cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لیدی گاگا
ویدئوها و استیج
در مقاله ای از ربکا شیلر برای بیلبورد در اکتبر ۲۰۱۸، نویسنده ویدئوشناسی گاگا از زمان «فقط برقص» تا زمان انتشار ستاره‌ای متولد شده‌است را ریشه یابی می‌کند. شیلر اشاره کرد که چگونه پس از دورهٔ آرت‌پاپ، رویکرد کاهش‌یافتهٔ گاگا از موسیقی در موزیک ویدئوهای تک‌آهنگ‌های جوآن منعکس شد، به عنوان نمونه از موزیک ویدئو تک‌آهنگ آغازین «توهم کامل» یاد کرد که «هنگام اجرای ترانه در یک مهمانی در کویر، با یک شلوارک کوتاه و یک تی‌شرت، لباس‌های پرجزئیات را [از خود دور کرد]». این کار با نقش‌آفرینی در فیلم و همچنین شخصیت او بر روی صحنه ادامه یافت.
تصویر عمومی
پذیرش عموم از موسیقی، مد و شخصیت گاگا بازخوردهای مثبت و منفی داشته‌است. ماتیو دفلم، جامعه‌شناس دانشگاه کارولینای جنوبی به دلیل تأثیر او بر فرهنگ مدرن و رسیدن به شهرت جهانی، از اوایل سال ۲۰۱۱ دوره‌ای دانشگاهی با عنوان «لیدی گاگا و جامعه‌شناسی مشاهیر» با هدف حل و فصل کردن «برخی از ابعاد جامعه‌شناسی مربوط به شهرت لیدی گاگا» ارائه داد. هنگامی که گاگا با رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده باراک اوباما در یک جمع‌آوری کمک مالی برای کمپین حقوق بشر ملاقات کرد، یک کفش با پاشنه ۱۶ اینچی پوشیده بود و او را به بلندترین زن اتاق تبدیل کرده بود. او تعامل با اوباما را «اضطراب‌آور» دانست. هنگامی که در سال ۲۰۰۹ باربارا والترز برای ویژه برنامهٔ سالانهٔ ۱۰ نفر از جذاب‌ترین افراد ای‌بی‌سی نیوز با او مصاحبه کرد، گاگا این ادعا را که او یک بیناجنس و افسانه محلی است را رد کرد. او در پاسخ به سؤالی در مورد این موضوع، گفت که به آندروجینی علاقه دارد. در مقاله‌ای از ساندی تایمز در سال ۲۰۱۰، کامیل پاگلیا گاگا را «بیشتر یک سارق هویت است تا یک تابوشکن وابسته به عشق شهوانی… ادعا می‌کند برای افراد فریبنده، سرکش و بی‌خانمان آواز می‌خواند وقتی که او هیچ‌یک از آنها نیست» توصیف کرد.
پذیرش مد عجیب و غریب گاگا نیز به عنوان یک جنبهٔ مهم در شخصیت او نقش داشته‌است. در اوایل آغاز کار، برخی مد او را با کریستینا آگیلرا مقایسه کردند. در سال ۲۰۱۱، ۱۲۱ زن در مراسم اهدای جوایز گرمی با لباسی مانند لباس‌های گاگا جمع شدند و رکورد جهانی گینس برای بزرگ‌ترین گردهمایی تقلیدکنندگان لیدی گاگا در سال ۲۰۱۱ ثبت شد. گلوبال لنگویج مانیتور واژهٔ «لیدی گاگا» به همراه علامت تجارتی «نو پانتس» را به عنوان برترین کلید واژه مد نامگذاری کرد. انترتینمنت ویکلی لباس‌های او را در فهرست «بهترین‌های» پایان دهه قرار داد و گفت که او «هنر اجرا را وارد جریان اصلی کرده‌است».
تأثیر
گاگا براساس معیارهای فروش آثار و معیارهای شبکه‌های اجتماعی، در رتبه‌بندی سال ۲۰۱۱ مجله رولینگ استون «ملکه پاپ» لقب گرفت. در سال ۲۰۱۲، او مقام چهارم بزرگ‌ترین زنان موسیقی وی‌اچ‌وان را کسب کرد و به شخصیت نمایشنامهٔ د اولویتد تبدیل شد. همچنین ۱۵۰ سالگی موزه ملی ورشو با عنوان از فرعون گرفته تا لیدی گاگا جشن گرفته شد.
گاگا معمولاً به عنوان پیش‌گامی برای استفاده از جنجال برای جلب توجه به موضوعات مختلف شناخته می‌شود. طبق گفته فرانکی گرادون از روزنامه ایندیپندنت، گاگا «که یک لباس گوشتی پوشید تا احساسات خود را نسبت به سیاست «نپرس، نگو» ارتش ایالات متحده برجسته کند». آلبوم شهرت در سال ۲۰۱۳ از سوی رولینگ استون به عنوان یکی از ۱۰۰تا از عالی‌ترین آلبوم‌های شروع به کار یک هنرمند در تاریخ انتخاب شد. گاگا به‌عنوان یکی از هنرمندانی شناخته می‌شود که در اواخر دهه ۲۰۰۰ و اوایل دهه ۲۰۱۰ میلادی سبک سینث‌پاپ را رواج دادند. همچنین اسکات هاردی، مدیر عامل پولاروید، گاگا را به دلیل الهام بخشیدن به طرفداران و تعامل نزدیکش با آنها در شبکه‌های اجتماعی تحسین کرد.
طبق گفته کلیفا سانا از نیویورکر گاگا «به‌عنوان یک پروژه هنری در حال تکامل، دنباله‌ای برای ستاره‌های سرسخت پاپ بود.» راب شفیلد از مجله رولینگ استون، که اینگونه زاده شده‌ام را یکی از ۵۰ آلبوم برتر زن در تمام دوران انتخاب کرده، گاگا را «به سختی می‌توان جهانی را به یاد آورد که گاگا در آن وجود نداشته باشد، گرچه کاملاً مطمئن هستیم که خسته کننده‌تر بود.» توصیف کرد. در سال ۲۰۱۵، مجله تایم گاگا را «عصر کنونی موسیقی پاپ را به صورت چشم‌انداز خیره‌کننده خلق کرد.» توصیف کرده‌است. کارهای گاگا الهام‌بخش هنرمندان بسیاری از جمله مایلی سایرس، نیکی میناژ، الی گولدینگ، هالزی، جنیفر لوپز، نیک جوناس، سم اسمیت، نوآ سایرس، کاترین لانگفورد، ام‌جی‌ام‌تی، الی ایکس، گریسون چنس، تیلور سوئیفت، کاردی بی، رینا ساوایاما، و بلک‌پینک بوده‌است.
تیره جدیدی از سرخس‌ها به نام گاگا و سه گونه G. germanotta, G. monstraparva and Kaikaia gaga به افتخار او نامگذاری شده‌اند. نام monstraparva اشاره‌ای به طرفداران گاگا است که با نام لیتل مانسترز شناخته می‌شوند؛ همچنین نماد طرفداران دست کشیده «پنجه هیولا» است، که شبیه برگ سرخس جوان قبل از باز شدن است. گاگا همچنین نام یک پستاندار منقرض شده گاگادندان با نام علمی Gagadon minimonstrum, و یک زنبور انگلی با نام Aleiodes gaga است که بعد از او نام‌گذاری شده‌است.
دست‌آوردها
گاگا ۱۳ جایزه گرمی، یک جایزه اسکار، یک جایزه بفتا، سه جایزه بریت، دو جایزه گلدن گلوب، هجده جایزه ویدئو موسیقی ام‌تی‌وی، رکوردهای مختلف گینس و جایزه آیکان معاصر تالار مشاهیر ترانه‌سرایی را از آن خود کرده‌است. او جایزه هنرمند جوان را از جوایز هنرهای ملی دریافت کرد؛ این جایزه از افرادی که در اوایل حرفهٔ خود موفقیت و رهبری را نشان داده‌اند، تقدیر می‌کند. او همچنین برنده جایزه هنرمند جین اورتنر از موزه گرمی شد. گاگا همچنین توسط شورای طراحان مد آمریکا (CFDA) با جایزه آیکان مد به رسمیت شناخته شد، و در سال ۲۰۱۶ به عنوان فینالیست شخص سال مجله ادوکیت معرفی شد. در سال ۲۰۱۸، او بابت مشارکت در موسیقی متن فیلم ستاره‌ای متولد شده‌است، به نخستین زن برنده جایزه اسکار، جایزه گرمی، جایزه بفتا و جایزه گلدن گلوب در یک سال تبدیل شد.
گاگا با برآورد فروش ۱۲۴ میلیون آثار خود تا سال ۲۰۱۴، یکی از پرفروش‌ترین هنرمندان موسیقی جهان است، و برخی از پرفروش‌ترین تک‌آهنگ‌های همه‌زمان‌ها را به وجود آورده‌است. گاگا بیش از ۵۱۲٫۳ میلیون دلار درآمد از تورهای کنسرت و نمایش‌های اقامتی خود کسب کرده‌است و طبق گزارش بیلبورد، او به پنجمین هنرمند زنی تبدیل شده‌است که از نیم میلیارد دلار درآمد عبور کرده‌است. گاگا به‌طور متوالی در فهرست هنرمندان سال مجله بیلبورد ظاهر شده‌است، (رتبهٔ اول فهرست در سال ۲۰۱۰) و در رتبه یازدهم جدول برترین هنرمندان دهه ۲۰۱۰ قرار گرفت. او که در سال ۲۰۱۵ به عنوان زن سال شناخته شد، با ۸۴ میلیون فروش بر طبق گواهی، طبق گفته انجمن صنعت ضبط موسیقی ایالات متحده آمریکا (RIAA) هشتمین هنرمند برتر در زمینهٔ تک‌آهنگ دیجیتال در ایالات متحده است. او نخستین هنرمند زنی است که گواهی‌نامه الماس دیجیتالی را از RIAA دریافت کرده و یکی از سه هنرمندی است که ترانه‌هایشان («داستان عاشقانه بد» و «پوکر فیس») حداقل گواهی‌نامه الماس دریافت کرده‌اند، همچنین او نخستین و تنها هنرمندی است که دو ترانه‌اش («پوکر فیس» و «فقط برقص») بیش از هفت میلیون بار دانلود شده‌است.
