cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یک مکان ساکت: روز اول
تولید
فیلمبرداری در ۲ ژانویه ۲۰۲۳ در لندن آغاز شد.
لپیدولید
لپیدولید یک ترکیب شیمیایی است. شکل ظاهری این ترکیب، روغن زرد کمرنگ است.
محسن ذوالانور
محسن ذوالانور (زاده ۱۳۳۳ - شیراز) فیلم‌بردار اهل ایران است.
کلود کریکیلیون
کلود کریکیلیون (Claude Criquielion; January 11, 1957 – 1957:1:11, February 18, 2015) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک بود.
گمینا ویلکیه اوچه
گمینا ویلکیه اوچه یک گمینا در لهستان است که در شهرستان لوباچوف واقع شده‌است. گمینا ویلکیه اوچه ۱۴۶٫۴۹ کیلومتر مربع مساحت و ۳٬۹۰۴ نفر جمعیت دارد.
کلود کریکیلیون
از باشگاه‌هایی که در آن رکاب زده‌است می‌توان به تیم دوچرخه‌سواری کاس اشاره کرد.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
گردیعقوب
گردیعقوب، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان مهاباد در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان مکریان غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۲۱ نفر (۶۲ خانوار) بوده‌است.
اندیس کوه اردهال
کوه اردهال یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر آران استان اصفهان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سنگ تزئینی است.
خیف فاضل
خیف فاضل (به عربی: خیف فاضل) یک منطقهٔ مسکونی در عربستان سعودی است که در استان مدینه واقع شده‌است.
پیرو کیارا
پیرو کیارا ، (زاده ۱۳ مارس ۱۹۱۳ - درگذشته ۳۱ دسامبر ۱۹۸۶)، نویسنده ایتالیایی
گل‌نشینان
گل‌نشینان نام یک زیرخانواده از بالاخانواده شاپرک‌های شاخ‌کمانی است.
معبد زوجو
معبد زوجو در نزدیکی پارک شیبا در منطقهٔ میناتو در توکیو، پایتخت ژاپن واقع شده‌است. این معبد در سال ۱۳۹۰ میلادی ساخته شده و بخاطر داشتن گل‌های آزالیا معروف‌است.
گربه‌ماهی طاق‌باز خالدار
گربه‌ماهی طاق‌باز خالدار نام یک گونه از سرده هم‌رسته‌دندان‌ها است.
پدرو خوآن کابالرو
پدرو خوآن کابالرو شهری در کشور پاراگوئه، استان امامبی است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی ۶۴٫۵۹۲ نفر بوده‌است.
فردریک کیپینگ
فردریک کیپینگ ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ (آمریکای جنوبی)
مرحله مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ (کونمبول) مسابقاتی از سری مسابقات مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ می‌باشد که به علت وجود کشورهای کم در این قاره در یک گروه و یک مرحله برگزار شد و از طریق آن تیم‌های عضو کنفدراسیون فوتبال کونمبول در جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ نیز شناخته شدند. قارهٔ آمریکای جنوبی ۴ سهمیه مستقیم و یک نیم سهمیه برای مسابقات جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ دارد.
تیم‌های راه‌یافته
در زیر، لیست تیم‌های راه‌یافته به مرحله نهایی تورنمنت از طرف کونمبول را مشاهده می‌کنید.
پیوند به بیرون
http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/index.html
http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/southamerica/index.html
گمینا ویلگا
گمینا ویلگا یک گمینا در لهستان است که در شهرستان گاروولین واقع شده‌است. گمینا ویلگا ۱۱۹٫۱۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵٬۲۶۲ نفر جمعیت دارد.
فردریک کیپینگ (شیمی‌دان)
فردریک استنلی کیپینگ (Frederic Stanley Kipping; – 1863:8:16, May 1, 1949) یک شیمی‌دان اهل بریتانیا بود. وی کاشف سیلیکون است. زمانی که می‌خواست پلاستیک تولید کند، به جای استفاده از ترکیبات کربن، از زنجیره سیلیسیم استفاده کرد که به صورت اتفاقی خانواده سیلیکون‌ها را کشف کرد.
سدل
سدل، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان چالدران در استان آذربایجان غربی ایران است.
فردریک کیپینگ (شیمی‌دان)
وی برندهٔ جوایزی همچون همکار انجمن سلطنتی شده است.
ضرغام‌آباد (کهگیلویه)
ضرغام‌آباد (کهگیلویه)، مرکز دهستان دهدشت شرقی و روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
سدل
جمعیت
این روستا در دهستان چالدران شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۴۹ نفر (۲۰۸خانوار) بوده‌است.
ضرغام‌آباد (کهگیلویه)
جمعیت
این روستا در دهستان دهدشت شرقی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۶۱ نفر (۱۷۳خانوار) بوده‌است.
معبد تسوکیجی هونگانجی
معبد تسوکیجی هونگانجی در منطقهٔ چوئو در توکیو، پایتخت ژاپن واقع شده و در سال ۱۶۱۷ میلادی ساخته شده‌است.
اندیس کوه اردهال (باریت)
کوه اردهال (باریت) یک اندیس غیرفلزی است که در حوالی شهر کاشان استان اصفهان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، باریت است.
امبیاپورا
امبیاپورا (به انگلیسی: Ambiyapur) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در اوتار پرادش واقع شده‌است.
گربه‌ماهی شبکه‌ای
گربه‌ماهی شبکه‌ای نام یک گونه از سرده هم‌رسته‌دندان‌ها است.
واهان توتوونتس
واهان هُوْهانِسی توتوونتس (Վահան Թոթովենց؛ ۱ ژانویه ۱۸۹۳ – ۱۸ ژوئیه ۱۹۳۸) یک شاعر، نویسنده، خبرنگار و فعال اجتماعی اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه
واهان توتوونتس در خارپرت به دنیا آمد. وی در ارمنستان، استانبول و سپس در دانشگاه ویسکانسین به تحصیل پرداخت جایی که وی در سال ۱۹۱۵ تحصیلات خویش را به پایان رسانید.
وی داوطلب در جبهه قفقاز در طی جنگ جهانی اول بود و به عنوان مترجم، محافظ و منشی در نزد ژنرال آندرانیک اوزانیان خدمت نمود و خاطرات وی را به رشته تحریر درآورد که در سال ۱۹۲۰ به چاپ رسید. در تفلیس توتوونتس ویراستار روزنامه "هایاستان" "Hayastan"، ارگان رسمی ژنرال آندرانیک بود.
پس از سال ۱۹۲۲ وی در ایروان، ارمنستان شوروی زندگی می‌کرد. در سال ۱۹۳۷ وی یکی از قربانیان پاکسازی بزرگ دوره استالین بود.
آثار
آثار توتوونتس از سال ۱۹۰۷ به چاپ می‌رسیدند. وی پدیدآورنده رمان‌ها، داستان‌ها و درام‌هایی چون: «دکتر بوربونیان» (۱۹۱۸), «گردان مرگ» (۱۹۲۳), نیویورک (۱۹۲۷), باکو (جلد ۱–۳, ۳۴–۱۹۳۰), «جاناتان، پسر ارمیا» است. وی با آثار خویش مخصوصاً رمان زندگینامه‌ای «زندگی بر روی جاده قدیم رومی» (Life on the Old Roman Road) تأثیری بر ادبیات ارمنی گذاشت. فیلم «تکه‌ای از آسمان» (۱۹۳۰) بر اساس این رمان توسط هنریک مالیان ساخته شده‌است.
آثار وی به زبان‌های روسی، انگلیسی، فرانسوی، بلغاری، و ترکی استانبولی ترجمه شده‌است.
لینهه‌راپتور
لینهه‌راپتور نام یک سرده از تیره دونده‌خزندگان است.
دختر شانگهای
دختر شانگهای (Daughter of Shanghai) فیلمی آمریکایی به کارگردانی رابرت فلری است که در سال ۱۹۳۷ منتشر شد. این فیلم در آن زمان به دلیل استفاده از بازیگران آسیایی-آمریکایی برای نقش‌های اصلی، غیر عادی محسوب می‌شد. این فیلم از نخستین فیلم‌هایی است که آنتونی کوئین در آن بازی کرد.
بیدشهر
بیدشهر از توابع بخش بیدشهر، شهرستان اوز در استان فارس ایران است که با ۴۴۴۷ نفر جمعیت، پس از فیشور دومین روستای پرجمعیت شهرستان اوز و دوازدهمین روستای پرجمعیت استان فارس به‌شمار می‌رفت. شهر کوره (از توابع بیدشهر)، مرکز بخش بیدشهر در ۸ کیلومتری روستای بیدشهر واقع شده‌است. دین مردم روستای بیدشهر اسلام اهل‌سنت شافعی است و مردم بیدشهر اَچُمی بوده و به زبان اچمی سخن میگویند.
در سال 1401 بخشنامه ای در خصوص ارتقاع روستای بیدشهر به شهر اعلام شد اما همچنان این بخشنامه اعمال نشده و فاقد شهرداری است.
