cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وادی سمار
وادی سمار یک شهرداری در الجزایر است که در استان الجزیره واقع شده‌است.
سوسکچه‌های قارچ‌خور دلتوس
سوسکچه‌های قارچ‌خور دلتوس نام یک گونه از سرده سوسکچه‌های قارچ‌خور زنوسروس است.رنگ اصلی قهوه ای تیره است،با علامت های سفید روی سر،این جاندار دارای قوای جنسی قوی است.در نر و ماده از نظر اندازه بسیار متفاوت است.شاخک ها در نرها مانند نخ و بسیار طولانی تر از بدن است.این گونه را می توان در سوماترا ، بورنئو و شبه جزیره مالایی یافت.
زمیدان سرا
زمیدان سرا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان لاهیجان در استان گیلان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان لیل قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۰ نفر (۹خانوار) بوده‌است.
چشمه کبود (کوهدشت)
چشمه کبود (کوهدشت)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کوهدشت در استان لرستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کوه دشت شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۴۶ نفر (۲۷خانوار) بوده‌است.
زلاتا اوگنویچ
زلاتا اوگنویچ (زاده ۲ مارس ۱۹۹۳) خواننده اوکراینی است.
او در مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۳ نماینده اوکراین بود.
الکساندریا بای، نیویورک
الکساندریا بای، نیو یورک (به انگلیسی: Alexandria Bay, New York) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در ایالت نیویورک واقع شده‌است.
خصوصیات
الکساندریا بای ۴٫۰ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۰۷۸ نفر جمعیت دارد و ۸۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فرمانداری‌های ۴ گانه
در سال ۱۰۸ قبل از میلاد حکومت ۲۲۲۵ سالهٔ گوجوسان دچار انحطاط شد و امپراتوری هان گوجوسان را به وسیلهٔ تفرقه نابود کرد امپراتوری گوجوسان توسط هان به چهار قسمت شد و به هان پیوست در این چهار قسمت ۴ فرمانداری ایجاد شد که به آن‌ها فرمانداری‌های ۴ گانه می‌گویند.
فرمانداری زوانتو، فرمانداری لیوندانگ، فرمانداری زنفان، فرمانداری لینتون.
هیون تو گون
مأموریت این فرمانداری توسعه روابط خارجی سلسله هان و کنترل امپراتوری بویو بود. این فرمانداری سعی کرد از ساخت سلاح در بویو جلوگیری کند و بویو را آرام آرام از بین ببرد. اما امپراتور گوموا به خاطر زیرکیش متوجه این موضوع شد و به دلیل نجات مردم گوجوسان به فرمانداری‌های جیم یئون یم دون حمله کرد اما سرانجامی برای بویو نداشت زیرا آن‌ها در ابتدا فکر می‌کردند فقط با دو فرمانداری و قوای کمکی هیون تو گون می‌جنگند. در حالیکه ارتش فرمانداری‌های جیم یئون یم دون از بویو شکست خورده سپاه ۲۰۰۰۰ نفری هیون تو گون با وجود اینکه تدارکاتش به دست دشمن افتاده‌است دفاع می‌کند این ارتش هم در حال شکست خوردن است که ارتش فرمانداری یودونگ بر مردم جنوب غلبه می‌کند و ارتشی ۳۰۰۰۰ نفری را می‌فرستد دفع محکم ارتش هیون تو گون باعث می‌شود که بویو قبل از اینکه ارتش یودونگ از راه برسد به دستور تسو ولیعهد بویو از این جنگ عقب‌نشینی می‌کند. تسو این فرمان را می‌دهد زیرا امپراتور به دلیل اصابت تیر به او به شدت زخمی شده‌است و هان از بویو تقاضای غرامت می‌کند. هیون تو با دفاع نقش زیادی در پیروزی هان داشت. اما این پیروزی‌ها زیاد دوام نیاورد.
فرماندار
او با اینکه روابط بدی با بویو داشت تسو را به عقد دخترش درآورد. بعد ار مأموریت جنگی مأمور جلوگیری از قدرت گرفتن جومونگ در جولبون شد اما او با وجود فرستادن ارتش‌های زیاد باز هم شکست خورد و در مرز برکناری قرار گرفت.
سرنوشت
هیون تو گون سر انجام به دست جومونگ فتح شد و با فتح این فرمانداری گوگوریو به وجود آمد و فرماندار یانگجو کشته شد.
یودونگ
یودونگ یکی از مهمترین فرمانداری‌های هان بود که پس از نابودی گوجوسان (چوسان قدیم ) به دستور امپراتور هان ساخته شد.
یودونگ قدرت می‌گیرد
پس از سال ۳۷ قبل از میلاد و فتح هیون تو گون امپراتور هان به سختی بیمار شد در همان زمان نخست‌وزیر هوانگ ماجین برادر زاده اش هوانگ زگینگ را فرماندار یودونگ کرد و اختیارات بالایی به او داد او طی پانزده سال خودش را برای جنگ با گوگوریو به صورت مخفی آماده کرد. یودونگ با سپاهی بزرگ به گوگوریو حمله کرد و گوگوریو را به خطر انداخت سربازان هان حتی موفق شدند ژنرال جناح چپ گوگوریو که موگول نام داشت بکشند اما اشتباه هوانگ زگینگ برای زمان حرکت سربازها باعث شد منطقهٔ یوتوت مهمترین نقطهٔ استراتژیک به دست گوگوریو بیفتد و نیروهای یودونگ محاصره شدند در همین زمان نیروهای متحد بویو و گوگوریو به سربازان حمله کردند و یودونگ را تحت اختیار گرفتند.
یم دون
یم دون یکی از فرمانداری‌های ۴ گانه امپراتوری هان بود که در سال ۱۰۸ قبل از میلاد به دستور امپراتور هان و پس از نابودی گوجوسان ساخته شد. این فرمانداری در جنگ بویو و هان در معرض نابودی قرار گرفت اما این جنگ به سود هان تمام شد و به دلیل خسارات بسیار به چانگ ان پیوست.
جیم یئون
جیم یئون یکی از فرمانداری‌های ۴ گانه امپراتوری هان بود که در سال ۱۰۸ قبل از میلاد به دستور امپراتور هان و پس از نابودی گوجوسان ساخته شد. این فرمانداری در جنگ بویو و هان در معرض نابودی قرار گرفت اما این جنگ به سود هان تمام شد و به دلیل خسارات بسیار به چانگ ان پیوست.
دلکر، کالیفرنیا
دلکر (به انگلیسی: Delleker) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان پلوماس، کالیفرنیا واقع شده‌است. دلکر ۷٫۱۷۷ کیلومتر مربع مساحت و ۷۰۵ نفر جمعیت دارد و ۱٬۴۸۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تذکرةالاولیاء
تذکرةالاولیاء کتابی عرفانی است به نثر ساده و در قسمت‌هایی مسجع، که در شرح احوال بزرگان اولیاء و مشایخ صوفیه توسط فریدالدین عطار نیشابوری به فارسی نوشته شده‌است.
نام کتاب
«تذکره» از نظر لغوی به معنای یاد کردن است و به کتاب‌هایی اطلاق می‌شوند که در آن افرادی وجود دارند که در یک امری خاص اتفاق نظر داشته و شهره به امری هستند و درباره احوال و اقوال آن‌ها مطالبی نوشته می‌شود. «اولیا» نیز به معنای عارفان است.
موضوع کتاب
تذکرةالاولیاء کتابی درباره زندگی، حالات، اندیشه‌ها و سخنان عارفان و مشایخِ تصوف است، و  به ذکر مکارم اخلاق، مواعظ و سخنان حکمت‌آمیز صوفیان بزرگ می پردازد.این کتاب مشتمل است بر مقدمه و ۷۲ باب که هر باب به زندگی یک صوفی پرداخته است و در ابتدای هر باب سخنانی مسجع در تمجید و ثنای صوفی بیان شده و سپس سخنان و داستان ها درباره صوفی آورده شده است.نخستین باب به حالات و سخنان جعفر صادق اختصاص یافته‌است، و باب هفتاد و دوم به حسین بن منصور حلاج.
منابع عطار در تذکرةالاولیاء
عطار در دیباچهٔ کتاب نحوهٔ گزینش و تألیف مطالب را به‌روشنی بیان کرده‌است؛ بنابراین مقدمه، نقل‌ها و روایت‌های تذکرةالاولیاء التقاطی از مطالب کتاب‌های دیگر است. از آثار صوفیانهٔ مهم و مشهور مربوط به اواخر قرن چهارم تا پایان قرن ششم، چند اثر با احتمال زیاد ممکن است مأخذ نقل‌های مؤلف تذکرةالاولیاء باشند، که عبارت‌اند از: طبقات الصوفیه اثر ابوعبدالرحمن محمد سلمی نیشابوری، حلیةالاولیا ابونعیم اصفهانی، و رسالهٔ قشیریه نوشتهٔ ابوالقاسم قشیری. کشف‌المحجوب هُجویری نیز احتمالاً از منابع عطار بوده، زیرا عطار برخی از مضامین آن را با عبارات روان‌تر و رساتر آورده‌است.
