cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یوزپلنگ
زادآوری
توله‌ها تا ۳ یا ۴ ماهگی از سوی مادر شیر داده می‌شوند و سپس توسط غذای به دست آمده از شکار تغذیه می‌شوند آن‌ها از ۱۴ تا ۱۶ ماه پس از تولد تحت مراقبت مادر قرار دارند و یوز ماده به جز هنگام شکار لحظه‌ای آن‌ها را تنها نمی‌گذارد. نرها در مراقبت والدینی نوزادان هیچ دخالتی ندارند. بچه‌ها همیشه در حال بازی با یکدیگر بوده و مهارت‌های شکار را با طعمه‌های زنده‌ای که مادر به کنام بازمی‌گرداند فرا می‌گیرند، هر چند این توله‌ها همچنان در شکار طعمه آماتور باقی می‌مانند. یوزهای جوان در سنین بعد از نوجوانی و در هنگام جدا شدن از مادر به مدت شش ماه به جهت ایمن بودن از خطرات احتمالی با هم باقی می‌مانند. اما پس از این دوره خواهرها گروه را ترک کرده اما برادرها به زندگی در کنار هم ادامه می‌دهند.
یوزهای ماده در میان ماه‌های ۲۱ تا ۲۲ زندگیشان به توانایی زایش می‌رسند. تخمینی برای میانگین طول عمر آن‌ها در طبیعت در دست نیست اما یوزهای در اسارت گاه تا بیشتر از ۱۰ سال زندگی می‌کنند. بیشترین عمر یوزپلنگ در اسارت ۱۶ سال بود که کوشکی یوزپلنگ آسیایی این رکورد را از آن خود کرد.
گستره پراکندگی
از لحاظ تاریخی، یوزها در اکثر مناطق آفریقا و بخش‌های گسترده‌ای از آسیا زندگی می‌کردند. در آفریقا، این جانوران از دماغه آگولاس تا دریای مدیترانه یافت می‌شدند. در آسیا نیز، فلسطین، سوریه، بخش‌های شمالی شبه‌جزیره عربستان، عراق، ایران، جنوب ترکمنستان، افغانستان و بلوچستان از جمله زیستگاه‌های یوز به‌شمار می‌رفتند. در گذشته در آسیای جنوب‌شرقی، یوزها را می‌شد در سند، پنجاب، غرب بنگال، مرکز هند، فلات دکن و به گمانی میسور یافت. البته یوزها هیچ‌گاه در شمال گنگ و شرق بنگال دیده نشدند.
به دلیل از میان رفتن زیستگاه طبیعی و انقراض آهسته این جانوران در هند، تا سال ۱۹۲۹ تعداد بسیار کمی از یوزهای وحشی در طبیعت باقی‌مانده بودند، به گونه‌ای که مهاراجههای هندی از آفریقا برای شکارشان یوز وارد می‌کردند. تا سال ۱۹۴۸ دیگر هیچ مورد معتبری از دیده شدن این جانور گزارش نشد تا آنکه هند در سال ۱۹۵۲ یوز را در خاک خود منقرض‌شده اعلام کرد.
امروزه یوزها در مناطق به نسبت گسترده‌ای از آفریقا یافت می‌شوند. گمان می‌رود که پارک ملی نایروبی بزرگ‌ترین جمعیت یوزهای آفریقا را در خود جای داده باشد. در آفریقای سیاه، مناطق اصلی تجمع آن‌ها در تانزانیا و کنیا است. در جنوب، نامیبیا، بوتسوانا، زیمبابوه و زامبیا نیز جمعیت‌های به نسبت زیادی از این‌گونه دارند. برخلاف آفریقای جنوبی و اتیوپی که جمعیت‌های تندرست و پرشماری از یوز را جای داده‌اند، منطقه ساحل و سودان به‌طور تقریبی همه جمعیت یوز خود را از دست داده‌اند. تعداد اندکی یوز شمال‌غربی نیز در مناطق کوهستانی الجزایر زندگی می‌کنند.
در ایران، گستره‌ای از بمپور در بلوچستان تا طبس، پارک ملی گلستان در خراسان، منطقه حفاظت شده خوش ییلاق، پارک ملی توران و پارک ملی کویر (سمنان)، نفت شاه در باختران، منطقه حفاظت شده موته در اصفهان، تمام مناطق یزد، منطقه بهرام گور فارس، حاجی‌آباد در بندرعباس و پارک ملی خبر روچون و راور در کرمان در سال‌های قبل از زیستگاه‌های یوز آسیایی به‌شمار می‌آمدند. در سال‌های اخیر یوز فقط در مناطق نایبندانِ طبس، بافق، دره انجیر و کالمند در استان یزد، ذخیره‌گاه زیست‌کره توران و پارک ملی کویر در سمنان، میاندشت در خراسان شمالی و بجستان در خراسان رضوی مشاهده شده‌است. از جمله دیگر مناطق حفاظت‌شده‌ای که به تازگی در آن‌ها یوزپلنگ شناسایی شده می‌توان به منطقه حفاظت شده درونه در شهرستان بردسکن اشاره کرد که در آن با کمک دوربین‌های تله‌ای در خرداد سال ۱۳۹۱ یک قلاده یوز دیده شد.
آسیب‌شناسی
یوزپلنگ‌ها آسیب‌پذیرترین گونه در میان دیگر گربه‌های بزرگ هستند. آن‌ها تا چند صد سال پیش از شبه‌قارهٔ هند تا کرانه‌های دریای سرخ و بیشترِ قارهٔ آفریقا حضور داشتند. اما امروزه زیرگونهٔ آسیایی آن‌ها رو به سوی انقراض دارد و در مقایسه با سال ۱۹۰۰ که نزدیک به ۱۰۰٬۰۰۰ یوز در آفریقا زندگی می‌کردند، امروزه ۹۰ درصد از جمعیت زیرگونهٔ آفریقایی کم شده‌است. برآورد می‌شود که هم‌اکنون تنها کمتر از ۱۰٬۰۰۰ یوز در سراسر جهان در حیات وحش باقی‌مانده باشند.
سازمان IUCN وضعیت بقای گونهٔ یوز را در حالت آسیب‌پذیر طبقه‌بندی کرده‌است. این وضعیت تنها یک رتبه با در معرض خطر فاصله دارد که به معنای احتمال انقراض جانور در کوتاه‌مدت است.
دشمنان طبیعی
در آفریقا شیر و تمساح از جمله دشمنان طبیعی یوز هستند. آن‌ها توله‌های یوز را شکار کرده و می‌خورند. اگرچه مادر در هنگام نزدیک شدن این دو جانور به توله‌هایش تلاش می‌کند که با آن‌ها درافتاده و مانع کشته‌شدن فرزندانش شود، اما در بیشتر موارد – به ویژه در هنگام برخورد با شیرهای نر – این تلاش کاری از پیش نمی‌برد و توله‌ها کشته می‌شوند. در کل، نزدیک ۸۰ درصد همه توله‌های کشته‌شده توسط درندگان به دست شیرها کشته می‌شوند، ۱۲ درصد توسط کفتارهای خالدار و باقی توسط درندگانی چون پلنگ، دیگر یوزها، سگ وحشی آفریقایی و پرندگان شکاری.
در ایران، پلنگ، گرگ، انواع گربه وحشی همانند سیاه‌گوش، شغال، روباه، کفتار راه راه را می‌توان از رقیبان طبیعی یوز برشمرد.
خطرها از سوی انسان
یوزهای درون طبیعت از سوی چندین مورد گوناگون که بشر در آن دخیل است، در معرض تهدید انقراض قرار گرفته‌اند. از جمله این موارد می‌توان به نابودی زیستگاه اشاره کرد که در اثر افزایش فعالیت‌های انسانی و نیاز به زمین بیشتر برای کشاورزی و صنعت و راه‌کشی است. از سوی دیگر، گله‌های سم‌داران ساکن در این زیست‌گاه‌ها توسط انسان‌ها تهدید می‌شوند و افزایش تفنگ‌های شکاری میان مردم آفریقا باعث کاهش شدید طعمه‌های یوزهای این قاره شده‌است. نابودی زیستگاه باعث راندن یوزها از یک ناحیه به ناحیهٔ دیگر نمی‌شود بلکه یوزهای ناحیهٔ نابودشده را برای همیشه منقرض می‌کند. برای نمونه، یوزهای فلات ایران به دلیل نابود شدن زیستگاه‌هایشان به آن ناحیه پناه نبرده‌اند بلکه واپسین یوزهایی هستند که از هزاران سال پیش در آن منطقه زندگی می‌کنند. در ایران، بیش از ۴۰ درصد یوزهای کشته‌شده توسط عوامل انسانی به دلیل برخورد با خودروهای عبوری در بزرگراه‌ها و جاده‌ها از پای درآمده‌اند.
شکار بی‌رویه این جانداران برای تفریح و تروفه نیز عامل دیگری در کاهش جمعیت این جانوران بوده‌است. بنا به گزارش سایتس، میان سال‌های ۱۹۸۵ تا ۱۹۸۹ هر ساله ۸۷ یوز زنده و ۱۰۱ پوست کنده‌شده از شکارچیان غیرقانونی و دلالان جانوران باارزش در آفریقا توقیف می‌شد. این تعداد بسی کمتر از میزان واقعی کشتار یوزها در گوشه و کنار این قاره‌است، چرا که برای نمونه، کشاورزان در زیمبابوه اجازه دارند تا یوزهای «مزاحم» را بکشند یا شکار تفریحی آن‌ها آزاد است. البته شکار محدود یوزها برای پوستشان روشی است که امروزه در کشورهایی چون نامیبیا اجرا می‌شود تا صاحبان زمین‌های خصوصی وسیع را ترغیب کند تا به نگهداری از یوزها بپردازند.