جمعیت
این روستا در بخش بیدشهر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن 6100 نفر (۱۰۵۶ خانوار) بوده‌است.
قجی‌آباد
قجی‌آباد، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان مهاباد در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان مکریان غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۰۵ نفر (۵۶ خانوار) بوده‌است.
نیتروفورازون
نیتروفورازون یک آنتی‌بیوتیک است که به‌صورت موضعی در سوختگی‌های درجهٔ دو و سه، زخم‌ها و عفونت‌های پوستی و برای آماده ساختن موضع برای پیوند پوست مصرف می‌شود.
مکانیسم اثر
نیتروفورازون یک مشتق نیتروفوران با طیف اثر ضدمیکروبی گسترده‌است، که چندین آنزیم باکتریایی دخیل در تجزیه هوازی و غیرهوازی گلوکز و پیرووات از قبیل پیرووات دهیدروژناز، سیترات سنتتاز، مالات دهیدروژناز، گلوتاتیون ردوکتاز و پیروات دکربوکسیلاز را مهار می‌کند. اما اثر ناچیزی بر سودوموناس آئروژینوزا دارد.
عوارض جانبی
حساس شدن پوست و بروز واکنش‌های آلرژیک به ویژه درماتیت تماسی با مصرف این دارو گزارش شده‌است.
جستارهای وابسته
سوختگی
پلنگی (لامرد)
پلنگی روستایی از توابع بخش علامرودشت شهرستان لامرد در استان فارس ایران است که در غرب روستای برکه سفید واقع شده‌است. مردم این روستا از عشایر قشقایی می‌باشند.
جمعیت
این روستا در دهستان کهنویه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۶ نفر (۱۰ خانوار) بوده‌است.
لئونورین
لئونورین یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۶۱۴۶۴ است.
داوود محمدی
داوود محمدی می‌تواند به افراد زیر اشاره کند:
گربه‌زبادان ماداگاسکار
گربه‌زَبادان ماداگاسکار (نام علمی: Eupleridae) نام یک تیره از زیرراسته گربه‌سانیان است.
}}
معبد ریوسنجی
معبد ریوسنجی در منطقهٔ مگورو در توکیو، پایتخت ژاپن واقع شده و در سال ۸۲۶ میلادی ساخته شده‌است.
آمبیه‌ویلر
آمبیِه‌ویلِر (به فرانسوی: Ambiévillers) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Vauvillers واقع شده‌است.
خصوصیات
آمبیه‌ویلر ۱۲٫۳۰ کیلومترمربع مساحت و ۱۰۶ نفر جمعیت دارد.
الحسینیه
الحسینیه (به عربی: الحسینیة) یک منطقهٔ مسکونی در عربستان سعودی است که در استان مدینه واقع شده‌است.
اندیس الهیار
الهیار یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر زاویه استان تهران قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، گرانیت است.
مارتین هوفمان
مارتین هوفمان بازیکن فوتبال و مهاجم اهل آلمان شرقی بود که از سال ۱۹۷۳ میلادی عضو تیم ملی فوتبال آلمان شرقی بوده‌است. وی در ۶۶ بازی ملی حضور داشته و در بازی‌های ملی‌اش ۱۶ گل به ثمر رساند. مارتین هوفمان آخرین بازی ملی خود را در سال ۱۹۸۱ میلادی انجام داد.
ویا الیسا
ویا الیسا شهری در کشور پاراگوئه، ناحیه مرکزی است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی ۵۳٫۱۶۶ نفر بوده‌است.
مانداگوه‌دندان
مانداگوه‌دندان نام یک سرده از تیره اریب‌گذردندانان است.
خبرچین (فیلم فرانسوی ۲۰۱۳)
«خبرچین» (Gibraltar) یک فیلم فرانسوی در سبک جنایی است که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به ژیل لولوش، فیلیپ نائون، ریکاردو اسکامارچو و طاهر رحیم اشاره کرد.
فرانک فاندنبروکه
فرانک فاندنبروکه (Frank Vandenbroucke; November 6, 1974 – 1974:11:6, October 12, 2009) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک بود.
از باشگاه‌هایی که در آن رکاب زده‌است می‌توان به تیم دوچرخه‌سواری ماپی و تیم دوچرخه‌سواری کوفیدیس اشاره کرد.
گانیسون، میسیسیپی
گانیسون شهرکی در ایالت میسیسیپی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۵۲ نفر بوده‌است.
گمینا ویلگیه
گمینا ویلگیه یک گمینا در لهستان است که در شهرستان لیپنو واقع شده‌است. گمینا ویلگیه ۱۳۳٫۸۳ کیلومتر مربع مساحت و ۶٬۹۰۱ نفر جمعیت دارد.
معبد کونگوجی
معبد کونگوجی یا معبد تاکاها تافودو در منطقهٔ هینو در توکیو، پایتخت ژاپن واقع شده و در سال ۷۰۱ میلادی ساخته شده‌است. گل‌های آجی‌سائی یا این معبد بسیار متنوع و معروف‌است.
صدرالدین
صدرالدین، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان چالدران در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان چالدران شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن بنابه کوچ‌کردن اکثر روستائیان ۶۹ نفر (۱۴خانوار) بوده‌است. که اکثر این طایفه با شهرت صدرالدین،صدرالدینی ،فاضل صدرالدینی،شناخته میشوند.ریشه ی اجدادی آنها اکثرا سیدمیباشد.که در اوایل جنگ جهانی اول بتاریخ ۱۲۹۵ اکثر آنها به شهرهای بزرگ اطراف از جمله تبریز کوچ کرده اند ودر اطراف آن ساکن شده اند.کار اجدادی انها دامپروری و دامداری و کشاورزی بوده است.
بانسنشوکای
بانسنشوکای (به معنی دریای هزاران رود به‌هم‌پیوسته)، مجموعه‌ای از دانش نینجا است که نوشتنش را به فوجیبایاشی سابوجی، فوجیبایاشی یاسوتاکه یا فوجیبایاشی یاسویوشی نسبت می‌دهند. این کتاب در ۱۶۷۶ میلادی نوشته شده و دربرگیرنده فلسفه، استراتژی‌های نظامی، نجوم و جنگ‌افزار است.
بخش‌ها
این کتاب شامل:
نسخه‌ها
دو گونه از این کتاب وجود دارد:
پس از جنگ جهانی دوم برخی از نسخه‌های دست‌نویس آن به مردم معرفی شد که اکنون در کتابخانه‌ها و دانشگاه ملی ژاپن نگهداری می‌شوند. به تازگی برگردان‌هایی از آن‌ها به زبان‌های گوناگون همچون انگلیسی، فرانسوی و آلمانی به چاپ رسیده‌است.
اندیس بادرود
بادرود یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر فیروزآباد استان تهران قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سنگ آهک است.
اکسید لوریل‌دی‌متیل‌آمین
اکسید لوریل‌دی‌متیل‌آمین یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۵۴۳۳ است.
پلنگچه‌ها
پلنگچه‌ها (نام علمی: Leopardus) نام یک سرده از زیرخانواده گربه‌ایان کوچک است.
امروز می‌کشیم، فردا می‌میریم!
امروز می‌کشیم، فردا می‌میریم! فیلمی است محصول سال ۱۹۶۸ و به کارگردانی تونینو چروی است. در این فیلم بازیگرانی همچون برت هالسی، باد اسپنسر، ویده پرستون، ویلیام برگر، تاتسویا ناکادای، جف کامرون و دانا گیا ایفای نقش کرده‌اند.
امبجاربی
امبجاربی (به سوئدی: Ambjörby) یک سکونتگاه مسکونی در سوئد است که در Torsby Municipality واقع شده‌است.
خصوصیات
امبجاربی ۱٫۴۸ کیلومترمربع مساحت و ۲۲۷ نفر جمعیت دارد.
کاراگوآزو
کاراگوآزو شهری در کشور پاراگوئه، استان کاراگوآزو است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی ۴۸٫۹۴۱ نفر بوده‌است.
قره‌قشلاق (مهاباد)
قره‌قشلاق (مهاباد)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان مهاباد در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان مکریان غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۰۰۰ نفر (۲۵۵ خانوار) بوده‌است.
گمینا ویلنگ
گمینا ویلنگ یک گمینا در لهستان است که در شهرستان چارنکوو-تژچیانکا واقع شده‌است. گمینا ویلنگ ۴۲۸٫۳۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲٬۵۷۲ نفر جمعیت دارد.
ماهی حلوای کره‌ای
ماهی حلوای کره‌ای نام یک گونه از تیره کفشک‌ماهیان راست‌روی است.
