cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ارتش هفتم (شوروی)
این ارتش در ابتدا تحت فرماندهی (رتبه دوم) وسولود یاکوولف قرار داشت، اما او از جایگاه فرماندهی ارتش خود عزل شد و به لنینگراد بازگشت. فرماندهی کیریل میریتسکوف بر عملیات جنگی نیز به‌دلیل شکست‌های گسترده و تلفات سنگین از او گرفته شد و او به‌جای یاکوولف به‌عنوان فرماندهٔ ارتش هفتم منصوب شد.
ارتش هفتم در پاییز ۱۹۴۰ مجدداً در منطقه نظامی لنینگراد تشکیل شد. پیش از آغاز عملیات بارباروسا توسط آلمان‌ها، این ارتش جبههٔ شوروی تا شمال دریاچه لادوگا را پوشش می‌داد. از ۲۴ ژوئن ۱۹۴۱ این ارتش دربرگیرندهٔ لشکرهای تفنگ‌دار هفتاد و یکم، صد و شصت و هشتم و دویست و سی و هفتم، منطقه مستحکم بیست و ششم، لشکر هوایی مرکب پنجاه و پنجم و چند تشکل توپخانه‌ای و مهندسی بود. این ارتش بعداً به بخشی از جبهه شمالی که بعداً به جبهه کارلیان تغییر یافت، تبدیل شد و به اجرای عملیات دفاعی در کارلیا پرداخت؛ هرچند که در ژوئیه-اوت ۱۹۴۱، با شکست در مقابل فنلاندی‌ها، کنترل لادوگا کارلیا را به آن‌ها واگذار کرد. در ۲۵ سپتامبر ۱۹۴۱ این ارتش به ارتش جداگانه هفتم تغییر نام داد و به تابعیت مستقیم فرماندهی عالی روسیه درآمد و تا فوریهٔ ۱۹۴۴ در همین وضعیت باقی ماند. این ارتش از اواسط اکتبر ۱۹۴۱ تا ژوئن ۱۹۴۴ از خط مقدم رودخانه سیویر بین دریاچه‌های اونگا و لادوگا دفاع کرد.
از ژوئن تا اوت ۱۹۴۴، ارتش هفتم که اکنون شامل سپاه سی و هفتم، چهارم، نود و چهارم و سپاه تفنگ‌دار نود و نهم، مناطق مستحکم صد و پنجاهم و صد و شصت و دوم، و تعدادی توپخانه، تانک، واحدهای مهندسی و واحدهای دیگر می‌شد، به‌عنوان بخش از جبهه کارلیان در عملیات سویر-پتروزاوودسک شرکت کرد. این ارتش در ابتدای ژانویهٔ ۱۹۴۵ منحل شد. ارتش سپاهیان نهم از نیروهای هوابرد در ۱۸ دسامبر ۱۹۴۴ بر پایه مقرهای این ارتش شکل گرفتند.
هیأت رز-بیلی
هیئت رز-بیلی (Rose–Baley Party)، نخستین کاروان درشکه مهاجرین اروپایی آمریکایی بود که مسیر ۳۵م موازی معروف به «راه کاروان بیل» که توسط «ادوارد فیتزجرالد بیل» ایجاد شد، عبور کرد. این مسیر از زونی پوبلوو، نیومکزیکو تا رودخانهٔ کلرادو در نزدیکی نیدلز امروزی در کالیفرنیا امتداد می‌یابد.
دریافت منبع
طبق سخن چالز دبلیو. بیلی، گیلیوم بیلی، خواهرزاده بزرگ صاحب شرکت بیلی و نویسنده کتاب «فاجعه کلرادو: مسیر درشکه بیل و نخستین هیأت مهاجر» (۲۰۰)، دربارهٔ آنچه در مسیر درشکه بیل اتفاق افتاد، کم‌تر نوشته شده‌است. چون تجارب منفی نخستین کاروان درشکه به منظور تلاش برای عبور مؤثر «کاربرد آن مردم را ناامید ساخت». پدربزرگ و مادربزرگ بیلی در راستای تشکیل شرکت در سال ۱۸۵۸ با برادر پدربزرگ یا مادربزرگ او متحد شدند و در شرکتی ادغام شدند که از سوی لئونارد جان رز رهبری می‌شد تا هیأت رز-بیلی را شکل دهند.
یادداشت بیلی، عمدتاً تنها ژورنال شناخته شده‌ای است که از سوی یکی از اعضای گروه نگهداری می‌شود. جان اودل، وزیر تعمیددهنده ۶۲ ساله که خانمش امیلی و خانه خود را در ایالت میسوری رها کرده بود، یادداشت روزانه سفرهای گروه را نگهداری می‌کرد که در آن موقعیت‌های اردوگاه‌ها و فاصله تخمینی آن‌ها را از میسوری، اقلیم و شرایط جاده، وجود سبزه‌زار، آب و چوب را درج کرده بود. بیلی ژورنال اودل را به عنوان «چارچوب اساسی» برای تحقیقات خود توصیف کرد. تنها منبع دیگری که معلومات دست‌اول را دارد، او رز است که یادداشت او در سال ۱۸۵۹ در «میسوریِ جمهوری‌خواه» به چاپ رسید و متعاقباً به عنوان ضمیمهٔ در اثر دکتر گلاس کلیلند تحت عنوان «رمهٔ در هزاران تپه: جنوب کالیفرنیا ۱۸۵۰ الی ۱۸۸۰» مجدداً چاپ شد.
شکل‌گیری
در تابستان سال ۱۸۵۸، کاروان بزرگ درشکه مهاجرین نخستین کاروانی بود که مسیر ۳۵ درجه‌ای شهر موهاوی را طی کرد. لئونارد جان رز، تاجر ثروتمند اهل کئوساکوا، آیوا معروف به اِل. جِه (L.J) همراه با خانواده هفت نفری‌اش، آلفا براون و خانواده‌اش، سرکارگراش و ۱۷ کاوشگر معدن، کارگران بدون معاش که در عوض کار شان برای شان آب و غذا می‌دادند، یک شرکت را تشکیل کرد. رز در سال ۱۸۲۷ در شهر روتنبرگ، آلمان چشم به جهان گشود و در سن ۸ سالگی به آمریکا مهاجرت نمود. او در سال ۱۸۹۲، از طریق نوشتن «کالیفرنیا»، آنچه که او را برای ترک آیووا انگیزه داد؛ جاییکه در آن چندین تجارت موفق را راه اندازی نمود، توضیح داد.
"در سال ۱۸۵۸، عده‌ای از کارگران معدن که جدیداً به کالیفرنیا برگشته بودند، با توصیف آب و هوای گوارا، مملو از گل، میوه‌های خوشمزه آن احساسات و تخیل مرا تحریک کردند و برای من الهام مقابله ناپذیر دست داد تا در آنجا حضور پیدا کنم و از لذت‌های موجود در این سرزمین پرثمر استفاده کنم."
رز برای این‌که بتواند این سفر پُرمخاطره را درست حمایت مالی کند، بیشتر دارایی‌های خود را به فروش رسانید، که بعد از پرداخت قرضه‌های‌اش مبلغ ۳۰ هزار دلار آن باقی ماند. او با این وجوه توانست یک کاروان درشکه مجهز ویژه را که شامل ۲۰ رأس اسب، دو اسب فیلی (ماده) مورگانی و یک اسب استالیون (نر) مورگانی به نام بلک موریل بود، تأمین نماید. که ارزش همهٔ این‌ها از ۳ هزار دلار بیشتر شد. او همچنین ۲۰۰ گاو سرخ دورهامی خرید که تصمیم داشت، آن‌ها را برای کسب منفعت دوباره بفروشد. برای این‌که بتواند مسیر ریل را تکمیل کند، ۴ درشکه بزرگ و پوشیده که توسط گاوهای نر کشیده می‌شد را آماده کرد، که هر درشکه نیازمند سه یوغ بود تا آن‌ها را به حرکت درآورد. اسباب و لوازم در سه گون بار شده بود و درشکه سومی برای حمل آلفا براون و خانواده‌اش استفاده می‌شد. خانواده رز در درشکه کوچکی که با یک جفت قاطر کشیده می‌شد و روزگاری به عنوان آمبولانس به‌کار می‌رفت، سفر کردند.
طبق سخن بیلی، در اوایل سال ۱۸۵۸ میلادی، عوامل سیاسی و اقتصادی باعث شد، تا دو خانواده هیدگ‌پیت و دو خانواده بیلی شمال غربی میسوری را به مقصد کالیفرنیا ترک کنند. یکی از عوامل، وضع قانون کانزاس- نبراسکا بود، که ایالت نبراسکا به عنوان قلمروی آزاد در اتحادیه پذیرفته شد و برای کانزاس حقِ را اعطاء کرد تا روی مشروعیت برده‌داری در محدود ایالت تصمیم بگیرد. تنش‌های برخاسته از میان دو گروه؛ طرفدار برده‌داری و ضدبرده‌داری باعث درگیری در نزدیکی مرز با میسوری شد و ایالت‌های غربی آن را شامل نوداوی که خانواده‌های بیلی و هیدگ‌پیت در آن زندگی می‌کردند، متأثر ساخت. به باور بیلی، وحشت و دهشت سال ۱۸۵۷ بی‌ثباتی در منطقه را بیشتر تشدید کرد و منجر شد تا عدهٔ زیادی افراد در ایالت‌های غرب آمریکا در جست‌جوی زندگی بهتر در کالیفرنیا باشند. امکانات و تجهیزات مدغم شده بیلی- هیدگ‌پیت توسط گیلیوم بیلی، سرباز ارتش جنگ هاوک بلک مدیریت و رهبری می‌شد و دربرگیرنده ۸ درشکه مورفی، ۶۲ گاو نر، ۷۵ گله گاو و چندین اسب سواری بود.
