cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گوگل بیس
گوگل بیس یک پایگاه‌داده آنلاین است که توسط گوگل ساخته شده‌است. در این پایگاه‌داده می‌توان انواع داده‌ها از قبیل متن، تصاویر و داده‌های ساختاریافته با قالب XML، PDF، اکسل (ابهام‌زدایی)، RTF و WordPrefect را جای داد. اگر گوگل داده‌های وارد شده در این پایگاه داده را مرتبط با عبارت جستجوشده یافت آن را در نتایج جستجوی خود نشان خواهد داد.
پیوند به بیرون
صفحهٔ اصلی گوگل بیس
بوستون (آلبوم)
«بوستون» آلبومی از گروه موسیقی بوستون است که سال ۱۹۷۶ میلادی منتشر شد.
نیکولوسی
نیکولوسی (به ایتالیایی: Nicolosi) یک کومونه در ایتالیا است که در استان کاتانیا واقع شده‌است.
جوزپه تاکا
جوزپه تاکا (Giuseppe Tacca; August 12, 1917 – 1917:08:12, October 18, 1984) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه بود.
باربرا دل بایس
باربرا دل بایس (به اسپانیایی: Barberà del Vallès) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان بارسلون واقع شده‌است.
خصوصیات
باربرا دل بایس ۸٫۳ کیلومترمربع مساحت و ۲۹٬۲۰۸ نفر جمعیت دارد و ۱۴۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ساوکا دابچویچ-کوچار
ساوکا دابچویچ-کوچار (Savka Dabčević-Kučar؛ December 6, 1923 – 1923:12:06, August 6, 2009) یک سیاست‌مدار اهل کرواسی بود.
کهریزسیاه منصور
کهریزسیاه منصور، روستایی از توابع بخش حلب شهرستان ایجرود در استان زنجان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ایجرود پایین قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۵۰ نفر (۳۷خانوار) بوده‌است.
آکادمی بریکستون
آکادمی بریکستون (Brixton Academy) یک سالن اجرای موسیقی و تئاتر و کلوب شبانه در شهر لندن است.
این سالن که در سال ۱۹۲۹ تأسیس شده در منطقه بریکستون قرار دارد و دارای ۴٬۹۲۱ نفر ظرفیت می‌باشد.
امولی ان وست
امولی ان وست (Emoly Ann West) مانکن آمریکایی است.
گمینا لیپنگک
گمینا لیپنگک یک گمینا در لهستان است که در شهرستان اوپاتوف واقع شده‌است. گمینا لیپنگک ۸۱٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۵٬۷۵۱ نفر جمعیت دارد.
تلیم‌خان سفلی
تلیم‌خان سفلی، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان ماکو در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان چایپاسارحنوبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۸۹ نفر (۲۰خانوار) بوده‌است. تعدادی ازانهاعشایرهستنندوبه ییلاق‌های منطقه اواجیق کوچ می‌کنند و به دامداری و کشاورزی درروستا مشغولند.
توپ اوبادی
توپ اوبادی (Tope Obadeyi؛ زادهٔ October 29, 1989) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کیلمارنوک، باشگاه فوتبال بری، باشگاه فوتبال چسترفیلد، باشگاه فوتبال ریو آوه، باشگاه فوتبال سوئیندون تاون، باشگاه فوتبال شروزبری تاون، باشگاه فوتبال بولتون واندررز، باشگاه فوتبال پلیموث آرگیل، و باشگاه فوتبال روچدیل اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۹ سال انگلستان و زیر ۲۰ سال انگلستان بازی کرده‌است.
اندیس مزرعه حاجی حسن ۱
مزرعه حاجی حسن ۱ یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر زرین استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، مس است.
لارا گریوز
لارا گریوز یک سوارکار زن اهل کشور ایالات متحده آمریکا در رشتهٔ درساژ است. او در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ ایالات متحده را نمایندگی می‌کرد که در این بازی‌ها توانست مدال برنز را در رقابتهای تیمی بدست آورد.
پیشهٔ درساژ
لارا گریوز در ورمانت بزرگ شده‌است. وی اولین سواری پونی خود را در اوایل کودکی و زمانی که یکی از دوستان خانوادگی آنها دو اسبچه به مزرعه آنها آورده بود انجام داد؛ که در نهایت علاقهٔ او و خواهرهایش باعث شد تا والدینش متقاعد شوند تا ماشین خشک کن و ماشین لباس‌شویی خود را بفروشند تا بتوانند اسبچه‌ها را نگهدارند. در سن پانزده سالگی او و مادرش کره ای به نام وردادز را از کشور هلند خریداری کردند اسبی که نهایتها اسب المپیک گریوز شد. در سالهای ابتدایی وردادز نشان داد که اسب سرسختی است و یکبار لارا گریوز را به زمین انداخت که موجب شکستگی پشت لارا شد. پس از این ناکامیها او تصمیم گرفت که حرفهٔ آرایشگری را دنبال کند. در این دوران او تصمیم گرفت بیشتر بر روی دوره‌های آموزشی آرایشگری تمرکز کند و اسبش را نیز بفروشد. اما بعدتر از آنجایی که موفق نشد اسبش را بفروشد به فلوریدا رفت و تصمیم گرفت که حرفهٔ سوارکاری درساژ را ادامه دهد.
او و وردادز در سال ۲۰۱۴ در مسابقات بین‌المللی گران پری ۲۰۱۴ شرکت کردند. در قهرمانی درساژ آمریکا گلدستون، نیوجرسی به‌طور غیره منتظره ای در مجموع رده دوم شد و مستقیماً برای بازی‌های جهانی سوارکاری ۲۰۱۴ انتخاب شد.
ارتش ۵۰ سنتی
ارتش ۵۰ سنتی (: 五毛党; pinyin: Wǔmáo Dǎng) به گروهی از صحنه‌سازان دولتی گفته می‌شود که به صورت جمعی به عنوان مفسران اینترنت برای دولت چین عمل می‌کنند.
وجه تسمیه
پس از آنکه برای آن‌ها در هر پست، ۵۰ سنت چینی یا ۵ مائو پرداخت شد به این نام مشهور شدند، نام دیگر جلیقه قرمز، جلو دار قرمز وحزب پنج مائو نیز گویند. فعالیت‌های آن‌ها توسط هو جینتائو رئیس‌جمهور چین به عنوان «الگوی جدیدهدایت افکار عمومی» توصیف شده‌است.
فعالیت
کار آن‌ها عمدتاً به زبان چینی وتمرکز فعالیت آن‌ها بیشتر در وب سایت‌های داخلی، بولتن‌ها، و چت روم به زبان چینی است ولی بعضاً، به زبان انگلیسی هم پست‌هایی هست. نقش آن‌ها این است که بحث از ضد گفتاری حزبی، سیاسی یا «غیرقابل قبول» دور کنند وبسوی اهداف ونظرات خط داده شده حزبی حزب کمونیست چین هدایت کنند.
منابع
افکار عمومی
بخش آمازوناس
شهرستان آمازوناس (به اسپانیایی: Amazonas Department) یک سکونتگاه مسکونی در کلمبیا است که در کلمبیا واقع شده‌است.
خصوصیات
شهرستان آمازوناس ۱۰۹٬۶۶۵ کیلومترمربع مساحت و ۷۴٬۵۴۱ نفر جمعیت دارد.
تایلر هاروی (بازیکن فوتبال)
تایلر هاروی (Tyler Harvey؛ زادهٔ June 29, 1995) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پلیموث آرگیل، باشگاه فوتبال سالزبری سیتی، و باشگاه فوتبال بث سیتی اشاره کرد.
محمد مختاری (جنبش سبز)
محمد مختاری (۱۹ شهریور ۱۳۶۸ – ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ در تهران) یکی از دو نفری است که در جریان اعتراضات خیابانی بیست و پنجم بهمن ماه سال ۱۳۸۹ در تهران کشته شد. مجید مختاری برادر محمد مختاری، پس از کشته شدن برادرش در ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ در یک مصاحبه تلفنی با مسیح علی‌نژاد خطاب به نیروهای امنیتی گفت: دردآور است که حتی تابوت برادرم را هم دزدیده‌اند.
خبرگزاری فارس مسوول تیراندازی به این جوان را «عوامل فتنه‌گر و گروهک مزدور و تروریستی منافقین» دانست.
پدر محمد مختاری ۱۲ اسفند ۱۴۰۱ درگذشت.
نبرد قلعه ایتر
نبرد قلعه ایتر نبردی است که در ۵ مه ۱۹۴۵ در قلعه‌ای به همین نام در تیرول اتریش اتفاق افتاد. این نبرد در آخرین روزهای نبرد در جبهه اروپا با پیروزی متفقین خاتمه یافت.
پیش زمینه
قلعه ایتر قلعه‌ای کوچک بر بالای تپه‌ای در نزدیکی روستای ایتر بود که از سال ۱۹۴۳ توسط رایش سوم به نگهداری نگاهبانان با ارزش فرانسوی اختصاص داده شد. دو نخست‌وزیر سابق فرانسه، ادوار دالادیه و پاول رینو، ستاره تنیس فرانسوی جین بوروترا، چند تن از فرماندهان سابق ارتش فرانسه، خواهر بزرگ‌تر شارل دوگل و بعضی دیگر از شخصیت‌های مهم فرانسوی از زندانیان این قلعه بودند. علاوه بر این تعدادی از زندانیان داخائو برای انجام کارها به این قلعه فرستاده شده بودند.