پاپ ژان پل دوم
پاپ ژان پل دوم با نام کارل یوزف وُیتیوا (به لهستانی: Karol Józef Wojtyła) در سال ۱۹۲۰ در لهستان به دنیا آمد. وی در ۱۶ اکتبر ۱۹۷۸ به رهبری کلیسای کاتولیک و حاکم واتیکان برگزیده شد و تا زمان مرگش در ۲ آوریل سال ۲۰۰۵ در این سمت بود. او نخستین و تنها پاپ اسلاو و لهستانی و اولین پاپ غیر ایتالیایی پس از پاپ آدریان ششم هلندی در ۱۵۲۲ میلادی بود. او در کل ۲۶ سال و ۵ ماه و ۱۶ روز در این مقام بود. وی پس از پطرس مقدس (۳۴ سال) و پیوس نهم (۳۲ سال) رتبه ۳ را در بین کل پاپ‌های تاریخ براساس میزان سال‌هایی که در این مقام بود را داشت. به همین دلیل او از جمله پاپ‌هایی محسوب می‌شود که بیشترین مدت تصدی این مقام را در تاریخ داشته‌اند. او ۲۶۴مین پاپ بود. پاپ ژان پل دوم یکی از جهانی‌ترین پاپ‌های عصر حاضر بود، به او لقب پاپ خانواده داده بودند.
ژان پل دوم به عنوان یکی از پرنفوذترین رهبران سده بیستم میلادی شناخته می‌شود. این باور گسترده وجود دارد که او هم‌چنین نقش مهمی در پایان کمونیسم در کشور خود لهستان و به تدریج در اروپا داشته‌است. وی هم‌چنین در بهبود رابطه کلیسای کاتولیک با اسلام، یهودیت و کلیسای ارتدکس شرقی تأثیر به‌سزایی داشته‌است.
رابطه با جهان اسلام
او اولین پاپ کاتولیک بود که در ۶ مه ۲۰۰۱ وارد مسجدی در دمشق شد و در آن به نیایش پرداخت.
شفافیت مالی
از سال ۱۹۸۱ میلادی، دربار واتیکان به دستور ژان پل دوم، برای خاتمه‌دادن به حدس و گمان‌ها در مورد میزان ثروت و درآمد کلیسا، حساب‌های مالی خود را منتشر می‌کند.
ترور نافرجام
در سال ۱۹۸۱ میلادی ژان پل دوم در میدان سن پی‌یر واتیکان دچار سوءقصد شد و به شدت مجروح شد عامل ترور محمدعلی آغجا (ملی‌گرای ترک و عضو گروه فاشیستی گرگ‌های خاکستری) نام داشت که پس از دستگیری گفته بود که ترور پاپ را سازمان جاسوسی شوروی و گروهی از دیپلمات‌های بلغارستان سازمان‌دهی کرده‌اند.
عفو پاپ
پاپ ضارب خود را زود بخشید. او در سال ۱۹۸۳ به زندان رفت و به مدت ۲۰ دقیقه به تنهایی با محمدعلی آغجا گفتگو کرد و اصرار ورزید که این مکالمه محرمانه باقی بماند. پاپ بعدها گفت که آغجا آموزش دیده بوده و به تنهایی عمل نکرده‌است. اما معتقد بود که هم سوء قصد و هم زنده ماندن او به اراده خدا بوده‌است. او گلوله‌ای را که از بدنش خارج شده بوده به عبادتگاه فاطیما در پرتغال اهدا کرد زیرا معتقد بود مریم در سال ۱۹۱۷ به سه دختر در این منطقه خبر داده بود که چنین حادثه‌ای رخ می‌دهد. آغجا نیز در هنگام محاکمه خود به این پیشگویی اشاره کرد. اصرار پاپ موجب بخشش آغجا در سال ۲۰۰۰ شد. او به ترکیه بازگردانده شد و حکم مرگش نیز به ده سال حبس تقلیل یافت. آغجا یکبار در سال ۲۰۰۶ آزاد شد اما مجدداً به فرمان دادگاه عالی ترکیه دستگیر شد و بقیه دوران محکومیت خود را سپری کرد.
تقدیس
در مراسم عشای ربانی که یکشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۳ (۲۷ آوریل ۲۰۱۴) در واتیکان در فضای باز و با حضور یک میلیون نفر برگزار شد دو پاپ فقید، پاپ ژان پل دوم و پاپ ژان بیست و سوم برای نخستین بار هم‌زمان تقدیس شدند. در این مراسم پاپ فرانسیس و پاپ بندیکت شانزدهم، حدود صد نفر از سران دولت‌ها و حکومت‌ها و چهره‌های برجسته خانواده‌های سلطنتی حضور داشتند. این رخداد در طول دو هزار سالی که از عمر کلیسای کاتولیک می‌گذرد سابقه نداشته‌است، دو پاپ سابق در مراسمی که دو پاپ در آن حضور داشتند هم‌زمان تقدیس شدند. قدیس شدن روندی طولانی است اما پاپ ژان پل دوم که یکی از جهانی‌ترین پاپ‌های عصر حاضر بود و به او لقب پاپ خانواده داده بودند، پس از نه سال تقدیس شده‌است.
روابط با ایران
نوشتار اصلی: سفر محمد خاتمی به ایتالیا (۱۹۹۹)
سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت، در سال ۱۳۷۷ به دعوت رسمی دولت ایتالیا وارد این کشور شد. او همچنین به واتیکان رفته، با پاپ ژان پل دوم ملاقات کرد. این دیدار به نماد گفتگوی اسلام و مسیحیت تبدیل شد. پاپ و محمد خاتمی در این دیدار هدایایی به یکدیگر دادند. پاپ ژان پل دوم قابی با نقوش حکاکی شده به خاتمی اهدا کرد و خاتمی نیز یک جلد «دیوان حافظ»، یک «قالیچه نفیس ایرانی قاب شده با نقش میدان سن مارکو واقع در شهر ونیز ایتالیا» و مجموعه کامل سریال «مردان آنجلس» (داستان اصحاب کهف) در شش نوار ویدئویی (VHS) را به عنوان هدیه، اهدا کرد.
اندیس باغک
باغک یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر دماوند استان تهران قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، گرانیت است.
محوطه گم چال
محوطه گم چال مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان بهشهر، روستای شهید آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۳۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ریو جین
ریو جین (؛ زادهٔ ایم یو جین در ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲) بازیگر اهل کره جنوبی است.
رفحاء
رفحاء (به عربی: رفحاء) یک سکونتگاه مسکونی در عربستان سعودی است که در استان مرزهای شمالی واقع شده‌است.
خصوصیات
رفحاء ۸۰٬۵۴۴ نفر جمعیت دارد.
لودانوزین
لودانوزین یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۷۳۳۹۷ است.
هاسیم
هاسیم یک عنصر شیمیایی با نماد Hs و عدد اتمی ۱۰۸ است. نام این عنصر از نام ایالت هسه در آلمان گرفته شده‌است. این عنصر، مصنوعی و رادیواکتیو است. پایدارترین ایزوتوپ شناخته شده هاسیم، با نیمه عمری حدود ۹٫۷ ثانیه است، اگر چه به صورت تأیید نشده، ممکن است دارای ایزوتوپ  با نیمه عمری حدود ۱۱ دقیقه باشد. بیش از ۱۰۰ اتم هاسیم تا به امروز سنتز شده‌است.
این عنصر جزو بلوک D است و در دوره ۷ و گروه ۸ جدول تناوبی عناصر قرار دارد. آزمایش‌ها تأیید کرده‌اند که رفتار هاسیم همانند عنصر اسمیم می‌باشد. خواص شیمیایی کمی از هاسیم شناخته شده‌است، اما می‌توان آن را به خوبی با دیگر عناصر گروه ۸ مقایسه کرد. در مقادیر انبوه، ار هاسیم انتظار می‌رود که یک فلز نقره‌ای رنگ باشد که به راحتی با اکسیژن هوا واکنش نشان می‌دهد و یک تترو اکسید فرار را تشکیل می‌دهد.
خواص شیمیایی و فیزیکی
عناصر بالاتر گروه ۸ نقطه ذوب نسبتاً بالایی (آهن: ۱۵۳۸ ° C، روتنیم: ۲۳۳۴ ° C، اسمیم: ۳۰۳۳ ° C) دارند. چون هاسیم بسیار شبیه به آن‌ها پیش‌بینی شده‌است، پس در دمای اتاق جامد است، اگر چه نقطه ذوب هاسیم دقیقاً محاسبه نشده‌است. هاسیم باید در یک ساختار بلوری بسته شده شش ضلعی متبلور شود که بسیار شبیه به ساختار بلوری اسمیم است. محاسبه شده‌است که ضریب کشسانی حجمی هاسیم فلزی خالص قابل مقایسه با الماس باشد (۴۴۲ گیگاپاسکال). انتظار می‌رود که چگالی هاسیم ۴۰٫۷ باشد، که بالاترین چگالی در ۱۱۸ عناصر شناخته شده‌است و تقریباً دو برابر چگالی اسمیم می‌باشد. چگالی چگال‌ترین عنصر موجود در طبیعت (اسمیم) ۲۲/۵۹ است.
وردوان
وردوان روستایی از توابع بخش علامرودشت شهرستان لامرد در استان فارس ایران با زمین های حاصلخیز کشاورزی فراوان است. در کنار این روستا رودخانه فصلی علامرودشت در جریان است. نخلستان وردوان در شمال این روستا و در دامنه کوه هوا واقع شده‌است.
