cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عرب قوبالی
عرب قوبالی (به لاتین: Ərəb Qubalı) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان کردامیر واقع شده‌است. عرب قوبالی ۱۴۱۲ نفر جمعیت دارد.
راکیتووو
راکیتووو شهری در استان پازارجیک کشور بلغارستان است که جمعیت آن در سال ۲۰۰۱ میلادی ۸٬۴۴۲ نفر بوده‌است.
برش-نازک
برش نازک یک اصطلاح است که در روانشناسی و فلسفه مورد استفاده قرار می‌گیرد تا توانایی یافتن الگوهای در رویدادهای مبتنی بر "برش‌های نازک" یا پنجره‌های باریک از تجربه را توصیف کند. این اصطلاح به معنای نتیجه گیری بسیار سریع در مورد وضعیت، ویژگی‌ها یا جزئیات یک فرد یا وضعیت با حداقل مقدار اطلاعات است. قضاوت‌های مختصر براساس برش نازک، شبیه به قضاوت‌های مبتنی بر اطلاعات بسیار بیشتر است. تصمیمات مبتنی بر برش نازک می‌تواند دقیق و یا حتی دقیق تر از قضاوت‌های مبتنی بر اطلاعات بسیار بیشتر باشد.
بررسی اجمالی
برش نازک اشاره به مشاهده یک انتخاب کوچک از یک تعامل، معمولاً کمتر از 5 دقیقه است و می‌تواند به‌طور دقیق نتیجه گیری در مورد احساسات و نگرش افراد در تعامل.
تکه‌های نازک جریان رفتاری شامل اطلاعات مهم روانشناختی تشخیصی و پیشگویی اجتماعی است. از آنجایی که ادراک و قضاوت ضعیف ناقص به اندازه کافی مؤثر است، ادراکات بین فردی افراد می‌تواند بلافاصله، به‌طور خودکار و تا حدودی معتبر رخ می دهد قبل از اینکه می‌تواند به صورت شفاهی و یا از طریق اقدامات و رویدادها ارتباط برقرار شود. با توجه به شرایط محدودی که نتیجه استنتاج و تصحیح اجتماعی رخ می دهد، این تصمیمات اولیه ممکن است تصورات، ارزیابی‌ها و نظریه‌های نهایی افراد را در مورد افرادی که با آن‌ها روبرو می‌شوند، تعیین کند.
جعفرآباد (زبرخان)
جعفرآباد (نیشابور)، روستایی از توابع بخش زبرخان شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان زبرخان قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۳ نفر (۳۱خانوار) بوده‌است.
در این روستا (جعفرآباد) در کنار امام زاده اش زمینی بسیار تاریخی دارد که حتماً پیشنهاد میکنم به آنجا سر بزنید آن بنا نشانگر تمدن بسیار قدیمی است و محیطی جذاب برای گردشگری است
ترگورز
ترگورز (به فرانسوی: Trégourez) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Châteauneuf-du-Faou واقع شده‌است.
دوییه
دوییه (Deuillet) یک کمون در بخش آیسن در او-دو-فرانس (Hauts-de-France) در شمال فرانسه است.
آندری کورکف
آندری کورکف (آندره کورکوف) نویسنده اوکراینی‌ است. وی متولد ۲۳ آوریل ۱۹۶۱ است. آندری کورکف خالق رمان مشهور مرگ و پنگوئن است. کورکف در شوروی سابق در شهر لنینگراد (سن پترزبورگ) متولد شد.
آثار او پر از طنز سیاه و سفید، عناصر سورئالیسم و واقعیت پس از شوروی است. آثار او در بیش از ۶۵ کشور جهان و به بیش از ۳۷ زبان دنیا (از جمله فارسی) ترجمه شده‌است. از جمله آثار وی می توان به مرا به کنگاراکاس نبر و زنبور های خاکستری اشاره کرد.
امیر عمرانی
امیر عمرانی (أمير العمراني؛ زادهٔ February 8, 1989) بازیکن فوتبال اهل تونس است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بالمرسی و باشگاه فوتبال ستاره ساحلی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال تونس بازی کرده‌است.
دانشجو
دانشجو از لحاظ لغوی به معنی کسی است که دانش می‌جوید و در اصطلاح، برای اطلاق به محصّلان در سطح تحصیلات دانشگاه و پس از آن به کار می‌رود. در یک نظام آموزش عالی، وقتی یک فرد می‌آموزد که «دیگران چه گفته‌اند و چه کرده‌اند» و برایش می‌گویند که «مسایل پیچیدهٔ یک علم را چگونه حل کرده‌اند» دانشجو است.
در ایران ضوابط و حقوق دانشجو در منشور حقوق دانشجویی نوشته شده است.
فعالیت دانشجویی قانونی در ایران
در ایران فعالیت دانشجویی قانونی و دارای مجوز از شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم در محورهای زیر خلاصه می‌شود:
فعالیت این تشکل‌ها در دانشگاه‌ها زیر نظر معاونت فرهنگی و دانشجویی هر دانشگاه یا دانشکده تعریف شده است.
ادا اردم دوندار
ادا اردم دوندار (Eda Erdem Dündar؛ زادهٔ June 22, 1987) بازیکن والیبال اهل ترکیه است.او همچنین کاپیتان تیم ملی والیبال زنان ترکیه است.