نبرد
در مه ۱۹۴۵ نگهبانان زندان از آنجا فرار کردند اما زندانیان در آن باقی ماندند چرا که واحدهای گشتی اس‌اس در اطراف قلعه وجود داشتند و خروج را غیرممکن می‌کردند. زندانیان کنترل قلعه را به عهده گرفتند و خود را با سلاح‌های باقی‌مانده مسلح کردند. آن‌ها یک افسر اس‌اس را که برای بهبود جراحات‌اش به قلعه آمده بود و در این دوره رفتار دوستانه‌ای داشت را به فرماندهی دفاع از قلعه برگزیدند و آشپز خود را با دوچرخه برای برقراری ارتباط و به امید دریافت کمک از نیروهای مقاومت اتریش به بیرون قلعه فرستادند. او توانست در شهر ورگل که به تازگی توسط ارتش آلمان تخلیه شده بود با نیروهای مقاومت اتریش و سرگرد ژوزف گانگل که فرماندهی باقی‌مانده نیروهای ورماخت را بر عهده داشت ارتباط برقرار کند. ژوزف گانگل که به جای عقب‌نشینی به نیروهای مقاومت پیوسته و فرماندهی آن را به عهده گرفته بود نیروهای خود را برای محافظت از شهر نیاز داشت. او تصمیم گرفت خود را به نیروهای آمریکایی برساند و از آن‌ها کمک بخواهد. در هشت مایلی شمال قلعه گانگل با چهار دستگاه تانک شرمن آمریکایی که به فرماندهی سروان جک لی مشغول شناسایی بودند برخورد کرد و از آن‌ها تقاضا کمک کرد. لی بی‌درنگ و پس از دریافت اجازه از مرکز فرماندهی به سمت قلعه حرکت کرد.
بعد از شناسایی قلعه توسط گانگل، او و سروان لی به همراه ۱۴ سرباز آمریکایی، ۱۰ توپچی سابق ورماخت، راننده گانگل و یک تانک پس از نابودی ایست بازرسی نیروهای اس‌اس به قلعه رسیدند. آن‌ها نیروهای خود را در اطراف قلعه پراکنده کردند و تانک را در ورودی اصلی قرار دادند. زندانیان فرانسوی نیز علی‌رغم درخواست لی برای پنهان شدن تصمیم گرفتند تا در کنار قوای آمریکایی و سربازان ورماخت به مبارزه با مهاجمین اس‌اس بپردازند.
در روز ۵ مه ۱۹۴۵ نیروهای اس‌اس با استعداد ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر برای انتقام‌گیری و کشتن اسرا فرانسوی حمله به قلعه را آغاز کردند. پیش از شروع تهاجم اصلی نیروهای اس‌اس، گانگل توانست با تلفن از نیروهای مقاومت تقاضای کمک کند اما تنها دو سرباز آلمانی و یک جوان عضو مقاومت اتریش خود را به قلعه رساندند. به شهادت شاهدین نبرد بسیار سنگین بود و در میانه نبرد تانک آمریکایی توسط آتش توپ فلاک ۸۸ از بین رفت.
سرانجام در اوایل بعد از ظهر هنگ ۱۴۲ام از تهاجم باخبر شد و نیروهای کمکی را برای مدافعین قلعه ارسال کرد. در ساعت ۴ بعد از ظهر نیروهای آمریکایی به قلعه رسیدند و تهاجم نیروهای اس‌اس را با شکست مواجه کردند.
نتایج
طی این نبرد ۱۰۰ نفر از قوای اس‌اس اسیر شدند. گانگل نیز هنگامی که سعی داشت نخست وزیر سابق فرانسه پاول رینو را از خطر دور کند توسط گلوله تک تیرانداز آلمانی کشته و در نزدیکی شهر ورگل دفن شد. او امروزه در اتریش به عنوان قهرمان ملی شناخته می‌شود و یکی از خیابان‌های ورگل به نام اوست. لی نیز به خاطر دفاع از قلعه به دریافت مدال نائل آمد. این نبرد که دو روز پیش از امضا قرارداد تسلیم بی قید و شرط آلمان رخ داد. یکی از عجیب‌ترین نبردها در تاریخ جنگ است که سربازان آلمانی و آمریکایی دوشادوش یکدیگر در آن جنگیدند.
ناحیه وحدت
ناحیهٔ وحدت یکی از ناحیه‌های اداری استان ناحیه‌های تابع جمهوری است که در غرب کشور تاجیکستان جای دارد و در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۲۷ میلادی در بخشی از جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی تأسیس یافته‌است. مرکز این ناحیه، جماعت وحدت است که با شهر دوشنبه ۲۱ کیلومتر فاصله دارد.
حکومت
سرور ناحیهٔ وحدت، رئیس حکومت آن است که توسط رئیس جمهور تاجیکستان برگزیده می‌شود، نهاد قانونگذاری ناحیهٔ وحدت، مجلس نمایندگان خلق می‌باشد که توسط رأی‌دهندگان این ناحیه برای ۵ سال انتخاب می‌شوند.
تقسیمات
جماعت‌های این ناحیه بشرح زیر است:
زبان گلی
گُلی یا گلیش زبانی است سلتی که در سرزمین گل بدان سخن گفته می‌شد. پیش از آنکه زبان لاتین عامیانه رواج پیدا کند در امپراتوری روم و در میان گل‌های روم این زبان رواج داشت. از این زبان صدها نوشته بر روی سنگ، سکه، سفال و دیگر اثرهای هنری و گهگاه بر روی فلز(سرب و روی) در دست است. همه این‌ها در منطقه فرمانروایی گل‌های رومی (فرانسه، سوئیس، ایتالیا، آلمان و بلژیک) یافته شده‌اند.
گمینا لیپنو (استان کویافسکو-پومورسکی)
گمینا لیپنو (استان کویافسکو-پومورسکی) یک گمینا در لهستان است که در شهرستان لیپنو واقع شده‌است. گمینا لیپنو ۲۰۹٫۷۲ کیلومتر مربع مساحت و ۱۱٬۳۳۷ نفر جمعیت دارد.
زبان گلی
گالیک با زبان‌های ]سلتیبری، لپونتی و گالاسیایی در یک گروه جای می‌گیرد.
تاریخچه
نخستین سنگنوشته‌ها به زبان سلتی به سده ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد. این سنگنوشته‌ها به زبان لپونتیک می‌باشند (برخی لپونتیک را تنها لهجه‌ای از گالیک دانسته‌اند). این سنگنوشته‌ها که در گالیا سیزالپینا یافت شده‌اند به الفبای کهن ایتالیایی نوشته شده‌اند. سنگ‌نوشته‌های این زبان به الفبای یونانی مربوط به سده سوم پیش از میلاد در دهانه رود رون پیدا شده‌است. پس از این تاریخ دیگر هر نوشته‌ای به این زبان به الفبای لاتین است. تا سده ششم هنوز گزارشی از کسانی که به زبان گالیک سخن می‌گفته‌اند در دست است.
آواشناسی
واج [χ] نیز صدای درهم شده /k/ پیش از /t/ می‌باشد.
نگارش
الفبای لوگانو برای نگارش لپنتیک به کار برده می‌شد:
AEIKLMNOPRSTΘUVXZ
دشت
دشت یا جلگه به مکانی می گویند که بیابان است اما به دلیل پست و همواری که از آبرفت رودها را وجود آورده است، از یک سو به کوه‌ها و از سوی دیگر به مناطق پست راه دارد و به دریا یا دریاچه‌ای دائمی راه دارد.
زبان گلی
نگارش
در این الفبا میان واج‌ها انسدادی صدادار و بی‌صدا تفاوتی نبود. برای نمونه /t/ و /d/ هر دو به یک گونه نوشته می‌شدند. Z نمایانگر /ts/ بود، Vبرای نشان دادن /w/، و برای نشان دادن /t/ از نماد Θ و برای /g/ از X سود می‌بردند.
دشت
به زمین مسطح و نسبتاً همواری می‌گویند که معمولاً بلندای کمی داشته باشد. اینگونه زمین‌ها به روش‌های گوناگون پدید می‌آیند که هر کدام بر حسب مورد نام‌گذاری می‌شوند، مانند جلگه آبرفتی و جلگه ساحلی و همچنین مسیله.
گیاه طبیعی بیشتر جلگه‌های معتدله علف است که به آن علفزار می‌گویند. معمولاً به جلگه‌ های خشک و کم‌گیاه‌تر دشت هم می‌گویند.
زبان گلی
نگارش
αβγδεζηθικλμνξοπρστυχω
χ نماد خ، θ نماد /ts/، و از نماد ου برای /u/، /ū/، /w/ و η و ω برای /e/، /ē/ و /o/، /ō/ به کار می‌رفت. ι برای ای کوتاه و ει برای ای کشیده به کار می‌رفت. نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که سیگما در الفبای یونانی خاوری به شکل هلالی و مانند C در لاتین است.
ABCDÐEFGHIKLMNOPQRSTUVXZ
abcdðefghiklmnopqrstuvxz
G و K گاهی در این نویسه جایگزین هم می‌شدند. Ð/ð، ds و s نماد واج /ts/ بودند.X برای نشان دادن صدای خ یا /ks/ به کار می‌رفت.Q بسیار کم کاربرد داشت. در ایت زبان گاه جای EV و OV با هم عوض می‌شد.
