cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آمل
معاصر
پس از یک دوره رکود و فترت تا اواخر دوره قاجار، شهر شاهد گام‌هایی چند در جهت احیای خود بوده‌است در این دوره خندق‌های اطراف شهر را خشک کردند. ایجاد عمارت شهرداری کاخ چایخوران، تأسیس دبیرستان امام فعلی، اداره اقتصاد و دارای، ایجاد انبار برنج برای صادرات آن به نقاط دیگر کشور، احداث مغازه‌های جدید در بیرون بازار، از جمله اقدامات این دوره است. جیمز فریزر که در سال ۱۲۳۸ به عنوان بازرگان و دانشمند وارد ایران شد در سفرنامه خود می‌نویسد: تزریق عملکردهای جدید شهر، آن را از تحرکی چند برخوردار می‌سازد و این تحرک در بعد کالبدی با توسعه‌های جدید به دور شهر قدیم تشدید گردید. الگوی تقلیدی مداخله کالبدی در تهران، از این پس با حضور حیات انتشاری، دامنگیر شهرهای دیگر از جمله آمل نیز می‌گردد. شکل این مداخله با ایجاد فعالیت‌های مستقیم در محور مهدیه و انقلاب در ضلع جنوبی بازار شهر و احداث خیابان‌های چاکسر تحقق یافت و این در حالی است که هسته اولیه شهر، علی‌رغم چنین مداخلاتی در محیط خود و استقرار عناصر جدید تزریق شده به تدریج انسجام کالبدی خود را با بافت‌های مجاورش کاهش داد. در زمان رضا شاه پهلوی اول بروز جنگ جهانی اول تحولات زیادی در مازندران رخ داد. رضا شاه با فروش نفت ایران با پیاده کردن طرح‌های مختلف از جمله طرح‌های عمرانی در مازندران رونقی تازه به این منطقه بخشید. وی در آمل ادارات جدید، مدارس، پل و مراکز درمانی جدیدی ایجاد نمود. در این دوره انجمن طبرستان برای مقابله با روس‌ها و انگلیسی‌ها تأسیس شد. در زمان محمدرضا شاه پهلوی دوم در جهت سهولت جریان روابط کالایی وابسته، مداخلات کالبدی بیشتری در بافت صورت گرفت. در این دوره نیز مداخلات تحقق یافته در دوره قبل با احداث خیابان طالب آملی در ضلع غربی محدوده شهر قدیم و تعریض آن در سال‌های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۴ تکمیل و انقطاع کالبدی بافت با مجموعه‌های جدید پیرامونی را موجب شد. در دوره جمهوری اسلامی نیز شهر با شکل فعلی خود رو به گسترش رفت و بزرگراه‌ها و خیابان‌های متعددی ساخته شد و همچنین ساختمان ادارات زیادی نوسازی شد و در بخش شهرسازی نیز زیباسازی و ایجاد فضای سبز و نظم شهری رونق گرفت. جوناس هنوی که در زمان نادر شاه به ایران آمده بود و از آمل دیدن کرد در مورد این شهر نوشت: در بین شهرهای کشور ایران، شهر آمل در در دوران انقلاب ۱۳۵۷ ایران به عنوان شهری که حکومت مردمی دارد شهرت پیدا کرده بود. علمای مازندران و آمل نیز در دوران جنبش مشروطه نقش فراوانی داشتند و همچنین آمل در سال ۱۳۶۰ دچار واقعه‌ای شد. این واقعه که به اختصار قیام آمل نامیده می‌شود، به مبارزه مسلحانه حدود صد نفر از گروهی مائوئیست به نام اتحادیه کمونیست‌های ایران علیه نظام جمهوری اسلامی ایران در شهر و جنگل‌های اطراف شهر آمل در شمال ایران اشاره دارد. پس از این واقعه روح‌الله خمینی تنها نام شهر آمل را در وصیت‌نامه سیاسی الهی خود آورد و نوشت:
جغرافیا
شهر آمل واقع در جلگه مازندران و طرفین رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان هجده کیلومتری جنوب دریای خزر، و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.
پوشش‌های گیاهی
ارتفاعات آمل را پوشش گیاهی جنگلی تشکیل داده و انواع رستنی‌ها در این منطقه می‌رویند. درختان اوجا، توسکا، بلوط، افرا، ازگیل، زرشک، گیاه صنعتی گون، گیاهان خاکشیر، گل ختمی، کاسنی، گل گاوزبان، بمبارمنگ که کاربرد دارویی دارند و پوشش گیاهی در این شهر به فراوانی برای چرای دام موجود است.
بارندگی
وجود سلسله جبال البرزدر جنوب سواحل دریای مازندران در شمال این شهر صعود توده‌های مرطوب بر دامنه‌های پرشیب کوه‌های ساحلی را سبب شده و سرد شدن این هوا تا نقطه شبنم یا پایین‌تر آن، تشکیل سیستم‌های ابری و متعاقباً وقوع بارندگی‌های شدید در منطقه را موجب می‌گردد. متوسط بارندگی در بخش جنگلی آمل ایستگاه تحقیقات برنج ۸۱۷ میلی‌متر است.
رودخانه‌ها
آمل دارای رودهای مختلفی است. رودخانه هراز از مرکز شهر آمل عبور می‌کند.
دما
با توجه به اینکه شهر آمل در دشت جلگه‌ای واقع شده‌است اختلاف دمای شبانه‌روزی و به موازات آن اختلاف دمای فصلی و همچنین سالیانه بسیار کم است.
زمین‌لرزه‌ها
۷۵ درصد مازندران روی گسل زلزله قرار دارند. از این رو آمل نیز به دلیل وجود خط مستقیم روی گسل چند زلزله بیش از ۴ ریشتری را تجربه کرده‌است. در مجموع شهرستان آمل بر روی سه گسل کوه، جلگه و بایجان واقع شده‌است.
مردم
استان مازندران پیش از اسلام تپورستان (به پهلوی: ) نامیده می‌شد که برگرفته از نام قوم تپوری (به یونانی: Τάπυροι) می‌باشد که پس از اسلام قوم طبری نام گرفتند و سرزمینشان طبرستان نامیده شد. شهرهای آمل، چالوس، کلار، سعیدآباد و رویان جزئی از سرزمین قوم تپوری بودند. به گفته واسیلی بارتلد تپوری‌ها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و در قید اطاعت هخامنشیان درآمده بودند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و بعد مغلوب اشکانیان شدند و اشکانیان در قرن دوم ق. م آنها را در حوالی ری سکونت دادند و اراضی سابق آماردها به تصرف تپوری‌ها درآمد و بطلمیوس در شرح دیلم یعنی قسمت شرقی گیلان در ساحل بحر خزر فقط از تپوری‌ها نام می‌برد. به گفته مجتبی مینوی قوم آمارد و قوم تپوری در سرزمین مازندران می‌زیستند و تپوری‌ها در ناحیه کوهستانی مازندران و آماردها در ناحیه جلگه‌ای مازندران سکونت داشتند. در سال ۱۷۶ ق. م فرهاد اول اشکانی قوم آمارد را به ناحیه خوار کوچاند و تپوری‌ها تمام ناحیه مازندران را فرو گرفتند و تمام ولایت به اسم ایشان تپورستان نامیده شد. تمام ساکنان مازندران از نسل و نژاد دو قوم تپوری و آمارد بودند. به‌طوری‌که از نوشته‌های تاریخی استنباط می‌شود که ما قبل آریایی مارد یا مازد چندین سال قبل از میلاد مسیح بر بخش‌هایی از این ناحیه با قدرت حکومت می‌کردند و باج به پادشاهان ایران نمی‌دادند. آماردها در اولین ورود خود به آمل آمده‌اند. تپوری‌ها قومی گسترده پیش از آریایی‌ها بوده‌اند که به وسیلهٔ اقوام مهاجر ایرانی به نواحی کوهستانی عقب رانده شدند. محققان تپوری‌ها را از بومی‌های مازندران و نواحی آن از زمان قبل از آمدن آریان‌ها به ایران می‌دانند. مردم آمل به‌طور عمده از قوم طبری می‌باشند. البته بعضی از بزرگان بهائی و علویان از کشورهای خارجه در این شهر زندگی می‌کنند. بر اساس آزمایش‌ها و تحقیقات مؤسسه ماکس پلانک برای ژنتیک مولکولی آلمان مشخص شد، مردمان مازندران از دیرباز اصیل‌ترین مردمان ساکن سرزمین ایران بوده‌اند. همچنین تجزیه و تحلیل ام دی اس به صورت شفاف نشان داد که گیلانی‌ها و مازندرانی‌ها بسیار نزدیک به مردمان جنوب قفقاز هستند. بر اساس این گزارش که در نشریه Current Biology منتشر شد، نشان داد که mtDNA افراد نمونه‌گیری شده (که فرزند آن را از مادر به ارث می‌برد) به سایر مردمان ساکن در آسیای غربی (همانند سایر اقوام ایرانی) بیشتر از اروپایی‌ها نزدیکی دارد. در این میان، مردم گیلان و مازندران در دسته‌ای که در آن کردهای کورمانجی (زازایی) قرار داشتند جای گرفتند. همچنین نتایجی از آنالیز رشته کوروموزوم‌های Y (که از طریق پدر به پسر می‌رسد) به‌دست آمد که نشان داد، تک گروه‌های J2 و R1 به میزان زیادی در گیلانی‌ها و مازندرانی وجود دارد و جالب آنکه نوع تک گروه J2 بسیار بیشتر از سایر ایرانی‌ها به قفقازی‌ها شباهت دارد. به علاوه تک گروه I که به مقدار بسیاری در میان سایر ایرانی‌ها یافت می‌شود، در میان گیلانی‌ها و مازندرانی‌ها به هیچ وجه وجود ندارد، و به مقدار کمی در میان قفقازی‌ها است. همچنین تجزیه و تحلیل MDS به صورت شفاف نشان داد که گیلانی‌ها و مازندرانی‌ها بسیار نزدیک به مردمان جنوب قفقاز (گرجی‌ها) هستند و ایرانیان مقیم تهران و اصفهان بسیار دورتر از آن‌ها قرار دارند. در هسته داخل شهر نیز مردمان شهر آمل در طایفه‌های مختلف قرار می‌گیرند.
