایخی، کتایون امیرابراهیمی، رویا جاویدنیا، ایرج شهزادی، نونا زندی، طوفان مهردادیان و رضا فیاضی
علی قربان زاده، سولماز غنی، میسا مولوی، مریم ذکایی و احسان امانی
محوطه کولبه
محوطه کولبه مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ ه‍.ق است و در شهرستان اشنویه، بخش نالوس، دهستان اشنویه جنوبی، روستای ده گرجی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
ورزشگاه‌های جام جهانی فوتبال ۲۰۱۴
۱۲ ورزشگاه برای برگزاری بازی‌های جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل انتخاب شده‌اند که از این میان ۷ ورزشگاه نوساز و ۵ تای آنها بازسازی شده است.
استادیوم‌ها
۶۴ بازی جام جهانی در ورزشگاه‌های زیر برگزار خواهند شد:
سید احمد خاوری کاشانی
سید احمد خاوری کاشانی ملقب به فخرالواعظین و لسان‌الاسلام شاعر و سخنور آزادی‌خواه و ملای مشروطه‌خواه بود. او از اعضای انجمن سری آزادی‌خواهان، از فعالان ضد دیکتاتوری در دوران استبداد صغیر و از روزنامه‌نگاران و دولتمردان عصر مشروطه بود.
زندگی شخصی
پدر خاوری «سید هاشم واعظ» از سادات حسینی کاشانی و مادرش حاصل وصلت میرمعصوم کوزه‌کنانی شاعر به‌نام قرن سیزدهم و برادرزاده ملک‌الشعرای صبا بود.
او در مقدمه «کتاب محمود» گزارش دوران جوانی خویش را این‌چنین نگاشته‌است:
خاوری در ۱۳۱۶ قمری به تهران رفته و از جانب مظفرالدین شاه به «فخرالواعظین» و «لسان‌الاسلام» ملقب می‌شود. او در مورد وضعیت کشور در آن دوران می‌نویسد:
خاوری مدتی بعد به کاشان بازگشته و در اوج مبارزات مشروطه خواهان دوباره به تهران بر می‌گردد. عضویت در انجمن سری آزادی‌خواهان و همکاری با روزنامه مجلس مهم‌ترین فعالیت‌های او در این دوران است. او پس از افشای اعضای انجمن سری به کاشان تبعید می‌شود.
خاوری در دوران تبعید خانگی به همراه فخرالدین نراقی یک راهپیمائی مردمی از کاشان به قم را در حمایت از مهاجرت روحانیون مشروطه خواه (طباطبایی، بهبهانی و...) رهبری می‌کند که با پادرمیانی عضدالملک و بازگشت روحانیون به تهران آنان نیز به کاشان مراجعت می‌کنند.
با انتصاب میرزا باقرخان مکرم‌الدوله به حکومت کاشان او و دیگر آزادی‌خواهان از یک پشتیبان نیرومند برخوردار می‌شوند و حتی در هنگامه جنگ آذربایجان و آشوب اصفهان و قیام سرداران بختیاری و بلوای تهرانیان، وقتی قشون حکومت که در مسیر اصفهان به تهران در کاشان اتراق کرده بود:
تا چندی بعد که «نور کوکب مشروطه از مشرق ایران طالع و ظلمت استبداد از ساحت مملکت زائل گشت و مفتخواران ذلیل و خوار شدند».
اما پس از آن نیز با تصرف کاشان توسط نایب حسین و اشرار هوادار او خاوری ناگزیر از گریز به تهران می‌شود (چند روز بعد قوای بختیاری شهر را آزاد می‌کنند) و او فعالیت روزنامه‌نگاری و کمک به دولت مشروطه را در پایتخت پی می‌گیرد.
در تاریخ 96/11/11 همزمان با سالروز وفات حضرت فاطمه زهرا ( س) به همت خانم دکتر سپهرنژاد ( از نوادگان آن مرحوم ) و با همکاری ریاست محترم اداره اوقاف شهرستان کاشان و آقای مهندس مرتضی حافظیان، سنگ قبر مرحوم خاوری کاشانی که در چند سال قبل تخریب شده بود با سنگ جدیدی که حاوی تصویر، زندگی‌نامه و سوابق فرهنگی اجتماعی ایشان می‌باشد  تعویض شد.
ترور اتابک و مزار عباس آقا تبریزی
از جمله روزنامه حبل‌المتین هفتگی چاپ کلکته یک ویژه‌نامه هشت صفحه‌ای را به این مراسم اختصاص داد و نوشت: «عده جمعیت به یک‌صد هزار نفر تخمین زده شد. تمام انجمن‌ها و عموم شاگردان مدارس دسته دسته می‌آمدند، چادرها بر پا کرده چای و قهوه و سایر لوازم از همت وطن پرستان سبیل بود. دسته‌های سینه‌زن به ابیات جانگداز مترنم و رطب‌اللسان بودند.» قصیده فخرالواعظین نیز که در این مراسم خوانده شد با استقبال زیادی همراه شد:
نظام وفا نیز غزل زیبایی را از خاوری نقل می‌کند که به این موضوع اشاره دارد:
انجمن سری آزادی‌خواهان
خاوری در ۱۳۱۷ قمری به توصیه یحیی کاشانی به انجمن سری آزادی‌خواهان پیوست. گروهی که در نهایت با تدابیر اتابک از هم پاشیده ماهیت آن افشاء و اعضای آن شناخته و به حبس و تبعید گرفتار شدند. البته فخرالواعظین به واسطه نرم‌دلی مظفرالدین شاه از مجازات سخت بخشوده و به کاشان تبعید شد در شب‌نامه‌ای که به اقامتگاه سلطان انداخته شد و به لو رفتن انجمن انجامید، علاوه بر مقاله‌ای تند و انتقادی از شیخ یحیی شعری از خاوری خطاب به اتابک نیز وجود داشت که در پایان آن می‌گفت:
کتاب محمود و مواد مخدر
در روزگاری که وافور شب و روز در محافل انس و الفت با هزاران کرشمه و ناز لب بر لب پیر و جوان غنوده، دست به دست آنان با نرمش و نوازش گردش نموده، از کودکان خردسال تا پیران کهن‌سال را به آفت خود آلوده و نه‌تنها محبوب و مطلوب طبقات مرفه و ممتاز بلکه همدم هر فقیر و بی‌چیز و حتی مجلس افروز هر گدا و بینوا نیز بود.