از مهمترین جاذبه های گردشگری این روستا میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
نخلستان وردوان
قنات آب گرم
آسیاب آبی وردوان
بقعه شاه رجب
جمعیت
این روستا در دهستان کهنویه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۱۵۵ نفر (۴۶ خانوار) بوده‌است.
محمدخان تنگ سپو
محمدخان تنگ سپو، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان دهدشت شرقی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۰۷ نفر (۲۱خانوار) بوده‌است.
بچه‌های بهشت (مجموعه تلویزیونی ۱۳۸۷)
بچه‌های بهشت نام یک مجموعه تلویزیونی به کارگردانی خسرو معصومی است که در سال ۱۳۸۸–۱۳۸۷ برای شبکهٔ ۲ در ۱۳ قسمت ۴۰ دقیقه‌ای تولید و در سال ۱۳۸۹ از آن شبکه پخش شد. فیلمبرداری این مجموعه تلویزیونی در پل سفید مازندران انجام شد.
گونتر هوگه
گونتر هوگه بازیکن فوتبال و مهاجم اهل آلمان شرقی بود که از سال ۱۹۶۱ میلادی عضو تیم ملی فوتبال آلمان شرقی بوده‌است. وی در ۶ بازی ملی حضور داشته و در بازی‌های ملی‌اش گلی به ثمر نرساند. گونتر هوگه آخرین بازی ملی خود را در سال ۱۹۶۸ میلادی انجام داد.
ادبیات آلمانی
ادبیات آلمانی شامل متون ادبی است که به زبان آلمانی نوشته شده‌اند که شامل آثار ادبی در آلمان، اتریش، بخش‌های آلمانی بلژیک و سوئیس، لیختن‌اشتاین، تیرول جنوبی در ایتالیا و آلمانی‌زبان‌های پراکنده‌است. امروزه ادبیات آلمانی بیشتر به زبان آلمانی استاندارد نوشته می‌شود، اما هنوز هم آثاری وجود دارند که با تأثیر از گویش‌های زبان آلمانی (مانند آلمانیش) آفریده می‌شوند.
تاریخچه
ادبیات آلمانی که در سده‌های میانه در آلمان نوشته شده‌است از کارولنژی‌ها آغاز می‌شود و برای پایان آن تاریخ‌های متفاوتی بیان شده‌است. اصلاحات پروتستانی (۱۵۱۷) آخرین نقطهٔ پایان ممکن دانسته می‌شود. آلمانی علیای میانه در سدهٔ ۱۲ میلادی آغاز می‌شود، کارهای برجستهٔ این دوره حلقه (حدود ۱۴۱۰ میلادی) و شعرهای اسوالد فن ولکنشتاین و یوهانس فن تپل است. دورهٔ باروک (۱۶۰۰ تا ۱۷۲۰ میلادی) یکی از پربارترین دوره‌ها در ادبیات آلمانی بوده‌است. ادبیات مدرن در زبان آلمانی با نویسندگان عصر روشنگری (مانند هردر) آغاز می‌شود. دورهٔ حساسیت در دهه‌های ۱۷۵۰ تا ۱۷۷۰ میلادی، با پرفروشترین کتاب گوته، رنج‌های ورتر جوان (۱۷۷۴) پایان یافت. جنبش طوفان و غرش و کلاسیک وایمار توسط یوهان ولفگانگ فون گوته و فریدریش شیلر رهبری شدند. جنبش رمانتیک آلمانی، پایان سدهٔ هجده و آغاز سدهٔ نوزده میلادی را زیر سلطهٔ خود درآورد.
بیدرمایر به ادبیات و موسیقی، هنرهای بصری، و طراحی داخلی در دوره‌ای میان سال‌های ۱۸۱۵ (کنگره وین)، پایان جنگ‌های ناپلئونی، و ۱۸۴۸ میلادی، یعنی سال انقلاب‌های اروپایی گفته می‌شود. در آلمان زیر سلطهٔ رژیم نازی، برخی نویسندگان تبعید شدند و بقیه مورد سانسور قرار گرفتند. تاکنون جایزهٔ نوبل در ادبیات چهارده بار به نویسندگان آلمانی زبان اهدا شده‌است. برخی از برندگان این جایزه عبارتند از توماس مان، هرمان هسه، و گونتر گراس.
برندگان جایزه نوبل
تاکنون جایزه نوبل ادبیات چهارده بار به نویسندگان آلمانی‌زبان اهدا شده‌است.
ترجمه آثار آلمانی به زبان فارسی
یکی از نخستین آثار آلمانی که به زبان فارسی ترجمه شده‌است، رنج‌های ورتر جوان از گوته است که در سال ۱۳۰۳ توسط محمد صفارزاده از فرانسه ترجمه شده‌است. با وجود آنکه نویسندگانی چون بزرگ علوی و محمدعلی جمالزاده سال‌ها در آلمان زندگی و تحصیل کردند، ولی ظاهراً تمایلی به ترجمه آثار نویسندگان معاصر خود نداشته‌اند. ویلهم تل (۱۳۳۴) و دوشیزه ارولئان (۱۳۰۹) شیلر، از مهم‌ترین آثار آلمانی است که این دو نویسنده ایرانی به فارسی ترجمه کرده‌اند. این دو آثار در همان زمان هم جزو آثار کلاسیک ادبیات آلمانی دانسته می‌شده‌اند.
از جمله مترجمان مهم و زندهٔ ادبیات آلمانی می‌توان به محمود حدادی، علی‌اصغر حداد، سروش حبیبی، محمود حسینی‌زاد، کامران جمالی، حسن نکوروح، مهشید میرمعزی و ناصر غیاثی اشاره کرد.
توریم
توریوم یا توریُم (Thorium) یک عنصر شیمیایی فلزی پرتوزا با علامت اختصاری Th و عدد اتمی ۹۰ است. توریوم عنصری فلزی، نقره‌ای‌رنگ، نرم، پرتوزا و کمی سمی و از سوخت‌های اتمی است. از نمک‌های توریوم برای تهیه توری چراغ گاز و چراغ زنبوری استفاده می‌شود. ‎
توریوم خالص به رنگ نقره‌ای است ولی در مجاورت هوا به علت ترکیب با اکسیژن و تشکیل دی‌اکسید توریوم کدر شده و به رنگ سیاه در می‌آید. این فلز نسبتاً نرم و چکش‌خوار بوده و نقطه ذوب بالایی دارد. توریوم از لحاظ شیمیایی یک اکتینید الکتروپوزیتیو با ظرفیت ۴ و کاملاً فعال می‌باشد به نحوی که اگر به ذرات ریز تبدیل شود می‌تواند در هوا شعله‌ور گردد.
خواص فیزیکی عنصر توریوم: از عنصرهای سنگین با عدد اتمی بزرگتر از ۸۳ فقط توریم و اورانیوم به عنوان نوکلید دیرینه در طبیعت یافت می‌شوند.
یوهان فانسومرن
از باشگاه‌هایی که در آن رکاب زده‌است می‌توان به آژ۲آر لا موندیال و کنندیل–دراپاک اشاره کرد.
یوروپیم
یوروپیم (Europium) از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Eu و عدد اتمی آن ۶۳ است.
خواص فیزیکی عنصر یوروپیوم:
کورونل اوویدو
کورونل اوویدو شهری در کشور پاراگوئه، ناحیه کاگواسو است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی ۴۸٫۷۷۳ نفر بوده‌است.
اندیس جاجرود
جاجرود یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر فشم استان تهران قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سیلیس است.
گمینا ویلوپوله سکژنگسکیه
گمینا ویلوپوله سکژنگسکیه یک گمینا در لهستان است که در شهرستان روپچتس-سنجشوف واقع شده‌است. گمینا ویلوپوله سکژنگسکیه ۹۳٫۴۱ کیلومتر مربع مساحت و ۸٬۳۸۰ نفر جمعیت دارد.
ماهی‌مرغ
ماهی‌مرغ نام یک سرده از پرندگان منقرض‌شدۀ راستۀ ماهی‌مرغ‌سانان یا کلاد ماهی‌مرغان	Ichthyornithes در رده پرندگان است.
امبجورنارپ
امبجورنارپ (به سوئدی: Ambjörnarp) یک سکونتگاه مسکونی در سوئد است که در Tranemo Municipality واقع شده‌است.
خصوصیات
امبجورنارپ ۰٫۸۶ کیلومترمربع مساحت و ۲۷۰ نفر جمعیت دارد.
ذوالفقار امید
{{جعبه اطلاعات سیاست‌مدار }} ذوالفقار خان امید ( Zulfiqar Khan Omid ), (زاده ۱۹۷۸ ولسوالی میرامور- ولایت دایکندی) سیاستمدار افغانستانی و از قومیت هزاره است. او رهبر حزب کار و توسعه افغانستان و یکی از رهبران جنبش روشنایی است.
انتخابات مجلس ۱۳۹۷
ذوالفقار امید در انتخابات مجلس ۱۳۹۷ از طرف مردم کابل خود را نامزد حضور در پارلمان هفدهم کرد.
انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸
ذوالفقار امید به همراه بصیر سالنگی به عنوان معاونین شیدا محمد ابدالی برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۸ ثبت نام کردند.
جنبش روشنایی
ذوالفقار امید یکی از اعضای ارشد شورای عالی جنبش روشنایی است و در تظاهرات دوم اسد بر اثر انفجار زخمی شد. در این حمله پای چپ او شکسته و به پای راستش نیز ترکش اصابت کرد.
ناتاشا بیدینگ فیلد
ناتاشا بیدینگ فیلد متولد (۲۶ نوامبر ۱۹۸۱) خواننده و ترانه‌سرا اهل انگلستان است.
سرگئی ملکومف
سرگئی گئورگیویچ ملکومُف (Серге́й Гео́ргиевич Мельку́мов؛ زادهٔ ۱۱ نوامبر ۱۹۶۲ میلادی) یک تهیه‌کننده فیلم اهل روسیه است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است می‌توان به بی‌عشق و لویاتان اشاره نمود.
گورستان قزلار قلعه‌سی
قبرستان قزلار قلعه سی مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان بوئین‌زهرا، بخش آوج، روستای لجام گیر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
روسن پلونلیف
روسن پلونلیف (Росен Асенов Плевнелиев؛ زادهٔ May 14, 1964) سیاست‌مدار اهل بلغارستان است که از ژانویه ۲۰۱۲ تا ژانویه ۲۰۱۷ رئیس‌جمهور این کشور بود.
گمینا ویلونگ
گمینا ویلونگ یک گمینا در لهستان است که در شهرستان ویلون واقع شده‌است. گمینا ویلونگ ۱۳۱٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۳۲٬۸۸۲ نفر جمعیت دارد.
بمباران دمشق و حمص (۲۰۱۸)
در ۲۵ فروردین ۱۳۹۷ (۱۴ آوریل ۲۰۱۸)، حدود ساعت ۴ صبح به وقت سوریه، ایالات متحده آمریکا، انگلیس و فرانسه با شلیک بیش از ۱۰۰ موشک یک سری حملات هوایی علیه چند مرکز دولتی سوریه انجام دادند. سه کشور غربی اذعان داشتند که این عملیات را در واکنش به حمله شیمیایی ۷ آوریل دوما در غوطه شرقی انجام داده‌اند. آمریکا و متحدانش این حمله را به ارتش سوریه نسبت می‌دهند. با این حال دولت سوریه حمله شیمیایی را تکذیب و این حمله هوایی را نقض حقوق بین‌الملل خواند.
ظاهراً در این حمله موشکی سه نقطه در سوریه اعم‌از یک مرکز تحقیقاتی در نزدیکی دمشق و زرادخانه شیمیایی ارتش سوریه در حُمص هدف قرار گرفته‌است. براساس گزارش‌ها، هواپیماهای جنگنده و ناوهای جنگی آمریکا، فرانسه و بریتانیا در این حملات شرکت داشته‌اند بریتانیا با چهار فروند جت جنگی تورنادو مجهز به سایه توفان، موشک کروز هواپایه‌ای به‌طول ۵ متر و برد ۴۸۰ کیلومتر، از مبدأ فرودگاه نیروی هوایی سلطنتی اکروتیری در قبرس، در این عملیات مشارکت کرد.
به گفته منابع سوری در مجموع این حملات، ۹ شهروند سوری شامل ۳ غیرنظامی و ۶ سرباز مجروح شده‌اند.
جزئیات حمله
این حمله موشکی از طریق دریا و همچنین پرواز جنگنده‌های سه کشور آمریکا، فرانسه و انگلیس انجام شده‌است. طی این حمله، دست کم ۱۰۳ فروند موشک کروز به اهدافی در استان‌های دمشق و حمص شلیک شده؛ بیشتر موشک‌های شلیک شده به سمت پایتخت سوریه از نوع کروز توماهاک بوده‌است.
در این حمله، علاوه بر شلیک موشک‌های کروز توماهاک از شناورهای آمریکایی، جنگنده بی-۱ آمریکا و جنگنده‌های تورنادو در این حملات مشارکت داشته‌اند.
رؤسای جمهور سه کشور حمله‌کننده آمریکا، فرانسه و انگلیس برای انجام این حمله اقدام به کسب مجوز از مجالس نمایندگان این سه کشور نکردند که این مسئله واکنش برخی نمایندگان مجالس کشورشان را به دنبال داشت. این نمایندگان در اعتراض به این حمله و عدم کسب مجوز برای انجامش، آن را «غیرقانونی» خواندند.
پیشینه
۷ روز پیش از این حمله، ۷ آوریل ۲۰۱۸، مخالفان دولت سوریه و سران برخی کشورها مدعی شده بودند حمله شیمیایی در شهر دوما رخ داده و دستکم ۷۰ کشته برجای گذاشته‌است.
پس از حادثه
ساعاتی پس از این حمله مردم چندین کشور از جمله یونان، آمریکا، آلمان، اردن، فلسطین، شیلی و مکزیک در اعتراض به این اقدام دست به تظاهرات زدند. در داخل سوریه نیز مردم شهرهای مهم از جمله دمشق، حمص و حلب در واکنش به این حمله اقدام به برگزاری تظاهرات کردند. در دمشق تظاهرات کنندگان پرچم کشورهای روسیه، ایران و سوریه را در دست گرفته و در تظاهرات شرکت کردند.
در روزهای بعد تظاهرات مردمی در محکومیت این حمله در چندین کشور از جمله آمریکا، یونان، انگلیس، قبرس، هند، پاکستان، لبنان، فلسطین، عراق و نیز شهرهای مختلف کشور سوریه ادامه یافت.
در آمریکا مردم شهرها نیویورک، واشینگتن دی‌سی، لس‌آنجلس، سانفرانسیسکو و اوکلند این حملات موشکی را خلاف قانون اساسی آمریکا و قانون بین‌المللی دانستند از واشینگتن خواستند سیاستهای جنگ طلبانه خود را متوقف کند.
در لندن تجمع اعتراضی از سوی کارزار «ائتلاف توقف جنگ» و حمایت دیگر نهادهای حقوق بشر برگزار شد. تظاهرات‌کنندگان با حمل شعارنوشته‌هایی در محکومیت دخالت نظامی در سوریه، شعارهایی علیه سیاست‌های جنگی آمریکا و انگلیس سر دادند.
تظاهرات کنندگان در شیلی با تجمع در برابر سفارت آمریکا در سانتیاگو به این حمله اعتراض کردند. نیروهای امنیتی شیلی با معترضان درگیر شدند و تعدادی از آن‌ها را دستگیر کردند.
در عراق، راهپیمایان پرچم آمریکا را آتش زدند و در حمایت از مردم سوریه شعار دادند.
معترضان در قبرس به سمت پایگاه نیروی هوایی سلطنتی انگلیس که چهار هواپیمای جنگی این حمله از این پایگاه برای حملات موشکی به داخل سوریه، به هوا برخاسته بودند، حرکت کردند تا حملات هوایی را محکوم کنند و همزمان با محکوم کردن این حمله خواستار تعطیلی پایگاه هوایی انگلیس در قبرس شدند.
دارگنده
دارگنده، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان دهدشت شرقی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۹۰ نفر (۶۰خانوار) بوده‌است.این روستا متشکل از طایفه فارسی است.
کراتوکنژنکتیویت
کراتوکنژنکتیویت به معنی التهاب همزمان قرنیه و ملتحمه چشم است.
ال-پیروگلوتامات ال-آرژنین
ال-پیروگلوتامات ال-آرژنین یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۹۸۳۴۶ است. شکل ظاهری این ترکیب، پودر سفید است.
آقاجری (مراغه)
آقاجری (مراغه)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان مراغه در استان آذربایجان شرقی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان سراجوی شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۵۲۰ نفر (۱۱۸خانوار) بوده‌است.
تاریخ پزشکی در ایران
سرآغاز پزشکی ایران
تاریخچه پزشکی در ایران از دوره‌ای آغاز می‌شود که پارت‌ها در نخستین زادگاه خود یعنی در نزدیکی خوارزم زندگی می‌کردند و نخستین پزشک آریایی تریتا یا (سریتا) نامیده شده که از جهت شخصیت پزشکی، مانند اسکلپیوس برای یونانیان و آسکولاپیوس برای رومیان است. متن‌های گوناگون نوشتارهای زبان پهلوی نشان می‌دهند که «تریتا» در جراحی نیز دست داشته است. تریتا از خواص دارویی گیاهان مختلف نیز آگاهی داشته و به ویژه، خود عصارهٔ آن‌ها را تهیه می‌کرد. همان‌گونه که در یسنای ۹، بند ۱۰ آمده‌است: «سومین ناموری که گیاه هئوما را فشرد و عصاره آن را مهیا ساخت، تریتا از خاندان سام بود؛ همان که دارای دو پور دلیر، یکی ارواخشیه و دیگری گرشاسب شد».
