cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ائی-گلد
هکرها
از آنجاییکه ای گلد نمی‌توانست هویت صاحبان حساب را دقیقاً مشخص کند دچار افزایش فعالیت‌های جنایی شد که عمدتاً توسط هکرهای روس و اوکراین علیه کاربرانش انجام دادند. علاوه برفیشینگ؛ مهاجمان استفاده گسترده‌ای از نقص موجود درسیستم عامل‌های مایکروسافت و اینترنت اکسپلورر را برای جمع‌آوری اطلاعات حساب از میلیون‌ها کامپیوتر برای تسویه حساب‌های ای گلد انجام دادند.
نظریه جکسون این بود که ای گلد یک نظام ورودی کتابی است با تاریخچه حساب‌های کاربری، که تحقیق برای ردیابی و شناسایی کاربران که در فعالیت غیرقانونی پس از این واقعه شرکت داشته‌اند را آسان‌تر می‌کرد. در حالی که تصور عمومی این بود که حساب‌های ای گلد بی‌نام است، حساب‌ها اسم مستعار داشتند، واین سبب می‌شد که صاحب حساب کاربری از هر نام یا عنوانی که تمایل دارد استفاده کند. به‌هرحال گزارش حساب‌ها و معاملات - حتی تلاش‌های ورود به سیستم ناموفق - به‌طور دائمی ثبت می‌شد و همین امر ارتباط مخفیانه بین حساب‌های ظاهراً غیر مرتبط تحت نظارتی یکپارچه را امکان‌پذیر می‌کرد. بررسی اطلاعات که به این روش میسر شد، همراه با داده‌های خدمات ارزی مستقل، اجرای قانون برای شناسایی بسیاری از کاربران جنایی خدمات را ممکن ساخت.
کلاهبرداری
کلاهبرداران ماهر بسیاری از کشورهای غربی نیز قادر به استفاده از سیستم ای گلد برای تأمین بودجه طرح‌های خود بودند که اولین مورد آن‌ها در تاریخ، طرح‌های بین‌المللی Ponzi بود. کلاهبرداران در eBay موارد جعلی یا غیر موجود در سایت را به فروش می‌رسانند. این سندیکاهای جنایی ترجیح می‌دادند تا قربانیانشان از طریق ای گلد پول بپردازند؛ زیرا این سیستم سریعترین و ساده‌ترین راه برای انتقال پول در خارج از کشور بود.
افزایش جرایم آنلاین مرتبط با ای گلد موجب شکایت به مقامات دولتی از سوی صاحبان حساب مال باخته شد؛ که اغلب این افراد تفاوتی بین ای گلد با شخص یا شرکت کلاهبرداری که آن‌ها را تشویق به بازکردن یک حساب کاربری ای گلد وسرمایه گذاری در آن کرده بود قایل نبودند.
مشکلات سیستماتیک
به عنوان یک سیستم معامله آنلاین با نمایندگی مبادله در سراسر جهان ای گولد این امکان را برای مجرمان و هکرهای رومانیایی فراهم کرد تا به سرعت و به آسانی پول قربانیان را از آمریکا به کشوری که هک کردن از آن شروع شده بود بازگرداندند. چندین باند کلاهبرداری سایبری که از ای گلد سوء استفاده می‌کردند، در رمنیوویلا، رومانی قرار داشتند.
این مشکل ای گلد در واقع بخشی از مشکلی بزرگتر در سیستم بانکداری بود. سیستم بانکی و اعتباری در ایالات متحده برای یک محیط دیجیتال طراحی نشده بود، بنابراین در برابر سرقت هویت و کلاهبرداری، و همچنین حملاتی مانند فیشینگ اساساً ناامن و به شدت آسیب پذیربود. تمایل شرکت‌های کارت اعتباری برای اینکه افراد بدون افشای هویت از کارت استفاده کنند منجر به رشد سریع سرقت هویت شد. (به طرز عجیبی، عدم احراز هویت صاحبان حساب یکی از انتقادهای اصلی مطرح شده علیه ای گلد بود).
جرایم سایبری
گزارش‌هایی وجود دارد که در آن ای گلد به شیوه ای فعال کمک کرده بود تا کلاهبرداران سایبری را به دام بیندازد، مانند موردی که کد فایروال سیسکو را سرقت کرد و آن را برای حراج در ای گلد عرضه کرد. در ژوئن ۲۰۰۷، جکسون ادعا کرد که "به ۳۰۰ مورد شکایت کمک کرده و ۳٬۰۰۰ مورد مشکوک از معاملات مرتبط با آزار جنسی کودکان را به مرکز ملی کودکان گمشده و سوء استفاده شده گزارش کرد. گلد مانی و سپس نمایندگی‌های اجرای قانون فدرال ای گلد را به عنوان سیستم پرداختی انتخاب شده از سوی مجرمان، تروریست‌ها و سوء استفاده‌کنندگان جنسی از کودکان معرفی کرد.
تغییر معنای انتقال دهنده مالی
قانون پاتریوت ایالات متحده، پس از حملات ۱۱ سپتامبر در حالیکه بیش از پنج سال از آغاز به کارای گلد می‌گذشت قانونی به تصویب رساند مبنی بر اینکه انجام تجارت انتقال پول بدون کسب مجوز انتقال پول در موارد مورد نیاز جرم محسوب می‌شود. در آن زمان انتقال دهنده پول در بیشتر ایالت‌ها شده به عنوان کسب و کاری بود که چک هارا نقد می‌کرد یا وجوه ارسالی نقد را برای ارسال از یک شخص به شخص دیگری از طریق مرزهای بین‌المللی، مانند اتحادیه غرب یا مانی گرم دریافت می‌کرد. برای مثال، پیش از سال ۲۰۱۰، کالیفرنیا، انتقال دهنده‌های پول را تحت قانون انتقال پول در خارج از کشور درآورد. یکی از رقبای ای گلد، شرکت ای بولیون برای صدور مجوز پولی از ایالت کالیفرنیا در سال ۲۰۰۲ درخواست اما توسط ایالت کالیفرنیا مطلع شد که کسب و کار خود را مرتبط با حسابهای طلا است تحت پوشش تعریف دولت از فرستنده پول قرار نمی‌گیرند.
در سال ۲۰۰۵، G & SR درخواست کرد که بخش IRS SB / SE به بررسی قانون محرمانه بانکی اقدام کند تا مشخص شود کدام قانون شامل حال ای گلد می‌شود. خزانه داری ایالات متحده گزارشی را در تاریخ ۱۱ ژانویه ۲۰۰۶ منتشر کردکه اعلام می‌کرد حسابهای ای گلد تحت پوشش تعریف «ارز» در کنگره آمریکا و قانون فدرال ایالات متحده قرار نمی‌گیرد.
با این حال، در اقدامات خود از سال ۲۰۰۶تا۲۰۰۸، خزانه داری ایالات متحده همراه با وزارت دادگستری ایالات متحده تعریف انتقال دهنده پول را در قانون پاتریوت ایالات متحده گسترش داد. به این ترتیب که شامل هر سیستمی می‌شد که انتقال هر نوع ارزش ونه صرفاً پول ملی و پول نقد از یک شخص به دیگری را اجازه می‌داد. سپس با استفاده از این تعریف جدید، سیستم‌های طلای ایالات متحده آمریکا وای گلد (وبعدها ای بولیون) براساس قانوت پاتریوت و به دلیل نداشتن مجوز انتقال پول تحت پیگرد قرار گرفتند واین درحالی بود که این شرکت‌ها قبلاً با مقامات نظارتی همکاری داشتند و تحت پوشش تعریف فرستنده پول قرار نمی‌گرفتند. اتهام عدم داشتن مجوز انتقال دهنده پول، در نهایت از ای بولیون برداشته شد. چندین سال بعد فینسن این تعریف را گسترش داد تا شرکت‌های خارجی این امکان را داشته باشند که آمریکایی‌ها را در آن حساب باز کنند و همین سبب شد تا جرسی سایت گلد مانی را شکل دهد تا توانایی انتقال ارزش از یک حساب به دیگری در دسامبر ۲۰۱۱ را متوقف کند.
مقاله نوامبر ۲۰۱۳ در مجله تایمز مالی اظهار داشت که «برای چندمین سال، آقای جکسون امیدوار بود که خودش ای گلد را احیا کند، اما ثابت شد که او نمی‌تواند مجوزهای انتقال پول مورد نیاز در اکثر ایالات متحده را بدست آورد.»
اتهام‌های علیه ای گلد
بانک‌ها دچار مشکلات مشابهی مانند فعالیت‌های مجرمانه، فیشینگ، برنامه‌های پونزی و پول‌شویی در مقیاس بسیار بزرگتری بودند و برخی از بزرگترین بانک‌ها آگاهانه در پول‌شویی دست داشتند. جایگاه ای گلد به عنوان یک سیستم بحث‌برانگیز جایگزینی ارز آن را به هدفی جذاب تبدیل کرده‌است.
