cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دروازه ماپاریان
دروازه ماپاریان یکی از دروازه‌های ششگانه شهر تاریخی شوشتر بوده است که رو به شمال و به رودخانه شطیط و مسیر بند میزان باز می‌شده است. اکنون آثاری از این دروازه وجود ندارد.
والابی صخره کوتاه‌گوش
والابی صخره کوتاه‌گوش گونه‌ای کیسه‌دار عضو سرده صخره‌راسوها از تیره درازپایان است که در شمالی‌ترین بخش‌های استرالیا در قلمرو شمالی و استرالیای غربی زندگی می‌کند. والابی صخره کوتاه‌گوش همچون دیگر والابی‌ها شب‌زی و گیاه‌خوار است. این جانور خویشاوندی نزدیکی با مونجون و والابی صخره کوتوله دارد.
زمین‌لرزه ۱۹۹۷ مانیی
زمین‌لرزه مانیی  در تاریخ میلادی، برابر با ، ساعت ۱۰:۰۲:۵۲ به زمان یوتی‌سی در چین ، منطقه ناگچو رخ داد. ژرفای این زلزله ۲۴ کیلومتر بود، و بزرگی آن ۷٫۵ در مقیاس Mw اعلام شده‌است. زمین‌لرزه به وقت محلی در روز شنبه، ساعت ۱۸ روی داده و منطقه زمانی آن یوتی‌سی +۸ بوده‌است.
سازمان زمین‌شناسی آمریکا نیز رومرکز این زمین‌لرزه را در مختصات 35.069°N, 87.325°W و ژرفای آنرا در ۳۳ کیلومتر گزارش کرده‌است. بزرگی برگزیدهٔ این سازمان از میان بزرگیهای محاسبه‌شدهٔ مختلف ۷٫۵ در مقیاس Mw بوده و از دید اثر، در میان چهار دسته‌بندی «نامحسوس»، «محسوس»، «زیان‌آور» یا «با تلفات»، زلزله را «نامحسوس» اعلام کرده‌است.
پروژهٔ «تنسور گشتاور مرکزوار» زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آنرا (°۷۹، °۶۹، °۲) یا (°۳۴۸، °۸۸، °۱۵۹) و نوع گسل را «امتدادلغز» فرارسانده‌است.
فرودگاه کوزوشیما
فرودگاه کوزوشیما یک فرودگاه همگانی است که یک باند فرود بتن دارد و طول باند آن ۸۰۰ متر است. این فرودگاه در شهر کوزوشیما کشور ژاپن قرار دارد.
هوتکیان
وضعیت دوران شاه سلطان حسین صفوی
در دستگاه، از بی تمیزی و عدم حساب و احتساب، چنان افراط و تفریطی در امور لشکرآرایی و رعیت پروری روی داد که از تهی دستی، غلامان خاصه سرکار فیض آثار و عمله جات دیوان عظمت مدار پادشاهی همه کفش ساغری به پا و بی شلوار و تنبان بوده‌اند و زانو بر بالا نمی‌توانستند نشست که اسافل اعضایشان پیدا می‌شده و اسباب و آلات حربشان اکثراً به رهن و گرو یا شکسته و از کار افتاده بود.
از تأثیر سپهر آبنوسی، آخر الامر دولتش (منظور شاه سلطان حسین است) چنان به مغلوبیت و مقهوریت و مخذولیت و منکوبیت و ذلت و افتضاح انجامید که ذکر آن‌ها باعث کلال و ملال و غم و هم شنوندگان خواهد شد.
لشکر از تهی دستی و عسرت و پریشان احوالی به حد تفریط بی اوضاع و آلات و اسباب شدند و از فقر و درهم شکستند مانند شیشه بر سنگ.»
از سوی دیگر کارگزاران و قدرتمندان دست تعدی به مال و ناموس مردمان دراز نموده بودند؛ اما حکومت از حقوق ملت دفاعی نمی‌نمود. به گفته محمد هاشم آصف در رستم التواریخ، خرابی کار به جایی رسید که نزدیکان دربار حتی فرستاده سلطان عثمانی- عمر آقا- را مورد بی‌احترامی و بی‌توجهی قرار داده؛ بلکه او و همراهانش را آزار داده و مالشان را ربودند. ایضاً ایلچی‌ها از جانب ملوک دیگر آمدند. هر یک را به قسمی و نوعی مفتضح نمودند.
گسیل گرگین خان به ایالت قندهار
در قندهار بین سال‌های (۱۶۹۰ تا ۱۷۰۹ میلادی) دو قبیله نیرومند سکونت داشتند که این قبایل غلجای و درانی بودند. شاهان وقت برای بقای حکومت خویش کوشش می‌نمودند تا یکی از این دو قبیله را با خود در قدرت سهیم گردانند.
پس از اینکه گرگین‌خان گرجی در سال ۱۶۹۵ از سلطان حسین صفوی، شکست خورد، به عنوان حاکم قندهار منصوب گردید. گرگین از مریدان ملا محمدباقر مجلسی بود و با استصواب علما و فضلا و فقها، او را به حکومت قندهار منصوب کردند.
کلودیو رینا
کلودیو رینا (Claudio Reyna؛ زادهٔ July 20, 1973) یک بازیکن فوتبال بازنشسته اهل ایالات متحده آمریکا است که در حال حاضر به عنوان مدیر در باشگاه فوتبال نیویورک سیتی فعالیت می‌کند، او پدر جیووانی رینا بازیکن حال حاضر آمریکاست.
هوتکیان
اذیت و آزار مردم قندهار
گرگین و اتباعش پس از ورود به قندهار، اهل سنت را طوری مورد ایذاء و آزار قرار دادند که از حد تحریر و تقریر بیرون است؛ یعنی اموالشان را به زور می‌بردند و زنان و دخترانشان را مورد تجاوز به عنف قرار داده و به جور و جفا خون ایشان را می‌ریختند.
کلودیو رینا
باشگاهی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به وولفسبورگ، منچستر سیتی، بایر لورکوزن اشاره کرد.
هوتکیان
اذیت و آزار مردم قندهار
برآمد ز هر سو ز افغان فغان / ز جور قزلباش، خواهان امان بدرید گرگین چو گرگ یله / همه اهل آن مرز را چون گله
اولگ کولیک
اولگ کولیک (Оле́г Бори́сович Кули́к؛ زادهٔ April 15, 1961) هنرمند، نقاش، و عکاس اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است. کولیک فارغ التحصیل از هنرستان کیف (1979) و کالج خدمات زمین شناسی کیف (1982) بود و در سال 1996 توسط سنای برلین بورسیه شده است.
هوتکیان
اذیت و آزار مردم قندهار
ضمناً دولتخان -خان قبیله ابدالی- حاضر به اطاعت از گرگین خان نگردید و در برابر نماینده شاه صفوی مقاومت می‌نمود؛ به همین جهت، گرگین قلعه او را در شهر «صفا» مورد محاصره قرار داد و دولتخان و پسرش -نظرمحمد خان- را دستگیر و اعدام نمود؛ اما دو پسر دیگرش -رستم خان و زمان خان- موفق به فرار شده و در «ارغسان» قبیله ابدالی را پناهگاه خود قرار دادند. گرگین در ازای تحویل زمان خان، حکومت رستم را بر ایل ابدالی تأیید کرد. زمان خان به کرمان تبعید شد. مدتی بعد رستم به قندهار فراخوانده شد و فوراً اعدام گردید.
ظهور میر ویس خان
میر ویس پسر شاه عالم از بزرگان عشیره هوتک از قبیله غلجائی در سال ۱۶۷۳ میلادی متولد شد. گرگین خان، میرویس را به عنوان کلانتر قندهار برگزید و مردم جهت دادخواهی نزد او می‌رفتند. میرویس نامه‌ای خطاب به سلطان حسین صفوی نوشته و در آن از مظالم گرگین دادخواهی شده بود. گرگین از این اقدام آگاه شد و میرویس از کلانتری عزل و به همراه سایر امضاکنندگان عریضه شکایت، تحت‌الحفظ به دربار اصفهان فرستاده شدند.
گی منیون
گی منیون (Guy Maingon؛ زادهٔ July 31, 1948) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه است.
هوتکیان
ظهور میر ویس خان
پس از مدتی که میر ویس به عنوان تبعید در اصفهان گذراند، اجازه یافت تا به سفر حج مشرف گردد. در این سفر او از ملایان مکه فتوایی دربارهٔ مشروعیت عدم اطاعت از حکومت صفوی به علت ایجاد اختلال در فرایض مذهبی اهل سنت و ستمکار بودن آن حکومت دریافت کرد.
قیام علیه گرگین
میر ویس به قندهار بازگشت و با گرگین ظاهر را رعایت می‌نمود و باطناً با رؤسای قبایل اعم از ابدالی و غلجائی و غیره در داخل و خارج قندهار مشغول مذاکره و طرح یک قیام عمومی بود. این فعالیت‌های میر ویس تا ۱۷۰۹ طول کشید. در همین سال قیام علیه گرگین صورت گرفت و تمامی سپاه صفوی و گرجی در یک روز از بین رفتند.
در سال ۱۷۱۲ سپاهیان اعزامی از سوی دربار صفوی طی دو حمله تلاش کردند قندهار را تصرف کنند؛ اما موفق نشدند.
امیر عبدالعزیز خان
میر ویس در سال ۱۷۱۵ در سن ۴۱ سالگی درگذشت.