تورها و کنسرت‌های اقامتی
کنسرت‌های اصلی
کنسرت‌های مشترک
کنسرت‌های تبلیغاتی
کنسرت‌های اقامتی
فیلم‌شناسی
فیلم
تلویزیون
یاعیل
یاعیل (و یا یائِل) ([//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_Hebrew jaˈʔel]) بر اساس کتاب مقدس زن حابر قینی بود. او در جریان جنگ میان دبوره و باراق با کنعانی‌ها، سیسرا را کشت.
سیسرا که سپاهش از بنی‌اسرائیل شکست خورده‌بود به چادر یاعیل پناه‌برد، زیرا کنعانی‌ها با قبیلهٔ حابر در صلح بودند. یاعیل از او پذیرایی نمود، ولی هنگامی که سیسرا خفته‌بود وی را با میخ چادری که بر شقیقه‌اش کوبید به قتل‌رساند. بدین‌سان پیشبینی دبوره مبنی بر از پای افتادن سیسرا به دست یک زن به واقعیت پیوست. یاعیل برای این کار در کتاب داوران مورد ستایش قرار گرفته‌است.
یائل به عنوان اسم
یائل یکی از محبوبترین اسمهای اسرائیلی (پنجمین) برای دختران است به معنی توانایی الهی.
صفحه‌کلید
صَفحِه‌کلید یا کیبورد یک دستگاه جانبی و ورودی برای روش ورودی است که به کاربر اجازه تایپ می‌دهد. این دستگاه شبیه به ماشین تحریر است که با استفاده از یک آرایش از دکمه‌ها به حالت اهرم مکانیکی یا سوئیچ الکترونیکی عمل می‌کنند. پس از انقراض کارت پانچ و نوار کاغذی کار با صفحه کلید شبیه تله تایپ تبدیل به ورودی اصلی برای تعامل با رایانه شد.
از ویژگی‌های معمول صفحه‌کلیدها داشتن دکمه‌هایی است که روی آن پوسته صفحه کلید باشد، بدین‌ترتیب نویسه‌ها یا کاراکترها حکاکی یا چاپ شده‌اند و هر کدام از این دکمه‌ها مربوط به یک نماد نوشتاری است. با این حال، برای تولید برخی از نمادها نیاز به فشار دادن هم‌زمان چند کلید یا به صورت دنباله‌ای از آن ها می باشد. در حالی که اکثر کلیدهای صفحه کلید حروف، اعداد یا نشانه را تولید می‌کنند کلیدهای دیگر یا فشار کلید به‌طور هم‌زمان می‌تواند اقدامات تولید یا اجرای دستورهای رایانه تولید کند. کلیدهای ترکیبی نوعی از فشار دادن همزمان کلیدها با هم است.
با وجود گسترش دستگاه‌های ورودی جایگزین، مانند ماوس، صفحه نمایش لمسی، قلم نوری، تشخیص حروف و تشخیص صدا، صفحه کلید دستگاه بیشتر برای استفاده مستقیم ورودی «انسان» حرفی‌عددی داده‌ها به رایانه باقی می‌ماند. در استفاده معمولی، صفحه کلید به عنوان یک رابط ورودی متن برای تایپ متن و شماره درون یک واژه پرداز، ویرایشگر متن یا برنامه‌های دیگر استفاده می‌شود.
در یک رایانه مدرن، تفسیر فشار کلیدی است به‌طور کلی برای نرم‌افزار باقی‌مانده‌است. صفحه کلید رایانه هر کلید فیزیکی را از هر کلید دیگر متمایز و تمام فشار کلیدی به نرم‌افزار کنترل گزارش می‌کند. صفحه کلید هم چنین برای بازی‌های ویدئویی استفاده می‌شود، یا با صفحه کلید به‌طور منظم یا با استفاده از صفحه کلید با ویژگی‌های بازی خاص، صفحه کلید هم چنین دستورها را به سیستم عامل می‌دهد، مانند ترکیب CTRL + ALT + DELETE که پنجره وظیفه را باز می‌کند یا سامانه را خاموش کند. رابط فرمان خطی یک نوعی از رابط کاربری است که کاملاً از طریق صفحه کلید عمل می‌کند.
پیشینه
انسان ابتدا با استفاده از ماشین تحریر توانست تایپوگرافی کند. با گذر زمان و کاهش مقبولیت کارت‌های پانچ، فناوری جدیدی برای تایپ متون گوناگون پا به عرصه گذاشت که با نام تله پرینتر نام داشت. تله پرینترها در اوایل دهه‌ی۱۸۷۰ به‌عنوان ابزاری برای تایپ و انتقال همزمان داده‌ها در بازار بورس مورد استفاده قرار می‌گرفت. هرمان هولریث اولین شخصی بود که اولین صفحه کلید را به دنیای فناوری عرضه کرد.
انواع
یکی از عوامل تعیین اندازه یک صفحه کلید وجود کلیدهای تکراری، مانند یک صفحه کلید عددی جداگانه، برای راحتی است. علاوه بر این اندازه صفحه کلید که تا چه حد یک سیستم استفاده می‌شود بستگی دارد. در جایی که یک عمل از ترکیب یا دنباله یا فشار کلید به‌طور هم‌زمان (با کلید تغییر دهنده، پایین را ببینید) تولید می‌شود یا جای که یک کلید را چندبار می‌فشارند، متفاوت است. یکی از صفحه‌کلیدهای با تعداد کم دکمه، صفحه‌شماره است.
یکی دیگر از عوامل تعیین اندازه یک صفحه کلید اندازه و فاصله هر کلید است. کاهش توسط نظر عملی که کلیدهای باید به اندازه کافی بزرگ باشد تا به راحتی توسط انگشتان فشرده شود محدود باشد. طراحی اختصاصی صفحه کلیدها به کاربران آن‌ها اجازه می‌دهد تا با آزادی عمل و راحتی بیشتر در حوزهٔ کاری خود به فعالیت بپردازند.
استاندارد
صفحه کلید (Keyboard)عدد الفبایی استاندارد دارای کلیدهایی با مراکز سه چهارم اینچ هستند (۰٫۷۵۰ اینچ، ۱۹٫۰۵ میلی‌متر). صفحه کلید رایانه‌های شخصی مثل ۱۰۱ کلید صفحه کلیدهای سنتی آمریکایی یا ۱۰۴ کلید صفحه کلید ویندوز شامل حروف الفبایی، نمادهای نشانه گذاری، اعداد و دکمه‌های عملیات گوناگون هستند. صفحه‌کلیدهای رایج بین‌المللی دارای ۱۰۲ تا ۱۰۵ کلید است که شامل کلید شیفت چپ کوچکتر و یک کلید اضافی با برخی نمادهای بیشتر بین حروف تا کلید سمت چپ است.
تنگارک
تنگارک، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان لردگان در استان چهارمحال و بختیاری ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ارمند قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
صفحه‌کلید
مکانیکی
کیبوردهای مکانیکی با توجه به اینکه کلیدهای بهتری دارند، قیمت بالاتری دارند و معمولاً بیشتر مورد توجه گیمرها و کاربران حرفه‌ای هستند.
در اندازه لپ‌تاپ
دکمه‌های صفحه کلید لپ تاپ (Laptop-size keyboard) معمولاً دارای فاصله کوتاه‌تر برای فشار دکمه است. فاصله کوتاه‌تر و مجموعه کلیدهای کمتر شده‌است. آن‌ها ممکن است صفحه کلید عددی نداشته باشند و کلیدهای عملیات در برخی موارد نسبت به صفحه کلیدهای استاندارد در جای متفاوت قرار گرفته‌اند. مکانیسم به کار رفته در دکمه‌های لپ‌تاپ شبیه سوییچ‌های قیچی است و بر خلاف صفحه‌کلیدهای کامل، چندان شباهتی به سوییچ پلاستیکی ندارند. تعدادی از صفحات کلید لپ تاپ بعد از شکستن دکمه‌ها به جای خود بازنمی‌گردند و مجبور به تعویض کلی کیبرد می‌باشید.
تایپ کاور
تایپ کاور (Type Cover) صفحه کلید مخصوص لپ تاپ‌های مایکروسافت سرفیس است که بصورت مغناطیسی به لپ‌تاپ متصل می‌شود.
صفحه‌کلید تا شدنی
صفحه کلید تاشو یک چیزی بین دو نوع استاندارد و در اندازه لپ‌تاپ است. چینش کلیدها معمولی است اما مثل لپ‌تاپ فشار دکمه‌ها فاصله کم دارد.