سفر
شرکت رز در ماه آوریل شهر آیووا را ترک کرد و به شهر کانزاس، میسوری که بعدها وست‌پورت نامیده شد سفر کردند و از طریق کشتی بخار در امتداد رودخانهٔ میسوری به آن‌جا رسیدند. در اوسط ماه می که آن‌ها در کاتن وود کریک، نزدیک دورهام امروزی در کانزاس، استراحت کردند، شرکت بیلی با آن‌ها پیوست. به دلیل امنیت، گروه‌ها بر سر یک ادغام غیررسمی توافق کردند؛ تجهیزاتشان روی هم رفته بیست درشکه، چهل مرد، پنجاه الی شصت زن و کودک و قریب به پانصد تا از احشام بدون علامت بود.
بیلی خاطر نشان می‌سازد بیشتر مهاجرینی که از ایالت‌های غرب‌میانه آمریکا به سمت سواحل غربی سفر کردند، از مسیر اورگان عبور نمودند. نگرانی‌ها دربارهٔ جنگ مورمون در سال ۱۸۵۸ باعث شد تا بسیاری از مردم شامل هیأت رز-بیلی با عبور از مسیر سانتافه به نیومکزیکو که مسیر جنوبی دائمی را به سمت کالیفرنیا می‌توانست متصل سازد، از راه یوتاه جلوگیری کنند. مسیر سانتافه در امتداد رودخانهٔ آرکانزاس ادامه می‌یافت تا این‌که در نزدیکی سیمارون کانزاس به دو بخش تقسیم می‌شد. بخشِ از سلسله کوه به سمت رشته‌های کلرادوی جنوبی ادامه می‌یافت و سیمارون این سلسله را قطع می‌کرد ولی قبل از وصل شدن در نزدیکی لاس وگاس، نیومکزیکو، از صحرای سیمارون که ۵۰ مایل عرض داشت، عبور می‌نمود. سیمارون ۱۰۰ مایل (۱۶۰ کیلومتر) کوتاه‌تر بود و برای رفت و آمد درشکه‌های بزرگ آسان بود، اما طبق سخن بیلی، مسافران آن نیز از طریق کومانچی و کیووا، قلمروی دشمن باید عبور می‌کردند. با این‌حال، هیأت رز-بیلی این مسیر را انتخاب کرد.
ترنس کیز
ترنس کیز (Terence Keyes; May 28, 1877 – 1877:05:28, February 26, 1939) فرد نظامی اهل بریتانیا بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان آنای مقدس (سنت آنا) شده‌است.
سپرمان
سپرمان روستایی در ولسوالی مرغاب از ولایت غور در کشور افغانستان است. باشنده گان از قوم تاجیک اند.
جستارهای وابسته
کودماهی
کودماهی (Menhaden) نامی است که برای ماهی‌های متعلق به دو سرده Brevoortia و Ethmidium به‌کار می‌رود. سرخ‌پوستان آمریکا از این ماهیان به عنوان کود استفاده می‌کردند و کودماهی‌های مرده را در کنار نشا و قلمه گیاهان خاک می‌کردند.
بخش باگیشور
بخش باگیشور (به انگلیسی: Bageshwar district) یک بخش در هند است که در اوتاراکند واقع شده‌است. بخش باگیشور ۲٬۳۰۲ کیلومتر مربع مساحت و ۲۴۹٬۴۶۲ نفر جمعیت دارد.
تفسیر کتاب‌الله
تفسیر کتاب‌الله معروف به ترجمه و تفسیر قرآن به مازندرانی اشاره به نسخ خطی از کتابی متعلق به زیدیان طبرستان و دیلم دارد، که توسط ابوالفضل بن شهردویر دیلمی در قرن هفتم هجری نوشته شده و در آن بخش‌هایی از قرآن به‌صورت ترجمه و تفسیر به زبان‌های طبری، عربی و فارسی توأمان آورده شده‌است.
این کتاب در ابتدا به زبان عربی نوشته شده و پس از آن برای درک بهتر مخاطبان، حاشیه‌هایی به زبان طبری و بعضاً فارسی، به آن افزوده شده‌است. مطالب در نسخه‌های مختلف تفاوت‌هایی دارند و بخش‌هایی از مطالب مندرج نیز به افرادی غیر از نویسندهٔ اصلی کتاب تعلق دارند. ابوالفضل دیلمی مطالب این تفسیر را بر پایهٔ منابع مختلفی نوشته‌است و اکثر منابع او تفسیرهای معتزلی و زیدی هستند و توجه وی به علم کلام در گزینش منابع مشهود است. در میان منابع تفسیر کشاف بیش از همه مورد استناد قرار گرفته‌است.
در این کتاب هر صفحه به سه یا چهار ستون تقسیم شده و در ستون‌های نخستین آیات با ترجمهٔ طبری، در ستون بعدی تفسیر آیات و در ستون‌های مابعد از آن، حواشی و جزئیات دیگری دربارهٔ تفاسیر آورده شده و واژگان مرتبط با یکدیگر از ستون‌های مختلف با پاره‌خط‌هایی به یکدیگر مرتبط شده‌است. گویا این روش تعلیق‌نویسی در میان زیدیان گسترش یافته؛ چنان‌که کتاب‌های دیگری نیز توسط عالمان زیدی طبرستان، دیلم و خراسان در قرون بعدی به همین شیوه نوشته شده‌است.
این نسخ بخش قابل‌توجهی از آثار ارزشمند باقی‌مانده به زبان طبری قدیم را تشکیل می‌دهند و گویش آن‌ها متعلق به غرب مازندران یا شرق گیلان است. تا قرن دهم نسخه‌هایی از آن در مناطق مختلف کتابت شده‌است. هم‌اکنون نسخه‌هایی از این کتاب دوجِلدی در کتابخانه‌های مختلفی نگهداری می‌شوند و نسخه‌ای از آن توسط کتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی چاپ و نشر شده‌است.
تفسیر قرآن
تفسیر اصطلاحی در علوم اسلامی است که به توضیح معانی قرآن و استخراج معارف آن می‌پردازد. علم تفسیر یکی از گسترده‌ترین زمینه‌های علوم اسلامی است. در ابتدای کار، بسیاری از صحابه در قرون نخستین با تفسیر کردن قرآن مخالف بودند و از معدود افرادی که به تفسیر پرداختند، علی بن ابی‌طالب، ابن‌عباس، ابن‌مسعود و ابی بن کعب بودند. هر یک از این افراد شاگردانی را نیز تربیت کردند. تا مدت‌ها تفاسیر به‌صورت شفاهی رواج داشت. گرچه مکتوب بودن بخشی از تفاسیر علی و ابن‌عباس محل تردید است، اما نخستین تفاسیر مکتوب در دورهٔ تابعین و توسط شاگردان چهار صحابهٔ مذکور، به وجود آمد؛ به‌طور مثال سعید بن جبیر به‌دستور عبدالملک بن مروان (خلیفهٔ اموی) تفسیری بر قرآن نوشت. غالب تفاسیر این دوره توسط شاگردان ابن‌عباس انجام شده‌است، ولی گاه مفسرانی هم بوده‌اند که پا فراتر از آموزه‌های ابن‌عباس گذاشتند و تفاسیر عقلی-درایی داشتند، که سرآمد آن‌ها حسن بصری است. در زمان اتباع تابعین تفسیر به‌عنوان یک «علم» شناخته شد و نخستین تفاسیر شیعی از زید بن علی، جعفر صادق و جابر بن یزید جعفی، در این دوره نوشته شد. در قرون دوم و سوم هجری، یحیی بن ابی کثیر و احمد بن حنبل مباحثی را مطرح کردند دربارهٔ این که با توجه به سنت بایستی قرآن را معنا کرد؛ این گروه که به اهل حدیث مشهورند، اعتقاد داشتند صرفا با تکیه بر احادیث می‌توان قرآن را مورد مطالعه قرار داد. تفسیرهای حدیثی نیز انواع بسیاری داشته و فراوان‌اند.
زیدیه در طبرستان و دیلمان
زیدیه یکی از مذاهب اسلام است که از انشعاب‌های تشیع به‌شمار می‌رود. پیروان این مذهب دوره‌ای در شمال ایران کنونی و دوره‌ای هم در شمال یمن دارای اکثریت نسبی بودند. پیروان زیدی به جای آن که امامت را موروثی و حاصل نص امام پیشین بدانند، معتقدند هر سیدی که از فرزندان فاطمه زهرا باشد و علیه حکومت ظالمی قیام کند، امام خواهد بود. در طبرستان و دیلمان چند قرن حکومت در دست دولت‌هایی زیدی بود و آن‌ها دارای کتابت و صاحب قلم نیز بودند. از آنجا که اکثر آنان تباری عرب داشتند، به زبان عربی آثاری نگاشتند؛ که سرآمد این افراد ناصر الحق اطروش بوده‌است. با این حال از قرون هشتم و نهم هجری، در آثار ایشان زبان محلی طبرستان و دیلم با عربی آمیخت.