میر عبدالعزیز از شاه سلطان حسین خواهش نمود حکومت او را از مالیات معاف نماید و به سوی قندهار، قشون نفرستد و حکومت او را تأیید نماید.
سلطنت محمود
هنگام جلوس محمود به سلطنت، حکام ابدالی هرات به فراه -که تحت حکومت قندهار بود- حمله کردند. محمود به فراه لشکر کشید و اسدالله ابدالی فرمانده لشکر مهاجم کشته شد و فراه به قلمرو هوتکیان بازگشت. در این دوران، دولت صفوی در اوج ضعف قرار داشت. مردم به قدری از فساد دستگاه اداری متألم و منزجر بودند که به شورش و اغتشاش دست می‌زدند. برخی قبائل لزگی ساکن شیراز در این زمان قیام کرده و این شهر را اشغال کردند. در سال ۱۷۲۰ م. لرها و پس از آن نیز بلوچها شورش کردند و بندر عباس را تصرف نمودند.
تصرف اصفهان
شاه محمود پس از تثبیت حکومت خود و با توجه انحطاط شدید حکومت صفوی به فکر حمله به سایر نقاط کشور افتاد. در سال ۱۷۲۱ محمود با ۲۸ هزار تن نیرو پس از تصرف کرمان و بم به سوی اصفهان حرکت کرد. مردم که از مظالم صفویان به جان آمده بودند از حکومت دفاع نکردند و سپاه هوتکی تا گلناباد اصفهان رسید.
در این زمان سپاه صفوی به فرماندهی عبدالله خان با پنجاه هزار نیرو به مقابله آمد. جنگی شدید درگرفت و ۲۵ هزار تن از سپاه اصفهان کشته شدند. اصفهان به دست لشکریان هوتکی محاصره شد و مردمان دچار قحطی گشتند. محاصره هشت ماه طول کشید و بالاخره شاه سلطان حسین به همراه درباریان به اردوی شاه محمود آمده تقاضای صلح کرد. شاه صفوی به دست خود تاج شاهنشاهی را بر سر امیر محمود نهاد و بدو تبریک گفت.
بیماری محمود
شاه محمود پس از چیرگی بر اصفهان همان‌جا اقامت گزیده و این شهر را همچنان پایتخت ایران قرار داد؛ ضمناً وی برادرش -میر حسین- را بر ایالت قندهار حاکم گردانید. محمود در آغاز سلطنت، سپاه خود را از هر گونه تعرض به مال و جان مردم در همه شهرها بر حذر داشت. مدتی بعد تهماسب میرزا فرزند شاه سلطان حسین ادعای سلطنت نموده و قزوین را پایتخت خود اعلام نمود. پس از این، محمود به سوی قزوین قشون اعزام کرده و تهماسب به سوی آذربایجان گریخت؛ اما مردم قزوین علیه سپاه او قیام کرده و به اردوی سپاه شبیخون زده و عده زیادی از لشکر هوتکی را کشتند. در همین موقع محمود برای تصرف مناطق لرهای بختیاری با سپاهی سی هزار نفری به سمت آنها حمله کرد ولی بختیاری‌ها که آماده حمله محمود افغان بودند به لشکر او حمله کرده و او را شکست دادند. سرانجام محمود با سه هزار نفر سرباز باقی‌مانده از سی هزار نفر شبانه به اصفهان بازگشت. این حوادث به تدریج باعث بروز بیماری روانی در شاه محمود گردید و او به همه دربار حتی اعضای خاندان هوتکی بدگمان گردید. چنان‌که میر اشرف و امان اله از سرداران افغان، به قندهار فرار کردند. او بیشتر فرزندان شاه سلطان حسین (به جز دو تن) را که در اصفهان تحت نظرش بودند در دوران بیماری (و به دلیل بدگمانی) کشت و نیز تعداد زیادی از درباریان را بی جهت از میان برد. بالاخره در سال ۱۷۲۵ میلادی، شاه محمود پس از حدود سه سال شاهنشاهی ایران در سن ۲۸ سالگی به علت بیماری عصبی و ابتلا به فلج در گذشت.
سلطنت اشرف
پس از درگذشت محمود، دربار هوتکی به اتفاق آرا، میراشرف را به جانشینی برگزیدند. در این دوران، تهماسب میرزا به تلاشهای خود برای دستیابی به حکومت ادامه می‌داد؛ ولی ملت عموماً از او حمایت نمی‌کردند؛ زیرا توده‌های مردم از روش حکومت صفوی دل پری داشتند. تهماسب که از حمایت مردم ناامید گردید برای رسیدن به تاج و تخت به دولتهای همسایه روی آورد. تهماسب، ولایات غربی ایران را به دولت عثمانی واگذارد و آنان هم بلافاصله همدان، ایروان و تبریز را اشغال کردند. در این رابطه، اسماعیل بیگ- نماینده تهماسب در روسیه- نیز در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۱۷۲۳ در پتروگراد اولین عهدنامه بین ایران (دولت تهماسب دوم) و روسیه را امضاء کرد. به موجب بند دوم این معاهده: «اعلیحضرت شاه (تهماسب) شهرهای دربند و باکو را با تمام زمین‌ها و جاهایی که به این دو شهر بسته‌است و در کنار دریای خزر جای دارند و نیز ایالات گیلان، مازندران و استرآباد را برای تصرف و تصاحب ابدی به اعلیحضرت امپراتور سراسر روسیه (پتر) واگذار می‌کند و این سرزمین‌ها از این زمان تا جاودان متعلق به اعلیحضرت امپراتور سراسر روسیه و در تابعیت او خواهد بود…» صرف نظر از تهماسب میرزا، دو مدعی دیگر تاج و تخت صفوی به نامهای صفی میرزا و سلطان محمد میرزا هم شروع به شورش و سرکشی و تشکیل قوای مسلح نمودند.
از سوی دیگر، «دولت هوتکی قندهار» راه ارتباط و امداد با شاه اشرف را قطع کرده و نیز برخی سرداران غلجایی از او روگردان شده به قندهار بازگشتند؛ حتی امان اله خان هم از جمله کسانی بود که از اتحاد با اشرف دست کشید.
اشرف توانست طی جنگ‌هایی نه تنها سپاه تهماسب را شکست دهد؛ بلکه قزوین، تهران، قم و ساوه را تصرف نمود.
روابط اشرف با عثمانی
با آغاز سلطنت اشرف، همچنان بخش‌های بزرگی از ایالات غربی کشور در تصرف دولت عثمانی مانده بود. اشرف سعی کرد تا رابطه خود را با آل عثمان بهبود بخشد؛ به همین جهت در سال ۱۷۲۶ میلادی نامه و نماینده‌ای به نام عبدالعزیز به استانبول فرستاد و از آن‌ها خواست سرزمین‌های اشغالی را تخلیه کنند؛ دولت عثمانی نه تنها این تقاضا را رد کرد بلکه از شاه اشرف خواست تاج و تخت را به شاه سلطان حسین برگرداند.
پس از پاسخ تند عثمانی به نماینده دولت هوتکی، حکومت عثمانی به این اکتفا ننموده و سپاهی متشکل از شصت هزار نیرو و هفتاد عراده توپ بزرگ تحت فرماندهی احمد پاشا والی بغداد و حسین پاشا والی موصل به سمت اصفهان گسیل نمود.
در این زمان به دستور اشرف، شاه سلطان حسین -که خطری برای سلطنتش محسوب می‌شد و در کاخی تحت نظر بود- کشته شد. سپس اشرف شاه خودش فرماندهی سپاه ایران را علیه قشون عثمانی بر عهده گرفت. در این جنگ، لشکریان عثمانی شکست خوردند و بیش از دوازده هزار نیروی عثمانی کشته شدند؛ در ضمن، بیشتر سامان و لوازم قشون ترک بر جاماند و بقیه سپاهشان از میدان نبرد گریختند.
پس از این پیروزی، سلطان اشرف دستور داد غنائم جنگی به جامانده از جنگ به اردوی عثمانی برگردانده شود؛ ضمناً در سال ۱۷۲۷ میلادی سفیری به نام اسماعیل خان به سوی عثمانی فرستاد و به آنان پیغام داد که ما با ترک‌ها برادران هم دین هستیم و مال برادران مسلمان بر ما حرام است؛ همچنین ما احترام خلافت اسلامی را بر خود واجب می‌شماریم و با برادران ترک، صلح دائمی را خواهانیم. این رفتار اشرف شاه موجب بهبود رابطه با عثمانی شده و متعاقباً در سال ۱۷۲۸ میلادی خلیفه عثمانی با اعزام سفیری به نام راشد پاشا به اصفهان، شاهنشاهی هوتکی را به رسمیت شناخته و به ایشان پیشنهاد صلح نمود.
روابط اشرف با روسیه
در زمان سقوط شاه سلطان حسین، دولت روسیه از هرج و مرج پس از این سقوط استفاده نموده و بخش‌های زیادی از شمال ایران را تصرف کرد؛ پس از آن نیز به موجب قراردادی که با تهماسب میرزا بسته بود، قسمت‌های بیشتری را به خاک خود ملحق ساخت. در سال ۱۷۲۸ در جنگی که در رودسر بین سپاه ایران به فرماندهی «سیدال خان» و قشون روس به قیادت «ژنرال اولوف» واقع شد، سپاهیان ایران غالب شدند. روسها پس از این شکست خواستار مصالحه شدند. معاهده‌ای در فوریه ۱۷۲۹ در شهر رشت بین نمایندگان شاه اشرف و تزار پتر دوم به امضاء رسید. به موجب بند دوی این عهدنامه، ایالتهای مازندران و استر آباد -که توسط تهماسب میرزا به روسیه بخشیده شده بود- مجدداً به ایران ملحق گردید.
