cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نابرابری جنسیتی در سلامت
ترجیح فرزند پسر
علاوه بر این، فرهنگ ترجیح جنسی پسر نیز فراتر از تولد رفته و در قالب رفتارهای بهتر با پسران نمود دارد. مزایای اقتصادی داشتن پسر در کشورهایی مانند هند نیز رفتار تبعیض‌آمیز والدین را میان پسران و دختران توجیه می‌کند. به عنوان مثال، در فرهنگ هند، پسران هستند که با افزایش سن، مراقبت و ثبات اقتصادی را برای والدین خود فراهم می‌کنند، بنابراین داشتن یک پسر به تضمین آینده‌ای بهتر برای بسیاری از خانواده‌های هندی کمک می‌کند. این مراقبت‌ها و رفتارهای ترجیحی و تبعیض‌آمیز می‌تواند به طرق مختلفی از جمله از طریق ارائه خورد و خوراک بهتر، توجه بیشتر، و مراقبت‌های پزشکی خود را نشان دهد. بررسی داده‌های مربوط به خانوار در ۲۰ سال گذشته نشان می‌دهد که آسیب‌پذیری زنان در هند همچنان ادامه دارد و حتی ممکن است در برخی از کشورهای دیگر مانند نپال و پاکستان تشدید شده باشد.
فلیکس آپتونگا
پدیدار شدن دوناتیسم
اصطلاح دوناتیسم از نام دوناتوس مگنوس گرفته شده‌است. اسقف دوناتوس همچنان این ایده را مطرح می‌کرد که هر گوینده ای که مراسم مقدس را اجرا می‌کند، آن مراسم را به حدی آلوده می‌کند که دیگر انتقال دهنده فیض نیست. نه تنها یک معامله‌گر باید تکفیر می‌شد، بلکه همه کسانی که با یک «معامله‌گر» معاشرت داشتند نیز باید تکفیر می‌شد. کلیسا باید از «قدیس‌ها» ساخته می‌شد، نه از گناهکاران. دوناتیست‌ها شروع به تعمید مجدد مسیحیانی کردند که در کلیساهای دیگر تعمید یافته بودند. با این کار، آنها خود را از سایر کلیساها جدا کردند و اساساً خود را به عنوان تنها نهاد معتبر کلیسا می‌دانستند.
نابرابری جنسیتی در سلامت
ختنه زنان
روال‌های مضر و نادرست فرهنگی مانند ختنه کردن زنان نیز باعث می‌شود که دختران و زنان با مخاطرات سلامت مواجه شوند. تخمین زده شده که میلیون‌ها زن تا کنون ختنه شده‌اند، که شامل برداشتن جزئی یا تمامی از اندام جنسی خارجی زنان به دلایل غیر پزشکی است. برآورد شده‌است که ۹۲٫۵ میلیون زن بالای ۱۰ سال در آفریقا با عوارض ناشی از ختنه زنان زندگی می‌کنند. از این تعداد، ۱۲٫۵ میلیون دختر بین ۱۰ تا ۱۴ سال سن دارند. هر سال حدود سه میلیون دختر در آفریقا ختنه جنسی می‌شوند.
فلیکس آپتونگا
پدیدار شدن دوناتیسم
دوناتیسم به فرقه ای بدعت گذار از مسیحیت بود که در قرن چهارم تبدیل شد، این امر در حالی بود که مذهب کاتولیک در حال افزایش بود و کلیسای دیگر تازه تأسیس شده را به چالش می‌کشید. دوناتیسم که در شمال آفریقا آغاز شد، تعلیم داد که مسیحیان به زهد و پاکی شخصی فراخوانده شدند و قدوسیت در وفاداری فرد در تحمل آزار و شکنجه ثابت می‌شود. کسانی که ایمانشان در خطر مرگ متزلزل شده، نجس بودند و شایسته عضویت در کلیسا نبودند. دوناتیست‌ها کلیسای خود را تنها کلیسای واقعی می‌دانستند و از تصدیق احکامی که در کلیساهای دیگر اجرا می‌شد خودداری کردند.
نابرابری جنسیتی در سلامت
ختنه زنان
ختنه کردن زنان که اغلب توسط پزشکان سنتی با استفاده از تکنیک‌ها و وسایل غیراستریل انجام می‌شود، می‌تواند هم عوارض فوری و هم عواقب دیررس داشته باشد. برخی از این عوارض شامل خونریزی بیش از حد، عفونت‌های ادراری و عفونی شدن زخم است؛ و در صورت استفاده از وسایل غیر استریل یا استفاده چندباره و مجدد از آنها، خطر هپاتیت و اچ‌آی‌وی را محتمل است. در درازمدت، تشکیل جوشگاه و کلوئیدها ممکن است دستگاه ادراری و تناسلی را مسدود کرده و به آنها آسیب برساند. بر اساس گزارش یونیسف در سال ۲۰۰۵ در مورد ختنهٔ زنان، مشخص نیست که چه تعداد دختر و زن به دلیل ثبت و نگهداری ضعیف سوابق پزشکی یا عدم گزارش عوارض ناشی از آن، جان خود را از دست می‌دهند. ختنه کردن زنان همچنین ممکن است بارداری آتی را دچار اشکال کند و زنان را در معرض خطر بیشتری برای مشکلات مامایی همچون طولانی‌شدن زایمان قرار دهد. طبق پژوهشی که در سال ۲۰۰۶ توسط سازمان جهانی بهداشت انجام شد و دربرگیرندهٔ ۲۸٬۳۹۳ زن بود، مرگ‌ومیر نوزاداندر زنانی که ختنه شده بودند، افزایش داشت. برآورد می‌شود که در هر ۱٬۰۰۰ زایمان چنین زنانی، ۱۰ تا ۲۰ نوزاد جان خود را از دست می‌دهند.
عوارض روانی به‌جامانده ناشی از بریدن آلت زنانه به زمینهٔ فرهنگی جامعه برمی‌گردد. زنانی که ختنه شده‌اند ممکن است وقتی در محیطی خارج از تفکرات جامعه سنتی خود قرار می‌گیرند و با این دیدگاه مواجه می‌شوند که ختنه کردن یک هنجار نیست، تحت فشارِ عاطفی-روانی قرار گیرند.
فلیکس آپتونگا
پدیدار شدن دوناتیسم
موضوع دوناتیسم در چندین شورای کلیسا از جمله اولین شورای نیقیه مطرح شد. در هر شورا، موضع دوناتیست رد شد. با این حال، دوناتیسم تأثیر خود را ادامه داد تا اینکه آگوستین هیپو مجموعه‌ای از کتاب‌ها، نامه‌ها و موعظه‌ها نوشت که جنبش دوناتیست را رد کرد و استدلال کرد که تأثیر یک مراسم مقدس مستقل از ویژگی اخلاقی انجام دهنده است. این موضع در سال ۳۱۴ میلادی در شورای آرل اعلام شد که در آنجا تصدیق شد که اعتبار صراحت و تعمید به وابستگی صاحب اختیار تعلق ندارد. امپراتور کنستانتین بزرگ با حکم موافق بود، اما مردم شمال آفریقا حاضر به پذیرش این امر نشدند و کنستانتین سعی داشت آن را با زور اعمال کند، اما او ناموفق بود. اکثر مسیحیان در شمال آفریقا احتمالاً از قرن پنجم دوناتیست بودند، اما در تهاجم مسلمانان که در قرن هفتم و هشتم رخ داد، از بین رفتند.
نابرابری جنسیتی در سلامت
خشونت و سوءاستفاده
چنین خشونت‌هایی علیه زنان، به ویژه سوءاستفاده جنسی، به‌طور فزاینده‌ای در مناطقی که دچار جنگ یا درگیری‌های مسلحانه هستند، وجود دارد. در حال حاضر، زنان و دختران بار عمده ناآرامی‌های اجتماعی را در سراسر جهان متحمل می‌شوند و حدود ۶۵ درصد از میلیون‌ها نفری را تشکیل می‌دهند که آواره شده و آسیب دیده‌اند. برخی از این مکان‌ها که با چنین مشکلاتی روبه‌رو هستند عبارتند از رواندا، کوزوو و جمهوری دموکراتیک کنگو. این امر، هم ناشی از بی‌ثباتی و ناامنی عمومی در این مناطق و هم در نتیجهٔ تاکتیک‌های جنگ برای ارعاب دشمنان است. دختران و زنان که اغلب در شرایط اضطراری و پناهندگی قرار می‌گیرند، به‌شدت در معرض سوءاستفاده و استثمار توسط رزمندگان نظامی، نیروهای امنیتی و اعضای جوامع رقیب هستند.
فلیکس آپتونگا
پدیدار شدن دوناتیسم
مشکل اصلی دوناتیسم این است که هیچ شخصی در نظر خدا پاک نیست (رومیان ۳:۲۳).). اگر قدوسیت مطلق برای بندگی خدا لازم است، پس همه ما ناشایست هستیم. همچنین دیدگاه دوناتیسم نسبت به گناه بسیار محدود بود. دوناتیست‌ها خواستار اصلاح کشیشان و اسقف‌ها و دیگر رهبران کلیسا بر اساس تعریف خودشان از راستگویی بودند – یعنی پر از زهد و صلابت تزلزل ناپذیر تحت آزار و شکنجه.
