cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جان فلمستید
پژوهشهای علمی
به عنوان ستاره‌شناس سلطنتی، فلمستید نزدیک به چهل سال وقتش را صرف فهرست بندی، مشاهده و ثبت دقیق ستارگانی کرد که در نهایت، شمار آنان سه برابر بیشتر از مدخلهای کتاب اطلس ستارگان تیکو براهه شد که سرانجام در سال ۱۷۱۲ ایساک نیوتن، رئیس انجمن سلطنتی، به همراه ادموند هالی، کتاب فهرست شده ستارگان فلمستید را منتشر کردند.
نیکشا دوبود
نیکشا دوبود (Nikša Dobud؛ زادهٔ August 5, 1985) بازیکن واترپلو اهل کرواسی است.
الکساندر سرافیموویچ
الکساندر سرافیموویچ ؛(زاده ۱۹ ژانویه ۱۸۴۶ - درگذشته ۱۹ ژانویه ۱۹۴۹) نویسنده روسی بود.
نیکشا دوبود
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۴ مدال طلا، ۲ مدال نقره، ۵ مدال برنز شده‌است.
الکساندر سرافیموویچ
زندگی‌نامه
الکساندر سرافیموویچ در سال ۱۸۴۶ در شهر مسکو به دنیا آمد و در سال ۱۹۴۹ در گذشت. وی از بنیان گذاران ادبیات رئالیستی است. نوشته‌هایش آنچنان حقیقی و گیراست که خواننده زندگی را در آن لمس می‌کند.
سرافیموویچ از نسل نویسندگانی است تازه‌کار، نوشتن را از آنان آموخته ایم.
حمید پورکلان
حمید پورکلان (به انگلیسی: Hameed pur Kalan) یک روستا در پاکستان است که در پنجاب واقع شده‌است.
آنتون بوروداچف
آنتون بوروداچف (Антон Бородачёв؛ زادهٔ ۲۳ مارس ۲۰۰۰) شمشیرباز اهل روسیه است.
کتابخانه علمی ریازان
کتابخانه علمی ریازان (به لاتین: Gorky Library) یک کتابخانه در روسیه است که در ریازان واقع شده‌است.
پای‌چارم
پای‌چارم ، محیط یکپارچه توسعه نرم‌افزار پایتون می‌باشد که توسط جت‌برینز توسعه داده می‌شود. از جمله قابلیت‌های پای‌چارم می‌توان به توانایی بررسی و آنالیز کدها، محیط گرافیکی خطایابی، سازگاری با کنترل نسخه و هماهنگ با جنگو (برای طراحی صفحه وب پویا) اشاره کرد.
چند نمونه قابلیت این نرم افزار:
مرد گرگ‌نما (فیلم ۱۹۴۱)
مرد گرگ‌نما (The Wolf Man) یک فیلم درام ترسناک به کارگردانی جرج وگنر است که در سال ۱۹۴۱ منتشر شد.
«مرد گرگ‌نما» تنها شخصیت شرور و منفی خلق‌شده توسط یونیورسال استودیوز بود که فقط یک بازیگر، نقش آن را در تمام فیلم‌ها و دنباله‌های آن در دههٔ ۴۰ میلادی ایفا نمود و لان چینی بابت این موضوع بسیار خشنود بود و در مصاحبه‌هایش بارها عنوان نمود که «[این شخصیت مثلِ] بچهٔ خودم بود».
«مرد گرگ‌نما» یکی از سه شخصیت منفی برجستهٔ خلق‌شده توسط یونیورسال استودیوز است که از یک کتاب یا داستان اقتباس نشده است.
جوایز و افتخارات
بنیاد فیلم آمریکا این فیلم را نامزد ورود به سه فهرستِ خود نمود:
وندلسهایم
وندلسهایم (به آلمانی: Wendelsheim) یک شهر در آلمان است که در آلزی-ورمز واقع شده‌است. وندلسهایم ۱٬۴۳۲ نفر جمعیت دارد.
ماسیمو دوناتی
ماسیمو دوناتی (Massimo Donati؛ زادهٔ March 26, 1981) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال هلاس ورونا، باشگاه فوتبال تورینو، باشگاه فوتبال مسینا، باشگاه فوتبال پارما، باشگاه فوتبال باری، باشگاه فوتبال سمپدوریا، باشگاه فوتبال آتالانتا، باشگاه فوتبال سلتیک، باشگاه فوتبال آ.ث. میلان، و باشگاه فوتبال پالرمو اشاره کرد.
خرچنگ ماه (سرده)
خرچنگ ماه (سرده) نام یک سرده از تیره خرچنگ‌های ماه است.
بوردلوم
بوردلوم یک شهر در آلمان است که در نوردفرایسلند واقع شده‌است. بوردلوم ۲٬۰۱۶ نفر جمعیت دارد.
سی‌ان‌سی‌او
سی‌ان‌سی‌او CNCO یک گروه پسرانه آمریکای لاتین است که در میامی مستقر است. این گروه متشکل از ریچارد کاماچو، اریک برایان کولون، کریستوفر ولز و زبدیل دی ژسوس است. عضو سابق جوئل پیمنتل در مه ۲۰۲۱ گروه را ترک کرد. آنها پس از تبدیل شدن به رقبای برنده فصل اول La Banda، یک قرارداد ضبط ۵ ساله با Sony Music Latin به دست آوردند. گروه با ریکی مارتین به تور گردی پرداختند. اولین و تک آهنگ‌های دوم آنها "Tan Fácil" و "Quisiera"، بلافاصله پس از اولین پخش، نمودارهای خوبی داشتند. آنها اولین آلبوم خود را با نام Primera Cita در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۶ منتشر کردند که شامل
اعضای این گروه شامل: (کریستوفر ولز، ریچارد کاماچو، زابدیل دِ خِسوس و اریک برایان کُلون) است. در جریان فینال مسابقه LaBanda، کریستوفر ولز با بیشترین آرا بعنوان سرگروه اعلام شد. آنها تاکنون بارها برنده و نامزد جوایز مختلفی از جمله billboard, latin American music awards , i heart radio, radio diseney Grammy و … شده‌اند.
آنها در سال ۲۰۱۸ طی یک مصاحبه رادیویی اعلام کردند که علاقمند هستند با گروه کره ای بی‌تی‌اس آهنگی به‌طور مشترک منتشر کنند، گوینده رادیو در واکنش به این نظر آنها، CNCO را برتر و موفق تر و BTS را ورژن کره ای CNCO یاد کرد. این مصاحبه بارها باعث مقایسه‌ها و نقدهای بسیاری میان این دو گروه پسرانه شده‌است. در عین اینکه گروه BTS پیش از این گفته بود که K-POP بسیار پرشنونده تر و پرمخاطب تر از Español است. این دو گروه در مراسم BBMA 2019 به‌صورت زنده اجرا داشتند.
CNCO اولین بندی در تاریخ می‌باشد که به بازدید یک میلیاردی در یوتیوب دست پیدا کرده‌است. موزیک ویدیو Reggaeton Lento (Bailemos) از آنها به این رکورد دست یافته‌است.
و همچنین آنها در کشورهایی از آسیا همچون ایران و ترکیه و… طرفداران زیادی دارند. و آنها به طرفداران ایرانی خود بارها و بارها در فضای مجازی واکنش نشان دادند، و اعضای این گروه در استوری اینستاگرام خود در پاسخ به سؤال یک طرفدار ایرانی گفتند که: امیدواریم در سال ۲۰۲۰ به ایران سفر کنیم. حتی یکی از فن‌پیج‌های ایرانی را نیز فالو کردند.
در سال ۲۰۱۸ آکادمی بین‌المللی رکورد (Grammy) CNCO را به همراه چند سوپراستار لاتین (ددی یانکی، مالوما، جی بالوین، بدبانی) جزو آرتیست‌های متفاوت و نوین لاتین جهان در قرن ۲۱ اعلام کرد.
آنها همکاری‌های مشترکی با هنرمندان معروفی مثل ریکی مارتین • لیتل میکس • مگان ترینر • شان پال • لسلی گریس • بکی جی • پرینس رویس • کارول جی • اوسونا • Wisin • PrettyMuch داشته‌اند.
امیرآباد (سرخس)
امیر آباد روستایی است در بخش مرزداران شهرستان سرخس، استان خراسان رضوی.
این روستا در ۱۲۰ کیلومتری جنوب شرقی سرخس و ۵/۱ کیلومتری ساحل شمالی کشف رود و در دامنه شرقی رشته کوه مزدوران قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۰۰ متر و آب و هوای آن معتدل و کوهستانی است.
طارق بودالی
طارق بودالی (زاده ۵ نوامبر ۱۹۷۹) بازیگر و طنز پرداز فرانسوی مراکشی‌تبار است. او در سال ۲۰۱۸، به Les Enfoirés پیوست.
فرودگاه شرمی
فرودگاه شرمی یک فرودگاه نظامی است که یک باند فرود بتن دارد و طول باند آن ۳۵۰۰ متر است. این فرودگاه در کشور روسیه قرار دارد و در ارتفاع ۱۴۹ متری از سطح دریا واقع شده است.
آرایه مشبک کفه
آرایه مشبک کفه (LGA) نوعی بسته‌بندی نصب-سطحی برای مدارهای مجتمع (ICs) است که به دلیل داشتن پین‌هایی روی سوکت (هنگامی که از سوکت استفاده می‌شود) و نه مدار مجتمع، قابل توجه است. LGA را می‌توان با استفاده از سوکت یا لحیم‌کاری مستقیم به برد مدار چاپی (PCB) از لحاظ الکتریکی متصل کرد.
