cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اروجولر (بورچکا)
اروجولر یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در بورچکا واقع شده‌است. اروجولر ۱۵۶ نفر جمعیت دارد.
آلو دوپیکوف
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال نومه کالیو، باشگاه فوتبال سیلامائه کالو، باشگاه فوتبال فلورا تالین، و باشگاه فوتبال ویلیاندی تولویک اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال استونی، زیر ۱۹ سال استونی، زیر ۲۱ سال استونی، استونی، و اتحادیه فوتبال استونی بازی کرده‌است.
طرب‌نامه
متن
نمایشنامه نوشتهٔ بهرام بیضایی به سال ۱۳۷۳ است که هنوز چاپ نشده است.
نمایش
بیضایی این نمایش را در دو بخشِ تقریباً چهارساعته با چهل بازیگر بر صحنه برد: بخش نخست در اوایل بهار ۱۳۹۵ و بخش دوّم در میانه‌های پاییز همان سال.
غیر از متین نصیری‌ها در نقش غلام سیاه و بازیگران نوآموز دیگر، بازیگران باتجربه ای مانند مژده شمسایی (در نقش زن حاجی) و افشین هاشمی (رئیس مطرب‌ها)، حمید احیا، سپیده خسروجاه، بهزادگلمحمدی، حسین میرزامحمدی، شیما خاکی و غیره نیز در این نمایش بازی کرده‌اند.
فشرده‌ی بخش نخست طَرَب‌نامه
پیشْ­خوانی طَرَبْ­نامه در یک عروسی بَر تختِ­حُوض و میان حلقه­ی مهمانان از واپَسین دَمِ روز تا پگاهِ فَردا بازی می­شود! سَرْدَسته و نَقشْ­پوش­ها وصفِ شغلِ خُود و نقش­های داستان را به کوتاهی می­خوانَند و برای جفتِ جوان و بانی مجلس برکت می­طلبَند.
گوشه­ی یکُم میرْمُلَقلَق [حاجی مَلِکُ­التُجّار] می­بَرَد نُوکرش مُبارَک را در بازار بفروشد. بهانه­اَ‌ش این است که مُبارَک سالی یک دُروغ می­گویَد، ولی خیالِ اصلی­اَش این است که جای وِی کنیزَکی جوان و خواستنی بِخرد. زَنْ­حاجی که اسمش عفّت است پیش از آن که از دهانِ حاجی بشنود خَبر شُده است چون جوانکی که خُود را ماهیگیر جا زَده از پُشتِ دَر سراغِ خواهر خُود دختری نُوبَرْنام را گرفته که گفته حاجی خریده­­اَند. هَمین جوان بارِ دیگر ادّعا می­کُنَد اسمش نیاوَش است؛ و در سخنانِ تنهایی جوان دَرمی­یابیم نَه برادر که عاشق نُوبَر است و به چهره عوض کردن درِ این خانه پِیِ او آمده است! دَرویشی راستین و گُذَران جوان را هُشدار می­دَهد که بپرهیزَد از کلَک­های روزگار و مَردُمی که سُم دارَند! سراَنجام پس از رفتَنِ حاجی و مُبارَک به بازار، زَنْ­حاجی در را به روی جوان باز می­کُنَد.
گوشه­ی دُوُم در مِیدانِ بُزرگ قرار است شاعری را گردن بزنند که اشعار تُندی به نامِ وِی است. شاعر کاغذینْ­جامه دَر بَر دارَد و هر که بخواهَد عریضه­ی خویش به وِی می­بَندَد تا با خُود آن دُنیا بِبَرَد؛ و غَشغَشِ جلّاد باید با پولْ­خُردهای کفّاره­یی که مَردُمان پای خونِ شاعر می­ریزَند خرجِ خُود را دَر بیاوَرَد؛ و زَنِ روی­پوشیده­ی شعرْدوستی منتظر ایستاده تا روحِ شاعر با گردنْ­زَدَنَش در وِی حلول کُنَد. گوشه­ی دیگر دسته­ی کوچکی مُطرِبِ دُورهْ­گَرد قالیچه­ی بساط گُستَرده­اَند؛ بُزرگِ دَسته [مَزَنْ­تار] و دُخترش [مَزَنْ­چَشم] به هَمراهیِ رَقّاصه­ی پیش [باجی] و پسَرِ وِی [مَگوْنام] که پیش­تَرها زَنپوش بوده و حالا جوانپوش است گَهگاه بازی­های خندهْ­آوَری دَر می­آوَرَند. قُلدُرِ گُندهْ­رجَبْ نامی پاپِیِ آن‌ها، و هَم پُشتیبان و هَم مُزاحمِ آن‌هاست. داروغه­ی نُوپیدایی با یاوَرانِ خُود [مُباشِر، خانْ­ناظِر، میرزا] جانشین داروغه­ی قَبلی شُده­اَند که فسادَش آشکار و خُودَش بَر دار زَده شُده. نُوبَر که از دستِ بَندهْ­فُروش می­گُریخته و سرانجام در زنجیر می­بَرَندَش به داروغه شکایَت می­بَرَد که ناپدَرَش مُلّاباقِرْنامی که روی خانه و زندگی آن‌ها اُفتاده و پدر و مادرش را آن دُنیا فرستاده وِی را دَستِ بندهْ­فُروش داده بفروشَد. همان دَم مُلّاباقِر با لَقَبِ میرْمُذَبذَب که به گُفته­­ی نُوبَر دَمی شاعر است و دَمی حکیم و دَمی مُلّایِ مَکتَبْ­دار و دَمی تاجِرِ بندهْ­فُروش و دَمی دَرویش پدیدار می­شود و چنان پُراُبهّت و مُوَجَّه است که دیگر کسی دُروغ­های نُوبَر را باوَر نمی­کُنَد و با هَمه­ی دلسوزیِ کنیزِ سیاهی به نام گُلزار و غُلامِ گولی به نامِ حَنظَل سَرْاَنجام بَندهْ­فُروش نُوبر را زَنجیرْبسته می­بَرَد. در قالیچه­ی مُطرِب­ها به جوانپوش و رَقّاصه که برای حفظِ دسته خواهر و برادر خوانده می­شُدند گُفته می­شود که دَر واقع برادر و خواهر نیستند و برای عروسی مانعی ندارَند. لابه­لای هَمه­ی این داستان­ها تلاشِ حاجی­ برای فروشِ مُبارَک به جایی نمی­رِسَد بِدین عیبِ بزرگ که سالی سیصد و شصت و چهار روز راست می­گویَد؛ و حاجی ناگهان دَر می­یابَد پولِ خریدِ کنیزَک و رسیدِ پیشْ­پَرداختِ وِی را خانه جا گُذاشته است و مُبارَک را می­فِرستَد بیاوَرَد.
مُژدهْ­خوانی سَرْدَسته و نقشْ­پوشان مهمانانِ عروسی را به سور شامیانه می­خوانَند و وعده می­دَهَند که پس از نفسْ ­تازهْ ­کردنی به تختِ­حُوض بَرگَردَند و طَرَبْ­نامه را پِی گیرَند
اسکات کری
اسکات کری (Scott Curry؛ زادهٔ May 17, 1988) بازیکن راگبی ۷ نفره اهل نیوزیلند است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا، ۲ مدال نقره شده‌است.
به اشتراک گذاری تصاویر پزشکی
اشتراک گذاری تصاویر پزشکی، تبادل الکترونیکی تصاویر پزشکی بین بیمارستان ها، پزشکان و بیماران است. به‌جای استفاده از رسانه‌های سنتی، مانند سی‌دی یا دی‌وی‌دی، و ارسال آن‌ها یا حمل آن به بیماران، فناوری اکنون امکان اشتراک‌گذاری این تصاویر را با استفاده از فضای ابری فراهم می‌کند. فرمت اولیه تصاویر به صورت DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine) است. معمولاً داده‌های غیرتصویری مانند گزارش‌ها ممکن است در قالب‌های استاندارد مانند PDF (Portable Document Format) در طول فرآیند ارسال پیوست شوند.
علاوه بر این، استانداردهایی در صنعت، مانند IHE Cross Enterprise Document Sharing for Imaging (XDS-I)، برای مدیریت اشتراک گذاری اسناد بین شرکت های مراقبت های بهداشتی وجود دارد. یک معماری معمولی که در راه اندازی دخیل است، یک سرور نصب شده محلی است که در پشت فایروال قرار می گیرد و امکان انتقال امن با امکانات خارجی را فراهم می کند. در سال 2009، انجمن رادیولوژی آمریکای شمالی پروژه «اشتراک تصویر» را با هدف کنترل تاریخچه تصویربرداری (گزارش‌ها و تصاویر) به بیماران راه‌اندازی کرد و به آن‌ها اجازه داد تا این سوابق را مانند بانکداری یا خرید آنلاین مدیریت کنند.
معماری
یک معماری معمولی برای یک پلت فرم به اشتراک گذاری تصویر پزشکی شامل انتقال داده از یک سیستم نصب شده مستقیماً در شبکه بیمارستان و پشت دیوار آتش، به و از یک موجودیت خارجی است. برخی از قطعات استاندارد معماری درگیر عبارتند از:
حریم خصوصی
قانون قابل حمل و پاسخگویی بیمه سلامت (HIPAA) - تصویب شده توسط کنگره ایالات متحده و امضای رئیس جمهور بیل کلینتون در سال 1996. عنوان دوم HIPAA، که به عنوان مقررات ساده سازی اداری (AS) شناخته می شود، مستلزم ایجاد استانداردهای ملی برای مراقبت های بهداشتی الکترونیکی ، تراکنش ها و شناسه های ملی برای ارائه دهندگان و طرح های بیمه سلامت و کارفرمایان است.
