بلوچ‌های_افغانستان
مشکلات سیاسی بلوچها در افغانستان، ایران و پاکستان
برخلاف بلوچ‌های ایران و پاکستان، بلوچ‌های افغانستان هیچگاه مورد تحدید قرار نگرفته بلکه در حمایت و نوازش دولت افغانستان قرار دارد. اکثراً سیاست‌مداران بلوچ‌های کشورهای همجوار در افغانستان پناه می‌آورند. افغانستان طی۶۰ سال پناه گاه بلوچان دیگر کشورها بوده‌است. در آغاز تشکیل دولت طالبانی حکومت پاکستان بالای طالبان فشار وارد نموده بود تا بلوچهان افغانستان را تحت فشار گیرند. ملا عمر در زمان زمامداری اش به طالبان امر نموده بود تا بلوچها تصفیه شوند. او امر کشتن بلوچ‌های شیعه مذهب را داده بود. دولت پاکستان در سایتها نقشه‌های را ترسیم نموده‌اند که گویا بلوچان در آزادی تمام زندگی دارند. قبلاً بین ایران و پاکستان در مورد بلوچها دید و بازدید دولتی صورت گرفته بود. اکنون دولت پاکستان بازدید با دولت افغانستان نمود. نواز شریف از اشرف غنی درخواست نمود تا درچنین قضیه با پاکستان متحد شده استقلال طلبان بلوچ را در خاک خود جای ندهد. دولت افغانستان و پارلمان افغانستان این پیشنهاد را نپذیرفت. احمدشاه درانی به اساس اخوت و همجواری که با بلوچها داشت بلوچها را در حمایت دولت افغانستان قرار داده بلوچستان را یکجا با بلوچها آزاد ساخت. با بلوچها معاهده به امضا رساند که بلوچستان یک کشور آزاد اند بشرطی که در حملات با هندوستان اردو بلوچ در تحت اوامر اردو افغانستان باشد. پس از احمدشاه، اولاده آن نتوانستند افغانستان را حفظ نمایند. تا آنکه اولاده‌های سردار پاینده محمد خان بارکزی نیم از خاک را از دست داده اداره بلوچستان را به خانات سپرد بدین ترتیب در بلوچستان خان‌های زیاد ظهور نمود. بلوچستان الی سال ۱۸۳۹بریاست مهراب خان در حمایت افغانستان قرار داشت. انگلیس‌ها که میخواستند کمپانی هند شرقی را از هجوم روس‌ها حفظ کنند عقیده داشتند که باید یک سرزمین حایل میان ایران و هندوستان ایجاد کنند. اما دولت قاجاریان ایران که تا زمان ناصرالدین ‌شاه هنوز هرات و مرو و کل سیستان و بلوچستان را در اختیار داشت، هرگز به ترک این سرزمین‌ها راضی نبود ،انگلیس که میدانست وزیر کاردان شاه بنام امیر کبیر، مانع تصرف هرات توسط افغان ها شده است، با یک توطیه وی را به قتل رسانید و میرزا آقاخان نوری که جاسوس انگلیس بود به جای او قرار گرفت، بالاخره قشون انگلیس جزایر خارک و هرمز در خلیج فارس را تصرف کرد و دولت ایران را تهدید کرد اگر نیروهای ایران هرات را ترک نکند بندر بوشهر را تصرف خواهد کرد. سرانجام ایران در معاهده پاریس هرات را به افغان ها بخشید، اما هر زمانیکه دولت افغانستان به سوی هند می‌شتافت. انگلیس به قاجاریان فرصت میداد تا از عقب به هرات و قندهار حمله کنند. در واقع سیاست انگلیس در این منطقه حایل این بود که افغان‌ها خراسان بزرگ را از ایران تجزیه کنند اما از حد خود تجاوز نکنند و در حد یک قدرت کوچک محلی باقی باشند. هرات که اکسریت نفوس آن پارسی‌زبانان بود برای ایران یک شهر استراجیک بشمار می رفت که کلید فتح بلاد خراسان و سیستان و بلوچستان بود. بناعا با ازدست رفتن هرات و نواحی تابعه آن، انگلیس‌ها برای تجزیه بلوچستان شرقی و الحاق آن به کمپانی هند شرقی جرات یافتند و دولت ایران هم اقتدار قبل را از دست داده بود. نهایت انگلیس‌ها خاک بلوچستان را بدون مقاومت امیر دوست محمد خان تصرف نمودند. امیر ناتوان از بس که ضعیف شده بود. خیالی به بلوچستان ننمود. در سال ۱۸۵۴ بلوچستان زیر اثر انگلیس شد. از طرفی انگلیس‌ها با عهدنامه گلداسمیت نیم بلوچستان را از ایران جدا کرده و طور تحفه به کمپانی هند شرقی بخشید و آن را بلوچستان انگلیس نامید. با وجودی که رهبران بلوچ جنگ‌های متعدد با انگلیس‌ها نمودند ولی بالاخره ناتوان شده تسلیم شدند. اکنون تجزیه بلوچستان پاکستان یکی از طرح‌های دولت آمریکا است. تا تمامی بلوچها بتوانند درین کشور آزادانه زندگی کنند. خاک بلوچستان پاکستان برای ۱۰یا ۱۲ میلون بلوچ خیلی نا چیز است؛ ولی آزاد ساختن تمامی اراضی بلوچ‌نشین ناممکن بنظر می‌رسد. تجزیه بلوچستان ایران با این نفوس کم و ایرانی بودن بلوچان، بعید بنظر می‌رسد ولی مبارزه برای بدست آوردن حقوق و دولت فدرالی بلوچ‌های ایران و پاکستان شرط حتمی است. در افغانستان ۵۵ ملیت زندگی دارند بلوچها مانند سایر ملیتها حق و حقوق قانونی داشته یکی چوکی از وزرا باید بلوچ باشد. فعلاً کدام ضرورت احساس نمی‌شود که تجزیه شوند. در صورت ضرورت از افغانستان باید ۵۵ کشور ساخته شود.