cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زیباشهر (مبارکه)
آثار تاریخی و تفریحی
از مکان های تفریحی زیباشهر میتوان به پارک ساحلی زاینده رود، بوستان ناصر خسرو و پارک شهرداری اشاره کرد.
نینا شیر
نینا شیر (Nina Scheer؛ زادهٔ September 11, 1971) سیاستمدار، و مؤلف (پدیدآور) اهل آلمان است. او وکیل و سیاستمدار آلمانی از حزب سوسیال دموکرات (SPD) است که از سال ۲۰۱۳ عضو بوندستاگ است. علایق سیاسی او شامل سیاست انرژی و تغییرات آب و هوایی است. در سال ۲۰۱۹، شیر نامزد ناموفق در انتخابات رهبری حزب سوسیال دموکرات آلمان در سال ۲۰۱۹، به همراهی کارل لاوترباخ بود. پدر او هرمان شیر همچنین یکی از اعضای بوندستاگ حزب سوسیال دموکرات بود.
آلیک تپه
آلیک تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای کشک آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اوسترونگه مورسکیه
اوسترونگه مورسکیه یک روستا در لهستان است که در گمینا اوسترونگه مورسکیه واقع شده‌است. اوسترونگه مورسکیه ۱٬۸۰۰ نفر جمعیت دارد.
خواهرخوانده
شهر ورنویشن خواهرخواندهٔ اوسترونگه مورسکیه هست.
یان بلومه
یان بلومه (Jan Blomme؛ زادهٔ May 27, 1959) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک است.
آلفونسو لوپز میکلسن
آلفونسو لوپز میکلسن (Alfonso López Michelsen، زاده ۳۰ ژوئن ۱۹۱۳ – درگذشته ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۷) بیست و چهارمین رئیس‌جمهور کلمبیا از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۸ بود.
ایکاروس (دهانه)
ایکاروس یک دهانه برخوردی در ماه‌ است.
دهانه‌های اقماری
این دهانه ۷ دهانه اقماری دارد.
تلمبه ساسان مهیمی
تلمبه ساسان مهیمی یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در بخش مرکزی شهرستان عنبرآباد واقع شده‌است. تلمبه ساسان مهیمی ٢٥٠ نفر جمعیت دارد.
ایوان کامبار
ایوان کامبار زاده ۲۹ دسامبر ۱۹۸۳ است. او وزنه‌بردار کشور کوبا است.
آنادارکو
آنادارکو شرکت نفت و گاز آمریکایی است، که به‌طور متوسط روزانه معادل ۷۹۰ هزار بشکه نفت خام تولید می‌کند و به‌عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌ها در زمینه اکتشاف و تولید نفت و گاز در آمریکا محسوب می‌شود.
حجم ذخایر قابل برداشت شرکت آنادارکو معادل ۲٫۳ میلیارد بشکه برآورد می‌شود. تعداد کارکنان شرکت آنادارکو در سراسر جهان در حدود ۴۷۰۰ نفر می‌باشد. دفتر مرکزی این شرکت در برج آنادارکو در شهر وودلندز، تگزاس قرار دارد. آنادارکو از لحاظ میزان تولید نفت و گاز، پنجمین شرکت نفتی در ایالات متحده می‌باشد.
کاخ موسیقی کاتالان
کاخ موسیقی کاتالان یک تالار موسیقی در شهر بارسلون است که به شیوه نوگرایی کاتالان توسط لوییز دومانچه ای مونتانر طراحی شد. ساخت این بنا از سال ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۸ به طول انجامید و در تاریخ ۹ فوریه ۱۹۰۸ افتتاح شد. این بنا جزو میراث جهانی یونسکو می‌باشد.
فرودگاه ریچاردز بی
فرودگاه ریچاردز بی یک فرودگاه همگانی با کد یاتا RCB است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۳۰۰ متر است. این فرودگاه در کشور آفریقای جنوبی قرار دارد و در ارتفاع ۳۳ متری از سطح دریا واقع شده است.
یدید روی
یدید روی با فرمول شیمیایی ZnI2 یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 66278 است. که جرم مولی آن 319.22 g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، جامد سفید است.
سیارک ۹۱۹۸
سیارک ۹۱۹۸ نه هزار و صد و نود و هشتمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۵ ژانویه ۱۹۹۳ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۸.۶ است.
تیراندازی در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۰
تیراندازی در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۰ نام رویداد ورزش تیراندازی در بازی‌های المپیک تابستانی بود که در سال ۲۰۰۰ برگزار شد. این مسابقات از ۱۶ تا ۲۳ سپتامبر برگزار شد.
قشلاق نفر
قشلاق نفر، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گرمسار در استان سمنان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان حومه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۴۷ نفر (۴۳خانوار) بوده‌است.
میگل پیکاسو
میگل پیکاسو (Miguel Picazo؛ زادهٔ March 27, 1927) یک کارگردان فیلم، فیلم‌نامه‌نویس و هنرپیشه اهل اسپانیا است.
محمدرضا آقاسی
محمدرضا آقاسی (زاده ۲۴ فروردین ۱۳۳۸ — درگذشته ۳ خرداد ۱۳۸۴) شاعر آئینی - مذهبی شیعه اهل ایران بود. وی ظاهر و منشی درویش‌مسلکانه داشت. وی از مخالفان سرسخت ریاست جمهوری سید محمد خاتمی بود.
زندگی
او متولد ۲۴ فروردین ۱۳۳۸ تهران بود و پدر و مادرش اصالتاً از روستاهای ارنگه از توابع شهرستان کرج بودند. پدر او معلم قرآن بود و به‌طور خانوادگی به اشعار مذهبی علاقه داشتند. شعرهای او دارای مضامین شیعی و بعضاً نقدهای اجتماعی بود.
حرفه و سبک
او اولین شعرهای خود را در سال‌های ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ گفت و بعد از انقلاب از مهرداد اوستا، نویسنده و شاعر معاصر ایرانی درس آموخت.
آقاسی به مثنوی مولوی و دیگر کتاب قدما مانند حکیم طوس، خاقانی و بزرگان ادبیات پارسی دلبستگی داشت. گفته شده ظاهر خاص و درویش بودن او باعث شده بود از حوزه هنری اخراج شود. او بعضاً در شعرهای خود به عملکرد مسئولین بعد از جنگ انتقاد می‌کرد. به گفته دوستانش همیشه لباس ساده می‌پوشید و سعی می‌کرد مثل مردم باشد.
شعرهای او دارای مضامین شیعی و بعضاً نقدهای اجتماعی بود. آقاسی در شعر خود می‌کوشید با زبانی ساده اما با تکیه به منابع شیعه، با مخاطب عام ارتباط برقرار کند. او در بخشی از زندگی‌نامه‌اش با اشاره به شعر آئینی و رسالت آن می‌گوید:"وقتی نسبت شعر را با شعور بخواهی پیدا کنی، می‌بینی حلقه رابط در این نسبت درد است و دردمندی، منتها هر دردی فی‌نفسه موجب شرافت صاحب آن نمی‌شود. خیلی شاعرنما داریم که دم به دقیقه از درد شکم و اسافل اعضا می‌نالند. اما آیا این دردها ارزشی دارند؟"به گفته عبدالجبار کاکایی شاعر و زبان‌شناس ایرانی، آقاسی در شعر خود به خصوص مثنوی‌هایش متأثر از احمد عزیزی شاعر آیینی صاحب‌سبک معاصر بوده‌است و ارادت خاصی به او داشته‌است.
یربا
یربا، روستایی از توابع بخش سویسه شهرستان کارون در استان خوزستان ایران می باشد. این روستا قبلا زمینهای کشاورزی متعلق به شخصی بنام (ابوصالح اسباهی) بود.
جمعیت
این روستا در دهستان سویسه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
ریشه نام
یربا گرفته شده از (یرب) که همان جرب مخفف شده به زبان محلی است، میباشد.
اینونگو
اینونگو (به لاتین: Inongo) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری دموکراتیک کنگو است که در Mai-Ndombe District واقع شده‌است. اینونگو ۴۵٬۱۵۹ نفر جمعیت دارد.
مدافعان (مینی‌سریال)
مدافعان مارول یا به اختصار مدافعان یک مینی‌سریال اینترنتی آمریکایی به سبک اکشن و ابرقهرمانی است که توسط داگلاس پیتری و مارکو رامیرز، و بر اساس گروه ابرقهرمان از مارول کامیکس به همین نام برای نتفلیکس ساخته شده‌است. این سری نیز در دنیای سینمایی مارول روایت می‌شود و تلفیقی از دیگر فیلم‌های این فرنچایز و پس از به اوج رسیدن و به هم پیوستن برنامه‌های شرکت مارول و نتفلیکس ساخته شده‌است.
در این مینی‌سریال چارلی کاکس در نقش مت مورداک / بی‌باک، کریستن ریتر در نقش جسیکا جونز، مایک کولتر در نقش لوک کیج، فین جونز در نقش دنی رند / مشت آهنی و الودی یونگ در نقش الکترا ناچیوس ایفای نقش می‌کنند، که همه نقش‌هایشان را همانند مجموعه‌های اختصاصی خود بر عهده دارند.