اسامی صوفیان تذکرةالاولیاء
(اکنون اسامي اين بزرگان که در اين کتاب اند ياد کنم. بعد از آن شرح مقامات و کرامات و حالات و اوقات و اشارات‌اشان آغاز نهيم، بعون الله وحسن توفيقه).
جعفر صادق، اويس قرني، حسن بصري، مالک دينار،محمدبن واسع، حبيب عجمي، ابوحازم مکي، عتبة بن الغلام،رابعه عدويه، فضيل عياض، ابراهيم بن ادهم، بشر حافي،ذوالنون مصري، ابويزيد بسطامي، عبدالله مبارک، سفيان ثوري،شقيق بلخي، امام ابوحنيفه، امام اعظم شافعي، امام احمد بن حنبل،داود طايي، حارث محاسبي، ابوسليمان دارائي، ابن سماک،محمدبن اسلم، احمدبن حرب، حاتم اصم، عبدالله بن سهل،معروف کرخي، سري سقطي، فتح موصلي، احمد حواري،احمد خضرويه، ابوتراب نخشبي، يحيي معاذرازي، شاه کرماني،يوسف بن الحسين، ابوحفص حداد، حمدون قصار، منصور عمار،احمد عاصم، عبدالله خبيق، جنيد بغدادي، عمروبن عثمان مکي،ابوسعيد خراز، ابوالحسين نوري، ابوعثمان حيري، ابومحمد رويم،ابن عطا، عبداله جلاء، ابراهيم رقي، يوسف اسباط،ابويعقوب نهرجوري، سمنون محب، محمد مرتعش، عبدالله محمد،ابوالحسين بوشنجي، محمدبن علي الترمذي، ابوبکر وراق، عبدالله منازل،علي سهل اصفهاني، خير نساج، ابوالخير اقطع، ابوحمزه خراساني،عبدالله تروغبدي، عبدالله احمد مغربي، ابوعي جرجاني، ابوبکر کتاني،عبدالله محمدبن خفيف، ابومحمد جريري، احمدبن مسروق، حسين منصور حلاج.
ملحقات تذکرةالاولیاء
بنا بر نظر اکثر تصحیح کنندگان این کتاب، تذکرةالاولیاء دارای هفتاد و دو باب است و ۲۵ باب دیگر در قرن دهم بدان افزوده شده است به نظر محمد استعلامی، دست‌نویس‌های معتبر تذکرةالاولیاء تا قرن دهم هجری، شامل همین ۷۲ باب است، امّا پس از قرن دهم فصل‌های دیگری با عنوان «ذکر متأخران از مشایخِ کِبار» بر این کتاب افزوده شده که حالات و سخنان ۲۵ تن از عارفان قرن‌های چهارم و پنجم را دربرداردو یکی دیگر از دلایل این است که در تمام نسخ کهن این کتاب عطار نام این هفتاد و دو تن را که با امام جعفر صادق آغاز و با منصور حلاج پایان می یابد را در مقدمه ذکر کرده است و سخنی از دیگر صوفیان وجود ندارد و حتی در ترجمه ایغوری سده نهم این کتاب نیز که در زمان میرعلیشیر نوایی انجام شده است تنها نام این هفتاد و دو تن ذکر شده است.
سبک نثر تذکرةالاولیاء
تذکرةالاولیاء تنها اثر منثور عطار نیشابوری است.نثر این کتاب را نمی توان اثر خاص عطار شمرد و برای آن نشانه های سبکی بیان کرد زیرا کار عطار تالیفی از اجزا اقتباس شده کتابهای دیگر است و اگر در چند جا عباراتی از خود آورده باشد باز هم پیرو کسانی است که ماخذ کار او را پرداخته اند و حتی در دیباچه کتاب که از فکر و قلم عطار تراوش کرده است باز هم شیوه نگارش همان است که در متن دیده می شود و روش نویسندگانی چون هجویری و عثمانی است با این تفاوت که نثر کتاب عطار پخته تر و روان تر از نثر های عرفانی فارسی در قرن های پیش است.سبک نثر عطار را می توان همان شیوه نثر در دوره سامانیان بر شمرد با این تفاوت که در به کار بردن حروف اضافه به روش قرن ششم گرایش پیدا کرده است حتی اغلب به جای اندر از در استفاده شده است.
اهمیت کتاب
بنا به نظر محمد قزوینی اهمیت و قدر کتاب تذکرةالاولیاء از چند راه است:
وضعیت انتشار
تاکنون سه تصحیح از این کتاب انجام شده است.تصحیح انتقادیِ تذکرةالاولیاء اولین بار توسط رنالد نیکلسن انجام گرفته‌است (چاپ لیدن ۱۹۰۵–۱۹۰۷). از امتیازات تصحیح نیکلسن، یکی بی‌طرفی مذهبی او (از نظر شیعه و سنی)، و دیگر مقدمهٔ محمد قزوینی بر آن است که حاوی اطلاعات دقیق و سودمندی است. دومین تصحیح تذکرةالاولیاء، تصحیح محمد استعلامی در سال ۱۳۴۷ است. منقح‌ترین چاپ تذکرةالاولیاء مجموعهٔ دو جلدی تصحیح «تذکرةالاولیاء» به تصحیح و توضیح محمدرضا شفیعی کدکنی است که انتشارات سخن منتشر کرده‌است.
ماونت هیگن
مونت هاگن مرکز استان ارتفاعات غربی، واقع در کشور پاپوآ گینه نو است.
خواجه‌مستان
شهر خواجه‌مستان در استان ختلان در کشور تاجیکستان واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۱٬۳۱۵ نفر است.
آک (ابهام‌زدایی)
آک ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
آکادمی موسیقی گوگوش (ابهام‌زدایی)
آکادمی موسیقی گوگوش ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
احمد اسکندرپور
احمد اسکندرپور (زاده ۲۵ ژوئیه ۱۹۵۵) ورزشکار رشته شمشیربازی اهل ایران است. وی از شرکت کنندگان بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۶ و آورنده مدال طلا در رشته سابر در بازی‌های آسیایی ۱۹۷۴ بود.
بی. گرتز براون
'''بی. گرتز براون''' سناتور سابق عضو حزب جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا بود. وی در سال ۱۸۶۳ تا ۱۸۶۷ میلادی سناتور ایالت میزوری در سنای ایالات متحده آمریکا بود.
اتاق آئینه شهرکرد
اتاق آئینه شهرکرد مربوط به دوره قاجار است و در مرکز شهرکرد، خیابان ولی عصر شمالی واقع شده است. این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۸۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
امافت
امافت، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران ایران. در مسیر روستای امافت بعد از این روستا ، روستای کنگلو قرار دارد.
نیروی تماسی
آن دسته از نیروهایی که اعمال آن‌ها تنها در صورت وجود تماس امکان‌پذیر است و همیشه بر یک سطح عمل می‌نمایند. گاهی این نیروها به صورت نیروهای خطی (عمل‌کننده بر خط) یا نیروهای نقطه‌ای (عمل‌کننده بر نقطه) مدل می‌شوند. در واقع نیروی تماسی در طبیعت وجود خارجی ندارد و نیروهای موجود در طبیعت همه از نوع نیروهای میدانی هستند.
مثال ها:
تکیه گاه
مقاومت هوا
کشسانی
منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۷ اکتبر ۲۰۰۶ [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Contact_force&oldid=165280200]
وینت رابینسون
وینت رابینسون (Vinette Robinson) بازیگر بریتانیایی متولد برادفورد، یورک‌شر غربی، انگلستان است. او بیشتر برای بازی در نقش گروهبان سالی داناوان در شرلوک، رزا پارکس در دکتر هو و قسمت «نفرت میان ملت» آینه سیاه شناخته شده‌است.
آکواریوم (ابهام‌زدایی)
آکواریوم ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
وینت رابینسون
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به در بستر هم‌آغوشی، تصور کن من و تو، دکتر هو، شرلوک، آینه سیاه، سرود کریسمس و جنگ ستارگان: خیزش اسکای‌واکر اشاره کرد. وی همچنین به عنوان صداپیشه در بازی ویدئویی عصر اژدها: تفتیش عقاید حضور داشته‌است.
فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌ها در تایلند
این مقاله شامل فهرست پررفت‌وآمدترین فرودگاه‌ها در تایلند است.
سینکوسور
سینکوسور نام یک سرده از راسته سمندرک‌سانان است.
ماس که نادا
«ماس که نادا!» (به پرتغالی: Mas, que Nada!؛ ) به معنای چیزی نیست! آهنگی است که در سال ۱۹۶۳ توسط جورج بن جور نوشته و اجرا شد. در سال ۱۹۶۶ سرجیو مندس یک نسخهٔ کاور شده از این ترانه را تولید کرد. این اثر توسط نسخهٔ برزیلی رولینگ استون به عنوان یکی از پنج آهنگ برتر برزیلی برگزیده شد. در سال ۲۰۱۳ میلادی آهنگ «ماس که نادا» در تالار مشاهیر گرمی لاتین جای یافت.