خوزه خواکیم لوپس دی لیما
خوزه خواکیم لوپس دی لیما (* بین ۱۷۹۶ و ۱۷۹۸ در پورتو/پرتغال؛ † ۸ نوامبر ۱۸۵۲ در باتاویا/هند هلند) افسر، سیاستمدار و مدیر مناطق مختلف پرتغال و سرزمین‌های ماوراء بحری پرتغالی بود. او عنوان‌های «کاپیتان دریا و جنگ» و «فرماندار تیمور و سولور» را داشت.
کیریل بوروداچف
کیریل بوروداچف (Кирилл Бородачёв؛ زادهٔ ۲۳ مارس ۲۰۰۰) شمشیرباز اهل روسیه است.
من گذشته هستم
من گذشته هستم (أنا الماضي) یک فیلم به کارگردانی عزالدین ذوالفقار است که در سال ۱۹۵۱ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به فاتن حمامه، عماد حمدی، زکی رستم، و فرید شوقی اشاره کرد.
هلا، پنجاب
هلا (به انگلیسی: Halla) یک شهر در پاکستان است که در پنجاب واقع شده‌است.
پدلی
پدلی، روستایی است در بخش مرزداران شهرستان سرخس، استان خراسان رضوی. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (۵۳ خانوار) ۲۴۷ نفر است. این روستا در ۵۸ کیلومتری جنوب غربی شهر سرخس قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۵۵۰ متر و آب و هوای آن معتدل و خشک کوهستانی است.
تاجر مرگ
تاجر مرگ ( به انگلیسی The Merchant of Death عنوان اولین جلد از سری پندراگن نوشته دی. جی. مک‌هیل می باشد که اولین بار در سال ۲۰۰۲ میلادی به چاپ رسید.
داستان
بابی پندراگن به ظاهر پسری عادی است. خانه و خانواده و حتی سگ محبوبی به نام مارلی دارد. ولی خصوصیات بسیار ویژه ای نیز دارد. قرار است که او دنیا را نجات دهد ...
ترجمه در ایران
این اثر را ویدا اسلامیه ( مترجم رسمی داستان های هری پاتر در ایران ) ترجمه و انتشارات کتابسرای تندیس آن را به چاپ رسانده است.
محمدرضا حضرت‌پور
محمدرضا حضرت‌پور (زادهٔ ۱۱ فروردین ۱۳۷۸ در ارومیه) بازیکن والیبال اهل ایران است که برای باشگاه والیبال پیکان تهران و تیم ملی والیبال مردان ایران بازی می‌کند. وی در مسابقات والیبال قهرمانی زیر ۱۹ سال پسران جهان در سال ۲۰۱۷ در بحرین به همراه تیم ملی والیبال نوجوانان ایران به مقام قهرمانی جهان رسید.
مارج سیمپسون
مارج سیمپسون (Marjorie "Marge" Simpson) از شخصیت‌های کارتون خانواده سیمپسون‌ها است. نام کامل‌تر او مارجوری سیمپسون (بوویه) است. صداپیشه این شخصیت جولی کاونر می‌باشد. مارج سیمپسون همسر شاد و صبور هومر سیمپسون است و از او به عنوان زن خانه‌دار کلیشه‌ای دهه ۵۰ آمریکا یاد می‌شود.
مارج چشمانی آبی و نافذ دارد. او به این‌که هیچ‌وقت فردی را بیرون از «گریس‌لند» ندیده که موهایی بلندتر از او داشته باشد افتخار می‌کند. هومر در جایی گوشزد کرد که مارج از هفده‌سالگی موهایش سفید شده و برای همین موها را رنگ می‌کند.
مارج سیمپسون بیشتر وقت خود را صرف خانه‌داری می‌کند. او مواظب مگی است، به لیسا کمک می‌کند و به بارت غذا می‌دهد و مواظب است که هومر زیاد بارت را اذیت نکند.
مارج بر زبان‌های فرانسوی و آلمانی هم تسلط دارد.
مارج در پلی‌بوی
در ماه نوامبر ۲۰۰۹ بر روی جلد شماره آن ماه این مجله تصویری از مارج چاپ شد که او را به صورت نشسته بر روی یک صندلی نشان دهد. پشتی این صندلی به صورت سر یک خرگوش است که نماد مجله پلی‌بوی است. این اقدام همزمان با بیستمین سالگرد آغاز به پخش مجموعه پویانمایی سیمپسون‌ها در سراسر جهان انجام شد.
مجله پلی بوی گفته که سعی دارد با چاپ تصویر مادر سیمپسون‌ها، توجه مخاطبان جوان‌تر را به این مجله عریان‌نمایی جلب کند.
سالار عبده
سالار عبدُه (متولد ۱۹۶۵ در تهران ) نویسنده ایرانی‌تبار و استاد نویسندگی خلاق در سیتی کالج نیویورک است. او در ایران زاده شد و بخش از کودکی‌اش در بریتانیا گذشت. پدرش علی عبده صاحب باشگاه ورزشی پرسپولیس و پدر بزرگش شیخ محمد عبده بود و برادر بزرگ‌ترش رضا عبده بود. در چهارده‌سالگی ناچار به ترک ایران شد و پس از چند سال سختی توانست به دانشگاه برود. در دانشگاه برکلی و سپس در سیتی کالج نیویورک ادبیات انگلیسی خواند. او برنده جایزه‌های New York Foundation for Arts و National Endowment for the Art نیز هست. عبده هم‌اکنون در سیتی کالج نیویورک ادبیات و نگارش خلاق درس می‌دهد.
وندلسهایم (روتنبورگ)
وندلسهایم (به آلمانی: Wendelsheim) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در روتنبورگ آم نکا واقع شده‌است. وندلسهایم ۱٬۵۵۵ نفر جمعیت دارد.
خرچنگ ماه کوچک
خرچنگ ماه کوچک نام یک گونه از سرده خرچنگ ماه است.
فرودگاه گانادو
فرودگاه گانادو یک فرودگاه همگانی است که یک باند فرود خاک دارد و طول باند آن ۱۳۷۲ متر  است. این فرودگاه در کشور ایالات متحده آمریکا قرار دارد و در ارتفاع ۲۰۳۱ متری از سطح دریا واقع شده‌است.
بورگ (زارلاند)
بورگ یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در پرل (زارلند) واقع شده‌است. بورگ ۳۹۵ نفر جمعیت دارد.
مجوس
مجوس یا زندی، معرب مغ یا مگوش.
لاپین‌یروی
لاپین‌یَرْوی (به لاتین: Lapinjärvi) یک منطقهٔ مسکونی در فنلاند است که در اوسیما واقع شده‌است.
مجوس
خاستگاه نامگذاری و دیگر نام‌ها
یونانی، ماگوس. لاتینی، مگوس. آرامی، مجوشا می‌باشد. معرب کلمهٔ پارسی مگوش و مگو (پارسی باستان) که به یونانی ماگوس و به پارسی نو مغ گویند. به صورت مگو چندین بار در کتیبه‌های بیستون آمده و در اوستا به گونه مغو و در پهلوی مغ شده‌است. گروهی از ایرانیان کهن که باورمند به دو سرآغاز نور و تاریکی و یزدان و اهرمن بوده‌اند و اینان پیش از پیدایش زرتشت هم بوده‌اند و مگوس نامیده می‌شدند. در ادبیات عربی و پارسی به هر دو معنی به کار برده شده‌است یکی معرب مُگوس (یعنی مغ و یا موبد) و دیگری معرب مزدیسنا (یعنی مزدا پرستی یا پیروان آیین مزدک)؛ اما از ملل و نحل شهرستانی چنین بر می‌آید که مزدیسنا و مگوس را جدا دانسته و علمای آغاز اسلام نیز مزدیسنا و مگوس را یکی نمی‌دانستند.