زبان
بعد از اسلام زبان و خط پهلوی در مازندران بیشتر از سایر مناطق ایران متداول بوده‌است. زبان طبرستانی کمتر از زبان‌های دیگر تحت تأثیر زبان‌های بیگانه قرار گرفته‌است. مردم آمل به گویش آملی که گویشی از مازندرانی است صحبت می‌کنند. گویش آملی زیر شاخه زبان مازندرانی است ولی وجود برخی قواعد زبان شرقی سغدی در آن جای تأمل دارد.
آمارد
آماردها ساکنان اولیه آمل بودند. هرودوت از قبیله مارد (mardes) در کنار دائی‌ها (daens)، دروپیک‌ها (dropiques)، و ساگارتی‌ها (sagarties) به عنوان پارس‌های کوچنشین و صحراگرد یاد کرده‌است. پلینیوس مورخ یونانی محل آماردها را قسمت شرقی مارگانیا شناسایی کرده‌است. استرابو(۶۳ ق. م) از آمارد در کنار اقوام تپور و کادوسی به عنوان اقوام کوهستان نشین در شمال کشور یاد می‌کند. استرابو می‌نویسد: تمام مناطق این کشور به استثنای بخشی به سمت شمال که کوهستانی و ناهموار و سرد است و محل زندگی کوهنشینانی به نام کادوسی (Cadusii) و آماردی (Amardi) و تپوری (Tapyri) و سایر مردمان دیگراست، حاصلخیز است. به اعتقاد دیاکونوف آماردها در نواحی کوهستانی شمال شرق می‌زیستند و در دو منطقه کناره‌های دریای مازندران و سرزمین پارت سکونت داشتند. به اعتقاد حسن پیرنیا آماردها در محدوده آمل تا تنکابن می‌زیستند. قوم آمارد از مردمان آریایی بودند که در آمل زندگی می‌کردند. نام شهر آمل دگرگون‌شده همان نام آمارد است. آماردها قومی نیرومند و جنگجو بوده‌اند و ناحیه فعلی آمل را به عنوان مرکز خود انتخاب نموده و نام خود را برنهادند و بعدها واژه آماردها به سبب کثرت تلفظ به آملد، آمرد و آمل بدل شد. اما در زمان سلسله اشکانیان و حکومت اشک سوم یا اردوان یکم پسر تیریدات یکم (۲۴۷/۵۳–۲۱۴/۱۷ پ. م) طبرستان به‌طور کامل تصرف شد، آماردها که از این پیشامد رنجیده و دل خوشی نداشتند و پی فرصت می‌گشتند، در آغاز پادشاهی اشک پنجم (فرهاد یکم) با گرگانی‌ها یکی شده، دم از خودسری زدند و نبردی خونین میان آن‌ها و اشک پنجم به وجود. اشک ابتدا گرگان را کوبید و از طبرستان گذشت و به سرزمین آماردها (طبرستان باختری) رسید و سه سال با آنان جنگید تا چیره و پیروز شد؛ همه سرکشان را کشت و بازماندگان را به دو بخش کرد: بخشی را به خراسان کوچاند و بخشی را به سرزمین خوارکس فرستاد و به کارهای بیگاری واداشت. سپس فرمان داد تیره ای از مردم تپوری از خاور و جنوب باختری به سرزمین آماردها کوچانده شوند. دیگر از این دسته از مردم (آماردها) در تاریخ طبرستان و آمل نامی نمی‌بینم.
تپوری
تپوری‌ها از اقوام باستانی مازندران می‌باشند. استرابون مورخ یونانی تپورها را قومی گسترده معرفی می‌کند. استرابو تپورها را ساکن چهار مکان متفاوت می‌داند. وی گروهی از تپورها را به عنوان کوهنشین‌های شمال کشور در کنار آمارد نام می‌برد. وی گروه دیگری از تپورها را میان هیرکانی‌ها و دربیک‌ها نام می‌برد. وی دسته دیگر تپورها را میان هیرکانی‌ها و آریا نام می‌برد. وی دسته دیگر از تپورها را در ماد نام می‌برد.
ویلیام اسمیت در فرهنگ لغت جغرافیای یونان و روم می‌نویسد: تپوری‌ها قومی بودند که محل سکونت آنها در دوره‌های مختلف تاریخ به نظر می‌رسد در امتداد فضای وسیعی از کشور از ارمنستان به سمت شرق تا آمودریا گسترش یافته بود. استرابون آنها را در کنار دروازه‌های کاسپین و ری، در پارت و بین دربیک و هیرکانی و همراه با آماردی‌ها و سایر مردم در امتداد سواحل جنوبی دریای مازندران قرار می‌دهد که آخرین دیدگاه یعنی سکونت در امتداد سواحل جنوبی دریای مازندران مطابق نظر کوینت کورس و دیونیسوس و پلینی هم می‌باشد. بطلمیوس در جایی آنها را در زمره اقوام سرزمین ماد به حساب می‌آورد و در جایی دیگر آنها را به مارگیانا نسبت می‌دهد. تپوری‌هایی که در پلینی و کوینت کورس به آنها اشاره می‌کند شکی در آن نیست که ناحیه کنونی طبرستان نام خود را از آنها گرفته‌است. آلیان توصیف عجیبی از تپوری‌هایی که در ماد زندگی می‌کردند ارائه می‌دهد.
فرادات فرمانده قوم تپور در نبرد هخامنشیان و یونانیان و همچنین والی تپورستان در عهد داریوش سوم و اسکندر مقدونی می‌باشد. به گزارش لوسیوس فلاویوس آریان گزنفون مورخ یونانی زمانی که اسکندر به ولایت هیرکانیا رفت قشون خود را سه قسمت کرد؛ قسمتی که از همه زیاد تر بود با خود به زادراکرات برد و قسمت دیگر را با کراتر به مملکت تپوری‌ها (تپوری‌های ساکن در هیرکانیا) برد و قسمت سوم را به سرداری اری گیوس مأمور بود که با بار و بنه و خارجی‌ها حرکت کند. پس از اینکه اسکندر از معابر هیرکانیا گذشت وارد زادراکرات (ساری اسرم یا استراباد) شد در اینجا کراتر به او رسید. در این هنگام ارته باذ با سه پسر خود که نامشان سوفن و آریو برزن و ارسام بود نزد اسکندر آمد. فرادات فرمانده تپوری‌ها و نمایندگان یونانی‌های اجیر هم با اینها آمدند. اسکندر ارته باذ را به احترام پذیرفت و فرادات را فرمانده تپورها و والی تپورستان ابقا کرد.
پس از آنکه اسکندر وارد شهر آروس گردید و کراتر و اریگسوس را در اینجا یافت. آنها فرادات حاکم تپوری‌ها را همراه آورده بودند. اسکندر این اسیر را خوب پذیرفت. پس از آن آن مناپیس را که در زمان اُخُس فرار کرده و به دربار فلیپ پناهنده شده بود والی هیرکانیا کرد و فرادات را به حکومت تپورستان ابقا داشت.
اسکندر پس از دست یابی به سرزمین آمارد ولایت آمارد را به تپورستان که والی آن فرادات بود ضمیمه کرد.
طبری
مردم آمل از قوم طبری می‌باشند که قوم طبری معرب قوم تپور می‌باشد و نام طبرستان (تپورستان) از نام این قوم گرفته شده‌است. در شهر آمل طوایف مختلفی از قوم طبری من جمله: مشائی، آسوری، لاسمی، ایرایی، آسکی، نیاکی، نوایی، رینه‌ای، شاهان‌دشتی، امیری، بهرستاقی، دلارستاقی، آملی، چلاوی، نوری و رودگر زندگی می‌کنند. ثعالبی نخستین بار در قرن چهارم از طایفه اسکی به عنوان طایفه‌ای لاریجانی سخن به میان آورده‌است و از شخصی به نام ابوبکر الاسکی لارجانی یاد کرده‌است.
به گزارش قاضی نورالله شوشتری در کتاب مجالس‌المؤمنین مردم آمل را طبری می‌گویند و نسبت ایشان به غیر از طبری اندک است.
پس از اسلام مردم طبرستان با نام طبری شناخته می‌شدند که این واژه معرب لفظ تپوری و تپری می‌باشد. یعقوبی در تاریخ یعقوبی مردم طبرستان را از قوم تبر معرفی می‌کند. یعقوبی می‌نویسد:
طبری مورخ قرن سوم از مردم طبرستان با نام طبریان یاد می‌کند. وی می‌نویسد:
همچنین فرودسی در شاهنامه در دوران لشکرکشی اعراب به ایران در زمان یزدگرد سوم به اقوام طبری اشاره می‌کند:
محمدصادق نامی اصفهانی مورخ قرن ۱۲ عصر زندیه در تاریخ گیتی‌گشا از سکنه مازندران به عنوان اقوام طبری یاد می‌کند وی می‌نویسد:
دین و مذهب و آئین
مردمان این منطقه در روزگار هوشنگ پیشدادی به تناوب دارای آیین‌های زروانی، مغانی، مهری و زرتشتی بودند. ولایات شمالی ایران، محتملاٌ در دوره اشکانی یا ساسانی، زرتشتی شدند. وجود آتشکده‌ها در استان مازندران مبین این حقیقت است. حدود قرن دوم هجری قمری مردم مازندران به دین اسلام گرویدند. در حال حاضر اسلام دین نخست شهر محسوب می‌شود و آمل به عنوان اولین مرکز حکومت مذهب شیعه دوازده امامی بوده‌است.