قانونهای آوایی
در گالیک شمالی و خاوری واج بی‌صدای لبی kw موجود درزبان هندواروپایی نخستین به p دگریده می‌شود (در زبان بریتانیک)، این اصل به زبان بریتانیک و همچنین یونانی و زبانهای ایتالیک نیز گسترانیده می‌شود، در حالیکه در دیگر زبان‌های سلتیک این واج لبی به گونه Q نگاه داشته شده‌اند. برای نمون در زبان‌ها گالیک خاوری و شمالی یاد شده به پسر mapos می‌گفتند، در زبان ایرلندی نخستین maqi می‌گفتند. همچنین در گالیک شمالی/خاوری به اسب epos می‌گفتند، در ایرلندی کهن به آن ech و در گالیک جنوبی و باختری eqos می‌گفتند که همگی این‌ها از زبان هندواروپایی مشتق شده‌اند که در این زبان *ekuos بوده‌است.
دستور زبان
دستور زبان گلی همانندیهایی با دستور زبان لاتین و همچنین فرانسوی تاریخی دارا می‌باشد. بحثهایی دربارهٔ اینکه آیا لاتین فرزندخواندهٔ زبان گل‌های رومی است یا نه هنوز در پی است.
قالبها
این قالب در گذار از روند تاریخی خود تغییراتی را هم به خود دیده‌است برای نمونه ستاک -a به -ai دگرش یافته‌است. با بازنگری سنگنوشته‌ها می‌توان فهمید که این ستاک در آغاز -e و در پایان -i گشته‌است.
اعداد
عددها در زبان گلی در پی می‌آید:
هاینریش لنز
هاینریش فردریش امیل لنز (۱۲ فوریه ۱۸۰۴ – ۱۰ فوریه ۱۸۶۵) فیزیک‌دان روسی-استونیایی-آلمانی بود که قانون لنز را در ۱۸۳۳ پیش نهاد.
وی در رم ایتالیا درگذشت
قزل‌قشلاق
جمعیت
این روستا در دهستان چمن قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۶ نفر (۱۳ خانوار) بوده‌است.
چاد ریکیسون
چاد ریکیسون (Chad Richison) حسابدار آمریکایی است.
گوئرینو توسلو
گوئرینو توسلو (Guerrino Tosello؛ زادهٔ October 14, 1943) دوچرخه‌سوار اهل ایتالیا است.
لی، ماساچوست
لی شهرکی در شهرستان برکشایر ایالت ماساچوست می‌باشد که در سال ۱۷۷۷ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهرک در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۵٬۹۴۳ نفر جمعیت داشته‌است.
کراود، میسیسیپی
کراود شهرکی در ایالت میسیسیپی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۷۱۲ نفر بوده‌است.
اونیفری
اونیفری (به ایتالیایی: Oniferi) یک کومونه در ایتالیا است که در استان نیورو واقع شده‌است.
خصوصیات
اونیفری ۳۵٫۷ کیلومترمربع مساحت و ۹۵۶ نفر جمعیت دارد و ۴۷۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خیلی متاسفم (ترانه ایمجین دراگنز)
«خیلی متاسفم» تک‌آهنگی از ایمجین دراگنز است که در منتشر شد. این تک‌آهنگ در آلبوم دود + آینه‌ها قرار داشت. این آهنگ رتبهٔ ۱۴ام در چارت آهنگ‌های داغ راک بیلبورد کسب کرد. همچنین در بازی‌های کامپیوتری بتلفید هاردلاین از کمپانی الکترونیک آرتس و ان‌بی‌ای ۲کا۱۶ از کمپانی ۲کا اسپرت قرار دارد.
خانه فرهادی
منزل فرهادی مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان لطفعلی‌خان زند، محله درب شیخ، کوچه حکیم‌السلطنه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۴۶۷۵ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منطقه آمازوناس
منطقه امازوناس (به اسپانیایی: Amazonas Region) یک منطقه در پرو است.
مساحت این منطقه ۳۹۲۴۹٫۱۳ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۴۴۳٬۰۲۵ نفر است.
فجر ۳ (موشک بالستیک)
فجر-۳ موشک بالستیک میان برد ساخته شده توسط ایران با برد نهایی نامشخص (حدود ۲۰۰۰ کیلومتر) است. مقامات ایرانی اظهار داشته‌اند این موشک قابلیت رادار گریزی داشته و توانایی اصابت چندین هدف به‌طور مستقل را دارد. (MIRV)
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از این موشک در طول مانور پیامبر اعظم در تاریخ ۳۱ مارس ۲۰۰۶ پرده‌برداری کرد. سرتیپ حسین سلامی فرمانده نیروی هوایی، "آزمایش موفقیت‌آمیز یک موشک جدید با توانایی‌های فنی و تاکتیکی بیشتر نسبت به موشک‌هایی که قبلاً تولید شده است" را در تلویزیون اعلام کرد. او همچنین اظهار داشت که موشک سه کلاهک را حمل می‌کند که هر کلاهک می‌تواند هدف خود را به صورت دقیق مورد اصابت قرار دهد. وی برد موشک را که با توجه به ظرفیت حمل (بار مفید موشک) آن متفاوت است را مشخص نکرد.
محمدناصر صفا
محمدناصر صفا، ملقب به ظهیرالسلطان (زاده: ۱۲۵۷ خورشیدی در تهران، درگذشت: زمستان ۱۳۳۸ خورشیدی در کرمان) از نقاشان توانای ایرانی در اواخر عهد قاجاریه تا اواسط عهد پهلوی بود.
وی فرزند ارشد علی خان ظهیرالدوله، ایشیک آقاسی یا وزیر تشریفات دربار ناصرالدین شاه قاجار و همینطور داماد او به‌شمار می‌آمد.
مادر او نیز، خانم فروغ الدوله، ملقب به ملکه ایران یا تومان آغا، دختر ناصرالدین شاه و عمه محمدعلی شاه قاجار محسوب می‌شد و از شاهزادگان باسواد و تحصیلکرده قاجاری بود.
ظهیرالسلطان، به اقتضای پیوستن پدر و مادرش به جمع مشروطه خواهان به مبارزات صدر مشروطیت پیوست و از همرزمان و همراهان سید محمد طباطبایی، سید عبدالله بهبهانی، ملک المتکلمین، میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل، و... بود و به همراه آنان، جزو محبوسان باغ شاه به‌شمار می‌آمد.
وی که از بهترین شاگردان کمال الملک محسوب می‌شد، برای سالیان مدید، مقیم شهر کرمان بود و در همین شهر در فقر و تنهایی جان سپرد و به خاک سپرده شد.
معرفی
مورخ نامدار، دکتر باستانی پاریزی، در کتاب جامع المقدمات خویش، این شاهزاده هنرمند قاجاری و خانواده او را چنین معرفی کرده‌است:
دوستعلی معیری (معیرالممالک) نیز، در مجموعه مقالات خویش با عنوان «رجال عصر ناصری» که نخست در مجله یغما و سپس به صورت کتاب مستقلی نیز به چاپ رسیده‌است، به اسامی فرزندان ظهیرالدوله صفا و از جمله پسر ارشد او، شاهزاده ظهیرالسلطان چنین اشاره کرده‌است: «ظهیرالدوله سه پسر داشت، از این قرار: محمدناصر صفا ظهیرالسلطان که از نقاشان زبر دست می‌باشد و سالهاست که در کرمان به سر می‌برد.[توجه شود که این مطلب در سال ۱۳۳۵ خورشیدی نوشته شده‌است]. ناصرقلی مظفرالدوله و ناصرعلی که اولی در سن کمال و دومی در شباب درگذشتند. وی همچنین سه دختر داشت بدین شرح: عزیزالملوک که بعداً ملقب به فروغ الدوله و زن قوام الدوله شد. ولیه صفا فروغ الملوک، که شوهر اختیار نکرد و نزد اهل ارشاد تقریباً مقام پدر را داشت. نقاشی آب و رنگ و فن پرداز را نیکو می‌پرداخت و برخی کارهایش بهترین نمونهٔ این هنر ظریف به شمار می‌روند و بالاخره ملک الملوک، که او نیز دارای ذوق شعر و نقاشی بود، وی همسر غلامحسین میرزا پسر شاهزادهٔ عمیدالملک شد و در جوانی درگذشت.»
تحصیلات
استاد محمد غفاری، ملقب به کمال الملک، که از بزرگترین نقاشان تاریخ ایران محسوب می‌شود، هنگامیکه ظهیرالدوله والی مشهد بود، هفته‌ای یک روز، مطابق اصول طریقتی به منزل ظهیرالدوله، که پس از صفی علیشاه، قطب دراویش صفی علی شاهی شده بود، می‌رفت. در همین دوران، ظهیرالدوله از کمال الملک خواست که به فرزندش، شاهزاده ظهیرالسلطان تعلیم نقاشی بدهد.
ظهیرالسلطان که خود بعدها از نقاشان بزرگ شد و در کرمان از تعلیم نقاشی گذران می‌کرد، به یکی از بهترین شاگردان کمال الملک تبدیل گردید.
ظهیرالدوله بعدها، پسر ارشدش ظهیرالسلطان را برای ادامه تحصیلات، به ایتالیا فرستاد. محمد ناصر صفا، مدت هفت سال مقیم ایتالیا بود و در آنجا به تعلیم نقاشی و مجسمه سازی ادامه داد.