حمایت نادر قلی افشار از تهماسب میرزا
در سال ۱۷۲۷ نادر قلی افشار به کمک تهماسب آمده و سپهسالاری لشکرش را به عهده گرفت و در همان سال ایالت خراسان کنونی و سیستان را از ملک محمود سیستانی ضبط نموده و سه هزار تن نیروی او را کشت. نادر در سال ۱۷۲۹ طی چند جنگ، حکومت ابدالیان بر هرات را پایان بخشید. در همین زمان، اشرف در صدد مقابله برآمد و سمنان را محاصره کرد. نادر نیز به سرعت از هرات به سمت سمنان حرکت نمود؛ اما سپهسالار شاه اشرف (سیدال خان) اردوی نادر را در بسطام مورد شبیخون قرار داد که توفیقی حاصل نکرد.
نبرد مهماندوست
در سال ۱۷۲۹ بالاخره اشرف و نادر، در نزدیکی روستای مهماندوست مستقیماً رو در روی هم قرار گرفتند. سپاه اشرف به سوی قشون نادر حمله آغازیدند؛ اما توپخانه نیرومند نادر، مهاجمین را مثل برگ بر زمین می‌ریخت. در حین جنگ، به غیر از قندهاریان بقیه نیروی اشرف از معرکه گریختند و سپاه اشرف دوازده هزار تن تلفات داد. اشرف باقی‌مانده نیروی خود را جمع کرده و به ورامین عقب نشست. نادر او را تعقیب نمود و دوباره در ورامین جنگی درگرفت که اشرف باز هم رو به هزیمت نهاد و به اصفهان بازگشت.
نبرد مورچه خورت و مرگ اشرف
بعد از آن که اشرف به اصفهان رسید و تجدید قوا نمود، با ۲۴ هزار سپاهی بازگشت و در محل مورچه خورت جلوی قشون نادر را گرفت. باز هم بیشتر سربازانی که از جاهای دیگری غیر از قندهار بودند گریختند و چهار هزار تن هم در حین جنگ کشته شدند. از لشکریان اشرف، کمتر از دو هزار تن باقی ماند. اشرف عقب‌نشینی کرده و به اصفهان و سپس به شیراز گریخت. نادر اصفهان را تصرف کرده و افراد باقی‌مانده هوتکیان در آنجا را از میان برد. توقف نادر در اصفهان چهل روز طول کشید.
نادر سپس با سپاه بزرگی به سوی شیراز حرکت کرد. اشرف در موضع زرغان به او حمله کرد؛ اما باز هم شکست خورد و به شیراز پناه برد. نادر هم به تعقیب پرداخته و شیراز را محاصره کرد. از سوی دیگر، حرم اشرف در قزوین تحت محاصره قشون نادر بود. اشرف، سیدال خان و ملا زعفران را جهت مذاکره نزد نادر فرستاد و نادر پذیرفت که زنان دربار اشرف را در ازای آزادی زنان اسیر خاندان صفوی -که نزد اشرف گروگان بودند- رها نماید.
اشرف سپس شبانه با دویست تن نیروی خودش از شیراز به سوی لار رفته و پس از چندی، به سوی بم و سیستان رفت. حاکم قندهار شاه حسین هوتکی -برادر زاده اشرف- که اکنون دشمن اشرف شده بود از قندهار به سیستان آمد که او را بیابد. بالاخره در سال ۱۷۳۰، قشون قندهار در زردکوه از توابع شورابک سفلی، اشرف را با گروه کوچکی از هوادارنش یافته و با آن‌ها زد و خورد نمودند و اشرف با شلیک گلوله کشته شد.
حسین هوتک غلجائی و پایان حکمرانی هوتکیان(غلجائیان)
مرگ اشرف افغان پایان سلطه هوتکیان(آخرین سلسله حکمران غلاجائیان) بر ایران بود در حالی که حسین هوتک، افغانستان را تا زمان فتح آن‌جا به دست نادرشاه در سال ۱۷۳۸ هم‌چنان تحت کنترل خود داشت.
نادرشاه، غل‌زایی(غلجائی)‌های باقیمانده را از ایران بیرون رانده و سربازانی از قبیله رقیب غلزایی‌ها(غلجائی) یعنی ابدالیان فراه و قندهار را در ارتش خود جمع کرد. نیروهای نادرشاه (از جمله احمد ابدالی و ۴۰۰۰ سرباز ابدالی) در سال ۱۷۳۸ به قندهار حمله کرده و آن را فتح کردند. با فتح قندهار، هوتکیان(سلسله ای از غلجائیان) و حسین هوتک غلجایی آخرین منطقه‌ای که در آن قدرت داشتند را از دست داده و حکومتشان پایان یافت. پس از فتح قندهار، ابدالیان به قندهار بازگشتند و غلجائیان نیز به قلعه پیشین خود کلات غلزایی(قلعه غلجائی) برگردانده شدند.
سیارک ۱۵۴۶۷
سیارک ۱۵۴۶۷ پانزده هزار و چهارصد و شصت و هفتمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۵ ژانویه ۱۹۹۹ کشف شد.
مسجد قائم طالخونچه
مسجد قائم طالخونچه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان مبارکه، بخش مرکزی، شهر طالخونچه، خیابان حضرت قائم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
واگریچ بخچانیان
واگریچ بخچانیان (Ва́грич Ако́пович Бахчаня́н؛ May 23, 1938 – November 12, 2009) نقاش، و کاریکاتوریست اهل ایالات متحده آمریکا بود.
دروازه دسبول
دروازه دِسبول یکی از دروازه‌های ششگانه شهر تاریخی شوشتر بوده است که در شمال غربی شوشتر و بر پل و سد شادروان شوشتر باز می‌شده است. تصاویر قدیمی از این دروازه وجود دارد. اما دروازه اکنون ویران شده است.
دسبول احتمالاً صورت عربی نام دژپل (دزفول کنونی) است.
ماریکور
ماریکور (به فرانسوی: Maricourt) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Combles واقع شده‌است.
خصوصیات
ماریکور ۷٫۵۲ کیلومترمربع مساحت و ۱۶۱ نفر جمعیت دارد و ۱۲۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خفاش میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای گوش‌گرد
خفاش میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای گوش‌گرد نام یک گونه از سرده خفاش‌های میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای است.
سقانفار اورطشت
سقانفار اورطشت مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان آمل، دهستان هزار پی شمالی، روستای اورطشت واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گی میلیون
گی میلیون (Guy Million; May 22, 1932 – 1932:5:22, May 4, 2004) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه بود.
کرفت
جمعیت
این روستا در دهستان سفیدار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۱۲۱۵ نفر (۳۳۴ خانوار) بوده‌است. از این تعداد ۶۱۳ نفر زن و ۶۰۲ نفر مرد هستند.
مت بر
مت بر (Matt Barr؛ زادهٔ February 14, 1984) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۲۰۰۴ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است. او در مجموعهٔ تلویزیونی «خانواده هتفیلد و مک‌کوی» نقش‌آفرینی کرده است و از جمله فیلم های او می توان به توقفگاه، هفت زیرین و پدرو اشاره کرد.
دروازه آدینه
دروازه آدینه یکی از دروازه‌های ششگانه شهر تاریخی شوشتر است.
پردیس سینمایی هنر شهر آفتاب
پردیس سینمایی هنر شهر آفتاب یک مجموعهٔ سینمایی در مجتمع خلیج فارس در شیراز، ایران است.
این سینما که در سال ۱۳۹۶ بنیان‌گذاری شده، هم‌اکنون متعلق به بخش خصوصی می‌باشد و دارای هشت سالن نمایش است. این مجموعه امکان برگزاری نمایش‌های تئاتر و کنسرت‌های موسیقی را نیز دارا می‌باشد.
الکساندر جی موتیل
الکساندر جی موتیل (Олександр Мотиль؛ زادهٔ October 21, 1953) تاریخ‌نگار، هنرمند، استاد دانشگاه، نویسنده، و کارشناس سیاسی اهل ایالات متحده آمریکا است.
اودیون ایگالو
اودیون جود ایگالو (Odion Jude Ighalo؛ زادهٔ June 16, 1989) بازیکن فوتبال اهل نیجریه است که در پست مهاجم بازی می‌کند.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به لین، اودینزه، گرانادا، چزنا، واتفورد، چانگچون یاتای، شانگهای شنهوآ، منچستر یونایتد، الشباب، الهلال اشاره کرد. وی همچنین در تیم ملی فوتبال نیجریه بازی کرده‌ است.
سیارک ۲۲۱۵۳
سیارک ۲۲۱۵۳ بیست و دو هزار و صد و پنجاه و سومین سیارک کشف شده‌است که در ۲۱ نوامبر ۲۰۰۰ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۰.۷ است.
خفاش میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای کوهی
خفاش میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای کوهی نام یک گونه از سرده خفاش‌های میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای است.
