cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انیماتریکس (جشنواره پویانمایی هلسینکی)
انیماتریکس (انگلیسی: Animatricks) یک جشنواره سالانه رقابتی انیمیشن است که هر آوریل در هلسینکی برگزار می‌شود. اولین جشنواره انیماتریکس در سال ۲۰۰۰ برگزار شد. این رویداد سینمایی تنها جشنواره فیلم در فنلاند است که به‌طور تخصصی بر روی انیمیشن تمرکز دارد. برنامه جشنواره شامل اکران انیمیشن فنلاندی و همچنین آثار پویانمایی بین‌المللی است. به بهترین انیمیشن بین‌المللی ۳۰۰۰ یورو اهدا می‌شود.
واپاشی ذره
واپاشی ذره فرایند خودبخودی تبدیل یک ذره بنیادی به ذره دیگر است. در جریان این فرایند، یک ذره بنیادی به ذره دیگری با جرم کمتر و یک ذره میانی مثل بوزون دبلیو در واپاشی میون، تبدیل می‌شود؛ سپس ذره میانی نیز به ذرات دیگری تبدیل می‌شود. اگر ذرات ایجاد شده پایدار نباشند، ممکن است فرایند واپاشی ادامه یابد.
اصطلاح واپاشی ذره برای اشاره به واپاشی هادرون‌ها نیز به کار می‌رود. هرچند که عموماً این واژه برای توصیف واپاشی رادیواکتیو به‌کار نمی‌رود. در واپاشی رادیواکتیو یک هسته اتمی ناپایدار با انتشار ذره یا تابش به هسته‌ای سبکتر تبدیل می‌شود.
سیاه تی کلات
سیاه تی کلات روستایی در دهستان ابتر بخش مرکزی شهرستان ایرانشهر استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ این روستا بدون جمعیت بوده‌است.
کریسپن سورهیندو
کریسپن آنسلم سورهیندو (Crispin Anselm Sorhaindo؛ زادهٔ ۲۳ مه ۱۹۳۱ – درگذشتهٔ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۰) یک سیاست‌مدار اهل دومینیکا بود.
آنتسزا
آنتسزا (به لاتین: Antseza) یک منطقهٔ مسکونی در ماداگاسکار است که در بخش میتسینجو واقع شده‌است. آنتسزا ۹٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۳۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
نوردی موکیله
نوردی موکیله مولره (Nordi Mukiele Mulere؛ زادهٔ November 1, 1997) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
موکیله از والدینی با تبار کنگو در فرانسه به دنیا آمد. او یک بازیکن برای تیم‌های جوانان فرانسه است.
لاوال
موکیله فعالیت حرفه ای خود را در استاد لاوال آغاز کرد و در آنجا در تیم اول در سن ۱۷ سالگی قرار گرفت. او اولین بازی خود را در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۴ در یک تساوی ۱–۱ در لیگ ۲ مقابل اوسر انجام داد. وی در حالی که برای لاوال بازی می‌کرد، جلب توجه کرد و سرانجام با هزینه ۱٫۳۵ میلیون یورویی به مون پلیه منتقل شد.
مون پلیه
موکیله در ژانویه سال ۲۰۱۷ به مون پلیه منتقل شد. او اولین بازی خود را برای این باشگاه در ۲۱ ژانویه ۲۰۱۷ با نتیجه ۲–۰ در لیگ ۱ مقابل متز انجام داد. در سال ۲۰۱۸، موکیله با باشگاه آلمانی لایپزیگ قرارداد امضا کرد.
لایپزیگ
موکیله در قراردادی که جمعاً ۱۶ میلیون یورو ارزش داشت، برای لایپزیگ قرارداد بست. مدت قرارداد وی پنج سال است. او اولین بازی خود را برای این باشگاه در تاریخ ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۸ انجام داد، در مرحله انتخابی لیگ اروپا مقابل هکن که با نتیجه ۴–۰ به پایان رسید. اولین حضور او در بوندس لیگا در ۲ سپتامبر ۲۰۱۸ با تساوی ۱–۱ با دوسلدورف رقم خورد.
بخش کاستریس
بخش کاستریس (به لاتین: Castries Quarter) یک منطقهٔ مسکونی در سنت لوسیا است.
خصوصیات
بخش کاستریس ۸۰٬۵۷۳ نفر جمعیت دارد.
گروس فورکاهورن
گروس فورکاهورن (به لاتین: Gross Furkahorn) یک کوه در سوئیس است که در کانتون وله واقع شده‌است. گروس فورکاهورن ۳٬۱۶۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مارلین ویلابی
مارلین ویلابی (Marlene Willoughby؛ زاده May 17, 1948 ) بازیگر پورنوگرافی اهل ایالات متحده آمریکا با اصالت لهستانی است.
ای‌بی‌آی۱
ای‌بی‌آی۱ یکی از پروتئینهای انسان است که با ژن ای‌بی‌آی۱ کدبندی شده‌است.
ولادیمیر پراپ
ولادیمیر پراپ، محقق فرمالیست و روس تباری می‌باشد که به واسطه ارائه تجزیه و تحلیل‌های ساختگرایانه اش از قصه‌های عامیانه روسیه و تفکیک سی و یک فونکسیون ویژه در بین همه این قصص، در نهایت به هفت شخصیت بنیادی پی می‌برد. اندیشه‌های پراپ در این خصوص، تأثیر عمیقی بر تحقیقات فولکوریک در دانشگاه‌های غرب بر جای گذاشت.
ای‌بی‌آی۱
برهم‌کنش‌ها
نشان داده شده است که ای‌بی‌آی۱ با ای‌ان‌ای‌اچ، ان‌سی‌کی‌ای‌پی۱، ای‌پی‌اس۸، و اس‌اواس۱ برهمکنش دارد.
ولادیمیر پراپ
زندگی‌نامه
ولادیمیر پراپ در ۱۷ آوریل ۱۸۹۵ در سن پترزبورگ در یک خانواده روسی متولد شد. والدین او، یاکوف فیلیپویچ پراپ و آنا-الیزاتا فریدیرفینا پراپ (بی بیسل) ولگا دهقانان ثروتمند آلمانی از استان ساراتوف بودند. او تحصبلات خود را در دانشگاه سنت پترزبورگ (۱۹۱۳-۱۹۱۸)، در رشته فلسفه روسی و آلمانی گذراند. پس از فارغ التحصیلی او در دبیرستان روسی و آلمانی تدریس کرد و سپس معلم کالج آلمانی شد.
مورفولوژی او درباره ادبیات فولکلور در سال ۱۹۲۸ در روسیه منتشر شد. گرچه این نشان دهنده موفقیتی در توده‌شناسی (فولکلستیک) و مورفولوژی بود و روی آثار کلود لووی استراوس و رولان بارت تاثیر گذاشته است، تا زمان ترجمه آن در سال ۱۹۵۸ در غرب غالبا نادیده گرفته شد. از این کتاب که به ریخت‌شناسی قصه‌های پریان مشهور است در آموزش رسانه‌ها استفاده می‌‎شود و می توان از آن در داستان، ادبیات، تئاتر، فیلم، سریال تلویزیونی، بازی ها و غیره استفاده کرد.
در سال ۱۹۳۲، پراپ عضو دانشکده لنینگراد (که قبلا دانشگاه سن پترزبورگ بود) بود شد. پراپ درحالیکه عضو هیئت علمی این دانشگاه بود در سال ۱۹۷۰ درگذشت.
منابع
نقد ادبی. حمیدرضا شایگان فر. تهران: انتشارات حروفیه. ۱۳۹۱. صفحهٔ ۹۰.
سنت-بریژیت-دو-لاوال، کبک
سنت-بریژیت-دو-لاوال شهری در منطقه شهری لا ژاک-کارتیه ناحیه کاپیتل-ناسیونال در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهر ۳٬۷۸۹ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۱۱٫۴۹ کیلومتر مربع است.
ماریسویل، آیووا
ماریسویل شهری در ایالت آیووا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۶۶ نفر بوده‌است.
زبان نیهالی
زبان نیهالی، که به نام نهالی یا به اشتباه به عنوان کالتو نیز شناخته می‌شود، یک زبان تک‌خانواده درخطر رایج در مرکز-غرب هند (در مادیا پرادش و مهاراشترا) با حدود ۲٬۰۰۰ سخنگو در سال ۱۹۹۱ از جمعیت ۵٬۰۰۰ قوم نیهالی است. مناطق قبیله نیهالی در جنوب رود تاپتی در مادیا پرادش است.
پوبرسهاو
پوبرسهاو یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در مارینبرگ واقع شده‌است. پوبرسهاو ۲٬۰۱۴ نفر جمعیت دارد.
هوروات‌ژیدانی
هوروات‌ژیدانی یک شهرداری در مجارستان است که در ناحیه کوسگ واقع شده‌است. هوروات‌ژیدانی ۱۲٫۱۷ کیلومتر مربع مساحت و ۷۸۷ نفر جمعیت دارد.
فلیچه ناتالینو
فلیچه ناتالینو (Felice Natalino؛ زادهٔ March 24, 1992) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال هلاس ورونا، باشگاه فوتبال اینتر میلان، و باشگاه فوتبال کروتونه اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۶ سال ایتالیا، زیر ۱۷ سال ایتالیا، زیر ۱۸ سال ایتالیا، و زیر ۱۹ سال ایتالیا بازی کرده‌است.
گروس فوشورن
گروس فوشورن (به لاتین: Gross Fusshorn) یک کوه در سوئیس است که در کانتون وله واقع شده‌است. گروس فوشورن ۳٬۶۲۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
باشگاه فوتبال سارابوری
باشگاه فوتبال سارابوری (به تایلندی: สโมสรฟุตบอลสระบุรี‌) یک باشگاه فوتبال واقع در سارابوری در کشور تایلند می‌باشد که در لیگ دسته اول فوتبال تایلند بازی می‌کند.