معنای عنوان
برزیلی‌ها در زبان محاوره از عبارت Mas que nada (یا خلاصتاً que nada) برای این که بگویند «اشکالی ندارد» یا «اتفاق خاصی نیفتاده» استفاده می‌کنند.
بازار شاهرود
تاریخچه
مجموعه بازار شاهرود مربوط به دوره قاجار است و در شاهرود، بافت قدیم شهر واقع شده است.
ماس که نادا
معنای عنوان
در بعضی جای‌ها به اشتباه از عبارت Mais que nada (که در زبان پرتغالی به معنای «بیش از هیچ» است) بهره جستند که مفهوم کاملاً متفاوتی دارد. همچنین نباید این نام با عبارت más que nada در زبان اسپانیایی اشتباه گرفته شود. این عبارت در اسپانیولی به معنای «بیش از هیچ چیز» یا «بیشتر از همه» است.
بازار شاهرود
ثبت ملی
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
. این بازار در شاهرود اکنون با نام (بازار سر پوشیده شاهرود) شناخته میشود. شاهرود به خاطر موقعيت نظامي خود، در زمان فتحعلي شاه قاجار رونق اساسي يافت، چند كاروانسراي بزرگ در آن ساخته شد و چندين كمپاني روسي در اين شهر تأسيس شدند. سپس بازرگانان اناركي و يزدي به اين شهر آمدند و ساكن آن شدند و شاهرود، مركز صادرات ايران به روسيه شد. اقليت‌ هاي مذهبي از جمله ارامنه رسي همزمان در شهر اقامت گزيدند و به سرعت، قلعه ‌اي بر قلعه قبلي شهر اضافه شد و بازاري جديد نيز به بازار قديمي شهر به نام بازار قلعه نو افزوده شد. بازار شاهرود اين بازار در مركز شهر شاهرود قرار دارد و قدمت احداث آن به دوره قاجار مي رسد. مجموعه بازار شاهرود از زمان ساخت تا كنون همواره توسعه يافته و بخش هاي جديدي به آن الحاق شده است.در بدنه بازار بناهايي چون كاروانسرا، بارانداز، مسجد و گرمابه تعبيه شده است. بازار شاهرود از دو راسته اصلي به نام' راسته بازار' و 'بازار اناركي ها' تشكيل شده و داراي پنج ورودي اصلي است. اولی روبروی خیابان شبدری، ورودی دوم از ابتدای خیابان شهید صدوقی نبش میدان جمهوری اسلامی به نام راسته بازار انارکی ها و سوم از خیابان فردوسی روبروی پاساژ محمدی به نام راسته بازار قلعه نو.
ماس که نادا
نسخهٔ سرجیو مندس
سرجیو مندس همراه با گروهش، Brasil '66 این آهنگ را در نخستین آلبوم خود کاور کردند (در سال ۱۹۶۶). در ایالات متحده آمریکا، این آهنگ تنها به رتبهٔ ۴۷ چارت پاپ بیلبورد رسید و به رتبهٔ چهارم چارت آسان گوش دادن رسید. این نسخهٔ ۱۹۶۶ بهترین و معروف‌ترین نسخه برای این آهنگ است. در سال ۱۹۸۹، مندس در آلبوم آرارا نسخهٔ دیگری از آن را نیز ساخت؛ در برزیل، آهنگ نیز به عنوان آهنگ تم برای کانال تلویزیونی محلی شبکه رده گلوبوی استرلاس استفاده می‌شود و سرشناسی یافته.
بازار شاهرود
معماری
نوع معماری بازار کویری بوده که بصورت سرپوشیده و گنبدی شکل است که باعث شده دمای بیرون و داخل بازار محسوس باشد. اين مجموعه با مساحتي بالغ بر 18 هزار متر مربع داراي بيش از 250 باب مغازه است. شالوده اصلي بازار خشت خام است و پوشش گنبد ها از خشت و آجر است كه با چهار فرم مختلف اجرا شده است. لازم به ذكر است بخش هايي از گنبدها و گرمابه وجداره بازار اصلي در سال هاي گذشته مرمت شده است. اين بنا به شماره 2285 در فهرست آثار ملي ايران بهبت رسيده است. البته در گذشته شاهرود داراي بازار تاريخي در بافت قديم شهر (محله بيدآباد) بوده است كه باتوسعه شهر، بازار قديم از بين رفته است.
ماس که نادا
نسخهٔ سرجیو مندس
در سال ۲۰۰۶ میلادی، مندس این بار همراه با گروه بلک آید پیز و نغمه‌ای از همسرش، Gracinha Leporace، در آلبوم تایم‌لس آهنگ را مجدداً کاور کرد. این نسخه مشابه آهنگ ۲۰۰۴ «سلام مامان» است. این اثر به خوبی در بسیاری از نمودارهای موسیقی اروپا کسب موفقیت نمود. در جدول تک‌آهنگ‌های بریتانیا، رتبهٔ ۲۹ را یافت و در هفتهٔ دوم انتشارش به رتبهٔ ششم رسید. آهنگ مذکور به عنوان بخشی از موسیقی‌های بازی‌های ای‌ای اسپورتس: جام جهانی فیفا ۲۰۰۶ (بازی ویدئویی) و ان‌بی‌آی زنده ۷ استفاده شد. سال ۲۰۱۱ در فیلم انیمیشن ریو و سپس در سریال ۹۰۲۱۰ نیز استفاده شد سال ۲۰۱۲ بازی فقط رقص ۴, و همچنین مگر آن که از روی جنازه‌اش رد شوی نیز از آهنگ یادشده استفاده کردند.
بازار شاهرود
معماری
هم اکنون نیز در اکثر غرفه های آن فعالیت اقتصادی یافت می شود.
آکیتا
آکیتا ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
سیردر بالا
سیردر بالا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کوهدشت در استان لرستان ایران است.
آگریپا
آگریپا ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
سراش
سراش، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان لاهیجان در استان گیلان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان لیل قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۳۸ نفر (۳۰خانوار) بوده‌است.
گیتانا (خواننده)
گیتانا (زاده ۲۹ سپتامبر ۱۹۷۹) خواننده اوکراینی است.
او در مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۲ نماینده اوکراین بود.
فورت استوریا
فورت استوریا (به انگلیسی: Fort Astoria) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در Oregon Country واقع شده‌است.
میکاییل سروتوس
میکاییل سروتوس کشیش و پزشک حاذق اسپانیایی قرن شانزدهم بود که نظریه تثلیث را نپذیرفت و آن را از بدعتهای کلیسا شمرد. وی پس از مطالعه دقیق عهد جدید ادعا کرد مسئله تثلیث که بر حسب اعتقاد نامه نیقیه برای عموم مسیحیان امری مسجل شده بود، در آن وجود ندارد و معتقد شد که این عقیده کفر محض و باطل است پس رساله‌ای به نام «در باب خطاهای تثلیث» در سال ۱۵۳۱ منتشر ساخت. وی مدعی بود مبدأ تثلیث یعنی ایمان به پدر و پسر و روح القدس از ابداعات کلیسای کاتولیک است و عقلاً محال است که از اجزای ثلاثه سه شخصیت خدای واحد ترکیب شود. پس از مدتی پیروان کالون (از مصلحان بزرگ پروتستان) به هویت او پی بردند و در سال ۱۵۵۳ او را طعمه آتش ساختند.
هر چند او از میان رفت و نابود شد ولی جماعات مسیحی مخالف تثلیث به وجود آمدند که به شدت مورد حمله و تکفیر و عتاب پروتستان‌ها و کاتولیک‌ها قرار گرفتند.
المیرا، کالیفرنیا
المیرا (به انگلیسی: Elmira) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان سولانو، کالیفرنیا واقع شده‌است. المیرا ۱٫۳۷۶ کیلومتر مربع مساحت و ۱۸۸ نفر جمعیت دارد و ۲۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
هنری پنجم
هنری پنجم (۱۶ سپتامبر ۱۳۸۶ میلادی - ۳۱ اوت ۱۴۲۲ میلادی)، پادشاه انگلستان از سال ۱۴۱۳ میلادی تا هنگام مرگش در سال ۱۴۲۲ میلادی بود. او دومین پادشاه از خاندان لنکستر به حساب می‌آید.
زندگی‌نامه
ویلیام شکسپیر در سال ۱۵۹۹ نمایشنامه‌ای را به نام هنری پنجم نوشت. بر اساس این نمایشنامه تئاترها و فیلم‌های زیادی تولید شدند که از بهترین و معروفترین آنها می‌توان به فیلم‌های هنری پنجم ۱۹۴۴ ساخته لارنس الیویه، هنری پنجم ۱۹۸۹ به کارگردانی کنت برانا و تاج توخالی محصول ۲۰۱۳ و پادشاه ۲۰۱۹ اشاره کرد.