نام این پزشک، نه تنها در تاریخ پزشکی ایران به جامانده‌است؛ بلکه در هندوستان نیز به عنوان نخستین پزشک آریایی شناخته شده و این نشان می‌دهد که وی هنگامی زندگی می‌کرده که آریاییان هند و ایران از هم جدا نبودند.
پس از تریتا، در آریاویژ و در جایی به نام «ورایماکرت» یک پزشک آریایی به نام یما توانست که گروهی از بیماریان پوستی و استخوانی و دندانی و بسیاری از بیماران دیگر را از افراد سالم تشخیص دهد. ساکنان این ناحیه برای سلامت خود از پرتوهای آفتاب بهره می‌گرفتند. در مینوخرد پرسش ۶۰ بند ۲ اشاره می‌نماید: ورایماکرت در ایران ویژ، ساخته یما است و هر آیین مردمان و ستوران و پرندگان در آنجا به خوبی زیسته و در آنجا از مردان و زنان، هر چهل سال، نسلی جدید و خانواده‌ای پدید آید و زندگانی آن‌ها بسیار و ایشان را درد و رنج و بیماری کمتر است". ناگفته نماند نام یما نیز مانند تریتا در کتب هنود یادشده‌است. بقراط ظاهراً نخستین کسی بود که تاریخ طب را به صورت منظم و مدون ارائه کرد و آن را از سحر و جادو جدا ساخت بود (۴۶۰–۳۵۵ قبل از میلاد مسیح). پس از وی جالینوس (سال ۱۹۹–۱۲۹ میلادی) مدرسه جدیدی برای تشریح بنا کرد و آثارش برای مدت بیش هزار سال، اساس عقاید طبیعی‌دانان قرار گرفت. طب مزاجی در واقع، اساس روش درمانی بقراط و جالینوس بود. نجم‌آبادی در کتاب تاریخ طب در ایران، ضمن اشاره به این مطلب می‌نویسد که «مکتب طبی زرتشت خیلی پیش‌تر از مکاتب طبی یونان، در عالم وجود داشته‌است»؛ اما به‌هرحال در میان مورخان درباره سرآغاز طب مزاجی اتفاق نظر وجود ندارد. آقای سیریل الگود نویسنده کتاب تاریخ پزشکی ایران در صفحه ۳۶ این کتاب عنوان کرده‌است:" تا آنجا که از اطلاعات به‌دست آمده معلوم می‌شود، در ایران قدیم وضعیت طب پیشرفته‌تر از آشور بود حتی به جرئت می‌توان پا را فراتر نهاده بودند؛ ایرانیان اصول آن چیزی را که طب یونانی نامیده شده به یونانیان آموزش داده‌اند حتی خود یونانی‌ها هم فرضیه طبایع چهارگانه خود را یک فرضیه بیگانه می‌شناختند و به رسم آن زمان، آن را ایرانی می‌پنداشتند."
در جنگ‌های ایران و یونان بود که آثار طبی بقراط و دیگر طبیبان یونانی، به دست ایرانیان افتاد و ایرانیان از آن بهره جستند. در واقع در مدرسه جندی شابور با ترجمه آثار مهم نویسندگان یونانی، به کمک دانشمندان ایرانی طب یونان دوباره شکوفا شد. بعد از اسلام نیز با شکوفایی ترجمه کتب طبی یونان، دانشمندان مسلمان بزرگی از جمله محمد بن زکریای رازی و ابن سینا ظهور کردند. پیشرفت‌های علمی سریع مسلمانان موجب شگفتی جهانیان شده بود، طوری‌که هر کس به دنبال علم بود پا به این سرزمین می‌گذاشت؛ اما در اروپا شرایط متفاوت بود. در آن زمان در اروپا بیمارستان‌های کمی وجود داشت و شیوه درمانی علمی چندان مرسوم نبود؛ در حالی که در جوامع مسلمانان بیمارستان‌هایی مجهز به بخش‌های مختلف با تخصص‌های گوناگون وجود داشت.
همچنین آورده‌اند که بیمارستان‌ها دارای کتابخانه، سالن تدریس و داروخانه به‌طور مجزا بوده‌است. در دوران پیش از رنسانس که اروپا تحت فرمان کلیسا اداره می‌شد اروپاییان کاری نمی‌کردند مگر با انگیزه‌های دینی و خرافات برگرفته از دین مسیحیت؛ طوری‌که در درمان بیماری‌ها نیز به دعادرمانی می‌پرداختند. با فتح شهرهای مسلمانان توسط مسیحیان، آثار علم و فناوری و تمدن مسلمانان در این شهرها موجب تعجب اروپاییان شد که از جملۀ این شهرها بیت المقدس بود؛ این مسائل، موجب زمینه‌سازی انقلاب رنسانس در اروپا شد. در دوران رنسانس، کتاب‌های دانشمندان مسلمان به زبان‌های اروپایی ترجمه شدند و این روند باعث پیشرفت اروپایی‌ها شد. گفته می‌شود که در زمینه طب، پس از انجیل کتاب قانون در طب ابن سینا متداول‌ترین کتاب در اروپا شد و طب ابن سینا برای مدت‌ها در اروپا تدریس می‌شد. در این دوران بود که مسلمانان دچار جنگ‌های داخلی و حکم‌فرمایی حکام ناشایست و سیاست‌های استعماری دولت‌های اروپایی شدند و به تدریج از علوم دور ماندند.
طب شیمیایی در مقابل طب مزاجی
پس از رنسانس، اروپایی‌ها به دنبال این بودند که خود را از شرمندگی تقلید دانش از مسلمانان خارج کنند؛ پس تلاش‌های بسیاری انجام دادند. برخی از آنان براندازی سنت‌های عربی را پیشه خود کردند. گفته می‌شود که شخصی به نام پاراسلسوس (۱۵۴۱–۱۴۹۳ میلادی)-که کیمیاگری از سرزمین سوئیس بود-شروع به تدریس پزشکی در «دانشگاه بال» سوئیس کرد و در روز شروع استادی خود، کتاب «قانون» را در آتش سوزاند و این گونه فریاد کشید: «با کمال بی‌باکی به شما می‌گویم که موهای پشت گردن من، بیش از همه دانشمندان شما معلومات دارد. تکمه‌ای در کفش من از ابن سینا خردمندتر است و ریش من از آکادمی شما تجربه بیشتری دارد... و سپس رو به پزشکان حاضر در جلسه کرد و گفت: کلید اصلی پزشکی و به ویژه درمان‌شناسی، قبل از هر چیز در شیمی است…؛ این خودباوری او توسط طبیبان اروپایی تأیید شد و به این ترتیب، مسیر طب تغییر یافت و از داروهای طبیعی به سمت داروهای شیمیایی انتقال یافت»؛ با این حال، داروهای شیمیایی نیز جایگاه خاص خود را در طب سنتی داشتند و به آن‌ها عناوینی مثل داروها «ذو الخاصیت» (یعنی داروهایی که در هر مزاجی و با هر طبعی یک کار مشخص را انجام می‌دهند) داده شده‌است.
علم پزشکی در جندی‌شاپور
جندی‌شاپور نقشی مهم در تاریخ طب ایران داشته‌است. گفته می‌شود که تأسیس اولیه این شهر به دوران پیشاتاریخ و زمان ورود قوم آریایی‌ها برمی‌گردد و بعدها به دستور شاپور تجدید بنا شده‌است. هدف اولیه وی از این تجدید بنا ایجاد محلی برای استقرار اسیران رومی و یونانی و استفاده از تخصص‌های آنان بود.
در واقع آنچه باعث پیشرفت این شهر شد تمایل شدید پادشاهان ساسانی به جمع‌آوری بخش‌های پراکنده اوستا و مطالب دینی زرتشتی بود. قسمت عمده اوستا-که بیشتر شامل بخش‌های علمی آن بود-با حمله اسکندر و پس از آن بر اثر کم‌توجهی پارتیان، پراکنده شد؛ کریستین سن، تاریخ‌نگار مشهور تاریخ ساسانیان در این باره می‌گوید:
«کتاب‌های مذهبی اوستایی در اثر بقای کیش زرتشتی در دوران تاریک غلبه اسکندر و سال‌های بعد از آن، همچنان محفوظ مانده بود؛ ولی آثار اوستایی در زمینه‌های غیر دینی مانند طب، نجوم، جغرافیا و فنون به‌طور عمده به هندوستان، یونان و کشورهای دیگر پراکنده شده بود. اکنون جمع‌آوری مجدد این آثار، وجهه همت شاپور قرار گرفت و دستورهای لازم دربارهٔ آن صادر گردید. ظاهراً در این دوره در ریشهر، ناحیه‌ای در شوش، هیئتی از نویسندگان تشکیل شد که کارشان ثبت مطالب مربوط به نجوم و علوم سرّی به زبان مخصوص و شاید با علامات رمزی به نام گشتک بود.»