به انگلیسی ماگوس: ماگوس Magus، جمع ماگی Magi، هموند یک دودمان باستانی ایرانی که در فعالیت‌های فرقه‌ای کاردان بودند. این نام گونه لاتین شده ماگویی Magoi (برای نمونه هرودوت Herodotus ۱:۱۰۱) می‌باشد که برگردان یونانی از ریشه ایرانی‌ست. کلمه جادو Magic از همین واژه گرفته شده. اینکه آیا مغان از آغاز پیروان زرتشت بوده و پیام‌رسان او بوده باشند جای گمان دارد. در سنگ نبشته سه زبانه بیستون که در آن داریوش بزرگ پیروزی پرشتاب و پایانی خود را بر مغ که در برابر فرمانروایی او شوریده بود شرح (۵۲۲ قبل از میلاد) چنین به نظر نمی‌رسد. در دائرةالمعارف اسلام اثر E.J. Brill به Madjus پیگیری شود. قاموس المحیط: مجوس؛ کصبور، رجل صغیر الاذنین به اسپانیایی Magos
گنگی‌های تعاریف مجوس در فرهنگ نامه‌ها
دربارهٔ اینکه آیا مگوشان پیروان زرتشت هستند یا نه در میان واژه‌نامه نویسان نا همسویی‌های بسیار وجود دارد. آنندراج گروه آتش‌پرست که از پیروان زرتشت اند و در منتخب گوید پرستندگان ماه و آفتاب و آتش (این زرتشتیان نیستند که پرستندگان آفتاب و آتشند). رساله معربات نوشته که مجوس منجگوش یعنی صغیرالاذن. چون پیام‌رسان دین مگوش مرد خردگوش بود برای همین چنین گفتند (خوب اگر چنین کسی دین مگوش را پایه‌گذاری کرده پس با دین زرتشت متفاوت است). ناظم الاطباء گوید: معرب موی گوش یا سیخگوش که نام کسی بوده که در آیین زردشت در اواخر گذاشته و اکنون پیروان زرتشت را گویند (پس مجوس حداقل قبلاً به چیز دیگری اطلاق می‌شده). در انسان کامل گفته که مجوس گروه آتش پرستان را گویند و در شرح مواقف آورده که مجوس فرقه‌ای از ثنویه‌اند که قائلند به فاعل خیر که او را یزدان خوانند و به فاعل شر که او را اهریمن نامند (به نظر می‌رسد این درک نادرستی از افکار زروانی مغان باشد). در ملل و نحل گفته‌است که مجوس طایفه‌ای بودند که کتاب آسمانی داشتند مردی آن کتاب را تحریف و تبدیل کرد چون یک شب بگذشت بامداد کتاب اصل را ناپدید یافتند و گویند کتاب به آسمان برده شد و از این رو آنان را اهل کتاب نتوان شناخت اما در شرح مواقف گفته مجوس اهل کتاب باشد. (از کشاف اصطلاحات الفنون). ایشان علما و دانشمندان قوم فارس بوده فلسفه و هیئت و علوم ریاضی و دیگر علوم را که در آن زمان معروف بود تعلیم می‌دادند (از قاموس کتاب مقدس) از ملل و نحل شهرستانی چنین بر می‌آید که زرتشتی و مجوس را جدا دانسته و علمای اوایل اسلام نیز مجوس و زرتشتی را یکی نمی‌دانستند (دهخدا). در دوران هخامنشی مجوسان مغان به یک رسته از روحانیان زرتشتی اطلاق می‌گردید که بدین لحاظ اختلاط واژۀ مغ با موبد (و طبقه روحانی) و از سوی دیگر یکی انگاری آیین مهر و زرتشتی پدید آمده. اینکه زرتشت پیامبر آیین مهر بوده که آموزه‌هایش در ادوار هخامنشی و بخصوص ساسانی به انحراف کشیده شد، یا اینکه زرتشت دین جدیدی را با آموزه‌های کنونی با خود آورد جای تحقیق دارد. (همچنین ببینید: مغ)
تفاوت مجوس (مغ) با زرتشتی
منظور از مجوس (مغوس= مغ) پیروان آیین مهر یا میترا است که دین اقوام آریایی بوده و قدمت آن به پیش از زرتشت بازمی‌گردد. این نکته متأسفانه توسط کسانی که آشنایی کافی با این دو آیین نداشته‌اند معمولاً مخلوط و مشتبه گردیده‌است. دکتر هاشم رضی مترجم وندیداد (اوستا) نوشته‌است: «آنچه که دَرَش، گمانی نیست، زرتشت در شرق ایران، شمال‌شرقی- زاده شد و دین خود را ارائه کرد. جائی که زرتشت دین آورد، دین میترایی مورد ایمان و علاقهٔ مردم بود… میترائیسم یا مهرپرستی نام دین باستانی اقوام آریایی است که بنا بر اندیشه‌های زروانیسم خود هم نور و هم ظلمت را از قوای طبیعت و لازمهٔ هستی می‌دانستند و بروز طبایع ایزد و اهریمن را در انسان‌ها زادهٔ جبر شرایط محیطی دانسته از این رو تلاش برای در ستیز انگاشتن این دو را همواره بسوی صلح سوق می‌دادند. اگر مجوس را تغییر شکل یافتهٔ واژهٔ مغ بدانیم، این واژه سابقهٔ بسیار طولانی دارد. در اوستا این واژه یکبار به صورت موغو Moghu که همان مغ فارسی است آمده اما واژگان دیگری که از این ریشه است مکرراً در خود گاتها به کار رفته‌است از جمله واژهٔ مگ که در یسنای ۲۹، قطعه ۱۱ و ۱۶ و یسنای ۵۳، قطعه ۵۳ آمده‌است (پورداود). لفظ موغو در یسنای ۶۵ قطعه ۷ در جزو واژهٔ موغوتبیش Maghu – Tbish به معنی مغ آزار آمده‌است: آب از آن کسی که از [میان ما] بداندیش است مباد، آب از آن کسی که از ما بد گفتار است مباد، آب از آن کسی که از ما بدکردار است مباد، نه از آن بد دین، نه از آن دوست آزار، نه از آن مغ آزار، نه از آن هم برزن (همسایه) آزار، نه از آن خانواده آزار… (پورداود، ۲/۹۱). در تورات هم در کتاب ارمیا باب ۳۹، جمله ۳ چنین آمده: نبوکدنصر پادشاه بابل با تمامی لشکر خود به اورشلیم آمده و شهر را محاصره کرد، همراه او و از سروران وی یکی نَرجَل‌شراَصَر رئیس مجوسان بود (کتاب مقدس، ۱۱۶۰). و در جملهٔ ۱۳ همان باب گوید: ارمیا را نکشتند و چند تن از جمله رئیس مجوسان [مغان؟] را با او فرستادند. در قاموس کتاب مقدس ذیل واژهٔ مجوس آمده‌است: ایشان علما و دانشمندان قوم فارس بوده فلسفه و هیئت و علوم ریاضی را که در آن زمان معروف بود تعلیم می‌دادند و با پادشاه به میدان جنگ می‌رفتند و هر چند که علم ایشان بر قواعد صحیحه بنا نشده بود با وجود آن دانیال ایشان را به حکمت و دانشمندی توصیف می‌نماید (دانیال: ۱، ۲۰) و از برای ایشان نزد نبوکد نصر وساطت نمود (دانیال: ۲، ۲۴) و خود رئیس ایشان گردید
زرتشتیان کنونی خود از این باب که مغان مهرآیین پیش از زرتشت بوده‌اند و حتی رد پای آنها در کتب مذهبی آنان به خوبی دیده می‌شود کاملاً آگاهند؛ برای نمونه قسمتی از سخنان سرموبد گرتیر به نقل از امرداد بدین شرح است: نسک‌ها که نبشته مغان و موبدان سدها سال پس از زرتشت می‌باشند از نگاه یک زرتشتی اگر در راستای آموزه‌های اشوزرتشت باشند پذیرفته می‌باشند و اگر نباشند حتی اگر در اوستا باشند پذیرفته نمی‌باشند مانند قربانی جانوران که در گاثاها کنار گذاشته شده‌اند اما در بخش دیگر اوستا دوباره گنجانده شده‌اند که اگر خوب بنگرید رد پای مغان مهرایین و آناهیتایی را به‌روشنی می‌توان دید. جای تعجب است که وقتی خود زرتشتیان مغ را مهرایین و متفاوت از زرتشتی می‌دانند چرا واژهٔ مجوس که همان معرب مغ است توسط برخی به زرتشتیان منتسب گردیده.
به عقیدهٔ علی اصغر حکمت "آیین مغان که رواج فراوانی در دولت مادها داشت، گرچه با ظهور زردشت از رونق افتاد، اما برخی عقاید و سنن آنان به زرتشتیان منتقل گشت، از قبیل احترام به عناصر اربعه آب، خاک، باد و به‌ویژه عنصر آتش. تجلیل مغان از آتش بیش از زرتشتیان بوده‌است. بر همین اساس است که حافظ شیرازی از آتش درون، به یاد دیر مغان می‌افتد نه آتشکدهٔ زردشت:
از آن به دیر مغانم عزیز می‌دارند
که آتشی که نمیرد همیشه در دل ماست.
اعتقاد به ثنویت و قدرت و تأثیرگذاری اهریمن، در آیین مغان بسیار شدیدتر از عقایدی است که در دین زرتشت به چشم می‌خورد. آفتاب‌پرستی و جادوگری نیز از ویژگی‌های آنها بوده‌است؛ تا جایی که مغان را به جادوگری می‌شناختند"
تاریخ مجوس (مغ)
آرتور ایمانوئل کریستنسن (۱۸۷۵–۱۹۴۵) ـ ایران‌شناس دانمارکی، پژوهش خود را از گاهان (گاتها) کهن‌ترین متن دینی ایرانی آغاز می‌کند. اما پیش از ورود به این بحث به زمانی که کهن‌تر به نظر می‌افکند و مسئله‌ای را پیش می‌کشد که سرچشمه بسیاری از تحولات آتی در عرصه صف‌آرایی نمادهای نیک و بد در جامعه ایرانی است و آن اختلاف میان دو گروه از ایزدان قوم آریایی یعنی نیاکان مشترک ایرانیان و هندوان است. در یک سو ایزدانی صف آراسته‌اند که (دَئِوَه) نام داشتند و رزم‌جو بودند و در دیگر سو گروهی دیگر از ایزدان که (اَسَوره) خوانده می‌شدند؛ و از گونه‌ای نیروی معجزآسا و جادویی برخوردار بودند. اختلاف میان این دو گروه از ایزدان شاید بازتاب اعتقاد کهن هند و اروپایی باشد که به موجب آن پایگاه خسروی در جهان اهورایی با پایگاه زمینی صلابت رزمی متفاوت بوده‌است.