گرادیان کاهشی تصادفی
گرادیان کاهشی تصادفی (اغلب به اختصار SGD خوانده می‌شود) روشی مبتنی بر تکرار برای بهینه‌سازی یک تابع مشتق‌پذیر به نام تابع هدف (تابع هزینه) است که یک تقریب تصادفی از روش گرادیان کاهشی می‌باشد. در حقیقت گرادیان کاهشی تصادفی الگوریتمی در اختیار ما قرار می‌دهد که طی چند حلقهٔ تکرار مقدار کمینه یک تابع و مقادیری را که با ازای آن‌ها تابع کمینه مقدار خود را می‌گیرد، بدست بیاوریم. به تازگی مقاله‌ای ابداع این روش را به هربرت رابینز و ساتِن مونرو (به انگلیسی: Herbert Robins and Sutton Monro) برای انتشار مقاله‌ای در باب گرادیان کاهشی تصادفی در سال ۱۹۵۱ نسبت داده‌است. تفاوت گرادیان کاهشی تصادفی با گرادیان کاهشی استاندارد در این است که برخلاف گرادیان کاهشی استاندارد که برای بهینه‌سازی تابع هدف از تمام داده‌های آموزشی استفاده می‌کند، گرادیان کاهشی تصادفی از گروهی از داده‌های آموزشی که به‌طور تصادفی انتخاب می‌شود برای بهینه‌سازی استفاده می‌کند. این روش در مسائل آماری و یادگیری ماشین کاربرد فراوانی دارد.
ادا اردم دوندار
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه والیبال زنان فنرباغچه و باشگاه بشیکتاش اشاره کرد.
گرادیان کاهشی تصادفی
پیشینه
در برآوردهای آماری و یادگیری ماشین معمولاً مسائلی به‌وجود می‌آید که در آن‌ها نیاز است تابعی مانند \mathcal{f}از داده‌های آماری با یک یا چند پارامتر (به شکل ضریب یا اشکال دیگر) تعریف کنیم و سپس این پارامترها را طوری مشخص کنیم که مجموع (یا میانگین) مقادیر تابع \mathcal{f}به ازای تک تک داده‌های آماری، حداقل مقدار ممکن خود بشود. فرض کنید مجموعه‌ای از داده‌های آماری داریم و تابع \mathcal{f}را برای این داده‌ها فقط بر حسب یک پارامتر \theta تعریف کرده‌ایم، در این صورت با دادن داده ام از مجموعهٔ داده‌ها به تابع \mathcal{f} یک تابع از \theta بدست می‌آوریم که آن را می‌نامیم. حال مسئله به پیدا کردن \theta ای که عبارت زیر را کمینه می‌کند، ساده می‌شود:
یا به عبارت دیگر:
که همان تابع هدف یا تابع هزینه است.
برای حل چنین مسئله‌ای از گرادیان کاهشی استاندارد یا در مواردی از گرادیان کاهشی تصادفی استفاده می‌شود. در آمار کلاسیک زمینه‌هایی مثل کمترین مربعات یا برآورد درست‌نمایی بیشینه، مسائلی مشابه در باب کمینه‌سازی مجموع جملات مطرح می‌شود. همچنین مسئلهٔ مینیمم‌سازی جمع جملات در اصل کمینه‌سازی خطر تجربی (Empirical risk minimization) نیز مطرح می‌شود.
در بسیاری از موارد تابع هدف تابعی ساده می‌شود که اعمال روش گرادیان کاهشی روی آن پیچیده و زمان‌بر نیست در این موارد از روش گرادیان کاهشی استاندارد استفاده می‌شود، مانند خانوادهٔ توابع نمایی یک پارامتره که در ارزیابی توابع اقتصادی استفاده می‌شود. اما از آنجا که در روش گرادیان کاهشی استاندارد یا تصادفی به محاسبهٔ گرادیان تابع هدف در هر حلقه نیاز است، در بعضی از موارد که پارامترهای تابع هدف زیاد اند یا مجموعهٔ داده‌های آموزشی بسیار بزرگ است محاسبهٔ انجام شده در هر حلقه می‌تواند بسیار زمان‌بر و پیچیده باشد به همین دلیل در این موارد از گرادیان کاهشی تصادفی استفاده می‌شود که در هر حلقه این عملیات را تنها برای بخشی از مجموعهٔ داده‌های آموزشی که در اختیار داریم، انجام می‌دهد. در روش گرادیان کاهشی تصادفی در هر حلقه عملیات موردنظر بر روی تنها یک عضو مجموعهٔ داده‌های آموزشی که در هر حلقه یه‌صورت تصادفی انتخاب می‌شود انجام نمی‌شود و در عوض بر روی زیرمجموعه‌ای از آن انجام می‌شود؛ این امر دو دلیل دارد:
ایتربک
ایتربک یک شهر در آلمان است که در گرافشافت بنتهایم واقع شده‌است. ایتربک ۱٬۷۷۷ نفر جمعیت دارد.