تحصیلات
هنری پنجم در ۹ اوت ۱۳۸۷ در قلعه مونموث متولد شد، پسر ارشد هنری بولینگبروک، ارل دربی و دوک لنکستر و ماری بوهون. هنری جوان، پرورش یافته توسط یوهانا وارینگ، سپس توسط عموی خود، روحانی و رئیس دانشگاه آکسفورد هنری بوفورت، در یک رشته از رشته‌های غیر معمول با معیارهای زمان تحصیل کرد. موسیقی، ادبیات و زبان انگلیسی و سایر علوم انسانی. مشخص نیست که آیا هنری واقعاً در کالج کوئین تحصیل کرده‌است، در حالی که سرمایه‌گذاری شاه ریچارد دوم به عنوان یک شوالیه شناخته شده‌است.
فی مارسی
فی مارسی (Faye Marsay؛ زادهٔ December 30, 1986) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است. وی از سال ۲۰۰۸ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از آثاری که وی در آنها نقش داشته است می‌توان به بازی تاج و تخت، آندور، غرور، و ملکهٔ سفید اشاره کرد.
پرو پییچ
پرو پییچ (Pero Pejić؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال بازنشسته اهل کرواسی است که در پست مهاجم بازی می‌کرد. از باشگاه‌هایی که او در آن بازی کرده‌است می‌توان تیرانا اسپورتینگ ، الفیصلی، دینامو تیرانا و استقلال اشاره کرد. وی رکورد بیشترین گل زده را در تاریخ لیگ برتر آلبانی را داراست.
زندگی شخصی
پرو پییچ متاهل و دارای دو فرزند دو قلو است.او به زبان کرواسی و آلبانیایی صحبت میکند.
عملکرد باشگاهی
او در مرداد ماه سال ۹۴ با قراردادی دو ساله به باشگاه استقلال پیوست. او در استقلال ۵ گل به ثمر رسانده‌است: ۲ گل به شهرداری سمنان، و یک گل به سایپا، فولاد و استقلال خوزستان. و در بازی‌های دوستانه هم ۱۷ مهر۹۴ به راه آهن ، ۲۱ آبان به ملوان بندرانزلی، ۲۸ دی به تیم امیداستقلال تهران و ۶ بهمن به پدیده گلزنی کرد. وی همراه با استقلال عنوان نایب قهرمانی جام حذفی ۹۵–۱۳۹۴ را کسب کرده است، او در فصل ۱۷–۲۰۱۶ از استقلال جدا شد و بار دیگر به لیگ آلبانی برگشت. او در بازگشت به تیم کوکسی در ۳۵ بازی ۲۸ گل زد و بار دیگر آقای گل آلبانی و همراه همان تیم قهرمان شد.
-پروپییچ در فصل ۱۸–۲۰۱۷ در سن ۳۶ سالگی به تیم اسلاون کوپریونیکا در لیگ کرواسی منتقل شد و در ۲۲ بازی به میدان رفت و تنها ۳ گل به ثمر رساند و پس از آن هم بازنشسته شد.
بایع‌کلا (سوادکوه)
بایع‌کلا، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران ایران.
راه دسترسی
راه دسترسی روستا بعد از گذر از روستاهای لمزر ، فلورد و رجه به بایعکلا می رسد. راه دیگر روستا نیز پس از جدا شدن از جاده خطیرکوه و رد شدن از روستاهای سرچلشک و خرج به بایعکلا میرسد.
جمعیت
این روستا در دهستان راستوپی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۲۸۲ نفر (۹۲ خانوار) بوده‌است.
مکان های دیدنی
این قله که روستا در دامنه آن قرار دارد حدود ۲۷۰۰ متر ارتفاع دارد‌. قله دارای مناظری زیبا است که گردشگران زیادی را به خود جذب میکند.
چشمه در بالاترین نقطه روستا قرار دارد.
فرخان کوچک
فرخان کوچک معروف به کربالی و فرخان دوم یکی از فرزندان فرخان بزرگ، حاکم دابویگان تبرستان، بود. وی پس از برادرش دادمهر، به این علت که خورشید، ولیعهد برادرش، شش سال داشت به مدت هشت سال نیابت و قیومیت او را برعهده گرفت. پس از رسیدن خورشید به سن مناسب، وی حکومت تبرستان را به او سپرد.
در تمام دوران نایب‌السلطنت بودن فرخان دوم، بنی‌امیه هیچگاه لشکری به سوی تبرستان گسیل نداشتند ولیکن در این دوران، سال ۱۲۹ هجری، ابومسلم خراسانی شورش خویش را آغاز کرد. فرخان کوچک در هنگام سرپرستی برادرزاده‌اش هیچ سکه‌ای به نام خود ثبت نکرد. درکل، اواخر دوران امویان و اوایل حکومت عباسیان تبرستان اوضاع آرامی داشت و مردم در آرامش به سر می‌بردند.
منبع‌شناسی
منابع اولیه که به گاوباریان پرداخته‌اند:
پیش زمینه
در میان ولایات سابق شاهنشاهی ساسانی، مناطق سواحل جنوبی دریای خزر، در برابر حمله اعراب و نفوذ اسلام، سرسختانه ایستادگی کردند. این مناطق در پناه کوه‌های بلند البرز، در برابر حملهٔ سپاه بزرگ عرب‌ها به‌هنگام پیشروی به‌سوی خراسان، جان به‌در بردند. در آن هنگام طبرستان پیشرفته‌ترین و پرجمعیت‌ترین ولایت از ولایات ساحلی دریای خزر، تحت حکومت سلسله‌ای از اسپهبدان به‌نام دابویگان بود. در آن هنگام، دودمان‌های دیگری نیز در طبرستان حاکمیت داشتند. حضور این سلسله‌ها گواه آن است که شاید رویدادهای طبرستان، بازتاب تلاشی بود در راستای بازسازی مراتب دستگاه دیوانسالاری بلندپایه‌تر ساسانی؛ در هنگامی که پیروز پسر یزدگرد سوم به احیای شاهنشاهی ساسانی امید بسته بود. احتمالاً وجود القابی همانند «گیل گیلانشاه»، «پدشخوارگرشاه»، و «اسپهبد»، که گفته شده از سوی یزدگرد سوم، آخرین شاه ساسانی بدیشان اعطا شده بود، برای پادشاهان تا اندازه‌ای گواه بقای احساسات ایران‌گرایانه باشد که تا مدت‌ها پس از انقراض دابویان به‌دست مسلمانان، همچنان حفظ لقب اسپهبد را تشویق می‌کرد.
سلسلهٔ زرتشتی دابویگان پس از انقراض ساسانیان و حملهٔ عرب، در سال‌های ۶۶۰ تا ۷۵۹ میلادی در گیلان و دیلم و طبرستان با استقلال حکومت کردند. در دورهٔ ساسانیان، مرسوم بود حکام طبرستان و دیلم و گیلان از بین شاهزادگان و نزدیکان شاه منصوب شوند. دابویگان مدعی بودند نسب نیایشان گیل گاوباره (یا گیل گیلانشاه)، به ساسانیان می‌رسد. آنان توانستند به عنوان بازماندگان ساسانیان در این سرزمین مدت‌ها پایداری کنند.
نخستین اسپهبد گاوباری گیل گیلانشاه بود که در سال ۶۴۲ میلادی به فرمانروایی طبرستان و گیلان دست یافت و یزدگرد سوم به او خلعت و لقب «فرشواذگرشاه» داد. پس از او پسر بزرگش دابویه بین سال‌های ۶۸۱ تا ۷۱۱ میلادی حکومت نمود. فرمانروای بعدی دابویگان فرخان بزرگ است. پس از وی نیز دو پسرش، دادمهر و فرخان کوچک و سپس خورشید، فرزند دادمهر، به حکومت رسیدند.
در زمان خلافت معاویه، حاکم دودمان امویان، شخصی به نام مصقلة بن هبیرة الشیبانی با چهار هزار سرباز و به نقلی بیست هزار نفر، برای فتح طبرستان، راهی این سرزمین شد. این حمله در زمان گیل گیلانشاه بود و پس از دو سال درگیری بین گیل گیلانشاه و مصقله، عرب‌ها توانستند وارد طبرستان شوند؛ ولی در نبردهایی که شکل گرفت، ارتش آن‌ها نابود شد و خود مصقله به قتل رسید. در دوران دابویه عرب‌ها نتوانستند به طبرستان نفوذ یابند. پس از آن ارتش دیگری به سرکردگی یزید بن مهلب به نبرد با فرخان بزرگ شتافت. وی با بد رفتاری با مردم در جرجان، فرخان بزرگ را وادار به پذیرش پیمان صلح کرد. از آن پس قرار بر این بود که مردم طبرستان، هرساله چهار میلیون و هفتصد هزار درهم مثقالی، به عنوان غرامت جنگی بپردازند. چهارصد بار زعفران پیشکش نموده و چهارصد نفر مَرد را که به‌روی سرشان سپری داشته و قنطاری نقره‌ای و بالشی حریری در دست، به حاکمان عرب دهند. این تعهدات مدت‌ها اجرا می‌شد و گاهی نیز حکام طبرستان از آن سرپیچی می‌کردند؛ ولی در زمان خلافت مروان بن محمد، آخرین خلیفه اموی شام، مردم طبرستان به کلی این پیمان را شکستند و تن به خراج ندادند.
نیابت از خورشيد
اسپهبد خورشید در سال ۷۳۴ میلادی به دنیا آمد؛ درحالیکه پدرش، دادمهر، فرزند ارشد فرخان بزرگ، از ۷۲۸ تا ۷۴۰ میلادی به مدت دوازده سال، حکومت طبرستان را در اختیار داشت. هنگام مرگ دادمهر، خورشید هنوز به سن قانونی حکومت نرسیده بود؛ بر همین اساس به وصیت دادمهر، برادرش فرخان کوچک، به عنوان نایب‌السلطنه و جانشین موقت تا سال ۷۴۸ میلادی حکومت را به دست گرفت. مدت قیومیت وی بر خورشید را شش سال ذکر کرده‌اند. پس از مرگ دادمهر، فرخان کوچک برادرزاده‌اش را به شهر تمیشه فرستاد.
در تمام دوران نایب‌السلطنت بودن فرخان کوچک، بنی‌امیه هیچ‌گاه لشکری به سوی طبرستان گسیل نداشتند در این دوران، ابومسلم خراسانی شورش خویش را آغاز کرد. به گفتهٔ خلیلی، فرخان کوچک در هنگام سرپرستی برادرزاده‌اش هیچ سکه‌ای به نام خود ثبت نکرد. درکل، اواخر دوران امویان و اوایل حکومت عباسیان طبرستان اوضاع آرامی داشت و مردم در آرامش به سر می‌بردند.
پایان دورهٔ نائب‌السلطنت
به نقل از چراغعلی اعظمی سنگسری پس از شش سال حکومت فرخان کوچک، خورشید در سال ۷۴۸ میلادی و پس از رسیدن به سن چهارده‌سالگی، از اسپهبد فرخان کوچک در نامه‌ای خواست که حکومت را به وی واگذار کند. فرخان محتوای نامه را با فرزندانش درمیان گذاشت و سپس آن را پذیرفت. پسران فرخان، برخلاف پدر، با این عمل مخالفت می‌ورزیدند.
پس از آن‌که خورشید برای تصاحب قدرت و حکومت به پایتخت رفت. فرخان کوچک مجلسی بزرگ ترتیب داد و فرزندان فرخان کوچک که در طلب رسیدن به حکومت بودند، نیز تصمیم گرفتند که هنگام نوشیدن شراب خورشید را با زوبین بکشند. ورمجه هرویه از این تصمیم آگاه شد و خبر را به خورشید رساند. خورشید از برادر رضاعی خود، جلوانان، خواست تا دو اسب تیزپا را به درگاه بیاورد. خود نیز پس از تناول غذا، سوار بر اسبی شد و به همراه جلوانان به سوی تمیشه تاخت.
فرودگاه تروآ (ابهام‌زدایی)
فرودگاه تروآ ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
آلاسکا (ابهام‌زدایی)
آلاسکا ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
مسجد حاج باقر
مسجد حاج باقر مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله سردزک، به فاصله کمی تا شاهچراغ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آلاله
آلاله ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
ارنست اس. براون
'''ارنست اس. براون''' سناتور سابق عضو حزب جمهوری‌خواه ایالات متحده آمریکا بود. وی در سال ۱۹۵۴ میلادی سناتور ایالت نوادا در سنای ایالات متحده آمریکا بود.
ناحیه الکساندریا، شهرستان دوگلاس، مینه‌سوتا
شهرستان الکساندریا، بخش دوگلاس، مینه‌سوتا (به انگلیسی: Alexandria Township, Douglas County, Minnesota) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در مینه‌سوتا واقع شده‌است.
خصوصیات
شهرستان الکساندریا ۷۵٫۷ کیلومترمربع مساحت و ۴٬۷۶۰ نفر جمعیت دارد و ۴۲۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
عدد پرنتل مغناطیسی
عدد پرنتل مغناطیسی کمیتی بدون بعد است که در علم مگنتو هیدرودینامیک مورد بررسی قرار می گیرد.این کمیت با نماد (Pr_m) نشان داده می‌شود و به صورت نسبت ویسکوزیته سیال به نفوذ مغناطیسی آن تعریف می شود.
در این رابطه:
سربند (تاجیکستان)
فاصلهٔ این شهر تا شهر دوشنبه حدود ۱۲۰ کیلومتر است.
زاک نورمن
زاک نورمن بازیگر آمریکایی است.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به فیلم مرد کادیلاک، ماه موهاوی اشاره کرد.
پایگاه هوایی آب‌نشین میامی
پایگاه هوایی آب‌نشین میامی یک فرودگاه همگانی بهره‌برداری هوایی با کد یاتا MPB است که یک باند فرود آب دارد و طول باند آن ۴۵۷۲ متر است. این فرودگاه در شهر میامی کشور ایالات متحده آمریکا قرار دارد و در ارتفاع ۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است.
سایمون برودکین
سایمون برودکین (Simon Brodkin) یک کمدین اهل انگلستان است. وی به دلیل بازی در نقش لی نلسون در چند مجموعه تلویزیونی شبکه بی‌بی‌سی سه شناخته میشود.
آلان (ابهام‌زدایی)
آلان ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
آلترنتیو ۴
آلترنتیو ۴ ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
لیک سن مارکوس، کالیفرنیا
لیک سن مارکوس (به انگلیسی: Lake San Marcos) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان سن دیگو، کالیفرنیا واقع شده‌است. لیک سن مارکوس ۴٫۶۷۹ کیلومتر مربع مساحت و ۴٬۴۳۷ نفر جمعیت دارد و ۱۶۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مسجد امام علی (شیراز)
مسجد امام علی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، محله سنگ سیاه، داخل بازارچه حاج زینل واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ایتان ای. براون
'''ایتان ای. براون''' سناتور سابق عضو حزب دموکرات-جمهوری‌خواه بود. او در سال ۱۸۲۲ تا ۱۸۲۴ و ۱۸۲۴ تا ۱۸۲۵ میلادی سناتور ایالت اوهایو در سنای ایالات متحده آمریکا بود.
بالافیدره
بالافیدره، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان لاهیجان در استان گیلان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان گمل قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۵۷ نفر (۶۷خانوار) بوده‌است.
وادی صباح
وادی صباح یک شهرداری در الجزایر است که در استان عین تموشنت واقع شده‌است. وادی صباح ۲۲۲٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۰٬۹۰۵ نفر جمعیت دارد.
آلکساندر کاراپتیان
آلکساندر کاراپتیان ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
میکا نیوتن
میکا نیوتن (زاده ۵ مارس ۱۹۸۶) خواننده اوکراینی است.
هیتر پرونل
هیتر پرونل ژیمناست زادهٔ November 5, 1986 میلادی اهل کشور کانادا است.
برده‌داری در ایران
برده‌داری در ایران از سال ۱۳۰۷ طبق «قانون منع خرید و فروش برده در خاک ایران و آزادی برده در موقع ورود به مملکت» ممنوع است. طبق این قانون "هر کس انسانی را به‌نام برده خرید و فروش کرده یا رفتار مالکانهٔ دیگری نسبت به انسانی بنماید یا واسطهٔ معامله و حمل و نقل برده بشود، محکوم به یک تا سه‌سال حبس تأدیبی خواهد گردید."
جهان‌گردان اروپایی قرن یازدهم از مشاهدهٔ زیاد بودن بردگان اخته و قدرت‌شان در دربار صفوی و خانه‌های اعیان، تحت تأثیر قرار گرفته‌اند. به نوشتهٔ شاردن، از آن‌ها حدود سه هزار تن در دربار و عده‌ای نزد اربابان و توانگران بوده‌اند. برای رعایت احترام، آنان را «لَـلِه» یا «استاد» می‌نامیدند. آن‌ها به بهای بسیار زیادی خریده می‌شدند و اکثراً سیاه‌پوستانی از بندر مالابار در هندوستان بودند. در زمان قاجاریه (۱۲۱۰ ق ـ۱۳۰۴ ش) پس از عهدنامهٔ ترکمانچای و جدایی ارمنستان و گرجستان از ایران، بردگان سفیدپوست، کمیاب شدند و پس از اندک زمانی از آنان اثری نماند، به استثنای دختران زیبای قفقازی که همچنان وارد حرم‌سرا می‌شدند؛ ولی فرزندان آنان، به خلاف رسم شایع اسلامی، نمی‌توانستند به تاج و تخت، که مختص پسران بانوان از تبار شاهی بود، برسند. بردگان مرد سیاه‌پوست، که شمارشان افزایش یافته بود، یا از حبشیان بودند که از راه عربستان آورده می‌شدند، یا از زنگیان شرق آفریقا که پس از عبور از زنگبار و مسقط و بوشهر به بازار شیراز می‌آمدند. مرگ‌ومیر زیاد این رنگین‌پوستان در ایران مانع از آن می‌شد که در جمعیت کشور عامل مهمی باشند. ایرانیان طی درگیری‌های مسلحانهٔ خود با اهالی سنی ترکستان، گاهی با عنوان اهل بدعت به بردگی کشانیده می‌شدند. در اواسط قرن سیزدهم، هنوز بسیار پیش می‌آمد که هزاران اسیر جنگی ایرانی یک‌جا در بازار فروخته می‌شدند. در بخارا، عده‌ای از اینان که نزد صاحبانشان قدر و ارج داشتند و آزاد می‌شدند، به مناصب رسمی هم می‌رسیدند، اما عده‌ای دیگر، که کم‌قدرت‌تر بودند، به خیل بردگانی می‌پیوستند که بیشترین بار کار کشاورزی در خانات خیوه بر دوش آنان بود.