ادبیات مازندرانی و دیلمی
زبان‌های کاسپین در محدوده‌ای میان رشته‌کوه البرز و دریای مازندران جای دارند و از زبان‌های ایرانی شمال غربی هستند. آثاری از دوره باستان و میانه برای این زبان‌ها شناخته نیست؛ ولی نخستین مکتوبات به زبان مازندرانی در قرن چهارم هجری با نام‌های مرزبان‌نامه و نیکی‌نامه توسط مرزبان بن رستم نوشته شده‌اند و تا پیش از ترجمه قرآن، کتاب‌های باوندنامه و ترجمهٔ مقامات حریری نیز به این زبان نوشته شده بودند و علاوه بر آن، آثار پراکنده دیگری هم از این زبان وجود داشتند. منتهی از ادبیات گیلکی به جز آثار اندکی همچون مصراع‌هایی از سید قاسم انوار، اطلاعات چندانی پیش از تفسیر ابوالفضل دیلمی (که با گویشی از ناحیهٔ غرب مازندران و شرق گیلان است)، موجود نیست. تفسیر کتاب‌الله در قرون هشتم، نهم یا دهم هجری نوشته شده و نشانگر استقلال این زبان از فارسی معیار در این دوران است. نوشته‌های به جا مانده از این قرون اغلب دو زبانه و مخلوطی از عربی، فارسی و گویش‌های محلی هستند. این موضوع نشان‌دهندهٔ رایج بودن زبان‌های محلی است، که برای توضیح کلمات دشوار فارسی و عربی آورده شده‌اند.
ابوالفضل دیلمی
پیش از سده چهاردهم اطلاعات چندانی از نویسندهٔ تفسیر کتاب‌الله موجود نبود؛ تا این که بنا بر نقل‌های آقا بزرگ تهرانی مشخصات «ابوالفضل بن شهردویر دیلمی» مشخص شد. آقا بزرگ نسخه‌ای کامل از این اثر را در نجف یافته و از کتابی به نام مطلع البدور بهره برده بود، که خود این کتاب نقلی از نوشتهٔ یوسف حاجی دیلمی است. بنا بر این اطلاعات، وی از یک خاندان زیدی در دیلمان بوده است، که برخی از خویشاوندانش نیز دارای تألیفاتی هستند و خود در قرن هشتم هجری در روستای «مرکال» می‌زیسته‌است. ابوالفضل دیلمی همچنین کتاب کلامی دیگری با نام دلائل التوحید را نیز نوشته است.
آقا بزرگ در نوشته‌های خود خاندان مذکور را متعلق به قرن هشتم هجری دانسته؛ ولی حسن انصاری، مورخ معاصر، معتقد است که وی به خاطر اشکالی که در منابع اولیه‌اش وجود داشته، دچار اشتباه شده‌است و ابوالفضل دیلمی می‌بایست در نیمهٔ قرن هفتم هجری تفسیر کتاب‌الله را نوشته باشد. او برای اثبات این مسئله به چندین منبع از زیدیان یمن و مکاتبات میان یوسف بن الحسن (پدربزرگ ابوالفضل دیلمی) و یکی از امامان زیدی یمن در قرن ششم هجری استناد کرده‌است.
بنا بر مطالبی که در تفسیر آمده‌است، مشخص است که ابوالفضل دیلمی یک شیعه زیدی بوده‌است؛ چنان‌که علاقه ویژه‌ای به زید بن علی نشان داده است و آرا و روایاتش را بیان می‌کند، وی تنها یکی از فرزندان علی بن ابی‌طالب را جانشین او می‌داند، پس از نام ائمه زیدی «ع» (کوتاه‌شدهٔ علیه‌السلام) می‌گذارد و در مسائلی چون «خالی نبودن زمانه از حجت» و رجعت نظرات شیعیان امامی را مردود می‌داند و همچنین توجه خاصی به ناصرالحق اطروش دارد. از آخرین مورد می‌توان حدس زد که وی از زیدیان ناصری بوده‌است.
الحاقات
حبیب برجیان در بررسی نسخهٔ شماره ۱۷۹۸۲ مجلس می‌گوید ترجمه‌های طبری الحاقی است و گویا غرض نویسندگان آیات این بوده است که تنها در این نسخه متون عربی قرار داشته باشد. او در ادامه می‌گوید مترجم(ها) در فضای میان سطور آیات و حاشیه‌های آیات یا حاشیهٔ صفحات آنقدر فضای خالی داشته‌اند که بتوانند متون تفسیر و ترجمه را وارد کنند. برجیان همچنین می‌گوید کمتر آیه‌ای به صورت کامل ترجمه شده و عموم ترجمه‌ها پاره‌پاره و شامل مفردات یا ترکیبات هستند. الزاماً تمامی آنان ترجمه نیستند و گاه تفاسیری نیمه طبری و نیمه فارسی یا عربی هستند و در برخی موارد تماماً تفسیری عربی آمده و گاهی در میان تفاسیر عربی نیز کلماتی به طبری ترجمه شده‌است. متون طبری با دو دست‌خط نوشته شده که یکی بزرگ‌تر است و با نسخ گرد نوشته شده و دیگری تازه‌تر و با بسامد کمتری است و نستعلیق ریز است. خط دوم فارسی‌گرایی بیشتری دارد. به‌طور مثال کاتب اول می‌گوید «دوجهی بن» و دومی می‌گوید «دوزخی آتش» (هر دو به معنای آتش دوزخ).
محمد عمادی نیز معتقد است زبان اولیهٔ اثر عربی بوده و غالب تفاسیر به این زبان نوشته شده و ترجمه‌ها و تفاسیر طبری در میان آن، نه به قصد یک ترجمه کامل طبری، بلکه برای توضیح و توجیه مخاطب، آمده‌است. وی همچنین می‌گوید بعید نیست که برخی از این ترجمه‌ها، بعدها توسط دیگر عالمان و طالبان زیدی، که به مطالعه اثر می‌پرداختند، به آن افزوده شده‌باشد؛ لذا بر خلاف ترجمه‌های میان سطور قرآن، که احتمالاً اثر مؤلف نبوده‌اند و الحاقی هستند، تفاسیر حاشیه‌ای به گویش محلی و گاه عربی قاعدتاً اثر ابوالفضل دیلمی است.
ویژگی‌ها
نویسنده نامی برای این کتاب نگزیده و نام تفسیر کتاب‌الله یا تفسیر کلام‌الله از ترقیمه کتاب اخذ شده‌است. این تفسیر در دو مجلد است؛ جلد اول از آغاز قرآن تا پایان سورهٔ کهف و جلد دوم از آغاز سورهٔ مریم تا آخر قرآن را دربردارد.
منابع
مطالبی که به عنوان تفسیر قرآن توسط ابوالفضل دیلمی نوشته شده، بیشتر او را در نقش گردآورنده و گزینش‌کنندهٔ تفاسیر نشان می‌دهد؛ منتهی می‌توان با دقت در چگونگی این گزینش، از عقاید او آگاه شد. وی برای نوشتن تفسیر کتاب‌الله منابع بسیاری را مطالعه کرده و نظرات خود را نیز بر آن افزوده‌است. منابع مورد رجوع ابوالفضل دیلمی بسیار متعدد بوده و او از آثاری کهن تا متأخر استفاده کرده است. این منابع شامل آثار تفسیری، کلامی و ادبی هستند، که برخی مشهور و شناخته‌شده‌اند و برخی دیگر ناشناخته و مفقود هستند. برخی از منابع توسط علمای زیدی دیلمان و طبرستان نوشته شده‌اند، که امروزه وجود ندارند و مفقود شده‌اند؛ مانند تفسیر ناصر للحق اثر ناصر کبیر، تفسیر خواجه بانصر و شرح المفصّل اثر شخصی به نام متکازینی. در این میان نقل‌های دیلمی از تفسیر ناصر للحق بیشتر هستند و دارای اهمیت وافری می‌باشند.
از منابع تفسیری که نویسنده از آن نقل کرده، تفسیر کشاف اثر زمخشری است، که به علت معتزلی بودنش مورد توجه خاص زیدیان معتزلی نیز قرار داشته است. تفسیر کشاف اصلی‌ترین منبع برای ابوالفضل دیلمی بوده و تقریباً در هر برگ به این کتاب به شکل‌هایی از قبیل «ذکر جارالله»، «ذکر ج» و «ج» ارجاع شده‌است. همچنین برخی آثار شناخته‌شده که امروزه در دسترس هستند، مانند تفسیر مجمع البیان اثر فضل بن حسن طبرسی، مفاتیج الغیب اثر فخر رازی، الکشف و البیان اثر ابواسحاق احمد ثعلبی در میان منابع این کتاب قرار دارند. التهذیب اثر حاکم جشمی نیز تفسیری زیدی-معتزلی است که در پنج جلد نوشته شده و دیلمی به آن استناد می‌کند. علاوه بر این، محمدتقی دانش‌پژوه از تفسیرهای المؤید بالله، ابوبکر رازی و واحدی نیز به عنوان منابع این کتاب یاد کرده‌است.
مضمون
منابع تفسیر کتاب‌الله شامل آثار تفسیری، کلامی و ادبی است. وجود آثار تفسیری و ادبی با توجه به موضوع نوشتار طبیعی می‌نماید؛ ولی استفاده از آثار کلام اسلامی نشان‌دهندهٔ گرایش و علاقهٔ شخصی نویسندهٔ آن به کلام است؛ چنان‌که نوشتن کتابی با نام دلائل التوحید را هم به او منسوب کرده‌اند.