در حالی که ای گلد تا سال ۲۰۰۵ نظارت قویتری را علیه سوء استفاده کاربران سیستم آغاز کرده بود، و فعالانه مبارزه با استفاده از سیستم خود را برای آزار جنسی کودکان به عنوان یک عضو بنیان‌گذار ائتلاف مالی علیه آزار جنسی کودکان آغاز کرده بود وزارت دادگستری اعلام کرد مدیران ای گلد در چهار مورد پولشویی و معامله مربوط به خرید کودکان برای سوءاستفاده جنسی دست داشته‌اند. اقدام دولت علیه ای گلد، موردی تأثیرگذار بود. همان‌طور که دادستان گفته‌است، «ارزهای دیجیتال در خط مقدم انتقال‌های صندوق بین‌المللی قرار دارند». ای گلد مهم‌ترین ارز دیجیتالی خارج از کشور است که توجه تمام دنیای ارز دیجیتال را به خود معطوف کرده‌است. این دنیای ارز در حال حاضر بخشی از قوانین غرب وحشی است. مردم به دنبال قوانین و عواقب آن هستند.
وضوح
موارد علیه شرکت ای گولد تحت عنوان بخش 18USC در۱۹۶۰ در ایالات متحده آمریکا در دادگاه منطقه کلمبیا قرار گرفت. ای گلد یک حرکت برای انحلال پرونده انجام داد بر این مبنا که آن‌ها تحت پوشش تعریف انتقال دهنده پول نیستند. دادگاه علیه ای گلد حکم صادر کردو اعلام کرد که "کسب و کار می‌تواند به‌طور واضح با انتقال پول مرتبط باشد بدون اینکه معاملات خود را محدود به پول نقد یا کند و چنانچه این کار بدون اخذ مجوز باشد مرتکب جرم شده‌است. این حکم در موردی بود که خزانه داری تعریف انتقال دهنده پول را توسعه داده بود به نحوی که شامل هر سیستمی که ارزش ذخیره شده ازهر نوع را از یک شخص به دیگری انتقال می‌دهد بود حتی اگر ارزش ذخیره شده نه پول نقد و نه پول ملی باشد.
پس از یک سال محکوم کردن، در ژوئیه ۲۰۰۸، این شرکت و سه مدیر آن، به توافق‌نامه ای در این زمینه رسیدند. دکتر جکسون به دلیل تجارت انتقال پول بدون مجوز " و "توطئه دست داشتن در پولشویی" دردادگاه محکوم شد.. این توافقنامه، اقدام‌های لازم برای منطبق کردن شرکت‌ها با قوانین و مقررات حاکم بر تجارت انتقال پول را تشریح می‌کند. همزمان، شرکت‌ها با پرداخت جریمه موافقت کردند و اقدام خود را رها کردند تا بودجه‌هایی که قبلاً توسط دولت ضبط شده بود را زنده کنند.
محکومیت قرار بود ۱۲۰ روز پس از توافق‌نامه‌ها به منظور ایجاد یک فاصله ۹۰ روزه برای اجرای الزام انطباق انجام شود. گزارش وضعیت که پیشرفت‌های مربوط به مقررات مربوط به اقدامات انطباق تعهد را مشخص می‌کرد، ۸ نوامبر ۲۰۰۸ منتشر شد.
در نوامبر ۲۰۰۸، داگلاس جکسون، مدیر عامل شرکت Gold & Silver Reserve به ۳۰۰ ساعت خدمات اجتماعی یک جریمه ۲۰۰ دلار و سه سال نظارت، از جمله شش ماه بازداشت در خانه تحت نظارت الکترونیکی محکوم شد. او محکوم به حداکثر مجازات ۲۰ سال زندان و ۵۰۰۰۰۰ دلارشد. قاضی رزماری کالیجر در مورد انحراف قابل توجه او از دستورالعمل‌های حکم دادگاه فدرال (در جهت تسلیم)، قبلاً خاطر نشان کرده‌است: "بدون تردید دکتر جکسون به قانون احترام گذاشته‌است" و اینکه "قصد ورود در کار غیرقانونی نداشته‌است"و "هیچ دلیلی برای تعطیل کردن e-Gold و G & SR وجود ندارد و اقدامی برای قانونی سازی آنها لازم است. وکیل جکسون بیان کرد که جکسون از جریمه سنگین تر به دلیل بدهی بالا صرفنظر کرد قاضی گفت: "دکتر جکسون رنج برده، رنج خواهد برد و هرگز نمی‌تواند با ای گلد به موفقیت دست پیدا کند" رید جکسون، برادر داگلاس جکسون، و مدیر ای گلد بری داونی هر کدام به سه سال حبس تعلیقی و ۳۰۰ ساعت خدمات عمومی و پرداخت ۲۵۰۰ دلار جریمه و ۱۰۰ دلار مالیات محکوم شدند.
تعلیق خدمات و برنامه دسترسی به ارزش افزوده‌ای گلد(VAP)
محکومیت ای گلد در سال۲۰۰۷ همراه با فشار (و بازپرداخت اجباری) ناشی از موازنه ای گلد از سوی بسیاری از حامیان ارزی منجر به کاهش تقریباً یک شبه در مقدارای گلد در گردش (و ذخایر طلا) از ۳٫۵ تا ۲٫۶ تن شد. (هیچ مبادله گری، به جز G & SR، به هیچ جرمی متهم نشد و ارزش از دست رفته به آن‌ها بازگردانده شد) علاوه بر این، دولت پس از محکومیت دستور محدودکننده ای صادر کرد که مانع از خرید شمش طلا بدون تأیید دادستان، توسط ای گلد می‌شد. هدف اولیه PIRO این بود که از پخش دارایی‌ها (ذخایر طلا) جلوگیری شود؛ که دولت به دلیل توافقنامه قادر به نگهداری آن نبود.
ترکیبی از تبلیغ نامطلوب و اختلال در بازارهای ارز، منجر به کاهش چشمگیر مصرف و تقاضای در ای گلد شد. در حالی که در شرایط عادی کاهش تقاضا موجب کاهش عرضه می‌شود (بدون تأثیر بر نرخ ارز) این ترکیب باعث شد که کاربران ای گلد قادر به مبادله طلائی الکترونیکی خود با پول‌های قراردادی نباشند و و هر گیرنده بالقوه را از پذیرش پرداخت در ای گلد برحذر می‌داشت.
در سال ۲۰۰۸، موافقت نامه Plea اقدامات ضروری برای بازگرداندن فعالیت ای گلد به عنوان یک مؤسسه مالی را تشریح کرد. در حالیکه ای گلد در زمان محکومیت بیشتر الزامات را انجام داده بود، مشخص شد که Plea خود به‌طور مؤثر از قانونی شدن شرکت‌ها (یا هر شرکتی که توسط مدیران e-gold کنترل می‌شود) در ایالات متحده جلوگیری می‌کرد. با توجه به Plea، ای گلد تمام فعالیت‌های باقی‌مانده مربوط به هزینه را به حالت تعلیق درآورد، تا موازنه تمام حساب‌های ای گلد متوقف شود.
در سال ۲۰۰۹، مدیران ای گلد با پیشنهادی به دولت آمریکا نزدیک شدند. اینکه دولت واسطه پرداخت به مشتریان ای گلد باشد. پس از یک سال مذاکره، VAp ای گلد مورد تأیید قرار گرفت و خواستار کسب درآمد از ذخایر و مکانیسم تحت اقتدار تحت نظارت قاضی هلندر شد. پروتکل VAP شرکت‌ها را در بر می‌گرفت که داوطلب مصادره ای گلد بودند. سپس شرکت‌ها مسئول «کسب درآمد» از ارزش، یعنی بازخرید ای گلد، تسویه کردن شمش‌های آزاد شده از ذخایر و تبدیل درآمد به خدمات سری بودند.
با توجه به افت اتفاقی در ارزش دلار آمریکا که با ای گلد مرتبط بود میزان خالص درآمد برای VAP 1583دلار برای هر اونس تروی بود بیش از دو برابر حداکثر نرخ ارز ای گلد در فاصله زمانی که فعالیت‌های هزینه ای کاهش یافت و سپس به حالت تعلیق درآمد. (۲۰۰۷–۲۰۰۹ در مجموع، G & SR بیش از ۹۲٫۸ میلیون دلار به خدمات سری در سال ۲۰۱۲ تبدیل کرد)
برخی از e-metalها در حساب‌های ای گلد ازلیست جرایم حذف شد اما بسیاری از e-metal متعلق به صاحبان حساب‌های بی گناه بود. دادگاه به Rust Consulting که یک شرکت خصوصی در مریلند بود، دستور داد تا پس از احراز هویت صاحبان حساب توسط ای گلد به آن‌ها اموالشان را استرداد کند.
توازن بودجه‌های بدون مدعی به دولت ایالات متحده رسیده‌است. یک پنجره سه‌ماهه از تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۱۳ تا ۱ اکتبر ۲۰۱۳ برای صاحبان حساب ای گلد برای ارائه ادعای مربوط به وجوه خود تعیین شد. سپس تا ۳۱ دسامبر ۲۰۱۳ تمدید شد.
پس آیند
پس ازای گلد و ای بولیون، کالیفرنیا (۲۰۱۰) و چندین ایالت دیگر مقررات خود را اصلاح کردند تا با تبعیت از قانون فدرال سابق همه سیستم‌های دیجیتال انتقال ارزش مثل انتقال دهنده‌های‌های پول را در بر بگیرد. با این حال، قانون کالیفرنیا در سال ۲۰۱۰تنظیم شد تا شرکت‌های تازه‌کار اینترنتی مثل Airbnbرا به عنوان انتقال دهنده پول مشخص کند.
