cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسکناس صد دلاری آمریکا
داده‌های فدرال رزرو در سال ۲۰۱۷ نشان داد که تعداد اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری از تعداد اسکناس‌های ۱ دلاری فراتر رفته‌است. با این حال، یک مقاله تحقیقاتی در سال ۲۰۱۸ توسط بانک فدرال رزرو شیکاگو تخمین زد که ۸۰ درصد از اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری در کشورهای دیگر است. دلایل احتمالی شامل استفاده از اسکناس‌های ۱۰۰ دلاری به عنوان ارز ذخیره در برابر بی‌ثباتی اقتصادی است که بر سایر ارزها تأثیر می‌گذارد و استفاده از اسکناس‌ها برای فعالیت‌های مجرمانه.
وام بدون حق رجوع
وام بدون حق رجوع، شیوه‌ای از استقراض است، که در آن قرض‌گیرنده (موجر در اجاره به شرط تملیک) برای بازپس‌دهی وام خود تعهدی بیش از وثیقه وام ندارد. بنابراین چنان‌چه وام‌گیرنده در پرداخت اقساط وام متوقف شود، وام‌دهنده تنها حق فروش وثیقه وام را دارد. در این حالت حتی اگر وثیقه تکافو وام را نکند، دینی به گردن وام‌گیرنده (بدهکار) باقی نخواهد ماند. به عبارتی وام‌دهنده با پذیرش وثیقه حق رجوع خود به وام‌گیرنده را ساقط کرده است. قرض‌دهنده انتظار دارد، که بازپرداخت وام، از طریق مستأجر یا از محل ارزش تجهیزات مورد اجاره، صورت پذیرد. بنابراین تصمیم وی برای قرض دادن یا ندادن، بر مبنای درجه اعتباری مستأجر یا ارزش تجهیزات مورد اجاره قرار دارد.
سوپر ماریو ۳دی لند
سوپر ماریو ۳دی لند یک بازی ویدئویی در سبک سکوبازی از سری بازی‌های سوپر ماریو که توسط شرکت نینتندو در نوامبر ۲۰۱۱ برای کنسول بازی دستی نینتندو ۳دی‌اس منتشر شده‌است. ادامه‌ای برای این نسخه با عنوان سوپر ماریو ۳دی ورلد در سال ۲۰۱۳ برای کنسول وی یو منتشر شد.
برانکو بیلی اندرسن
برانکو بیلی اندرسن (Broncho Billy Anderson؛ March 21, 1880 – ۱۸۸۰:۳:۲۱, ) بازیگر، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کننده فیلم اهل کشور ایالات متحده آمریکا بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به مستر فلیپ، قهرمان، جویندگان طلا، دردسر، وقتی شوالیه‌ها ضعیف بودند، وصلهٔ ناجورِ مهمانی آخر هفته، گل و ماسه و احیای خود اشاره کرد.
پزدکان
پَزدَکان یا کنه‌های شاخدار (Oribatida) (نام قدیمی: نهان‌استیگمایان: Cryptostigmata) یکی از راسته‌های هیره‌ها هستند.
راسته پزدکان در حدود ۲۰۰ خانواده دارد که به ۱۲۰۰ سرده و ۶۶۰۰ گونه بخش شده‌است.
حشره پزدک از پرشمارترین نوع حشره یافت شده در خاک است.
مورییو د گایگو
مورییو د گایگو (به اسپانیایی: Murillo de Gállego) یک دهستان در اسپانیا است که در استان ساراگوسا واقع شده‌است. مورییو د گایگو ۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۱۸۲ نفر جمعیت دارد.
بلبل (فیلم)
بلبل (Nightingale) فیلم درام آمریکایی محصول سال ۲۰۱۴ است و الیوت لستر آن را کارگردانی و فیلم‌نامه این فیلم را فردریک منچ نوشته‌است. دیوید اویلوو از بازیگران این فیلم است. این فیلم در ۲۹ ماه مه ۲۰۱۵ در اچ‌بی‌او منتشر شد.
داستان فیلم
فیلم با اعتراف یک مرد به‌نام پیتر اسنودن در اواخر سی سالگیش، شروع می‌شود که مشغول به ضبط ویدیویی‌ست که در آن به قتل مادرش اعتراف می‌کند. او توضیح می‌دهد که مادرش به او اجازه نمی‌داد در تأمین مخارج خانه کمک کند و به همین جهت، خانه را متعلق به خود نمی‌دانست و از انجام کارهایی که دوست داشت مثل دعوت کردن یک کهنه سرباز جنگ به خانه، محروم بود. سپس او در توضیحات خود اشاره می‌کند که هیچ حس گناهی درمورد قتل مادرش ندارد اما دیدن خون‌ریزی و مقدار خونی که مادرش طی قتل از دست داد، او را از کارش پشیمان کرد. هنگامی که پیتر می‌گوید که نمی‌تواند این ویدیو را منتشر یا در جایی بارگذاری و سپس دوربین را خاموش می‌کند؛ بر مخاطبان آشکار می‌شود که او یک وبلاگ‌نویس است.
روز بعد پیتر بر روی میز آشپزخانه می‌نشیند و آوازی شاد می‌خواند و از خوردن غلات صبحانه لذت می‌برد. هنگامی که آماده می‌شود تا به محل کارش برود، لحظه ای فراموش می‌کند که شب قبل، مادر خود را به قتل رسانده و مادر خود را از رفتنش مطلع می‌کند. اکنون حالت چهره پیتر، واقعیت جدیدی را آشکار می‌سازد…
تولید
در ۹ جولای سال ۲۰۱۳، اعلام شد که دیوید اویلوو در فیلم بازی خواهد کرد.
انتشار
فیلم در تاریخ ۱۷ ژوئن سال ۲۰۱۴ در فستیوال فیلم لس‌آنجلس اکران شد. همچنین در تاریخ ۲۹ مه سال ۲۰۱۵ در اچ‌بی‌او پخش شد.
بازخورد
فیلم بلبل نظرات مثبتی دریافت کرد و درخشش اویلوو در فیلم، ستایش گردید. فیلم امتیاز ۸۲٪ از سایت راتن تومیتوز دریافت کرد. در متاکریتیک نیز امتیاز ۶۷ از ۱۰۰ را دریافت نمود و نظرات مطلوبی به‌همراه داشت.
ان‌اکس‌تی
ان‌اکس‌تی (به انگلیسی NXT همچنین Nxtcoin)، نوعی ارز رمزی است. در آبان‌ماه سال ۱۳۹۲، توسعه‌دهنده این ارز به نام BCNext، شبکه مورد نیاز این ارز را راه‌اندازی کرد. پس از چندی، کد منبع این ارز رمزی در دسترس همگان قرار گرفت. الگوریتم طراحی شده برای این ارز به گونه‌ای است که برای رسیدن به توافق در انجام معاملات، از الگوریتمی به نام گواه بر سهام استفاده می‌شود. کل پول موجود در این ارز رمزی از ابتدای کار در اختیار سهامداران قرار گرفته‌است و برای به دست آوردن پول ان‌اکس‌تی، تنها راه خریداری این پول از صاحبان قبلی است. به این ترتیب کل پول در این ارز رمزی همیشه مقداری ثابت دارد و بر خلاف بیت‌کوین، استخراج یا همان ماینینگ معنی ندارد. طبق ادعای خالق این ارز رمزی، امکان ایجاد ارزهای جدید بر پایه سیستم موجود در ان‌اکس‌تی وجود دارد.
اثبات سهام در ان اکس تی
برخلاف بیت کوین و ارزهای مشابه که از اثبات کار برای تأیید تراکنش‌های استفاده می‌کند ان اکس تی از اثبات سهام برای تأیید تراکنش‌ها بهره می‌برد که به سخت‌افزارهای قدرتمند نیازی ندارد.
طراحی و پیاده‌سازی
ان اکس تی بر پایهٔ زبان جاوا طراحی و پیاده‌سازی شده‌است.
کانگ گورو
کانگ گورو (به لاتین: Kang Guru) یک کوه در نپال است که در Manang District واقع شده‌است. کانگ گورو ۶٬۹۸۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آرماندو آناستازیو
آرماندو آناستازیو (Armando Anastasio؛ زادهٔ July 24, 1996) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پادوا، باشگاه فوتبال ناپولی، و باشگاه فوتبال پارما اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۸ سال ایتالیا و زیر ۱۹ سال ایتالیا بازی کرده‌است.
والنتینیان
والنتینیان ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
اودرنیتسه
اودرنیتسه (به لاتین: Údrnice) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در شهرستان ییچین واقع شده‌است.
هومرایش
هومرایش (به آلمانی: Hümmerich) یک شهر در آلمان است که در Neuwied واقع شده‌است. هومرایش ۷۷۳ نفر جمعیت دارد.