کاهش تنوع ژنتیکی
مهم‌ترین عاملی که دانشمندان را نسبت به بقای یوزها نگران کرده‌است کاهش شدید تنوع ژنتیکی در میان آن‌ها است. درون‌زایی به دلیل ارتباط کمتر دسته‌های یوز جداشده از هم توسط فعالیت‌های انسانی خود عامل مهمی در کم شدن تنوع ژنتیکی در این جانوران بوده‌است. بررسی‌ها بر روی اسپرم یوزهای نر ساکن آفریقا نشان می‌دهد که ۷۱ درصد اسپرم‌ها از دید ریخت‌شناسانه غیرعادی بوده‌اند و توانایی بارورسازی نداشتند. تنها ۱ درصد ژن‌های یک یوز با یوز دیگر فرق دارند، این در حالی است که این میزان برای دیگر گربه‌ها ۲۱ و برای انسان‌ها ۳۲ درصد است.
البته بررسی‌ها نشان داده‌اند که کم بودن تنوع ژنتیکی در یوزها حتی پیش از شکار شدنشان توسط انسان‌ها یا فعالیت‌های گسترده انسانی پدید آمده‌است. از این لحاظ، یوزها در میان همهٔ مهره‌داران از جمله موارد استثنایی به‌شمار می‌روند که چنین سرنوشتی حتی بدون دخالت انسان درشان شکل گرفته‌است. به باور دانشمندان، یک گلوگاه جمعیت عظیم یا در حالت دیگر چندین گلوگاه جمعیت کوچک‌تر در پایان دوره پلیستوسن در ۱۰٬۰۰۰ سال پیش برای این جانوران رخ داده‌است. بررسی‌ها بر روی دی‌ان‌ای میتوکندریایی این جانوران نشان می‌دهد که چنین اتفاقی میان ۶٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ سال پیش رخ داده و سبب هم‌مانندگی شدید در این‌گونه شده‌است.
کاهش تنوع ژنتیکی در یوزها دو اثر مهم بر آن‌ها گذاشته‌است: نخست بالا رفتن مرگ و میر توله‌ها و دوم افزایش حساسیت به بیماری‌های عفونی. تاکنون، میزان مرگ و میر توله‌های یوز در اسارت بیشتر از هر گونهٔ نادر و در معرض خطر دیگری بوده‌است. از این رو، با وجود قدرت تکثیر بالای یوزها در طبیعت، تکثیر در اسارت این جانوران در جهت تکثیر آن‌ها در بعضی نقاط مانند آمریکای شمالی نتیجهٔ چندان مثبتی نداشته‌است.
اقدامات حفاظتی
با کاهش شدید جمعیت یوزها در آفریقا و انقراض آن‌ها در بیشتر بخش‌های آسیا تا پایان سده بیستم میلادی، تعدادی از باغ‌وحش‌ها و مراکز پژوهشی در سراسر جهان اقدام به توله‌آوری از این جانوران در اسارت کردند. از آنجا که یوزها در اسارت اقدام به آمیزش و توله‌آوری نمی‌کنند، این مراکز با روش لقاح مصنوعی اقدام به بارور کردن یوزهای ماده می‌کنند. در این روش، نخست با برانگیختن جنسی ماده توسط نرها، او را متمایل به وارد شدن به دوره پذیرش می‌کنند و سپس لقاح مصنوعی انجام می‌شود. با کمک این روش تاکنون تعدادی توله‌یوز در آفریقا و آمریکای شمالی به دنیا آورده شده‌اند. این یوزها پس از مدتی به طبیعت وحشی معرفی شده و در مناطق حفاظت‌شده آفریقا رها می‌شوند. نتیجهٔ این روش البته در مواردی بسیار موفقیت‌آمیز بوده‌است؛ برای نمونه در یک مورد، ۶ یوز آزاد شده در سال ۱۹۸۴ در منطقهٔ حفاظت‌شده پارک ملی پیلانزبرگ در آفریقای جنوبی در طی ۱ سال از هنگام رها شدن، جمعیتشان به ۱۷ عدد رسید. نبود جمعیت‌های محلی شیر و کفتارهای خالدار در این افزایش شدید جمعیت تأثیر داشته‌اند.
با آنکه امروزه امکان توله‌آوری یوزها در اسارت وجود دارد، هنوز هم مشکلاتی همچون بالا بودن میزان مرگ و میر در توله‌ها و پایین بودن تعداد موسسات انجام‌دهنده فرایندهای مصنوعی توله‌آوری از مشکلات پیش رو در افزایش جمعیت این جانوران هستند. با این حال به نظر می‌رسد که معرفی دوبارهٔ یوزهای به دنیا آمده در اسارت به طبیعت محدود در صورت برآورده شدن نیازهای یوز و نبود دشمنانی چون شیر، می‌تواند بسیار موفقیت‌آمیز باشد. دربارهٔ طبیعت نامحدود (حصارکشی نشده) اما یوزهای معرفی‌شده کمترین شانس بقا ندارند و نمی‌توانند در برابر شیر و کفتار مقاومت کنند. از این رو، توله‌یوزهایی که از دست قاچاقچیان رهایی می‌یابند تا همیشه در مراکز نگهداری یوزها می‌مانند و نمی‌توانند به حیات وحش بازگردانده شوند.
در بعضی کشورهای آفریقایی اما اقداماتی برای پاسداری از نسل این جانور آغاز به انجام گرفته‌است. طبیعت‌شناسان در قاره سیاه به کشاورزان و گله‌داران کمک می‌کنند تا به جای به‌کارگیری تفنگ برای راندن یوزها، از سگ و الاغ (برای تولید صدا) بهره بگیرند. روش دیگر این است که گله‌دار به جای کشتن یوز و توله‌هایش، آن‌ها را زنده بگیرد و تحویل مقامات دهد. در نامیبیا، مسوولان این یوزها را به دیگر مناطق حفاظت‌شده در آفریقا می‌فرستند. پیش از آزاد کردن یوز، در صورتی که نر و قوی‌هیکل و تندرست باشد اسپرمش گرفته می‌شود تا به ایالات متحده آمریکا فرستاده شده و در برنامه‌های پژوهشی به کار رود.
در ایران
تعداد بسیار کمی از یوزهای آسیایی امروزه در فلات مرکزی ایران و کوهستان‌های اطرافش زندگی می‌کنند. آن‌ها واپسین بازماندگان نسل یوزپلنگ آسیایی هستند و سازمان حفاظت محیط زیست ایران برای پاسداری از آن‌ها پروژه‌ای به نام «پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی» را در سال ۲۰۰۱ میلادی راه‌اندازی کرد. در این راستا، نزدیک به ۸۰ دوربین عکس‌برداری حساس به حرکت در گوشه و کنار دشت کویر کارگذاشته شده‌اند تا به نظارت بر یوزها و جمعیتشان بپردازند. به گفته هومن جوکار، زیست‌شناس حیات وحش ایرانی، این یوزها امروزه بسیار کم‌تعداد و کمیاب شده‌اند و
توجه ویژه به یوزپلنگ ایرانی از آنجا آغاز شد که در شهریورماه سال ۱۳۷۳ خورشیدی، ماده یوزی به همراه سه تولهٔ تشنهٔ خود برای نوشیدن آب وارد باغ‌های اطراف شهر بافق شد. تعدادی افراد غیرمحلی (بنا به گفتهٔ محلی‌ها مأموران شهربانی قدیم) با چوب به مادر و توله‌هایش حمله کردند، مادر موفق شد از این مهلکه جان سالم به در ببرد، اما توله‌ها اسیر دست انسان‌ها شدند. دو توله زیر ضربات چوب جان خود را از دست دادند و توله دیگر زخمی و ضرب خورده با کمک مردم با تماس با حفاظت محیط زیست بافق و مأموران حفاظت از محیط زیست آن شهرستان نجات یافت. این توله که بعدها ماریتا نام گرفت به پارک پردیسان تهران منتقل شد و بعد از ۹ سال اسارت، در سال ۸۲ به دلیل عفونت ریوی جان باخت. علاقه‌مندان به یوز آسیایی روز نهم شهریور (سالروز نجات ماریتا) را روز «حفاظت از یوزپلنگ ایرانی» نامیدند و در مراسمی یک روزه یوز آسیایی را به عنوان نماد و میراث طبیعی ایرانیان معرفی کردند.
به دلیل یکتا بودن الگوی رنگ‌آمیزی بدن یوزها، عکس‌های گرفته‌شده از این جانوران به دانشمندان ایرانی کمک می‌کند که آن‌ها را تک تک شناسایی کنند. از روی تنها ۱۹۲ عکس گرفته‌شده از یوزها در فاصله ده ساله از آغاز پروژه، تنها ۷۶ یوز شناسایی شده‌اند. به گفته لوک هانتر، رئیس بنیاد پَنتِرا که به ایران در حفاظت از این جانور کمیاب یاری می‌رساند، یوزهای ایران بر «لبهٔ تیغ» قرار دارند. به گفته او، عکس‌های گرفته‌شده از یوزهای ایرانی جانورانی لاغر و نحیف را به تصویر می‌کشند که بی‌گمان تعدادی از آن‌ها تاکنون مرده‌اند. چنین مسئله‌ای یافتن تعداد دقیق یوزهای ایرانی را با مشکل روبرو کرده‌است و هنوز شمار یوزهای ساکن در ایران مشخص نیست.