اگرچه ای گلد در نهایت توسط دولت ایالات متحده تعطیل شد، قاضی فدرال در این مورد تصریح کرد که بنیان‌گذاران ای گلد قصد انجام فعالیت غیرقانونی نداشتند." پس از حل وفصل موارد خطا، مدیران شرکت ای گلد با مسئولیت محدود تمایل به فعالیت تحت قوانین فدرال داشتند که عنوان آن به صورت زیر بود:راهنمای مشتری خود را بدانید.
. در نهایت شکست ای گلد به دلیل ناتوانی در ارائه یک سیستم شناسایی کاربر قابل اعتماد بود و عدم ارائه یک سیستم حل منازعه قابل اجرا برای شناسایی و قطع فعالیت‌های غیرقانونی و سوء استفاده در جامعه کاربران. دیگر سیستم‌های معامله مانند Webmoney.ru و Goldmoney.com از اشتباهات e-gold درس گرفتند و با رفع این کمبودها، توانستند سیستم‌های مشابه را با آمار سوءاستفاده کمتر راه اندازی کنند. در حالی که PayPal بهتر ازای گلد با سوء استفاده‌ها برخورد می‌کرد، در حال حاضر با همین نوع کلاهبرداری اینترنتی که ای گلد را به زمین زد متهم هستند. رمزنگاران مالی مشاهده کرده‌اند که بیت کوین همان اشتباهات اساسی را که ای گولد مرتکب شد تکرار کرده‌است، و علی‌رغم ماهیت غیرمتمرکزش، موج جرم سایبری ممکن است بیتکوین را به یک پایان مشابه برساند. به نقل از وب سایت GoldMoney, BitGold مالکیت GoldMoney در ۲۲ می سال ۲۰۱۵ را اعلام کرد.
نظریه بازی فرگشتی
نظریه بازی فرگشتی (Evolutionary game theory (EGT)) به شاخه‌ای از نظریه بازی گفته می‌شود که به بررسی رفتارهای جانداران در جمعیت‌های در حال فرگشت می‌پردازد. این زیرشاخه از نظریه بازی‌ها در واقع مبحثی میان رشته‌ای است که با کمک ابزارهای ریاضی به مدل‌سازی مفاهیم رقابت در نظریهٔ داروین و زیست‌شناسی فرگشتی می‌پردازد. ایدهٔ کلی نظریه بازی فرگشتی در مقالهٔ سال ۱۹۷۲ جان مینارد اسمیت و جورج آر پرایس متولد می‌شود. معروف‌ترین مسئلهٔ بررسی شده در این زمینه، بازی شاهین-قمری یا Hawk-Dove است که معادل بازی جوجه در نظریه بازی کلاسیک می‌باشد.
تفاوت عمدهٔ نظریه بازی فرگشتی با نظریه بازی کلاسیک در این مسئله است که برخلاف نظریه بازی کلاسیک در اینجا همواره فرض می‌شود که استراتژی‌ها توسط بازیکنان به‌طور آگاهانه انتخاب نمی‌شوند بلکه به نوعی هر بازیکن نمایانگر یک نوع استراتژی ست که در مثال‌های زیستی توسط ژن آن گونه مشخص می‌شود و در هر بازی در واقع تعامل میان دو گونه از جمعیت مدل می‌شود. هدف بررسی توانایی هر بازیکن یا گونهٔ جانوری در بقا و تولید فرزند است. بررسی فرگشت در بستر نظریه بازی کمک کرده که پدیده‌هایی مانند رفتارهای همکارانه و نوع‌دوستانه میان جانداران، حمایت والدین از فرزندان یا گزینش زوج در گونه‌های جانوری بهتر توضیح داده شوند. این پدیده‌ها در گذشته همواره با ماهیت نظریه فرگشت داروین که گمان می‌رفت که بر پایهٔ منفعت شخصی بنا شده‌است، تناقض داشته‌اند.
مسئلهٔ دیگری که در زیست‌شناسی فرگشتی به آن پرداخته می‌شود، بحث دینامیک تغییرات در یک جمعیت در طول زمان است. به‌طوری که روند تغییرات در طول زمان در جمعیت مدل می‌شود.
با توجه به اینکه چارچوب‌های کلی بنا شده توسط نظریه بازی فرگشتی قابل تعمیم دادن به حوزه‌های دیگر نیز می‌باشند، اخیراً شاهد پیشرفت استفاده از نظریه بازی فرگشتی در زمینه‌هایی از قبیل اقتصاد، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی و علوم سیاسی هستیم. یکی از کاربردهای نظریه بازی فرگشتی در این زمینه، بازی جنگ فرسایشی است که برای مدل کردن رقابت‌های نظامی میان کشورها استفاده می‌شود.
وینچی (فیلم)
وینچی (Vinci) یک فیلم سرقت کمدی لهستانی به کارگردانی یولیوش ماخولسکی است که در سال ۲۰۰۴ منتشر شد.
نظریه بازی فرگشتی
تاریخچه
اوّلین تلاش‌ها برای استفاده از مدل‌های نظریه بازی در زیست‌شناسی به رونالد فیشر نسبت داده می‌شود. رونالد فیشر در مقالهٔ سال ۱۹۳۰ خود سعی داشت که برابری تقریبی نسبت جمعیت نر و ماده را در گونه‌های جانوری مختلف توضیح دهد. او مشاهده کرده بود که در جمعیت‌هایی که نابرابری قابل توجهی در جمعیت نر و ماده وجود داشته باشد، سازوکارهایی منجر به تعدیل نسبت جمعیتی می‌شوند. نحوهٔ بررسی این مسئله توسط فیشر شباهت‌های زیادی به چارچوب‌های نظریه بازی‌ها دارد ولی او هیچگاه مشخّصاٌ اشاره ای به نظریه بازی نمی‌کند.
وینچی (فیلم)
موضوع فیلم دربارهٔ سرقت تابلوی بانویی با قاقم اثر لئوناردو دا وینچی است.
نظریه بازی فرگشتی
تاریخچه
در سال ۱۹۶۱ ریچارد لوونتین اوّلین استفادهٔ آشکار از نظریه بازی را در زمینهٔ زیست‌شناسی فرگشتی می‌کند.
در سال ۱۹۷۲ جان مینارد اسمیت، مفهوم استراتژی پایدار فرگشتی را مطرح می‌کند و به نوعی این تاریخ، به عنوان تاریخ شکل‌گیری نظریه بازی فرگشتی شناخته می‌شود. مینارد اسمیت و جان پرایس مفاهیم مربوط به نظریه بازی را با کتاب فرگشت و نظریه بازی را گسترش داده و در گفتمان علمی در جریان درآوردند.
در سال ۱۹۸۴، کتاب معروف رابرت اکسلراد با نام فرگشت همکاری اوّلین استفادهٔ گستردهٔ نظریه بازی فرگشتی در زمینهٔ علوم اجتماعی محسوب می‌شود. از این تاریخ کاربردهای گسترده‌ای برای نظریه بازی فرگشتی در زمینه‌هایی مانند اقتصاد یا علوم سیاسی و انسان‌شناسی کشف شده‌است.
تعریف اصلی
مشابه نظریه بازی کلاسیک، در نظریه بازی فرگشتی نیز هدف مدل کردن تقابل و رقابت میان استراتژی‌ها با ابزارهای ریاضی است.
تفاوت اصلی نظریه بازی فرگشتی با نظریه بازی کلاسیک در این است که در نظریه بازی فرگشتی، افراد یا همان بازیکن‌ها تصمیم گیرنده‌های عقلایی نیستند که میان تعدادی استراتژی، هرکدام که سود بیشتری به آن‌ها بدهد را انتخاب کنند. بلکه هر شخص یا بازیکن یک استراتژی دارد و افراد مختلف با استراتژی‌های مختلف با هم رقابت می‌کنند. اینکه چه استراتژی غالب است، بر اساس تابع امتیاز یا تابع مطلوبیت تعیین می‌شود که در مسایل زیست‌شناسی فرگشتی با شانس بقا در فرد یا گونهٔ جانوری برابر است. پس بازیکن‌ها انتخاب‌کننده نیستند و صرفاً بر اساس استراتژی خود در حال رقابت با هم هستند.
در مسائل نظریه بازی فرگشتی، یک جمعیت متشکل از افراد مختلف با استراتژی‌های مختلف داریم که این افراد دو به دو با هم رقابت می‌کنند و نتیجهٔ رقابت نشان دهندهٔ شانس بقا در دو بازیکن است. هدف بررسی تغییرات در جمعیت در طول زمان است.