گرادیان کاهشی تصادفی
روش پیاده‌سازی
در پیاده‌سازی کلی گرادیان کاهشی تصادفی ابتدا بردار پارامترها که برداری است که شامل تمام پارامترهای تابع هزینه است را \theta می‌نامیم. \theta را برابر برداری دلخواه قرار می‌دهیم سپس برای هر بار به‌روزرسانی این بردار یک عضو از مجموعهٔ داده‌های آموزشی را به صورت تصادفی انتخاب کرده و با نرخ \alpha، بردار حاصل از گرادیان تابع هزینه در نقطه \theta را از \theta کم می‌کنیم:
که در آن \mathcal{J}تابع هزینه و یک عضو از داده‌های آموزشی است که به صورت تصادفی انتخاب شده‌است و نشان‌دهندهٔ جملهٔ ام از جملات تابع هدف است. \alpha نرخی است که با آن \theta را به‌روزرسانی می‌کنیم و مقداری تجربی دارد که اگر خیلی کوچک باشد زمان رسیدن به همگرایی را طولانی می‌کند و اگر خیلی بزرگ باشد ممکن است همگرایی رخ ندهد.
در پیاده‌سازی دیگر در هر حلقه عضوی تصادفی از مجموعهٔ داده‌ها انتخاب نمی‌شود بلکه در هر حلقه کل مجموعه داده‌ها یک بار به‌صورت تصادفی بازچینی می‌شود سپس به عملیات به‌روزرسانی به ترتیب به ازای انجام می‌شود که  نشان‌دهندهٔ اندازهٔ مجموعهٔ داده‌های آموزشی است. شبه کد زیر این پیاده‌سازی را نشان می‌دهد: به \thetaو \alpha مقدار اولیه بده تا زمانی که کمینه بدست بیاید تکرار کن داده‌های آموزشی را به صورت تصادفی بازچینی کن برای  از ۱ تا n تکرار کن: همان‌طور که پیشتر اشاره شد معمولاً عملیات به‌روز رسانی برای \mathcal{J} حاصل از یک تک عضو مجموعهٔ داده‌های آموزشی انجام نمی‌شود و برای زیرمجموعه‌ای از این داده‌ها انجام می‌شود که به آن دستهٔ کوچک می‌گویند.
مثال
فرض کنید در یک مسئلهٔ یادگیری ماشین می‌خواهیم از روش کمترین مربعات استفاده کنیم به طوری که مجموعه‌ای از داده‌های آموزشی به شکل داریم که در هر دوتایی، x^{(i)} نشان‌دهندهٔ مساحت یک خانه و y^{(i)} نشان‌دهندهٔ قیمت خانه به آن مساحت باشد حال اگر بخواهیم نمودار y را بر حسب x با یک نمدار خطی تقریب بزنیم نیاز به روش کمترین مربعات داریم. طبق این روش بهترین تقریب این نمودار با خط ax+b زمانی اتفاق می‌افتد که تابع کمینه مقدار خود را داشته باشد. حال در این مثال تابع هزینه است و به روش گرادیان کاهشی تصادفی می‌شود مقدار a, b را بدست آورد که با ازای آن‌ها تابع هزینه کمینه شود و بهترین تقریب خطی یرای نمودار بدست بیاید.
بسط
تا به حال چندین روش نوین برای کاهش سریع‌تر گرادیان کاهشی ابداع شده که ذیلاً بعضی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
تکانه (Momentum)
این روش برای اولین بار توسط روملهارت، هیلتون و ویلیامز معرفی شد. در این روش میزان تغییر پارامتر در هر مرحله از بهینه‌سازی ذخیره شده تا در مرحله بعدی به شکل پایین از آن استفاده شود:
که با ترکیب این دو به عبارت پایین می‌رسیم:
روش momentum باعث می‌شود که مسیر پارامتر \theta خیلی تغییر نکند و نوسانات شدیدی نداشته باشد. استفاده از این روش در شبکه‌های عصبی مصنوعی متداول است و معمولاً موجب بهبود دقت شبکه‌های عصبی می‌شود.
میانگین (Averaging)
در این روش در هر مرحله پارامترهای t مرحله پیشین ذخیره می‌شود و در نهایت میانگین آنها به عنوان پارامتر بهینه برگردانده می‌شود یعنی.
گرادیان تطبیقی (AdaGrad)
نرخ یادگیری برای ابعاد مختلف پارامتر از قطر اصلی ضرب خارجی بدست می‌آید. در این معادله گرادیان در مرحله \tau است و نرخ یادگیری برای بُعدِ j برابر خواهد بود با:
حال می‌توان پارامتر را به صورت پایین به‌روز کرد:
این معادله برای بعد jبرابر خواهد بود با:
از آنجا که در نرخ یادگیری \alpha برای بُعدِ j ام پارامتر بر مقدار تقسیم می‌شود، ابعدای که خلوت‌ترند سریعتر نرخ یادگیری‌شان کاهش می‌یابد. اگرچه روش گرادیان تطبیقی برای مسائل محدب طراحی شده‌است ولی برای مسائل غیر محدب نیز نتایج خوبی به بار آورده‌است.