گاهشمار
آمل و مازندران دارای تقویم مستقل هستند که آن تقویم تبری است. علاوه بر ماه‌های رسمی از ماه تبری استفاده می‌کنند که در زمان یزدگرد آغاز شده‌است.
فرهنگ
آمل از دیرباز به دلیل وجود فرهیختگان و پیشینیان با سابقه دارای مراسم‌های محلی و ملی است. آمل از فرهنگ و تمدن بسیار کهن و اصیل برخوردار است و به دلیل داشتن این تمدن باستانی و دیرینه مراسم‌های باستانی و به دلیل علاقه به دین و مذهب مراسم مذهبی بس با شکوهی در این دیار کهن برگزار می‌گردد، پس از گرویدن مردم آن به اسلام، برخی از مراسم باستانی بسته به فرهنگ مردمان مختلف مازندرانی با آداب اسلامی درآمیخته و بنابراین شیوه اجرای آن در هر روستا با روستای دیگر متفاوت است.
معاصر
آمل هرساله میزبان جشنواره‌های ملی و استانی است. جشنواره فرهنگی هنری تی‌تی، جشنواره مطبوعات مازندران، جشنواره برنج هرساله در این شهر برگزار می‌شود. چهل و چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم رشد به همراه شش شهر استان مازندران در آمل با نمایش ۱۱۰ فیلم در سال ۱۳۹۳ برگزار شد. برای اولین بار نیز جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر به میزبانی و محوریت یک شهر به غیر از تهران در سال ۱۳۹۵ به میزبانی آمل برگزار شد. جشنواره بین‌المللی فیلم یاس سال ۱۳۹۳ نیز به محوریت و میزبانی آمل در استان مازندران برگزار گردید. یک دوره جشنواره اقوام ایرانی نیز به میزبانی شهر آمل برپا شد. همچنین ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم سبز ایران به محوریت آمل در ۱۴ شهرستان استان مازندران برگزار گردید.
روز ملی
جشن تیرگان، روز ملی دماوند و ۱۴ آبان روز ملی مازندران نیز مرتبط با شهر آمل است که مراسمات این جشن با عنوان روز ملی قله دماوند همه ساله در اطراف شهر آمل و مراسم روز ملی مازندران در شهر آمل برگزار می‌شود. همچنین روز ۶ بهمن نیز در تقویم ایران به عنوان روز ملی ثبت شده‌است.
عشایر آمل
ایل الیکایی، یکی از ایل‌های پرجمعیت و مهم طبری‌تبار در شهرستان‌های آرادان، گرمسار، ورامین، فیروزکوه، دماوند و شمیرانات است که در حال حاضر، شماری اندکی از آن‌ها زندگی عشایری دارند. به نقل از دانشنامه تبرستان و مازندران؛ برپایه سرشماری ادارهٔ کل ثبت احوال استان سمنان، جمعیت الیکایی‌ها استان سمنان ۲۱٬۴۲۶ نفر می‌باشد. امروزه حدود۳۰٬۰۰۰ الیکایی در سراسر ایران زندگی می‌کنند که اکثر آنها یکجانشین شده‌اند و بخش بسیار کوچکی از این ایل به کوچ و زندگی عشایری ادامه داده‌اند. بخشی از جمعیت شهرستان آمل را ایل الیکایی تشکیل می‌دهد.
جمعیت کوچنده ایل الیکایی در بالا لاریجان آمل:
جمعیت کوچنده ایل الیکایی در دابوی جنوبی آمل:
جاذبه‌های دیدنی و گردشگری
آمل بارها در طول تاریخ بر اثر زمین‌لرزه آسیب جدی دیده و بارها در اثر حمله‌های سلجوقیان، مغولان، عثمانی، اشغال آمل توسط سه سلسله کهن و مغولان و سه سلسله‌ای که به کلی آمل را مخروب کرده‌اند. دچار خرابی‌های شدیدی شده‌است. آمل از شهرهای باستانی ایران با طبیعت بکر شمال است که بیشترین جاذبه‌های مازندران را به خود اختصاص داده‌است که هر ساله میلیون‌ها گردشگر خارجی و ایرانی از این جاذبه‌ها دیدن می‌کنند. مهم‌ترین جاذبه‌ها و بناهای تاریخی، طبیعی، علمی تحقیقاتی و ورزشی شهر آمل عبارت اند از:
جاذبه‌های تاریخی
آتشکده به صورت چهار گوشه و گنبد مخروطی است و گنبد آن دو پوش است که هر دو پوش آن در اثر زلزله و عوامل جوی منطقه خراب شده‌است عمده تزیینات بنا طاق و قوس و قرنیس‌های آجری و کاشیکاری در قسمت فوقانی است. نکته جالب در بنای این برج، کاربرد آجرهای با ابعاد و اندازه‌های مختلف است، با توجه به شکل کلی و شباهت بسیار آن با برج‌ها و آتشکده‌ها شناخته شده در ایران، از آثار قرن هشتم هجری یا نهم یعنی دوره ساسانیان دانسته شده‌است. این گنبد مدور و به شکل برجی است. جسد شمس آل رسول محمد بن محمود آملی با نام کامل شمس الدین محمد بن محمود آملی از دانشمندان و پزشکان شهیر ایرانی در داخل این آتشکده به خاک سپرده شده‌است. طاق این برج دو پوش بوده و گنبد خارجی و داخلی داشت که بر اثر زلزله خراب شد.
امامزاده هاشم، امامزاده‌ای برفراز گردنهٔ امامزاده هاشم روستای کتل امامزاده هاشم در لاریجان آمل است. دیرینگی ساختمان اصلی امامزاده از دوران صفویه است که با شمارهٔ ثبت ۶۱۷ در تاریخ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.<
گسترش و سرمایه‌گذاری
در سال‌های مختلف برای گسترش بخش گردگشری و تفریحی آمل مباحث مختلفی بیان شد و بیشتر به بخش سرمایه‌گذاری به مناطق محلی و روستایی توجه بیشتری شد. در بخش سرمایه‌گذاری خارجی در سال‌های گذشته شرکت‌های مختلفی از کشورهای کویت، ترکیه و ایتالیا برای سرمایه‌گذاری در واحدهای مختلفی همچون ساخت هتل، تله کابین و مجموعه توریستی به شهر آمل ورود پیدا کردند.
فرمانداری ویژه
فرمانداری آمل شامل فرمانداری مرکزی است که در سال ۱۳۲۴ با تصویب هیئت دولت تأسیس گردیده و با حکم وزیر کشور وقت آقای عبداله ملک‌زاده آملی به‌عنوان اولین فرماندار شروع به فعالیت نموده‌است. در سال ۱۳۹۰ مصوبه فرمانداری آمل به فرمانداری ویژه صادر و ایجاد شد.
شهرداری
شهرداری آمل سازمانی نیمه دولتی مربوط به شهر آمل است که زیر نظر شهردار اداره می‌شود. شهرداری آمل در سال ۱۳۰۱ از سوی وزارت کشور ابلاغی برای سید محمد حکیمی نیاکی که ریاست مرکز بهداشت را نیز به عهده داشتند صادر گردید و او را به عنوان ریاست بلدیه منصوب داشت. بلدیه آمل کار خود را با سه نفر پرسنل آغاز کرد که مسئولیت نظافت و رفت و روب خیابان‌ها و بهداشت محیط شهر و ساختار را به عهده داشتند.
هتل‌ها
هتل شهر به عنوان هتل اصلی شهر آمل است. این هتل به دست معماران اتریشی در زمان پهلوی اول ساخته شد. نام قدیمی این هتل، هتل شهرداری آمل بود که در سال ۱۳۹۰ به هتل شهر تغییر نام داده شد و در سوم خرداد ۱۳۹۲ برای اولین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و به عنوان هتل، مورد بهره‌برداری مجدد قرار گرفت. مساحت کل زمین ۳۴۰۰ متر مربع، بنای مفید هتل ۱۷۶۰ متر مربع و دارای ۲۱ اتاق مجهز به سرویس بهداشتی و حمام، قهوه‌خانه سنتی، رستوران، لابی، اتاق مدیریت و پارکینگ خودرو برای حدود ۹۰ دستگاه است. هتل در ۲ طبقه و در جوار پل معلق آمل و پل دوازده چشمه واقع شده‌است. از این هتل در زمان واقعه ۱۳۶۰ آمل به عنوان ساختمان مرکزی بسیج استفاده می‌شد که مورد حمله اتحادیه کمونیست‌ها قرار گرفت. هتل المپیک در جوار دانشگاه شمال قرار دارد. هتل اکسین نیز دیگر هتل شهر است که در مسیر جاده آمل به تهران قرار دارد.