سقانفارگلیرد
سقانفارگلیرد مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان محمودآباد، بخش مرکزی، دهستان اهلمرستاق جنوبی، روستای گلیرد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۸۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سوارکاری در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۶
سوارکاری در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۶ نام رویداد ورزش سوارکاری در بازی‌های المپیک تابستانی بود که در سال ۱۹۹۶ برگزار شد.
دروازه مقام علی
دروازه مقام علی از دروازه‌های ششگانه شهر تاریخی شوشتر بوده‌است که در زاویه جنوب شرقی مشرف بر رود گرگر باز می‌شده و احتمالاً از جانب بند برج عیار بوده‌است.
اسماعیل‌آباد (خفر)
اسماعیل‌آباد (جهرم)، روستایی از توابع بخش خفر شهرستان جهرم در استان فارس ایران است.
ژرار گوآتزینی
ژرار گوآتزینی (Gérard Guazzini؛ زادهٔ September 11, 1966) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه است.
زراحیا شئلتیئل
زراحیا بن شیلتیل گراسیان بارسلونی، که به اختصار زراحیا شیلتیل نامیده می‌شود، پزشک، فیلسوف، مترجم، مفسر و دین‌شناس یهودی اسپانیایی بود. او مفسر برجسته آثار موسی بن میمون بود و خود را از شاگردان او می‌دانست. وی از سنت میمونی که توسط یعقوب آناتولی به ایتالیا آورده شده بود شدیداً متاثر بود.
آثار
زراحیا تفسیری فلسفی بر کتاب امثال سلیمان نوشت که در سال ۱۲۸۸ اتمام یافت. تفسیر دیگر او بر کتاب ایوب دربردارنده بسیاری واژگان عربی‌است که عده‌ای را برآن داشته‌است که او به زبان عربی سخن می‌گفته‌است. او همچنین تفاسیر متعددی بر آثار ابن میمون و ارسطو نوشته است.
زراحیا همچنین مترجمی زبردست بود و کتابهای بسیاری را از عربی به عبری ترجمه کرده‌است. برخی از ترجمه‌های او عبارتند از:
گنجعلی صباحی
گنجعلی صباحی (متولد ۱۲۸۵ روستای میاب از توابع شهرستان مرند - درگذشت ۱۳۶۸ تهران) نویسنده معاصر ایرانی به‌شمار می‌رود. وی یکی از نویسندگان معاصر آذربایجانی بود که به زبان ترکی آذربایجانی می‌نوشت.
بی‌قرار (مجموعه تلویزیونی)
خلاصه داستان
سریال بی‌قرار داستان زندگی زنی به نام رعنا است که پس از پنج سال از زندان آزاد می‌شود و می‌بیند تمام زندگی خود را از دست داده‌است. رعنا می‌خواهد زندگی‌اش را از نو بسازد. دنبال کودک خود که هنگام دستگیری یک‌ماهه بوده، می‌رود. او در نتیجه جستجوهای فراوانش سرانجام به مشهد می‌رسد و دنبال نشانه‌ای از کودکی که اینک پنج ساله شده، می‌گردد؛ جستجویی که اتفاقات جدیدی را برایش رقم می‌زند.
موسیقی مجموعه
موسیقی متن و تیتراژ پایانی سریال بی‌قرار ساخته امید کرامتی عالی و آهنگ تیتراژ ابتدایی سریال با ترانه ساناز حبیبی، تنظیم علی لهراسبی و با خوانندگی نیما علامه می‌باشد.
فرودگاه ملی کوزانی
فرودگاه ملی کوزانی (به زبان بومی: Filippos) یک فرودگاه همگانی با کد یاتا KZI است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۸۲۲ متر است. این فرودگاه در شهر کوزانی کشور یونان قرار دارد و در ارتفاع ۶۲۸ متری از سطح دریا واقع شده است.
کالای ماندگار
کالای ماندگار یا کالای بادوام، نوعی کالا است که به سرعت فرسوده، نابود و مستهلک نمی‌شود؛ کالایی که مطلوبیت را در طول زمان حفظ کرده و سودمندی طولانی‌تری را ارائه می‌دهد و به یک باره مصرف نمی‌شود. از نمونه‌های آن، آجر، خودرو، یخچال یا یخچال فریزر و گوشی تلفن همراه است که هر یک، بازه زمانی خاصی برای سودمند بودن دارند و برای مدت خاصی سودمند باقی می‌مانند. سوخت خودرو، کالایی ناماندگار یا غیرماندگار است. باید توجه داشت که کالای ماندگار می‌تواند کالایی مصرفی باشد. خودرو، لوازم خانگی، جواهرات، تجهیزات پزشکی، وسایل ورزشی و کتاب، همگی کالاهایی مصرفی هستند؛ یعنی به‌طور کلی و در دست خریدار نهایی (مصرف‌کننده)، کالای سرمایه‌ای یا کالای واسطه نیستند؛ اما چون دوام دارند؛ کالای ماندگار نیز محسوب می‌شوند.
منابع
https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Durable_good&oldid=760417369. چهاردهم مارس ۲۰۱۷.
نانسیس
نانسیس (به فرانسوی: Nances) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Le Pont-de-Beauvoisin واقع شده‌است.
خصوصیات
نانسیس ۹٫۹ کیلومترمربع مساحت و ۴۱۳ نفر جمعیت دارد.
ژن بری
ژن بری (Gene Barry؛ June 14, 1919 – 1919:6:14, December 9, 2009) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۵۰ تا ۲۰۰۵ میلادی فعالیت می‌کرد.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به جنگ دنیاها اشاره کرد.
لیروی رویارد
لیروی رویارد (Leroy Rosenior؛ زادهٔ August 24, 1964) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال چارلتون اتلتیک، باشگاه فوتبال وستهام یونایتد، باشگاه فوتبال فولام، باشگاه فوتبال کویینز پارک رنجرز، باشگاه فوتبال فیلیت تاون، باشگاه فوتبال گلاستر سیتی، و باشگاه فوتبال بریستول سیتی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۶ سال انگلستان، زیر ۲۱ سال انگلستان، و سیرالئون بازی کرده‌است.
بدرالدین یحیی
امیر بدرالدین یحیی از دبیران چیره‌دست قرن هفتم از معاصران پروانه و دیوانیان کیخسرو دوم بود و عنوان ترجمان داشت. خاندانش از گرگان به روم رفته بودند و نسبتش به فخری گرگانی سرایندهٔ ویس و رامین می‌رسید، اما خود در قونیه به دنیا آمده بود. ابن بی‌بی در حوادث حدود سال ۶۴۴ در بارهٔ او می‌نویسد: «بدرالدین یحیی ترجمان... از امائل افاضل روم بود و در رقت منظوم و جزالت منثور قسِّ فصاحت و حسّانِ بلاغت. اگرچه مولد و منشأ شهر قونیه داشت، اما به نژاد قدیم و تربیت اصلی به خطهٔ جرجان منتسب شدی، و به فخری جرجانی ناظم قصهٔ ویس و رامین انتما و اعترا کردی؛ و به یمین و یسار، خط منسوب روان آبدار چون لؤلؤ شاهوار نوشتی. در جملهٔ علوم حظّی تمام و قسطی وافر، سیمّا در انشاءِ مکاتبات و مراسلات دیوانی ید بیضا و دم مسیحا و درجهٔ عُلیا یافته بود...».
بدرالدین از دوستداران و معاشران مولوی بود و در مناقب‌العارفین روایات متعددی در بارهٔ او آمده از جمله می‌نویسد: در سماعی که پروانهٔ دیلمی در ماتم مولوی ترتیب داده بود «ملک‌الادبا بدرالدین یحیی در سماع گرم شده بود، جامه‌ها بر خود چاک زده، این رباعی [حضرت خداوندگار] را می‌گفت:
مجموعهٔ منشآت بدرالدین یحیی در دست است. تعدادی از نامه‌های او هم در مجموعهٔ نفیس منشآت کتابخانه حسین نخجوانی موجود است.
الکسیس گریتچنکو
الکسیس گریتچنکو (Alexis Gritchenko; April 2, 1883 – 1883:04:02, January 28, 1977) نقاش اهل روسیه بود.
آیروم
آیروم (به ارمنی: Այրում) یک شهر در ارمنستان است که در استان تاووش واقع شده‌است. در ۶۰ کیلومتری شمال غرب ایجوان، مرکز استان تاووش واقع شده‌است.
جغرافیا و آب و هوا
آیروم ۱٫۶ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۱۲۶ نفر جمعیت دارد و ۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جاذبه‌های تاریخی
-->
روچ علیا
روچ علیا یا بالاروچ، روستایی از توابع بخش رودبارالموت شهرستان قزوین در استان قزوین ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان الموت پایین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۱۸ نفر (۵۷خانوار) بوده‌است.
مردم
سکنهٔ الموت به گویش الموتی که گویشی از زبان تاتی است  صحبت می‌کنند. تات‌ها ساکنین روستای روچ علیا هستند که به زبان تاتی سخن می‌گویند.