پس از یورش بزرگ مادها و پارس‌ها به ایران باختری دین ایرانی به تدریج از هیئت ودایی خود جدا می‌شود (نگاه کنید به ودا). در خاور و باختر صف مزدا (فرزانه) به جای ورونه می‌نشیند و مهر مقام ارجمندی می‌یابد در حالی که ایندَره و ناستیه که در یشتها ناشناخته‌اند نزد مادها باقی می‌ماند اما از آنان به عنوان دیو سخن می‌رود کریستنسن در این بخش از نظر بنونیست مبنی بر زردشتی نبودن مادها و ایرانیان عصر داریوش و خشایارشا قاطعانه حمایت کرده‌است اما به قول او مغان مزداپرستی را به شیوه‌ای که پیروان زردشت در مشرق ایران عمل می‌کردند پذیرفتند و در پی این گرایش متون دینی این آیین را نیز از آن خود ساختند که به پیدایش وندیداد انجامید. اما واقعاً چطور می‌توان تشخیص داد که آیا وندیداد نشانه تمایل یافتن مغان به تعالیم زرتشت است یا به عکس نشانه شروع انحراف زرتشتیان از تعالیم مغان؟
مجوس در قرآن
در قرآن لفظ مجوس فقط یک بار در آیه زیر آمده‌است: «ان الذین آمنوا و الذین هادوا و الصابئین و النصاری و المجوس و الذین اشرکوا ان الله یفصل بینهم یوم القیامه» (حج، آیه ۱۷). تفسیر این آیه از قرآن دو گونه ارائه شده‌است. یک نوع تفسیر این است که در این آیه مردم به سه گروه تقسیم شده‌اند: ۱. مؤمنان مسلمان ۲. اهل کتاب‌های دیگر: یهود، نصاری، صابئان و مجوسان ۳. مشرکان، این سه فرقه با ذکر اسم موصول الذین از هم جدا شده‌اند ولی چهار گروه اهل کتاب با حرف وصل به هم پیوسته‌اند؛ بنابراین مجوس از مشرکان مجزا شده و در ردیف یهود و نصاری و صابئان قرار دارند. این که الذین اشرکوا در مقابل چهار دین آمده به این صورت فرض کرده که دین مجوسی (مغی) در اصل دین شرک نبوده، و در ردیف ادیان یگانه‌پرستی قرار داشته‌است و اخذ جزیه از آن‌ها دلیل بارز این مطلب است. به نوشته علامه طباطبایی این آیه دلالت یا حداقل اشعار دارد بر این که مجوسیان اهل کتابند و اوستا کتاب ایشان می‌باشد زیرا در این آیه و سایر آیاتی که صاحبان ادیان آسمانی را می‌شمارد در ردیف یگانه‌پرستان قرار گرفته‌اند و در تضاد با مشرکین به‌شمار آمده‌اند. بعبارت دیگر، در قرآن، مغ‌ها و زرتشتیان به یک نوع تصور شده‌اند و قرآن فرقی بین آن‌ها قائل نشده‌است. زیرا دین مغ‌ها که آئین مهرپرستی نام دارد یک دین یگانه‌پرستی نیست بلکه یک آئین چندخدایی می‌باشد. آئین میترائیسم در تضاد با دین یگانه‌پرستی مزدیسنا قرار دارد.
در مقابل این برداشت، فخر رازی، طبری و نیشابوری حدیثی از قتاده ذکر می‌کنند که ادیان شش تاست یکی از آن خداوند پنج تا از آن شیطان. فخر رازی در تفسیر آیه بالا مجوس را از پیروان نبی واقعی ندانسته و پیرو متنبی می‌داند آنگاه حدیث قتاده را ذکر می‌کند. در تفسیر طبری ذیل آیه آمده‌است که مجوس خورشید و ماه و آتش را می‌پرستند آنگاه حدیث قتاده ادیان شش تاست پنج تای آن از آن شیطان است یکی از آن رحمان آورده‌است. در تفسیر نیشابوری هم ذیل تفسیر این آیه، حدیث ادیان شش تاست را از مقاتل ذکر کرده آنگاه می‌آورد که مؤمنین و یهود و نصارا، در اعتقاد به خدا و پیامبر مشترک هستند و در اعتراف به نبوت محمد از هم جدا می‌شوند و به آن اعتراف نمی‌کنند. صابئون از جهتی شبیه نصارا هستند و از جهتی خیر، و اما مجوس سخنشان از دو جنبه مضطرب است زیرا به ثنویت معتقد هستند و نبی حقیقی نداشته و پیامبرشان متنبی است. زمخشری هم در کشاف آورده که ادیان پنج تاست چهار تا از آن شیطان و یکی از رحمان. وی صابئون را از نصارا می‌داند. در تفسیر گازر هم همین معنی آمده‌است. در این تفاسیر، یعنی تفاسیر فخر رازی (د ۶۰۴)، طبری (د ۳۱۰)، نیشابوری (د ۷۳۰)، زمخشری (د ۵۳۸) و تفسیر گازر (د آخر قرن نهم) همان‌طور که دیدیم تصریح به صاحب کتاب بودن مجوس نشده جالب این جاست که این مفسرین ایرانی بودند و مسئله قومیت در اعتقاد آن‌ها نقش نداشته‌است.
در تفاسیر شیعه چون تبیان شیخ طوسی (د ۴۶۰)، مجمع البیان و جوامع الجامع طبرسی (د ۵۴۸)، الصافی فیض (د ۱۰۹۱) و تفسیر شبر (د ۱۲۴۲ ق) از توضیح این آیه خودداری کرده ولی در جای دیگر مجوس را اهل کتاب دانسته‌اند. طوسی در تفسیر آیه جزیه و در کتاب تهذیب الاحکام مجوس را اهل کتاب دانسته‌است. طبرسی در مورد اهل کتاب نوشته «هم الیهود و النصاری و قال اصحابنا ان المجوس حکمهم حکم الیهود و النصاری». فیض دو حدیث نقل کرده که پیامبر مجوس را اهل کتاب دانسته‌اند (۲/۳۳۳) و در تفسیر شبر آمده: «الذین اوتوا الکتاب الیهود و النصاری و الحقوا بهم المجوس نبیا قتلوه و کتابا حرقوه». (برای دیدن شباهت موضوع مراجعه شود به مزدک).
علامه طباطبایی در چند جای تفسیر المیزان مجوسیان را اهل کتاب و قوم معروفی (مغان؟) دانسته که به زرتشت گرویدند. در بحث روایتی ایشان سؤالی که اشعث بن قیس از علی پرسید و جواب علی به او در مورد مجوسیان و اهل کتاب بودن آن‌ها را آورده سپس اضافه می‌کند «اما این که مجوسیان اهل کتابند روایت دیگری نیز بر وقفش هست و در این روایات آمده که آن‌ها پیغمبرانی داشتند که با توطئه ی یهودیان کشته شدند و کتاب مقدسشان سوزانده شد». مجدداً در اینجا حدیث علی به‌طور بسیار متقنی می‌تواند به موضوع قیام مزدک اشاره داشته باشد که در حدود ۱۰۰ سال قبل از ظهور اسلام برای احیای تعالیم مهر بپا خواست و کتاب دسناد را آورد که حاوی تعلیمات مغان بود لیکن بدستور انوشیروان، مزدک و مزدکیان به قتل رسیده و کلیه نسخ کتاب دسناد جمع‌آوری و سوزانده شد. با دقت در تفاسیر چنین به نظر می‌رسد تفاسیر کهن و جدید شیعه با اتکا به روایات، مجوس را اهل کتاب شمرده‌اند ولی تفاسیر اهل سنت آن‌ها را اهل کتاب ندانسته‌اند.
بطوری‌که ذکر شد در قرآن فقط یک بار کلمه مجوس آمده‌است لیکن آیه دیگری هم در قرآن هست که هر چند به‌طور صریح در آن از مجوس نام برده نشده اما شأن نزول آن دربارهٔ مجوس می‌باشد. «یا ایها الذین آمنوا علیکم انفسکم لا یضرکم من ضل اذا اهتدیتم الی الله مرجعکم جمیعاً فینبئکم بما کنتم تعملون». (مائده، آیه ۱۰۴) در شأن نزول این آیه از ابن‌عباس روایت شده که پیامبر خدا به مردم هجر نامه نوشت و اسلام را به آن‌ها عرضه کرد و گفت در صورت عدم قبول، جزیه بپردازند. در تفسیر ابو الفتوح رازی آمده‌است که منذر بن ساوی نامه رسول برایشان عرضه کرد: «بر عرب و جهودان و ترسایان و گورانی که آنجا بودند که ایشان گفتند که ما جزیه قبول نکنیم و اسلام نیاوردیم. او رسول را خبر داد و رسول به او نوشت که از عرب قبول مکن الا اسلام یا تیغ و اما جهودان و ترسایان و گوران یا اسلام آرند یا جزیه قبول کنند. او نامه عرضه کرد. عرب ایمان آوردند و اهل ذمه جزیه قبول کردند. منافقان در این حدیث طعنه زدند گفتند، عجب نیست کار محمد، می‌گوید مرا فرموده‌اند که با مردمان کارزار کنم تا بگویند لا اله الاّ الله آنگاه از گوران هجر و اهل کتاب جزیه می‌ستاند و ایشان را بر کفر رها می‌کند. چرا ایشان را بر اسلام اکراه نمی‌کند یا از عرب جزیه قبول نمی‌کند. مسلمانان را سخت آمد. خدای تعالی این آیه فرستاد: یا ایها الذین آمنوا علیکم انفسکم…». این شأن نزول در تفاسیر بسیاری نقل شده‌است. در کنار آن شأن نزول دیگری هم برای این آیه قائل هستند. در تفسیر صافی، فیض شأن نزول آیه را حسرت بردن و افسوس خوردن مؤمنان بر حال کفار ذکر کرده و نوشته‌است، مسلمانان از این که کفار با طیب خاطر دین اسلام را نمی‌پذیرند متحیّر بودند و آیه مذکور برای تسلیت خاطر آنان نازل شد. ولی محتوای آیه بیشتر دلالت دارد بر این که جواب اعتراض باشد نه تسلیت و دلجویی، گویا افراطیون می‌خواستند هر کس را که اسلام نیاورد از دم شمشیر بگذرانند در صورتی که خدا و پیامبرش می‌خواستند دین مبین با تفکر و تأمل پذیرفته شود.