مدافعان از هشت قسمت تشکیل شده‌است که در تاریخ ۱۸ اوت ۲۰۱۷ (۲۷ مرداد ۱۳۹۶) منتشر شد.
داستان
چند ماه پس از فصل دوم سریال دردویل و یک ماه پس از فصل اول مشت آهنین، مأمورین خودخوانده دردویل، جسیکا جونز، لوک کیج و آیرون فیست در شهر نیویورک متحد می‌شوند تا با یک دشمن مشترک، دست (The Hand) مبارزه کنند.
بازیگران و شخصیت‌ها
چارلی کاکس در نقش مت مورداک/ دردویل
کریستن ریتر در نقش جسیکا جونز
مایک کولتر در نقش لوک کیج
فین جونز در نقش دنی رند/ آیرون فیست
ایکا دارویل در نقش مالکوم دوکاس
الدن هنسون در نقش فرانکلین «فاگی» نلسون
جسیکا هنویک در نقش کالین وینگ
سیمون میسیک در نقش میستی نایت
ریچل تیلور در نقش تریش واکر
دبورا آن ول در نقش کارن پیج
الودی یونگ در نقش الکترا ناچیوس
رزاریو داوسون در نقش کلر تمپل
اسکات گلن در نقش استیک
پوانکاره (دهانه)
پوانکاره یک دهانه برخوردی در ماه‌ است.
مدافعان (مینی‌سریال)
بازیگران و شخصیت‌ها
سیگورنی ویور در نقش الکساندرا
ناصر العطیه
ناصر العطیه (ناصر صالح ناصر عبدالله العطية؛ زاده December 21, 1970) یک ورزشکار اهل قطر است.
محمدآباد (گرمسار)
محمدآباد (گرمسار)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گرمسار در استان سمنان ایران است.بیشترین شغل اهالی روستای محمد آباد دامپروری و کشاورزی است دارای اب و هوایی گرم وخشک می باشد
شهرستان استوری، آیووا
خصوصیات
شهرستان استوری ۱٬۴۸۶٫۶۶ کیلومترمربع مساحت دارد.
محمدآباد (گرمسار)
جمعیت
این روستا در دهستان حومه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۸۱ نفر (۱۰۷خانوار) بوده‌است.
فرانک چاپمن
فرانک چاپمن (Frank Chapman؛ June 12, 1864 – 1864:6:12, November 15, 1945) یک دانشمند در زمینه پرنده‌شناسی اهل ایالات متحده آمریکا بود.
اوستروو (شهرستان واسک)
اوستروو یک روستا در لهستان است که در گمینا واسک واقع شده‌است. اوستروو ۳۰۰ نفر جمعیت دارد.
تپه آشاغی قره بوتا
تپه آشاغی قره بوتا مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای خان احمد حصاری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۴۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
جمال‌آباد (کارون)
جمال‌آباد (کارون)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کارون در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان قلعه‌چنان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۸۴ نفر (۵۶خانوار) بوده‌است.
آندریاس شوئر
آندریاس شوئر (Andreas Scheuer؛ زادهٔ September 26, 1974) سیاست‌مدار اهل آلمان است. آندریاس فرانتس شوئر از حزب اتحادیه سوسیال مسیحی (CSU) است. وی از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ وزیر حمل و نقل و زیرساخت دیجیتال فدرال در کابینه مرکل بود. او از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ دبیرکل CSU بود. از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳، وزیر امور خارجه پارلمانی در وزارت حمل و نقل، ساختمان و توسعه شهری فدرال سابق در کابینه مرکل دوم بود. او از سال ۲۰۰۲ عضو بوندستاگ آلمان بوده‌است. در سال ۲۰۱۶ نیز به عنوان رئیس منطقه CSU بایرن پایین انتخاب شد.
ایستگاه یورک یونیورسیتی
ایستگاه یورک یونیورسیتی (York University station) یک ایستگاه متروی زیرزمینی در خط یک یانگ–یونیورسیتی متروی تورنتو است.
ژان-لوئی بونی
ژان-لوئی بونی (Jean-Louis Baugnies؛ زادهٔ June 17, 1957) دوچرخه‌سوار اهل بلژیک است.
موتور عشایر محمد سفینه تاج
موتور عشایر محمد سفینه تاج یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان ارزوئیه واقع شده‌است. موتور عشایر محمد سفینه تاج ۱۶۹ نفر جمعیت دارد.
خودبرجسته‌نما
خودبرجسته‌نما نوعی تصویر برجسته‌نما است که طراحی آن به گونه‌ای است که خطای دیدی در مغز انسان ایجاد می‌کند تا وی تصویری دوبعدی را به صورت سه‌بعدی ببیند.
جایزه بزرگ مجارستان
جایزه بزرگ مجارستان (Hungarian Grand Prix، Magyar Nagydíj) یک گراند پری از سری مسابقات قهرمانی فرمول یک است که از سال ۱۹۳۶ تاکنون در پیست هونگارورینگ واقع در مودیورود، مجارستان برگزار می‌شود. پرافتخارترین راننده در این گراند پری لوییس همیلتون بوده‌است که در مجموع ۷ بار پیروز این مسابقه شده‌است. همچنین در میان سازندگان نیز مک‌لارن با ۱۱ بار پیروزی در این گراند پری، تاکنون پرافتخارترین سازنده در مجارستان بوده‌است.
خودبرجسته‌نما
ساده‌ترین گونهٔ خودبرجسته‌نما شامل الگوهایی است که به صورت افقی تکرار شده‌اند و هنگامی که این الگوها با حاشیهٔ مناسب دیده شوند طوری به نظر می‌رسند که گویی در رو یا زیر پس‌زمینهٔ تصویر شناور هستند
تاریخچه
در سال ۱۹۷۰ م. ماسایوکی ایشو هنرمند ژاپنی با ستفاده از چهار نوار موازی به هم پیوسته از الگوهای تصادفی نخستین استریوگرام تک تصویری یا اتواستریوگرام (همان چیزی که ما تصویر سه بعدی جادویی می‌نامیم) را پدید آورد. در ۱۹۷۴ م. یک سویسی این کار را با شش نوار کرد. هنر این دو تن بیش از هر چیز در این بود که با استفاده از دست و بدون دخالت رایانه ظرافت‌های نهفته در این تصاویر را پدید می‌آوردند. در سال ۱۹۷۹ م پروفسور کریستوفر تایلر روانشناس انگلیسی با استفاده از امکانات رایانه‌ای و همکاری کلارک مائورین برنامه نویس تصاویری از این دست پدید آورد در سال ۱۹۹۱ م یک آلمانی با تولید تصاویر متنوعی از این دست این امر را به سوی تجاری شدن سوق داد و از آن پس پوسترها و مجالت و کتاب‌های بی‌شماری از این دست چاپ شدند.
نحوهٔ تماشا
برای تماشا ابتدا باید توانایی دوتا دیدن یک شی را داشت. برای مثال، اگر کسی انگشت خود را بالا بیاورید و به جای آن، جایی پشت انگشت را نگاه کند، از انگشت خود دو تصویر می‌بیند. در این حالت، عملاً هر یک از چشم‌ها از انگشت تصویری ساخته‌است که بر هم منطبق نیستند و به همین علت دو تصویر دیده می‌شود. برای تماشای تصاویر استریوگرام، کافی است همین کار روی یکی از آن‌ها انجام گیرد. به آن تصویر به گونه‌ای که دو تصویر دیده شود نگاه شود. در این نوع تصاویر معمولاً تکه‌های تکراری وجود دارد. کافی ست دو تکهٔ تکراری متوالی را در دو تصویر تشکیل شده روی هم منطبق نمود. پس از کمی کمی مکث در این حالت، شبه سه بعدی تشکیل خواهد شد.
علت
می‌دانیم که دو چشم ما از دو جایگاه مختلف جهان را می‌نگرند و هنگام مشاهده یک شیء هر دو بدان خیره می‌شوند. تشخیص فاصله نقطه مورد مشاهده از چشم در حالت کلی به‌طور ناخودآگاه بر اساس زاویه میل دو چشم به یکدیگر مشخص می‌شود. در حالتی که امتداد دو نگاه با یکدیگر موازی باشند و یکدیگر را در دوردست‌ها قطع کنند، مغز تشخیص فاصله دور را می‌دهد. هر چه دو چشم به یکدیگر نزدیک شوند، و هرچه زاویه بین دو امتداد نگاه بیشتر شود، نقطه برهم نهی دو چشم که محل قرار گرفتن شیء مورد مشاهده‌است، به چشم نزدیک تر می‌شود. بنابراین مغز از تفاوت‌های جزئی دو تصویری که به دو چشم می‌رسد حجم واقعی اشیاء و فواصل نسبی آن‌ها را از چشم درک می‌کند. این همان حقیقت کلیدی است که در ژرف نماها و همهٔ اشکال گوناگون استریوگرام‌ها به کار رفته‌است.
شهرستان تاما، آیووا
شهرستان تاما، آیووا (به انگلیسی: Tama County, Iowa) شهرستانی در ایالات متحده آمریکا است که در آیووا واقع شده‌است.
خصوصیات
شهرستان تاما ۱٬۸۶۹٫۹۸ کیلومترمربع مساحت دارد.
