cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بیماری پارکینسون
تصویربرداری
فعالیت متابولیک ناقل‌های دوپامین در عقده‌های قاعده‌ای را می‌توان به صورت مستقیم با برش‌نگاری با گسیل پوزیترون و مقطع‌نگاری رایانه‌ای تک‌فوتونی اندازه‌گیری کرد. DaT scan ورژن رایج دیگری از این تحقیق است. این آزمایش، سازگاری بالایی با تشخیص بالینی پارکینسون نشان داده‌است. کاهش فعالیت مربوط به دوپامین در عقده‌های قاعده‌ای می‌تواند به کنارگذاشتن پارکینسونیسم ناشی از دارو کمک کند. این یافته هنوز کاملاً مشخص نیست اما ممکن است همراه پارکینسون و اختلالات پارکینسون پلاس دیده شود. در ایالات متحده آمریکا، DaT scan تنها شیوه مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا برای افتراق پارکینسون یا سندروم‌های پارکینسونی از لرزش اساسی (رعشه یا ترمور اسنشیال) است.
جرقه‌نگاری میوکارد Iodine-123-meta-iodobenzylguanidine می‌تواند به یافتن عصب‌زدایی عضلات پیرامون قلب کمک کند که به نوبه خود در تشخیص پارکینسون مفید است.
تشخیص افتراقی
پارکینسونیسم ثانوی - علل مختلف پارکینسونیسم را می‌توان با بررسی دقیق شرح حال بیمار، معاینه جسمی و تصویربرداری متناسب از یکدیگر افتراق داد.
سندروم پارکینسون‌پلاس - چندین بیماری می‌تواند بخشی از گروه پارکینسون‌پلاس قلمداد شود از جمله سندروم کورتیکوبازال، آتروفی سیستم چندگانه، فلج فوق‌هسته‌ای پیشرونده و دمانس لوی‌بادی. تشخیص افتراقی را می‌توان با بررسی دقیق سابقه بیمار و وضع جسمی (به خصوص با تمرکز بر ظهور علائم مشخص)، پیشرفت بیماری و پاسخ به دارو انجام داد. برخی مشخصات کلیدی میان آنها عبارتند از:
برخی بیماری‌های دیگر که ممکن است نشانه‌هایی شبیه به پارکینسون داشته باشند عبارتند از:
پیشگیری
ورزش در میانسالی ممکن است ریسک ابتلا به پارکینسون در سال‌های بعد را کاهش بدهد. به نظر می‌رسد که کافئین و مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه نیز ریسک ابتلا به پارکینسون را کاهش می‌دهد. کسانی که از سیگار یا تنباکوی بدون دود استفاده می‌کنند نیز نسبت به افراد غیرسیگاری ریسک کمتری برای ابتلا به پارکینسون دارند و هرچه مصرف تنباکو بیشتر بوده باشد، احتمال ابتلای آنها به پارکینسون نیز کمتر است. علت اصلی این تأثیر هنوز ناشناخته است. مصرف تنباکو ممکن است واقعاً فرد را از پارکینسون محافظت کند یا شاید عاملی ناشناخته وجود داشته باشد که هم ریسک پارکینسون را افزایش بدهد و هم بیزاری از تنباکو یا آسان‌کردن ترک آن را.
گفته می‌شود که آنتی‌اکسیدان ‌هایی از قبیل ویتامین ث و ویتامین ئی برای محافظت در مقابل پارکینسون مفید است اما نتایج تحقیقات در این زمینه ضدونقیض بوده و تاکنون اثر مثبت این مواد اثبات نشده‌است. نتایج تحقیقات درخصوص اثر چربی و اسیدهای چرب در پیشگیری از پارکینسون نیز ضدونقیض بوده‌است. نشانه‌های اولیه‌ای در دست است که استفاده از داروهای ضدالتهاب و داروهای مسدودکننده کانال کلسیم ممکن است از پارکینسون پیشگیری کنند. در یک متاآنالیز در سال ۲۰۱۰ مشخص شد که داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (به غیر از آسپیرین) همراه بوده‌است با کاهش حداقل ۱۵درصدی (در مصرف‌کنندگان منظم و درازمدت، درصد بالاتر) در موارد ابتلا به پارکینسون.
مدیریت و کنترل بیماری
تا کنون هیچ علاجی برای بیماری پارکینسون پیدا نشده‌است. مصرف دارو، جراحی و مداوای جسمی می‌تواند بیمار را تسکین داده و کیفیت زندگی او را بهبود بخشد و نسبت به مداواهای موجود برای سایر اختلالات نورولوژیک (مانند بیماری آلزایمر، بیماری نورون حرکتی و سندروم‌های پارکینسون‌پلاس) به مراتب موثرتر است. خانواده‌های دارویی مفید برای مداوای علائم حرکتی پارکینسون، عبارتند از لوودوپا که همیشه با یک بازدارنده دوپا دکربوکسیلاز، و گاهی با یک بازدارنده COMT، ترکیب می‌شود، آگونیست‌های دوپامین، و بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز. مرحله بیماری و سن ظهور بیماری تعیین می‌کند که کدام گروه دارویی برای بیمار مفیدتر است. مرحله‌بندی براک در بیماری پارکینسون، از شش مرحله استفاده می‌کند که می‌توان به ابتدایی، میانه و انتهایی تقسیمشان کرد. در مراحل ابتدایی برخی ناتوانی‌ها ایجاد شده و بیماز نیار به مداوای دارویی دارد، پس از آن مراحل بعدی از راه می‌رسد که با ایجاد مشکلات مربوط به مصرف لوودوپا همراه است، و در نهایت مرحله سوم که علائم غیرمرتبط با کمبود دوپامین یا مداوا با لوودوپا ممکن است غالب شوند.
هدف از مداوا در مراحل اولیه بیماری، برقرارکردن یک بده‌بستان بهینه میان کنترل علائم بیماری و مداوای عوارض جانبی است. ممکن است پزشک تصمیم بگیرد که آغاز مداوا با لوودوپا را می‌توان عقب انداخت و به جای آن از داروهای دیگری مانند بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز و آگونیست‌های دوپامین استفاده کرد به امید آنکه ظهور مشکلات ناشی از مصرف لوودوپا به تعویق بیفتد. با وجود این، لوودوپا کماکان موثرترین مداوا برای علائم حرکتی پارکینسون است و مصرف آن را نباید برای کسانی که کیفیت زندگی‌شان لطمه خورده به تأخیر انداخت. دیسکینزی مربوط به لوودوپا، با مدت و شدت بیماری همبستگی قوی‌تری دارد تا با مدت مصرف لوودوپا، بنابراین عقب‌انداختن درمان با لوودوپا ممکن است زمان بدون دیسکینزی چندان طولانی‌تری برای بیمار فراهم نکند.
در مراحل پیشرفته بیماری، هدف کاهش علائم پارکینسون است و در کنار آن کنترل نوسان‌های موجود در اثربخشی دارو. ترک ناگهانی دارو یا استفاده بیش از حد آن باید کنترل و مدیریت شود. اگر داروهای خوردنی برای کنترل علائم کافی نباشد، جراحی، تحریک عمقی مغز، تزریق زیرجلدی آپومرفین در بیداری روز، و پمپاژ روده‌ای دوپا می‌تواند مفید باشد. مراحل انتهایی پارکینسون چالش‌ها و مشکلات زیادی ایجاد می‌کند که مستلزم انواع مختلفی از مداواست، از جمله بروز علائم روانی خصوصاً افسردگی، افت فشارخون وضعیتی، اختلال مثانه‌ای و اختلال نعوظ. در مراحل نهایی بیماری، مراقبت تسکینی برای بهبود کیفیت زندگی فرد تأمین می‌شود.
تحقیقی در سال ۲۰۲۰ نشان داد که هیچ شواهدی مبنی بر مفیدبودن آموزش شناختی (cognitive training) برای افراد مبتلا به پارکینسون، دمانس یا آسیب خفیف شناختی وجود ندارد. یافته‌های پیشین در این خصوص، مبتنی بر شواهد دارای قطعیت پایین در هفت پژوهش بود.
لوودوپا
علائم حرکتی پارکینسون، نتیجه کاهش تولید دوپامین در عقده‌های قاعده‌ای مغز است. دوپامین از سد خونی مغزی عبور نمی‌کند، بنابراین نمی‌تواند به عنوان دارو برای افزایش سطح پایین دوپامین در مغز استفاده شود، اما یک پیش‌ماده دوپامین یعنی لوودوپا می‌تواند عبور کند، به مغز برسد و در آنجا بلافاصله به دوپامین تبدیل شود. مصرف لوودوپا علائم حرکتی پارکینسون را موقتاً از بین می‌برد. لوودوپا طی ۴۰ سال گذشته شایع‌ترین درمان پارکینسون بوده‌است.
فقط ۵ تا ۱۰ درصد لوودوپا از سد خونی مغزی عبور می‌کند. بخش زیادی از لوودوپا ی باقیمانده در بخش‌های دیگر بدن متابولیز و باعث طیف مختلفی از عوارض جانبی می‌شود از جمله تهوع، استفراغ و افت فشارخون وضعیتی. کاربی‌دوپا و بنسرازید، بازدارنده‌های دوپا دکاربوکسیلاس هستند که از سد خونی مغزی عبور نمی‌کنند و مانع از تبدیل لوودوپا به دوپامین در خارج از مغز می‌شوند که باعث کاهش عوارض جانبی و ارتقای دسترسی به لوودوپا برای عبور به مغز می‌شود. معمولاً یکی از این داروها همراه با لوودوپا (اغلب در یک قرص همراه لوودوپا) مصرف می‌شود.