نقاشی مذکور ظاهراً همان تابلوی نقاشی بزرگی است، که هم‌اکنون نیز در تالار اصلی خانقاه صفی علیشاهی تهران، به چشم می‌خورد و شبیه آن بر جلد اغلب آثار صفی علیشاه نیز درج شده‌است.
ظهیرالسلطان از سنین جوانی خود، شعر هم می‌گفت. استاد زمان زمانی، که از نقاشان مطرح ایرانی است، در مصاحبه‌ای با سایت همشهری آنلاین، از محمدناصر صفا، به عنوان نقاش کتاب‌های درسی مدارس ایران نام برده‌است. در شرح حالی از او، مندرج در سایت غدیر نیز، بر این نکته که محمدناصر صفا یکی از نخستین طراحان نقاشی‌های کتب درسی در ایران بوده، تأکید شده‌است.
مبارزات در مشروطیت
«ظهیرالسلطان از کسانی بود که به قول من = باستانی پاریزی، تنش بوی باروت میدان بهارستان در یوم التوپ [روز به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی به فرمان محمدعلی شاه قاجار] را می‌داده‌است. او با آقا سید محمد طباطبایی و آقا سید عبدالله بهبهانی، همه جا همراه بود و در ایام بحرانی مجلس، تحت تعقیب مستبدین بود. حتی یک روز هم، به قول مادرش = فروغ الدوله، ملکه ایران:
«... ظهیرالسلطان را عقب کردند که او را بگیرند، عبایش را به تنش ریز ریز کرده بودند، چون دم خانه سید محمد بود، خودش را انداخته بود توی خانه، امروز نُه روز است که شب و روز آنجاست، از ترس هیچ بیرون نمی‌آید. شاه حُکم کرده بود که هر وقت ظهیرالسلطان بیرون بیاید، بگیرندش....»
وی در جای دیگر، به نقل از یکی از نامه‌های خانم فروغ الدوله خطاب به همسرش ظهیرالدوله (مادر و پدر ظهیرالسلطان) نوشته‌است:
در بخش دیگری از نامه‌های مادر ظهیرالسلطان، یعنی ملکه ایران، که عمه محمدعلیشاه و دختر ناصرالدین شاه محسوب می‌شد، و این نامه‌ها را خطاب به شوهرش، ظهیرالدوله، که مقارن با ایام به توپ بستن مجلس در رشت بود، می‌نوشت، به این نکته که شاهزاده ظهیرالسلطان در آن روزها در معرض خطر کشته شدن قرار داشته نیز، اشاره شده‌است:
«به من = فروغ الدوله گفتند یک کاغذ بنویس به شاه = محمدعلیشاه، و توسط شفاعت = ظهیرالسلطان را بکن و بگو نکشندش!.... ببینید من حالا چه حالی باید داشته باشم، گفتم کاغذ به شاه در این موقع فایده ندارد، به امیربهادر یک کاغذ نوشتم که: نمی‌گویم ظهیرالسلطان تقصیر ندارد، امّا جوان است!، رحم به جوانیش بکنید، بفرستیدش یک جائی، یا حبسش کنید، نگذارید بکشندش!...»
از اسناد تاریخی چنین برمی آید که ظهیرالسلطان عاقبت با شفاعت و پیگیری مادرش، ملکه ایران، از حبس باغشاه آزاد می‌شود. در نامه‌ای دیگر از ملکه ایران به عاقبت برخی از محبوسان سرشناس باغ شاه و از جمله ظهیرالسلطان چنین اشاره شده‌است:
«.... پس از آزادی برخی محبوسان، آقا سید عبدالله بهبهانی را آوردند اندرون، با امیر جنگ و آقا سید محمد طباطبایی، شاه به هر دوشان خیلی التفات و دلجوئی کرد، دوازده هزارتومان به آقا سید عبدالله حواله داد و دو کالسکه که ببرندش، رویش را هم بوسید، او هم روی شاه را بوسید. آقا سید محمد را هم سه هزار تومان حواله دادند که بروند به کربلا. ملک المتکلمین را طناب انداختند. آن مرد روزنامه نویس مقصود میرزا جهانگیر خان صوراسرافیل است را کشتند... ده پانزده نفر دیگر را هم کشتند.... یک شب و روز در باغ شاه ماندیم. به شاه عرض کردم من نمی‌توانم در اینجا بمانم، ظهیرالسلطان در اینجا حبس است، زیر زنجیر. متصل هم خواجه‌ها و غلام بچه‌ها می‌آیند و تعریف می‌کنند که چه گفت، چه کرد!، خوب است مرخص کنید، من = ملکه ایران، بروم امیریه...»
ملکه ایران (فروغ الدوله)، چند روز بعد، و طی تلگرافی که به تاریخ ۲۶ جمادی الثانی ۱۳۲۶ هجری قمری (۲۶ ژوئیه ۱۹۰۸ م)، از تهران به بارفروش مخابره می‌کند، آزادی ظهیرالسلطان را به همسرش ظهیرالدوله، چنین اعلام می‌نماید:
محمد ناصر صفا، ظهیرالسلطان، بعدها از جنجال‌های مربوط به مبارزات سیاسی، به کلی فاصله می‌گیرد و
عاقبت او
دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی در نوشته‌های خویش، ضمن اشاره به زندگی محقر و فقیرانه شاهزاده ظهیرالسلطان در کرمان و شرحی در این مورد، به عاقبت وی چنین اشاره کرده‌است:
ناچار به شهرداری ِکرمان تلفن زدند که: «شاهزاده صفا-ظهیرالسلطان- فوت کرده و مخارج ِ کفن و دفن ندارد!..»
بگس
بگس (به اسپانیایی: Begues) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان بارسلون واقع شده‌است.
محمدناصر صفا
عاقبت او
«صدر میرحسینی» که در آن موقع شهردار ِ کرمان بود، در جواب گفته بود:
بگس
خصوصیات
بگس ۵۰٫۴۲ کیلومترمربع مساحت و ۵٬۰۲۳ نفر جمعیت دارد و ۳۹۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
محمدناصر صفا
عاقبت او
ناچار «دکتر رشیدفرّخی» مجبور شد که خود دست به جیب شود و پول ِ کفن ِ «شازده» را بپردازد! (دست مریزاد به دکتر!، کار را که کرد؟ آن که تمام کرد!؟) یک صوفی ِ گنابادی هم که آشنا بود، خبر شد و رفت و جسد را برداشت. «درویش محمّد غسّال» را برای شستشو آگاه کردند...
صبح ِ تدفین، صبحی سرد و برفی بود و هیچکس جنازه را مشایعت نکرد، فقط «سرهنگ سعیدی کاخکی» که خود از دراویش ِ گنابادی ِ کرمان بود، به همراه ِ قبرکن‌ها بر جنازه نماز خواند. بعدها همین سرهنگ کاخکی، مرگ ِاین درویش صفی علیشاهی (محمد ناصر خان) را به «تیمسار آق اولی» رئیس ِ هیئت امنای ِ خانقاه ِ صفی علیشاهی ِ تهران نوشت و تیمسار، مبلغ ِ صدتومان فرستاد تا صورت ِ قبرش را بستند و سنگ قبری برآن نهادند:
من =باستانی پاریزی قامت ِ رشید ِ این پیرشاهزاده را، خوب به خاطر دارم که عصایش را روی ِ شانه اش می‌نهاد و در بازار ِ کرمان قدم می‌زد و هیچکس از درونش خبر نداشت:
در کرمان ِ دورافتاده، هیچ خاطره‌ای از این شاهزادهٔ هنرمند نمانده، مگر تابلوهایی که جسته و گریخته، در خانهٔ این و آن به دیوارها کوفته شده و امضای ِ"محمدناصر ِصفاً دارد. تنها طبیعت ِ کرمان بود که با کفن ِ سفید ِ برف، از جنازهٔ شازده تشییع کرد....»
گمینا لیپنو (استان لهستان بزرگ‌تر)
گمینا لیپنو (استان لهستان بزرگ‌تر) یک گمینا در لهستان است که در شهرستان لشنو واقع شده‌است. گمینا لیپنو ۱۰۳٫۴۳ کیلومتر مربع مساحت و ۵٬۷۲۰ نفر جمعیت دارد.
سیندی مانسون
سیندی مانسون (Cyndi Munson) سیاستمدار آمریکایی است.
بوهوسلاف سوبوتکا
بوهوسلاف سوبوتکا (Bohuslav Sobotka؛ زادهٔ October 23, 1971) یک سیاست‌مدار اهل جمهوری چک است.
جان لکی
جان لکی (John Leckie؛ زادهٔ October 23, 1949) یک مهندس است.
تام کونلون
تام کونلون (Tom Conlon؛ زادهٔ February 3, 1996بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پیتربورو یونایتد و باشگاه فوتبال استیونج اشاره کرد.
تلیم‌خان علیا
جمعیت
این روستا در دهستان چایپاسارحنوبی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۴۰ نفر (۱۱خانوار) بوده‌است.
منیجمنت سوپ
منیجمنت سوپ کورپوریشن (؛ Management SOOP Corporation) با نام تجاری منیجمنت سوپ یک آژانس مدیریت بازیگران کره جنوبی است که در سال ۲۰۱۱ تأسیس شد و اکنون به عنوان شرکت تابعهٔ کاکائو انترتینمنت (کاکائو کورپوریشن) به فعالیت می‌پردازد. فهرست بازیگران شامل جون دو-یون، گونگ یو، گونگ هیو-جین، جونگ یو-می، کیم جه-ووک، سو هیون جین، چوی وو شیک، نام جو هیوک، به سوزی و نام جی-هیون و بازیگران دیگر است.