سینماها و تئاترها
تاریخچه سینما در آمل به زمان قاجار می‌رسد که اولین سینما به نام خورشید ساخته شد. سینما بعدی فرهنگ نام داشت که در سال ۱۳۳۱ احداث شد. سینما بعدی سینما مترو پل بود که در سال ۱۳۳۶ در خیابان ۱۷ شهریور بنا شد. سینما مولن روژ در سال ۱۳۴۰ جنب سینما فرهنگ با مالکیت صاحبان سینما فرهنگ تأسیس گردید. شهر آمل در حال حاضر دارای دو سینما است، سینما بهمن که در سال ۱۳۴۵ با نام آرش تأسیس شد و فعلاً درجه یک به‌شمار می‌آید و ظرفیتی بالغ بر ۳۷۵ را نیز داراست. سینما بهمن دو که در سال ۱۳۷۹ تأسیس شد و با کیفیت به روز آن زمان احداث گردید و جزو سینماهای نوین به‌شمار می‌رود ظرفیت سالن آن نیز ۲۵۰ نفره است. شهر آمل دارای سه سال تئاتر است. در سال ۱۳۹۴ مجوز احداث هشتمین تئاتر شهر کشور ایران برای آمل اخذ شد.
طرح احداث دانشگاه علوم پزشکی آمل
آمل با داشتن دانشکده پرستاری و مامایی و اخذ مجوز دانشکده پیراپزشکی و پردیس پزشکی از طرف نماینده سابق آمل دکتر یوسفیان ملا به سوی مجوز دانشگاه علوم پزشکی مستقل گام برداشت چون شرط مستقل شدن آمل از دانشگاه علوم پزشکی مازندران داشتن سه دانشکده علوم پزشکی بود. همچنین مجوز از دانشکده دندانپزشکی نیز در حال انجام است.
طرح احداث فرودگاه آمل
عزت‌الله یوسفیان ملاء با اشاره به راه‌اندازی فرودگاه اجراشدن این پروژه راحتمی اعلام کرد و گفت: مجوز آن صادرشده و در لیست ردیف بودجه قرارگرفته است و پروژه‌ای که در این کتابچه بودجه قرار بگیرد مطمئناً اجرایی می‌شود اگرچه ممکن است سال‌ها به طول انجامد.
طرح توسعه راه‌آهن شمال
این طرح که در دست مطالعات است، به طول بیش از ۲۰۰ کیلومتر می‌باشد، با اجرایی شدن آن نقش مفیدی در توسعه گردشگری خواهد داشت، نه تنها غرب و مرکز مازندران را به یکدیگر متصل می‌کند، بلکه کریدور ترانزیتی مناسبی برای بندر نوشهر می‌گردد، از طرفی امکان زیارت آسان‌تر مشهد الرضا برای غربی نشینان مازندران فراهم می‌کند. براساس این طرح شهرهای بابل، آمل، چمستان، نور، رویان، نوشهر و چالوس صاحب خط راه‌آهن می‌شوند.
متروی آمل
راه‌آهن برقی (مترو) رودهن-آبعلی-لاریجان-آمل، خط مترو-راه‌آهن در دست مطالعه در کناره جاده هراز است، که مسیر تهران به آمل و بلعکس را در ۵۵ دقیقه طی نمود. طول مسیر این مترو از تهران، پردیس، رودهن، آبعلی و آمل حدود ۱۴۰ کیلومتر است که بین ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر آن تونل‌هایی در زیر کوه‌ها و پل‌های بزرگ است و برآورد هزینه اجرای این پروژه نیز بین یک تا ۱٬۵ میلیارد یورو است. کل پروژه از رودهن شروع و پس از طی مسیری به طول ۱۳۷ کیلومتر به آمل می‌رسد.
طرح احداث مونوریل ساری-آمل
به گزارش روابط عمومی استانداری مازندران، در ۶ دی ۱۴۰۰ سیدمحمود حسینی پور در نشستی با متخصصین حوزه منوریل با اظهار این که منوریل تأثیر زیادی در تسهیل ترافیک استان دارد، افزود: برای وارد شدن این پروژه به فاز اجرایی نیاز است که یک شرکت بین‌المللی مجری در این حوزه باحضور در مازندران، جنبه‌های مختلف این طرح را بررسی و پایش کند.
وی با بیان اینکه بخش عمده ادارات و نهادهای دولتی در شهرهای مرکزی استان قرار دارد، گفت: فاز اول این طرح در شهرهای ساری، بابل، قائمشهر و آمل و فاز دوم در شهرهای غربی استان اجرایی می‌شود.
نماینده عالی دولت در مازندران با اشاره به ظرفیت‌های مهم گردشگری و اقتصادی در استان، تأکید کرد: احداث منو ریل منجر به تسهیل فعالیت‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری در استان می‌شود و این مهم؛ رونق و توسعه مازندران را به دنبال دارد.
آزادراه دریایی شمال ایران
این آزادراه که به آزادراه گرگان-ساری-رشت معروف است، از آمل عبور خواهد کرد. سه طرح آزادراهی برای این شهر مطرح است که عبارتند از: آزادراه قائمشهر-آمل، آزادراه آمل-چالوس و آزادراه آمل-تهران (این آزادراه از آزادراه دریایی شمال جدا است). در میان آنها، فعلاً فاز قائمشهر-آمل در دست مطالعه است و دو طرح دیگر در انتظار تصویب توسط هیئت دولت هستند.
منابع
<references group="یادداشت"/>
گمینا لیپوش
گمینا لیپوش یک گمینا در لهستان است که در شهرستان کوشچژنا واقع شده‌است. گمینا لیپوش ۱۰۹٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۳٬۳۸۱ نفر جمعیت دارد.
اندیس مزرعه میرها ۱
مزرعه میرها ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر اردکان استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.
جان استرلینگ
جان استرلینگ (John Sterling) بازیکن فوتبال آمریکایی است.
شاندا رایمز
شاندا رایمز (زاده ۱۳ ژانویه ۱۹۷۰) فیلم‌نامه‌نویس، کارگردان و تهیه‌کننده آمریکایی می‌باشد. وی بیشتر به خاطر نویسندگی و کارگردانی سریال‌های آناتومی گری و درمانگاه خصوصی مشهور است. او نخستین زن آمریکایی آفریقایی‌تبار است که خالق و مدیر تهیه سریالی است که در ردیف ده سریال تلویزیونی برتر آمریکا قرار گرفته‌است.
رایمز در سال ۲۰۱۱ موفق به دریافت جایزه تصویر اتحادیه ملی ترقی رنگین‌پوستان در رده نویسندگی سریال‌های درام شد. او این جایزه را به عنوان نویسنده برنامه مطب خصوصی دریافت کرد که در سال ۲۰۰۷ آغاز شد و بخش‌هایی از داستان و برخی از شخصیت‌های آن بر اساس سریال آناتومی گری است. او در سال ۲۰۱۲ سریال تلویزیونی موفق دیگری خلق کرد که رسوایی نام داشت.
پیشینه
رایمز در سال ۱۹۷۰ در شهر شیکاگو متولد شد و ششمین و آخرین فرزند خانواده است. پدرش کارمند بخش اداری دانشگاه و مادرش استاد دانشگاه بود. رایمز که از کودکی در قصه گویی استعداد بسیار خوبی داشت، با درجه کارشناسی در رشته ادبیات انگلیسی و نگارش خلاقانه از دانشگاه دارتموث فارغ‌التحصیل شد. رایمز پس از مدتی کوتاه کار در صنعت تبلیغات در سانفرانسیسکو، در رشته نگارش برای سینما و تلویزیون در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی نام‌نویسی کرد و با درجه کارشناسی ارشد هنرهای زیبا دانش‌آموخته شد.
سوتساگو
سوتساگو (به ایتالیایی: Sozzago) یک کومونه در ایتالیا است که در استان نووارا واقع شده‌است.
خصوصیات
سوتساگو ۱۲٫۹ کیلومترمربع مساحت و ۹۵۳ نفر جمعیت دارد.
ناحیه ورزاب
ناحیهٔ ورزاب یکی از ناحیه‌های اداری استان ناحیه‌های تابع جمهوری است که در غرب کشور تاجیکستان جای دارد و در تاریخ ۲۷ اکتبر ۱۹۳۹ میلادی در بخشی از جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی تأسیس یافته‌است. مرکز این ناحیه، جماعت ورزاب است که با شهر دوشنبه ۲۵ کیلومتر فاصله دارد.
مردم
این ناحیه در سال ۲۰۰۸ میلای دارای ۴۸٫۱۲۹ نفر جمعیت بوده که مذهب آن‌ها حنفی است و به زبان فارسی تاجیکی سخن می‌گویند.
حکومت
سرور ناحیهٔ ورزاب، رئیس حکومت آن است که توسط رئیس جمهور تاجیکستان برگزیده می‌شود، نهاد قانونگذاری ناحیهٔ ورزاب، مجلس نمایندگان خلق می‌باشد که توسط رأی‌دهندگان این ناحیه برای ۵ سال انتخاب می‌شوند.
تقسیمات
جماعت‌های این ناحیه بشرح زیر است:
محمد غلامی
محمد غلامی (متولد ۲۴ بهمن ۱۳۶۱ در شهرستان رضوانشهر) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل ایران می‌باشد.
وی سابقه عضویت در تیم‌های چوکا تالش، ملوان بندر انزلی، پاس تهران، پاس همدان، استیل‌آذین، داماش گیلان، سپاهان اصفهان ، راه‌آهن ، پیکان و خونه به خونه بابل و سپیدرود رشت ((رئال مادرید) را در کارنامه خود دارد.