سازمان جهانی سگ
اهداف آن در دو مقررات شرح داده شده:
تاریخچه
این سازمان در سال ۱۹۱۱ توسط آلمان، اتریش، بلژیک، فرانسه و هلند تأسیس گردید و دوباره در سال ۱۹۲۱ پس از فروکش کردن آتش جنگ جهانی اول احیا شد. در سال ۲۰۱۱ صدمین جشن یادبود و سالگرد تاسیس خود را جشن گرفت و در حال حاضر ۱۰۷ سال از تاسیس آن می گذرد. مراسم سالگرد و یادبود اف سی آی هر سال در تاریخ معین تاسیس آن بر می برگزار می شود و میزبان برنامه سالانه آن بلژیک، آلمان، فرانسه، هلند و اتریش هستند که در واقع کشورهاي تاسیس کننده و اعضاي اصلی آن هستند.)مکان اصلی این سازمان در بلژیک قرار دارد( بدلیل جنگ جهانی اول فعالیت هاي این سازمان متوقف شد و در سال ۱۹۲۱ توسط فرانسه و بلژیک مجددا از سر گرفته شد و مقرات جدید در آوریل ۱۹۲۱ تصویب و در۵ مارس ۱۹۶۸ ، اف سی آی با حکم قانونی و شخصیت قانونی پیدا کرد. همانگونه که در نام اختصاري این سازمان نیز وجود دارد واژه بین المللی )international( بر این نکته اشاره دارد که این سازمان با آنکه مؤسسان و اعضاي اصلی آن کشورهاي اروپایی هستند اما ابداع کننده یک روش سازمانی جهانی و گسترده است. زیرا از همان مراحل ابتدایی کار،ارتباط باکلوب هاي لانه زنبوري درآمریکاآغازشدوازسوي دیگرمیتوان به برزیل اشاره کردکه به عنوان عضواتحادیه ملی،نخستین عضوخارج ازاروپا به شماررفت. امروزه سازمان به صورت بین المللی نماینده رسمی همه قاره هاست که از طریق اعضاي خود و همراهان قراردادي به فعالیت می پردازد.)این سازمان داراي ۹۲ عضو است و به ازاي هر کشور یک عضو قراراردادي دارد که نمایندگی فدراسیون سگ ایران نیز از سال۲۰۱۵ به این اتحادیه بزرگ ملحق شده است. پس از تاسیس سازمان اف سی آی بسیاري از نژادهاي سگ بررسی و شناخته شد وتا به امروز ۳۴۴ نژاد شناخته شده است. به طور کلی اهداف این موسسه در دو بخش شرح داده شده است هدف FCI : تشویق و ترویج پرورش و استفاده از سگ است. این موسسه با توجه به نژاد سگ از خصوصیات فیزیکی- آن استانداردهایی را براي هر نژاد تعیین میکند که هر کدام توانایی انجام چه کارهایی را دارند و میتوان چه اعمالی را به آنها سپرد. - براي حمایت از استفاده، نگهداري و پرورش سگ در کشورهاي عضو؛ همچنین تبادل آزاد اطلاعات سینولوژیکی)زیست شناسانه( سگ بین کشورهاي عضو و نمایشگاهها و آزمونهاي مرتبط سازماندهی می شود.
نژادها
همه نژادها به ده گروه تقسیم شده اند. این گروهها بر اساس اهمیت نژاد از قبیل منشأ یا نوع استفاده هستند. این 10 گروه عبارت اند از
هر گروه شامل دسته هایی به عنوان زیرگروه نژادهاي سگ است. در این دسته ها نژادها بر اساس ترتیب سه حرف اول حروف الفبایی کشور صاحب نژاد مرتب شده اند. طبق اصول اشاره شده بالا سازمان امور بین المللی سگ در ایران IKC میباشد.
هر نژاد دارای شماره نژاد مخصوص خود است. این باعث می‌شود که اطمینان پیدا کنیم که هر نژاد به درستی معرفی شده، چون هر نژاد ممکن است در هر کشور یا زبانی نامی بخصوص داشته باشد، یا ممکن است بسیاری از نژادها نام‌های مشابهی داشته باشند
برای مثال، بوهاند نوروژی در گروه ۵(اسپیتز و انواع اولیه) است، دسته ۳ (Nordic Watchdogs and Herders)، و شماره کلی نژاد ۲۳۷ است.
ویشنوپرستی
ویشنوپرستی یک کیش یکتاپرستانه در دین هندوئیسم است که در آن ایزد ویشنو یا یکی از ۱۰ شکل کالبدیافته او (آواتارهای او) پرستیده می‌شود.
به باور ویشنو پرستان خداوند بزرگ یا همان برهمن بزرگ ،ویشنو است. ویشنو در مدت چند هزار سال گذشته ۹ بار به صورت موجودات زمینی به روی زمین آمده و دانایان ، آنچه را که گفته کلمه‌به‌کلمه نوشته‌اند و در نوشته‌هایی به نام ودا و پورانا جمع آوری کرده‌اند.دو شکل از مهمترین آنها  راما و کریشنا بوده‌اند که داستانشان در پوراناها آمده است.ویشنو در نوبت دهم به صورت مردی خواهد آمد به نام  کالکی که سوار بر اسب و با شمشیر با ظلم و ستم و مردم شرور و مدعیان دروغین پیامبری خواهد جنگید و جهان را از پلیدی و ناپاکی، پاک می‌کند و خودش به مدت ۱۰۰۰ سال حکومت خواهد کرد و جهان را به سمت حکومت نیک خدایان هدایت خواهد نمود.
الکسی کاساتونووا
الکسی کاساتونووا (Алексей Викторович Касатонов؛ زادهٔ October 14, 1959) بازیکن هاکی روی یخ اهل روسیه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به آناهایم داکس اشاره کرد.
حسن‌آباد سالار
حسن‌آباد سالار، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فیروزه در استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان تخت جلگه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۰۶ نفر (۹۴خانوار) بوده‌است.
ورزشگاه ملی سابق، سنگاپور
ورزشگاه ملی سابق سنگاپور یک ورزشگاه چند منظوره در کالنگ بود که در ژوئیه ۱۹۷۳ افتتاح شد و در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۷ تعطیل شد. این ورزشگاه از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ به دلیل توسعه مرکز ورزشی سنگاپور که در آن ورزشگاه ملی سنگاپور جانشین آن شد، تخریب شد. در طول تعطیل شدن آن از ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۴، برنامه‌های ورزش در سکوی شناور شناور خلیج مارینا و ورزشگاه جلان بشار برگزار شد.
این ورزشگاه خانه فوتبال سنگاپور بود که در فوتبال داخلی مالزی و تیم ملی سنگاپور بازی می‌کرد. همچنین میزبان دیدار پایانی جام سنگاپور، اولین بار در سال ۱۹۹۶و مرحله دوم مسابقات دیدار پایانی مسابقات قهرمانی جام ببر ۲۰۰۴.
علاوه بر مسابقات فوتبال، این ورزشگاه میزبان بازی‌های ۱۹۷۳، ۱۹۸۳ و ۱۹۹۳ آسیای جنوب شرقی، رژه روز نیروهای مسلح سنگاپور و مراسم افتتاحیه جشنواره جوانان دوسالانه سنگاپور و همچنین بسیاری از برنامه‌های موسیقی و فرهنگی بود. این مکان اصلی برای رژه روز ملی بود.
امکانات
ورزشگاه ملی علاوه بر سایر امکانات دیگر از جمله میزهای تنیس روی میز، یک اتاق اوزان و یک سالن ورزشی، دارای یک پیست هشت خطه و زمین فوتبال است که در زیر غرفه تماشاگر قرار گرفته‌است.
در حالی که این تسهیلات غالباً برای مسابقات ورزشی پرمصرف مورد استفاده قرار می‌گرفت، می‌توان از آنها توسط اعضای عمومی و سایر سازمان‌های محلی نیز با هزینه اسمی استفاده کرد. به عنوان مثال، اگر در غیر این صورت مورد استفاده قرار نگیرد، می‌توان مسیر در حال اجرا را برای هر ورودی ۰٫۵۰ دلار استفاده کرد.
دفتر مرکزی شورای ورزشی سنگاپور در ۱۵ جاده ورزشگاه قرار داشت.
مفهوم سازی
به زودی پس از پایان جنگ جهانی دوم، با حرکت سنگاپور به سمت خودمختاری و استقلال، سر و صدایی برای ورزشگاه ملی آغاز شد.
ساخت و ساز
در ۷ دسامبر ۱۹۶۶، در سالی که سنگاپور اولین روز ملی خود را جشن گرفت، عثمان اولین شمع را به داخل زمین فروکرد. برای سه سال و نیم آینده، ستون ریزی برای ریختن پایه‌ها انجام شد. به دلیل بد بودن هوا حدود یک ماه کار به تعویق افتاد. در اواخر سال ۱۹۷۰، این ورزشگاه سه چهارمش تکمیل شد و شروع به شکل قطعی خود می‌کرد. سی و شش پله، هر 76 m عرض، یک ورودی چشمگیر را تشکیل داد؛ و یک گلدان در داخل ورزشگاه ساخته شده بود تا شعله ای را حمل کند که در برنامه‌های ویژه و در هنگام باز شدن ورزشگاه می‌سوزد. در پایان ژوئن سال ۱۹۷۳ با پایان یافتن ورزشگاه، از ۳۰۰٫۰۰۰ کیسه سیمانی، ۳۰۰٫۰۰۰ آجر و ۴۵۰۰ تن فولاد و الوار استفاده شده بود. ورزشگاه جدید برای اولین بار در ۱۹ ژوئیه سال ۱۹۷۳ افتتاح شد.
توسعه مجدد
مسابقات قهرمانی فوتبال آس آن در سال ۲۰۰۷ آخرین رویداد مهمی بود که قبل از توسعه مجدد آن در ورزشگاه ملی برگزار شد.
بسته
در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۰۷، مراسم اختتامیه با عنوان زمینه‌های رؤیاها - ادای احترام به ورزشگاه ملی در ورزشگاه برگزار شد. ۴۵٫۰۰۰ نفر در این رویداد، به همراه رئیس‌جمهور راماناتان، اعضای کابینه و ورزشکاران سنگاپور، گذشته و حال شرکت کردند. قبل از مراسم، یک مسابقه فوتبال سابق از سنگاپور و مالزی، برگزار شد
این مسابقه با برجسته‌ترین بازیکنان دنبال شد، یک بازی دوستانه بین‌المللی بین قهرمانان آسه آن سنگاپور و جام ملت‌های آسیا که تیم استرالیا با گل‌های زده شده توسط بازیکنان لیگ برتر انگلیس ، مارک ویدوکا (دقیقه ۵۰ و ۸۶) و هری کیول (دقیقه ۷۵) به پیروزی رسیدند.