پروژه اشتراک تصویر RSNA
پروژه اشتراک تصویر RSNA شبکه ای است که برای رادیولوژیست ها ایجاد شده است تا با استفاده از حساب های پرونده سلامت شخصی (PHR) تصاویر پزشکی را با بیماران به اشتراک بگذارند. این پروژه آزمایشی که توسط موسسه ملی تصویربرداری زیست پزشکی و مهندسی زیستی (Nibib) تامین می شود و توسط RSNA اداره می شود، ثبت نام بیماران را در سال 2011 آغاز کرد.
در حال حاضر، پنج مرکز پزشکی شرکت کننده در این برنامه وجود دارد - بیمارستان ماونت ساینای، مرکز پزشکی UCSF، مرکز پزشکی دانشگاه مریلند، مرکز پزشکی دانشگاه شیکاگو، و کلینیک مایو. بیماران در این سایت ها می توانند تصاویر پزشکی خود را به صورت الکترونیکی دریافت کرده و به آنها دسترسی داشته باشند.
تا ژانویه 2017، هفت شرکت نرم‌افزاری وجود داشتند که اعتبار سنجی اشتراک تصویر RSNA، Agfa Healthcare، Ambra Health (سابق DICOM Grid)، GE Healthcare، Lexmark Healthcare، LifeImage، Inc.، Mach7 Technologies و Novarad را تکمیل کرده‌اند.
سه قطعه اصلی برای معماری این پروژه وجود دارد:
ریجکس بادی
یک ابزار برنامه نویسی بیان باقاعده توسط Just Great Software Co. Ltd برای سیستم عامل مایکروسافت ویندوز است.
این ابزار یک رابط برای ساخت، آزمایش و اشکال زدایی عبارات باقاعده، علاوه بر کتابخانه ای از عبارات باقاعده رایج، یک رابط برای تولید کد برای استفاده از عبارات باقاعده در محیط برنامه نویسی مورد نظر، یک ابزار گرافیکی grep برای جستجو در میان فایل ها و دایرکتوری ها و یک محل تبادل نظر یکپارچه برای جستجو و ارائه مشاوره در مورد بیان باقاعده با سایر کاربران ارائه می‌دهد.
موتور بیان باقاعده RegexBuddy به نرم‌افزار اجازه می‌دهد تا قوانین و محدودیت‌های بسیاری از ویژگی‌های رایج بیان باقاعده را تقلید کند.
آمونسن (فیلم)
آمونسن فیلمی است در ژانر زندگی‌نامه‌ای محصول ۲۰۱۹ نروژ. فیلم را اسپن سندبرگ کارگردانی کرده و پال سوره هاگن، کاترین واترستون و تروند اسپن سیم در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. فیلم دربارهٔ روئال آمونسن کاشف نروژی می‌باشد.
داستان
فیلم دربارهٔ زندگی و کودکی آمونسن است. ابتدای فیلم با مکالمهٔ لئون برادر روئال آمونسن با بس معشوقهٔ روئال آغاز می‌شود و عمدهٔ داستان زندگی آمونسن از زمانی که در کودکی مشتاق فتح قطب شد تا سفرش به قطب جنوب، روابط عشقی‌اش، و کوشش‌هایش برای سفرهای اکتشافی به قطب شمال ادامه می‌یابد. فیلم نهایتاً با مرگ آمونسن طی یک عملیات نجات در قطب شمال خاتمه می‌یابد.
منابع
Wikipedia contributors, "Amundsen (film)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amundsen_(film)&oldid=968544174 (accessed July 28, 2020).
باگوس ستیادی
باگوس ستیادی (Bagus Setiadi؛ زادهٔ June 24, 1966) بدمینتون‌باز اهل اندونزی است. ستیادی پس از آن که در یکی از مسابقات چشمش آسیب دید، تمرینات منظم خود را با ایمی هنرا در سال ۱۹۹۰ شروع کرد.
باددگاما
باددگاما (به لاتین: Baddegama) یک منطقهٔ مسکونی در سری‌لانکا است که در ناحیه گاله واقع شده‌است. باددگاما ۱۱۱ کیلومتر مربع مساحت و ۷۸٬۵۳۵ نفر جمعیت دارد.
مرادلی (بورچکا)
مرادلی یک منطقهٔ مسکونی در ترکیه است که در بورچکا واقع شده‌است. مرادلی ۳۰۵ نفر جمعیت دارد.
سلول تی کایمریک گیرنده آنتی‌ژن
سلول تی کایمریک گیرنده آنتی‌ژن نوعی روش درمان سرطان است که از روش‌های سلول درمانی با پایه ایمونوتراپی و مهندسی ژنتیک جهت بهبود بیماران مبتلا به انواع سرطان‌های خونی، با استفاده از سلول‌های خونی خود فرد بیمار (اتولوگ) استفاده می‌کند. این رویکرد در درمان برخی از بدخیمی‌های خونی موفقیت‌آمیز بوده‌است و برای سایر تومورها نیز در حال کارآزمایی است. CARها گیرنده‌های مهندسی ژنتیک شده حاوی محل‌های اتصال اختصاصی آنتی‌ژن توموری می‌باشند که توسط ژنهای نوترکیب ناحیه متغیر ایمنوگلوبولین (آنتی‌بادی، پادتن) کد می‌شوند و دم سیتوپلاسمی آنها حاوی دومین‌های سیگنال‌رسانی هر دو گیرنده سلول T (لنفوسیت تی از انواع سلول‌های سیستم ایمنی بدن است) و پذیرنده‌های کمک تحریکی است.
کاربرد
دلیل استفاده از ایمنوگلوبولین‌ها با یک جایگاه اتصال اختصاصی برای آنتی‌ژن توموری بعنوان پذیرندهٔ شناسایی کننده، با اینکه در سلول‌های T باید عمل کند، این است که مشکل محدودیت به MHC (مجموعه سازگاری بافتی اصلی) گیرنده سلول‌های T را ندارد، بنابراین یک ساختار CAR یکسان در هر بیماری می‌تواند استفاده شود. جایگاه اتصال ایمونوگلوبولین به یک دم سیتوپلاسمی مهندسی‌شده متصل شده‌است که حاوی دومین‌های سیگنال‌رسانی است که به‌طور طبیعی نقش‌های ضروری در فعال‌سازی سلول T دارند. تا کنون چندین نوع متفاوت از ساختارهای انتقال سیگنال در CARهای تولیدشده در مراکز مختلف استفاده شده‌است، اما همگی موتیف‌های ITAM زنجیرهٔ زتای TCR (گیرنده لنفوسیت تی) و موتیف‌های انتقال سیگنال سیتوپلاسمی از پذیرنده‌های کمک‌تحریکی نظیر CD28 یا 4-1BB (یک عضو خانواده پذیرنده یTNF) را دارند. بیان این دومین‌های انتقال سیگنال توانایی فعال‌سازی سلول T را به گیرنده‌های ایمنوگلوبولینی اختصاصی تومور اعطا می‌کند.
پروتکل
در پروتکل رایج، سلول‌های T خون محیطی بیماران جدا شده و با آنتی‌بادی‌های anti-CD33 یا anti-CD28 به منظور تکثیر همه سلول‌های T، تحریک می‌شوند و با پلاسمیدهای لنتی‌ویروس یا رتروویروس کُدکننده CAR ترنسفکت (دستکاری ژنتیکی) می‌شوند. سپس سلول‌های T بیان کنندهٔ CAR تکثیر یافته مجدداً به بیمار تزریق می‌شوند. سلول‌های T منتقل شده به بیماران، در پاسخ به شناسایی آنتی‌ژن توموری توسط CAR، تکثیر شدیدتری پیدا می‌کند. اختصاصیت گیرنده سلول Tهای سطح این سلولهای T (که همچنان حضور دارند) با هدف کشتن سلولهای توموری ارتباطی ندارد، زیرا همهٔ سلول‌های ترنسفکت شده می‌توانند با اتصال آنتی‌ژن توموری به جایگاه اتصال آنتی‌ژن کد شده توسط ژن CAR فعال شوند. از بین رفتن تومور هم با مکانیسم‌های مستقیم سیتوتوکسیک (انگلیسی: cytotoxic T-lymphocyte-associated protein 4) و هم با مکانیسمهای وابسته به سیتوکاین (سیتوکین‌ها دسته‌ای از مولکول‌های پروتئینی محلول در آب هستند که از یاخته‌های گوناگون و بیشتر در پاسخ به یک تحریک، ترشح می‌شوند و وظیفهٔ انتقال پیام بین یاخته‌ها را برعهده دارند) انجام می‌گیرد. بیماران مبتلا به بدخیمی‌های سلول‌های B، از قبیل لوسمی لنفوسیتی مزمن و لوسمی لنفوبلاستی حاد، به‌طور مؤثر توسط سلولهای T بارز کننده CAR اختصاصی برای CD19، یک مارکر عمومی سلول B(pan-B cell marker)که روی سلول‌های توموری هم بیان می‌شود، درمان شده‌اند. سلول‌های B طبیعی نیز همانند سلول‌های B توموری از بین می‌روند، اما بیماران با مخلوط ایمونوگلوبولین به منظور جبران فقدان سلول‌های B حمایت می‌شوند. پلاسماسل‌های تولیدکننده آنتی‌بادی با طول عمر طولانی، که در مغز استخوان بالغین و بافت‌های مخاطی یافت می‌شوند، CD19 را بارز نمی‌کنند و کشته نمی‌شوند، در نتیجه آنها به ایجاد ایمنی وابسته به آنتی‌بادی در بیماران بالغ درمان شده با سلول‌های CAR-T اختصاصی CD19 ادامه می‌دهند. سلول‌های خاطرهٔ CAR-T ممکن است برای حداقل چند ماه در بیماران درمان شده باقی بمانند، به طوری که مراقبت علیه عود تومور حفظ می‌شود. درمان با CAR برای درمان بدخیمی‌های سول B مقاوم به سایر درمانها در چندین مرکز پزشکی در دنیا انجام می‌شود، و امکانات زیادی ایجاد شده‌است که می‌توانند تعداد زیادی از سلول‌های CAR-T را در یک زمان کوتاه برای هر بیمار تولید کنند.