مصرف لوودوپا در درازمدت منجر به ایجاد مشکلاتی مانند حرکات غیرارادی (دیسکینزی) و نوسان در اثربخشی دارو می‌شود. پس از بروز این نوسانات، فرد به صورت چرخه‌وار بین فاز پاسخ‌دهی خوب به دارو و کاهش علائم پارکینسون (حالت «روشن» یا ON)، و فاز پاسخ ضعیف به دارو و علائم زیاد پارکینسون (حالت «خاموش» یا OFF) قرار می‌گیرد. استفاده از دوزهای پایین‌تر لوودوپا می‌تواند ریسک و شدت این مشکلات را کاهش بدهد. راهکار سابق برای کاهش دیسکینزی مربوط به لوودوپا و نوساناتش این بود که داروی لوودوپا را مدتی قطع می‌کردند اما پزشکان اکنون از این کار منع می‌شوند زیرا چون ممکن است عوارض جانبی خطرناکی مانند نشانگان نورولپتیک بدخیم را ایجاد کند. اغلب بیماران پارکینسون در نهایت نیاز به لوودوپا پیدا می‌کنند و پس از آن دچار نوسانات و دیسکینزی ناشی از لوودوپا می‌شوند.
انواعی از لوودوپا که دارای رهش کنترل‌شده هستند (CR) نیز در دسترس است. داروهای لوودوپا-CR قدیمی‌تر، جذب و فراهمی زیستی ضعیف و نامطمئنی داشتند و نسبت به داروهای رهش فوری، کنترل بهتری بر علائم حرکتی پارکینسون یا کاهش مشکلات مربوط به لوودوپا نشان ندادند. به نظر می‌رسد که نوع جدیدتر پیوسته‌رهش از لوودوپا در کاهش نوسانات موثرتر است اما در بسیاری از افراد، مشکلات به قوت خود باقی می‌مانند. اگر نوسانات بیماری که قرص می‌خورد به‌خاطر جذب ناکافی ناشی از گاستروپارزی (فلج معده‌ای) باشد، تزریق روده‌ای لوودوپا (Duodopa) می‌تواند منجر به بهبود چشمگیر نوسانات شود. فرمولاسیون‌های خوردنی و دارای آثار درازمدت دیگری هم تحت مطالعه هستند. شیوه‌های رسانش جدیدی مانند استنشاقی و زیرجلدی نیز در حال ایجاد و توسعه است.
بازدارنده‌های COMT
طی روند پارکینسون، بیمار ممکن است حالتی را تجربه کند که به نام «پدیده زائل‌شدن» (wearing off phenomenon) شناخته می‌شود. در این حالت، بیمار درست قبل از مصرف دوز بعدی لوودوپا، دچار بازگشت علائم بیماری می‌شود. COMT پروتئینی است که لوودوپا را پیش از عبور از سد خونی مغزی تضعیف می‌کند و این بازدارنده‌ها باعث می‌شوند مقدار بیشتری از لوودوپا بتواند عبور کند و به مغز برسد. این بازدارنده‌ها معمولاً در کنترل علائم اولیه به کار نمی‌روند اما اگر بیماری درخصوص علائم حرکتی خود دچار «پدیده زائل‌شدن» باشد، بازدارنده‌های COMT می‌توانند در ترکیب با لوودوپا/کاربی‌دوپا استفاده شوند.
سه بازدارنده COMT برای درمان بیماران بزرگسالی که در پایان هر دوز دچار نوسانات حرکتی می‌شوند در دسترس است - اوپی‌کاپون، انتاکاپون و تولکاپون. تولکاپون چندین سال در دسترس بوده‌است اما به کبد آسیب می‌زند بنابراین در صورت مصرف، عملکرد کبد بیمار باید زیر نظر باشد. تا کنون اثر منفی انتاکاپون و اوپی‌کاپون بر کبد اثبات نشده‌است. داروهای تحت‌لیسانس انتاکاپون، حاوی انتاکاپون یا ترکیب آن با کاربی‌دوپا و لوودوپا هستند. اوپی‌کاپون یک بار در روز مصرف می‌شود.
آگونیست‌های دوپامین
چند نوع از آگونیست‌های دوپامین که به گیرنده‌های دوپامین در مغز می‌چسبند، تأثیری مشابه لوودوپا دارند. آگونیست‌های دوپامین در ابتدا به عنوان درمانی تکمیلی در کنار لوودوپا و برای افرادی که مشکلاتی در مصرف لوودوپا داشتند (نوسان‌های «خاموش» و «روشن» و دیسکینزی) به کار می‌رفت؛ اما در حال حاضر عمدتاً به تنهایی و به عنوان اولین درمان برای علایم حرکتی پارکینسون به کار می‌روند. هدف از این کار به تأخیر انداختن آغاز درمان با لوودوپا و به تبع آن عقب افتادن ظهور مشکلات مصرف لوودوپا است. آگونیست‌های دوپامین عبارتند از بروموکریپتین، پرگولید، پرامی‌پکسول، روپینیرول، کابرگولین، آپومرفین و لیسوراید.
هرچند آگونیست‌های دوپامین نسبت به لوودوپا اثربخشی کمتری در کنترل علائم حرکتی پارکینسون دارند اما در سال‌های نخست درمان معمولاً به قدر کافی اثربخشی دارند. دیسکینزی ناشی از مصرف آگونیست‌های دوپامین در مبتلایان جوان‌تر نادر است اما در صورتی که بیماری در سنین بالاتر ظاهر شده باشد بروز دیسکینزی شایع‌تر می‌شود؛ بنابراین در مراحل ابتدایی درمان پارکینسون، اگر بیمار نسبتاً جوان باشد آگونیست‌های دوپامین مرجح هستند و اگر بیمار سن بالاتری داشته باشد لوودوپا.
آگونیست‌های دوپامین عوارض جانبی چشمگیر اما معمولاً خفیفی ایجاد می‌کنند از جمله خواب‌آلودگی، توهم، بیخوابی، تهوع و یبوست. گاهی اوقات این عوارض جانبی حتی با مصرف حداقل دوز مؤثر تجویزشده هم ظاهر می‌شوند که در اینصورت پزشک به دنبال دارویی دیگر می‌رود. آگونیست‌ها، نسبت به لوودوپا، ارتباط بیشتری با بروز اختلالات کنترل تکانه (مانند رفتارهای افراطی و جبری در زمینه سکس، خوردن، قمار و خرید) دارند. قیمت آنها نیز معمولاً از لوودوپا بیشتر است.
آپومرفین که یکی از آگونیست‌های دوپامین است، ممکن است برای کاهش دوره‌های «خاموش» (OFF) و دیسکینزی در مراحل انتهایی پارکینسون استفاده شود. این دارو فقط با تزریق متناوب یا تزریق زیرجلدی مداوم استفاده می‌شود. مصرف این دارو آثار ثانوی شایعی مانند سردرگمی و توهم دارد بنابراین مصرف‌کنندگان این دارو باید از نزدیک تحت نظر باشند. دو نوع آگونیست دوپامین (لیسوراید و روتیگوتین) را می‌توان به صورت چسب‌های پوستی استفاده کرد که در مراحل ابتدایی بیماری یا برای کنترل دوره‌های خاموش (OFF) در مراحل پیشرفته بیماری مفید است.
بازدارنده‌های MAO-B
بازدارنده‌های MAO-B (سافینامید، سلژیلین و راساگیلین) با جلوگیری از فعالیت مونوآمین اکسیداز B (آنزیمی که دوپامین را می‌شکند) باعث افزایش میزان دوپامین در عقده‌های قاعده‌ای مغز می‌شوند. یافته‌ها نشان داده‌است که این ماده وقتی به عنوان تک‌دارو (به تنهایی) استفاده می‌شود برای کمک به بهبود علائم حرکتی مفید است و وقتی همراه با لوودوپا استفاده شود، طول دوره‌های خاموش (OFF) بیمار را کاهش می‌دهد. تحقیقات نشان داده که سلژیلین باعث می‌شود نیاز به شروع لوودوپا عقب بیفتد و این امر حاکی از آن است که این ماده ممکن است محافظ نورون‌ها باشد و سرعت پیشرفت بیماری را کاهش بدهد (که البته هنوز اثبات نشده‌است). یکی از تحقیقات ابتدایی نشان داده بود که سلژیلین در ترکیب با لوودوپا باعث افزایش ریسک مرگ می‌شود اما نتایج این تحقیق بعدها مردود اعلام شد.
عوارض جانبی این دارو عبارتست از تهوع، سرگیجه، بیخوابی، خواب‌آلودگی و (درخصوص سلژیلین و راساگیلین) افت فشار خون وضعیتی. مصرف بازدارنده‌های MAO-B همراه با لوودوپا باعث افزایش سروتونین می‌شود بنابراین ممکن است در ترکیب با برخی داروهای ضدافسردگی خطرناک باشد و باعث ایجاد سندرم سروتونین شود.
سایر داروها
داروهای دیگر از قبیل آمانتادین و آنتی‌کولینرژیک‌ها ممکن است برای درمان علائم حرکتی مفید باشند اما شواهد اثرگذاری آنها فاقد کیفیت لازم است بنابراین به عنوان نخستین انتخاب در درمان استفاده نمی‌شوند. علاوه بر علائم حرکتی، پارکینسون طیف متنوعی از علائم دیگر هم دارد و چندین دارو برای درمان برخی از این مشکلات استفاده شده‌اند، از جمله کوئتیاپین برای سایکوسیس، بازدارنده‌های کولین‌استراز برای دمانس، و مدافینیل برای خواب‌آلودگی شدید روزانه. در سال ۲۰۱۶، پیماوانسرین برای کنترل سایکوسیس در پارکینسون به تأیید سازمان غذا و دارو (آمریکا) رسید. دوکسپین و رازاگلین ممکن است در کاهش خستگی جسمی در پارکینسون مؤثر باشند.
جراحی
درمان علائم حرکتی با جراحی در زمان خود روش بسیار رایجی بود اما پس از کشف لوودوپا، تعداد جراحی‌ها کاهش یافته‌است. تحقیقات دهه‌های اخیر باعث پیشرفت‌های بزرگی در تکنیک‌های جراحی شده، بنابراین جراحی دوباره برای کمک به افراد مبتلا به پارکینسون پیشرفته که دارودرمانی دیگر برایشان کافی نیست به کار می‌رود. جراحی برای پارکینسون را می‌توان به دو گروه اصلی تقسیم کرد: ضایعه‌ای (lesional) و تحریک عمقی مغز (DBS). مناطق هدف در جراحی DBS و ضایعه‌ای عبارتست از تالاموس، گلوبوس پالیدوس یا هستهٔ زیر تالاموسی. در جراحی DBS، الکترودهایی در داخل مغز بیمار قرار داده می‌شوند. این الکترودها پس از کاشته شدن در مغز به یک دستگاه مولد پالس الکتریکی (به انگلیسی: Pulse Generator) متصل می‌شوند. پالس الکتریکی تولیدشده توسط دستگاه پالس ژنراتور از طریق الکترودهای کاشته‌شده در مغز به بافت‌های عمقی مغز انتقال یافته و از این طریق اثر درمانی خود را اعمال می‌نماید. جراحی DBS برای بیمارانی توصیه می‌شود که دچار نوسانات حرکتی و لرزش زیاد هستند که با دارو به قدر کافی کنترل نمی‌شود، یا بیمارانی که به دارو حساسیت دارند البته به شرطی که مشکلات روانپزشکی-عصبی جدی نداشته باشند. جراحی‌های دیگری هم انجام می‌شوند که چندان شایع نیستند مثلاً ایجاد عمدی ضایعه برای سرکوب فعالیت بیش از اندازه قسمت‌های خاصی از بخش زیرقشری مغز، برای مثال جراحی پالیدوتومی.
تا کنون چهار بخش از مغز با استفاده از تحریک‌کننده‌های عصبی مورد درمان قرار گرفته‌اند: گلوبوس پالیدوس، تالاموس، هستهٔ زیر تالاموسی و PPN. جراحی DBS در گلوبوس پالیدوس باعث بهبود عملکرد حرکتی بیمار می‌شود در حالی که جراحی DBS در تالاموس لرزش را کاهش می‌دهد اما تأثیر چندانی بر برادیکینزی یا خشکی بدن ندارد. اگر بیمار سابقه افسردگی یا آسیب شناختی-عصبی داشته باشد، معمولاً از جراحی DBS در هستهٔ زیر تالاموسی خودداری می‌شود. جراحی DBS در هستهٔ زیر تالاموسی همراه با کاهش مصرف دارو است. جراحی DBS در بخش PPN مغز در حال حاضر در مرحله آزمایشی است.
توانبخشی
طبق آمار موجود مبتلایان به پارکینسون سه برابر کمتر از هم‌سالان خود که به این بیماری مبتلا نیستند، فعالیت ورزشی دارند. پیشنهاد می‌شود که بیماران پارکینسون برنامه ورزش داشته باشند. برخی شواهد نشان داده‌اند که مشکلات گفتاری یا حرکتی می‌تواند با توانبخشی بهبود یابد، البته تحقیقات در این زمینه نادر و کم‌کیفیت هستند. ورزش و تمرین بدنی منظم، با یا بدون طب فیزیکی، می‌تواند برای حفظ و بهبود تحرک، انعطاف‌پذیری، قدرت، سرعت راه‌رفتن و کیفیت زندگی مفید باشد. در صورتی که برنامه ورزش زیر نظر یک فیزیوتراپیست انجام شود، بهبود بیشتری در علایم حرکتی، عملکردهای ذهنی و عاطفی، فعالیت‌های روزمره و کیفیت زندگی مشاهده می‌شود تا اینکه بیمار به تنهایی و در خانه ورزش کند. ورزش‌های بالینی هم می‌توانند مؤثر باشند و باعث بهبود عملکرد حرکتی و افسردگی بیمار شوند.
برای افزایش انعطاف‌پذیری و بازه حرکتی در بیمارانی که دچار مشکل خشکی بدن هستند، تکنیک‌های ریلکس‌سازی کلی بدن مانند تکان‌تکان خوردن‌های آرام مفیدند و باعث کاهش تنش عضلانی شدید می‌شوند. تکنیک‌های مؤثر دیگر برای افزایش ریلکس‌بودن بدن عبارتند از حرکات چرخشی دست‌ها و پاها و بالاتنه، حرکات ریتمیک، تنفس شکمی و تکنیک‌های مدیتیشن. درخصوص راه‌رفتن و مشکلاتی مانند هیپوکینزی، کشیدن پاها و کاهش قدرت چرخش بازوها، فیزیوتراپیست‌ها قادرند راهکارهای مختلفی برای بهبود توان حرکت و ایمنی فرد ارائه کنند از جمله استفاده از تجهیزات کمکی (پیاده‌روی با میله یا تردمیل)، گراهای کلامی (دستی، دیداری و شنیداری)، تمرین بدنی (راه‌پیمایی و تمرین‌های کششی PNF)، تغییر محیط (تغییر در سطوح، درون‌دادها، بسته و باز بودن). تحقیقات نشان داده که تمرین‌های قدرتی برای بهبود قدرت و عملکرد حرکتی بیمارانی که به خاطر پارکینسون دچار ضعف عضلانی می‌شوند مفید است، البته تعامل چشمگیری بین میزان قدرت و زمان مصرف دارو مشاهده شده‌است؛ بنابراین بیماران پارکینسون باید تمرین‌های بدنی خود را ۴۵ دقیقه تا یک ساعت پس از مصرف دارو انجام بدهند تا بدنشان در بهترین حالت ممکن باشد. به خاطر خمیدگی بدن و اختلالات تنفسی که در پارکینسون پیشرفته ایجاد می‌شود، تمرین‌های تنفس عمیق شکمی برای بهبود حرکت قفسه سینه و ظرفیت حیاتی مفیدند. ورزش می‌تواند برای بهبود یبوست نیز مفید باشد. هنوز مشخص نیست که ورزش به کاهش خستگی جسمی در پارکینسون کمک می‌کند یا خیر.
تحقیقات نشان داده که تمرین‌های قدرتی باعث افزایش مهارت‌های دستی بیماران پارکینسون می‌شود. استفاده از وسایلی مانند خمیر تمرینی (putty) قدرت پنجه‌های دست را افزایش داده و کیفیت زندگی روزمره فرد را بالا می‌برد.
مراقبت تسکینی
مراقبت تسکینی نوعی مراقبت پزشکی خاص برای افراد مبتلا به بیماری‌های شدید از جمله پارکینسون است. هدف از این نوع مراقبت، ارتقای کیفیت زندگی بیمار مبتلا به پارکینسون و خانواده او، و تسکین علائم، درد و استرس بیماری است. از آنجا که پارکینسون علاجی ندارد، تمام درمان‌های این بیماری با تمرکز بر کاهش افت بدن و افزایش کیفیت زندگی فرد انجام می‌شوند و در واقع ماهیت تسکینی دارند.
مراقبت تسکینی نباید به مراحل انتهایی بیماری محدود شود. متخصصان مراقبت تسکینی می‌توانند در بهبود علائم جسمی، مشکلات احساسی مانند ازدست‌رفتن توان فیزیکی و شغل، ترس و دغدغه‌های وجودی به فرد کمک کنند.
در کنار کمک و حمایت عاطفی از بیمار و خانواده او، مراقبت تسکینی می‌تواند نقش مهمی در تحقق اهداف مراقبت داشته باشد. مبتلایان پارکینسون ممکن است در جریان پیشرفت بیماری مجبور شوند تصمیمات دشواری بگیرند، مثلاً استفاده از لوله تغذیه، تهویه غیر تهاجمی یا تراکستومی، تصمیم فرد درخصوص انجام یا عدم انجام احیای قلبی ریوی، و زمان استفاده از مراقبت در مراحل آخر زندگی (hospice). اعضای تیم مراقبت تسکینی می‌توانند به این سوالات پاسخ بدهند و به بیماران پارکینسون کمک کنند تا بتوانند بر اساس ارزش‌های خود، درخصوص این مسائل پیچیده و احساسی تصمیم بگیرند.
عضلات و اعصابی که روند گوارش را کنترل می‌کنند هم ممکن است تحت تأثیر بیماری پارکینسون قرار بگیرند که باعث یبوست و فلج معده (باقی ماندن غذا در معده بیش از حد طبیعی) می‌گردد. توصیه می‌شود بیماران پارکینسون، بر اساس ارزیابی‌های تغذیه‌ای دوره‌ای، رژیم غذایی متعادلی داشته باشند به نحوی که جلوی کاهش یا افزایش وزن گرفته شده و پیامدهای اختلالات معده‌ای به حداقل برسد. با پیشروی بیماری ممکن است دشواری در بلع (دیسفاژی) ایجاد شود. در این موارد، استفاده از مواد غلظت‌دهنده و صاف نشستن هنگام غذاخوردن می‌تواند مفید باشد و جلوی پریدن غذا در گلو را بگیرد. در موارد حاد، می‌توان با گاسترکتومی غذا را مستقیماً به معده رساند.
لوودوپا و پروتئین‌ها، سیستم جابجایی مشابهی در روده و سد خونی مغزی دارند بنابراین برای دسترسی با یکدیگر رقابت می‌کنند. مصرف همزمان این دو باعث کاهش اثربخشی دارو می‌شود؛ بنابراین وقتی بیمار مصرف لوودوپا را شروع می‌کند از مصرف بیش از حد پروتئین منع می‌شود و توصیه می‌شود رژیم غذایی مدیترانه‌ای متعادل را پیش بگیرد. به همین دلیل، در مراحل پیشرفته بیماری، مصرف بیشتر مواد کم‌پروتئین مثل نان یا پاستا توصیه می‌شود. برای به حداقل رساندن تعامل لوودوپا با پروتئین‌ها، لوودوپا باید ۳۰ دقیقه قبل از هر وعده غذایی مصرف شود. در عین حال، رژیم‌های غذایی بیماران پارکینسون، مصرف پروتئین در صبحانه و ناهار را محدود کرده و اجازه مصرف پروتئین برای شام را می‌دهند.
پروگنوسیس (پیش‌آگهی یا پیش‌بینی آینده بیماری)
پارکینسون بلااستثناء با گذشت زمان پیشروی می‌کند. یکی از شیوه‌های درجه‌بندی شدت بیماری که به نام «معیار واحد درجه‌بندی بیماری پارکینسون» (UPDRS) شناخته می‌شود، رایج‌ترین استاندارد برای مطالعه بالینی است. نسخه اصلاح‌شده این استاندارد که MDS-UPDRS نامیده می‌شود نیز گاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شیوه درجه‌بندی قدیمی‌تری به نام Hoehn and Yahr که در سال ۱۹۶۷ منتشر شده بود، و همچنین نسخه اصلاح‌شده آن به نام Modified Hoehn and Yahr هم سال‌ها مورد استفاده بوده‌اند. مقیاس Hoehn and Yahr، پنج مرحله اساسی را در پیشرفت پارکینسون مشخص می‌کند.
علائم حرکتی پارکینسون اگر درمان نشوند، در مراحل اولیه بیماری با سرعتی بسیار زیاد و در مراحل بعدی با سرعت کمتری پیشروی می‌کنند. اگر بیمار پارکینسونی درمان نشود، انتظار می‌رود که به‌طور متوسط ۸ سال پس از شروع بیماری، توان مستقل راه‌رفتن را از دست داده و ۱۰ سال پس از شروع بیماری، زمین‌گیر شود. البته امروزه تعداد بیمارانی که به دنبال درمان نمی‌روند بسیار کم است. داروها توانسته‌اند پروگنوسیس علائم حرکتی بیمار را بهبود ببخشند اما در عین حال خود لوودوپا بعد از چند سال مصرف مداوم، منبع ایجاد مشکلات و عوارض جانبی ناخواسته می‌شود. در بیمارانی که لوودوپا مصرف می‌کنند، زمان پیشروی علائم تا رسیدن به مرحله وابستگی بالا به مراقب، می‌تواند حدود ۱۵ سال باشد. پیش‌بینی مسیری که این بیماری در هر فرد طی خواهد کرد کار دشواری است. سن، بهترین ملاک برای پیش‌بینی روند بیماری است. میزان افت حرکتی برای کسانی که در زمان تشخیص پارکینسون اختلالات کمتری داشته‌اند بالاتر است. اختلال شناختی در کسانی که هنگام ظهور علائم بیماری بالای ۷۰ سال سن داشته‌اند شایع‌تر است.
میا باک پدرسن
میا باک پدرسن (Mia Bak Pedersen؛ زادهٔ October 8, 1980) بازیکن فوتبال اهل دانمارک است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زنان دانمارک بازی کرده‌است.
آولون، تگزاس
آولون (به انگلیسی: Avalon) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان الیس، تگزاس واقع شده‌است. آولون ۱۶۱٫۸۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ایمپیپ
ایمپیپ با فرمول شیمیایی C9H15N3 یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 3035842 است. که جرم مولی آن ۱۶۵٫۲۳۵۵ گرم بر مول می‌باشد.
لو پوئن
لو پوئَن (Le Point) یک مجله خبری هفتگی فرانسه است که در سال ۱۹۷۲ تأسیس شد. این مجله بوسیله گروهی از روزنامه نگاران که عمدتاً از مجله اکسپرس فرانسه بودند با محوریت الیویه شورویلون و کلود اَمبرت تشکیل شد. قالب آن از مجله آمریکایی تایم الهام گرفته شده‌است.
این روزنامه به‌طور سنتی در محور رسانه‌های راست طبقه‌بندی می‌شود، مجله از همه عقاید سیاسی (مصاحبه، تحلیل و غیره) استقبال می‌کند و خط مشی تحریریه آن امروزه معمولاً به عنوان اجتماعی-لیبرال شناخته می‌شود.
کمک‌های مالی از دولت
در زمینه کمک‌های دولت به مطبوعات مکتوب، لو پوئن حدود چهار و نیم میلیون یورو در سال از کمک‌های بلاعوض دریافت می‌کند که باید کمک‌های مالی وزارت فرهنگ و ارتباطات را نیز افزود.
نازک‌مرغ سرقهوه‌ای
نازک‌مرغ سرقهوه‌ای نام یک گونه از سرده نازک‌مرغ است.
یوام ایر
یوام ایر خطوط هوایی اوکراین است که به عنوان ایر لاین اوکراین-مدیترانه نیز شناخته می‌شود. مرکز این خطوط هوایی در کیف، پایتخت اوکراین قرار دارد.
تاریخچه
این هواپیمایی در سال ۱۹۹۸ افتتاح شد اما اولین پرواز خود را در سال ۲۰۰۰ انجام داد. در سال ۲۰۰۳ شرکت دارای ۵۰۰ کارمند بود و ۲۱۰۰۰۰ مسافر را جابجا کرده بود. این هواپیمایی در حال حاضر دارای ۶۴۰ پرسنل است و با ۶ ناوگان خود به ۲۰ مقصد پرواز دارد. این شرکت در حال حاضر یک ایرباس A320 دارد. در سال ۲۰۰۷ ادارهٔ هوایی اکراین به علت نگرانی‌های امنیتی حاضر به تمدید مجوز پرواز این شرکت نشد. در سپتامبر ۲۰۰۷ کمیسیون اتحادیهٔ اروپا نیز به دلیل نا امن بودن هواپیماهای یو ام ایر اجازهٔ پرواز این شرکت در اروپا را نیز لغو کرد. به این معنی که حق پرواز در اتحادیهٔ اروپا را ندارد و برای بار دوم فعالیت‌های این شرکت غیرقانونی خوانده شد. در نوامبر ۲۰۰۹ کمیسیون اتحادیهٔ اروپا اجازه داد تا فعالیت‌های خود را تنها با یک هواپیمای مک دانل داگلاس از سر بگیرد.
سوانح
در ۲۶ می سال ۲۰۰۳ یک هواپیمای یوام ایر که در حال جابجایی سربازان اسپانیایی بود در نزدیکی شهر ماچکا در ترکیه سقوط کرد. تمام ۷۵ مسافر هواپیما کشته شدند. هم چنین در هنگام تحویل اجساد به خانواده هایشان به دلیل عجله کردن جسدها اشتباه تحویل داده شدند.
علی‌آباد کال خونی
علی‌آباد کال خونی، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سبزوار استان خراسان رضوی ایران.
جمعیت
این روستا در دهستان رباط قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۹۱ نفر (۲۱ خانوار) بوده است.
لو، آکسفوردشر
لو (به انگلیسی: Lew) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در آکسفوردشر غربی واقع شده‌است. لو ۶۵ نفر جمعیت دارد.
فینال لیگ قهرمانان اروپا ۱۹۹۴
فینال لیگ قهرمانان اروپا ۱۹۹۴، رقابت پایانی لیگ قهرمانان اروپا در سال ۱۹۹۴ میلادی است که مابین دو تیم باشگاه فوتبال آ. ث. میلان و باشگاه فوتبال بارسلونا در ورزشگاه المپیک آتن، آتن برگزار شده‌است.
این مسابقه که در تاریخ ۱۸ مه ۱۹۹۴ انجام شده‌است با نتیجه ۴ بر ۰ به سود تیم باشگاه فوتبال آ. ث. میلان با مربیگری فابیو کاپلو به پایان رسید و پنجمین قهرمانی میلان در این مسابقات به ثبت رسید. گلهای تیم میلان را در این بازی دانیله ماسارو (2+45 و 22)، دژان ساویسویچ (47) و مارسل دسایی (58) به ثمر رساندند.
سیارک ۵۰۴۷
سیارک ۵۰۴۷ پنج هزار و چهل و هفتمین سیارک کشف شده‌است که در ۲ مارس ۱۹۸۱ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۸۰ است.
تپه صادق دوزی
تپه صادق دوزی مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد است و در شهرستان مراغه، بخش مرکزی، دهستان سراجوی غربی، روستای یای شهری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۲۶۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فرناندو شاهزاده قدیس
فرناندوی پرتغالی (؛ Fernando o Infante Santo؛ -، گاهی اوقات "شاهزاده قدیس" یا "شاهزاده ثابت" نامیده می‌شود، یک "اینفانته" از پادشاهی پرتغال بود. او جوان‌ترین فرد از «نسل درخشان» شاهزادگان پرتغالی قرن پانزدهم دودمان اویش و مدیر غیر روحانی فرقه اویش بود.
ژرپین
شهر ژرپین در شهرستان شرلروآ  در استان انو  در منطقه فدرال والوون در کشور بلژیک واقع شده‌است.
فرناندو شاهزاده قدیس
در سال ۱۴۳۷، فرناندو در محاصره طنجه به فرماندهی برادر بزرگترش هنریک دریانورد شرکت کرد و پس از آن شکست، فرناندو به عنوان گروگان به فرمانروایان مارینی مراکش تحویل داده شد تا شهر سئوتا را تحویل دهند. طبق قراردادی که بین حاکمان مراکش و فرستاده پرتغال هنریکه بسته شد، بنا گردید ابتدا فرناندو به عنوان گروگانی نجیب‌زاده در اصلیه در آسایش نسبی باشد، اما زمانی که مشخص شد مقامات پرتغالی هیچ قصدی برای دادن سئوتا ندارند، وضعیت فرناندو تغییر کرد، به طوری که او را به زندانی در فاس منتقل کردند، جایی که زندانیانش در شرایط بسیار سختی در زندان قرار داشتند. سرانجام او در سال ۱۴۴۳ در شرایط اسارت درگذشت.
پس از آن محبوبیت او به سرعت در پرتغال افزایش یافت به طوری که او را شاهزاده قدیس (O Infante Santo) می‌نامیدند، اما از سوی کلیسای کاتولیک روم مورد تأیید و مقبولیت قرار نگرفت و این عنوان در سنت پرتغالی باقی ماند.
خاتون‌آباد (جیرفت)
خاتون‌آباد (جیرفت)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان جیرفت در استان کرمان ایران است. و از باغ ها وزمین های حاصل خیز کشاورزی تشکیل شده است که عمده انها باغ های پرتقال ونخل هستند  خاتون اباد دارای گروه قومی گسترده ای است که بیشتر انها مهاجرانی هستند که از روستاهای اطراف به انجا مهاجرت کرده اند  وگروه اندکی از اربان اصلی‌انجا هستند که بیشترشان انجا را ترک کرده و به جیرفت یا شهرستان های اطراف رفته اند
جمعیت
این روستا در دهستان خاتون‌آباد (جیرفت) قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۸۸ نفر (۱۷۱خانوار) بوده‌است.
شیشه‌بازکن
شیشه‌بازکن (Jar opener) یک وسیله آشپزخانه است که برای باز کردن ظروف شیشه ای استفاده می‌شود. شیشه بازکن‌هایی که برای باز کردن درب مهر و موم شده توسط یک حلقه لاستیکی طراحی شده‌اند، از اواسط دهه ۱۹۳۰ در آلمان ثبت و تولید شدند.
پابلو آلبوران
پابلو آلبوران (زادهٔ ۳۱ مه ۱۹۸۹) خواننده و نوازندهٔ اهل اسپانیا است که برندهٔ جایزه گرمی لاتین شد. پابلو در مالاگا متولد شد پدر او معمار و مادرش زنی فرانسوی است و دارای دو خواهر و برادر نیز هست. او از سنین بسیار پایین شروع به یادگیری سازهای مختلف موسیقی مانند پیانو، گیتار کلاسیک، گیتار فلامنکو و گیتار آکوستیک کرد و به آواز خواندن با نوازندگان حرفه‌ای در مالاگا و مادرید علاقه‌مند بود. او اولین آهنگ خود را به نام عشق محله که در اولین آلبوم او نیز برجسته بود در سن ۱۲ سالگی اجرا کرد که بسیار مورد توجه قرار گرفت.
او بعد از منتشر شدن آلبومش در سال ۲۰۱۱ چند هفتهٔ متوالی در صدر جدول فروش قرار داشت که تعجب همگان را برانگیخت و باعث شهرت بسیارش شد.
زندگی شخصی
پدر او معمار اسپانیایی سالوادر مرنو ده آلبوران پرالتا است و مادرش النا فرناندیز مارتینز است. آلبوران در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۰ در اینستاگرامش همجنسگرا بودنش را آشکارسازی کرد.
آقاخان اول
حسن‌علی شاه محلاتی یا آقاخان یکم (۱۸۰۴–۱۸۸۱ م) سیاست‌مدار، و از امامان اسماعیلیه نزاری بود. او مدتی حاکم کرمان بود و نزد فتح‌علی شاه نفوذ داشت و لقب «آقا خان» را از او دریافت کرد. در ۱۸۳۸م در برابر حکم عزل یاغی شد اما ناکام ماند. به افغانستان فرار کرد و به انگلیسها در جنگ با افغانها برای تصرف هرات کمک کرد که موفقیت‌آمیز نبود. به سند رفت و به انگلیسها کمک کرد آنجا را تسخیر کنند و انگلیسها حقوقی برای او قرار دادند. سپس زندگی تازه‌ای را در هندوستان آغاز کرد و تا پایان عمر با سفر به شهرهای هند به امور اسماعیلیان و پیروان خود پرداخت. وی داماد فتحعلیشاه قاجار و باجناغ میرزا حسین‌خان سپهسالار صدراعظم ناصرالدین شاه بود.
اوایل زندگی و خانواده
حسنعلی در کهک دلیجان از شاه خلیل‌الله سوم، چهل و پنجمین امام اسماعیلیان و بی بی سرکاره، دختر محمدصادق محلاتی (متوفی ۱۸۱۵)، شاعر و صوفی نعمت‌اللهی به دنیا آمد. شاه خلیل‌الله در سال ۱۸۱۵ احتمالاً به دلیل نگرانی پیروان هندی خود که برای دیدن امام خود به ایران می‌رفتند و یزد برای آنها مقصد بسیار نزدیکتر و امن تر از کهک بود به یزد رفت. در همین حال، همسر و فرزندانش (از جمله حسنعلی) در کهک ماندند و با درآمد حاصل از دارایی‌های خانوادگی او در محلات زندگی می‌کردند. دو سال بعد، در سال ۱۸۱۷ میلادی، شاه خلیل‌الله در جریان درگیری بین تعدادی از پیروانش و مغازه داران محلی در یزد کشته شد. پس از او پسر ارشدش حسنعلی شاه معروف به محمد حسن امام چهل و ششم شد.
دنیس گسنر
دنیس گسنر (Dennis Gassner؛ زادهٔ ) یک کارگردان هنری اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۷۹ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
آقاخان اول
اوایل زندگی و خانواده
زمانی که خلیل‌الله در یزد اقامت داشت، املاک او در کهک توسط دامادش ایمانی خان فراهانی شوهر شاه بی بی خانم اداره می‌شد. پس از مرگ خلیل‌الله درگیری بین ایمانی خان فراهانی و نزاریان محلی (پیروان امام خلیل‌الله) درگرفت که در نتیجه بیوه خلیل‌الله و فرزندان خلیل‌الله خود را بی سرپرست دیدند. در دوران حکومت زندیه، پدربزرگ حسن‌علی، ابوالحسن خان، امام اسماعیلیه نزاری، حاکم کرمان بود اما با سرکار آمدن آغامحمد خان قاجار از این سمت عزل شد و به روستای کهک در قم رفت. امام جوان و مادرش به قم نقل مکان کردند، اما وضع مالی آنها بدتر شد. مادر تصمیم گرفت برای احقاق حق شوهرش به دربار قاجار در تهران برود و در نهایت موفق شد. کسانی که در قتل شاه خلیل‌الله دست داشتند مجازات شدند. و فتحعلی شاه دختر خود، شاهزاده سرو جهان خانم را به عقد حسنعلی شاه جوان درآورد و جهیزیه شهریاری را در زمین‌های منطقه محلات معین کرد. شاه حسنعلی را به والیگری قم منصوب کرد و لقب «آقاخان» را به وی اعطا کرد. بدین ترتیب لقب «آقاخان» وارد خانواده شد. حسنعلی شاه به آقاخان محلاتی معروف شد و لقب آقاخان به جانشینان او به ارث رسید. مادر آقاخان بعداً به هند نقل مکان کرد و در سال ۱۸۵۱ درگذشت. حسنعلی شاه تا زمان مرگ فتحعلی شاه در سال ۱۸۳۴ از زندگی آرامی برخوردار بود و در دربار قاجار از احترام بالایی برخوردار بود.
فرمانداری کرمان
اندکی پس از به سلطنت رسیدن محمد شاه قاجار در ۱۸۳۵م، حسنعلی به فرمانداری کرمان منصوب شد. در آن زمان کرمان در اختیار پسران شورشی شجاع السلطنه مدعی تاج و تخت قاجار بود. این منطقه بارها مورد حمله افغان‌ها قرار می‌گرفت. حسنعلی موفق شد در کرمان و بم و نرماشیر نظم برقرار کند. وی گزارش موفقیت خود را به تهران فرستاد، اما تقدیر مادی دریافت نکرد.
برکناری از فرمانداری کرمان و تنش با دولت وقت
حسنعلی علیرغم خدماتی که به دولت قاجار کرد، در سال ۱۸۳۷، کمتر از دو سال پس از ورودش به کرمان، از استانداری برکنار شد و فیروز میرزا نصرت الدوله یکم، برادر کوچکتر محمدشاه قاجار، جایگزین وی شد. . حسنعلی با امتناع از برکناری خود، با نیروهای خود به ارگ بم عقب‌نشینی کرد و به همراه دو برادرش مقدمات مقاومت در برابر نیروهای دولتی را فراهم کرد. او حدود چهارده ماه در بم محاصره بود. وقتی معلوم شد که ادامه مقاومت فایده ندارد، حسنعلی شاه یکی از برادران خود را به شیراز فرستاد تا با استاندار فارس صحبت کند تا از طرف او مداخله کند و زمینه عبور امن از کرمان را فراهم کند. با شفاعت والی، حسنعلی تسلیم شد و از ارگ بم بیرون آمد تا عبور کند. اما به او حمله کردند و اموالش توسط نیروهای دولتی غارت شد. حسنعلی و وابستگانش به کرمان فرستاده شدند و هشت ماه در آنجا اسیر ماندند.
ملاقات با شاه و شورش مجدد
سرانجام در اواخر سال ۳۹–۱۸۳۸ به او اجازه داده شد که به تهران برود و در آنجا توانست پرونده خود را در برابر شاه مطرح کند. شاه او را به شرط بازگشت آرام به محلات عفو کرد. حسنعلی شاه حدود دو سال در محلات ماند و توانست لشکری جمع کند که باعث نگرانی محمدشاه شد و او به دلیجان نزدیک محلات رفت تا صحت گزارش‌های مربوط به حسنعلی را مشخص کند. حسنعلی در آن زمان در شکار بود، اما قاصدی را فرستاد تا از پادشاه اجازه بگیرد تا برای سفر حج به مکه برود. اجازه داده شد و مادر حسنعلی و خویشاوندانش به نجف و دیگر شهرهای مقدس عراق که مزار اجدادش، امامان شیعه در آنهاست، فرستاده شدند.
کمک به انگلیس در تسخیر سند
حسنعلی بلافاصله به سند (کراچی امروزی) رفت و در آنجا خدمات بیشتری به انگلیسی‌ها کرد. انگلیسی‌ها توانستند سند را به خاک خود ضمیمه کنند و حسنعلی شاه برای خدماتش سالانه ۲۰۰۰ پوند مستمری از ژنرال چارلز جیمز ناپیر، فاتح بریتانیایی سند که با او رابطه خوبی داشت، دریافت کرد.
در بمبئی
در اکتبر ۱۸۴۴، حسنعلی سند را به مقصد شهر بمبئی ترک کرد، از کوچ و کاتیاوار عبور کرد و مدتی را به بازدید از جوامع پیروان خود در این منطقه گذراند. پس از ورود به بمبئی در فوریه ۱۸۴۶، دولت ایران خواستار استرداد او از هند شد. انگلیسی‌ها نپذیرفتند و تنها با انتقال اقامتگاه حسنعلی به کلکته موافقت کردند، جایی که حملات جدید علیه دولت ایران برای او دشوارتر بود. انگلیسی‌ها در مورد بازگشت سالم حسنعلی شاه به ایران که مطابق میل خود او بود، مذاکره کردند. دولت با بازگشت او موافقت کرد، مشروط بر اینکه از عبور از بلوچستان و کرمان خودداری کند و آرام در محلات مستقر شود. حسنعلی در آوریل ۱۸۴۷ مجبور به ترک کلکته شد و تا زمانی که خبر مرگ محمدشاه قاجار به او رسید معطل ماند. سپس عازم بمبئی شد و انگلیسی‌ها برای بازگشت وی به ایران تلاش کردند. اگرچه برخی از زمین‌های او به کنترل نزدیکانش بازگردانده شد، اما امکان بازگشت امن او فراهم نشد و در هند ماند. وی در هند به روابط نزدیک خود با انگلیسی‌ها ادامه داد و حتی شاهزاده ولز (پادشاه آینده ادوارد هفتم) در سفری به هند از وی دیدن کرد.
سالهای پایانی و مرگ
حسنعلی شاه آخرین سالهای زندگی خود را در بمبئی با بازدیدهای گاه و بیگاه از پونا گذراند. او با حفظ سنت‌های اشراف ایرانی اصطبل‌های عالی را حفظ کرد و در پیست اتومبیلرانی بمبئی به چهره ای شناخته شده شده بود. حسنعلی شاه پس از شصت و چهار سال امامت در آوریل ۱۸۸۱ درگذشت. او در زیارتگاه مخصوص ساخته شده در حسن‌آباد در منطقه مازاگان بمبئی به خاک سپرده شد. از او سه پسر و پنج دختر به یادگار ماند. پس از حسنعلی شاه، پسر بزرگش آقاعلی شاه، آقاخان دوم شد.
جستارهای وابسته
خلافت فاطمیان
آقاخان
کاخ آقاخان
آقاخان دوم
آقاخان سوم
آقاخان چهارم
شبکه توسعه آقاخان
اسماعیلیه
شیعه
انجمن اسماعیلی
میا بروگارد
میا بروگارد (Mia Brogaard؛ زادهٔ October 15, 1981) بازیکن فوتبال اهل دانمارک است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بروندبی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زنان دانمارک بازی کرده‌است.
مجسمه پنلوپه
مجسمهٔ پنلوپه مجسمه‌ای از سنگ مرمر است که در تخت جمشید کشف شد و گمان می‌رود مجسمه پنلوپه باشد. این مجسمه در موزه ملی ایران قرار دارد، اما در مه ۲۰۱۵ به مدت چهار ماه در بنیاد پرادای میلان به نمایش گذاشته شد. این مجسمه یونانی در سال ۱۹۴۵ توسط انستیتوی شرقی شیکاگو کشف شد. این مجسمه در سه قسمت در ویرانه‌های خزانه داری تخت جمشید پراکنده شده‌بود. این مجسمه اکنون در قسمت باستان شناسی موزه ملی ایران قرار دارد و بازید از آن برای عموم آزاد است.
هاشم‌آباد (سبزوار)
هاشم‌آباد، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سبزوار استان خراسان رضوی ایران.
جمعیت
این روستا در دهستان رباط قرار داشته و بر اساس سرشماری سال 1385 جمعیت آن 525نفر (161خانوار) بوده است.
منابع
حسین آب باریکی
لو ترنچارد
لو ترنچارد (به انگلیسی: Lew Trenchard) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در West Devon واقع شده‌است.
منزفیلد سنتر، ماساچوست
منزفیلد سنتر (به انگلیسی: Mansfield Center) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان بریستول، ماساچوست واقع شده‌است. منزفیلد سنتر ۷٫۵ کیلومتر مربع مساحت و ۷٬۳۶۰ نفر جمعیت دارد.
کلارا بات
بانو کلارا اِلن بات (Dame Clara Ellen Butt؛ February 1, 1872 – January 23, 1936) خواننده اپرا اهل بریتانیا بود.
وی صدایی بَم، قوی و با صلابت داشت، انچنان که آهنگسازان معاصری چون ادوارد الگار و کامی سن-سانس را تحت تأثیر قرار داد که اولی برایش یک ترانه هم ساخت. او یک اپرا از کریستف ویلیبالد گلوک هم اجرا کرد.
کوین لاکروز
کوین لاکروز (Kevin Lacruz؛ زادهٔ February 13, 1992) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال رئال ساراگوسا و باشگاه فوتبال رئال بتیس اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال اسپانیا، زیر ۱۸ سال اسپانیا، و زیر ۱۹ سال اسپانیا بازی کرده‌است.
گواکارا
گواکارا (به اسپانیایی: Guacara) یک شهر در ونزوئلا است که در Guacara واقع شده‌است. گواکارا ۳۲۰ کیلومتر مربع مساحت و ۱۷۸٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۴۳۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ژسو
شهر ژسو در شهرستان نمور  در استان نمور  در منطقه فدرال والوون در کشور بلژیک واقع شده‌است.
احمدشاه احمدزی
احمدشاه احمدزی (زادهٔ ۳۰ مارس ۱۹۴۴ – درگذشتهٔ ۱۷ اکتبر ۲۰۲۱) سیاست‌مدار اهل افغانستان بود که از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ نخست‌وزیر دولت اسلامی افغانستان بود. احمدزی که از پشتوهای قبیلهٔ احمدزی است از فرماندهان مجاهدین افغان در زمان جنگ شوروی در افغانستان بود.