و در دورانی که از ارباب ذوق و ادب تا حاکمان قدر قدرت بهر فرار از دشواری‌های زندگی خود را در دنیای بی‌انتهای رؤیاهای فریبنده نشئه تریاک افکنده، به افسانه‌های آثار معجزه‌آسای آن دل‌خوش کرده بودند. خاوری کاشانی با نگارش کتاب محمود ؛ تنها اثری که در دوران حیات خویش منتشر ساخت، با آینده اندیشی کم‌نظیری خطرات این افیون بر سلامت جامعه را هشدار داد:
خاوری این منظومه را در دوران تبعید خودخواسته‌اش در عراق نگاشت و اهمیت آن به‌قدری‌ست که دکتر چهرازی از اساتید دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تهران و رئیس انجمن مبارزه با تریاک و الکل که چاپ دوم این کتاب را در ۱۳۲۵ منتشر کرده، در وصف آن می‌نویسد:
و البته نبایست ناگفته گذاشت که خاوری در این موضوع نیز جانب انصاف را فرو نگذاشته و در غزلی زیبا محسنات تریاک را اینچنین می‌سراید:
روزنامه‌نگاری
خاوری علاوه بر همکاری با بسیاری از نشریات دوران مشروطه از جمله حبل‌المتین یومیه تهران و روزنامه مجلس، مدیر و سردبیر روزنامه هفتگی میزان (چاپ تهران) و سردبیر دوره سوم روزنامه ثریا (چاپ کاشان) نیز بود.
دانشگاه دیکن
دانشگاه دیکن ، دانشگاهی عمومی در استرالیاست که در سال ۲۰۰۹ م. ۳۴٬۶۱۶ دانشجو در آن مشغول به تحصیل بوده‌اند. پردیس‌های این دانشگاه در جیلانگ، ملبورن و ورنمبول ایالت ویکتوریا قرار دارند. این دانشگاه به افتخار آلفرد دیکن، رهبر جنبش فدراسیون استرالیایی و دومین نخست وزیر استرالیا، دانشگاه دیکن نام‌گذاری شده‌است.
دهه ۱۶۹۰ (پیش از میلاد)
دهه ۱۶۹۰ (پیش از میلاد) صد و شصت و نهمین دهه قبل از مبدا شروع تقویم میلادی است.
فردریک دو توارنیکی
فردریک دو توارنیکی (زاده ۱۹۲۰ در اتریش- ۱۶ ژانویه ۲۰۰۸ در پاریس) روزنامه‌نگار، منتقد ادبی و مترجم فرانسوی بود.
لستر گرمر
لستر گرمر (Lester Germer؛ زاده October 10, 1896 - درگذشته 1896:10:10, October 3, 1971) یک فیزیک‌دان اهل ایالات متحده آمریکا بود.
محوطه داره تو
محوطه داره تو مربوط به سدهٔ ۶ تا ۸ ه.ق است و در شهرستان اشنویه، بخش مرکزی، دهستان اشنویه شمالی، روستای گندویلا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۲۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سلجوقیان روم
سلطان‌نشین سلجوقیان روم حکومتی مسلمان، تُرک‌تبار و با فرهنگ تُرکی-ایرانی    بود که از سال ۱۰۷۷تا ۱۳۰۷ میلادی در بیشتر بخش‌های آناتولی (ترکیه کنونی) که پس از نبرد مَلازگرد توسط امپراتوری سلجوقی از امپراتوری بیزانس گرفته شده بود حکمرانی می‌کرد.
برآمدن سلجوقیان
قبایل تُرک‌نژاد از سده پنجم هجری به بعد کوچ‌های گسترده‌ای در آسیای مرکزی انجام دادند که به دنبال آن حکومت قراختاییان در ماوراءالنهر و سلجوقیان در ایران تأسیس شدند. دسته‌ای از این ترکان وارد ایران شدند. بدنهٔ اصلی این گروه تحت رهبری خاندان سلجوق قرار داشت. گروهی دیگر از ترکان از راه دریای سیاه به سوی شبه جزیرهٔ بالکان رهسپار شدند و گروهی هم که تعدادشان بسیار زیاد بود در منطقهٔ جیحون اسکان گزیدند و در همان‌جا ماندگار شدند.
اهمیت تاریخی سلجوقیان
سلجوقیان چند دهه پس از آنکه آل‌بویه شیعی‌مذهب با اقتدار سیاسی و نظامی خود قدرت سیاسی و مذهبی خلفای عباسی را در بغداد تحت سلطهٔ خود درآورند، در صحنهٔ جهان اسلام ظاهر شدند. در این زمان اگرچه چندی از امارت‌نشین‌های کوچک اعراب در عراق، جزیره و شمال سوریه شیعی‌مذهب بودند، اما خطر اصلی در وجود فاطمیان، خلافت شیعی اسماعیلی شمال آفریقا و مصر و جنوب سوریه و رقیب خلافت عباسی نهفته بود که هنوز حالت نظامی و گسترش‌یابنده و پیش‌رو داشت و پایتخت آن از همان آغاز در قلمرو و شکوه فکری و مادی بر بغداد برتری داشت. استقرار سلجوقیان ترک‌نژاد در ایران، جزیره و شمال سوریه، سدی در برابر پیشروی بی‌امان سیاسی این تشیع روبه‌رشد ایجاد کرد و پیش از اینکه تشیع بتواند ترکیب‌بندی مذهبی بیشتر نواحی شمالی خاورمیانه، ایران و شرق آناتولی را به نفع خود برهم بزند سلجوقیان توانستند به مدت چهار سده بر این مناطق تسلط بیابند. سلجوقیان، سنی‌مذهب از نوع حنفی بودند و سر آن داشتند که جای قدرت‌های موجود ایران از جمله غزنویان و سلسله‌های شیعی دیلمی شمال و غرب ایران را بگیرند و خلافت عباسی را از زیر فشار آن‌ها برهانند و خود نیز از نتایج پیروزی‌های نظامی و سیاسی بهره‌مند شوند. این نکته که سلاجقه به دنبال این بودند که از نتایج پیروزی‌های سیاسی و نظامی منتفع بشوند در آینده سبب شد تا میان آن‌ها و خلافت تنش و اختلاف جدی شکل گیرد و با اینکه القائم در آغاز از ظهور طغرل‌بیک استقبال کرد، ولی بعدها رابطه بین عباسیان و سلجوقیان بزرگ تیره شد. خلفا هنگامی که در اواسط قرن هفتم هجری توانستند در مقابل سلجوقیان در حال ضعف و سقوط، استقلال عملی از خود نشان دهند به خود آمدند. با همزیستی ۱۳۰ساله عباسیان و سلجوقیان، شرایط مناسبی برای توسعه و تحول اسلام ایجاد شد و مفهوم «خلیفه ـ امام» در مقام رهبر روحانی و معنوی و مفهوم سلطان (در این مورد سلطان سلجوقی) به عنوان رهبر دنیوی و اجرایی برای شمار زیادی از مسلمانان مطرح شد. یورش سلجوقیان به سرزمین‌های اسلامی آغاز مهاجرت و حرکت دیرباز و طولانی اقوام آسیای مرکزی به خاورمیانه بود؛ حرکتی که تأثیرات بلندمدت اجتماعی ـ اقتصادی و سیاسی برجای گذاشت. از تأثیرات مضاعف رهبری سیاسی سلجوقیان بزرگ، استقرار و استحکام تسنن به عنوان مذهب برتر و فایق سرزمین‌های اسلامی بود. استقرار امپراتوری سلجوقی به لحاظ فرهنگی، زبان عربی را در مقام تنها زبان جوامع فرهیخته و ادبی خاورمیانه از صحنه بیرون راند. سلجوقیان با مهاجرت از ماوراءالنهر (که هنوز فرهنگ ایرانی و زبان فارسی بر آن حاکم بود) سرتاسر ایران را مال خود کردند؛ آن‌ها به لحاظ فرهنگی موقعیت و جایگاه بالایی نداشتند، از این‌رو زبان فارسی، زبان دیوانی و فرهنگی آن‌ها در سرزمین‌های ایران و آناتولی شد. فرهنگ فارسی سلجوقیان روم در سطح بالایی قرار داشت و مدت‌ها طول کشید تا زبان ترکی و به‌تدریج در زمینه‌های حکومتی و ادبی به جایگاه آن رسید؛ زبان فارسی در تمدن عثمانی چنان نفوذ کرد و ریشه دواند که تا قرن نوزدهم قدرت و صلابت خود را نگاه داشت. آناتولی از مهم‌ترین مناطق خاورمیانه بود که سلجوقیان وارد آن شدند و تأثیرات بی‌درنگ و عمیق و گسترده‌ای در آن برجای گذاشتند، طوری‌که آثار عمیق و گستردهٔ سیاسی، مذهبی و فرهنگی آن‌ها هنوز هم محسوس و قابل مشاهده است. در این منطقه (آناتولی) سلطنت سلجوقیان روم با مرکزیت قونیه و سایر امارت‌نشین‌های ترک‌نژاد شمال و شرق آناتولی بر بخش بزرگ مناطق امپراتوری بیزانس و ارمنستان آسیای صغیر تسلط یافت.