برای حل مسائل نظریه بازی فرگشتی می‌توان از نمودارهای جدولی مشابه با نظریه بازی کلاسیک استفاده کرد. در یک مسئلهٔ دو بازیکنه در نظریه بازی کلاسیک هر کدام از سطرها و ستون‌ها نمایندهٔ یک بازیکن واقعی هستند و هر سطر یا ستون نشان دهندهٔ استراتژی‌های هر بازیکن است؛ ولی در نظریه بازی فرگشتی سطر و ستون نمایندهٔ دو بازیکن خاص نیستند بلکه نمایندهٔ دو بازیکن هستند که به‌طور تصادفی از جمعیت بیرون کشیده شده و در حال رقابت با هم هستند. تعداد سطرها و ستون‌ها همواره برابر است و جدول نیز متقارن است، زیرا حالت‌های جاندار برای بازیکن اوّل و دوّم که به‌طور تصادفی انتخاب می‌شوند، یکسان هستند. جدول زیر برای نسخهٔ سادهٔ بازی شاهین-قمری کشیده شده‌است. به علت متقارن بودن بازی، فقط امتیاز بازیکن اوّل در خانه‌های جدول نوشته شده‌است. طبق جدول، دو نوع استراتژی در جمعیت داریم و دو بازیکن که به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند، هرکدام می‌توانند شاهین یا قمری باشند پس از میان حالات ممکن برای رویارویی دو بازیکن ۴ حالت داریم که نتیجهٔ هرکدام در یک خانهٔ جدول آمده‌است.
استراتژی پایدار فرگشتی
استراتژی پایدار فرگشتی یا ESS نوعی نسخهٔ تعمیم یافتهٔ تعادل نش است و اگر توسط جمعیتی بکارگرفته شود، غیرقابل رسوخ خواهد بود، به این معنی که ورود دسته ای از گونه‌هایی که استراتژی ثانویه ای را نمایندگی می‌کنند، نمی‌تواند آن جمعیت را منقرض کند. انقراض یک دسته براساس مقدار تابع مطلوبیت آن یا همان شانس بقای آن در برابر دیگر استراتژی‌ها تعیین می‌شود. استراتژی پایدار فرگشتی یکی از دو شرط زیر را دارد:
به علّت متقارن بودن بازی، فرقی نمی‌کند که بررسی‌های ذکر شده را روی کدام بازیکن انجام می‌دهیم و می‌توان در دو خط بالا جای بازیکن اوّل و دوّم را در متن عوض کرد.
شرط اوّل همان شرط تعادل نش است. پس همان‌طور که گفته شد، استراتژی پایدار فرگشتی حتماً تعادل نش نیز هست.
دو رویکرد اصلی در نظریه بازی فرگشتی
به‌طور عمده دو رویکرد در نظریه بازی فرگشتی وجود دارد. اوّلی که در بیشتر طول حیات این نظریه رایج بوده و رویکرد مینارد اسمیت و جان پرایس است، عبارت است از تعریف یک استراتژی پایدار فرگشتی که بازی را در یک حالت پایدار و ایستا در نظر می‌گیرد و سعی می‌شود خصوصیات این حالت محاسبه و بررسی شود. این استراتژی می‌تواند خالص یا مخلوط باشد. استراتژی خالص به حالتی گفته می‌شود که هر بازیکن یک استراتژی از میان حالات جاندار را انتخاب کند. در حالت استراتژی مخلوط، بازیکن تابع توزیع احتمالی به استراتژی‌های ممکن نسبت می‌دهد و بر اساس این توزیع از میان استراتژی‌ها انتخاب می‌کند. در این رویکرد به مکانیسم رخ دادن تغییرات در طول زمان توجهی نمی‌شود و فقط حالت پایدار نهایی مد نظر است. در رویکرد دوّم، مدلی ساخته می‌شود که دینامیک رخ دادن تغییرات در طول زمان را توضیح می‌دهد. به این شکل که تغییر در جمعیت نمایندهٔ هر استراتژی در طول زمان بررسی می‌شود و در نهایت نیز در صورت وجود، به حالتی ایستا می‌رسیم که در رویکرد اوّل به دنبال آن می‌گشتیم. مشخص است که رویکرد دوّم کامل تر بوده و اخیراً با پیشرفت کامپیوترها و ممکن شدن شبیه‌سازی‌های پیچیده، توجه بیشتری به آن می‌شود.
پایداری فرگشتی و بازی شاهین-قمری
از بازی شاهین-قمری می‌توان به عنوان بهترین مثال برای بررسی رویکرد اوّل یاد کرد. این بازی که برای اوّلین بار توسط مینارد اسمیت و جان پرایس مدل شد، دربارهٔ رقابت دو جاندار بر سر یک منبع با ارزش مشخص است. طبق نظریه فرگشت داروین جانداران برای بقا با هم رقابت دارند و انتخاب طبیعی به جانداران قدرتمندتر اجازهٔ ادامهٔ نسل می‌دهد. بر اساس این نظریه پیش‌بینی می‌شد که رفتار غالب در طبیعت باید رفتار تهاجمی باشد به طوری که هر جاندار تا پای مرگ با جانداران دیگر بر سر منابع و زنده ماندن مبارزه کند. در صورتی که مشاهدات نشان می‌دهند در بسیاری از موارد جانداران هنگام رقابت با هم بر سر منابع، نه تنها رفتار تهاجمی نشان نمی‌دهند بلکه کاملاً منفعلانه عمل می‌کنند. اوّلین توضیحی که برای این مسئله داده شد، توسط کنراد لورنتس با عنوان انتخاب طبیعی در سطح گروهی بود، به این معنی که فرگشت در بسیاری از موارد نه در سطح فردی بلکه در سطح گروهی و گونه‌های جانوری رخ می‌دهد. به این شکل که جانداران در طول زمان رفتارهایی را دنبال می‌کنند که برای گونهٔ جانوری خود و نه لزوماً برای فرد بهینه است. مینارد اسمیت و جان پرایس برای توضیح این پدیده رویکرد متفاوتی داشتند و از نظریه بازی استفاده کرده و رقابت‌های جانوری را به صورت بازی شاهین-قمری مدل کردند. همان‌طور که گفته شد این بازی دربارهٔ رقابت دو جاندار بر سر یک منبع با ارزش مشخص است. این دو جاندار می‌توانند رفتار تهاجمی از خود نشان بدهند یا اینکه از خود رفتار منفعلانه نشان دهند. شاهین و قمری نیز به نوعی نماد این دو طرز رفتار هستند. در صورتی که هر دو جاندار رفتار تهاجمی یا شاهین گونه از خود نشان دهند، با احتمال برابر یکی از آن‌ها برنده می‌شود و منبع مورد مناقشه از آن او می‌شود و یکی از آن‌ها می‌بازد و باید هزینه ای را پرداخت کند. در صورتی که یک جاندار با رفتار تهاجمی به یک جاندار منفعل بر بخورد، تمامی منبع بدون هیچ هزینه ای از آن جاندار تهاجمی می‌شود و طرف منفعل منفعتی کسب نمی‌کند. در صورتی که دو جاندار منفعل به مصاف هم بروند، هیچگونه درگیری رخ نمی‌دهد و هر دو منبع مورد نظر را به شکل برابر به‌طور مشترک مصرف می‌کنند. جدول زیر مربوط به این بازی است. در اینجا ارزش منبع مورد مناقشه V و هزینهٔ مبارزه C می‌باشد.
البته جدول بالا به فقط یک رویارویی می‌پردازد و منفعت رسیده به هر دسته از جانداران بستگی به فراوانی هر دسته نسبت به کل جمعیت دارد. طبق تعریف داده شده از استراتژی پایدار فرگشتی می‌توان با قاطعیت گفت که استراتژی قمری هیچ‌گاه ESS نیست. در صورتی که ارزش منبع مورد مناقشه بزرگتر از هزینهٔ مبارزه باشد، بازی یک تعادل خالص دارد که همان حالت شاهین-شاهین است. این نتیجه به این معنی است که یک جمعیت از جانداران با رفتار تهاجمی یا شاهین‌گونه همواره از نظر فرگشتی پایدار است و یک جمعیت از جانداران با رفتار منفعلانه یا قمری‌گونه از نظر فرگشتی ناپایدار است، به این معنی که در صورتی که تعداد کمی شاهین به این جمعیت وارد شود، می‌توانند همواره با شکست دادن قمری‌ها آن‌ها را در طول زمان منقرض کنند. در صورتی که هزینهٔ مبارزه از ارزش منبع مورد مناقشه بیشتر باشد، بازی تعادل خالص که ESS باشد، ندارد و فقط تعادل مخلوط دارد. به شکلی که در حالت پایدار فرگشتی احتمال شاهین بودن هر بازیکن برابر با \frac{V}{C} می‌باشد، یعنی جمعیتی که نسبت \frac{V}{C}آن شاهین باشد و بقیهٔ آن قمری، از نظر فرگشتی پایدار است و این نتیجه‌گیری به نوعی توضیح دهندهٔ رفتارهای مشاهده شده از بسیاری از جانداران در طبیعت است.
جنگ فرسایشی
در بازی جنگ-فرسایشی، مشابه بازی شاهین-قمری رقابت میان دو طرف بر سر یک منبع مدل می‌شود با این تفاوت که این منبع را نمی‌توان به اشتراک گذاشت و اینجا برنده تمامی منبع را صاحب می‌شود. در اینجا هر بازیکن می‌تواند مقداری هزینه کند و هر که مقدار بیشتری هزینه کند برنده است. این هزینه را می‌توان در موقعیت‌های واقعی به زمان تشبیه کرد. در بسیاری از مناقشات میان کشورها، ممکن است دو کشور هیچ برتری که بتواند منجر به پیروزی قاطع و سریع شود، نداشته باشند. در نتیجه مناقشهٔ میان دو کشور به یک جنگ فرسایشی طولانی تبدیل می‌شود که طرفی در آن برنده می‌شود که بتواند مدّت طولانی تری در این وضعیت دوام بیاورد. در اینجا ولی فرض می‌شود که هر بازیکن توانایی هزینه کردن هر مقدار از منبع مورد نظر را داشته باشد ولی باید توجه شود که با توجه به محدود بودن ارزش منبع مورد مناقشه، صرف کردن هزینه‌های بالاتر از ارزش منبع نامطلوب است. این بازی دقیقاً مشابه یک مزایده است.