این آخرین مسابقه فوتبال نبود که در ورزشگاه برگزار شد زیرا پس از آن برای ۱۱ بازی فوتبال استفاده شد. آخرین گلی که در ورزشگاه به ثمر رسید، توسط غلامرضا رضایی از ایران بود که به برتری ۳–۱ مقابل سنگاپور میزبان در مسابقات مقدماتی جام ملت‌های آسیا در ۶ ژانویه ۲۰۱۰به ثمر رسید.
تخریب
در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۰: ورزشگاه ملی سابق تخریب خود را آغاز کرد تا راهی برای احداث مرکز ورزشی شود. از زمان تخریب آن تا فوریه ۲۰۱۱ تکمیل شده بود.
بسته شدن پست
در فوریه ۲۰۱۳، نیمکت‌هایی با طراحی منحصر به فرد که از تخته‌های چوبی ورزشگاه ملی سابق ساخته شده بود، به عنوان روشی معنی دار برای بزرگداشت این مکان دیدنی تاریخی در معرض دید عموم قرار گرفت. این طرح‌ها بخشی از پروژه یک نیمکت بود که توسط تمرین خلاق محلی سازماندهی شده و به‌طور مشترک توسط اداره بازسازی شهری و شورای صنایع مبلمان سنگاپور ارائه شده‌است. پنج نفر از این طرح‌ها برنده مسابقات طراحی شدند که مردم را به ارسال طرح‌های نیمکت با استفاده از تخته‌های صندلی از ورزشگاه ملی سابق دعوت کرد. بقیه طرح‌ها به ویژه توسط طراحان محلی از زمینه‌های مختلف طراحی ایجاد شده‌است.
ورزشگاه جدید ملی
ورزشگاه جدید ملی در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۴ در تارنمای ورزشگاه ملی سابق افتتاح شد.
منابع
<references group="" responsive="0"/>
لاک‌پشت آبزی
لاک‌پشت‌های آبزی یا لاک‌پشت‌های تراپین‌ یکی از چندین گونه کوچک لاک‌پشت (راسته Testudine) هستند که در آب‌های شیرین یا شور زندگی می‌کنند. تراپین‌ها یک واحد آرایه‌ای را تشکیل نمی‌دهند و ممکن است ارتباط نزدیکی با هم نداشته باشند. بسیاری از آنها به خانواده‌های Geoemydidae و Emydidae وابستگی دارند.
نام «تراپین» از torope گرفته شده‌است، کلمه‌ای در زبان آلگونکی که به گونه Malaclemys terrapin (گوزن کوهی Diamondback) اشاره دارد. به نظر می‌رسد که این اصطلاح در دوران استعمار آمریکای شمالی به بخشی از استفاده رایج تبدیل شد و به بریتانیای کبیر بازگردانده شد. از آن زمان، در نام‌های رایج برای لاک‌پشت‌های آبی در زبان انگلیسی استفاده می‌شود.
سجاد
علی بن حسین (به عربی: علیُّ بنُ اَلْحُسَینِ بْنِ عَلیِّ بْنِ أبی‌طالِب؛ زاده ۵ شعبان ۳۸ هجری قمری / ۴ ژانویهٔ ۶۵۹ میلادی – درگذشتهٔ ۱۲ یا ۲۵ محرم ۹۵ هجری قمری / ۲۰ اکتبر ۷۱۳ میلادی در مدینه) ملقّب و مشهور به سَجّاد و زِیْنُ‌الْعابِدین چهارمین امام اغلب شیعیان (به جز کیسانیه و برخی از زیدیه) بعد از پدرش حسین، عمویش حسن مجتبی و پدربزرگش علی بن ابی‌طالب است.
بر اساس منابع اسلامی و مورخان شیعی او در مدینه به‌دنیا آمد و در جوانی پدرش را در صحرای کربلا همراهی می‌کرد، اما به‌دلیل بیماری در نبرد کربلا شرکت نکرد و به همین دلیل از این کشتار جان سالم به در برد. پس از کشته شدنِ پدر و خویشانش به‌همراه اُسرا به کوفه و سپس دمشق منتقل شد. علی در شام و در حضور یزید، خلیفه اموی اجازه پیدا کرد خطابه‌ای ایراد کند که در ضمن آن به معرفی خود و خاندانش و ذکر مصائبی که در کربلا بر آنها رفته بود، پرداخت. علی بن حسین سپس اجازه پیدا کرد به مدینه برگردد. وی در مدینه انزوا اختیار کرده با عدهٔ محدودی از اصحابش ارتباط داشت. در ماجرای حَرّه که در سال ۶۲ ه‍.ق در مدینه رخ داد و طی آن سپاه یزید شورشِ مردمِ مدینه را سرکوب کردند، به علی آسیبی نرسید؛ چون در این شورش مشارکتی نداشت. قیامِ مختار ثقفی و گرایشِ بیشترِ شیعیان عراق به کِیْسانیه باعثِ انشقاق در میان شیعیان شد، از دیگر چالش‌های دورانِ امامتِ سجاد بود.
وی در قیام توابین (۶۵ق-۶۸۴م) و ماجرای حَرّه ( ۶۲ ق-۶۸۱م) در مدینه و قیامِ مختار ثقفی (۶۶ق-۶۸۵م) هیچ مشارکتی نکرد. قیام مختار و عدم تمایل علی به سیاست باعث گرایش شیعیان زیادی به کِیْسانیه (محمد حنفیه) و انشقاق در میان شیعیان شد.
تعلیماتِ زین‌العابدین بیشتر شکل دعا و نیایش داشت. اثرِ معروف او صحیفه سجادیه است که به شکل نیایش نگاشته شده‌است. رساله حقوق از دیگر آثار اوست. وی موقعیت بالایی در میان بزرگان و علمای حجاز داشت. شعر معروفِ فرزدق در ستایش او از نمونه‌های بارز این موقعیت است.
بنابر روایات شیعه، زین‌العابدین با سمِّ ولید بن عبدالملک از دنیا رفت و در قبرستان بقیع در کنار عمویش حسن مجتبی به‌خاک سپرده شد. محمد باقر، امام پنجم شیعیانِ امامی و زید بن علی، امام پنجم شیعیانِ زیدی، از فرزندان زین‌العابدین به‌شمار می‌آیند.
تبار علی بن حسین
پدرِ علی بن حسین، حسین بن علی، سومین امامِ شیعیان دوازده‌امامی می‌باشد. عمو و پدر همسرش حسن مجتبی، دومین امام شیعیان و پنجمین خلیفه از خلفای راشدین است، و پدربزرگش علی بن ابی‌طالب، اولین امام شیعیان و چهارمین خلیفه از خلفای راشدین می‌باشد. پدرش حسین به تاریخ ۵ شعبان ۴ ه‍.ق/۱۰ ژانویهٔ ۶۲۶ م متولد شد و پس از گذران ۵۶ سال، در سال ۶۱ ه‍.ق و در واقعه کربلا، با همراهی جمعی از یاران خویش و به دست سپاهیان عمر سعد کشته شد.
به نوشته ایتان کلبرگ در دانشنامه اسلام، از مادرِ علی بن حسین با عنوان‌ها مختلفی از جمله غَزاله، جَیِّده و بَرّه یاد کرده‌اند و بر طبقِ اعتقاداتِ سنتیِ شیعه، او دخترِ یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی است و نام فارسی‌اش «جهانشاه»، «شهربانو»، یا «شاه زنان» می‌باشد. به گزارش کلبرگ، برخی اعتقاد دارند که پس از نبردِ کربلا شهربانو، خود را درون فُرات انداخت، اما در مقابل، گروهی او را از بازماندگانِ کربلا به‌شمار می‌آورند. به نوشته کلبرگ، شیعیان، زین‌العابدین را «اِبنُ الْخیَرَتَیْن» یعنی «پسرِ دو برگزیده» می‌دانند، چون بر طبق روایتی منتسب به پیامبر اسلام، قُرَیْش برگزیدهٔ عرب و ایرانیان برگزیدهٔ عجم هستند. به نوشتهٔ ابن خلکان، مادرِ زین العابدین به همراه دو خواهر دیگرش در زمانِ خلافتِ عُمَر به‌عنوان اسیر به مدینه آورده شدند. بنا بر این گزارش، عمر می‌خواست آنها را بفروشد اما علی بن ابی‌طالب پیشنهاد داد تا با آنها مثل دختران مردم عادی رفتار نشود. به نقل از ابن خلکان، یکی از این سه خواهر به ازدواج حسین درآمد که از او زین العابدین به دنیا آمد. دو خواهر دیگر با محمد بن ابوبکر و عبدالله بن عمر ازدواج کردند. شیخ صدوق، عالم شیعی، این اتفاق را مربوط به دوران خلافت عثمان، و برخی دیگر آن را متعلق به دوران خلافتِ علی می‌دانند.
به نوشتهٔ ویلفرد مادلونگ انتسابِ زین العابدین به شاه ساسانی به نظر افسانه می‌رسد. از مورخان اسلامی هم، جعفر شهیدی، مورخ شیعی معاصر، این انتساب را افسانه قلمداد می‌کند و سندهای این داستان تاریخی را فاقد اعتبار علمی می‌داند. به نوشته رسول جعفریان، مورخ شیعه معاصر، با تحقیقات دامنه‌داری که اخیراً دربارهٔ تبار علی بن حسین صورت گرفته، نمی‌توان با قطعیت پذیرفت که سجاد از یک شاهزاده ساسانی متولد شده باشد. با این حال، به عقیدهٔ او تکذیبیه‌هایی که در این باره صورت گرفته، بیشتر به این دلیل بوده که مبادا دشمنانِ تشیع، نشرِ تشیع در ایران را ناشی از این وابستگی خونی بدانند. جعفریان با اسم بردن از کهن‌ترین متونِ شیعه که علی بن الحسین را ابن الخیرتین می‌دانند، نتیجه‌گیری می‌کند که مادرِ سجاد را می‌توان دختر یکی از خاندان‌های مهم و صاحب قدرت دانست که می‌توانسته ساسانی باشد، اما دربارهٔ اینکه این زن، دخترِ خودِ شاهِ ساسانی باشد، قطعیتی وجود ندارد.