وی ابتدا از متحدان نزدیک برهان‌الدین ربانی بود اما سپس به اتحاد اسلامی افغانستان (به رهبری رسول سیاف) بود و پس از پیروزی مجاهدین و ریاست‌جمهوری برهان‌الدین ربانی به عنوان نخست‌وزیر انتخاب شد. وی در زمان سقوط کابل توسط نیروهای طالبان در اجلاس سازمان ملل در نیویورک حضور داشت و بعد از آن تا زمان سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ در استانبول و لندن زندگی می‌کرد.
سیارک ۵۰۴۸
سیارک ۵۰۴۸ پنج هزار و چهل و هشتمین سیارک کشف شده‌است که در ۱ آوریل ۱۹۸۱ کشف شد.
مهدی دهباشی
مهدی دهباشی‌ نویسنده محقق ایرانی در زمینه فلسفه، متولد ۱۳۲۱ شمسی در اصفهان، تحصیلات دانشگاهی را با کارشناسی ادبیات عرب دانشگاه تهران آغاز کرد و تا فوق لیسانس در رشته‌های روان‌شناسی و معقول و منقول دانشگاه تهران ادامه داده و از دانشگاه فوردهام نیویورک در رشتهٔ فلسفه به اخذ دکتری نائل شد. مقدمات علوم اسلامی را تا سطح خارج از آیت الله ادیب و سید محمدکاظم عصار فرا گرفته و تاکنون به تدریس فلسفهٔ اسلامی و غرب، منطق قدیم و جدید در دانشگاه اصفهان اشتغال دارد. وی در سال ۱۳۷۰ به رتبه استادی رسید.
سیارک ۵۰۴۸
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۲۰ است.
فرانسیسکو موپو
فرانسیسکو موپو (Francisco Mwepu؛ زادهٔ February 29, 2000) بازیکن فوتبال اهل زامبیا است که در پست مهاجم برای باشگاه فوتبال اشتورم گراتس در بوندس‌لیگا اتریش بازی می‌کند.
دوران حرفه‌ای
در سال ۲۰۱۸، موپو در تست باشگاه فوتبال ردبول سالزبورگ تلاش کرد اما پذیرفته نشد.
او در سال ۲۰۲۰ با باشگاه فوتبال اشتورم گراتس از تیم‌های حاضر در بوندس‌لیگا اتریش قرارداد امضا کرد.
زندگی شخصی
وی برادر کوچک‌تر انوک موپو است که هم‌اکنون برای باشگاه فوتبال برایتون اند هوو آلبیون در لیگ برتر فوتبال انگلیس به میدان می‌رود.
کوه امونز (آلاسکا)
کوه امونز (به انگلیسی: Mount Emmons) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در Aleutians East Borough واقع شده‌است. کوه امونز ۱٬۴۳۵٫۹۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ایمتریدین
ایمتریدین با فرمول شیمیایی C9H9N3 یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 9989505 است. که جرم مولی آن ۱۵۹٫۱۸۸ گرم بر مول می‌باشد.
کلاب صوفیان علیا
کلاب صوفیان علیا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان جیرفت در استان کرمان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان خاتون‌آباد (جیرفت) قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۸۷ نفر (۱۰۵خانوار) بوده‌است.
دایسوکه نیتا
دایسوکه نیتا (Daisuke Nitta؛ زادهٔ May 11, 1980) بازیکن فوتبال اهل ژاپن است.
لوئی دوپری
پروفسور لویی دوپری (زاده ۲۳ اوت ۱۹۲۵ - درگذشته ۲۱ مارس ۱۹۸۹) باستان‌شناس آمریکایی و پژوهشگر فرهنگ و تاریخ افغانستان بود. وی همسر نانسی هاتچ دوپری، مدیر هیئت مرکز پژوهش‌های افغانستان در دانشگاه کابل در افغانستان و مؤلف پنج کتاب دربارهٔ افغانستان بود. لویی و همسرش نانسی در طی اقامت پانزده ساله‌اشان در کابل آثار زیادی دربارهٔ افغانستان گردآوری کردند. آنها از سال ۱۹۶۲ تا آوریل ۱۹۷۸ انقلاب ثور به منظور کاوش‌های باستان‌شناسی به گوشه و کنار افغانستان سفر کردند.
هیاوسی، ویرجینیا
هیاوسی (به انگلیسی: Hiwassee) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در ویرجینیا واقع شده‌است.
اوگن اینمن
اوگن اینمن (Eugen Einman; October 6, 1905 – 1905:10:06, September 12, 1963) بازیکن فوتبال اهل استونی بود.
وی به‌همراه تیم ملی فوتبال استونی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۴ شرکت کرده‌است.
تپه حارام درسی تپه سی
تپه حارام درسی تپه سی مربوط به هزاره دوم و اول قبل از میلاد است و در شهرستان مراغه، بخش مرکزی، دهستان سراجوی غربی، ۲/۵ کیلومتری روستای حارام تپه سی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۵۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
امید و ایمان
امید و ایمان نام یک سریال آمریکایی با سبک کمدی موقعیت است که پخش آن از تاریخ ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۳ تا ۲ می ۲۰۰۶ در شبکهٔ تلویزیونی ای‌بی‌سی ادامه یافت.
عصب سه‌قلو
عصب سه‌قُلو (عصب پنجم جمجمه‌ای، عصب سه شاخه یا V) یک عصب مغزی با ریشه‌های حسی و حرکتی است که زوج پنجم مغزی را تشکیل می‌دهد. این عصب دارای چهار هسته بوده که در اعمال حسی یا حرکتی شرکت می‌کنند. ماهیچه‌های مربوط به جویدن از طریق زوج پنجم عصب دهی می‌گردند. عصب سه شاخه، حس پوست صورت و دندان‌ها را ایجاد می‌کند.
اطلاعات حسی رسیده از صورت و بدن توسط گذرگاه‌های موازی در دستگاه عصبی مرکزی پردازش می‌شود. عصب سه‌قلو به‌عنوان یک ریشه عصبی حرکتی و حسی از رویه جانبی پل مغزی بیرون می‌آید، سپس غده‌مانند می‌شود و به‌صورت گره درمی‌آید، این گره عصبی را عقده (گانگلیون) سه‌قلو می‌نامند.
از این گره سه شاخه عصبی به‌نام‌های عصب چشمی (افتالمیک)، عصب آرواره‌ای پایینی (ماندیبولار)، عصب آرواره‌ای بالایی (ماگزیلار) خارج می‌شود و به صورت، دندان‌ها، دهان، حفره بینی، ماهیچه‌های جوشی عصب می‌دهد.
هسته‌های عصب سه قلو
عصب پنجم مغزی دارای یک هسته حرکتی جهت تغذیه عصبی عضلات و سه هسته حسی در ناحیه ساقه مغز است که شامل:
به‌طور کلی، هسته‌های مزانسفالیک، حسی اصلی و نخاعی عصب پنجم، در اعمال حسی مشارکت می‌کنند.
تفسیر شبر
تفسیر شبر (Tafsir Shobar)، که به نام مؤلف آن سید عبدالله شبر، معروف شده‌است. تفسیری ارزشمند و مختصر از قرآن که به زبان عربی می‌باشد.
عصب سه‌قلو
عصب دهی حسی
عصب دهی حسی قسمت پیشین صورت، از طریق سه شاخه عصب پنجم صورت می‌گیرد:
عصب دهی حرکتی
بسیاری از عضلاتی که در عمل جویدن نقش دارند، از طریق ریشه حرکتی که وارد شاخه آرواره‌ای یا فکی تحتانی (شاخه ماندیبولر) عصب سه قلو (زوج پنجم) می‌گردند، عصب رسانی می‌شوند. عضلات مهمی که توسط شاخه فکی تحتانی عصب دهی می‌شوند و در عمل جویدن نقش دارند عبارتند از:
ماهیچه‌های گیجگاهی، ماستر و پتریگوئید داخلی بیشتر به عنوان بالا برنده فک (بستن دهان) عمل می‌کنند و عضله پتریگوئید خارجی باعث پایین آوردن فک (بازکردن دهان) می‌گردد. عضلات دیگری که توسط عصب سه قلو، عصب رسانی می‌شوند شامل: دو عضله بالا در قسمت فوقانی استخوان هیویید قرار داشته که در بازکردن دهان نقش دارند. این دو همچنین استخوان کوچک هیویید و کف دهان را طی عمل بلع بالا می‌برند.
تفسیر شبر
اسباب نزول
از اسباب نزول برای تبیین و تفسیر آیات استفاده شده است.
جلین (سبزوار)
جلین، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان سبزوار استان خراسان رضوی ایران.
جمعیت
این روستا در دهستان رباط قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۴۶۷ نفر (۱۴۸ خانوار) بوده است.
فینال لیگ قهرمانان اروپا ۱۹۹۵
فینال لیگ قهرمانان اروپا ۱۹۹۵، رقابت پایانی لیگ قهرمانان اروپا در سال ۱۹۹۵ میلادی است که مابین دو تیم باشگاه فوتبال آژاکس و باشگاه فوتبال آ. ث. میلان در ورزشگاه ارنست هاپل، وین برگزار شده‌است.