تاریخچه
منیجمنت سوپ در ۱۹ آوریل ۲۰۱۱ توسط کیم جانگ کیون تأسیس شد که قبلاً برای شرکت‌های سایدوس اچ‌کیو و شبکهٔ آسیا (Network of Asia؛ ان.او. ای) (اکنون فنتجیو) کار می‌کرد.
در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۸، کاکائو ام (اکنون کاکائو انترتینمنت) به دنبال گزارش‌هایی مبنی بر مذاکره برای تصاحب آژانس‌های سرگرمی و ایجاد همکاری با سه آژانس مدیریتی بازیگر یعنی بی‌اچ انترتینمنت، کمپانی جی. واید، منیجمنت سوپ و آژانس بازیگری و مدل تبلیغاتی برجسته در کره به نام رِدی انترتینمنت، یک آپدیت را به اشتراک گذاشت.
دولت‌خان
دولت‌خان (به لاتین: Daulatkhan) یک منطقهٔ مسکونی در بنگلادش است که در دولت‌خان اپازیلا واقع شده‌است. دولت‌خان ۱۰٫۱ کیلومتر مربع مساحت و ۲۷٬۵۱۴ نفر جمعیت دارد.
نظریه درون‌همزیستی
نظریهٔ درون‌همزیستی (Endosymbiotic theory)، نظریه‌ای که براساس آن یوکاریوت‌های فعلی از الحاق پروکاریوت‌ها و یاخته‌های هسته‌داران اولیه منشأ گرفته‌اند. این نظریه، خاستگاه میتوکندری‌ها و کلروپلاست‌ها را از باکتری‌ها می‌داند. این نظریه را لین مارگولیس اولین بار ارائه کرد.
نظریهٔ درون‌همزیستی می‌گوید میکروارگانیسم‌ها با خوردن انواعی از سلول‌های کوچکتر واجد اندامک‌های غشادار شده‌اند.
این نظریه جزو نظریاتی است که روش تکامل اندامک‌های سلول‌ها را توضیح می‌دهد. بر اساس این نظریه، بلعیدن دیگر سلول‌ها و همزیستی آن‌ها باعث شکل‌گیری اندامک‌های سلولی همچون دیسه و هسته شده‌است.
برمبنای این نظریه، میتوکندری در اصل یک باکتری هوازی بوده‌است که به‌وسیلهٔ سلول هسته‌دار بلعیده شده‌است. اما به‌جای آن‌که به‌وسیلهٔ سلول هضم شود به زندگی خود در سلول ادامه داده و تنفس سلولی را برعهده گرفته‌است. هم‌چنین بر مبنای این نظریه، کلروپلاست در اصل یک سیانوباکتری فتوسنتزکننده بوده‌است که به‌طریق مشابه با میتوکندری همزیستی خود را با سلول هسته‌دار اولیه آغاز کرده‌است.
گویدو بونی (دوچرخه‌سار)
گویدو بونی (Guido Boni; November 4, 1933 – 1933:11:4, June 28, 2014) دوچرخه‌سوار اهل ایتالیا بود.
مرکز نمایشگاهی ارلز کورت
مرکز نمایشگاهی ارلز کورت (Earls Court Exhibition Centre) یک مرکز برگزاری کنفرانس و نمایشگاه در لندن بوده است.
این مرکز برای اولین بار در سال ۱۸۸۷ ساخته شده و در سال ۱۹۳۷ تجدید بنا شده و در دسامبر ۲۰۱۴ برای ساخت ساختمان‌های جدید بسته شده است. مرکز ارلز کورت میزبان رویدادهای مهمی همچون بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۴۸ و ۲۰۱۲ بوده است. ایستگاه مترو ارلز کورت و ایستگاه برومتون غربی در نزدیک این مرکز قرار دارد.
سربندی
نخی ساده یا جفت‌رشته و موم‌اندود که برای جلوگیری از باز شدن رشته‌های طناب از یکدیگر به دور سر طناب می‌بندند سربند نامیده می‌شود. تاباندن سربند به دور سر طناب برای جلوگیری از باز شدن رشته‌های طناب از یکدیگر را سَربَندی می‌گویند.
سربندی برای طناب‌های طبیعی و مصنوعی رشته‌ای و بافته و هم‌چنین برای کابل‌ها مناسب است. این شامل طناب‌های سه‌رشته، کابل‌های چهاررشته، و مولتی‌پلیت‌های هشت‌رشته‌ای هم می‌شود.
لینکولن پارک، کلرادو
لینکولن پارک (به انگلیسی: Lincoln Park) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان فرمونت، کلرادو واقع شده‌است. لینکولن پارک ۹٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۳٬۵۴۶ نفر جمعیت دارد و ۱٬۶۴۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کمک‌هزینه‌های هاسبارا
کمک هزینه‌های تحصیلی هاسبارا نام سازمانی دولتی در نیویورک است که دانشجویان را با پشتیبانی و هزینه وزارت امور خارجه اسرائیل به اسرائیل می‌برد تا آن‌ها را برای تبدیل شدن به فعالان طرفدار اسرائیل در مجموعه‌های دانشگاهی خود تربیت کند. این سازمان مدعی است که بیش از ۲۰۰۰ دانشجو را از بیش از ۲۲۰ دانشگاه آمریکای شمالی آموزش داده‌است.
فعالیت‌ها
در ماه مه ۲۰۰۷، سازمان هاسبارا از اعضایش خواست تا با با ویرایش دسته‌جمعی در ویکی‌پدیا از آنچه گرایش خطرناک در این سایت برای نمایش یک چهره منفی از اسرائیل نام برده می‌شود، جلوگیری به عمل آورند. علاقه‌مندان تشویق می‌شدند تا به گروهی سازمان‌یافته از ویرایشگران ویکی‌پدیا بپیوندند تا مطمئن شوند که چهره اسرائیل به‌صورت دقیق و منصفانه در این سایت ترسیم می‌شود.
در سال ۲۰۰۸ کمک‌های هاسبارا منتهی به نام‌گذاری هفته‌ای به‌نام هفته آپارتاید حکومت اسلامی در مقابله با هفته نژادپرستی اسرائیل شد.
در سال ۲۰۱۰ کمک‌های هاسبارا منتهی به ایجاد هفته صلح اسرائیل گردید که در همان سال اول در ۲۸ کالج آمریکا و استرالیا برگزار گردید.
جک (جمهوری آذربایجان)
جک روستایی تاریخی در شمال شرقی جمهوری آذربایجان است که پیشینه آن به دوران پادشاهی اران بازمی‌گردد.
درام پزشکی
درام پزشکی نوعی درام تلویزیونی است که بیشتر اتفاقات آن مجموعهٔ تلویزیونی در بیمارستان، درمانگاه یا اورژانس رخ می‌دهد.
آمل
آمُل  یک شهر توریستی در استان مازندران و مرکز شهرستان آمل است. آمل یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران، قطب صنعت و صادرات استان مازندران، پایتخت برنج ایران، یکی از قدیمی‌ترین مراکز یک‌جانشینی جهان، از شهرهای مهم ترابری، کشاورزی، گردشگری، معدنی و صنعتی ایران و از مهم‌ترین شهرهای مرتبط به علم در تاریخ معروف به شهر تاریخ و فلسفه است. مردم آمل از قومیت طبری هستند که ریشه در قوم تپوری دارند و به زبان مازندرانی سخن می‌گویند. پیشینه شهر آمل به زمان آماردها بر می‌گردد که قومی در جلگه مازندران بودند و در زمان فرهاد اشکانی به گرمسار تبعید شدند و تپوری‌ها که در کوهستان مازندران ساکن بودند جایگزین آنان در جلگه شدند. در تاریخ نوشتاری نیز، مانند شاهنامه و تاریخ طبرستان آمل از مراکز مهم اتفاقات ایران و طبرستان بوده‌است. روستای ورکه لاریجان در آمل طبرستان محل تولد فریدون پادشاه اساطیری ایران بود. وَرِن تاریخی در آمل قرار داشت و ناحیه‌ای به نام وَرِن در دهستان هرازپی جنوبی شهرستان آمل قرار دارد. آمل در زمان زیاریان، علویان پایتخت ایران و در زمان اشکانیان یکی از مراکز ایران بود و در زمان افریدون تا زمان بهرام گور نیز آمل تختگاه و پایتخت ربع مسکون است. این شهر به دو منطقه شهری تقسیم می‌شود. آمل یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای استان مازندران است. شهر آمل در کنار ارومیه و گنبد کاووس یکی از سه قطب والیبال کشور می‌باشد.