در واپسین روزهای سال ۱۳۹۱ خورشیدی، نخستین پایش جمعیت یوز آسیایی داده‌های خود را منتشر کرد و مشخص شد که از بیش از ۲۰۰ عکس گرفته شده از یوز در ایران، تنها ۲۰ یوز منحصر شناسایی می‌شدند. چنین چیزی نشان از جمعیتی بسیار کوچک و شکننده دارد که انقراض این زیرگونه از یوز در ایران را بسیار محتمل می‌کند.
از علل اصلی کشته شدن یوزها تصادف با اتومبیل یا شکار توسط انسان است. از جمله در سال‌های اخیر یازده مورد به علت تصادف با خودروهای عبوری و سیزده مورد توسط شکارچیان کشته شده‌اند. احداث معدن و جاده بافق باعث تخریب زیستگاه‌های یوز شده‌است که از درون منطقه حفاظت شده بافق می‌گذرد. علت تصادفات زیاد یوزها آن است، که آن‌ها از منطقه‌ای به منطقه دیگر مهاجرت می‌کنند و در سر راه از جاده‌ها می‌گذرند و اگر یک یوز تصادف کند، دیگر یوزها گرد وی جمع می‌شوند. برای جلوگیری از تصادف، برنامه‌ای در دست است تا دور جاده‌ها حصار کشیده شود و زیرگذرهایی برای عبور یوزها احداث گردد. البته یک خطر دیگر دام‌هایی هستند که در مناطق حفاظت شده حضور دارند و سگ‌های گله یوز را تهدید می‌کنند.
در سال ۱۳۹۵ گزارش‌ها و تخمین‌های متفاوتی از جمعیت یوزهای موجود در حیات وحش ایران ارائه شده‌است. مرتضی اسلامی دهکردی، مدیر عامل انجمن یوز ایرانی، می‌گوید «تا کنون دو یوز ماده شناخت شده‌اند و اگر با این روند جلو برویم در انتهای دهه ۹۰ یوزهای ایرانی منقرض می‌شوند.» البته راهی برای ارائه آمار دقیق از تعداد یوزها وجود ندارد. طبق این گزارش، در سال ۹۲ از ۲۰ قلاده یوز تصویربرداری شده، ۷ مورد آن ماده، معادل ۳۵ درصد جمعیت، ماده بوده‌است. در سال‌های ۹۳ و ۹۴ تنها ۴ یوز ماده در میان ۲۳ یوز تصویربرداری شده، ثبت شده‌است، که دو موردش تلف شده‌است. به گفته وی، از سال ۹۳ به بعد یوز ماده تنها در زیستگاه‌های شمالی، در توران و میاندشت، تصویربرداری شده و در زیستگاه‌های جنوبی، در استان یزد، هیچ یوز ماده‌ای رؤیت نشده‌است. البته یک علت این مشکل آن است که محل نصب دوربین‌ها بر اساس ردی که نرها برجا می‌گذارند تعیین می‌شود و ماده‌ها کمتر در برابر دوربین‌ها ظاهر می‌شوند. از سوی دیگر هومن جوکار، مدیر ملی پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی، گزارش می‌دهد که ۵۰ تا ۷۰ قلاده یوز آسیایی در حیات وحش ایران ثبت شده‌است که ده درصد آن در آریز بافق زندگی می‌کند. جوکار می‌گوید یوزها در هفت استان کشور شامل سمنان، یزد، کرمان، اصفهان، خراسان جنوبی، خراسان شمالی و خراسان رضوی زیست می‌کنند که فقط در مناطق حفاظت شده قابل سرشماری و ثبت می‌باشند، اما درمناطق آزاد کشور آمار دقیقی وجود ندارد.
رابطه با انسان
در زمان‌های بسیار آغازین مصر سفلی، خدای مافدت به شکل یوزی بود که مورد پرستش قرار می‌گرفت و نمادی از پادشاهی به‌شمار می‌آمد. در دوره فرعونها نیز یوزهای تربیت‌شده همراهان نزدیک پادشاهان بودند و به صورت نمادین از تاج و تخت دفاع می‌کردند. تعداد بی‌شماری تندیس و تصویر از یوزها در آرامگاه‌های مصری، از جمله آرامگاه توت‌انخ‌آمون، یافت شده‌اند. در دید مصریان باستان، یوز می‌توانست روح شاه درگذشته را به سرعت به جهان پس از مرگ برساند.
یوزها به سادگی توسط انسان تربیت می‌شوند و به آن درگرفتن شکار کمک می‌کنند. آن‌ها هیچ خطری برای انسان ندارند و تاکنون هیچ نمونه‌ای از حملهٔ این جانوران به انسان گزارش نشده‌است. این جانوران حتی در صورت گرفته شدن توسط انسان‌ها مقاومت اندکی از خود نشان می‌دهند. آن‌ها در اسارت اقدام به جفت‌گیری نمی‌کنند. در خاطرات جهانگیر، پسر اکبر بزرگ، امپراتور گورکانی آمده‌است که اکبر تعداد زیادی یوز داشت که هیچ‌کدام از نرها با ماده‌ها نمی‌آمیختند. از میان هزاران یوز اکبر، تنها یک نر با ماده‌ای آمیخت و «این بسیار عجیب بود». اکبر آنچنان مشتاق دیدن آمیختن دو یوز با هم بود که تعدادی از آن‌ها را رها در قصر آزاد گذاشته بود «اما دریغ از رسیدن به آرزویش.» دربارهٔ علاقهٔ اکبر به یوزها در تاریخ آمده‌است که او ۳۰۰۰ یوز برای شکار پرورش داده بود. یوزها در حالی که چشم‌بند به چشم داشتند در جلوی شاه به محوطه‌ای پر از آهو برده می‌شدند و پس از بازکردن چشم‌بندشان، به سرعت به سوی طعمه می‌دویده، آن را شکار می‌کردند.
کارملا بینگ
کارملا بینگ ، بازیگر پورنو و مدل بازنشسته، در ۲۱ اکتبر ۱۹۸۱ در ایالت اورگن ایالات متحدهٔ آمریکا به دنیا آمد. او در ۱۵۰ فیلم پورنوگرافی ظاهر شده‌است و گزارش شده‌است که تحت نامهای گوناگون در صحنه‌های دیگر نیز به فعالیت پرداخته است.
محل تولد
او یک بار در پروفایل MySpace خود، نوشته بود که ایتالیایی و اهل هاوایی است و در مصاحبه‌هایش گفته که از پورتلند، اورگن است. در حالی که در لیست IMDB، محل تولدش را اورگن نام برده شده و محل زندگیش در شهر لاس وگاس، ایالت نوادا. او در سال ۲۰۰۲ به لاس وگاس رفت و در میهمانی‌های لیسانس به همراهی کردن پرداخت.
ورود به پورنوگرافی
او به عنوان میهمان و به همراه آلفا دیمز در یکی از برنامه‌های کانال دیسکاوری با نام اسرار جنسی شرکت کرد و تمایلات خود نسبت به شرکت در محصولات پورنوگرافی را آشکار کرد؛ و گفت که در آینده می‌خواهد ستارهٔ پورنو باشد. دیوید آردل یکی از معرفان او به صنعت پورنوگرافی بود. کارملا به خاطر علاقه اش به سرعت در این کار غوطه ور شد. او هنوز به دیوید آردل بسیار نزدیک است و در بسیاری از صحنه‌ها، همراه با او به نقش آفرینی پرداخته است. او امید وار است روزی قرار دادی برای بیلیاردبازشدن ببندد.
کناره‌گیری از پورنوگرافی
در سال ۲۰۰۸ کارملا برای مدتی از صنعت فیلم‌های جنسی کناری‌گیری کرد. این کناری‌گیری ناگهانی باعث ایجاد شایعاتی دربارهٔ او شد که به دلیل ترس از مبتلا شدن به اچ آی وی از این صنعت بازنشسته شده‌است. وی پس از آن در فضای MySpace خود تصاویری از حاملگی خود را گذاشت که نشان می‌داد دلیل بازنشستگی زود هنگامش، حاملگی وی بوده. در تصاویری که گذاشته بود پنج‌ماهه حامله بود. اما بلافاصله شایعات جدیدی مبنی بر این که وی به بیماری ایدز مبتلاست پخش شد که کارملا نیز خشم و ناراحتی خود را نسبت به آن‌ها نشان داد و خیلی تحت تأثیر قرار گرفت.
کارملا در اوایل سال ۲۰۱۱ به صنعت پورنوگرافی بازگشت و برای اولین بار در یک صحنهٔ سکس شرکت کرد. این صحنه در ۳۱ ژانویه توسط Plumper Pass، به نمایش درآمد و در آن نشانه‌های اضافه وزن پس از بارداری کاملاً قابل مشاهده است. او برای بازگشت به وزن طبیعی خود را لاغر کرده و در حال حاضر برای مراقبت از فرزندانش و پرداختن به هنر از پورنوگرافی به‌طور کامل بازنشسته شده‌است.
دیدگاه در مورد پورنو
یکی از دلایل کارملا برای ترک صنعت پورنوگرافی، اعتیاد به سکس و رابطهٔ جنسی بوده و هم‌اکنون دورهٔ نقاهت خود را می‌گذراند.
فردودگاه رالیگ
فردودگاه رالیگ یک فرودگاه همگانی است. این فرودگاه در کشور سورینام قرار دارد.
کارملا بینگ
دیدگاه در مورد پورنو
وی از کودکی آرزوی رقاص استریپ شدن را داشت و با استفاده از کفش‌های پاشنه بلند مادرش تمرین می‌کرد.