ابوالفضل دیلمی، بنا بر سنت زیدیان، به آرا و اقوال متکلمان معتزلی توجه خاصی دارد؛ از معتزلیان متقدم همچون ابوهاشم جبائی و پدرش ابوعلی، قاضی عبدالجبار همدانی، ابوالقاسم بستی و ابومسلم اصفهانی، تا متکلمان و مفسران متأخر معتزلی همچون رکن‌الدین محمود ملاحمی و جارالله زمخشری مورد استفاده قرار گرفته است. به نظر می‌رسد که او به مکتب معتزلی ابوهاشم جبائی (مؤسس مکتب بهشمیه) تعلق خاطر دارد؛ هرچند به اقوال و آرای پیروان مکتب ابوالحسین بصری، همچون رکن‌الدین ملاحمی، نیز توجه کرده‌است.
همچنین بخش گسترده‌ای از منابع این کتاب از آثار قدیم و متأخر زیدیان بوده‌اند که تعدادی‌ از آنها توسط دیلمیان نوشته شده اند و امروزه نسخه‌ای از آن‌ها بر جای نمانده است. مانند آثار قاسم بن ابراهیم رسّی، ابوالعباس حسنی و المؤید بالله. در این بین کتاب‌های ناصر کبیر از جمله تفسیر، کتاب المسائل، کتاب الوصایا و کتاب المناهی او مورد استناد قرار گرفته‌اند، که هیچ‌کدام در حال حاضر در دسترس نیستند؛ فلذا تفسیر کتاب‌الله منبع ارزشمندی برای یافتن اطلاعاتی از مندرجات این کتب است.
شیوهٔ کتابت
شیوهٔ کتابت آن نیز به گونه‌ای است که در وسط صفحه آیات قرآن به خطی درشت کتابت شده و در حواشی بالا، یکی از طرفین و پایین آن مطالبی تفسیری آمده‌است. مطالب در ستون‌هایی آمده، ستون اول متن آیات با ترجمه، ستون دوم تفاسیر و ستون‌های بعدی جزئیات تفاسیر هستند. با کشیدن خطی، توضیحات هر واژه‌ای از قرآن به خود آن واژه متصل شده‌است.
آقا بزرگ تهرانی (که به نسخه‌ای در نجف دسترسی داشت) در الذریعة الی تصانیف الشیعة همین مطالب را آورده‌است و در توضیح ابوالفضل دیلمی می‌گوید «در نسخه‌های خطی قرآن زیدیه شمال، هر صفحه به سه یا چهار ستون تقسیم شده و در ستون‌های نخست آیات با ترجمه طبری آمده‌اند و در ستون بعدی تفسیر آیات می‌آید و در ستون‌های بعد از آن حواشی و توضیحات دیگری دربارهٔ تفاسیر آورده شده‌است و این تفاسیر با خطوطی به آیات مرتبط می‌شوند.»
همان‌طور که گفته شد، در اطراف هر برگ، تعلیقاتی نوشته‌اند که با خطی به محلی در میان آیات متصل شده، که نشان‌دهندهٔ درسی بودن تفسیر اخیر است و تعلیقات مذکور در حقیقت مطالب بیان شده در هنگام تدریس تفسیر است. شکل نگارش خاص تفسیر اخیر یعنی نگارش قرآن در وسط صفحه که تقریباً بخش اعظمی از هر صفحه را به خود اختصاص داده، باعث شده تا برخی از نسخه‌های موجود تفسیر توسط فهرست‌نگاران کتابخانه‌ها به عنوان قرآن معرفی شود؛ همچنین کثرت مطالب نقل شده از تفسیر کشاف به صورتی است که می‌توان تفسیر اخیر را گزیده‌ای زیدی از آن دانست. این خصلت سبب شده که برخی نسخه‌های تفسیر کتاب‌الله به عنوان تحریری البته تا حدی متفاوت از تفسیر کشاف معرفی شود.
آثار دارای شیوهٔ کتابت مشابه
نسخه‌های برجای مانده از این تفسیر، همگی از قرن نهم یا اوایل قرن دهم هستند و به یک شکل، شیوه و اندازه کتابت شده‌اند. همگی این نسخه‌ها متعلق به یک «سنت کتابت» هستند. این روش صفحه‌آرایی مختص به این کتاب نیست و آثار زیدی دیگری نیز در شرق گیلان و غرب مازندران از قرون نهم و دهم میلادی به همین شکل تعلیق‌نویسی و تفسیر شدند. این روش به خصوص در میان پیروان ناصریه رواج داشته‌است.
از قدیمی‌ترین آثاری که پیروان زیدی و ناصری شرق گیلان و غرب مازندران با سبک مختص خود نوشته‌اند، الإبانة اثر ابوجعفر هوسمی است که در قرن پنجم هجری نگاشته شده‌است. این کتاب مطالبی فقهی دربارهٔ ناصریان و برخی مطالب پراکنده دیگر ارائه می‌دهد و دارای شباهت‌هایی با تفسیر کتاب‌الله در سبک و سیاق نوشتن است. حاشیه‌ها به زبان بومی نیز در این کتاب که ۱۵۰ سال پیش از تفسیر کتاب‌الله نوشته شده، مشابهت دارد.
گویا این روش تعلیق‌نویسی در میان زیدیان گسترش یافته است. کتاب الکفایة فی علم الاعراب اثر ضیاء­الدین مکی (شاگرد جارالله زمخشری) با این روش کتابت در سه نسخه باقی مانده است. مقامات حریری نوشتهٔ قاسم بن علی حریری نیز از ترجمه‌های عربی به طبری دیگری است، که حائز اهمیت است. رسول جعفریان نیز به بررسی رساله‌ای پرداخته که در بخشی از آن بدون نام بردن از کسی، به «فساد» موجود در حکومت زیدیان گیلان انتقاد شده است و جعفریان از شباهت روش نگارش این کتاب به تفسیر کتاب‌الله سخن گفته‌است؛ این اثر در حوالی سال ۷۳۲ هجری با انشای ادبیانه‌ای نوشته شده است. همچنین محمدکاظم رحمتی، مورخ معاصر، نسخه‌هایی از نهج البلاغه نگاشته شده توسط عالمان زیدی نیشابور را با کمک شیوهٔ کتابت مذکور شناسایی کرده، که در قرن ششم هجری نوشته شده اند.
نسخه‌های موجود در مجلس
نسخهٔ شمارهٔ ۱۲۲۷۸ کتابخانهٔ مجلس جلد اول تفسیر کتاب‌الله است. در انتهای این نسخه نیز افتادگی وجود دارد و تفسیر سوره کهف نیمه‌کاره است. این نسخه دارای ۳۱۸ صفحه در جلد مقوایی عطف تیماج است و قطع ۱۹×۲۷٫۵ سانتی‌متری دارد و تاریخی در آن ذکر نشده‌است. در قرن نهم یا دهم هجری کتابت شده و جایی از آن نام کاتب «شمس‌الدین خادم» ذکر شده‌است.
نسخهٔ شمارهٔ ۴۰۲۸ کتابخانهٔ مجلس که تنها جلد دوم کتاب در آن است و از سورهٔ مریم تا تفسیر آیهٔ نخست از سوره فلق است. گویا این نسخه دارای افتادگی است.
نسخهٔ دیگری از جلد دوم (سورهٔ مریم تا آخر) نیز با ترجمه فارسی و طبری کهن به شمارهٔ ۱۷۹۸۲ در مجلس نگهداری می‌شود. این نسخه ۳۸۸ برگ دارد و صحافی چرم بر آن نهاده‌اند. بخشی بزرگی از این جلد تفسیرهایی به زبان عربی است. کاتب این جلد شخصی به نام «احمد بن تائب سلار بن محمد کینارودی» است و در پنجشنبه مورخ ۱۵ رمضان ۸۹۰ هجری کار نگارش آن به پایان رسیده‌است. او این اثر را برای شخصی به نام «حاجی بن فقیه محمد بن نماور تنهجانی» نوشته بود. در دو برگ ابتدایی این نسخه یادداشت‌هایی وجود دارد که برگ نخست آن را شخصی به نام «محمد صالح غروی» نوشته؛ این یادداشت اطلاعات مفیدی دربارهٔ ناصر کبیر و داعی کبیر، دو حاکم علویان طبرستان، ارائه می‌دهد و احتمالاً از منبع زیدی دیگری استخراج شده‌است. همچنین کاتبان دیگری نیز در جای‌جای این نسخه یادداشت‌های پراکنده‌ای گذاشته‌اند. در برگ ۳۸۶-الف نکته‌ای آمده که بیان داشته کتاب به همراه چند اثر زیدی و غیر زیدی دیگر، بر جامانده از متعلقات سید هادی کیا (حاکم کیاییان، متوفی ربیع‌الاول ۹۶۸ ه‍) است.
شهاب‌الدین حسینی نجفی مرعشی پشت جلد نسخهٔ ۱۷۹۸۲ نوشته‌است: «آنچه به نظر حقیر آمد، پس از ملاحظهٔ بسیار مختصر: در حواشی آیات شریفه تفسیری است ملتقط از کشاف، بیضاوی، تفسیر ناصر کبیر، از ائمهٔ زیدیهٔ جد مادری سید مرتضی، تفسیر ابواسحاق ثعلبی، تفسیر سُدّی و کسی که تفسیر به امر او نوشته شد، اسمش ملا حاجی پسر فقیه مازندرانی دیلمی، از اعلام زیدیه می‌باشد. آنچه به نظر حقیر می‌رسد، تفسیر تألیف علامه بحّاثه شیخ مجدالدین مازندرانی است از اعلام زیدیه که در حدود سنه ۷۰۰ فوت شد (والعلم عندالله). نفاست نسخه از حیث قدم و مشتمل بودن بر لغات مازندرانی است و علاوه مشتمل است بر کلمات بعضی از علما زیدیه در تفسیر آیات شریفه قرآن»
کتابخانه مجلس شورای اسلامی با همکاری کتابخانه تخصصی تفسیر و علوم قرآنی (وابسته به دفتر آیت‌الله سیستانی)، دو نسخهٔ مربوط به مجلس (۱۲۲۷۸ و ۱۷۹۸۲) را به صورت تصاویر چاپی در قطع اصلی منتشر کرد و محمد عمادی حائری بر آن مقدمه‌ای نوشته‌است.