دستی
صفحه کلیدهای دستی ارگونومیک برای شبیه‌سازی دسته‌های بازی طراحی شده‌اند و می‌توانند این چنین استفاده بشوند به جای اینکه روی سطح صاف قرار داده شوند. معمولاً صفحه کلیدهای دسته‌ای تمامی کلیدهای الفبایی و نمادهای رایج که در صفحه کلیدهای استاندارد وجود دارد استفاده می‌کند و بعضی از نمادها تنها با فشار دادن دو کلید در دسترس هستند؛ که یکی از آن‌ها به عنوان کلید عملگر مانند شیفت برای نوشتن حروف بزرگ کاربرد دارد.
شستی
کیبورد شستی (Thumb-sized keyboard) درتلفن همراه‌های ساده وجود دارد. این نوع صفحه کلید تنها دارای تعداد کمی کلیدهای اصلی است و فضای استفاده کمی دارد اما با این وجود امروزه کاربردهای فراوانی را داراست.
گیمینگ
کیبورد گیمینگ (Gaming Keyboard) کیبوردی است که مخصوص بازی طراحی شده و معمولاً به نورهای RGB مزین است. کیبوردهای گیمینگ از دکمه‌های مکانیکی سود می‌برند و زمان پاسخگویی سریع‌تری نسبت به دیگر کیبوردها دارند.
تفاوت کیبورد مکانیکی با معمولی
در حال حاضر کیبورد مکانیکی دوباره در دسترس قرار گرفته و حتی به محبوبیت قابل توجهی نیز رسیده‌است و به عنوان جایگزینی برای کیبوردهای ارزان قیمت در نظر گرفته می‌شود. این کیبوردها قیمت بالاتری دارند اما بسیار با کیفیت‌تر از سایر کیبوردهایی هستند که امروزه در تعداد بسیار زیاد و بدون کیفیت از خط تولید کارخانه‌ها خارج می‌شوند. سازندگان این نوع کیبوردها امروزه آن‌ها را در مدل‌های متنوع و برای طیف‌های مختلف کاربران مانند گیمرها، کاربرانی که ارگونومی برایشان اهمیت دارد یا کاربرانی که کارایی کیبورد برایشان مهم است می‌سازند.
سازوکار
اولین چیزی که یک کیبورد مکانیکی را تعریف می‌کند، کلید سوییچ آن است. امروزه بیشتر کیبوردهای اقتصادی از فناوری Dome Switch استفاده می‌کنند. صفحه کلید شامل مجموعه ای از سوییچ‌ها است که به یک ریزپردازنده متصل می‌گردند. ریزپردازنده وضعیت هر سوئیچ را هماهنگ و واکنش لازم در خصوص تغییر وضعیت یک سوئیچ را از خود نشان خواهد داد. برد مدار چاپی و نقاطی که با گرافیت به هم متصل شده‌اند. در این برد نقاطی قرار دارد که اگر ارتباط آنها به وسیلهٔ یک مادهٔ رسانا برقرار شود، سیگنال مربوطه را ارسال می‌کنند. برای ارتباط می‌توان از فلز استفاده کرد اما در این صورت صدای زیاد و حس نرمی کلید از بین می‌رود. در این شیوه یک روکش سیلیکونی و گنبدی شکل زیر هر کلید قرار می‌گیرد و با فشردن کلید، این گنبد با برد ماتریسی زیر کلیدها ارتباط برقرار کرده و شناسه مربوط به آن کلید به سیستم ارسال می‌شود. حالت هرمی شکل دکمه‌های لاستیکی است که کار فنر را انجام می‌دهد و کلید به بالا برمی‌گردد. صفحه کلیدها از استفاده از گرافیت و پلاستیک استفاده می‌کنند که به مرور زمان فرسوده می‌شوند. بسیاری از تولیدکنندگان این نوع کیبوردها مدعی هستند هر کلید کیبورد تا ۵۰ میلیون بار قابل فشردن است. یک کیبورد مکانیکی می‌تواند بیشتر از پنج کامپیوتر عمر کند. افزون بر این بازخوردی که این نوع تایپ به وجود میاورد سبب می‌شود رابطه مستقیمی میان انگشتان و حروفی که بر روی مانیتور نقش می‌بندد به وجود آید. کیبورد مکانیکی به خاطر سخت‌افزاری که در تولید آن استفاده می‌شود نسبت به کیبورد معمولی ضخامت، وزن و قیمت بیشتری دارد. تا چندی پیش برند Cherry تنها برندی بود که کلیدهای کیبوردهای مکانیکی تولید می‌کرد. اما حالا به جز کلیدهای Cherry MX کمپانی Cherry Corp یا همان ZF Electronics، سازندگان دیگری هم به جمع تولیدکنندگان اضافه شده‌است. Logitech و Razer دو کمپانی مطرح هستند که در کنار Cherry مشغول تولید کیبوردهای مکانیکی شده‌اند.
فناوری صفحه کلیدهای نوری
با نام‌های دیگری همچون صفحه کلیدهای تصویر نوری، صفحه کلید حساس به نور، صفحه کلید تصویری الکتریکی و فناوری تشخیص به‌کارگیری کلید نوری شناخته می‌شود.
چینش کلیدها
چینش کلیدهای صفحه کلید در سال ۱۸۷۴ توسط شرکت رمینگتون برای ماشین‌تحریر ارائه شد. در این صفحه کلید دقت شده حروفی که بیشتر استفاده می‌شوند در کنار هم قرار نگیرند.
QWERTY
رایج‌ترین نوع چیدمان صفحه‌کلیدهای امروزی است. نام QWERTY از شش حرف (کلید) اول قرار گرفته در ردیف حروف بالا سمت چپ تشکیل شده‌است، که از چپ به راست خوانده می‌شود: Q-W-E-R-T-Y در واقع در ابتدا کریستوفر شولز ماشین تحریر مدرن را به صورت عملی در سال ۱۸۶۶ میلادی با همکاری مالی و فنی همکاران خود اختراع کرد ولی کلیدهای ماشین او تراکم نامرتبی داشتند بنابراین دستیار شولز – جیمز دنسمور – پیشنهاد تقسیم‌بندی کلیدها را به دسته حروفی که بیشتر با هم به کار می‌روند داد با این راه حل سرعت تایپ بیشتر می‌شد، این دسته‌بندی استاندارد کیبورد QWERTY (کورتی) نام گرفت.
QWERTZ
یک جانمائی صفحه‌کلید است که به صورت گسترده در رایانه و ماشین‌تحریر در اروپای مرکزی کاربرد دارد. عنوان این جانمائی برگرفته از ۶ کلید ابتدائی ردیف اول این جانمائی است: Q, W, E, R, T, and Z.
AZERTY
یک جانمایی صفحه‌کلید خاص است که نویسه‌های الفبای لاتین در ماشین‌تحریر و صفحه‌کلید رایانه بر پایه آن قرار می‌گیرد. عنوان این جانمایی از ابتدای حروف ردیف اول این جانمایی است. مانند جانمائی آلمانی QWERTZ این جانمائی برای انگلیسی کورتی (رایانه) طراحی شده‌است. این جانمائی در بیشتر کشورهای فرانسوی زبان مانند فرانسه و بلژیک کاربرد دارد.
ارگونومی
با التهاب رگ‌های کوچک خونی، فشار زیادی به عصب موجود در آن ناحیه وارد شده که این عمل موجب قطع فعالیت عصب می‌گردد. نتیجه این امر احساس درد، از دست دادن سرعت عمل، حالت کرخی در ناحیه مچ دست یا مورمور کردن در زمان خواب در ناحیه مچ دست می‌باشد. طبق تحقیقات صورت گرفته در ارتباط با تأثیر استفاده از طرح بندی‌های مختلف صفحه کلید در پیدایش این بیماری، محققان دریافته‌اند که استفاده از طرح بندی QWERTY به دلیل نزدیکی دست‌ها در زمان تایپ با یکدیگر و توزیع نامناسب فشار بر هرکدام، یکی از عوامل ایجاد سندروم مچ دست می‌باشد. در عین حال جهت کاربران دائمی رایانه نیز استفاده از صفحه کلیدهای NATURAL KEYBOARD توصیه می‌گردد که کلیدهایی نرم داشته و به دلیل وضعیت خاص قرارگیری کلیدها در شیب، اصول ارگونومیک ۳ گانه به خوبی رعایت می‌گردد. البته روش‌های درمانی متعددی جهت بیماری سندروم مچ دست وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به داروها، اسپیلت‌های مچی و در شدیدترین حالت به عمل جراحی اشاره نمود.
در برخی از مدل‌های کیبورد مخصوص تایپ، جایگاهی در قسمت پایین کیبورد تعبیه شده‌است تا کاربران در هنگام تایپ، دست خود را بر روی آن قرار داده و در دراز مدت خستگی کمتری را دربرداشته باشد.
صدا
به دلیل سرعت بالای تایپ تایپیست‌های حرفه ای، کیبوردهای تایپ باید به گونه ای طراحی شده باشند که علاوه بر نرمی کلید، دارای کمترین صدای ممکن در هنگام تایپ باشند.