ولادیمیر اشپیدلا
ولادیمیر اشپیدلا (Vladimír Špidla؛ زادهٔ April 21, 1951) یک سیاستمدار اهل جمهوری چک است.
شپشک آردی انگور
شپشک آردی انگور (اشتباهاً: شپشک آرد آلود ) نام یک گونه از تیره شپشک آردی است.
مرحله سوم
«مرحله سوم» آلبومی از بوستون است که در سال ۱۹۸۶ میلادی منتشر شد.
برد ترنر
برد ترنر کارگردان کانادایی می‌باشد که بیشتر به خاطر کارگردانی ۳۸ اپیزود از سریال ۲۴ (۲۰۱۰-۲۰۰۴) مشهور است.
لیکستر، ماساچوست
لیکستر، ماساچوست
لیکستر شهرکی در شهرستان ورچستر ایالت ماساچوست می‌باشد که در سال ۱۷۱۴ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهرک در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۰٬۹۷۰ نفر جمعیت داشته‌است.
تل گنج‌گه
تل گنج‌گه، روستایی از توابع بخش لنده شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان طیبی گرمسیری شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۱ نفر (۱۶خانوار) بوده‌است.
آب‌انبار فرخ
آب‌انبار فرخ مربوط به دوره قاجار است و در کاشان، محله دروازه حاج جمال، خیابان ۱۲ متری مخابرات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۷۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
قوشابلاغ
قوشابلاغ، روستایی از توابع بخش تخت سلیمان شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان چمن قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۷۲ نفر (۳۶ خانوار) بوده‌است.
طلا (ترانه ایمجین درگنز)
طلا تک‌آهنگی از ایمجین دراگنز است که در December 16, 2014 منتشر شد. این تک‌آهنگ در آلبوم دود + آینه‌ها قرار داشت. این آهنگ در فصل ششم مستند گلد راش محصول شبکه تلویزیونی دیسکاوری پخش شد.
لینو فاریساتو
لینو فاریساتو (Lino Farisato؛ زادهٔ March 15, 1945) دوچرخه‌سوار اهل ایتالیا است.
گمینا لیپووا
گمینا لیپووا یک گمینا در لهستان است که در شهرستان ژویتس واقع شده‌است. گمینا لیپووا ۵۸٫۰۸ کیلومتر مربع مساحت و ۹٬۶۸۱ نفر جمعیت دارد.
بیپرات
خصوصیات
بیپرات ۳۰٫۹۸ کیلومترمربع مساحت و ۹۳ نفر جمعیت دارد و ۶۵۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اندیس مزرعه نو
مزرعه نو یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر عقدا استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سرب و روی است.
امازونیا، میسوری
امازونیا، میسوری (به انگلیسی: Amazonia, Missouri) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در میزوری واقع شده‌است.
خصوصیات
امازونیا ۰٫۹۶ کیلومترمربع مساحت و ۳۱۲ نفر جمعیت دارد و ۲۵۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آلفرد رادکلیف براون
آلفرد رجینالد رادکلیف براون به انگلیسی Alfred Reginald Radcliffe-Brown؛ (۱۷ ژانویه ۱۸۸۱–۲۴ اکتبر ۱۹۵۵) انسان‌شناس اجتماعی اهل انگلستان بود که نظریه کارکردگرایی ساختاری را توسعه بخشیده است.
آلفرد در بیرمنگام، انگلستان به دنیا آمد. وی پسر دوم از آلفرد براون کارمند یک کارخانه سازنده، و همسرش هانا (موسوم به رادکلیف) بود. او بعدها نام خانوادگی خود را به رادکلیف براون تغییر داد. رادکلیف بودن نام قبل از ازدواج مادرش است. او در مدرسه کینگ ادوارد، بیرمنگام، و ترینیتی کالج، کمبریج تحصیل کرده بود.
دولت‌خان اپازیلا
دولت‌خان اپازیلا (به لاتین: Daulatkhan Upazila) یک منطقهٔ مسکونی در بنگلادش است که در ناحیه بهولا واقع شده‌است. دولت‌خان اپازیلا ۳۱۶٫۹۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱۵۳٬۴۵۸ نفر جمعیت دارد.
ریشه‌ها (ترانه ایمجین دراگنز)
«ریشه‌ها» تک‌آهنگی از ایمجین دراگنز است که در August 27, 2015 منتشر شد. این تک‌آهنگ در آلبوم دود + آینه‌ها قرار داشت. اولین بار در تاریخ ۲ام سپتامبر ۲۰۱۵ در ملبورن، استرالیا اجرا شد.
تونی اسمیت
تونی اسمیت (به انگلیسی: Tony Smith) (زاده ۲۳ سپتامبر ۱۹۱۲ – درگذشته ۲۶ دسامبر ۱۹۸۰) مجسمه‌ساز، هنرمند تجسمی، طراح معماری و نظریه‌پرداز برجسته هنر بود. از او اغلب به‌عنوان یک چهره پیشگام در مجسمه‌سازی مینیمالیست آمریکایی یاد می‌شود.
زندگی و تحصیلات
اسمیت در ساوت اورنج، نیوجرسی، در یک خانواده تولیدکننده آب‌نما و تجهیزات آب‌رسانی به دنیا آمد، که توسط پدربزرگ و هم‌نامش ای.پی. اسمیت بنیان شده بود. تونی در حوالی سال ۱۹۱۶ به سل مبتلا شد که بیشتر دوران دبستان درگیر این بیماری بود. خانواده او برای تسریع بهبودی او و محافظت از سیستم ایمنی بدن و همچنین نگهداری از خواهر و برادرش، یک خانه پیش‌ساخته یک اتاقه در حیاط خلوت ساختند. او یک پرستار تمام‌وقت داشت و معلمانی که کارهای آموزش مدرسه‌اش را دنبال کرده و ادامه دهند. داروهای او در جعبه‌های کوچک مقوایی بود که از آن‌ها برای ساختن کاردستی استفاده می‌کرد. گاهی اوقات او از کارخانه ساخت آب‌نما و تجهیزات آب‌رسانی بازدید می‌کرد و از تولیدات صنعتی، ماشین‌آلات و فرآیندهای ساخت شگفت زده می‌شد.
اسمیت به دبیرستان سنت فرانسیس خاویر، که یک دبیرستان یسوعی در شهر نیویورک بود رفت و آمد می‌کرد. در بهار و تابستان ۱۹۳۱ به دانشگاه فوردهام رفت و در پاییز در دانشگاه جورج تاون ثبت‌نام کرد. او از تحصیلات رسمی سرخورده شد و در ژانویه ۱۹۳۲ به نیوجرسی بازگشت، جایی که در طول رکود بزرگ اقتصادی، یک کتاب‌فروشی دست‌دوم در نیوآرک خیابان براد افتتاح کرد. از سال ۱۹۳۴ تا ۱۹۳۶، او روزها در کارخانه خانوادگی کار کرده و عصرها در لیگ دانشجویان هنر نیویورک شرکت می‌کرد و در آن‌جا با جورج بریگمن به تحصیل آناتومی، با جورج گروس به طراحی و آبرنگ، و با واسلاو ویتلاسیل به نقاشی پرداخت. در سال ۱۹۳۷، به شیکاگو نقل مکان کرد و قصد داشت در دانشگاه نیو باهاوس معماری بخواند، جایی که برنامه درسی بین‌رشته‌ای را به راحتی جذب می‌کرد. اما در نهایت پشیمان شد و سال بعد شروع به کار برای پروژه آردمور فرانک لوید رایت در نزدیکی فیلادلفیا، پنسیلوانیا کرد، و به‌عنوان کمک‌نجار و آجرکار شروع به کار کرد و در نهایت به‌عنوان منشی ادامه کار داد. پس از یک دوره کوتاه اسمیت با رایت در تالیسین، ویسکانسین، در ساخت خانه آرمسترانگ در اوگدن دونز، ایندیانا مشغول به کار شد. این دوره زمانی نیز به پایان رسید و زمانی که مادرش در سال ۱۹۴۰ بیمار شد، اسمیت به نیوجرسی بازگشت. پدرش در اول دسامبر همان سال به‌طور ناگهانی درگذشت.
زندگی حرفه‌ای
در سال ۱۹۴۰، اسمیت کار خود را به‌عنوان طراح معماری مستقل آغاز کرد و تا اوایل دهه ۱۹۶۰ ادامه داشت. او تقریباً بیست خانه شخصی ساخت و پروژه‌های محقق‌نشده زیادی را مدل کرد، مانند کلیسای کاتولیک رومی مدل ۱۹۵۰، با نقاشی‌های روی شیشه توسط جکسون پولاک (۱۹۵۰). کارهای او شامل خانه‌های افرادی از جامعه هنری، از جمله فریتز بولتمن (۱۹۴۵)، تئودوروس استاموس، فرد اولسن (۱۹۵۱)، و بتی پارسونز (۱۹۵۹–۱۹۶۰) بود. علی‌رغم این موفقیت‌ها، رابطه معمار و مشتری آن‌قدر اسمیت را ناامید کرد که او به سمت آثار هنری خود گرایش پیدا کرد.
اسمیت پس از دو سال اقامت در هالیوود، کالیفرنیا (۱۹۴۳–۱۹۴۵) به ساحل شرقی بازگشت و همزمان با توسعه ایده‌های نظری مختلف و نقاشی انتزاعی، شروع به تدریس کرد، در حالی که همچنان پروژه‌های معماری را توسعه می‌داد. او با روابطی از جروم کامرووسکی تا جکسون پولاک، بارنت نیومن و مارک روتکو یکی از اعضای مرکزی جامعه مدرسه نیویورک شد.