دیگر نسخه‌ها
نسخه‌ای از جلد اول تفسیر کتاب‌الله به شمارهٔ ۲۷۷ در کتابخانهٔ ملک وجود دارد که هم ابتدا و هم انتهای آن افتادگی‌هایی دارند. این نسخه در آغاز قرن دهم هجری به خط نسخ در ۳۵۶ برگ ۲۹×۲۱٫۷ سانتی‌متری نوشته شده‌است.
نسخه‌ای هم در کتابخانهٔ مغنیساگل شهر مغنیسا، در آیدین ترکیه، موجود است. این نسخه از جلد دوم است و حاشیه‌هایی دربارهٔ رخدادهای تاریخی و مالکان این نسخه را تشریح کرده‌اند. محمدتقی دانش‌پژوه در فهرست میکروفیلم‌های کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران تمامی این حاشیه‌نویسی‌ها به زبان عربی را آورده‌است. این جلد به شمارهٔ Ketablike 127 در ۴۱۲ برگ به خط نسخ و متعلق به قرن نهم هجری است. این جلد در مدرسهٔ فقیه محمد تلجانی، واقع در روستایی به نام «سنگرپشت»، کتابت شده و در سیاماه تقویم طبری در سال ۸۹۹ و در یک روز جمعه به پایان رسیده.
نسخه‌ای از تفسیر کتاب‌الله در اسکاتلند است و در لژ بزرگ اسکاتلند نگهداری می‌شود. الول ساتن، ایران‌شناس بریتانیایی، این نسخه را مورد بررسی جامع خود قرار داده‌است.
همچنین رحمتی تعداد دیگری از نسخه‌های این کتاب را با توجه به شیوهٔ کتابت در فهرست‌های مرتبط با نسخ خطی (دنا و فنخا) یافت؛ که نسخه‌های زیر از آن جمله‌اند:
نسخهٔ موجود در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی در مشهد، به شمارهٔ ۲۱۳۹۳ که کتابتش را «احمد بن سلار کینارودی»، برای «نورالله بن علی اشکوری» در پنجشنبه ۷ رمضان سال ۸۸۹، انجام داده است. این دومین نسخه‌ای است که توسط کینارودی کتابت شده و نسخهٔ ۱۷۹۸۲ کتابخانهٔ مجلس هم توسط او نوشته شده. اما کسی که سفارش کتابت را انجام داده، متفاوت است. نسخهٔ مشهد مجلد دوم کتاب را شامل می‌شود و یک سال پس از جلد اول آن نوشته شده است.
شمارهٔ ۶۲ و ۶۳ در کتابخانهٔ فرید بن عبدالوهاب تنکابنی در شهر رامسر یافت شده است. به دلیل ناقص بودن ابتدا و انتهای شمارهٔ ۶۲ (فنخا، ج ۸، ص ۵۴۲)، مشخص نشده که این نسخه از کدام جلد تفسیر کتاب‌الله است؛ ولی شمارهٔ ۶۳ (فنخا، ج ۸، ص ۵۵۱) جلد دوم تفسیر است.
شمارهٔ ۱۲۵۶۶ (فهرست، ج ۳۱، ص ۶۵۱) در کتابخانه آیت الله مرعشی، که جلد دوم تفسیر کتاب‌الله است.
کتابخانهٔ آیت الله نجومی کرمانشاهی که مشتمل بر جلد اول تفسیر است و کاتب آن «برهان بن حسین بن حسن» ذکر شده و تاریخ پایان کتابت چهارشنبه ۱۰ محرم ۸۹۶ است. نسخهٔ اخیر دارای حاشیه‌نویسی‌هایی می‌باشد.
یک ترجمه از قرآن به زبان دیلمی در کتابخانه آستان قدس رضوی به شماره ۴۹۷۵ وجود دارد که تفاوت‌های بسیاری با تفسیر کتاب‌الله دارد. ترجمه دیلمی قرآن بر خلاف نسخه‌های تفسیر کتاب‌الله، ترجمه‌های کاملی از متن قرآن ارائه می‌دهد؛ در حالی که در تفسیر کتاب‌الله هدف ترجمهٔ آیات نبوده و صرفاً معنای برخی کلمات زیر آن‌ها یادداشت شده‌است؛ لذا آیاتی در کتاب‌الله وجود دارند که هیچ ترجمه‌ای بر آن‌ها وجود ندارد ولی در ترجمهٔ دیلمی قرآن این آیات به صورت کامل ترجمه شده‌است. علاوه بر این تفاوت، از واژگان و جملات متفاوتی در این دو اثر استفاده شده که می‌تواند بر اثر سبک شخصی نویسنده یا یکسان نبودن زمان و مکان نگارش کتاب‌ها بوده باشد.
در زبان‌شناسی
ترجمه‌هایی که از زبان عربی به زبان طبری انجام شده‌اند، مانند قرآن و مقامات الحریری، از میراث مکتوب مهم مازندرانی به‌شمار می‌روند و نشان‌دهندهٔ استقلال این زبان از زبان فارسی معیار در دوره‌های تاریخی پیشین هستند و همچنین ثابت می‌کنند زبان طبری برخلاف برخی از زبان‌ها که صرفاً جنبهٔ گفتاری داشته‌اند، ارزش نوشتاری نیز داشته‌است. لیکن این نوشته‌ها به طبری غالباً ناقص و معیوب هستند و خط ناخوانایی دارند، که برای مازندرانی‌زبانان امروزی درک آن‌ها دشوار است. با این حال، نزدیکی متن تفسیر کتاب‌الله با زبان امروزی طبری و آثار تاریخی و ادبی موجود از آن، موجب شده‌است که این اثر را به زبان طبری بدانند.
روش ترجمهٔ این آثار غالباً به صورت ترجمه کلمه به کلمه بوده‌است، که ایرادهایی بر آن وارد است. این روش استخراج دستور زبان مقصد را دشوار می‌کند و مشخص نیست در یک ترکیب اضافی، کدام کلمه مضاف و کدام یک مضاف‌الیه است یا مثلاً کدام حروف اضافی پیشایندی و کدام حروف پسایندی هستند. همچنین رسم‌الخط این نسخ ناخوانا است و در امر نقطه‌گذاری قصور دارد. صرف و نحو در آن غالباً تحت تأثیر زبان مبدأ است و فاقد واژگان اصیل زبان طبری است و برخی کلمات به نظر برساخته هستند و بعید است در آن روزگار رایج بوده باشند.
رسم‌الخط در ترجمه‌ها به گونه‌ای است که گویا خواندن زبان طبری چندان دشوار نبوده‌است. کلمات چسبیده به هم نوشته شده‌اند، مد الف و سرکش گاف وجود ندارند، نقاط سه‌گانه برای پ، ژ و چ به یک نقطه تقلیل یافته و برای شین تنها دو نقطهٔ عمودی روی دندانه‌ها آمده در حالی که برای حرف سین دو نقطهٔ عمودی زیر دندانه‌ها جای دارند. حرف دال مانند حرف واو است و پیچ قلم به گونه‌ای در انتهای کلمه می‌چرخد، که مشخص نیست کدام حرف را نشان می‌دهد.
الول ساتن پس از بررسی نسخه لژ اسکاتلند، زمان نگارش این نسخه را در حدود قرن دوازدهم هجری (هجدهم میلادی) تخمین زده‌است. او زبان این نسخه را از زبان‌های کاسپین معرفی می‌کند، ولی می‌گوید برخی ویژگی‌های گویشی آن در هیچ‌یک از دو زبان گیلکی و مازندرانی وجود ندارد. حبیب برجیان با اشاره به این پژوهش، می‌گوید متون ترجمه شده از عربی، با هیچ‌یک از گونه‌های زنده‌ی زبان‌های کاسپین مطابقت ندارد و با توجه به نزدیکی لهجه‌ی نسخه‌های موجود، یحتمل در مکان و زمان محدود و به‌خصوصی نوشته شده‌اند، که شاید در حوالی رود چالوس باشد.
الول ساتن از ۱۷۰۰ کلمه این نسخه، تنها ۶۰۰ فقره را واژگان محلی می‌داند؛ و نیز تطور تاریخی صامت‌ها، صرف و نحو و همچنین اسامی و افعال را بررسی کرده‌است. عباسعلی ابراهیمی نیز با بررسی حدود ۲۵۰۰ واژهٔ مازندرانی این اثر و توجه به ویژگی‌های زبانی آن، معتقدست تفسیر کتاب‌الله گرچه در قرون نهم و دهم نوشته شده، ولی برخی خصوصیات زبان‌های ایرانی دوره میانه را در خود حفظ نموده و از آثار شاخص و غنی برای مطالعات زبان‌شناختی به‌شمار می‌آید.