از نظر کارملا، پورنو و رابطهٔ جنسی غیر خصوصی و در مقابل دوربین با دیگران تنها یک رابطهٔ گذرا و یک شبه است و با رابطهٔ شخصی بسیار متفاوت است.
وی می‌گوید که این صنعت برای انسان‌های خوب مکان خشنی است و آنهایی که در این صنعت هستند همهٔ حقیقت را دربارهٔ پورنوگرافی به شما نمی‌گویند. او می‌گوید که در این صنعت کسانی که با شما رابطه برقرار می‌کنند دوستان شما نیستند و نباید انتظار داشت که ملاحظهٔ شما را بکنند. همچنین خطر ابتلا به بیماری‌های مقاربتی مانند ایدز و HIV در این شغل بسیار بالاست و هزینه‌های مربوط به آرایش و برنزه کردن و... سر به فلک می‌کشند.
وبسایت
او در سایت رسمی اش تمامی فیلم‌های هاردکور خود را جمع‌آوری کرده‌است و در این سامانه هنوز به فعالیتش ادامه می‌دهد. همچنین پشت صحنهٔ فیلم‌هایش که بسیار نادر هستند در وبگاهش وجود دارد.
دستگیری توسط پلیس
او به دلیل اینکه شبهای زیادی را در کافه‌های لاس وگاس به صورت غیرقانونی می‌رقصید توسط مدیر آنجا مورد شکایت قرار گرفت
تپه گورستان طفلان
تپه قبرستان طفلان مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زابل، بخش شهرکی و ناروئی، روستای گوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
لین فانتن
لین فانتن (Lynn Fontanne؛ December 6, 1887 – 1887:12:6, July 30, 1983) یک هنرپیشه اهل بریتانیا بود.
سیارک ۹۵۵۶
سیارک ۹۵۵۶ نه هزار و پانصد و پنجاه و ششمین سیارک کشف شده‌است که در ۸ آوریل ۱۹۸۶ کشف شد.
طویقون‌بیک قاجار
طویقون‌بیک قاجار از امرا و سرداران نظامی قزلباش طایفه قاجار در دوره شاه طهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود.
کلمت‌شالو
کلمت‌شالو، روستایی از توابع بخش دهدز شهرستان ایذه در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان دنباله‌رود شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۸۱ نفر (۴۹خانوار) بوده‌است. مردم این روستا از طایفه راکی شالو کرمی و اسدی هستند
بارتنگا گورا (استان پودلاسکی)
بارتنگا گورا (استان پودلاسکی) یک روستا در لهستان است که در گمینا فیلیپوو واقع شده‌است. بارتنگا گورا ۴۰ نفر جمعیت دارد.
ورزشگاه یاماها
ورزشگاه یاماها یک ورزشگاه فوتبال در شهر ایواتا، استان شیزوئوکا واقع در کشور ژاپن می‌باشد. این ورزشگاه میزبان بازی‌های خانگی باشگاه جوبیلو ایواتا در رقابت‌های جی‌لیگ است. گنجایش این ورزشگاه ۱۶٬۸۷۹ هزار نفر است.
منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی
هوانگانگ
هوانگانگ (به لاتین: Huanggang) یک شهر مرکزی در جمهوری خلق چین است که در هوبئی واقع شده‌است.
خصوصیات
هوانگانگ ۱۷٬۴۴۶٫۶۳ کیلومترمربع مساحت و ۶٬۱۶۲٬۰۶۹ نفر جمعیت دارد.
دانشگاه علوم زیستی ورشو
دانشگاه علوم زیستی ورشو (به لهستانی: Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego) بزرگترین دانشگاه علوم کشاورزی در لهستان است. این دانشگاه در سال ۱۸۱۶ تاسیس شد. این دانشگاه در ناحیهٔ مری مونت یکی از ناحیه‌های شمالی وَرشَو (به زبان لهستانی Warszawa تلفظ وَرشاوا) پایتخت کشور لهستان قرار دارد.
شاه‌تره گل‌ریز
شاه‌تره گل‌ریز نام یک گونه از سرده شاه‌تره است.
چکاوک تمینک
چکاوک تمینک (نام علمی: Eremophila bilopha) نام یک گونه از سرده چکاوک‌های شاخدار است.
موسی سلطان موصلوی ترکمان
موسی سلطان موصلوی ترکمان از امرای قزلباش طایفه ترکمان در دوره شاه طهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. وی پدر بزرگ مادری شاه اسماعیل دوم بود.
هولمز چپل
هولمز چپل (به انگلیسی: Holmes Chapel) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در چشر شرقی واقع شده‌است. هولمز چپل ۵٬۶۶۹ نفر جمعیت دارد.
نعل‌کنان
نعل‌کنان، روستایی از توابع بخش دهدز شهرستان ایذه در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان دنباله‌رود شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۳۷ نفر (۳۷خانوار) بوده‌است.
Y
Y بیست‌وپنجمین حرف از حروف الفبای لاتین است. نام انگلیسی آن «وای»، نام فرانسوی آن «ای‌گرک»، و نام آلمانی آن «اوپسیلون» است.
ریاضیات
در ریاضیات y و x به‌طور زیاد استفاده می‌شوند. Y همچنین در محور مختصات، نماد محور بالا/پایین است.
زیست‌شناسی
کروموزوم Y یکی از دو کروموزوم موجود در مردان است.
گالی (کشتی باستانی)
گالِی (Galley) که در برخی منابع تاریخی گالر هم ذکر شده، یک نوع از کشتی و به طور عمده شناور قایقرانی است، گالِی نسبتاً طولانی اما بدنهٔ آن باریک و دارای عمق کمی است، در ابتدای ساخت بیشتر در جهت ترخیص کالا از گمرک در دریاها مورد استفاده قرار می‌گرفت، تقریباً تمام انواع گالِی‌ها از بادبان کمک می‌گرفتند و می‌توانستند از بادهای مطلوب در جهت حرکت استفادهٔ مناسب را ببرند اما قدرت اصلی رانش و هدایت آنها متکی به انسان به عنوان نیروی محرکه‌اش بود چرا که تمامی گالی‌های ابتدایی با پارو هدایت می‌شدند و در موقعیت‌های مقتضی از جمله جنگ یا فرار از دشمن می‌توانست از بادبان‌هایش در جهت سرعت بیشتر استفاده کند.
سرچشمهٔ گالِی‌ها به طور عمده در میان تمدن‌های دریانوردی به خصوص در اطراف دریای مدیترانه در اوایل هزارهٔ اول پیش از میلاد است، استفاده از این نوع کشتی‌ها تا اوایل قرن نوزدهم نیز ادامه داشت، با تغیرات عمده‌ای که در طول سال‌ها و قرن‌ها در گالِی‌ها ایجاد گردید این مدل از کشتی‌ها قابلیت شرکت در جنگ، تجارت و دزد دریایی را پیدا کردند و به همین طریق مورد استفاده در اشکال مختلف قرار گرفتند.
گالِی‌ها در اوایل قدرت نیروی دریایی مدیترانه مورد استفادهٔ جنگی پیدا کردند که از میان آنها می‌توان به یونانیان و فنیقی‌ها و رومی‌ها اشاره داشت، کلاس‌های مختلفی از این مدل کشتی تا قرن شانزدهم میلادی به جنگ و دزدی دریایی در دریای مدیترانه مشغول بودند، هنگامی که این کشتی‌ها به عنوان کشتی جنگی در نبرد مورد استفاده قرار می‌گرفتند انواع سلاح‌های مختلفی بر روی آنها نصب می‌شد از جمله کله‌قوچ، منجنیق، و در قرن‌های بعدتر توپ نیز به مجموعهٔ سلاح‌های آنها اضافه شد.
در دوران امپراتوری بیزانس انواع گالی‌هایی که در نیروی دریایی خدمت می‌کردند مجهز به آتش یونانی بودن و در صورت نزدیک شدن کشتی‌های خصم آنها را به آتش می‌کشیدند ولی در شکل کلی متکی به تعداد خدمه در جهت فتح و غلبه بر دشمن در میدان نبرد بود. نیاز به استفاده از سلاح‌های مختلف در ادوار گوناگون طراحی و ساختمان گالی‌ها را دچار تغییرات بسیاری کرد که این تغییرات در قرون وسطی چشم‌گیرتر بود، یکی از اولین و عمده‌ترین جنگ مشهوری که گالی‌ها در آن شرکت داشتند جنگ لپانتو است که در سال ۱۵۷۱ به عنوان یکی از بزرگترین جنگ‌های دریایی تاکنون شناخته می‌شود.
تعریف و اصطلاحات
اصطلاح گالر مشتق شده از کلمه گالیا یونانی بیزانسی که یک نسخه و نمونه کوچک از درومون نخستین ناوهای جنگی از است ، اصل این کلمه و منبع الگوگیری آن جهت انتخاب مشخص نیست اما می‌تواند احتمالاً به گالئوس مربوط شود که تقریباً همان سگ‌ماهی یا یک نوع از کوسهٔ کوچک است ، خود کلمه galley از قرن سیزدهم به انگلیسی راه یافت و تا قبل از آن این عنوان در زبان انگلیسی وجود نداشت و در قرن پانزدهم نیز در بسیاری از زبان‌های اروپایی ردپای این کلمه به چشم می‌خورد که در آن زمان به شکل مشخص و تنها به یک نوع از کشتی‌های جنگی اطلاق می‌گردید و از قرون وسطی به بعد به شکل خاص برای کشتی‌های مدیترانه استفاده می‌شد.