بخش چویسول
بخش چویسول (به لاتین: Choiseul Quarter) یک منطقهٔ مسکونی در سنت لوسیا است.
خصوصیات
بخش چویسول ۶٬۱۷۴ نفر جمعیت دارد.
قشلاق (ویجاکر)
قشلاق (به لاتین: Qışlaq) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان لریک واقع شده است.
بیله‌بند
بیله‌بند (به لاتین: Bilabənd یا Blabənd) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان لریک واقع شده است. بیله‌بند ۷۶۶ نفر جمعیت دارد.
ریشه واژه
بیل در زبان تالشی به‌معنی برآمدگی، زمین شیب‌دار یا دره و بند به‌معنی تپه، قله یا کوه است و بیله‌بند یعنی مکانی که کوه و دره و پستی و بلندی فراوانی دارد.
هبوب
هبوب (هَبوب) نوعی طوفان گرد و غبار شدید است که بر روی جریان جوی بر اساس نیروی جاذبه انجام می شود، همچنین به عنوان جبهه هوا شناخته می شود. هبوب‌ها به طور معمول در مناطق خشکی در سراسر جهان رخ می دهد.
شرح
در طی طوفان رعد و برق، وزش باد در جهت خلاف حرکت طوفان حرکت می کند و از همه جهات به سمت رعد و برق حرکت می کند. هنگامی که توفان متلاشی می شود و بارندگی آغاز می شود، جهت های باد معکوس شده، از طوفان به سمت بیرون حرکت می کنند و عموماً در مسیر سفر طوفان شدیدترین نیروها را نشان می دهند.
هنگامی که این جریان شدید هوای سرد به سطح زمین می رسد، گل، خاک رس (گرد و غبار) را از سطح بیابان به بالا برده و دیواره ای از رسوب ایجاد را در جلوی طوفان ایجاد می‌کند. این دیواره گرد و غبار می تواند تا 100 km    عرض و چند کیلومتر ارتفاع داشته‌باشد. حبوب‌های بسیار قوی می‌توانند با بادهای شدید ، اغلب با 35 – تا 35 – حرکت کنند، و ممکن است با زمان هشدار کم یا بدون زمان هشدار نزدیک شوند. غالباً باران در سطح زمین ظاهر نمی شود زیرا در هوای گرم و خشک تبخیر می شود (در اثر پدیده‌ای به نام میلابی). تبخیر هوای تند را خنک کرده و باعث تسریع جریان آن می شود. گاهی هنگامی که باران تدوام می یابد، مقدار زیادی گرد و غبار را با خود به همراه دارد. در موارد شدید طوفان گل بوجود می‌آورد. محافظت از سیستم چشم و تنفسی برای افراد بیرون از خانه، توصیه می شود. در طی هبوب‌های بسیار قوی رفتن پناهگاه توصیه می شود.
باشگاه فوتبال زنان بایرن مونیخ
باشگاه فوتبال زنان بایرن مونیخ یکی از تیم های بایرن مونیخ است که در سالهای ۱۹۷۰ موفقیت های زیادی را به دست آورد اما با سقوط  از بوندسلیگا در سال ۱۹۹۰ این موفقیت ها کم رنگ شد. در سال ۲۰۰۰ این تیم موفق شد به بوندسلیگا باز گردد و در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ قهرمان بوندسلیگا شد.
تئو-بن گوریراب
تئو-بن گوریراب در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۸، در سن ۸۰ سالگی درگذشت.
سرشک (نائین)
سرشک، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان نائین در استان اصفهان ایران است.
معرفی
روستای سرشک در فاصله ی ۳۰ کیلومتری شهرستان نائین و همچنین در ۱۱۲ کیلومتری استان اصفهان قرار دارد.
سرشک در بخش مرکزی شهرستان و در دهستان لای سیاه واقع شده‌است. این روستا در میان ۳ رشته کوه به نام‌های (سارو / سفیده / سرشک) است.
زبان مردم روستا فارسی با گویش زرتشتی باستان میباشد.
جمعیت
این روستا در دهستان لای سیاه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۱۳۵ نفر(۲۵ خانوار) بوده‌است.
نظارت بر شرایط ترانسفورماتورها
نظارت بر شرایط ترانسفورماتورها فرایند دستیابی و پردازش داده‌های مربوط به پارامترهای مختلف از شرایط ترانسفورماتور است تا با سنجش این پارامترها از خرابی ترانسفورماتور جلوگیری شود. این امر با مشاهده و مقایسه اختلاف پارامترهای گرفته شده از ترانسفورماتور با مقادیر مورد انتظار آنها انجام می‌شود. ترانسفورماتورها جزء گرانترین اجزای سیستم انتقال و توزیع برق هستند. خرابی ترانسفورماتور می‌تواند باعث قطع برق، خطرات فردی، محیطی یا تجدید هزینه‌های گرانقیمت خرید برق از دیگر تأمین کنندگان شود. خرابی ترانسفورماتور به دلایل مختلفی می‌تواند رخ دهد. وقفه و خرابی در ترانسفورماتور زیر بار معمولاً به دلیل شکست دی الکتریک به دلیل اتصال کوتاه، اختلالات الکتریکی، خراب شدن عایق، رعد و برق، نگهداری نامناسب، اتصالات سست، اضافه بار، خرابی لوازم جانبی از جمله تپ‌چنجر زیر بار، بوشینگ و غیره می‌تواند رخ دهد.
هوروات‌لوو
هوروات‌لُوو یک شهرداری در مجارستان است که در واش واقع شده‌است. هوروات‌لوو ۶٫۱۶ کیلومتر مربع مساحت دارد.
النا برکووا
النا برکووا (Елена Серге́евна Беркова؛ زاده April 1, 1985) یک بازیگر پورنوگرافی اهل روسیه است.
وی یکی از کاندیداهای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۸ روسیه در برابر ولادیمیر پوتین است که وعده مجازات اعدام برای آزار جنسی و متجاوزان جنسی، آموزش‌های جنسی در مدارس، ممنوعیت طلاق و اعلام جرم برای کسانی که دامن بلند می‌پوشند را داده‌است.
ابراهیم بابائی
ابراهیم بابائی محقق، مخترع، دانشمند و مهندس برق ایرانی در سال ۱۳۴۹ در شهرستان اهر، استان آذربایجان شرقی متولد شد. او در سال ۱۳۶۷ دیپلم خود را در رشته ریاضی-فیزیک از دبیرستان شهید مدرس اهر اخذ نمود.
ابراهیم بابائی کارشناسی در رشته مهندسی برق و در گرایش الکترونیک از دانشگاه تبریز در سال ۱۳۷۱ اخذ نمود. او مدارک کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی در رشته مهندسی برق و در گرایش قدرت به ترتیب در سال‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۸۶ از دانشگاه تبریز گرفت.
ابراهیم بابائی عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز و دانشگاه خاور نزدیک قبرس شمالی می‌باشد. او از سال ۱۳۸۶ با مرتبه علمی استادیاری فعالیت خود را در دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تبریز شروع کرد. سپس در فروردین ماه ۱۳۹۰ از مرتبه علمی استادیاری به مرتبه علمی دانشیاری ارتقا یافت. سرانجام در سال ۱۳۹۴ از مرتبه علمی دانشیاری به مرتبه علمی استادی ارتقا یافت. زمینه اصلی تحقیقاتی ایشان تحلیل، مدلسازی، کنترل و طراحی مبدلهای الکترونیک قدرت می‌باشد. همچنین تحلیل و طراحی ادوات واسط منابع انرژی تجدیدپذیر نیز از دیگر فعالیت‌های پژوهشی ایشان می‌باشد. بابائی مؤلف بیش از ۵۰۰ مقاله در مجلات، ژورنالها و کنفراسها می‌باشند. تعداد ارجاعات به مقالات ایشان بسیار بالا بوده و لذا بر اساس گزارش پایگاه طلایه داران علم تامسون رویترز (ISI)، نام ایشان در بین دانشمندان و نخبگان دنیا قرار دارد. در بهمن ماه سال ۱۳۹۸ طی حکمی از سوی رئیس دانشگاه تبریز، ابراهیم بابائی عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر به عنوان مدیر جدید امور فناوری این دانشگاه منصوب شد.
عناوین پایان‌نامه‌های دوران تحصیل
عناوین پایان‌نامه‌های او عبارتند از:
شاهزاده هیساهیتو آکی‌شینو
شاهزاده هیساهیتو آکی‌شینو (متولد ۶ سپتامبر ۲۰۰۶) فرزند سوم و تنها پسر شاهزاده آکی‌شینو است. او بعد از پدرش، دومین جایگزین امپراتور فعلی ژاپن ناروهیتو به شمار می‌رود.
استان دانیل کامپوس
استان دانیل کامپوس (به اسپانیایی: Provincia de Daniel Campos) یکی از استان‌های بولیوی در بولیوی است که در شهرستان پوتوسی واقع شده‌است. استان دانیل کامپوس ۱۰٬۳۴۷ کیلومتر مربع مساحت و ۵٬۰۶۷ نفر جمعیت دارد.
فدراسیون جهانی جودو
فدراسیون جهانی جودو (International Judo Federation) نهاد اداره‌کننده مسابقات جودو در سطح جهان است.
این سازمان در سال ۱۹۵۱ تأسیس شده و مقر آن لوزان، سوئیس است.