دربارۀ روستا
این روستا آبشارها و چشمه‌های متعددی دارد و غرب و شرق این روستا به دو دره عمیق متصل می‌شود. عمق این دره‌ها آنقدر است که رودخانه انتهای دره همچون نخی مارپیچ دیده می‌شود؛ که بعد از این دره‌ها از طرف شرق به روستای ورک و از غرب به روستای پایین روچ می‌رسیم. این سه روستا موازی با هم در سه دامنه قرینه یک کوه قرار گرفته‌اند و شباهت زیادی با هم دارند اما هیچ‌کدام به اندازه بالاروچ از آب فراوان برخوردار نیستند. بالاروچ از شمال با شیب نسبتاً تندی به رودخانه شاهرود می‌رسد و در کنار رودخانه به روستاهای خوبان و زوارک و نسا و سیلیکان می‌رسیم. از سمت جنوب به قلل البرز و در پشت آنها به منطقه طالقان منتهی می‌شود. فاصله تقریبی بالا روچ از قزوین ۱۳۰ کیلومتر است. مرقد امازادگان ایوب و ذکریا هم در این روستا قرار دارد. ضمناً قسمتی از داستان تاریخی عزیز و نگار هم در بالاروچ اتفاق افتاده که کل احمد بالاروچی هم یکی از شخصیتهای این داستان عاشقانه منطقه الموت و طالقان است. بالاروچ روستاییست تقریباً ییلاقی چون زمستانهای سختی دارد. در تابستان جمعیت این روستا به بالای ۱۰۰ خانوار می‌رسد اما در زمستان حدود ۲ خانواده در آن ساکن هستند و همین امر باعث تداخل فرهنگ شهرنشینی در این روستا شده و بافت روستایی و طبیعی این روستا در حال تخریب است.
فیزیکا
فیزیکا (Physica) یک سری ژورنال علمی هلندی فیزیکی داوری همتا شده توسط الزویر است که در سال ۱۹۳۴ توسط ژورنال تکی Physica و در سال ۱۹۷۵ (Physica A, Physica B, Physica C) تقسیم شد. Physica D در سال ۱۹۸۰ و Physica E در ۱۹۹۸ ایجاد شد. تا سال ۲۰۰۷ در اوترخت منتشر می‌شد و الآن در آمستردام توسط الزویر منتشر می‌شود.
گروسا
گروسا (به فرانسوی: Grossa) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Sartène واقع شده‌است.
خصوصیات
گروسا ۱۸٫۳۶ کیلومترمربع مساحت و ۵۴ نفر جمعیت دارد و ۳۲۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خفاش میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای تیره
خفاش میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای تیره نام یک گونه از سرده خفاش‌های میوه‌خوار بینی‌لوله‌ای است.
مصاصنه
مصاصنه (به عربی: مصاصنة) یک روستا در سوریه است که در Suran Subdistrict، در منطقه حماه واقع شده‌است. مصاصنه ۳۹۲ نفر جمعیت دارد.
روچ سفلی (قزوین)
روچ سفلی (قزوین)، روستایی از توابع بخش رودبارالموت شهرستان قزوین در استان قزوین ایران است. تات‌ها ساکنین روستای روچ سفلی هستند که به زبان تاتی سخن می‌گویند.
جمعیت
این روستا در دهستان الموت پایین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۸ نفر (۳۳خانوار) بوده‌است.
اومورا ۱۵۴۶۹
سیارک ۱۵۴۶۹ پانزده هزار و چهارصد و شصت و نهمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۶ ژانویه ۱۹۹۹ کشف شد.
دروازه گرگر
دروازه گرگر یکی از دروازه‌های ششگانه شهر تاریخی شوشتر بوده است که در سمت مشرق باز می‌شده و از روی سد گرگر عبور می‌کرده و راه مناطق بختیاری از آن می‌گذشته است. هم‌اکنون در کنار مجموعه آبشارهای شوشتر محوطه‌ای بزرگ و مدور را دروازه گرگر می‌نامند.
خانه اشکوری
خانه اشکوری مربوط به دوره قاجار است و در رشت، بلوار مطهری، دهانه بازار، مسجد صوفی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بیابان عشق
بیابان عشق یک مجموعه تلویزیونی محصول سال ۱۳۸۰ به کارگردانی هوشنگ هدایتی، می‌باشد که از برنامه سیمای خانواده شبکه یک پخش شد.
ناسازگاری فرگشتی
نظریه ناسازگاری فرگشتی (Evolutionary mismatch) یا همچنین به عنوان تله فرگشتی نیز شناخته می‌شود، مفهومی در زیست‌شناسی فرگشتی است که به صفات فرگشت یافته‌ای اطلاق می‌شود که زمانی سودمند بوده‌اند اما به دلیل تغییرات محیطی ناسازگارانه شده‌اند. این ناسازگاری می‌تواند در انسان و جانداران رخ دهد و اغلب به تغییرات سریع محیطی نسبت داده می‌شود. نوعی از تغییرات محیطی رایج، پیامد انسان بر محیط زیست است. در زمان‌های اخیر، انسان‌ها تأثیر بزرگ، سریع و قابل ردیابی بر محیط‌زیست داشته‌اند، بنابراین سناریوهایی را ایجاد می‌کنند که در آن مشاهده ناسازگاری فرگشتی آسان‌تر است. سازوکار‌های روان‌شناختی انسان سازگاری‌هایی هستند که برای پردازش ورودی‌های محیطی فرگشت یافته و آن‌ها را به خروجی‌های رفتاری تبدیل می‌کنند که به‌طور متوسط چشم‌انداز بقا یا تولیدمثل را افزایش می‌دهند. با این حال، زمینه‌های مدرن با محیط‌هایی که با فرگشت سازوکار‌های روان‌شناختی انسان وجود داشت، بسیار متفاوت است. بسیاری از ورودی‌ها اکنون از نظر کمیت و شدت متفاوت هستند یا دیگر روابط سازگارانه یکسانی ندارند، در نتیجه سازوکار‌های زیادی را برای تولید خروجی ناسازگار هدایت می‌کنند. مطرح شدن نظریه ناسازگاری فرگشتی تحت عنوان تله فرگشتی در اوایل دهه ۱۹۴۰ آغاز شد.
ناسازگاری فرگشتی اکنون به عنوان عاملی اثرگذار بر بسیاری از جنبه‌های زندگی مدرن انسان شناخته شده‌است. به عنوان مثال می‌توان به رژیم غذایی، ورزش، قرار گرفتن در معرض نور، استرس مزمن، محرومیت از خواب، فناوری الکترونیکی، سوء مصرف مواد مخدر، اثر بر بهداشت روانی، بدرفتاری با همسر، تغییرات آب و هوا، نابرابری اجتماعی، سیاست و اقتصاد اشاره کرد. این معضل همچنین پیامدهای زیادی برای سلامت عمومی دارد. برای نمونه در عصر جست‌وجوی غذا، شکارچیان به ندرت می‌دانستند وعده غذایی بعدی‌شان از کجا تهیه می‌شود. این کمبود مواد غذایی باعث صرفه‌جویی در مصرف و سوزانده شدن کالری وعده‌های غذایی پر انرژی به منظور صرفه‌جویی در انرژی اضافی به عنوان چربی می‌شود. اکنون که غذا به راحتی در دسترس است، سیستم عصبی که زمانی به مردم کمک می‌کرد مزایای بقای غذا خوردن ضروری را بشناسند، اکنون به پدیده‌ای مضر تبدیل شده‌است زیرا باعث افزایش پرخوری می‌شود. این امر به ویژه پس از ظهور غذاهای فرآوری شده خطرناک شده‌است، زیرا محبوبیت غذاهایی که به‌طور غیرطبیعی سطوح قند و چربی بالایی دارند به میزان قابل توجهی افزایش یافته‌است.
برای رهایی از این مشکل ابتدا باید موارد ناسازگاری به صورت موردی شناسایی شود. هر چند انسان مجبور نیست بار دیگر به گذشته اجدادی و زندگی در غار برگردد. اما روان‌شناسی فرگشتی محدودیت‌هایی را در ساختار زندگی و نحوه برخورد با چالش‌های جدید محیطی پیشنهاد می‌کند. برای نمونه انسان‌ها در مورد آنچه که می‌خورند و مقداری که می‌خورند، خویشتنداری نشان دهند. بسیاری از انسان‌های مدرن فاقد خویشتنداری هستند، زیرا خویشتنداری در خوردن چیزی است که در محیط اجدادی مورد نیاز نبوده‌است. زندگی باید طوری طراحی شود که تعاملات چهره به چهره مکرر وجود داشته باشد. از آنجایی که اجداد ما همیشه با رنگ سبز احاطه شده بودند، محیط کار انسان باید فضای زیادی برای حرکت فیزیکی و تعامل با طبیعت را فراهم کند.
بررسی اجمالی
ناسازگاری فرگشتی، یا فرضیه ناسازگاری، نشان می‌دهد که ممکن است یک ویژگی در یک محیط سازگار باشد، اما زمانی که محیط تغییر می‌کند یا جاندار حرکت می‌کند، می‌تواند ناسازگار شود. به عبارت دیگر به نقل از جان توبی و لدا کاسمیدز «جمجمه‌های مدرن ما، ذهن عصر حجر را در خود جای داده‌اند.» انتخاب طبیعی موجودات زنده را با محیط‌های گذشته خود سازگار کرده‌است و توانایی پیش‌بینی آینده را ندارد. وقتی محیط تغییر می‌کند، سازگاری با محیط‌های گذشته می‌تواند در محیط کنونی نادرست باشد و ناهماهنگی ایجاد کند که تنها با فرگشت بعدی یا با اصلاح محیط فعلی قابل حل است. به دلیل سازوکار فرگشت توسط انتخاب طبیعی، محیط یا «طبیعت»، تعیین یا «انتخاب می‌کند» کدام صفات در یک جمعیت باقی می‌مانند؛ بنابراین، در اثر سازگاری بیشتر جمعیت با محیط خود، صفت‌های مضر طی چندین نسل به تدریج از بین خواهد رفت. بر اساس نظریه چارلز داروین: «این قوی‌ترین گونه نیست که زنده می‌ماند، و نه باهوش‌ترین گونه، بلکه آن گونه‌ای است که بیشترین واکنش را به تغییرات محیط دارد.»
