cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حسن مجتبی
موقعیت علمی و روایی حسن
از سوی دیگر در منابع رجال و مانند آن، فهرستی از افراد روایت‌کننده از وی ذکر شده که دربردارندهٔ گروه‌های مختلفی به‌ویژه صحابهٔ صِغار و نسل اول تابعین هستند. در منابع اهل سنت، حسن مثنی، سجاد، محمد باقر، عبدالله فرزند سجاد، عایشه، عَکرَمه، ابن سیرین، جُبَیْر بن نُفَیر، هیبرة بن یریم، سفیان بن لیل و اَبوالْحَوْراء رَبیعة بن شیبان سعدی به‌عنوان راویان وی شمرده شده‌اند. در این میان، علاوه بر حسن مُثَنّیٰ، ابوالحوراء بیشترین روایت را نقل کرده‌است. گروهی دیگر از یاران حسن کسانی بوده‌اند که در زمرهٔ اصحاب و معاصرانش قرار، و صرفاً نزد او حضور داشته‌اند یا گونه‌ای ارتباط میان‌شان بوده‌است. برخی از این اشخاص عبارتند از: جابر بن عبدالله انصاری، حسن بصری، ابن‌عباس، حارث همدانی، شریح قاضی، حذیفة بن اسید، حبیب بن مظاهر و سلیمان بن صرد که برخی از صحابه و برخی از تابعین بوده‌اند.
بنابر گزارش منابع شیعی، اصحاب حسن مجتبی و راویانی که از او نقل روایت کرده‌اند بالغ بر ۱۳۰ تن هستند. از اصحاب علی بن ابی‌طالب که از حسن نیز نقل روایت داشته‌اند می‌توان به احنف بن قیس، اصبغ بن نباته، اشعث بن سوار، جابر بن عبدالله انصاری، سلیم بن قیس هلالی، قیس بن عباد، کمیل بن زیاد، مسلم بن عقیل، رشید هجری، جارود بن ابی‌بشیر، ظالم بن عمرو و جارود بن منذر اشاره کرد. عطاردی در مسند امام حسن، ۱۳۸ نفر از راویان نقل کننده روایت از حسن مجتبی را گزارش می‌کند که مشهورترین آنها عبارتند از: عبدالرحمن بن ابی‌لیلی، احمد بن عیسی علوی، جندب بن جناده، محمد بن سیرین، وکیع بن جراح، ابومخنف و حسن بن زید. از میان شاگردان حسن مجتبی که در منابع رجالی شیعه به ثقه بودن آنان تصریح شده باشد، می‌توان به ابوالاحوص، حسن بن زید، حسن بن سعد، خیثمه بن ابی خیثمه، احمد بن عیسی علوی، اسماعیل بن ابی خالد، زید بن وهب جهنی و ابواسحاق بیعی اشاره کرد.
آثار
از حسن بن علی روایات، خطبه‌ها و نامه‌هایی به‌جا مانده که در منابع اهل سنت و شیعه موجود است. روایات پراکندهٔ وی دربردارندهٔ بیان سیرهٔ پیامبر اسلام، علی بن ابی‌طالب و فاطمه زهرا، جایگاه اهل بیت و امامان شیعه است. روایات وی در مجموعه‌هایی با عنوان «مُسنَدُ الْحَسَن» یا «حَدیثُ الْحَسَن» در ضمن مجموعه‌های حدیثی گردآوری شده‌است. نمونهٔ آن روایات ابوالحوراء در مسند احمد بن حنبل و المعجم الکبیر طبرانی است. در عصر حاضر عزیزالله عطاردی مُسنَدُ الإمامِ الْمُجْتَبیٰ أبی مُحَمَّدِ الْحَسَنِ بنِ علی را گردآوری کرده‌است.
در دستهٔ خطبه‌های حسن بن علی، خطبه‌های وی دربارهٔ رخدادهای پس از کشته شدن علی بن ابی‌طالب است. بخش دیگر نیز شامل سخنان وی در برابر معاویه و بزرگان قوم است که به‌ویژه موضوعات سیاسی، خلافت و موارد منتهی به صلح است. بیشترین حجم آثار به‌جای‌مانده از حسن بن علی، به خطبه‌های وی تعلق دارد. زمینهٔ بیان خطبه‌ها، پاسخ به درخواست اصحاب برای توصیف و تبیین موضوعی اعتقادی، وعظ و ارشاد، ترغیب مردم به جنگ و توصیف اهل بیت و بیان جایگاه آنان است. وصیت وی به برادرش حسین، به‌ویژه در هنگام وفات در منابع آمده که در آن‌ها نیز تلاش کرده تا جایگاه اهل بیت را تبیین کند. نامه‌های حسن بن علی به اشخاص سیاسی، عالمان، والیان سرزمین‌های اسلامی و دیگران بخشی دیگر از آثار به‌جامانده از وی است. نامه‌های حسن به معاویه پس از کشته شدن علی بن ابی‌طالب و نامه‌ای دربارهٔ رویدادهای مربوط به صلح، از نمونه‌هایی است که بیان‌کنندهٔ مواضع اعتقادی و سیاسی اوست. نیز نامه‌های خطاب به عمروعاص و زیاد بن ابیه و توصیهٔ آنان به بازگشت به مسیر عدالت موجود است. جز این موارد، برخی جملات کوتاه دربارهٔ مباحثی مانند عقل و دانش، ارتباط با عالمان، دوستی اهل بیت، صفات اخلاقی و انسانی مانند جود و کرم موجود است که در منابع به‌ویژه تحف‌العقول ابن شعبهٔ حرانی آمده‌است.
آیات مرتبط با حسن
بسیاری از مفسّران اهل سنت و شیعه مانند فخر رازی و سید محمدحسین طباطبایی، در تفسیر سوره انسان و آیات مشهور به آیه اطعام، شأن نزول آن را مرتبط با علی و فاطمه و داستان بیماری فرزند یا فرزندانشان و نذر برای بهبودیشان برمی‌شمارند. در این باره ثعلبی، از مفسران و امامان اهل حدیث اهل سنت، در تفسیر خود بر این باور است که آیات پنجم تا دهم سوره و بلکه تمام سوره انسان؛ در شأن اهل بیت نازل شده‌است. به گفته مفسر شیعه طبرسی، اکثر مفسران اجماع کرده‌اند که مقصود از «ابرار» در این سوره، علی، فاطمه و حسنین هستند.
به‌نوشتهٔ سید محمدحسین طباطبایی، در تفسیر المیزان، رویداد مُباهِله بیانگر ماجرای رویارویی پیامبر اسلام و اهل بیتش از یک‌سو و مسیحیان نَجران از دیگرسو است. طباطبایی می‌گوید که بنابر روایات، مقصود از ابناءنا در آیهٔ مباهله حسن و حسین بوده‌اند. بسیاری از مفسران اهل سنت نظیر فخر رازی، ابن کثیر و سیوطی نیز بیان کرده‌اند که منظور از افراد در آیه ۶۱ آل‌عمران (مشهور به آیه مباهله)، علی، فاطمه، حسن و حسین هستند.
طباطبایی در تفسیر آیه ۳۳ احزاب مشهور به آیهٔ تطهیر در المیزان، مخاطب این آیه را اصحاب کسا می‌داند و به احادیث آن که تعداد آن‌ها بیش از هفتاد حدیث است و بیشتر از طریق اهل سنّت هستند اشاره می‌کند. برخی مفسران اهل سنت ازجمله فخر رازی و ابن کثیر نیز در تفسیر خود ضمن بیان روایات مختلف دربارهٔ مصداق اهل بیت در این آیه، علی، فاطمه، حسن و حسین را از مصادیقش می‌شمارند.
در توضیح و تفسیر آیهٔ ۲۳ سورهٔ شُوریٰ مشهور به آیه مودت، طباطبایی در المیزان ضمن گزارش و نقد گفته‌های مختلف مفسران، گفته‌است که مقصود از «مَوَدَّتِ قُربیٰ»، محبّت اهل بیت محمّد؛ یعنی علی، فاطمه، حسن و حسین است. او در ادامه، روایات گوناگونی از اهل سنت و شیعه را آورده‌است که این موضوع را تصریح کرده‌اند. مفسران اهل سنت همچون فخر رازی و ابن کثیر نیز به این موضوع اشاره کرده‌اند.
دیدگاه‌های مذاهب اسلامی دربارهٔ حسن
صلح حسن و معاویه از موضوعاتی است که در فرایند کلام اسلامی اثر گذاشته‌است. به‌گزارش ابوالحسین محمد ملطی (د. ۳۷۷ ه‍.ق) از متکلمان اشعری، پس از صلح، گروهی از یاران علی بن ابی‌طالب و از اهل جدل و تمییز و نظر و استنباط و حجج، گوشه‌نشینی کرده و در خانه و مسجد عزلت گزیدند و گفتند به علم و عبادت می‌پردازند و ازهمین‌رو معتزله نام گرفتند. اصول خمسهٔ معتزله همان است که این گروه به آن باور داشتند. سعد بن عبدالله اشعری نیز گزارش می‌کند پس از کشته شدن حسین بن علی، گروهی از شیعیان با قیاس صلح حسن و قیام حسین، از علت این تفاوت در رفتارِ دو امام معصوم درماندند و از تشیع خارج شدند. مباحثات کلامی دربارهٔ صلح حسن بن علی، دو رویکرد شیعی و غیرشیعی را دربردارد که هر رویکرد به طریقی ویژه این مسئله را تبیین می‌کند.