آنتونگومنا بواری
آنتونگومنا بواری (به لاتین: Antongomena Bevary) یک منطقهٔ مسکونی در ماداگاسکار است که در بخش میتسینجو واقع شده‌است. آنتونگومنا بواری ۱۳٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ندگ دان
ندگ دان، روستایی در دهستان ابتر بخش مرکزی شهرستان ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۶۳ نفر (۱۳ خانوار) بوده‌است.
فیلیس فریزر
فیلیس فریزر (Phyllis Fraser؛ April 13, 1916 – 1916:04:13, November 24, 2006) نویسنده، روزنامه‌نگار و بازیگر اهل ایالات متحده آمریکا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به جوانان مبارز، مردان کوچک و سیزده زن اشاره کرد.
سنت-کاترین-دو-لا-ژاک-کارتیه، کبک
سنت-کاترین-دو-لا-ژاک-کارتیه شهرکی در منطقه شهری لا ژاک-کارتیه ناحیه کاپیتل-ناسیونال در استان کبک کانادا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱ این شهرک ۵٬۱۱۱ نفر جمعیت داشته‌است و مساحت آن ۱۲۰٫۶۱ کیلومتر مربع است.
بخش داوفین
بخش داوفین (به لاتین: Dauphin Quarter) یک منطقهٔ مسکونی در سنت لوسیا است.
جایزه یادبود جیمز تیت بلاک
بنای جایزه ادبی جایزه یادبود جیمز تیت بلاک (James Tait Black Memorial Prize) که از باارزش‌ترین جوایز بریتانیای کبیر هست به وسیله جنت کوتز بلاک به یاد شوهرش که یکی از شرکای مؤسسه انتشارات A. & C. Black لندن بود گذاشته شد. خانم بلاک مبلغ ۱۱۰۰۰ لیره به دو جایزه اختصاص داد تا درآمد این مبلغ پس از کسر مخارج به عنوان جایزه اعطا شود.
اکنون هر یک از این جوایز در سال تقریباً به ۱۸۰ لیره می‌رسد که توسط متولیان صندوق جایزه در دانشگاه ادینبورو اولد کالج داده می‌شود.
برنده در بهار هر سال از میان کتاب‌های سال پیش به وسیله استاد ادبیات انگلیسی دانشگاه ادینبورو و در صورت غیبت یا عدم آمادگی وی به وسیله استاد ادبیات انگلیسی دانشگاه گلاسگو انتخاب می‌شود.
در زیر عده ای از برندگان جوایز را نام می‌بریم:
پوکاو
پوکاو یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در Pockau-Lengefeld واقع شده‌است. پوکاو ۳٬۸۶۷ نفر جمعیت دارد.
زی‌پرشین
زی‌پرشین یک بسته حروف‌چینی رایگان و متن‌باز برای نگارش مستندات پارسی/انگلیسی با زی‌لاتک است. در واقع، زی‌پرشین، کمک می‌کند تا به آسانی، مستندات را به پارسی، حروف‌چینی کرد. این بسته را وفا خلیقی نوشته‌است و به طور منظم، آن را بروزرسانی کرده و باگ‌های آن را رفع می‌کند. از ورژن ۲٫۷ به بعد توزیع میک‌تک و ۲۰۰۹ تک‌لایو، این بسته نیز به جمع دیگر بسته‌های توزیع‌های تِک، پیوسته‌است.
مجوز زی‌پرشین
بسته زی‌پرشین تحت مجوز LPPL منتشر می‌شود.
سیستم عامل‌های سازگار با زی‌پرشین
بسته زی‌پرشین، مستقل از سیستم عامل است. به عبارت دیگر، زی‌پرشین بر روی هر سیستم عاملی، به خوبی اجرا می‌شود.
نمونه یک فایل ورودی
یک نمونه فایل ورودی، به صورت زیر است. فایل بالا، تفاوت چندانی با یک فایل استاندارد لاتک ندارد و کافیست بستهٔ زی‌پرشین را فراخوانی کنید. برای دیدن خروجی پی‌دی‌اف این فایل، باید آن را با موتور زی‌تک (با دستور xelatex) پردازش کرد.
نماد زی‌پرشین
نماد زی‌پرشین سیمرغ است.
آی‌تی‌وی (شبکه تلویزیونی)
آی‌تی‌وی (ITV) یک شبکه تلویزیونی در بریتانیا است.
این شبکه تلویزیونی در تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۵۵ شروع به کار کرده‌است و هم‌اکنون در انگلستان، ولز، جنوب اسکاتلند، جزیره من و جزیره‌های مانش قابل دریافت می‌باشد.
عشقه زمینی (گلکوما)
عشقه زمینی (گلکوما) نام یک سرده از خانواده نعنائیان است.
داغ اوزو
داغ اوزو (به لاتین: Dağ Üzü) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان یاردیملی واقع شده‌است. داغ اوزو ۶۹۳ نفر جمعیت دارد.
گروس لیتزنر
گروس لیتزنر (به لاتین: Gross Litzner) یک کوه در سوئیس است که در Klosters واقع شده‌است. گروس لیتزنر ۳٬۱۰۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فلیسیانو ماگرو
فلیسیانو ماگرو (Feliciano Magro؛ زادهٔ February 2, 1979) بازیکن فوتبال اهل سوئیس است.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۰ سال ایتالیا بازی کرده‌است.
کاخ گلستان
کاخ گلستان یا قصر گلستان نامی است داده شده به بخشی از محوطه‌ای تاریخی که بعدها با عنوان «ارگ سلطنتی تهران» بازشناخته شده‌است. این نام برگرفته از تالاری در محدودهٔ کاخ گلستان فعلی و متعلق به عهد فتحعلی‌شاه قاجار بود که در دورهٔ ناصرالدین‌شاه با عنوان «عمارات مبارکه گلستان» رواج پیدا کرد و در عهد مظفرالدین‌شاه با نام قصر گلستان و به شیوه‌ای رسمی مورد استفاده قرار گرفت. قدمت این کاخ به قبل از دورهٔ قاجار برمی‌گردد.
پیشینهٔ مختصر
دیرینگی ارگ سلطنتی تهران را شاید بتوان به ۶ ژوئیه ۱۴۰۴ م برابر با ۲۰ ذی‌الحجه ۸۰۶ ه‍.ق و ۱۷ تیر ۷۸۳ ه‍.خ؛ زمانی که کلاویخو فرستادهٔ انریکهٔ سوم پادشاه کاستیا به دیدار امیر تیمور گورکانی رهسپار شهر سمرقند گردیده بود و در تهران، خانهٔ نمایندهٔ حکومت - باباشیخ - سکنی می‌گزیند نسبت داد. بعدها در بخشی از سفرنامهٔ پیِترو دِلّاواله (چهارشنبه ۶ ژوئن ۱۶۱۷ م / ۲ جمادی‌الثانی ۱۰۲۶ ه‍.ق / ۱۷ خرداد ۹۹۶ ه‍.خ)، همچنین به نقل از سِر توماس هربرت جهانگرد و تاریخ‌دان انگلیسی (۱۶۲۸ م / ۱۰۳۷ ه‍.ق / ۱۰۰۶ ه‍.خ) از چهارباغ و چنارستانی در داخل حصار شاه‌تهماسبی و در زمان شاه عباس یکم صفوی در تهران یاد شده‌است. اما بر اساس ارجاعاتی دقیق‌تر در متون تاریخی می‌توان سرآغاز ارگ سلطنتی را در زمان شاه سلیمان صفوی (۱۱۰۹–۱۰۷۸ق / ۱۰۷۶–۱۰۴۶ ش) با ساخت دیوانخانه‌ای در همان محدودهٔ چنارستان شاه‌عباسی جستجو کرد. دیوانخانه‌ای که بعدها شاه سلطان حسین در آخرین سال سلطنت خود (۱۱۳۳ ه‍.ق / ۱۱۰۰ ه‍.خ) سفیر دولت عثمانی احمد دری افندی را به حضور پذیرفت. هر چند که امروزه دیگر از آن بنیان‌ها اثری در میان نیست و داشته‌های موجود کاخ گلستان از لحاظ دیرینگی محدود به بخشی از آثار و ابنیهٔ دوران زندیان است (ساخت دیوانخانه‌ای مابین سال‌های ۳–۱۱۷۲ ه‍.ق / ۱۱۳۸–۱۱۳۷ ه‍.خ) و فراتر از آن نمی‌رود.
اهمیت واقعی ارگ در دوران آقامحمدخان قاجار رنگ جدی‌تری به‌خود گرفت. وی در اواخر دوران زندیان و پس از مرگ کریم‌خان زند (۱۱۹۳ ق / ۱۱۵۸ ش) از بحران داخلی ایران استفاده نموده و بعد از غلبه بر لطفعلی‌خان زند در شعبان ۱۲۰۹ ق (۱۱۷۳ ش) به تهران برگشته و به نام پادشاه ایران تاجگذاری می‌کند.
این حرکت محمد خان به اهمیت ارگ سلطنتی بیش از پیش افزوده و در عهد فتحعلی‌شاه هم به خاطر تاجگذاری او در این شهر (۲۴ ربیع الاول ۱۲۱۲ ق / ۱۷۹۷ م در آستانهٔ قرن ۱۹ و همزمان با ناپلئون بناپارت / ۲۶ شهریور ۱۱۷۶ ش) و هم به‌واسطهٔ خیالات شکوهمند این پادشاه، کاخ گلستان توسعهٔ بیشتر و آراستگی بهتری را تجربه کرد.
در عهد ناصرالدین‌ شاه (تاجگذاری جمعه ۲۱ ذی‌القعدهٔ ۱۲۶۴ ق / ۲۷ مهر ۱۲۲۷ ش) کاخ گلستان به‌واسطهٔ مدت نیم قرن حکومت وی (قریب به ۵۰ سال) و دیدار او به عنوان اولین پادشاه ایران از اروپا در سه سفر خود به سال‌های ۱۲۹۰، ۱۲۹۵ و ۱۳۰۶ ق (۱۲۵۲ و ۱۲۵۷ و ۱۲۶۷ ش) دستخوش تغییرات اساسی و متأثر از اروپا گردید.