محدودیت‌ها
تا کنون درمان با سلول CAR-T فقط در مقابل سرطان‌های خونی موفقیت‌آمیز بوده‌است، احتمالاً به دلیل اینکه سلول‌های T تزریق شده دسترسی راحتی به سلول‌های توموری در گردش دارند. این رویکرد برای دیگر بدخیمی‌ها نظیرمالتیپل میلوما، تومورهای مغزی و بعضی کارسینوماها در حال گسترش است. برای درمان موفق تومورهای توپر، روش‌هایی باید یافت شوند که بتوانند سلول‌های T تزریق شده را به محل بافت تومور برساند و این امر تا کنون امکان‌پذیر نشده‌است. همچنین، طراحی سلول‌های CAR-T که اختصاصی برای سلول‌های سرطانی باشند و سلول‌های طبیعی زیادی را از بین نبرند، ضروری خواهد بود. یک رویکرد، شناسایی جفت آنتی‌ژن‌هایی که معمولاً فقط بر سطح سلول‌های توموری همراه با یکدیگر بارز می‌شوند، و استفاده از سلول‌های CAR-T دارای دو ویژگی که برای فعال شدن باید هر دو آنتی‌ژن را شناسایی کنند، می‌باشد.
سفر ماه عسل با پی‌وی‌تی.ال‌تی‌دی
'''سفر ماه عسل با پی‌وی‌تی. ال‌تی‌دی''' فیلمی محصول سال ۲۰۰۷ و به کارگردانی ریما کاگتی است. در این فیلم بازیگرانی همچون آمیشا پاتل، آبهای دئول، کی کی منون، بومان ایرانی، شبانه اعظمی، منیشا لامبا، رایما سن، دیا میرزا، رانویر شوری، ساندیا مریدول، آرجون رامپال، سوزان برنرت، شاهانا گوسوامی ایفای نقش کرده‌اند.
بخش هایلند، شهرستان ماسکینگوم، اوهایو
بخش هایلند (به انگلیسی: Highland Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان ماسکینگام، اوهایو واقع شده‌است. بخش هایلند ۶۵٫۴ کیلومتر مربع مساحت و ۸۴۸ نفر جمعیت دارد و ۳۳۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
دستگاه برداشت و گذاشت
سامانه‌های جایگذاری اجزاء فناوری نصب-سطحی که به‌طور معمول دستگاه‌های برداشتن و گذاشتن یا P&P نامیده می‌شوند، ربات‌هایی هستند که برای سوارکردن قطعات مختلف فناوری نصب-سطحی برروی بردهای مدار چاپی (PCB) استفاده می‌شوند. این دستگاه‌ها برای قراردادن سریع و دقیق قطعات مختلف الکترونیکی مانند: خازن، مقاومت، مدارهای مجتمع بر روی PCBها که در رایانه ها، دستگاه‌های ارتباطی، نظامی، صنعتی و پزشکی مورد استفاده هستند، به کار می‌رود. این دستگاه همچنین می‌تواند برای بسته‌بندی ریزتراشه ها نیز استفاده شود.
عملکرد
تجهیزات مربوط به جایگذاری، قسمتی از یک دستگاه بزرگتر را تشکیل می‌دهند و مسئول انجام مراحل برنامه‌ریزی‌شده‌ای برای ساخت برد مدار چاپی هستند. تعدادی زیادی زیرسامانه برای برداشت صحیح قطعه و نشاندن صحیح آن‌ها در کنار یکدیگر کار می‌کنند. این سامانه‌ها معمولاً از مکنده‌های پنوماتیکی استفاده می‌کنند که به یک دستگاه پلاتر مانند متصل می‌شوند تا امکان اداره‌کردن دقیق بادکش در سه-بعد را فراهم کنند. علاوه بر این، هر دهانک را می‌توان به‌طور مستقل چرخاند.
ساختار داده‌های مرتبط
در علوم کامپیوتر، ساختار داده مرتبط، ساختار داده‌ای است که از مجموعه‌ای از رکوردهای داده (نود ها) به هم مرتبط شده و توسط مراجع (پیوندها یا اشاره گرها) سازماندهی شده اند. پیوند بین داده ها را می توان اتصال‌دهنده نیز نامید.
در ساختارهای داده پیوندی، پیوندها معمولاً به عنوان انواع داده های خاص در نظر گرفته می شوند که فقط می توانند برای برابری ارجاع داده شوند یا مقایسه شوند. بنابراین، ساختارهای داده پیوندی با آرایه‌ها و دیگر ساختارهای داده‌ای که نیاز به انجام عملیات حسابی روی نشانگرها دارند، در تضاد هستند. این تمایز حتی زمانی که نود ها به‌عنوان عناصر یک آرایه منفرد پیاده‌سازی می‌شوند، برقرار است، و مراجع در واقع شاخص‌های آرایه هستند: تا زمانی که هیچ محاسباتی روی آن شاخص‌ها انجام نشود، ساختار داده اساساً یک ساختار پیوندی است.
اتصال به دو روش انجام می شود: با استفاده از تخصیص پویا، و با استفاده از اتصال فهرست آرایه.
ساختارهای داده پیوندی شامل لیست‌های پیوندی، جستجوهای درختی، درخت‌های باینری و بسیاری دیگر از ساختارهای داده پرکاربرد است. آن‌ها همچنین بلوک‌های کلیدی برای بسیاری از الگوریتم‌های کارآمد، مانند مرتب‌سازی توپولوژیکی و همچنین مجموعه های مجزا هستند.
جزیره کورا
جزیره کورا یا کور (به Kür dili) یک جزیره در دریای کاسپین است که در سواحل جمهوری آذربایجان قرار دارد. این جزیره در ۳۳ کیلومتری جنوب نفت‌چاله و ۱۵۰ کیلومتری جنوب‌شرقی باکو جای دارد. این جزیره از نظر اداری در استان آران قرار گرفته‌است.
تاریخ
این جزیره پیش‌تر با زبانه ساحلی به سرزمین اصلی متصل شده بود. این جزیره پس از رودخانه کورا واقع در شمال آن توسط فئودور سیمونف کاوشگر پیشگام دریای کاسپین در زمان پتر یکم نامگذاری شد. سیمونف مقاله‌ای به‌نام خلبان دریای کاسپین را در سال ۱۷۲۰ نوشت، نخستین گزارشی در مورد آن جزیره که تا آن زمان شناخته‌شده نبود. این مقاله توسط آکادمی علوم روسیه منتشر شد.
جغرافیا
جزیره کورا ۷٫۵ کیلومتر از نزدیک‌ترین نقطه یعنی انتهای تیز خشکی شمالی خلیج قزل‌آغاج فاصله دارد. این جزیره در ۱۰ کیلومتری شرق ساحل خلیج قزل‌آغاج جای دارد. این جزیره اگرچه در فاصله زیادی از باکو قرار گرفته‌است اما بخشی از مجمع‌الجزایر باکو است و جنوبی‌ترین جزیره آن محسوب می‌شود.
مساحت جزیره کورا ۴۳ کیلومتر مربع است. درازای جزیره ۱۱٫۸ کیلومتر و پهنای آن ۵٫۲ کیلومتر است. این جزیره کم‌ارتفاع و دارای گل و لای است و در جهت شمال‌شرقی به شمال امتداد دارد.
یک فانوس دریایی در جزیره کورا وجود دارد که در سال ۱۹۱۱ ساخته شد و در سال ۱۹۶۶ متروکه شد.
جزیره سنگ کورا
کور داشی یا سنگ کورا (Kür daşı) یک جزیره کوچک با بیشینه درازای ۰٫۱۸ کیلومتر در ۱۳ کیلومتری از شرق به انتهای شمال‌شرقی این جزیره است.
گنومریک
گنومریک (به انگلیسی: Gnumeric) یک برنامه صفحه گسترده است که بخشی از پروژه دسک تاپ نرم‌افزار رایگان گنوم است. نسخه گنومریک ۱٫۰ در ۳۱ دسامبر ۲۰۰۱ منتشر شد. گنومریک به عنوان نرم‌افزار رایگان تحت مجوز GNU GPL توزیع می‌شود. این برنامه برای جایگزینی برنامه‌های صفحه گسترده اختصاصی مانند اکسل مایکروسافت در نظر گرفته شده‌است. گنومریک توسط میگل د ایکازا ایجاد و توسعه یافته‌است اما او از آن زمان به پروژه‌های دیگر نقل مکان کرده‌است. نگهدارنده جودی گلدبرگ بود.
امکانات
گنومریک توانایی وارد کردن و صدور داده‌ها در چندین قالب فایل از جمله CSV، اکسل مایکروسافت (نوشتن پشتیبانی برای قالب جدیدتر  ناقص است )، صفحات گسترده Microsoft Works ، HTML، LaTeX, Lotus 1-2-3، OpenDocument و Quattro Pro؛ قالب اصلی آن قالب فایل Gnumeric (  یا  ) است، یک فایل XML فشرده شده با gzip. بسیاری از توابع منحصر به فرد برای گنومریک. جداول محوری و ماکروهای Visual Basic برای برنامه‌ها هنوز پشتیبانی نمی‌شوند.