لقب‌ها و عنوان‌های آمل
این شهر معروف به شهر علم و فلسفه و تاریخ، شهر بام ایران، شهر هزار سنگر شهر مادها و اولین شهر علویان است. قاضی نورالله شوشتری در کتاب مجالس‌المؤمنین آورده‌است؛ مردم آمل را طبری می‌گویند و نسبت ایشان به غیر از طبری اندک است. واژه آمل، حرف «آ» در زبان ایرانیان قدیم کاربرد «ضد» داشته و «مُل» به معنی مرگ و «آمل» ترکیبی از ضد مرگ مانند امرداد و مرداد است. آمل به معنی بی مرگ است یعنی تو را مرگ مباد. هفت شهر، آمرداد، آموی و آمله نیز دیگر نام‌های آمل در طول تاریخ بوده‌است. بام ایران اشاره به دماوند است که در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. همچنین آملی به عنوان دروازه ورود شمال ایران نیز شناخته می‌شود. بر روی سکه‌های ساسانی، نام شهرهایی که سکه در آن‌جا زده شده با علامت اختصاری مشخص گردیده‌است، اِم علامت شهر آمل بوده‌است.
اشعار
در ادبیات فارسی قدیمی اشعار بسیار زیادی وجود دارد که آمل در آن‌ها ایفای نقش نماید، از اشعار اساطیری گرفته تا اشعار در وصف ایران و مازندران، این شهر نقش بسزایی در تاریخ کهن فارسی داشته‌است. همچنین نام آمل شانزده بار به صورت مستقیم در شاهنامه فردوسی آمده‌است. از جمله این اشعار:
سفرنامه
ناصر خسرو، ناصرالدین‌شاه قاجار، یاسنت لویی رابینو، رضاشاه، آلفرد کامین لیال، انوشیروان، توماس هربرت، کارلتون استیونز کون، جیمز بیلی فریزر، ژان شاردن، آدام اولئاریوس، کارلا سرنا و یاکوب ادوارد پولاک از جمله افرادی بودند که آمل سفر کردند و سفرنامه خود را نوشتند.
جمعیت و موقعیت
شهر آمل با ۲۳۷٬۵۲۸ نفر جمعیت در جلگه مازندران و در دو سوی رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری مرکز استان، ۱۸ کیلومتری جنوب دریای مازندران و ۶ کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد. رشد جمعیت شهر آمل قابل توجه است، زیرا تعداد آن که در ۱۳۳۵ حدود ۲۷۱۲۲ نفر بوده در ۱۳۶۵ حدود پنج برابر شده‌است. میانگین رشد جمعیت این شهر را سالانه حدود ۸/۴٪ نوشته‌اند. تحولات جمعیت شهر آمل از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۸۵ به شرح زیر است:
دوران اساطیری
می‌توان گفت آمل یک شهر اساطیری است چون نبردهای فریدون، آرش کمانگیر، ضحاک، کیخسرودر زیر پای دیو سفید یعنی دماوند انجام شده‌است. شهر آمل از روزگاران کهن همواره شهری آباد و پر رونق بوده‌است. سیمای این شهر باستانی، از لا به لای هزاره‌های مه گرفتهٔ تمدن‌های پیش مادها در فلات ایران رخ نموده و پیشینهٔ تاریخی آن با افسانه‌ها و اساطیر پرشکوه ایرانی در هم آمیخته‌است. نام آمل شانزده بار در شاهنامه فردوسی یاد شده‌است. فریدون، پادشاه اسطوره‌ای که ضحاک ماردوش را درون چاهی در دماوند کوه آویخت، خود پرورش یافتهٔ دامان البرز بود و پژوهشگران، پایتخت او را حوالی آمل می‌دانند و امروز نیز باشندگان لاریجان، دشت خرمی در پای دماوند را تخت فریدون می‌خوانند. سال‌ها بعد، در عصر پادشاهی نوادهٔ وی منوچهر، سپاه توران از جیحون گذشت و سراسر شمال و شمال شرقی ایران را تصرف کرد، ولی به واسطهٔ مقاومت ایرانیان، پشت دروازه‌های آمل زمین گیر شد و به موجب پیمان صلحی، آرش کمانگیر تیری از دماوند کوه در اطراف آمل تا فرارود در آسیای میانه رها کرد و جان داد و مرزهای ایران را باز تا آن سوی جیحون کران داد. همچنین در زمان بهرام گور نیز آمل پایتخت ایران بوده‌است.
پیش از اسلام
طبق تحقیقات باستان‌شناسی، استان‌های ساحلی دریای خزر احتمالاً از ۰۰۰‘۷۵ سال پیش محل زیست انسان بوده‌است. در سال ۱۳۳۰ کارلتون استیونز کون باستان‌شناس آمریکایی اسکلت‌هایی از انسان نئاندرتال را که ظاهراً نیای کهن اقوام ساکن کرانهٔ دریای خزر بوده‌است در مازندران پیدا کرد.
آمارد
بیشترین نظریه تاریخ شناسان تاریخ اولیه و پیش از اسلام آمل به قوم مردم آمارد بر می‌گردد. مردم این قبیله آریایی پیش از ورود گروه‌های بعدی آریایی‌ها یعنی ماد، پارس و پارت در ایران زندگی می‌کردند. آماردها که جایگاهشان بین محل استقرار اقوام تپور و کادوس نشان داده شده‌است، در جوار مرو ساکن بوده‌اند. این قوم مهاجر از مردم مرو بوده و قومی بادیه نشین بوده‌اند که به تاخت تاز در اراضی اقوام دیگر می‌پرداختند و به روزگار کوروش تا حوالی ماد پراکنده گردیده بودند. قوم مارد پس از رانده شدن توسط مرویان به طبرستان (آمل) آمدند که در کنار رود هراز (ضلع غربی آن) سکنی گزیدند و شهر آمل پایتخت باستانی آن بوده‌است که اسم شهر آمل از نام آنان گرفته شده‌است. نام اصلی این قبیله آمو بود که در فارسی باستان به آمرد یا اَمرد به معنی زیان‌بخش و ویرانگر تبدیل شد. همچنین در برخی کتاب‌ها به آن‌ها «مارد» نیز گفته‌اند. آن‌ها مردمی جنگجو و هنرمند بودند و با همسایگان خود در کشمکش دایمی بودند. هم اسکندر مقدونی با آن‌ها جنگیده‌است هم فرهاد پنجم اشکانی که آن‌ها را به سوی خاراکس در غرب دریای خزر رانده‌است. برخی معتقدند شعبه‌ای از قبیله آماردها در کنار رود جیحون می‌زیسته‌اند. به گزارش دانشنامه ایرانیکا فرهاد اول اشکانی (۱۷۶–۱۷۱ قبل از میلاد) با هدف گسترش کنترل اشکانیان بر البرز و گسترش جاده شرق به غرب ماد، سرزمین آمارد را فتح کرد. این موفقیت با الحاق قبلی هیرکانی به پادشاهی اشکانیان آماده شده بود. فرهاد اول اشکانی آماردی‌ها را در خاراکس (گرمسار)، در نزدیکی گذرگاه دروازه‌های کاسپین که ماد را به پارت متصل می‌کند، ساکن کرد. احتمالاً وظیفه مهاجران تأمین امنیت جاده بوده‌است. به گفته ویلفرد مادلونگ، تپورها که در ابتدا در قسمت جنوب شرقی منطقه زندگی می‌کردند، در اوایل تحت تسلط هخامنشیان قرار گرفتند، آماردها توسط اسکندر بزرگ و بعداً توسط پارتیان شکست خوردند و در قرن دوم پیش از میلاد آنها را در اطراف ری اسکان دادند. قلمرو سابق آماردها توسط تپورها اشغال شده بود. بطلمیوس در ناحیه شرق دیلم در ساحل دریای مازندران تنها از تپورها یاد می‌کند. دیلم بخش کوهستانی گیلان بود.
هرودوت، در کتاب «هیستوریای»، در زمینهٔ پرداخت‌های ساتراپ‌های امپراتوری هخامنشی به داریوش، از مردمان موشی (moschie)، تیبارین (تپور)(tibarenie)، ماکرون(macrones)، موزیکان (mossynoekie)، و مار (آمارد)(mares) در ساتراپ نوزدهم نام برده‌است.
هرودوت از قبیله مارد (mardes) در کنار دائی‌ها (daens)، دروپیک‌ها (dropiques)، و ساگارتی‌ها (sagarties) به عنوان پارس‌های کوچنشین و صحراگرد یاد کرده‌است.
پلینیوس مورخ یونانی محل آماردها را قسمت شرقی مارگانیا شناسایی کرده‌است.
استرابون(۶۳ ق. م) از اقوام آمارد در کنار اقوام تپوری و کادوسی به عنوان اقوام کوهستان نشین در شمال کشور یاد می‌کند. استرابو می‌نویسد: تمام مناطق این کشور به استثنای بخشی به سمت شمال که کوهستانی و ناهموار و سرد است و محل زندگی کوهنشینانی به نام کادوسی (Cadusii) و آماردی (Amardi) و تپوری (Tapyri) و سایر مردمان دیگراست، حاصلخیز است.
ایزیدور خاراکسی به اقوام آمارد در رشته کوه البرز اشاره می‌کند که در زمان فرهاد اشکانی به خاراکس (گرمسار) کوچانده شدند. ایزیدور خاراکسی می‌نویسد: ماردی‌ها مردم فقیری در رشته کوه‌های البرز بودند که فرهاد اول آنها را شکست داد و آنها را مطیع خود ساخت. فرهاد اول ماردی‌ها را در خاراکس اسکان داد.