اگر چه در دوران سه پادشاه آخر سلسلهٔ قاجار (مظفرالدین‌شاه، محمدعلی‌شاه و احمدشاه) تا انقراض این سلسله (۱۳ ربیع الثانی ۱۳۴۴ ق / ۹ آبان ماه ۱۳۰۴ ش) ارگ سلطنتی از لحاظ معماری تغییرات خاصی به خود ندید، ولی تاریخ آن با وقایع سیاسی فوق‌العاده مؤثری مانند انقلاب مشروطه و تبعات ناشی از آن توأم و عجین گردید که بخشی جدایی‌ناپذیر از حافظهٔ تاریخی ملت ایران را تشکیل می‌دهد.
ارگ سلطنتی در سال‌های پس‌از انقراض سلسلهٔ قاجار و به روی کار آمدن سلسلهٔ پهلوی شاهد تاجگذاری رضا شاه پهلوی (۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ش / ۲۵ آوریل ۱۹۲۶ م) و محمد رضا شاه پهلوی (۴ آبان ۱۳۴۶ش / ۲۶ اکتبر ۱۹۶۷ م) و همچنین برخی از تغییرات و تصرفات در بافت خود بوده‌است. این مجموعه با در نظر گرفتن چنین پیشینه‌ای یکی از منحصر‌به‌فردترین مجموعه‌های تاریخی ایران می‌باشد. ثبت ملی کاخ گلستان - به شمارهٔ ۴۱۷ در ۱۱ بهمن ماه ۱۳۳۴ش (۱ فوریه ۱۹۵۶ م) - انجام شد و ثبت کاخ گلستان در فهرست میراث بشری از جانب یونسکو (یکشنبه ۲ تیرماه ۱۳۹۲ش / ۲۳ ژوئن ۲۰۱۳ م) نیز اشاره بر اهمیت تاریخ و فرهنگ و هنر این مجموعه است.
نگاهی به محوطهٔ تاریخی کاخ گلستان
کاخ گلستان نیز مانند تمامی خانه‌های سنتی ایران بعد از مدتی که از بنیان آن گذشت، بر پایه دو بخش بیرونی و اندرونی شکل گرفته و برای ورود به آن‌ها سردرها و کانال‌های ارتباطی تعبیه گردیده بود که دسترسی به آن بخش‌ها را ممکن می‌ساخت. بخش اندرونی (تا حدودی در مکان فعلی وزارت دارایی) در جبههٔ شمالی، در زمان توسعهٔ آن مشتمل بر حیاطی بزرگ با عمارت خوابگاه شاهی در میانهٔ آن و منازل کوچک و بزرگ در اطراف آن بود. بخش بیرونی کاخ گلستان خود نیز توسط بنایی کم‌عرض و از شمال به جنوب به دو قسمت تقسیم شده بود:
فصل مشترک و کانال ارتباطی عرصه‌های بیرونی و اندرونی منزلگاه سلطنتی، بنایی با حیاط مرکزی به نام خلوتخانهٔ کریمخانی بود که نقش هشتی را بین این فضاها ایفا می‌کرده‌است و مخاطب را از طریق دالان‌هایی به اندرون و دو فضای بیرونی دارالحکومه و باغ گلستان هدایت می‌نمود. باغ گلستان در حقیقت بیرونی محل سکونت شاه و فضاهای اندرون محسوب می‌گردید و عملکرد آن با حیاط تخت مرمر یا دارالحکومه مغایر بود. دارالحکومه یا ایوان تخت مرمر نیز مقر به تخت نشستن شاه و برگزاری مراسم عام و محل حکومت بود. حال آنکه فضای باغ گلستان بیرونی اندرون شاهی بوده و به ملاقات‌های خصوصی‌تر وی پاسخ می‌گفت و گاه اهل اندرون را نیز به خود راه می‌داد. سلام‌های نوروزی و اعیاد مذهبی یکبار با شرکت خواص و شاهزادگان در این باغ و سپس مراسم عام آن در دیوانخانهٔ تخت مرمر برگزار می گردید.
محدودهٔ مورد بحث ما که امروزه به عنوان کاخ گلستان بازشناخته می‌شود از عهد تیموری تا دوران معاصر دستخوش تغییراتی گردیده که آشنایی با این تغییرات به درک بهتر جایگاه تاریخی این مجموعه خواهد انجامید.
دورهٔ تیموری
با توجه به معنای ارگ (قلعه‌ای کوچک در میان قلعه‌ای بزرگتر )، پیشینه ارگ سلطنتی طهران (کاخ گلستان) را باید در دورهٔ صفویه و پس از ساخت برج و باروی تهران در سال ۹۶۱ ق یعنی در زمان سلطنت شاه تهماسب یکم پیگیری نماییم. اما کلاویخو، فرستادهٔ پادشاه کاستیا به دربارِ تیمور گورکانی، هنگام سفر به سمرقند، در ۶ ژوئیه سال ۱۴۰۴ م (۸۰۷ ق) به تهران رسیده و چند روزی در آنجا اقامت می گزیند. منزل بابا شیخ (از بزرگان شهر تهران) و مهمانسرا، دو بنایی است که او از آنها نام برده و عده‌ای اعتقاد دارند که در محوطه ارگ سلطنتی قرار داشته و بعدها با تغییراتی به بناهای جدیدی تبدیل گشته‌اند.
دورهٔ صفوی
شاه تهماسب یکم با احداث حصاری به دور تهران در سال ۹۶۱ ق، زمینهٔ لازم برای شکل‌گیری ارگ سلطنتی را فراهم می‌آورد و «شاه عباس یکم، با وجود آنکه خاطرهٔ خوشی از تهران نداشت»، اما «چهارباغی در آنجا احداث می نماید و دستور می‌دهد تا چنارهای بسیاری در آن غرس نمایند». «حدود چهارباغِ شاه عباس صفوی این گونه بوده‌است: سمت مشرق: تمام طول خیابان ناصرخسرو، سمت مغرب: به موازات خیابان ناصرخسرو و به همان اندازه تا محلی که خیابان خیام با خیابان پانزده خرداد (بوذرجمهری) تلاقی می‌کند و چهارراه گلوبندک را تشکیل می‌دهد، سمت شمال: از ابتدای خیابان ناصرخسرو تا خیابان خیام، سمت جنوب: از انتهای خیابان ناصرخسرو تا چهارراه گلوبندک». این مطلب گویای آن است که چهارباغِ شاه عباس صفوی علاوه بر بناهای مهم دورهٔ تیموری، ارگ سلطنتی دورهٔ قاجار را نیز در بر می‌گرفت؛ اما برای شکل‌گیری ارگ و ایجاد آن، می‌بایست تا حصاری بَرگِردِ این چهارباغ ایجاد گردد، که توماس هربرت (از نجیب‌زادگان و درباریان انگلیسی) در سال ۱۰۳۷ ه‍.ق، این‌گونه از آن یاد می‌کند: «پیوسته به زمین‌های شهری، باغی سلطنتی که با دیوار بلند گلین احاطه شده بود، نیز وجود داشته‌است» ؛ اما در زمان شاه عباس صفوی، عمارات سلطنتی در این شهر ساخته نمی شود که یکی از دلایل آن عدم استقرار او در تهران و دیگری وجود دو بنای مهم دورهٔ تیموری در شهر است که می‌توانست توسط بیگلربیگی (حاکم ولایت)، که او برای تهران تعیین کرده بود، مورد استفاده قرار گرفته باشد».
باید توجه داشت که بعد از شکل‌گیری چهارباغ، می‌بایست برای ارتباط آن با شهر، معبری ساخته می‌شد. در آن زمان بهترین نقطه، برای ورود به شهر، جنوب حصارِ چهارباغ بود و در امتداد بازاری که در زمان شاه تهماسب یکم ایجاد شده بود. با توجه به نقشه‌های بِرِه زین [۱۲۵۸ق] و کرشیش [۱۲۷۵ق] این معبر، همان دروازه‌ای است که با پلی، در راستای بازار (محدودهٔ فعلی سبزه میدان)، ارگ سلطنتی را به شهر مرتبط می‌نموده و در دورهٔ ناصری با نام‌های دروازهٔ تخته‌پل (قدیم) و دروازهٔ سبزه‌میدان شناخته می‌شده‌است. دلیل این ادعا، وجود عکسی متعلّق به دورهٔ ناصری است که این دروازه را دروازهٔ ارگ می‌نامد. لازم است ذکر شود که به دلیل نبود خندق در این دوره، از پلی استفاده نمی‌شود و نام «تخته‌پل» می‌بایست، بعد از ایجاد خندق در اطراف ارگ سلطنتی، استفاده شده باشد.
لرد کرزن (از سیاستمداران و رجال معروف بریتانیا و ایران‌شناس)، تنها کسی است که از ساختِ قصری توسط شاه سلیمان صفوی در تهران خبر می‌دهد. «احتمال می‌رود این بنا در قسمت غربی عمارت بادگیر (تالار الماس)، واقع در ضلع جنوبی باغ گلستان، قرار داشته باشد».