تقسیم‌بندی کلیدها
کلیدهای صفحه کلید رایانه براساس کاربردشان به چند دسته تقسیم می‌شوند:
صفحه‌کلید استاندارد فارسی
چون استاندارد کردن تعداد و شکل حروف و اعداد و علامات در ماشین‌های تحریر فارسی ضروری بود در سال ۱۳۵۲ کمیسیونی از نمایندگان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان و برخی اشخاص علاقه‌مند و خبره تشکیل شد و پس از بررسی‌های جامعی که دربارهٔ این موضوع به عمل آورد تصمیم گرفت که اولاً حداقل تغییرات ممکن را در ترتیب حروف و اعداد و علامات به عمل آورد تا تایپیست‌هایی که به حروف سابق عادت کرده‌اند دچار سردرگمی نشوند و تعویض سنگین ماشین تحریرهای موجود به مردم و دولت وارد نشود و همچنین حروف، علامات و اعداد در ماشین‌های تحریر فارسی از نظر تعداد، شکل و ترتیب استاندارد شوند تا کلیه ماشین‌های تحریر که به صورت تجاری وارد کشور می‌شوند از جهات مذکور یکنواخت گردند و در نهایت استاندارد صفحه کلید ایزیری ۸۲۰ شکل گرفت.
چینش صفحه‌کلید فارسی در ویندوز، با چینش استاندارد ملی ایران، متفاوت است. در حالی که در توزیع‌های گنو/لینوکس این استاندارد صفحه‌کلید به صورت پیش‌فرض رعایت گردیده‌است. استاندارد ملی شمارهٔ ۹۱۴۷ ایران به صورت زیر است:
این استاندارد جایگزین استاندارد ملی ایران شمارهٔ ۲۱۰۹ شد، که افزون بر آن دارای حالت استفاده از دگرساز راست است.
صفحه‌کلید فارسیِ مایکروسافت
صفحه‌کلید فارسی مایکروسافت به صورت پیش‌فرض روی ویندوز وجود دارد.در نسخه‌های جدید این سیستم‌عامل، که ویندوز ۸ و ۸٫۱ (ویندوز آبی) نامگذاری شده‌اند، صفحه‌کلید فارسی دیگری با نام فارسی (استاندارد) (به انگلیسی: Persian (Standard)) اضافه شده و قابل فعال‌سازی است؛ این صفحه‌کلید شباهت بیشتری به صفحه‌کلید استاندارد ملی ایران (۹۱۴۷) دارد.
میان‌بر صفحه‌کلید
در سیستم عامل‌های جدید، کلیدهای ترکیبی یا کلیدهای میانبر کاربرد گسترده‌ای پیدا کرده‌اند. با فشار دادن به ترتیب چندین کلید در صفحه کلیدها می‌توان دستورات به سرعت انجام داد. برای مثال: بجای استفاده از ماوس برای کلیک کردن روی آیکان This PC، می‌توان با فشردن Start و بعد E این کار را در چندین ثانیه سریع‌تر انجام داد.
تمیز کردن
صفحه کلید رایانه، به دلیل سختی تمیزکاری آن؛ محل بیشترین باکتری‌ها است که متخصیصن بیماری‌های عفونی بر این باورند که مسری‌ترین شیء برای انتقال امراض خصوصاً در محل‌های کار، صفحه کلید رایانه است. رایانه‌های رومیزی و کیفی، به دلیل ارتباط کم آن‌ها با صورت نسبت به رایانه‌های جیبی، کمتر ضدعفونی می‌شوند.
جمهوری آذربایجان
جمهوری آذربایجان ، بزرگ‌ترین کشور قفقاز واقع در قفقاز جنوبی می‌باشد که در شرق اروپا و آسیای غربی و در مجاورت دریای خزر قرار دارد. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر این کشور، باکو و زبان رسمی آن، ترکی آذربایجانی است. این سرزمین تا حدود دویست سال پیش جزو کشور ایران بود ولی در جنگ‌های ایران و روسیه، طی قراردادهای گلستان و ترکمانچای به روسیه ملحق شد. جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی در سال ۱۹۹۱ از اتحاد جماهیر شوروی جدا شد و به شکل کنونی درآمد.
صفحه‌کلید
شرکت‌ها
لاجیتک و مایکروسافت را می‌توان به عنوان بزرگترین تولیدکنندگان کیبورد استاندارد در جهان نام برد. گرین، فراسو، اکس‌پی-پروداکت و تِکسو از شرکت‌های تولیدکننده صفحه کلید در کشور ایران هستند.
جمهوری آذربایجان
این کشور از جنوب با ایران ۶۸۹ کیلومتر، از غرب با ارمنستان ۹۹۶ کیلومتر و ترکیه ۱۷کیلومتر، از شمال با گرجستان ۴۲۸ کیلومتر و روسیه ۳۳۸ کیلومتر مرز زمینی دارد. همچنین این کشور دارای ۷۱۳ کیلومتر مرز آبی با کشورهای ترکمنستان و قزاقستان در دریای خزر است. جمعیت آذربایجان ۱۰٬۱۳۹٬۰۰۰ نفر با اکثریت مسلمان (۹۷٫۳٪) است.
صفحه‌کلید
دی‌آی‌ان
اولین کیبوردهای تولید شده توسط شرکت آی‌بی‌ام، از پورت دی‌آی‌ان استفاده می‌کردند.
جمهوری آذربایجان
این سرزمین تا حدود دویست سال پیش جزو کشور ایران بود ولی در جنگ‌های ایران و روسیه، طی قراردادهای گلستان و ترکمانچای به روسیه ملحق شد. آذربایجان دارای میراث فرهنگی تاریخی کهن است. با فروپاشی امپراتوری روسیه، جمهوری دمکراتیک آذربایجان در ۲۸ مه ۱۹۱۸ تأسیس شد و از جمهوری فدرال دموکراتیک قفقاز جنوبی، اعلام استقلال کرد. نام آذربایجان، با توجه به نام ناحیهٔ آذربایجان ایران انتخاب و با اهداف سیاسی، بر این جمهوری، نهاده شد. این در حالی است که این نواحی در تاریخ ایران هیچگاه آذربایجان نامیده نمی‌شد بلکه اران یا آران خطاب می‌شد. در سال ۱۹۲۰ با حملهٔ ارتش سرخ به باکو، این جمهوری با عنوان جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان، به اتحاد جماهیر شوروی ضمیمه شد. اندکی پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، کشور فعلی جمهوری آذربایجان، در روز ۳۰ اوت ۱۹۹۱ اعلام استقلال کرد.
صفحه‌کلید
یواس‌بی
سرانجام شرکت‌های تولیدکننده قطعات کامپیوتری پورت USB (نوع A) را به عنوان یک پورت استاندارد برای اتصال محصولات خود استفاده کردند. در حال حاضر اکثر کیبورد و ماوس‌های تولیدی توسط شرکت‌های مطرح جهانی با رابط اتصال USB عرضه می‌شوند. همچنین صفحه‌کلیدهای بی‌سیم نیز دارای یک دانگل هستند که براساس یواس‌بی (نوع A) است. این پورت‌ها علاوه بر رایج بودن و سرعت بیشتر، بسیار از معایب پورت‌های قبلی را نیز مرتفع کرده‌اند.
جمهوری آذربایجان
این کشور، یکی از ۶ کشور مستقل با مردمان ترک‌زبان و از اعضای فعال شورای همکاری کشورهای ترک‌زبان و سازمان بین‌المللی فرهنگ ترکی است. آذربایجان با ۱۸۲ کشور دارای روابط سیاسی است و در ۳۸ سازمان و نهاد بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد، جنبش عدم تعهد، سازمان امنیت و همکاری اروپا، شورای اروپا و همچنین در برنامه مشارکت برای صلح ناتو، عضویت دارد. این کشور همچنین از اعضای مؤسس سازمان توسعه اقتصادی و دموکراسی گوآم، کشورهای مستقل همسود، سازمان منع سلاح‌های شیمیایی و عضو ناظر در سازمان تجارت جهانی است. همچنین جمهوری آذربایجان ادعای مالکیت ارضی بر دالان زنگزور در ارمنستان را مطرح کرده‌است.
ریشهٔ نام
نام آذربایجان از واژهٔ آتروپات، نام ساتراپ (فرماندار) پارسی  ماد کوچک در زمان لشکرکشی اسکندر مقدونی به شاهنشاهی هخامنشی، نشأت گرفته‌است. آتروپات پس از مرگ داریوش سوم در سال ۳۳۰ پ.م. به اسکندر پیوست و ۳ سال همراه او بود تااینکه مجدداً به فرمانداری ماد گماشته شد؛ اما پس از مرگ اسکندر، دولتی مستقل از جانشینان مقدونی وی تشکیل داد. معنی نام آتروپات ریشه در دین زرتشتی داشته و به معنی «آذربُد» یا «نگهبان آتش» یا «نگهبانی شده توسط آتش» است. واژه آذربایجان در پارسی میانه Āturpātākān (آتورپاتاکان) و در شکل قدیم فارسی نو Ād̲h̲arbād̲h̲agān (آذرباذَگان) و Ād̲h̲arbāyagān (آذربایَگان) تلفظ می‌شده و امروزه Āzarbāyd̲j̲ān (آذَربایجان) تلفظ می‌شود. در واقع، «آذر» تغییریافتهٔ «آتَر» (آتش) و «بایجان» تغییریافتهٔ «پاتگان» (جایگاه نگهبان) است.
اکست
اکست (به لاتین: Akste) یک روستا در استونی است که در شهرستان پولوا واقع شده‌است.