دقت گنومریک به آن کمک کرده‌است تا جایگاهی برای تجزیه و تحلیل آماری و سایر کارهای علمی ایجاد کند. برای بهبود دقت گنومریک، توسعه دهندگان با پروژه R همکاری می‌کنند.
گنومریک رابطی برای ایجاد و ویرایش نمودارهای متفاوت از سایر نرم‌افزارهای صفحه گسترده دارد. برای ویرایش نمودار، گنومریک پنجره ای را نشان می‌دهد که در آن تمام عناصر نمودار ذکر شده‌است. سایر برنامه‌های صفحه گسترده معمولاً به کاربر نیاز دارد تا عناصر جداگانه نمودار موجود در نمودار را برای ویرایش آنها انتخاب کند.
رشیدخان
امیرحسین‌خان شجاع‌الدوله ملقب به رشیدخان حاکم قوچان در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار بود. رشیدخان لقبی بود که مردم کُرمانج به میر حسین خان داده بودند و اصولاً کلمهٌ رشید برای افرادی به کار برده شده و می‌شود که شجاع و دلیر بوده‌اند. کلمهٔ شجاع الدوله لقبی بود که ناصرالدین شاه قاجار به امیر و حاکم شمال خراسان داده بودند (بواسطهٔ خدمات شجاعانه ایشان در برابر تاخت و تاز اوزبکان و ترکمانان)، اما برای مردم در منطقه بیان لفظ کُرمانجی آن یعنی همان رشیدخان معمول و رایج بوده و هست.
قراردادهای حکومت قاجاریه
در زمان انعقاد قراردادهای آخال دو روستای فیروزه و باقر که به امپراتوری روسیه واگذار شد. رشیدخان حاکم قوچان بود.
قرارداد آخل
قرارداد آخال نیز از همان ننگین‌نامه‌ها بود که ناصرالدین شاه به مردم ایران تحمیل کرد. شهرهای کُردنشین فیروزه و باقر را که هم‌اکنون نیز در ترکمنستان درخشش خاصی دارند، در کنار قرارداد آخال، می‌بایستی به روسیه تحویل می‌شدند. چندین بار از طرف حکومت مرکزی ایران به حکومت محلی میر رشیدخان شجاع‌الدوله (سردار کل یا ایلخان کل اتحادیه ایلهای کُرمانج شمال خراسان / کنفدراسیون ایلی زعفرانلو) دستور حرکت به سوی ترکمنستان و تحویل فیروزه داده شده بود. اما رشیدخان هر بار به بهانه‌های مختلف زیر این بار نرفته بود و نمی‌خواست که قسمتی از سرزمین و مسکن کُردهای شمال خراسان را بخاطر عیلشی و بی‌لیاقتی شاه و همچنین فساد و رشوه دربار، تجزیه و به بیگانگان بسپارد. اما بالاخره ناصرالدین‌شاه فرستاده مخصوص خود محمد صادق خان امین نظام را از مرکز اعزام داشت و مؤکداً به میر رشیدخان شجاع‌الدوله دستور داد که فیروزه را تحویل دهند. چون شهر فیروزه در حوزه حکومت محلی رشیدخان شجاع‌الدودله قرار داشت این بار ایشان به ناچار و با چشمانی اشک آلود عازم محل گردید، و به نزدیکان خود گفت که دعا کنید این مأموریت ننگین به انجام نرسد، چون واگذاری قسمتی از سرزمینم با دست خودم به دیگران واقعأ یک ننگ تاریخی و بسیار دردناک است.
بهرحال کاروان از شهر قوچان به سوی فاروج راه می‌افتد. تا آنجا را با کالسکه رفتند و بعد از فاروج، میر رشیدخان هوس اسب‌سواری می‌کند و از کالسکه پایین می‌شود و به اسب سیاهرنگی، که چندی پیش از دربار حکومت مرکزی برایش فرستاده بودند، سوار می‌شود. چون امیر رشیدخان با وجود کهولت سن اسب سوار ماهری بوده‌است، دیگران هم به تبعیت او از کالسکه‌ها پیاده می‌شوند و با اسب بسوی شهر فیروزه حرکت می‌کنند. هنوز مسافتی کوتاه از فاروج دور نشده بودند (نزدیک به روستای برزل آباد) که اسب امیر حسین‌خان و فرستاده شاه که در یک ردیف حرکت می‌کردند، با هم گلاویز می‌شوند. اسب امیر رو به پشت برمی‌گردد و امیر پایش در رکاب گیر می‌کند و در زیر اسب می‌ماند. با اینکه دکتر از روسیه می‌آورند و دکتر مخصوص خود او هم حضور داشته، معالجات مؤثر واقع نمی‌شوند و روز دیگر در سن حدودأ هشتاد سالگی به دیار باقی می‌شتابد (یعنی در روز دوم سفرش وفات یافت؛ امروز دو روزه للو، فردا سه روزه لو … رشید نیومد للو، دلم می سوزه لو، …). همراهان و مردم که مطلع شده بودند، بسیار ناراحت و غمگین می‌شوند و جنازه را با روپوش سیاه در کالسکه‌ای قرار می‌دهند و این بار همان اسب سیاه حامل جنازه می‌گردد.
درگذشت امیرحسین‌خان شجاع‌الدوله
رشیدخان حاکم قوچان در روز یکشنبه ۳۰ مهر ۱۲۷۲ درگذشت و جنازه او طی تشریفات خاصی به مشهد منتقل و در بارگاه امام رضا در مقبره خانوادگی زعفرانلو در کنار برادر و نیاکانش دفن می‌شود. در روز جمعه ۲۶ آبان ۱۲۷۲ نیز زلزله قوچان به وقوع می‌پیوندد، زلزله در شهر خرابی‌هایی بوجود می‌آورد و عده زیادی در زیر آوار کشته می‌شوند. فاصله فوت رشیدخان تا وقوع زلزله فقط ۲۷ روز بوده‌است. بدین ترتیب دو حادثه نزدیک به هم سوگواری و مرثیه‌هایی مرتبط را به وجود آورده‌است.
شعر وای وای رشیدخان
اهالی قوچان (بالاخص با همکاری اسمر همسر میر رشیدخان)، شعر «وای وای رشیدخان» را برای مرگ رشیدخان درست کردند و در مراسم سوگواری و تدفین ایشان اجرا کردند.
در واقع تمامی شعر و موسیقی اولیهٔ «وای وای رشیدخان» به زبان کردی کرمانجی و نشان‌دهنده حالات تألم و تأثر مردم محل از فوت امیرحسین خان و بعد هم حادثه زلزله ناگوار قوچان بوده‌است، اگرچه امروزه اجرای آن به مرور زمان در ردیف موسیقی شاد قرار گرفته‌است.
بخشی از ترانه
امروز دو روزه للو فردا سه روزه لو
رشید نیومد للو دل میسوزه لو
وای وای رشید خان، سردار کل قوچان…
مریم اکبری منفرد
مریم اکبری منفرد (زادهٔ ۱۳۵۴) متهم به هواداری از سازمان مجاهدین خلق و زندانی سیاسی اهل ایران است. گفته شده سه تن از برادران و یکی از خواهران او در طی اعدام دسته‌جمعی زندانیان عقیدتی-سیاسی ایران در تابستان ۱۳۶۷ در ایران اعدام شدند.
حمایت هواداران مجاهدین خلق
خانواده‌های کشته‌شدگان و زندانیان سازمان مجاهدین و همچنین هواداران این سازمان در اصفهان، تبریز و شهرکرد در بیانیه‌هایی جداگانه از مریم اکبری منفرد حمایت کردند و خواستار آزادی بدون و قید شرط وی شدند.
محکومیت حمله به کمپ سازمان مجاهدین خلق
مریم اکبری منفرد، زهرا زهتابچی و صدیقه مرادی سه زندانی حامی سازمان مجاهدین خلق ایران تیر ۱۳۹۵ در نامه‌ای حمله به کمپ لیبرتی این سازمان را محکوم کردند.
در بخشی از این نامه آمده؛ این جنایات در تاریخ بشریت حک خواهد شد. حک خواهد شد تا آیندگان بخوانند رشادت ستارگان را، آیندگان خواهد خواند جنایت شما مماشاتگران را، آیندگان خواهند خواند خیانت شما مماشاتگران را علیه بشریت.
شکایت دربارهٔ اعدام اعضای خانواده
در بهمن ۱۳۹۵، مریم اکبری منفرد شکایتی را در گروه کاری ناپدیدشدگان قهری سازمان ملل ثبت کرد و از این نهاد خواست تا جمهوری اسلامی ایران را دربارهٔ پرونده و سرنوشت خواهر و برادرش مورد سؤال قرار دهند.
در پی این شکایت گروه کاری ناپدیدشدگان قهری سازمان ملل رقیه و عبدالرضا اکبری منفرد، خواهر و برادر مریم را به عنوان «ناپدیدشده قهری» به رسمیت شناخت و از جمهوری اسلامی ایران خواست تا دربارهٔ سرنوشت آنها توضیح دهد. گفته شده این افراد در سال ۱۳۶۷ در ایران اعدام شده‌اند.
تداوم حبس، آزار و شکنجه
در فروردین ۱۳۹۸، سازمان عفو بین‌الملل با صدور بیانیه‌ای خواستار آزادی فوری مریم اکبری منفرد شد و از مقامات ایران خواست تا به «آزار» و «شکنجه» او و خانواده‌اش پایان دهند. در بخشی از این بیانیه آمده‌است «این زندانی عقیدتی در سال ۱۳۹۵ به دلیل طرح یک شکایت که در آن خواهان انجام تحقیقات رسمی در مورد کشتار جمعی مخالفان سیاسی زندانی در تابستان سال ۱۳۶۷ از جمله خواهر و برادرش شده بود، با برخورد تلافی‌جویانه مواجه شده و از حق دسترسی به خدمات درمانی و ملاقات با خانواده محروم شد.»