مهاجرت علمای نستوری عامل دیگری بود که باعث پیشرفت علوم قدیم در گندی‌شاپور شد؛ دلیل مهاجرت علمای نستوری این بود که آنان در شهر الرها تحت فشار شدید بودند. شهر الرها یا ادسا به دلیل موقعیت سوق‌الجیشی و مهمش همواره مورد توجه دانشمندان یونانی و ایرانی قرار داشت و مدرسه معروفی به همین نام در آنجا ساخته شده بود. الرها یک شهر کاملاً یونانی بوده و به دلیل نفوذ فراوان کلیسا و علمای مسیحی به‌خصوص پاپ، سایه‌ای از تعصب مذهبی بر آن گسترده شده بود و این، درست برخلاف دانشگاه گندی‌شاپور بود که از هر تعصبی آزاد بوده و محدودیتی برای دانشمندان نداشت.
یکی از دلایل مهم چنین مهاجرتی آزادی مذهبی و نیز صلح و آرامش شهر جندی‌شاپور بود. یک قرن امنیت که نتیجه پایان جنگ‌های بین ایران و روم بود باعث شد که تدریس علوم و به ویژه طب به روال عادی برگردد و این گونه بود که علوم یونانی با مهاجران شهر الرها به ایران آمد. شدت تأثیرپذیری از علوم یونانی به حدی بود که مدرسه گندی‌شاپور کاملاً تحت نظر دانشمندان نستوری اداره می‌شد. سیریل الگود در این باره می‌نویسد: «هنگامی که شاپور بر تخت سلطنت نشست، شهر را وسعت داد؛ تأسیس دانشگاه نیز در آن شهر به وی نسبت داده شد. تصور می‌شود این دانشگاه تحت نظر سرپرستان کلیسای نستوری اداره می‌شده؛ زیرا پزشکان و روحانیان موظف بودند هر روز پیش از آغاز خدمت روزانه، در مراسم دعای صبحگاهی شرکت کنند.»
از سیر تحولات مدرسه گندی‌شاپور در بقیه دوران حکومت ساسانیان اطلاع چندانی در دست نیست؛ ولی گفته می‌شود که پزشکان متبحری از این مدرسه به اطراف کشور و حتی کشورهای همجوار گسیل می‌شدند که نام برخی از آنان در آثار کسانی مانند سعدی، جاودانه گشته‌است. زمانی که اعراب به ایران حمله کردند این مدرسه در اوج شکوفایی علمی خود بود. در سال ۶۳۶ میلادی گندی‌شاپور تسلیم سپاه مسلمانان شد و شهرت دانشگاه باعث شد که از گزند حوادث مصون بماند و همچنان به عنوان مرکز پزشکی قدیم و علوم یونانی بابرجا باشد. بعدها با مهاجرت استادان آن به بغداد، کم‌کم از آوازه این شهر کاسته شد و بغداد جای آن را گرفت.
سیریل الگود درباره طب قدیم می‌گوید: «از جمله، طب عرب در زمان مأمون از منابع مختلفی فراهم گردیده و از همه بیشتر مدیون افکار یونانیان بود و این از روزی که داریوش، دموکدس را مجبور کرد تا مهارت علمی خود را به کار اندازد، روز به روز افزایش یافت؛ با این حال، درست نیست بگوییم که مطالعه آثار یونانی، نخستین بار از سوی خلفای عباسی امکان‌پذیر گردید؛ زیرا اصول طب که در گندی‌شاپور متداول بود نیز تا اندازه زیادی یونانی بوده و تصور می‌رود مدت‌ها پیش از چیرگی عرب بر ایران، ترجمه‌های سریانی در کتابخانه بیمارستان موجود بوده‌است و همچنین نباید افتخار گشایش عصر ترجمه را که در زمان مأمون در بغداد معمول شده و به اوج خود رسیده بود به این خلیفه منسوب دانست.»
سید حسین نصر نیز نوشته که «پیوستگی بزرگ میان طب اسلامی [مسلمانان اکثراً ایرانی] و یونانی را باید در پزشکی اواخر عصر ساسانی خصوصاً در مدرسه گندی‌شاپور جست‌وجو کرد، نه اسکندریه؛ به هنگام ظهور اسلام، گندی‌شاپور بهترین دوران خود را می‌گذرانده‌است. مدرسه مزبور که مهم‌ترین مرکز پزشکی عصر به‌شمار می‌آمد محیطی بود که مرکز تجمع دانشمندانی با ملیت‌های گوناگون بود و سنت‌های پزشکی یونانی، هندی و ایرانی را با هم درآمیخت...»
پزشکی در ادوار مختلف ایران
پزشکی از دانش‌هایی است که وابسته به مرزها نیست؛ در ایران نیز تاریخ پزشکی آن، با همسایگان پیوستگی دارد؛ مثلاً ابن تلمیذ (۱۰۷۴-۱۱۶۵م) پزشک برجستهٔ چندزبان‌دان عراقی بود که سال‌های بسیاری در ایران تا پس از ۱۱۱۶م/ ۵۱۰ق به پزشکی می‌پرداخت.
از بین رفتن واژگان فارسی پزشکی
با تصرف ایران توسط اعراب به مرور داشته‌های واژگانی زبان فارسی نیز که در کتاب‌های پزشکیِ فارسی میانه استفاده می‌شد به‌دست فراموشی سپرده شد و تنها برخی از آن‌ها در متون فارسی پزشکی زمان سامانیان بار دیگر دیده شد.
با این روند و به حاشیه رانده شدن زبان فارسی، واژه‌هایی چون دمیدگی‌ها و آماس فارسی، فراموش شده و واژه ورم عربی جایگزین آن‌ها شد؛ واژه فارسی اوادگی‌ها کنار گذاشته شد و مجاری بدن به جای آن به کار رفت؛ این روند، سبب شد که صدها واژه فارسی پزشکی از استفاده افتاد و برای نمونه، پی، برسام، آزاددرد، تَری‌ها، چکمیزک، پُرگار و دوسگر فارسی به فراموشی سپرده شد و (به ترتیب) کلمات عربی عصب، ذات‌الجنب، نقرس، ترشحات، سلس البول، تقطیر البول و لزج جایگزین آن‌ها شد. ‎
طب در دوره امویان
در نتیجۀ این کمیِ اطلاعات، دیدگاه‌های متفاوت و گاه متضاد در بین تاریخ‌نویسان وجود دارد؛ چنان‌که برخی، اعراب را بی‌فرهنگ و دشمن علم دانسته‌اند. سده یکم هجری به جنگ و پیکار و کشورگشایی و کشمکش‌های خلاف و سرداران عرب برای کسب قدرت و رهبری خلافت گذشت و کشورهای متمدن گشوده‌شده هم، بواسطه هجوم تازیان و مسلمانان و در اثر پیکار و به‌هم خوردگی و دگرگونی فرصت سیر طبیعی و پیشبرد مراحل فرهنگی را از دست دادند و کسی مجال غور و بررسی در علوم و فنون را پیدا نکرد و در نتیجه این قرن از لحاظ دانش و هنر موقعیت درخشانی ندارد و آثاری هم از خود بجا نگذارده‌است. تازیان با زبان و خط و کتب و کتابخانه‌های ایران مخالف و از هر گونه رفتار شدیدی در برانداختن آن‌ها فروگذار نکردند. قتیبه بن مسلم سردار عرب در خوارزم دانشمندان را از دم شمشیر گذرانید و کتاب‌ها را سوزانید و مردم امی و بی‌سواد را مصونیت داد. و برخی دیگر توصیه‌های اسلام در خصوص لزوم یادگیری علوم را مورد تأکید قرار داده و مسلمانان را طرفدار و دوستدار علم دانسته‌اند.
شکی نیست که در هجوم تازیان، بسیاری از کتاب‌ها و کتابخانه‌های ایران دستخوش آسیب فنا گشته‌است. این دعوی را از تاریخ‌ها می‌توان حجت آورد و قرائن بسیار نیز از خارج، آن را تأیید می‌کند. حسین نصر در این باره ادعا کرده‌است: «از یک جهت، فعالیت علمی این دوره، ادامه فعالیت‌هایی بوده که از اواخر عصر ساسانی آغاز شده بود؛ اما به مقیاسی بسیار وسیع‌تر» از شواهد تاریخی بر می‌آید که در این دوران، رکود علمی، کم‌وبیش وجود داشت؛ دلیل این رکود علمی را چند چیز می‌توان دانست که مهم‌ترین عامل آن، این بوده که اعراب مسلمان، چیزی بیشتر از علم و فرهنگ ایرانیان نداشتند تا به ایرانیان بدهند. دیگر اینکه در دوران امویان، ایران دچار حوادث و آشوب‌های بسیاری بود و در نتیجه، دانشمندان و پزشکان به جای توجه به علم، به فکر جان و مال خود بودند. دیگر اینکه ایران تصرف شده بود و بنابراین از دید اعراب مسلمان، عرصه‌ای برای گسترش اسلام و نیز منبع ثروتی برای تأمین مخارج حکومت اسلامی‌شان بوده و به همین دلیل، دیگر در ایران، جایگاهی برای دانش‌پروری باقی نماند. ویکتور دانر در این باره می‌گوید: «در ابتدای دوران اموی به بخش ایرانی جهان اسلام توجه اندکی شده بود؛ زیرا مرکز صحنه که در دست پیشگامان و راهنمایان بود، نخست در حجاز و سپس بعدها در دمشق و بغداد قرار داشت که این امر تا حد زیادی، بواسطه خاستگاه‌های اسلام در حجاز و جابه‌جایی‌های بعدی پایتخت آن، و انتقال بعدی مراکز فرهنگی به جاهای دیگر بود.»