چیرنا ناد تیسو
چیرنا ناد تیسو (به Tiszacsernyő) یک شهرک با جمعیت ۴٬۲۹۹ نفر که در Trebišov District، اسلواکی واقع شده‌است.
سیارک ۹۵۶۰
سیارک ۹۵۶۰ نه هزار و پانصد و شصتمین سیارک کشف شده‌است که در ۳ مارس ۱۹۸۷ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۸۰ است.
طوز خورماتو
طوز خورماتو ، ، شهری در ۸۸ کیلومتری جنوب کرکوک در شمال عراق و مرکز شهرستان دوزخورماتو در استان صلاح‌الدین است. جمعیت این شهر ۱۱۹۰۰۲ نفر در سال ۲۰۱۲ بود. ساکنان این شهر متشکل از کردها ،ترکمانان و اعرابی هستند که در زمان صدام در خلال پروژه عرب سازی به این مناطق مهاجرت کردند.
اعلامیه نود و پنج ماده‌ای مارتین لوتر
اعلامیهٔ ۹۵ ماده‌ای در باب قدرت و اثربخشی آمرزش که با عنوان اعلامیهٔ ۹۵ ماده‌ای شناخته می‌شود، در سال ۱۵۱۷ میلادی توسط مارتین لوتر به نگارش درآمد که از آن عموماً به عنوان محرک اولیه برای اصلاحات پروتستانی یاد می‌شود. این اعلامیه سوءاستفاده‌های مذهبی، خصوصاً مواردی همچون فروش آمرزش‌نامه را به چالش می‌کشد.
محتوا
مارتین لوتر در اعلامیهٔ خود، بر مسائل درون کلیسای کاتولیک همچون غسل تعمید و آمرزش تمرکز می‌کند. این اعلامیه، با صراحت اعتبار فروش آمرزش گناهان توسط کلیسا را رد می‌کند و اظهار می‌دارد که رهایی از گناه در این کلیسا، با داد و ستدهای مالی بدست می‌آید، نه با ندامت واقعی از گناه. لوتر مدعی است که فروش آمرزش، نقض آشکار هدف اصلی اعتراف، توبه و بخشایش است و به مسیحیان به دروغ گفته شده که آن‌ها می‌توانند با خرید آمرزش به پاکی از گناه دست پیدا کنند.
کلیسای ویتنبرگ در آلمان که جزئی از امپراتوری مقدس روم بود و اعلامیهٔ ۹۵ ماده‌ای از آنجا منتشر شد، بزرگترین مجموعهٔ باقی‌ماندهٔ آثار مقدس در اروپا را در خود دارد. این آثار توسط فردریک سوّم ساکسونی جمع‌آوری شدند. در آن زمان ادعا می‌شد که ستایش اجساد و آثار قدیسین باعث بخشایش و عفو مجازت گناه در برزخ می‌شود.
در آن زمان یک کشیش معتقد به فرقهٔ دومینیک، با هدف جمع‌آوری اعانه برای تأمین هزینه‌های بازسازی کلیسای سنت پیتر در رم که توسط پاپ لئون دهم شروع شده بود، به فروش آمرزش‌نامه در سرزمین‌های آلمان اقدام کرد. در آن زمان آلبرت ماینز، اسقف اعظم ماینز در آلمان، برای خرید مقام خود مبلغ زیادی را قرض گرفته بود و بشدت در مضیقه بود. به همین دلیل با شرط دریافت قسمتی از درآمد حاصل از فروش آمرزش‌نامه، اجازهٔ این کار را در سرزمین‌های خود صادر کرد. لوتر احساس کرد که باید چنین تقلبی را برای مردمی که اقدام به خرید آمرزش‌نامه می‌کنند افشا کند. این افشاگری در مناظره‌ای که در دانشگاه ویتنبرگ برگزار شده بود انجام شد.
انتشار
هانس هیلربراند می‌نویسد که در روز ۳۱ اکتبر ۱۵۱۷ میلادی، لوتر به هیچ وجه قصد جدال با کلیسا را نداشت، بلکه آن را اعتراضی اصولی به رفتار کلیسا می‌دانست. با این وجود در بخش‌های مختلف اعلامیه، چالش‌های محسوسی در ارتباط با کلیسا دیده می‌شود، خصوصاً در بند ۸۶ام، آنجا که می‌پرسد: "از آنجا که ثروت کنونی پاپ از ثروت کراسوس‌ها (ثروتمندترین افراد) بیشتر است، چرا او نباید این کلیسای سنت پیتر را به جای پول مؤمنانِ مستمند، با پول خود بسازد؟"
واکنش‌ها
در روز ۱۵ ژوئن ۱۵۲۰ میلادی، پاپ لئون دهم تکذیبیه‌ای برای اعلامیهٔ ۹۵ ماده‌ای لوتر صادر کرد. این سند، باورهای رسمی کلیسای کاتولیک که لوتر اشتباه پنداشته بود را اعلام می‌کرد.
بارتنگچکا
بارتنگچکا یک روستا در لهستان است که در گمینا بارتنگچکا واقع شده‌است. بارتنگچکا ۵۵۰ نفر جمعیت دارد.
متیل سلولز
متیل سلولز
رده درمانی: ملین‌ها
اشکال دارویی: پودر
موارد مصرف
متیل سلولز محلول در آب بوده در درمان یبوست به‌کار برده می‌شود. متیل سلولز در صنایع غذایی (قوام دهنده و امولسیونه)و آرایشی نیز کاربرد دارد.
عوارض جانبی
چون فاقد جذب خوراکی است عوارض چندانی ندارد، ممکن است مصرف زیاد آن موجب اسهال شود.
تپه گوری کهنه
تپه گوری کهنه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زابل، بخش شهرکی و ناروبی، روستای گوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
چکاوک مالابار
چکاوک مالابار (نام علمی: Galerida malabarica) نام یک گونه از سرده چکاوک‌های کاکلی است.
هولمفرث
هولمفرث (به انگلیسی: Holmfirth) یک شهرک در بریتانیا است که در Kirklees واقع شده‌است. هولمفرث ۵٬۱۷۳ نفر جمعیت دارد.
سرگردان در اعماق (بازی ویدئویی)
سرگردان در اعماق یک بازی ویدئویی بقا است که توسط استودیوی استرالیایی بی‌ایم تیم گیمز برای مایکروسافت ویندوز، مک‌اواس، پلی‌استیشن ۴، نینتندو سوئیچ، ایکس‌باکس وان و لینوکس ساخته و منتشر شده‌است.
داستان
بازی سرگردان در اعماق در اقیانوس آرام اتفاق می‌افتد، جایی که یک بازمانده از سانحه هواپیما خود را با برخی از خطرناک‌ترین سناریوها در دنیایی که به‌طور رویه‌ای تولید می‌شود، مواجه می‌شود. بازیکنان می‌توانند جزایر اقیانوس آرام، صخره‌ها و گودال‌های اقیانوسی بی‌پایان پر از بیوم‌ها را کاوش کنند و باید ابزارهایی را برای زنده ماندن جستجو و توسعه دهند.
آبگنجشکی
آبگنجشکی، روستایی از توابع بخش دهدز شهرستان ایذه در استان خوزستان ایران است.
مریم عیسی‌یوا
مریم عیسی‌یوا در روستای «سر خاسار» منطقه کولاب در جنوب تاجیکستان متولد شد. او در سال ۱۹۶۰ از هنرستان تئاتر لوناچارسکی مسکو فارغ‌التحصیل شد و پس از یک سال هنرپیشگی در تئاتر شهر خجند از سال ۱۹۶۱ در تئاتر لاهوتی شهر دوشنبه به کار پرداخت. او تاکنون طی حدود ۶۰ سال نقش‌های مختلفی را در صحنه تئاتر و سینما اجرا کرده‌است. او بیش از ۱۰۰ نقش مختلف را در فیلم‌های سینمایی، سریال‌های تلویزیونی و نمایشنامه‌های تئاتر ایفا نموده و در کار دوبلاژ بیش از ۱۵۰ فیلم و سریال نیز همکاری داشته‌است.
مریم عیسی‌یوا استودیوی هنری کودکان «گل امید» را چند سال پیش تأسیس کرد که در تربیت زیبایی‌شناختی و کمک به استعدادهای جوان نقش بارزی داشته‌است.
نقش‌های مهم
از مهم‌ترین نقش‌هایی که خانم عیسی‌یوا اجرا کرده، نقش تهمینه در نمایشنامه «رستم و سهراب» اثر غنی عبدالله (بر مبنای شاهنامه فردوسی)، گرترودا در «هاملت» شکسپیر، ایوکاستا در «ادیپوس» سوفوکل، موجوده در «اراده زن» اعظم صدقی، هلال در «حکم مادر» فیض‌الله انصاری، شفق در «شب گرفتن ماه» موستای کریم، منظور در «گوهر شب چراغ» ساتم الغزاده، سیلویا در «دو ورونایی» شکسپیر، برناردا در «خاندان برناردا آلبا» ی فدریکو گارسیا لورکا و غیره است.
جوایز
مریم عیسی‌یوا عضو «اتفاق سینماگران اتحاد شوروی» و همچنین «اتفاق سینماگران تاجیکستان» بوده و بواسطه نقش آفرینی‌های تأثیرگذار خود بارها سزاوار دریافت جوایز مختلف هنری و نشانهای مهم دولتی و هنری گردیده‌است از جمله در سال ۱۹۷۹ عنوان «هنرمند خلق تاجیکستان» را از معتبرترین جوایز هنری تاجیکستان است، به دست آورد.