نخستین ارتباط‌های ترکان با عالم اسلام
ترکان سلجوقی که یکی از دوران‌های بسیار مهم تاریخ ایران را به خود اختصاص داده‌اند، در روزگاری ظهور کردند که خلافت عباسی رو به سستی می‌رفت، زیرا حکومت یکپارچهٔ آن‌ها به دولت‌های بسیاری بخش شده بود. سلاجقه به زودی داری چنان قدرتی شدند که توانستند در جریانات منطقه مداخله کنند. آن‌ها در بیشتر موارد به عنوان هم‌پیمان سامانیان ضد دشمنان آن‌ها وارد جنگ با آن‌ها می‌شدند.
از سدهٔ پنجم هجری به این‌سو شمار دودمان‌های ترک که در عالم اسلام به حکومت می‌رسیدند رو به افزایش می‌رفت، به‌طوری‌که در سرزمین‌های دوردستی نظیر الجزایر و بنگال فرمانروایانی بودند که اصلیت ترکی داشتند. در عصر بویهیان دیلمی، در مالکیت و بهره‌برداری از زمین در ایران دگرگونی‌های بسیاری به وجود آمده بود؛ اما ظهور سلجوقیان دگرگونی‌های بیشتری را به بار آورد. در جمعیت موجود ایران، رقم صحراگردانی که از دشت‌ها می‌آمدند، زیاد نبود و ترکان سلجوقی مدت‌ها در میان دشمن بالقوه که اکثریت غیرترک بودند، گروه کوچکی را تشکیل می‌دادند تا اینکه عالی‌ترین قدرت سیاسی به دست آن‌ها افتاد و همان‌گونه که پیش از این اشاره شد آن‌ها تأثیر به سزایی در معادلات سیاسی و اجتماعی جهان اسلام به دنبال داشتند.
تاریخ سیاسی
پس از فتح ملازگرد، آلپ ارسلان پسرعموی خود سلیمان پسر قُتلُمِش را به آسیای صغیر فرستاد، سلیمان به همراه برادرانش در آناتولی به کوشش و جهاد پرداختند تا اینکه سلیمان سلطنت سلجوقیان روم را در مرکز آناتولی با پایتختی قونیه بنا نهاد و بلاد روم در حوزهٔ ممالک اسلامی درآمد. طبق منابع در حقیقت به نظر می‌رسد که فرزندان قلتمش از همان آغاز تحت نظارت و فرمان سلجوقیان بزرگ بوده‌اند و پس از مرگ آلپ ارسلان در مرزهای غیرقابل مهار آناتولی به فعالیت برخاسته و درصدد این برآمدند تا خود را از زیر سلطهٔ سلجوقیان بزرگ بیرون بکشند؛ ولی ملکشاه بر آن‌ها پیروز شد و حتی منصوربن قلتمش را به قتل رساند و با اینکه سلیمان فرار کرد؛ اما بعدها در جنگی با تتش کشته شد. باید گفت که با آنکه سلیمان در ظاهر از دولت مرکزی سلجوقی و سلطان ملکشاه سلجوقی فرمان می‌برد، اما با استفاده از دوری مسافت از مرکز سلجوقیان بزرگ، دعوی استقلال داشت و خود را سلطان (سلیمانشاه) نامیده بود. سلیمان در سال ۴۶۷ ه‍.ق شهر ازنیق (نیقیه یا نیکیا) در آسیای صغیر را به عنوان پایتخت خویش برگزید. بدین ترتیب، سلیمان را باید بنیان‌گذار سلسلهٔ سلجوقیان روم دانست زیرا که در آینده حکومت در آسیای صغیر در خاندان او موروثی شد. در این دوران گروه‌هایی از ترکمانان در داخل آسیای صغیر رخنه کرده و تا سواحل مرمره و اژه دست به غارت زدند و سلیمان تا «نیکیه یا ازنیق» در نقطهٔ شمال غربی این سرزمین رسید و از این زمان به بعد می‌توان شاهد آغاز حکومت سلجوقیان روم در سرزمین آناتولی بود.
سلطان قلیچ اول که پس از مرگ پدرش، سلیمان، در زندان ملکشاه بود، با مرگ ملکشاه در سال ۴۸۵ ه‍.ق با استفاده از کشمکش بر سر جانشینی آن سلطان، توانست از زندان بگریزد و به آسیای صغیر بازگردد و در ازنیق برتخت سلطنت بنشیند. وی به سازماندهی دستگاه حکومت پرداخت و پایتخت را نوسازی کرد و برای نواحی مختلف فرمانروایانی برگزید. واقعهٔ مهم در زمان او شروع جنگ‌های صلیبی بود. با آنکه وی و سپاهیانش در نبردهای سنگین با صلیبیان رشادت‌های بسیار نشان دادند، سرانجام ازنیق به دست صلیبیان افتاد و قلیچ‌ارسلان قونیه را به پایتختی برگزید. وی سپس با امپراتور بیزانس، آلکسیوس، پیمان اتحاد بست و موفق شد قلمرو خود را گسترش دهد و سرداران استقلال‌طلب را به اطاعت وادار کند. قلیچ‌ارسلان در سال ۵۰۰ ه‍.ق پس از اینکه در نبرد با ملک رضوان (پسر تتش‌بن آلب ارسلان) شکست خورد، هنگامی فرار در رودخانه افتاد و غرق شد.