نابرابری جنسیتی در سلامت
خشونت و سوءاستفاده
خشونت جنسی و سوءاستفاده از زنان جوان و بزرگسال عواقب کوتاه‌مدت و درازمدت دارد و به‌طور قابل توجهی به مشکلات بهداشتی بیشمار در بزرگسالی منجر می‌شود. این عواقب شامل آسیب‌های جسمی ناتوان‌کننده، مسائل مربوط به بهداشت باروری، سوءمصرف مواد و آسیب‌های روانی است. نمونه‌هایی از دسته‌بندی‌های فوق عبارتند از افسردگی و اختلال اضطراب پس از سانحه، سوءمصرف و وابستگی به الکل (مخدر) و مواد مخدر، بیماری‌های مقاربتی، مراجعه کمتر برای برخی انواع غربالگری‌های سلامت (مانند سرطان دهانه رحم) و اقدام به خودکشی.
زنان آزاردیده اغلب در مقایسه با همسالان آزارندیدهٔ خود، دارای میزان بیشتری از حاملگی‌های ناخواسته و پُرعارضه، سقط جنین، مشکلات سلامت جنین و نوزاد، عفونت‌های مقاربتی (از جمله اچ‌آی‌وی) و اختلالات روانی (مانند افسردگی، اختلالات اضطرابی، اختلالات خواب و اختلالات خوردن) هستند. در زمانِ صلح، بیشتر خشونت علیه زنان توسط مردانی که آنها را می‌شناسند، یا شرکای مذکر زندگی انجام می‌شود. یک پژوهش یازده کشوری که توسط سازمان جهانی بهداشت بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ انجام شد، نشان داد که بسته به کشور، بین ۱۵ تا ۷۱ درصد از زنان در طول زندگی خود، خشونت جسمی یا جنسی توسط شوهر یا شریکِ زندگی را تجربه کرده‌اند که ۴ تا ۵۴ درصد این موارد، در یک سال گذشته بوده‌است. خشونت‌های اعمال‌شده توسط شریک زندگی ممکن است مرگبار هم باشند. مطالعات استرالیا، کانادا، اسرائیل، آفریقای جنوبی و ایالات متحده آمریکا نشان می‌دهد که بین ۴۰ تا ۷۰ درصد از قتل‌های زنان توسط شریک زندگی انجام شده‌است.
سایر اشکال خشونت علیه زنان شامل سوءاستفاده و آزار و اذیت جنسی توسط مقامات رسمی (مانند آموزگاران، افسران پلیس یا کارفرمایان)، قاچاق دختران و زنان برای کار اجباری یا رابطه جنسی، و شیوه‌های سنتی مانند ازدواج اجباری کودکان و خشونت‌های مرتبط با جهیزیه است. در شدیدترین حالت، خشونت علیه زنان ممکن است منجر به کودک‌کشی و مرگ خشونت‌بار دختران شود. علیرغم جدیت این مشکل، بسیاری از زنان تجربه سوءاستفاده خود را گزارش نکرده و به دنبال کمک نمی‌روند. در نتیجه، خشونت علیه زنان یک مشکل پنهان است که هزینه‌های انسانی و مراقبت‌های بهداشتی هنگفتی در پی دارد. مردان در سراسر جهان ۷۹ درصد از کل قربانیان قتل را تشکیل می‌دهند. (مراجعه کنید به: آمار قتل بر اساس جنسیت)
فقر
فقر عامل دیگری است که سبب وجود مستمر نابرابری‌های جنسیتی در سلامت می‌شود. فقر اغلب به‌طور مستقیم با «سلامت اندک» مرتبط است. فقر همچنین به‌طور غیرمستقیم بر عواملی مانند کمبود آموزش، امکانات و حمل‌ونقل تأثیر می‌گذارد که بالقوه قادرند بر سلامت اثر منفی بگذارند. علاوه بر محدودیت‌های اقتصادی، محدودیت‌های فرهنگی نیز بر توانایی یا احتمال ورود افراد به یک محیط ارائه‌دهندهٔ خدمات پزشکی تأثیر می‌گذارد. در حالی که نابرابری‌های جنسیتی همچنان در سلامت رایج است، میزان و شدت بروز آن در جوامع فقیر به عواملی مانند وضعیت اجتماعی-اقتصادیِ محل زندگی آنها، تفاوت‌های فرهنگی و حتی سن بستگی دارد.
کودکانی که در فقر زندگی می‌کنند به‌طور کلی دسترسی محدودی به امکانات اولیه بهداشتی دارند، و این نابرابری‌های جنسیتی با افزایش سن کودکان آشکارتر می‌شود. پژوهش‌های انجام شده بر روی کودکان زیر پنج سال نشان می‌دهد که در کشورهای با درآمد کم تا متوسط، تنها ۵۰ درصد از کودکانی که در فقر زندگی می‌کنند به مراقبت‌های بهداشتی اولیه دسترسی داشتند. همچنین تفاوت معناداری بین پسران و دختران در دسترسی به خدمات مراقبت‌های بهداشتی، مانند واکسیناسیون و درمان بیماری‌های شایع مانند مالاریا در هر دو وجود نداشت. تحقیقاتی که بر دامنه سنی وسیع تری از نوزادی تا نوجوانی متمرکز شده بود، نتایج متفاوتی را نشان داد. مشخص شد که در کشورهای در حال توسعه، دختران دسترسی محدودتری به مراقبت داشتند، و حتی در صورت دسترسی، احتمالاً مراقبت‌های کمتری نسبت به پسران دریافت می‌کردند. همچنین معلوم شد که دختران در کشورهای در حال توسعه بیشتر در معرض آزار عاطفی و جسمی از سوی خانواده و جامعه قرار دارند.
تفاوت‌های جنسیتی سلامت در افرادی که در کشورهای ثروتمند ساکن هستند اما در فقر زندگی می‌کردند کمی متفاوت بوده‌است. طبق گزارش‌ها، زنان در چنین موقعیتی درآمد کمتری نسبت به مردان دارند و به دلیل شرایط مالی ضعیف به احتمال بیشتری از درمان پزشکی چشم‌پوشی می‌کنند. در ایالات متحده آمریکا، قانون حمایت از بیمار و مراقبت مقرون‌به‌صرفهٔ سلامت (PPACA) امکان دسترسی بیشتری برای افرادی فراهم می‌آورد که در فقر به‌سر می‌برند و به مراقبت‌های بهداشتی - به ویژه در مورد زنان - احتیاج دارند، با این حال گفته شده که این قانون به دلیل تفاوت در پوشش و خدمت‌رسانی به افراد، نابرابری جنسیتی را نیز تشدید می‌کند؛ مثلاً غربالگری‌های سرطان خاص جنسیتی، مانند سرطان پروستات برای مردان تحت پوشش این برنامه نیست، در حالی که غربالگری‌های مشابه برای زنان پوشش داده می‌شود. همچنین، غربالگری‌هایی همچون مشاوره و سایر خدمات برای خشونت شریک جنسی برای زنان (و نه برای مردان) پوشش داده می‌شود. نتایج حاصل از تحقیقات در کشورهای اروپایی با نتایج آن در ایالات متحده آمریکا متفاوت بوده‌است. در حالی که در ایالات متحده آمریکا مردان فقیر از مراقبت‌های بهداشتی با کیفیت کمتری نسبت به زنان برخوردار بودند، در کشورهای اروپایی مردان دسترسی کمتری به مراقبت‌های بهداشتی داشتند. مطالعات نشان داد که افراد ۵۰ ساله و بالاتر که برای گذران زندگی خود با مشکل مواجه بودند (فقرِ انگاشتی/ذهنی) ۳۸٪ بیشتر از افراد کم‌درآمد یا افرادی که ثروت کلی‌شان کم بود، در معرض کاهش سلامتی بودند. با این حال، مردان دارای فقر ذهنی ۶۵٪ بیشتر از زنان در گروه سنی مشابه در یک دوره ۳ تا ۶ ساله جان خود را از دست دادند.