مشخص است در این بازی هیچ استراتژی غالب یا استراتژی پایدار فرگشتی به فرم خالص وجود ندارد. زیرا در اینصورت استراتژی بازی شده توسط برنده در یک دور توسط یک استراتژی که در آن بازیکن مقدار کمی بیشتر هزینه می‌دهد، در دور بعد شکست داده می‌شود. این بازی تنها تعادل مخلوط دارد به‌طوری که هر بازیکن با توجه با یک تابع توزیع احتمال هزینه می‌کند. این تابع توزیع توسط پارکر و تامپسون به صورت زیر بدست آمد:
اگر جمعیتی داشته باشیم که طبق این استراتژی بازی بکنند، می‌توان نسبت جمعیت که با هزینهٔ m از رقابت صرف نظر می‌کنند را به صورت رابطه زیر بدست آورد. همان‌طور که در نمودار هم نمایان است هرچه ارزش منبع مورد مناقشه بیشتر باشد، بازیکن‌ها مقدار بیشتری حاضرند هزینه کنند.
دینامیک تغییرات در جمعیت
رویکرد دوّم که به دنبال توضیح دینامیک تغییرات در جمعیت و نه فقط حالت تعادلی پایانی است، اوّلین بار توسط تیلور و جانکر در سال ۱۹۷۸ و سپس زیمن در سال ۱۹۷۹ با نام دینامیک تکثیر یا Replicator Dynamics ارائه شد. در این رویکرد سعی می‌شود با معدلات ریاضی سیر تغییرات در فراوانی گونه‌های متفاوت با استراتژی‌ها متفاوت در جمعیّت در طول زمان توضیح داده شود.
معمای زندانی
برای بررسی این رویکرد می‌توان به بازی معروف معمای زندانی پرداخت. در حالت پایه ای این بازی فرض می‌شود دو بازیکن داریم که هر دو زندانی هستند و هرکدام می‌توانند از میان استراتژی‌های همکاری یا نقض همکاری در راه منفعت شخصی یکی را انتخاب کنند. در صورتی که هر دو همکاری کنند، نتیجهٔ R را کسب کرده، در صورتی که یکی همکاری و دیگری نقض همکاری را انتخاب کند به ترتیب نتیجه‌های S و T کسب می‌شود و در نهایت اگر هر دو به نقض همکاری دست بزنند نتیجهٔ P و P گیر هردو بازیکن می‌آید. در اینجا رابطهٔ T> R> P> S همواره برقرار است. در جدول زیر این بازی ساده مدل شده‌است.
واضح است که حالت نامطلوب نقض همکاری- نقض همکاری تنها تعادل نش بازی و تنها استراتژی پایدار فرگشتی این بازی است. در رویکرد دینامیک تکثیر هدف بررسی نرخ رسیدن جمعیت به ESS است. حال فرض می‌شود که یک جمعیت بزرگ متشکل از افراد داریم که هر کدام دو به دو با هم تعامل خواهند داشت و می‌توانند استراتژی همکاری و نقض همکاری را انتخاب کنند. افراد بر اساس نتیجهٔ کسب شده در هر دوره انتخاب خود را در دورهٔ بعد اصلاح می‌کنند. p_c و p_d به ترتیب نسبت جمعیت هستند که استراتژی‌های همکاری و نقض همکاری را دنبال می‌کنند. فرض می‌شود W_Cو W_Dبه ترتیب مطلوبیت کسب شده توسط این دو دسته هستندو \bar{W}میانگین وزن دار این دو می‌باشد. در هر دوره نیز نسبت جمعیت که استراتژی‌های همکاری و نقض همکاری را دنبال می‌کنند تابعی از مطلوبیت آن دسته و نسبت آن دسته در دورهٔ قبل به این شکل است:
در چنین شرایطی نرخ تغییر جمعیت هر گروه در هر دوره عبارت است از:
به خاطر اینکه T> R و P> S می‌دانیم در هر دوره
پس مشخص است که نرخ تغییر نسبت جمعیت که همواره همکاری بازی می‌کنند، منفی و نرخ تغییر نسبت جمعیت که نقض همکاری را بازی می‌کند مثبت است، پس طی زمان جمعیت بازیکن‌هایی که همکاری بازی می‌کنند به سمت انقراض حرکت کی کند و همواره دسته ای که نقض همکاری را بازی می‌کنند در جمعیت کل غالب تر و غالب تر می‌شوند.
توضیح رفتارهای انسان‌ها
با استفاده از نظریه بازی فرگشتی بسیاری از ابعاد رفتار انسان سعی شده که توضیح داده شوند. مسائلی چون: نوع دوستی (فلچر و زوویک، ۲۰۰۷)، نوع‌دوستی (پیج و نواک، ۲۰۰۲ و فیشرمن، ۲۰۰۶)، فرهنگ (انکویست و گیرلاندا، ۲۰۰۷) و نظام‌های ارتباطی (برت، ۲۰۰۷).
تفاوت با نظریه بازی کلاسیک
با اینکه نظریه بازی فرگشتی برای توضیح بسیاری از مسائل در زیست‌شناسی فرگشتی استفاده شده‌است ولی کاربردهای آن در زمینه‌های مختلف علوم اجتماعی به‌طور تدریجی رو به افزایش است. تفاوت‌های نظریه بازی فرگشتی با نظریه بازی کلاسیک باعث شده بتوان بسیاری از کاستی‌های نظریه بازی کلاسیک را رفع کرد و با استفاده از آن موقعیت‌های واقعی بیشتری را مدل کرد. در ادامه به تعدادی از این کاستی‌ها اشاره می‌شود.
مسئلهٔ تعادل‌های مخلوط و خالص و بازی سنگ-کاغذ-قیچی
در نظریه بازی کلاسیکی همواره برای بازی‌هایی غیرهمکارانه تعادل مخلوط پیدا می‌شود ولی در بسیاری از موارد، بازی‌ها تعادل‌های خالص ندارند. در نظریه بازی کلاسیکی فرض می‌شود که بازیکن‌ها توانایی بازی کردن استراتژی‌های مخلوط را هم علاوه بر استراتژی‌های خالص دارند. در بسیاری از موارد واقعی مانند بسیاری از موقعیت‌ها در طبیعت بازیکن‌ها توانایی بازی کردن استراتژی‌های مخلوط را ندارند و فقط خالص بازی می‌کنند. به عنوان مثال می‌توان به بسیاری از جانداران در طبیعت اشاره کرد که فقط توان بازی کردن یک استراتژی را دارند که توسط ژنتیک آن‌ها تعیین می‌شود. پس در صورتی استراتژی‌های مخلوط را ممنوع کنیم برای پیش‌بینی نتیجهٔ بعضی بازی‌ها، نمی‌توان از نظریه بازی کلاسیک استفاده کرد.
معروف‌ترین مثال از چنین بازی‌هایی، بازی سنگ-کاغذ-قیچی است. این بازی همواره یک استراتژی تعادلی دارد که در آن با احتمال برابر یکی از ۳ حالت بازی می‌شوند. در جدول زیر می‌توان قوانین حاکم بر این بازی را دید. به علّت تقارن فقط امتیاز بازیکن اوّل در خانه‌های جدول آمده‌اند. در صورتی که استفاده از استراتژی مخلوط ممنوع باشد، این بازی هیچ تعادلی ندارد و اصطلاحاً یک بازی ناپایدار است. در نظریه بازی کلاسیک این بازی‌ها را نمی‌توان تحلیل کرد. در نظریه بازی فرگشتی ولی می‌توان دربارهٔ تغییرات در طول زمان در این بازی‌ها صحبت کرد. فرض می‌کنیم جمعیتی داریم متشکل از ۳ دسته آدم که در هر دوره هرکدام فقط یک استراتژی را بازی می‌کنند. این افراد دو به دو با هم بازی می‌کنند و نتایج هر بازی بر اساس بازی دو بازیکنهٔ بالا تعیین می‌شود. نتیجهٔ بازی‌های دوبه‌دو و قوانین حاکم بر دینامیک تکثیر جمعیت مربوط به هر استراتژی را در دور بعد مشخص می‌کند. طبیعتاً جمعیت متناسب با هر دوره بستگی به نتایج بازی‌ها در دورهٔ قبل دارد به این شکل که جمعیت استراتژی‌هایی که در دورهٔ قبل بازنده بودند کم می‌شود و جمعیت استراتژی‌هایی که برنده بودند، افزایش می‌یابد. یک جمعیت از قیچی بازها می‌تواند توسط تعدادی سنگ باز به سمت انقراض برود و به همین ترتیب یک جمعیت از کاغذ بازها می‌توانند باعث انقراض سنگ بازها شوند و در نهایت یک جمعیت قیچی باز می‌تواند باعث انقراض کاغذ بازها شود و این چرخه همواره تکرار می‌شود. در نمودار زیر می‌توان فراوانی تجمعی هر گروه را در طول زمان دید. چنین مکانیسمی در طبیعت نیز دیده می‌شود. گونهٔ خاصی از سوسمار وجود دارد که ۳ نوع فنوتایپ به شرح زیر دارد:
مکانیسم‌های حاکم بر بازی سنگ-کاغذ-قیچی در اینجا به‌طور کامل حاکم است. هر فنوتایپ این جانور در رقابت با یکی از فنوتایپ‌های دیگر پیروز است و در رقابت با دیگری شکست می‌خورد. جدول زیر این بازی را نشان می‌دهد.