شرایط ایجاد
ناسازگاری فرگشتی زمانی اتفاق می‌افتد که محیط‌هایی که انسان‌های معاصر تجربه می‌کنند به‌طور قابل‌توجهی با محیط‌هایی که در بیشتر تاریخ فرگشت ما با آن مواجه شده‌اند متفاوت باشد. چنین تفاوت‌های مشخصی می‌توانند به دو صورت ایجاد شوند، اولین مورد قرار گرفتن در معرض یک محیط کاملاً جدید است. راه دومی که از طریق آن ناسازگاری فرگشتی به وجود می‌آید زمانی است که یک فرد در معرض محیط خاصی قرار می‌گیرد که از محدوده‌ای که قبلاً در دودمان او تجربه می‌شد فراتر می‌رود و منجر به تغییرات ظریف‌تری در فیزیولوژی و ساختار می‌شود.
اثر
در مدت کوتاهی پس از یک تغییر محیطی، صفاتی که در محیط قبلی فرگشت یافته‌اند، چه مفید و چه خنثی، برای چندین نسل در محیط جدید پایدار هستند. از آنجایی که فرگشت تدریجی است و تغییرات محیطی اغلب در مقیاس زمین‌شناسی خیلی سریع اتفاق می‌افتد، در یک دوره زمانی موقت حالتی از «عدم تعادل» به وجود می‌آید که از آن به عنوان ناسازگاری یاد می‌شود. صفات ناسازگار در نهایت با یکی از چندین حالت ممکن روبرو خواهد شد: جاندار ممکن است به گونه‌ای فرگشت یابد که ویژگی ناسازگار دیگر بروز نیابد، جاندار ممکن است در نتیجه صفت نامطلوب کاهش یابد و/یا منقرض شود، یا محیط ممکن است به گونه‌ای تغییر کند که ناسازگاری از بین برود.
سازوکار‌های روان‌شناختی انسان سازگاری‌هایی هستند که برای پردازش ورودی‌های محیطی فرگشت یافته و آن‌ها را به خروجی‌های رفتاری تبدیل می‌کنند که به‌طور متوسط چشم‌انداز بقا یا تولیدمثل را افزایش می‌دهند. با این حال، زمینه‌های مدرن با محیط‌هایی که با فرگشت سازوکار‌های روان‌شناختی انسان وجود داشت، بسیار متفاوت است. بسیاری از ورودی‌ها اکنون از نظر کمیت و شدت متفاوت هستند یا دیگر روابط سازگارانه یکسانی ندارند، در نتیجه سازوکار‌های زیادی را برای تولید خروجی ناسازگار هدایت می‌کنند.
حوزه اثر
ایده‌های ناسازگاری پیش از این در پزشکی، بهداشت، زیست‌شناسی و اقتصاد استفاده شده‌است و به میزان کمتر بر پیامدهای آن بر روان‌شناسی و سیاست عمومی توجه شده‌است.
جورج دیگز دانشمند در زمینه زیست‌شناسی سازگان‌شناختی نوشته‌است، ناسازگاری فرگشتی اکنون به عنوان عاملی اثرگذار بر بسیاری از جنبه‌های زندگی مدرن انسان شناخته شده‌است. به عنوان مثال می‌توان به رژیم غذایی، ورزش، قرار گرفتن در معرض نور، استرس مزمن، محرومیت از خواب، فناوری الکترونیکی، سوء مصرف مواد مخدر، اثر بر بهداشت روانی، بدرفتاری با همسر، تغییرات آب و هوا، نابرابری اجتماعی، سیاست و اقتصاد اشاره کرد. این معضل همچنین پیامدهای زیادی برای سلامت عمومی دارد.
تاریخچه
با رواج بیشتر اندیشه فرگشتی، دانشمندان مطالعه و تلاش کردند تا وجود صفات نامطلوب یا ناسازگار را توضیح دهند که اساس ناسازگاری فرگشتی را تشکیل می‌دهد. مطرح شدن نظریه ناسازگاری فرگشتی تحت عنوان تله فرگشتی در اوایل دهه ۱۹۴۰ آغاز شد. ارنست مایر، زیست‌شناس فرگشتی، در کتاب خود در سال ۱۹۴۲، «تله‌های فرگشتی» را پدیده‌ای توصیف کرد که یک جمعیت ژنتیکی یکنواخت و سازگار برای مجموعه‌ای از شرایط محیطی، مستعد انقراض ناشی از تغییرات ناگهانی محیط شود. از آن زمان، دانشمندان کلیدی مانند «وارن جی. گراس» و ادوارد ویلسون نمونه‌های متعددی از تله‌های فرگشتی را مطالعه و شناسایی کردند.
اولین نمونه به کار بردن اصطلاح «ناسازگاری فرگشتی» ممکن است در مقاله‌ای توسط «جک ای. ریگز» منتشر شده در مجله اپیدمیولوژی بالینی در سال ۱۹۹۳ باشد. در سال‌های بعد، اصطلاح ناسازگاری فرگشتی به‌طور گسترده برای توصیف ناسازگاری‌های زیستی در طیف گسترده‌ای از رشته‌ها استفاده شد. ائتلافی از دانشمندان مدرن گرد هم آمدند تا «مؤسسه فرگشت» را در سال ۲۰۰۸ تأسیس کنند و در سال ۲۰۱۱ اوج جدیدی از اطلاعات در مورد نظریه ناسازگاری فرگشتی در مقاله‌ای توسط الیزابت لوید، دیوید اسلون ویلسون و الیوت سوبر منتشر شد. در سال ۲۰۱۸ یک کتاب علمی محبوب توسط روانشناسان فرگشتی به نام ناسازگاری: چگونه مغز عصر حجر ما هر روز ما را فریب می‌دهد (و چه کاری می‌توانیم در مورد آن انجام دهیم) منتشر شد.
نمونه‌ها در انسان
انقلاب نوسنگی تغییرهای فرگشتی قابل توجهی را در انسان ایجاد کرد؛ یعنی گذار از سبک زندگیِ شکارچی-گردآورنده که در آن انسان‌ها به دنبال غذا می‌گشتند، به سبک زندگی، کشاورزی. این تغییر تقریباً ۱۰۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ سال پیش رخ داده‌است. انسان‌ها اهلی کردن گیاهان و جانوران را آغاز کردند و این امکان را برای حفظ منابع غذایی ثابت فراهم کرد. این گذار به سرعت و به‌طور چشمگیری شیوه برهم‌کنش انسان با محیطش را تغییر داد. با این حال، بدن انسان به گونه‌ای فرگشت یافته بود که با شیوه زندگی پیشین خود در جستجوی غذا سازگار شود. سرعت آهسته فرگشت در مقایسه با سرعت بسیار سریع پیشرفت بشر، سبب منسوخ شدن سازگاری‌های پیشین شد و در حال حاضر سبب به وجود آمدن ویژگی‌های ناسازگاری یا ناهماهنگی با محیط شده‌است.
پزشکی
بسیاری از بیماری‌هایی که امروزه با آن‌ها روبه‌رو هستیم، همان‌هایی هستند که زیست‌شناسان فرگشتی آن را «بیماری‌های ناسازگاری» می‌نامند. این نوع بیماری‌ها به دلیل سازگاری ناکافی بدن ما با محیط‌هایی که اکنون در آن زندگی می‌کنیم رخ می‌دهند. برخی از بیماری‌های احتمالی ناسازگاری بدون بیماری‌های عفونی عبارت هستند از: نزدیک‌بینی ، بواسیر ، آکنه ، اختلال کمبود توجه بیش‌فعالی ، بیماری آلزایمر ، اختلال اضطراب ، توقف تنفس ، آسم ، سندرم تونل کارپال ، یبوست مزمن ، سندرم خستگی مزمن ، سیروز ، اختلال افسردگی عمده ، دیابت نوع ۲ ، اختلال خوردن ، آندومتریوز ، فیبرومیالژیا ، دندان عقل نهفته ، آب‌سیاه چشم ، انحراف شست ، انگشتان چکشی ، فشار خون بالا ، بیماری سرخرگ کرونری ، نقرس ، کمبود ید ، برخی سرطان‌ها ، عدم تحمل لاکتوز ، کبد چرب ، ادرار سوختگی نوزادان ، زخم گوارشی ، سندرم متابولیک ، ام‌اس ، اختلال وسواسی-جبری ، پوکی استخوان ، درد پاشنه کف پا ، صافی کف پا ، پره‌اکلامپسی ، سندرم روده تحریک‌پذیر ، راشیتیسم ، سوزش سردل ، اسکوربوت ، بی‌خوابی ، کمردرد ، بیماری کرون ، پای ورزشکاران و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
مارتین یورگنسن
مارتین یورگنسن (Martin Jørgensen؛ زادهٔ October 6, 1975) یک بازیکن فوتبال سابق اهل دانمارک است و در حال حاضر به عنوان کمک مربی در باشگاه ورزشی آرهوس فعالیت می‌کند.