دورهٔ هوتکیان
هر چند به گفتهٔ اعتمادالسلطنه: «بعد از اشغال تهران توسط اشرف افغان، در داخل حصارِ چهارباغِ شاه عباس صفوی، ارگی احداث شده و دروازه‌ای نیز در شمال آن، رو به صحرا، برای گریز از خطرات احتمالی دشمنان تعبیه می‌شود» ولی صرفاً مستحکم‌تر نمودن حصار چهارباغِ شاه عباس بزرگ و تعبیهٔ معبری برای فرار (نه دروازه) از جانب افغان‌ها مد نظر بوده که همین موضوع مورّخان را در مورد ساخت ارگی جدید، در داخل حصار شاه تهماسب یکم، به اشتباه انداخته‌است. افغان‌ها بعد از گذشت پنج سال، به سبب حملهٔ سپاهیان نادرشاه، از تهران فرار می‌کنند، ولی در حین فرار، خرابی‌های بسیاری به ارگ و حصار آن وارد می‌سازند.
دورهٔ زندیه
«کریم‌خان زند بعد از پیروزی بر محمدحسن‌خان قاجار، در دیوانخانهٔ قدیم تهران، مراسم جلوس را انجام می‌دهد و پس از نصب بازوبندها و سایر جواهرات نادری بر پیکر خود که در تصرف محمدحسن خان بود، بارِ عام می‌دهد». «موقعیت تهران و همچنین موفقیتی که کریم‌خان در این شهر کسب کرده بود، وی را مجاب می‌سازد تا تهران را به پایتختی برگزیند و دربار خود را به این شهر منتقل نماید. لیکن بعد از مدتی از این تصمیم، صرفِ نظر کرده و در سال ۱۱۷۶ق به شیراز مراجعه می‌نماید». کریم‌خان زند به دلیل هوای گرم تهران در تابستان، به شمیران رفته، دستور می‌دهد تا بناهایی در ارگ سلطنتی ساخته شوند. «این بناها در بین سال‌های ۷۳–۱۱۷۲ق احداث می‌گردند». در زمان اقامت کریم‌خان در تهران، بناهایی همچون «عمارت سلطنتی، دیوانخانهٔ بزرگ، باغ جنب دیوانخانه و یک دست حرمخانه» ایجاد می‌گردند.
کریم‌خان با قصدِ انتخابِ تهران به پایتختی، دیوانخانه‌ای بزرگ، برای انجام امورِ دیوانی، احداث می‌نماید، که بعدها به دیوانخانهٔ دارالاماره (تختِ مرمر)، معروف می‌گردد. در همین دیوانخانه، بنایی دورو بنا می‌کند که بعدها در دورهٔ قاجار با تغییراتی، ایوان تخت مرمر نام می‌گیرد. کریم‌خان در کنار دیوانخانه و در سمت شرق آن، محلی برای اهل حرم و استراحت خویش احداث می‌نماید؛ که امروز به خلوت کریم‌خانی معروف شده‌است. حرمخانه (خلوت کریم‌خانی) با معبرهایی به دیوانخانه و باغ جنب آن متصل می‌گردید. در سمت شرق دیوانخانه باغی ساخته می‌شود که به دلیل قرار گرفتن در کنار حرمخانه یا خلوت کریم‌خانی، بخش خصوصی ارگ را تشکیل می‌دهد. بعد از ساخت دیوانخانه، راه ورود به ارگ سلطنتی نیز تغییر یافته و ورود و خروج افراد از سمت دیوانخانه (سردر شمالی میدان ارگ) صورت می‌گیرد. دلیل این مدعا، «ایجاد میدانی در روبروی آن است» که به عنوان جلوخان یا پیشخان ارگ سلطنتی محسوب می‌شد و بعدها به میدان ارگ مشهور گردید. البته از شکل و شمایل سردرِ شمالی میدان در دورهٔ زندیان اطلاعی در دست نیست. از دیگر کارهای کریم‌خان، «برپایی مجدد حصار ارگ و حفر خندقی عمیق در اطراف آن است که توسط استاد غلامرضا تبریزی از معماران معروف آن زمان انجام می‌پذیرد». پس از حفر خندق، ارگ سلطنتی به وسیلهٔ پل به شهر متصل می‌گردید. «ضمناً گذرگاه شمالی ارگ که افغان‌ها برای فرار از دست دشمنان ایجاد کرده بودند، نیز مسدود شده و راه ارتباطی ارگ سلطنتی با شهر، فقط منحصر به میدان ارگ می‌شود».
محمدشاه
محمدشاه در ۱۴ شعبان ۱۲۵۰ ق در قصر نگارستان و در اتاق معروف به دلگشا و بر روی تخت خورشید (طاوس)، جلوس می نماید. در این دوره، حجراتی برای توپچیان در میدان ارگ احداث شده ولی بنای چشمگیری در ارگ سلطنتی، ساخته نمی شود.
مظفرالدین‌شاه
مظفرالدین‌شاه قاجار پس از کشته شدن ناصرالدین شاه، به سلطنت می رسد. مهم‌ترین رخداد در دوران سلطنتش، امضای فرمان مشروطه و تشکیل اولین مجلس شورای ملی است. در این دوره، ساخت و سازها به‌طور چشمگیری کاهش یافته و بیشتر به تعمیرات پرداخته می شود. مظفرالدین شاه در ابتدای سلطنت[۱۳۱۴ق]، دستور می دهد بناهایی در محدودهٔ ایوان تخت مرمر برای صدراعظم و سایرین احداث شود. همچنین دو سمت شرق و غرب ایوان نیز ساخته شده و فضای شمالی و جنوبی حیاط ایوان تخت مرمر از هم جدا گردند. در سال ۱۳۱۶ ق اتاق برلیان از مجموعه اتاقهای عمارت بلور دچار تخریب گشته و تعمیر آن شروع می شود. این تعمیرات توسط میرزا محمود خان بروجردی (حکیم الملک)، وزیر دربار که وزیر بنایی هم بود انجام می پذیرد و در سال ۱۳۱۸ق با مبلغی معادل هشتصد هزار تومان به پایان می رسد. در کتیبه ای سنگی، که در پیشانی این عمارت نصب گردیده، با اشعاری شرح ماجرا بیان شده‌است. ظاهراً، بعد از این سال[۱۳۱۸ق]، نام عمارت برلیان، برای عمارت بلور مصطلح می گردد. در سال ۱۳۲۰ق، در اندرونی[حرمخانه، فرح ­آباد] ارگ سلطنتی، قصری ساخته می شود که در [//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/15/نقشه_قصر_گلستان_اثر_تروفیموف_1931_م.jpg نقشه تروفیموف] به سال ۱۹۳۱م[۱۳۱۰ش] با نام قصرِ ملکه مشخّص شده‌است. به علت خرابی سقف تکیه دولت به سال ۱۳۱۵ ق، عزاداری و تعزیه در آنجا برگزار نمی شد. چون بیم آن میرفت که سقف بر سر مردم فرود آید. تعمیراتی در سال دهم یا سال یازدهمِ سلطنت مظفرالدین شاه و مقارن با عشر اول محرم الحرام سال ۱۳۲۳ ق، به انجام می‌رسد. فرمان افتتاح اولین مجلس شورای ملی درروز یکشنبه ۱۸ شعبان سال ۱۳۲۴ ق، سه ساعت به غروب مانده در تالار برلیان توسط مظفرالدین شاه قاجار ابلاغ می گردد. ضمناً در پشت عمارت برلیان و در شمال آن، حیاط خلوتی نیز قرار دارد که معبری برای ورود از اندرونی[حرمسرا] به عمارت برلیان بوده‌است و بعد از به قدرت رسیدن رضا شاه پهلوی، از همین حیاط خلوت برای ورود به کاخ گلستان استفاده می شود.
محمدعلی‌شاه
محمدعلی‌شاه قاجار در سالِ۱۳۲۴ق به سلطنت رسید. و به مخالفت با مشروطه پرداخت. محمدعلی شاه آنچنان در کشمکش با مسائل مشروطیت بود که فرصتی برای توجّه به کاخ گلستان نداشت؛ بنابراین اثری از او در ابنیه ارگ سلطنتی نمی توان یافت. مشروطه خواهان پس از وی، پسر خردسالش، احمدمیرزا را به سلطنت انتخاب کردند.
احمدشاه
احمدشاه قاجار در ۱۲ سالگی، به سلطنت رسید و تا رسیدن به سن قانونی نقشی در اداره کشور نداشت. احمدشاه ۱۷ سال پادشاه ایران بود. سن کم و همچنین وقایع سیاسی که کشور را به سمت تغییر حکومت سوق می‌داد، به احمدشاه برای ساخت و ساز در ارگ سلطنتی مجالی نداد. «پس‌از کشته شدن ناصرالدین‌شاه، تکیه دولت اعتبار اولیه را از دست داده بود. در زمان سلطنت مظفرالدین‌شاه و محمدعلی‌شاه، گاهی تعزیه‌ای در آنجا برپا می‌شد اما جلال و عظمت سابق را نداشت. همچنین بعد از مشروطیت و در انقلابات سیاسی نیز بدون بودجه مانده و به کلی متروک شده و در شرف ویرانی بود. در اواخر دوره قاجار و در زمان احمدشاه، این مکان مرمت گردیده و نمایشگاه کالاهای وطنی به مدت یک ماه و نیم در آن برپا شد.»
دورهٔ جمهوری اسلامی
در چند دههٔ اخیر، مرمت‌هایی در کاخ گلستان صورت پذیرفته‌است. تعویض شیروانی ها و تیرهای چوبی آنها با تیرهای آهنی از آن جمله است. سنگ مزار ناصرالدین شاه، جهت محفوظ ماندن، از شاه عبدالعظیم، به خلوت کریمخانی منتقل شده و همچنین تختی سنگی متعلّق به فتحعلیشاه که با توجّه به عکسهای قدیمی در جلوی عمارت‌های خروجی و عاج و سپس در تکیه دولت قرار داشت، نیز در گوشه ای دیگر از خلوت کریمخانی سکنی می گزیند. پلکان جلوی ایوان شمس العماره که در دورهٔ پهلوی دوم، دوباره ساخته شده بود، برچیده می شود. احیای حوض‌های قدیمی مجموعه، با همان عمق، از دیگر اقدامات این دوره است. گنجینه ای[مخزن] برای اشیاء(۱۳۷۰ ش) و پارکینگی برای ماشین‌های مجموعه(۱۳۷۴ ش)، احداث می گردد. کاخ گلستان نهایتاً در دوم تیر ماه سال ۱۳۹۲ش (۲۰۱۳ م) در فهرست میراث بشری یونسکو به ثبت می رسد.