پنجشنبه شب ۱۶ آبان ۱۳۹۶ اهالی فرهنگ و هنر تاجیکستان با برگزاری مراسمی از روز تئاتر این کشور و هشتادمین سالگرد تولد مریم عیسی‌یوا تجلیل کردند. این مراسم با اجرای پاره‌های از نمایشنامه‌هایی که خانم عیسی‌یوا در طول عمرش در آن‌ها نقش اجرا کرده بود، از سوی هنرپیشگان تئاترهای تاجیکستان برپا شد.
X
X, x بیست‌وچهارمین حرف از الفبای انگلیسی است. نام و نحوه تلفظ آن (اِکس) است. آمریکایی‌ها به آن اکس می‌گویند.
در نگارش فارسی
در برخی نگارش‌ها این نویسه برای نمایش آوای /خ/ بکار برده شده‌است. به نمونه‌های زیر دقت کنید:
در الفبای روسی، برابر نویسه /خ/ به کار می‌رود. مانند хѣръ.
در الفبای ترکی آذربایجانی، برابر نویسه /خ/ به کار می‌رود. مانند خورتان Xortan (لولو).
در لاتین‌نویسی الفبای تاجیکی، برابر نویسه /خ/ به کار می‌رود. مانند مختری Moxteri (خودمختار).
در آوانگاری و برخی لاتین نویسی، برابر نویسه /خ/ در به‌کار می‌رود.
همچنین در الفبای آوانگاری بین‌المللی، نیز برای نمایش آوای /خ/ به کار می‌رود، مانند خاک: /xɒ:k/.
کاربردها
در زبان عربی واژه شئ (به معنای چیز)، برای اشاره به مجهول استفاده می‌شود. پس از فتح اندلس توسط مسلمانان، این واژه در ترجمه به زبان اسپانیایی، با مشکلاتی مواجه بود چرا که صدای «ش» در این زبان وجود ندارد. همچنین مانند x-ray: پرتوی ناشناس.
همچنین گاهی حرف اکس X با ضربدر ✘ اشتباه گرفته می‌شود.
ریاضیات
X در ریاضیات نماد یک چیز مجهول را ایفا می‌کند. همچنین نماد چند برابر بودن نیز است. X بعد از اعداد به معنای چندبار یا چندبرابر است. برای مثال دوبرابر 2x نوشته می‌شود.
محل گنج
در بسیاری از مناطق، محل گنج را با X نشانه گذاری می‌کنند. همچنین معماران باستانی در دوره اشکانی و ساسانی، اغلب برای نشان دادن نقطه صفر مرزی (حدود دو کشور)؛ از نماد ضربدر X استفاده می‌کردند.
رتبه‌بندی اکس
در برخی از وبگاه‌ها از X به علت رتبه‌بندی اکس (X rating) توسط سیستم درجه‌بندی فیلم‌ها توسط انجمن تصاویر متحرک آمریکا در گذشته، برای نشان دادن محتوای جنسی استفاده می‌شود. مانند: XHamster, XVideos و Xtube
نامه
x در انتهای نامه‌ها به معنای بوس است.
قره‌قویونلو
قراقویونلو‌ دودمانی از حاکمان ترکمان و مسلمان بود که نزدیک به صد سال بر شمال‌غرب ایران، شرق آناتولی، آذربایجان و ارمنستان حکمرانی کردند (۷۸۰–۸۷۴ ه‍.ق). خانوادهٔ حاکم قراقویونلو از قبیلهٔ ییوا، به ویژه ایل بهارلو بودند. آن‌ها از طوایفی بودند که هنگام حملهٔ مغول مساکن خود را حوالی دریاچهٔ خوارزم ترک کرده به ایران آمدند و هر طایفه از آنان در جایی استقرار یافتند. هنگامی که دولت ایلخانان مغول منقرض شد، ترکمانان هم مانند سایر طوایف ترک از فرصت استفاده کرده صاحب قدرت شدند. این قبیله در شمال‌شرقی دریاچهٔ وان با مرکزیت ارچیش به قدرت رسیدند.
X
منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخهٔ ۱۶ مارس ۲۰۰۷.
قره‌قویونلو
ریشه‌شناسی نام
قراقویونلو واژه‌ای ترکی (مرکب از: قره + قویون + لو) و به معنی «صاحبان گوسفندهای سیاه» است. این واژه بسته به لهجهٔ محلی گوینده، قره‌قویونلو یا قارا قویونلو هم تلفظ و نوشته می‌شود.
جدیدیه بری
جدیدیه بری (متولد ۱۹۷۷) نویسندهٔ آمریکایی‌ست. او در ورمانت متولد شد و دوران کودکی خود را در نیویورک به سر برد.
قره‌قویونلو
ریشه‌شناسی نام
نام قراقویونلوها نخستین‌بار در تاریخ در دورهٔ پیش از دودمان صفویان مطرح گردیده‌است. قراقویونلوها که ترکمان بودند ابتدا تحت فرمان دودمان مغولی جلایری‌ها در تبریز و بغداد بودند. اما در سال ۱۳۷۵ قرا یوسف رهبر قراقویونلوها در پی شورشی علیه جلایری‌ها استقلال خود را از جلایری‌ها اعلام کرد و کنترل آذربایجان، موصل و بغداد را به دست گرفت. تیموریان در حوالی ۱۴۰۰ قرا یوسف را شکست داده و قرایوسف به مصر متواری شد. وی پس از مدتی و در ۱۴۰۶ با کمک حاکمان وقت مصر، مملوک‌ها، دوباره کنترل تبریز را بدست آورد. دولت قراقویونلو در بخش مهمی از سرزمین ایران شامل خوزستان، کرمان، فارس و هرات حضور داشت واپسین فرمانروای قره‌قویونلو جهانشاه قراقویونلو نام داشت که اوزون حسن از دودمان آق‌قویونلو او را شکست داد و وی را به همراه پسرش کشت.
مذهب قراقویونلوها
این طایفه شیعه مذهب بوده‌اند و کلاه سیاه بر سر می‌گذاشتند و با طایفه دیگری که سنی و کلاه سفید بر سر می‌گذاشتند عموماً در رقابت و همجوار بوده‌اند. مسجد کبود در تبریز از بناهای ساخته شده در دوران قراقویونلوها است.
جدیدیه بری
زندگی ادبی
رمان «کتاب راهنمای حرفهٔ کارآگاهی» در همان سال برندهٔ جایزهٔ بهترین رمان کارآگاهی سال از بنیاد «دشیل همت» شد و سال بعد جایزهٔ رمان کارآگاهی را از «بنیاد ادبی کاوفورد» دریافت کرد. این موفقیت‌ها در حالی بود که «جدیدیه بری» نویسندهٔ جوان امریکایی مدت‌ها برای یافتن ناشر تلاش کرده بود و در نهایت ‍«پنگوئن» بعد از انتشار این کتاب آن را نقطهٔ درخشان کارنامهٔ سال ۲۰۰۹ خود معرفی کرد.
قره‌قویونلو
مذهب قراقویونلوها
این استدلال که بین سنی گری آق قویونلو و تشیع قره قویونلو و صفویه تضاد واضحی وجود داشت، عمدتاً بر منابع متأخر صفوی استوار است و باید مشکوک تلقی شود.
جدیدیه بری
زندگی ادبی
رمان «کتاب راهنمای حرفهٔ کارآگاهی» در شهری بی‌نام‌ونشان می‌گذرد و داستان کارمند معمولی به نام «چارلز آن‌وین» را روایت می‌کند که باید رمزوراز یک داستان کارآگاهی را حل کند، او بی‌این‌که بخواهد تبدیل به یک کارآگاه تمام‌عیار می‌شود. کارآگاهی گم‌شده‌است و در این میان استاد امور جنایی با رویاهای مردم سروکار پیدا می‌کند و در واقع عناصر داستان‌های پلیسی و فانتزی یک جا جمع شده‌اند تا مرد دوچرخه‌سوار این داستان خواننده را شگفت‌زده کند.
قره‌قویونلو
مذهب قراقویونلوها
در مورد تعلقات مذهبی قره قویونلوها، اگرچه برخی از اعضای متأخر خانواده اسامی شیعی داشتند و گهگاه نوشته‌های سکه‌های شیعی نیز وجود داشت، به نظر می‌رسد هیچ مدرک محکمی برای وابستگی قطعی شیعی در میان بسیاری از ترکمن‌ها در آن زمان وجود ندارد.
جدیدیه بری
زندگی ادبی
روزنامهٔ «گاردین» دربارهٔ «کتاب راهنمای حرفهٔ کارآگاهی» نوشت: «مایکل مورکاک نویسندهٔ انگلیسی ادبیات فانتزی هرگز فکر نمی‌کرد بشود این‌چنین عناصر داستان فانتزی را به ادبیات پلیسی گره زد.»
قره‌قویونلو
مذهب قراقویونلوها
در دوره قره قویونلو تشیع فراگیر شد. فعالیت‌های موفقیت‌آمیز شیخ جنید صفوی در آذربایجان و آناتولی و مشعشعیت در خوزستان مهم‌ترین شاهد بر گسترش تشیع با شمشیر است. می توان گفت مانند یارعلی (برادر قره یوسف) در خاندان قره قویونلو، عشق آگاهانه به علی (خلیفه) وجود دارد. اما نام چهار خلیفه بر روی سکه های قره یوسف، اسکندر و جهان شاه دیده می شود. علاوه بر آن، در منابع معاصر آق قویونلو، ممالیک و تیموری هیچ گزارشی مبنی بر گرایش حاکمان قره قویونلو به تشیع وجود ندارد.