RMSProp
در این روش همانند گرادیان تطبیقی برای هر بُعدِ پارامتر نرخ یادگیری جداگانه‌ای در نظر گرفته می‌شود. ایده اصلی این است که نرخ یادگیری را برای یک بُعد بر میانگین گرادیان‌های آن بُعد تقسیم کنیم؛ بنابراین، ابتدا میانگین را به این شکل محاسبه می‌کنیم:
در این معادله \gamma ضریب فراموشی است و پارامترها به این صورت بروز می‌شوند:
Adam
در اینجا \epsilon برای جلوگیری از صفر شدن مخرج است، \beta_1 و \beta_2 ضرایب فراموشی گرادیان و گشتاور دوم گرادیان هستند. مربع گرادیان‌ها مولفه‌ای است. کاربرد ضرایب فراموشی گرادیان و گشتاور دوم گرادیان بیشتر برای جبران فاصله مقدار تقریبی از مقدار واقعی گرادیان می باشد،که معمولا برای زمانی که t کوچک است مفید می باشد. روش Adam رایج ترین روش در شبکه های عصبی عمیق برای تعلیم شبکه می باشد
جستارهای وابسته
رگرسیون خطی
رگرسیون پواسان
شبکه عصبی مصنوعی
عشق کشنده (آلبوم)
عشق کشنده اولین آلبوم استدیویی از نیکول شرزینگر خواننده و ترانه سرای آمریکایی و عضو گروه پوسیکت دالز است که توسط شرکت اینتراسکوپ رکوردز از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۱ ضبط و در تاریخ ۱۸ مارس ۲۰۱۱ منتشر شد. در این آلبوم خوانندگانی همچون فیفتی سنت, استینگ و انریکه ایگلسیاس نیز حضور دارند. اولین آهنگی که از این آلبوم وارد بازار شد آهنگ "Poison" بود که مقام سوم را در آمریکا و مقام هفتم را در جدول ایرلند بدست آورد. همچنین این آهنگ پرفروش‌ترین آهنگ این آلبوم شد. دومین آهنگی که از این آلبوم وارد بازار شد آهنگ "Don't Hold Your Breath" بود که مقام اول را در آمریکا بدست آورد. آلبوم عشق کشنده در کشورهایی مانند آمریکا، ایرلند، فرانسه و آلمان در بین ده آلبوم برتر نیز شناخته شد. .
باشگاه فوتبال زنان هیئت فوتبال البرز
باشگاه فوتبال زنان هیئت فوتبال البرز یک باشگاه فوتبال زنان در ایران است. این باشگاه در لیگ برتر زنان ایران، لیگ برتر کوثر حضور دارد.
جستارهای وابسته
فوتبال زنان در ایران
گوزن فریادکش پو هوآت
آهوی فریادکش پو هوآت نام یک گونه از سرده گوزن فریادکش است.
گادزهیل، همپشر
گادزهیل (به انگلیسی: Godshill) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در New Forest District واقع شده‌است. گادزهیل ۴۵۸ نفر جمعیت دارد.
منبع دست اول
در مطالعه تاریخ به عنوان یک رشته دانشگاهی، منابع دست اول یا منابع اولیه منبع اولیه (که منبع اصلی نیز نامیده می‌شود)، دست‌ساخته، سند، دفتر خاطرات (شرح حال)، نسخه خطی، خودزندگی‌نامه، مطالب ضبط شده یا هر منبع اطلاعات دیگری است که در زمان مورد مطالعه خلق شده‌اند. به عنوان منبع اصلی اطلاعات در مورد موضوع محسوب می‌شوند. تعاریفی شبیه را می‌توان در علم کتابداری و سایر حوزه‌های علمی به کار برد، اگرچه حوزه‌های مختلف تا حدودی تعاریف متفاوتی دارند. در روزنامه نگاری، منبع اصلی و اولیه می‌تواند شخصی با آگاهی و علم مستقیم از یک موقعیت یا سندی باشد که به وسیله همان شخصی نوشته شده باشد.
توضیح
در باب منابع اولیه مثلاً گزارش شاهد عینی یک تصادف و همچنین خلاصهٔ سخنرانی رهبری جمهوری اسلامی که توسط بیت رهبری منتشر می‌شود منبع‌های اولیه‌اند. منابع اولیه اطلاعات یا داده‌ها را عرضه می‌کنند: مثل مصنوعات و اشیاء باستان‌شناختی فیلم ویدئو، عکس، اسناد تاریخی مثل خاطرات، آمار، گزارش استماع‌های دادرسی، محاکمه‌های قضایی یا مصاحبه‌ها؛ نتایج جدول‌بندی‌شدهٔ آمارگیری‌ها و پرسشنامه‌ها؛ آثار فلسفی اولیه؛ متون مقدس مذهبی؛ اسناد و مضبوطات آزمایشگاهی (مثل پزشکی قانونی) یا مشاهدات بازرسان؛ اسناد مشاهدات میدانی؛ آثار هنری یا تخیلی مانند اشعار، نمایشنامه‌ها، رمان‌ها، تصاویر متحرک، ویدئوها، و برنامه‌های تلویزیونی. نکته مهم این است که منابع اولیه شامل نوشته‌های اشخاص نزدیک به ماجرایی که پیرامون آن می‌نویسید، می‌شود و بیانگر یک نگاه از درون به یک دوران تاریخی خاص، یک اثر هنری، یک تصمیم سیاسی و غیره هستند.