چنین مکانیسمی مشابه بازی سنگ-کاغذ-قیچی منجر به چرخه‌های ۶ ساله می‌شود. به‌طوری که در طول ۶ سال ابتدا گردن نارنجی فنوتایپ غالب جمعیت می‌شود و سپس گردن زردها فنوتایپ غالب می‌شوند و در نهایت گردن آبی‌ها غالب می‌شوند و دوباره این چرخه تکرار می‌شود. گفته می‌شود که وقتی که مینارد اسمیت فهمیده چنین پدیده‌هایی در طبیعت وجود دارد گفته‌است: این جانداران حتماً کتاب من را خوانده‌اند!
بازی‌های چند تعادله
بسیاری از بازی‌ها هستند که حل آن‌ها مارا به تعدادی تعادل مخلوط و خالص می‌رساند. اینکه بازیکن‌ها میان استراتژی‌های تعادلی، همواره کدام را انتخاب می‌کنند، خود مسئله ای است که در نظریه بازی کلاسیک برای آن راه‌حلی ارائه نمی‌شود. راه حل‌های متعددی برای این مسئله آورده شده که نظریهٔ نقطه کانونی توماس شیلینگ یکی از آن‌ها است. نظریه بازی فرگشتی نیز با مدل کردن روند رسیدن به تعادل با استفاده از دینامیک تکثیر خود می‌تواند راه حلی برای این مسئله ارائه دهد. می‌توان با شرایط اوّلیهٔ متفاوت، قیدی برای میل کردن به هر یک از تعادل‌ها بدست آورد.
مسئلهٔ بازیکن‌های عقلایی
در نظریه بازی کلاسیک، همواره فرض می‌شود که بازیکن‌ها، تصمیم گیرنده‌های عقلایی هستند که همواره به دنبال ماکسیمم سازی سود خود هستند و میان استراتژی‌های جاندار اینگونه انتخاب می‌کنند. این فرض از تعریف اوّلیهٔ تابع مطلوبیت‌های خوش تعریف ناشی می‌شود که طی آن به هر بازیکن تابع مطلوبیتی نسبت داده می‌شود که ترایایی بوده و می‌توان با استفاده از اعداد ترجیحات بازیکن‌ها را مدل کرد. در واقعیت، در بسیاری از موارد این فرض صدق نمی‌کند و همواره مواردی در رفتارهای انسان‌ها وجود دارد که این فرض را نقض می‌کند. در نظریه بازی فرگشتی چنین فرضی وجود ندارد و همواره در بلند مدّت توانایی بقا تعیین کنندهٔ حالت پایدار است. این توانایی بقا می‌تواند تعریف‌های مختلفی با توجه به اینکه چه موضوعی دارد مدل می‌شود، داشته باشد. همچنین نظریه بازی فرگشتی با ممکن ساختن بازی‌های چند مرحله ای به‌طوری که بعد از هر مرحله جمعیت توانایی تغییر و بازنگری استراتژی خود را داشته باشد، امکان مدل‌سازی پدیدهٔ یادگیری را فراهم می‌کنند و بسیاری از تحوّلات در رفتارهای انسان‌ها به‌طور موفق با نظریه بازی فرگشتی مدل شده‌اند.
نبود نظریه ای برای توضیح دینامیک تغییرات
در نظریه بازی کلاسیک که توسط فون نیومان و مورگنتسن تشریح شد، همواره بازی‌ها به صورت ایستا بررسی می‌شوند و حالت تعادلی با این فرض بدست می‌آید. رویکرد دوّم در نظریه بازی به‌طور صریح روند رخ دادن تغییرات را با تعریف مکانیسم‌های حاکم بر دینامیک تکثیر مدل می‌کند. البته در نظریه بازی کلاسیک، مدل کردن بازی‌ها به فرم گسترده امکان مدل کردن بازی‌های چند مرحله ای را می‌دهد ولی نقص این رویکرد در این مسئله است که بازیکن‌ها قبل از شروع بازی یک استراتژی کلی برای کل بازی دارند و توان اصلاح و تغییر استراتژی خود را در طول بازی ندارند که در نظریه بازی فرگشتی اینگونه نیست.
دهستان گرماب
دهستان گرماب، دهستانی است از توابع بخش چهاردانگه شهرستان ساری در استان مازندران.
جمعیت این دهستان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ در حدود (۱٬۹۷۱ خانوار) ۵٬۸۰۴ نفر است.
اسمیلاکس مراننسیس
اسمیلاکس مراننسیس نام یک گونه از سرده ازملک است.
مورلند، کنتاکی
مورلند شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۳۱ نفر بوده‌است.
رومن مورالز
رومن مورالز (Ramón Morales؛ زادهٔ October 10, 1975) یک بازیکن فوتبال اهل مکزیک است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال مکزیک بازی کرده‌است.
هالبریج
هالبریج (به انگلیسی: Hullbridge) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در Rochford واقع شده‌است. هالبریج ۶٬۵۲۷ نفر جمعیت دارد.
جان مایکل مونتگومری
جان مایکل مونتگومری (John Michael Montgomery؛ زادهٔ January 20, 1965) یک موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۹۱ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
سوزان همپشایر
سوزان همپشایر (Susan Hampshire؛ زادهٔ May 12, 1937) یک هنرپیشه اهل بریتانیا است. وی از سال ۱۹۴۷ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
برگه ۵۲۱
برگه ۵۲۱ یک هواگرد ساختِ کارخانهٔ برگه اویاسیون در کشور فرانسه است. نخستین استفاده‌کنندهٔ این هواپیما نیروی دریایی فرانسه بوده‌است. این هواگرد برای نخستین بار در میلادی مورد استفاده قرار گرفت.
امیکرون² خرچنگ
امیکرون² خرچنگ یک ستاره است که در صورت فلکی خرچنگ قرار دارد.
الکترواپتیک
اثر الکترو اپتیک تغییریست در ضریب شکست که از اعمال یک میدان الکتریکی فرکانس پایین و پایا حاصل می‌شود. میدان الکتریکی اعمالی به یک ماده اپتیکی غیر همسانگرد، ضریب شکست آن را تغییر می‌دهد و بنابراین بر نور قطبیده‌ای که از آن گذر می‌کند تأثیر می‌گذارد.
برخی از مواد شفاف زمانی که در معرض میدان الکتریکی قرار می‌گیرند، خواص اپتیکی‌شان را تغییر می‌دهند. این نتیجه‌ایست از نیروهایی که مکان، جهتگیری یا شکل مولکولهای سازنده ماده را تغییر می‌دهند.میدان الکتریکی پایای اعمالی به یک ماده الکترواپتیک، ضریب شکست آن را تغییر می‌دهد. در نتیجه، اثر ماده بر نور گذرنده از آن را تغییر می‌دهد. بنابراین میدان الکتریکی نور را کنترل می‌کند.
لوسی دیاکوسکا
لوسی دیاکوسکا (زاده ۲ آوریل ۱۹۷۶) خوانندهٔ آلمانی است.
او قبلاً عضو گروه نه آنجلز بود.
الکترواپتیک
وابستگی ضریب شکست به میدان الکتریکی اعمالی
تغییر در ضریب شکست به صورت نوعی کوچک است. با اینحال اگر طول انتشار به‌طور قابل توجهی از طول موج نور بیشتر شود، فاز یک موج اپتیکی در حال انتشار در یک محیط الکترواپتیکی می‌تواند تغییر کند. به عنوان مثال، اگر ضریب شکست در حضور میدان الکتریکی با ضریب 10^-5 افزایش یابد، موج اپتیکی که طول انتشارش 10^5 برابر طول موج باشد، انتقال فازی برابر 2{\pi} را تجربه خواهد کرد.
کاربردها
اجزای قابل کنترل مانند اینها، کاربردهای چشمگیری در ارتباطات نوری و پردازش پالس نوری پیدا کرده‌اند. یک میدان الکتریکی از طریق جذب می‌تواند خواص نوری ماده را تغییر دهد. یک ماده نیمه رسانا از نظر اپتیکی برای نوری که طول موج آن از طول موج شکاف نواری بزرگتر است به صورت طبیعی شفاف می‌باشد. به هر حال یک میدان الکتریکی اعمالی می‌تواند شکاف نواری ماده را کاهش دهد و بنابراین فرایند جذب و تبدیل ماده از شفاف به کدر را تسهیل کند. این اثر، که به عنوان جذب الکتریکی  شناخته شده‌است برای ساخت مدوله‌گرها و کلیدهای اپتیکی سودمند می‌باشد.
گردآورنده
پژوهشکده لیزر و پلاسما دانشگاه شهید بهشتی
محمدرضا عیدی
تاکاشی ناریتا
تاکاشی ناریتا (Takashi Narita؛ زادهٔ October 6, 1969) بازیکن والیبال اهل ژاپن بود.
گرافنبرگ (رویتلینگن)
گرافنبرگ یک شهر در آلمان است که در Reutlingen واقع شده‌است.
فردی جونز
فردی جونز (Freddie Jones؛ زادهٔ September 12, 1927 - درگذشت ۹ ژوئیه ۲۰۱۹) یک هنرپیشه اهل بریتانیا بود.
تپه لات حسین چال
تپه لات حسین چال مربوط به تا سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان گرمسار، بخش ایوانکی، شهر ایوانکی، ضلع جنوبی دامداری فتح ا هاشمی، ۲۰۰ متری شرق تپه گیس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گرافنبرگ (رویتلینگن)
خواهرخوانده
شهر Puiseux-en-France خواهرخواندهٔ گرافنبرگ (رویتلینگن) هست.
فردی جونز
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به تل‌ماسه، مرد فیل‌نما، هیتلر: ده روز آخر، از ته دل وحشی، کنت مونت کریستو، آتش‌افروز، آنتونیوس و کلئوپاترا، دور از اجتماع خشمگین، فایرفاکس، شاهزاده یوتلاند، اسرار ادوین درود، تعرض، ماشنکا، کرول، شرلوک هلمز جوان، نیکلاس نیکلبی، مزرعه سرد آرامش، نیروی عظیم و خرده‌پولی از بهشت اشاره کرد.
بخش آکولا
بخش آکولا (به انگلیسی: Akola district) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در Amravati division واقع شده‌است. بخش آکولا ۵٬۴۲۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۸۱۳٬۹۰۶ نفر جمعیت دارد.
تئودورا (سده ۶ میلادی)
تئودورا (Theodora؛ ح. ۵۰۰ – ۲۸ ژوئن ۵۴۸) یک رقصنده و سپس با ازدواج با ژوستینین بزرگ تبدیل به امپراتریس/ملکه قدرتمند و پرنفوذ امپراتوری روم شرقی شد. تئودورا یکی از تاثیرگذارترین، قدرتمندترین، بحث برانگیزترین و بزرگترین امپراتریس‌های تاریخ روم و روم شرقی بود که از سال ۵۲۷ تا هنگام مرگ خود در سال ۵۴۸ همانند امپراتریس فرمانروا همراه با همسرش ژوستینین یکم در عمل به عنوان شریک سلطنت وی عمل می‌کرد و همراه با او بر امپراتوری بیزانس حکومت کرد و در ۲۱ سال حکومت خود به عنوان امپراتریس بیزانس، دادگاه و مهر و همراهان خود را داشت و ژوستینین او را «شریک جلسات من» خواند و تخت سلطنت تئودورا در کنار تخت شوهرش بود و نزدیکترین مشاوره امپراتور به حساب می‌آمد.
از یک رقصنده به ملکه پرقدرت روم
ملکه امپراتوری روم شرقی در سال ۵۰۰ میلادی متولد شد و براساس تاریخ حاضر، تئودورا، دومین فرزند یک خانواده سه نفر فقیر است که پدرش را از دست داده و تحت تربیت مادرش بزرگ شده‌است و تا ۱۵ سالگی در مراکز فساد بود و از وجودش به عنوان یک روسپی و رقاصه استفاده می‌کردند تا اینکه روزی ژوستینین یکم رقص او را دید و عاشقش شد. همین عشق باعث گردید که آن دو در سال ۵۲۳ میلادی با یکدیگر ازدواج کنند، او زنی باهوش، خودساخته، قدرتمند، بانفوذ، خودخواه، حریص و جاه‌طلب بود. ژوستینین چون به امپراتوری رسید، تئودورا را در سلطنت شریک خود ساخت و تئودورا توانست قدرت اداره کل امپراتوری روم شرقی را با عنوان شریک امپراتور به‌طور برابر در دست بگیرد. او خط مشی سیاست مذهبی همسرش را تعیین می‌کرد. تئودورا پس از ازدواج با ژوستینین در تمامی تصمیم‌گیری‌های سیاسی، نظامی، اقتصادی، مذهبی، اجتماعی، خانوادگی و رویدادهای حساس، همراه و همدم و مشاور اصلی ژوستینین در درجه اول در اوج خط مقدم است و نقش بسیار فعال، مؤثر و مهمی بر عهده دارد.
در زمان سلطنت مشترک تئودورا و ژوستینین یک شورش بسیار بزرگ به دست یکی از کنسول‌های مهم دربار به نام هیپاتیوس به پا شده بود و امپراتور ژوستینین توان نابودی این شورش را در خود ندید و تصمیم به فرار گرفت و تئودورا که به هنگام آشوبگری نیکا در سال ۵۳۲ میلادی امپراتور را از فرار و گریز منع کرد و او را به مقابله تشویق نمود تئودورا از سال ۵۳۲ تا هنگام مرگ تأثیراتی که بر امپراتوری بیزانس و خود امپراتور گذاشت فوق‌العاده بود به حدی که وی را علناً به عنوان امپراتور مشترک با ژوستینین می‌دانستند. تئودورا را بخاطر هوس و جاه طلبی بسیارش یکی از شهوانی‌ترین زنان تاریخ می‌دانند و بخاطر حکومتش بر روم به عنوان یکی از بانفوذترین زنان تاریخ بشریت شناخته می‌شود. مرگ او در سال ۵۴۸ میلادی اتفاق افتاد که باعث عزاداری همیشگی ژوستینین یکم شد.
ری چون‌هی
ری چون‌هی ؛ زادهٔ ) گوینده اخبار، و روزنامه‌نگار اهل کره شمالی است. او به «بانوی صورتی‌پوش» معروف است و یکی از خبرخوان‌های ارشد تلویزیون مرکزی کره شمالی بشمار می‌رود.
خبر مرگ کیم ایل-سونگ در سال ۱۹۹۴ و کیم جونگ-ایل در سال ۲۰۱۱ رهبران پیشین کره شمالی، را او اعلام کرد. خبرهای مرتبط با آزمایش‌های هسته‌ای و پرتاب‌های موشکی کره شمالی را همیشه وی اعلام می‌کند. ری چون‌هی در سال ۱۹۷۴ نخستین برنامه رنگی شبکه دولتی کره شمالی را اجرا کرده‌است.
پاتریک والری
پاتریک والری (Patrick Valéry؛ زادهٔ July 3, 1969) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بلکبرن روورز، باشگاه فوتبال باستیا، باشگاه فوتبال آریس سالونیک، باشگاه فوتبال تولوز، و باشگاه فوتبال موناکو اشاره کرد.
ویلی-ل-موتیه
ویلی-ل-موتیه (به فرانسوی: Villy-le-Moutier) یک کمون در فرانسه با جمعیت ۳۳۰ نفر است که در Canton of Nuits-Saint-Georges واقع شده‌است.
ناز (سرده)
ناز، ابرون نام یک سرده از تیره گل‌نازیان است.
زوئی نس
زوئی نس (Zoe Ness؛ زادهٔ March 24, 1996) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال Scotland women's national under-15 football team, Scotland women's national under-17 football team, Scotland women's national under-19 football team، و زنان اسکاتلند بازی کرده‌است.
ویوید انترتینمنت
ویوید انترتینمنت گروپ، یک شرکت تولید فیلم پورنوگرافی است که محصولاتش شامل فیلم به صورت دی‌وی‌دی و برنامه‌های اینترنتی است. این شرکت در سال ۲۰۰۶ توسط خبرگزاری رویترز به‌عنوان یکی از چند شرکت انگشت‌شمار مسلط بر صنعت پورنوگرافی ایالات متحدهٔ آمریکا توصیف شد.
جیمز بک
جیمز بک (James Beck؛ February 21, 1929 – 1929:2:21, August 6, 1973) یک هنرپیشه اهل بریتانیا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به ارتش بابا، دختر دل‌شیفته و دکتربعدازاین اشاره کرد.
برگه ۴۷۰
برگه ۴۷۰ یک هواگرد ساختِ کارخانهٔ برگه اویاسیون در کشور فرانسه است. این هواگرد برای نخستین بار در میلادی مورد استفاده قرار گرفت.
هیولم والفیلد
هیولم والفیلد (به انگلیسی: Hulme Walfield) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در چشر شرقی واقع شده‌است. هیولم والفیلد ۱۴۸ نفر جمعیت دارد.
سکسمیشن
سکسمیشن (Seksmisja؛ Sexmission) یک فیلم کالت علمی-تخیلی، کمدی و اَکشن لهستانی به کارگردانی یولیوش ماخولسکی است که در سال ۱۹۸۴ منتشر شد.
ناحیه صورت دوکی شکل
ناحیه صورت دوکی شکل (به انگلیسی: fusiform face area با سرواژه FFA به «معنای ناحیه صورت دوکی‌شکل») بخشی از سیستم بینایی انسان است (در افراد نابینا نیز از بدو تولد فعال است ) که برای تشخیص چهره تخصص یافته‌است. در قشر/ناحیه گیجگاهی تحتانی (به انگلیسی: inferior temporal cortex با سرواژه:IT)، و در شکنج دوکی شکل (ناحیه برادمن ۳۷) قرار دارد.
نحوه کشف
FFA با استفاده از پِت اسکن (PET) و اف‌ام‌آرآِی (fMRI) در انسان کشف شد و همچنان مورد بررسی قرار می‌گیرد. معمولاً یک شرکت‌کننده تصاویری از چهره‌ها، اشیاء، مکان‌ها، بدن‌ها، صورت‌های درهم، اشیاء درهم، مکان‌های درهم و بدن‌های درهم را مشاهده می‌کند. (به این Functional localizer می‌گویند). مقایسه پاسخ عصبی بین صورت‌ها و صورت‌های درهم، نواحی را نشان می‌دهد که به صورت پاسخ‌دهنده هستند، در حالی که مقایسه فعال‌سازی قشر مغزی بین چهره‌ها و اشیاء، مناطقی را نشان می‌دهد که حساس به انتخاب چهره هستند.
کومرتس‌بانک
کومرتس‌بانک بانک چندملیتی و شرکت خدمات مالی آلمانی است، که شعبه مرکزی آن، در برج کومرتس‌بانک در شهر فرانکفورت، آلمان قرار دارد. این بانک، دومین بانک بزرگ در کشور آلمان پس از دویچه بانک است.
ساختمان مرکزی کومرتس‌بانک
ساختمان کومرتس‌بانک که یک نمونه از معماری سبز است توسط نورمن فاستر در آلمان ساخته شده‌است. طرح به موضوعات پایایی اشاره دارد: فسیلی توسط نمای ابتکاری و سیستم تهویه طبیعی.
کومرتس‌بانک در سال ۱۹۹۷ که به پایان رسید بلندترین ساختمان آن زمان بود ولی مهمترین موردی که این ساختمان را مورد توجه قرار داد ویژگی‌های ساخت آن بود. این برج با نور روز و تهویه طبیعی تأمین می‌شود. دارای آتریومی بسیار بلند و ۴ طبقه مناظر باغ که در سرتاسر ارتفاع ساختمان تقسیم شده می‌باشد. ساختار تهویه آن به صورت هسته مرکزی است. این عناصر معمارانه باعث گشوده شدن فضای داخلی کومرتس‌بانک شده‌است و محیط را کاملاً دگرگون کرده‌است.
به‌طور کلی ۹ باغ آسمان در ساختمان وجود دارد. باغ‌ها به صورت مارپیچی دور تا دور ساختمان را فرا گرفته‌اند ارتفاع لازم برای باغ‌ها به ارتفاع ۴ طبقه اداری بنا است. هر کدام از باغ‌ها جهت‌گیری متفاوت دارند و از انرژی خورشید بهره می‌گیرند. از دفاتر اداری به سمت باغ‌ها دید واضحی وجود دارد. باغ‌ها باعث ایجاد یک محیط با کیفیت و سالم برای کارمندان شده‌است. سه نوع باغ در سه جهت متفاوت قرار دارد: باغ‌های جنوبی در تمام طول سال از نور خورشید بهره می‌برد استفاده شده‌است. باغ‌های آمریکای شمالی فقط از نور خورشید در بعد از ظهر می‌توانند استفاده کنند. محیط سایه دار و آرامش بخش است و کمترین بهره را از نور خورشید می‌برد هرکدام از باغ‌ها دارای اب و هوای متفاوت است و سبب ایجاد تنوع زیستی شده‌است.
دهستان بنافت
منطقه بنافت، از توابع بخش دودانگه شهرستان ساری در استان مازندران.
جمعیت این منطقه بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ در حدود (۱٬۰۰۰ خانوار) ۲٬۷۵۹ نفر است.
خاستگاه نامگذاری
بن به معنای ریشه و آپ یا آب که همان نوشیدنی روان است اگر این دو واژه با هم ترکیب شوند بناپ ساخته شده که واژه پهلوی است به معنای سرچشمه رود که این واژه به بنافت تغیر کرده‌است. منطقه بنافت ازلحاظ جغرافیایی سرچشمه آب‌های زیادی است که به دریای مازندران می‌ریزند و مرتفع‌ترین منطقه به حساب می‌آید. چشمه‌های فراوانی با آب‌های گوارا و بعضی از آن‌ها هم دارای خواص معدنی است در این منطقه یافت می‌شود
خط‌شکن
خط‌شکن یک مجموعه تلویزیونی ایرانی به کارگردانی مسعود تکاور، تهیه‌کنندگی سعید منتظرالمهدی و محصول سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۷ است. اولین قسمت این سریال ۱۳ قسمتی، اولین بار در اردیبهشت ۱۳۸۷ از شبکهٔ پنج صدا و سیمای ایران پخش شد.
این مجموعه در بهمن ۱۳۹۷ از شبکه آی‌فیلم بازپخش شد.
خلاصه داستان
داستان این سریال، روایت دختر و پسری جوان به نام‌های نازنین و کورش است که با وجود مخالفت خانواده‌هایشان باهم نامزد شده‌اند و تصمیم به ازدواج دارند. کورش خواننده است و نازنین ترانه‌سرا اما از آنجا که ترانه‌هایش کمی سیاسی است و نمی‌تواند برای آنها مجوز بگیرد، همراه کورش تصمیم به خروج از کشور می‌گیرند…
ترانه سریال
افشین یداللهی برای سریال خط شکن ترانه‌ای با نام «رفاقت» سروده‌است که محمد مهدی گورنگی آن را آهنگسازی و تنظیم کرده‌است و افشین سپهر آن ترانه را خوانده‌است. شعر ترانه رفاقت:
ژاژا گابور
ژاژا گابور (Zsa Zsa Gabor؛ زادهٔ February 6, 1917 – درگذشتهٔ ۱۸ دسامبر ۲۰۱۶) هنرپیشه و فعال مُد اهل مجارستان و ایالات متحده آمریکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۳۲ تا ۱۹۹۷ میلادی فعالیت می‌کرد. او بیشتر شهرتش را نه به پرده سینما بلکه مدیون سبک زندگی خبرسازش بود.
زندگی
ژاژا گابور در ششم فوریه سال ۱۹۱۷ در بوداپست مجارستان به دنیا آمد و در جریان جنگ جهانی دوم به آمریکا مهاجرت کرد.
او در بیش از هفتاد فیلم نقش آفرینی کرد اما بیشتر از آن که به علت فیلم‌هایش شهرت یابد، به علت ۹ بار ازدواجش خبرساز می‌شد. گابور برای نخستین بار در سن ۲۰ سالگی و برای آخرین بار در سن ۷۰ سالگی ازدواج کرد. دربارهٔ او گفته شده که ژاژا بهترین نقشی که بازی کرد نقش خودش بود.
رسوایی
گابور در سال ۱۹۸۹، زمانی که ملکه زیبایی بود، به خاطر تخلف رانندگی توسط پلیس متوقف و بعلت حمله به افسر پلیس دستگیر شد. ژاژا گابور به سه روز زندان محکوم شد و در آخر دادگاه مدنی گابور را در سال ۱۹۹۱ آزاد کرد.
فیلم‌شناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به نشانی از شر، مولن روژ و لیلی اشاره کرد. فیلم سینمایی مولن روژ به کارگردانی جان هیوستون یکی از برجسته‌ترین نقش آفرینی‌های ژاژا گابور بود.
مرگ
ژاژا گابور در ۱۸ دسامبر سال ۲۰۱۶، در سن ۹۹ سالگی به علت سکته قلبی درگذشت. در بهار ۲۰۱۸ اعلام شد که تقریباً ۱۰۰۰ مورد از اموال گابور مزایده و به فروش خواهد رفت. اموال وی شامل یک مجموعه شامپاین ۱۰۴ قطعه و برخی از جواهرات مورد علاقه اش بود.
جان نولان (نوازنده)
جان نولان (John Nolan؛ زادهٔ February 24, 1978) یک موسیقی‌دان اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۹۹ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
مورهد، کنتاکی
مورهد شهری در ایالت کنتاکی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۶٬۸۴۵ نفر بوده‌است.
مرگ یزدگرد سوم
یزدگرد سوم سی و پنجمین و آخرین شاهنشاه ساسانی، پسر شهریار و نوهٔ خسرو پرویز و همسر محبوبش شیرین بود و بر طبق گفته‌های تاریخ‌نگاران چهره‌ای بسیار زیبا و دلنشین داشت. یزدگرد سوم در سال ۶۳۲ میلادی بر تخت پادشاهی نشست. مدت پادشاهی یزدگرد بیست سال بود. در مورد نحوهٔ قتل یزدگرد سوم در سال ۶۵۲ میلادی چندین روایت متفاوت و با محتوی ضد و نقیض در کتاب تاریخ طبری نقل شده‌است. در کتب تاریخی نام ماهویه به عنوان یکی از عاملان قتل وی آمده‌است.
آمدن یزدگرد به مرو
یزدگرد به همراه برادر رستم فرخزاد بنام خره‌زاد فرخزاد به مرو آمد. فرخزاد پس از سپردن شاه به ماهویه مرزبان مرو، به سوی عراق رفت. یزدگرد در مرو ماند و قصد آن داشت که ماهویه را عزل کند. ماهویه به ترکان نامه نوشت و فرار یزدگرد و آمدن وی را خبر داد و با آن‌ها پیمان بست که ضد یزدگرد همکاری کنند.