کلمه دیگری نیز در قرآن وجود دارد که برخی منظور از آن را زرتشتیان دانسته‌اند و آن اصحاب الرس می‌باشد که در دو آیه زیر آمده‌است: و عادا و ثمودا و اصحاب الرس و قرونا بین ذلک کثیرا. فرقان، آیه ۳۸. و کذبت قبلهم قوم نوح و اصحاب الرس و ثمود (ق، آیه ۱۲). اصحاب الرس را در این آیات اهالی ساکن در اطراف رود ارس گرفته‌اند. در اورنگ آمده‌است: «راجع به اصحاب الرس چند قول است یکی از اقوال اشاره به مردمان کنار رود ارس است که در اغلب تفاسیر آمده‌است در تفسیر صافی می‌گوید ارس نهری است در حوالی آذربایجان، همان طوری‌که برای هر قوم و ملتی پیغمبر فرستادیم در آذربایجان نیز از بین اهالی آنجا پیغمبری را مبعوث کردیم. بسیار واضح است که مفاد آیه اشاره به ظهور زرتشت در آن حدود می‌باشد زیرا هیچ تاریخی نشان نمی‌دهد به غیر از اسو زرتشت پیغمبر دیگری در آذربایجان و در حدود سواحل رود ارس مبعوث شده باشد. ». البته بیشتر مفسرین معتقدند که اصحاب الرس طایفه‌ای بودند که در یمامه می‌زیستند و پیغمبری به نام حنظله بر ایشان مبعوث شد و آنان وی را تکذیب کرده و در چاه انداختند؛ آن پیامبر شهید گردید. چون افکندن در چاه در یکی از لغات عرب رس تعبیر می‌شود، از این جهت این قوم را اصحاب الرس نامیدند.
احتمالاً برخی از مفسرین دوره دوم اسلامی که با نام ارس آشنا شده‌اند رس را با آن منطبق کرده‌اند و گفته‌اند اصحاب الرس در آذربایجان بوده‌اند که سی پیغمبر خود را کشتند و چون رود ارس در یونانی ارکسوس نامیده می‌شود و با نام‌های یونانی جیحون و سیحون قرابتی دارد قلمرو اصحاب الرس را تا ساحل جیحون و سیحون برده‌اند (خزائلی، ۱۴۹). مدائن الرس در نهج‌البلاغه عبارت از همان تمدن و شهرهاست. محمد عبده در شرح جمله فوق از نهج البلاغه تصریح کرده که از مراد از رس، رود ارس فعلی در آذربایجان است. در تفسیر صافی از قمی نقل کرده رس نهری است در ناحیه آذربایجان، همچنین گفته شده شاید مراد از مجوس که در آیه ۱۷ سوره حج آمده، اصحاب الرس باشد یا مجوس از اخلاف آن‌ها باشد.
ابوالفتوح رازی هم ضمن بیان‌های مختلفی که در مورد اصحاب الرس کرده به این موضوع اشاره می‌کند که «ایشان را جویی بود که آن را رس خواندند و این جوی از میان آذربایجان و ارمینه بود از آن جانب که آذربایجان بود آتش‌پرست بودند و از آن جانب که با ارمینه بود بت‌پرست بودند». باید توجه داشت که پژوهش‌های جدید نشان داده که محل تولد زرتشت در شرق بوده‌است. کسانی هم که محل تولد زرتشت را غرب ایران دانسته‌اند این موضوع را قبول دارند که محل شکوفایی و اظهار دین او قلمرو گشتاسب یعنی شرق ایران بوده‌است اگر رود ارس را تا سواحل جیحون و سیحون بدانیم می‌توان زرتشت را پیامبر این نواحی دانست و گرنه معرفی او به عنوان پیامبری در سواحل ارس نادرست می‌باشد. فخر رازی هشت معنی برای اصحاب الرس آورده‌است، در این معانی به مجوس اشاره ندارد فقط در یکی از معانی آورده اصحاب الرس قومی بودند که در کنار رود ارس در شرق زندگی می‌کردند.
در تفسیر الفرقان (تفسیر مختصر فارسی) صادقی تهرانی می‌نگارد:إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَالَّذِینَ هَادُوا وَالصَّابِئِینَ وَالنَّصَارَیٰ وَالْمَجُوسَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُوا إِنَّ اللَّهَ یَفْصِلُ بَیْنَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَیٰ کُلِّ شَیءٍ شَهِیدٌ
به‌راستی کسانی که ایمان آوردند و کسانی که یهودی شدند و التقاطیان و نصرانیان و زرتشتیان و کسانی که شرک ورزیدند، بی‌گمان خدا روز قیامت میانشان را جدا خواهد کرد، زیرا خدا همواره بر هر چیزی بس گواه است.
فرقه‌های ششگانه را در عقاید بیان می‌کند که ششمین اینان راً الذین اشرکواً دانسته که پنج گروه اول کلًا مشرک نیستند و اگر از صالحین باشند امکان نجات دارند" ان الذین آمنوا و الذین هادوا و النصاری و الصابئین من آمن باللَّه و الیوم الاخر و عمل صالحاً فلهم اجرهم عند ربهم و لاخوف علیهم و لا هم یحزنون" (۲: ۶۲) و (۵: ۶۸) است، اما در این آیه" یَفْصِلُ بَیْنَهُمْ" بین مشرکان و پنج گروه دیگر جدایی می‌افکند که مشرکان هرگز نجاتی ندارند. این آیه به‌طور کلی انسان‌ها را به سه دسته بزرگ تقسیم می‌کند ۱)" الذین آمنواً ایمان آورندگان به این رسالت جدید هستند که مسلمان خوانده می‌شوند. ۲) " الذین هادوا و …" و به‌طور کلی اهل کتاب «هادوا» تابعین تورات و «النصاری» تابعین انجیل‌اند، اما در «الصابئین و المجوس» اختلافاتی است، مجوس زرتشتیان و کتاب مقدس ایشان اوستا است. ۳)" و الذین اشرکواً کسانی که غیر از چهار گروه اول هستند اینها محض و غرق در انحراف و شرک به خدایند، تارکین عبادت خدا و عبادت‌کننده بت‌ها و سنگ‌ها هستند؛ ولی اهل کتاب اگر انحراف و شرکی هم دارند در عقیده و در توحید به خدایی اعتقاد دارند، لکن برای این خدا شرکانی غیر اصیل قائلند و حتی گروهی از مسلمین تیر چنین عقاید شرک آلودی دارند. " الذین آمنواً به گونه‌ای مستقل در مقابل کل مؤمنان سه‌گانه بعدی، امتیاز و برتری این گروه نخست را بیان می‌دارد، سپس «والذین» گروه دوم و سوم که اهل کتابند، در هر صورت درجات مسلمانان بالاترین درجات است نسبت به کل مؤمنان از تاریخ اسلام، زیرا یهودیان و نصرانیان قبل از آمدن اسلام و نسخ دینشان همان مقامات عالیه رحمت‌الهی را بر مبنای ایمان و اعمال صالح داشته‌اند، اما بعد از اسلام تنها آنانی که معاند با حق اسلام نباشند و ایمان و عمل شایسته دین خود داشته باشند، اهل نجاتند.
در مورد آیه «و لا تجادلوا اهل الکتاب الا بالتی هی احسن» (عنکبوت، ۴۶) در تفسیر المیزان آمده‌است از مجادله با اهل کتاب که شامل یهود و نصارا و مجوس و صابئین بپرهیز و می‌فرماید با این طوایف چند گانه مجادله نکن مگر به طریقی که بهترین مجادله بوده باشد. در برخی از تفاسیر اصحاب اخدود را مجوسیان دانسته‌اند، به این صورت که یکی از پادشاهان آن‌ها دین را تحریف کرده و ازدواج با محارم را رواج داد چون مؤمنین به این اعتراض کردند آن‌ها را در آتش افکند که به اصحاب اخدود مشهور شدند. برای بررسی شباهت نگاه کنید به اردشیر بابکان، کرتیر، تنسر و موضوع ازدواج با محارم در دوره ساسانیان.
مجوس در روایات اسلامی
روایات متعددی وجود دارد که مجوس را اهل کتاب شمرده‌است از جمله روایت اصبغ بن نباته‌است که نقل کرده، علی (ع) بر فراز منبر گفت سلونی قبل ان تفقدونی، اشعث بن قیس برخاست و گفت ای امیرالمؤمنین چگونه از مجوس جزیه گرفته می‌شود در حالی که کتاب آسمانی بر آن‌ها نازل نشده و پیامبری نداشته‌اند. علی گفت آن‌ها کتابی داشته‌اند و خداوند در میان آن‌ها پیامبری مبعوث فرمود و در شریعت آن پیامبر ازدواج با محارم جایز نبود، یکی از پادشاهان آنها، در یک شب که مست بود، در حال مستی با دختر خویش درآمیخت مردم آگاه شدند و شورش کردند و گفتند اکنون لازم است بر تو حد جاری کنیم. آن پادشاه نیرنگی اندیشید و دستور داد همه جمع شوند و سخن او را بشنوند اگر نادرست بود هر تصمیمی خواستند بگیرند. مردم گرد آمدند، او گفت: شما همه می‌دانید که در میان مردم هیچ‌کس به پای پدر و مادر ما آدم و حوا نمی‌رسد، مگر نه این است که این دو تن که صاحب دختران و پسران شدند همه آن‌ها با یکدیگر ازدواج کردند. مردم قانع شده و از آن پس ازدواج با محارم در بین آن‌ها مرسوم شد. (برای اطلاعات بیشتر در این خصوص نگاه کنید به خویدوده).