مزایا و ضعف‌های منابع دست اول
در بسیاری از زمینه‌ها، همچون تاریخ‌نویسی، تقریباً همیشه توصیه شده‌است که در صورت امکان از منابع دست اول استفاده نمایید، و اگر «هیچ‌یک در دسترس نبودند، احتیاط بر آن است که نویسنده بتواند با استفاده از منابع دست دوم پیش برود» به علاوه، منابع دست اول مشکل ذاتی منابع دست دوم را ندارند، از آنجا که هر نویسنده‌ای ممکن است یافته‌های نویسندگان پیشین را تحریف کرده یا نظرات خودش را به آن‌ها وارد کند.
گرچه یک منبع دست اول لزوماً همیشه نباید از مرجعیت بیشتر یا بهتری نسبت به منبع دست دوم برخوردار باشد. ممکن است سوگیری یا دیدگاه‌های ناخودآگاه ضمنی که اطلاعات تاریخی را می‌پیچانند وجود داشته باشد.
این خطاها ممکن است در منابع دست دوم اصلاح شوند، که اغلب تحت داوری همتا هستند، می‌توانند به خوبی مستندسازی شوند، و اغلب توسط تاریخ‌شناسانی که در موسسه‌هایی کار می‌کنند که دقت روش‌شناسی برای آینده شغلی و شهرت نویسنده مهم است. تاریخ‌شناسان به دقت و واقع بینی منابع دست اول که آن‌ها استفاده می‌کنند توجه می‌کنند و تاریخ‌شناسان به هر دوی منابع دست اول و دست دوم با موشکافی زیادی توجه می‌کنند. یک منبع دست اول همچون مطلب وارد شده در یک ژورنال (دفتر خاطرات روزانه) (یا یک نسخه آنلاین یا بلاگ)، در بهترین حالت، می‌تواند فقط بازتاب نظر شخصی یک نفر دربارهٔ رویدادها باشد، که ممکن است یا ممکن نیست که صادقانه، دقیق یا کامل باشد.
شرکت کنندگان و شاهدان عینی ممکن است رویدادها را اشتباه متوجه شوند یا برای بالا بردن تصور یا تقاضای خودشان گزارش‌هایشان را عمداً یا سهواً تحریف نمایند. چنین تأثیراتی ممکن است در طول زمان افزایش یابد، آنچنان که مردم روایتی را بسازند که دقیق نیست. برای هر منبع، دست اول یا دست دوم، برای محقق مهم است که میزان و جهت سوگیری را ارزیابی کند. به عنوان مثال، یک گزارش دولتی ممکن است دربارهٔ شرح رویدادهایی دقیق باشد و سوگیری نکرده باشد، اما می‌تواند سانسور شده باشد یا برای پروپاگاندا تغییر کرده یا اهداف خاصی را پوشش داده باشد. حقایق ممکن است برای منفی نشان دادن جهت مخالف تحریف شده باشند. وکلای دادگستری آموزش دیده‌اند که یک دلیل یا سند در دادگاه می‌تواند مورد اعتماد باشد اما ممکن است برای طرفداری (یا مخالفت) از موقعیت یکی از طرفین تحریف شده باشد.
شرکت دوچرخه‌سازی ترک
شرکت دوچرخه‌سواری ترک (Trek Bicycle Corporation) یک شرکت دوچرخه‌سازی در ایالات متحده آمریکا است. این شرکت در تمامی رده های دوچرخه نظیر دوچرخه کوهستان دوچرخه جاده، دوچرخه پیست، تولید دارد. این شرکت در سال ۱۹۷۵ تأسیس شده و در شهر واترلو، ویسکانسین قرار دارد، تیم‌های مطرح دوچرخه‌سواری همچون تیم ترک-سگافردو از دوچرخه‌های این شرکت استفاده می‌کنند.
منبع دست اول
مزایا و ضعف‌های منابع دست اول
محمدعلی نجفی در زمینه استفاده یا عدم استفاده از منبع؛ اعم از منابع اولیه و غیر دست اول؛ آفات و آسیب‌هایی متصور است: مثل استناد به منابع واسطه ای، عدم ارزشگذاری منابع، عدم ذکر منبع، ابهام در استناد نظرات، ضعف در منبع‌شناسی و در دام تکثیر منابع افتادن.
کوداکواش باسوپو
کوداکواش باسوپو (Kudakwashe Basopo؛ زادهٔ July 18, 1990) یک فوتبالیست اهل زیمبابوه است.
منبع دست اول
در تاریخ‌نگاری
بخش عمده‌ای از تحصیلات یک تاریخ‌نگار بر روی تشخیص دادن منابع اولیه از منابع ثانویه‌است. هنوز در مورد تعریفی صریح از منبع اولیه اختلاف نظر وجود دارد. با این حال تاریخ‌نگاران قائل به چنین تقسیم‌بندی می‌باشند. منبع اولیه را منبعی تعریف می‌کند که متعلق به دوره‌ای است که تاریخ‌نگار مشغول بررسی آن است. اما منبع ثانویه آثاری است که بعدها توسط تاریخ‌نگارانی که به گذشته می‌نگرند نگاشته شده‌است. منابع اولیه آثاری باستانی هستند و شواهدی بازمانده از گذشته، هر چند بسیاری از منبع‌های اولیه ممکن است بسیار پس از اتفاق یک حادثه نگاشته شده باشد.