نظام سلامت
در گزارش نهایی «شبکه اطلاعاتی برابری جنسیتی و زنان» به «کمیسیون تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت» سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۰۷، نظام سلامت بسیاری از کشورها نتوانسته بودند به اندازه کافی برابری جنسیتی را در سلامت برقرار سازند. یکی از دلایل این موضوع آن است که بسیاری از نظام‌های سلامت از این واقعیت غفلت می‌کنند که نیازهای بهداشتی مردان و زنان ممکن است بسیار متفاوت از هم باشند. در این گزارش، شواهدی ارائه شد که نظام سلامت قادر است نابرابری‌های جنسیتی در سلامت را از طریق عدم برابری جنسیتی از نظر نحوه نگرش به زنان - چه به‌عنوان مصرف‌کننده (کاربران) و چه به‌عنوان ارائه‌دهنده (مراقبان) خدمات و مراقبت‌های بهداشتی - تشدید کند. به عنوان مثال، سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی عموماً زنان را به‌عنوان یک شی تلقی کنند تا یک شخص، که در آن خدمات اغلب به منظور دیگری ارائه می‌شود نه به خاطر تندرستی زنان. برای نمونه، خدمات بهداشت باروری، اغلب به‌عنوان پیشگیری از حاملگی ارائه می‌شود نه به‌عنوان راهی برای حفظ سلامت جسمانی زنان. علاوه بر این، با آنکه بیشتر نیروی کار در سیستم‌های مراقبت‌های بهداشتی زن هستند، اما بسیاری از شرایط کار همچنان برای این زنان تبعیض‌آمیز است. بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که معمولاً از زنان انتظار می‌رود که با الگوهای کاری مردانه مطابقت داشته باشند و این چنین تطابقی، نیازهای ویژه آنها را نادیده می‌گیرند، مانند مراقبت از کودک یا محافظت در برابر خشونت. این امر به میزان زیادی توانایی و کارایی مراقبان زن را در ارائه خدمات به بیماران، به ویژه به زنان، کاهش می‌دهد.
تبعیض و ستم ساختاری جنسیتی
نابرابری‌های جنسیتی ساختاری در تخصیص منابع و امکانات، مانند درآمد، آموزش، تغذیه، نماینده و سخنگوی سیاسی به‌شدت با کاهش سلامت و رفاه مرتبط هستند. در بسیاری از اوقات، چنین تبعیض‌های ساختاری جنسیتی علیه زنان در بسیاری از حوزه‌های دیگر نیز اثر غیرمستقیم بر سلامت زنان دارند. برای نمونه، از آنجایی که زنان در بسیاری از کشورهای در حال توسعه با احتمال کمتری در بازار کار رسمی حضور دارند، اغلب به امنیت شغلی و مزایای حمایت اجتماعی - از جمله به خدمات و مراقبت‌های بهداشتی - دسترسی ندارند. علاوه بر این، اگر هم جزء نیروی کار رسمی باشند، در بسیاری موارد با چالش‌های مربوط به جایگاه پایین‌تر خود مواجه می‌شوند، و مثلاً از تبعیض شغلی و آزار جنسی رنج می‌برند. پژوهش‌ها نشان داده‌است که این انتظار برای ایجاد تعادل بین ضرورت‌های کار در بیرون منزل و کار در خانه، اغلب منجر به خستگی ناشی از کار، عفونت‌ها، بیماری روانی و سایر مشکلات می‌شود، که همگی در نهایت منجر به افت سلامت زنان می‌گردد.
سلامت زنان همچنین به دلیل اجبار به انجام برخی مسئولیت‌های سنتی مانند آشپزی و جمع‌آوری آب در معرض خطر بیشتری قرار می‌گیرد. محدود شدن به کار خانگی بدون دستمزد نه تنها فرصت‌های زنان را برای تحصیل و اشتغال رسمی کاهش می‌دهد (که هر دو به‌طور غیرمستقیم می‌توانند در درازمدت به سلامت بهتر کمک کنند)، بلکه وضعیت سلامت زنان را به‌طور بالقوه زنان در معرض خطر بیشتری قرار می‌دهد. به عنوان مثال، در مناطق در حال توسعه که از سوخت جامد برای پخت و پز استفاده می‌شود، زنان به دلیل صرفِ زمان طولانی بر سر اجاق و آشپزی و تهیه غذا برای خانواده در معرض سطح بالاتری از آلودگی هوای داخل خانه قرار دارند. برآورد شده که تنفس هوای آلوده در اثر سوزاندن سوخت جامد مسئول ۶۴۱٬۰۰۰ مورد مرگ از ۱٫۳ میلیون مرگ زنان در سراسر جهان در هر سال به دلیل بیماری مزمن انسدادی ریه است.
توانایی زنان در استفاده از خدمات و مراقبت‌های بهداشتی به‌شدت تحت تأثیر سایر انواع نابرابری ساختاری جنسیتی است. اینها شامل محدودیت نابرابر در تحرک و رفتار و همچنین اختیار و تسلط نابرابر بر منابع مالی است. بسیاری از این نابرابری‌های جنسیتی اجتماعی می‌تواند بر نحوه نگرش و توجه به سلامت زنان تأثیر بگذارد، که به نوبه خود می‌تواند میزان دسترسی زنان به خدمات و مراقبت‌های بهداشتی و میزان تمایل خانواده‌ها و جامعه بزرگ‌تر را برای سرمایه‌گذاری در مسائل بهداشتی زنان تعیین کند.
نژاد و قومیت
نژاد یکی از محورهای مهم ظلم و تبعیض است که سبب می‌شود رنگین‌پوستان بیشتر از بقیه دچار خشونت ساختاری شوند. برای افراد رنگین‌پوست، نژاد علاوه بر جنسیت عاملی است که می‌تواند بر سلامت فرد اثر منفی بگذارد. مطالعات نشان داده‌است که در کشورهای پردرآمد و کم درآمد، میزان مرگ‌ومیر مادران ممکن است در قومیت‌های مورد تبعیض تا سه برابر بیشتر از زنان سفیدپوست باشد. در یک پژوهش در مورد نژاد و مرگ مادر در ایالات متحده آمریکا، نرخ مرگ‌ومیر مادران در آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار نزدیک به چهار برابر بیشتر از زنان سفیدپوست بود. در آفریقای جنوبی هم، نرخ مرگ‌ومیر مادران در زنان سیاه‌پوست/آفریقایی و زنان رنگین‌پوست به ترتیب ۱۰ و ۵ برابر بیشتر از زنان سفیدپوست/اروپایی است.
وضعیت اجتماعی و اقتصادی
اگرچه زنان در سراسر جهان از نظر چالش‌های اثرگذار بر سلامت، شباهت‌های زیادی دارند، اما تفاوت‌های متمایز فراوانی نیز وجود دارد که به وضعیت‌های متفاوت اجتماعی-اقتصادی آنها مربوط است. نوعِ شرایط زندگی زنان تا حد زیادی نه تنها با موقعیت اجتماعی-اقتصادی خودشان، بلکه با وضعیت ملی-کشوری آنها نیز مرتبط است.
در هر رده سنی، زنان در کشورهای پردرآمد بیشتر عمر می‌کنند و کمتر از زنان ساکن در کشورهای کم‌درآمد از بیماری رنج می‌برند یا دچار مرگ زودرس می‌شوند. نرخ مرگ‌ومیر در کشورهای پردرآمد در میان کودکان و زنان جوان نیز بسیار پایین است، و بیشتر مرگ‌ومیرها پس از سن ۶۰ سالگی رخ می‌دهد. با این حال، در کشورهای کم‌درآمد، نرخ مرگ در سنین جوانی بسیار بالاتر است، به طوری که بیشتر مرگ‌ها در میان دختران، نوجوانان و زنان جوان تر اتفاق می‌افتد. داده‌های ۶۶ کشور در حال توسعه نشان می‌دهد که میزان مرگ کودکان در میان ۲۰٪ فقیر جامعه، تقریباً دو برابر نرخ مرگ در ۲۰٪ ثروتمند جامعه است. بارزترین تفاوت پیامدهای سلامت میان کشورهای ثروتمند و فقیر، در شاخص «مرگ مادر» است. در حال حاضر، بخش قابل توجهی از مرگ مادران در کشورهایی متمرکز شده‌است که از فقر یا انواع دیگری از بحران‌های بشردوستانه رنج می‌برند به نحوی که ۹۹٪ از بیش از نیم میلیون مرگ مادران در هر سال در این کشورها رخ می‌دهد. دلیل این وضعیت آن است که در این کشورها، ساختارهای سازمان‌نهادی و زیربنایی لازم برای محافظت از سلامت و رفاه زنان، یا وجود ندارند یا ضعیف هستند.
وضعیت در درونِ هر کشور نیز بهتر از این نیست، جایی که سلامت دختران و زنان به شدت تحت تأثیر عوامل اجتماعی و اقتصادی است. کسانی که در فقر زندگی می‌کنند یا از موقعیت اجتماعی-اقتصادی پایین‌تری برخوردار هستند، از نظر پیامدهای سلامتی وضعیت بدی دارند. تقریباً در همه کشورها، دختران و زنانی که در خانواده‌های ثروتمندتر زندگی می‌کنند، نسبت به آنهایی که در خانواده‌های فقیرتر زندگی می‌کنند، میزان مرگ‌ومیر پایین‌تری دارند و بیشتر از خدمات بهداشتی-درمانی استفاده می‌کنند. چنین نابرابری‌های بهداشتی که مرتبط با موقعیت اجتماعی-اقتصادی است، در تمامی کشورهای جهان، از جمله در کشورهای توسعه یافته دیده می‌شود.