در سال ۱۳۰۷ شمسی برده‌داری در ایران با تصویب قانونی در مجلس شورای ملی ممنوع شد.
نام‌ها
از واژگان برده در فارسی باستان «ورته» (اسیر)، در اوستایی «وَرِته» در فارسی میانه «وَرْدَگ» (اسیر و زندانی) و وردگیه (اسارت) را می‌توان نام برد. در متون زبان پهلوی، برده غالباً «انشهریگ» یا «بنده» نامیده شده‌است.
دوران هخامنشی
در آغاز دوره هخامنشی، نهاد برده‌داری هنوز در ایران به‌طور کامل رشد نکرده بود. در میان مادها رسمی وجود داشت که به موجب آن، مردی تهیدست می‌توانست، در برابر دریافت غذای روزانه، خود را در اختیار مردی ثروتمند بگذارد. چنین شخصی وضع بردگان را داشت، اما چنانچه اربابش به او کم غذا می‌داد، او هر زمان می‌توانست وی را ترک کند. پارسی‌ها، به هنگام تشکیل دولت‌شان، فقط چنین بردگی ساده‌ای را می‌شناختند و کار برده از لحاظ اقتصادی مهم نبود. اصطلاح متعارف برای مشخص کردن برده در ایران باستان، کلمهٔ بَنْدَکَه، مشتق از بَندَه به معنای بند و زنجیر، بود، داریوش بزرگ «ساتراپ‌ها» و امرای خود را بندکه‌های خود می‌خواند. همچنین داریوش اول، گاداتس، حاکم خود در دیونی را برده («دولس/دُولوس») خویش می‌نامد. درست به سان بسیاری از کشورهای شرق باستان، تمام اتباع پادشاه، حتی عالی‌ترین صاحب منصبان، بندگان پادشاه شمرده می‌شدند، زین رو لقمان یونانی نوشته‌اند که جز پادشاه، تمامی مردم ایران جماعت بندگان‌اند. به همین ترتیب، اقتدار بزرگان خانواده‌های پدرشاهی بر افراد خانواده‌های خودشان مستبدانه بود و آنها می‌توانستند با فرزندان ایشان چون برده رفتار کنند
یکی از اصطلاحات فارسی باستان برای برده، «گرده»، به معنای برده (برده‌های) خانگی، بود. این اصطلاح در مکتوبات آرامیِ اَرشام، ساتراپ مصر در قرن پنجم پیش از میلاد، و در متون بابلی دورة هخامنشی، به صورت، «گرده / گردو»، و در اسناد ایلامی که از تخت جمشید به دست آمده به صورت، «کورتش» آمده‌است. این افراد کارگران اعضای خانواده سلطنتی و خانواد نجبای پارس در ایران و بابل و مصر بودند. در گذر زمان، معنای کلمه «کورتش» گسترش یافت و به مفهوم «کارگر» به کار رفت. در متن عیلامی کتیبه بیستون، «کورتش» معادل «مانیه» در فارسی باستان (در متنِ بابلی، به معنای کارگران مزدور) است. احتمالاً «مانیه» به معنای «برده خانگی» بوده‌است. بسیاری از بردگانی که برای نجبای هخامنشی و پارسی کار خانگی می‌کردند (مانند نانوایان، آشپزها، ساقیان، و خواجه‌سرایان)، نیز از بین نمایندگان ملت‌های شکست‌خورده گرفته می‌شدند. پارسی‌ها تعداد معینی از این بردگان را از بازار برده‌فروشان می‌خریدند. دانسته‌های ما دربارهٔ برده‌های تحت مالکیت خصوصی در ایران نادر و اتفاقی است. یک قرارداد بابلی خرید برده از تخت جمشید که سالم مانده، تاریخ دوره حکومت داریوش اول را دارد. اما طرفین قرارداد و خود برده، بابلی بوده‌اند.
دوران ساسانی
واژهٔ «وَردَگ» به معنای «برده» یا «اسیر»، اولین بار در سنگ‌نوشته‌های ساسانی قرن سوم به کار رفته‌است. واژة «وَرداز» («اسیر»)، واژه مشترک بین پهلوی ساسانی و اشکانی، در سنگ‌نوشته شاپور یکم بر دیوار کعبه زرتشت، با قرینهٔ مشابهی دیده می‌شود.
منبع اصلی اطلاع دربارهٔ نهادهای دورهٔ ساسانی، که دربارهٔ وضع قانونی و اجتماعی برده‌ها اطلاعات باارزشی به دست می‌دهد، کتابِ قانون مادَیانِ هَزار دادستان به زبان پهلوی است، که مجموعه‌ای است از قضایای حقوقی که فرخ‌مرد بهرامان در قرن ششم میلادی آن را گردآوری کرده‌است. منابع پهلوی، خصوصاً کتاب هشتم دینکرد، روایتِ پهلوی ضمیمه دادستانِ دینیگ و ایربَدستان، هیربدستان. مجموعه قانونی دیگر کتاب قانون ایشوبُخت است که برای مسیحیان ایران در زمان ساسانیان تهیه شده بود (تنها نسخهٔ موجود آن، ترجمهٔ سریانی از اصل فارسی است). این کتاب، حاوی مطالبی دربارهٔ موقعیت برده‌ها در جوامع مسیحی در ایران است. در منابع فارسی میانه، رایج‌ترین عباراتِ معرّف برده عبارت‌اند از: «اَنشَهریگ»، به معنای تحت‌اللفظی «بیگانه» و «بَندَگ»، به معنای تحت‌اللفظی «بسته و مقیّد». اصطلاح دوم صرفاً به معنای برده (شخص غیرآزاد با حقوق قانونی و مدنی محدود، یا اصلاً فاقد آن) نیست، بلکه برای تمام اتباع پادشاه، بدون درنظر گرفتن جایگاه اجتماعی آنان، در عبارت «شاهانْشاهْ بندگ» (رعیتِ شاه شاهان) به کار رفته‌است. همین‌طور در عبارت «آتَخْشْ بَندَگ» یا «آدوران بندگ»، بندگ (برده) به معنای واقعی کلمه نیست، بلکه منظور از آن فرد آزادی است که خود را وقف خدمت به یک آتشکده زردشتی می‌کند و برخلاف برده، از حقوق کامل شهروندی بهره‌مند است. واژة مبهم، «تَنْ» به معنای «بدن» در مادیان برای معرفی شخصی به کار رفته‌است که به مدت معینی، به عنوان وثیقه وام، به طلبکار واگذار می‌شد و طلبکار او را مدتی مقرر در بردگی نگه می‌داشت و درصورتی که بدهکار از پرداخت بدهی خود سر باز می‌زد، طلبکار می‌توانست او را برده کند. کاملاً روشن نیست که واژة «تَن» به معنای برده نیز به کار می‌رفته‌است یا نه. این که سایر اصطلاحات مبهم، مانند «رَهیگ» به معنای «جوان مرد جوان، خادم» (قس رهی به معنای برده در فارسی امروزی) و «ویشگ» (مردم، توده‌ها)، به معنای «تعلق به یک «ویس»] =دِه [ ( در خُتَنی ـ سکایی به معنای «خادم، برده») به معنای خاص برده به‌کار می‌رفته، قطعی نیست.