کوداکواش باسوپو
وی که بازیکن تیم ملی فوتبال بانوان زیمبابوه است به نمایندگی از این کشور در رقابت‌های فوتبال بانوان در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ حضور داشت. در ۳ اوت ۲۰۱۶ وی اولین گل این کشور در تاریخ المپیک را در برابر تیم ملی آلمان به ثمر رساند.
ویخنوو
ویخنوو یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در شهرستان ژدار ناد سازاوو واقع شده‌است. ویخنوو ۶٫۸۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳۳۵ نفر جمعیت دارد و ۵۷۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
دریانووو
دریانووو شهری در استان گابرووو کشور بلغارستان است که جمعیت آن در سال ۲۰۰۱ میلادی ۸٬۶۵۵ نفر بوده‌است.
رودگز علیا
رودگز علیا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بجستان در استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان بجستان قرار داشته و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
راه کاروانی اکباتان بابل
مسیر جاده
گردنه‌هایی که در اینجا وجود داشت و گذرگاهی به سوی شرق بوده از طرف مغرب راه رسیدن به سرزمین ماد را می‌گشود. بویژه درهٔ دیاله همواره راه اصلی مرابطات بابل و نواحی دور دست و داخلی ایران و کشورهای واقع در مشرق آن بود. این راه از دروازه ماد می‌گذشت و بسوی اکباتان باستانی ممتد بوده است.
مل پرسل
مل پرسل (Mel Purcell؛ زاده July 18, 1959) یک تنیس‌باز اهل ایالات متحده آمریکا است.
پاپ ژان
پاپ ژان ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
مانوئل دوس سانتوس (شناگر)
مانوئل دوس سانتوس (زادهٔ February 22, 1939) شناگر اهل برزیل است.
دانشگاه واله
دانشگاه واله (Universidad del Valle) که Univalle نیز نامیده می‌شود، یک دانشگاه دولتی، مختلط و تحقیقاتی است که در شهر کالی، واله دل کائوکا، کلمبیا مستقر است. واله بزرگ‌ترین مؤسسه آموزش عالی از نظر جمعیت دانشجویی در جنوب غربی کلمبیا و سومین مؤسسه در کلمبیا با بیش از ۳۰۰۰۰ دانشجو است.
دانشکده هنرهای تلفیقی این دانشگاه در حال کسب شهرت ملی است. کارگردانان فیلم آنتونیو دورادو و کارلوس مورنو، هر دو فارغ‌التحصیل دانشگاه، بخشی از نسل جدید فیلمسازان کلمبیایی هستند. دورادو که یکی از اعضای هیئت علمی نیز هست فیلم شاه را کارگردانی کرد که نامزد جوایز گویا شد. مورنو کارگردانی فیلم Dog Eat Dog را بر عهده داشت که اولین فیلم کلمبیایی بود که در جشنواره فیلم ساندنس به نمایش درآمد.
رشته روان‌شناسی در ۱۰ فوریه ۲۰۰۳ تأسیس شد.
شبالینو (سرزمین آلتای)
شبالینو (به لاتین: Shebalino) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در سرزمین آلتای واقع شده‌است.
کارل هاینس رشینگر
کارل هاینس رشینگر (۱۶ اکتبر ۱۹۰۶ در وین - ۳۰ دسامبر ۱۹۹۸) گیاه‌شناس اتریشی بود.
رشینگر جغرافیا، زمین‌شناسی و گیاه‌شناسی را در دانشگاه وین آموخت و در سال ۱۹۳۱ دکترای خود را دریافت کرد. بین سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۱ مدیر موزه تاریخ طبیعی این شهر بود. وی نقش مهمی در شناسایی و رده‌بندی گیاهان بومی یونان و آسیای جنوب غربی به ویژه ایران داشت. او سه بار در سال‌های ۱۹۳۷، ۱۹۴۸ و ۱۹۷۷ به ایران سفر کرد و به جمع‌آوری گیاهان ایران و شناسایی آن‌ها پرداخت و کتابهای Flora Iranica (گیاهان ایران) و Flora Aegaea (گیاهان اژه) را نوشت.
ترگروم
ترگروم (به فرانسوی: Trégrom) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Plouaret واقع شده‌است.
کارل هاینس رشینگر
رشینگر بین سال‌های ۵۷-۱۹۵۶ استاد مدعو دانشگاه بغداد بود و یک موزه گیاه‌شناسی را در این شهر پایه‌گذاری کرد. او از سال ۱۹۷۱ به عضویت فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد برگزیده شد (نهادی که جوایز نوبل فیزیک و شیمی و اقتصاد را اهدا می‌کند).
سارالانج (کوتایک)
خصوصیات
سارالانج ۴٫۵۷ کیلومترمربع مساحت و ۳۳۹ نفر جمعیت دارد و در ارتفاع متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است.
سه داستان
سه داستان (Trzy opowieści) یک فیلم درام لهستانی است که در سال ۱۹۵۳ منتشر شد.
میدان سلطان احمد
میدان سلطان احمد (Sultanahmet Meydanı) یا هیپودروم قسطنطنیه (Ἱππόδρομος τῆς Κωνσταντινουπόλεως) یک میدان در شهر استانبول در ترکیه است.