نام و القاب
زین‌العابدین، تنها یکی از پسرانِ حسین بن علی بود که علی نام داشت. تاریخ‌نگارانی چون قاضی نُعمانِ اسماعیلی، او را برادرِ اَرشد و بزرگترین پسر حسین بن علی می‌دانند و از او به‌عنوان «علیِ‌اکبر» نام می‌برند و برادر شهیدش در کربلا را «علیِ‌اصغر» می‌نامند. در مقابل مورخانی از اهل سنت چون طَبَری، بَلاذُری، ابن قُتَیْبه و ابن سعد، زین‌العابدین را برادرِ کوچک‌تر — «علی‌اصغر» — می‌دانند و از برادرش با عنوان علی‌اکبر یاد می‌کنند. منابعِ شیعهٔ امامیه، علی‌اصغر را برادرِ سوم و نوزادی می‌دانند که او هم در کربلا کشته شد. برخی از این منابع امامیه، زین‌العابدین را برادر میانی می‌دانند و او را «علی اَوْسَط» می‌نامند. منابع دیگرِ امامیه، این نسبت را برعکس می‌کنند و برادر شهیدش را علی اوسط و زین العابدین را برادر ارشد می‌دانند. بنا به روایتی از شیخ طوسی، عالم شیعه، حسین بن علی هنگام خروج از مدینه امانتی نزد ام سلمه، بیوهٔ محمد، گذاشت و از او خواست هنگام مراجعتِ بزرگترین پسرش امانت را به او بدهد و این امانت به سجاد تحویل داده شد. بر این اساس نتیجه‌گیری می‌شود که سجاد بزرگترین پسر حسین بوده‌است.
کُنیهٔ سجاد، ابوعبدالله، ابوالْحسین، ابوالْحسن، ابومحمّد و ابوبکر؛ و القابِ مشهورش «زین‌العابدین» (زینت پرستش کنندگان )و «سجّاد (دائماً سجده‌کننده)» است. القاب دیگرش، زَکیّ (پاک)، ذُوالثَّفِنات (اشاره به پینه‌هایی که روی پوستش در اعضای سجده، بسته شده بود )، اِمامُ‌الْمُؤْمِنین، اَلْأمین (مورد اطمینان و امانتدار )، سَیِّدُالْعابِدین، قُدوَةُ‌الزّاهِدین، زَیْنُ‌الصّالِحین (زینت شایستگان )، مَنارُالْقانِتین، إبنُ‌خِیَرَتَین و سَیِّدُالْمُتَّقین است. به‌نوشتهٔ سید جعفر شهیدی، مورخ شیعه، این‌ها لقب‌هایی نیست که به‌هنگام تولد به او داده باشند. همچنین لقب‌هایی نیست که از قرنِ سومِ هجری در قلمرو اسلامی باب بود یا لقبهایی نیست که در قرون سیزدهم و چهاردهم هجری در ایران رواج یافت؛ بلکه این لقب‌ها را مردم، — «مردم نه به‌معنای لُغَویِ کلمه، بلکه به‌معنای اصطلاحی آن، یعنی صرّافانِ گوهرشناس و عارفان انسان‌جو» — به زین‌العابدین داده بودند. به‌گفتهٔ شهیدی بیشترِ این مردم شیعه نبودند و او را منصوب از طرف خدا نمی‌دانستند، با این وجود نمی‌توانستند آنچه در او می‌بینند را نادیده بگیرند.
ولادت و سال‌های اولیه زندگی
علی بن حسین دو سال در دوران حیات و امامت علی بن ابی‌طالب، ده سال در دوران امامت حسن مجتبی و یازده سال در دوران امامت پدرش حسین بن علی زیست. به عبارتی زین العابدین دو سال داشت که جدش علی بن ابی طالب را از دست داد. ۱۲ ساله بود که عمویش حسن از دنیا رفت و در سن ۲۳ سالگی پدرش حسین را در صحرای کربلا از دست داد.
در کربلا
علی بن الحسین ۲۲ سال داشت که معاویه از دنیا رفت و پیکِ یزید برای گرفتن بیعت از پدرش، حسین، به مدینه آمد. پدرش که قصد بیعت نداشت به همراه سجاد و سایر بستگانش راهیِ مکه شد. در مکه وقتی پیامهای دعوت کوفیان به دستشان رسید، عازم این شهر شدند. در نهایت، در محرم سال ۶۱ ه‍. ق، پدرش حسین بن علی و یارانِ اندکش —که حاضر به بیعت با یزید نبودند— در دشت کربلا کشته شدند. تمام مصادرِ تاریخیِ شیعه در حضور زین‌العابدین در نبرد کربلا اتفاق دارند و از وی گزارش‌های فراوانی از وقایع این نبرد و اتفاقات پس از آن نقل کرده‌اند. روایاتی از منابع شیعی، از جنگاوری او در نبرد کربلا یاد کرده که سبب جراحت او نیز شده‌است. در مقابل مورخان زیادی از جمله طبری، مورخ اهل سنت، بر بیماری سجاد و عدم امکان مبارزه در این نبرد اشاره داشته‌اند. همچنین بنا به روایتی که در ارشاد شیخ مفید، عالم شیعه، آمده، از قولِ سجاد نقل شده‌است که شب عاشورا وقتی حسین یارانش را فرا خواند تا برایشان سخن بگوید، «من نیز که بیمار بودم نزدیک آنان رفتم تا سخنان حضرت را بشنوم.»
در کوفه
پس از کشتارِ کربلا، اهل بیتِ حسین را به اسیری گرفتند و روانهٔ کوفه کردند. به نقل از امالی شیخ طوسی، عالم شیعه، و مقتل خوارزمی، مورخ سنی، در راهِ کوفه، بر گردنِ علی بن حسین غُل و جامعه نهادند به نقل از ناسخ التواریخ چون بیمار بود و نمی‌توانست خود را روی شتر نگاه دارد، پاهایش را بر شکمِ شتر بستند. به‌نوشتهٔ خوارزمی، زین‌العابدین را که به دلیلِ بیماری ضعیف و لاغر شده بود، دست‌بسته به کوفه آوردند. وقتی دید مردم گریه می‌کنند، گفت: «اینان به خاطر ما می‌گریند؟ پس چه کسی ما را کشته‌است؟!»
هنگامی‌که او را نزد عبیدالله بن زیاد، حاکم کوفه، آوردند، بین او و ابن زیاد مجادله‌ای درگرفت. به نقل از طبری، ابن زیاد نامش را پرسید و وقتی زین العابدین گفت من علی هستم، ابن زیاد سؤال کرد مگر خدا علی بن الحسین را نکُشت. علی پاسخ داد برادری داشتم که مردم او را کشتند. ابن زیاد تکرار کرد که خدا او را کشته‌است. به نوشته طبری، علی با استناد به آیه ای از قرآن دلیل آورد که خداوند مردگان را قبض روح می‌کند. به این معنا که مردم، برادرم را کشتند و خدا او را قبض روح کرد. ابن زیاد خشمگین شده، حکمِ قتلش را صادر کرد، اما با سخنانِ زینب از این تصمیم منصرف شد. به نقل از طبری، ابن زیاد، علی بن حسین و دیگر اسیرانِ کربلا را در زندان نگاه داشت و نامه‌ای به شام نوشت تا از یزید کسبِ تکلیف کند. یزید از او خواست اسیران و سرهای کشته شدگانِ کربلا را نزد او بفرستد.
در شام
به نوشته سید جعفر شهیدی، مورخ شیعه، زین‌العابدین به‌همراه اسرا به نزدِ خلیفه وقت، یزید بن معاویه، در شام برده شد و در مسجدِ این شهر در پاسخ به شخصی که از طرفِ خلیفه، قصدِ بدنام کردنِ اهل بیت را داشت، خطبه‌ای ایراد کرد و ضمنِ معرفیِ خود و پدر و جدّش به مردم اظهار داشت، آنچه یزید بر زبان‌ها انداخته‌است درست نیست؛ پدر او خارجی نبوده و قصد نداشته‌است بین مسلمانان تفرقه ایجاد کند یا در بِلادِ اسلام فتنه برانگیزد؛ او برای حق و به‌دعوتِ کوفیان قیام کرد تا دین را از بدعتهایی که در آن گرفتار بود بزداید و به سادگی و اخلاصِ عصرِ جدّش رسول خدا برگرداند. به نوشته شهیدی، مورخ شیعه، در چنین روزی یا روزی دیگر است که سجاد از یزید اجازه می‌خواهد تا بر منبر شود و «سخنی چند که موجب خشنودی خدا باشد» به مردم بگوید. خطبهٔ سجاد عبارت است از بزرگداشت خاندانش و ذکر مصائبی که بر آنها در واقعه کربلا رفته‌است. اما، هنوز سخنِ سجاد تمام نشده بود که مؤذن به «اشهد ان لا اله الا الله» رسید. علی بن حسین به یگانگیِ خداوند گواهی داد و وقتی مؤذن به «اشهد ان محمد رسول‌الله» رسید، از یزید پرسید: «آیا محمد جدِّ من است یا جدِّ تو؟» شهیدی در مورد اینکه چرا زین‌العابدین در این خطبه به معرفیِ خود و نسبتش با رسول خدا پرداخته‌است، می‌گوید مردمِ شام از مرکزِ اسلام دور بودند و از روشِ پیامبر و جایگاهِ اهل بیتِ وی آگاهی نداشتند. یعنی، مردم شام پیامبر اسلام را درک نکرده بودند و روشِ اصحاب او را نمی‌دانستند. برخی از صحابهٔ پیامبر هم که به شام رفته بودند، صاحب نفوذ نبودند. برای همین مردم شام روش معاویه و اطرافیانش را سنت مسلمانی می‌دانستند و کارهای آنان را تأیید می‌کردند. رسول جعفریان، مورخ شیعه، اهمیتِ دیگرِ این خطبه را در این می‌داند که معاویه و امویان همیشه سعی داشتند خاندانِ حسین را ذریهٔ علی بنامند و اجازه ندهند آنها خودشان را به پیامبر منتسب کنند. به نوشتهٔ اسدی این شناساییِ جدیدِ مردم شام از سجاد و پدرانش، زمینه برخوردِ خصمانهٔ مردم نظیر توهین و پرتاب سنگ را کمتر کرد. سجاد همچنین با ذکر مصائبی که در کربلا بر خاندانش رفته بود و با شعارهایی چون «أنا ابن المجزور الرأس من القفا» و «أنا ابن العطشان حتی قضی» معرفی کرد که موجب گریه و آلام حضار شد. به نوشته جعفریان، مورخ شیعه، یزید در این مجلس، برای کسب وجهه مردمی، گناهِ کشتارِ کربلا را به گردنِ ابن زیاد انداخت و اهل بیت را با احترام راهیِ مدینه کرد.