دیوانخانه تخت مرمر
ایوان تخت مرمر:
در زمان اقامت کریمخان زند در تهران [تابستان ۱۱۷۳ ق]، بناهایی همچون «عمارت سلطنتی، دیوانخانهٔ بزرگ، باغ جنب دیوانخانه و یک دست حرمخانه» ایجاد می گردند. کریمخان با قصدِ انتخابِ تهران به پایتختی، دیوانخانه ای بزرگ، برای انجام امورِ دیوانی، احداث می نماید، که بعدها به دیوانخانهٔ دارالاماره[تختِ مرمر]، معروف می گردد. از جمله کارهای عمرانی کریم خان ساخت بنایی دورو در دیوانخانه برای انجام امور دیوانی بود. این بنای دورو احتمالاً در محدوده یکی از بناهای دوره تیموری تشکیل می‌شود. این بنا با انتقال بعضی از عناصر قصر وکیل شیراز در سال ۱۲۰۶ق (دوره آقا محمد خان قاجار) از جمله دو ستون سنگی یکپارچه، درهای خاتم و نقاشی‌ها و ازاره‌های سنگی، تغییرات بی شماری به خود می‌بیند. در عهد فتحعلیشاه قاجار تغییرات شاخص آن نصب دو نقاشی فتحعلیشاه اثر مهرعلی و دو آینه بزرگ اهدایی از الکساندر اول و ساخت تختی از مرمر است [با طراحی میرزا بابای شیرازی در سال ۱۲۲۱ ق و توسط استاد محمد ابراهیم اصفهانی] که به سبب آن نام ایوان و دیوانخانه تخت مرمر برای آن مصطلح می‌گردد. حدود سال ۱۳۰۰ق، به دستور ناصرالدین شاه تغییراتی در قسمت‌های داخلی و خارجی ایوان تخت مرمر و اتاق‌های گوشوارهٔ آن داده می شود که به‌طور اجمال عبارتند از: ارسی‌های اتاق‌های گوشواره، برداشته شده و به جای آنها در هر دهنه، سه پنجره با طاق‌های هلالی، به شکل اروپایی نصب می گردد. حوض اسلیمی زیبا و تودرتویِ جلوی ایوان، به حوض بیضی ساده تغییر می یابد. حوض اسلیمی کوچکی که در شاه نشین ایوان[پشت تخت مرمر] قرار داشت، برداشته و کف شاه نشین را با آجر فرش می‌کنند البته تغییراتی نیز در نصب نقاشی‌ها و آینه ها، رخ می دهد. آخرین بارعام در ایوان تخت مرمر نیز در زمان پهلوی اول [۱۳۰۴ ش] برگزار گردید.
خلوتخانه کریم خانی
کریمخان زند در کنار دیوانخانه و در سمت شرق آن (در شمال غربی باغ گلستان حدفاصل ایوان تخت مرمر و تالار سلام)، محلی برای اهل حرم و استراحت خویش احداث می نماید؛ که امروز به خلوت کریمخانی معروف شده‌است. حرمخانه[خلوت کریم­خانی] با معبرهایی به دیوانخانه و باغِ جنبِ آن متّصل می گردید. آقامحمدخان بعد از فتح شیراز به سال ۱۲۰۶ق، استخوان‌های کریمخان را پس از نبش قبرش در شیراز، به تهران انتقال داده و در زیرِ پله های حوض جوش یا کریاس [راهرو، دالان] خلوت کریمخانی دفن می نماید. بعد از ساخت موزه همایونی(۱۲۹۶–۱۲۹۴ق)، خلوتخانهٔ کریمخانی، تغییرات عمده ای می نماید. اگر خلوتخانهٔ کریم خانی را به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم کنیم، بخش شمالی جزو موزه همایونی می شود و بخش جنوبی نیز خود به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شده، که در بخش غربی، بنایی دو طبقه، برای دربار اعظم و مشورت خانهٔ دولتی و صدراعظم و وزارت خارجه اختصاص می یابد و در بخش شرقی نیز حیاطی ساخته می‌شود. آنچه که از خلوتخانهٔ کریمخانی باقی می ماند، حوض جوش آن است که به عنوان مظهر قنات حفظ می گردد. در ضمن راه ورود از دیوانخانه تخت مرمر به باغ سلطانی نیز بعد از تغییرات خلوتخانهٔ کریمخانی، از میان حیاط صندوقخانهٔ مبارکه گشوده می شود.
پس از انقلاب سنگ مزار ناصرالدین شاه از شاه عبدالعظیم به خلوت کریمخانی اضافه می‌شود. همچنین تختی از مرمر متعلق به دوره فتحعلیشاه نیز در این خلوت جای می‌گیرد. این تخت ابتدا جلوی شاه نشین عمارت خروجی قرار داشت و سپس به جنبِ عمارت عاج منتقل شده و در نهایت در تکیه دولت استقرار می‌یابد. پس از انتقال به تکیه دولت، جسد ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه را تا آماده شدن مزارشان برای مدتی بر روی آن در تکیه دولت، به امانت می گذارند. تخت مذکور بعد از تخریب تکیه دولت در دورهٔ پهلوی، در مخازن نگهداری شده تا اینکه در دورهٔ جمهوری اسلامی به خلوت کریمخانی منتقل می گردد. البته در دورهٔ مظفری یک دهنه از طول آن کاسته می شود.
عمارت موزه [سرسرا ،تالارِ سلام(تالارِ تاجگذاری)، تالارِ آینه(اتاق یا تالار گلستان)، کتابخانه­ ی سلطنتی]
ناصرالدین شاه بعد از سفر اولش به فرنگستان[سال۱۲۹۰ق] تصمیم می گیرد موزه ای جدید در ارگ سلطنتی بنا کند. برای غنی تر شدن اشیاء موزه، فراخوانی، برای اهدای اشیاء از طرف مردم به موزه همایونی در روزنامه درج می گردد. با توجه عکسی قدیمی متعلّق به سال ۱۲۹۲ق و گفته های اعتمادالسلطنه در روزنامه ایران به سال ۱۲۹۳ ق و ۱۲۹۴ق، بنای موزه، هنوز به اتمام نرسیده‌است. موزهٔ جدید در شمال باغ سلطنتی و مابین عمارت عاج و خلوتخانه کریمخانی احداث می شود. در سال ۱۲۹۶ق اشیاء موزه قدیم به محل جدید منتقل می شوند. بنابراین زمان ساخت موزه، بین سالهای ۱۲۹۴–۱۲۹۶ق میباشد. بنای مذکور در دو طبقه ساخته شده و توسط پلکانی دوطرفه قابل دسترسی بوده‌است. جنوب این پلکان در طبقه بالا، تالارِ آینه[تالار گلستان]، در غرب، تالارِ موزه، در شمال، کتابخانهٔ سلطنتی و در شرق، تالارِ عاج واقع بودند.
«طرح و معماری تالار سلام و تالار آینه و سرسرا و حوضخانه‌های مربوط به آن به وسیلهٔ حاجی ابوالحسن، معمارباشی عهد ناصرالدین شاه و ملقّب به صنیع الملک انجام گرفته و مباشرت بنّایی آن با میرزا یحیی خان معتمدالملک (وزیر بنّایی) بوده‌است». تزئینات و چیدمان موزه و تالار آینه بر اساس آرایه خطی، متعلّّق به میرزا ابوالفضل ساوجی، که در تالار آینه نصب است، در سال ۱۲۹۹ق به اتمام می رسد. در همان سال ۱۲۹۹ق، اولین سلام نوروزی در آن برپا می شود و پس از این سال است که نامِ تالارِ سلام نیز به آن گفته می‌شود. ضمناً بین بنای تازه تأسیس[موزه] با تالار عاج اختلاف سطح وجود داشته‌است.
برای تاجگذاری پهلوی دوم، تالار سلام[موزه] تغییرات زیادی می کند. اشیاء جمع‌آوری می شوند و کتابخانهٔ سلطنتی هم به جنب شمس العماره منتقل می گردد. دو مجسمهٔ شیر پلکان شمس العماره نیز که ابتدا به مدخلِ ورودی کاخ ابیض منتقل شده بودند، به ورودیِ عمارت موزه[سلام، تاجگذاری] انتقال می یابند. در همین دوره، به سبب مراسمِ تاجگذاری در تالارِ سلام، دیوارِ حائل، بین دیوانخانهٔ تخت مرمر و باغ گلستان برچیده می شود و فضای کنونی کاخ گلستان پدید می آید.
عمارت عاج
در هیچ‌یک از منابع دورهٔ قاجار سخنی از تاریخ احداث عمارتِ عاج دیده نمی‌شود. ولی با توجه به عکسی از بالای شمس العماره [۱۲۸۳ق] که عمارت بلور در آن مشهود است ولی اثری از عمارتِ عاج به چشم نمی خورد و همچنین در سندی متعلّق به اول[دوم] محرم الحرام سال ۱۲۸۵ق، که ناصرالدین شاه از خوردن ناهار در اتاق عاج خبر می دهد ولی از جدیدالاحداث بودن آن سخن نمی گوید[یعنی قبل از این تاریخ احداث شده‌است]، بازه زمانی ساخت عمارت عاج را بین سالهای ۱۲۸۳ لغایت ۱۲۸۴ق [بعد از احداث شمس ­العماره] مشخّص است.