مانند دیگر جوامع باستان، منشأ اصلی برده داری احتمالاً جنگ بوده‌است، چنان‌که از اصطلاح بسیار رایج انشهریگ (خارجی) آشکار است. از این گذشته، مادیان از عوامل دیگری نیز سخن می‌گوید؛ مانند فروش کودکان که پدر انجام می‌داد و برده کردن افرادی که برای مدت زمان محدودی به‌عنوان وثیقه قرض به طلبکار داده شده بودند. فرزند برده بودن نیز گاهی سبب بردگی می‌شد. اگرچه برده در قانون ساسانیان عمدتاً به عنوان موضوع حق (مملوک) تلقی می‌شد، می‌توانست تا حد معینی، صاحب حق (مالک) هم باشد. از این جنبه، شیوه متداولِ قانون ساسانیان با قوانین دیگر جوامع دوران باستان تفاوت چندانی نمی‌کرد. با این‌که برده شیء «خواسْتگ»، شمرده می‌شد، استعدادهای انسانی او را، که ممیّز او از سایر اشیا و حیوانات بود، به‌سادگی نمی‌شد نادیده گرفت. چون دیگر جوامع باستانی، برده به مقوله ویژه «دارایی زنده» تعلق داشت، چنان‌که ارسطو آن را تعریف کرده‌است، و بنابراین به عنوان شخص نیز تلقی می‌شد. قانون ساسانیان، صلاحیت قانونی محدودی به برده می‌داد، اما در همان زمان، او را موضوع حق (مملوک) نیز می‌شمرد. مادیان، در چندین مورد، از وضع دوگانه برده، به عنوان شیء و انسان، سخن گفته، و حال آن‌که در موارد دیگر او را مانند یک دارایی تلقی کرده‌است.
انواع مختلف مالکیت برده ممکن بود: ممکن بود که برده کاملاً از آن یک ارباب، یا دارایی مشترک دو یا چند نفر باشد، و هر کدام از آنها به عنوان صاحب مشترک اجازه داشت او را براساس سهم قراردادی در اختیار داشته باشد. برده را می‌شد به مدت معینی به تملیک شخص دیگری درآورد. برده‌ها همچنین به عنوان کسانی ذکر شده‌اند که وضع «برده‌های وابسته به زمین» را داشتند، و با زمینی («دستْ کَرد»)ی که روی آن کار می‌کردند فروخته می‌شدند. اگرچه در تمام این موارد برده به‌عنوان شی‌ء تعریف شده‌است، در رفتار با این شی ء حقوق قانونی برده دار محدود بوده‌است، زیرا برده در سطحی متفاوت از سایر اشیا یا حیوانات در مالکیت قانونی ارباب قرار می‌گرفت. قانون ساسانیان برای رفتار ظالمانه با برده و قطع عضو برده تاوانی مقرر کرده بود؛ بنابراین تا حدودی بردگان را در مقابل اقدامات مستبدانه مالکان حفظ می‌کرد. همچنین فروش بردة زردشتی، که قانون حق ادای فرایض مذهبی را برای او تضمین کرده بود، به یک بی‌دین (غیر زرتشتی) ممنوع بود. در این مورد با هر دو طرف معامله، صاحب برده و خریدار، به‌عنوان دزد رفتار می‌شد و آنان مجازاتی را که برای دزدی در نظر گرفته شده بود، متحمل می‌شدند. برده‌ای که به کیش زردشت می‌گروید می‌توانست مالک بی‌دین خود را ترک کند و، پس از جبران خسارت ارباب سابقش، «رعیتِ شاهِ شاهان» یعنی شهروند آزاد بشود. قطعه‌ای مهم در هیربدستان حاکی از این است که حتی وامی به این منظور، به برده اعطا شده‌است (احتمالاً از سوی نهادی مذهبی). صفات انسانی برده در دعاوی کاملاً پذیرفته می‌شد: او می‌توانست در دادگاه به عنوان شاهد، و بلکه خواهان و خوانده در دعاوی مدنی حضور یابد، خصوصاً در دعاوی راجع به مشاجراتی که بر سر تملک خود برده پیش می‌آمد. ارباب می‌توانست به برده‌اش صلاحیت قانونی محدودی واگذار کند. امکان داشت صاحب برده به برده حق مصرف درآمد خودش را بدهد، یعنی قطعه زمینی به او واگذار نماید و بنابراین، دریافت بخشش‌هایی از نفر سوم را نیز برای او میسر کند. به‌طور طبیعی، برده اصلاً صلاحیت انتفاع نداشت؛ بخشش شخص سوم فقط زمانی به او می‌رسید که اربابش از حق مالکیت خود چشم می‌پوشید.
برده می‌توانست آزادی خود را از طریق حکم قانونی آزادی بردگان به دست آورد. او می‌توانست به‌طور کامل آزاد شود یا فقط آزادی محدودی کسب کند، یعنی تا حد معینی (یک دوم، یک سوم، یک دهم) آزاد شود؛ و این غالباً هنگامی بود که برده دارایی مشترک چند ارباب بود که یکی (یا بیشتر) از آنها نسبت به سهم خود، به برده آزادی می‌داد. اما اربابی هم که برده تماماً به او تعلق داشت، می‌توانست او را به نسبت معینی آزاد کند. فرزندان برده‌ای نیز که به‌طور نسبی آزاد شده بود، به همان اندازه والدشان آزاد بودند. چنان‌که گذشت، برده‌ای که به کیش زردشت می‌گروید و اربابی غیرزردشتی داشت، حق خرید آزادیش را به ابتکار خود داشت. از سوی دیگر، اگر پس از گرویدن اربابش به کیش زردشت، او به آن آیین می‌گروید، حق قانونی آزاد ساختن خود را برای همیشه از دست می‌داد. برده پس از گرفتن جواز آزادی («آزاد هیشت»، مردی آزاد (رعیتِ شاهِ شاهان) می‌شد. مقامات قانونی دربارة امکان دوباره برده کردن مردی آزاد، عقاید متفاوتی داشتند. از نظر رَد ـ اورمزدِ قانوندان، بازگشت به بردگی ممکن بوده‌است. در کتاب قانون ساسانیان، برده‌هایی که وقف آتشکده زردشتی می‌شدند دو گروه بودند: ۱) «اَنْشَهریگ آتَخْش»، که بنابر اطلاعات بسیار پراکنده دربارة بردگی آتشکده، برده به معنای واقعی کلمه بوده‌است، یعنی شخصی بدون هرگونه حق قانونی (یا فقط با حقوق بسیار محدود)، که احتمالاً بیشتر در املاک آتشکده خدمت می‌کرده‌است؛ ۲) «آتَخْش بَندَگ» یا «آدوران بَندَگ»، که شخصی آزاد، حتی از اصلی اشرافی بوده و صرفاً در معنای مجازی کلمه «برده» به‌شمار می‌آمده، و از لحاظ مذهبی «مقید» به آتش بوده‌است. یک مرد آزاد شده را نیز می‌شد به «آتخش ـ بندگیه» یا «آدوران بَندَگیه» داد، یعنی خدمت یک آتشکده؛ چنین برده‌ای را اربابش به همین منظور آزاد می‌کرد. برده‌ای که به‌طور کامل آزاد نشده بود، در حدی که آزادی داشت، فقط می‌توانست به‌عنوان یک «آتخش ـ بندگ» خدمت کند. او می‌توانست زن و فرزندانش را هم به خدمت آتش مقدس وقف کند.
دوره اسلامی تا حمله مغول
جامعه اسلامی در سده‌های نخستین جامعه‌ای برده‌دار بود، و احتمالاً جامعهٔ ایرانی آن زمان دارای دو نوع برده‌داری بوده‌است؛ یکی نگهداری بردگان برای کارهای کشاورزی و صنعتی؛ دیگری برای کارهای خانگی. نوع سوم، که ظاهراً از قرن سوم به بعد در جهان اسلام پدید آمده، برده‌داری نظامی است که برای جامعهٔ ایرانی اهمیتی ویژه داشته‌است، زیرا از پایان سدهٔ چهارم، سلسله‌هایی از تبار بردگان نظامی ترک در سرزمین‌های ایرانی پیدا شده‌اند. بردگی نظامی با غزنویان (اولاد سبکتکین، متوفی ۳۸۷، بردهٔ نظامی سامانیان) در مشرق ایران و افغانستان آغاز شد و با سلسله‌های اتابکان، از اواخر دورهٔ سلجوقیان ایران تا عهد سلاطین دهلی و دیگر ولایات مسلمان‌نشین شمال هند، که از نظر فرهنگی تحت نفوذ عمیق ایران بودند، ادامه یافت.
دربارة برده داری نوع اول (کشاورزی و صنعتی) در نخستین سده‌های اسلامی در ایران، بیشتر بر اساس قراین می‌توان استنتاج، و با احتیاط فرض کرد: بردگی کشاورزی که حدود چهار قرن اول هجری در عراق سفلی ـ مشتمل بر قبایل غیر بومی، مانند زنجهای آفریقایی و زط‌های هندی ـ وجود داشته، در شرایط اقلیمی تقریباً یکسان در ایران نیز (در اهواز) معمول بوده‌است؛ زیرا در آنجا هم محصولاتی چون نیشکر و برنج کشت می‌شده و یافتن کشاورزان آزاد برای این نوع کشت همیشه کار آسانی نبوده‌است. اما برای وجود برده داری کشاورزی در جاهای دیگر ایران، مانند ماوراءالنهر و خوارزم، شواهد اندکی وجود دارد. زمینهای وسیع کشاورزی آبی خوارزم، احتمالاً مستلزم وجود بردگان کارگر در آن زمان و نیز تا انقراض خوارزمشاهان بوده‌است. به نوشتة مسکویه (متوفی ۴۲۱)، «ممالیک التُناء» (احتمالاً بردگان کشاورز ملاّ کان محلی) در ۳۲۲، در محافظت شیراز از یورش نیروهای دیلمیِ علی بن بویه (بعدها عمادالدوله) یاری می‌نمودند.