پیامدهای واقعهٔ کربلا
به نوشته مادلونگ و میرزاپور، در زمان حیاتِ حسین بن علی، همهٔ شیعیان او را به‌عنوانِ امام و رهبرِ شیعه می‌شناختند. پس از قتل عامِ حسین و همراهانش در دشتِ کربلا، زین‌العابدین پس از دورانِ اسارت اجازه پیدا کرد به مدینه برگردد. او در مدینه انزوا اختیار کرد و جز با معدودی از یارانِ نزدیکش با کسی ارتباط نداشت. همچنین از هر گونه فعالیتِ سیاسی خودداری می‌کرد. این انزوا که تا حدِ زیادی متأثر از اختناقِ حکومتِ اموی بود، باعث ایجادِ خلاء در جامعهٔ شیعه شد و تردیدهایی دربارهٔ اینکه چه کسی رهبر شیعه است به وجود آورد. با این وجود، حکومت وقت، به جهت شکل‌گیری جوی منفی علیه خویش، وی را که وارث خون حسین بن علی محسوب می‌شد، تحت نظارت شدیدی قرار داد به طوری که کوچکترین تماس و حرکت علی بن حسین، به حاکمان وقت گزارش می‌شد.
واقعهٔ حرّه
واقعهٔ حَرّه برخوردِ خشونت‌آمیزِ سپاهِ یزید با شورشِ مردمِ مدینه بود که در سال ۶۲ ه‍.ق اتفاق افتاد. این کشتار پس از آن واقع شد که مردمِ مدینه در پی فسادی که از دربارِ یزید به آنها گزارش شده بود، امویان را نخست در خانهٔ مروان بن حکم محاصره و سپس از شهر بیرون کردند و در عوض با عبدالله بن حنظله بیعت نمودند. مروان نزد عبدالله بن عمر رفت و از او خواست تا خانوادهٔ وی را نزد خود پناه دهد، اما عبدالله نپذیرفت. مروان به علی بن حسین متوسل شد و علی درخواستش را پذیرفت و اهلِ خانهٔ مروان را همراه با زن و فرزندِ خود به یَنبُع فرستاد. به‌عقیدهٔ جعفری، بسیار طبیعی است که زین‌العابدین به‌خاطر کشتارِ کربلا از بنی‌امیه کینه داشته باشد، اما سجاد از ابرازِ دشمنی با آنها خودداری می‌کرد.
در واقعهٔ حرّه، لشکرِ شام به فرماندهیِ مُسلم بن عُقبَة شورشیانِ مدینه را سرکوب کردند و دست به غارت و چپاولِ شهر زدند اما علی بن حسین در امان مانْد. افزون بر این، وقتی همهٔ اهلِ مدینه مجبور به بیعت با یزید شدند، علی بن حسین از این امر مستثنیٰ شد. چون اولاً از همراهی با شورشیان مدینه خودداری کرده بود و ثانیاً در التهابِ مدینه به خانوادهٔ مروان بن حکم در ینبع پناه داد. همچنین تا حضور لشکریانِ مسلم بن عقبه در مدینه، زین العابدین کفالتِ چهارصد خانوار از عبدمناف را برعهده داشت.
به عقیدهٔ ایتان کلبرگ، منابعِ غیرشیعی، روابطِ دوستانه‌ای بین زین‌العابدین و دو خلیفهٔ اموی یعنی مروان و عبدالملک قائل‌اند؛ چون مروان به زین‌العابدین پولی برای خریدِ کنیز داد و پیش از مرگش سفارش کرد که وارثانش نباید آن را از او پس بگیرند؛ و عبدالملک نیز در مورد پیغامی که از امپراتور بیزانس گرفته بود، با سجاد مشورت کرد. به عقیدهٔ کلبرگ، منابعِ شیعی، برعکس معتقدند که رفتارِ زین‌العابدین با خلفا مبتنی بر تَقیّه بوده و عمداً از درگیری با حُکّام اجتناب کرده و در مقابلِ مخالفانِ حکومت و شورشیان موضعِ سکوت گرفته‌است.
قیام توابین
آن دسته از مردم عراق که امام حسین را به کوفه خوانده و او را در مقابلِ سپاه ابن زیاد تنها گذاشتند، پشیمان شدند و توبه کردند و «تَوّابین» لقب گرفتند و درصدد برآمدند از قاتلانِ حسین انتقام بگیرند. کمی قبل از اینکه توّابین به سمتِ شام حرکت کنند، مُختار به کوفه آمد تا سلیمان بن صُرَد خُزاعی، فرماندهِ توّابین و یارانش را قانع کند به او بپیوندند و از نقشهٔ او برای شکست بنی‌امیه پیروی کنند اما توّابین زیر بار نرفتند و در (۶۵ق-۶۸۴م) حمله کردند و پس از سه روز شکست خوردند و سلیمان کشته شد. هیچ مدرکی در مورد دخالت سجاد در این واقعه یافت نشده است.
قیام مختار
آن دسته از مردم عراق که حسین، پدر زین‌العابدین را به کوفه خواندند اما او را در مقابلِ سپاه ابن زیاد بی‌دفاع گذاشتند، پشیمان شدند و توبه کردند و «تَوّابین» لقب گرفتند و درصدد برآمدند از قاتلانِ حسین انتقام بگیرند. کمی قبل از اینکه توّابین به سمتِ شام حرکت کنند، مُختار به کوفه آمد تا سلیمان بن صُرَد خُزاعی، فرماندهِ توّابین و یارانش را قانع کند به او بپیوندند و از نقشهٔ او برای شکست بنی‌امیه پیروی کنند اما توّابین زیر بار نرفتند و شکست خوردند. گفته می‌شود مختار برای تثبیتِ موقعیتش نخست از زین‌العابدین خواست به او اجازه دهد مردم را به حمایت از او دعوت، و قیامش را به نامِ او آغاز کند اما زین‌العابدین نپذیرفت. هرچند بعدها از اینکه مختار کُشندگان پدرش را کُشت، اظهار خشنودی کرد.
به‌گفتهٔ مادلونگ، رابطهٔ علی بن حسین با مختار محتاطانه بوده‌است. گفته می‌شود مختار هدیه‌ای به‌ارزشِ ۱۰۰۰۰ درهم به‌همراه یک کنیز به زین‌العابدین بخشیده‌است. این کنیز درواقع مادرِ زید بن علی است. بعد از مرگِ مختار، زین‌العابدین نامه‌ای به عبدالملک بن مروان می‌نویسد تا بگوید نمی‌خواسته‌است هدیه را خرج کند و نمی‌توانسته‌است قبول هم نکند. زین‌العابدین می‌خواهد هدیه را به خلیفه پیشکش کند، اما خلیفه از او می‌خواهد آن را برای خود نگه دارد.
اختلاف در امامت در نتیجهٔ قیام مختار
پس کشته شدن حسین بن علی در دشت کربلا و با قیام مختار در خونخواهیِ حسین، اکثریت شیعیان روی به مختار گردانیدند. مختار قیام خود را به نیابت از محمد حنفیه، عموی زین العابدین اعلام کرد. به گفتهٔ مادلونگ در دانشنامه اسلام، در این دوره به مدت یک نسل، رهبریِ شیعیان در خارج از دایرهٔ فرزندانِ فاطمه بود. علی بن حسین که از فعالیت‌های شیعه دوری گزیده بود، پیروان چشمگیری بسوی خود جذب نکرد. بنا به آنچه، جعفر شهیدی، مورخ شیعه، از قولِ مسعودی نقل کرده‌است، مختار قصد داشت دعوت خود را به نام علی بن الحسین آغاز کند، اما وقتی از او نومید شد دعوتش را به نامِ محمّدِ حَنَفیّه، عموی سجاد، آغاز کرد و او را «مَهدیِ اُمَّت» خواند. در این هنگام بود که بحثِ حقِ جانشینی و اینکه آیا امامت، حق زین‌العابدین است یا محمد حنفیه، بالا گرفت. محمد حنفیه مردِ شجاع و پارسایی بود که عدهٔ زیادی به امامتش اعتقاد داشتند. عدهٔ دیگری علی بن حسین را امام می‌دانستند و معتقد بودند حسین او را به‌عنوانِ امامِ بعدی انتخاب کرده‌است. بنا به روایتی که دونالدسون در کتابش نقل کرده‌است، محمد حنفیه ادعا می‌کرد او به امامت سزاوارتر از سجاد است، چون پسرِ علی بن ابی طالب است. سجاد اما از عمویش می‌خواست تا از خدا بترسد و چنان ادعایی نکند. بنا به منبعِ دونالدسون،
پس از شکست مختار و کشته شدن عبدالله بن زبیر، خلیفه زبیری، محمد حنفیه و زین‌العابدین توافق کردند به مکّه بروند و مقابلِ حَجَرُالْاَسْوَد ایستاده، برای دریافتِ نشانه‌ای از طرف خداوند دعا کنند. ابتدا محمد دعا کرد اما پاسخ یا نشانه ای دریافت نکرد. سپس زین‌العابدین دست به دعا برداشت که بر اساسِ این روایت، حجرالاسود شروع به لرزش کرد تاجاییکه نزدیک بود از روی دیوار سقوط کند؛ و با زبانِ فصیحِ عربی به سخن آمد و شهادت داد که علی بن حسین امام و جانشینِ واقعیِ حسین است. شهادتی که محمد حنفیه به آن گردن نهاد. بر طبق این گزارش، زین‌العابدین سپس به مدینه برگشت و زندگیِ آرامی را به‌همراه عدهٔ محدودی از اطرافیانش — که برای پرسش‌های دینی به او مراجعه می‌کردند — شروع کرد.
شیعیانِ دوازده امامی، با این وجود، مختار را برای ایجادِ انشقاق بین شیعیان، مورد انتقاد قرار می‌دهند. زیرا او بود که اولین بار شیعیان را به اطاعت از محمد حنفیه فراخوانْد و بدین ترتیب آنها را از علی بن حسین دور کرد؛ و این اولین انشقاق در تاریخِ تشیع است. به‌گفتهٔ ویلفرد مادلونگ در این دوره به مدت یک نسل، رهبریِ شیعیان، در خارج از دایرهٔ فرزندانِ فاطمه زهرا بود. علی بن حسین نیز از فعالیت‌های شیعه دوری گزیده بود و پیروانِ چشم‌گیری به‌سوی خود جذب نکرد. از دیدگاهِ اسماعیلیه، حسین بن علی، محمد حنفیه را به‌منظورِ پوششی برای حفظِ هویتِ پسرش، زین‌العابدین -به‌منزلهٔ امامِ واقعی- برگزیده بود. از این دیدگاه، محمد بن حنفیه، یک امام موقّتی — و مُسْتَوْدَع به معنای امانت‌دار — بود، درحالی‌که زین‌العابدین یک امام دائمی و مُستَقَرّ بود. پیروانِ محمد حنفیه در تاریخ تشیع به کِیْسانیّه معروف شدند.
در دوران عبدالملک
بنا به گزارشی که در اعیان الشیعه آمده‌است، عبدالملک، شمشیرِ پیامبر را از علی بن الحسین مطالبه کرد تا در قبال آن، چیزی را به او ببخشد. درخواستی که با مخالفت سجاد مواجه شد. بنا بر این گزارش، عبدالملک تهدید کرد مقرری او از بیت المال را قطع خواهد کرد. برخوردِ دیگرِ عبدالملک با علی بن الحسین، در واکنش به ازدواج علی با کنیزش بوده‌است. بر طبق این گزارش، عبدالملک در ضمن نامه ای علی را سرزنش کرده‌است که چرا اعتبار خود و فرزندی که از آن کنیز متولد خواهد شد، را با این کار لکه دار کرده‌است. علی ظاهراً در پاسخ، افتخار را به اسلام و دینداری منتسب کرده و تلویحاً این رفتار عبدالملک را جاهلی خوانده‌است.
دستگیری و انتقال سجاد به دمشق از دیگر حوادث دوران عبدالملک است که به اعتقاد شیعه در واکنش به محبوبیت سجاد در جامعه صورت گرفته‌است.
کشته شدن
منابع شیعی همچون کفعمی در مصباح، از کشته شدن علی بن الحسین به واسطه زهر ولید بن عبدالملک گزارش کرده‌اند. مدرسی در این‌باره می‌نویسد که علی بن الحسین به تاریخ ۲۵ یا ۱۸ محرم سال ۹۴ ه‍.ق و بر اثر مسمومیت زهری که توسط امویان به او خورانده شد، به قتل رسید. این سال به جهت فوتِ جمع زیادی از فقها در آن، به سنة الفقها (سال فقها) شهره شده‌است. ابن عساکر از جمله وقایع این سال را مرگ تمام فقهای مدینه دانسته‌است. همین امر، احتمال کشته شدن مخالفان حکومت در این سال، به دستور حاکمان وقت را تقویت می‌کند.
در تاریخ مرگ او بین دو سال ۹۴ یا ۹۵ ه‍.ق اختلاف است.
ابن سعد به نقل از محمد باقر آورده‌است که زین‌العابدین وصیت کرد که در مرگش کسی را خبر نکنند. با این وجود هنگامِ تشییع و خاک‌سپاری، جمعیتِ زیادی گرد آمده بود که مدینه مانندِ آن را کمتر دیده بود. سجاد وصیت کرد تا او را در قبری دفن کنند و سطح آن را به سطح زمین برسانند.
در مدفنِ او هیچ اختلافی در منابع گزارش نشده‌است و شیعه و سنی محل دفن او را در قبرستانِ بقیع کنارِ قبرِ عمویش حسن مجتبی دانسته‌اند.
کیسانیه
به نوشتهٔ لالانی، کیسانیه یک نام کلی برای تمام فرقه‌هایی است که از قیام مختار نشات گرفته بودند و جویای امامت محمد بن حنفیه و فرزندان او بودند. عقیده عمومی کیسانیه امامت پی در پی سه پسر علی، یعنی حسن، حسین و محمد حنفیه است. هر چند برخی افراد در جنبش کیسانیه، امامت حسن و حسین را هم انکار می‌کنند. به عقیدهٔ فرهاد دفتری، مورخ و اسماعیلی‌شناس معاصر، کیسانیه در مخالفت با امویان شکل گرفت و قصد داشت رهبریِ جامعه اسلامی را به فرزندان علی برگرداند. و تا اندکی بعد از به حکومت رسیدن عباسیان از حمایت توده شیعه برخوردار بود. به نوشته رسول جعفریان، مورخ شیعه، محمد بن حنفیه معتقد به امامت سجاد بوده و در اینکه خودش را به عنوان امام اعلام کرده باشد شک و تردیدهایی وجود دارد.
بعد از مرگ محمد بن حنفیه، اکثریت کیسانیه، امامت ابوهاشم حنفیه، فرزندِ بزرگِ محمد حنفیه را پذیرفتند و هاشمیه لقب گرفتند. به نوشته دفتری، ابوهاشم که اندکی جوانتر از پسرعمویش زین العابدین بود، طرفداران بیشتری نسبت به او داشت. ابوهاشم اندکی پس از درگذشت سجاد، در سال ۹۸ ه‍.ق (۷۱۷ م) در حمیمه فلسطین درگذشت. پس از او پیروان او به چندین فرقه تقسیم شدند.
دیدگاه شیعه دوازده امامی
از دیدگاهِ شیعهٔ دوازده امامی، نَصّ مهمترین راهِ تعیینِ امام است و عصمت از صفاتِ لازم برای این تعیین به‌شمار می‌آید. منابعِ شیعی با ذکرِ شماری از احادیث تأکید دارند حسین در موقعیتهای مختلف پسرش زین‌العابدین را به‌عنوانِ جانشینِ خود انتخاب کرده‌است. معروف‌ترین حدیث در این رابطه می‌گوید حسین قبل از عزیمت به کربلا، نامه‌هایی را به اُمِّ سَلَمه، بیوهٔ پیامبر، می‌سپارد و وصیت می‌کند درصورتی‌که برنگشت، آنها را به پسرِ بزرگش بسپارد؛ و زین‌العابدین تنها پسری بود که از سفرِ کوفه برگشت و مواریثِ امامت را تحویل گرفت. حدیث دیگری می‌گوید حسین در دشتِ کربلا قبل از عزیمت به میدانِ جنگ، زین‌العابدین را به امامت منصوب کرده‌است. امامتِ زین‌العابدین از سال ۶۱ ه‍.ق به مدت ۳۵ سال ادامه داشت. به دلیل سخت گیریِ حاکمانِ بنی‌امیه در این دوران، تعداد اصحاب زین العابدین به زحمت از تعداد انگشتان یک دست تجاوز می‌کرد.
در دعاهایی که از زین العابدین باقی مانده‌است عبارتی که همه جا تکرار می‌شود صلوات بر محمد و آل محمد است. سجاد ضمن تأکید بر اینکه مقصود از آل محمد او و پدرانش هستند، سعی داشت مفهوم امامت را در جامعه آن روز جا بیندازد. در متن برخی ادعیه به وضوح از ائمه به عنوان خلفای خداوند در روی زمین و حجت خداوند بر بندگان اسم برده شده‌است که اطاعت از آنها واجب است. این در حالی بود که، به نوشته جعفریان، در شام بنی امیه خودشان را اهل بیت معرفی می‌کردند و در حجاز برخی زنان پیامبر در این اندیشه بودند. به نوشته جعفریان، مورخ شیعه، به تدریج که زنان پیامبر از دنیا رفتند و فرزندی از آنها باقی نماند، مفهوم «اهل بیت»، که در قرآن اطاعت از آنها واجب شده، معنای اصلی خودش را پیدا کرد. زین العابدین چه وقتی که در شام در کاخ یزید بود و چه بعدها در ضمن دعاهایش، به معرفی خود به عنوان اهل بیت و اولاد پیغمبر پرداخت و در وجوب اطاعت از آنها سخن گفت.
یاران و شاگردان
به‌دلیلِ سخت‌گیری‌های دورانِ بنی‌امیه، زین‌العابدین انزوا اختیار کرد و از فعالیت‌های سیاسی دوری گزید به‌همین دلیل یارانِ زیادی به‌سوی خود جذب نکرد. در ابتدا تعداد اصحابِ او به زحمت از تعداد انگشتان یک دست فراتر می‌رفت. او در این دورانِ سخت به تربیت شاگردانی پرداخت که از آن جمله می‌توان از سعید بن جُبَیر، سعید بن مُسَیِّب، محمد بن جُبَیر بن مُطعِم، یحیی بن ام‌الطول و ابوخالد کابلی نام برد. به نقل از تاریخ الائمه و اعیان الشیعه، یحیی بن ام‌الطول یکی از این پنج تن بود که به خاطر دفاع از اهل بیت در مقابل سب و لعنی که مروانیان رواج می‌دادند، جانش را از دست داد. سعید بن جُبَیر به دلیل مشابهی کشته شد، هر چند طبری، مورخ اهل سنت، مرگش را در نتیجه قیام علیه حجاج بن یوسف می‌داند. ابوخالد، یکی دیگر از این پنج حواری، برای فرار از شمشیر حجاج به مکه رفت و در آنجا مخفی شد. سعید بن مُسَیِّب، به نقل از اختیار معرفه الرجال و تاریخ الشیعه، به خاطر تقیه، از مرگ نجات یافت.
جعفر شهیدی، مورخ شیعه، از جابر بن عبدالله انصاری، عامِر بن واثِله و سعید بن مسیب به‌عنوان یاران زین‌العابدین و از سعید بن جبیر، محمد بن جبیر، ابوخالد کابلی، قاسم بن عُوْن، اسماعیل بن عبدالله جعفر به‌عنوان شاگردان او نام می‌برد. به نوشته جعفریان، در یاریِ سعید بن مسیب با سجاد شک و تردیدهایی وجود دارد به این دلیل که سعید بر طبق فتوای عامه حکم می‌داده‌است. در رجال کشی این کارش تقیه و برای نجات از شمشیر حجاج ذکر شده‌است.
از دیگر اصحاب و شاگردان سجاد می‌توان به افرادی چون: عمرو بن دینار، حکم بن عُتیبة، زید بن أسلم، یحیی بن سعید، أبو زناد، علی بن جدعان، مسلم بطین، حبیب بن أبی ثابت، عاصم بن عبیدالله، عاصم بن عمر، عمر بن قتادة، قعقاع بن حکیم، أبو الاَسود بن عروة، هشام بن عروة، أبو زبیر مکّی، أبو حازم اَعرج، عبدالله بن مسلم، محمد بن فرات تمیمی، منهال بن عمرو، أبان بن تغلب و أبوحمزة ثمالی اشاره کرد. قاسم ابن عوف از جمله یاران سجاد است که اعتراف کرده ابتدا بین محمد بن حنفیه و سجاد مردد بوده و عاقبت به سجاد پیوسته‌است. شیخ طوسی، عالم شیعی، اصحاب علی بن حسین را صد و هفتاد و سه نفر ذکر کرده‌است. ابن شهرآشوب در کتاب مناقب از جابر بن عبدلله انصاری، عامر بن واثله کنانی، سعید بن مسیب ابن حزن و سعید بن جهان الکنانی به عنوان شاگردان سجاد یاد می‌کند. اینها قبلاً پیامبر اسلام را درک کرده از اصحاب ایشان بوده‌اند.
در جوامعِ حدیثیِ اهل سنت، زین‌العابدین به‌عنوانِ یک راویِ حدیث از عبدالله بن عباس، از پدر خود، از عمویش حسن و دیگران مطرح است. در میانِ کسانی که از او نقلِ حدیث کرده‌اند، به برخی از پسرانش و همچنین افرادی چون ابواسحاق سُبَیْعی، حَکَم بن عُتَیْبه، عَمرو بن دینار، و زهری اشاره می‌شود زهری به‌عنوانِ مهم‌ترین نقل‌کنندهٔ حدیث از زین‌العابدین شناخته می‌شود.
همسران
از فاطمه (ام‌عبدالله)، به عنوان تنها همسر سجاد یاد می‌شود که به نوشته مادلونگ، سجاد از او چهار فرزند داشت. ام عبدالله، دختر عموی سجاد و فرزند حسن مجتبی بود. محمد باقر (امام پنجم شیعه) فرزند مشترک فاطمه با سجاد است. غیر از ام‌عبدالله، کنیزانی برای سجاد گزارش شده‌است که هر کدام فرزند یا فرزندانی را به دنیا آورده‌اند.
موقعیت اجتماعی
شعر معروفِ فَرَزدَق در وصفِ زین العابدین دلیل دیگری بر محبوبیتِ او در میان مردم بوده‌است. این شعر صحنه ای از احترامِ مردم به علی بن حسین در مقابلِ بی‌توجهیِ آنها به هشام بن عبدالملک در ازدحامِ حجّ را توصیف می‌کند. گفته می‌شود در هنگامِ طوافِ خانهٔ خدا، سجاد و هشام هر دو سعی داشتند خود را از میانِ جمعیتِ متراکم که اطرافِ کعبه می‌چرخیدند به حجرالاسود برسانند. به نوشته جعفری، مردم برای زین‌العابدین کوچه باز کردند درحالی‌که هشام بیهوده در میانِ جمعیت تقلّا می‌کرد. بر طبق این گزارش، خلیفه که از این واقعه به خشم آمده بود، فریاد زد این چه کسی است که مردم چنان احترامی به او می‌گذارند. فرزدق در پاسخِ خلیفه، قصیده‌ای سرود که از شاهکارهای ادبیاتِ عرب محسوب می‌شود. این قصیده همچنین گواهی تاریخی بر صحتِ این واقعه محسوب می‌شود. فرزدق به تاوانِ این قصیده به‌دستور هشام راهی زندان شد. علی بن حسین برای جبران، هدیه‌ای ۱۲۰۰۰ درهمی برایش ارسال کرد اما فرزدق آن را نپذیرفت و اظهار داشت این شعر را فقط به‌خاطرِ غیرتِ مذهبی‌اش گفته‌است. فرزدق در زندان شروع به هجوِ خلیفه کرد تا جایی‌که خلیفه از بیمِ زبانِ گزنده‌اش، دستورِ آزادی‌اش را صادر کرد.
دیدگاه اهل سنت
حسین محمد جعفری در مقدمه ای که بر ترجمهٔ ویلیام چیتیک از صحیفه سجادیه نگاشته‌است، علی بن حسین را مورد احترامِ اهلِ مدینه، توصیف کرده‌است. به نوشته جعفری، علاوه بر پیروانِ سجاد که او را امامِ چهارم می‌دانستند، فُقَهای هفت‌گانهٔ مدینه هم برایش احترام زیادی قائل بودند. از جملهٔ این فقها و مُحَدِّثان از زُهری و سعید بن مُسَیِّب اسم برده می‌شود که هرچند به دستگاهِ بنی‌امیه وابسته بودند اما از تحسین وی خودداری نمی‌کردند. به نوشته جعفری، اولین بار زهری لقبِ زین‌العابدین را به علی بن حسین داده‌است. همچنین از زهری نقل شده‌است که دربارهٔ او گفته‌است «کسی را فقیه تر از علی بن حسین ندیده‌ام». زهری از سجاد به‌عنوان فاخرترین چهرهٔ هاشمیان یاد می‌کند. ابن خلکان، عالم اهل سنت، علی بن الحسین را از سادات و بزرگان تابعین دانسته و از قول محمد بن شهاب زهری می‌نویسد: در میان قبیله قریش، (و به روایتی از میان هاشمیان) هیچ‌کس را با فضیلت تر از علی بن الحسین نیافتم.
همچنین در طبقات ابن سعد، عالم سنی، و کشف الغمه اثر علی بن عیسی اربلی، عالم شیعه، از قول جابربن عبدالله انصاری نقل شده‌است که در میان نسل انبیا، کسی چون سجاد دیده نشده‌است. عمر بن عبدالعزیز، خلیفه اموی، او را شریفترین شخص در جامعه خودش دانسته‌است و محمد بن طلحه شافعی، با عناوینی چون پیشوای زاهدان از او ستایش کرده‌است.
به گفته ابونعیم اصفهانی در حلیة الاولیاء و جمهره الاولیاء، صوفیه نیز، علی بن الحسین را یکی از بزرگان خود دانسته و شرح حال او را در کتابهایشان آورده‌اند. از جمله این صوفیان، کلابازی است که به شرح و توصیف مقامات سجاد پرداخته‌است.
سعید بن مسیب، می‌گوید هیچ‌کس را پرهیزکارتر از علی بن حسین ندیدم. شافعی و ابوحازم مدنی از سجاد به عنوان فقیه‌ترین مردم مدینه یاد کرده‌اند. به نقل از جاحظ، متکلم معتزلی، «دربارهٔ شخصیت علی بن الحسین، شیعی، معتزلی، خارجی، عامی و خاصی همه یکسان می‌اندیشند و هیچ‌کدام تردیدی در برتری و تقدم او (بر سایرین) ندارند». همچنین از قولِ مالک بن انس نقل شده‌است که در میان اهل بیت کسی همانند او نبوده‌است. وقتی از خدمتکارش خواستند او را توصیف کند گفت «من هیچگاه در روز برای او طعامی نیاوردم و در شب بستری برای او نگستردم»
موقعیت علمی و روایی
میرقادری شرایطِ سیاسی عصر سجاد را سخت توصیف می‌کند به گونه ای که زین العابدین قادر نبود آزادانه کلاس درس برگزار کند. به همین جهت برای انتقال علوم دینی و اخلاقی، از راه‌های غیر مستقیمی چون خرید برده، تربیت آنها و سپس آزاد کردنشان یا فرستادنشان به مناطق دوردست بهره می‌جست. همچنین از قالب دعا و نیایش برای انتقال مفاهیم تربیتی استفاده می‌کرد.
صحیفهٔ سجادیه
این کتاب مجموعهٔ دعاها و نیایش‌های سجاد است. به‌عقیدهٔ ویلیام چیتیک، صَحیفهٔ سجّادیّه قدیمی‌ترین کتابِ دعا در میان منابعِ اسلامی و اصیل‌ترین کتابِ روحانیِ دوره‌های اولیهٔ فرهنگِ اسلامی است. روایاتِ شیعه، این کتاب را از نظرِ ارزش، بعد از قرآن و نهج البلاغه قرار می‌دهند. تعلیماتِ این کتابِ معنوی از الهیات گرفته تا تعلیمات اجتماعی را شامل می‌شود. همچنین ریشه‌های فلسفه و کلام اسلامی و تصوف را می‌توان در این ادعیه جستجو کرد. زین‌العابدین در این کتابِ ادعیه، مکرر به ضرورتِ پیروی از قرآن و حدیث و همچنین ضرورتِ پیاده‌سازیِ عدالت در جامعهٔ اسلامی اشاره می‌کند. از دیگر مفاد ادعیه در این اثر، نقد اوضاع اجتماعی و سیاسی و همچنین شیوه ساخت شخصیت اسلامی در سطوح مختلف است. ویرایش‌های زیادی از صحیفه وجود دارد و بیش از بیست تفسیر بر آن نوشته‌اند. ترجمهٔ کاملِ صحیفه به زبان انگلیسی با مقدمه و شرحِ ویلیام چیتیک صورت گرفته‌است. ترجمهٔ فارسی آن به عصر صفویه برمی‌گردد. ادعیه این کتاب، با نثری مسجع ولی در عین حال ساده و شیوا بیان شده‌اند. در این دعاها، کلمات مهجور وجود ندارد. در برخی از ادعیه‌ها، از آیات قرآن اقتباس شده‌است و این اقتباس به گونه‌ای بوده‌است که ترکیب و بافت کلام را تحت‌الشعاع قرار ندهد.
دعای ابوحمزه ثمالی
«دعای ابوحمزهٔ ثُمالی» دعایی است که از طریق ابوحمزهٔ ثُمالی از زین‌العابدین روایت شده‌است و در سحرهای ماه رمضان خوانده می‌شود. این دعا دعای سحر هم نامیده می‌شود.
رساله حقوق
رسالهٔ حقوق تنها کتاب زین‌العابدین است که شکلِ دعا و حدیث ندارد. به‌گفتهٔ چیتیک، اهمیتِ این کتاب به این دلیل است که به موضوعاتی مشابهِ صحیفهٔ سجادیه پرداخته اما با سبک و زبانی متفاوت از صحیفه نگاشته شده‌است. در این کتاب زین‌العابدین تصریح می‌کند که سلسله مراتبِ اولویت‌ها همیشه باید رعایت شود. «فرد» قبل از «اجتماع» می‌آید. «معنا» قبل از «عمل» می‌آید و «دانش» قبل از «حرکت». هر فرد وظایفِ اجتماعیِ فراوانی دارد اما این وظایف وابسته به وظایفِ ضروری‌تر است یعنی ایمان به خدا و ارتباطِ مناسب با حقیقتِ ماورایی. به نوشته کلبرگ رسالهٔ حقوق در دو اثر مربوط به قرن چهارم هجری ثبت و ضبط گردیده‌است: یکی در اثرِ ابن بابِوَیْه به نام کتاب الخصال؛ و دیگری در اثر ابن شُعبه با عنوان تُحَفُ الْعُقول. من لایحضره الفقیه یکی دیگر از آثار شیخ صدوق است که رساله حقوق در آن آمده‌است. شیخ صدوق در دو اثر اخیر، یعنی الخصال و من لا یحضره الفقیه، علاوه بر حقوق پنجاه‌گانه ای که در تحف العقول آمده، یک حقِ دیگر به عنوان «حق حج» را هم ذکر کرده‌است. نکته دیگر اینکه در من لایحضره الفقیه اشاره نشده که حقوق مذکور، رساله ای جداگانه از سجاد است در حالی که در خصال به این نکته تأکید شده‌است. رساله حقوق توسط ابوحمزه ثمالی، از اصحاب سجاد، گردآوری شده‌است.
کتاب علی بن الحسین
این کتاب که منتسب به علی بن الحسین است، از بین رفته‌است. چیزی که به جا مانده قسمتی است که فرزندش باقر از قول پدرش نقل می‌کند و با این عبارت آغاز می‌شود که «در کتاب علی بن الحسین چنین یافتم…». در ادامه، باقر صفات اولیای خدا را از قول پدرش برمی‌شمارد.
الصحیفة فی الزهد
اَلصَّحیفَةُ فِی الزُّهْد از دیگر آثاری است که منتسب به سجاد است. این اثر به همراه مجموعه ای از نوادر حدیث با عنوان «نوادر»، توسط ابوحمزه ثمالی، از یارانِ سجاد، گردآوری شده‌است.
ویژگی‌های ظاهری و اخلاقی
زین العابدین را لاغر اندام و گندم‌گون توصیف کرده‌اند. علت لاغری او را روزه و عبادتِ بسیار او دانسته‌اند. منابع دیگر او را مانند پدربزرگش علی بن ابی‌طالب، با موهای سرخ‌فام، صورت و گردن سفید، و سینه ای فراخ توصیف کرده‌اند.
علی بن حسین در مدینه زندگیِ پرهیزکارانه‌ای داشت که القابِ احترام‌آمیزی برای او به ارمغان آورد؛ زین‌العابدین، سجّاد، زَکیّ، ذُوالثَّفِنات از آن جمله بود. در اوقات نماز، از خشوع بر خود می‌لرزید و رنگ بر چهره نداشت. عبادتِ زیاد، نگرانی‌هایی را در موردِ سلامتیِ او ایجاد کرده‌بود. همچنین گفته می‌شود هنگام شب با چهرهٔ پوشیده بیرون می‌رفت و فقط پس از وفاتش بود که مردم هویتِ شخصی را که شبانه به آنها کمک می‌کرد، شناختند. در یک مورد وقتی شبانه بارِ آذوقه‌ای را بر دوش می‌کشید، زهری از او پرسید چه بر دوش داری؟ پاسخ داد «دارم برای سفری (سفر آخرت) آماده می‌شوم! برایش توشه آماده می‌سازم و آن را به جای امنی منتقل می‌کنم.» هنگامی‌که بدنش را غسل می‌دادند، آثاری بر روی شانه‌هایش دیده شد که به‌علت حمل بارهای آذوقه پدید آمده بود. گفته می‌شود شبانه، با چهره ای پوشیده، به خانهٔ حدود صد خانوار از مردم مدینه غذا می‌بُرد. او علاوه بر عبادت، به بخشش، گشاده‌دستی و صبوری نیز شهره بود. جعفریان، مورخ شیعه، به نقل از سیدالاهل می‌نویسد زین العابدین در حالی که نیاز به برده نداشت آنها را خریداری می‌کرد تا آزاد کند. او هیچ برده‌ای را بیش از یک سال نگه نمی‌داشت، به طوری که در شهر مدینه عده زیادی از موالی آزاد شده از زن و مرد به چشم می‌خوردند که همگی از موالیِ سجاد بودند.
شدت پرهیزکاریِ زین‌العابدین به قدر بود که صوفیان، او را یکی از اقطاب خود دانسته‌اند. با این وجود، زین العابدین مانند صوفیان در جستجوی فقر نبود، بلکه فقط از آنچه خدا ممنوع کرده بود، پرهیز می‌کرد. از او روایت شده که می‌گفت «موقعیتِ صبر در دین همپایهٔ موقعیتِ سر در بدن است؛ کسی که صبر ندارد دین ندارد.» با این وجود وقتی در حالِ طوافِ کعبه شنید مردی از خداوند طلبِ صبر می‌کند، به او گفت: «از خدا طلبِ سختی می‌کنی! بگو خدایا به من رفاه عطا کن و برایش از او تشکر کن!» وقتی از او دربارهٔ زُهد پرسیدند پاسخ داد: «زهد ده رتبه دارد: بالاترین مرتبهٔ زهد، پایین‌ترین مرتبهٔ پرهیزکاری است. بالاترین مرتبهٔ پرهیزکاری، پایین‌ترین مرتبهٔ اطمینان است. بالاترین مرتبهٔ اطمینان، پایین‌ترین مرتبهٔ رضاست. زهد در آن آیه از کتاب خداست که می‌فرماید: «تا به آنچه از دست‌تان رفته حسرت نخورید و به آنچه به شما عطا کرده سرمستی نکنید. (قرآن ۵۷:۲۳)»» زین‌العابدین در مقابلِ ستمی که به او می‌شد، از خود بخشش نشان می‌داد: هشام بن اسماعیل در طول مدتی که والیِ مدینه بود همواره به او توهین می‌کرد. با این وجود پس از برکناریِ هشام توسط ولید، خانواده و دوستانش را از سرزنش او منع کرد. روزی مردی به او توهین کرد در پاسخ گفت: «اگر آنچه می‌گویی در من است از خدا می‌خواهم مرا ببخشد، و اگر آنچه می‌گویی در من نیست از خدا می‌خواهم تو را ببخشد.»