جمهوری آذربایجان
نام‌گذاری
این منطقه در گذشته به نام اران معروف بوده‌است. در روستای «بویوک دَکَن» واقع در بخش نوخای قفقاز، نوشته‌ای به خط و زبان یونانی باستان به دست آمده که تاریخ آن را سده ۲ میلادی دانسته‌اند و در آن از «لبانیا» یاد شده‌است. در نوشته‌های مورخان باستان از جمله پلیبیوس و استرابون نیز نام «آلبانیا» آمده‌است. به نظر بعضی محققان، آلبانیا در منابع پارتی‌زبان به صورت «اردان» آمده‌است. در منابع عهد اسلامی این نام را اران و «الران» نوشته‌اند. این نام به احتمال قوی با نام پارتی «اردان» مرتبط است. پس از لشکرکشی‌های تیمور و تاخت‌وتاز ترکمانان آق‌قویونلو و قراقویونلو، نام اران به تدریج از کتاب‌ها برداشته شد در گذشته بیش‌تر مورخان و جغرافی‌نگاران، اران و دربند را بیرون از محدودهٔ ایالت آذربایجان دانسته‌اند. اما برخی اوقات این منطقه در زیر سلطه آذربایجان بود و برخی نیز آن را داخل محدودهٔ آذربایجان دانسته‌اند. مسعودی در قرن ۱۰ میلادی در کتاب خود موسوم به «مروج الذهب» در یک جا از اران به عنوان یکی از شهرها و مناطق آذربایجان نام برده (الاران من بلاد آذربایجان). این در حالی است که او در چند جای دیگر این اثر، تمایز میان ایالات اران و آذربایجان قائل می‌شود. ابن اثیر مورخ دنیای اسلام نیز در کتاب حجیم خود موسوم به «الکامل فی التاریخ» شروان و اران را بخشی از آذربایجان دانسته‌است. در پیمان‌نامه‌های ترکمانچای و گلستان به بخش شمالیِ رود ارس که از ایران جدا شده، نام آذربایجان داده نشده‌است و این نام مختص به مرزهای ایران بوده‌است.
نخستین استفاده از نام «آذربایجان» در آن منطقه، به وقایع پس از سقوط امپراتوری روسیه و تشکیل دولتی با نام «جمهوری دموکراتیک آذربایجان» در مه ۱۹۱۸ در شهر تفلیس مربوط می‌شود. تا آن زمان، یعنی ۱۹۱۸، نام «آذربایجان» صرفاً برای مناطق شمال غربی ایران استفاده می‌شد و برای مناطق بالاتر از رود ارس استفاده نمی‌شد. این در حالی بود که به شکل تاریخی، نام آن مناطق اران و شیروان نامیده می‌شدند. برخی تاریخ‌نویسان و پژوهشگران، تغییر نام این منطقه را از آران (در تاریخ باستان با نام آلبانی) به آذربایجان که نامی مختص به ایران بود را تلاشی هدفمند از سوی اتحاد شوروی برای مداخله در امور ایران دانستند.
در ۲۸ آوریل ۱۹۲۰ میلادی دولت مساواتیان با حمله ارتش سرخ به باکو ساقط شد و سپس آن منطقه را «جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان» به عنوان بخشی از اتحاد شوروی نامیدند.
جغرافیا
کشور آذربایجان از نظر موقعیت جغرافیایی بین طول جغرافیایی ۲۰”/ ۵۹′/ ۴۴° تا ۵۴”/ ۳۶′/ ۵۰° شرقی و عرض جغرافیایی ۳۰″/ ۲۶′/ ۳۸° تا ۳۶″/ ۵۴′/ ۴۱° شمالی واقع شده‌است. این مختصات مربوط به خاک اصلی جمهوری آذربایجان است (بدون احتساب نخجوان).
جمهوری آذربایجان در جنوب رشته‌کوه قفقاز و شمال رودخانه ارس و در کنار دریای خزر واقع شده‌است. سه رشته‌کوه، قفقاز بزرگ در شمال، قفقاز کوچک در غرب، و کوه‌های تالش در جنوب، این کشور را احاطه کرده‌است. این کوه‌ها ۴۰ درصد از مساحت جمهوری آذربایجان را دربرگرفته‌است و قله کوه بازاردوزو (Bazardüzü) با ارتفاع ۴۴۶۶ متر بلندترین نقطه آن است. نواحی میانی شامل جلگه‌های آران مرکزی، مغان و میل و سواحل دریای خزر کم ارتفاع و پست بوده و ارتفاع در پست‌ترین نقطه این کشور، ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریاهای آزاد است. جمهوری آذربایجان یک کشور محصور در خشکی است. این کشور در پیرامون دریای خزر، که یک دریای بسته‌است، واقع شده و طول خط ساحلی آن ۸۰۰ کیلومتر است. تنوع زیستی و گیاهی آذربایجان به دلیل تنوع آب و هوا بسیار زیاد است به گونه‌ای که تنها بیش از ۴۵۰۰ گونه گیاه در کوهستان‌های آذربایجان دیده می‌شود.
آب و هوا
از لحاظ آب و هوایی، جمهوری آذربایجان دارای چندین نوع آب و هوای مختلف است. به‌طوری‌که از ۱۱ ناحیه آب و هوایی، ۹ گونه ناحیه در آذربایجان وجود دارد. میانگین دما در مناطق جلگه‌ای شمال و شرق کشور از ۶ درجهٔ سانتی‌گراد در زمستان و ۳۶ درجه در تابستان متغیر است، در حالی‌که در مناطق کوهستانی غربی زمستان‌ها تا ۹- در زمستان و ۱۲ درجه سانتی‌گراد در تابستان می‌رسد. پایین‌ترین دمای مطلق در اردوباد به میزان ۳۳- درجه سانتی‌گراد و بالاترین دما در جلفا به میزان ۴۶ درجه سانتی‌گراد ثبت شده‌است. به‌طور کلی شمال و شرق کشور دارای آب و هوای نسبتاً خشک و کوهستانی است در حالی‌که منطقه جنوب شرقی آب و هوای مرطوب و ملایم‌تری دارد. مناطق غربی و شمالی و جنوبی شامل قره‌باغ و شمال شرقی جمهوری خودمختار نخجوان، دامنه کوه‌های قفقاز و ناحیه لنکران-آستارا و کوه‌های کوه‌های تالش بسیار مرطوب هستند. بیشترین میزان بارش سالانه در لنکران و به میزان ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلی‌متر و کمترین میزان بارش سالانه به میزان ۲۰۰ تا ۳۵۰ میلی‌متر در آبشرون روی می‌دهد. مناطق مرکزی شامل جلگه‌های وسیع مستعد کشاورزی است که توسط رودهای کورا و ارس آب‌رسانی می‌شوند.
تقسیمات کشوری
جمهوری آذربایجان به ۵۹ بخش، ۱۱ شهر و ۱ جمهوری خودمختار تقسیم شده‌است. جمهوری خودمختار نخجوان دارای ۷ بخش است و بدین ترتیب، این کشور جمعاً به ۶۶ بخش تقسیم شده‌است.
علاوه بر این، این کشور به ۱۰ ناحیه اقتصادی تقسیم شده‌است. هر ناحیه اقتصادی شامل چند بخش می‌باشد. نواحی اقتصادی جمهوری آذربایجان عبارتند از:
دوره پیش از تاریخ
سابقه حضور بشر در جمهوری آذربایجان به هزاران سال قبل بازمی‌گردد. کاوش‌های غار آزیخ در بخش فضولی وجود آثاری از زندگی بشر به قدمت ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار سال را نشان می‌دهد. سنگ نگاره‌های قبوستان نیز تاریخی ۱۲ هزارساله دارند.
در سده ۹ پیش از میلاد، سکاها یکی از اقوام ایرانی‌تبار در این ناحیه‌ای که هم‌اکنون جمهوری آذربایجان نامیده می‌شود، سکنی گزیدند. به دنبال آنان مادها بر منطقه حاکم گشتند. با حمله اسکندر دوران حکمرانی حاکمان وابسته به او در منطقه آغاز شد. اما در دوره‌هایی حاکمان محلی حکومت‌های محلی خود را برپا می‌داشتند.
دوره باستان
در فاصله قرن اول تا سوم میلادی رومیان بر این منطقه مسلط شدند و نام آن را آلبانیا نهادند در این دوران پادشاهی مسیحی آلبانیای قفقاز پدیدار شد اما این ناحیه در سال ۲۵۲–۲۵۳ پس از میلاد به دست شاپور یکم ساسانی افتاد. کشمکش برای به دست گرفتن کنترل منطقه بین رومیان، پادشاهان ساسانی و حکام محلی ادامه داشت؛ و قدرت بین آن‌ها دست به دست می‌شد.
دوره اسلام
در زمان ظهور اسلام سلسله مسیحی مهرانی‌ها در آلبانیای قفقاز حاکم بودند. آنان همواره توسط ترکان خزر از شمال و اعراب از جنوب مورد تهدید واقع می‌شدند. اعراب مسلمان پس از شکست دادن رومیان و ساسانیان به سوی آذربایجان لشکرکشی کردند و پس از درهم شکستن مقاومت مسیحیان به رهبری جوانشیر در سال ۶۶۷ میلادی بر این ناحیه حاکم شدند.
شروان‌شاهان
از اواخر قرن دوم شمسی شروان‌شاهان حکومت منطقه آذربایجان را در دست گرفتند. آنان با آمدن سلجوقیان نیز بر مسند قدرت باقی‌ماندند. چرا که به آنان خراج می‌دادند. این سلسله تا زمان انقراضش در سال ۹۱۷ خورشیدی (۹۴۵ قمری) به دست شاه تهماسب یکم صفوی، در قسمت‌هایی از آذربایجان به‌ویژه ناحیه شمال شرقی این جمهوری به صورت حاکمان محلی، حکم‌رانی می‌کردند.