عباسعلی ابراهیمی در مقاله‌ای تحولات آوایی زبان طبری را با توجه به این اثر مورد بررسی قرار داده‌است و موارد ذیل را برشمرده: تبدیل «ج» به «ز»، وجود «و» به جای «گ»، وجود «و» به جای «ب»، وجود «و» به جای «پ»، وجود «د» به جای «ت»، وجود «م» به جای «ن»، وجود «ی» به جای «د»، وجود «ئ» (همزه) به جای «ی» و «گ» و «و»، وجود «ی» به جای «الف»، وجود «ون» و «وم» به جای «آن» و «آم»، جابه‌جایی صداها، فرایند حذف برخی صداها، وجود «ل» به جای «ر»، وجود «س» به جای «ز» و غیره. چند نمونه به عنوان مثال در اینجا مطرح می‌شوند:
تاماش مرتس
تاماش مِرتس (Tamás Märcz؛ زادهٔ ۱۷ ژوئیه ۱۹۷۴) بازیکن واترپلو اهل مجارستان بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا شده‌است.
موتور موسی بامری (جلگه چاه هاشم، یک)
موتور موسی بامری روستایی در دهستان جلگه چاه هاشم بخش جلگه چاه هاشم شهرستان دلگان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا کمتر از ۳ خانوار بوده‌است.
ورزشکاه کرون
ورزشکاه کرون (به انگلیسی: Crown Ground) یک ورزشگاه فوتبال در بریتانیا است که در Hyndburn واقع شده‌است.
موتور موسی بامری
موتور موسی بامری ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
کاتارینا بولین
{{Infobox volleyball player {{MedalCountry | {{GDR}} }} {{MedalCompetition | بازی‌های المپیک تابستانی}} {{MedalSilver| بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۰ |تیمی}}} }} کاتارینا بولین (Katharina Bullin؛ زادهٔ March 2, 1959) بازیکن والیبال اهل آلمان بود.
تلخاب (نهبندان)
تلخاب روستایی در دهستان عربخانه بخش شوسف شهرستان نهبندان استان خراسان جنوبی ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ این روستا بدون جمعیت بوده‌است.
آب‌چنداران
آب‌چنداران ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
جه (غور)
جه روستایی در ولسوالی فیروز کوه از ولایت غور در کشور افغانستان است.
موتور موسی بامری (جلگه چاه هاشم، دو)
موتور موسی بامری روستایی در دهستان جلگه چاه هاشم بخش جلگه چاه هاشم شهرستان دلگان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۲۲ نفر (۵خانوار) بوده‌است.
آلفرد هنری کیوگ
آلفرد هنری کیوگ (Alfred Keogh; July 3, 1857 – 1857:07:03, July 30, 1936) فرد نظامی اهل بریتانیا بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون لژیون دونور (افسر بزرگ) شده‌است.
کونیو کیتامورا (پزشک)
کونیو کیتامورا 北村 邦夫 きたむら くにお؛ زادهٔ February 23, 1951) یک پزشک و نویسنده و رئیس انجمن تنظیم خانواده ژاپن از سال ۱۹۸۸ بوده‌است.
اسندال (یوسف‌علی)
اسندال یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در یوسف‌علی واقع شده‌است. اسندال ۲۰۰ نفر جمعیت دارد.
تلخاب (شاهرود)
تلخاب یک روستا در ایران است که در دهستان خوارتوران در شهرستان شاهرود واقع شده‌است. تلخاب ۱۴۲ نفر جمعیت دارد.
مارتینا اشمیت
مارتینا اشمیت (Martina Schmidt؛ زادهٔ September 1, 1960) بازیکن والیبال اهل آلمان بود.
دیوید پروداکشن
دیوید پروداکشن ⁪ (株式会社デイヴィッドプロダクション) استودیو پویانمایی ژاپنی است که در سپتامبر ۲۰۰۷ توسط تهیه‌کنندگان سابق استودیوی گونزو کوجی کاجیتا و تایتو اوکیورا تأسیس شد و در نیشی‌توکیو، توکیو مستقر است. از آثار قابل توجه این استودیو می‌توان به ماجراجویی عجیب و غریب جوجو، فایر فورس و Urusei Yatsura اشاره کرد.
ولادیمیر وولکوف
ولادیمیر وولکوف (Владимир Волков؛ زادهٔ June 6, 1986) بازیکن فوتبال اهل صربستان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال مشلان، باشگاه فوتبال لخ پوزنان، باشگاه ورزشی پورتیموننزه، باشگاه فوتبال شریف تیراسپول، باشگاه فوتبال بئوگراد، و باشگاه فوتبال پارتیزان اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال صربستان و مونته‌نگرو بازی کرده‌است.
وز (غور)
وَز روستایی در ولسوالی مرغاب از ولایت غور در کشور افغانستان است.
بخش کاسرگود
بخش کاسرگود (به انگلیسی: Kasaragod district) یک بخش در هند است که در کرالا واقع شده‌است. بخش کاسرگود ۱٬۹۹۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۳۰۷٬۳۷۵ نفر جمعیت دارد.
هایدنهاین
هایدنهاین (Heidenhain) شرکت فناوری اطلاعات آلمانی است، که در سال ۱۹۴۸ توسط جونز هایدنهاین تأسیس شد. زمینه کاری این شرکت، تولید کنترلرها برای ماشین‌های ابزار و تجهیزات ابزار دقیق، همچنین دستگاه‌های اندازه‌گیری مکاترونیک برای طول و زاویه است.
ورزشگاه وانکدورف
ورزشگاه وانکدورف (Wankdorfstadion) یک ورزشگاه فوتبال در برن، سوئیس است.
این ورزشگاه که در سال ۱۹۲۵ تأسیس شده دارای ۲۲٬۰۰۰ نفر ظرفیت بوده و در سال ۲۰۰۱ تخریب شده است، وانکدورف یکی از ورزشگاه‌های جام جهانی فوتبال ۱۹۵۴ بوده و فینال است.
موتور میرزا نارویی
موتور میرزا نارویی روستایی در دهستان جلگه چاه هاشم بخش جلگه چاه هاشم شهرستان دلگان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۲۳ نفر (۵خانوار) بوده‌است.
مکس‌دیتا
مکس‌دیتا (Maxdata) شرکت فناوری اطلاعات آلمانی است، که در سال ۱۹۸۷ تأسیس شد.
راینر شارکه
راینر شارکه (Rainer Tscharke؛ زادهٔ August 1, 1942) بازیکن والیبال اهل آلمان شرقی بود.
شورابه علیا
شورابه عليا روستایی در ولسوالی فیروز کوه از ولایت غور در کشور افغانستان است.
تلخ‌آب (دامغان)
تلخ‌آب یک روستا در ایران است که در شهرستان دامغان استان سمنان واقع شده‌است.
داگلاس کندرو
داگلاس کندرو (Douglas Kendrew; July 22, 1910 – 1910:07:22, February 28, 1989) نظامی و سیاست‌مدار اهل بریتانیا بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان حمام و نشان امپراتوری بریتانیا شده‌است.
بخش کهیدا
بخش کهیدا (به انگلیسی: Kheda district) یک بخش در هند است که در گجرات واقع شده‌است.
نیلی بنداپودی
نیلی بنداپودی محقق آمریکایی و رئیس فعلی دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا است.
در دسامبر ۲۰۲۱، اعلام شد که دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا، بنداپودی را به عنوان رئیس بعدی خود معرفی خواهد کرد. او اولین زن و اولین فرد رنگین‌پوستی خواهد بود که به عنوان رئیس دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا خدمت می‌کند.
بنداپودی در هند به دنیا آمد و برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه کانزاس به ایالات متحده نقل مکان کرد. وی در آنجا مدرک دکترای خود را اخذ نمود. بنداپودی پس از مدتی در دانشگاه ایالتی اوهایو و دانشگاه ای اند ام تگزاس به کانزاس بازگشت تا به عنوان رئیس دانشکده مدیریت دانشگاه کانزاس خدمت کند.
در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۸، بنداپودی، در پاسخ به استفاده جان اشناتر، بنیان‌گذار پیتزای پاپا جانز، از توهین نژادی، اعلام کرد که نام جان اشناتر از نام ورزشگاه پاپا جانز کاردینال حذف خواهد شد.
فال خون
فال خون رمانی نوشته داود غفارزادگان است که توسط انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده‌است. این کتاب بارها تجدید چاپ شده‌است.
موضوع
کتاب ماه ادبیات در شماره ۱۴۶ (آذر ۱۳۸۸) به نقد و بررسی این اثر پرداخته‌است در بخشی از این متن آمده‌است: فال خون به دلیل نگاه ویژه و جدید به مقوله جنگ ایران و عراق، به جای پرداخت مستقیم به درگیری‌ها و مسائل جنگ بر روی موقعیت فردی انسان در حال جنگ و جایگاه او در صحنه‌های نبرد اشاره دارد.
انتشار در آمریکا
کتاب در سال ۲۰۰۸ به زبان انگلیسی و توسط محمدرضا قانون پرور استاد دانشگاه تگزاس با عنوان Fortune told in blood منتشر شده‌است. این کتاب را انتشارات دانشگاه تگزاس منتشر کرده‌است. این کتاب به همت مرکز مطالعات شرق‌شناسی دانشگاه تگزاس در شهر آستین، تگزاس منتشر شده‌است. این مرکز بیش از بیست سال قدمت دارد و تاکنون چندین ترجمه از کتب شرقی را منتشر کرده‌است.
انتشار در ترکیه
این رمان همچنین در ترکیه منتشر شده‌است.
جوایز
کتاب در جشنواره ربع قرن دفاع مقدس برگزیده و شایسته تقدیر شناخته شد. کتاب از بین ۷۰۰ کتاب منتخب و حاضر در این جشنواره انتخاب شده‌است.
شورابه
شورابه مرکزولسوالی مرغاب ولایت غور در کشور افغانستان است.