ناسازگاری فرگشتی
چاقی و دیابت
شیوع چاقی در سراسر جهان در قرن گذشته به‌طور چشمگیری افزایش یافته‌است، به اندازه‌ای که سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۹۷ به‌طور رسمی آن را یک اپیدمی جهانی اعلام کرد. در سال ۱۹۶۲، جیمز وی. نیل، ژنتیک‌شناس، اولین توضیح عمده مبتنی بر فرگشت را برای اپیدمی چاقی مدرن ارائه کرد. نیل استدلال کرد که تمایل به ابتلا به دیابت (یا چاق شدن) یک ویژگی سازگار است که با سبک زندگی مدرن ناسازگار شده‌است. "فرضیه «فرضیه ژن صرفه‌جو» او بر این فرض استوار است که در طول فرگشت انسان، انسان‌ها دائماً در معرض دوره‌های فراوانی و قحطی بوده‌اند. در طول قحطی، افرادی که ذخایر انرژی بیشتری داشتند، احتمال زنده ماندن و تولید فرزندان بیشتری داشتند. انسان‌ها در سبک زندگی شکارچی-گردآورنده بیشتر وقت خود را صرف انجام سطوح بالایی از فعالیت بدنی می‌کردند. همچنین در زمان فراوانی، کالری زیادی مصرف می‌کردند و انرژی اضافی را به عنوان چربی ذخیره می‌کردند تا بتوانند در مواقع کمبود مواد غذایی و قحطی از این چربی انباشته‌شده در بدن استفاده کنند.
مارتین یورگنسن
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به فیورنتینا، اودینیزه، و آرهوس اشاره کرد.
ناسازگاری فرگشتی
پوکی استخوان
یکی دیگر از اختلال‌های انسانی که با نظریه ناسازگاری قابل توضیح است، افزایش پوکی استخوان در انسان مدرن و در جوامع پیشرفته اس که بسیاری از مردم، به‌ویژه زنان، به‌طور قابل توجهی در معرض پوکی استخوان در دوران پیری هستند. شواهد فسیلی نشان می‌دهد که همیشه این‌طور نبوده‌است، استخوان‌های زنان، شکارچی-گردآورنده مسن اغلب شواهدی از پوکی استخوان نشان نمی‌دهند. زیست‌شناسان فرگشتی اظهار کرده‌اند که افزایش پوکی استخوان در جمعیت‌های مدرن غربی احتمالاً به دلیل سبک زندگی بسیار کم‌تحرک ما است. زنان در جوامع شکارچی هم از سنین جوانی و هم تا اواخر زندگی خود از نظر جسمی فعال بودند. این فعالیت بدنی ثابت احتمالاً سبب می‌شد که تراکم توده استخوانی در انسان‌های شکارچی-گردآورنده به‌طور قابل توجهی بیشتر از انسان‌های امروزی باشد.
سرطان
سرطان نوعی انتخاب طبیعی است که در بدن اتفاق می‌افتد، زیرا سلول‌های سرطانی سلول‌هایی هستند که یک سری جهش‌هایی را به دست آورده‌اند. معمولاً بیش از یک جهش است که آنها را قادر می‌سازد تا اساساً با دیگر سلول‌ها رقابت کنند؛ بنابراین، این پدیده نوعی انتخاب طبیعی در بدن است و سلول‌های سرطانی اساساً تسلط بر سلول‌ها و دیگر اندام‌ها را آغاز می‌کنند و مواد مغذی آن‌ها را می‌گیرند، که ممکن است سبب مرگ انسان در اثر سرطان شوند. به یک معنا، اگر حیات جانداران چندسلولی فرگشت پیدا نمی‌کرد و اگر انتخاب طبیعی رخ نمی‌داد، بیماری سرطان به وجود نمی‌آمد.
اضطراب
نظریه ناسازگاری زمانی است که مغز در محیط فعلی فرگشت نیافته‌است، بنابراین دارای ویژگی‌های کهنی است، درحالی‌که این ویژگی‌ها دیگر برای بقای انسان مفید نیستند. ایجاد واکنش‌هایی مانند اضطراب برای حل مشکلات کوتاه‌مدت از این جمله است. به عنوان مثال، ترس از تعقیب یک جانور درنده، سبب ایجاد اضطراب و فرار انسان می‌شد و در نتیجه انسان شکارچی با دویدن و با افزایش فاصله از خطر، بلافاصله ایمنی خود را تضمین می‌کرد. با این حال، پیشرفت جامعه خطر عوامل بیرونی مانند آنچه شکارچیان با آن روبرو بودند مانند کمبود غذا، سرپناه، و غیره را کاهش داده‌است. در مجموع، ویژگی‌هایی انسانی مانند اضطراب کهنه و غیرمفید شده‌اند، زیرا پیشرفت جامعه به انسان‌ها اجازه می‌دهد تا دیگر در معرض تهدید دائمی نباشند و در عوض نگران آینده باشند.
استرس
هورمونی که هنگام فشار روانی یا استرس تولید می‌شود، کورتیزول نام دارد. کورتیزول قند را در جریان خون آزاد می‌کند، بنابراین انسان هوشیارتر می‌شود و می‌تواند با هر موقعیت خطرناکی مقابله کند اما عوارضی هم دارد. کورتیزول سبب می‌شود که بخواهیم انرژی بیشتری برای مقابله با استرس وارد بدن کنیم؛ بنابراین تمایلات اولیه برای خوردن غذاهای پرکالری را فعال می‌کند. به‌طور معمول، زمانی که ما استرس داریم، محرکی که سبب استرس می‌شود باید کوتاه‌مدت باشد. این چیزی است که فرگشت پیش‌بینی کرده‌است. اما برخلاف دوران پارینه‌سنگی بسیاری از استرس‌هایی که امروزه انسان با آن مواجه است ناشی از شرایط اجتماعی است. شغل، رفت‌وآمدها، نداشتن پول کافی و بسیاری از موضوع‌های دیگر سبب ایجاد سطوح مزمن استرس می‌شود و هنگامی که استرس مزمن شود، در به وجود آمدن انواع بیماری‌های ناسازگاری کمک می‌کند، انسان را افسرده و مضطرب کرده و سبب اضافه وزن می‌شود.
افسردگی پس از زایمان
تقریباً ۱۳٪ از زنان در سراسر جهان علائم افسردگی را در سه ماه اول پس از زایمان تجربه می‌کنند. شواهد حاصل از مطالعات بین‌فرهنگی، اپیدمیولوژی و تجربی ارتباط بین افسردگی پس از زایمان و الگوهای مدرن از شیر گرفتن زودهنگام، رژیم‌های غذایی بدون اسیدهای چرب ضروری، سطوح پایین فعالیت بدنی، سطوح پایین قرار گرفتن در معرض نور خورشید، و انزوا از شبکه‌های حمایت از خویشاوندان را نشان می‌دهد. همه اینها نشان‌دهنده کج‌روی‌های قابل توجهی از نوع سبک زندگی است که گمان می‌رود در طول تاریخ فرگشت بشر معمول بوده‌است.
نزدیک‌بینی
نزدیک‌بینی با کشیدگی محوری کره چشم مشخص می‌شود که سبب می‌شود تا تصویر اجسام دور، جلوی شبکیه بیفتد، به طوری که نمی‌توان آن را در کانون توجه قرار داد. افراد مبتلا به نزدیک‌بینی تاری دید از راه دور را تجربه می‌کنند. ناسازگاری فرگشتی دلیلی است که معمولاً در زمینه افزایش نرخ نزدیک‌بینی پیشنهاد می‌شود. سه جنبه مختلف نظریه ناسازگاری عبارتند از: اول، افزایش سریع استفاده از وسایل الکترونیک و ناگزیر شدن کار در دید نزدیک که بر شیوع نزدیک‌بینی در دنیای مدرن تأثیر گذاشته‌است. دوم، افزایش نزدیک‌بینی با افزایش قد بدن مرتبط است. امروزه افزایش قد انسان از طریق بهبود دسترسی به غذای پرکالری است دیده می‌شود. در این فرضیه، «افزایش قد» سبب تغییرهای غیرسازگاری در طول چشم شده و نزدیک‌بینی را ایجاد می‌کند. در نهایت، نزدیک‌بینی برای ارتباط با افزایش زمان صرف‌شده در داخل خانه در جوامع صنعتی پیشنهاد شده‌است. برخی شواهد نشان می‌دهد که کودکانی که زمان بیشتری را در خارج از منزل می‌گذرانند، صرف نظر از میزان کار با فاصله نزدیک، کمتر احتمال دارد که نزدیک‌بین شوند. طبق این نظریه، آزادسازی دوپامین با نور تحریک می‌شود و افزایش دوپامین می‌تواند از کشیدگی محوری کره چشم جلوگیری کند.
