cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تاریخچه باشگاه فوتبال تاتنهام هاتسپر
شریوز و پلیت (۱۹۸۷–۱۹۸۴)
در ژوئن ۱۹۸۴ پیتر شریوز که دستیار بورکینشاو بود به عنوان جانشین او بر صندلی مربیگری تاتنهام نشست. به گفته اسکالر، الکس فرگوسن که سرمربی وقت آبردین بود و دو سال بعد هدایت منچستریونایتد را بر عهده گرفت، در آن زمان توافقی را برای سرمربیگری تاتنهام پذیرفته بود که آن را زیر پا گذاشت. تاتنهام شروع قدرتمندی در فصل ۸۶–۱۹۸۵ داشت و به نظر می‌رسید خود را از زمستان آماده قهرمانی می‌کند اما یک سری نتایج ضعیف خانگی در سال ۱۹۸۵ سبب شد تا اورتون و لیورپول از آنها پیشی بگیرند و در نهایت قهرمان و نایب‌قهرمان لیگ شوند. جایگاه سوم آنها در جدول نهایی لیگ، سهمیه‌ای تضمین‌شده برای حضورشان در جام یوفا بود اما با وقوع فاجعه هیسل در ۲۹ مه ۱۹۸۵ که در آن شورش هواداران لیورپول در فینال جام باشگاه‌های اروپا به مرگ ۳۹ تماشاگر منتهی شد، همه باشگاه‌های انگلیسی از مسابقات اروپایی محروم شدند. در سال ۱۹۸۶، پریمن پس از ۱۹ سال حضور در باشگاه (۱۷ سال در تیم اصلی) و با رکورد ۶۵۵ بازی در لیگ، از تاتنهام جدا شد. در همان سال، اسپرز زمین تمرین چزنت را که از سال ۱۹۵۲ در اختیارش داشت، با رقمی بالغ بر ۴ میلیون پوند فروخت. علیرغم خرید کریس وادل و پل آلن در تابستان ۱۹۸۵، فصل ۸۶–۱۹۸۵ برای تاتنهام ناامیدکننده سپری شد و شریوز در پایان آن فصل اخراج شد.
پس از اخراج شریوز، دیوید پلیت جای او را گرفت که پیش از این سابقه مربیگری نانیتون‌تاون و لوتون‌تاون را در کارنامه داشت. در بیشتر مسابقات فصل ۸۷–۱۹۸۶، اسپرز با یک خط هافبک ۵ نفره بازی می‌کرد که در زمان خودش غیرمعمول بود و هادل، آردیلس، آلن، وادل و استیو هاج آن را شکل می‌دادند. کلایو آلن که به عنوان تنها مهاجم، در سیستم منحصربه‌فرد آن فصل تاتنهام بازی می‌کرد، ۴۹ گل در تمام مسابقات به ثمر رساند که همچنان یک رکورد در تاریخ باشگاه باقی مانده‌است. تاتنهام در طول فصل برای هر سه جام بزرگ داخلی جنگید، اما فصل را دست‌خالی به پایان رساند. در نیمه‌نهایی جام اتحادیه، کار را به آرسنال، قهرمان نهایی رقابت‌ها واگذار کرد. قهرمانی در دسته اول را در رقابت با اورتون از دست داد و در فینال جام حذفی با نتیجه ۳–۲ مقابل کاونتری‌سیتی شکست خورد. گل پیروزی‌بخش کاونتری در وقت اضافه اول و پس از انحراف توپ از روی زانوی گری مابوت وارد دروازه شد و به‌عنوان گل‌به‌خودی به آنها پیشکش شد. در انتهای فصل ۱۹۸۷، گلن هادل پس از یک دهه بازی به‌عنوان نیروی محرکه در خط هافبک تاتنهام، به موناکو فروخته شد.
تری ونبلز (۱۹۹۳–۱۹۸۷)
پلیت به دلیل برخی مسائل خانوادگی‌اش، باشگاه را در اکتبر ۱۹۸۷ ترک کرد و تری ونبلز که تا آن زمان کارنامه مربیگری چشمگیری را ثبت کرده و از بازیکنان سابقش بود، جای او را گرفت. ونیبلز هدایت تیمی را به دوش کشید که با گذشت یک‌چهارم از بازی‌های لیگ در فصل ۸۸–۱۹۸۷، برای رهایی از منطقه خطر دست و پنجه نرم می‌کرد. دروازه‌بان کهنه‌کار تیم، ری کلمنس، پس از آسیب‌دیدگی تاندون آشیل مجبور شد در همان روزهای ابتدایی فصل بازنشستگی‌اش را اعلام کند و تِری فِنویک و پُل والش که از خریدهای جدید ونیبلز بودند، نتوانستند تیم را از نیمه دوم جدول بالا بکشند و فصل برای تاتنهام در جایگاه سیزدهم به پایان رسید. کلایو آلن نیز در این فصل، رونق کمتری در خط حمله به عنوان مهاجم داشت و در مارس ۱۹۸۸ به باشگاه فرانسوی بوردو فروخته شد.
در ژوئن ۱۹۸۸، هافبک نیوکاسل، پل گسکوین با مبلغ ۲ میلیون پوند که رکوردی ملی در زمینه نقل و انتقالات بود و پل استوارت مهاجم منچسترسیتی با ۱٫۷ میلیون پوند، توسط ونیبلز و به‌منظور تقویت تیم به خدمت گرفته‌شدند. اسپرز شروعی متزلزل در فصل ۸۹–۱۹۸۸ داشت. بازی افتتاحیه مقابل کاونتری به دلیل بازسازی ناقص جایگاه شرقی، تنها چند ساعت قبل از شروع به تعویق افتاد که کسر دو امتیاز از باشگاه را به دنبال داشت (که بعداً با جریمه ۱۵٬۰۰۰ پوندی جایگزین شد). بداقبالی آنها با رشته‌ای از باخت‌ها در ماه اکتبر تکمیل شد. تاتنهامی‌ها در پایان اکتبر نائب‌قهرمان جدولِ وارونه لیگ بودند اما با شروع سال ۱۹۸۹، خود را تا جایگاه نهم ارتقاء دادند و در جدول نهایی ششم شدند.
قهرمانی در جام‌حذفی و درام هیئت‌مدیره
با پایان یافتن دهه ۱۹۸۰ و آغاز دهه ۱۹۹۰، مشکلات مالی بزرگی گریبان‌گیر اسپرز شده‌بود و بدهی‌شان در سال ۱۹۹۱، ۲۰ میلیون پوند گزارش شد. جایگاه شرقی در سال ۱۹۸۹ مرمت شد، اما هزینه تعمیرش به دو برابر هزینه مورد توقع متجاوز شد و از ۸ میلیون پوند فراتر رفت. در عین حال تلاش‌های شرکت برای وسعت‌دادن دامنه فعالیتشان به کسب‌وکارهایی چون شرکت‌های پوشاک هومل یو کِی و مارتِکس نتوانست درآمد مورد انتظارشان را ایجاد کند و در واقع سرمایه آنها را نابود کرد. گری لینه‌کر مهاجم انگلیسی بارسلونا، در ژوئیه ۱۹۸۹ و با مبلغ ۱٫۲ میلیون پوند، خود را به وایت‌هارت‌لین رساند. با این وجود، باشگاه که از نظر مالی در تنگنا قرار داشت حتی با اینکه چند روز بعد وادل را به مبلغ ۴٫۲۵ میلیون پوند به مارسی فروخت، قادر به پرداخت کامل هزینه‌اش به بارسلونا نبود. اسکالر مجبور شد وام مخفیانه ۱٫۱ میلیون پوندی را از رابرت مکسول بگیرد. افشای این خبر جنجال بسیاری به‌پا کرد و به دنبال آن تلاش‌ها برای برکنار کردن اسکالر و حذف او از هیئت‌مدیره آغاز شد. مکسول که ابتدا آکسفورد یونایتد و سپس دربی‌کانتی را در تملک داشت، به باشگاه علاقه‌مند شد و دربی‌کانتی را برای فروش گذاشت تا بتواند تاتنهام را تصاحب کند. ونیبلز، که تلاش قبلی‌اش برای خرید باشگاه ناکام ماند، در ژوئن ۱۹۹۱ و با کمک تاجری به نام آلن شوگر، کنترل شرکت عمومی محدود تاتنهام هاتسپر را به دست گرفت و سهم اسکالر را به مبلغ ۲ میلیون پوند خریداری کرد و اینگونه از تصاحب باشگاه توسط مکسول جلوگیری کرد.
با وجود لینه‌کر و گسکوین در ترکیب، اسپرز رقابت برای کسب قهرمانی در دسته اول فصل ۹۰–۱۹۸۹ را به لیورپول باخت و به رتبه سوم رضایت داد. آنها فصل ۹۱–۱۹۹۰ را بدون شکست در ده بازی آغاز کردند، اما نتوانستند فرم ابتدایی‌شان در لیگ را در نیم‌فصل دوم حفظ کنند و سرآخر در جدول نهایی لیگ دهم شدند. علیرغم اینکه کارشان در لیگ را با قرار گرفتن در میانه جدول پایان دادند اما این فصل به دلیل عملکردشان در جام حذفی ۹۱–۱۹۹۰، نقطه عطفی در تاریخ تاتنهام است. آنها با پیروزی ۳–۱ در بازی نیمه‌نهایی مقابل آرسنال، سد رسیدن به فینال را شکستند. گل اول تاتنهام از نقاط برجسته در این بازی بود که از فاصله ۳۰ یاردی و با ضربه آزاد گسکوین حاصل شد. این گل به عنوان یکی از بهترین گل‌های این رقابت‌ها در یادها مانده‌است. در بازی نهایی مقابل ناتینگهام فارست، گسکوین به دنبال تکل بی‌پروایش بر روی گری چارلز، دچار آسیب جدی رباط صلیبی در زانوی خود شد. با گل‌به‌خودی بازیکن ناتینگهام در وقت اضافه، اسپرز با نتیجه ۲–۱ قهرمان و اولین تیمی شد که هشت جام حذفی را به دست می‌آورد؛ رکوردی که بعدها و در سال ۱۹۹۶ توسط منچستریونایتد شکسته شد. شور و هیجان شمالی‌نشینان لندن در پی این قهرمانی، شوگر را واداشت (او اطلاعات کمی از تاریخ باشگاه داشت و گفته‌می‌شود زمانی که یک نفر از دوگانه تاتنهام برایش یاد کرد، پرسیده‌بود:"کدام دوگانه؟") تا به‌طور غیرمنتظره‌ای با ونیبلز تماس بگیرد و به اشتراک باشگاه را بخرند.