او در آلمان نیز زندگی کرد و از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵ به سرتاسر اروپا سفر کرد و همسرش جین را که خواننده اپرا بود همراهی کرد. او در اروپا گروه جدیدی از پروژه‌های معماری را توسعه داد و همچنین نقاشی کرد، از جمله نقاشی‌های لویزنبرگ (۱۹۵۳–۱۹۵۵). زمانی که اسمیت و همسرش در نورنبرگ زندگی می‌کردند کیارا «کیکی» اسمیت (۱۹۵۴) به دنیا آمد. دوقلوهای بئاتریس (بیبه) و ستون هم پس از بازگشت خانواده به اورنج جنوبی در سال ۱۹۵۵ به دنیا آمدند.
اسمیت در مؤسسه دلاهانتی (۱۹۵۶–۱۹۵۷) و مؤسسه پرات (۱۹۵۷–۱۹۵۹) کلاس‌های مربوط به معماری و طراحی برگزار کرد، همچنین ترون (۱۹۵۶) را توسعه داد. این کار از یک تکلیف کلاسی برای دانش‌آموزان در پرت ایجاد شد، تا ساده‌ترین سازه سه‌بعدی را که می‌توان برای بیش از دو سطح روی هم قرار داد، انجام داد. اسمیت حل هندسی چهار منشور مثلثی را با اضافه کردن یک مفصل دیگر گسترش داد و در نتیجه شکل جدیدی با هفت منشور مثلثی که دو چهار وجهی را در بر می‌گیرد، ایجاد کرد. پس از گذشت مدتی، او تصمیم گرفت که فرم به دست آمده چیزی غیر از یک تمرین طراحی است، بنابراین آن را ترون (به انگلیسی: Throne) نامید.
اسمیت به هیئت علمی کالج بنینگتون، ورمونت پیوست. در سال ۱۹۶۰ یک پروژه کلاسی بررسی سلول‌های بسته‌بندی‌شده بر اساس کتاب D'Arcy Thompson Growth & Form (1918) جرقه جستجوی اسمیت برای الهام هنری در دنیای طبیعی شد. تراکم حاصل از تتراکایدکادرون‌های ۱۴ وجهی، سلول حباب صابون کارآمد ایده‌آل، به‌عنوان ساختار بنینگتون شناخته می‌شود. این اولین باری بود که اسمیت تأثیری را که اشکال هندسی بزرگ‌شده می‌توانست به‌عنوان فرم‌های مستقل اما از نظر معماری مقیاس‌بندی شده را ببیند - مانند مجسمه.
اسمیت در حالی که در سال ۱۹۶۱ پس از یک تصادف اتومبیل در خانه در حال سپری کردن دوران نقاهت بود، شروع به ساخت ماکت‌های مجسمه‌ای کوچک با استفاده از تجمع چهار وجهی و هشت وجهی کرد. در سال ۱۹۶۲ او در کالج هانتر تدریس می‌کرد. در این سال او جعبه سیاه، اولین مجسمه ساخته شده از فولاد خود را ساخت. منشور مستطیلی متراکم، کمتر از دو فوت ارتفاع، یک جعبه کارت فایل ۳×۵ اینچی که اسمیت روی میز منتقد و مورخ هنر آمریکایی، یوجین گوسن، همکار و دوستش دید، ایجاد شد. او با یک سازنده محلی، جوشکاری صنعتی، که بیلبوردش را در حین رانندگی در نیوجرسی رانپایک دیده بود، تماس گرفت و از او خواست که آن را به خانه حومه شهرش تحویل دهد. اگرچه جوشکارها تصور می‌کردند که او دیوانه است، آن‌ها با این پروژه با نهایت مهارت برخورد کردند و نتیجه یک فرم خیره‌کننده برای اسمیت بود. اسمیت با این قطعه با عنوان جعبه سیاه، فرایند مجسمه‌سازی را کشف کرده بود. جایی که دیگران یک شکل هندسی خالص را دیدند، اسمیت آن را پیش‌تر دیده بود. این عنوان به مدیریت فاسد شهردار نیویورک جیمی واکر (۱۹۲۶–۱۹۳۲) اشاره دارد، زمانی که پیمانکاران رشوه را به شکافی در یک جعبه «سیاه» می‌انداختند. در سال ۱۹۶۲، Die را ساخت، یک مکعب فولادی ۶ اینچی که شهرت او را به عنوان یکی از تأثیرگذارترین و مهم‌ترین هنرمندان زمان خود تثبیت کرد. The Elevens Are Up (1963) به‌طور رسمی در Die دنبال می‌شود. این مجسمه با الهام از دو رگه پشت گردن که هنگام نوشیدن بیش از حد مشروبات الکلی برجسته می‌شوند، از دو توده فولادی سیاه رنگ تشکیل شده‌است که رو در رو به فاصله چهار فوت از هم نصب شده‌اند؛ ساخته شده از فولاد و وزن بیش از ۱۲۰۰۰ پوند، منبع بعدی (۱۹۶۷) مجسمه‌ای به یاد ماندنی است که اسمیت برای اولین بار در مستند IV در کاسل، آلمان در تابستان ۱۹۶۸ به نمایش گذاشت. اسمیت پس از به نمایش گذاشتن آثار فلزی و تخته سه لا با رنگ مشکی عظیم در چندین سایت در سراسر ایالات متحده و در سطح بین‌المللی، با ساختار تخته سه لا که دهلیز کورکوران را پوشانده بود، در جلد ۱۳ اکتبر ۱۹۶۷ تایم نمایش داده شد.
اسمیت همچنین در موسسات مختلفی از جمله دانشگاه نیویورک، کوپر یونیون، مؤسسه پرت، کالج بنینگتون و کالج هانتر تدریس می‌کرد و در آن‌جا استاد هنرمندانی مانند پت لیپسکی بود.
از اسمیت خواسته شد تا در تابستان ۱۹۶۹ یک دوره مجسمه‌سازی را در دانشگاه هاوایی در مانوآ تدریس کند. او دو اثر محقق نشده طراحی کرد، دهانه هاوله (یک باغ فرورفته) و Hubris، اما در نهایت علامت چهارم را ایجاد کرد که در محوطه دانشگاه قرار گرفت. تجربه او در هاوایی همچنین برای سریال «برای…» او که حروف اول آن دوستان و هنرمندانی است که در زمان حضورش در مانوآ با او آشنا شد.
اسمیت به‌عنوان یک مجسمه‌ساز برجسته در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، معمولاً با جنبش هنر مینیمالیسم مرتبط است.
نمایشگاه‌ها
اولین نمایشگاه‌های اسمیت در سال ۱۹۶۴ برگزار شد و او اولین نمایشگاه انفرادی خود را در سال ۱۹۶۶ برگزار کرد. در همان سال از او خواسته شد تا نمایشگاه مهم سال ۱۹۶۶ در موزه یهودی نیویورک با عنوان «ساختارهای اولیه» را که یکی از مهم‌ترین نمایشگاه‌های جهان است، برگزار کند. اولین موزه اسمیت به‌عنوان مجسمه‌ساز مجسمه‌های هندسی در مقیاس بزرگ، در Wadsworth Atheneum، هارتفورد، کانکتیکات، و مؤسسه هنرهای معاصر، دانشگاه پنسیلوانیا، فیلادلفیا (۱۹۶۶) برگزار شد، و پس از آن یک تور نمایشگاهی سراسری در اندرو آغاز شد. کاخ سفید دیکسون، دانشگاه کرنل در ایتاکا، نیویورک (۱۹۶۸)، و یک تور نمایشی مستقر در نیوجرسی که توسط موزه نیوآرک و شورای هنرهای ایالتی نیوجرسی (۱۹۷۰) سازماندهی شد.
در سال ۱۹۹۸ یک نمایشگاه بزرگ با عنوان «تونی اسمیت: معمار، نقاش، مجسمه‌ساز» در موزه هنرهای مدرن نیویورک برگزار شد که شامل معماری، نقاشی و مجسمه‌سازی او می‌شد. پس از آن در سال ۲۰۰۲، یک بازنگری اروپایی، که توسط مؤسسه هنر مدرن والنسیا، اسپانیا و مجموعه منیل، هیوستون ترتیب داده شد، در سال ۲۰۱۰ مروری بر آثار اسمیت روی کاغذ ترتیب داد. اسمیت همچنین در نمایشگاه بین‌المللی گوگنهایم، نیویورک (۱۹۶۷) شرکت داشت. دوسالانه ونیز (۱۹۶۸)؛ documenta 4، کاسل، آلمان (۱۹۶۸); سالانه ویتنی، موزه هنر آمریکایی ویتنی، نیویورک (۱۹۶۶، ۱۹۷۰، و ۱۹۷۱). و دوسالانه ویتنی، نیویورک (۱۹۷۳).
۲۳ سپتامبر ۲۰۱۲ صدمین سالگرد تولد اسمیت بود. مؤسسات در سراسر جهان صدمین سالگرد او را با رویدادهای ویژه جشن گرفتند، از جمله سمپوزیوم یک روزه در گالری ملی هنر، میزگردی در موزه هنر سیاتل، نصب مجسمه در فضای باز در پارک برایانت در نیویورک، و نمایشگاه «کیکی اسمیت، ستون»، تونی اسمیت: خانواده‌ای از هنرمندان، که در آن روز در آلمان افتتاح شد.