فرودگاه ریچارد تول
فرودگاه ریچارد تول یک فرودگاه همگانی با کد یاتا RDT است. این فرودگاه در کشور سنگال قرار دارد و در ارتفاع ۶ متری از سطح دریا واقع شده است.
رمز کونامی
رمز کونامی، که در ژاپن به نام فرمان کونامی  شناخته می‌شود، یک کد جرزنی است که در بازی‌های کونامی ظاهر می‌شود. این کد در بازی‌های دیگر که ساخت کونامی نیز نیستند هم استفاده می‌شود این کد نخستین‌بار در سال ۱۹۸۶ در بازی گرادیوس استفاده شد این کد همچنین در صفحه اصلی فیس‌بوک و گوگل ریدر نیز استفاده می‌شود.
این کد به این صورت است.
آدولف فون بایر
یوهان فریدریش ویلهلم آدولف فون بایر (زاده ۳۱ اکتبر ۱۸۳۵ – درگذشته ۲۰ اوت ۱۹۱۷)، شیمیدان آلمانی و برنده جایزه نوبل شیمی (در سال ۱۹۰۵) بود. او موفق به سنتز ماده رنگی موسوم به «ایندیگو» (نیل) و همچنین کشف فرمول شیمیایی آن شد.
از شاگردان معروف وی می‌توان به: جان اولریش نف، ویکتور ویلیگر، کارل تئودور لیبرمن، کارل گربه اشاره کرد.
ملیجان بالا
ملیجان بالا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گرمسار در استان سمنان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان حومه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۹۸ نفر (۸۸خانوار) بوده‌است.
ملفالان
رده درمانی: داروهای آلکیله کننده درمان نئوپلاسم.
اشکال دارویی: قرص
موارد مصرف
ملفالان در درمان کارسینومای تخمدان، پستان، بیضه و میلوم مولتیپل مصرف می‌شود.
مکانیسم اثر
ملفالان داروی گروه‌آلکیله‌کننده‌است و در چرخه سلولی به‌طور غیراختصاصی اثر می‌کند. اثر این‌دارو عمدتاً مربوط به ایجاد اتصال بین دو رشته مولکولی DNA و RNA و مهارساخت پروتئین است. همچنین تا حدی‌دارای فعالیت کاهنده ایمنی نیز می‌باشد.
عوارض جانبی
نوتروپنی، عفونت، انقباض راه‌های هوایی ( برونکواسپاسم)، بدخیمی ثانویه وکاهش پلاکتهای خون از عوارض شایع‌این دارو است. سمیت کبدی، پنومونیت، فیبروز ریه، آنافیلاکسی و حساسیت مفرط نیز ممکن است.
آیین ایلامیان
دربارهٔ آئین ایلامیان، اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی از منابع کمی که در دست است، می‌توان به نقش دین در زندگی آن‌ها پی برد.
تاریخچه
قبل از مزدایسم از اعتقادات دینی مردمی که در نواحی مختلف ایران زندگی می‌کردند، اطلاعات ما منحصر است به دین ایلامیان. از آنجائیکه مردمان نقاط دیگر سنگ‌نبشته‌ای از خود به‌جای نگذاشته‌اند، در مورد اعتقادات آن‌ها اظهارنظرها توأم با احتمالات می‌باشد. در مورد ایلامیان اسناد بیشتری برجا مانده‌است. ایلامیان جزو اولین گروه‌هائی هستند که بر ایران مسلط شده‌اند و در نتیجه حفاری‌هائی که در نقاط مختلف مربوط به این دوره شده معلوم گردیده، مشابهت کاملی در فرهنگ و تمدن نقاط مختلف هست، بنابراین امکان این نیز هست که از نظر اعتقادات مذهبی نیز بین این نقاط تشابهی وجود داشته باشد.
چنین بنظر می‌رسد در دوران‌های اولیه در ایلام نیز مانند ساکنان سایر نقاط ایران، بعضی از درختان نباتات و حیوانات مقدس شمرده شده، به علاوه‏ ستارگان که در رأس آن‌ها خورشید و ماه قرار داشت، نیز جنبه رب‌النوعی داشتند. آثاری که مربوط به اولین دوره پیشرفت افکار و اندیشه‌های دینی می‌باشد در مقبره‌هائی در شوش از ستارگان، نباتات و حیوانات تصاویری دیده می‌شود که جنبه مذهبی دارد. مارهای درهم پیچیده و عقاب‌هایی که بال‌های خود را آویخته‌اند، نیز به عنوان سمبل خدایان تصویر شده‌اند.
دومین مرحله پیشرفت دینی در ایلام با پیدایش خدایانی شکل حیوانات مخصوصاً خدایانی که سر انسان و بدنی با هیکل شیر دارند مشخص می‌شود. در اوایل این اشکال ترکیبی حیوانی خدایان محافظ تلقی می‌شدند و بعدها نمایشگر جن‌ها و پریان بودند. در مرحله سوم که دوره پیشرفت اعتقادات دینی است، خدایان شکل انسان تصویر شده و این رب‌النوع‌ها از بی‌نام و نشانی خلاص شده و بنابر نقشی که داشته‌اند، نامی بر آن‌ها گذاشته شده، بدین ترتیب ماهیت و نقش خدایان معلوم گردیده‌است.
مذهب ایلامیان ویژگی‌هایی داشت که آن را با آداب و رسوم اقوام مجاور آن‌ها در بین‌النهرین پیوند می‌داد. اما در واقع، مذهب ایلامی انفرادی و دارای ویژگی خاص خود بود. بخشی از این فردیت، شامل احترامی غیرعادی برای مادران و در ستایش ماران بود که، ریشه در سحر و جادوگری داشت. در حقیقت نکته‌های مربوط به مار در بسیاری از جنبه‌های تمدن ایلامی به چشم می‌خورد. حتی در ظروف سفالین هزاره سوم و چهارم، تصاویر فراوانی از مار دیده می‌شود.
شکل مار بروی سر کوزه، بر روی سر پوش ظرف، به عنوان حفاظتی علیه چشم زخم و آزار شیطان به کار می‌رفت، یا به عنوان محافظ دروازه‌ها به‌شمار می‌آمد. مارها را در حجاری‌های پادشاهان دیده می‌شود که در پیرامون محراب یا بر روی دسته‌های تبر و عصای سلطنتی و مانند آن‌ها حلقه زده‌اند. همچنین به صورت جایگاه پادشاهان نشان داده شده‌است.
خدایان ایلامی
مذهب ایلامی در طی قرن‌ها پایدار ماند. در قدیمی‌ترین متن بازمانده ایلامی که عبارت از عهدنامه‌های مربوط به ۲۲۸۰ پیش از میلاد است، تقریباً همهٔ خدایانی را می‌بینیم که در ایلام در ۶۴۰ پیش از میلاد نیز مورد پرستش بودند. در این جهان خدایان، یک الهه به نام پینی‌کر بیش از همه اهمیت داشت، عهدنامه‌ای که در بالا بدان اشاره کردیم با این جمله آغاز می‌شود «ای پینی‌کر رب‌النوع و شما ای خدایان نیکوی آسمان، بشنوید!» بعدها ایلامی‌ها پینی‌کر را خدای آسمان و دارای قدرت نفرین دانستند، و نامش را به صورت بخشی از اسامی خاص آوردند. مردم بین‌النهرین پینی‌کر را نوعی ایشتار می‌نامیدند، که در حقیقت در نظر ایلامی‌ها، بزرگ مادر خدایان بود. این امر که یک الهه، برتر و جدا از سایر خدایان ایلامی بود، حاکی از آن است که پیروان مذهب ایلامی جنبهٔ مادرسالاری به آن می‌دادند.
امّا در جنوب‌شرقی ایلام، در منطقه ساحلی خلیج فارس، مادر خدای دیگری بود که کری‌ریشا نام داشت. این خود در اصل نامی خاص نبود، و مفهوم الهه بزرگ را داشت (کری:الهه، ریشا:بزرگ). این الهه به نقاط دیگر راه یافت، و پادشاهان و شاهزادگان ایلامی پرستشگاه‌هایی وقف آن کردند. در خود شوش که پایتخت بود، کری‌ریشا لقب افتخارآمیز مادر خدایان و بانوی معبد بزرگ را داشت. امّا او را هرگز با پینی‌کر، که بومی شوش بود، اشتباه نمی‌کردند.
ایلامی‌ها از داشتن دو یا سه مادر خدایان ناراحت نبودند. درست است که نفوذ کری‌ریشا در سراسر ایلام در هزاره دوم برقرار بود، ولی در همان زمان مادر خدایان محلی پایدار ماندند. ایلامی‌ها از راه احتیاط، هدایایی هم به الهه‌های بومی و هم به الهه‌های بیگانه تقدیم می‌داشتند، در هر صورت، به نظر نمی‌رسد که بیش از دو مادر خدایان را در یک جا پرستیده باشند، جز در شوش که در آن جا در دوره متأخر سلطنت، بجز دو الهه بالا، الهه دیگری به نام پارتی مورد پرستش بود.