گسکوین هدف نقل و انتقالات باشگاه ایتالیایی لاتزیو بود، اما آسیب‌دیدگی زانوی او که بعداً در یک باشگاه شبانه تشدید شد، سبب شد تا فصل ۹۲–۱۹۹۱ را از دست بدهد و انتقالش به لاتزیو به حال تعلیق درآمد. در تابستان ۱۹۹۲، زانوی او بهبود یافت اما همین مصدومیت، توافق اولیه‌اش با لاتزیو به مبلغ ۷٫۹ میلیون پوند را برهم زد و سرآخر با مبلغ ۵٫۵ میلیون پوند راهی این تیم شد. پس از آن و در ماه نوامبر گری لینه‌کر اعلام کرد که در پایان فصل اسپرز را ترک خواهد کرد تا سال‌های پایانی دوران بازی‌اش را در ژاپن ادامه دهد. پل والش و پل استوارت از دیگر بازیکنانی بودند که باشگاه را ترک کردند.
در فصل ۹۲–۱۹۹۱، ونیبلز مدیر اجرایی باشگاه شد و شریوز دوباره مسئولیت امور تیم اصلی را بر عهده گرفت. در تابستان ۱۹۹۲، ونیبلز تصمیم گرفت تا دوباره مربیگری را به دست بگیرد. شریوز اخراج شد و سبک مربیگری اروپایی با هدایت داگ لیورمور و کلمنس در جایگاه دستیارش در تیم جریان پیدا کرد. اگرچه شوگر و ونیبلز شراکتشان را با سرمایه‌گذاری یکسانِ ۳٫۲۵ میلیون پوندی در باشگاه شروع کردند، اما نفوذ مالی شوگر به او اجازه داد تا سهامش را به ۸ میلیون پوند در دسامبر ۱۹۹۱ افزایش دهد و کنترل باشگاه را به دست بگیرد. در ماه مه ۱۹۹۳، پس از یک مشاجره در جلسه هیئت مدیره، تری ونیبلز به‌طور بحث‌انگیزی توسط شوگر از هیئت‌مدیره تاتنهام اخراج شد. تصمیم او در دادگاه عالی رد و سپس در دادگاه تجدید نظر لغو شد. علیرغم اینکه در ابتدا، شوگر به عنوان ناجی باشگاه دیده می‌شد، اما اخراج چهره‌ای محبوب همچون ونیبلز و در کنارش تصور کمبود مبلغ سرمایه‌گذاری شده در باشگاه نزد هواداران، باعث خصومت طولانی مدت برخی از هواداران با او شد که به دفعات خواستار استعفایش بودند.
آغاز لیگ برتر فوتبال (۲۰۰۴–۱۹۹۲)
اسپرز یکی از پنج باشگاهی بود که برای تأسیس لیگ برتر تلاش کرد که با تأیید اتحادیه فوتبال ایجاد و جایگزین دسته اول به عنوان بالاترین سطح از فوتبال در انگلیس شد. همزمان با تغییرات بزرگی که در فوتبال انگلیس در جریان بود تاتنهام خریدهای بزرگی انجام داد: دارن اندرتون به‌عنوان وینگر، نیل رودوک برای خط دفاعی و تدی شرینگهامِ مهاجم که با مبلغ ۲٫۱ میلیون پوند از ناتینگهام‌فارست جذب شد. رقم قرارداد شرینگهام، رکورد باشگاه در زمینه جذب بازیکن بود. انتقال شرینگهام بعداً سیل اتهامات «رشوه» را علیه برایان کلاف، سرمربی وقت ناتینگهام‌فارست، روان کرد. در اولین فصل از لیگ برتر که مصادف با آخرین سال حضور ونیبلز به عنوان سرمربی بود، اسپرز هشتم شد. تدی شرینگهام با ۲۲ گل که ۲۱ گل آن را برای تاتنهام به ثمر رساند، نامش را به عنوان بهترین گلزن اولین فصل از لیگ برتر ثبت کرد.
آردیلس، فرانسیس و گروس
جدایی ونیبلز باعث شد پس از دو فصل، تاتنهام از یک ساختار دو لایه به یک مجموعه مربیگری متعارف برگردد. اوسوالدو آردیلس که از بازیکنان سابق تاتنهام بود، هدایت تیم اصلی را بر عهده گرفت. در فصل ۹۴–۱۹۹۳، مصدومیت شرینگهام در اکتبر ۱۹۹۳ بر عملکرد اسپرز تأثیر گذاشت و احتمال سقوط پررنگ شد. اما پیروزی در بازی ماقبل آخر فصل، بقایشان در لیگ برتر را تضمین کرد و در نهایت پانزدهم شدند. در این زمان اسپرز به اتهام عدم شفافیت و تخلفات مالی تحت بازجویی قرار گرفت که ادعا می‌شد در دهه ۱۹۸۰ و تحت ریاست ایروینگ اسکالر بر هیئت‌مدیره رخ داده‌است. در ژوئن ۱۹۹۴، باشگاه به دلیل پرداخت‌های غیرقانونی به بازیکنان مجرم شناخته شد. اسپرز ۶۰۰٬۰۰۰ پوند جریمه و دوازده امتیازش در لیگ برای فصل ۹۵–۱۹۹۴ کسر و از حضور در جام‌حذفی آن فصل نیز محروم شد. پس از درخواست تجدیدنظر، تعداد امتیازات کسر شده کاهش و در ازایش جریمه نقدی به ۱٫۵ میلیون پوند افزایش یافت. پس از تهدید شوگر به شکایت از اتحادیه فوتبال، کسر امتیاز و محرومیتشان از جام حذفی در حکمی دیگر لغو شد، اگرچه جریمه نقدی آنها همچنان پابرجا ماند.
علیرغم جریمه، باشگاه مصمم بود تا عملکردی موفق در فصل ۹۵–۱۹۹۴ داشته باشد و برای رسیدن به این منظور با سه بازیکنی که در جام جهانی تابستان ۱۹۹۴ حضور داشتند، قرارداد امضا کرد: یورگن کلینزمن مهاجم آلمان و ایلیه دومیترسکو و گئورگه پوپسکو از رومانی. پیش از این، مهاجمان در ترکیب تیم اسپرز شامل شرینگهام، اندرتون و نیک بارمبی بودند اما آردیلس تصمیم گرفت با پنج بازیکن هجومی بازی کند که کلینزمن، شرینگهام، اندرتون، بارمبی و دومیترسکو را شامل می‌شد. این پنج نفر در میان هواداران به «پنج نامدار» ملقب شدند. در اوت ۱۹۹۴ و در اولین بازی از فصل ۹۵–۱۹۹۴ به مصاف شفیلد ونزدی رفتند و در یک بازی که با عنوان «نمایش نفسگیر فوتبال» توصیف شد با نتیجه ۴–۳ پیروز شدند. اما با این همه، عدم توازن در سیستم آردیلس باعث شد تا گلزنی به تاتنهام برای حریفان کار سهلی شود و تنها در ۱۵ بازی نخستشان، ۳۳ گل دریافت کردند. در سپتامبر، اسپرز با شکست‌های متوالی دست و پنجه نرم کرد و در ماه اکتبر، پس از شکست ۳–۰ در جام اتحادیه، آردیلس اخراج شد. در آن زمان اسپرز فقط دو خانه بالاتر از منطقه سقوط قرار داشت، اگرچه بازگشت امتیازات کسر شده آنها را تا رده یازدهم جدول بالا برد.
آردیلس جای خود را به گری فرانسیس داد. او سایه سنگین سقوط را از سر تاتنهام برداشت و باشگاه را تا رده هفتم جدول لیگ بالا برد و تنها یک خانه تا رسیدن به سهمیه جام یوفا ۹۶–۱۹۹۵ جا ماند. هنگامی که حکم محرومیتشان از جام حذفی برداشته شد، اسپرز تا یک قدمی فینال بالا رفت؛ اگرچه با شکست ۴–۱ مقابل اورتونِ قهرمان، مسیرشان برای رسیدن به فینال سد شد. کلینزمن با ۲۹ گلی که در تمامی رقابت‌ها به ثمر رساند، بهترین گلزن باشگاه بود، اما احساس می‌کرد اسپرز نمی‌تواند در فصول آینده برای قهرمانی بجنگد، پس به کشورش بازگشت تا به بایرن‌مونیخ ملحق شود. بارمبی، دومیترسکو و پوپسکو نیز باشگاه را ترک کردند. با خروج این بازیکنان، فرانسیس با روئل فاکس و کریس آرمسترانگ قرارداد امضا کرد که برای هر کدام بیش از ۴ میلیون پوند پرداخت شد، اما به شانس خود برای خرید دنیس برکمپ که از طرفداران گلن هادل و علاقه‌مند به پیوستن به تاتنهام بود، پشت کرد. از دیگر خریدهای آن فصل می‌توان به لدلی کینگ اشاره کرد که تا چند سال در ترکیب اصلی جایی پیدا نکرد اما بعدها بازوبند کاپیتانی را نیز به بازو بست. نقل و انتقالات فرانسیس نتوانست جواز حضور در رقابت‌های اروپایی را برای تیمش فراهم کند و اسپرز در سال ۱۹۹۶ هشتم و سال بعد دهم شد. در تابستان ۱۹۹۷، شرینگهام به منچستریونایتد رفت و لس فردیناند با رکورد ۶ میلیون پوند و دیوید ژینولا با ۲٫۵ میلیون پوند از نیوکاسل به تیم پیوستند. اگرچه فردیناند خیلی زود دچار مصدومیت شد. در نوامبر ۱۹۹۷ و پس از شکست ۴–۰ مقابل لیورپول، فرانسیس تصمیم به استعفا گرفت.