پیشینه
هیپودروم قسطنطنیه یک میدان روباز بود که مرکز ورزش و فعالیت‌های اجتماعی شهر قسطنطنیه، پایتخت امپراتوری روم شرقی به‌شمار می‌رفت. امروزه این هیپودروم بخشی از میدان سلطان احمد شهر استانبول در ترکیه است و تنها بخش‌هایی از سازهٔ اولیه باقی مانده‌است.
آزانیدازول
آزانیدازول یک داروی نیترو ایمیدازول، آنتی بیوتیک است.
اشکال دارویی: کپسول
درمان تریکوموناس واژینالیس.
مکانیسم اثر
آزانیدازول یک آنتی بیوتیک از گروه نیترو ایمیدازول‌ها، که فعالیت ضد باکتری آن بر روی تریکوموناس است.
آزانیدازول بر روی باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی که اغلب با تریکوموناس واژینالیس همراه است مؤثر است. به نظر می‌رسد آزانیدازول با مهار سنتز پروتئین سلولی عمل می‌کند.
به سرعت از راه خوراکی جذب می‌شود. نیمه عمر پلاسما ۴۵دقیقه است.
عوارض جانبی
زردی و تغییر رنگ ادرار، حالت تهوع
موارد منع مصرف
حساسیت شخص به دارو یا مشتقات نیتروایمیدازول‌ها
بیماران مبتلا به اختلالات خونی
بیماران مبتلا به اختلالات CNS اعصاب
مقدار مصرف
هر ۱۲ ساعت یک کپسول ۲۰۰ میلی گرم
جستارهای وابسته
مترونیدازول
تینیدازول
سکنیدازول
اورنیدازول
ساترانیدازول
اشکال دارویی
کپسول ۲۰۰ میلی گرم
اشفورد، آلاباما
اشفورد  شهرکی است در ایالت آلاباما در کشور آمریکا.
مکان
اشفورد در موقعیت ۳۱°۱۱’ ۳’’ N ۸۵°۱۴’ ۷’’ V (۳۱،۱۸۴۰۳۲; ‑۸۵،۲۳۵۲۸۶) قرار دارد.با توجه به اطلاعات ادازه آمار آمریکا مساحت آن در حدود ۱۵،۸km² است.
مردم‌شناسی
با توجه به آمار سال ۲۰۰۰ جمعیت آن ۱۸۵۳ نفر، ۷۶۳ خانواده در آن ساکن هستند.تعداد ۸۷۷ واحد خانه در هر مساحت تقریبی (۵۵،۵akm²) قرار دارد.۲۵،۱% درصد از خانواده‌های فرزند زیر ۱۸ سال داشتند که از این تعداد ۵۲،۳% درصد زوج بوده و ۱۴% درصد زنان بدون شوهر و ۳۰،۹% درصد نیز غیر خانواده بودند.متوسط درآمد یک خانواده در حدود US$۴۰۳۱۳ است و زنان درآمد متوسط US$۳۰۱۶۷ و مردان درآمد متوسط US$۲۲۲۸۶ بدست می‌آورند.
کاترپیلار ۷۹۷بی
کاترپیلار ۷۹۷بی (Caterpillar ۷۹۷B) خودرویی است که در سال‌های Spring ۲۰۰۲ تا December ۲۰۰۹در آمریکای شمالی تولید شده‌است. طراحی آن توزیع نیروی پیشران بوده است.
عمر بن طاهر
عمر بن طاهر (Amor Ben Tahar؛ زادهٔ January 1, 1969) بازیکن فوتبال اهل تونس است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال صفاقسی اشاره کرد.
قره‌لر (بیلقان)
قره‌لر (به لاتین: Qaralar) یک منطقه مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان بیلقان واقع شده است.
دنیس کوتس
دنیس کوتس (Denise Coates؛ زادهٔ September 26, 1967) کارآفرین و سرمایه‌دار اهل بریتانیا است، که بنیانگذار و مدیرعامل شرکت بت۳۶۵ می‌باشد.
خرم بیک
خرم بیک، روستایی از توابع بخش زبرخان شهرستان نیشابور در استان خراسان رضوی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان زبرخان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۶۰ نفر (۴۳خانوار) بوده‌است.
سوربهی جیوتی
سوربهی جیوتی یک بازیگر و مجری اهل هند می‌باشد. او بیشتر به دلیل بازی اش در سریال قبول می‌کنم در پنج نقش شهرت دارد. از سریال‌های پر بازدید او می‌توان به سریال قبول می‌کنم، تنهاییان و بازگشت یک نفر و ملکه مارها3 اشاره کرد.بدون شک او یکی از بهترین بازیگران تلویزیون هند است
زندگی شخصی
جیوتی در شهر جلندر از ایالت پنجاب هند متولد شد. سوربهی جیوتی بازیگر مسلمان هندی می باشد و همچنین یک بازیگر بسیار موفق تلویزیون هند است.وی در حال حاضر مجرد است و شهرت او به خاطر بازی در پنج نقش در سریال قبول می‌کنم می‌باشد.
او در مینی سریال تنهاییان مورد توجه قرار گرفت و بعد از آن در پروژه بزرگ سریال بازگشت یک نفر ایفای نقش کرد. و هم‌اکنون در سریال naagin(ملکه مارها)فصل سوم در حال ایفای نقش است.
او دارای یک برادر به نام شانو جیوتی است. مادر او خانه‌دار و پدرش تاجر است.