بی‌عدالتی‌های زیست‌محیطی
عدالت زیست‌محیطی در اصل، وجود بی عدالتی توزیعی است که هم توزیع قدرت تصمیم‌گیری و هم توزیع فشارها و چالش‌های زیست‌محیطی را شامل می‌شود. این چالش‌های زیست‌محیطی که شامل آلودگی آب، مواد شیمیایی سمی در محیط و مسائلی از این دست است، ممکن است به‌طور نامتناسبی بر سلامت زنان اثر بگذارد. در بسیاری از موارد، زنان از سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌ها کنار گذاشته می‌شوند. این بی‌عدالتی‌ها به این دلیل اتفاق می‌افتد که زنان عموماً تحت تأثیر درهم‌تنیدگی و هم‌پوشانی ظلم‌های گوناگون قرار می‌گیرند که منجر به کاهش درآمد و موقعیت اجتماعی ضعیف‌تر آنان می‌گردد. علت اصلی این بی عدالتی‌ها، حضور بنیادین نابرابری‌های جنسیتی است، به ویژه در جوامع به حاشیه رانده‌شده (زنان بومی، زنان متعلق به جوامع کم‌درآمد، زنانِ ساکنِ جهانِ جنوب و غیره) که با تغییرات آب و هوایی تشدید هم خواهد شد. این زنان اغلب برای امرار معاش خود به منابع طبیعی متکی هستند و بنابراین یکی از اولین گروه‌هایی از مردم هستند که به شدت تحت تأثیر تغییرات آب و هوایی جهانی و بی عدالتی‌های زیست‌محیطی قرار می‌گیرند. علاوه بر این، زنان در سراسر جهان مسئول تأمین غذا، آب و مراقبت از خانواده خود هستند. این واقعیت‌ها، جرقهٔ جنبشی را برانگیخته است که معتقد است در حوزه فمینیسم، متون علمی، پژوهش‌ها و آموزش باید بیش از پیش جنسیت را در نظر داشته باشند.
با تجزیه و تحلیل علل ریشه‌ای، مشخص می‌گردد که زنان تغییرات آب و هوایی را با شدت نامتناسبی تجربه می‌کنند، دقیقاً به این دلیل که حقوق اولیه انسانی آنها به اشکال و شدت‌های مختلف در سراسر جهان انکار می‌شود. نابرابری جنسیتی اجباری، تحرک فیزیکی و اقتصادی، ابراز عقیده و فرصت‌های زنان را در بسیاری از مکان‌ها کاهش می‌دهد و آنها را در برابر فشارهای محیطی فزاینده آسیب‌پذیرتر می‌کند. زنان باردار بومی و فرزندان متولدنشده آنها به سبب بی عدالتی زیست‌محیطی، در برابر تغییرات اقلیمی و اثرات منفی آن بر سلامت آسیب‌پذیرتر هستند. زنان بومی، زنان متعلق به جوامع کم‌درآمد، و زنانِ ساکنِ جهانِ جنوب بار سنگین‌تری از تأثیر تغییرات اقلیمی را به دلیل تأثیرهای تاریخی و مداوم استعمار، نژادپرستی و نابرابری متحمل می‌شوند و در بسیاری از موارد، دلیلش آن است که این زنان برای بقای خود بیشتر به منابع طبیعی متکی هستند و/یا در مناطقی زندگی می‌کنند که زیرساخت‌های ضعیفی دارند. خشکسالی، سیل، و الگوهای اقلیمی غیرقابل پیش‌بینی و شدید چالش‌های «زندگی یا مرگ» را برای بسیاری از زنان ایجاد می‌کند که اغلب مسئول تأمین غذا، آب و انرژی برای خانواده‌هایشان هستند.
سوگیری جنسیتی در کارآزمایی‌های بالینی
سوگیری جنسیتی در پژوهش‌ها و تشخیص‌های پزشکی شایع است. به لحاظ تاریخی، زنان از کارآزمایی‌های بالینی کنار گذاشته می‌شدند که بر اعتبار پژوهش‌ها و تشخیص اثر می‌گذارد. در تمامی کارآزمایی‌های بالینی، مردان سفیدپوست نمونه‌های رایج مورد آزمایش بوده‌اند و یافته‌ها سپس به سایر جمعیت‌ها تعمیم داده شده‌است. زنان به دلیل سطوح متغیر هورمونی که به‌طور قابل‌توجهی با مردان متفاوت است، نمونه‌های گران‌تر و پیچیده‌تر برای کارآزمایی بالینی محسوب می‌شدند. به‌طور خاص، زنان باردار به عنوان یک جمعیت در معرض خطر در نظر گرفته شدند و بنابراین از شرکت در هر گونه کارآزمایی بالینی منع شده‌اند.
در سال ۱۹۹۳، سازمان غذا و داروی ایالات متحده آمریکا (FDA) «دستورالعمل‌هایی برای مطالعه و ارزیابی تفاوت‌های جنسیتی در ارزیابی بالینی داروها» را منتشر کرد و مصوبهٔ ۱۹۷۷ مبنی بر ممنوعیت شرکت همه زنان باردار را در از آزمایش‌های بالینی و پژوهشی بازنگری و بازنویسی کرد. بدینوسیله، این سازمان توصیه نمود که زنان در کارآزمایی‌های بالینی برای بررسی تفاوت‌های جنسیتی شرکت داده شوند، و تصریح کردند که جمعیتی که در کارآزمایی‌های بالینی قرار می‌گیرد باید نمایندهٔ جمعیتی باشد که قرار است دارو برایشان تجویز شود. این امر باعث شد شرکت کنندگان زن هم در کارآزمایی‌های بالینی مؤسسه ملی سلامت مد نظر قرار گیرند. مقررات سازمان غذا و داروی آمریکا در سال ۱۹۹۸ «معرفی داده‌های ایمنی و اثربخشی در برخی زیرگروه‌های خاص جمعیتی در گزارش‌های پژوهشی کاربرد داروی‌های جدید» مقرر می‌دارد که آزمایش‌های دارویی، باید ایمنی و اثربخشی آن را در هر دو جنس به منظور کسب تأییدیه اثبات کند و بعد، داروها تولید انبوه شوند. برخی داروها به‌دلیل اثرات نامطلوب بر روی زنان که در طول کارآزمایی‌های بالینی به درستی مورد مطالعه قرار نگرفته بودند، از بازار خارج شدند. چندین مطالعه جدیدتر گذشته‌نگر مشخص کردند که بسیاری از مطالعات انجام یافته با بودجه فدرال از سال ۲۰۰۹ درصد بیشتری از شرکت کنندگان زن را منظور کردند، اما یافته‌های به‌دست آمدهٔ مختص به دو جنس را ارائه نکردند.
در سال ۱۹۹۴، سازمان غذا و دارو «دفتر سلامت زنان» را تأسیس کرد، که پژوهش‌گران را تشویق می‌کند که جنسیت را به عنوان یک متغیر زیست‌شناختی به‌درستی در مطالعات تحقیقاتی در نظر بگیرند. سازمان غذا و دارو و مؤسسه ملی سلامت چندین کوشش رسمی مداوم انجام داده‌اند تا مطالعهٔ تفاوت‌های جنسیتی در آزمایش‌های بالینی بهبود یابد، از جمله «پروژه ابتکاری مسیر بحرانی»، که از نشانگرهای زیستی، فناوری‌های پیشرفته و طرح‌های آزمایشی جدید برای تجزیه و تحلیل بهتر زیرگروه‌ها استفاده می‌کند. ابتکاری دیگر، «نگاه کلی به کارآزمایی دارو»، شفافیت در تجزیه و تحلیل زیر گروه‌های جنسیتی را از طریق یک وب‌سایت متمرکز بر مصرف‌کننده امکان‌پذیر می‌سازد. با این حال، علیرغم چنین کاری، زنان کمتر از آزمایش‌های بالینی آگاه می‌شوند یا در آن شرکت می‌کنند.
اگرچه در حال حاضر گنجاندن زنان در کارآزمایی‌های بالینی الزامی است، اما چنین الزامی برای استفاده از مدل‌های حیوانی مؤنث در پژوهش‌های غیرانسانی وجود ندارد. به‌طور معمول، مدل‌های مذکر در پژوهش‌های غیرانسانی استفاده می‌شود و نتایج به مؤنث‌ها تعمیم می‌یابد. این می‌تواند تشخیص را پیچیده کند. یک مقاله مروری در سال ۲۰۱۱ سوگیری جنسی را در پژوهش‌های زیست‌پزشکی مورد بررسی قرار داد و دریافت که در حالی که سوگیری جنسی در آزمایش‌های بالینی انسانی کاهش یافته‌است، به ویژه از زمان قانون احیای مؤسسه ملی سلامت ایالات متحده در سال ۱۹۹۳، سوگیری جنسی در مطالعات غیرانسانی افزایش یافته‌است. علاوه بر این، بیشتر پژوهش‌ها در تجزیه و تحلیل نتایج بر پایهٔ جنسیت ناکام بوده‌اند. نمونه دیگری از این وضعیت، اپیدمی تالیدومید است. در اواخر دهه ۱۹۵۰ تالیدومید برای درمان تهوع حاملگی در زنان باردار تجویز شد. استفاده از آن به‌طور غیرمنتظره ای منجر به نقایص شدید مادرزادی در بیش از ۱۰٬۰۰۰ نوزاد شد. با این حال، مطالعات مناسبی برای تعیین عوارض جانبی در زنان، به‌ویژه زنان باردار انجام نشده بود و مشخص شد که موش‌ها که مدل حیوانی مورد استفاده برای آزمایش تالیدومید بودند، نسبت به انسان‌ها حساسیت [و آسیب‌پذیری] کمتری به این دارو داشتند.