کریستین گروس که قهرمانی در لیگ سوئیس را با گراسهاپرز در کارنامه داشت، به عنوان جانشین فرانسیس انتخاب شد. گروس در فصل ۹۸–۱۹۹۷ نتوانست سرنوشت باشگاه را تغییر دهد و تیم در ادامه فصل، تنها برای ماندگاری در لیگ می‌جنگید. در دسامبر و به صورت قرضی، کلینزمن به اسپرز بازگشت و در بازی ماقبل آخر فصل در خانه ویمبلدون، چهار گل در راه پیروزی ۶–۲ تاتنهام به ثمر رساند و بقای تیمش را تضمین کرد. تا پایان فصل، بازسازی ورزشگاه وایت‌هارت‌لین به پایان رسید. وایت‌هارت‌لین در دهه ۱۹۹۰ به یک ورزشگاه تمام‌صندلی تبدیل و جایگاه جنوبی بازسازی و طبقه جدیدی به جایگاه شمالی اضافه شد که ظرفیت ورزشگاه را به حدود ۳۶٬۲۴۰ نفر رساند. ورزشگاه تا سال ۲۰۱۶ به همین شکل باقی‌ماند و صرفاً چند تغییر جزئی داشت.
جرج گراهام و قهرمانی در جام اتحادیه
پس از باخت در دو بازی از سه بازی اول فصل ۹۹–۱۹۹۸، گروس اخراج و سرمربی سابق آرسنال، جرج گراهام به خدمت گرفته شد. گراهام با اشتفان فرویند که محبوب طرفداران شد و همچنین تیم شروود قرارداد امضا کرد. هواداران از گراهام به دلیل ارتباطش با آرسنال انتقاد و از سبک دفاعی او در فوتبال نفرت داشتند، آن هم در زمانی که آرسن ونگر با سبک فوتبال تهاجمی‌اش موفقیت‌های بزرگی را در آرسنال رقم می‌زد. با این وجود در اولین فصل مربیگری گراهام، اسپرز فصل ۹۹–۱۹۹۸ را در رده‌های میانی جدول به پایان رساند و جام اتحادیه را به دست آورد. در بازی نهایی و به میزبانی ورزشگاه ومبلی، تاتنهام به مصاف لسترسیتی رفت. در دقیقه ۶۳ و در حالی که بازی با تساوی بدون گل سپری می‌شد مدافع کناری‌شان، جاستین ادینبورو پس از درگیری با رابی ساویج اخراج شد، اما تاتنهامِ ده نفره در ۹۳امین دقیقه از بازی، با شیرجه آلن نیلسن و ضربه سرش، یک پیروزی دراماتیک را به دست آورد. در سالی که منچستریونایتد سه‌گانه را به دست آورد، دیوید ژینولای تاتنهام جایزه بازیکن سال اتحادیه بازیکنان حرفه‌ای انگلستان و جایزه بهترین بازیکن سال انجمن نویسندگان فوتبال انگلستان را به دست آورد.
سال بعد، تاتنهام کارش را در میانه جدول لیگ تمام کرد. در می ۲۰۰۰ و با رکورد ۱۱ میلیون پوند، سرهی ربروف اوکراینی را از دیناموکیف به خدمت گرفتند. اما ربروف در وایت‌هارت‌لین موفق نبود و تنها ده گل در چهار فصل بعدی به ثمر رساند.
مالکیت جدید و گلن هادل
در اواخر سال ۲۰۰۰، شوگر تصمیم گرفت سهامش در باشگاه را بفروشد و دلیلش را خصومت هواداران نسبت به او و خانواده‌اش عنوان کرد. ۲۷٪ از ۴۰٪ سهام او در تاتنهام به مبلغ ۲۲ میلیون پوند به گروه انیک فروخته شد و با تکمیل فروش سهامش، در فوریه ۲۰۰۱ از سمتش کناره‌گیری کرد. بقیه سهام او در سال ۲۰۰۷ به قیمت ۲۵ میلیون پوند فروخته شد. با مالکیت جو لوئیس و دنیل لوی که مسئولیت اداره باشگاه را برعهده گرفت، انیک در نهایت ۸۵٪ از تاتنهام را به دست آورد. این باشگاه در سال ۲۰۱۲ به مالکیت خصوصی آن منتقل شد. یک ماه پس از اینکه لوی بر صندلی ریاست باشگاه نشست، نایبش دیوید بوکلر، اظهار نظر گراهام در مورد وضعیت مالی اسپرز را نقض قرارداد دانست و جرج گراهام اخراج شد.
هدایت تیم موقتاً به دیوید پلیت سپرده شد و در هفته‌های پایانی از فصل ۰۱–۲۰۰۰ به گلن هادل، بازیکن سابق تاتنهام واگذار شد. اولین تجربه هادل بر روی نیمکت تاتنهام، بازی نیمه‌نهایی جام حذفی ۲۰۰۱ بود که نتیجه‌اش، شکست مقابل آرسنال شد. سول کمبل که بازوبند کاپیتانی اسپرز را به بازو داشت در تابستان آن سال به عنوان بازیکن آزاد به آرسنال پیوست. از دست دادن مبلغ انتقال برای اسپرز، انتقال به سرسخت‌ترین رقیبشان و شیوه مخفیانه مذاکره‌اش برای انتقال، منجر به دشمنی طولانی‌مدت طرفداران اسپرز با کمبل شد. هادل به بازیکنان باتجربه‌تری مثل تدی شرینگهام روی آورد که در می ۲۰۰۱ به تاتنهام بازگشت و گاس پویت و کریستین زیگ را که از خریدهای جدید بودند به ترکیب تیمش افزود. اسپرز در ماه‌های ابتدایی مربیگری او، فوتبال دلگرم‌کننده‌ای بازی کرد اما درآخر، فصل ۰۲–۲۰۰۱ را با رتبه نهم به پایان رساندند و فینال جام اتحادیه را به بلکبرن باختند. علیرغم از دست دادن جام اتحادیه، پیروزی ۵–۱ آنها مقابل چلسی در دور نیمه‌نهایی، رضایت خاطر هواداران را جلب کرد.
تنها هزینه قابل توجهی که قبل از آغاز فصل بعدی انجام شد، خرید ۷ میلیون پوندی رابی کین بود که از لیدز یونایتد به این تیم پیوست. جیمی ردنپ هم قبلاً و با یک انتقال آزاد به جمع بازیکنان ملحق شد. فصل ۰۳–۲۰۰۲ به خوبی آغاز و تاتنهام پس از سه پیروزی متوالی، صدرنشین لیگ شد و عنوان بهترین مربی ماه اوت به هادل رسید. در فوریه، تاتنهام همچنان در جمع شش تیم برتر قرار داشت، اما در ده بازی پایانی لیگ تنها هفت امتیاز به دست آورد و فصل با کسب مقام دهم به پایان رسید. چندین بازیکن علناً از مهارت‌های مربیگری و ارتباطی هادل انتقاد کردند. اسپرز فصل ۰۴–۲۰۰۳ را ضعیف آغاز کرد و تنها چهار امتیاز از شش بازی به دست آورد. در حالی که اسپرز از پایین جدول در رده سوم قرار داشت، هادل توسط لوی اخراج و پلیت دوباره به عنوان سرمربی موقت برگزیده شد.
تجدید حیات و لیگ قهرمانان اروپا (۲۰۱۴–۲۰۰۴)
تاتنهام در ژوئن ۲۰۰۴، ژاک سانتینی فرانسوی را به عنوان سرمربی و مارتین یول را به دستیاری‌اش منصوب و فرانک آرنسن را مدیر ورزشی کرد. در اوایل نوامبر و تنها پس از ۱۳ بازی، سانتینی تصمیم به ترک باشگاه گرفت؛ این دوره، کوتاه‌ترین حضور یک مربی در اسپرز است. یول جایگزین سانتینی شد و تیم را در فصل ۰۵–۲۰۰۴ به مقام نهم رساند. در ژوئن ۲۰۰۵ آرنسن به چلسی رفت و دیمین کومولی جایگاهش به عنوان مدیر ورزشی را اشغال کرد. ادگار داویدس در سال ۲۰۰۵، دیمیتار برباتوف در سال ۲۰۰۶، و گرت بیل در مه ۲۰۰۷ از جمله بازیکنانی بودند که یول به باشگاه آورد. مایکل کریک از بازیکنانی بود که تیم را ترک کرد و در سال ۲۰۰۶ با مبلغ ۱۸٫۶ میلیون پوند به منچستریونایتد رفت.