میلیان ووکادینوویچ
میلیان ووکادینوویچ (Miljan Vukadinović؛ زادهٔ December 27, 1992) بازیکن فوتبال اهل صربستان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ملادا بولسلاف، باشگاه فوتبال توبول، و باشگاه فوتبال اسلاویا پراگ اشاره کرد.
هوجو توکیمونه (مجموعه تلویزیونی تایگا)
هوجو توکیمونه نام یک مجموعه تلویزیونی ۴۹ قسمتی تاریخی و چهلمین سری از فیلم‌های مجموعه تلویزیونی تایگا است. این مجموعه توسط ان‌اچ‌کی در سال ۲۰۰۱ میلادی پخش شده‌است. در این مجموعه نقش هوجو توکیمونه توسط ایزومی موتویا ایفا شده‌است. موضوع فیلم در مورد زندگی هوجو توکیمونه و نقش وی در حمله مغول به ژاپن در دوره کاماکورا است.
قلمرو و فلسفه جغرافیا
قلمرو و فلسفه جغرافیا کتابی از احمد پوراحمد است که در سال ۱۳۸۵ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب برگزیده معرفی شد.
آلانا مک‌لافلین
آلانا مک‌لافلین (زاده ۱۹۸۳) مبارز هنرهای رزمی ترکیبی آمریکایی است.
او یک زن ترنس است
یکی از اعضای سابق نیروهای ویژه ارتش ایالات متحده و مبارز ام‌ام‌ای است. او دومین زن ترنس آشکارا است که به صورت حرفه ای در ام‌ام‌ای مبارزه کرده‌است.
اسن‌یاکا (یوسف‌علی)
اسن‌یاکا یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در یوسف‌علی واقع شده‌است. اسن‌یاکا ۲۸۶ نفر جمعیت دارد.
سه تابلوی مریم
سه تابلوی مریم یا ایدئال یک‌نفر پیرمرد دهگانی در سه تابلو مهم‌ترین سرودهٔ میرزاده عشقی به سال ۱۳۴۲ هجری قمری است. این منظومه هم به واسطهٔ محتوایش که شکست انقلاب مشروطهٔ ایران را به نحو شاعرانه‌ای به تصویر می‌کشد و هم به واسطهٔ ساختارشکنی‌اش در اشکال و قوالب شعر سنتی فارسی اهمیت دارد.
عشقی منظومهٔ سه تابلوی مریم را در پی فراخوان فرج‌الله بهرامی، دبیر اعظم و رئیس وقت کابینهٔ جنگ ایران، سرود که از نویسندگان خواسته بود «ایدئال خودشان را برای ایجاد یک حکومت مرکزی مقتدر بدست سردار سپه» در روزنامهٔ شفق سرخ بیان کنند. با وجود این، مفاد سه تابلوی ایدئالی که عشقی ساخت، به بیان خودش، «با منظور آن‌ها مخالفت» داشت.
محتوا
منظومه از سه بخش تشکیل شده است که نامشان از قرار زیر است:
مریم در این منظومه نمادی از انقلاب مشروطه ایران است که به شکستی بزرگ می‌انجامد. قهرمان داستان مردی ایرانی است که در کرمان شغل دولتی داشت ولی او را اخراج کردند و منصبش را به «مرده‌شویی» دادند که خواهر و دختر و زن و برادرش را برای کامجویی در اختیار حاکم کرمان قرار می‌داد. زن اولش از گرسنگی و خرابی اوضاع می‌میرد. مرد و دو پسرش به نائین می‌روند و مشروطه‌خواه می‌شوند. مرد مشروطه‌خواه زن دومی می‌گیرد و در همان روز صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه صاحب دختری به نام مریم می‌شود. در پی به توپ بستن مجلس به دست محمدعلی شاه، مرد به تهران می‌رود و پس از مدتی حبس کشیدن، برای پیوستن به مشروطه‌خواهان به گیلان می‌رود. دو پسرش جزو اولین کشتگان جنبش مشروطه در قزوین بودند. اما پس از به ثمر رسیدن جنبش مشروطه، برای دادخواهی او و کسانی که برای مشروطه تلاش کرده بودند، ارزشی قائل نشدند:
پیمان جبلی
پیمان جبلی (زادهٔ ۱۳۴۵ در شمیران) رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است. وی استاد دانشگاه، کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی است. جبلی ۷ مهر ۱۴۰۰ با حکم سید علی خامنه‌ای رئیس سازمان صدا و سیما شد.او پیش از این مدیریت معاونت برون‌مرزی سازمان صدا و سیما را برعهده داشت.
زندگی‌نامه
سال ۱۳۴۵ در شمیران در خانواده‌ای مذهبی به دنیا آمد. وی تحصیلاتش را در دبیرستان نیکان به پایان رساند. جبلی کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی است که سال‌ها کارمند صداوسیما بوده و در معاونت سیاسی، مسئولیت‌های مختلفی در بخش خبر داشته. او در سال ۱۳۷۲ فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و تبلیغ از دانشگاه امام صادق شد و سال ۱۳۸۳ مدرک دکترای فرهنگ و ارتباطات را دریافت کرد.
جبلی قبل از پست معاونت برون مرزی صداوسیما، عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما، معاون سیاسی (خبر) صداوسیما، دبیر اخبار خارجی بخش شامگاهی رادیو، دبیر اخبار خارجی و داخلی اخبار تلویزیون، سردبیر اخبار سراسری شبکه ۲ سیما، مدیرکل اخبار داخلی واحد مرکزی خبر، مدیرکل اخبار شبکه العالم، مدیر دفتر شبکه العالم در بیروت، معاون رسانه‌ای دبیر شورای عالی امنیت ملی در زمان تصدی سعید جلیلی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در تونس بود.
پیمان جبلی سه برادر دارد. یکی از برادرهای او جراح است که پسرش (محمدامین جبلی) را در پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین از دست داده‌است. میثم و برادر دیگر او بعد از این رخداد ایران را ترک کرده و در خارج از کشور پناهجو هستند.
سوابق اجرایی
سوابق شغلی و اجرایی وی به شرح زیر است:
عضو هیئت علمی دانشگاه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران
دبیر اخبار خارجی و داخلی اخبار سیمای جمهوری اسلامی ایران
سه تابلوی مریم
محتوا
مرد مشروطه‌خواه به‌ناچار در شمران به دهقانی مشغول می‌شود. زن دومش دق‌مرگ می‌شود. پسر «فکلی» تهرانی به دخترش تجاوز می‌کند ولی از ازدواج با او سر باز می‌زند و در نتیجه مریم خودکشی می‌کند. در تابلوی سوم، پدر مریم از سر استیصال می‌گوید:
عشقی همراه منظومه، یادداشتی منظوم برای فرج‌الله بهرامی نیز فرستاد که در آن آمده بود:
ماشاءالله آجودانی با برجسته کردن عبارت «عید خون»، سرودهٔ عشقی را نمونه‌ای از خشونت‌ورزی و افراط‌وتفریط می‌داند، ویژگی‌هایی که تاریخ جدید ایران مشحون از آن‌هاست.
عشقی خطاب به علی دشتی، مدیرمسئول و صاحب‌امتیاز روزنامهٔ شفق سرخ، نوشته بود:
روزویتا بایر
روزویتا بایر (Roswitha Beier؛ زادهٔ December 22, 1956) شناگر زن اهل آلمان بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۳ مدال نقره شده‌است.
ورزشکاه کلارنس سیدورف
ورزشکاه کلارنس سیدورف (به لاتین: Clarence Seedorf Stadion) یک ورزشگاه در سورینام است که در ناحیه پارا واقع شده‌است.
تاریخ برمکیان
تاریخ برمکیان کتابی از صادق سجادی است که در سال ۱۳۸۵ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب برگزیده معرفی شد.
محتوا
کتاب شامل دو بخش است: بخش اول، اثری تالیفی است که به تاریخ برمکیان مربوط می‌شود و نگارشش حدود دو سال طول کشیده‌است، چون اثر مکتوبی از آن دوران باقی نمانده‌است. بخش دوم کتاب، تصحیح رساله‌ای است به‌نام اخبار برامکه که نگارنده نسخه‌هایش را از سن‌پترزبورگ، از دانشگاه پنجاب و یک نسخه هم از کتابخانه ملی در تهران تهیه کرده‌است.
ایگور گیرکین
ایگور گیرکین (И́горь Все́володович Ги́ркин؛ زادهٔ December 17, 1970) سیاست‌مدار و نظامی اهل روسیه است.
رابرت کیکویچ
رابرت کیکویچ (Robert Kekewich؛ ۱۷ ژوئن ۱۸۵۴ – 5 november 1914) فرد نظامی اهل پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند بود. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان حمام شده‌است.
اطلس مناطق حفاظت‌شده ایران
اطلس مناطق حفاظت‌شده ایران کتابی از علی اصغر درویش صفت است که در سال ۱۳۸۵ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب برگزیده معرفی شد.
ناکامورا نوبورو
ناکامورا نوبورو (August 4, 1913 – 1913:8:4, May 20, 1981) کارگردان فیلم، و فیلم‌نامه‌نویس اهل ژاپن بود.
یووان ولالوکین
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۱ سال صربستان، و صربستان بازی کرده‌است.
شعمک (غور)
شعمک روستایی در ولسوالی فیروز کوه از ولایت غور در کشور افغانستان است.
پیوند به بیرون
Shamak map Afghanistan
هورست هاگن
هورست هاگن (Horst Hagen؛ زادهٔ January 10, 1950) بازیکن والیبال اهل آلمان شرقی بود.