سوگیری جنسیتی در تشخیص‌های پزشکی
بررسی متون علمی منتشره در ۷۷ مقاله پزشکی در سال ۲۰۱۸، سوگیری جنسیتی را زمینهٔ «درد» در مواجههٔ حرفه‌ای بیمار و پزشک نشان داد. یافته‌های آن‌ها نوعی تفاوت را در انتظارات و نحوهٔ درمان مردان و زنان تأیید می‌کند، «که ریشه‌اش نه در تفاوت‌های بیولوژیکی، بلکه در نقش جنسیتی آنان نهفته بود.» برای نمونه، زنان مبتلا به درد به‌عنوان «هیستریک، احساساتی، شکوه‌گر، بی‌تمایل به بهبود، متمارض و خیال‌باف - گویی که همه این شکایت‌های درد فقط در ذهنش می‌گذرد - در نظر گرفته می‌شدند». پزشکان علت درد را در زنانی که از درد مزمن رنج می‌برند، به اشتباه دلایل روانی و نه جسمی می‌دانند و در جستجوی تأثیر داروهای ضد درد که به مردان و زنان داده می‌شود، مطالعات نشان می‌دهد که زنان مسکن مؤثر کمتری دریافت کرده‌اند، داروهای ضد درد افیونی کمتری گرفتند و بیشتر داروهای ضدافسردگی دریافت می‌کنند یا به متخصص روان‌پزشکی ارجاع می‌شوند.
مدیریت و راهکار
در چهارمین کنفرانس جهانی زنان تأکید شده که مردان و زنان حق یکسانی برای برخورداری از بالاترین استانداردهای قابل دستیابی در سلامت جسمی و روان دارند. با این حال، زنان به‌دلیل عوامل اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی که مستقیماً بر سلامت آنها تأثیر می‌گذارد و شرایطی که دسترسی آنها به اطلاعات و مراقبت‌های مرتبط با سلامت را مختل می‌کند، در وضعیت نامساعدی هستند. سازمان جهانی بهداشت در «گزارش بهداشت جهانی» در سال ۲۰۰۸، تأکید کرد که راهکارهای بهبود سلامت زنان باید به‌طور کامل عوامل اساسی سلامت، به‌ویژه نابرابری جنسیتی را در نظر بگیرند. علاوه بر این، موانع اجتماعی-اقتصادی و فرهنگی خاصی نیز که زنان را در حفاظت و ارتقای سلامت خود) دچار مشکل می‌کند، باید مورد توجه قرار گیرد.
شامل‌سازی جنسیتی
شامل‌سازی جنسیتی به عنوان یک استراتژی جهانی مهم برای ارتقای برابری جنسیتی در «مواضع‌نامه اقدام پکن» در چهارمین کنفرانس جهانی زنان سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۵ ایجاد شد. شامل‌سازی جنسیتی توسط شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۷ به شرح زیر تعریف شده‌است:
در چند سال گذشته، «شامل‌سازی جنسیتی» به یک رویکرد ترجیحی برای دستیابی به برابری سلامت بیشتر بین مردان و زنان تبدیل شده‌است. این رویکرد از این درک ناشی می‌شود که راهبردهای کارشناسی برای کاهش نابرابری‌های جنسیتی در سلامت ضروری هستند، اما کافی نیستند، مگر اینکه تبعیض جنسیتی، سوگیری و نابرابری که در ساختارهای سازمانی حکومت‌ها و سازمان‌ها - از جمله سیستم‌های سلامت - وجود دارند، به چالش کشیده شده و به آن پرداخته شود. رویکرد شامل‌سازی جنسیتی پاسخی است به این درک و شناخت که نگرانی‌های جنسیتی باید در همه جنبه‌های تکوین سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌ها، از طریق تحلیل‌های جنسیتی همه‌جانبه و اجرای اقداماتی که به توازن قدرت و توزیع منابع و امکانات بین زنان و مردان می‌پردازد، صورت پذیرد. به منظور پرداختن به نابرابری‌های سلامت جنسیتی، شامل‌سازی جنسیتی در سلامت متمرکز به دو هدف است: اول، به دنبال شناسایی و رسیدگی به تفاوت‌ها و نابرابری‌های مبتنی بر جنسیت در همه طرح‌های بهداشتی است. دوم، در راستای اجرای طرح‌هایی کار می‌کند که پاسخ‌گویه نیازهای بهداشتی خاص زنان باشد که منتج از تفاوت‌های بیولوژیکی بین زنان و مردان (به عنوان مثال سلامت مادر) یا تبعیض جنسیتی در جامعه (مانند خشونت مبتنی بر جنسیت؛ دسترسی کمتر به خدمات بهداشتی-درمانی) است.
سیاست جدید بهداشت عمومی سوئد، که در سال ۲۰۰۳ به اجرا درآمد، به عنوان یک نمونه مهم از شامل‌سازی جنسیت در سیاست‌های بهداشتی شناخته می‌شود. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، سیاست بهداشت عمومی سوئد به گونه ای طراحی شده که نه تنها به «عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت» می‌پردازد، بلکه جنسیت شهروندان در تصمیم‌گیری‌ها و استراتژی‌ها بهداشت عمومی در هم تنیده‌است. در این سیاست‌ها، به‌طور خاص تعهد نظام سلامت به رسیدگی و کاهش نابرابری‌های جنسیتی در سلامت بارز است.
توانمندسازی زنان
سازمان ملل متحد افزایش مشارکت زنان را به عنوان راهی برای دستیابی به برابری جنسیتی در حوزه آموزش، کار و بهداشت معرفی کرده‌است؛ چرا که زنان به‌عنوان مراقبت‌کنندگان، به‌طور رسمی و غیررسمی، هم در خانواده و هم در جامعه بزرگ‌تر، نقش مهمی را ایفا می‌کنند. برآورد شده در ایالات متحده آمریکا، ۶۶٪ از تمام مراقبت‌کنندگان زن هستند، که یک سوم آنها از دو یا چند نفر مراقبت می‌کنند. به گفته سازمان جهانی بهداشت، مهم است که رویکردها و چارچوب‌هایی که برای رسیدگی به نابرابری‌های جنسیتی در سلامت اجرا می‌شوند، این واقعیت را در نظر داشته باشند که اکثر مراقبت‌ها توسط زنان انجام می‌شود. یک فراتحلیل از ۴۰ پروژه مختلف توانمندسازی زنان نشان داد که افزایش مشارکت زنان، کیفیت زندگی را در حوزه‌های متعددی بهبود بخشید. این پیشرفت‌ها در زمینه افزایش نیازهای حمایتی در زنان، افزایش دوام ساختاری-تشکیلاتی، سیاست‌های زن‌محور و تغییرات دولتی بود و سبب بهبود شرایط اقتصادی در زنان طبقه کارگر شد.
در نپال، یک مداخله مشارکتی اجتماعی برای شناسایی مشکلات محلی زایمان و تدوین راهکارهایی برای آن، در کاهش مرگ‌ومیر نوزادان و مرگ مادران در جمعیت روستایی مؤثر بوده‌است. برنامه‌های اجتماعی مشابه در مالزی و سری‌لانکا که از ماماهای آموزش‌دیده به عنوان کارکنان بهداشتی در خط مقدم استفاده می‌کردند نیز باعث کاهش سریع مرگ‌ومیر مادران شدند.
وضعیت‌های نابرابری‌های جنسیتی در سلامت در نقاط مختلف جهان
منطقه جنوب شرق آسیا
زنان در جنوب شرق آسیا اغلب در زمینهٔ روابط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، خود را در موقعیت‌های فرودست و تسلیم قدرت و همچنین در وابستگی به همتایان مرد خود می‌بینند. از آنجا که زنان در این منطقه کنترل و اختیار چندانی از خود ندارند، توانایی دختران برای مقابله با تعصبات نسلی در رابطه با نقش‌های خاص جنسیتی بسیار محدود است. برخلاف بسیاری از کشورهای صنعتی دیگر، امید به زندگی برای زنان در این منطقه برابر یا کوتاهتر از مردان است و احتمال زنده ماندن در پنج سال اول زندگی نیز برای زنان برابر یا کمتر از مردان است.
یک دلیل احتمالی در مورد وجودِ چنین تفاوت‌هایی در وضعیت سلامت و دسترسی به امکانات در میان جنسیت‌ها، سبت نامتعادل جنسیتی در برخی مناطق است - برای مثال، شبه قاره هند دارای نسبت ۷۷۰ زن به ازای هر ۱۰۰۰ مرد است. بی‌توجهی به کودکان دختر، دسترسی محدود یا ضعیف به مراقبت‌های بهداشتی، سقط جنین انتخابی جنسی، و مرگ‌ومیر دوران باروری همگی دلایل دیگری هستند که نشان می‌دهد چرا نابرابری شدید بین جنسیت‌ها وجود دارد. گمان می‌رود آموزش و افزایش استقلال اقتصادی-اجتماعی به همسطح کردن دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی بین جنسیت‌ها کمک کند، اما شرایط و نگرش‌های اجتماعی-فرهنگی کنونی در مورد اولویت دادنِ مردان بر زنان سبب رکود پیشرفت شده‌است. سری‌لانکا به کَرات به‌عنوان الگویی برای سایر کشورهای منطقه مورد توجه بوده‌است، زیرا تفاوت‌های اندکی در سطح بهداشت، تحصیل و اشتغال بین جنسیت‌ها وجود دارد.