مجموعه‌ها
آثار اسمیت در اکثر مجموعه‌های عمومی بین‌المللی از جمله موزه هنر مدرن نیویورک گنجانده شده‌است. مجموعه منیل، هیوستون؛ فرماندار نلسون ای. راکفلر. مجموعه هنری امپایر استیت پلازا، آلبانی، نیویورک؛ مرکز هنری واکر، مینیاپولیس؛ موزه هنر مدرن لوئیزیانا، هامبلبیک، دانمارک؛ و موزه کرولر مولر، هلند. در سال ۲۰۰۳، گالری ملی هنر در واشینگتن یکی از چهار قالب اولین مجسمه فولادی اسمیت، «مرگ» را که در سال ۱۹۶۲ ساخته و در سال ۱۹۶۸ ساخته شد، از گالری پائولا کوپر خریداری کرد.
دود (۱۹۶۷) در حال حاضر دهلیز ۶۰ فوتی را پر می‌کند که به ساختمان آهمانسون موزه هنر کانتی لس‌آنجلس منتهی می‌شود. موزه این اثر را در سال ۲۰۱۰ خریداری کرد.
املاک تونی اسمیت در حال حاضر توسط گالری پیس در نیویورک نمایش داده می‌شود.
زندگی خصوصی
اسمیت در سال ۱۹۴۳ در نیویورک با همسرش، خواننده و بازیگر اپرا جین لارنس آشنا شد. آن‌ها به لس آنجلس نقل مکان کردند و در سانتا مونیکا در حضور تنسی ویلیامز به‌عنوان تنها شاهد ازدواج کردند.
او پدر هنرمندان کیارا «کیکی» اسمیت، ستون اسمیت و بازیگر زیرزمینی بئاتریس «بیب» اسمیت (دوقلوی ستون، که در سال ۱۹۸۸ درگذشت) بود.
منابع
Tony Smith. در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی
حاج قشلاق
حاج قشلاق، روستایی از توابع بخش حلب شهرستان ایجرود در استان زنجان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ایجرود پایین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۶۶ نفر (۳۵خانوار) بوده‌است.
آرامگاه شاه ابوالقاسم
بقعه شاه ابوالقاسم یا شاه گردن بلند یا شاه مال بابادی مربوط به دوره قاجار است و در لالی، شاه آباد سادات واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
جی. دبلیو. لاکت
'''جی. دبلیو. لاکت''' (J. W. Lockett) بازیکن فوتبال آمریکایی است.
شپشک بالش‌پنبه‌ای
شپشک بالش‌پنبه‌ای (یا به قولی شپشک استرالیایی ) نام یک گونه از تیره شپشک‌های بالشتکی است.
•مهم ترین خانواده مورد تغذیه این شپشک مرکبات هست
•گونه نر این حشره بال دار و ماده بدون بال میباشد
گمینا لیپوویتس کوشچیلنه
گمینا لیپوویتس کوشچیلنه یک گمینا در لهستان است که در شهرستان مواوا واقع شده‌است. گمینا لیپوویتس کوشچیلنه ۱۱۴٫۲۱ کیلومتر مربع مساحت و ۴٬۹۲۸ نفر جمعیت دارد.
دهستان لکستان
دهستان لکستان یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان سلماس در استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران است. مساحت این دهستان ۲۹۸/۸۵۱ کیلومتر مربع و شمار روستاهای آن ۱۵ روستا است.
در اوایل سلطنت آقامحمدخان قاجار ریاست طایفه لک‌های سلماس با سلطان احمد لک بود. به نظر می‌رسد نام روستای سلطان احمد سلماس، از نام رئیس طایفه لک سلماس گرفته شده باشد.
چنین به نظر می‌رسد زمانی که جمعیت سلماس رو به کاهش نهاد و آثار ضعف اقتصادی در چهره آذربایجان نمایان می‌شد، دولت صفویه برای حفاظت از مرزهای سلماس و افزایش جمعیت آن، گروهی از لک‌های قفقازی را به سلماس کوچانید.
تاریخ دقیق استقرار لک‌ها در سلماس معلوم نیست ولی با توجه به قراین و از جمله فهرست امراء دربار صفوی می‌توان حدس زد که استقرار طایفه لک در سلماس، قبل از حکومت شاه عباس بوده‌است. گفتنی است در فهرست یاد شده «ساروخان سلطان سلماسی میر جماعت لک سلماسی» قید شده‌است که جزو اویمآقات قیزیل باش نبوده ولی «در سلک امراء عظام انتظام یافته» است.
امروزه لک‌های سلماسی در آبادی‌های زیر استقرار یافته‌اند:
یوشانلو، کنگرلی، سلطان احمد، حبشی، یالقیز آغاج، صدقیان، قره قشلاق، حمزه کندی، آفتاخانا و برکشلی.
البته در فرهنگ جغرافیایی ایران براساس مطالب گرد آوری شده از مسموعات و روایات موجود در عامه نوشته شده‌است که اهالی این منطقه از لکستان قفقاز کوچانده شده‌اند. لک‌های ترک که از اعقاب لک‌های داغستانی اند در ناحیه لکستان سلماس سکونت دارند. اینان به احتمال قوی در اوایل دوره صفویه از ناحیه غازی قموق داغستان به آذربایجان آمده‌اند و در این منطقه سکنی گزیدند البته باز هم محل سکونت اولیه این مردمان به‌طور دقیق مشخص نمی‌باشد.
پورتر هایتس، تگزاس
پورتر هایتس (به انگلیسی: Porter Heights) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان مونتگومری، تگزاس واقع شده‌است. پورتر هایتس ۸٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۶۵۳ نفر جمعیت دارد و ۳۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
جگن‌لوی عجم
جگن‌لوی‌عجم، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان ماکو در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان چایپاسارحنوبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۰نفر وتعداد خانوار ان ۸ خانوار بوده‌است.
چانگان موتورز
چانگان موتورز شرکت خودروسازی چینی است، که دفتر مرکزی و کارخانه اصلی آن در شهر چونگ‌کینگ قرار دارد. این شرکت همچنین به چانا هم مشهور است. بنابر آمار سال ۲۰۱۰ این شرکت چهارمین شرکت بزرگ خودروسازی چین است.
برندها و محصولات
چانگان خودروهای خود را با برندهای زیر عرضه می‌کند
جوینت ونچر
شرکت چانگان موتور بزرگترین سرمایه‌گذاری مشترک شرکت فورد آمریکا است و در هر دو بخش طراحی بدنه و موتور وامدار شرکت فورد است و به همین خاطر محصولات چانگان به واسطه این شریک تجاری در ایالات متحده آمریکا هم به فروش می‌رسد. فورد یکی از معدود شرکت‌های تولیدکننده خودرو در چین است که در این کشور زیربرند ندارد. ایده زیربرند از سیاست‌گذاری‌های دولت چین بوده تا امکان انتقال دانش فنی صنعت خودرو به چین را ممکن کرده و توانایی مهندسی چین را بالا ببرد. دفاتر مرکزی و طراحی چانگان اکنون علاوه‌بر شانگهای چین در تورین ایتالیا و ایالت میشیگان آمریکا واقع شده‌اند.
سوریکو
سوریکو (به ایتالیایی: Sorico) یک کومونه در ایتالیا است که در استان کومو واقع شده‌است.
خصوصیات
سوریکو ۲۳٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۱۸۸ نفر جمعیت دارد.
کناری (آواشناسی)
کناری اصطلاحی در آواشناسی تولیدی است که به شیوه تولید یک آوا اشاره دارد. در همخوان‌هایی که به این شیوه تولید می‌شوند، بخش مرکز زبان بست ایجاد می‌کند اما یک یا دو طرف کناره زبان پایین آمده و جریان هوا از کناره‌ها خارج می‌شود. جریان هوا اگر از یک طرف خارج شود کناری یک‌سویه و اگر از دو طرف خارج زبان خارج شود کناری دوسویه نامیده می‌شود. همخوان‌های کناری می‌توانند بیواک یا دمیده باشند. همخوان‌هایی که در تولیدشان جریان هوا هنگام خروج از کناره‌ها اصطکاک ایجاد کند، سایشی کناری نامیده می‌شود. در آواشناسی سنتی آواهای کناری در دسته ناسوده قرار می‌گیرند که خود شامل دو واج روان [r] و [l] می‌شود. بیش از ۹۵ درصد زبان‌های دنیا حداقل دارای یک واج روان هستند و ۷۷ درصد بیش از یک واج روان دارند. در این میان واج [l] رایج‌ترین واج است.
رایج‌ترین نوع همخوان کناری، کناری لثوی واکدار([l]) است که در زبان فارسی با نویسه «ل» نشان داده می‌شود. در انگلیسی دو واج [t] و [d] هنگامی پیش از واج [l] ظاهر شوند، تولیدشان همراه با انفجار از کناره‌های زبان خواهد بود که اصطلاحاً «انفجار کناری» نامیده می‌شود. در هجای آخر واژه‌هایی نظیر bottle و cuddle در زبان انگلیسی، حتی می‌توان گفت که بست ایجاد شده در واج [d] و [t]، تا انتها باقی می‌ماند.
در ادبیات رویکرد مختصه ممیز در واج‌شناسی، اصطلاح کناری در مقابل اصطلاح غیرکناری قرار دارد؛ یعنی واج‌هایی که در تولیدشان، شیوه کناری به کار نمی‌رود. چنین تقابلی بر اساس این فرض در این رویکرد است که نظام واجی را می‌توان با استفاده از تقابل‌هایی دوگانه نشان داد.