پس از مرگ قلیچ‌ارسلان پسر وی ملکشاه دستگیر و به نزد سلطان‌محمد سلجوقی فرستاده شد؛ اما وی پس از اندکی از زندان گریخت و به آسیای صغیر بازگشت و با لقب شاهنشاه به حکومت رسید. در حالی که در این دوران اوضاع آسیای صغیر آشفته بود و سران ترک بر سر کسب قدرت مبارزه داشتند، ملکشاه با لشکریان امپراتور بیزانس به نبرد پرداخت اما وی در سال ۵۱۰ ه‍.ق طی توطئه‌ای کشته شد.
سلطان مسعود اول پادشاه بعدی بود؛ وی برادر ملکشاه بود که پس مرگ او به حکومت رسید. سلطان مسعود یکی از قدرتمندترین فرمان‌روایان سلجوقی روم بود که در دوران او ثبات و پیشرفت آناتولی آغاز شد. وی در ایام سلطنت طولانی خود با دوراندیشی و بردباری دولت سلجوقی روم را از نابودی نجات داد. سلطان‌مسعود در سال ۵۵۱ ه‍.ق به‌طور طبیعی از دنیا رفت.
عزالدین قلیچ ارسلان دوم فرزند مسعود اول بود که پس از مرگ پدر به حکومت رسید. از وقایع مهم دوران وی می‌توان به جنگ با سلسلهٔ دانشمندیه و امپراتور بیزانس اشاره کرد. وی توانست به قلمرو دانشمندیه یورش ببرد و بسیاری از مناطق آن را تصرف کند، در زمان او سلسلهٔ دانشمندیه در سال ۵۷۱ ه‍.ق فروپاشید. عزالدین در نبردهایی که با بیزانسی‌ها داشت توانست پیروزی‌های بزرگی به دست آورد و پس از پیروزی بر مانوئل کمننسوس، امید بیزانسی‌ها را برای بازپس‌گیری آناتولی برای همیشه پایان دهد.
رکن‌الدین پس از مرگ پدر، قلیچ‌ارسلان دوم، توانست زمام امور بیشتر قلمرو پدر را در دست بگیرد. وی ارزن‌روم را از دست یک سلسلهٔ محلی به نام آل سلتوق خارج کرد؛ اما در لشکرکشی به گرجستان ناکام ماند. رکن‌الدین از فرمان‌روایان بزرگ سلاجقهٔ روم بود و از خلیفه الناصر لدین الله عباسی نیز لقب السلطان‌القاهر دریافت کرد. وی در اواخر عمر به کشتن برادرش مسعود و تصرف قلمرو آن، آنقره، اقدام کرد؛ اما خود نیز کمی بعد در سال ۶۰۱ ه‍.ق درگذشت.
قلیچ‌ارسلان سوم فرزند رکن‌الدین سلیمان بود که پس از مرگ پدر، از سوی سرداران به حکومت برگزیده شد اما با مخالفت و دشمنی عموی خود غیاث‌الدین کیخسرو روبه‌رو شد که در نهایت این غیاث‌الدین بود که توانست برادرزادهٔ خود را کنار بزند و به قدرت برسد. تاریخ آغاز حکومت غیاث‌الدین سال ۶۰۱ ه‍.ق بود. از وقایع دوران حکومت او می‌توان به تصرف انطاکیه اشاره کرد. غیاث‌الدین در سال ۶۰۷ ه‍.ق پس از نبردی سخت و موفقیت‌آمیز که به هواداری الکسیوس سوم ضد لاسکاریس (داماد الکسیوس) انجام داد، ناگهان به قتل رسید.
پس از غیاث‌الدین، پسرش عزالدین کیکاوس اول به حکومت رسید و پس از پیروزی بر مدعیان سلطنت خویش، درصدد بازپس‌گیری انطاکیه که از دست سلجوقیان خارج شده بود، برآمد. وی همچنین با پادشاه ارمنستان، لئوی دوم، جنگید و مناطقی از قلمرو سلاجقه را که در دست پادشاه ارمنستان بود پس گرفت. عزالدین در سال ۶۱۶ ه‍.ق از دنیا رخت بر بست.
کیقباد اول در رقابتی که بر سر قدرت با برادرش، کی‌فریدون، داشت، توانست با حمایت برخی از نظامیان پیروز شود و حکومت را به دست گیرد. کیقباد در زمان حکومتش نواحی بسیاری را به قلمرو سلجوقیان افزود و پادشاه ارمنستان را خراج‌گزار خویش کرد. دورهٔ سلطنت وی از درخشان‌ترین ادوار سلجوقیان روم است. وی پادشاهی شایسته، باهوش و هنرمند و دانشمند بود. در زمان فرمان‌روایی کیقباد، آناتولی از جهت فرهنگی بسیار پیشرفت کرد. از رویدادهای مهم دوران وی نبرد با سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه بود که نهایتاً هر دو پادشاه متعهد شدند که از تجاوز به یکدیگر خودداری کنند. کیقباد در سال ۶۳۰ ه‍.ق سفیری را نزد اوکتای فرستاد و ابراز اطاعت کرد و خان مغول نیز متقابلاً سلطنت وی را به رسمیت شناخت. سلطان علاءالدین کیقباد در سال ۶۳۶ ه‍.ق مسموم شد و در گذشت.
پس از فرار عزالدین، برادرش رکن‌الدین با عنوان قلیچ‌ارسلان چهارم زمام قدرت را بر دست گرفت؛ اما وی تنها نامی از سلطنت را داشت و قدرت واقعی در دست وزیر او، سلیمان معین‌الدین پروانه، بود. معین‌الدین که مردی باتدبیر و عالم‌پرور بود، از سوی مغولان ادارهٔ تمام امور حکومت سلجوقیان روم را بر عهده داشت. وی پس از اینکه متوجه مخالفت رکن‌الدین با خود شد دستور داد تا او را مسموم کنند و پسر خردسال آن سلطان را به سلطنت بگمارند.
همان‌گونه که گفته شد کیخسرو سوم که پسر رکن‌الدین بود به دستور معین‌الدین به سلطنت رسید. پس از آنکه معین‌الدین پروانه به دلیل اقدامات خود به قتل رسید زمام امور حکومت به دست کیخسرو سوم افتاد، البته در عمل قلمرو سلجوقیان روم به دست گیخاتو بود که پس از معین‌الدین، از طرف ارغون، به فرمان‌روایی آسیای صغیر برگزیده شد بود. از جمله رویدادهای مهم دوران کیخسرو سوم شورشی شخصی به نام جمری بود که در نهایت سپاهیان کیخسرو او را دستگیر کرده و کشتند. سلطان غیاث‌الدین کیسخرو در ذیقعده سال ۶۸۲ ه‍.ق در ارزن‌رون چشم از جهان فروبست.