اروپا
منطقه مدیترانه شرقی
با توجه به تأثیر اشتغال بر توانمندی‌های زنان در شناخت و مبارزه برای برابری در مراقبت‌های بهداشتی و سلامت، سازمان جهانی بهداشت دریافت در این منطقه، زنان در مقایسه با سایر مناطق (به‌طور متوسط ۲۸ درصد) کمتر در بازار کار مشارکت دارند. کمترین تعداد زنان شاغل (با دستمزد) در این منطقه مربوط به عربستان سعودی و سایر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس است، در حالی که بیشترین تعداد زنان شاغلِ با حقوق مربوط به کشورهای مراکش، لبنان و یمن بوده‌است.
عدم دسترسی به خدمات و مراقبت‌های بهداشتی در این منطقه مسائل را بیش از پیش پیچیده می‌کند، زیرا برخی کشورهای آن در حال حاضر به دلیل درگیری‌های قومی و جنگ‌های مداوم تحت فشار هستند. به گفته سازمان جهانی بهداشت، نسبت پزشکان به شهروندان عادی در کشورهای سودان، سومالی، یمن و جیبوتی به‌شدت پائین است، و در همین حین زیرساخت‌های بهداشتی در کشور افغانستان تقریباً وجود ندارد. دوری مسافت و فاصلهٔ زیاد از خدمات پزشکی و بیمارستانی، دسترسی زنان به خدمات سلامت را در این مناطق بغرنج تر نموده‌است زیرا اکثریت آنها قادر به پرداخت هزینه‌های حمل و نقل یا صرف زمان طولانی برای تردد نیستند.
منطقه غربی اقیانوس آرام
در این منطقه، سازمان جهانی بهداشت، تقسیم کارها بر مبنای جنسیت را دلیلی برای تفاوت در مخاطرات سلامت در هر دو جنس اغلام نموده‌است. بیشتر اوقات، زنان این منطقه به اشکال کارهای ناامن و غیررسمی مشغول هستند، بنابراین نمی‌توانند از مزایای کارهای رسمی مانند بیمه یا مستمری بهره‌مند شوند. در زمینه آموزش، شکاف بین دختر و پسر در مدارس ابتدایی و متوسطه نسبتاً کم است، با این حال، توزیع نابرابر نرخ سواد بین کشورهای مختلف در این منطقه غیرقابل انکار است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، تفاوت قابل توجهی در میزان سواد بین مردان و زنان به ویژه در پاپوآ گینه نو (۵۵٫۶٪ در زنان و ۶۳٫۶٪ در مردان) و جمهوری دموکراتیک خلق لائوس (۶۳٫۲٪ در زنان و ۸۲٫۵٪ در مردان) وجود دارد.
لوکا اسپاراندو
لوکا اسپاراندو (Luca Sparandeo؛ زادهٔ August 18, 1999) بازیکن فوتبال است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بنونتو اشاره کرد.
رویدادهای پس از اعلام نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۲۳ خرداد)
ناآرامی‌های تهران
آغاز ناآرامی‌ها از روبروی وزارت کشور ایران در میدان فاطمی و با اجتماع عده‌ای از مردم در روبروی این ساختمان شروع شد. این مردم با دخالت نیروی انتظامی متفرق شدند. پس از این واقعه پلیس یگان ویژه تمامی خیابان‌های منتهی به وزارت کشور را تحت کنترل قرار داد.
در این حال پلیس با بلندگوی از کسبه محل خواست تا مغازه‌های خود را تعطیل کنند.
در میدان ونک تهران نیز جمعتی در حدود ۲۰۰۰ نفر از حامیان میرحسین موسوی، با نیروهای پلیس درگیر شدند. این معترضین پس از مواجه شدن با حمله پلیس به سمت میدان فاطمی در جنوب خیابان ولیعصر حرکت کردند. پس از پایان ساعت اداری مردم به صورت پراکنده به سمت میدان ولیعصر و میدان فاطمی حرکت کردند. و به‌طور پراکنده شعار مرگ بر دیکتاتور شنیده می‌شد. که این شعارها با واکنش پلیس مواجه می‌شد.
خبر حرکت یک گروه از معترضین از سمت میدان ونک به طرف میدان فاطمی باعث افزوده شدن جمعت بیشتری در میدان فاطمی شد. آن‌ها خیابان ولیعصر را بستند و بر روی زمین نشستند.
پس از بیست دقیقه معترضین میدان ونک به معترضین میدان فاطمی پیوستند. و جمعیت معترض در پیاده‌رو و سواره رو خیابان پخش شدند. در این حال پلیس به سمت معترضین حمله کرد ولی به خاطر جمعیت زیاد کاری از پیش نبرد و در این درگیری‌ها تعدادی پلیس مورد ضرب و شتم واقع شدند و ۴ موتور و ۳ ماشین توسط معترضین به آتش کشیده شد. پس از این حمله ناکام پلیس به استفاده از گاز اشک‌آور رو آورد.
در این حال معترضین با به آتش کشیدن سطل‌های زباله شهرداری و کندن نرده‌های کنار خیابان به سمت وزارت کشور پیش رفتند. دو اتوبوس شرکت واحد هم در راه به آتش کشیده شد. نیروهای پلیس برای متفرق کردن مردم از شلیک گلوله هوایی استفاده کردند. پس از ایجاد درگیری در خیابان فاطمی، تظاهرات‌های مشابهی در خیابان‌های ولیعصر، زرتشت، فاطمی، میدان انقلاب، میدان ونک، میدان رسالت، چهارراه جهان کودک، خیابان میرداماد، خیابان تخت طاووس و سایر نقاط به درگیری شدید معترضان با نیروهای پلیس و لباس شخصی انجامید. خبرگزاری آسوشیتدپرس این درگیریها را «جدی‌ترین ناآرامی یک دهه گذشته در تهران» خواند. خبرگزاری فرانسه نیز خبری از درگیری طرفداران میرحسین موسوی و پلیس ضد شورش در مناطق مرکزی شهر تهران منتشر کرد. هزاران تظاهرکننده با راهپیمایی در خیابان‌های مختلف تهران ضمن آتش زدن چندین اتوبوس و سطل‌های بزرگ زباله اقدام به راه بندان خیابان‌ها کرده و علیه محمود احمدی‌نژاد، شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند. از شعارهای مردم در اعتراض‌های تهران، «موسوی موسوی رای مرا پس بگیر» و «دولت کودتا، استعفا استعفا» بود. پلیس ضد شورش با حمله به تظاهرکنندگان به شدت آن‌ها را مورد ضرب و شتم قرار داده و بسیاری از معترضان را بازداشت کرد.
در خیابان تخت طاووس مردم سنگربندی کرده و به سمت مأموران امنیتی سنگ پراکنی می‌کردند. در این حال مردم خانه‌های مجاور با شکستن موزائیک‌های خانه خود و دادن آن به معترضین به آنان کمک می‌کردند. مردم خانه‌های مجاور همچینی با بیرون ریختن روزنامه‌های باطله خود جهت سوزاندن برای کم کردن اثر گاز اشک آوری که مأموران امنیتی استفاده کرده بودند به معترضین کمک می‌کردند. در این درگیری یک خودرو مربوط به پلیس تهران در ابتدای بزرگراه مدرس به آتش کشیده شد.
ایرنا در پیامی حدود ساعت ۱۹ شب از قول سرهنگ محسن خانچرلی معاون عملیات پلیس نیروی انتظامی تهران بزرگ نوشت: با توجه به اینکه هیچ مجوزی برای تجمع مردم در تهران صادر نشده لذا هر گونه تجمع مغایر با قانون بوده و پلیس با عوامل آن و برهم زنندگان نظم عمومی در پایتخت برخورد خواهد کرد. خانچرلی همچنین اعلام داشت که برخی افراد که به نتیجه اعلام شده انتخابات اعتراض دارند از ساعاتی پیش در خیابان ولیعصر و خیابان‌های منتهی به میدان فاطمی تجمع کرده و به برخی از خودروهای شخصی آسیب رساندند که پلیس با حضور در این محدوده این افراد را متفرق کردند و برخی از این افراد به مقابله و پرتاب سنگ و دیگر اشیاء به سمت پلیس پرداختند. این وقایع تا ساعت ۸ شب به همین منوال ادامه پیدا کرد. در ساعت ۸ یگان ویژه مسلح ناجا وارد عمل شد و جمعیت را متفرق کرد و دوباره خیابان ولیعصر را در اختیار گرفتند. و اعلام شد از ساعت ۸ یگان ویژه حق تیر دارد. در شرایطی‌که بوق زدن خودروها روشی برای اعتراض به نتایج انتخابات یا همبستگی با معترضین شده‌است. معاون ترافیک پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ اعلام کرد بوق زدن خلاف قانون است و پلیس وظیفه دارد با بوق زنندگان برخورد کند. وی به رانندگان توصیه کرد از بوق زدن در مناطقی که «تجمعات غیرقانونی» برگزار می‌شود، خودداری کنند.