در طول فصل ۰۶–۲۰۰۵، اسپرز توانست به مدت شش ماه خود را در جمع چهار تیم برتر لیگ حفظ کند. تاتنهام تا قبل از آخرین بازی فصل با اختلاف یک امتیاز نسبت به آرسنال پیش بود. اما بسیاری از بازیکنان، از جمله کین و کریک در اثر غذایی که شب قبل خوردند دچار مسمومیت شدند و در پی این حادثه، تاتنهام آخرین بازی فصل را در خانه وستهام واگذار کرد. اسپرز نتوانست خانه‌ای از جدول لیگ را اشغال کند که دروازه ورودش به لیگ قهرمانان اروپا باشد، اما بهترین رتبه‌اش در ۱۶ سال گذشته را ثبت کرد و سهمیه جام یوفا را گرفت. در فصل ۰۷–۲۰۰۶، آنها برای دومین سال متوالی پنجم شدند.
در فصل ۰۸–۲۰۰۷، باشگاه در ده بازی اول خود در لیگ تنها یک برد را به دست آورد که بدترین شروع آنها در ۱۹ سال گذشته بود. یول پس از اطلاع از برکناری‌اش قبل از بازی جام یوفا در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۷، اخراج شد. خوانده راموس با سابقه هدایت سویا، جانشین این سرمربی هلندی شد. در فوریه ۲۰۰۸، اسپرز با کاپیتانی لدلی کینگ و با شکست ۲–۱ چلسی در بازی نهایی، قهرمانی در جام اتحادیه را جشن گرفت. در پایان فصل، لوکا مودریچ، قرارداد پیوستن به تیم را امضا کرد، اما برباتوف و کین که هر دو به ترک باشگاه اصرار داشتند، در تابستان به ترتیب به منچستریونایتد و لیورپول فروخته شدند. در فصل ۰۹–۲۰۰۸، تاتنهام بدترین شروع فصل را در تاریخ باشگاه ثبت کرد. ناکامی در کسب پیروزی در هشت بازی نخست، آنها را به قعر جدول لیگ برتر فرستاد. راموس و دیمین کومولی در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۸ برکنار شدند و لوی به‌سبب ناتوانی در جذب جایگزین مناسب برای برباتوف و کین، هدف نقد هواداران قرار گرفت.
هری ردنپ
مربی پورتسموث، هری ردنپ جانشین راموس شد. تاتنهام به حالت سنتی‌اش بازگشت و مسئولیت مربیگری و نقل و انتقالات بازیکنان به دوش ردنپ سپرده شد. ردنپ با کسب ۱۰ امتیاز از ۱۲ امتیاز ممکن در دو هفته اول هدایتش، باشگاه را از منطقه سقوط خارج کرد و فصل ۰۹–۲۰۰۸ را در رده هشتم جدول لیگ به پایان رساند. در پنجره نقل و انتقالات زمستانی ۲۰۰۹، کین و جرمین دفو پس از دوران حضورشان در لیورپول و پورتسموث، به باشگاه برگشتند. در تابستان همان سال پیتر کراوچ و در تابستان ۲۰۱۰، رافائل فن در فارت به جمع بازیکنان اضافه شدند.
عملکرد تیم در دو فصل بعد بهتر شد. از بازی‌های قابل‌توجه تاتنهام در فصل ۱۰–۲۰۰۹، پیروزی ۹–۱ خانگی‌شان مقابل ویگان اتلتیک با ۵ گل دفو بود که در لیگ برتر یک رکورد برای باشگاه است. برد ۲–۱ مقابل آرسنال با گل‌های بیل و دنی رز تازه‌کار، از دیگر نقاط عطف تاتنهام در این فصل بود، چرا که برای نخستین بار از زمان ایجاد لیگ برتر، رقیب دیرینه‌شان را شکست می‌دادند. اسپرز فصل ۱۰–۲۰۰۹ را در جایگاه چهارم به پایان رساند و برای اولین بار در تاریخ خود به مرحله انتخابی لیگ قهرمانان اروپا رسید. در فصل ۱۱–۲۰۱۰ به مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا راه پیدا کرد و صدرنشین گروهش شد. در مرحله حذفی میلان را در مجموع بازی‌های رفت و برگشت ۱–۰ شکست داد. در مرحله یک‌چهارم نهایی و پس از اخراج کراوچ در دقایق ابتدایی بازی، تیم ۱۰ نفره تاتنهام شکست سنگین ۴–۰ را در ورزشگاه سانتیاگو برنابئو متحمل و در مجموع دو بازی، ۵–۰ مغلوب رئال‌مادرید شد. در اوایل فصل و با گل‌های فن‌درفارت و بیل، آرسنال را در امارات شکست دادند که اولین بردشان در خانه آرسنال، پس از ۱۷ سال بود.
در ابتدای فصل ۱۲–۲۰۱۱، یک هفته قبل از تقابل خانگی‌شان در لیگ برابر اورتون، این بازی به دلیل شورش‌های ۲۰۱۱ در تاتنهام لغو شد. اسپرز دو بازی بعدش را باخت، اما موفق به ثبت ده پیروزی و یک تساوی در یازده بازی بعدی خود شد و فصل را در جایگاه چهارم به پایان رساند، اگرچه سهمیه لیگ قهرمانان را برایش به دنبال نداشت. در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۲ و پس از آنکه مذاکرات کوتاه ردنپ و هیئت‌مدیره تاتنهام برای تمدید قراردادش بی‌نتیجه ماند، ردنپ توسط باشگاه برکنار شد.
ویلاژ-بواش و شروود
پس از جدایی ردنپ، باشگاه مربی سابق چلسی و پورتو، آندره ویلاژ-بواش را به عنوان سرمربی منصوب کرد. مدتی پس از این انتصاب، باشگاه پیش‌دستی کرد و زودتر از لیورپول، گیلوی سیگرسون هافبک سوانزی‌سیتی را برای خود برداشت. چند روز بعد، مذاکرات طولانی پیرامون انتقال یان فرتونگنِ مدافع از آژاکس را نیز به سرانجام رساندند. به دنبال آن، هوگو لوریس و موسی دمبله به تیم اضافه شدند، اما مودریچ راهی رئال‌مادرید شد. رتبه پنجم لیگ، دستاوردشان در فصل ۱۳–۲۰۱۲ بود. در آخرین بازی از این فصل مقابل ساندرلند و در یک بازی دراماتیک، با تک‌گل گرت بیل پیروز و به کسب سهمیه لیگ قهرمانان اروپا امیدوار شدند اما با پیروزی آرسنال در آخرین بازی، جایگاه کسب سهمیه لیگ قهرمانان در خانه سوم جدول اشغال و اسپرز برای دومین فصل متوالی راهی لیگ اروپا شد. در ادامه فصل ۱۳–۲۰۱۲ و در مرحله یک‌چهارم نهایی از لیگ اروپا، تاتنهام توسط بازل سوئیس در ضربات پنالتی حذف شد.
در آغاز فصل ۱۴–۲۰۱۳، گرث بیل با مبلغ ۱۰۰٫۸ میلیون یورو (۸۵٫۱ میلیون پوند) که در آن زمان یک رکورد جهانی در زمینه نقل و انتقالات بازیکنان بود، راهی رئال‌مادرید شد. این پول برای خرید کریستین اریکسن، اریک لاملا و چند بازیکن دیگر در آن پنجره نقل و انتقالات صرف شد. پس از شکست ۶–۰ مقابل منچسترسیتی و شکست ۵–۰ مقابل لیورپول، ویلاژ-بواش در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۳ از سمتش برکنار شد. تیم شروود که از بازیکنان سابق اسپرز بود، یک هفته بعد جایگزین ویلاژ-بواش شد. اگرچه شروود اسپرز را به مقام ششم در لیگ برتر رساند، اما نتایج ناامیدکننده‌اش در برابر تیم‌های بزرگ، مسبب اخراجش در ۱۳ مه ۲۰۱۴ شد.
ورزشگاه جدید
در تابستان ۲۰۱۷، وایت‌هارت‌لین تخریب شد تا ورزشگاه جدید تکمیل شود و تمام بازی‌های خانگی تاتنهام برای فصل ۱۸–۲۰۱۷ در ومبلی برگزار شد. از آنجا که ومبلی ظرفیت بالاتری دارد، رکورد حضور تماشاگران برای بازی‌های لیگ برتر، چندین بار در طی آن فصل شکسته شد که بیشترین آن در ۱۰ فوریه ۲۰۱۸ برای دربی شمال لندن ثبت شد و ۸۳٬۲۲۲ تماشاگر، شاهد پیروزی ۱–۰ تیمشان مقابل آرسنال بودند. تاتنهام در پنجره نقل و انتقالات تابستانی ۲۰۱۸، نتوانست خرید جدیدی انجام دهد که در لیگ برتر بی‌سابقه بود. در پنجره نقل و انتقالات ژانویه نیز نتوانستند بازیکنی را جذب کنند. با این وجود در فصل ۱۹–۲۰۱۸ بهترین شروعشان را در لیگ برتر ثبت کردند. شکست مقابل منچسترسیتی در خانه به روند خوبشان پایان داد. پس از مدتی تأخیر، ورزشگاه جدید با نام تاتنهام هاتسپر تکمیل و در ۳ آوریل ۲۰۱۹ افتتاح شد. اولین بازی که در این ورزشگاه برگزار شد از رقابت‌های لیگ برتر و در برابر کریستال‌پالاس بود که با پیروزی ۲–۰ تاتنهام به پایان رسید. گل اول تاتنهام توسط سون هیونگ مین به عنوان اولین گل رسمی در ورزشگاه جدید به ثبت رسید.
تاتنهام لیگ قهرمانان اروپا ۱۹–۲۰۱۸ را ضعیف آغاز کرد و در سه بازی اول از مرحله گروهی تنها توانست یک امتیاز کسب کند. گل دیرهنگام و تساوی‌بخش مقابل بارسلونا در آخرین بازی از مرحله گروهی، تاتنهام را به مرحله حذفی فرستاد. پس از غلبه بر بروسیا دورتموند در مرحله یک‌هشتم نهایی، به مصاف منچسترسیتی رفتند. بازی اول را با یک گل در خانه بردند و ۴–۳ بازی برگشت را واگذار کردند. با وجود تساوی ۴–۴ در مجموع دو بازی رفت و برگشت، با احتساب گل‌های خارج از خانه پیروز و راهی نیمه‌نهایی شدند. تاتنهام برای رسیدن به اولین فینالش در لیگ قهرمانان، سد آژاکس را پیش رو داشت. در بازی رفت به عنوان میزبان، ۱–۰ شکست خورد و در حالیکه تا دقیقه ۵۵ از بازی برگشت با دو گل مغلوب بود، با هت‌تریک لوکاس مورا، شکست ۳–۰ در مجموع دو بازی رفت و برگشت را به تساوی ۳–۳ کشاند و مانند دور قبل به اعتبار گل‌های خارج از خانه راهی فینال شد و نامش را به عنوان ۴۰امین تیم در فینال لیگ قهرمانان ثبت کرد. با این حال، نمایش آنها در فینال شباهتی به جنگندگی مراحل قبلشان نداشت و با قبول شکست ۲–۰ مقابل لیورپول، به نایب‌قهرمانی بسنده کردند.
خوزه مورینیو، نونو اسپریتو سانتو و آنتونیو کونته (حال–۲۰۱۹)
فصل ۲۰–۲۰۱۹ برای تاتنهام ضعیف شروع شد و در ۱۲ بازی اول لیگ تنها ۳ پیروزی کسب کرد. در رقابت‌های جام نتایج قابل قبولی نداشت و حتی در مرحله گروهی از لیگ قهرمانان اروپا مقابل بایرن‌مونیخ، شکست فاجعه‌بار ۷–۲ را پذیرا شد. در پی آن و در تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۱۹، پوچتینو اخراج شد و روز بعد ژوزه مورینیو، هدایت تاتنهام را به دست گرفت. در فصلی که با همه‌گیری کووید-۱۹ مختل شده‌بود، مورینیو نتوانست تیم را برای اولین بار در پنج سال گذشته به لیگ قهرمانان برساند، اما جواز حضور در لیگ اروپا ۲۱–۲۰۲۰ را برایشان کسب کرد. چند ماه ابتدایی از فصل ۲۱–۲۰۲۰ به‌خوبی گذشت و زوج مهارناشدنی هری کین و سون هیونگ مین در خط حمله، اسپرز را در اواخر نوامبر به صدر جدول لیگ رساند. پیروزی ۲–۰ مقابل منچسترسیتی، تکمیل عملکرد خوبشان در ماه نوامبر بود. با این همه، نتایج بدشان در نیم‌فصل دوم، آنها را از صدر جدول دور کرد و از طرفی، سبک دفاعی مورینیو در فوتبال، صدای اعتراض بسیاری را درآورد. مورینیو در ۱۹ آوریل ۲۰۲۱ و تنها ۶ روز قبل از فینال جام اتحادیه از تاتنهام اخراج و رایان میسون بازیکن سابق تاتنهام، جانشین موقت او برای بقیه فصل شد. تاتنهام، فینال جام اتحادیه را با یک گل به منچسترسیتی واگذار کرد و در جدول لیگ رده هفتم را به خود اختصاص داد که جواز حضورشان در اولین دوره از لیگ کنفرانس اروپا (UECL) بود. برای اولین بار پس از فصل ۱۰–۲۰۰۹، تاتنهام نتوانست در هیچ‌کدام از رقابت‌های لیگ قهرمانان اروپا یا لیگ اروپا حضور پیدا کند.
یوکو سویست
یوکو سویست (زاده ۶ ژوئن ۱۹۸۲) خواننده استونیایی است.
کاخ مارینسکی (کی‌یف)
کاخ مارینسکی (Маріїнський палац) اقامتگاه رسمی رئیس‌جمهور اوکراین در کی‌یف، اوکراین است. این کاخ که در سال ۱۷۵۲ میلادی ساخت آن تمام شده متعلق به یلیزاوتا امپراتریس روسیه بوده‌است.
گرگ برسون
گرگ برسون (Greg Burson؛ June 29, 1949 – 1949:6:29, July 22, 2008) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۲۰۰۴ میلادی فعالیت می‌کرد.
گزیده فیلمشناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
هری براون (بازیکن فوتبال، زاده ۱۸۹۷)
هری براون (Harry Brown؛ 16 september 1897 – 1958) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
بیژن (شرکت)
بیژن، شرکت تولیدکننده محصولات غذایی در ایران است که در سال ۱۳۴۸ تأسیس و اولین تولیدکننده سس مایونز در ایران شناخته شد. سپس در سال ۱۳۹۲ با ورود به صنعت پخش مویرگی و تأسیس شرکت بین‌المللی پارسیان پخش بیژن، تبدیل به هلدینگ شد. مؤسس این هلدینگ مهندس حسین مصطفی‌زاده، کارآفرین برتر سال‌های ۱۳۹۶، ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ است.
تاریخچه
بیژن مهاجرین (۱۴۰۰ – ۱۳۱۵) بنیانگذار، با اطلاعاتی که در زمینه سس سفید هنگام تحصیل در آمریکا یافته بود با یک همزن و یک کارتن روغن در زیرزمین منزل خود شروع به کار کرد و در سال ۱۳۴۸ برای نخستین مرتبه سس مایونز را به بازار ایران عرضه کرد.
زمانی که یکی از رستوران‌های معروف تهران ۲ کارتن مایونز سفارش داده بود، باعث شادی بسیار زیادی شد. پس از مدتی زیرزمین به کارگاه کوچک ۳۰ متری در منطقه یوسف آباد تبدیل شد و با راه‌اندازی کارخانه دیاموند حرکت بزرگی را آغاز کرد.پس از تلاش‌های بسیار، مردم با سس مایونز آشنا شدند و همین موضوع سبب افزایش فروش شد. توجه عموم به مایونز روز به روز بیشتر می‌شد و این سس هر روز شناخته‌تر و محبوب‌تر می‌شد.
در نهایت شرکت بیژن به عنوان اولین تولیدکننده سس مایونز، رب شیشه ای و سس کچاپ در ایران شناخته شد.
تولید و محصولات
این شرکت سس‌های خود را در شهر تهران، رب در ارومیه، کنسرو در مشهد، خیارشور در شیراز، زیتون در رودبار و به‌طور کل هر محصول را در منطقه مخصوص به خود تولید می‌کند که محصولات تولید شده بیژن به شرح ذیل است:
گستردگی
بعد از پایه‌گذاری و رشد اولیه، بنا به مشکلات بازار و تغییرات صنعت غذا، بیژن با افولی غیرقابل پیش‌بینی رو به رو شد تا اینکه در سال ۱۳۹۲ با تغییر مدیریت و انتقال امتیاز آن به حسین مصطفی‌زاده، بیژن به دوران اوج خود بازگشت و به یکی از تولیدکنندگان برتر صنایع غذایی ایران تبدیل شد.
صادرات
در حال حاضر بیژن محصولات خود را به کشورهای دنیا، از جمله کشورهای همسایه ایران و کشورهای اروپایی صادر می‌کند.
هری براون (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۱۸)
هری براون (Harry Brown; May 23, 1918 – 1963) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
لوک کومز
لوک آلبرت کومز (به انگلیسی: Luke Albert Combs؛ تلفظ: ) خواننده و ترانه سرای آمریکایی در سبک موسیقی کانتری است. کومز که در کارولینای شمالی به دنیا آمد و بزرگ شد، از کودکی شروع به اجرا کرد که مهم‌ترین آنها در تالار کارنگی بود. وی پس از ترک تحصیل از کالج، برای دنبال کردن حرفه موسیقی، به نشویل، تنسی نقل مکان کرد و اولین پروژه خود را در سال ۲۰۱۴ منتشر کرد.
در سال ۲۰۱۷، کومز اولین آلبوم خود را منتشر کرد که به رتبه چهارم بیلبورد ۲۰۰ رسید. کومز دومین آلبوم خود را در ۸ نوامبر ۲۰۱۹ منتشر کرد. این آلبوم در چندین نمودار در صدر قرار گرفت و به اولین آلبومی از او تبدیل شد که به این جایگاه می‌رسد. نسخه دیلاکس آلبوم در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۰ منتشر شد.
موسیقی کومز، دو نامزدی جوایز گرمی، دو جایزه آی‌هارت‌رادیو، چهار جایزه آکادمی موسیقی کانتری و شش جایزه انجمن موسیقی کانتری، از جمله جایزه بهترین هنرمند سال ۲۰۲۱ که بالاترین آنهاست را برای او به ارمغان آورده است.
هری براون (بازیکن فوتبال، زاده ۱۸۸۳)
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون، باشگاه فوتبال برافورد پارک آونیو، باشگاه فوتبال فولام، باشگاه فوتبال ساوت‌همپتون، باشگاه فوتبال نیوکاسل یونایتد، و باشگاه فوتبال نورث‌همپتون تاون اشاره کرد.
دوناس رنچ
دوناس رنچ  یک روسپی‌خانه در ایالات متحده است که در ایالت نوادا ، ایلکو کانتی ، شهر ولز قرار دارد.
پیشینه روسپی‌خانه
این روسپی‌خانه مهمانسرایی بود که کارگران ساخت راه‌آهن اوقات استراحت خود را در آن می‌گذرادند ، مزرعه‌ای در نزدیک مهمانسرای راه‌آهن بود که گاوچران‌ها چارپایان خود را در آن معامله می‌کردند. مزرعه‌داران محلی تعداد از احشام خود را وقف مزرعه رنچ کردند. در طول رکود بزرگ مزرعه به غذای مردم کمک کرد. مالکیت این مزرعه در اواسط قرن بیستم در اختیار جک دمپسی قهرمان بوکس بود ، سپس به امیلی و کنت مریل رسید و آنها در سال ۱۹۹۹ مزرعه را به جف آرنولد فروختند. روسپی‌خانه در جریان زمین‌لرزه ۲۰۰۸ و سیل مهیب ۲۰۱۷ آسیب زیادی دید.
شعب دیگر
در سال ۲۰۱۱ دوناس رنج یک شعبه دیگر در بتل مونتاین در لندرکانتی به نام سابق دوناس رنچ یعنی کالیکو افتتاح کرد.
جنگ در دونباس
جنگ دونباس یک درگیری مسلحانه در منطقه دونباس اوکراین، و بخشی از بحران اوکراین و مداخله نظامی روسیه در مرز اوکراین است. از ابتدای مارس ۲۰۱۴ در پی انقلاب ۲۰۱۴ اوکراین و جنبش یورومیدان، اعتراضاتی توسط جدایی‌طلبان مخالف دولت با پشتیبانی روسیه در استان‌های دونتسک و لوهانسک اوکراین که به دونباس معروف بودند، رخ داد. در نهایت این تظاهرات به درگیری مسلحانه بین دولت اوکراین و نیروهای جدایی‌طلب جمهوری‌های خلق خودخوانده دونتسک و لوهانسک تبدیل شد. درحالی که اعتراضات اولیه عمدتاً برای ابراز نارضایتی از دولت جدید اوکراین بود، روسیه با استفاده از آن‌ها یک کارزار سیاسی و نظامی هماهنگ علیه اوکراین را آغاز کرد. شهروندان روس از آوریل تا اوت ۲۰۱۴ جنبش جدایی‌طلبانه در دونتسک را رهبری می‌کردند و توسط داوطلبان و تجهیزات روسیه پشتیبانی می‌شدند. با افزایش درگیری‌ها در مه ۲۰۱۴، روسیه با استقرار ترکیبی از تاکتیک‌های اطلاعات نادرست، جنگجوهای نامنظم، سربازهای روسی و پشتیبانی نظامی متعارف برای بی‌ثبات کردن منطقه دونباس، «رویکردی ترکیبی» را به کار گرفت. طبق گفته دولت اوکراین، در اوج درگیری‌ها در تابستان ۲۰۱۴، گزارش شده که شبه‌نظامیان روسی بین ۱۵ تا ۸۰ درصد از مبارزان را تشکیل می‌دهند.
از آغاز درگیری‌ها ۲۹ آتش‌بس برقرار شده که هرکدام قصد داشتند به‌طور نامحدودی به قوت خود باقی بمانند، اما هیچ‌یک از آنها جلوی خشونت را نگرفتند. موفق ترین‌تلاش برای متوقف کردن جنگ در سال ۲۰۱۶ بود که آتش‌بس برای شش هفته پی‌درپی برقرار شد. آخرین آتش‌بس در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۰ اجرا شد که بیش از یک ماه منجر به خسارات جنگی به اوکراین نشد.
اوکراین، روسیه و دو جمهوری خودخوانده در ۱ اکتبر ۲۰۱۹ با یک نقشه راه برای پایان دادن به درگیری‌ها موافقت کردند. اما تا اواخر تابستان سال ۲۰۲۰، پایانی برای درگیری‌ها به چشم نمی‌رسید.
تاریخچه
پس از برکناری ویکتور یانوکویچ از ریاست جمهوری اوکراین در فوریه ۲۰۱۴ و فرادستی نیروهای هوادار غرب در دولت کی‌یف، اهالی روس‌تبار بخش‌هایی از شرق اوکراین مبتنی بر بدبینی تاریخی‌شان به جهت‌گیری‌های سیاسی در غرب اوکراین و نیروهایی که در کی‌یف قدرت را به دست گرفته‌اند و نیز بر بستر برخی اشتباهات دولت جدید، با آن از در ستیز و مخالفت درآمدند.
در این میان روسیه که کنش‌های سیاسی در اوکراین را تلاشی دیگر برای تشدید محاصره خود و حضور سیاسی و نظامی غرب در پشت مرزهای خود تلقی می‌کرد با حمایت از مخالفت‌ها در شرق اوکراین و تشدید ستیز میان اهالی منطقه و دولت کی‌یف درصدد حفظ منافع ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک خود تا حد ممکن است. این رویکرد روسیه در همان روزهای اول پس از برکناری یانکوویچ و با تصرف بحث‌انگیز شبه‌جزیره کریمه نمودی بارز یافت.
در کنار مقابله نظامی با شبه‌نظامیان شرق روسیه، در کی‌یف این امید وجود داشته که تحریم‌های اعمال‌شده از سوی کشورهای غربی علیه روسیه، اثر کند و کرملین با قطع حمایت از شبه‌نظامیان طرح‌ها و قول‌های دولت مرکزی اوکراین را بپذیرد.
با بدست آمدن برخی موفقیت‌های نظامی دولت در شرق، عرصه بر شبه‌نظامیان شرق اوکراین روز به روز تنگ‌تر شد، اما هیچ‌یک از دو طرف، اراده‌ای برای برای پایان درگیری‌ها نشان ندادند. محاسبه شبه‌نظامیان در ادامه درگیری عمدتاً بر این مبنا استوار بود که زمان به ضرر دولت مرکزی اوکراین عمل می‌کند. وضع اقتصادی شبه ورشکسته این دولت و اختلافات درونی آن، تلفات بالای ارتش ناآماده و کم‌تجهیزات، خستگی ناشی از ادامه جنگ در میان اهالی بخش‌های دیگر اوکراین که در مناطق مختلف کشور، با تظاهرات، اعتراض خود به ادامه جنگ را نشان می‌دهند از جمله فاکتورهای محاسبه شبه‌نظامیان و روسیه بودند. امید به مداخله مستقیم نظامی روسیه نیز در بدترین حالت نیز در این محاسبه نقش بازی کرد اما این موضوع به دلیل هزینه بسیار سنگین نظامی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن بسیار دور از ذهن بود.
تأثیر منفی این عوامل بر اقتصاد و وضعیت اجتماعی اوکراین مشهود بود. اما در نتیجه کمک‌ها و حمایت‌های غرب، شتاب و شدت این تأثیرات آن گونه نبود که شبه‌نظامیان و روسیه امید داشتند و وضعیت خود این شبه‌نظامیان در قیاس با قوای دولت مرکزی نامساعدتر شد. هر چند که اعزام نیرو و تجهیزات از سوی روسیه و امید به دخالت مستقیم این کشور تا حدودی، قدرت محدود ادامه درگیری‌ها و عدم تسلیم کامل تا اطلاع ثانوی را به آنها می‌داد.
برخلاف دخالت نظامی در کریمه، اکثریت مردم روسیه در نظرسنجی‌ها دخالت نظامی در اوکراین را نفی کردند. تأثیر تجربه جنگ شوروی در افغانستان و آمریکا در عراق بر افکار عمومی باعث پرهیز از با تکرار تجربه‌ای مشابه در اوکراین شده بود. رسانه‌ها و محافل رسمی روسیه وضعیت اوکراین را ناشی از «دخالت غرب در این کشور» و حمایت از «نیروهای ملی‌گرا افراطی و فاشیستی» و «سرنگونی توأم با خشونت دولت قانونی» این کشور معرفی می‌کردند. اما دخالت نظامی روسیه در اوکراین، خود این کسور را بیش از پیش در مظان اتهام می‌نشاند و این گونه مانورهای تبلیغاتی را بی‌اثر می‌کند.
فضای ضد روسی در بخش‌های غیرشرقی اوکراین به شدت بالاست. اقدام نظامی مستقیم روسیه در اوکراین بر این آتش خواهد افزود که می‌تواند تنش و تشنجی مداوم در مرزهای جدید روسیه با اوکراین را در پی داشته باشد.
گرایش به راه‌حل سیاسی
افزایش تلاش‌های دیپلماتیک در اروپا برای حل بحران و افزایش تماس‌ها و دیدارها میان مقام‌های روسیه و اوکراین نشانگر آن است که هر دو طرف پیروزی واقعی و کاملی برای خود در این بحران متصور نیستند و بیش از همه یافتن راه‌حل سیاسی که مبتنی بر خواست‌های متعادل‌شده طرفین باشد مد نظر است.
گزینه روسیه برای تحقق این امر ایجاد یک حکومت فدرال در این کشور است. زیرا در یک اوکراین فدرال دولت مرکزی نسبتاً ضعیف در جهت‌گیری‌های خارجی‌اش به نظر موافق مناطق فدرال (از جمله مردم نواحی شرق کشور) وابسته است و روسیه را راضی کند که پیوند تنگاتنگ میان کی‌یف و غرب (به خصوص از دید نظامی) عملی نشود. این راه‌حل شاید اوکراین را در پیوندهای مستقیم سیاسی و اقتصادی با غرب قرار دهد، اما در عین حال به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و اقتصادی شرق اوکراین با روسیه هم توجه می‌کند و به لحاظ نظامی، مانند آنچه برای فنلاند پس از جنگ جهانی دوم ترسیم شد، موقعیتی خنثی و حائل را برای اوکراین رقم خواهد زد.
اما روسیه به هیچ‌یک از این راه حل‌ها توجهی نکرده و بدون در نظر گرفتن عواقب بعدی، به افزایش درگیری‌ها در شرق اوکراین دامن زد. از زمان شروع درگیری‌ها در آوریل ۲۰۱۴ تا ماه اوت، بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ داوطلب روس به همراه جدایی طلبان شرق اوکراین پیوستند. یکی از روش‌های دیگر روسیه در جهت همسو کردن مردم، استفاده از حافظه تاریخی آنها و دادن لقب‌هایی چون فاشیست و نازی به مبارزه با مخالفانش از جمله رهبران امروز اوکراین است. تا اوت ۲۰۱۴ این جنگ باعث آوارگی یک میلیون، بی خانمانی ۲۶۰ هزار و مرگ ۲۶۰۰ نفر شد. در ادامه، ناتو یک نیروی واکنش سریع چند هزار نفری را برای حمایت از اعضای آن در اروپای شرقی تشکیل داد.
تبادل زندانی
در اواخر دسامبر ۲۰۱۷، بزرگترین تبادل زندانیان میان دولت و شورشیان در پست بازرسی مایورسک واقع در منطقه دونتسک انجام شد. این تبادل با میانجی‌گری ولادیمیر پوتین و رئیس کلیسای ارتدکس روسی انجام شد. در این تبادل، بیش از ۲۶۰ نفر را به مناطق تحت کنترل شورشیان داده و در عوض ۷۴ زندانی از سوی شورشیان مناطق دونتسک و لوهانسک به دولت تحویل داده شدند. هیچیک از شهروندان روسیه زندانی در اوکراین و هیچیک از شهروندان اوکراینی زندانی در روسیه هستند جزء افراد مبادله شده نبودند.
دن گوردن
دن گوردن (Dan Gordon؛ – ۱۹۷۰) یک کارگردان فیلم، اَنیماتور و فیلم‌نامه‌نویس اهل ایالات متحده آمریکا بود.
هری براون (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۲۴)
هری براون (Harry Brown; April 9, 1924 – ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کولچستر یونایتد اشاره کرد.
کریس کرولینگ
کریس کرولینگ (Chris Creveling؛ زادهٔ December 29, 1986) اسکیت‌باز سرعت اهل ایالات متحده آمریکا است.
هیتوشی ساساکی
هیتوشی ساساکی (佐々木 等) فوتبالیست پیشین و مربی فوتبال اهل ژاپن است.
هیتوشی ساساکی در تیم‌هایی همچون تیم ملی فوتبال ژاپن مربی‌گری کرده‌است.
کلویی دوفور-لاپوینت
کلویی دوفور-لاپوینت (Chloé Dufour-Lapointe؛ زادهٔ December 2, 1991) ورزشکار اسکی نمایشی اهل کانادا است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا، ۲ مدال نقره شده‌است.
پیوند به بیرون
Chloé Dufour-Lapointe
هری برتون (بازیکن فوتبال انگلیسی)
هری برتون (Harry Burton؛ 1881 – ۲۸ اوت ۱۹۲۳ (aged 42) ) بازیکن فوتبال بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال شفیلد ونزدی اشاره کرد.
باشگاه فوتبال لوکرن اوست والاندرن
باشگاه فوتبال لوکرن اوست والاندرن (K.S.C. Lokeren Oost-Vlaanderen) یک باشگاه فوتبال است که در سال ۱۹۲۳ در لوکرن بلژیک تأسیس شده‌است و در حال حاضر در لیگ برتر فوتبال بلژیک حضور دارد.
گروه سانی
گروه سانی (Sanne Group) شرکت خدمات مالی بریتانیایی است، که در سال ۱۹۸۸ تأسیس شد.
کریس لو بیهان
کریس لو بیهان (Chris le Bihan؛ زادهٔ may 27, 1977) ورزشکار بابسلد اهل کانادا است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال برنز شده‌است.
هری برو
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال هادرزفیلد تاون و باشگاه فوتبال استوک سیتی اشاره کرد.
ماسوجیرو نیشیدا
ماسوجیرو نیشیدا (西田 満寿次郎) فوتبالیست پیشین و مربی فوتبال اهل ژاپن است.
ماسوجیرو نیشیدا در تیم‌هایی همچون تیم ملی فوتبال ژاپن مربی‌گری کرده‌است.
شهروز رشید
شهروز رشید (زاده - درگذشته ) شاعر، برگردان، و نویسنده ایرانی بود. او پرورش‌یافته فضای ادبی فارسی‌زبان خارج از ایران بود و با چیرگی بر ادبیات تبعید ایران، یکی از منتقدان کارکشته آن به‌شمار می‌رفت. وی با وجود زندگی در خارج از ایران برای زمان طولانی، همیشه به زبان فارسی و ادبیات ایران، علاقه‌مند بود.
آغاز زندگی
شهروز رشید ۱۰ اردیبهشت ۱۳۳۹ در دشت مغان در نزدیکی شهر فارس‌آباد در استان اردبیل زاده شد. او از طایفه «خامسلو» یکی از طوایف شاهسون‌ها بود. دوران دبستان را در روستای زادگاه خود گذراند و برای دوره راهنمایی به اردبیل رفت. او سرودن شعر را از دوران دبیرستان آغاز کرد. کتاب شعر در آب در شولا که در سال ۱۳۶۳ (خورشیدی) در خارج از ایران چاپ شد سروده‌های او در دوران زندگی او در ایران هستند.
در ایران
شهروز رشید در نوجوانی به تشکیلات «راه کارگر» پیوست. با پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران ترک تحصیل کرد و دیپلم نگرفت. او به ادبیات علاقه بسیار داشت و کتاب‌های مذهبی و سیاسی مانند کتاب‌های علی شریعتی را می‌خواند. با این حال، هرگز به مذهب نزدیک نشد و به اندیشه‌های غیردینی چپ گرایش پیدا کرد. با وجود سرکوب‌های سال ۱۳۶۰ (خورشیدی) همچنان می‌خواست در ایران بماند. در این دوره، برای گذران زندگی به کارهای گوناگونی مانند کار در کارگاه‌های ساخت ترازو یا ساخت در و پنجره روی آورد. رشید سپس مدتی به تبریز و سپس به تهران رفت و به کار تشکیلاتی خود مانند شرکت در نشست‌های سیاسی و پخش اعلامیه ادامه داد.
خروج از ایران
با افزایش سرکوب و زندان و اعدام، در بهمن ۱۳۶۲ ایران را ترک کرد. شهروز از مرز زمینی به ترکیه رفت. در آنجا دستگیر شد و بیست روز در زندان شهر قارص زندانی شد. در آنجا تهدید به بازگرداندن به ایران شد. اما پس از آزادی از زندان به استانبول رفت. در آنجا با درخواست پناهندگی به آلمان رفت. رشید در آلمان در نشست‌های کانون پناهندگان سیاسی ایرانی در برلین شرکت می‌کرد. سخنرانی او به نام «خاوران و شعر» دربارهٔ کشتار سیاسی دهه شصت بود. از آخرین کنش‌های او در این زمینه، برگزاری مراسم بیستمین سالگرد قتل‌های زنجیره‌ای ایران بود که با حضور پرستو فروهر در دسامبر ۲۰۱۸ در برلین برگزار شد.
کنش ادبی
شهروز رشید همزمان با کنش سیاسی، به کنش ادبی و فرهنگی نیز می‌پرداخت. او عضو کانون نویسندگان ایران در تبعید و همچنین دبیر بین‌المللی انجمن قلم ایران (درتبعید) بود.
او کارگاه‌هایی در زمینه «نوشتن خلاق» در برلین و برخی دیگر از شهرهای اروپا مانند استکهلم برگزار کرد. همچنین در نشست‌هایی دربارهٔ رابطه دین و شعر، سخنرانی می‌کرد.
مرگ
شهروز رشید در پس از یک دوره بیماری در برلین آلمان درگذشت.
کتاب
مرثیه‌ای برای شکسپیر داستانی است که در اوایل دهه ۱۳۸۰ (خورشیدی) در مجله آفتاب در نروژ چاپ شده‌است. در سال ۱۳۸۵ (خورشیدی) این داستان به همراه چند داستان دیگر به صورت کتاب در آلمان چاپ شدند. منوچهر رادین این داستان را به شکل تئاتر، کارگردانی کرد.
نقد ادبی
شهروز رشید پژوهش‌های بسیاری دربارهٔ نظامی گنجوی داشته‌است. او باور داشت که «مخزن‌الاسرار مانیفست ادبی نظامی گنجوی» است.
گورو یامادا
گورو یامادا (山田 午郎) فوتبالیست پیشین و مربی فوتبال اهل ژاپن است.
هری بروس (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۰۵)
هری بروس (Harry Bruce؛ زادهٔ May 1905 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال دارلینگتون، باشگاه فوتبال تورکی یونایتد، باشگاه فوتبال گیلینگام، باشگاه فوتبال ردینگ، باشگاه فوتبال روچدیل، باشگاه فوتبال بیرمنگام سیتی، باشگاه فوتبال بیشاپ اوکلند، و باشگاه فوتبال کولوین بای اشاره کرد.
حسین الشافعی
حسین الشافعی (حسين محمود حسن الشافعي؛ February 8, 1918 – 1918:2:2, November 18, 2005)عضو شورای رهبری انقلابی مصر در سال ۱۹۵۲ بود و به عنوان معاون رئیس جمهور تحت دو رؤسای مصری، جمال عبدالناصر و انور سادات، خدمت کرد. او یکی از نه مردی بود که کمیته جنبش افسران آزاد را تشکیل داده بود، در طول قیام جبهه سواره نظام را رهبری کرد و در زمان مرگش یکی از سه عضو زنده شورای فرماندهی انقلاب بود.
تحصیلات
الشافعی متولد تانتا در سال ۱۹۱۸ بود و از آکادمی ارتش مصر در سال ۱۹۳۸ فارغ‌التحصیل شد.
مناصب
الشافعی به عنوان وزیر جنگ در سال ۱۹۵۴ منصوب شد و در زمان ادغام مصر با سوریه به عنوان وزیر کار و امور اجتماعی مصر عمل کرد. او در سال ۱۹۶۱ تحت عنوان نایب رئیس جمهور جمال عبدالناصر خدمت کرد. در دوران ریاست وزیر امور اجتماعی، الشافعی در آن زمان اصلاحات بیمه اجتماعی را در نظر گرفت، از جمله حقوق بازنشستگی برای بیوه‌ها. کمپین خیریه زمستانی، فقرا مصر را با نیازهای اساسی تأمین کرد. برخی از مشهورترین مصری‌ها در «قطار رحمت» شرکت کردند که محموله‌های کمک‌رسانی بزرگی را تحویل دادند، از جمله بازیگر فتن حماما. انور سادات، الشافعی را به عنوان معاون رئیس جمهور جدید دولت مصر در سال ۱۹۷۱ منصوب کرد.
درگذشت
الشافعی در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۰۵ فوت کرد. مبارک یکی از مقامات ارشد دولت بود که در مراسم خاکسپاری الشافعی بود.
ملکه برومند
ملکه برومند (زادهٔ ۱۲۹۶ – درگذشتهٔ ۸ مرداد ۱۳۶۹ ه‍.خ) خواننده و بازیگر اهل ایران بود.
زندگی‌نامه
ملکه برومند با نام اصلی ملکه‌الزمان برومندفرد، در سال ۱۲۹۶ ه‍. ش در نائیج از توابع نور در استان مازندران متولد شد. او برادرزادهٔ نورعلی برومند موسیقی‌دان ایرانی بود. ابوالحسن صبا در مدت اقامت خود در گیلان و مازندران، بین سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۰ ه‍. ش، او را یافت و با خود به تهران برد. وی شش سال تحت آموزش‌های ابوالحسن صبا قرار گرفت و ردیف، ترانه‌خوانی و آواز را از او آموخت. پس از آن مدتی نواختن سنتور را از حبیب سماعی فرا گرفت. برومند از معدود افرادی بود که آواز را تنها از صبا آموخت و نزد هیچ‌یک از استادان آواز در آن زمان آموزش ندید.
ملکه برومند تحصیلات خود را در دبیرستان ناموس تهران به پایان برد. وی در سال ۱۳۱۷ ه‍. ش، به همراه ابوالحسن صبا، مرتضی محجوبی، جواد بدیع‌زاده، جلال‌الدین تاج اصفهانی، حسین‌قلی طاطایی و ملوک ضرابی به سوریه و لبنان سفر کرد. در این سفر آثاری از صبا، مهرتاش و حسین یاحقی با صدای ملکه برومند (با نام مستعار «م. ب») و تاج اصفهانی روی صفحهٔ گرامافون در در «کمپانی سودوا» ضبط شد. این صفحه‌ها توسط «کمپانی آغاسی» در ایران به فروش می‌رسید.
برومند در سال ۱۳۲۳، از طریق صبا با جامعهٔ باربد آشنا شد. او تحت نظر اسماعیل مهرتاش به اجرای نمایش‌های موزیکال پرداخت و همین امر باعث شهرت بیشتر وی شد. نخستین نمایشی که برومند در آن به ایفای نقش پرداخت، لیلی و مجنون بود. او در آن نمایش نقش لیلی را بر عهده داشت. وی سال‌ها در جامعهٔ باربد، در نمایش‌ها، کنسرت‌ها و تابلوهای موزیکال حضور داشت و به همراه اسماعیل ادیب خوانساری نیز به اجرای برنامه می‌پرداخت. ملکه برومند در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۲۷، در کنسرت انجمن موسیقی ملی با عنوان «کنسرت به یاد حافظ» که در سینما رکس برگزار شد، به خوانندگی پرداخت. روح‌الله خالقی در این مورد نوشته‌است:
کنسرت‌های انجمن موسیقی ملی به خوانندگی ملکه برومند در ۸ مهر ۱۳۲۷ و ۱۵ خرداد ۱۳۲۸ ه‍.ش نیز برگزار شد. در این برنامه‌ها او قطعه‌های «شکایت نی» و «ناامید» اثر علینقی وزیری و «می ناب» از ساخته‌های روح‌الله خالقی را اجرا کرد. ملکه برومند پس از ازدواج با عباس حکمت‌شعار که از هنرمندان تئاتر و موسیقی بود، به «ملکه حکمت‌شعار» نیز شهرت یافت. او در سال ۱۳۳۰ ه‍.ش در چند برنامهٔ رادیویی نیز به اجرای آواز پرداخت. وی پس از جدایی از همسر اولش با علی‌اصغر نیکزاد (مینیاتوریست) ازدواج کرد و صاحب فرزندانی به نامهای همایون و هومان نیکزاد شد. برومند پس از درگذشت ابوالحسن صبا در ۲۹ آذر ۱۳۳۶ ه‍. ش، خوانندگی را رها کرد و دیگر نخواند.
ملکه برومند ۸ مرداد سال ۱۳۶۹ در تهران درگذشت و در قطعهٔ ۷۳، ردیف ۳۱، شماره ۲۱، در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.
آثار
از جمله آثاری که با صدای ملکه برومند ضبط شده‌است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
سن لئون انرژی
سن لئون انرژی (San Leon Energy) شرکت نفت و گاز ایرلندی است، که در سال ۱۹۹۵ تأسیس شد.
ایستگاه استادیوم شین-تسودانوما
استادیوم شین-تسودانوما ) نام یک ایستگاه قطار وابسته به خط شین-کیسی در نارشینو، چیبا است.
گروه مینون
گروه مینون (Minoan Group) شرکت مهمان‌نوازی بریتانیایی است، که در سال ۱۹۹۱ تأسیس شد.
اتحاد تاج و آتشگاه
اتحاد تاج و آتشگاه (Etehad-Taj va atashgah) اصطلاحی است که برای شکل‌گیری اولین حکومت مذهبی جهان در نظام شاهنشاهی ساسانی که دارای ایدئولوژی دینی بوده به کار گرفته می‌شود. مدل اتحاد تاج و آتشگاه با مدل حکومتی تئوکراسی به معنی جاری شدن اراده خداوند در حکومت متفاوت است. در حکومتهای پیش از امپراطوری ساسانی در ایران دین رسمی وجود نداشت. هم در دوران هخامنشی هم مادها و اشکانیان فاقد دین رسمی بودند و کشورهای تحت امر این حکومت‌ها از آزادی کامل مذهبی برخوردار بودند اما برای اولین بار شاهنشاهی ساسانی متوجه قدرت فراوانی می‌شود که می‌تواند با به‌کارگیری عنصر مذهب در حوزه سیاست به وجود آورد. دکتر آرمان زرگران در تببین این نوع از حکومت در صفحه ۲۸ کتاب مقدمه‌ای بر پزشکی دوران ساسانیان می‌گوید:
اردشیر بابکان با به قدرت رسیدن و تسلط بر سرزمینهای ایران، مدل فرمانروایی اشکانیان را را بطورکامل تغییر داد و حکومت مرکزی مقتدری را بر شکل ملوک الطوایفی پیشین ترجیح داد. در دوره ساسانی حکومتی منظم و مقتدر به وجود آمد که بر چهار گوشه مملکت اشراف کامل داشت. دومین خصیصه حکومت ساسانی نگاه مذهبی آن بود. حکومت ساسانی حکومتی با نگاه زرتشتی است که دین و قدرت حاکمه در آن در هم تنیده شده بودند این وضعیت را اتحاد تاج و آتشگاه می‌نامند.
نحوه شکل‌گیری
اردشیر یکم ساسانی یا اردشیر بابکان که بنیان‌گذار امپراطوری ساسانی بود پس از شکست آخرین شاهنشاه اشکانی، اردوان پنجم در سال ۲۲۴ میلادی در امپراطوری اشکانی را برانداخت. او پسر یک موبد زرتشتی بود و یک معلم معنوی پر قدرت به نام تنسر که او نیز موبد پرقدرتی بود در بخش بزرگی از زندگی او حضور داشت. او متوجه شد که اگر بتواند بین تاج پادشاهی و نیروی مذهبی که موبدان زرتشتی در مؤمنان خود ایجاد می‌کنند اتحادی به وجود آورد قدرتی را خلق کرده که تا پیش از این دیده نشده‌است. به عبارت دیگر امپراطوری اشکانی در اوج اقتدار توسط قدرت مذهبی موبدان که تصمیم گرفته بودند که قدرت سیاسی را هم با خود همراه سازند برچیده شد. اردشیر یک نظام ایدئولوژیک پر قدرت در امپراطوری ساسانی به وجود می‌آورد و حتی به صرب سکه‌هایی که این اتحاد را نشان دهد می‌پردازد. در سکه ای گه به نام اردشیر بابکان ضرب شده یک طرف تصور اوست و طرف دیگر نمادی است که از سه عنصر تشکیل شده‌است. در مرکز سکه اورمزد قرار دارد و دو طرف «ستون مقدس» در سمت راست امپراتور یا همان اردشیر پاپکان و در سمت چپ یک موبد که احتمالاً تنسر باشد قرار دارد.