ظهور
ترکمن‌های قره قویونلو در ابتدا از حدود سال ۱۳۷۵، زمانی که رهبر قبیله اصلی آنها بر موصل حکومت می‌کرد، دست نشاندگان حکومت جلایریان در بغداد و تبریز بودند. اما بر ضد جلایریان قیام کردند و با فتح تبریز توسط قره یوسف استقلال خود را از سلسله آل جلایر تأمین کردند.
جدیدیه بری
زندگی ادبی
«نیویورکر» دربارهٔ این رمان نوشته است: «اگر «وس اندرسون» هوس کند سراغ ساخت فیلمی براساس اقتباس از داستان‌های «کافکا» برود می‌توان گفت به فضای این رمان نزدیک شده‌است.»
قره‌قویونلو
ظهور
در سال ۱۴۰۰ امپراتوری تیموری به رهبری تیمور، قره قویونلوها را شکست داد و قره یوسف به مصر گریخت و به سلطنت ممالیک پناه برد. قره یوسف مورد استقبال شیخ محمود، نایب دمشق، قرار گرفت. اندکی بعد سلطان جلایری احمد جلایر نیز به دمشق آمد. النصیر فرج که نمی خواست روابط با تیمور را بدتر کند، پذیرفت که قره یوسف و احمد جلایر را بگیرد و به او تحویل دهد. این دو رهبر در زندان با هم دوستی خود را تجدید کردند و توافق کردند که احمد جلایر باید بغداد را حفظ کند و قره یوسف آذربایجان را حفظ کند. احمد همچنین پیربوداغ پسر قره یوسف را به فرزندی پذیرفت. هنگامی که تیمور در سال ۱۴۰۵ درگذشت، ناصر فرج هر دو را آزاد کرد. با این حال، به گفته فاروق سومر، آنها به دستور والی شورشی دمشق، شیخ محمود آزاد شدند.
جدیدیه بری
زندگی ادبی
«آبزرور» نیز «کتاب راهنمای حرفهٔ کارآگاهی» را با رمان «سومین پلیس» نوشتهٔ «فلن اٌبراین» مقایسه کرده و نوشته است: «ترکیب تخیل و فانتزی و تودرتو رفتن این‌ها بسیاری وقت‌ها از هیچ منطقی پیروی نمی‌کنند و همین غیرقابل توضیح شدن داستان را تا این اندازه متفاوت و تأثیرگذار می‌کند.»
قره‌قویونلو
ظهور
قره یوسف پس از بازگشت از تبعید، عزالدین شیر، فرماندار تیموری وان را وادار به تسلیم کرد، در حالی که آلتامیش، نایب السلطنه دیگری را که تیمور گماشته بود، دستگیر و به بارقوق فرستاد. او بعداً به سرزمین های آذربایجان رفت. او در ۱۴ مهر ۱۴۰۶ در جنگ نخجوان، ابوبکر تیموری را شکست داد و تبریز را دوباره اشغال کرد. ابوبکر و پدرش میران شاه برای بازپس گیری آذربایجان تلاش کردند، اما در ۲۰ آوریل ۱۴۰۸ قره یوسف در جنگ سردرود که در آن میران شاه کشته شد، شکست قاطعی بر آنها وارد کرد. در پاییز ۱۴۰۹ قره یوسف وارد تبریز شد و گروهی مهاجم به شروان به ویژه شکی فرستاد که بی نتیجه ماند.
در سال ۱۴۱۰ قره قویونلوها بغداد را تصرف کردند. استقرار یک خط فرعی قره قویونلو در آنجا سقوط جلایریان را که زمانی به آنها خدمت می کردند، تسریع کرد. با وجود جنگ داخلی بین نوادگان قره یوسف پس از مرگ او در سال ۱۴۲۰، دولت قره قویونلو پس از قره یوسف فروپاشید. پس از مرگ قره یوسف در دسامبر ۱۴۲۰، شاهرخ سعی کرد آذربایجان را از اسکندر پسر قره یوسف بگیرد، زیرا هیچ یک از پسرانش پدرش را همراهی نمی کردند. تیموریان علیرغم شکست اسکندر، دو بار در سال‌های ۱۴۲۰-۲۱ و ۱۴۲۹، تنها در سومین لشکرکشی شاهرخ میرزا در سال‌های ۱۴۳۴-۳۵ موفق شدند، زمانی که او حکومت را به برادر خود اسکندر، جهانشاه (۱۴۳۶-۱۴۶۷) به‌عنوان تابع خود سپرد. در سال ۱۴۳۶ از شاهرخ کمک گرفت تا اسکندر را شکست دهد و تاج و تخت را برای خود تصاحب کند. او همچنین توسط گوهرشاد پذیرفته شد و در ۱۹ آوریل ۱۴۳۸ تاجگذاری کرد و لقب مظفرالدین را گرفت.
رؤیای آمریکایی (کمیک)
رؤیای آمریکایی یک شخصیت تخیلی و ابرقهرمانانه در کتاب‌های کامیک می‌باشد. این کاراکتر به دست تام دی‌فالکو و برنت اندرسون خلق شده و در الف-بعدی شماره ۴ام (۱۹۹۹) معرفی شد.
جدا از کتاب‌های کامیک، شرکت مارول از رؤیای آمریکایی در دیگر کالاهای خود از جمله پوشاک، اسباب‌بازی، ورق بازی، انیمیشن‌های تلویزیونی و بازی‌های رایانه‌ای استفاده کرده است.
قره‌قویونلو
فروپاشی
در سال ۱۴۱۰ ارمنستان تحت کنترل قره قویونلوها قرار گرفت. منابع اصلی ارمنی موجود در این دوره از تاریخ نگار توما متسوپتسی و چندین کولوفون گرفته تا نسخه های خطی معاصر آمده است. به گزارش توما، اگرچه قره قویونلوها مالیات های سنگینی از ارامنه می گرفتند، اما سال های اولیه حکومت آنها نسبتاً آرام بود و شهرها بازسازی شدند. اما این دوره صلح آمیز با ظهور قره اسکندر، که بنا به گزارش ها، ارمنستان را «بیابان» کرد و آن را در معرض «ویران و غارت، کشتار و اسارت» قرار داد، از بین رفت. جنگ‌های اسکندر با تیموریان و شکست نهایی توسط تیموریان باعث ویرانی بیشتر در ارمنستان شد، زیرا بسیاری از ارامنه به اسارت گرفته شده و به بردگی فروخته شدند و زمین در معرض غارت آشکار قرار گرفت و بسیاری از آنها مجبور به ترک منطقه شدند. اسکندر با گماشتن ارمنی از خانواده ای اصیل به نام رستم به عنوان یکی از مشاوران خود تلاش کرد تا با ارامنه آشتی کند.
رؤیای آمریکایی (کمیک)
لباس رؤیای آمریکایی شباهت بسیار زیادی به کاپیتان آمریکا داشته و مانند او یک سپر نابود نشدنی دارد.
قره‌قویونلو
فروپاشی
هنگامی که تیموریان حمله نهایی خود را به منطقه آغاز کردند، جهانشاه، برادر اسکندر را متقاعد کردند که به برادرش بپردازد. جهانشاه سیاست آزار و اذیت ارامنه در سیونیک را در پیش گرفت و نوشته‌های خطی ارمنی غارت کردن صومعه تاتف توسط نیروهایش را در دست نوشته‌های ارمنی درج کرده است. اما او نیز به دنبال نزدیکی با ارامنه، واگذاری زمین به فئودال ها، بازسازی کلیساها، و تصویب انتقال مقر جاثلیق کلیسای حواری ارمنی به کلیسای جامع اچمیادزین در سال ۱۴۴۱ بود. و ارمنی ها را به اسارت درآورید زیرا کشور شاهد ویرانی های بیشتر در سال های پایانی مبارزات ناکام جهانشاه با آق قویونلو بود.
جهانشاه با شاهرخ میرزای تیموری صلح کرد. با این حال، این صلح به سرعت از بین رفت. هنگامی که شاهرخ میرزا در سال ۱۴۴۷ درگذشت، ترکمن‌های قره قویونلو بخش‌هایی از عراق و سواحل شرقی شبه جزیره عربستان و همچنین غرب ایران را که تحت کنترل تیموریان بود ضمیمه قلمرو خود کردند. اگرچه در دوران حکومت او قلمروهای زیادی به دست آمد، اما پادشاهی جهانشاه توسط پسران یاغی و حاکمان تقریباً خودمختار بغداد که در سال ۱۴۶۴ آنها را اخراج کرد، با مشکل مواجه شد. اما، این یک شکست فاجعه بار بود که منجر به مرگ جهانشاه و فروپاشی کنترل ترکمانان قره قویونلو در خاورمیانه شد. در سال ۱۴۶۸، آق قویونلو در اوج خود تحت رهبری اوزون حسن (۱۴۵۲-۱۴۷۸)، قره قویونلوها را شکست داد و عراق، آذربایجان و غرب ایران را فتح کرد.
ساختار حکومتی
تشکیلات دولتی قره قویونلو عمدتاً بر اساس پیشینیان خود، جلایریان و ایلخانیان بود. حاکمان قره قویونلو از زمان به تخت نشستن پیربوداغ توسط قره یوسف از عنوان سلطان استفاده می کردند. گاهی عنوان بهادر روی ضرب سکه ظاهر می شد. از القاب خان، خاقان و پادیشاه نیز استفاده می کردند.