گونه‌های کناری
گونه‌های مختلف همخوان کناری در زبان‌های مختلف به شرح زیر است:
گونه‌های کناری در زبان فارسی
در زبان فارسی تنها یک واج است که با شیوه کناری تولید می‌شود([l]) که در زبان فارسی با نویسه «ل» نشان داده می‌شود. این واج دارای واجگونه‌های زیر است:
اندرو تیلور (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۸۶)
اندرو تایلور (Andrew Taylor؛ زادهٔ August 1, 1986) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ویگان اتلتیک، باشگاه فوتبال میدلزبرو، باشگاه فوتبال کاردیف سیتی، باشگاه فوتبال ردینگ، باشگاه فوتبال برادفورد سیتی، و باشگاه فوتبال واتفورد اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۶ سال انگلستان، زیر ۱۷ سال انگلستان، زیر ۱۸ سال انگلستان، زیر ۱۹ سال انگلستان، زیر ۲۰ سال انگلستان، و زیر ۲۱ سال انگلستان بازی کرده‌است.
الکس گانسا
الکس گانسا نویسنده و تهیه‌کننده دو فصل اول سریال پرونده‌های اکس است.
هم‌چنین از فصل هفتم او به جمع نویسندگان و سازندگان اختصاصی سریال ۲۴ پیوست.
راه برو (آلبوم)
«راه برو» آلبومی از بوستون است.
این آلبوم در چارت‌های آمریکا جزو ده آلبوم اول قرار گرفت.
لیویو ایسوتی
لیویو ایسوتی (Livio Isotti; June 29, 1927 – 1927:6:29, September 19, 1999) دوچرخه‌سوار اهل ایتالیا بود.
امازی
امازی (به فرانسوی: Amazy) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Tannay واقع شده‌است.
خصوصیات
امازی ۱۳٫۷۴ کیلومترمربع مساحت و ۲۴۱ نفر جمعیت دارد.
اچ‌تی‌ام‌ال
زبان نشانه‌گذاری ابرمتنی، یا در کنار سی‌اس‌اس هستهٔ فناوری ساخت صفحه‌های وب هستند. HTML زبان توصیف ساختار صفحه‌های وب است. زبانی‌است برای نشانه‌گذاری ابرمتن (فرامتن) که برای تدوین قالب و طراحی صفحه‌های وب به کار می‌برند. دستورالعمل‌های این زبان، برچسب (Tag) نام دارند که محتوای یک صفحهٔ وب با آن‌ها، نشانه‌گذاری شده و بدین‌ترتیب، نحوهٔ نمایش آن صفحه برای مرورگرهای وب، توصیف می‌شود. تاکنون ۵ نسخه از اچ‌تی‌ام‌ال عرضه شده‌است.
هر یک از برچسب‌های اچ‌تی‌ام‌ال، معنا و مفهوم خاصی دارند و تأثیر مشخصی بر محتوا می‌گذارند؛ مثلاً برچسب‌هایی برای تغییر شکل ظاهری متن، نظیر درشت و ضخیم کردن یک کلمه یا برقراری پیوند به صفحات دیگر در اچ‌تی‌ام‌ال تعریف شده‌اند.
یک سند اچ‌تی‌ام‌ال، یک پروندهٔ مبتنی بر متن (Text–based) است که معمولاً با پسوند .htm یا .html نام‌گذاری شده و محتویات آن از برچسب‌های اچ‌تی‌ام‌ال تشکیل می‌شود. مرورگرهای وب، که قادر به درک و تفسیر برچسب‌های اچ‌تی‌ام‌ال هستند، تک‌تک آن‌ها را از داخل سند اچ‌تی‌ام‌ال خوانده و سپس محتوای آن صفحه را نمایان‌سازی (Render) می‌کنند.
اچ‌تی‌ام‌ال زبان برنامه‌نویسی نیست، بلکه زبانی برای نشانه‌گذاری ابرمتن است و اساساً برای ساخت‌مند کردن اطلاعات و جدایش اجزای منطقی یک نوشتار (نظیر عنوان‌ها، تصاویر، فهرست‌ها، بندها و جداول) به کار می‌رود. از سوی دیگر، اچ‌تی‌ام‌ال را نباید به عنوان زبانی برای صفحه‌آرایی یا نقاشی صفحات وب به کار بُرد؛ این وظیفه اکنون بر دوش فناوری‌های دیگری همچون سی‌اس‌اس است.
توسعه
اولین بار شرح کامل HTML به این شکل بود که به آن در نسخه‌های قبلی "HTML Tags" گفته شد که برای اولین بار توسط Berners –Lee در سال ۱۹۹۱ روی اینترنت قرار گرفت؛ که آن توصیف ۱۸ عناصر شامل عناصر اولیه، طراحی نسبتاً ساده از HTML بود. به غیر از Hyperlink این موارد تحت تأثیر SGMLguid در فرمت مبتنی بر SGML قرار گرفت و در پروژهٔ CERN به کار. رفت یازده مؤلفه از آن در HTML 4 نوشته شده‌است.
زبان نشانه‌گذاری ابرمتنی به شکلی است که مرورگرهای وب برای تحلیل و نوشتن متون تصاویر و دیگر مواد روی صفحات قابل شنیدن و قابل دیدن وب به کار می‌رود. ویژگی‌های پیش‌فرض برای هر مورد در ساختار HTML در جستجوگر تعریف شده‌است و این ویژگی‌ها را می‌توان تغییر داد یا اینکه توسط CSS بر اساس طراحی صفحه افزایش داد. بسیاری از اجزای متن در گزارش فنی 1988 ISO به شکل TR9537 ارائه شده‌است که نام این جزء روش‌های استفاده از SGML بود که در آن ویژگی‌های اولیه ساختار زبانی مانند آنچه که در مورد فرمان RUNOFF دیده می‌شود استفاده شد که در ابتدای دهه ۱۹۶۰ برای CTSS ارائه شده‌است. این فرمان‌های ساختاری از فرمان‌های مورد استفاده توسط typesetters استفاده می‌کند که به شکل دستی برای فرمت‌های مختلف در نظر گفته شده‌اند. اما اصل SGML برای ساختار کلی بر اساس اجزای مختلف است (محدوده‌های حاشیه‌نویسی تو در تو به همراه ویژگی‌هایی که دارد) تا اینکه از اثرات چاپ استفاده شود. همچنین جداسازی ساختارها و شکل ترکیبی نیز باید در نظر گرفته شود. HTML به شکل مداوم به این صورت با CSS به کار گرفته می‌شود.
پس از آنکه HTML و +HTML به شکل پیش‌نویس در ابتدای ۱۹۹۴ منقضی گردید،IEFT یک گروه کاری HTML را ایجاد کرد که در سال ۱۹۹۵ نسخهٔ HTML 2.0 تکمیل گردید، HTML اولیه با این قصد ساخته شده که به شکل یک ساختار استاندارد در آینده از آن استفاده شود.
پس از آن پیشرفت‌هایی در IETF در نظر گرفته شد که مورد توجه رقیبان قرار گرفت. تا سال ۱۹۹۶ ویژگی‌های HTML حفظ شد و ورودی‌هایی از نرم‌افزارهای تجاری گرفته شد که این کار توسط کنسرسیوم وب جهان‌گستر انجام شد. اما در سال 2000 HTML یک استاندارد بین‌المللی (ISO/IEC 15445:2000) گردید. HTML4.01 در انتهای ۱۹۹۹ انتشار یافت و پس از آن ساختار بعدی آن در سال ۲۰۰۱ به شکل کامل منتشر شد- در سال ۲۰۰۴ پیشرفت‌هایی در HTML5 در (WHATWG) در نظر گرفته شد و شکل قابل انتشار آن به شکل W3C در سال ۲۰۰۸ ارائه گردید.
۲۱ نوامبر ۱۹۹۵
HTML 2.0 به شکل IETF RFC 1866 انتشار یافت.RFCs تکمیلی ظرفیت‌های زیر را داشت:
دسامبر۱۹۹۷
html 4.0 توصیه W3C را ارائه کرد که در آن سه تفاوت عمده اعمال شده بود:
درابتدا با کد نام "Cougar" نامگذاری شده بود و 0.HTML4 از انواع اجزای خاص جستجوگر و ساختارهای مختلف استفاده کرده بود ولی در همان زمان مرحله‌ای در نظر گرفته شد که از ویژگی‌های نشانه‌گذاری بصری Netscap را با مارک آن‌ها به عنوان نفع شیوه نامه‌ها توصیه نمی‌شود. HTML 4 یک برنامه SGML مطابق با ISO 8879 است.
آوریل ۱۹۹۸
HTML4.0 برخی تغییرات اندک را دوباره انجام داد بدون آنکه تعداد نسخه‌ها را افزایش دهد.
دسامبر ۱۹۹۹
HTML4.01 به توصیهٔ W3C انتشار یافت. در آن سه تغییر کلی به شکل HTML4.0 در نظر گرفته شد و آخرین غلط نامه در ۱۲ می ۲۰۰۱ انتشار یافت.
می ۲۰۰۰
۲۰۰۰:ISO/IEC ۱۵۴۴۵ به عنوان استاندارد بین‌المللی ISO/IEC انتشار یافت. در ISO این استاندارد در حوزه ISO/IEC JTC1/SC34 قرارگرفت. دراواسطISO/IEC15445:2000,HTML4.01 :2008 جدیدترین نسخه‌های HTML ارائه شد. پیشرفت‌های موازی صورت گرفته، باعث شد که XHTML مبتنی بر XML حاصل شود که توسط گروه کاری W3CHTML در طی اوایل و اواسط ۲۰۰۰ اشغال شده بود.