روایت دیگری نیز هست که از جعفر صادق نقل شده‌است. در مورد مجوس پرسیدند که آیا پیامبری داشتند؟ گفت: بله آیا نوشته رسول خدا به مردم مکه به تو نرسیده‌است که فرمود اسلام بیاورید و الا برای جنگ آماده شوید. آن‌ها به پیامبر نامه نوشته خواستند که از آن‌ها جزیه بگیرد و در عوض آن‌ها را واگذارد که به پرستش بتها ادامه دهند. محمد به آن‌ها نوشت که جز از اهل کتاب جزیه نمی‌گیرد. مشرکان مکه عنوان کردند که چگونه از مجوس هجر جزیه گرفته‌است. پیامبر به آن‌ها نوشت که مجوس پیامبری داشتند که او را کشتند کتابی داشتند که به آتش کشیدند. کتاب آن‌ها در دوازده جلد به روی پوست گاو بود.
این جریان باید بعد از فتح مکه و قبل از نزول آیات برائت یا هم‌زمان با نزول این آیات اتفاق افتاده باشد. بلاذری هم تاریخ آن را سال هشتم هجری ذکر کرده‌است. در وسائل الشیعه روایتی از محمد بن علی ذکر شده که گفت از مجوس جزیه گرفته شود زیرا پیامبر گفت با آنان به سنت اهل کتاب رفتار کنید آن‌ها پیامبری به نام داماسب داشتند که کشتند و کتابی به نام جاماسب که در دوازده هزار جلد به روی پوست گاو بود آن را آتش زدند. همین روایت از سجاد نقل گردیده‌است. از روایات بالا مشخص می‌شود که تأکید محمد و امامان شیعه بر این بوده‌است که مجوسیان اهل کتاب شمرده شوند و از آن‌ها جزیه گرفته شود. هر چند این عمل مخالف پسند و نظر اعراب متعصب بود. روایات و اخباری هم وجود دارد که طرز رفتار و برخورد با مجوسیان را نشان می‌دهد از جمله روایتی است که نقل شده مردی در حضور جعفر صادق از شخص دیگری پرسید که با آن مردی که از او طلبکار بودی چه کردی؟ آن مرد گفت او یک ولد الزنائی است. صادق سخت برآشفت که این چه سخنی بود. آن مرد گفت قربانت گردم او مجوسی است و مادرش دختر پدرش است، لذا هم مادر و هم خواهرش می‌باشد پس قطعاً ولد الزنا است. صادق گفت مگر نه این که در دین آن‌ها این عمل جایز می‌باشد و او به دین خود عمل کرده‌است و تو حق نداری او را ولد الزنا بخوانی.
بر اساس روایات بالا در فقه شیعه اکثر علمای شیعه، مجوسیان را اهل کتاب دانسته‌اند. شیخ طوسی در کتاب خلاف نوشته‌است «المجوس کان لهم کتاب ثم رفع عنهم.» در نهایه نیز به این موضوع تصریح کرده‌است. صدوق در توحید و شهید در لمعه مجوس را به تحقیق اهل کتاب دانسته‌اند. شیخ مفید در المقنعه از علی ذکر کرده که مجوس از نظر پرداخت جزیه و دیات چون یهود و نصارا می‌باشند زیرا اهل کتاب هستند (الحر عاملی، ۱۱/۹۸). عده دیگری از فقها از روی احتیاط و دیر باوری‌های عالمانه هر چند مجوس را به‌طور تحقیق اهل کتاب نشناخته‌اند ولی به جهت احتمال کتابی بودن، در ردیف یهود و نصارا قرار داده‌اند. در این مورد صاحب شرایع و جواهر و ریاض مجوس را در حکم اهل کتاب دانسته‌اند. الهامی پس از نوشتن این مطلب اضافه می‌کند بنا بر آنچه گذشت جای شک و تردید نیست که مجوس از نظر فقها یا به‌طور مسلم اهل کتابند یا لااقل محتملاً اهل کتاب بوده‌اند.
همان‌طور که ذکر شد علمای شیعه با توجه به روایات، مجوس را اهل کتاب شمرده‌اند اما در میان علمای اهل سنت حنفیها، همچنین ابو یوسف نویسنده کتاب الخراج آنان را اهل کتاب دانسته‌اند. شافعی (د ۲۰۴) هم با آوردن حدیثی به روایت علی از محمد آن‌ها را اهل کتاب معرفی کرده‌است. بسیاری از علمای اهل سنت مجوس را اهل کتاب نمی‌دانند اما کسانی هم که مجوس را اهل کتاب ندانسته به این که محمد و خلفای صدر اسلام از آن‌ها جزیه می‌گرفتند معتقد هستند. در صحیح بخاری روایتی ذکر شده که محمد از مجوس جزیه می‌گرفت. ابن قیم جوزی بحثی نسبتاً طولانی دربارهٔ جزیه گرفتن از مجوس دارد. وی که به شدت ضد مجوس است و آن‌ها را اهل کتاب نمی‌داند اظهار داشته که اجماع فقها این است که جزیه از اهل کتاب و مجوس گرفته شود. در پایان لازم به یادآوری است که در تاریخ اسلام اخباری وجود دارد که نشان می‌دهد مسلمانان نسبت به مجوسیان احترام قائل بودند. البته رفتار حکام مسلمان در مقاطع مختلف فرق داشته‌است؛ ولی به‌طور کلی مجوسیان از نظر اخلاقی مقبولیتی نزد مسلمانان داشته‌اند چنانچه دو خبر در کتاب بحارالانوار نقل شده‌است که در ازای کمک افراد مجوسی به نیازمند مسلمان، شخص مجوسی مورد توجه و عنایت پیامبر اسلام قرار گرفته‌است.
مسیحیت و فلسفه یونانی
پدران اولیهٔ کلیسا غیریهودی، یونانی، و روم ی بودند. آنان وقتی مصمم شدند ایمان مسیحی را به معاصران خود معرفی کنند، ناگزیر بودند آن را در چارچوب الگوهای فکریِ رایجِ جامعهٔ خودْ بیان کنند، یعنی در چارچوب و مفاهیم فلسفهٔ یونان.
در آن دوران، سه مکتب عمدهٔ فلسفی وجود داشت که بر آثار نویسندگان مسیحی تأثیر می‌گذاشت: فلسفهٔ افلاطونی که افلاطون (متوفی در ۳۷۴ ق. م.) بنیان‌گذار آن بود - او خود شاگرد سقراط بود (متوفی در سال ۳۹۹ ق. م.). فلسفهٔ ارسطویی که ارسطو (متوفی در سال ۳۲۲ ق. م.) شاگرد افلاطون بنیان گذاشته بود و رواقی‌گری که زنون بنا نهاده بود (متوفی در سال ۲۶۳ ق. م). هرچند این مکاتب، مجزا باقی ماندند، اما در دوران آغاز مسیحیت عمیقاً بر یکدیگر تأثیر گذاشتند. در قرن دوم متفکری افلاطونی در واقع به ترکیبی از هر سه فلسفهٔ افلاطونی، ارسطویی و رواقی‌گری باور داشت، اما فلسفهٔ افلاطونی بر نظام فکری او غالب بود.
در قرن سوم، شکل تجدیدنظریافتهٔ فلسفهٔ افلاطونی به‌نام «فلسفهٔ نوافلاطونی» توسط آمونیوس ساکاس و فلوطین پا به عرصهٔ اندیشه گذاشت. این فلسفه بر فراباشندگیِ کاملِ خدا تأکید داشت و تا مدتی رقیبی برای ایمان مسیحی محسوب می‌شد که در آن زمان به‌سرعت در حال رشد بود. این فلسفه از قرن چهارم به بعد بر بسیاری از متفکرین مسیحی نیز تأثیر گذاشت.
در آغاز دوران مسیحیت بخش عمده‌ای از فلسفهٔ یونان بر اساس فلسفهٔ افلاطونی و ارسطویی بنا شده بود که صریحاً تأکید بر وجود خدایی فراتر از انسان و متعالی داشت. این یکتاگراییِ فلسفی برای دفاعیونِ مسیحی نقطهٔ ایجاد تماس با فلسفهٔ یونانی بود. اما در این مورد مشکلی وجود داشت. خدای فلسفهٔ یونان متعلق به قلمرو «هستیِ» لایتغیر، و نتیجتاً تغییر و تبدیل‌ناپذیر بود. این امر بدین معنی بود که او نمی‌توانست هیچ‌گونه تماسی مستقیم با این جهان متغیر و در حال «شدن» داشته باشد. او همچنین تأثرناپذیر بود یعنی تحت تأثیر عواطف و احساسات قرار نمی‌گرفت. پدران اولیهٔ کلیسا ناگزیر بودند به‌شکلی تناقضِ بینِ مفهوم خدا در فلسفهٔ یونان و مفهوم خدا در کتاب‌ مقدس را حل کنند.
از آنجا که خدای فلسفهٔ یونان تأثرناپذیر و متعلق به قلمرو «هستی» بود، نمی‌توانست تماسی مستقیم با این جهان داشته باشد؛ بنابراین برای تماس با این جهان به یک واسطه نیاز داشت. یکی از واژگان رایج که در فلسفهٔ یونان برای این اصل یا قدرتِ واسط به‌کار می‌بردند، لوگوس بود که هم به معنای خِرَد است و هم «کلمه». برای مثال، مفهوم خدای واحد حقیقی، که «کلمه» واسطهٔ ارتباط او با جهان بود، مشابه باب اول انجیل یوحنا است، و برای دفاعیون مسیحی نقطهٔ تماسی با فلسفهٔ یونان به‌وجود می‌آوَرد. اما همچنان مشکلاتی وجود داشت. وجود «کلمه» ضرورت داشت نه به‌خاطر وجود گناه در این جهان، بلکه چون خدا نمی‌توانست مستقیماً با جهان در حال تغییر و تبدیل ارتباط داشته باشد، به‌علاوه «کلمه» در فلسفهٔ یونان به‌وضوح از خدا جدا بود و شأن و مرتبتی پایین‌تر از او داشت. این طبیعتاً باعث سلب الوهیت از «کلمه» می‌شد، مشکلی که الهیاتِ مسیحیِ قرنِ چهارم با آن روبه‌رو بود.
تفکر فلسفی یونان غالباً دیدگاهی منفی نسبت به جهان داشت. جهان، فانیْ، گذرا و در حال تغییر بود. طبق فلسفهٔ یونان وجودی الهی و دون‌شأن‌تر از خدا، این جهان را از ماده‌ای ازلی آفریده بود؛ بنابراین این جهان، خلقتِ خدای متعالی و برتر نبود. فلاسفهٔ یونان معمولاً با این جهان برخوردی ریاضت‌مأبانه داشتند و می‌کوشیدند در بند مسائل آن نباشند. اگرچه این نحوهٔ برخورد مشابهت‌هایی با نگرش عهدِجدید داشت اما انگیزهٔ آن اساساً متفاوت بود. تفکر یونانی جهان مادی را خوار می‌شمرد زیرا ماده، و در حال تغییر بود. همان‌گونه که پولس رسول در آتن دریافت، مفهومی چون رستاخیز جسم اساساً با تفکر یونان در تضاد بود (اعمال رسولان ۱۷:۳۲).
فلاسفهٔ یونان انسان را موجودی دو بعدی می‌پنداشتند که از روح و جسم تشکیل شده‌است. جسم به این جهان در حال تغییر و «شدن» تعلق دارد اما روح «بارقه‌ای الهی» از قلمرو هستیِ لایتغیر است و ماهیتی «عقلانی» دارد. همان‌گونه که کلمهٔ الهی یا لوگوس در کائنات مسکن دارد و آن را کنترل می‌کند، به همین شکل لوگوسی کوچک (کلمه یا خِرَد) نیز در بدن مسکن دارد و آن را کنترل می‌کند. شخصیت «واقعیِ» انسان روح او است، بدن خانه یا جامه‌ای است که شخص در آن به‌سر می‌برد. در واقع جسم همچون زندان و قبری برای روح پنداشته می‌شد. سرنوشت غائی روح که غیرفانی است همانا رهایی از بند جسم است. سرنوشت انسان «خداگونه» شدن است، یعنی اینکه در نهایت به شباهت خدا درآید و این شامل تأثرناپذیر شدن است یعنی اینکه فاقد هرنوع احساس و عاطفه‌ای بشود.
فلسفهٔ یونان از بسیاری جهات به مسیحیتِ کتاب‌مقدس نزدیک شد اما در عین‌حال نگرشی مستقل باقی ماند. یونانی‌ها به باور یکتاپرستی رسیده بودند اما تصویری که از خدایی تغییر و تأثرناپذیر داشتند با خدای کتاب‌مقدس که انسان می‌شود و رنج می‌بَرَد، متضاد بود. تفکر یونان از «کلمه‌ای» سخن می‌گفت که نقش واسطه داشت اما این مفهوم با تصویر کتاب‌مقدس از مسیح بسیار متفاوت بود. یونانی‌ها پی برده بودند که امور جهان چنانکه باید به قاعده نیست اما ریشهٔ مشکل را نه در نااطاعتی از خدایی شخصیت‌مند بلکه در تغییر و تبدیلِ حاکم بر جهان می‌دیدند. تفکر یونانی بر نیاز انسان به «نجات» و «رستگاری» صِحِه می‌گذاشت اما آن را متفاوت از آنچه در انجیل آمده درک می‌کرد.
وظیفهٔ پدران کلیسای اولیه بود که ایمان مسیحی را در پرتو تفکری که از یونانیان به ارث برده بودند، بیان کنند. بدین معنا که ایمان مسیحی را بدون تغییر و تحریف، در قالب واژگان یونانی تبیین کنند، و در مجموع موفق نیز شدند. بدین‌سان تفکر یونانی به‌مرور زمان تبدیل به تفکر مسیحی شد. در طی این فرایند بسیاری از عناصر فلسفیِ یونانیِ متضاد با مسیحیتِ کتاب‌مقدسی، ریشه‌کن شدند. اما این فرایند یک‌طرفه نبود و فقط تفکر یونانی نبود که متحول شد بلکه مسیحیت نیز به روش فلسفیِ یونان مورد درک و مشاهده قرار گرفت. عناصری از تفکر یونان که متضاد با مسیحیت کتاب‌مقدسی بودند، حفظ موجودیت کردند و بر نگرش مسیحی تأثیر گذاشتند. مسیحیت خدا را کماکان وجودی تأثرناپذیر می‌دید و ریاضت‌گرایی نیز بر مبنای همان آرمان تأثرناپذیری بنا شده بود. اما به‌هرحال پدران قرون اولیهٔ کلیسا نیز انسان بودند بنابراین ماحصل تفکرات‌شان نیز کامل نبود. ما نیز نمی‌توانیم دستاوردهای قابل‌توجه آنان را حقیر بشماریم یا ادعا کنیم که اگر ما بودیم می‌توانستیم به نتایج بهتری دست یابیم.
منابع
تاریخ تفکر مسیحی / اثر «پروفسور تونی لین»، انتشارات ایلام ۲۰۰۸
تمامی مطالب مندرج در این بخش با مجوز و موافقت انتشارات ایلام (که دارای مجوز رسمی از سوی ناشر انگلیسی «بیکِرز» است) ثبت شده‌است. آقای پروفسور لین یکی از بزرگترین متفکرین در زمینهٔ تحقیقات تاریخی/الهیاتیِ مسیحی هستند و رسماً از طرف دانشگاه آکسفورد به‌عنوان پروفسور در این رشته معرفی شده‌اند. مطالبی که در این بخش درج کرده‌ایم کاملاً منحصر به فرد است و برای اولین بار در وب منتشر می‌شود. هدف ما غنی‌سازی ویکی‌فارسی است.
آهنگ ابدی
آهنگ ابدی (لحن الخلود) فیلمی در ژانر درام و رمانتیک به کارگردانی هنری برکات است که در سال ۱۹۵۲ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به فاتن حمامه اشاره کرد.
جان تنیل
سر جان تنیل (زادهٔ ۲۸ فوریه ۱۸۲۰ - درگذشتهٔ ۲۵ فوریه ۱۹۱۴) تصویر ساز انگلیسی بود که در زمینه طراحی فکاهی و کارتون‌سازی سیاسی فعالیت داشت. آثار او در طول نیمه دوم قرن نوزدهم میلادی برجسته بود. آثار جان تنیل جهت مطالعه تاریخ اجتماعی، ادبی و هنری آن دوره زمانی حائز اهمیت است. او در سال ۱۸۹۳ میلادی به خاطر دستاوردهای هنری خود از سوی ملکه ویکتوریا ،لقب شوالیه دریافت نمود.
داور دومینیکوویچ
داور دومینیکوویچ (Davor Dominiković؛ زادهٔ April 7, 1978) بازیکن سابق و مربی هندبال اهل کرواسی است.
جان تنیل
شهرت جان تنیل بیشتر به دو دلیل است: اولاً او به مدت ۵۰ سال، اصلی‌ترین کارتونیست سیاسی، مجله انگلیسی پانج بود. همچنین او تصویرسازی دو اثر از لوئیس کارول به نامهای آنسوی آینه و آلیس در سرزمین عجایب را انجام داده‌است.
براجا موهان
براجا موهان یک روستا در بنگلادش است که در استان باریسال و در ناحیه باریسال واقع شده است.
ماسیمو راستلی
ماسیمو راستلی (Massimo Rastelli؛ زادهٔ December 27, 1968) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
هرلی، نیومکزیکو
هرلی شهری در ایالت نیومکزیکو کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱٬۲۹۷ نفر بوده‌است.
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
برایان لایتر
برایان لایتر (زاده ۱۹۶۳) فیلسوف و حقوقدان آمریکایی است. حوزه‌های تخصص او فلسفه حقوق و اخلاق است. علاوه بر این او به بررسی و نقد آثار کارل مارکس و نیچه پرداخته‌است. در حال حاضر او استاد دانشگاه شیکاگو است و استاد مدعو دانشگاه‌های ییل و آکسفورد نیز بوده‌است.
زندگی و تحصیلات
برایان لایتر فیلسوف و حقوقدان آمریکایی متولد سال ۱۹۶۳ در یک خانواده یهودی است، وی در حال حاضر متأهل و دارای سه فرزند است. او در سال ۱۹۸۴ از دانشگاه پرینستون لیسانس فلسفه دریافت کرد، مدرک جی. دی (اولین مدرک تخصصی در حقوق) را در سال ۱۹۸۷ و در سال ۱۹۹۵ مدرک دکترای فلسفهٔ خود را از دانشگاه میشیگان دریافت کرد و تز دکترای او نیچه و نقد اخلاق زیر نظر پیتر ریلتون بود.
دانشگاه‌های محل تدریس و فعالیت‌های دانشگاهی
وی در سال ۲۰۰۸ به دانشکدهٔ حقوق دانشگاه شیکاگو پیوست و در حال حاضر نیز استاد این دانشگاه با سمت کارل لولین می‌باشد. او همچنین مؤسس و مدیر مرکز حقوق، فلسفه و ارزش‌های انسانی است. از سال ۱۹۹۵ تا پیوستن به دانشکدهٔ حقوق شیکاگو، در دانشگاه تگزاس در آستین حقوق و فلسفه تدریس می‌کرد که در آن جا جوان‌ترین عضو هیئت علمی در تاریخ آن دانشگاه محسوب می‌شد و همچنین در آن دانشگاه مؤسس و مدیر برنامهٔ حقوق و فلسفهٔ دانشگاه تگزاس بود. او همچنین استاد مدعو تدریس حقوق در دانشگاه یِیل، تدریس فلسفه در دانشگاه کالج لندن، تدریس حقوق در دانشگاه نانت و تدریس فلسفه در دانشگاه آکسفورد بوده‌است. او (به همراه لزلی گرین) مؤسس و سردبیر مطالعات آکسفورد در فلسفهٔ حقوق بوده و همچنین سردبیر سری کتاب‌های انتشارات روتلج در مورد فلاسفه بوده‌است. او یکی از سردبیرهای مجلهٔ نظریهٔ حقوق از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۸ بوده‌است.
کتاب‌ها و مقالات
- لایتر مؤلف سه کتاب است:
او همچنین ویراستاری کتاب‌هایی را بر عهده داشته‌است:
مقالات و سخنرانی‌های علمی
لیتر دارای حدود ۹۰ مقاله در مجلات متعدد است که از سال ۱۹۹۰ تاکنون انتشار یافته‌اند. مقالات وی در مجلات متعددی منتشر شده‌است از جمله: اخلاقیات، مجلهٔ اروپایی فلسفه، مطالعات فرااخلاق آکسفورد، مجلهٔ حقوقی دانشگاه ییل، مجلهٔ مطالعات حقوقی آکسفورد، نشریه حقوقی کلمبیا، نشریه حقوق استنفورد، فلسفهٔ اجتماعی و حکومت، مجلهٔ تاریخ فلسفه و …. آثار وی به زبان‌های متعددی ترجمه شده‌است از جمله اسپانیایی، فرانسوی، ایتالیایی، چینی، روسی، پرتغالی، عبری، لهستانی، اسلواکیایی، یونانی. وی همچنین سخنرانی‌های برگزیده‌ای را در سراسر دنیا ارائه داده‌است.
حوزه‌های مورد مطالعه
حوزه‌های تخصصی: اخلاق، فلسفهٔ سیاست و حقوق (هم در اروپای قاره‌ای و هم در کشورهای انگلیسی زبان)، با توجه ویژه به نظریهٔ عمومی حقوق، ورا اخلاق، روان‌شناسی اخلاقی، مبانی فلسفی آزادی بیان و آزادی مذهب، و آثار مارکس و نیچه و فروید و فوکو. حوزه‌هایی که در آن‌های سررشته دارد: معرفت‌شناسی، طبیعت‌گرایی، واقعی گرایی و ضد واقع گرایی، علیت ذهنی، ارادهٔ آزاد، معرفت‌شناسی طبیعی و معرفت‌شناسی اجتماعی، حقوق ادله اثبات.
سید مرتضی نبوی
سید مرتضی نبوی (زادهٔ ۱۳۲۶ در قزوین) مدیرمسئول پیشین روزنامه رسالت، عضو پیشین شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام است. عضو شورای عالی حل اختلاف بین قوا، رئیس مرکز پژوهشی مطالعات راهبردی توسعه، مدیر مسئول فصلنامه راهبرد توسعه، او وزیر پست، تلگراف و تلفن در دولت اول میرحسین موسوی بود. همچنین وی در زمان شاه فعالیت‌های سیاسی داشت و مدتی نیز در زندان‌های حکومت پهلوی حبس بوده‌است.
تحصیلات
۱- کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) مهندسی برق از دانشگاه تهران، سال ۱۳۵۰
مقالات به ترتیب سال انتشار
۱. فصلی دربارهٔ بودجه ۷۴، نشریه مجلس و پژوهش شماره ۱۵ فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۴
۲. اقتصاد ایران؛ چالش‌ها و ضرورت‌ها، نشریه مجلس و پژوهش، شماره ۱۶ خرداد و تیر ۱۳۷۴
جان تی. کاسیوپو
او یکی از دوپایه‌گذارِ اصلیِ «علوم اعصاب اجتماعی» و بنیان‌گذار مرکز «علوم اعصاب شناختی و اجتماعی» دانشگاه شیکاگو بود.
اداره کشاورزی (بمپور)
اداره کشاورزی روستایی در دهستان خیرآباد بخش مرکزی شهرستان بمپور استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جان تی. کاسیوپو
او عضو فرهنگستان هنر و علوم آمریکا، انجمن پیشبرد علوم آمریکا و انجمن روان‌شناسی آمریکا بود.
سید مرتضی نبوی
مقالات به ترتیب سال انتشار
۳. تعاملات تعاون و تمدن، نشریه مجلس و پژوهش، شماره ۱۸ بهمن و اسفند ۱۳۷۴
۴. درآمدی بر سیاست‌گذاری صنعتی ایران، نشریه مجلس و پژوهش، شماره ۲۱، مهر و آذر ۱۳۷۵
۵. توسعه و انگاره‌های دنیاگرا، نشریه مجلس و پژوهش، شماره ۲۲، فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۵
۶. جستاری در ثروت‌های بادآورده، نشریه مجلس و پژوهش، شماره ۲۳، دی و بهمن ۱۳۷۶
۷. تعاون و نگاه الهی مکتب ما، نشریه مجلس و پژوهش، شماره ۲۵ خرداد و شهریور ۱۳۷۷
۸. تأملی ریشه‌نگر در پیوندها، قرآن وسیاست، فصلنامه راهبرد، شماره ۳۰، زمستان ۱۳۸۲
۱۱. باکندو کاو نقش روشنفکران وابسته، زوال توسعه در جهان سوم، فصلنامه راهبرد یاس شماره ۱، زمستان ۱۳۸۳
۱۲. قوه مجریه و مقوله کارآمدی، مجموعه مقالات همایش انتخابات، دانشگاه و دولت نهم، انتشارات همشهری، بهار ۱۳۸۴
۱۳. دکترین مهدویت و توسعه، ارائه شده به اولین همایش بین‌المللی دکترین مهدویت، شهریور ۱۳۸۵
۱۴. درآمدی بر آسیب‌شناسی گفتمان اصولگرایی، ماهنامه زمانه، شماره ۵۵، فروردین ۱۳۸۶
۱۵. آمریکا؛ سقوط شاه و پیروزی انقلاب اسلامی ایران با تأکید بر مقطع (۱۳۵۶–۱۳۵۹)، همایش سقوط۲، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، بهار ۱۳۸۷
۱۶. سیرت و صورت انقلاب اسلامی، ارائه شده به همایش «پس از سی سال سیرت و صورت انقلاب اسلامی»، دانشگاه شریف، اردیبهشت ۱۳۸۹
۱۷. ابعاد توسعه در ایران؛ امروز و دیروز (چاپ شده در مجموعه ۶ جلدی کتاب‌های درآمد، مروری بر کارنامه نظام جمهوری اسلامی ایران) انتشارات دانشگاه تهران، بهمن ۱۳۸۹
۱۸. تحلیل انتخابات دهم ریاست جمهوری، انتشارات مؤسسه سبوح قدوس، ۱۳۸۹
۱۹. الزامات و شاخص‌های مدیریت راهبردی به منظور تحقق اهداف دههی عدالت و پیشرفت، به سفارش پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، بهمن ۱۳۸۹
۲۰. اسناد بالادستی و راهنما برای تحوّل و ارتقای علوم انسانی، شورایعالی انقلاب فرهنگی، ۱۳۹۰
۲۱. مفهوم استقلال و جایگاه آن در منظومه فکری امام خمینی (ره)، به سفارش پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، زمستان ۱۳۹۱
۲۲. مفهوم استقلال و جایگاه آن در منظومه فکری مقام معظم رهبری، به سفارش پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، زمستان ۱۳۹۱
۲۳. درآمدی بر روش‌شناسی نظریه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، ارائه شده به دبیرخانه همایش ملی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، بهار ۱۳۹۲ (این مقاله به صورت دو قسمت مجزا ۱- درآمدی بر روش‌شناسی طراحی الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و ۲- ارائه نظریه راجع به الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، در شماره‌های آتی فصلنامه صدرا چاپ خواهد شد)
مشارکت در انجام پروژه‌های پژوهشی
۱. نظام جامع مشارکت در آموزش و پرورش، به سفارش شورای عالی آموزش و پرورش، مهرماه ۱۳۸۷
۲. جمع‌آوری (مستندسازی)، پردازش (اعتبارسنجی) و ارزیابی تجارب مدیران ارشد فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران از ابتدای انقلاب تا کنون، به سفارش پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران، زمستان ۱۳۸۸
۳. بررسی نقش و عملکرد مقام معظم رهبری در انتخابات ریاست جمهوری دهم، به سفارش پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، فروردین۱۳۹۰