لووانیک
لووانیک (به انگلیسی: Lewannick) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در کورنوال واقع شده‌است. لووانیک ۹۷۰ نفر جمعیت دارد.
ژنژولوم
شهر ژنژولوم در شهرستان اسلت  در استان لمبورگ  در منطقه فلاندری در کشور بلژیک واقع شده‌است.
میا جالکرود
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به دیوری گردن اشاره کرد.
کوین واسکوئز
کوین واسکوئز (Kevin Vázquez؛ زادهٔ March 23, 1993) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال سلتاویگو اشاره کرد.
کولی‌های خوشبخت هم دیده‌ام
کولی‌های خوشبخت هم دیده‌ام (I Even Met Happy Gypsies) فیلمی در ژانر درام به کارگردانی آلکساندر پتروویچ است که در سال ۱۹۶۷ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به باتا ژیوویینوویچ و بکیم فمیو اشاره کرد. این فیلم در بیستمین جشنواره فیلم کن برنده جایزه بزرگ شده است.
روش تدریس آزمایشگاهی
روش تدریسی بر پایه رویکرد اکتشافی که یادگیرنده خود با موضوع یادگیری تماس مستقیم داشته و تجربه‌های دست اول کسب می‌کند. این روش در ابتدا بر پایه روش علمی و برای تدریس علوم تجربی ایجاد شد ولی پس از آن برای مواد درسی همچون ریاضیات، علوم اجتماعی، روانشناسی و سایر دورس علوم انسانی استفاده شد. باید توجه نمود که این روش تدریس با روش تدریس نمایشی تفاوت‌های بسیاری داشته و تنها انجام آزمایش در طی تدریس نشانه استفاده از این روش نیست.
به عبارت دیگر: روش تدریس آزمایشگاهی به آن نوع فرآیند آموزشی اطلاق می شود که در آن، علت، معلول، ماهیت و خواص هر پدیده ای (اعم از اجتماعی، روانی و یا فیزیکی) تحت شرایط کنترل شده، از طریق آزمایشگاهی و باتجربی مشخص معلوم می شود.
با توجه به این تعریف، به راحتی میتوان روش تدریس آزمایشگاهی را به آموزش سایر زمینه های درسی تعمیم داد..
تاریخچه
پستالوژی بنیانگذار روش تدریس آزمایشگاهی است. او تاکید داشت:
آموزش باید بیشتر عملی باشد تا لفظی و یادگیری باید به روش تحلیلی انجام گیرد؛ شناخت اشیای حقیقی و نظریه های واقعی باید بر علایم و کلمات مقدم باشد.
فلسفه پیشاسقراطی
کوشش نخستین فیلسوفان یونانی برای شناختن جهان، از آن رو از سخنان پیشینیانشان افتراق داده می‌شود که آن‌ها در تلاش بودند تا از راه مشاهده و تفکّر و واقع‌بینی، با کنارگذاشتن تفسیرهای اساطیری و دینی، و بی‌توسل به خدایان و افسانه‌ها و نیروهای نامحدود آنان، جهان را بفهمند.
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
ژان ژاک روسو صاحب نظر نامدار مسایل اجتماعی، با الهامی از فلسفه پستالوژی در سال ۱۷۶۲ میلادی، “امیل” را بانظریات جدید آموزشی در زمینه آموزش کودکان، به رشته تحریر در آورد.
فلسفه پیشاسقراطی
از جمله، مشهورترین متفکّران پیش از سقراط می‌توان به تالس، فیثاغورس، هراکلیتوس، پارمنیدس، دموکریت، و پروتاگوراس اشاره نمود؛ که به ترتیب به مکاتب ملطی، فیثاغوری، افسوسی، الئایی، اتم‌گرایی و سوفسطائی‌گری تعلّق داشتند؛ ولی این جریان از جهتی دیگر نیز با فلسفهٔ پس از سقراط متمایز است. پیش از سقراط، فیلسوفان به‌طور کلی برون‌نگر بودند و تلاش می‌کردند تا پدیده‌های جهان را توضیح دهند.
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
فلسفه ای که پستالوژی در امر آموزش بنیان نهاد، روش تدریس در دوره ابتدایی را به طور کلی متحول ساخت و امروزه از او به عنوان پدر آموزش جدید یاد میشود.
فلسفه پیشاسقراطی
فلسفه با سقراط به مسیر تازه‌ای افتاد. انقلاب سقراط، وارد کردن اخلاق در فلسفه، اخلاق را در کانون توجّه فلسفه قراردادن و تأکید ورزیدن بر فنّ جدل و استدلال نظری است، و این کار به معنای درون‌نگری، روی تافتن از جهان خارج و نظر کردن به انسان و خویشتن انسان است.
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
پستالوژی پدر آموزش جدید است
فلسفه پیشاسقراطی
هدف نخستین فیلسوفان یونانی این بود که برای آنچه که در طبیعت روی می‌داد، توضیحی طبیعی بیابند. تفکّر و فلسفه پیشاسقراطی از بنیان متفاوت از تفکّر پساسقراطی است. در تفکّر پیشاسقراطی، شاهد تمایزی جدی میان جهان و انسان نیستیم. انسان و جهان، توسط ارسطو از هم جدا می‌شوند. فلاسفه پیشاسقراطی توجهی به فهم متعارف و عمومی نداشتند؛ در حالی که موضوعات و مسائل در فلسفه سقراطی از جزئیات روزمره زندگی گرفته می‌شوند.
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
پستالوژی در ساعات تدریس درس جغرافیا، کودکان را به گردش می برد تا آنان از نزدیک، پدیده های پیرامون زندگی خود را ببینند.
فلسفه پیشاسقراطی
از بسیاری از فیلسوفان پیشاسقراطی مطلب چندانی که نوشتهٔ خودشان باشد، به‌جانمانده‌است و مورخان صرفاً بر اساس تعداد محدود نقل‌قول‌ها و برداشت‌هایی که افلاطون و ارسطو در آثارشان از این فیلسوفان آورده‌اند، دربارهٔ آن‌ها کسب اطلاع کرده‌اند.
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
او حتی با استفاده از انواع ماکت هایی که با گل درست می کرد، کودکان را با شکل ظاهری کوهها و جریان رودخانه ها آشنا می کرد.
فلسفه پیشاسقراطی
فلاسفه طبیعت‌گرا
معمولاً نخستین فلاسفه یونان را «طبیعت‌گرا» می‌دانند، زیرا آن‌ها بیش ازهمه به طبیعت و رویدادهای طبیعی توجه داشته‌اند.
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
همچنین برای آموزش ریاضیات به کودکان، بیشتر از اشیای عینی و قابل لمس استفاده می کرد؛زیرا عقیده داشت که مفاهیم مجرد و انتزاعی تنها پس از درک مفاهیم واقعی و عینی قابل درک میشود.
فلسفه پیشاسقراطی
فلاسفه طبیعت‌گرا
فلاسفه به چشم خود می‌دیدند که تغییراتی در طبیعت صورت می‌پذیرد. اما این تغییرات چگونه امکان‌پذیر بود؟ چگونه می‌شد تبدیل ماده‌ای را به ماده دیگر توجیه کرد؟
روش تدریس آزمایشگاهی
تاریخچه
یک قرن پس از پستالوژی، معلمان آمریکایی، تجربیات و روشهای آموزشی او را در زمینه های مختلف درسی به کار گرفتند که به طور کلی از همه آنها تحت عنوان «روش تدریس آزمایشگاهی » یاد می شود.
فلسفه پیشاسقراطی
فلاسفه طبیعت‌گرا
نخستین فیلسوفان یونانی همگی بر این اعتقاد بودند که باید ماده اولیه مشخصی موجب تمامی این تغییرات شده باشد. اینکه آن‌ها چگونه به این نتیجه رسیده بودند، به سادگی قابل طرح نیست. ما فقط می‌دانیم که این اعتقاد بر پایه یک تصور قرار داشت.
روش تدریس آزمایشگاهی
شرایط اجرا
باید در طی اجرای این روش به نکات زیر توجه کرد:
مراحل اجرا
در این مرحله معلم دانش‌آموزان را هدایت می‌کند تا بر اساس روش علمی خود به کاوش بپردازند.
فلسفه پیشاسقراطی
فلاسفه طبیعت‌گرا
برای آن‌ها این تصور مطرح بود که ماده‌ای اولیه باید وجود می‌داشته که بر اثر آن تغیییرات طبیعی صورت پذیرد. امروزه مشخص است که نخستین فیلسوفان به دنبال تغییرات ظاهری بوده‌اند. آن‌ها سعی داشتند تا به قوانین جاودانه طبیعت دست یابند. خواست آن‌ها این بود که بدون توسل به داستان‌های اساطیری رویدادهای طبیعت را دریابند و آنچه را در طبیعت رخ می‌داد از طریق طبیعت توضیح دهند. این روش با آنچه رعد و برق و زمستان و بهار را نتیجه کار خدایان می‌دانست، کاملآ تفاوت داشت.
با این روش جدید، فلسفه خود را از باورهای مذهبی آن ایام رها ساخت؛ بنابراین می‌توان گفت که فلاسفه طبیعت‌گرا نخستین گام را در راه تفکر علمی برداشتند و زمینه مساعدی را برای تحقیق در علوم طبیعی به وجود آردند.