در هزاره سوم، بزرگ مادران خدایان برتر از سایر خدایان ایلامی به‌شمار می‌آمدند، ولی در هزاره دوم تغییری پدید آمد، همان گونه که مادرسالاری در ایلام جای خود را به تدریج به پدرسالاری داد، صف‌آرایی مجدد و مشابهی در میان خدایان صورت گرفت. مادر خدایان نیز جای خود را به یک خدای مذکر داد؛ ولی هرگز از میان خدایان ایلامی محو نشد، زیرا در دل مردم ساده جایگاهی همیشگی داشت. این موضوع را با مشاهده تندیس‌های بی‌شماری از خاک رس از الهه‌های معروف به عریان که از میان ویرانه‌ها پیدا شده، می‌توان درک کرد که سینه‌های خود را با دو دست گرفته‌اند.
خدای مذکری که الهه بزرگ مجبور شد جای خود را به او بدهد، هوم‌بان نام داشت، در هزاره سوم، هومبان هنوز در مقام سوم بود، ولی از نیمه هزاره دوم به بعد، در رأس خدایان جای گرفت. برخلاف مادران خدایان، که تنها پیروان محلی داشتند، هوم‌بان همیشه در سراسر ایلام مورد پرستش بود، و با لقب آقای آسمان در شوش همسر بانوی آسمان بود که نخست پینی‌کر و بعدها کری‌ریشا بود. الهه اخیر لقب همسر بزرگ را داشت. این ازدواج دوم، منجر به تولد خدایی به نام هوتران شد، در نام‌های خدایانی که در عهدنامه ۲۲۸۰ پیش از میلاد دیده می‌شود، هوتران را در درجه پانزدهم از میان ۳۷ خدا قرار دادند.
خدای خورشید در میان ایلامیان ناهونته‏ که کلمه بومی برای خورشید است، و در آغاز نان‌هونده‏ بوده که به معنی آفرینندهٔ روز است. در عهدنامه ۲۲۸۰ پیش از میلاد، خدای خورشید جای پنجم را بالای اینشوشی‌ناک داراست، و در آن کلمات زیر تکرار می‌شود: پادشاه نوکر باوفای ناهونته است؛ پادشاه تابع اینشوشی‌ناک است. این امر اهمیت دوگانهٔ خدایان را که مظهر قانون بودند، مورد تأکید قرار می‌دهد:تا زمانی که بشر، حتی پادشاهان، در روشنایی زمین راه می‌روند، باید نسبت به خدای خورشید وفادار بمانند. اما هنگامی که به قلمرو تاریکی رسیدند، تابع اینشوشی‌ناک قاضی مردگان می‌شوند.
غیر از خدای خورشید، همیشه یک خدای ماه در ایلام وجود داشت. در واقع، همه صورت‌های فلکی و نیروهای طبیعی و حتی دریاها مورد پرستش ایلامیان بود. خدای ماه را بیش از همه پدر یتیمان می‌دانستند.
از مهم‌ترین خدایان بی‌شمار ایلام سیموت یا شیموت‏ برجسته‌تر از همه است، و لقب جالب توجه «خدای ایلامیان» را دارد. او را «قاصد نیرومند خدایان» می‌دانستند، و در سراسر منطقه مورد پرستش بود. زنش نیز مانزات یا مانزیت‏ نام داشت.
ایلامیان عقیده داشتند که همه خدایان دارای نیرویی اسرارآمیز و فوق طبیعی به نام کیتن هستند. کیتن طلسم و فرایزدی بود، و به منظور حمایت و حتی تنبیه به کار می‌رفت. فرمانروایان ایلام سلطه خود را براساس حمایت سحرآمیز کیتن بنیان نهاده‌بودند، و به منزلهٔ نمایندگان زمینی کیتن آسمانی به‌شمار می‌آمدند، ضمن آنکه خدایان دارای کیتن بودند، هومبان را برخوردار از فره ویژه فرمانروایان می‌دانستند.
مراسم مذهبی ایلامیان
تنها اطلاع ما دربارهٔ مراسم مذهبی ایلامیان، از چند یافته مجزا تشکیل می‌شود. در میان مهرهای بی‌شمار پیشین و مناظر متنوع آنها، تاکنون تنها یکی مربوط به مراسم پرستش بوده‌است.
شرکت کنندگان در مراسم ایلامی، به‌وضوح با دو نوع نیایش مختلف یعنی نیایش خطاب و نیاش سکوت آشنا بودند. اولی شامل دراز کردن دست در برابر خدا بود، و شاید در این هنگام دعایی هم خوانده می‌شد. این حالت را در بین کسانی که بر سکوی مزبور مشغول دعا هستند، می‌توان دید. هرگاه مؤمنان هدایایی با خود در آن زمان می‌آوردند، تنها دست راست خود را بلند می‌کردند، اما در نیایش سکوت مؤمنان دست‌های خود را روی کمربندهای خود می‌نهادند.
از منابع و مدارک، تنها گاهی منظره‌ای از مراسم مذهبی ایلامی در برابر چشمان ما گسترده می‌شود. پرستش معمولاً همراه موسیقی انجام می‌گرفت. در ۲۲۵۰ پیش از میلاد، کوتیک اینشوشی‌ناک (پادشاه ایلام)، به رامشگران حقوق می‌داد تا صبح و غروب در برابر مدخل اصلی معبدی که او وقف اینشوشی‌ناک کرده بود، بنوازند و آواز بخوانند.
قربانی کردن نیز شاید جزء تشریفات روزانه پرستشگاه ایلامی بود. در مراسم وقف پرستشگاه جدید اینشونی‌ناک در شوش، که طی آن ۲۰ پیمانه روغن به دروازه‌های آن پاشیده می‌شد، کوتیک اینشوشی‌ناک دستور داد که هر روز «یک گوسفند در معبد بالا و یک گوسفند در معبد پایین ذبح شود.» از لوح‌های دیگر مربوط به سده‌های بعد چنین برمی‌آید که، در همان معبد بالا به‌طور منظم گوسفند ذبح می‌شد. شاید گوسفندی دیگر را در معبد، در برابر تخت و مجسمه فرمانروا قربانی می‌کردند. این عمل نیز به سبب انگیزه‌های سیاسی انجام می‌گرفت: هنگام عزیمت سربازان به جبهه، گوسفندانی را در شوش در برابر تندیس عظیم شیری که احتمالاً در کنار دروازه شهر بود، قربانی می‌کردند.
آثار باستانی در ارتباط با مراسم مذهبی
کول فرح یا نیایشگاه نارسینا در شمال و اشکفت سلمان یا نیایشگاه تاریشا در جنوب شهر ایذه مکان‌هایی هستند که بیشترین نقش برجسته‌های ایلامی را در آنجا می‌توان دید. در کول فرح ۶ و در اشکفت سلمان ۴ نقش برجسته از مراسم مذهبی ایلامیان در حدود ۲۷۰۰ سال پیش بر سنگ‌ها حک شده‌است. در نقش برجسته شماره ۳ کول فرح یکی از مراسم مذهبی ایلامیان را که همراه با حمل مجسمه و قربانی کردن برای خدایان است، نشان داده شده‌است.
پرستشگاه‌ها
در مدخل پرستشگاه ایلامی، تندیس‌های شیر و گاو یا جانوران یا گریفون‌هایی قرار می‌دادند. لازم نبود که این تندیس‌ها را عظیم بسازند، زیرا معلوم بود که کیتن، یعنی نیروی سحرآمیز این تندیس‌ها برای حفاظت پرستشگاه کافی است. در چغازنبیل، تندیس‌های کوچکی از گاو از گل پخته و مزین به سنگ لاجورد، به دست آمده‌است. در شرحی که آشوربانی‌پال پادشاه آشور، دربارهٔ برانداختن دولت شوش نوشته چنین آمده‌است:
«گاوهای وحشی را که زینت دروازه‌های معبد بود از جای برکندم.»
برای پرستشگاه، محراب‌ها و همچنین جدول‌هایی می‌ساختند که خون قربانیان و شراب مقدس در آن‌ها ریخته شود، در محراب همه گونه ظرف، و همه نوع تندیس جانوران مانند گوسفند و بز و سنگ پشت از چوب و مفرغ یا سنگ، که بعضی از آن‌ها را می‌آویختند دیده می‌شد، همچنین سلاح‌های گوناگونی مانند شمشیر، تبر و تیر در آنجا می‌گذاشتند.
به این پرستشگاه که از سوی فرمانروایان و افراد متنفذ وقف می‌گشت، تعداد بی‌شماری هدیه از طرف مردم عادی ایلام که شامل زینت آلات مختلف، و همچنین مخروطی‌هایی از گل رس که دارای نوشته‌های مذهبی بود، آورده می‌شد. این مخروطی‌ها تنها ۶ سانتیمتر ارتفاع داشتند ولی دو خط عمودی پیش ایلامی که در حدود ۲۲۲۰ پیش از میلاد از میان رفت، در آن جای می‌گرفت. نیمی از این نوشته مبهم مانده‌است، ولی پایان خط دیگر ممکن است این معنی را داشته باشد: «پادشاه سرزمین محفوظ باد.» معلوم است که در این‌جا فردی می‌کوشد نظر موافق خدایان را به سوی فرمانروای خود جلب کند.
بیشه‌های مقدس
یکی دیگر از ویژگی‌های معابد ایلام، بیشه‌های مقدس آن بود که از آن‌ها در بعضی کتیبه‌ها نام برده شده‌است، مانند آنچه در معبد خدای خورشید ناه هونته در شوش دیده می‌شود، و احتمالاً بخش لازم هر پرستشگاه ایلامی بود. این نکته از گزارش آشوربانی‌پال در زمان تخریب شوش، برمی‌آید: «معابد ایلام را با خاک یکسان کردم. خدایان و الهه‌های آن را بر باد دادم. سربازانم وارد بیشهٔ مقدس آن شدند، جایی که هیچ بیگانه در آن پای ننهاده یا حتی به کنار آن نرسیده بود، رازهای آن را دیدند و آنها را در آتش سوختند…»
کاهنان
به نظر می‌رسد که کاهنان ایلامی، ضمن انجام دادن مراسم مذهبی عریان بودند. گواه عمده این مطلب، تصاویر روی مهرها و روی اشیاء کوچک دیگر است که در شوش پیدا شده و مربوط به اواخر هزاره سوم پیش از میلاد است. در همهٔ دوره‌ها، کاهنان در معبد مشغول خدمت بودند. تعداد آنان در پایتخت مسلماً بی‌شمار بود. در راس آن‌ها کاهن بزرگ قرار داشت که بدون تردید در دربار از نفوذ فراوانی برخوردار بود، و حتی در لشکرکشی‌های پادشاه همراه او می‌رفت. نظارت بر املاک وسیع معبد، و بر کالایی که به خاطر خدایان وارد می‌شد، در دست کاهنان بود. از منابع نیز چنین برمی‌آید که ایلام غیبگویانی نیز داشت و وظیفه آن‌ها احتمالاً دانستن فرمان‌های خدایان، با بررسی جگر و سایر اعضای حیوانات قربانی شده بود. گاهی هم کاهنان می‌کوشیدند که کما بیش به صورت مصنوعی خود را وارد عالم خلسه کنند.
به خدایان ایلام نه تنها کاهنان بلکه کاهنه‌ها نیز خدمت می‌کردند، و مانند همکاران مذکر خویش به امور اداری می‌پرداختند بر طبق یک متن، کاهنه‌ها مقادیر زیادی جو مطالبه می‌کردند، و آن را نیز دریافت می‌داشتند. بر طبق سند دیگری، کاهنه‌ای در صدد فروش خانه‌ای با همکاری پیشه‌وری برآمد، و این قرار داد را با ناخن خود مهر کرد، اثر آن را هنوز روی لوحه می‌توان دید. یک گروه ویژه در میان کاهنه‌ها، از زنان یا دوشیزگانی تشکیل می‌یافت که، خود را وقف الهه بزرگ کرده بودند. تنها آگاهی ما دربارهٔ آنها، محدود به رسیدهای اداری از دوره بابلی محدود به رسیدهای اداری از دوره بابلی پیشین است، و فقط ثابت می‌کند که این خدمتگزاران پینی‌کر یا کری-ریشا نیز دارای مستغلات واقعی بودند و آن را به طرز سودآوری اداره می‌کردند.
ازدواج با محارم
در بین ایلامیان ازدواج با محارم رسم بوده‌است و تصور می‌رود این رسم منحصر به ایلامیان نبود و برخی اعتقاد دارند که اصل ازدواج با محارم در هخامنشیان نیز عادتی بود که از ایلامیان گرفته شد. علی‌رغم این وضع مغشوش، رعایت قانون وراثت، طی دوره‌های متمادی آن را به صورت قانون آسمانی درآورده و برای تمیز نگه داشتن خون خاندان جنبه اعتقاد دینی بخود گرفته بود.
اعتقاد به زندگی پس از مرگ
در این‌جا باید نظر ایلامی‌ها را دربارهٔ جهان دیگر بررسی کنیم و ببینیم که آیا به زندگی پس از مرگ اعتقاد داشتند یا نه. بیشتر شواهد را در گورهای آن‌ها می‌توان یافت. تقریباً همیشه کوزه‌ای گلی در آن‌ها به عنوان هدیه گذاشته می‌شد، هنگامی که یک فرد عادی ایلامی می‌مرد، او را بدون کفن، زیر سقف کلبه‌اش به جای می‌نهادند. اما هر قدر هم بی‌نوا بود، ظرفی سفالین همیشه در کنار پایش قرار می‌دادند. در گور توانگران نیز چنین ظرف‌هایی گذاشته می‌شد. خواه آن‌ها در تابوت‌های سفالین، یا در سرداب‌های زیبا دفن می‌شدند. همچنین مجراهایی می‌ساختند که آب از طریق آن‌ها وارد گورها شود: ایلامی‌ها می‌پنداشتند که نوشیدنی نیز مانند غذا پس از مرگ لازم است.
آشوربانی‌پال ادعا می‌کند که، سرداب‌های گوری پادشاهان ایلام را ویران کرده، و استخوان‌های آن‌ها را به آشور برده، و با جلوگیری از اهدای غذا و آشامیدنی، روح آن‌ها را آزرده‌است. این نکته مورد بحث است که، آیا پادشاه آشور تنها عقیده خود را در مورد جهان دیگر ابراز داشته، یا این رسم پیش از او در ایلام برقرار بوده‌است. اما گزارش او با کاوش‌های باستانشناسان تأیید می‌شود که، بر طبق آن‌ها گذاشتن غذا و آشامیدنی پیش از حمله آشوری‌ها، مرسوم بوده‌است. همچنین متون حقوقی مربوط به دوره بابلی کهن به دست آمده که در آن‌ها تأکید شده که به فرد وصیت کننده، باید به‌طور منظم پس از مرگش هدایایی تقدیم شود. ایلامی‌ها عقیده داشتند که، چنین هدایایی سرنوشت فرد متوفی را تعیین می‌کند، و روح او را از عذاب جاویدان نجات خواهد داد. در هفت لوحه‌ای که در گورهای شوش پیدا شده، نظریه ایلامی‌ها را دربارهٔ جهان دیگر بهتر می‌توان دید. این متن‌های اکدی، با آنکه گاهی مبهم یا ناقص است، به‌طور ویژه برای مردگان تنظیم، و با آن‌ها در گورشان نهاده شده‌است. بدین ترتیب، حاکی از عقاید متداول دربارهٔ مرگ و جهان دیگر است، هر چند نظر فرد فردِ افراد در حیات چنین نبوده باشد.
نخستین لوحه دربارهٔ مردی ایلامی است که زندگی او در روی زمین تنها توأم با بدبختی بوده‌است. این لوحه چنین آغاز می‌شود: «ای خدا و فرمانروا، اکنون می‌روم.» این جمله ظاهراً خطاب به فرشته نگهبانی است که زندگی او را بر روی زمین هدایت می‌کرده‌است. این مرد ایلامی انتظار دارد که پس از گذشتن از مرحله گور و ظاهر شدن در برابر خدایان بزرگ، خدا دستش را بگیرد. سپس در این لوحه چنین می‌آید: «حکم خود را خواهم شنید و پای ترا خواهم بوسید.» در داوریی که انتظار آن را دارد، از فرشته نگهبان استمداد می‌کند. همچنین می‌گوید: «بگذار به خدمتت درآیم… از تو می‌خواهم که مرا سرانجام در قلمرو تاریکی هدایت کنی، زیرا سرنوشت من در روی زمین جز شکنجه و نومیدی چیزی نبود و با وجود این، بر روی زمین غم‌انگیز، در مرغزار دوره خشکسالی، آب و گیاه زیادی در اختیارم ننهادی.»
اگر چه در این متون، نکات مبهم فراوان است اما در آن‌ها می‌توان به علاقه مداوم ایلامی‌ها در مورد همراهی خدا با شخص متوفی پی برد. آن‌ها انتظار داشتند که خدا پس از مرگ دهان آن‌ها را با روغن پر کند، و گوشت و نان در برابرشان بگذارد و شراب یا لااقل آب برای آن‌ها تهیه کند. در ماورای این متون بدون شک می‌توان آثار وحشتی را احساس کرد که هر فرد دررفتن به جهان دیگر داشت. به عقیده آنها، دو الهه راهنما با نام‌های ایشنی کاراب‏ و لاگامال‏ آن‌ها را به حضور می‌پذیرفتند و آن‌ها را نزد اینشوشی‌ناک می‌بردند که به عنوان «وزن کنندهٔ ارواح» فتوای خود را صادر می‌کرد. به نظر می‌رسد که ایلامی‌ها به این فتوا زیاد اعتماد داشتند. همهٔ این مطالب ثابت می‌کند که اعتقاد به جهان دیگر در سراسر ایلام رواج داشت.
ارکوله بالدینی
ارکوله بالدینی (زادهٔ ۲۶ ژانویه ۱۹۳۳) رکابزن حرفه‌ای سابق ایتالیایی است که در رشته دوچرخه‌سواری جاده و پیست فعالیت می‌کرد. او توانست در دوران آماتور خود، در سال ۱۹۵۶ برنده مدال طلای المپیک در استقامت جاده و قهرمانی جهان در تعقیبی انفرادی شود. در سال بعد حرفه‌ای شد و در سال ۱۹۵۸ قهرمان مسابقه استقامت جاده جهان و نیز برنده جیرو دیتالیا شد. همچنین دو مدال برنز در مسابقات قهرمانی پیست جهان در رشته تعقیبی انفرادی در سال‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۶۴ به دست آورد.
آغاز فعالیت
بالدینی در ویلانووا در فورلی (امیلیا-رومانیا) زاده شد. در ۲۱ سالگی رکورد تازه‌ای برای یک ساعت رکابزنی آماتورها ثبت کرد و توانست مسافت ۴۴٫۸۷۰ کیلومتر را در یک ساعت طی کند. بهترین سال او ۱۹۵۶ بود که توانست برنده مدال طلای مسابقه استقامت جاده در المپیک تابستانی در ملبورن شود و سپس در میلان، رکورد ژاک آنکتیل را شکست و با طی مسافت ۴۶٫۳۹۴ کیلومتر رکورد تازه‌ای برای یک ساعت رکابزنی به ثبت رساند.
پیروزی در جیرو
در سال ۱۹۵۸ بالدینی برنده جیرو دیتالیا شد و شارلی گاول را شکست داد. او با پیروزی در تایم تریل انفرادی مرحلهٔ دوم، پیراهن صورتی را به دست آورد؛ ولی آن را در مرحلهٔ بعد از دست داد. بالدینی زمان زیادی در مراحل بعدی از دست داد؛ ولی با پیروزی در مرحلهٔ هشتم بخشی از آن را جبران کرد. فتح مرحلهٔ ۱۵ دوباره او را به موقعیت رهبری مسابقه رساند و با پیروزی در مرحلهٔ ۱۷ برتری خود را تثبیت کرد و آن را تا پایان مسابقه نگه داشت. در همان سال، دوباره قهرمان ایتالیا شد و سپس برنده مسابقات قهرمانی جهان شد.
سال‌های پایانی
بالدینی در تور دو فرانس ۱۹۵۹ نیز در رتبه ششم قرار گرفت و در یک مرحله به پیروزی رسید. در همان سال، تور امیلیا را نیز فتح کرد. در سال ۱۹۶۰ برندهٔ جایزه بزرگ ملل در پاریس شد. در سال ۱۹۶۱ نیز در سه مسابقه از جمله جایزه بزرگ اروپا پیروز شد. در سال ۱۹۶۲ رتبهٔ هفتم جیرو و هشتم تور دو فرانس را به دست آورد. بالدینی پس از جراحی پای خود در سال ۱۹۶۴ از دنیای دوچرخه سواری خداحافظی کرد.
اف‌ام‌آرآی
اف‌ام‌آرآی یا تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی مشهور به fmri نام نوعی روش تصویربرداری در ام آر آی است.
در این روش تصاویری متناوب از مغز در حال فعالیت و سپس در حال استراحت گرفته می‌شود و از یکدیگر به‌طور دیجیتالی (بکمک نرم‌افزارهایی همانند اف اس ال) تفریق می‌گردند، که حاصل این پردازش عملکرد مغزی در اثر تغییرات جریان خونی در مغز را از لحاظ فیزیولوژیکی نشان می‌دهد.
تاریخچه
تاریخچهٔ تصویربرداری عصبی در دهه ۱۹۰۰ با یک روش که pneumoencephalography نامیده شد، آغاز شد. این فرایند شامل خشک کردن مایع مغزی نخاعی از اطراف مغز و جایگزینی آن با هوا، اکسیژن یا هلیوم ست، این عمل تفاوت چگالی نسبی مغز و اطراف آن را باعث می‌شود و از این طریق درتصویربرداری با استفاده از x-ray، مغز بهتر نمایش داده می‌شود. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ روش‌های MRI و CT وارد عرصهٔ تصویربردای مغز شدند. تکنولوژی‌های جدید MRI و CT به طرز قابل توجهی ایمن تر بودند و جزئیات بیشتری را در اختیار محققان قرار می‌دادند. نسل بعدی اسکن‌های مورد استفاده برای مغز SPECT و PET بودند که به دانشمندان اجازه می‌دادند عملکرد مغز را بررسی کنند، زیرا برخلاف روش‌های MRI و CT این روش‌ها می‌توانند اطلاعاتی بیشتر از چند تصویر استاتیک از مغز ایجاد کنند. با ترکیبی از روش‌های MRI و PET و همین‌طور SPECT، دانشمندان قادر شدند که روش دیگری به نام functional MRI را ایجاد کنند که می‌توانست دری مستقیم به سوی مشاهده فعالیت‌های شناختی باز کند. در کنار fMRI امروزه از Electroencephalograph و همچنین از الکترودهایی که در مغز و به صورت تهاجمی قرار داده می‌شوند نیز برای برررسی نحوهٔ فعالیت آن استفاده می‌شود، که هر کدام مزایا و معایبی دارند. fMRI یک نوع تخصصی شده ازاسکن‌های MRI است که پاسخ‌های همودینامیکی (تغییرات در جریان خون) مرتبط با فعالیت‌های عصبی در مغز یا نخاع انسان یا دیگر حیوانات را اندازه‌گیری می‌کند. همان‌طور که پیش تر گفته شد fMRI یکی از جدیدترین ابزراها در تصویربرداری عصبی است. در دهه ۱۹۹۰، fMRI به دلیل غیرتهاجمی بودن، عدم قرارگرفتن در معرض تشعشعات و همین‌طور دسترسی نسبتاً گسترده تبدیل به یک روش غالب در تصویربرداری از مغز شد. امروزه روش‌های fMRI به‌طور غیر کمی استفاده می‌شوند، در این راستا متخصصین علوم اعصاب بیشتر به محل فعالیت مغزی علاقه‌مندند تا مقدار دامنهٔ فعالیت آن؛ بنابراین معمولاً سؤالی که در رابطه با تصاویر fMRI مطرح است این است که یک ناحیه تا چه حد فعال است یا فعالیت آن در مقایسه با نواحی دیگر چگونه است. در کاربردهای کلینیکی fMRI، مقدار مطلق دامنهٔ فعالیت مغز به یک محرک خاص می‌تواند حاوی اطلاعات مهمی باشد و همین عاملی است جهت روی آوردن به سمت کمی‌سازی اطلاعات در تصاویر fMRI. ولی این مورد به راحتی عملی نمی‌شود، زیرا از طرفی اصول فیزیکی fMRI که اندازه‌گیری می‌شوند پیچیده هستند و از سوی دیگر کاملاً شناخته شده نیستند.
BOLD fMRI
این ایده که جریان خون مغزی(CBF)می‌تواند فعالیت‌های عصبی را منعکس کند با آزمایش‌های Roy وSherrington در سال ۱۸۹۰ شروع شد. این مفهوم پایهٔ تمام تکنیک‌های تصویربرداری امروزی است که براساس همودینامیک از مغز انجام می‌شود. تغییرات جریان خون و میزان اکسیژن خون مغز (همراه با هم همودینامیک نامیده می‌شوند) که به خوبی با فعالیت‌های عصبی مرتبط هستند. افزایش محلی CBF می‌تواند مستقیماً مرتبط با فعالیت الکتریکی باشد، زیرا متابولیسم گلوکز و تغییرات CBF به خوبی کوپل هستند. بنابراین، اندازه‌گیری تغییرات CBF ایجاد شده توسط یک محرک می‌تواند برای نگاشتن عملکرد مغز استفاده شود. از آنجاییکه نرخ متابولیک مغزی گلوکز (CMRglu) و تغییرات CBF کوپل هستند، به نظر می‌رسد نرخ متابولیک مغزی اکسیژن (CMRO2) و تغییرات CBF نیز کوپل هستند. بر اساس اندازه‌گیری‌های CBF و CMRO2 توسط PET نشان داده شد که میزان افزایش در افزایش CBF به میزان افزایش در CMRO2 برتری دارد. در نتیجه، یک عدم تطبیق بین تغییرات CMRO2 و CBF باعث افزایش سطح اکسیژن خون در سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها می‌شود، که یک پارامتر جدید را (علاوه بر CBF) برای نگاشتن فعالیت‌های مغز معرفی می‌کند. BOLD یک کنتراست MRI از دی اکسی هموگلوبین خون است؛ که برای اولین بار توسط Ogawa و همکارانش در آزمایشگاه Bell دانشگاه AT&T در سال ۱۹۹۰ کشف شد. کنتراست BOLD وابسته به تغییرات دی اکسی هموگلوبین(dHb) خون است، که به عنوان یک ماده کنتراست پارامغناطیس درونی عمل می‌کند؛ بنابراین، تغییر در میزان غلظت dHb محلی در مغز نماینده‌ای از میزان شدت سیگنال MRI خوهد بود. روش تصویربرداری BOLD به دلیل حساسیت بالا و اجراسادهٔ آن به‌طور وسیعی استفاده می‌شود. اما سیگنال BOLD به پارامترهای آناتومیکی، فیزیولوژیکی و تصویربرداری وابسته است و تفسیر آن با توجه به پارامترهای فیزیولوژیک به صورت کیفی و نیمه کمی است؛ بنابراین، مقایسه نتایج ازمایشگاه‌های مختلف با میدان‌های مغناطیسی مختلف، با هم مشکل است. در مقابل تغییرات CBF نیز توسط MRI قابل اندازه‌گیری است و چون سیگنال‌های fMRI وابسته به یک پارامتر فیزیولوزیک است، تفسیر کمی آن سر راست تر است.
فیزیولوژی
مغز نیز مانند دیگر ارگان‌های بدن به مقدار ثابتی از اکسیژن برای استفاده در متابولیسم گلوکز نیاز دارد. این مقدار اکسیژن با عناصری در خون که هموگلوبین نامیده می‌شود تولید می‌شوند. تقریباً از سال ۱۹۳۵ نشان دادند که خواص مغناطیسی هموگلوبین به مقدار اکسیژنی که حمل می‌کند بستگی دارد. این وابستگی باعث شده‌است که بتوان با استفاده از MRI ازمیزان فعالیت مغز آگاهی پیدا کرد.
متابولیسم و جریان خون در مغز
واکنش‌های بیوشیمی که پیام‌های عصبی را از طریق پتانسیل عمل و نیز نوروترنسمیترها منتقل می‌کنند، همگی به انرژی نیاز دارند. این انرژی در فرم ATP است، که از گلوکز و در حین فرایند اکسید و فسفری شدن در چرخهٔ kreb تأمین می‌شود. با هیدرولیز شدن ATP به ADP، انرژی آزاد می‌شود، که می‌تواند باعث به راه اندازی واکنش‌های شیمیایی شود. ایجاد ATP از ADP با فرایندهای اکسیدشدن و فسفری شدن بر اساس نیاز بدن مراقبت می‌شود، بنابراین میزان ذخیره انرژی همواره ثابت می‌ماند. می‌توان گفت سرعت واکنش عمدتاً وابسته به مقدار ADP موجود است. به این معنی است که نرخ مصرف اکسیژن از طریق فرایندهای اکسیدشدن و فسفری شدن یک معیار خوب برای اندازه‌گیری انرژی استفاده شده در آن ناحیه است. اکسیژن مورد نیاز برای متابولیسم در خون تولید می‌شود. از آنجایی که اکسیژن در خون انحلال پذیری خوبی ندارد، پروتیینی به نام هموگلوبین در خون وجود دارد که از قضا به خوبی هم با اکسیژن باند می‌شود. بخش جالب توجه در مورد هموگلوبین وجود اتم‌های آهن در آن است، که در یک ساختار ارگانیک باند شده‌است و رنگ خون هم به دلیل همین اتم هاست. وقتی اکسیژن با هموگلوبین ترکیب می‌شود، به آن اکسی هموگلوبین و زمانی‌که اکسیژنی با آن ترکیب نشده‌است داکسی هموگلوبین گفته می‌شود. جهت تأمین میزان انرژی زیادی که برای فعالیت‌های مغز لازم است، میزان اکسیژن و خون ارسالی به مغز بالاست. با اینکه مغز تنها ۲٪ از وزن بدن را دارد، نرخ مصرف اکسیژن در آن ۲۰٪ است و جریان خون آن ۱۵٪ کل مقدار موجود است. جریان خون به ماده خاکستری، که یک ناحیهٔ پر از سیناپس است، ۱۰ برابر مادهٔ سفید مغز در واحد حجم است. درک ضعیفی از نحوه تنظیم جریان خون محلی وجود دارد، اما می‌دانیم که فعالیت‌های الکتریکی محلی باعث افزایش سریع انتخابی جریان خون در آن ناحیه می‌شود. افزایش موضعی در فعالیت عصبی در مغز منجر به اتساع عروق خونی و افزایش جریانCBF می‌شود. افزایش غلظت پتاسیم داخل سلولی به عنوان عاملی که سبب گشاد شدن سرخرگ‌های مغز می‌شود شناخته شده‌است. مطالعات اخیر پیشنهاد کرده‌اند که آزاد شدن پتاسیم توسط نورون‌های فعال از درون سلول‌های گلیا astrocyte منتقل شده و از پایه‌های انتهایی این سلول‌ها به روی رگ‌های خونی آزاد می‌شود. نتایج شبیه‌سازی‌های کامپیوتری دینامیک پتاسیم در مغز بیان‌کنندهٔ این است که آزاد شدن پتاسیم از پایه‌های انتهایی astrocyteها باعث بالا رفتن غلظت پتاسیم با سرعت زیاد و سطوح بالاتری از انتشار پتاسیم از طریق فضای خارج سلولی است، خصوصاً زمانی که محل افزایش پتاسیم از دیواره رگ در فاصلهٔ دورتری قرار دارد. بر اساس این یافته‌ها، فرض می‌شود آزاد شدن پتاسیم از پایه‌های انتهایی Astrocyteها نقش مهمی در تنظیم جریان خون مغزی منطقه‌ای در پاسخ به تغییرات در فعالیت‌های عصبی ایفا می‌کند.
تطبیق فعالیت عصبی به پاسخ BOLD
محققان سیگنال BOLD را با هر دو سیگنال‌های بدست آمده از الکترودهای کاشته شده (در مغز میمون) و سیگنال‌های میدان پتانسیل (که میدان‌های الکتریکی یا مغناطیسی از فعالیت مغز است و خارج از جمجمه اندازه‌گیری می‌شود) از EEG و MEG، مقایسه و بررسی کرده‌اند. میدان پتانسیل محلی، که شامل هر دو فعالیت‌های پس سیناپسی نورونی و پردازش‌های نورونی داخلی است، بهتر می‌تواند پاسخ BOLD را پیش‌بینی کند؛ بنابراین کنتراست BOLD غالباً ورودی به نورون هاست و کمتر مرتبط به خروجی آتش نورون‌ها. در انسان‌ها، الکترودها را فقط می‌توان در بیمارانی که نیاز به جراحی برای درمان دارند کار گذاشت، اما شواهد رابطه مشابهی را حداقل برای قشر بینایی و شنوایی نشان داده‌اند. شناسایی مکان‌های فعال شده توسط BOLD fMRI در نواحی قشری (نواحی سطحی مغز) بر حسب نگاشت کارکردی براساس CBF در تصاویر PET است. برخی نواحی که اندازه آن‌ها فقط چند میلی‌متر است، نظیر lateral geniculate nucleus (LGN) در تالاموس که تصاویر مشاهده شده توسط چشم‌ها را به قشر بینایی رله می‌کند، نشان داده شده که سیگنال BOLD درستی را زمانی‌که به آن ورودی بینایی می‌دهند، ایجاد می‌کند. نواحی همسایه نظیر pulvinar nucleus که برای چنین تکلیفی تحریک نشده‌اند، رزولوشن میلی‌متری را برای گسترش فضایی پاسخ BOLD، حداقل در هسته‌های تالاموس بیان می‌کند. با این حال، سیگنال BOLD قادر نیست شبکه‌های فعال فیدبک و جلوسو را در یک ناحیه از هم تمییز دهد؛ کندی پاسخ رگ‌ها به این معنی است که سیگنال نهایی نسخه جمع شده تمام شبکه‌های ناحیه است؛ جریان خون در حالیکه فرایند پیش می‌رود در حال جنبش ناگهانی نیست. هم چنین، هر دوی ورودی‌های مهاری و تحریکی به نورون از نورون‌های دیگر جمع می‌شوند و در ایجاد سیگنال BOLD نقش دارند؛ و در داخل یک نورون امکان دارد که همدیگر را از بین ببرند. دامنه سیگنال BOLD لزوماً شکل آن را تحت تأثیر نمی‌گذارد. دامنه بالاتر سیگنال در فعالیت‌های قویتر و شدیدتر نورونی دیده می‌شود، اما در همان ناحی می‌تواند جهش اندکی داشته باشد وو به عنوان سیگنال ضعیف شناخته شود. هم چنین، دامنه سیگنال لزوماً نحوه رفتار را منعکس نمی‌کند. یک تکلیف شناختی پیجیده ممکن است در ابتدا سیگنالی با دامنه بزرگ ایجاد کند که در ارتباط با عملکرد خوب باشد، اما در حالیکه سوژه در انجام آن مهارت پیدا می‌کند، ممکن است دامنه سیگنال کاهش پدا کند در حالیکه عملکرد در همان سطح قبلی است. این اتفاق انتظار می‌رود که به دلیل نورون‌های رهبر با بازده بالا مغز باشد که تکلیف را انجام می‌دهند و مصرف انرژی و هزینه اضافی را کم کنند. پاسخ BOLD از نواحی مغزی را نمی‌توان حتی برای یک تکلیف به‌طور مستقیم مقایسه کرد، زیرا چگالی نورون‌ها و مشخصه میزان مصرف خون در مغز ثابت نیست. با این حال، اغلب پاسخ BOLD سوژه‌ها برای یک ناحیه مغزی و یک تکلیف با هم مقایسه می‌شود.
نگاشت عملکردی با استفاده از اثر BOLD
کنتراست به نویز در سیگنال BOLD به اندازه وکسل و نیز ضخامت قطعه بستگی دارد. وکسل‌های کوچکتر به دلیل کمتر بودن اسپین‌ها در آن، سیگنال کمتری دارند، اما وکسل‌های بزرگتر هم می‌توند کنتراست به نویز را کاهش دهند، زیرا اثر حجم جزئی نیز وارد می‌شود. این اتفاق زمانی می‌افتد که تغییرات سیگنال در حین فعالیت از یک ناحیهٔ کوچک در داخل وکسل ناشی شود.
آرتیفکت‌ها
در حین اسکن تعدادی از اثرات فیزیولوژیک وجود دارند که می‌توانند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهند. مثلاً تپش قلب، تنفس و حرکات عمومی فرد. با تمامی این مشکلات می‌توان به دو صورت مواجه شد، در حین زمان اسکن یا در پیش پردازش تصویر که روش دوم با اقبال بیشتری مواجه است[۳۵]. حرکات فرد می‌تواند باعث کاهش کنتراست نویز در تصاویر fMRI شود و در صورتی که هم‌زمان با تحریک باشد، آرتیفکت‌هایی را در نگاشت ایجاد می‌کند. این مشکل غالباً با محدود کردن سر فرد یا با استفاده از الگوریتم‌های ثبت در پیش پردازش اصلاح می‌شود. یکی دیگر از آرتیفکت‌های fMRI سیگنالی است که از رگ‌های تخلیه می‌آید. از آنجایی که تصویربرداری gradient echo به قطر رگ‌ها از چند میکرومتر تا چند میلی‌متر حساس است، فهم تفاوت بین سیگنال رسیده از بافت و رگ‌ها دشوار است، که می‌تواند در مکانی دورتر از ناحیهٔ فعال باشد. همچنین همزمانی تحریک و خونی که وارد قطعه مورد تصویربرداری می‌شود، مشکل زاست. یک راه کاهش سیگنال رسیده از رگ‌های بزرگ استفاده از دنبالهٔ spin echo است. این دنباله فقط به اثرات T2 حساس است و ناهمفازی ناشی از BOLD را در رگ‌های بزرگ نادیده می‌گیرد. استفاده از دنباله‌های spin echo باعث می‌شود در بافت واقعی سیگنال BOLD کاهش پیدا کند، غالباً بهتر است یک دسته جدا از تصاویر که به رگ‌های بزرگ حساس هستند بدست آورده و از این برای پذیرش یا در سیگنال استفاده کرد. انتخاب پارامترهای بهینه برای fMRI همواره قابل مصالحه بوده‌است، و غالباً وابسته است به آنچه که در دسترس است تا آنچه که مطلوب است.
انواع طراحی الگو
1-block design2 -event related در طراحی block design بلوک‌ها با توجه به ملاحظات زمانی طول آزمایش، و ملاحظات سیگنال به نویز دستگاه MRI مورد استفاده انجام می‌گیرد. نمونه‌ای از این آزمایش، آزمایش finger-tapping است که در آن شخص مادامیکه علامت خاصی را روی صفحه نمایش می‌بیند انگشتان خود را باز و بسته می‌کند و این کار را تکرار می‌کند تا زمانی‌که علامت مذکور از روی صفحه حذف شده و شخص باید تا دیدن علامت بعدی استراحت کند. در طراحی event-related مدت زمان وچود یک تحریک کوتاه است (در حد چند ثانیه) و هر تحریک به منزله وقوع یک event تلقی می‌شود. در این نوع طراحی فرض بر این است که پاسخ ضربهٔ سیستم همودینامیک یک تابع خوشرفتار است. از میان event هائی که به‌طور مرتب و متوالی اتفاق می‌افتد شخص باید وقوع event خاصی (که event هدف نامیده می‌شود) را تشخیص داده و عکس‌العملی را نشان دهد. به عنوان نمونه‌ای از طراحی event-related می‌توان به فعالیت کلاسیک oddall بینائی اشاره کرد. در این آزمایش شخص در فواصل زمانی منظم (مثلاً هر ۲ ثانیه یکبار) تصاویری را روی صفحهٔ نمایش می‌بیند. این تصاویر دو دسته هستند: تصویر استاندارد که در اکثر eventها اتفاق می‌افتد؛ و تصویر هدف که به ندرت نشان داده می‌شود. از شخص خواسته می‌شود که با هر بار دیدن تصویر هدف دکمه‌ای را فشار دهد یا اینکه تعداد تصاویر هدف را بشمارد</Pedro A. Rodriguez, Tülay Adali, Vince D. Calhoun: Complex-valued analysis and visualization of fMRI data for event-related and block-design paradigms. MLSP 2012: 1-6>
محدودیت‌های fMRI برای اسکن مغز چیست؟
تصاویر با کیفیت بالا تنها در صورتی که سوژه در حین فرایند تصویربرداری کاملاً ساکن باشد و نفسش را هم نگه داشته باشد، در صورتی که به او گفته باشند، حاصل می‌شود. اگر عصبی، گیج یا درد شدیدی داشته باشید، ممکن است دراز کشیدن داخل دستگاه در حین تصویربرداری کاری بسیار مشکل باشد. فردی که خیلی درشت اندام باشد هم نمی‌تاوند سوژه دستگاه‌های MRI باشد. وجود دستگاه‌های کاشت شده در بدن یا دیگر اشیا فلزی تصویربرداری واضح را دشوار می‌سازد. حرکت بیمار هم می‌تواند باعث همان اثر شود. MRI برای بیمارانی که به شدت آسیب دیده‌اند پیشنهاد نمی‌شود. این مورد به این خاطر است که بسیاری از دستگاه‌های traction و بسیاری از تجهیزات حیاتی باید از نواحی تصویربرداری دور نگه‌داشته شوند. علاوه بر این، fMRI بیش از دیگر روش‌های تصویربرداری زمانبر است (به ظور معمول CT, و تصویربرداری با اشعه X) و نتایج هم ممکن است بلافاصله در دسترس به خصوص در وضعیتی که فرد دچار ضربه شده‌است. با وجود اینکه تاکنون شاهدی دال بر خطرناک بودن تصویربرداری تشدید مغناطیسی بر روی جنین گزارش نشده‌است، اما معمولاً به زنان باردار پیشنهاد می‌شود که در بررسی‌های fMRI شرکت نکنند، مگر با تجوز پزشک و به مقاصد پزشکی. MRI غالباً از دیگر روش‌های تصویربرداری علاوه بر زمان طولانی‌تر هزینه بیشتری هم دارد. fMRI هنوز یک روش در حالت پیشرفت و بهبود استو با وجود اینکه به نظر می‌رسد برای پیدا کردن محل فعالیت‌های مغزی بسیار مناسب تر از دیگر روش هاست، روی هم رفته تجربه کمتری در مورد fMRI نسبت به دیگر روش‌های MRI در دست است. ممکن است پزشک برای تصمیم‌گیری در موارد حساس علاوه بر fMRI دیگر تست‌های مرتبط را هم تجویز کند (نظیر، جراحی مغزی).
مزایا
در این روش سیگنال‌های مغزی بدون در معرض خطر یونیزه شدن ثبت می‌شود که در روش‌های دیگر مانند CT و PET اجتناب ناپذیر است. دارای رزولوشن مکانی بالا، به‌طور نوعی ۵–۳ میلی‌متر. با استفاده از این روش می‌توان از تمام نواحی مغزی سیگنال ثبت کرد، برخلاف EEG یا MEG که حول وحوش نواحی سطحی قشری هستند.
معایب
سیگنال‌های BOLD یک روش غیرمستقیم اندازه‌گیری فعالیت‌های عصبی است و همان‌طور که قبلاً گفته شد، می‌تواند تحت تأثیر پارامترهایی غیر از تظاهرات آزمایش باشد. سیگنال‌های BOLD به شدت در ارتباط با ورودی داده شده به یک ناحیه هستند تا خروجی آن؛ بنابراین ممکن است که سیگنال BOLD در یک ناحیه داده شده وجود داشته باشد حتی اگر فعالیتی نباشد. این روش رزولوشن زمانی اندکی دارد. پیک پاسخ BOLD تقریباً ۵ ثانیه بعد از شروع آتش نورون‌ها در یک ناحیه است. با وجود اینکه حضور تحریک‌های درلایه‌ای می‌تواند رزولوشن زمانی را افزایش دهد، هم‌زمان سبب کاهش نقاط داده‌های جمع شده می‌شود. پاسخ BLOD می‌تواند متأثر از فاکتورهای بسیاری باشد، نظیر بیماری‌ها، تسکین، عصبانیت، داروهایی که رگ‌های خونی را گشاد می‌کند و همچنین توجه. با وجود هیچ اثر طولانی مدت مضری برای میدان مغناطیسی ایستا بر روی بافت‌های بیولوژیکی شناخته نشده‌است، می‌تواند از طریق کشیدن اجسام سنگین فلزی و پرتاب آن‌ها سبب آسیب‌هایی شود. شایع‌ترین خطر برای افرادی که تست fMRI می‌دهند ترس از محیط بسته است. جلسات اسکن باعث می‌شود که فرد در معرض نویزهای صوتی ناشی از سیم پیج‌های گرادیان باشد. سوییچ کردن گرادیان‌ها باعث القای جریان در بدن می‌شود که می‌تواند سبب سوزش عصب‌ها شود. دستگاه‌های پزشکی کار گذاشته شده در بدن نظیر ضربان سازها ممکن است به دلیل همان جریان‌ها دچار اختلال عملکرد شوند. میدان فرکانس رادیویی تحریک سیم پیج‌ها می‌تاند سبب گرم شدن بدن شود و در افرادی که تب، دیابت یا مشکلات گردش خون دارند باید به دقت این امکان تحت نظر باشد. سوختگی‌های موضعی ناشی از داغ شدن فلزات گردنبندها و جواهرات نیز خطر آفرین است.