تبعید به زندان دیگر
اکبری منفرد، ۱۹ اسفند ۱۳۹۹، به زندان سمنان تبعید شد. حسن جعفری، همسرش روز ۲۰ اسفند گفت که هیچ اطلاعی از وضعیت و علت تبعید همسرش از زندان اوین به زندان سمنان ندارد و مسئولان بدون توضیحی او را منتقل کرد. این انتقال در حالی صورت گرفت که این زندانی بیش از ۱۲ سال را بدون مرخصی در زندان به سر برده‌است.
واکنش
سازمان عفو بین‌الملل این زندانی را زندانی عقیدتی نامگذاری کرده‌است زیرا محکومیت وی صرفاً مبتنی بر دخالت به حریم خصوصی، خانواده و مکاتباتش است.
تاریخ تاجیکستان
در سال ١٩٩١، تاجیکستان اعلام استقلال می‌کند. از زمان استقلال تاکنون، تاجیکستان سه بار تغییر دولت، و یک جنگ داخلی خونین، را تجربه کرد. جنگ داخلی تا سال ١٩٩٧، که پیمان صلح میان جناح های رقیب امضا شد، ادامه داشت.
پیش از اسلام (۶٠٠ پ.م - ۶۵١ م)
تاجیکستان بخشی از منطقه تاریخی سکاستان بود. سغد، باختر، مرو و خوارزم چهار بخش اصلی آسیای مرکزی باستان بود، که اقوام تاجیک، اجداد تاجیکستانی های امروزی، در آن زندگی می‌کردند. امروزه آنها مناطق سغد و باختری تاجیک ها را در خود جای داده اند. ترکمن ها و ازبک ها و قزاق ها طی قرون متوالی به ترتیب در مرو و خوارزم ساکن شدند. منطقه سغد از دره های رودخانه های زرافشان و کشک‌دریا تشکيل شده بود. در حال حاضر، دو گروه از مردمان بازمانده سغدی، که به گویش هایی از زبان سغدی صحبت می کنند، یغنابی ها و شغنانی ها هستند.
تاجیکستان بخشی از تمدن آمودریا در عصر برنز، کاندیدای فرهنگ پروتو-هندو-ایرانی یا پروتو-ایرانی، بود. منطقه باختر در شمال افغانستان بین رشته کوه های هندوکش و رودخانه آمودریا و برخی از مناطق جنوب تاجیکستان فعلی قرار داشت. در دوره‌های مختلف، باختر مرکز پادشاهی‌ها یا امپراتوری‌های مختلف بوده است و احتمالاً همان جایی است که زرتشتیان از آنجا برخاسته‌اند. اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان، به گویش باختری قدیم نوشته شده است. همچنین تصور می شود که زرتشت به احتمال زیاد در باختر به دنیا آمده است.
برخی از نویسندگان پیشنهاد کرده‌اند که در قرون هفتم و ششم پ.م، بخش‌هایی از تاجیکستان امروزی، از جمله سرزمین‌های واقع در دره زرافشان، پیش از اینکه بخشی از امپراتوری هخامنشی شود، بخشی از منطقه تاریخی کمبوجاس را تشکیل می‌داد. این منطقه در حماسه هندی مهابهارات به عنوان "پاراما کامبوجا" نامیده می‌شد. شواهد زبانی، همراه با شواهد ادبی و باستان شناختی، نشان می دهد که کمبوجیه ها در اصل از آسیای مرکزی مهاجرت کرده اند.
هخامنشیان (۵۵٠ - ٣٢٩ پ.م)
در دوره هخامنشیان، سغد و باختر بخشی از امپراتوری هخامنشیان بودند. سغدی ها و باختری ها مناصب مهمی در اداره و نظامی امپراتوری هخامنشی داشتند و نقش مهمی در تاریخ آن ایفا کردند.
دوران هلنسیتی (٣٢٩ پ.م - ٩٠ م)
پس از شکست امپراتوری هخامنشی توسط اسکندر مقدونی، باختر، سغد و مرو که بخشی از امپراتوری ایران بودند، مجبور شدند از خود در برابر مهاجمان جدید دفاع کنند. در واقع مقدونی ها تحت رهبری اسپیتاما، حاکم سغدی، با مقاومت بسیار سختی روبرو شدند. اسکندر مقدونی موفق شد با رکسانا، دختر یکی از حاکمان محلی ازدواج کند و سرزمین او را به ارث برد. پس از اشغال کوتاه مدت اسکندر، دولت های جانشین او، سلوکی ها و یونانی-باختری ها، این منطقه را برای دویست سال دیگر کنترل کردند. در طول دوره زمانی ٩٠ پ.م تا ٣٠ پ.م، یوئه‌چی ها آخرین دولت های یونانی آسیای مرکزی را سرنگون و همراه با تخار ها (که با آنها ارتباط نزدیک داشتند) در حدود سال ٣٠ پ.م امپراتوری کوشانی را ایجاد کردند.
امپراتوری کوشانی (٣٠ پ.م - ۴١٠ م)
امپراتوری کوشانی برای ۴٠٠ سال، تا سال ۴١٠ میلادی، به همراه امپراتوری روم، امپراتوری اشکانی و امپراتوری هان (چین) یکی از قدرت های بزرگ جهانی بود. هنگامی که فرستادگان سلسله هان در قرن دوم قبل از میلاد به این منطقه سفر کردند، تماس قابل توجهی با مردم محلی برقرار کردند. در پایان دوره کوشانی، امپراتوری بسیار کوچکتر شد و نتوانست از خود در برابر امپراتوری قدرتمند ساسانی، که جایگزین امپراتوری اشکانی شده بود، دفاع کند. کانیشکا، پادشاه معروف کوشانی، بودیسم را ترویج کرد و در این مدت بودیسم از آسیای مرکزی به چین وارد شد.
ساسانیان، هپتالیان، گوک ترکان (٢٢۴ - ٧١٠ میلادی
ساسانیان زمانی بخش زیادی از تاجیکستان کنونی را تحت کنترل داشتند، اما در زمان پیروز اول، این مناطق را به قومی مهاجر به نام هپتالیان باختند.
آنها امپراتوری قدرتمندی ایجاد کردند که در حدود سالهای ۴٨٣-۴٨۵ موفق شد امپراتوری ساسانی را خراج گذار خود کند. شاه ایران، پیروز سه جنگ با هپتالیان کرد. در جنگ اول اسیر ارتش هپتالی شد و بعداً با پرداخت باج، توسط امپراتور بیزانس، آزاد شد. در طول جنگ دوم، پیروز دوباره اسیر شد و پس از پرداخت باج هنگفتی به پادشاه هپتالی، آزاد شد. در جنگ سوم پیروز کشته شد. دولت هپتالیان نیز در سال ۵۶۵ میلادی توسط ترکیبی از نیروهای ساسانی و خانات گوک ترک به سرنگون شد. متعاقباً اداره تاجیکستان کنونی توسط گوک ها و ساسانیان قرار گرفت. اما با سقوط امپراتوری ساسانی، ترک ها کنترل تاجیکستان را حفظ کردند، بعداً آن را به چین از دست دادند، اما بعد توانستند یک بار دیگر کنترل تاجیکستان را در دست بگیرند، اما سرانجام این مناطق در سال ٧١٠ توسط اعراب مسلمان فتح شد.
پس از اسلام
مسلمانان حدوداً از سال پنجاه تا اوایل دههٔ ۱۳۰ مهمترین ولایات این منطقه را فتح کردند و اسلام به‌تدریج در میان مردم نفوذ یافت. در سده‌های ۳ و ۴ قمری، ماوراءالنهر شاهد بالندگی فرهنگ و تمدن ایرانی، و رواج مجدد بازرگانی و صنعتگری بود. جغرافیانویسان آن روزگار ماوراءالنهر را در زمرهٔ آبادترین سرزمین‌های اسلامی توصیف کرده‌اند. کاوش‌های باستان‌شناسی نیز از رشد و توسعهٔ شهرها و افزایش بی‌سابقهٔ جمعیت در آن دوران حکایت دارد. دورهٔ سامانی که با نوزایی فرهنگی ماوراءالنهر و خراسان قرین بود، از نظر تاریخ‌نگاران معاصر تاجیک آخرین مرحلهٔ تشکل قومیت تاجیک به‌شمار می‌آید. اهمیت این دوره بیشتر به سبب ظهور زبان ادبی فارسی دری است که در نهایت شالودهٔ ملیت تاجیکان آسیای مرکزی و علت وجودی جمهوری تاجیکستان شد. با فراگیر شدن فارسی دری در مقام زبان ارتباطی اقوام ایرانی، زبان‌های ایرانی سغدی، بلخی و خوارزمی به تدریج رنگ باختند و فرهنگ‌های محلی نیز در فرهنگ پهناوری که ادب فارسی جلوه‌گاهش بود، آمیخت. در فاصلهٔ ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری تاجیکستان بخشی از قلمرو سامانیان بود تا اینکه ترکان قراخانی با تصرف بخارا، سامانیان را سرنگون کردند و بر آسیای مرکزی مسلط شدند.