در ساعات پایانی شب ۲۳ خرداد نیز، درگیری‌های وسیعی در امیرآباد شمالی و کوی دانشگاه گزارش شد. و اعتراض مردم با سر دادن شعار «الله اکبر» و رفتن به پشت بام‌ها یا از پنجره‌ها در شنبه شب ادامه پیدا کرد.
اختلالات مخابراتی
در پی بروز این ناآرامی‌ها تلفن‌های همراه تمام شبکه‌های مخابراتی قطع گردید. تا یک روز پیش از روز انتخابات سیستم ارسال پیامک قطع شده بود. پس از انتشار فیلم‌های ویدئویی درگیری‌های تهران در اینترنت سایت‌های یوتیوب، فیس بوک، توییتر، دویچه وله فارسی، فریندفید و قلم نیوز نیز فیلتر شد و سرعت اینترنت نیز در ایران به شدت کاهش یافت و دربعضی از مناطق هر چند دقیقه برای ساعت‌ها به‌طور کامل دسترسی به اینترنت قطع می‌شد و سیگنال شبکهٔ ماهواره‌ای تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی و خبرگزاریها هم مختل شد. در روز ۲۵ خرداد ۱۳۸۸، میلیبند وزیر امور خارجه بریتانیا، اخلال در اطلاع‌رسانی در روزهای قبل و بعد از انتخابات از جمله قطع شبکه ارسال پیامک، اخلال در پخش برنامه‌های تلویزیونی و لغو راهپیمایی‌ها را مغایر با شفافیت نسبی در جریان رقابت‌های انتخاباتی خواند.
واکنش حزب اعتماد ملی
سعید رضوی فقیه سخنگوی حزب اعتمادملی اعلام کرد که اعضای این حزب در «عزای انتخابات آزاد و جمهوریت»، از این پس در محافل و تجمعات خود لباس سیاه به تن می‌کنند.
ممانعت از برگزاری کنفرانس خبری میر حسین موسوی
میرحسین موسوی صبح روز ۲۳ خرداد اعلام کرد که در مورد نتایج انتخابات کنفرانس مطبوعاتی ای را در ساعت ۱۴ آنروز در محل روزنامه اطلاعات برگزار خواهد کرد. اما نیروی انتظامی مانع از برگزاری این کنفرانس شد.
ناآرامی‌های زاهدان
در اعتراضاتی که در شهر زاهدان در خیابان دانشگاه رخ داد نیروی انتظامی چند نفر از طرفداران میرحسین موسوی را بازداشت کرده‌است.
ناآرامی‌های دانشگاه رازی کرمانشاه
در ساعات اولیه صبح روز ۲۵ همچنان دانشجویان از دانشکده فنی به سمت دانشکده علوم رفتند و نهایتاً در جلوی دانشکده ادبیات اجتماعی بزرگتر را تشکیل دادند. در این اعتراضات یگان‌های ویژه با اجتماع در بیرون دانشگاه اجازه خروج دانشجویان از دانشگاه را ندادند.
ناآرامی‌های ارومیه
تظاهرات مردم ارومیه در مخالفت با نتایج انتخابات با مداخله پلیس پراکنده شد. در ارومیه شعار «مرگ بر دیکتاتور» علیه احمدی‌نژاد سر داده شد.
تظاهرات هزاران نفری در ساری
هزاران زن و مرد در خیابان‌های ساری، مرکز استان مازندران، در مخالفت با نتایج انتخابات به تظاهرات پرداختند. تظاهرات در خیابان‌های فرهنگ - قارن - پیوندی - انقلاب - فدک و میدان شهرداری و کوچه‌های اطراف آن انجام گرفت که با دخالت و خشونت از سوی نیروهای ضد شورش و مأموران لباس شخصی به درگیری انجامید. در پی این درگیریها چندین نفر از طرفداران میرحسین موسوی بازداشت شدند. در ساری شعارهای «نصر من الله و فتح قریب … مرگ بر این دولت مردم فریب» «مرگ بر دیکتاتور» «دولت مزدور نمی‌خوایم نمی‌خوایم» سر داده شد.
اجتماع ایرانیان در خارج از ایران
جمعی از ایرانیان مقیم پاریس که تصمیم داشتند در روز ۲۳ خرداد زیر برج ایفل پیروزی میرحسین موسوی را تجلیل کنند. پس از اعلام نتایج به نشانه اعتراض در روبروی یکی از رادیوهای بین الملی دولت فرانسه جمع شدند.
شماری از ایرانی‌ها در مقابل کنسولگرهای جمهوری اسلامی در پایتخت‌های اروپایی مانند لندن و رم در اعتراض به نتیجه انتخابات تظاهرات کردند.
ناآرامی‌های سایر شهرها
در شهرهای بابل، زاهدان، اصفهان، کرج، اهواز، کرمانشاه و شیراز نیز اعتراضاتی انجام شد. در روز ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ در شهر مشهد نیز صدها تظاهرکننده با راهپیمایی در خیابان‌های این شهر نسبت به نتایج انتخابات ریاست جمهوری اعتراض نمودند. پلیس در برخورد با برخی از این اعتراضات، از جمله معترضین در مقابل دانشگاه شیراز، از گاز اشک‌آور استفاده کرد.
بیانیه حفظ آرامش و خویشتنداری
میر حسین موسوی در بیانیه‌ای تخلفات در دهمین انتخابات ریاست جمهوری را بسیار جدی و رنجش عمیق ملت ایران را کاملاً به حق دانست. با این حال وی اعلام کرد: «قاطعانه از شما می‌خواهم هیچ فرد یا گروهی خود را در معرض صدمه قرار نداده، آرامش و متانت خویش را از دست ندهد و همگان در هر حال حساب خود را از هر گونه رفتار خشونت‌آمیز جدا نمایند. همچنین از نیروی انتظامی انتظار دارم با درایت مردم را از خود دانسته احساسات آن‌ها را در این شرایط درک کند.»
دستگیری ده‌ها نفر از فعالان سیاسی
در شامگاه روز ۲۳ خرداد محسن میردامادی، زهرا مجردی، سعید شریعتی، عبدالله رمضان زاده و زهره آغاجری از اعضای دفتر سیاسی جبهه مشارکت و بهزاد نبوی، عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی پس از تشکیل جلسه فوق‌العاده‌شان بازداشت شدند. محمدعلی ابطحی، عضو مجمع روحانیون مبارز نیز از بازداشت محمدرضا خاتمی و مصطفی تاج‌زاده خبر داد. هدی صابر، تقی رحمانی و رضا علیجانی فعالان ملی مذهبی نیز دستگیر شدند.
احمد زیدآبادی نیز در جلوی منزلش بازداشت شد.
ده‌ها تن دیگر از فعالان سیاسی نیز در تبریز بازداشت شدند. این بزرگ‌ترین موج بازداشت فعالان سیاسی در دو دهه اخیر در ایران است.
یوتئو، آلاباما
یوتئو شهری در شهرستان گرین ایالت آلاباما است که مساحت آن ۳۱٫۱ کیلومتر مربع است و در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲٬۹۳۴ نفر جمعیت داشته و تراکم جمعیتی آن، ۹۴٫۳۴ نفر در هر کیلومتر مربع بوده است.
تانویله
تانویله (به فرانسوی: Thanvillé) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۵۵۹ نفر است که در Canton of Villé واقع شده‌است.
ممتاز محل
ممتاز محل با نام تولد ارجمند بانو بیگم (۲۷ آوریل ۱۵۹۳–۱۷ ژوئن ۱۶۳۱) همسر ایرانی‌تبار و ملکه هم‌نشین شاه جهان ،امپراتور گورکانی هند، از ۱۹ ژانویه ۱۶۲۸ تا ۱۷ ژوئن ۱۶۳۱ بود. تاج محل در آگره، که اغلب به عنوان یکی از عجایب جهان در نظر گرفته می‌شود، توسط شوهرش به عنوان آرامگاهی برای او بنا شد. ممتاز محل، پس از ملکه نورجهان به عنوان قدرتمندترین ملکه امپراتوری گورکانی شناخته می‌شود و توانست نقش مهمی با وجود بی علاقگی و عمر کم در مقام ملکه در اداره امور دولت داشته‌است.
ممتاز دختر میرزا حسن آصف‌خان وکیل شاهنشاهی و فرمانده ارشد سپاهیان جهانگیرشاه و برادرزاده نورجهان ملکه پرنفوذ و نیرومند جهانگیرشاه بود و در سال ۱۶۰۷ در سن ۱۴ سالگی به نامزدی پسر بزرگ و جانشین جهانگیر شاهزاده خرم (شاه جهان آینده) و بعد در سال ۱۶۱۲ به عقدش درآمد. او و شوهرش زندگی پرعشق و پرشوری را با هم تجربه کردند و در این ثمره عشق و علاقه با یکدیگر صاحب ۱۴ فرزند شدند که فقط ۸ تن از آنها بزرگ شده و بقیه در کودکی درگذشتند. پس از مرگ جهانگیرشاه در پایان سال ۱۶۲۷ و شروع جنگ جانشینی میان شوهرش، شاهزاده خرم، و برادر ناتنی خرم که داماد عمه‌اش نورجهان پادشاه بیگم نیز بود، درگرفت و در نهایت شوهر او با نام سلطنتی شاه جهان قدرت را بدست آورد و برتخت نشست.
ممتاز محل در سال ۱۶۳۱ در هنگام لشکرکشی شوهرش در جنوب دکن که او را همراهی می‌کرد، در هنگام تولد چهاردهمین فرزند خود، دختری به نام گوهرآرا بیگم، در برهانپور، دکن (مادیا پرادش کنونی) درگذشت. شاه جهان تاج محل را به عنوان آرامگاه او بنا کرد که بنای یادبودی از عشق نامیرای او به همسرش است. هیچ تصویر معاصری از ممتاز محل مانند سایر بانوان سلطنتی گورکانی وجود ندارد که پذیرفته شده باشد، اما نگاره‌های خیالی بسیاری از سده ۱۹ به بعد خلق شده‌اند.
اوایل زندگی
ارجمند بانو دختر میرزا حسن آصف خان بود. وی پس از اینکه به مقام بانوی اول رسید، ملقب به ممتاز محل شد؛ ممتازِ محل به معنی بهترینِ (فرد) منطقه است. او همسر دوم شاه‌جهان بود. شاه جهان بنای باشکوه تاج محل را برای یادبود وی ساخت. ارجمند بانو نوه پسری شخصی به نام میرزا غیاث بیگ ملقب به اعتمادالدوله بود، میرزا غیاث‌الدین ایرانی بود و با خانواده‌اش در دورهٔ اکبر، (سلطنت ۱۶۰۵ – ۱۵۵۶) به هند رفت و در دربار او به کار اشتغال ورزید و در مدت کوتاهی پیشرفت کرد و عهده‌دار فعالیت‌های مهمی شد. پیشرفت این شخص در دوره فرزند اکبر، جهانگیر (سلطنت ۱۶۰۵ –۱۶۲۷) چنان بود که به عالی‌ترین مقام اداری کشور یعنی به منصب صدارت عظمی دست یافت و جهانگیر شاه با دختر وی به نام مهرالنساء ملقب به نورجهان ازدواج کرد. آصف خان پسر میرزا غیاث و برادر مهرالنساء نیز به عنوان مشاوره اصلی پادشاه، سپهسالار امپراتوری، وکیل امپراتوری و در کنار پدرش وزیر اعظم انتخاب شد. ملکه نورجهان از قدرت بی‌همتا و فوق‌العاده‌ای در دربار پادشاهی در کنار و همراه با جهانگیر شاه برخوردار بود و بسیاری از افراد خاندان او در دستگاه سلطنت به کارهای گوناگون اشتغال داشتند و همه به مقام بالایی رسیدند. تاریخ‌نگاران این گروه را جناح نورجهان نام گذاشتند.
زرکا یانو
زُرکا یانو (Zorka Janů؛ July 9, 1921 – March 24, 1946) یک هنرپیشه اهل جمهوری چک بود.
ممتاز محل
اوایل زندگی
ارجمند بانو فرزند آصف خان و برادرزاده نورجهان (ملکه دربار جهانگیر) بود. او ناچار شد با شاهزاده خرم (شاه جهان)، فرزند جهانگیر که پسرعمه‌اش بود ازدواج کند. شاهزاده خرم که مورد بی‌مهری مادرش نورجهان واقع شده بود، پس از مرگ جهانگیر تنها با کمک آصف خان، پدر زن خود، توانست بر رقبایش پیروز شود و قدرت را به دست آورد. وی پس از نشستن بر تخت سلطنت با نام «شاه‌جهان» شهرت یافت، همسر او نیز به «ممتاز محل» یعنی بزرگ و شکوهمند منطقه ملقب شد. شاه جهان و ممتاز محل در سال ۱۶۱۲ (میلادی) ازدواج کردند و ۱۸ سال با یکدیگر زندگی کردند و ثمره این ازدواج ۱۴ فرزند بود که هشت تن زنده ماندند و بزرگ شدند.
زرکا یانو
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است می‌توان به «تابستان آتشین» (۱۹۳۹) اشاره نمود.
ممتاز محل
ازدواج
ممتاز محل در حدود ۳۰ ژانویه ۱۶۰۷، هنگامی که شاه جهان در آن زمان ۱۴ ساله بود و وی در سن ۱۵ سالگی قرار داشت، با او نامزد کرد. آن‌ها با این وجود پنج سال پس از نامزدی خود در ۳۰ آوریل ۱۶۱۲ در آگره ازدواج کردند. این ازدواج یک مسابقه عشقی بود. شاه جهان پس از جشن‌های عروسی، «او را در ظاهر و شخصیت در میان همه زنان آن زمان برتر یافت» و به او لقب «ممتاز محل» بیگم («بهترینِ منطقه») را داد. شاه جهان در سال ۱۶۰۹ در طی سال‌های میان نامزدی و ازدواج، با همسر اول خود، شاهزاده قندهاری بیگم ازدواج کرد و در سال ۱۶۱۷ پس از ازدواج با ممتاز، با همسر سوم خود به نام عزالنسا بیگم (با عنوان اکبرآبادی محل)، دختر یک درباری برجسته گورکانی، ازدواج کرد. طبق گفته تاریخ‌نگاران رسمی دربار، هر دو ازدواج اتحاد سیاسی بوده‌است.
با این حساب، شاه جهان چنان مجذوب ممتاز بود که علاقه چندانی به زمان گذراندن و لذت بردن از دو همسر دیگرش نداشت، به غیر از اینکه برای احتیاط، از هر یک فرزندی بر جای گذاشت. بنا به گفته وقایع‌نگار رسمی دربار، معتمد خان، همان‌طور که در اقبال نامه جهانگیری وی ثبت شده‌است، رابطه او با دیگر همسرانش «چیزی جز وضعیت ازدواج نبود. صمیمیت، محبت عمیق، توجه و علاقه‌ای که شاه جهان برای ممتاز داشت، در سایر همسرانش احساس نمی‌کرد.» به همین ترتیب، عنایت خان مورخ شاه جهان اظهار داشت که «تمام لذت او در این بانوی پرشکوه [ممتاز] بود، تا حدی که احساس عاطفه‌ای که نسبت به دیگران (یعنی دیگر همسرانش) داشت، حتی یک هزارم علاقه او به ممتاز محل نبود.»
ممتاز ازدواج عاشقانه‌ای را با شاه جهان داشت. حتی در زمان حیات او، شاعران زیبایی، ظرافت و مهربانی او را می‌ستودند. ممتاز با وجود بارداری‌های بسیار، در تمام مبارزات نظامی پیشین یا شورش بعدی علیه پدرش با همراهان شاه جهان همراه بود. او همراه همیشگی و معتمد او بود و مورخان دربار را واداشت تا تلاش‌های ناشناخته‌ای را برای مستندسازی روابط صمیمی و وابستگی که این زوج از آن برخوردار بودند، انجام دهند. آن‌ها در نوزده سال ازدواج خود، صاحب چهارده فرزند (هشت پسر و شش دختر) از هم شدند، که هفت نفر از آنها در بدو تولد یا در سنین بسیار کمی فوت کردند.
ملکه اعظم گورکانی
با به سلطنت رسیدن شاه جهان در سال ۱۶۲۸، شاه جهان ممتاز را به عنوان ملکه اصلی خود با عنوان «ملکه معظم»، «ملکه جهان»، «پادشاه بیگم»، «بیگم صاحب»، «ملکه‌الزمانی» و «ملکه هندوستان» منصوب کرد. دوران ممتاز به عنوان ملکه کوتاه بود، و به دلیل مرگ نابهنگام او فقط سه سال طول کشید، با این حال، شاه جهان تجملاتی را به او عطا کرد که به هیچ ملکه دیگری قبل از او داده نشده بود. به عنوان مثال، محل اقامت هیچ ملکه دیگری به اندازه خاص محل (بخشی از قلعه آگرا)، جایی که ممتاز با شاه جهان زندگی می‌کرد، تزئین نشده بود. این بنا با طلای خالص و سنگ‌های قیمتی تزئین شده بود و برای خود فواره‌های گلاب خوش‌بوه با نوع خاصی داشت. به هر همسر پادشاه گورکانی ماهیانه کمک هزینه منظم خود (هزینه‌های خانه‌داری یا سفر) می‌دادند. بالاترین کمک هزینه ثبت شده ششصدهزار روپیه و یک میلیون روپیه و یک میلیون سکه اشرفی (سکه طلای ایرانی) در سال است که شاه جهان به ممتاز محل می‌دهد.