به گفته واسیلی بارتلد تپوری‌ها در قسمت جنوب شرقی ولایت سکونت داشتند و در قید اطاعت هخامنشیان درآمده بودند و آماردها مغلوب اسکندر مقدونی و بعد مغلوب اشکانیان شدند و اشکانیان در قرن دوم ق. م آنها را در حوالی ری سکونت دادند و اراضی سابق آماردها به تصرف تپوری‌ها درآمد و بطلمیوس در شرح دیلم یعنی قسمت شرقی گیلان در ساحل بحر خزر فقط از تپوری‌ها نام می‌برد.
نبرد آماردها و تپورها با اسکندر
کوینت کورس می‌نویسد: در همسایگی هیرکانیا مردمی می‌زیستند که موسوم به ماردها بودند. اینها حاضر نشدند رسولانی نزد اسکندر فرستاده و تمکین کنند. این قضیه بسیار به اسکندر گران آمد و گفت: خیلی غریب است که یک مشت مارد نمی‌خواهند مرا فاتح بدانند. پس از آن از قشون خود عده ای از سپاهیان زبده برداشته و قصد ماردها حرکت کرد و در طلیعه صبح مقابل آنها پدید آمد. ماردها بلندی‌ها را اشغال کرده بودند و اسکندر پس از جنگ آنها را از مواقعشان براند. بر اثر این احوال آنها به داخل مملکت خود عقب نشستند و دهات همجوار به دست مقدونی‌ها افتاد. ولی پس از آن حرکت قشون مقدونی به درون ولایت آنها دچار مشکل گردید، توضیح آنکه جنگل‌های وسیع و کوه‌های بلند در اینجا زیاد بود و بومی‌ها جلگه‌ها را هم با استحکاماتی سد کرده بودند.
کوینت کورس این استحکامات را چنین شرح می‌دهد: تپوری‌ها مخصوصاً (به عمد) درختان را خیلی نزدیک به هم کاشته‌اند. پس از آنکه این درختها قدری نشو و نما کرد، ماردها جوانه‌های درختان را با دست در خاک فرو می‌برند و هر یک از جوانه‌ها جوانه‌های دیگری را بیرون می‌دهد ولی تپوری‌ها نمی‌گذارند جوانه‌ها به‌طور طبیعی برویند بلکه آنها را بهم نزدیک کرده گره می‌زنند و بعد این ترکه‌ها دارای برگهای ضخیم می‌گردد تمام این زمین را فرو می‌گیرد. بدین ترتیب از جوانه‌ها و شاخ و برگ‌های آنها دامی مانند تور ایجاد شده تمام راه را مسدود می‌دارد. برای حرکت قشون اسکندر چاره ای جز استعمال تبر نبود ولی آنهم در مقابل سختی درختان که از گره‌های زیاد و از شاخه‌های درهم دویده حاصل شده بود به کار نمی‌آمد.
از طرف دیگر تپوری‌ها در پناه استحکامات خود به مقدونی‌ها باران تیر می‌باریدند. بالاخره اسکندر امر کرد که این جنگل‌ها را از هر طرف احاطه کنند و اگر روزنه‌ای یافتند حمله برند. مقدونی‌ها چنین کردند و چون محل را نمی‌شناختند اغلب مقدونی‌ها راه را گم کردند. در این احوال تپوری‌ها اسب اسکندر که بوسیفال نام داشت را ربودند. اسکندر چون این اسب را خیلی دوست می‌داشت در خشم فرورفت جارچی فرستاده، تهدید کرد که اگر اسب او را پس ندهند به احدی امان نخواهد داد. پس از این تپوری‌ها اسب را به او رد کردند با وجود این اسکندر امر کرد درختان را بیندازند از کوه خاک آورده روی جوانه‌ها و شاخ و برگ‌ها بریزند. مقدونی‌ها به اجرایی امر اسکندر پرداختند و تپوری‌ها چون دیدند استحکامات آنها بدین ترتیب خراب خواهد شد فرستاده‌ای فرستادند و تمکین کردند. پس از آن اسکندر فرادات را حاکم آنها قرار داده و به اردوی خود برگشت.
فرادات حاکم تپورهای بخش شمالی تپورستان (دشت و هامون) بوده که با اسکندر مصالحه نمود و تپوری‌های بخش جنوبی تپورستان (کوهپایه و کوهستان) فرمانروای دیگری داشتند که حاضر به مصالحه با اسکندر نبودند و در نهایت فرادات بر سرزمین تپورهای کوهستان و آماردها دست یافت.
نبرد آماردها با اسکندر
آریان می‌نویسد: اسکندر با هیپاسپیست‌ها و تیراندازان آگریانی و دسته‌های سنوس و آمین‌تاس و کمانداران سواره و نیمی از سواره نظام به ولایت ماردها رفته و اسرای زیاد گرفت و اکثر اشخاصی را که جنگ کرده بودند کشت. چون محل‌های این مردم سخت و به علاوه این ولایت فقیر است هیچ مرد جنگی قبل از اسکندر به اینجا نیامده بود. فاتح ناگهان از ولایت آنها گذشت و قبل از اینکه متوجه شوند بر آنها تاخت. این مردم به جاهای سخت کوه‌ها پناه بردند و اسکندر در آنجا هم بر ماردها فایق آمد و پیروز شد. ماردها فرستاده‌ای فرستادند و مطیع اسکندر گشتند. اسکندر ولایت ماردها را به به تپورستان که والی آن فرادات بود ضمیمه کرد.
فرادات حاکم تپورها در عصر اسکندر
فرادات فرمانده قوم تپور در نبرد هخامنشیان و یونانیان و همچنین والی تپورستان در عهد خشیارشاه و اسکندر مقدونی می‌باشد. به گزارش لوسیوس فلاویوس آریان گزنفون مورخ یونانی زمانی که اسکندر به ولایت هیرکانیا رفت قشون خود را سه قسمت کرد؛ قسمتی که از همه زیاد تر بود با خود به زادراکرات برد و قسمت دیگر را با کراتر به مملکت تپوری‌ها (تپوری‌های ساکن دراسرم هیرکانیا) برد و قسمت سوم را به سرداری اری گیوس مأمور بود که با بار و بنه و خارجی‌ها حرکت کند. پس از اینکه اسکندر از معابراسرم هیرکانیا گذشت وارد زادراکرات (ساری اسرم یا استراباد) شد در اینجا کراتر به او رسید. در این هنگام ارته باذ با سه پسر خود که نامشان سوفن و آریو برزن و ارسام بود نزد اسکندر آمد. فرادات فرمانده تپوری‌ها و نمایندگان یونانی‌های اجیر هم با اینها آمدند. اسکندر ارته باذ را به احترام پذیرفت و فرادات را فرمانده تپورها و والی تپورستان ابقا کرد.
پس از آنکه اسکندر وارد شهر آروس گردید و کراتر و اریگسوس را در اینجا یافت. آنها فرادات حاکم تپوری‌ها را همراه آورده بودند. اسکندر این اسیر را خوب پذیرفت. پس از آن آن مناپیس را که در زمان اُخُس فرار کرده و به دربار فلیپ پناهنده شده بود والی اسرم هیرکانیا کرد و فرادات را به حکومت تپورستان ابقا داشت.
آماردها در عصر سلوکیان و اشکانیان
در دوران اسکندر مقدونی سرزمین آمارد به سرزمین تپور ضمیمه گشت. تیرداد اشکانی دومین پادشاه اشکانی اسرم هیرکانیا و کومس و کناره‌های جنوبی دریای مازندران که ممکلت اقوام تپوری بود را به تصرف خود درآورد و پایتخت خود را به شهر سلوکی صد دروازه در ناحیه کومس انتقال داد. تیرداد اشکانی در سال ۲۲۱ پیش از میلاد در گذشت و ارشک دوم به پادشاهی رسید و قلمروی پارتیان تا سال ۲۰۹ پیش از میلاد تا همدان در ماد می‌رسید. سرزمین تپوریه در زمان ارشک دوم مورد حمله آنتیوخوس سوم قرار گرفت. آنتیوخوس سوم در عین اینکه با پایداری سختی مواجه بود به سرزمین تپوریه در البرز تاخت و اسرم هیرکانیا را نیز به تصرف خود درآورد و با ارشک دوم پیمان یگانگی بست. در این دوره پادشاهی اشکانی با وجود اینکه با فتوحات سلوکیان محدود و کوچک شده بود ولی بر پا ماند. پس از آن نیز با تاخت و تازهای دولت یونانی بلخ بار دیگر قلمرو شاهنشاهی اشکانی کوچکتر شد. پس از مرگ ارشک دوم در سال ۱۹۱ پیش از میلاد فریاپت شاه شد و دو پسر به نام‌های فرهاد و مهرداد داشت که فرزند بزرگتر فرهاد شاه شد. در این دوره آنتیوخوس سوم در جنگ با روم شکست خورده بود و در دفاع از قلمروی خود ناتوان شده بود. فرهاد اول بر آماردیان و دیگر اقوام ساکن رشته کوه‌های البرز تاخت و سرزمین تپوریه و اسرم هیرکانیا و سایر نواحی را به تصرف خود درآورد و مرز پارت را تا مغرب دربند خزر گشود و آماردیان را به شهر خاراکس (خوار) کوچ داد. پس از فرهاد قدرت به برادرش مهرداد یکم رسید. در این دوره سرزمین تپوریه مدتی تحت تسلط اوکراتید حاکم دولت یونانی بلخ درآمد ولی مهرداد یکم در سال ۱۶۰ پیش از میلاد سرزمین تپوریه را بار دیگر به تصرف خود درآورد. سرزمین تپوریه تا زمان بلاش یکم تحت سیطره اشکانیان باقی ماند ولی در زمان بلاش اول سرزمین تپوریه و دیگر نواحی جنوبی دریای مازندران مورد حمله و تاخت و تاز آلان‌ها قرار گرفت و حتی آلان‌ها از جنوب دریای مازندران و سرزمین تپوریه گذشته و به این طرف و آن طرف ارس در حال تاخت و تاز بودند ولی به نظر می‌رسد بلاش توانست کنترل سرزمین تپوریه را در دست بگیرد و بطوریکه در اواخر عهد اشکانیان خاندان گشنسب شاهان گرشاهی بر ولایت تپوریه حکم می‌راندند و حتی در دوران شاهنشاهی ساسانی قلمروی خود را تا گیلان توسعه دادند.