چتنیک‌ها
چتنیک (به صربی‌کرواتی: Четници / Četnici)، با نام رسمی دسته‌های چتنیک ارتش یوگسلاوی، یک جنبش چریکی با مرام سلطنت‌طلبی یوگسلاوی و ملی‌گرایی صربی بود. . هرچند که جنبش چتنیک، جنبشی همگن و یکپارچه نبود. اما دراژا میهایلوویچ چتنیک‌ها را رهبری می‌کرد.
این جنبش از نیروهایی درگیر در جنگ جهانی دوم بود. در حالی که چتنیک‌ها با توجه به اهداف بلندمدت خود ضد نیروهای محور محسوب می‌شدند و در دوره‌های محدودی درگیری‌هایی نیز با آنها داشتند، اما تقریباً در تمام طول جنگ با نیروهای محور همکاری تاکتیکی یا انتخابی داشتند.
مونیکا بورلی هیلز
مونیکا بورلی هیلز (زاده ۱۹۸۵) زن‌پوش، شخصیت تلویزیون واقع‌نما آمریکایی است.
او یک زن ترنس است.
توسعه پایدار: اقتصاد و سازوکارها
توسعه پایدار: اقتصاد و سازوکارها کتابی از پی. کی. رائو با ترجمهٔ احمدرضا یاوری است که در سال ۱۳۸۵ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کتاب برگزیده معرفی شد.
کودماهی خلیج
کودماهی خلیج نام یک گونه از زیرخانواده شاه‌ماهی‌های گودابه است.
بخش پدوکوتائی
بخش پدوکوتائی (به انگلیسی: Pudukkottai district) یک بخش در هند است که در تامیل نادو واقع شده‌است. بخش پدوکوتائی ۴٬۶۶۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۶۱۸٬۳۴۵ نفر جمعیت دارد.
خواهران پانتی
خواهران پانتی فیلمی محصول سال ۲۰۱۹ و به کارگردانی هکتور بابنکو است. در این فیلم بازیگرانی همچون پائولو بالستروس، مارتین دل روزاریو و کریستین بابلز ایفای نقش کرده‌اند.
ورزشگاه کلوژ آرنا
ورزشگاه کلوژ آرنا (به لاتین: Cluj Arena) یک ورزشگاه فوتبال در رومانی است که در کلوژ-نپوکا واقع شده‌است.
کودماهی اطلسی
کودماهی اطلسی نام یک گونه از زیرخانواده شاه‌ماهی‌های گودابه است.
سرگئی کرینکو
سرگئی کرینکو (Серге́й Владиле́нович Кирие́нко؛ زادهٔ July 26, 1962) سیاست‌مدار اهل روسیه است. وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون قهرمان فدراسیون روسیه شده‌است.
کانو کامپیوتینگ
کانو کامپیوتینگ (Kano Computing) شرکت فناوری اطلاعات بریتانیایی است، که در سال ۲۰۱۳ تأسیس شد.
الگاتو
الگاتو (Elgato) شرکت الکترونیک آلمانی است، که در سال ۲۰۱۰ تأسیس شد.
نیچیرن (فیلم)
نیچیرن فیلمی به کارگردانی ناکامورا نوبورو است که در سال ۱۹۷۹ میلادی منتشر شد. در این فیلم یوروزویا کینوسوکه نقش نیچیرن را ایفا می‌کند. این فیلم در سال ۲۰۰۵ میلادی به صورت دی‌وی‌دی منتشر شده‌است.
نگار نعمتی
نگار نعمتی طراح لباس ایرانی است.
زندگی هنری
نخستین اثر او در مقام طراح لباس نمایش مهمانسرای دو دنیا بود که در سال ۱۳۸۶ در سالن اصلی تئاتر شهر به روی صحنه رفت. پس از آن با کارگردان‌هایی چون امیررضا کوهستانی، علی رفیعی و سجاد افشاریان (در حوزهٔ تئاتر) و مانی حقیقی، داریوش مهرجویی و رامبد جوان (در حوزهٔ سینما) همکاری کرد. نعمتی در سال ۱۳۹۷ موفق به کسب تندیس بهترین طراح لباس بیستمین دورهٔ جشن بزرگ سینمای ایران شد. او همچنین عضو هیئت داوران بخش مسابقه کودک چهارمین دورهٔ جشنواره تئاتر بود.
ساردین دریاچه تانگانیکا
ساردین دریاچه تانگانیکا نام یک گونه از تیره شگ‌ماهیان است.
ماهی طعمه
به ماهی‌های کوچکی که عمدتاً به صورت گروهی در آب‌های نسبتاً عمیق زندگی می‌کنند و همواره خوراک ماهی‌های بزرگ‌تر یا دیگر جانوران طعمه‌خوار می‌شوند اصطلاحاً ماهی طُعمه گفته می‌شود. به‌جز ابزیان بزرگ، طعمه‌خوارانی چون پستانداران دریایی و پرندگان دریایی از ماهی‌های طعمه تغذیه می‌کنند.
ماهی‌های طعمه معمولاً در بخش‌های پایین زنجیره غذایی قرار دارند و اغلب از پلانکتون‌ها تغذیه می‌کنند. بیشتر ماهی‌های طعمه از خانواده شگ‌ماهیان هستند اما دیگر ماهی‌های کوچک از خانواده‌های نیم‌منقارماهیان، گل‌آذین‌ماهیان، سیمین‌ماهیان و ماهی تفنگچی نوارطلایی هم همواره طعمه طعمه‌خواران بزرگ می‌شوند.
از نمونه ماهی‌های طعمه از خانواده شگ‌ماهیان می‌توان به شاه‌ماهی، ساردین، شاه‌ماهی گودابه، ماهی صبور، کودماهی، موتوماهی و ماهی خمسی اشاره کرد.
میلوش وولیچ
میلوش وولیچ (Милош Вулић؛ زادهٔ August 19, 1996) بازیکن فوتبال اهل صربستان است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال صربستان بازی کرده‌است.
حشمونیان
دودمان حَشمونی سلسله حاکم بر یهودیه و مناطق مجاور آن در دوران باستان بود. این دودمان از ۱۴۰ پیش از میلاد تا ۱۱۶ پیش از میلاد به طور نیمه‌خودگردان اما وابسته به سلوکیان در منطقه یهودیه فرمانروایی کرد. از سال ۱۱۰ پیش از میلاد و هم‌زمان با فروپاشی امپراتوری سلوکی، سلسله حشمونی نیز مستقل شده و محدوده زیر سلطه خود را گسترش داد. در سال ۶۳ پیش از میلاد پادشاهی حشمونی به تسخیر جمهوری روم درآمده و پس از تقسیم قلمروی آن به چند قطعه به عنوان دودمانی وابسته به روم درآمد. دودمان حشمونی ۱۰۳ سال باقی بود تا این‌که در ۳۷ پیش از میلاد جای خود را به فرمانروایی هیرود، پادشاهی مقتدر و ظالم داد که ظاهراً حاکمی مستقل بود، اما در واقع به عنوان شاهزادهٔ مشاور روم عمل می‌کرد.
حشمونیان کاهن بودند. اما اعمال نقش آنان به عنوان حاکم، به واسطهٔ کهانت آنان نبود؛ بنابراین نمی‌توان آنها را به انحراف از قانون قدیم که به وسیلهٔ آن، کهانت به معنای دقیق کلمه از قدرت سیاسی تفکیک شده بود، متهم کرد. به همین دلیل فریسیان از شاه حشمونی الکساندر یانیوس نخواستند که کهانت اعظم را بپذیرد، بلکه خواستند که تنها، پادشاه باشد.
هئو گوانگ
هئو گوانگ با نام محترم زیمنگ یک سیاستمدار در هان غربی بود وی یک نمونه نادر از مقام بشدت قدرتمندی بود که برای منافع دولت نه غضب کردن تاج و تخت امپراتورها را به راحتی کنار می زد و قدرتش اقتدار امپراتورها را تحت الشعاع قرار می داد. او همچنین نمونه نادر از مقام قدرتمند بود که همه قدرت‌های اداره کل امپراتوری را به طور برابر با امپراتورها داشت. وی از تاریخ ۸۷ پیش از میلاد (آغاز حکمرانی امپراتور ژائو) تا تاریخ مرگش یعنی ۶۸ پیش از میلاد به عنوان نایب السلطنه به صورت دفاکتو به تنهایی بر امپراتوری هان حاکمیت می‌کرد و قدرت کامل را کنترل می کرد.
موتور میرهوتی نارویی
موتور میرهوتی نارویی روستایی در دهستان جلگه چاه هاشم بخش جلگه چاه هاشم شهرستان دلگان استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۸۱ نفر (۱۹خانوار) بوده‌است.
شاه‌ماهی‌های باختری
شاه‌ماهی‌های باختری نام یک سرده از تیره شگ‌ماهیان است.
یاگوش ووکوویچ
یاگوش ووکوویچ (Jagoš Vuković؛ زادهٔ June 10, 1988) بازیکن فوتبال اهل صربستان است.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۱ سال صربستان و صربستان بازی کرده‌است.
فریم‌ورک کامپیوتر
فریم‌ورک کامپیوتر (Framework Computer) شرکت فناوری اطلاعات آمریکایی است، که در سال ۲۰۲۰ تأسیس شد.
دیمیتری کوزاک
دیمیتری کوزاک (Дмитрий Николаевич Кóзак؛ زادهٔ November 7, 1958) سیاست‌مدار اهل روسیه است، که در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ به‌عنوان معاون نخست‌وزیر روسیه فعالیت می‌کرد.