قره قویونلوها با حفظ فرهنگ فارسی ، از زبان فارسی برای دیپلماسی، شعر، و به عنوان زبان درباری استفاده می کردند. نامه های دیپلماتیک به تیموریان و عثمانی ها به زبان فارسی و مکاتبات با سلاطین ممالیک به زبان عربی بود. اسناد رسمی داخلی (فرمان، سیورغال) نیز به فارسی نوشته می شد.
در مورد تشکیلات ایالتی، ولایات توسط شهزاده ها و بیگ ها اداره می شد که در هر یک از استان ها دیوان های کوچک تری داشتند. حکومت توسط فرمانداران نظامی (بیگ ها) عموماً از پدر به پسر منتقل می شد. در شهرها مقاماتی به نام داروغه بودند که به امور مالی و اداری رسیدگی می کردند و قدرت سیاسی هم داشتند. شاهزاده ها و بیگ ها سربازان خود را داشتند که به آنها نوکر می گفتند که آموزش دیده و حقوق می گرفتند.
بازماندگان قراقویونلوها
در حال حاضر تیره‌هایی به نام قراقویونلو یا قارا قویونلو در بخش قره قویون که به اسم محال قره قویونلو در شهرستان شوط استان آذربایجان غربی است زندگی می‌کنند و عموماً پسوند قره قویونلو در نام خانوادگی خود یا محل تولد خود دارند. ایل شاهسون بغدادی در استان‌های تهران، مرکزی، … و در حوالی استان فارس وجود دارند. بخشی از بازماندگان جهانشاه قراقویونلو حکومت قطب شاهیان را در هند برپا نمودند.
دیوان سالاری قراقویونلوها
الگوی دیوان سالاری قراقویونلوها، دیوان سالاری دورهٔ ایلخانی بوده‌است، اگرچه جزئیاتی از دیوان سالاری ایشان در دست نیست. در این دوره از دو دیوان تواجی به معنای فرماندهی نظامی و پروانجی، یعنی ریاست خزانه نام برده شده‌است.
فرودگاه شهری بنسون (آریزونا)
فرودگاه شهری بنسون (آریزونا) یک فرودگاه همگانی بهره‌برداری هوایی است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۸۰۷ متر است. این فرودگاه در شهر بنسون، آریزونا کشور ایالات متحده آمریکا قرار دارد و در ارتفاع ۱۱۶۷ متری از سطح دریا واقع شده‌است.
نوریه مراح بنیده
نوریه مراح بنیده (نورية مراح بنيدة) دونده الجزایری است.
پرویز شکری
پرویز شکری (زاده ۱۳۱۷ - همدان) بازیگر و چهره‌پرداز اهل ایران است.
Z
Z (زِد یا زی) بیست‌وششمین و آخرین حرف از حروف الفبای لاتین است.
در نگارش فارسی
این حرف معادل حروف ز، ذ، ض و ظ در الفبای فارسی است.
معمولاً به صورت zh معادل حرف ژ در الفبای فارسی است.
تلفظ
Z در گویش انگلیسی بریتانیایی، کانادایی، استرالیایی، نیوزیلندی و هندی «زِد» تلفظ می‌شود‌‌ و در انگلیسی آمریکایی «زی» تلفظ می‎‌شود.
بخش‌آباد (سرخه)
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان این روستا بدون جمعیت بوده‌است.
جغرافیا
بخش آباد منطقه‌ای است در ۲ کیلومتری جنوب لاسجرد که قبلاً دارای قلعه محل سکونت و مزرعه جهت کشاورزی بوده که به تدریج با بزرگ شدن و رونق گرفتن روستای لاسجرد اهالی ده بخش آباد به لاسجرد مهاجرت کردند؛ ولی هنور کار کشاورزی در این منطقه رواج داشته و تقریباً زمینهای حاصلخیز تری نسبت به مناطق اطراف دارد. در زمان گذشته آب کشاورزی ای منطقه از طریق قنات تأمین می‌گردیده ولی از سال ۱۳۷۵ به بعد آب قنات این منطقه رو به کاهش یافت و بعد از دو سال به صورت کامل خشک شد و کشاورزان مجبور به حفر چاه شدند. این چاه در ضلع غربی کاروانسرای لاسجرد واقع گردیده‌است. این منطقه کشاورزی توسط آقای حاج علی النقی کاشانی وقف حضرت حسین بن علی گردیده‌است. اکثر محصولات بخش آباد خربز ه و گندم می‌باشد.
بیسکوییت حیوانی
بیسکوییت حیوانی، فیلمی در ژانر کمدی، موزیکال است. کارگردان فیلم بیسکوییت حیوانی، ویکتور هیرمن است. این فیلم در سال ۱۹۳۰ میلادی ساخته شد. بازیگران این فیلم عبارت‌انداز: برادران مارکس، لیلیان راث و مارگارت دومانت
شاهوردی سلطان زیاد اوغلی قاجار
شاهوردی سلطان زیاد اوغلی قاجار از امرا و سرداران نظامی قزلباش طایفه قاجار در دوره شاه طهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم بود. وی پس از جنگ صفویان با شروانشاهان (۱۵۴۷) از سوی شاه تهماسب یکم به حکمرانی گنجه منصوب گردید.
دی‌کلروسیلان
دی‌کلروسیلان با فرمول شیمیایی  یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 61330 است. که جرم مولی آن 101.007 g mol−1 می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، گاز بی‌رنگ است.
باغ‌ابراهیم (ایذه)
باغ‌ابراهیم (ایذه)، روستایی از توابع بخش دهدز شهرستان ایذه در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان دنباله‌رود شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
اسفنگ
اسفنگ، روستایی از توابع بخش بهاباد شهرستان بافق در استان یزد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان جلگه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
چکاوک تکلا
چکاوک تکلا (نام علمی: Galerida theklae) نام یک گونه از سرده چکاوک‌های کاکلی است.
تپه زیارت شاه ولی
تپه زیارت شاه ولی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زابل، روستای جان آباد سنجرانی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۷۷۱۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
هولنست
هولنست (به انگلیسی: Holnest) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در West Dorset واقع شده‌است. هولنست ۲۲۰ نفر جمعیت دارد.
ورونیکا برتون
ورونیکا برتون (Veronica Burton؛ زادهٔ July 12, 2000) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
دتوا
دتوا (به لاتین: Detva) یک شهرک با جمعیت ۱۵٬۰۲۰ نفر که در Detva District، اسلواکی واقع شده‌است.
اوپن‌ال‌دپ
اوپن‌ال‌دپ یک پیاده‌سازی آزاد از پروتکل ال‌دپ است توسط پروژه OpenLDAP توسعه داده می‌شود. این نرم‌افزار تحت یک پروانه نرم‌افزار آزاد شبیه به پروانه بی‌اس‌دی منتشر می‌شود که OpenLDAP Public License نام داد. LDAP یک پروتکل مستقل از سکو است و به سیستم خاصی وابسته نیست. در برخی از توزیع‌های لینوکس، برای پشتیبانی از این پروتکل، به صورت پیشفرض برنامه OpenLDAP هم گنجانده شده است یا اینکه می‌توان این برنامه را از طریق مخازن نرم‌افزاری نصب کرد. این برنامه همچنین بر روی سیستم‌عامل‌های خانواده بی‌اس‌دی و همچنین طیف وسیعی از دیگر سیستم‌عامل‌ها هم اجرا می‌شود.
ما چگونه ما شدیم
ما چگونه ما شدیم: ریشه‌یابی علل عقب‌ماندگی در ایران کتابی‌ از صادق زیباکلام است که در آن مسئله عقب‌ماندگی ایران به‌طور خاص و عقب‌ماندگی شرق در برابر غرب (اروپا) به‌طور عام مورد بررسی قرار می‌گیرد. این کتاب را انتشارات روزنه منتشر کرده‌است. این کتاب در نوع با جلد گالینگور و شومیز (جلد نرم) منتشر شده، و به صورت الکترونیکی نیز در دسترس است.
جلد ها
چاپ اول این کتاب در بهار ۱۳۷۴، چاپ دوم در بهار ۱۳۷۵، چاپ سوم در بهار ۱۳۷۶ و چاپ چهارم در بهار ۱۳۷۷ منتشر شد. این کتاب تا سال۱۳۹۵به چاپ بیست و هفتم رسیده و سه بار ویرایش شده‌است.
تقدیم
نویسنده این کتاب را به محمد غزالی، ابراهیم همت و حسین خرازی تقدیم کرده‌است:
وی در توضیح اینکه چرا کتاب را به محمد غزالی تقدیم کرده است، به نقش وی در تغییر بینش نسبت به دین اشاره می‌کند. نویسنده توضیح می‌دهد که پیش از آشنایی با غزالی به درک دین از طریق علم می‌پرداخته و پس از آشنایی با غزالی متوجه شده است که دین توجهی آن‌دنیایی داشته و الزاما توسط علم توجیه نمی‌شود.
دلایل عقب‌ماندگی ایران و شرق
مؤلف ابتدا بر اساس سیر تاریخی، به سؤالات و پاسخ‌هایی می‌پردازد که در ذهن ایرانیان هنگام مواجهه با غرب ایجاد شده‌است. ایرانیان در پاسخ به این سؤال که «چرا از اروپا عقب مانده‌ایم» پاسخ‌های متفاوتی داده‌اند: «حمله اعراب»، «استعمار و سرمایه‌داری»، «نظریه توطئه» و …. زیباکلام این پاسخ‌ها را سهل‌انگارانه و معلول‌نگری به جای علت‌جویی و ریشه‌یابی می‌داند.