خاندان سلاطین سلجوقی روم بیش از دو قرن؛ یعنی از حدود سال ۴۷۰ ه‍.ق تا دههٔ اول ۷۰۰ ه‍.ق دوام داشت؛ اما باید گفت که چراغ دولت ایشان در سال ۶۵۵ ه‍.ق که مغول‌ها قونیه را فتح کردند کم‌کم‌رو به خاموشی رفت. در سال ۶۳۴ ه‍.ق لشکریان مغول سلطنت سلاجقه را درهم شکستند، و چهار نفر از آخرین سلاطین سلاجقهٔ روم در واقع عمال و دست‌نشاندگان ایلخانان بودند تا اینکه نهایتاً غازان‌خان در سال ۷۰۲ ه‍.ق علاءالدین سوم سلطان صغیر سلجوقی را به قتل رسانید و سلطنت سلجوقیان روم به پایان خود رسید (۷۰۷ ه‍.ق). پس از اینکه ایلخانان چندی بر آناتولی حکم راندند این سرزمین با سرکردگان آل چوپان وارد عصر بیلک‌ها شد و مانند اسپانیای مسلمان سده پنجم هجری در هر گوشهٔ آن طایفه‌ای به حکومت برخاست. با زوال استقلال سیاسی سلاجقه و مهاجرت ترکان عثمانی به آسیای صغیر، قلمرو سلاجقهٔ روم به دست امرای مستقل محلی افتاد و چندی بعد با قدرت یافتن عثمانیان بقایای این قبیل حکومت‌ها تا زمان سلطان سلیم اول از میان رفتند. ذکر این نکته لازم است که از سال ۵۶۷ ه‍.ق که سلجوقیان روم به مغولان اظهار فرمان‌برداری کردند، مغولان در امور حکومت روم بنای دخالت گذاشتند و هرکسی را که می‌خواستند در آنجا به سلطنت برمی‌گزیدند. اظهار اطاعت سلجوقیان روم نسبت به مغولان قلمرو آنان را از آسیب حملات مغولان در امان نگاه داشت و این وضعیت موجب آن شد که حکومت سلاجقهٔ روم پناهگاهی برای دانشمندان ایرانی شود. در کنار هجوم مغولان از مهم‌ترین عوامل سقوط سلجوقیان روم، به علت ذاتی و وجودی آنها؛ یعنی قدرت ایلات و بعدها اقطاعدارن و مالکان بزرگی که از میان آن‌ها برخاستند می‌توان اشاره کرد.
تاریخ نظامی
اگر بخواهیم تاریخ نظامی سلاجقه را در آسیای صغیر از فتح ملازگرد تا نیسه بررسی کنیم، آن را می‌توان به چهار مرحله تقسیم کرد:
یکی از مهم‌ترین رویدادها در عرصهٔ نظامی در جهان اسلام و آن هم در ارتباط با غرب، جنگ‌های صلیبیست؛ از آنجا که زمان این رویداد مقارن با تسلط ترکان به جهان اسلام و آسیای صغیر بوده‌است لازم است تا به نقش ترکان در این واقع بپردازیم. به باور پژوهشگران، از قرن هفتم میلادی که مسلمانان بیت‌المقدس را فتح کردند تا ظهور دورهٔ ترکان سلجوقی، برای رفت‌وآمد عیسویان و زوار ایشان به آن شهر هیچ‌گونه سختگیری نمی‌شد. این وضع تقریباً تا دورهٔ مورد بحث ادامه داشت. البته نمی‌توان منکر شد که هر از گاهی ظلم‌هایی از سوی حکام در حق عیسویان می‌شد. چنان‌که گذشت، هجوم ترکان به آسیای صغیر در پی فرمان آلب ارسلان صورت گرفت. آن‌ها پس از تصرف تقریباً اکثر شهرهای آسیای صغیر، از آن سوی بسفر چشم به خود شهر قسطنطنیه دوخته بودند. وقتی سلیمان‌بن قلتمش، نیقه را که از بلاد مسیحی آسیای صغیر بود به عنوان پایتختی برگزید موجب نگرانی دولت بیزانس شد. پس از آن نیز دیگر شهرها یکی پس از دیگری به چنگ ترکان درآمد. این ترکان که مسلمان متعصب حنفی بودند نسبت به رعایای مسیحی و اماکن متبرکه تعدی و بی‌حرمتی می‌کردند. البته برخی پژوهشگران متأخر غربی بر این باورند که والیان اورشلیم دشمن خاصی با عیسویان نداشتند. در این روزگار، در میان زائرانی که وارد بیت‌المقدس می‌شدند راهبی به نام «پطروس» بود که وقتی وارد بیت‌المقدس شد از تسلط مسلمانان (سلجوقیان) بر آنجا برآشفت و قسم یاد کرد تا آن را از چنگ کفار (مسلمانان) درآورد. وی در برگشت، نزد پاپ اوربانوس دوم رفت و از جانب پاپ دستور گرفت تا مردم را به جهاد ترغیب کند. به هر حال، تبلیغات پطروس، خطر هجوم و تسلط بیشتر سلاجقه و یاری‌طلبی رومیان از یک‌سو، و سخنان پاپ مذکور از سوی دیگر، عالم مسیحیت را به هیجان آورد و جنگ‌های بلندمدت صلیبی را موجب شد. سپاه سلجوقیان روم با اینکه متشکل از ترکمانی بود که از همان آغاز آناتولی را مورد حمله قرار دادند، ولی نیرویی چندملیتی به حساب می‌آمد؛ چون علاوه بر ارمنیان و یونانیان اسیر و غلام، برخی افراد خارجی با عنوان مبهم «فرنگی» را نیز دربرداشت. وضعیت اینان چندان روشن نیست؛ اما به احتمال زیاد جزو مزدوران بوده‌اند.
تشکیلات دیوانی
به احتمال زیاد تشکیلات سلجوقیان آناتولی به وسعت و عملکرد تشکیلات سلجوقیان بزرگ نمی‌رسید. سلاطین سلجوقیان آناتولی از منشیان و مأموران سرزمین‌های شرق اسلامی وابسته به فرهنگ ایرانی ـ اسلامی بهره می‌گرفتند؛ چون مأموران یونانی یا ارمنیِ پیش از سلجوقیان، سررشته‌ای در کارهای عملی و زبان فارسی و عربی و به‌طور کلی در سنت دیوانی اسلامی نداشتند، از این‌رو امور دیوانی سلجوقیان روم همچون فرهنگ آن‌ها صبغهٔ شدید ایرانی داشت. البته امکان تأثیرات مستمر تمدن‌های پیشین همچون بیزانس را نیز در دورهٔ شکل‌گیری و پیشین این سلطنت نباید نادیده گرفت.
عالی‌ترین مأمور اجرایی سلطان، وزیر بود، ولی به نظر می‌رسد که وزرای آناتولی، آن قدرت و نفوذی را که وزرای سلجوقیان بزرگ، دست کم پیش از اوسط قرن هشتم برخوردار بودند، به دست نیاورده‌اند تا اینکه شخصیت مقتدری چون معین‌الدین پروانه سلیمان و سایر مأموران مقتدر به عرصه رسیده‌اند و بین سلاطین دست‌نشانده و اربابان مغولی آن‌ها حایل شده‌اند. در دیوان انشای قونیه برای مکاتبات از زبان فارسی استفاده می‌شد و زبان عربی هم برای مکاتبات با سلاطین سوریه، مصر و عراق به کار می‌رفت. از این‌ها گذشته برای ارتباط با تعداد روزافزون ترکان در جمعیت آناتولی به خصوص در میان شهرها و حومهٔ آن‌ها ضروری بود.