دیدگاه معتزله
صلح حسن بن علی سبب شد تا در میان فرقه‌هایی که امامت را به اختیار و بیعت اهل حل و عقد درست می‌دانستند، مباحثاتی دربارهٔ امکان و شرایط خلع امام از امامت به‌وجود آید. نتایج این مباحثات با مسئلهٔ مشروعیت خلافت معاویه مرتبط است. متکلمان معتزلی که با توجه به مبانی اعتقادات خود، معاویه را در مقام امام به‌رسمیت نمی‌شناختند، با دلایلی بیان کرده‌اند که حسن بن علی پس از صلح، بر مقام امامت خویش باقی بوده‌است. در برابر این رویکرد، متکلمان اهل سنت که خلافت معاویه را دارای رسمیت می‌دانستند، صلح حسن بن علی را کناره‌گیری وی از مقام امامت در نظر گرفته‌اند و معاویه را در مقام خلیفه به‌رسمیت شناخته‌اند. بنا به گزارش‌های موجود از معتزلهٔ بصری، دیدگاه معتزله مشروعیت امامت حسن بن علی و حسین بن علی و عدم مشروعیت خلافت معاویه است. اینان اعتقاد داشتند که صلح حسن، سبب خلع وی از امامت نمی‌شود. به‌باور این گروه، هرگاه پس از احراز مقام امامت در امام و بیعت مردم با وی، امام عمل نادرستی انجام دهد چنان‌که به‌سبب آن شایستگی امامت را از دست بدهد و از عمل خویش نیز اظهار ندامت و توبه نکند، می‌توان وی را امام ندانست؛ درغیراین‌صورت، امام حق ندارد از مقام خویش کناره‌گیری کند یا با فرد دیگری بیعت نماید. مردم نیز نباید بدون برهان، امام را واگذارند و با فرد دیگری بیعت کنند. به‌اعتقاد قاضی عبدالجبار از متکلمان معتزلی، حسن بن علی بنا به اجتهاد خویش به این نتیجه رسید که اگر با معاویه وارد جنگ شود، یارانش وی را رها کردند و به او کمک نخواهند کرد؛ بنابراین در صلح حسن با معاویه، عمل نادرستی رخ نداده‌است و وی بنا به اضطرار و ترس به صلح با معاویه وادار شد و چنانچه عوامل ترس و اضطرار رفع می‌شد، وی صلح را رها کرده‌است و بی‌نیاز به بیعت دوباره با مردم امامت خویش را ادامه می‌داد.
به‌باور ابوعلی جبایی دیگر متکلم معتزلی بیعت حسن بن علی با معاویه در «حد اکراه» انجام شد؛ چراکه ترس از غلبهٔ سپاه شام و کشتار سبب شد تا حسن راهی جز بیعت نداشته باشد. جبایی معتقد است درصورت به حد اکراه رسیدن بیعت به‌خاطر فشار و اجبار، بیعت و عدم بیعت برابر بوده و دارای اعتبار نیست؛ آنچنانکه اگر فردی برای حفظ جان، کفر بر زبان آورد، کافر نخواهد شد، امام هم می‌تواند بیعت را بر زبان آورد اما در دل به آن بی‌اعتقاد باشد. جبایی می‌افزاید کسانی مانند سعد بن ابی‌وقاص، سعید بن زید و عبدالله بن عمر نیز اینچنین با معاویه بیعت کردند؛ و نیز به‌خاطر تغییر نکردن شرایط تا زمان درگذشت حسن بن علی، وی امکان بازیابی قدرت سیاسی را نیافت. ابن ملاحمی از شاگردان ابوالحسین بصری معتزلی، در تأیید در حد اکراه بودن بیعت حسن بن علی با معاویه می‌گوید چطور می‌توان تصور کرد حسن بن علی که برای بیعت گرفتن از معاویه وارد جنگ با وی شد، بدون اکراه حاضر به بیعت و تسلیم قدرت به معاویه شده باشد.
دیدگاه اهل سنت
از سوی دیگر اهل سنت با استناد به حدیثی از پیامبر اسلام دربارهٔ برپا شدن صلح میان دو دستهٔ بزرگ توسط حسن بن علی، صلح وی را تأیید می‌کنند. اینان با مشروعیت بخشیدن به خلافت معاویه، صلح حسن را خلع خودخواسته و کناره‌گیری وی از خلافت و امامت می‌دانند و در دلیل آن، عمل حسن بن علی را سبب خشنودی خدا ذکر کرده‌اند؛ آنچنانکه برای تاریخ صلح حسن بن علی، از عبارت «عام الجماعة» استفاده می‌کنند. از نظر اهل سنت، مردم اجازه ندارند امام را خلع کنند و خود امام درصورت علم به تشتت و ضعف امور مسلمانان بر اثر کناره‌گیری وی از امامت، حق این کار را نخواهد داشت. اهل سنت بر این باورند که اگر امام بداند کناره‌گیری از امامت و خلافت، به صلاح مسلمانان بوده و مانع کشتار آنان می‌شود، می‌تواند از مقام خویش کناره بگیرد. این برداشت به این معنی است که حسن بن علی به‌خاطر عدم یاری از سوی مردم حاضر به صلح نشد، بلکه با اختیار صلح را بر جنگ مرجح دانست.
گروهی از اهل سنت مانند ابن حَجَر هِیتَمی، ابن کثیر، مناوی، قاضی عیاض و ابوبکر بن العربی، به روایتی از پیامبر اسلام استناد کرده‌اند که در آن پیامبر خلافت پس از خویش را سی سال پیش‌بینی، و پس از آن به پدید آمدنِ سلطنت و پادشاهی در اسلام اشاره کرده است؛ و خلافت چند ماههٔ حسن بن علی را تکمیل‌کنندهٔ سی سالهٔ حکومت خلفای راشدین دانسته‌اند. بر همین اساس حسن بن علی توسط گروهی از دانشمندان اهل سنت از خلفای راشدین محسوب شده‌است.
دیدگاه شیعه
متکلمان شیعه، دربارهٔ علت صلح حسن بن علی، به بررسی و بیان رویدادهای منجر به صلح می‌پردازند و گسستگی سپاه و تنها گذاشتن حسن بن علی از سوی یاران و نیز غارت اموال و سوءقصد به جان وی را از دلایل آن برمی‌شمرند. افزون بر این‌ها، ویژگی عصمت برای امام، دلیل دیگری از سوی شیعه مبنی بر درستی کار حسن بن علی بیان شده‌است. به‌باور سید مرتضی، حسن بن علی با اکراه و در حد «الجاء» به صلح تن داد. عامل اکراه، سبب تعبیر عمل حسن بن علی به تقیه از سوی شیعه شد؛ و نیز بیعت حسن بن علی به‌معنای رضایت وی بر پایان جنگ در نظر گرفته شد. ازاین‌رو متکلمان شیعی، صلح حسن بن علی را با واژگانی مانند «مهادنه و معاهده» به معنی پذیرش متارکهٔ جنگ تعبیر کرده‌اند. محمد بن بحر شیبانی در الفروق بین الاباطیل و الحقوق بیان می‌کند مصالحهٔ حسن بن علی از دیدگاه «اهل تمییز و تحصیل»، مهادنه و معاهده نام دارد. وی می‌گوید اینکه به نقل از منابع، معاویه به هیچ‌کدام از مواد «معاهدات» عمل نکرد، نشان‌دهندهٔ معاهده بودنِ این مصالحه است و نه بیعت بودنِ آن. ازاین‌رو این صلح سبب رسیدن معاویه به مقامی بالاتر از امام نبود تا اینکه اطاعت از وی بر حسن بن علی لازم باشد. شروط تعیین‌شده از سوی حسن بن علی دلیلی بر این گفته‌است. شیبانی ادامه می‌دهد اینکه از شروط حسن بن علی از معاویه خواست تا خود را «امیرالمؤمنین» ننامد، دلیل بر این است که حسن بن علی معاویه را شایستهٔ خلافت نمی‌دانست؛ و نیز شرط دیگر دربارهٔ عدم اقامهٔ شهادت در حضور معاویه، به این معناست که نزد حسن بن علی، معاویه جایگاهی مانند کارگزاران و والیان حسن بن علی نیز نداشت، چراکه اقامهٔ شهادت در حضور کارگزاران حسن بن علی انجام می‌شد، اما وی شرط کرد که در حضور معاویه شهادتی صورت نگیرد. نیز هنگامی‌که معاویه از حسن برای همراهی در جنگ با خوارج دعوت کرد، حسن بن علی آن را نپذیرفت که نشان‌دهندهٔ این است که حسن بن علی برای معاویه خلافت و امارتی قائل تبود.
از دیدگاه شیعیان اسماعیلی، حسن مجتبی دومین امام در سلسله ششم از امامان است. در تقسیم‌بندی جایگاه امام در اعتقادات شیعیان اسماعیلی، حسن بن علی امام مستودع محسوب می‌شود که حق انتخاب امام بعدی را ندارد و تنها به جهت فضیلتش بر سایر فرزندان امام قبلی، به امامت منصوب شده‌است. پس از حسن مجتبی، حسین بن علی امام مستقر است و به همین جهت امامت در نسل حسن مجتبی در جریان نبوده‌است. به گزارش اشعری، اسماعیلیان قرامطه، حسن بن علی را امام مستودع ندانسته و امامت حسین را به نص حسن می‌دانند.
از دیدگاه زیدیه، اینکه حسن بن علی در «عام الجماعة» امر را به معاویه واگذارد، صحیح بود و دلیل آن تنها ماندن حسن بن علی و ضعف آنان، واجب بود تا حسن بن علی صلح را بپذیرد و در واقع وی از معاویه جانب‌داری نکرد. ناصر لدین الله ابراهیم مؤیدی (د. ۱۰۸۳ ه‍.ق) در اثبات صحت صلح حسن بن علی، نمونه‌های از سنت پیامبر اسلام در صلح حدیبیه می‌آورد. او ادامه می‌دهد از شروط تعیین‌شده از سوی حسن بن علی این بود که معاویه حق تعیین جانشین برای خویش را ندارد، اما معاویه به این شرط عمل نکرد. مؤیدی می‌گوید بطلان امامت تنها در صورتی است که در شروط امامت خللی وارد شود یا امام مرتکب «حدث» — به‌معنای خطای بزرگ و بدعت — شود به‌گونه‌ای که نتوان وی را امام دانست؛ اما حسن بن علی در معاهده با معاویه هیچ‌گاه به چنین مواردی دست نزد تا بتوان امامتش را باطل دانست. علاوه بر این‌ها، معاویه به‌خاطر گردنکشی، ظالم دانسته می‌شود و با توجه به آیهٔ «... لا یَنالُ عَهْدِی الظّالِمینَ» واجد امامت نیست.
سید محمدحسین طباطبایی با اشاره به این‌که حسین بن علی نیز در دوران حکومت معاویه صلح را بر جنگ برگزید می‌نویسد:... حقاً اگر امام حسن یا امام حسین با معاویه می‌جنگیدند کشته می‌شدند و برای اسلام کمترین سودی نمی‌بخشید و در برابر سیاستِ حق‌به‌جانبیِ معاویه، که خود را صحابی و کاتب وحی و «خال‌المؤمنین» معرفی کرده و هر دسیسه را به‌کار می‌برد، تأثیری نداشت. گذشته از اینکه با تمهیدی که داشت می‌توانست آنان را به‌دست کسان خودشان بکشد و خود به عزای‌شان نشسته به مقام خون‌خواهی بیاید چنان‌که با خلیفهٔ سوم نظیر همین معامله را کرد. از دیگر ارکان امامت در نظر شیعیان، علم است. از حسن مجتبی در این‌باره خطبه‌ها و سخنان حکمت‌آمیزِ بسیاری گزارش شده‌است. شیعیان امامان را وارثانِ علم پیامبر اسلام می‌دانند. در منابع از تمهیدات برای اثبات علمِ حسن توسط علی بن ابی‌طالب سخن به میان آمده‌است. یکی از این تدابیر، برگزاریِ مجالسِ پرسش و پاسخ و پرسیدن پرسش‌های سخت و پیچیده از حسن — که در آن دوران کودکی خردسال بود — گزارش شده‌است.
آثار ادبی
در نظم و نثر ادبیات فارسی، وصف حسن بن علی با الهام از زندگی و شخصیت وی شایان توجه است. در آثار منثورِ تاریخی، تفسیری، عرفانی و ادبیِ فارسی، گزارش‌هایی ادبی از ابعاد گوناگون زندگی حسن مجتبی وجود دارد. این آثار را می‌توان در دو دستهٔ متون تاریخی–تفسیری و متون عرفانی–ادبی بخش بست. در دستهٔ اول گزارش‌هایی ادبی از زندگی حسن بن علی، امامت و صلح وی با معاویه و درگذشتش آمده‌است. در دستهٔ دوم گزارش‌هایی است که بیان‌کنندهٔ فضائل حسن مجتبی و نمایش جایگاه دنیوی و اخروی‌اش است.
آثار نمایشی
در سال ۱۳۷۵، سریالی با نام تنهاترین سردار به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده، به روی آنتن شبکه یک صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران رفت. این سریال به روایت زندگی حسن مجتبی، قضیهٔ صلح او با معاویه و شرایط جامعهٔ اسلامی و شیعیان پس از کشته شدنش می‌پردازد. همچنین داوود میرباقری در سریال مختارنامه که به سال ۱۳۸۹ روی آنتن شبکه یک رفت، از وقایع منتهی به صلح حسن مجتبی یاد کرده و به ماجرای زخمی شدن وی در مدائن بر اثر سوء قصد به جانش، پرداخته‌است.
منابع اولیه
از مهم‌ترین منابع اولیه که به تاریخ عمومی عصر زندگی حسن مجتبی می‌پردازند می‌توان به سیرهٔ اَبان بن عثمان بَجَلی، عالم شیعه (د. حدود ۱۷۰ ه‍.ق)، طَبَقاتُ الْکُبریٰ نوشتهٔ محمد بن سعد بن مَنیع مورخ سنی (درگذشته ۲۳۰ ه‍.ق)، اَلْمَعارِف اِبن قُتَیْبه مورخ سنی (د. ۲۷۶ ه‍.ق)، اَنسابُ الْاَشراف اثر احمد بَلاذُری مورخ سنی (د. ۲۷۸–۲۷۹ ه‍.ق)، تاریخ خلفا اثر ابن ماجه محدث سنی (د. ۲۷۳ یا ۲۸۳ ه‍.ق)، اَخبارُ الطِّوال اثر ابوحَنیفهٔ دینْوَری همه‌چیزدان سنی (د. ۲۸۲ ه‍.ق)، تاریخ یعقوبی نوشتهٔ احمد یعقوبی مورخ شیعه (د. ۲۸۴ ه‍.ق) اشاره کرد. تاریخ‌نگاری‌ها دربارهٔ دوازده امام شیعه است از میانهٔ سدهٔ سوم هجری قمری به بعد نوشته شده‌اند. این آثار دربردارندهٔ اطلاعات سال تولد و درگذشت و شرح‌حالی کوتاه از امامان است. تاریخُ اَهلِ الْبَیْت نوشتهٔ نَصْر بن علی جَهْضَمی عالم سنی (د. ۲۵۰ ه‍.ق) از این دسته است. مهم‌ترین آثار حدیثی–تاریخی اولیه نیز بَصائِرُ الدَّرَجات از محمد بن حسن صَفّار قمی عالم شیعه (د. ۲۹۰ ه‍.ق) است.
برخی آثار اختصاصاً به حسن بن علی پرداخته‌اند. از مهم‌ترین و جالب‌ترین موضوعات زندگی حسن مجتبی، آثاری با عنوان کلی «قیام یا مقتل امام حسن» هستند. این آثار از نخستین آثارِ گردآوری‌شده‌اند. کهن‌ترینِ این دسته از آثار، مَقتلُ الْحسنِ بن علی اثر ابومِخنَف اَزْدی، اِخباری شیعهٔ سدهٔ دوم هجری، کتاب صلحُ الْحَسن از عبدُالرّحمن بن کثیر هاشمی عالم شیعه (د. سدهٔ دوم هجری قمری) و قیامُ الْحسن بن علی اثر هُشام بن محمد کَلبی مورخ شیعه (د. ۲۰۵ ه‍.ق) است. از دیگر آثار در این زمینه می‌توان از اَخبارُ الْحسن بن علی و وَفاتِه اثر هِیثَم بن عَدی (د. ۲۰۷ ه‍.ق) و قیام حسن بن علی نوشتهٔ ابواسحاق ابراهیم بن محمد ثَقَفی محدث و مورخ شیعه است که ابن نَدیم نام آن را اخبارُ الْحسن بن علی ذکر کرده‌است. کتاب تَفضیلُ الْحسنِ و الْحُسَین نیز اثر یعقوب بن شَیْبه محدث سنی (د. ۲۶۲ ه‍.ق) است.
منابع ثانویه
منابع ثانویهٔ تاریخ‌نگاری‌ها دربارهٔ دوازده امام شیعه عبارتند از: مقاتل الطالبین از اشخاصی مانند محمد بن علی بن حمزهٔ علوی محدث شیعه (د. ۲۸۷ ه‍.ق)، اَلْمُبَیَّضة اثر ابوالْعباس بن عَمّار ثقفی محدث شیعه (د. پس از ۳۱۰ ه‍.ق)، تاریخُ الْاَئِمَّة از اِبنِ اَبِی‌الثَّلْج بغدادی (د. ۳۲۲ ه‍.ق)، اَلْکافی اثر کُلَیْنی محدث و عالم شیعه (د. ۳۲۸ ه‍.ق)، صلح الحسن و معاویة از ابن عُقده (د. ۳۳۲ ه‍.ق) محدث شیعه، مَقتلُ الْحسنِ بن علی اثر ابوالحسین اشنانی (د. ۳۳۸ ه‍.ق)، شرحُ الْاَخبارِ قاضی نُعمان فقیه اسماعیلی (د. ۳۶۳ ه‍.ق)، تُحَفُ الْعُقول ابن شُعبهٔ حَرّانی محدث شیعه (سدهٔ چهارم هجری)، اَلْإرشاد اثر شیخ مفید فقیه و متکلم شیعه (د. ۴۱۳ ه‍.ق)، نُزهَةُ النّاظِر حُلوانی متکلم شیعه (سدهٔ پنجم هجری)، رُوضَةُالْواعِظین از فَتّال نیشابوری عالم شیعه (د. ۵۰۸ ه‍.ق)، إعْلامُ الْوَریٰ فضل بن حسن طَبْرِسی فقیه شیعه (د. ۵۴۸ ه‍.ق)، اَلْمَوالید و مَناقِبُ آلِ ابی‌طالب از ابن شهرآشوب محدث و فقیه شیعه (د. ۵۸۸ ه‍.ق)، اَلدُّرُّ النَّظیم فی مَناقِبِ الْاَئِمَّةِ اللَّهامیم از یوسُف بن حاتَمِ شامی عالم شیعه (د. ۶۷۶ ه‍.ق)، کَشْفُ الْغُمَّة فی مَعرِفَةِ الأئِمَّة از علی بن عیسی اِربِلی محدث شیعه (د. ۶۹۲ ه‍.ق)، فَرائِدُ السِّمْطَیْن جوینی فقیه شافعی (د. ۷۲۲ ه‍.ق)، اَلدُّرَةُ الْباهِرَة شهید اول فقیه شیعه (۷۸۶ ه‍.ق). اَلصِّراطُ الْمُستَقیم اِلیٰ مُسْتَحَقّیِ التَّقدیم از علی بن یونُس عامِلی نَباطی بَیاضی مفسر و متکلم شیعه (د. ۸۷۷ ه‍.ق). در سده‌های بعدی تا دوران معاصر نیز آثار دیگری گردآوری شده‌است که اختصاصی یا در مجموعهٔ دیگر امامان پرداخته شده‌اند. کتاب وَفاةُ الْحسن اثر علی بن حسن بن صَبّاغ (د. پس از ۹۰۵ ه‍.ق)، وفاة الحسن از یحیی بن حسین بَحرانی یزدی (د. ۹۴۰ ه‍.ق)، مَرثیَةُ الْحسنِ بن علی اثر سید ماجد بحرانی فقیه و محدث شیعه (د. ۱۰۲۸ ه‍.ق) و وفاة الحسن اثر عبدُالمُحسن بن محمد اَحسایی (د. ۱۲۴۵ ه‍.ق) از این دست‌اند.
دستهٔ چهارم منابع ثانویه، آثار رجالی–تاریخی هستند که دربردارندهٔ اطلاعاتی دربارهٔ یاران امامان شیعه، مؤلفان و راویان شیعی و نیز آثار انساب است. مهم‌ترین آثار در این زمینه عبارتند از: اِختیارُ مَعرِفَةِ الرِّجال معروف به رِجالِ کَشّیِ ابوعَمرو کَشّی محدث شیعه (د. میان ۳۳۰ تا ۳۴۰ ه‍.ق)، اَلْفِهرِستِ ابن نَدیم نویسندهٔ شیعه (د. ۳۸۵ ه‍.ق)، رجالِ نَجاشی عالم شیعه (د. ۴۵۰ ه‍.ق)، الفهرستِ طوسی عالم شیعه (د. ۴۶۰ ه‍.ق). در زمینهٔ انساب، مهم‌ترین آثار عبارتند از: اَلْمَجدی (نوشتهٔ ۴۴۳ ه‍.ق) از ابن صوفی نسب‌شناس شیعه (د. حدود ۴۶۰ ه‍.ق)، سِرُّ السَّلسَلةِ الْعَلَویَّة از ابونصر بُخاری، لُبابُ الْاَنساب از ابوالحسن بیهقی مشهور به ابن فُندُق مورخ شیعه (د. ۵۶۵ ه‍.ق)، عُمدَةُ الطّالِب از ابن عِنَبه نسب‌شناس شیعه (د. ۸۲۸ ه‍.ق).
دستهٔ پنجم از آثار ثانویه، کتاب‌هایی هستند که دربارهٔ نُصوصِ امامت، دلائل و فِرَقِ شیعه نوشته شده‌اند و دربردارندهٔ اخبار امامان شیعه هستند. در بعضی آثار مانند کافی، الارشاد و اعلام الوری بخش‌هایی به این موضوع اختصاص یافته‌است. بعضی از مهم‌ترین آثار مستقل در این زمینه عبارتند از: دَلائِلُ الْاِمامَة از محمد بن جَریر بن رستم طبری متکلم شیعه (د. ۳۱۰ ه‍.ق)، دَلائِلُ الْاَئِمَّة محمد بن مسعود عَیّاشی محدث شیعه (د. ۳۲۰ ه‍.ق)، اِثباتُ الْوَصیَّة منسوب به مسعودی مورخ شیعه (د. ۳۴۶ ه‍.ق)، اَلْهِدایَةُ الْکُبریٰ اثر خَصیبی محدث و متکلم شیعه (د. ۳۴۶ ه‍.ق) که از آثار غالیان شیعه است. دو کتاب با نام اَلدَّلائِل یکی از عبدالله بن جعفر حِمْیَری محدث شیعه (د. سدهٔ چهارم ه‍.ق) و دیگری از محمد بن ابراهیم بن جعفر نُعمانی عالم شیعه (د. سدهٔ چهارم ه‍.ق)، اَلثّاقِبُ فِی الْمَناقِب از ابن حمزه طوسی فقیه شیعه (د. پس از ۵۵۲ ه‍.ق)، اَلْخَرائِجُ وَ الْجَرائِح از قُطبُ‌الدّین راوَندی فقیه شیعه (د. ۵۷۳ ه‍.ق).
ششمین دسته شامل آثار عربی و فارسی سنیان دوازده امامی است. مهم‌ترین این آثار عبارتند از: کتابُ الْآل از ابن خالَوَیْهْ نحوی سنی (د. ۳۷۰ ه‍.ق)، مُجَملُ التَّواریخ وَ الْقِصَص (نوشتهٔ حدود ۵۲۰ ه‍.ق)، تَذکِرَةُ الْخَواصّ از ابن جُوزی فقیه حنبلی (د. ۶۵۴ ه‍.ق)، مَطالِبُ السَّؤول از محمد بن طَلحه شافعی عالم شافعی (د. ۶۵۲ ه‍.ق)، مَعالِمُ الْعِترَةِ النَّبَویَّة و مَعارِفُ اهلِ الْبَیتِ الْفاطِمیَّةِ الْعَلَویَّة از ابن اَخضَر گنابادی مورخ و محدث حنبلی (د. ۶۱۱ ه‍.ق)، تاریخ گُزیده از حَمدُالله مُستُوفی مورخ سنی (د. ۷۴۰ ه‍.ق)، اَلْفُصولُ الْمُهِمَّة فی مَعرِفَةِ اَحوالِ الْاَئِمَّة از ابن صَبّاغ مالکی عالم مالکی (د. ۸۵۵ ه‍.ق)، اَلشَّذَراتُ الذّهَبیَّة فی تَراجِمِ الْاَئِمَّةِ الْاِثنیٰ عَشَر عِندَ الْاِمامیَّة از ابن طولون محدث حنفی (د. ۹۵۳ ه‍.ق)، وَفَیاتُ الْاَعْیان از ابن خَلِّکان فقیه شافعی (د. ۶۸۱ ه‍.ق)، فصلُ الْخِطاب از خواجه محمد پارسا از مشایخ نقشبندیه (سدهٔ نهم هجری قمری)، رُوضاتُ الْجِنان و جَنّاتُ الْجَنان از درویش حسین کربلایی از صوفیان عبداللهیه (سدهٔ دهم هجری قمری)، وَسیلَةُ الْخادم اِلَی الْمَخدوم از فضل بن روزبِهان خُنْجی مورخ سنی (د. ۹۲۷ ه‍.ق)، اَلصَّواعِقُ الْمُحْرِقَة از ابن حَجَر هِیْتَمی فقیه و عالم شافعی (د. ۹۷۴ ه‍.ق)، رُوضَةُالشُّهَداء از حسین واعظ کاشفی مفسر حنفی (د. ۹۱۰ ه‍.ق)، اَلْمَقصَدُ الْاَقصیٰ از کمال‌الدّین خوارَزمی شاعر سنی (د. ۸۴۰ ه‍.ق).
عصر حاضر
در سدهٔ اخیر، گردآوری آثار و مسانید حسن بن مجتبی و دیگر امامان حرکتی فزاینده داشته‌است. مسند الامام المجتبی ابی محمد الحسن بن علی (ع) گردآوری عزیزالله عطاردی، الروائع المختارة من خطب الامام الحسن (ع) از مصطفی محسن موسوی، رسائل الامام الحسن (ع) اثر زینب حسن عبدالقادر، موسوعة کلمات الامام الحسن (ع) به کوشش جمعی محمود شریفی، حسین سجادی‌تبار، علی غلامی و بهاءالدین قهرمان‌نژاد، و کلمة الامام الحسن (ع) اثر حسین شیرازی از این آثارند. علاوه بر آثار به زبان عربی، آثاری نیز به زبان‌های فارسی و اردو وجود دارد. خلافت‌نامهٔ امام حسن (ع) اثر میرزا علی خان خاموش یزدی (د. ۱۳۷۹ ه‍.ق) به زبان فارسی، همچون امام حسن (ع) از اعجاز حسین، تعدد ازواج الحسن (ع) از ظفر حسن بن دلشادعلی نقوی و صلح امام حسن (ع) از محمد اعجاز و مرتضی حسین به زبان اردو از این دست‌اند. آثار دیگری نیز به رویدادهای گوناگون زندگی حسن بن علی و برخی ابعاد شخصیتی وی پرداخته‌اند مانند: سیری در سیرهٔ ائمهٔ اطهار (ع) از مرتضی مطهری، حیاة الامام الحسن بن علی (ع) از باقر شریف قرشی، معالی السبطین از محمدمهدی مازندرانی حائری و الامام الحسن بن علی (ع) از محمدرضا گلپایگانی.
آثار پیرامون صلح حسن مجتبی
صلح حسن بن علی و بازخوانی تحلیلی آن، از مهم‌ترین موضوعاتی است که به‌ویژه در دوران معاصر آثاری را به خود اختصاص داده‌است. بخش بزرگی از این آثار شامل روش‌های مختلف برای تبیین علت عملکرد حسن مجتبی در صلح با معاویه است. در این آثار عملکرد حسن بن علی به‌عنوان زمینه‌سازی حرکت برادرش حسین بن علی، و نیز نقد یاران حسن با توجه به عملکرد ایشان در تنها گذاشتن وی به وقت لزوم مورد تحلیل قرار گرفته‌است. برخی از این آثار عبارتند از: ترجمهٔ فارسی اثری از راضی آل‌یاسین با نام صلح امام حسن (ع)، پرشکوه‌ترین نرمش قهرمانانهٔ تاریخ که توسط سید علی خامنه‌ای انجام شده و در نشریات مختلفی مانند پاسدار اسلام، آسیا و گلستان قرآن بارها چاپ شده‌است. اثر دیگری از جعفر مرتضی عاملی با نام الحیاة السیاسیة للامام الحسن (ع)، به روش سیاسی حسن بن علی پرداخته‌است. اثر با ترجمهٔ فارسی محمد سپهری چاپ شده‌است. الگوی حلم و بردباری، امام حسن مجتبی (ع) اثر عبدالرحیم عقیقی بخشایشی و تمهید الحسن و قیام الحسین (ع) از عبدالعزیز مصلیٰ از دیگر آثار در این زمینه‌اند. نیز مجموعه‌ای آثار دربارهٔ حسن بن علی از رضا استادی عبارتند از: امام مجتبی (ضمن مجموعهٔ سی مقالهٔ فقهی)، صلح امام حسن (ع) (ضمن بیست مقاله) و ازدواج‌ها و طلاق‌های امام مجتبی (ع). برخی کتابشناسی‌های آثار دربارهٔ حسن مجتبی عبارتند از: کتابشناسی امام حسن مجتبی (ع) از غلامرضا سلگی و امام حسن مجتبی (ع)، برگزیدهٔ مقالات و کارنامهٔ منابع پیرامون امام حسن مجتبی (ع) گردآوری توسط پایگاه اطلاع‌رسانی سراسری اسلامی (پارسا).
ترانزیت (فیلم ۲۰۱۸)
ترانزیت (Transit) یک فیلم درام آلمانی به کارگردانی کریستین پتزولد است که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به فرانتس روگوفسکی، باربارا آوئر، یوستوس فون دونانی، الکس برندمول، و تریستان پوتر اشاره کرد.
چار ساتیخولا
چار ساتیخولا یک روستا در بنگلادش است که در استان باریسال و در ناحیه باریسال واقع شده است.
سیارک ۲۲۱۰۷۳
سیارک ۲۲۱۰۷۳ دویست و بیست و یک هزار و هفتاد و سومین سیارک کشف شده‌است که در ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۵ کشف شد.
فابین کاموس
فابین کاموس (Fabien Camus؛ زادهٔ February 28, 1985) بازیکن فوتبال اهل تونس است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال رویال شارلوا، باشگاه فوتبال خنک، باشگاه فوتبال تروا، و باشگاه فوتبال المپیک مارسی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال تونس بازی کرده‌است.
آنگلا هاینز
آنگلا هاینز (Angela Haynes؛ زاده September 27, 1984) یک تنیس‌باز اهل ایالات متحده آمریکا است.
No-CD crack
این واژه فایل اجرایی را معرفی می کند که توسط یک کرکر یا هکر نرم‌افزاری تغییر یافته است. در بسیاری از برنامه های نرم افزرای، به خصوص بازی ها شما به اجبار باید دیسک اصلی خود را برای اجرا به داخل درایو قرار بدهید تا برنامه قابلیت اجرا پیدا کند، در غیر این صورت با پیام خطای "دیسک اصلی داخل درایو نیست" مواجه می شوید.کرکرها با تغییرات در فایل اجرایی اصلی به قسمت چک کننده دیسک حمله کرده و آن را آنطور که خود می خواهند تغییر می دهندو بعد از جایگزینی فایل تغییر یافته با فایل اصلی نصب شده روی سیستم دیگر نیازی به قرار دادن دیسک داخل درایو نیست. این گونه فایل ها که نیاز به دیسک دارند عموماً به عنوان یک قفل نرم‌افزاری صدا زده می شوند تا کاربران نتوانند دیسک را به راحتی کپی کنند به خصوص در ایران که قانون کپی رایت رعایت نمی‌شود. گاهی اوقات گرفتن یک ایمیج و اجرای آن توسط نرم‌افزارهای قدرتمند درایوهای مجازی مانند Deamon Tools نیز جواب می دهد که عموماً این ایمیج ها به صورت فایلی کم حجم هستند که mini image صدا زده می شوند و در حد چند کیلوبایت حجم دارند.
منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی
معتمدیه
معتمدیه، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فیروزه در استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان تخت جلگه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۱۱ نفر (۱۴۸خانوار) بوده‌است.
تایرا نو ساداموری
پسر وی تایرا نو کوره‌هیرا نام داشت و جد خاندان ایسه‌هی بود.
مراتا د خیلکا
مراتا د خیلکا (به اسپانیایی: Morata de Jiloca) یک دهستان در اسپانیا است که در استان ساراگوسا واقع شده‌است. مراتا د خیلکا ۲۲ کیلومتر مربع مساحت و ۳۰۷ نفر جمعیت دارد و ۶۱۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ولادیمیر بلوسوف (اسکی‌باز)
ولادیمیر بلوسوف (Владимир Павлович Белоусов؛ زادهٔ ۱۴ ژوئیه ۱۹۴۶) اسکی‌باز پرش اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است.
وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان دوستی شده‌است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
لارا تیتر
لارا تیتر (زاده ۳ فوریه ۱۹۵۵) یک رقصنده، بازیگر، خواننده، کارگردان تئاتر و استاد کالج آمریکایی است. او در گاتری، اوکلاهاما به دنیا آمد. او اولین کار خود را در تئاتر برادوی در موزیکال کوتاه ۱۹۸۰ مبارک سال نو انجام داد، سپس موزیکال کوتاه مدت دیگری، که اقتباسی از تئاتر هفت عروس برای هفت برادر بود در سال ۱۹۸۲ اجرا کرد.
ول (نماد)
وِل (به معنی یا) عنوان نماد  ∨ است. این نماد ممکن است در حساب گزاره‌ای به معنای فصل منطقی است. برتراند راسل و آلفرد نورث وایت‌هد در مبادی ریاضیات از این نماد استفاده کرده‌اند که در آن این نماد را «جمع منطقی» یا «تابع فاصل» می‌نامد.
دریای شمال
دریای شمال دریایی کرانه‌ای از اقیانوس اطلس است که با بیش از 970 km طول و 580 km پهنا، دارای مساحتی نزدیک به 570000 km2 در بخش شمالی قارهٔ اروپا گسترده‌است. دریای شمال در میان جزایر بریتانیا، اسکاندیناوی، آلمان، هلند، بلژیک، و فرانسه قرار دارد.
قسمت بزرگی از حوزهٔ آبریز اروپا شمال دریای بالتیک وارد دریای شمال می‌شود. دریای شمال دریایی درون‌بوم در فلات‌قارهٔ اروپا است. این دریا از مسیر کانال مانش در جنوب و دریای نروژ در شمال به اقیانوس می‌پیوندد.
دریای شمال از مدت‌ها پیش صحنه مهمی برای خطوط حمل و نقل اروپا و نیز به عنوان یک منبع پراهمیت شیلات بوده‌است. این دریا برای تفریح و گردشگری برای مردم کشورهای هم‌مرز خود نیز مسیری بسیار محبوب و متداول است و اخیراً به یک منبع غنی از منابع انرژی از جمله سوخت‌های فسیلی، انرژی باد تبدیل شده، و تلاش‌های اولیه برای بهره‌گیری از انرژی موج توسعه یافته‌است.
مگردیچ خریمیان
مگردیچ خریمیان (Մկրտիչ Խրիմեան؛ – ۱۸۲۰:۰۴:۰۴, ) که با عنوان خریمیان هایریک (Խրիմեան Հայրիկ) نیز شناخته می‌شود. او رهبر مذهبی و سیاسی بود؛ وی در بیداری و تقویت احساسات ملی ارمنی اهمیت قاطع داشته‌است.
زندگینامه
وی در سال ۱۸۲۰ میلادی در وان متولد شد. او نخست آموزگار و سپس کشیش شد؛ در مراکز مختلف ارمنی یعنی در قسطنطنیه، اورشلیم و کیلیکیه و در «صومعه سیس» اقامت گزید و در سال ۱۸۵۴ میلادی در زمان بازگشت به وان یک ماشین چاپ با خود آورد و در ۱۸۵۶ میلادی مجله‌ای به نام عقاب واسپوراکان منتشر کرد؛ هنگامی که به ریاست واراگاوانک رسید بی‌امان به مبارزه با جهل و نادانی ارباب کلیسا پرداخت. او به صومعه کاراپت مقدس، موش رفت و در آنجا یک مجله تحت عنوان «عقاب تارون» راه انداخت.
در سال ۱۸۶۹ میلادی هنگامیکه به سمت پیشوای روحانی و اسقف بزرگ ارمنیان در قسطنطنیه منصوب گردید دایماً از حقوق ارمنی‌های امپراتوری عثمانی که در زیر ستم نظام به سر می‌بردند دفاع می‌کرد. او ناگزیر شد از سمت خود به سبب عناد و خصومت حکومت عثمانی استعفا دهد.
هنری لینچ در کتاب:(ارمنستان، سفرها و مطالعات) دربارهٔ خریمیان هایریک می‌نویسد:
مسیر باد (فیلم)
مسیر باد (The Way of the Wind) یک فیلم درام تاریخی دربارهٔ زندگی مسیح به کارگردانی ترنس مالیک است. از بازیگران آن می‌توان به ماتیاس اسخونارتس، گیزا رورینگ، مارک رایلنس و ایدن ترنر اشاره کرد. این اثر، بخش‌های گوناگونی از زندگی مسیح را بر اساس بازگویی آن در قصه‌های انجیلی روایت می‌کند. فیلمبرداری این فیلم در شهر آنزیو در ژوئن ۲۰۱۹ در نزدیکی شهر آنزیو ایتالیا شروع شد و در ژوئیه در ایسلند ادامه یافت و بر اساس گزارش‌ها بن کینگزلی و بیورن هم به بازیگران فیلم افزوده شدند. «گزا روهریگ»، بازیگر مجار در نقش «مسیح»، «ماتیاس اسخونارتس»، بازیگر بلژیکی، نقش «پتروس»، «توفیق برهم»، بازیگر فلسطینی، نقش «یوحنا» و مارک رایلنس، بازیگر بریتانیایی در نقش «شیطان» در این فیلم ظاهر می‌شوند. لیلا حاتمی در نقش «مریم مجدلیه» ظاهر شده‌است. علاوه بر لیلا حاتمی، یک بازیگر ایرانی دیگر در این فیلم همایون ارشادی است.
کالاپایوک
کالاپایوک (به اسپانیایی: K'allapayuq) یک کوه در پرو است که در Peru, Huancavelica Region واقع شده‌است. کالاپایوک ۵٬۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
هولس
هولس (به آلمانی: Hüls) یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در کرفلد واقع شده‌است. هولس ۱۶٬۱۷۰ نفر جمعیت دارد.
فیلچم ویت اپلیتون
فیلچم ویت اپلیتون (به انگلیسی: Flitcham with Appleton) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در King's Lynn and West Norfolk واقع شده‌است. فیلچم ویت اپلیتون ۱۷٫۰۸ کیلومتر مربع مساحت و ۲۷۶ نفر جمعیت دارد.
سکوت خشمناک
سکوت خشمناک عنوان فیلمی است بریتانیایی با ژانر درام به کارگردانی گای گرین. این فیلم محصول سال ۱۹۶۰ میلادی است.
سیارک ۲۲۱۵۱۶
سیارک ۲۲۱۵۱۶ دویست و بیست و یک هزار و پانصد و شانزدهمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۳ اوت ۲۰۰۶ کشف شد.
رابرت رایش
رابرت رایش (Robert Reich؛ زادهٔ ) اقتصاددان سیاسی، استاد، نویسنده و صاحبنظر سیاسی آمریکاییست. او در دولت‌های رؤسای جمهور جرالد فورد و جیمی کارتر کار کرده و از ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷ در دولت بیل کلینتون وزیر کار ایالات متحده آمریکا بوده است.
او استاد کرسی رئیس سیاست عمومی در مدرسه سیاست عمومی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی است. او پیشتر استاد مدرسه کندی هاروارد دانشگاه هاروارد و استاد سیاست اقتصادی اجتماعی دانشگاه برندایس بوده است. او همچنین از دبیران نیو ریپابلیک, هاروارد بیزینس ریویو, آتلانتیک, نیویورک تایمز, و وال‌استریت جورنال بوده است.
او وارد کالج دارتموث شد و پس از اخذ لیسانس در ۱۹۶۸ با بردن بورسیّهٔ رودْز برای تحصیل فلسفه، سیاست و اقتصاد به دانشگاه آکسفورد رفت. گزارش شده او حین تحصیل در دارتموث یک بار با هیلاری رادام، هیلاری کلینتون آینده، که در کالج ولسلی دانشجوی لیسانس بود قرار گذاشت. او بعدتر مدرک جی دی را از مدرسه حقوق ییل دریافت کرد. در ییل او همکلاسی بیل و هیلاری کلینتون کلارنس توماس، مایکل مدود و ریچارد بلومنتال بود.
سیارک ۲۲۱۹۲۳
سیارک ۲۲۱۹۲۳ دویست و بیست و یک هزار و نهصد و بیست و سومین سیارک کشف شده‌است که در ۲۲ ژوئیه ۲۰۰۹ کشف شد.
طوطی فیروزه‌ای
طوطی فیروزه‌ای نام یک گونه از سرده طوطی‌های علف است که بومی مناطق استرالیا شرقی از جنوب کوینزلند، با عبور از نیوساوث‌ولز و تا شمالشرق ویکتوریا می‌باشد. این گونه برای اولین بار توسط جورج شاو در سال ۱۷۹۲ توصیف شده است. اندازه این گونه در حدود ۲۰ سانتیمتر طول و وزن آن ۴۰ گرم بوده و رفتار دودیسی جنسی از خود بروز می‌دهد. رنگ جنس مذکر به طور غالب سبز است با مناطق تحتانی زرد رنگ و سر قیروزه‌ای روشن. بالهای آن با رنگ آبی غالب است. جنس مذکر معمولاً رنگ پریده تر می باشد با رنگ سینه سبز رنگ پریده، شکم زرد و رنگ قرمز در وصله پر آن مشاهده نمی‌شود.
ولادیمیر کریلوف
ولادیمیر کریلوف (Влади́мир Валенти́нович Крыло́в؛ زادهٔ ) دونده اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی است.
بازوبند (فیروزه)
بازوبند، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان فیروزه در استان خراسان رضوی ایران است.
محمد بن مسلمه
نبرد خیبر
این محمد بن مسلمه بود که در نبرد خیبر (ژوئیه سال ۶۲۸ میلادی) بهترین مکان را برای اردو زدن مسلمانان انتخاب نمود. در روز نخست جنگ، برادرش محمود در حالی که در سایه قلعه نعیم نشسته بود، مجروح شد. ظاهراً مرحب جنگجوی یهودی در داخل قلعه سنگ آسیابی را به بر سر محمود انداخته و او پس از سه روز بر اثر همان جراحت مرد، در این مدت ابن مسلمه به محمود برادرش قول داد که از دختران او نگهداری کند.
در همان روز، ابن مسلمه با کشتن قاتل برادرش که یک جنگجوی یهودی به نام مرحب بود، انتقام برادرش را گرفت، در یک نبرد سخت میان مرحب یهودی و ابن مسلمه مسلمان که شدت آن به حدی بود که درختان خرما در باغ بیرون از دیوار قلعه، به‌طور کامل بریده شدند. نبرد در حالی پایان یافت که ابن مسلمه موفق شد یکی از پای مرحب را قطع کند. در این زمان علی بن ابی طالب به طمع غنیمت پیش دستی کرده و سر مرحب را برید. این باعث شد که علی بتواند غنایم را برای خود بگیرد، که پس از آن ابن مسلمه به نزد محمد رفت تا از علی به پیامبر شکایت کند چون غنایم پاداش کشتن مرحب سهم او بود نه علی. (علی فقط سر مرحب یهودی را برید در حالی که ابن مسلمه بود که با او جنگیده و او را شکست داده بود) و پس از آنکه آن‌ها اختلاف خود را به محمد پیامبر اسلام ارجاع دادند، پیامبر اسلام حق را به ابن مسلمه داد و شمشیر، سپر، کلاه و زره مرحب را به ابن مسلمه تحویل داد. [http://ensani.ir/file/download/article/20160823140237-10066-27.pdf لازم به ذکر است که این داستان مورد تایید شیعیان نیست. چرا که قول مشهور کشته شدن مرحب به دست علی بن ابیطالب است و همچنین این داستان با رویه علی بن ابیطالب در دوری گزینی از مادیات سازگار نست. همچنین محمد بن مسلمه قبلا در سریه ي «کعب بن اشرف » او از ترس، سه شبانه روز آب و غذا نخورد و به وحشت وى پیامبر  اعتراض کرد. بنابراین چنین شجاعتی از وی در کشتن مرحب بعید است].
بعدها ابن مسلمه یک قهرمان یهودی دیگر به نام یوسر را نیز کشت و همچنین در گروه کسانی که هنگام محاصره قلعه الصعب بن، سپر حضرت محمد را سپر کردند شرکت کرد. معاذ. پس از جنگ، کنانه بن ربیع توسط زبیر بن عوام شکنجه شد، به این امید که او بگوید گنجینه خاندان ابوالحقایق را در کجا پنهان کرده و جای آن گنج را به محمد نشان دهد. پس از شکنجه‌های فراوان هنگامی که کنانه دیگر قادر به صحبت نبود، محمد به زبیر دستور داد که او را به ابن مسلمه بسپارد. به ابن مسلمه اجازه داده شد که سر کنانه را ببرد.
تینتس ناد سازاوو
تینتس ناد سازاوو (به لاتین: Týnec nad Sázavou) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در شهرستان بنشوف واقع شده‌است. تینتس ناد سازاوو ۵٬۵۶۱ نفر جمعیت دارد.
آلودگی ژنتیک
آلودگی ژنتیک ، یک اصطلاح بحث‌برانگیز برای جریان مهارنشده ژن به جمعیت‌های وحشی است. این به عنوان «پراکندگی ژن‌های تغییریافته آلوده از جانداران دستکاری‌شده ژنتیکی به جانداران طبیعی، به ویژه با گرده‌افشانی متقابل» تعریف شده‌است، اما به روش‌های گسترده‌تری مورد استفاده قرار گرفته‌است. این به مفهوم ژنتیک جمعیت جریان ژن و نجات ژنتیک مربوط می‌شود که ماده ژنتیکی به‌طور عمدی برای افزایش تناسب اندام یک جمعیت معرفی شده‌است. زمانی آلودگی ژنتیک نامیده می‌شود که بر تناسب اندام یک جمعیت تأثیر منفی بگذارد، مانند افسردگی برون‌زادآوری و معرفی فنوتیپ‌های ناخواسته که می‌تواند سبب انقراض شود.
تیراندازی در موزه یهودی بلژیک
بعد از ظهر ۲۴ مه ۲۰۱۴، یک فرد مسلح به سمت موزه یهودیان بلژیک در بروکسل تیراندازی کرد و منجر به کشته شدن چهار نفر شد. سه نفر از آنها، یک زن و شوهر اسرائیلی که در تعطیلات بودند و یک زن فرانسوی، در صحنه کشته شدند. قربانی چهارم، کارمند بلژیکی موزه، به بیمارستان منتقل شد اما در اثر جراحات در ۶ ژوئن درگذشت. اندکی کمتر از یک هفته بعد، در تاریخ ۳۰ مه ۲۰۱۴، مظنونی در ارتباط با تیراندازی در شهر مارسی فرانسه دستگیر شد. مظنون مهدی نموش، ۲۹ ساله، فرانسوی تبار الجزایری بود. مظنون دوم، ناصر بندرر، شناسایی و بعداً دستگیر شد.
قبل از تیراندازی، نموش پیش از این مدتی را در زندانهای فرانسه گذرانده بود و در آنجا جذب اسلام رادیکال شد. وی پس از زندان بیش از یک سال در سوریه ماند. او متهم است که در زندان ناصر بندر سلاح‌های مورد استفاده در حمله را برای نموش تهیه کرده‌است. بازرسان مظنون سوم را نیز شناسایی کردند، اما بعداً به دلیل ضعیف دانستن شواهد علیه وی، اتهامات علیه مظنون سوم رد شد.
نموش و بندرر در آوریل ۲۰۱۸ به‌طور رسمی متهم شدند و در اوایل سال ۲۰۱۹ در دادگاه تجدید نظر در بروکسل محاکمه شدند. پس از دو ماه جلسات دادرسی، حکمی صادر شد: نموش به جرم ارتکاب حمله مقصر شناخته شد، در حالی که بندر با تأمین سلاحهای مورد استفاده در حمله به نموش، مجرم شناخته شد. این نظریه که نموش توسط مقامات اطلاعاتی خارجه فرستاده شده که در دفاعیات نموش مطرح شد، رد شد. در نتیجه، نموش به حبس ابد در حالی که بندر به ۱۵ سال حبس محکوم شد. بعداً هر دو نیز به پرداخت نزدیک به یک میلیون یورو خسارت به نزدیکان قربانیان محکوم شدند.
تیراندازی
مردی که کلاه به سر داشت، چندین کیف به همراه داشت که به یک قبضه اسلحه و اسلحه کلاشینکف مسلح بود، حدود ساعت سه و نیم به موزه یهودیان بلژیک، نزدیک سبلون در مرکز بروکسل رسید. وی سپس اقدام به تیراندازی کرد و سه نفر را در محل کشت و نفر چهارم را زخمی کرد که او به بیمارستان منتقل شد ولی در اثر جراحات در ۶ ژوئن درگذشت. این حمله کمتر از ۹۰ ثانیه به طول انجامید پس از آن مهاجم با پای پیاده از صحنه گریخت و تا حدی توسط دوربین‌های امنیتی دیده شد. به گفته پلیس، او قبل از ناپدید شدن به قسمت دیگری از مرکز شهر بروکسل رفت. بر اساس تصاویر دوربین امنیتی، به نظر می‌رسد که مهاجم کلاه از نوع بیس بال پوشیده و سر خود را پوشانده بود، و یک دوربین بر روی قفسه سینه نصب کرده‌است، مانند محمد مره، که از اقدامات خود در تیراندازی‌های تولوز و مونتوبان سال ۲۰۱۲ فیلم‌برداری کرد. اگرچه گفته می‌شود که دوربین در حین فیلمبرداری خراب شده بود.
وزیر امور خارجه بلژیک، دیدیه ریندرز، اتفاقاً در حوالی موزه بود و صدای تیراندازی را شنید. وزیر کشور، ژوئل میلکت نیز در همین نزدیکی بود و چند دقیقه بعد به محل رسید.
قربانیان
در این تیراندازی چهار نفر کشته شدند. دو نفر از قربانیان اسرائیلی بودند، امانوئل و میریام ریوا، یک زوج میانسال در تعطیلات از شهر تل آویو، در حالی که یک زن فرانسوی به نام دومینیک سابیر قربانی سوم بود.
یک جوان بلژیکی به اسم الکساندر استرنس که در این موزه کار می‌کرد، به شدت زخمی شد و در ۶ ژوئن بر اثر زخم درگذشت. وی در مراکش از مادری یهودی و پدری الجزایری قوم بربر به دنیا آمد و جسد وی را برای خاکسپاری در گورستان مسلمانان به تازا مراکش برگرداندند.
تحقیقات
تعقیب و گریز در سراسر کشور برای این مهاجم که دارای قد متوسط و ورزشکاری و کلاه بیس بال تیره بود، توصیف شد. تصویر او که تا حدودی مبهم بود، در دوربین مدار بسته ضبط شد. مردی که در حال رانندگی از موزه دیده شده بود بازداشت شد اما پس از بازجویی آزاد شد و همچنان در تحقیقات شاهد است. معاون دادستان این وان ویمرش گفت که تیرانداز «احتمالاً به تنهایی عمل کرده، مسلح بوده و از آمادگی خوبی برخوردار بوده‌است.» وی اظهار داشت که انگیزه حمله هنوز «علنی» است. این حمله به عنوان یک حادثه تروریستی در حال بررسی بود.
مجرم
مهدی نموش (مهدی نموش ؛ متولد ۱۷ آوریل ۱۹۸۵)، شهروند ۲۹ ساله فرانسه، در تاریخ ۳۰ مه ۲۰۱۴ در ایستگاه راه‌آهن سن شارل در مارسی در ارتباط با تیراندازی دستگیر شد. مظنون است که نموش از جنگ برای شورشیان اسلامگرا در جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۳ به فرانسه بازگشته است. او برای ضبط ویدیویی با پرچم گروه شورشی داعش ظاهر شده بود.
نموش در روبه متولد شد. پدرش مادرش را قبل از تولد رها کرد و او را مادر بزرگ و در خانه‌های گروهی بزرگ کرد. وی پیش از عزیمت به سوریه سابقه جنایی طولانی داشت، از جمله دستگیری به جرم سرقت مسلحانه، سرقت وسیله نقلیه و تخریب. گفته می‌شود که وی به گروگان‌های سوریه گفته بود در روز باستیل قصد حمله به پاریس را دارد.
نموش پیش از این ۵ سال را در زندان گذرانده بود و در آنجا مظنون است که رادیکال شده‌است. وی تنها سه هفته پس از آزادی از زندان در سپتامبر ۲۰۱۲ راهی سوریه شد. وی اولین داوطلب اروپایی در جنگ سوریه بود که پس از بازگشت به اروپا دست به حملاتی زد. تعدادی از اشیا از کیسه ای که هنگام بازداشت به همراه داشت از جمله اسلحه کلاشینکف، هفت تیر مخصوص ۳۸، تقریباً ۳۳۰ گلوله مهمات برای هر دو سلاح، قطعات اسلحه، دوربین، لباس و ماسک گاز کشف شد. یک فایل مخفی حاوی یک فیلم ۴۰ ثانیه ای در یکی از دوربین‌ها کشف شد که در آن سلاح‌های نموش ضبط شده و صدایی که گمان می‌رود متعلق به نموش است، در یک فایل صوتی مسئولیت تیراندازی در موزه را بر عهده گرفت. گفته می‌شود که وی دارای یک برگ سفید بوده که روی آن نام دولت اسلامی عراق و شام نقش بسته‌است.
نموش، که تابعیت الجزایری و همچنین فرانسوی دارد، در برابر استرداد به بلژیک مقاومت کرد. وی اتهامات علیه خود را رد کرده‌است. در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۴، نموش به بلژیک استرداد شد.
با تجزیه و تحلیل تماس تلفنی عبدالحمید اباعود مشخص شد که وی در ژانویه ۲۰۱۴ با نموش در تماس بوده‌است. عبدالحمید سرکرده یک سری حملات تروریستی هماهنگ در پاریس بود که در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵ رخ داد.
اعلام جرم
در ۱۹ آوریل ۲۰۱۸، اتاق کیفرخواست در مورد این حمله رای صادر کرد: نموش و بندر رسماً کیفرخواست شدند، اما بر خلاف اتاق شورا، کیفرخواست ادله علیه مظنون سوم را بسیار ضعیف دانست؛ بنابراین مظنون سوم متهم نشد و اتهامات علیه وی رد شد. این بدان معنی بود که فقط نموش و بندر به دلیل حمله تروریستی در دادگاه تجدید نظر در دادگاه محاکمه می‌شوند.
مراحل مقدماتی
در ژانویه سال ۲۰۱۹، محاکمه مهدی نموش و ناصر بندر، که به عنوان همدست متهم احضار شده بود، آغاز شد. در سیستم عدالت کیفری بلژیک، دادگاه تجدید نظر برای شدیدترین جنایات محاکمه منصفه را برگزار می‌کند. این یک دادگاه غیر دائمی است که فقط هنگامی تشکیل پرونده می‌شود که کیفرخواست به آن ارجاع شود. چند هفته قبل از شروع واقعی دادرسی، جلسه دادرسی مقدماتی در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۸ برگزار شد، که طی آن لیستی از حدود ۱۲۰ شاهد، که قرار بود در این پرونده حاضر شوند، تصمیم‌گیری شد. تقاضای وکلای مدافع نموش برای به تعویق انداختن پرونده رد شد.
در ۷ ژانویه ۲۰۱۹، سه روز قبل از شروع دادرسی واقعی، اعضای هیئت منصفه انتخاب شدند. برای انتخاب هیئت منصفه، ۲۰۰ شهروند بلژیکی به کاخ دادگستری بروکسل احضار شدند، جایی که دادگاه در آنجا برگزار شد. پس از آنکه دوازده نفر از اعضای هیئت منصفه احتمالی از سوی دفاع و تعقیب قضایی به چالش کشیده شدند، در نهایت هشت مرد و چهار زن به عنوان اعضای هیئت منصفه قدرت گرفتند. دوازده نفر دیگر نیز به عنوان هیئت منصفه علی‌البدل انتخاب شدند.
اتهام
در ۱۰ ژانویه ۲۰۱۹، دادگاه اصلی به همراه «هیئت منصفه» و خواندن ۱۹۵ صفحه «اقدام به اتهام» آغاز شد، در این دادگاه اتهامات مطرح شده علیه این دو نفر و شواهد جمع‌آوری شده در جریان تحقیقات شرح داده شد. در ۱۵ ژانویه، وکلای مدافع نموش، که در میان آنها هانری لاکوی و سباستین کورتوی، «اقدام دفاعی» خود را به نوبه خود ارائه دادند، که در آن آنها هفت استدلال اصلی را علیه این اتهامات ذکر کردند. آنها بر کمبود ردیابی DNA در برخی از شواهد مادی تمرکز کردند و موساد (آژانس اطلاعاتی خارجی اسرائیل) را به فرستادن نموش متهم کردند. طبق گفته دفاعیات، زوج ریوا که در این تیراندازی کشته شدند توریست نبودند بلکه اعضای موساد بودند. آنها همچنین بازرسان بلژیکی را به همدستی و داشتن شواهد برای طرح نموش متهم کردند. پس از ارائه دفاعیات، رئیس دادگاه از هر دو متهم سؤال کرد. نموش اعتراف کرد که اسلحه را در اختیار داشته‌است، اما ارتکاب حمله را انکار کرد. وی از پاسخ به سوالات بعدی خودداری کرد. بندر به نوبه خود به سوالات قاضی پاسخ داد. وی اعتراف کرد که نموش از او خواسته اسلحه تهیه کند، اما انجام این کار را انکار کرد.
شهادت
طی هفته‌های بعدی، دادگاه شهادت شاهدان دست اول، اولین پاسخ دهندگان، بازرسان، کارشناسان و اعضای خانواده قربانیان و متهمان را شنید. در ادامه شهادت‌های مهم دو روزنامه‌نگار فرانسوی به نام‌های دیدیه فرانسوا و نیکولا هنین بود که از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴ در سوریه توسط عوامل داعش به گروگان گرفته شده بودند. آنها شهادت دادند که نموش، با نام مستعار «ابوعمر»، یکی از محافظان و شکنجه گران آنها بود، و او را «سادیست، بازیگوش و خودشیفته» توصیف کردند. مدیر سابق زندان در سلون دو پروانس، فرانسه، که هر دو متهم در گذشته در آن زندانی بودند، شهادت داد که نموش در طول زندان رادیکالیزه شده‌است. اختلاف نظر وجود داشت که آیا بندر در آن زمان نیز به عقاید رادیکال اسلامی پایبند بوده یا خیر. در جلسات دادرسی، بازرسان و وکلای خانواده زوج ریوا ادعای افسر اطلاعاتی بودن زوج ریوا برای موساد را رد کردند. آنها اظهار داشتند که میریام ریوا، تا زمان بازنشستگی در موساد کار می‌کرد، او این کار را به عنوان حسابدار انجام داد و هرگز با هیچ گونه عملیات اطلاعاتی تماس نگرفت.
در جلسات دادرسی چند حادثه رخ داد. به‌طور خاص، برخی از اعضای هیئت منصفه به دلایل مختلف، از جمله بیماری یا صحبت در خارج از دادگاه، باید جایگزین هیئت منصفه شوند. علاوه بر این، در تاریخ ۲۹ ژانویه ۲۰۱۹، پرونده مربوط به این پرونده از دفتر وکالت یکی از طرفین مدنی به سرقت رفت. هرچند این سرقت تأثیری در دادگاه نداشت.
بحث‌های پایانی
پس از شنیدن همه شاهدان، استدلال‌های پایانی توسط همه طرفین از ۱۸ فوریه ۲۰۱۹ ارائه شد. ابتدا وکلای احزاب مدنی (طرفین متضرر خواستار جبران خسارت، مانند خانواده قربانیان) استدلالهای خود را ارائه دادند و هفته بعد دادسرا نیز این کار را کرد. طبق دادستانی، مشخص شد که نموش عامل این حمله است. از طرف دیگر، بندرر، از نظر دادستانی، از آنچه نموش قصد داشت با سلاح‌های تهیه شده چه کاری انجام دهد آگاه نبود و به همین دلیل نباید به دلیل همکاری با او مقصر شناخته می‌شد بلکه به عنوان یک شریک در حمله شناخته شد. دفاع از نموش به نوبه خود تعدادی از استدلال‌ها را مطرح کرد که از نظر آنها ثابت می‌کند نموش عامل آن نبوده، بلکه قربانی یک مجموعه دقیق بوده‌است. از جمله، آنها به کمبود فیلم دوربین‌های امنیتی به غیر از موزه اشاره کردند، دو روزنامه‌نگار فرانسوی را که در جریان دادگاه شهادت داده بودند، به دروغگویی متهم کردند و پیشنهاد کردند که مواد DNA نموش پس از حمله در محل کاشته شده‌است. طبق گفته دفاعیات، نموش پس از آزادی از زندان در سال ۲۰۱۲ توسط نیروهای امنیتی ایران و لبنان جذب شد و به سوریه رفت تا از طرف آنها به داعش نفوذ کند و پس از آن به بروکسل اعزام شد. آنها ادعا کردند که قربانیان در حقیقت عوامل موساد بودند که توسط دستگاه‌های امنیتی فوق‌الذکر منحل شدند و از نموش به عنوان یک گوسفند استفاده شد.
در ۴ مارس ۲۰۱۹، به همه طرفین فرصت داده شد تا به استدلال‌های یکدیگر پاسخ دهند. احزاب مدنی و دادسرا ادعاهای دفاعیه مبنی بر اینکه نموش را توطئه آمیز، منسجم و دروغ تنظیم کرده‌اند، نفی کردند. آنها به دفاع حمله کردند و سعی کردند مسئولیت حمله را متوجه قربانیان کنند. دفاع به نوبه خود به استدلالهای خود ادامه داد. روز بعد، آخرین صحبت قبل از بازنشستگی هیئت منصفه برای متهم به منظور صدور رأی، به متهم داده شد. در حالی که نموش در آن دوره از دادگاه تا آن زمان سکوت کرده بود، مدت کوتاهی صحبت کرد. وی ادعای وکلای خود را تأیید کرد و اظهار داشت که واقعاً از وی حمایت کرده‌است. بندر نیز صحبت کرد و اظهار داشت که از محکوم شدن می‌ترسد.
مهدی نموش
در ۷ مارس ۲۰۱۹، مهدی نموش توسط هیئت منصفه برای قتل تروریستی چهار فرد در حمله به موزه، و داشتن غیرقانونی اسلحه‌های مورد استفاده در این حمله مقصر شناخته شد. در استدلالی که هیئت منصفه برای صدور رأی خود بر طبق قوانین بلژیک ارائه کرد، مدارک اصلی علیه نموش استفاده شد. مدارک و شواهد علیه نموش که هیئت منصفه را متقاعد کرد، شامل این واقعیت بود که نموش هنگام دستگیری در شهر مارسی، سلاح‌های مورد استفاده در حمله را همراه با لباسی که فرد در تصاویر امنیتی موزه دیده می‌شود، مطابقت دارد. هر دو اسلحه و لباس دی‌ان‌ای وی بر روی آنها بود و همچنین بقایای گلوله در لباس مورد نظر یافت شد. رد پایی از کفش‌های کتانی که با خود داشت در درب ورودی موزه پیدا شد. هنگامی که وی دستگیر شد، وی همچنین برخی از رسانه‌های الکترونیکی را با خود حمل می‌کرد که در آن فیلم‌هایی کشف شد که نموش مسئولیت حمله را به نام داعش بر عهده داشت. یک پرچم داعش که در فیلم‌ها استفاده شده بود، در کنار سلاح‌هایی که نموش هنگام دستگیری با خود داشت، پیدا شد. در سایر رسانه‌های الکترونیکی متعلق به نموش، داده‌هایی مانند سابقه مرور وب کشف شد که ثابت کرد نموش قصد حمله را داشته‌است. شاهدان عینی نموش را عامل این امر دانستند. سرانجام، در رایانه ای متعلق به ناجیم لااچراوی، یکی از بمب‌گذاران انتحاری بمب‌گذاری‌های مارس ۲۰۱۶ بروکسل، مکالمه‌هایی کشف شد که در آن نموش را «برادر» توصیف می‌کرد، و برنامه‌هایی برای آزادی وی از حبس بحث شد.
هیئت منصفه معتقد بودند که شواهد مادی و شهادت شاهدان عینی ثابت می‌کند که نموش عامل این حمله است. هیئت منصفه بر اساس تصاویر امنیتی موزه، شهادت متخصص بازرسان پزشکی که اجساد قربانیان را مورد بررسی قرار داده و نوع سلاح‌های استفاده شده، کشف کرده‌است که نموش قصد قتل دارد. بعلاوه هیئت منصفه بر اساس اقدامات مقدماتی نموش، از قبیل تهیه اسلحه‌هایی که وی استفاده کرده، ماهیت از پیش برنامه‌ریزی شده قتل‌ها را تأیید کرد. اهداف تروریستی نموش بر اساس اقامت جهادی وی در سوریه از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴، فیلم‌هایی که وی تهیه کرده و در آن وی مسئولیت حملات را به نام داعش بر عهده گرفته‌است و گفتگوهای مربوط به نموش از کامپیوتر نجیم لاچراوی تأیید شده‌است. در این حکم همچنین ادعای فرستادن نموش از طرف مقامات اطلاعاتی رد شد. هیئت منصفه ابراز تاسف کرد که دفاعیه هیچ عنصری را که بتواند این ادعاها را پشتیبانی کند، ارائه نداد. از این رو وجود مجموعه ای فاقد «اعتبار و اعتبار کافی» تلقی می‌شد.