بهداشت
فرضیه بهداشت، مفهومی که ابتدا توسط ایمنی‌شناسان و همه‌گیرشناسان مطرح شد، از طریق پژوهش‌های سال‌های اخیر ثابت کرده‌است که ارتباطی قوی با ناسازگاری فرگشتی وجود دارد. فرضیه بهداشت بیان می‌کند که افزایش شدید آلرژی‌ها، بیماری‌های خودایمنی و برخی دیگر از بیماری‌های التهابی مزمن به کاهش مواجهه دستگاه ایمنی با آنتی‌ژن‌های مربوط می‌شود. این کاهش مواجهه در کشورهای صنعتی و به‌ویژه مناطق شهری که بیماری‌های مزمن التهابی نیز بیشتر دیده می‌شود، رایج‌تر است. تجزیه و تحلیل و مطالعات اخیر فرضیه بهداشت و ناسازگاری فرگشتی را با هم گره زده‌است. برخی از پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که محیط شهری بیش از حد استریل‌شده، ترکیب و تنوع میکروبیوم‌ها (میکروارگانیسم‌ها) را تغییر داده یا کاهش می‌دهد. چنین شرایط محیطی به نفع توسعه بیماری‌های مزمن التهابی است، زیرا بدن انسان برای سازگاری با یک محیط غنی از بیماری‌زا در تاریخ فرگشت انتخاب شده‌است. برای مثال، مطالعات نشان داده‌اند که تغییر در جامعه همزیست ما می‌تواند سبب اختلال ایمنی خون‌ایستی شود که می‌تواند برای توضیح اینکه چرا مصرف آنتی‌بیوتیک در اوایل دوران کودکی می‌تواند سبب افزایش خطر ابتلا به آسم شود، استفاده شود. انسان‌ها در محیط‌های غنی از تنوع زیستی فرگشت یافته‌اند، از جمله کرم‌های انگلی که برای تنظیم سیستم ایمنی بدن ما فرگشت یافته‌اند. پزشکی و بهداشت مدرن تا حد زیادی این کرم‌ها را از محیط‌های صنعتی ریشه‌کن کرده و نبود آنها اکنون در مجموعه‌ای از شرایط بیش‌التهابی، از جمله ام‌اس و سندرم روده تحریک‌پذیر دخیل است. ایمنی ما نیز برای مقابله با همه آن میکروب‌ها در دنیای بیرون تکامل یافته‌است. ما اکنون محیط‌هایی را ایجاد کرده‌ایم که بسیار استریل و بسیار تمیز هستند. ما پاتوژن‌های بسیار کمی داریم که باید با آنها مقابله کنیم. و اگر آنها را دریافت کنیم، آنها را با آنتی‌بیوتیک نابود می‌کنیم. با انجام این کار، ما اکنون بر شیوه عملکرد سیستم ایمنی خود تأثیر می‌گذاریم. سیستم ایمنی ما فعال و آماده و منتظر است تا به همه آن میکروب‌ها و کرم‌هایی که در گذشته ما را بیمار می‌کردند حمله کند، اما اکنون آن عوامل بیماری‌زا غایب هستند، بنابراین گاهی به‌طور تصادفی اهداف اشتباهی را پیدا می‌کند؛ بنابراین این فرضیه برای اینکه چرا بسیاری از آلرژی‌ها و بیماری‌های خودایمنی در حال افزایش هستند، این است که سیستم ایمنی بدن ما اساساً به درستی استفاده نمی‌شود و در نتیجه آنها به خودمان حمله می‌کنند.
رفتار
نمونه‌های رفتاری نظریه ناسازگاری فرگشتی شامل سوءاستفاده از مسیرهای دوپامینرژیک و سامانه پاداش مغز است. عمل یا رفتاری که ترشح دوپامین را تحریک می‌کند، یک انتقال‌دهنده عصبی که به‌خاطر ایجاد حس لذت شناخته می‌شود، احتمالاً تکرار خواهد شد زیرا مغز برنامه‌ریزی شده‌است تا دائماً به دنبال چنین لذتی باشد. در جوامع شکارچی-گردآورنده، این سیستم پاداش برای بقا و موفقیت باروری مفید بود. اما اکنون که چالش‌های کمتری برای بقا و تولیدمثل وجود دارد، فعالیت‌های خاصی در محیط کنونی (قمار، مصرف مواد مخدر، خوردن) از این سیستم سوءاستفاده می‌کنند و سبب رفتارهای اعتیادآور می‌شوند.
قمار
دو جنبه از قمار وجود دارد که آن را به یک فعالیت اعتیادآور تبدیل می‌کند: «شانس» و «خطر». شانس به قمار تازگی خود را می‌دهد. زمانی که انسان‌ها مجبور بودند به دنبال علوفه و شکار غذا بگردند، جستجوی تازگی به‌ویژه برای رژیم غذایی آنها سودمند بود. با این حال، با توسعه قمارخانه‌ها، این ویژگی دنبال کردن چیزهای جدید زیان‌آور شده‌است. ارزیابی ریسک، دیگر ویژگی رفتاری قابل استفاده در قمار، برای شکارچیان در مواجهه با خطر نیز مفید بود. با این حال، انواع خطرهایی که شکارچیان-گردآورنده باید ارزیابی کنند، به‌طور قابل توجهی متفاوت و تهدیدکننده‌تر از خطرهایی است که مردم اکنون با آن مواجه هستند. جذابیت قمار ناشی از جذب ریسک و فعالیت مرتبط با پاداش است.
اعتیاد به مواد مخدر
جانوران گیاه‌خوار، فشار فرگشتی برای گیاهان ایجاد کرده‌اند تا مولکول‌های خاصی مانند نیکوتین، مرفین و کوکائین را که مانع از مصرف و خورده شدن گیاه می‌شوند، داشته باشند. با این حال، داروهای گیاهی اثرات تقویت‌کننده و پاداش‌دهنده‌ای بر سیستم عصبی انسان دارند که نشان‌دهنده «پارادوکس پاداش دارویی» در انسان است. ناسازگاری فرگشتی رفتاری انسان، تناقض بین فرگشت گیاهان و مصرف مواد مخدر انسان را توضیح می‌دهد. در ۱۰۰۰۰ سال گذشته، انسان‌ها، سیستم دوپامینرژیک یا سیستم پاداش را پیدا کردند که به‌ویژه در بهینه‌سازی توانایی زیستی داروینی مفید بوده‌است. در حالی که مصرف مواد مخدر یک ویژگی مشترک جمعیت‌های انسانی گذشته بوده‌است، استفاده از مواد مخدر شامل مواد قوی و روش‌های مختلف مصرف، یک ویژگی نسبتاً معاصر جامعه است. اجداد انسان در محیطی زندگی می‌کردند که بدون مصرف مواد مخدر این‌گونه بود، بنابراین سیستم پاداش در درجه اول برای به حداکثر رساندن بقا و موفقیت باروری استفاده می‌شد. در مقابل، انسان‌های امروزی در دنیایی زندگی می‌کنند که ماهیت فعلی مواد مخدر، سیستم پاداش را ناسازگار می‌کند. این دسته از داروها به‌طور کاذب سبب ایجاد توانایی زیستی در سیستم پاداش می‌شود و افراد را آماده اعتیاد به مواد مخدر می‌کند.
روابط جنسی
مارک ون وگت استاد روان‌شناسی اجتماعی دانشگاه آمستردام در کتاب ناسازگاری: چگونه مغز عصر حجر ما هر روز ما را فریب می‌دهد (و چه کاری می‌توانیم دربارهٔ آن انجام دهیم)، می‌نویسد که، در یک محیط مدرن، مردم آن‌قدر در معرض شرکای جنسی جایگزین زیادی قرار می‌گیرند - اعم از واقعی یا خیالی (از طریق اینترنت) - که حفظ یک رابطه عاشقانه متعهدانه طولانی‌مدت برایشان سخت می‌شود. آزمایش‌های روان‌شناختی نشان می‌دهد که وقتی افراد در معرض ده‌ها چهره از شریک‌های جذاب جنس مخالف قرار می‌گیرند، ارزش کمتری برای شریک رابطه خود قائل هستند.
دونالد سیمونز (۱۹۷۹)، در کتاب سیر فرگشت جنسی انسان از پورنوگرافی، بانک‌های اسپرم، آزادی از تأثیر والدین، و گزینه‌های جنسی بالقوه بی‌پایان برای همسران، به عنوان ویژگی‌های ناهماهنگ محیط‌های مدرن نام برده‌است.
پورنوگرافی
بر اساس یک نظرسنجی که توسط روان‌شناس اجتماعی، پیتر جوناستون و ولاد بورتاورده از دانشگاه بخارست انجام گرفته‌است، ۸۸ درصد از کسانی که پورن نگاه می‌کنند، دلیل آن را پشتیبانی صوتی و تصویری در طول خودارضایی عنوان کرده‌اند. از نظر فرگشتی، مصرف پورنوگرافی بازتابی از جهت‌گیری جفت‌گیری کوتاه‌مدت است. ویژگی اصلی جفت‌گیری کوتاه‌مدت میل و درگیر شدن در رابطه جنسی معمولی است. انسان‌های اجدادی از داشتن رابطه جنسی معمولی سود می‌بردند؛ مثلاً موفقیت باروری آنها را تسهیل می‌کرد. امروزه بیشتر محتوای فیلم‌های پورنوگرافی شامل اعمال و صحنه‌های جنسی است که حالت‌ها و احساسات روان‌شناختی را القا می‌کند که مشابه آن‌هایی است که در طول رابطه جنسی و مقاربت جنسی ایجاد می‌شود. با این حال، تماشای پورنوگرافی به خودی خود نمی‌تواند سبب موفقیت باروری شود.
خنک (جهرم)
خنک (جهرم)، روستایی از توابع بخش خفر شهرستان جهرم در استان فارس ایران است.