ایرانیان و دستگاه دیوانی
مقایسهٔ اجمالی میان اصطلاحات مناصب تشکیلاتی سلجوقیان ایران و آناتولی، گستردگی و میزان اقتباس و همانندی این دو دستگاه را آشکارتر خواهد کرد. تشکیلات اداری و کشوری سلجوقیان ایران به پنج دیوان تقسیم می‌شد: متولیان هر یک از این دیوان‌ها را به ترتیب وزیر، مستوفی، طغرایی، عارض و مشرف می‌گفتند که هر یک وظایفی داشتند. وزیر در رأس تشکیلات و امور جاری بود. مستوفی مدیر مالی و رئیس دیوان، طغرا ناظر بر مکاتبات و فرامین و غیره، مشرف عهده‌دار نظارت بر اخبار دربار و همچنین نظارت بر عملکرد کارکنان دولت به‌ویژه مأموران جمع‌آوری مالیات، و عارض نیز مأمور اداره امور نظامی کشور بود. در آناتولی هم، آنگونه که از اخبار مورخان آن دوران برمی‌آید، تمام این مناصب با همین عناوین و وظایف در پاره‌ای موارد با اندکی تفاوت وجود داشته‌است. آق سرایی مناصب موجود در آناتولی را در زمان غیاث‌الدین کیخسرو (۶۶۴ ه‍.ق) چنین برمی‌شمارد: «وزارت، پروانگی، نیابت سلطنت، استیفا، اشراف ممالک و بیگلربیگی.» مهم‌ترین موارد اختلاف منصب پروانگی بود که منشأ آن به درستی روشن نیست. در ایران این منصب تنها یک منصب جزء اداری بود که متصدی آن پروانه‌چی خوانده می‌شد. در هر حال پروانه یکی از یکی از مشاوران عالی سلطان بود که پیام‌های شخصی او را می‌رساند. اختلاف دیگری که وجود داشت مربوط به قدرت و اختیار وزیر بود. در آناتولی بنا به دلایل نامعلومی به‌ویژه تا پیش از حملهٔ مغول، از اقتداری که سایر همتایانشان داشتند، برخوردار نبودند و همواره صاحب‌منصبان دیگری همچون اتابکان، نواب و غیره با آنان در قدرت شریک بودند. علاوه بر مناصب گفته شده که در سطح کلان مطرح بودند، سلسله مراتب دستگاه دیوانی و نظامی سلجوقیان آناتولی نیز شباهت چشم‌گیری با همین سلسله مراتب در دستگاه سلجوقیان ایران و عراق داشت. اکثراً اسامی فارسی یا نیمه‌فارسی داشتند همان‌هایی بودند که در میان سلجوقیان ایران و عراق نیز به کار می‌رفتند. مناصبی نظیر امیر آخور که وظیفه‌اش نظارت بر نگهداری از اسب‌های دربار بود، امیر جاندار که در رأس نگهبانان بود یا محافظان بود. امیر سلاح یا سرکردهٔ سپاهیان، امیر مجلس که وظیفه‌اش ترتیب و تدارک مراسم جشن و نظایر آن بود. امیر شکار که وظیفه‌اش ترتیب تدارکات شکار سلطان بود. امیر عالم که وظیفهٔ تقدیم نامه‌های رسمی را داشت. پرده‌دار یا حاجب که نظارت بر ورود و خروج افراد به دربار را برعهده داشت. همچنین چاشنی‌گیر، شراب‌سالار، طشت‌دار، جامه‌دار و غیره. مشاغل نظامی و مناصب مرتبط با آن‌ها نیز در آناتولی وجود داشت، استفاده از اصطلاحات فارسی مانند سرهنگ، سر نفر، سرلشکر، سپه‌دار و نظایر آن برای نامیدن مناصب، مراتب و درجات نظامی که برخی از آن‌ها بعدها عیناً به ترکی ترجمه شدند نیز نشان‌دهندهٔ اقتباس سلجوقیان آناتولی از نظام سپاه در ایران است. دبیری و منشی‌گری از مشاغل مهم دیگری است که در دوران سلجوقی وجود داشت. منشیان متعددی وظیفهٔ نگارش مکاتبات اداری، فرمان‌ها، منشورها و حتی مکاتبات شخصی را بر عهده داشتند. این دبیران یا ایرانی بودند یا فارسی را به خوبی می‌دانستند. اغلب خود نیز ادیبانی بودند که نوشته‌هایشان از ارزش ادبی برخوردار بود. ادارهٔ دیوان طغرا عمدتاً بر عهدهٔ این منشیان، دبیران و کاتبان هنرور بود.
تاریخ اجتماعی
عقیده تداوم یا عدم تداوم نهادها در سلطنت سلجوقیان روم و بهره‌گیری از نیروی جمعیت بومی در دستگاه دولتی ارتباطی تنگاتنگ با پیشرفت و روند اسلامی شدن فلات آناتولی و مشکلات برخاسته از آن داشت. اسلامی شدن آناتولی یک روند تدریجی بود؛ ولی سرعت پیشرفت آن و میزان شدت عمل و رفتار خشونت‌آمیز با جمعیت بومی از مسائلی بود که بارها مورخان آن‌ها را بررسی کرده‌اند. تردیدی نیست که یونانیان و ارمنیان از حملات ترکمانان بسیار لطمه دیده بودند و نکتهٔ مهم اینکه خود ترکمانان هم به‌طور کامل با فرهنگ اسلامی انس نگرفته بودند؛ ترکمانان کودکان بومی را به بردگی می‌گرفتند. کلیساها و صومعه‌ها از عایدات پیشین خود محروم شدند و به فقر افتادند. به‌طور کلی جمعیت مسیحی مرکز آناتولی به حواشی دریایی و اراضی کوهستانی عقب نشستند. آنچه در پی ورود ترکان و ترکمانان به آناتولی پس از پیروزی سلجوقیان در نبرد ملازگرد روی داد مبدأ تحولات شگرفی در زمینه‌های گوناگون بود. بدون شک «گسترش اسلام در آناتولی و ترک‌نشین کردن این سرزمین از جمله حوادث مهم و تعیین‌کنندهٔ تاریخی است.» پس از چیرگی ترکمانان بر آناتولی، به مرور بافت نژادی آنجا متحول شد و آناتولی به سرزمینی ترک‌نشین تبدیل شد. از آنجا که نظامی اداری در حکومت سلجوقیان به دست کارگزاران ایرانی و فارسی‌زبان بود، در آناتولی زبان ترکی به صورت زبان محاوره رواج یافت اما برای مکاتبات، به‌ویژه در امور اداری، از زبان فارسی استفاده می‌شد. نقش ترکانی که به رهبری سلاجقه به آناتولی وارد شدند در تغییر مذهب اهالی آن سرزمین قابل توجه بود. در واقع آنان سرزمین مسیحی‌نشین آناتولی را به اقلیمی مسلمان‌نشین تبدیل و آنجا را ضمیمهٔ قلمرو جهان اسلام کردند. بین جمعیت پیشین آناتولی و ترکمانان تازه‌رسیده ازدواج‌های درون‌گروهی هم صورت گرفت چنان‌که در برخی منابع هم‌عصر یونانی از یک نسل مختلط به نامMixovarvoroi صحبت می‌شود که در میان نیروهای نظامی برخی از سلاطین ترک دیده می‌شدند. این نوع وصلت‌های درون‌گروهی برای غیرمسلمانانی که تحت ذمه حکومت‌های اسلامی بودند ضررهای اجتماعی و حقوقی در پی داشت و موجب شد بسیاری از آن‌ها به ناچار به اسلام گرایند؛ از این‌رو کاهش چشم‌گیری در شمار مسیحیان آناتولی رخ داده‌است. لازم است ذکر شود که در آینده با رشد شرایط اقتصادی و برقراری ثبات سیاسی حیات شهری از آن حالت فشردگی و بدبختی اواخر سدهٔ دوازدهم میلادی بیزانسی‌ها رهایی یافت و برج و باروهای جدیدی پیرامون بعضی از شهرها کشیده شد. با اینکه شهرهای سلجوقیان روم که تقریباً شباهت زیادی با شهرهای با شهرهای پیشین بیزانسی یا باستانی یا هر دوی آن‌ها داشتند، مستقل‌تر از سایر شهرهای جهان اسلام نبودند؛ ولی حیاتی پویا و سرزنده داشتند و اختلاف ادیان و اقوام بر پویندگی آن‌ها افزوده بود.
تاریخ اقتصادی
حیات اقتصادی و بازرگانی در سرزمین‌های اصلی سلطنت سلجوقیان روم به‌ویژه از اوایل سده هفتم هجری شکوفا شد. تنها در نواحی مرزی بود که به دلیل جنگ‌های زیاد و تهاجمات، آشفتگی اقتصادی و اجتماعی رخ داد و نکتهٔ دیگر اینکه خود سلاطین علاقهٔ زیادی به شکوفایی کشاورزی نشان دادند. مالیات‌هایی که سلجوقیان بر جمعیت مسیحی می‌بستند کمتر از فشار نظامی مالی بیزانسی‌ها بود. سلاطین روم در نیمهٔ اول سدهٔ هفتم هجری به سواحل دریای مدیترانه و سیاه دست یافتند و حتی نفوذ خود را تا درون کریمه گستراندند؛ از این‌رو تحول چشم‌گیری در تجارت داخلی و خارجی آناتولی پدید آمد و نتیجهٔ آن برنامه‌های وسیع بنا سازی سلاطین شد و اعیان و اشراف، راه‌ها، پل‌ها، کاروان‌سراها و تسهیلاتی برای مسافران و تاجران ساختند. نخستین قرارداد بازرگانی با قدرت‌های اروپایی همچون ونیزی‌ها و با در نظر گرفتن دسترسی به تجارت مدیترانه از طریق آنتالیا منعقد شد.
نظام پولی
مسکوکات سلجوقیان روم از سلاجقهٔ بزرگ جدا بود، قدیمی‌ترین سکهٔ آن‌ها فَلس (Fals) مسی بود که رکن‌الدین مسعود اول‌بن قلیچ‌ارسلان (۵۱۰–۵۱ ه‍.ق) آن را ضرب کرد و این سکه از روی فُلیس (Follis) بیزانسی‌ها تقلید شده و نیم‌تنه تمام‌رخ سلطان بر روی آن و نام او در پشت آن نقش بسته بود. قلیچ‌ارسلان دوم در سال ۵۷۱ ه‍.ق دینارهای طلا و دراهم نقره کهن اسلامی را در آناتولی رواج داد. از سال ۵۷۳ ه‍.ق یک دینار طلای واحد دردست است در حالی که قدیمی‌ترین دینار نقره متعلق به دو سال پیش از آنست. پس از مرگ سلیمانشاه در سال ۶۰۰ ه‍.ق سرزمین‌های غربی سلجوقی تحت حکومت غیاث‌الدین کیخسرو اول درآمد. سکه‌های نقره او در قونیه، قیصریه و ملیطه ضرب می‌شد، وی آخرین حاکم سلجوقی است که سکه مسی با نقش سوار نیزه‌دار ضرب کرده‌است. پایان مسکوکات سلجوقیان روم در ابهام است. سلطنت در دهه‌های پایانی سدهٔ هفتم و سال‌های نخستین سدهٔ هشتم هجری در بین کیقباد سوم و مسعود دوم و فرزند او مسعود سوم دست به دست گشت؛ اما ضرب سکه‌های خام و نامرغوب آن‌ها ارائهٔ سال‌شماری درست و صحیح را بر اساس شواهد سکه‌شناسی ناممکن می‌سازد. در ربع پایانی سدهٔ هفتم سکه‌ها طلایی و نقره‌ای نایاب شد. ساختار درونی دولت از هم پاشید و حکام محلی برای اعتبار بخشیدن به سکه‌های خود از نام مسعود دوم و کیقباد سوم استفاده می‌کردند. سکه‌های کیقباد سوم از وزن معیار دراهم اسلامی تبعیت نمی‌کرد و وزن آن‌ها به ۲/۵ گرم رسیده بود؛ بنابراین بی‌نظمی در ضرب سکه و کاهش وزن سکه‌های نقره آناتولی به دورهٔ جانشینان آن‌ها یعنی بیلک‌ها نیز سرایت کرد و آن‌ها نخست به نام ایلخانان سکه ضرب کردند و سپس به نام خودشان سکه ضرب کردند و سکهٔ کوچک نقره‌ای آقچه را رواج دادند که در ربع دوم سدهٔ هشتم هجری واحد شمارش پول آناتولی برشمرده می‌شد.
هنر و معماری
هنر آناتولی به دو بخش تقسیم می‌شود که عبارت است از معماری و هنرهای صناعی. معماری سلجوقیان آناتولی به لحاظ ریخت‌شناسی بسیار پرمایه و غنی است. این معماری نه تنها بناهایی چون مساجد، مدارس و خانقاه‌ها را در بر می‌گیرد، بلکه شامل بیمارستان‌ها و برج‌های تدفینی و سایر آرامگاه‌ها (تربت، گنبد) نیز هست و همچنین باید از بناهای غیرمذهبی همچون کاخ‌ها، قلعه‌ها، تعمیرگاه‌های کشتی، کاروان‌سراها، پل‌ها حمام‌ها و حتی تأسیسات حرارتی نام برد. معماری سلجوقیان آناتولی تفاوت چشم‌گیری با معماری سلجوقیان ایران داشت، چون کاربست مواد مختلف ساختمانی باعث تحولی شگرف در زیبایی‌شناسی ساختمان‌ها شد. سنگ بادبُر جای آجر را گرفت و برای اندرونی‌ها از چوب‌کاری‌ها استفاده شد و بعدها سنگ مرمر هم برای رویه‌کاری دیوارها به کار رفت. از این‌ها گذشته، اقلیم و آب و هوای متفاوت این سرزمین باعث تغییراتی در صحن باز ساختمان‌های ایرانی در این منطقه شد؛ در اینجا حیاط به شکل بسته درآمد و با بام مسطحی پوشانده شد.