«در این عمارت اشیاء نفیسه و پرده‌ها و تحفه‌هایی که پادشاهان دوستِ هم عهد[ ناصرالدین شاه] به هدیه فرستاده بودند قرار داشت. ازجمله، تصاویر ابنیه قدیم شهر رم که با سنگهای الوان[موزاییک] درست شده بودند. هدایای پادشاه ایتالیا که در سفر فرنگستان به ناصرالدین شاه اهدا گردیده بود. چندین گلدان بزرگ از جنس مالاخیت و چندین گلدان چینی از امپراتور روس و چند نقاشی بزرگ از تصاویر پادشاهان انگلستان و امپراتریس هندوستان، به همراه چند گلدان چینی کارخانه سِرو که از طرف دولت فرانسه اهدا شده بود. در تالار بزرگ این عمارت که ۳۴ قدم طول و ۲۵ قدم عرض دارد میز و صندلی‌های طلا و یک تخت مرصّع بسیار بزرگ با جواهرات فراوان بر روی آن[ تخت خورشید یا طاووس] که اغلب در سلام اعیاد، پادشاه روی آن جلوس می‌نمود». بر اساس سندی متعلّق به سال ۱۳۳۰ق [دوره­ ی احمد شاه قاجار] که فهرست اشیاء موجود در اتاق‌های شمالی عمارت مبارکه گلستان را بیان می دارد، حوضخانهٔ این عمارت را با نام اتاقِ سفره خانه یا اتاقِ گودی معرفی می نماید. ضمناً تختی از جنس مرمر متعلّق به فتحعلیشاه نیز که قبلاً در جلوی عمارت خروجی قرار داشت، به جنب عمارت عاج منتقل می گردد.
این بنا با عمارت بلور[برلیان] در نمای بیرونی دارای اختلاف سطح بود. در سال ۱۲۹۲ق با توجه به تصاویر موجود، تغییراتی در تالار عاج ایجاد می شود. در عکس مذکور اثری از ایوان عمارتِ عاج دیده نمی شود. به گفتهٔ ذکاء ایوان به تالار عمارت اضافه شده‌است و با این کار عمارتِ عاج در نمای بیرونی هم سطح با عمارتِ بلور[برلیان] می گردد.
در عکس ­های به جا مانده از فردریک گَادمرِ که در سال ۱۹۲۷م[۱۳۰۶ش] برای مجموعه­ ی شخصی به نام آلبرت کان عکس برداری کرده‌است، اختلاف سطح بین عمارت عاج و موزه هنوز پابرجاست. با توجه به جهت شیروانی‌های عمارت برلیان و اتاق قرمز[ناهارخوری، شربت‌خانه] که بین عمارت عاج و برلیان قرار داشته، همسو بوده و با عمارت عاج فرق دارند ولی در عکس هوایی سال ۱۹۴۲م[۱۳۲۱ش] جهت شیروانی‌های اتاق قرمز[ناهارخوری، شربت‌خانه] با عمارت عاج یکسان شده اند، و همین امر مؤید آن است که تغییراتی در این دو عمارت صورت پذیرفته و سطح آنها با یکدیگر هم تراز و با عمارت موزه از نظر ارتفاع هم سطح شده اند؛ بنابراین هم سطح شدن عمارت عاج با موزه بین سالهای ۱۳۰۶ تا ۱۳۲۱ش رخ داده‌است. پس از این رخداد، فضاهایی در شمال تالارِ عاج و تالار سلام[موزه، تاجگذاری]، به عنوان تالار ظروف و سالن نمایش، اختصاص می یابد.
عمارت برلیان[بلور]
«در سال ۱۲۳۵ ق، الکساندر اول[تزار روسیه]، حوضی بلوری را به فتحعلیشاه تقدیم می کند، که در یکی از بناهای سلطنتی نصب می شود». در سال ۱۲۹۹ق بخشی از سقف عمارت نارنجستان فرو می ریزد و همین امر باعث می شود که ناصرالدین شاه به فکر تغییراتی در بناهای اندرونی بیافتد. بعد از این زمان، تغییراتی نیز در عمارت بلور ایجاد شده و این عمارت را که قبل از سال ۱۲۹۶ ق، از نظر نمای بیرونی با عمارتِ عاج هم سطح گشته بود، از نظر ارتفاع نیز با آن عمارت هم سطح می گردد. ناصرالدین شاه برای اولین بار در سال ۱۳۰۳ق از ساختِ تالار برلیان خبر می دهد. ذکاء اعتقاد دارد که این تالار جایگزین عمارت بلور[در شرق عمارت عاج] شده‌است و پیِ آن بر روی پی‌های عمارت بلور قرار دارد و به همین علت است که کف آن را نتوانستد به اندازهٔ کف سایر تالارها بالا ببرند. لازم است ذکر شود پس از این تغییرات، عمارتِ بلور، به اتاق‌هایی تقسیم می شود که از شرق به غرب عبارت بودند از: اتاق پیشخدمتان، تالار[اتاق]برلیان، تالار[اتاق]بلور یا سلام، اتاق ناهارخوری[لازم است ذکر شود که این اتاق در ابتدا اتاقِ قرمز خوانده می­ شد و بعدها در دورهی پهلوی به شربت‌خانه معروف گردید].
ذکاء جایگزینی تالار برلیان با تالار بلور را بعد از سال ۱۳۰۰ ق میداند زیرا در منابع تاریخی آن سال، نام تالارِ بلور هنوز دیده می شود. لیکن، نام تالارِ بلور، در سال ۱۳۰۵ق و همچنین در سال های۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ و ۱۳۱۶ق نیز در اسناد و کتب تاریخی دیده می شود، و همان‌طور که در سند ارائه شده دیدیم، منظور، تالاری در جنبِ تالارِ برلیان و در سمت غرب آن بود که گاهی مراسمِ سلام در پیشگاه آن برگزار می گردید. یکی از خصوصیات اجرای مراسم سلام، وجود حوضی[آب] در جلوی محل برگزاری مراسم است. در جلوی تالار بلور، حوضی برای این کار تعبیه شده بود که ابتدا به صورت چندضلعی کوچکی بود ولی بعد به شکل بیضی بزرگتری تبدیل شد.
در سال ۱۳۱۶ق، عمارت برلیان دچار تخریب گشته و تعمیر آن شروع می شود. این تعمیرات توسط حکیم الملک، وزیر دربار که وزیر بنایی هم بود انجام می پذیرد و در سال ۱۳۱۸ق با مبلغی معادل هشتصد هزار تومان به پایان می رسد. در کتیبه ای سنگی، که در پیشانی این بنا نصب گردیده، با اشعاری شرح ماجرا بیان شده‌است.
فرمان افتتاح اولین مجلس شورای ملی در ۱۸ شعبان سال ۱۳۲۴ق، در اتاق برلیان توسط مظفرالدین شاه قاجار ابلاغ می گردد. ضمناً در پشت عمارت برلیان و در شمال آن، حیاط خلوتی نیز قرار داشت که معبری برای ورود از اندرونی[حرمسرا] به عمارت برلیان بوده‌است و بعد از به قدرت رسیدن رضا شاه پهلوی، از همین حیاط خلوت برای ورود به کاخ گلستان استفاده می شد.
اقامتگاه (خوابگاه) الیزابت[نارنجستان]
«نارنجستان، در سال ۱۲۹۳ ق» و در ضلع شمالی باغ گلستان و شرق عمارت بلور، به صورت شرقی ـ غربی احداث می گردد که «آبِ نهر جاری در میان آن، از قنات تازه تأسیس ناصری در سال ۱۲۷۷ق، تأمین می گردید.» «حوض بلور هدیه الکساندر اول[نصب شده در عمارت بلور] نیز بعد از تبدیل عمارت بلور به برلیان، به آنجا منتقل می شود». لازم است ذکر شود که پس از کشته شدن ناصرالدین شاه به دست میرزا رضا کرمانی در سال ۱۳۱۳ق در شاه عبدالعظیم، بدن او را در همین نارنجستان و کنار حوض بلور غسل داده و با کفنی که عضدالملک برای خود آماده کرده بود، کفن می نمایند. مظفرالدین شاه را نیز پس از مرگ، در حوض نارنجستان غسل می دهند.
در اسفند ماه ۱۳۳۹ ش برابر با مارس ۱۹۶۱ م به سبب سفر الیزابت دوم[ملکه بریتانیا] به ایران، محل اسکانی برای وی در سمت شرق عمارت برلیان[در محدوده ­ی عمارت نارنجستان] احداث می گردد که به خوابگاه[اقامتگاه] الیزابت معروف بوده و پس از آن دیگر از سرنوشت حوض بلور خبری به میان نمی آید. این مکان هم اینک به محلی برای مخازن نسخ خطی، اسناد خطی و اسناد تصویری، تغییر کاربری داده‌است.
شمس العماره
شمس العماره بنایی مرتفع در پایتخت به سال ۱۲۸۳ق ساخته می شود. بنایی که ناصرالدین شاه قبل از سفر به فرنگ، دستور ساختش را به دوستعلی خان معیرالممالک (نظام الدوله) می دهد و ظاهراً قصدش دیدن مناظر اطراف است. این بنا، با پنج طبقه و دو برج بلند، که از هر مکانی در دارالحکومه قابل مشاهده بود، در سمت شرقی ارگ سلطنتی و در مجاورت عمارت بادگیر ساخته می شود. شمس العماره بعدها، با ایجاد تغییرات عمده در بنا، کاربردی چندگانه همچون برگزاری مراسم سلام‌های خاص، پذیرایی از میهمانان، ملاقات با سفرا، تلگرافخانه و تلفنخانهٔ شخصی شاه[در یکی از دو اتاق گوشواره­ ی شمس ­العماره] و … پیدا می کند. در تمام کتب تاریخی سال احداث این بنا را ۱۲۸۴ق ذکر کرده بودند که با شناسایی آرایه خطی در مخازن کاخ گلستان، و پس از اثبات تعلّق آن به شمس العماره، تاریخ ساخت آن به سال ۱۲۸۳ق تصحیح شده‌است.