در قابوسنامه صفات ممیزه انواع برده و لزومِ توجه دقیق خریدار به نیاز خود، هنگام مذاکره برای خرید برده بیان شده و نیز صفاتِ مطلوب بردگانی پرداخته شده که قرار بوده وظایف مالی و منشیگری، نوازندگی، سربازی، نگهداری اسب و دامهای مزرعه، خدمتکاری و آشپزی را انجام دهند.
اطلاعات ما دربارة اصل و منشأ بردگان در ایران نسبتاً کافی است. ترکان به دلیل سابقه زندگی در استپها و جسارتشان، مناسبترین افراد برای خدمت نظامی تشخیص داده شدند و به سبب این استعداد، برخی نویسندگان، از جمله جاحظ، آنها را ستوده‌اند. اما به سبب وفاداری و دلبستگی بی چون و چرایشان به صاحبان خود، برای خدمت در کاخ و منزل نیز بسیار مناسب بودند. کسانی چون ایازبن اُیماق *، غلام محبوب محمود غزنوی، حتی صاحب نفوذ سیاسی می‌شدند (ایاز در دوره‌های بعد به صورت چهره ادبی مهمی درآمد).
بردگان ترک را از دو راه زمینی که سرزمینهای تمدن باستانی خاورمیانه را به آسیا و استپهای اروپای شرقی پیوند می‌دهد (راه شمال غربی از جنوب روسیه و قفقاز به آذربایجان، و راه شمال شرقی از خوارزم و ماوراءالنهر به خراسان)، به ایران می‌آوردند. از پایان سدة اول به بعد، بردگانی که به ایران وارد می‌شدند، اسیرانی بودند که مسلمانان در جنگ با خزران و در آسیای مرکزی، در جنگ با ترکان استپهای ورای آنجا می‌گرفتند. بعدها جریان مستمری از بردگان ترک به اسیران جنگی افزوده شدند که آنها را به بازارهای برده فروشی شهرهایی چون دربند، سمرقند، بخارا، کیش (کِشّ) و نخشب (نَسَف) می‌آوردند و قربانیان جنگهای بین قبیله‌ای ترکان در استپ بودند (مانند سبکتکین). در میان این بردگان ترک کسانی نیز بودند که والدینشان آنان را فروخته بودند.
در قرون سوم و چهارم، امیران سامانی در خراسان و ماوراءالنهر، به راهی منتهی به شمال شرقی ایران، مسلط بودند، و همانگونه که جغرافی نویسان معاصر تأکید کرده‌اند، بیشتر رونق اقتصادی خود را مدیون تجارت مهم بردگان ترک بودند. معمولاً بخشی از خراجی را که فرمانداران خراسان، چون طاهریان، به بغداد می‌فرستادند یا سامانیان از ماوراءالنهر و یعقوب بن لیث و عمرو بن لیث صفاری از فتوحات خود در افغانستان و گوشه و کنار هند برای خلفا می‌فرستادند، بردگان بودند. به نوشتة مقدسی، در زمان او خراج سالانه خراسان مشتمل بر ۱۰۲۰ برده بود. امیران سامانی برای عبور بردگان از قلمرو خود مقرراتی وضع کرده بودند؛ برای هر پسر بچه «جواز» و هفتاد تا صد درهم، برای هر دختر بچه همین مبلغ بدون جواز، و برای هر عاقله زن بیست تا سی درهم مطالبه می‌کردند. ابن حوقل (سدة چهارم)، صفات ممتاز بردگان ترک را برشمرده و بارها در خراسان شاهد فروش برده‌ای تا سه هزار دینار بوده‌است، اما میانگین نرخ برده‌های ترک در دورة طاهریان، حدود سیصد درهم بود.
در شمال غربی ایران نیز ورود جماعت مشابهی از بردگان که از قفقاز و ماورای آن آورده می‌شدند ادامه داشت. این بردگان، ترکان و غیر ترکهایی از قفقاز و اروپای شرقی ـ مانند آلانها، روسها و صقالبه ـ بودند (صقالبه سپید پوست احتمالاً علاوه بر اسلاوها شامل مردم فین و اویغور شرق روسیه، مانند بُرطاسها یا موردونیها، نیز می‌شدند). رسم «غزو» نیز که مسلمانان در منطقة قفقاز اجرا می‌کردند، بردگان مسیحی بسیاری، از جمله یونانیان و ارمنیان و گرجیان را وارد منطقه می‌کرده‌است.
لشکرکشیهای صفاریان (۲۴۷–۳۹۳) به شرق افغانستان، و پس از آن غزنویان به دشتهای شمالی هند، دنیای هند را به منزلت منبعی از بردگان، خصوصاً برای سرزمینهای شرقی ایران، باز کرد. سلطان محمود در یکی از لشکرکشیهایش به قَنوج در درة رود سند (در ۴۰۸)، ۰۰۰، ۵۳ تن را اسیر کرد که به اُفتِ قیمت برده در بازار غزنه انجامید. در پایان قرن پنجم، به اندازه‌ای در سراسر ایران با بردگان هندی آشنا شده بودند که در قابوسنامه دربارة استعدادهای مختلف «کاسْت» ها و گروه‌های اجتماعی گوناگون هندی برای بردگی، بحث شده‌است.
از زمان مغول تا الغای بردگی
در دوره‌های ایلخانیان (۶۵۴–۷۵۰)؛ تیموریان / گورکانیان (۷۷۱–۹۱۶)؛ صفویه (ح. ۹۰۵–۱۱۴۸)، زندیه (ح ۱۱۶۳ـ ح ۱۲۰۸). مردان برده را «غلام» و «زرخرید»، بردگان سیاه را معمولاً «کاکاسیاه» و زنان را «کنیز» یا «کنیزک» می‌خواندند.
پس از دورة مغول، شیوه تهیه بردة سفیدپوست اساساً تغییری نکرد، یعنی جنگ و شبیخون باز هم مهمترین راه برده‌گیری بود. برای مثال، تیمور «حدود هزار اسیر در اختیار داشت که کارگران ماهری بودند و سراسر سال به ساختن کلاهخود و تیر و کمان اشتغال داشتند». البته بازخرید اسیران ممکن بود کما اینکه در مورد پرتغالیهایی که پس از فتح هرمز اسیر شدند، اتفاق افتاد. والدین فقیری که فرزندان خود را می‌فروختند، منبع مهمی به‌شمار نمی‌آمدند. از هند نیز برده وارد می‌شد. به نوشتة هِربرت در ۱۰۳۸/۱۶۲۸، در کشتیهایی که همراه کشتی او از سورت به قصد بندرعباس حرکت کردند «بیش از سیصد برده وجود داشتند که ایرانیان در هند خریداری کرده بودند: پارسی و هندو و بنارسی و جز آنها.» برده‌های سیاه را هنوز از شرق آفریقا با کشتی می‌آوردند. برای مثال، هنگامی که افغانها ایران را اشغال کردند (۱۱۳۵–۱۱۴۳)، هزاران تن به بردگی گرفته شدند. یورشهای معمول بلوچها در جنوب شرقی و ازبکها در شمال شرقی ایران، به اسیر و برده شدن هزاران تن می‌انجامید. در قفقاز، مسیحیان قربانیان اصلی برده‌گیری بودند. در ۱۱۸۲، دهقانان و عشایر نخجوان از کریم خان زند (متوفی ۱۱۹۳) تقاضا کردند که ایل بیرزاده را از اسیر گرفتن از ایشان منع کند.
گذشته از خشونت و خرید، «هدیه»، راه دیگر تهیه برده بود. شاه هم برده می‌خرید، هم، مثلاً به مناسبت عید نوروز، به او هدیه می‌دادند. ارامنه که مقرر بود جزو خراج خود، دختران و پسرانی نیز به پادشاه ایران بدهند، در ۱۱۹۴ از این کار خودداری کردند (پری، ص ۲۱۳). شاه نیز به دیگران برده هدیه می‌داد. به نوشتة جهانگردی ایتالیایی، هنگام سفر سفیران گرجستان به دربار شاه اسماعیل اول صفوی، «کنیزی» به ایشان هدیه داده شد.
از بردگان در کارهای مختلف، به‌ویژه در امور خانگی و برای عیش و عشرت، استفاده می‌شد. برخی از کنیزکان را صاحبانشان به فحشا وامی‌داشتند. تمام رجال خانه‌های بزرگ و بردگان متعدد، و اروپاییان مقیم ایران نیز هر یک چند برده داشتند.