کوچ آماردها به خاراکس
ایزیدور خاراکسی به اقوام آمارد در رشته کوه البرز اشاره می‌کند که در زمان فرهاد اشکانی به خاراکس (گرمسار) کوچانده شدند. ایزیدور خاراکسی می‌نویسد: ماردی‌ها مردم فقیری در رشته کوه‌های البرز بودند که فرهاد اول آنها را شکست داد و آنها را مطیع خود ساخت. فرهاد اول ماردی‌ها را در خاراکس اسکان داد. پس از کوچ قوم آمارد اقوام تپوری جایگزین آنان گشتند.
واسیلی بارتلد نوشته‌است:
نظریات
اردشیر برزگر می‌نویسد: قوم ماد به روزگار کوروش بزرگ تا حوالی ماد پراکنده گردیده بودند. پیش از اسلام، آمل از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهرهای این منطقه به‌شمار می‌رفت و مرکز مازندران به حساب می‌آمد. برخی منابع، زمان ساخت شهر آمل را در دوره ساسانیان و توسط پیروان مزدک می‌دانند، ولی به نظر می‌رسد نام آمل از اَمردها گرفته شده که در این صورت باید گفت، شهر آمل پیش از ساسانیان و در دوره اسکندر وجود تاریخی داشت. در دوره ساسانیان به دلیل فرار پیروان مزدک به این شهر، بر اهمیت این آمل افزوده شد. در تاریخ طبرستان ابن اسفندیار چنین آورده‌است: با توجه به اسناد تاریخی این شهر حداقل از دوره ساسانی تا دوره مغول پایتخت مازندران بوده و در سلسله اشکانیان پایتخت رسمی ایران بوده‌است. آمل در دوره اشکانیان آباد بود و در این زمان تحت سلطه سیاسی اداری ساتراپی هیرکانیه قرار داشت. یوستین، مورخ رومی هم در اشاره خود به جنگ فرهاد، امردها را مردمی دلاور و نیرومند می‌داند. با توجه به موقعیت جغرافیایی قلمرو امردها می‌توان اهمیت این قلمرو را برای فرهاد در راه ارتباطی پارت و هیرکانیه و پیرامون آن دانست. آمل در زمان اشکانیان نیز معمور و آبادان بود که آن را همو می‌نامیدند. فرهاد یکم پادشاه اشکانی، با مردم آمل به جنگ پرداخت و از آنجا که جنگ با این مردم سخت بود جنگ فرهاد با ماردها چندین سال به درازا کشید و بعد از مدت‌ها آماردها را در منطقهٔ آمل مغلوب کرد و وی گروهی از این قوم را به سرزمین پارت در شمال خراسان کوچ داد و آنان در غرب آمودریا که آن را آمُلِ زَم نیز می‌خوانند ساکن شدند. در عهد ساسانیان فرمانروایان طبرستان عنوان اسپهبد داشتند و شهر آمل از عمران و آبادانی برخوردار بود و مرکز ایالت مهم طبرستان بوده‌است. شهرطی مراحل تکوین خود از زیرساختها و عناصری چون ارگ حکومتی، محلات، آتشکده و بازار برخوردار گردید. در این الگوی استقرار قصر و عمارت حکومتی در موضع مکانی برتر با حصاری به دور آن قرار داشته‌است. بخش‌های ورای آن نیز شبستان یا سواد یا حومه را در بر می‌گرفته که مامن سکونت قشر اشراف مردم عادی بوده‌است. در زمان ساسانیان شهر آمل از عمران و آبادانی برخوردار بود و مرکز ایالت مهم طبرستان بوده‌است. به‌طور کلی بر اساس اسناد و مدارک تاریخی، تکوین شهر به زمان ساسانی بر می‌گردد. شهر طی مراحل تکوین خود از زیر ساختها و عناصری چون ارگ حکومتی، محلات، آتشکده و بازار برخوردار بود.
در زمان کاووس پسر ارشد کواد، که عنوان پدشخوارشاه داشت، این شهر جمعیت قابل توجهی از مسیحیان نسطوری داشت و همراه با گیلان در سال ۵۵۳ پس از میلاد به عنوان اسقف‌نشین نسطوری یاد شده‌است.
در نبرد گوگمل، داریوش با تمام خانواده و نجبای ایرانی، جنگ آوران هندی، کاری، آناپاست و تیراندازان ماردی «آمارد» نیز گرداگردش صف بسته بودند.
پس از اسلام
شهر آمل در سال ۱۴۰ هجری قمری توسط اعراب مسلمان تسخیر شد. این دوره مصادف با به قدرت رسیدن علویان است و شهر آمل به عنوان مرکز طبرستان مورد توجه قرار گرفت. مرکزیت سیاسی، موقعیت سوق‌الجیشی و مجاورت شهر با گذرگاه‌های بین منطقه‌ای، رشد و توسعه شهر را در ابعادی اجتماعی رقم زد. علویان طبرستان گروهی از بزرگان اولاد علی ابن ابی‌طالب به نام ائمه علوی بایزیدی در قرن دوم هجری در طبرستان قیام کردند. حسن بن زید ملقب به داعی کبیر در سال ۲۵۰ هجری در ناحیه طبرستان ظهور کرد و عده بسیاری از افراد ناراضی و دست‌نشاندگان خلیفه طاهریان او را تقویت کردند. وی به دعوت و نشر آئین تشیع زیدی پرداخت. داعی کبیر پس از رسیدن به حکومت طبرستان، پایتخت خود را از ساری که جایگاه طاهریان بود به آمل منتقل کرد تا به حامیان و هوادارانش نزدیک‌تر باشد. مرکز حکومت آنان معمولاً آمل بود و انقراض آنان به دست آل زیار و سامانیان صورت گرفت. ناصرالحق اطروش در سال ۳۰۱ هجری قمری اقدام به دعوت مردم برای قیام کرد. وی امیر طبرستان که ابو العباس صعلوک بود را شکست داد و بر طبرستان تسلط یافت. این زمان بود که علم‌های سفید که نشانه علویان و شیعیان بود در همه طبرستان و دیلم و جرجان بر پا گردید. وی ۱۲ سال در آمل حکومت کرد و دین اسلام اثنی‌عشری را رونق بخشید. پس از برافتادن مغول مرعشیان در مازندران ظهور کردند. در سال ۷۶۰ هجری قمری میر قوام الدین مرعشی، حکومت مرعشیان را تأسیس کرد. قیام مرعشیان از آمل آغاز شد. مرعشیان پس از کسب قدرت در اندک مدتی تمام سرزمین‌ها و نواحی اطراف مازنداران را تصرف کردند و قلمرو خود را از استرآباد تا قزوین گسترش دادند. آمل در قرن پنجم هجری، در عصر صدارت خواجه نظام الملک طوسی در دولت سلجوقیان، همپای فرهنگ شهرهای بزرگ آن روزگار جهان اسلام دارای مدرسهٔ معتبر نظامیه شد. دو قرن پیش از آن محمد بن جریر طبری، مفسر و مورخ نامدار در این شهر متولد شد. شهر آمل اولین شهری بود که بعد از اسلام به زنان حق رأی و امور سیاسی داد. در عصر صفوی آمل رونق فراوان گرفت و حکام صفویه به مازندران دلبستگی خاص داشتند. شاه عباس که به آمل علاقه زیاد داشت به دستور او جاده کنار رودخانه هراز، آباد شد و در طول راه برای توقف چهارپایان و افراد کاروانسرا ایجاد کردند. جاده شوسه‌ای که ساری و گرگان را به آمل وصل می‌کرد، در زمان او احداث شد. در زمان شاه صفی شهر آمل مورد حمله بازماندگان مغول قرار گرفت که در جنگ سیاه بیشه سپاه آمل به رهبری مازیار شکست سختی بر قوم مغول وارد ساخته و فرمانده آنها به نام نوشین اسیر و کشته شد. بازماندگان قوم مغول نیز اسیر و به دشت مشا تبعید گردیدند که طایفه مشائی از بازماندگان آنان می‌باشند. ابن فریغون در سفرنامه خود این شهر را نیکوترین و جامع‌ترین و آبادترین و پرآب‌ترین و پر علم‌ترین شهر سرزمین پارسی‌گویان شرح داده‌است: ابن حوقل در کتاب صوره الارض در مورد آمل این زمان می‌نویسد: ژوبر سفیر اعزامی ناپلئون بدربار فتحعلی شاه قاجار از آمل دیدن کرده و مطالبی دربارهٔ رودخانه هراز و تمرکز کارگاه‌های ذوب آهن در کرانه‌های آن در کتاب خود ذکر کرده‌است: