ایل_خزل
خزل (تیسفون و دماوند)
کاردونیاش(Karduniaš) یا کُردونیاش (Kurduniash) این نام در تلمود بابلی به صورت کاردونیا (Kardunya) آمده‌است. و در متون آشوری از آن به عنوان کاردو (Kardu) یاد شده‌است. پس از حملات اقوام آشوری و بابلی برای نابودی زاگرس نشینان، کاکریمه معرف به آگوم دوم شاه کاسی فرزند اورزیگوروماش(Urzigurumaš)، بهترین راه برای دفع تجاوزات همسایگان غربی را تصرف سرزمین آنها و تسلط مطلق بر آنها دانست. او خلاف قاعده زمان خویش که رزم و نبرد بود، جنگ فیزیکی را پیش نگرفت. وی بهترین دانشمندان، رزم آوران، ومفرغ کاران (در اصطلاح یونانیان آکاسیها) را به عنوان فراری روانه بابل کرد. این سیاست و ترفند کارساز شد و طی مدتی کوتاه کاسیها توانستند تمام زمام امورات دولتی، اقتصادی، جنگی بابل را به دست گیرند. آنان در این راه برای نفوذ بیشتر به دین بابلی‌ها گرویدند و بدون خونریزی و جنگ به‌طور نامحسوسی بابل را به کنترل خویش درآوردند. بابلیان که به حفظ ارزشهای دینیشان اهمیت می‌دادند و می دیدندکه کاسیها به مسائل مذهبی آنها حرمت می‌نهند و آبادانی پدیدآوردند در خصوص سرنگونگی حکومتشان ایستادگی و مقاومت زیادی نکردند به فرمان کاکریمه پادشاه کاردونیاش، مجسمه مردوک (خدای بابلی‌ها) به بابل بازگردانده شد. کاردونیاش طولانی‌ترین حکومت در میان سایر سلسله‌ها بر بابل. ۳۶ پادشاه به مدت ۵۷۶ سال و نه ماه، تا آنکه در ۱۱۵۰ ق. م دودمان شوتروکی عیلامی بابل را فتح کردند و مجسمه مردوک را بردند. آخرین پادشاه کاردونیاش، انلیل ندین اخی به شوش برده و در آنجا زندانی شد و درگذشت. محمد امین زکی در تاریخ کرد و کردستان می نویسد: «نام آگوم کاکریم در زبان کُردی آگوم کاکه ریم  است» و کاردونیاش نام کاسایی شهر بابل بوده است. به نظر نمی رسد حکومت کاسایی بر اثر تعرض عیلامی ها منقرض شده باشد، بلکه پس از غلبه آشور دان آشوری بر «زامما» ی کاسایی محتمل است که مردم شهر بابل شورش کرده و حکومت کاسایی را منقرض کرده باشند. در سالنامه پادشاه آشور سناخریب به تفصیل آمده‌است که در دومین لشکرکشی خود به شرق در سال ۷۰۲ قبل از میلاد، او علیه سرزمین کاسی‌ها، که در امتداد رودخانه دیاله بین جبل حمرین و دربند خان قرار داشت، لشکرکشی کرد. کاسی‌ها به کوه‌ها پناه بردند. آرنو فورنه زبان‌شناس هندو-اروپایی گفتار کاسی و هوری‌ها را یک زبان دانسته‌است. در بخشی از مقالهٔ تاریخ کورد نوشتهٔ پروفسور مهرداد ایزدی در کوردستانیکا آمده‌است: چهار مرکز تجاری افسانه ای، آراپها، ملیدی، آراتا و واشوکانی در تجارت بین منطقه ای خود با اقتصادهای خارج از کوهستان محصولات خود را با نام هوری ارائه کردند. با قطعیت، آراپها در کرکوک مدرن، ملیدی با ملطیه، در حالی که آراتا و واشوکان به ترتیب با مکان‌های باستانی غنی گودین تپه (نزدیک کنگاور در جنوب شرقی کردستان، ایران) و تل فخاریا شناسایی می‌شوند. (غرب قامشلی، در غرب - مرکزی کردستان، سوریه). در اواسط هزاره دوم قبل از میلاد، به نظر می‌رسد که فرهنگ و مردم کردستان تحت یک هویت هوری متحد شده‌است. سامرفلد شرق‌شناس آلمانی: اسامی متعدد نسبت داده شده به خدای کاسی فقط به نام‌های شخصی شاهان کاسی گواهی می‌شوند. رودیگر بارتلموس الهی دان آلمانی :اغلب دشوار است که بگوییم کدام یک از نام‌های آنها باید به عنوان نام خدایان؟ تفسیر شوند، و کدام یک از نظر زبانی واقعاً کاسیت هستند (به جای اینکه به‌طور قابل تشخیص بابلی نباشند) علاوه بر این، برخی از کلماتی که به عنوان نام خدایان منفرد شناسایی می‌شوند نیز ممکن است القاب باشند. در حالی که در گذشته استدلال شده بود که همه نام‌های حاکمان اولیه کاسی تئوفوریک بوده‌است، این نظریه اکنون غیرقابل قبول تلقی می‌شود. کاسی‌ها صفات متعددی را به خدای خود نسبت می‌دادند ازجمله سروش (Surosh) مطابقت دارد با سروش امشاسپندان زرتشتی و رشنو(Rashnu) مطابقت دارد با رشن در اوستا زرتشت. گیریشمن گزارش می‌دهد در میان برنزهای لرستان دو تصویر وجود دارد که وی آنها را تصاویر ایزد سروش و الهه اشی مکتوب در کتاب اوستا و دین زردشت می‌داند. این برنزها قدیمی‌ترین تصاویر دینی ایرانیان را می‌رساند که متعلق به دورانی است که یشت‌ها کهن‌ترین قسمت‌های کتاب اوستا شفاهاً به وجود آمده‌است و این امر نشان می‌دهد عقاید اولیه دین زردشت پیش از پیدایی زرتشت در میان کاسی‌ها وجود داشته‌است. بگاش(Bagas) به معنای بزرگ از دیگر صفات منتسب به خدا توسط کاسی‌ها است که در کتیبه‌های هخامنشی به صورت بَگ(Baga) در اشاره به خدا به کار رفته‌است. سوریاش (SuriAsh) کاسی مطابقت دارد با سوریا (Surya) سنسکریت (ایزد خورشید) که معادل میترا دانسته شده‌است. در فرهنگ انگلیسی آکسفورد هم ریشه بودن اسورا با اهورا در دین مزدیسنا به رسمیت شناخته شده‌است.