طب در دوره عباسیان
با روی کار آمدن عباسیان نگرش طبقاتی و برتری عرب بر عجم، کم شد و در نتیجه، خلفا تمایل بیشتری به حضور ایرانی‌ها پیدا کردند؛ از نمونه‌های بارز این موضوع، حضور طبیبان ایرانی در دستگاه خلافت از زمان حکومت منصور به بعد بود. طبق شواهد تاریخی، این حضور به حدی پررنگ بود که برخی نویسندگان بیان کرده‌اند که منصب وزارت-که در ابتدای دوران عباسی شکل گرفت-بیشتر در اختیار پزشکان قرار می‌گرفت.
درباره آغاز نفوذ پزشکان غیرعرب به دربار خلیفه عباسی، منصور، گفته شده که وی به دلیل بیماری سوءهاضمهای که همواره از آن رنج می‌برد و طبیبان مخصوص خلیفه از درمان آن، ناتوان بودند، از «جورجیس بختیشوع» رئیس دانشگاه گندی‌شاپور برای آمدن به بغداد دعوت کرد و بختیشوع پس از این دعوت، پسرش را به عنوان رئیس دانشگاه منصوب کرده و خودش به همراه تعدادی از همکارانش به بغداد عزیمت کرد. این حضور در واقع به عنوان نقطه‌عطفی برای خاندان بختیشوع و همه پزشکان غیرعرب به حساب می‌آید؛ چون اولاً به غیر از جورجیس-که افزون بر علم طبابت، در علم ترجمه هم متبحر بود و دراین زمینه، شهرتی به‌سزا داشت و گفته می‌شود از نخستین مترجمان آثار طبی به زبان عربی بود -بقیه خاندان او و فرزندانش برای سالیان دراز (تا زمان عضدالدوله) در دربار خلفای عباسی می‌زیستند. فرزندان بختیشوع گرچه اعتبار علمی پدر را نداشتند و بیشتر به امور سیاسی مشغول بودند؛ ولی به هر حال همواره مقرب دربار عباسیان بودند. ثانیاً حضور آنان به منزله فتح بابی بود برای حضور دیگر طبیبان غیرعرب در دستگاه خلافت که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به خاندان ماسویه طبیب اشاره کرد. در کتاب مختصر الدُوَل در باره این اتفاق چنین نوشته شده‌است: «این هیئت با عزت و احترام، مورد استقبال قرار گرفت و چند روز بعد، خلیفه، داستان بیماری اسف‌انگیز خود را با جورجیس در میان گذاشت و با کمال خوش‌وقتی، وعده درمان خود را از او استماع کرد. معالجه با موفقیت کامل انجام گرفت و در پی آن، از جورجیس خواسته شد که با سمت سرپِزشک خلیفه، در دربار باقی بماند.»
ماسویه به همراه دو پسرش میکائیل و یوحنا وارد دستگاه خلافت هارون الرشید شده و به دلیل آوازهِ علمی به رقابت با خاندان بختیشوع پرداختند. گفته می‌شود که یوحنا از شهرت علمی و طبی بیشتری برخوردار بود و در دوران چهار خلیفه عباسی یعنی مأمون، معتصم، واثق و متوکل به امر طبابت و ترجمه آثار یونانی اشتغال داشت. الگود در مورد او می‌گوید: «یوحنا فرزندی نداشت که نام او را زنده نگه دارد؛ ولی در عوض، آثار فراوانی از خود به یادگار گذاشت؛ این نوشته‌ها تقریباً همه رشته‌های طب، از جمله، طب بالینی، زنان، داروسازی و تشریح را حتی به صورتی ساده‌تر دربرمی‌گیرند.»
بیشتر این مترجمان، طبیبان مسیحی بوده و در دربار زندگی می‌کردند. در کتاب طبقات الطباء اسم تعدادی از این پزشکان آمده‌است که از بارزترین آن‌ها می‌توان به اسرائیل بن ذکریا، ثابت بن قره، یوسف الساهر، سنان بن ثابت، هلال بن ابراهیم... اشاره کرد.
چشم‌پزشکی یکی از شاخه‌های پزشکی بود که در این دوران به شکوفایی رسید؛ البته مسلمانان در داروسازی هم پیشرفت‌هایی داشتند؛ ولی ایجاد روش‌های نوین در چشم‌پزشکی از دستاوردهای برخی از پزشکان مسلمان بود. گفته شده که مسلمانان دانسته‌های رومیان و یونانیان را از راه ترجمه به‌دست آورده و سپس بر آن‌ها افزودند. با پیشرفت این علم، پزشکان مسلمان توانستند شمار قابل توجهی از انواع بیماری‌های چشم را تشخیص داده و شیوهِ درمان آن‌ها را ارائه کنند. در زمینه جراحی چشم نیز پزشکان مسلمان به پیشرفت‌های چشم‌گیری دست پیدا کردند. در دوران خلافت متوکل به دلیل سخت‌گیری‌ها و تعصبات او در مسایل مذهبی، انسان‌های غیر مسلمان به‌خصوص پزشکان حرفه پزشکی، سخت تحت فشار قرار گرفت. در دوره وی با کاهش حمایت خلیفه، شکوفایی علوم کاهش یافت و سیاست وی باعث ایجاد رکود در طبابت شد.
آل بویه و تحولات علم طب
شروع خلافت آل‌بویه و اِعمال نفوذ آنان در دستگاه خلافت، باعث ایجاد فضای نسبتاً مناسبی برای رشد دانش و فرهنگ شد و طبیبان دوباره به کارهای علمی روی آوردند و باز، وضعیت برای شکوفایی طب فراهم شد. ابن العبری در کتابش درباره این دوران می‌گوید: «بدین ترتیب، این‌گونه مطالعات و تفکراتی که مرده بودند جانی تازه یافتند و مشتاقان این حقایق-که پراکنده بودند-بار دیگر انجمن آراستند؛ جوانان به تحصیل و مطالعه تشویق شدند و پیران به ارشاد و تربیت مأمور گشتند؛ میدان آزاد و وسیع شد و بازار قابلیت‌ها که قبلاً خریدار نداشت گرم و رایج گردید.» یکی از کارهای مهم آل‌بویه به‌خصوص عضدالدوله، تلاش فراوان برای احداث بیمارستان بوده که باعث شد بیمارستان‌های بسیاری در شهرهای گوناگون ساخته شود؛ بیمارستان‌هایی که در دوران مسلمانان در شهرهای مختلف ساخته می‌شد، غالباً الگوی بیمارستان گندی‌شاپور را داشتند و مرکز گندی‌شاپور برای سال‌های متوالی تأمین‌کننده کادر پزشکی و پرستاری این بیمارستان‌ها بود؛ در این بیمارستان‌ها، مانند مراکز درمانی دانشگاهی امروزی عمل می‌کردند؛ یعنی همه کارهای پزشکی و داروسازی انجام می‌شد و افزون بر آن، طبیبان باتجربه به آموزش طبیبان جوان می‌پرداختند. در تاریخ آمده‌است که قبل از عضدالدوله، بیمارستانی در قسمت قدیمی شهر ساخته شده بود که به سوی دروازه کوفه قرار داشت.
این بیمارستان از قدیم به مریض‌خانه مرکزی بغداد مشهور بوده و بیشتر پزشکان بغداد، از بختیشوع تا زمان ساخت بیمارستان عضدی، در آنجا کار می‌کردند. عضدالدوله علاقه فراوانی به ترجمه مطالب علمی و پزشکی داشت و بیمارستان‌های مجهزی را در شهرهای مختلف احداث کرد از جمله بیمارستان بغداد که طبق شواهد تاریخی بسیار بزرگ و مجهز بوده‌است. دراین دوران بود که بوعلی سینا، رازی و بسیاری دیگر از دانشمندان و طبیبان نامدار پرورش یافتند.
پزشکی مدرن در ایران
پولاک بنیان‌گذار و نخستین انجام‌دهنده بسیاری اقدامات پزشکی مدرن در ایران است؛ از جمله، نخستین عمل جراحی مدرن که در دسامبر ۱۸۵۲ انجام شد و در آن، فوکتی برای نخستین بار در ایران از اتر برای بیهوشی استفاده کرد، یا کالبدشکافی یکی از معلمان فوت‌شده دارالفنون که اولین نمونه از بررسی‌های پزشکی قانونی در ایران هم محسوب می‌شود؛ پس از آن، چند تن از شاگردان برای تکمیل تحصیلات به فرانسه اعزام شدند؛ ولی نخستین کسی که در ایران درجه دکتری گرفت خلیل خان ثقفی (اعلم‌الدوله) است که در ۱۳۰۵ فارغ‌التحصیل شد.