در نیمهٔ دوم سدهٔ پنجم ترکان سلجوقی با هجوم به آسیای مرکزی، قراخانیان را خراج‌گزار خود کردند. سلطان محمد خوارزمشاه در ۶۰۹ قمری قراخانیان را سرنگون کرد. مهاجرت ترکان از جانب شمال باعث شد که پس از سامانیان و غزنویان، ماوراءالنهر به تصرف دودمان‌های ترک درآید که خود سرانجام مغلوب حملهٔ مغول شد. با ورود مغولان به آسیای مرکزی از ۶۱۷ تا ۶۱۹ قمری دولت خوارزمشاهیان فروپاشید. در حملهٔ مغول به فرغانه، تیمور ملک حاکم خجند، تسلیم نشد و در برابر مغول‌ها از خود مقاومت نشان داد. تیمور ملک را شاعران و نویسندگان معاصر تاجیک در مقام قهرمان ملی ستوده‌اند و بارها موضوع آفرینش‌های ادبی قرار داده‌اند.
از آن پس تا ۱۵۰ سال بعد قبایل مختلفی، از جمله جغتایی‌ها، بر آسیای مرکزی مسلط بودند تا اینکه تیمور در ۷۷۱ قمری دولت مستقل خود را در این منطقه بنا نهاد و از جمله تاجیکستان کنونی را به تصرف درآورد. دورهٔ تیموریان از دوره‌های رونق اقتصادی و مدنی ماوراءالنهر است. در این دوره عمارت‌های عظیم و فاخری بنا شد که مخصوصاً سمرقند شهرت جهانی خود را مدیون آن‌هاست. اما در تاجیکستان نیز آثار فراوانی از عهد تیموری برجای مانده‌است که از نظر تاریخ معماری دامنه‌اش تا دورهٔ شیبانیان کشیده می‌شود و عموماً تابع سبک معماری سمرقندی است؛ از آن جمله است: بارگاه امیر سید علی همدانی، پیشوای بزرگ تصوف در سدهٔ ۸ قمری در کولاب. از دیگر آثار کولاب، مقبرهٔ یارمحمد ولی در روستای بخارک و مسجد و مقبرهٔ شاه خاموش در لنگر کلان است. مسجد و مزار مولانا یعقوب چرخی در نزدیکی شهر دوشنبه، و مقبرهٔ منسوب به عبدالقادر گیلانی نیز بر رونق بازار تصوف در آن روزگار گواه است. مجموعهٔ موسوم به شیخ مصلح‌الدین دارای بناهایی از سده‌های ۶–۱۳ قمری و دیدنی‌ترین یادگار شهر خجند است. نمازگاه‌های نوگلیم و عبدالله خان در اسفره و مسجد کوک گنبد و مزار بابا طغا و مجتمع سرمزار در اوراتپه نیز از آثار سده‌های ۸–۱۰ق به‌شمار می‌آید
سده‌های۴–۷ قمری (۱۰–۱۳ میلادی)، عصر بالندگی معماری ماوراءالنهر است و تاجیکستان هم از آثار این دوره بی‌بهره نیست؛ بیشتر این آثار آرامگاه‌های پیشوایان دین و امیران است؛ از آن جمله است: آرامگاه خواجه مشهد، طلا حلاجی، خواجه سرباز، خواجه دُربد و آق مزار در شهر توز، مزار محمد بشارا در پنجکنت، مقبرهٔ خواجه نقشران در نزدیکی ریگر (تورسون‌زادهٔ کنونی)، مقبرهٔ امیر حمزه و مزار چارکوه در اسفره، و آرامگاه حضرت شاه در اوراتپه. برخی از این آثار حالتی نیمه‌ویران دارند. دو محراب از دهکده‌های اشت و اسکادر که در موزهٔ بهزاد شهر دوشنبه محفوظ است، از نمونه‌های عالی گچ‌بری روزگار سامانیان است. نامی‌ترین بنای دورهٔ سامانی، آرامگاه منسوب به نصر بن احمد در بخارا است که اگر چه از قلمرو تاجیکستان بیرون مانده، اما تاجیکان آن را از یادگارهای تاریخی خود می‌شمارند.
در ۱۰۰۷ قمری ازبک‌های هشترخانی جای شیبانیان را گرفتند. در ۱۱۵۳ قمری نادرشاه بخارا را تصرف کرد و اشترخانیان تا ۱۱۶۰ قمری که نادرشاه کشته شد، خراجگزار ایران بودند. در ۱۱۵۳ قمری محمد رحیم بی، ابوالفیض خان اشترخانی را به قتل رساند و پایه‌گذار سلسلهٔ مَنْغیت در بخارا شد. بخش‌های مرکزی و جنوبی تاجیکستان کنونی جزئی از امارت بخارا و بخش‌های شمالی آن عمدتاً در تصرف امارت خوقند بود. امیرنشین بخارا در عهد منغیتیان حکومت نسبتاً متمرکزی بود. بخارای شرقی که تقریباً منطبق با نواحی جنوبی و مرکزی تاجیکستان کنونی است، بیگ‌نشین‌های نیمه‌مستقل قبادیان، حصار، درواز، قراتگین، بلجوان، قرغان‌تپه و کولاب را شامل می‌شد. اخذ مالیات سنگین به خصوص از توابع شرقی، شورش‌هایی را بر ضد امرای محلی دامن زد که مشهورترین آنها شورش «واسع» در۱۳۰۲ قمری (۱۸۸۵ میلادی) در کولاب و بلجوان به عنوان نمادی از ستم‌ستیزی و استقلال‌خواهی کوه‌نشینان تاجیک در کتاب‌های تاریخ تاجیکستان بازتاب یافته‌است. نام واسع را امروزه بر بخشی از ناحیهٔ کولاب نهاده‌اند و شورش او موضوع اپرای معروفی شده‌است.
امپراتوری روسیه (١٨۶٨ - ١٩٢٠)
در اواخر قرن نوزدهم، امپراتوری روسیه آغاز به گسترش قلمروی خود در آسیای مرکزی کرد و بین سال های ١٨۶۴ تا ١٨٨۵ موفق به تسخیر کل آسیای مرکزی گردید. تا پیش از فتوحات روسیه، قلمروی تاجیکستان امروزی توسط دولت های امارات بخارا و خانات خوقند اداره می‌شد. روس ها در سال ۱۲۸۳ قمری (۱۸۶۶ میلادی) روس‌ها خجند و اوراتپه و قلعه ناو را فتح کردند. در سال ١٢٨۴ قمری (١٨۶٧ میلادی) فرمانداری ایالت ترکستان ایجاد شد و کنستانتین فن کاوفمن، نخستین فرماندار آن شد. روس ها در ۱۲۸۵ قمری (۱۸۶۸ میلادی) بخش علیای رود زرافشان، از جمله پنجاکنت، را گرفتند. در ۱۲۸۶ قمری (۱۸۶۹ میلادی) امیر بخارا، حصار و کولاب را به قلمرو خود ضمیمه کرد؛ بدین ترتیب، شمال تاجیکستان به روسیهٔ تزاری و جنوب آن به امارت بخارا ملحق شد. در ۱۳۰۹ قمری (۱۸۹۲ میلادی) نیروهای روسی وارد پامیر شرقی شدند. در ۱۳۱۳ قمری (۱۸۹۵ میلادی) هیئت مشترک انگلستان و روسیه مرز آسیای مرکزی را، از جمله در پامیر، تعیین کردند.
این لشکرکشی ها ریشه در انگیزه های اقتصادی روسیه داشت و با جنگ داخلی آمریکا در اوایل دهه ١٨۶٠ مرتبط بود. آمریکا بزرگترین صادرکننده پنبه به روسیه بود ولی با آغاز جنگ داخلی در آنجا به شدت صادرات پنبه به روسیه قطع شد. این روسیه را بر آن داشت که به آسیای مرکزی به عنوان منبع جایگزین برای تامین پنبه روی بیاورد. همچنین روسیه آسیای میانه را بازار مصرفی‌ای برای کالاهای ساخت روسیه به شمار می‌آورد. رژیم روسیه در دهه ١٨٧٠ دست به تلاش هایی زد تا کشت در منطقه را از غلات به پنبه تغییر دهد (راهبردی که بعداً توسط شوروی نیز انجام و گسترش یافت). از سال ١٨٨۵، مناطق تاجیکستان امروزی یا توسط امپراتوری روسیه یا دولت تابع آن، امارت بخارا، اداره می شد. اما همین نفوذ کم روسیه نیز توسط تاجیک ها احساس می‌شد.
امپراتوری روسیه، که کشوری بسیار بزرگتر با جمعیت زیاد و ارتش پیشرفته بود، در فتح مناطق تاجیک نشین مشکل چندانی نداشت و تنها در جیزک، اوراتپه، و سمرقند (هنگامی که پادگان آنها در آنجا در سال ١٨۶٨ توسط نیروهایی از شهرسبز و اهالی شهر محاصره شد)، با مقاومت شدید روبرو شد. ارتش امارت بخارا در سه نبرد کاملاً شکست خورد و در ١٨ ژوئن ١٨۶٨، امیر مظفرالدین با فرماندار کل ترکستان روسیه، فن کاوفمن، قرارداد صلح امضا کرد. سمرقند و مناطق علیای زرافشان به روسیه ملحق شد و در های بخارا به روی بازرگانان روسی گشاده گردید. امیر تاج و تخت خود را به عنوان حاکم دست نشانده روسیه حفظ کرد و با کمک روس ها بر شهرسبز، مناطق کوهستانی در دره علیای زراوشان (١٨٧٠) و حکومت های پامیر شرقی (١٨٩۵) تسلط یافت. در اواخر قرن نوزدهم، جنبش جدیدیزم، به عنوان یک جنبش اجتماعی اسلامی، خود را در سراسر آسیای مرکزی تثبیت کرد. اما با وجود اینکه جدیدیست ها طرفدار مدرنیته بودند و لزوماً ضد روس نبودند، روس ها این جنبش را یک تهدید می دانستند. نیروهای روسی، در طی قیام‌ها علیه خانات خوقند بین سال‌های ١٩١٠ و ١٩١٣، سعی زیادی در برقراری نظم و انضباط کردند. اما در ژوئیه ١٩١۶، در طول جنگ جهانی اول، خشونت‌های بیشتری رخ داد. در این زمان تظاهرکنندگان به سربازان روسی در خجند، به دلیل تهدید به خدمت اجباری در میدان های جنگ، حمله کردند. درگیری ها در طول سال در نقاط مختلف تاجیکستان ادامه یافت.