تامر حسن
تامر حسن (Tamer Hassan؛ زادهٔ March 18, 1968) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است.
سلجوقیان روم
هنر و معماری
علی‌رغم این واقعیت که الگوهای معماری ایران و بین‌النهرین و آناتولی در نگاه اول شبیه هم به نظر می‌رسند، بین معماری این مناطق در زمان سلجوقیان تفاوت‌های اساسی وجود دارد. دید زیبایی‌شناختی ایران از سبک غنایی مستمر و تعبیر وهمی و پنداری جدا نبود و بهره‌گیری تزیینی از آجر و رنگ و روکاری با کاشی آن را تقویت می‌کرد. معماری آناتولی در زمان سلجوقیان جلوهٔ رسمی کمتری داشت و دارای تناسب متوسط بود و بهره‌گیری از عناصر تزیینی را با تعلق آمیخته بود. بالاخره مجموعه آرایه‌ها گرچه غنی بود، ولی گیرایی کمتری داشت و از عناصری بهره گرفت که از سنن بسیار باستانی بومی مایه می‌گرفت و بیشتر یادآور میراث چادرنشینی و توتمی بود. با اینکه از کتیبه‌های بناها پیداست که بیشتر آن‌ها را امرا ساخته‌اند، ولی سلاطین سلجوقی نیز در واگذاری اراضی با صورت تملیک برای موقوفات به‌طور غیرمستقیم در آن‌ها دست داشته‌اند. یکی از پرکارترین و برجسته‌ترین اشخاص درزمینهٔ بنا سازی فخرالدین علی وزیر (صاحب عطا) بود. معین‌الدین پروانه سلیمان از دیگر مأموران عالی‌رتبه امپراتوری هم در ایالات دریای سیاه در بنا سازی کوشا بود. او در سینوپ، علاءالدین مدرسه (۶۴۴ ه‍.ق) و نیز یک مسجد (۶۶۷ ه‍.ق) و همچنین مسجدی در مرزیفون (۶۶۳ ه‍.ق) ساخت. مدارک آرشیوی حاکی از آن است که وی بیمارستانی هم در توقات در سال (۶۷۴ ه‍.ق) ساخته‌است.
تامر حسن
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به ۷ ثانیه، بدل، خونریزی، اربابان آهنین و کسب‌وکار اشاره کرد.
سلجوقیان روم
زبان فارسی و سلجوقیان روم
پس از گذشت نزدیک به یک قرن از شکل‌گیری سلطنت سلاجقهٔ روم، نقطه عطفی در تاریخ این دولت شکل گرفت. این نقطه عطف بر تخت نشستن سلطان قلیچ‌ارسلان دوم و پیروزی‌های مداوم وی مقابل دو دشمن دیرینهٔ سلجوقیان روم، یعنی دانشمندیان و امپراتوری بیزانس بود، به این ترتیب که سلطان در گام نخست دولت دانشمندیان سیواس را از میان برداشت و در دومین گام بیزانس را در سال ۵۷۲ ه‍.ق در نبردی سرنوشت‌ساز به سختی درهم کوبید از این زمان به بعد، تثبیت اوضاع سیاسی سلاجقهٔ روم از یک‌سو و علاقهٔ سلطان مذکور از سوی دیگر، باعث شد که دربار وی تبدیل به محلی برای حضور شعرا و ادبا شود. نه تنها دربار خود سلطان بلکه دربارهٔ هر یک از فرزندان وی نیز محلی امن و آرام برای حضور بزرگان و نویسندگان شد. لازم است ذکر شود که سلطان قلیچ‌ارسلان دوم پس از شکست دشمنان و ایجاد ثبات در قلمرو تحت استیلای خود، تصمیم گرفت این قلمرو را میان یازده پسر خود تقسیم کند. به این ترتیب و به دستور سلطان، به هر کدام از فرزندان ایالتی واگذار شد. آزادی و استقلال عمل هر یک از فرزندان در منطقهٔ خود بسیار زیاد بود. این استقلال عمل سبب شده بود تا هر یک از فرزندان سلطان مذکور برای خود دربار و درگاهی تشکیل دهد و برای حکم‌رانی بهتر، مقدم بزرگان، اندیشمندان و به‌طور کلی اهل علم و ادب به دربارهٔ خود را گرامی بدارد. به این ترتیب با ورود ادبا، شعرا و سایر اهل علوم و حرف نه تنها تحولی اساسی در اوضاع فرهنگی قلمرو هر یک از این شاهزادگان به وجود آمد، بلکه بعضاً برخی از این شاهزادگان خود به سرودن شعر فارسی روی آوردند یا با یادگیری دستور خط فارسی به خطاطی پرداختند و کتاب‌های نفیس از خود به یادگار گذاشتند. همراه شدن آرامش و ثبات سیاسی با عشق و علاقهٔ سلاطین ترکی همچون قلیچ‌ارسلان دوم و سلطان سلیمان‌شاه دوم به زبان و ادب فارسی، مقدمات حضور شعرا، ادبا، عرفاً و اندیشمندان فارسی‌زبان را به قلمرو و دربار سلاجقهٔ روم فراهم ساخت یا حداقل این بزرگان را بر آن داشت تا اشعاری را در ستایش سلاطین شعردوست سلجوقی روم بسرایند یا آثار خویش را به نام آن‌ها مزین کنند. عالمان و شاعرانی فارسی‌زبان همچون حبیش‌بن ابراهیم تفلیسی، نظامی گنجوی و ظهیرالدین فاریابی جایگاه ادب و زبان فارسی را در دربار سلجوقیان روم به اوج تعالی رساندند. افزون بر ادب‌دوستی سلاطین سلجوقی عامل دیگری که توانست آسیای صغیر را مرکز و مجمع مردان هنر و ادب اندیشهٔ ایرانی قرار دهد، حملهٔ سنگین مغول و آشوب پس از آن است. تاخت و تاز و کشتار هراس‌انگیز مغول خراسان بزرگ را که بیش از سه قرن کانون رشد و نمو زبان و ادب پارسی بود یک‌سره ویران ساخت و گروهی از اهل علم و ادب و هنر را به خاک و خون کشید. آنان که از حملات مغول، جان سالم به در برده بودند به کشورهای پیرامون از جمله آسیای صغیر پناه بردند. پناهندگان به آسیای صغیر از صنوف و قشرهای مختلف بودند که آنان را می‌توان در گروه‌ها زیر گنجاند: ۱ـ عرفاً و فتیان ۲ـ اهل علم و قلم ۳ـ هنرمندان ۴ـ بازرگانان.