غزنویان و سلجوقیان
در اوایل قرن پنجم شمسی غزنویان بر قسمتی از منطقه مسلط شدند. آنان اولین حکومت ترک‌تبار در منطقه بودند و در تغییر ترکیب جمعیتی و زبانی آذربایجان نقش عمده‌ای داشتند. به‌دنبال غزنویان، سلجوقیان که حکومتی ترک‌تبار بودند بر منطقه حاکم شدند. این دوران، دوران شکوفایی ادبیات فارسی در منطقه نیز می‌باشد. مشهورترین شاعران این دوران، نظامی گنجوی و خاقانی شروانی می‌باشند.
حمله مغول و تیمور
در سده ۱۳ و سده ۱۴ میلادی با هجوم مغول‌ها و تاتارها (تیمور لنگ) سلسله‌های محلی برافتادند.
در سده ۱۵ میلادی خانات محلی تحت سلطه آق‌قویونلوها، تا به سلطنت رسیدن شاه اسماعیل صفوی به قسمت عمده اران، شروان و قره‌باغ تسلط داشتند. آران و شروان، از اولین مناطقی بود که شاه اسماعیل یکم صفوی تحت سلطه خود درآورد. پس از جنگ چالدران برای نخستین بار این منطقه به شکل موقت به اشغال ترکان عثمانی درآمد تا پس از دست به‌دست شدن‌های زیاد، هشتاد سال بعد، ایرانیان در زمان شاه عباس موفق به بازپس‌گیری درازمدت این منطقه شدند.
افشاریه و قاجاریه
در قرون بعد تحت حکومت افشاریه و سپس این سرزمین در داخل حکومت قاجاریه قرار داشته که در نهایت در سال‌های ۱۱۹۳ و ۱۲۰۷ خورشیدی در پی پیمان گلستان و ترکمانچای میان ایران و روسیه از ایران جدا و به روسیه تزاری ضمیمه شد.
سلطه تزارها بر آذربایجان
پس از انعقاد پیمان گلستان و ترکمانچای میان ایران و روسیه تزارها، کنترل منطقه قفقاز را در دست گرفتند اما همچنان نفوذ فرهنگی و معنوی ایران و عثمانی در منطقه بیشتر از نفوذ روسیه بود. در این دوره روس‌ها سرمایه‌گذاری بسیار کمی در این ناحیه می‌کردند. اما با استخراج نفت توجه به آذربایجان بیشتر گردید و اقتصاد محلی رونق گرفت.
در این دوره جمعیت شهر باکو به‌طور فزاینده‌ای افزایش یافت و مهاجران روس یک سوم جمعیت شهر را تشکیل می‌دادند. ارامنه نیز در دوایر رسمی مشغول بکار بودند. اینگونه تضادهای اجتماعی باعث وقوع شورش‌هایی در سال ۱۹۰۵ میلادی شد.
در دائرةالمعارف بزرگ شوروی آمده‌است که «در اواسط سدهٔ ۱۱م (۵ ه‍.ق) هجوم اقوام ترک (از جمله غُزان و دیگران) که دودمان سلجوقی در رأس آن‌ها قرار داشتند به سرزمین اران و شیروان آغاز گردید». چند خان‌نشین، ملک‌نشین و سلطان‌نشین کوچک پدید آمد که در نیمهٔ دوم سدهٔ ۱۲ق/نیمه دوم سدهٔ ۱۸م شمارهٔ آن‌ها به ۱۵ رسید. عمده‌ترین آن‌ها عبارت بودند از خان‌نشین‌های باکو، گنجه، دربند، قُبه (قوبا = کوبا). قراباغ، نخجوان، طالش، شَکی، شروان، ایروان، کوتکاشِن، قَبَله و شَمشادیل. سلطان‌نشین‌های کوچک بعضی مستقل و بعضی دیگر تابع خان‌ها بودند به عنوان نمونه سلطان‌نشین‌های آرش، ایلی‌سو و کوتکاشن از خان‌شکی، و ملک‌نشین‌ها از خان قراباغ تبعیت می‌کردند. در ۱۴ و ۲۱ مه ۱۸۰۵م در اردوگاه ارتش روسیه واقع در ساحل کورک‌چای موافقتنامه‌ای به امضا رسید که طبق آن، خان‌های قراباغ و شکی تابعیّت دولت روسیه را پذیرفتند. پس از پایان جنگ‌های ایران و روسیه، بخشی از این سرزمین به اشغال روسیه درآمد و در پی انعقاد معاهدهٔ ترکمانچای، بعضی خان‌ها، ازجمله خان‌های اردوباد و نخجوان، الحاق خود را به امپراتوری روسیه اعلام نمودند
سقوط تزارها و استقلال آذربایجان
در آغاز قرن بیستم با رشد صنایع، تفکرات اصلاح‌طلبانه در آذربایجان شکل گرفت. در سال ۱۹۰۳ میلادی حزب چپ‌گرای همت با هدف دفاع از زبان و فرهنگ آذربایجانی تشکیل شد.
در سال ۱۹۱۲ با انشعاب در حزب همت، حزب مساوات شکل گرفت. به دنبال سقوط تزارها، حزب بلشویک که متشکل از ارامنه و روس‌ها بود سعی در تشکیل دولتی کمونیستی داشتند که با مخالفت مردم مسلمان و تشکیل ارتش اسلام این حرکت ناکام ماند سرانجام در روز ۱۸ مه سال ۱۹۱۸ جمهوری آذربایجان با عنوان جمهوری دمکراتیک آذربایجان توسط محمدامین رسول‌زاده رهبر حزب مساوات، اعلام استقلال کرد. کشتار شوشی که به نسل‌کشی هزاران ارمنی انجامید از وقایع مهم این دوره‌است.
تلاش جمهوری دمکراتیک آذربایجان برای آغاز گفتگوهای اتحاد با ایران با هجوم بلشویک‌ها ناکام ماند و این کشور نوبنیاد تنها دو سال پس از کسب استقلال، تحت سلطه اتحاد جماهیر شوروی درآمد.
در اتحاد جماهیر شوروی
از سال ۱۹۲۰ با پیروزی بلشویک‌ها، جمهوری آذربایجان به مدت ۷۱ سال تا ۱۹۹۲، با نام جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی یکی از جمهوری‌های تشکیل دهندهٔ اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود.
از ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۶، این کشور بخشی از جمهوری سوسیالیستی ماورای قفقاز شوروی بود و مانند گرجستان و ارمنستان، دچار گسترش شهرنشینی شد و با پیشرفت‌های گسترده اقتصادی، صنعتی شد. شهرنشینی، آموزش و پرورش و پویایی اجتماعی در جمهوری آذربایجان موجب بروز تضادهای اجتماعی بین کلان‌شهر باکو، و مناطق سنتی عقب مانده روستایی گردید. در این جمهوری آموزش به زبان آذربایجانی بود و مقامات مهم اجرایی آذربایجانی بودند. اما به ویژه در دوره حکومت استالین (۱۹۲۸–۱۹۵۳م) و رهبری باقروف بر حزب کمونیست آذربایجان، این جمهوری شدیداً تحت سیطره مسکو بود. پس از مرگ وی استقلال این جمهوری بیشتر شد و فرصت‌های بیشتری برای رشد نخبگان سیاسی و فکری این کشور فراهم شد. این نخبگان در هنگام بروز نزاع با ارمنیان قره باغ، در فوریه ۱۹۸۸، در بین رهبران جبههٔ خلق آذربایجان (اپوزیسیون)، و هم مخالفان کمونیستشان حضور داشتند. در سال‌های ۱۹۸۸ و ۱۹۹۰، خشونت ضد ارمنیان به ترتیب در سومقائیت، و باکو بروز کرد و نتیجتاً در ۱۹۹۰ حکومت مسکو دست به عملیات نظامی علیه جمهوری آذربایجان زد.
استقلال مجدد
در پی کودتای نافرجام علیه گورباچف رهبر شوروی سابق در اوت ۱۹۹۱، جمهوری آذربایجان اعلام استقلال کرد و ایاز مطلب‌اف، رهبر حزب کمونیست به عنوان نخستین رئیس‌جمهور انتخاب شد. گروه اپوزیسیون جبههٔ خلق آذربایجان در مهٔ ۱۹۹۲ مطلب‌اف را برانداخت و ابوالفضل ایلچی‌بیگ با شعار جدایی از کشورهای مستقل همسود و حفظ سیطره بر ناگورنو قره‌باغ، در انتخاباتی که این جبهه برگزار کرد پیروز شد. پس از او حیدر علی‌اف از ۱۹۹۳ تا زمان مرگ خود در سال ۲۰۰۳ ریاست جمهوری را بر عهده داشت و پس از او پسرش الهام علی‌اف به ریاست جمهوری رسید که تاکنون بر سر قدرت بوده‌است.
جنگ اول قره‌باغ
جنگ اول قره‌باغ (و به Արցախյան ազատամարտ جنگ آزادی‌بخش آرتساخ) جنگی بود که از فوریه ۱۹۸۸ تا مارس ۱۹۹۴ در ناحیه قره‌باغ، واقع در جنوب غربی جمهوری آذربایجان، بین جمهوری آذربایجان و اکثریت   ارمنی ساکن با پشتیبانی ارمنستان رخ داد. با بالا گرفتن درگیری، هرکدام از طرفین سعی در پاکسازی قومی مناطق تحت تصرف خود از نژاد دیگر کردند.
در نتیجه جنگ قره‌باغ بیش از ۳۵ هزار نفر کشته شدند و بیش از ۸۰۰ هزار نفر در نواحی مورد مناقشه، آواره و مجبور به جلای وطن شدند. برای برقراری صلح دائمی و فراگیر در منطقه کوشش‌های متعددی به عمل آمد و طرح‌های صلح مختلفی ارائه گردیده‌است ولی هیچ‌یک به نتیجه عینی و مورد انتظار نرسید و وضعیت حاکم بر منطقه همچنان نه جنگ و نه صلح است.
بحران قره‌باغ موجب قطع روابط دیپلماتیک جمهوری آذربایجان و ترکیه با ارمنستان، انسداد مرزها و شرایط جدید و شکننده‌ای را در فضای منطقه قفقاز جنوبی حاکم نمود. حضور و نقش آفرینی بازیگرانی نظیر ایران، ترکیه، روسیه، آمریکا، فرانسه، سازمان امنیت و همکاری اروپا و شورای امنیت سازمان ملل متحد در روند تحولات قره‌باغ موجب شد این بحران ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی به خود گیرد.
پس از اعلام آتش‌بس در ۲۴ دسامبر ۱۹۹۴ میلادی شورای عالی قره‌باغ روبرت کوچاریان را به عنوان نخستین رئیس‌جمهور قره‌باغ انتخاب نمود و در ۳۰ آوریل ۱۹۹۵ میلادی دومین دوره انتخابات پارلمانی قره‌باغ برگزار شد. نخستین دوره انتخابات در ۲۸ دسامبر سال ۱۹۹۱ میلادی صورت گرفت.
جنگ دوم قره‌باغ
مقاله اصلی: جنگ دوم قره‌باغ
جنگ دوم قره‌باغ در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۰ بین جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان آغاز شد. با وجود در خواستهای کشورهای مختلف برای کاهش تنشها و بعد از چندین آتش‌بسی نا موفق بالاخره بعد از ۴۴ روز جنگ متمادی جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان با وساطت فدراسیون روسیه موفق به عقد توافقنامه آتش‌بس ناگورنو قره‌باغ در ۹ نوامبر ۲۰۲۰ شدند. بر اساس این توافق آذربایجان بخش بزرگی از مناطق اشغال شده در طی جنگ اول قره‌باغ را بازپس گرفت.
ساختار سیاسی
دولت آذربایجان یک جمهوری دمکراتیک، قانون محور، لائیک و یکپارچه است.
حاکمیت دولتی در جمهوری آذربایجان بر پایه اصل تفکیک قوا اعمال می‌گردد. سیستم سیاسی جمهوری آذربایجان از منظر شکل اعمال حاکمیت دولتی، یک جمهوری بر پایه سیستم ریاست جمهوری است.
نظام سیاسی آذربایجان از سوی برخی عالمان سیاسی به خاطر نفوذ دیرپای خانواده سیاسی علی اف و حزب آذربایجان نوین (Yeni Azərbaycan Partiyası, YAP) تأسیس شده توسط حیدر علی‌اف. سومین رئیس‌جمهور این کشور، اقتدارگرایانه توصیف شده‌است. علی اف (که بین ۱۹۹۳ و ۲۰۰۳ رئیس‌جمهور بود؛ او پیشتر دبیرکل حزب کمونیست آذربایجان بین ۱۹۶۹ و ۱۹۸۲, و معاون اول نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی بین ۱۹۸۲ و ۱۹۸۷ بود) در سال ۲۰۰۳ با الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور چهارم و کنونی جایگزین شد. in 2003. گرچه آذربایجان انتخابات‌های متعددی از زمان استقلال خود برگزار کرده و بسیاری از نهادهای رسمی یک دموکراسی را دارد، از سوی خانه آزادی در دسته غیر آزاد مانده‌است، و این نهاد در شاخص جهانی آزادی در سال ۲۰۲۲ به آن امتیاز ۹ از ۱۰۰ داده و آن را یک «رژیم مستحکم اقتدارگرا» خواند. در سال‌های اخیر شمار زیادی از روزنامه نگاران، وکلا و و کنشگران حقوق بشر آذربایجانی بابت انتقاد از رئیس‌جمهور علی اف و مقامات حکومت دستگیر و زندانی شده‌اند. قطعنامه ای در پارلمان اروپا در سپتامبر ۲۰۱۵ آذربایجان را دچار «بزرگ‌ترین افول در حکمرانی دمکراتیک در کل اوراسیا در ده سال اخیر» دانسته و ذکر کرده گفتگوی آن با این کشور در زمینه حقوق بشر «هیچ پیشرفت بزرگی» نداشته‌است. در سال ۲۰۱۶، رئیس‌جمهور آذربایجان فرمانی را برای عفو یک دوجین از افرادی را صادر کرد که از سوی برخی سازمان‌های غیردولتی ۱۷ زندانی سیاسی شناخته می‌شدند. این فرمان مورد استقبال وزارت امور خارجه آمریکا قرار گرفت و قدمی مثبت دانسته شد. در مارس ۲۰۱۷، فرمان عفو دیگری صادر شد که منجر به آزادی افرادی شد که ۱۶ زندانی سیاسی تلقی می‌شدند.
رئیس دولت
رئیس جمهوری هر ۵ سال یک بار به روش مراجعه به آرای مخفی عمومی انتخاب می‌شود. الهام حیدر اوغلو علی‌یف در تاریخ ۹ اکتبر ۲۰۱۳ به ریاست جمهوری آذربایجان برگزیده شده‌است.
قوه قضاییه
سیستم سیاسی جمهوری آذربایجان بر پایه اصول چند حزبی و تکثرگرایی استوار است. در حال حاضر در جمهوری آذربایجان ۵۵ حزب سیاسی دارای مجوز بوده و مشغول فعالیت هستند. احزاب سیاسی از طریق عضویت در نهاد مقننه و نهادهای مدیریت محلی، در اعمال حاکمیت دولتی مشارکت می‌کنند. به جز احزاب سیاسی، بالغ بر ۴۰۰۰ تشکل مردم‌نهاد نیز در کشور فعالیت دارند.
اقتصاد
جمهوری آذربایجان در مقایسه با جمهوری‌های تازه استقلال یافته اطراف خود در اثر بهره‌برداری از منابع نفتی که در سال ۲۰۰۸ برابر ۷ میلیارد بشکه بوده‌است (که حدود یک درصد از ذخایر اثبات شده جهان) که در حال حاضر در منطقه یک صادرکننده محصولات گازی محسوب می‌شود. و سرمایه‌گذاری پس از استقلال توسعه بیشتری پیدا کرده‌است. با وجود این بعد از استقلال این کشور، تورم فزاینده ناشی از آثار جنگ قره‌باغ همراه با سیاست‌های آزادسازی قیمت‌ها و خصوصی‌سازی اقتصاد موجب شد که مردم جمهوری آذربایجان تحت فشارهای شدید اقتصادی قرار گیرند و قدرت خرید آن‌ها به‌سرعت کاهش یابد ولی از سال ۱۹۹۶ میلادی، افزایش درآمدهای حاصل از قراردادهای نفتی بین‌المللی، روند رو به رشد سرمایه‌گذاری خارجی، اعتبارات صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی و مساعدت کشورهای اروپایی موجب شد تا اقتصاد نابسامان این کشور کمی رو به بهبود گذارد. در سال ۲۰۰۷ از تعداد کل شاغلان در بخش اقتصادی ۷۰ درصد در بخش خصوصی مشغول به کار بودن و تعداد بیکاران ۲۸۱ هزار نفر بوده‌است.
تولید ناخالص داخلی آن در سال ۲۰۱۹ معادل ۴۵ میلیارد دلار بوده‌است که تولید ناخالص سرانه اهالی کشور را معادل ۴۵۰۰ دلار می‌کند.
جمهوری آذربایجان برای ثبات بخشیدن به اوضاع اقتصادی با کمک صندوق بین‌المللی پول دو برنامهٔ اقتصادی را به اجرا درآورده و توانسته‌است میزان تورم را کاهش دهد. میزان تورم در این کشور از ۴۱۱ درصد در سال ۱۹۹۵ میلادی به ۲۰ درصد در سال ۱۹۹۶ میلادی و ۷/۳ درصد در سال ۱۹۹۷ و صفر درصد در سال ۱۹۹۸ میلادی و (۵-) درصد در نیمه نخست سال ۲۰۰۰ میلادی کاهش یافته‌است.
در سال ۲۰۰۸ میلادی جمهوری آذربایجان بنا به گزارش بانک جهانی برترین کشور از نظر اجرای برنامه‌های اصلاحات اقتصادی بین ۱۰ کشور محاسبه شده (ده کشوری که جزئیات اطلاعات اقتصادی خود را در اختیار بانک جهانی قرار دادند) بوده‌است و در رتبه نخست قرار گرفت.
واحد پول ملی این کشور منات آذربایجان است که هر منات معادل ۰٫۵۸۸ دلار آمریکا و هر دلار آمریکا معادل ۱٫۶۹۸ منات است. (آوریل ۲۰۲۲)
کشاورزی و دامپروری
طبق گزارش فائو، در سال ۲۰۱۸ مهم‌ترین محصولات کشاورزی آذربایجان به این صورت بوده‌است:
گندم (۱٬۹۹۱٬۰۰۰ تن) - هندوانه (۳۰۷٬۰۰۰ تن) - گردو (۱۱٬۷۴۰ تن) - گوجه فرنگی (۶۰۹٬۰۰۰ تن) - چغندر قند (۲۷۷٬۰۰۰ تن) - به (۳۲٬۰۰۰ تن) - سیب زمینی (۸۹۸٬۰۰۰ تن) - گلابی (۵۲٬۰۰۰ تن) - پیاز (۲۳۵٬۰۰۰ تن) - ذرت (۲۴۸٬۰۰۰ تن) - فندق (۵۲٬۰۰۰ تن) - انگور (۱۶۷٬۰۰۰ تن) - سیر (۴۴٬۹۰۰ تن) - انجیر (۱۱٬۲۰۰ تن) - بادمجان (۷۹٬۰۰۰ تن) - خیار (۲۲۳٬۰۰۰ تن) - آلبالو (۳۸٬۸۰۰ تن) - جو (۹۱۶٬۰۰۰ تن) - سیب (۲۷۷٬۰۰۰ تن) - کلم (۱۰۸٬۰۰۰ تن)
گاو (۲٬۴۸۲٬۰۰۰ رأس) - گاومیش (۱۷۶٬۰۰۰ رأس) - بز (۶۲۲٬۰۰۰ رأس) - اسب (۶۵٬۰۰۰ رأس) - گوسفند (۷٬۶۸۱٬۰۰۰ رأس)
جهانگردی
جمهوری آذربایجان در سال‌های اخیر تلاش‌های قابل توجه‌ای برای افزایش گردشگری خود داشته‌است. همچنین سال ۲۰۱۱درکشور آذربایجان سال گردشگری آذربایجان نمایده شد. کشور آذربایجان در سال ۲۰۱۰ میزبان بیش از دو و نیم میلیون گردشگر بوده‌است، در سال‌های اخیر سهم گردشگری آذربایجان را بیشتر کشورهای اوکراین، قزاقستان، ایران، گرجستان، اردن، بحرین، آلمان، استرالیا، بلغارستان و فنلاند داشته‌اند  در سال ۲۰۱۲ جمهوری آذربایجان بیشترین گردشگر را در منطقه قفقاز پذیرا بوده‌است. در همین سال علی‌رغم اینکه ایران دو برابر جمهوری آذربایجان گردشگر پذیرفته اما درآمد گردشگری جمهوری آذربایجان در این سال بیش از دو برابر درآمد ایران بوده‌است.
میراث فرهنگی و معماری ملی و اسلامی از مهم‌ترین عامل‌های ثبات در جمهوری آذربایجان محسوب می‌شود. این کشور به‌عنوان دومین کشور شیعه در جهان، با میراث‌های معماری، آداب و رسوم، تنوع‌های فرهنگی، انواع پوشاک، صنایع دستی، غذاهای سنتی و چشم‌اندازهای جغرافیایی و طبیعی از نظر جهانگردی قابل‌توجه بوده و همه‌ساله هزاران گردشگر خارجی را به سمت جمهوری آذربایجان جذب کرده که از نظر اقتصادی نیز تأثیر به‌سزایی در رشد اقتصادی این کشور داشته‌است.
نیروهای مسلح
تاریخ نیروهای مسلح آذربایجان به زمان جمهوری دموکراتیک آذربایجان در سال ۱۹۱۸ که ارتش ملی تازه شکل گرفته بود بازمی‌گردد. وقتی جمهوری آذربایجان استقلال خود را پس از فروپاشی شوروی سوسیالیستی به‌دست‌آورد بر پایه قانون در سال ۱۹۹۱ ارتش جمهوری آذربایجان تأسیس گردید. تا سال ۲۰۰۲ ارتش آذربایجان دارای ۹۵۰۰۰ پرسنل نظامی فعال و همچنین دارای ۱۷۰۰۰ نیروی شبه‌نظامی است. نیروهای مسلح این کشور، دارای سه شاخه نیروی دریایی آذربایجان، نیروی هوایی و نیروی زمینی است. افزون بر این شاخه‌های اصلی، نیروهای نظامی آذربایجان دارای زیرشاخه‌هایی است که در موقع لزوم می‌توانند در دفاع از کشور کمک کنند. این نیروها شامل گارد ساحلی، مرزبانان و نیروهای انتظامی داخلی است. گارد ملی آذربایجان یک نیروی بیشتر شبه‌نظامی است که یک نهاد نیمه‌مستقل ویژه از سرویس حفاظت دولتی است که زیر نظر رئیس‌جمهور اداره می‌شود.
آذربایجان پیمان نیروهای مسلح متعارف در اروپا (سی اف ای) را امضا کرده‌است. این کشور همکاری نزدیکی با ناتو در پروژهای حفاظت از صلح دارد. آذربایجان ۱۵۱ نیروی حافظ صلح در عراق و ۱۸۴ نیرو در افغانستان دارد.
بودجه نظامی آذربایجان برای سال ۲۰۱۱ معادل ۴٫۴۶ میلیارد دلار بوده‌است. آذربایجان دارای صنایع دفاعی تولید اسلحه سبک، سیستم‌های کوچک توپخانه و برخی وسایل نقلیه نظامی است. ارتش آذربایجان همکاری‌های تمرینی با گارد ملی اوکلاهاما داشته‌است.
سیاست
به‌دنبال استقلال، فعالیت‌های سیاسی در جمهوری آذربایجان به‌شدت افزایش یافت. یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های سیاسی اپوزیسیون جبههٔ خلق آذربایجان حول ملی‌گرایی ملی و دفاع در مقابل حملات ارمنستان تشکیل شد. این سازمان در مراحل بعدی حاوی فراکسیونهایی با اندیشه‌های پان ترکیسم نیز بوده‌است. در اولین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری ابوالفضل ایلچی‌بیگ با اندیشه‌های قوم گرایانه این مقام رسید، بعد از انتخاب ایلچی‌بیگ وی به همراه وزیر کشور خود اسکندر حمیداف در چندین نوبت خواستار تشکیل ترکیه بزرگ که شامل تمام نواحی شمالی ایران می‌شد شدند. پس از شکست‌های پیاپی در جنگ با ارمنستان، و شکست تقریباً تمامی سیاست‌های وی، و چندین قیام خونین در چند شهر از جمله گنجه، حیدر علی‌اف رئیس وقت پارلمان طی یک کودتای بدون خون‌ریزی قدرت را به دست آورد و ایلچی‌بیگ به تبعید فرستاده شد.
در زمان ریاست‌جمهوری وی و پسرش روابط با ایران به‌تدریج گرمتر شد، تا جایی که رؤسای جمهور هر دو کشور در چندین نوبت به کشور یکدیگر سفر کرده‌اند، و جمهوری آذربایجان کنسولگری‌ای نیز در شهر تبریز افتتاح کرد و علی‌اف پسر به آن شهر سفر کرده و با تجار آن دیدار کرد. موافقتنامه‌های زیادی نیز در زمینه‌های تجاری، ورزشی، فرهنگی و مرزی بین دو کشور بسته شده‌است. در سال‌های اخیر جریانات ضدایرانی تحت حاکمیت الهام علی‌اف دوباره شدت گرفته‌است. همچنین این کشور در فهرست ناقضان آزادی مطبوعات است.
مسایل مورد مناقشه
در پی گسسته شدن اتحاد جماهیر شوروی و آغاز درگیری‌های قومی، تعداد کثیری از ساکنان ارمنی منطقه قره‌باغ با مداخله ارتش جمهوری ارمنستان موفق به کنترل این ناحیه و شش ناحیه غیر ارمنی‌نشین شدند. جمهوری قره‌باغ که کنترل بیست درصد از اراضی جمهوری آذربایجان را دارد تا کنون توسط هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده‌است و از هر لحاظ تحت نفوذ و حاکمیت ارمنستان می‌باشد. در اثر این جنگ‌ها حدود یک میلیون اهالی آذری، ارمنی و کُرد جنگ‌زده این منطقه بی خانمان گشته و تعداد کثیری هنوز در پناهگاه‌های موقتی و نیمه موقتی به‌سر می‌برند.
حقوق بشر
جمهوری آذربایجان یکی از ضعیف‌ترین کشورها در رعایت حقوق بشر است. در چند سال گذشته فشار بر منتقدان دولت به روش‌های گوناگون در حال افزایش بوده‌است. گفته می‌شود یکی از دلایل عدم تمایل اعضای شورای اروپا به مجازات یا مذاکره در این مورد با جمهوری آذربایجان، به خاطر منابع نفت خام و گاز طبیعی این کشور است.
جمعیت‌شناسی
از جمعیت ۸٬۲۳۸٬۶۷۲ نفری جمهوری آذربایجان، ۵۱ درصد شهرنشین و ۴۹ درصد در روستاها زندگی می‌کنند. نرخ رشد جمعیت در این کشور ۰٫۷۶۲ درصد است.
قومیت‌ها
براساس سرشماری سال ۱۹۹۹، ۹۰٫۶ درصد از جمعیت جمهوری آذربایجان را آذربایجانی، ۲٫۲ درصد را لزگی (داغستانی)، ۱٫۸ درصد را روس و ۱٫۵ درصد را ارمنی تشکیل می‌دهند؛ البته تقریباً تمامی ارمنی‌ها در منطقهٔ خودمختار قره‌باغ کوهستانی زندگی می‌کنند. براساس سرشماری سال ۱۹۸۹ شوروی، حدود ۲۶۲٬۰۰۰ نفر غیر آذربایجانی از ۹ قومیت مختلف در این کشور زندگی می‌کرده‌اند که از این میان، ۱۷۱٬۰۰۰ نفر لزگی و ۲۱٬۰۰۰ نفر تالشی بوده‌اند؛ اما تالشی‌ها جمعیت خود را حدود ۲۰۰٬۰۰۰ تا ۳۰۰٬۰۰۰ نفر برآورد می‌کنند.