در پایان آگوست ١٩٢٠، آخرین امیر بخارا، امیر عالم‌خان، توسط نیروهای شوروی سرنگون شد. در ۶ اکتبر ١٩٢٠ امارت منسوخ شد و جمهوری شورایی خلق بخارا اعلام موجودیت کرد.
قیام باسماچی‌ها (١٩١۶ - ١٩٢۴)
قیام باسماچی‌ها، یا شورش باسماچی‌ها، یک قیام علیه حکومت امپراتوری روسیه تزاری و دولت شوروی بود که پس از انقلاب روسیه، در سال ١٩١٧، در سراسر آسیای مرکزی به وجود آمد.
ریشه‌های این جنبش به خشونت‌ روس ها برای اجباری کردن خدمت در سال ١٩١۶ برمیگردد. زمانی که امپراتوری روسیه شروع به فراخوانی مسلمانان برای خدمت در ارتش در طول جنگ جهانی اول کرد. در ماه‌های پس از انقلاب اکتبر ١٩١٧، بلشویک‌ها قدرت را در بسیاری از بخش‌های امپراتوری روسیه به دست گرفتند و جنگ داخلی روسیه آغاز شد. جنبش های سیاسی مسلمان ترکستان تلاش کردند تا یک حکومت خودمختار در شهر خوقند، در دره فرغانه، تشکیل دهند. بلشویک ها در فوریه ١٩١٨ به خوقند حمله کردند و در آنجا ٢۵ هزار نفر از مردم را قتل عام کردند. این قتل عام، باعث حمایت بیشتر مردم از جنبش های بسماچی شد. در نتیجه باسماچی‌ها جنگ های چریکی زیادی را به راه انداختند و کنترل بخش های بزرگی از دره فرغانه و بخش اعظم ترکستان را به دست گرفتند.
حمایت از این جنبش غیرمتمرکز در اوایل دهه ١٩٢٠ در نوسان بود و در سال ١٩٢۴، حملات گسترده ارتش سرخ شکست های زیادی را به باسمچی ها وارد ساخت. پس از لشکرکشی‌های بزرگ ارتش سرخ و امتیازات اقتصادی و مذهبی به مردم محلی، در اواسط دهه ١٩٢۰ ثروت نظامی و حمایت مردمی باسماچی‌ها کاهش یافت. مقاومت در برابر حاکمیت شوروی در واکنش به سیاست اشتراکی سازی زمین ها، در دوران پیش از جنگ جهانی دوم، دوباره به میزان کمتری در آسیای مرکزی شعله‌ور شد.
تاجیکستان شوروی
پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ میلادی، در رجب ۱۳۳۶ قمری (آوریل ۱۹۱۸ میلادی) شمال تاجیکستان بخشی از جمهوری خودمختار شوروی ترکستان گردید. در ۲ سپتامبر ۱۹۲۰، ارتش شوروی بخارا را تصرف کرد و بساط فرمانروایی منغیتیان را برچید. امیر عالم‌خان، آخرین امیر بخارا به بخارای شرقی گریخت و برای مقابله با ارتش سرخ درصدد گردآوری سپاه برآمد. در ۲۱ فوریهٔ ۱۹۲۱ میلادی نیروهای شوروی به روستای دوشنبه رسیدند و آنجا را مقر حکومت خویش در بخارای شرقی ساختند اما موفق به تصرف کامل بخارای شرقی و از جمله شهر دوشنبه نشدند.
جمهوری خلق بخارا که پس از سرنگونی امیر بخارا در محرّم ۱۳۳۹ قمری (سپتامبر ۱۹۲۰ میلادی) به این نام خوانده می‌شد و از استقلال برخوردار بود، در سپتامبر ۱۹۲۴ میلادی منحل شد و با نام «جمهوری شوروی سوسیالیستی بخارا» به اتحاد جماهیر شوروی ضمیمه گردید؛ اما چون نام جمهوری‌های شوروی برپایهٔ نام اقوام ساکن در آن استوار بود، در ۱۴ اکتبر همان سال عنوان نهایی جمهوری سوسیالیستی ازبکستان شوروی تثبیت گردید. ازبکستان کمابیش قلمرو امیرنشین بخارا را دربرمی‌گرفت. در همان تاریخ ناحیهٔ بخارای شرقی با نام «جمهوریت اجتماعی شوروی مختار تاجیکستان» در درون جمهوری ازبکستان تأسیس شد و چون هیچ شهری در تاجیکستان نبود، آبادی مهاجرنشین دوشنبه به پایتختی برگزیده شد. جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی تاجیکستان که شامل دوازده ناحیه از جمهوری خودمختار ترکستان و پنج ولایت بخارای شرقی می‌شد، در درون جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان قرار داشت. بنابراین، تاجیکان نه‌تنها از سرزمین‌های فارسی‌زبان ماوراءالنهر و کانون‌های معتبری چون سمرقند و بخارا بی‌بهره مانده‌بودند، بلکه از لحاظ سیاسی نیز تابع ازبکستان شدند و این وضعیت برای آن‌ها ناخوشایند بود. تا آن زمان میدان‌داری پان‌ترکیست‌ها، معدود تاجیکان اهل قلم را محتاط و خاموش نگاه داشته‌بود. از این گذشته، اندیشهٔ تشکیل ملت برپایهٔ قومیت که در میان مردم اروپا ریشه داشت، در امیرنشین بخارا و دیگر نواحی آسیای مرکزی سابقه‌ای نداشت و اجرای این اندیشه به دست دولت انقلابی شوروی، فارسی‌زبانان آنجا را به کلی غافل‌گیر کرده بود. اما رشد معرفت تاریخی و هویت قومی در میان فارسی‌زبانان بخارا از یک سو، و آغاز سرکوب اندیشهٔ پان‌ترکیسم از جانب حکومت شوروی از سوی دیگر، به تاجیکان مجال ابراز وجود و دادخواهی داد.
در دی ۱۳۰۴ خورشیدی (ژانویهٔ ۱۹۲۵ میلادی) ولایت پامیر به عنوان بخشی از جمهوری خودمختار تاجیکستان ایجاد شد. قیام باسماچیان تا ۱۳۰۵ خورشیدی (۱۹۲۶ میلادی) با شدت تمام در قلمرو تاجیکستان کنونی ادامه یافت. در ۲۴ مهر ۱۳۰۸ خورشیدی (۱۶ اکتبر ۱۹۲۹ میلادی) جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان با الحاق ولایت خجند، که پیش از آن بخشی از ازبکستان بود، رسماً ایجاد شد و نخستین قانون اساسی آن در ۱۳۱۰ خورشیدی (۱۹۳۱ میلادی) تصویب شد؛ با این حال، نه‌تنها سمرقند و بخارا، بلکه برخی از حاصل‌خیزترین جلگه‌های تاجیک‌نشین هم در تملک ازبکستان باقی ماند.
در دههٔ اول حکومت شوروی بسیاری از کسانی که از حاکمیت شوروی بر تاجیکستان ناراضی بودند یا در قیام باسماچیان مبارزهٔ مسلحانه کرده بودند، راهی شمال افغانستان شدند. در فاصلهٔ ۱۳۰۶ تا ۱۳۱۰ خورشیدی (۱۹۲۷ تا ۱۹۳۱ میلادی) استالین، با متهم‌کردن رهبران حزب کمونیست تاجیکستان به ملی‌گرایی و خیانت ــ که آن را ناشی از تماس این رهبران با بریتانیا می‌دانست ــ بسیاری از آنان را برکنار کرد و تا ۱۳۱۴ خورشیدی (۱۹۳۵ میلادی) حدود ۶۶٪ از رهبران برجستهٔ حزب که در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ میلادی به مقامات حزبی رسیده‌بودند، برکنار شدند. در محاکماتی که در سال ۱۳۱۶ خورشیدی (۱۹۳۷ میلادی) برگزار شد، رئیس‌جمهور و دبیر شورای مرکزی و رئیس کنگرهٔ خلق از حزب کمونیست تاجیکستان اخراج و با چند رهبر دیگر اعدام شدند. در دورهٔ سرکوب‌های دههٔ ۱۳۱۰ خورشیدی (۱۹۳۰ میلادی) تقریباً تمامی مقامات تاجیک در حکومت تاجیکستان جای خود را به روس‌ها دادند.
در دورهٔ شوروی قدرت در دست خجندی‌ها و متحدان کولابی آن‌ها بود. از دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی (۱۹۷۰ میلادی) به‌تدریج باورهای اسلامی در میان مردم تاجیکستان رشد یافت، از جمله در ۱۳۵۷ خورشیدی (۱۹۷۸ میلادی) شورشی بر ضد روس‌ها به‌پا شد که ۱۳ هزار نفر در آن شرکت داشتند و پس از حملهٔ شوروی به افغانستان، شماری از مردم تاجیکستان به علت مخالفت با این حمله بازداشت شدند.