عمارت بادگیر
ذکاء، تاریخ احداث عمارت بادگیر را به دوره فتحعلیشاه نسبت می دهد. گلشن، تاریخ ساخت بنا را به سال ۱۲۷۰ ق، و به هنگام توسعه بخش شرقی باغ گلستان مرتبط می داند. اعتمادالسلطنه، نه تنها، این بنا را متعلّق به فتحعلیشاه[خاقانِ مغفور] نمی داند، بلکه در چندین مورد، ساخت آن را به پدرش، علی خان حاجب الدوله نسبت می دهد. در صورتی که این بنا در سال ۱۲۷۶ ق، پس از چهار سال، توسط حاجی محمدخان حاجب الدوله طی مراسمی به ناصرالدین شاه تقدیم می شود.
با بررسی اسناد و مدارک دورهٔ قاجار، این بنا متعلّق به دورهٔ فتحعلیشاه است، ولی جزو بناهای ارگ سلطنتی نبوده تا بتوان تاریخ دقیقی از ساخت آن ارائه داد.
وزارت راه در سال ۱۳۲۶ ش برای استفاده از عمارت بادگیر آن را مرمت کرده و بر اساس کتیبه ای در تالار شاه نشین عمارت بادگیر، این موضوع را اعلام می دارد. در آن زمان اتاق‌های عمارت، جنبه اداری پیدا می کنند و نقاشی‌ها به زیر گچ می روند و متعاقب آن ایوانی در قسمت شمالی و جلوی پنجره های ارسی اضافه می شود که بدین ترتیب، راه ورود به حوضخانه نیز تغییر می یابد. در بین سال‌های ۱۳۴۹ و۱۳۵۰ ش این بنا با توجه به طرح‌های اولیهٔ عمارت بادگیر، توسط استاد پیرنیا و همکارانشان، مرمت و بازپیرایی می گردد. نقاشی‌های اتاق‌ها از زیر گچ خارج شده، ستون‌های سنگی جایگزینِ ستون‌های چوبی و گچیِ تخریب شدهٔ ایوان می گردند، کاشی‌های ازبین رفتهٔ کف و دیوارها، ساخته و مرمت می شوند. حوضخانهٔ عمارت نیز به طرز بسیار زیبایی آجرکاری شده و در نهایت برج بادگیرِ جنوب غربی عمارت نیز دوباره ساخته می شود.
چادرخانه (زین‌خانه)
احتمالاً این بنا هم‌زمان با عمارت الماس ساخته شده و می‌تواند از جمله مستحدثات عهد فتحعلی شاه قاجار محسوب شود. پیشینه انتساب نام چادرخانه به این مکان به درستی مشخص نیست ولی با تکیه بر مدارک می‌توان اظهار داشت در مقطعی از دوران قاجار محل نگهداری زین‌های سلطنتی بوده‌است. زین‌خانه (چادرخانه) در ضلع جنوبی باغ گلستان و مابین دو عمارت الماس و بادگیر قرار دارد. ورود به بنا از ضلع شمالی آن صورت می‌گیرد. درگاه ورودی به فضایی مقدماتی گشوده می‌شود که با دو ستون از فضای اصلی تالار مجزا شده‌است. در طبقه بالایی این فضا، فضای ستون دار دیگری قرار داردکه به مثابه شاه نشینی در بالای تالار نشسته و از سوی دیگر با پنجره ارسی به باغ گشوده می‌شود. این فضا در طرفین خود نیز دو اتاق کوچک دارد که هر یک با پنجره‌های چوبی به باغ می‌نگرد. دیوارهای فضای طبقه بالا - برخلاف دیوارهای ساده تالار - با قطعات آینه و تزئینات نقاشی و آینه کاری قاب‌بندی و تزئین شده‌است. سقف این فضا پوشیده از نقاشی بوده که امروزه قسمتی از آن باقی است. بعد از این فضا تالار اصلی بنا واقع است نورگیرهای میانه طاق‌ها روشنایی این تالار مستطیل شکل وسیع را تأمین می‌کند. اطراف فضای اصلی غرفه هاو طاقنماهایی با قوس جناغی - با تناسبات کشیده- قرا گرفته که به سطوح دیوارها تنوع بخشیده‌است.
تالار الماس
لرد کرزن تنها کسی است که از ساخت قصری توسط شاه سلیمان صفوی در تهران خبر می‌دهد. احتمال می‌رود این بنا در قسمت غربی عمارت بادگیر واقع در ضلع جنوبی باغ گلستان قرار داشته باشد. بنای مذکور در زمان شاه سلطان حسین صفوی برای دوره ای کوتاه محل استقرار او بوده بطوریکه احمد دری افندی نماینده دولت عثمانی را نیز به حضور پذیرفته است. گویا احتمالاً این بنا در اوایل دورهٔ زندیه به عنوان دیوانخانه، محل جلوس کریمخان زند قرار می‌گیرد. فتحعلیشاه قاجار تغییراتی در این بنا ایجاد کرده و نام تالار الماس را به آن می‌نهند. سال بازپیرایی تالارِ الماس و احداث عمارت بلور، همزمان با یکدیگر[۱۲۲۴ ق] اتفاق افتاده‌است.
قصر ابیض[موزه مردم‌شناسی]
این بنا در غرب باغ گلستان واقع بوده‌است. بازه زمانی ساخت این بنا با توجه به اسناد موجود ۱۳۰۹–۱۳۰۸ ق می‌باشد. قصرِ ابیض، به مباشرت بنایی اسماعیل امین‌الملک، برادر علی‌اصغر امین‌السلطان، و برای جلوس زمستانی ناصرالدین شاه، ساخته می شود.
گمان می شد که بنای مذکور به سبب هدایای سلطان عثمانی[ عبدالحمید] و به جهت عدم جای کافی برای این هدایا در کاخ‌های دیگر ارگ سلطنتی، ساخته می شود، لیکن هدایای ارسالی از کشور عثمانی در سال ۱۳۱۳ق، یعنی چند سال پس از ساخت کاخ ابیض به ایران می رسند. در هر صورت قصر ابیض محلی برای هدایای رؤسای کشورهای دیگر بود و تالار بزرگ این عمارت به نام تالار عبدالحمید معروف است. [لازم است ذکر شود که در هیچ­ یک از منابع دوره­ ی قاجار، در قصر ابیض نام تالار عبدالحمید دیده نمی‌شود].
گویا به دلیل کسالتی که یکباره، پس از احداث این بنا، برای ناصرالدین شاه پدید می آید، او جز در بعضی مواقع رسمی، در قصرِ ابیض مسکن نمی نماید. در دورهٔ مظفری، امور دولتی، همچون اعلام وزارت اعظم عین الدوله، جلسه وزرا با ولیعهد برای بررسی مشکلات، جلسه اتابک با وزرا، جلسه وزرا با یکدیگر و قرعه کشی جهت انتخاب نمایندگان شاهزاده ها، برای شرکت در اولین مجلس شورای ملی در این عمارت برگزار می گردد. ضمناً در سال ۱۳۲۶ ق تلگرافخانهٔ شمس العماره به زیر عمارت ابیض منتقل شده، و در سال ۱۳۲۷ق نیز، محل جلوس نایب السلطنه[ عضدالملک] می شود.
عمارات و دیوانخانه ارگ سلطنتی
سخن از ناپیدایی بناهایی در محدوده بیرونی کاخ گلستان شامل ایوان دارالحکومه تخت مرمر و باغ گلستان است؛ عرصه حکومت و سلطنت. وتغییر در ابنیه سلطنتی که گاهی موجب از میان رفتن آنها گشته‌است.
مایلم در ابتدا از آخرین تغییر یعنی دیواره حایل میان ایوان دارالحکومه تخت مرمر و باغ گلستان با بناهای موجود در آن سخن بگویم. سلسله بناهایی حدفاصل خلوتخانه کریمخانی تا قصر ابیض (موزه مردم‌شناسی) که بواسطه تغییر کارکرد حیاط دارالحکومه و مراسم تاجگذاری پهلوی دوم از میان برداشته شد. و عرصه کاخ گلستان را با ادغام باغ گلستان و دارالحکومه تخت مرمر یکپارچه ساخت و به شکل امروزین خود نزدیک نمود. در دیگرناپیدایی عمارت خورشید است از مستحدثات فتحعلی شاه قاجار به سال ۱۲۱۶ ق، و واقع در جبهه شمالی ایوان دارالحکومه تخت مرمر که روزگاری به محل اقامت کامران میرزا وزیر جنگ ناصرالدین شاه اختصاص یافته و بعدها به وزارت جنگ تبدیل می‌شود، در مقطعی از تاریخ با برپایی کمیته جنگ در آن حکم اعدام شیخ فضل‌الله نوری را صادر و به گاه پادشاهی احمد شاه قاجار به دفتر کار مورگان شوستر جهت رتق و فتق امور مالی و وصول مالیات‌ها اختصاص می‌یابد و در سرانجامش؛ ویران و با باقی فضای حرمخانه که در مجاورت آن بود و طی روندی تدریجی به وزارت مالیه (دارائی) فعلی تبدیل می‌گردد.