استقلال تاجیکستان
در بهمن ۱۳۶۸ خورشیدی (فوریهٔ ۱۹۹۰ میلادی) به‌دنبال شایعاتی مبنی بر اسکان آوارگان ارمنی در شهر دوشنبه، مردم اعتراض کردند و در نتیجهٔ درگیری آنان و نیروهای پلیس عده‌ای زخمی یا کشته شدند. مردم در تظاهرات خود خواستار اصلاحات اقتصادی و سیاسی، بازگشایی مساجد و احیای فرهنگ ملی خود بودند. به‌دنبال این درگیری‌ها، فعالیت حزب رستاخیز و حزب دموکراتیک تاجیکستان و حزب نهضت اسلامی غیرقانونی اعلام شد. در نوامبر ۱۹۹۰ میلادی قهار محکموف به ریاست جمهوری برگزیده شد. در ۳۱ اوت ۱۹۹۰ محکموف که با کودتای نظامیان بر ضد گورباچف مخالفت نکرده‌بود، به‌دنبال تظاهرات گستردهٔ مردم مجبور به استعفا شد. در نهم سپتامبر شورای عالی تاجیکستان به استقلال تاجیکستان رأی داد. قدرالدین اصلانف، رئیس شورای عالی و کفیل ریاست جمهوری، فعالیت حزب کمونیست را ممنوع و دارایی آن را ملی کرد، اما شورای عالی ــ که اکثر نمایندگان آن کمونیست بودند ــ اصلانف را برکنار و نبی‌اف را جانشین وی کرد و ممنوعیت فعالیت حزب کمونیست را لغو نمود. در ششم اکتبر شورای عالی در نتیجهٔ فشار مخالفان، فعالیت حزب کمونیست را به حال تعلیق درآورد و فعالیت حزب نهضت اسلامی را آزاد اعلام کرد. نبی‌اف بلافاصله پس از آن از کفالت ریاست جمهوری استعفا کرد تا زمینهٔ برگزاری انتخابات فراهم شود. انتخابات ریاست جمهوری سرانجام در ۲۴ نوامبر ۱۹۹۱ برگزار و نبی‌اف با ۵۷٪ آرا رئیس‌جمهور شد. رقیب اصلی وی، دولت خدانظروف که از پشتیبانی احزاب اصلی مخالف کمونیست‌های پیشین برخوردار بود، ۳۴٪ آرا را به دست آورد، هرچند که مخالفان صحت برگزاری انتخابات را رد کردند. در ماه بعد تاجیکستان به عضویت جامعهٔ کشورهای مستقل مشترک المنافع درآمد.
جنگ داخلی تاجیکستان
در اواخر مه ۱۹۹۲ شبه‌نظامیان جبههٔ خلق تاجیک به فرماندهی سنگک صفروف ــ که پس از ۲۳ سال زندان به جرم اعمال جنایی، آزاد شده بود ــ از کولاب به قرغان تپه، پایگاه اصلی احزاب اسلامی و دموکراتیک، حمله کردند. کولابی‌ها ادعا می‌کردند که مخالفان از گروه‌های اسلامی افغانستان، به‌ویژه حزب اسلامی گلبدین حکمتیار، اسلحه می‌گیرند و در پایگاه‌های این حزب آموزش می‌بینند. اتحاد دموکراتیک ـ اسلامی نیز ادعا می‌کرد که نیروهای نظامی روسیه مستقر در تاجیکستان، شبه‌نظامیان طرفدار حکومت را مسلح می‌کنند. در اواخر اوت ۱۹۹۲ شبه‌نظامیان کولابی صدها تن را در قرغان تپه کشتند. تظاهرکنندگان مخالف حکومت با ورود به کاخ ریاست جمهوری ۳۵ تن از مقامات را گروگان گرفتند. درنتیجهٔ فشار مخالفان، نبی‌اف در هفتم سپتامبر مجبور به استعفا گردید و اکبرشاه اسکندراف، رئیس شورای عالی، کفالت ریاست جمهوری را عهده‌دار شد و عبدالملک عبداللّه جانف از خجند را به نخست‌وزیری برگزید. در ۲۷ سپتامبر کولابی‌ها با تصرف قرغان تپه موجب فرار هزاران تن (تا نیمهٔ نوامبر ۰۰۰، ۱۲۶ تن) به دوشنبه شدند.
اسکندراف که در پایان دادن به جنگ داخلی شکست خورده بود مجبور شد برگزاری نشست شورای عالی را در خجند بپذیرد؛ ازین‌رو در دهم نوامبر ۱۹۹۲ به همراه دولت خود استعفا کرد. نشست فوق‌العادهٔ دو هفته‌ای شورای عالی، که کمونیست‌ها در آن بیشترین سهم را داشتند، امامعلی رحمانف از کولاب را به ریاست کشور و عبدالملک عبداللّه جانف را به نخست‌وزیری برگزید. در حکومت جدید، وابستگان به احزاب اسلامی و دموکراتیک مناصب خود را از دست دادند و بیشتر وزرای جدید نیز کولابی بودند. شورای عالی همچنین با ادغام کولاب و قرغان تپه ولایت جدید ختلان را ایجاد کرد تا اطمینان یابد که جنوب کشور را نیروهای کولابی طرفدار کمونیسم اداره می‌کنند.
در دسامبر ۱۹۹۲ نیروهای وفادار به حکومت جدید و شبه‌نظامیان کولابی ـ حصاری، دوشنبه را تصرف کردند و صدها تن از شبه‌نظامیان هوادار گروه‌های اسلامی و دموکراتیک را کشتند و در پایتخت و جنوب کشور به‌ویژه نسبت به مردم غَرم (از پایگاه‌های اصلی نیروهای اسلامی و دموکراتیک) و بدخشان، قساوت زیادی به خرج دادند. در همین ماه به درخواست امامعلی رحمانف نیروهای ارتش روسیه و ازبکستان وارد تاجیکستان شدند و در سرکوب نیروهای مخالف به حکومت تاجیکستان کمک کردند. تا مارس ۱۹۹۳ حکومت اختیار بخش اعظم کشور و از جمله غرم را به دست گرفت. در نتیجهٔ این درگیری‌ها حدود پنجاه هزار تن کشته شدند؛ هرچند که برخی، شمار کشتگان جنگ داخلی را تا صد هزار تن برآورد کرده‌اند. شمار زیادی از روس‌ها و غیربومیان، تاجیکستان را ترک کردند و در داخل کشور حدود هشتصد هزار تن جابجا شدند که این بزرگترین جابجایی جمعیت در آسیای مرکزی از زمان اشتراکی‌کردن اراضی در دههٔ ۱۹۳۰ بود. ضمناً چند شهر و شمار زیادی روستا و کشتزار و کارخانه به‌کلی تخریب شد.
در دسامبر ۱۹۹۲ و ژانویهٔ ۱۹۹۳، حدود شصت هزار تن در پی حملات کولابی‌ها به افغانستان گریختند، از جمله قاضی اکبر تورجان‌زاده بالاترین مقام مذهبی تاجیکستان که حکومت، او را به تلاش برای برقراری دولتی اسلامی متهم کرده بود. در فوریهٔ ۱۹۹۳ فتح‌اللّه شریف‌زاده به جای وی مفتی تاجیکستان شد که او نیز در ژانویهٔ ۱۹۹۶ به دست افراد ناشناسی کشته شد.
جنگ داخلی تاجیکستان در ۱۹۹۳ تا حد زیادی آرام شد، ولی درگیری‌ها با شدت کمتری تا چند سال بعد ادامه یافت. در ژوئن ۱۹۹۳ دیوان عالی رسماً فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، سازمان لعل بدخشان، سازمان رستاخیز و حزب دموکراتیک تاجیکستان را غیرقانونی اعلام کرد و عملاً تنها حزب کمونیست تاجیکستان را قانونی دانست. در دسامبر ۱۹۹۳ در نتیجهٔ اختلاف کولابی‌ها و خجندی‌ها، عبداللّه جانف از نخست‌وزیری استعفا کرد. مذاکرات صلح میان حکومت و مخالفانش از آوریل ۱۹۹۴ در مسکو تحت نظارت سازمان ملل و در حضور نمایندگانی از ایران، پاکستان، روسیه و ایالات متحدهٔ آمریکا آغاز شد.
در انتخابات ریاست جمهوری در ششم نوامبر ۱۹۹۴، رحمانف با ۵۸٪ آرا بر تنها رقیب خود عبداللّه جانف، که ۳۵٪ آرا را کسب کرد، پیروز شد. در همین انتخابات ۹۰٪ رأی دهندگان قانون اساسی جدید را تأیید کردند.
پس از مذاکرات طولانی نمایندگان حکومت با مخالفان آن، در مسکو، کابل، آلماتی، عشق‌آباد، بیشکک، مشهد و تهران، سرانجام سیدعبداللّه نوری رهبر حزب نهضت اسلامی و امامعلی رحمانف، سازش‌نامهٔ عمومی استقرار صلح و سازگاری ملی را در ۲۷ ژوئن ۱۹۹۷ در مسکو امضا کردند و رسماً به جنگ داخلی پنج ساله پایان دادند. به دنبال آن شبه‌نظامیان مخالف حکومت عفو شدند و به آنها اجازهٔ بازگشت به کشور داده شد. بسیاری از این شبه‌نظامیان بنابر سازشنامهٔ صلح، در ارتش تاجیکستان ادغام شدند. ضمناً در شورای مصالحهٔ ملی که در نتیجهٔ پیمان صلح به وجود آمد، و هریک از طرفین سیزده کرسی به دست آوردند و ۳۰٪ از مناصب حکومتی در سطح ملی و منطقه‌ای به مخالفان داده شد.