او در جشنواره‌های زیادی نامزد و موفق به کسب چندین جایزه شده‌است.
فیلم برداری سریال قبول می کنم ۲ از اوایل سال ۲۰۲۱ در هند آغاز شده است. سوربهی جیوتی ، کاران سینگ گرور ، شالینی کاپور ، نهال لاکشمی همانند قبول می کنم ۱ به ایفای نقش می پردازند.
سریال‌ها
۲۰۲۱             قبول می کنم ۲      زویا فرخی
آنتونیو سودا
آنتونیو سودا (Antonio Soda؛ زادهٔ June 24, 1964) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال باری، باشگاه فوتبال تریستیانا، باشگاه فوتبال امپولی، باشگاه فوتبال پالرمو، و باشگاه فوتبال اسپال اشاره کرد.
نانتیویل نوتردام
نانتیویل نوتردام (Nanteuil-Notre-Dame) یک کمون در او-دو-فرانس (Hauts-de-France ) در شمال فرانسه است.
ایتلینگن
ایتلینگن یک شهر در آلمان است که در بادن-وورتمبرگ واقع شده‌است. ایتلینگن ۲٬۴۲۲ نفر جمعیت دارد.
اسماعیل دمیرچی
اسماعیل دمیرچی (۱۳۱۲–۱۳۹۷) ناشر و نویسندهٔ ایرانی بود. او برای نگارش کتاب آشنایی با صنعت چاپ برندهٔ بیست و یکمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد.
نت امرسون
'''ناثانیل سی. امرسون''' (Nathaniel C. Emerson؛ زاده اکتبر ۱۸۷۴) یک تنیس‌باز اهل ایالات متحده آمریکا است.
گولدکلیف، نیوپورت
گولدکلیف (به انگلیسی: Goldcliff) یک منطقهٔ مسکونی در بریتانیا است که در مونموت‌شر واقع شده‌است. گولدکلیف ۲۳۳ نفر جمعیت دارد.
ترگوننک
ترگوننک (به فرانسوی: Tréguennec) یک کمون در فرانسه است که در Canton of Pont-l'Abbé واقع شده‌است.
خصوصیات
ترگوننک ۹٫۶۱ کیلومترمربع مساحت و ۳۳۹ نفر جمعیت دارد.
باشگاه فوتبال زنان قشقایی
باشگاه فوتبال زنان قشقایی شیراز یک باشگاه فوتبال زنان در ایران است. این باشگاه در لیگ برتر زنان ایران، لیگ برتر کوثر حضور دارد.
جستارهای وابسته
فوتبال زنان در ایران
یواس‌اس کالدونیا (۱۸۱۲)
یواس‌اس کالدونیا (۱۸۱۲) یک کشتی آمریکایی بود که حجم بارگیری آن ۱۸۰ بود. این کشتی در سال ۱۸۰۷ ساخته شد.
ژیویزیه
ژیویزیه (به لاتین: Givisiez) یک بخش در سوئیس است که در کانتون فریبورگ واقع شده‌است.
ویتسوو
ویتسوو یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در شهرستان ژدار ناد سازاوو واقع شده‌است. ویتسوو ۱۸٫۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۷۰۹ نفر جمعیت دارد و ۵۹۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
هایائو تادا
هایائو تادا (Hayao Tada; February 24, 1882 – 1882:02:24, December 16, 1948) فرد نظامی اهل ژاپن بود.
او همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان خورشید فروزان و نشان بادبادک طلایی شده‌است.
شرک (دین)
شرک تنها گناه نابخشودنی بدون توبه بعد از مرگ در قرآن عنوان شده‌است:
«الله شرک به خود را نمی‌بخشد و گناهان دیگر جز آن را برای هرکه بخواهد می‌آمرزد. آنکه برای الله شریکی قرار می‌دهد گناه بسیار عظیمی مرتکب شده‌است.» (۴:۴۸)
در زیر آیت‌هایی از قرآن که به این موضوع پرداخته می‌آید:
کسانیکه علاوه بر اللّه اشخاص یا اشیاء دیگری را نیز سهیم در خلقت می‌دانند یا برای خداوند همسر، فرزند یا شریک قائلند. مانند برخی از مسیحیان، یهودیان و زرتشتیان (مجوسان) که هر یک به ترتیب، مسیح یا عزیر را فرزند خدا دانسته یا شر و خیر را در مقابل هم، دو خالق جهان می‌دانند و همچنین مشرکان زمان محمد.
متیس (قمر)
منابع
Wikipedia contributors, "Moons of Jupiter," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Moons_of_Jupiter&oldid=241747111 (accessed October 1, 2008).
روتندو ماکور
روتندو ماکور (Rutendo Makore؛ زادهٔ ) یک فوتبالیست پست مهاجم اهل زیمبابوه است.
وی که بازیکن تیم ملی فوتبال بانوان زیمبابوه است به نمایندگی از این کشور در رقابت‌های فوتبال بانوان در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ حضور داشت.
دولووو، بلغارستان
دولووو شهری در استان سیلیسترا کشور بلغارستان است که جمعیت آن در سال ۲۰۰۱ میلادی ۷٬۰۰۱ نفر بوده‌است.
فیض‌آباد (زبرخان)
جمعیت
این روستا در دهستان زبرخان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن کمتر از سه خانوار بوده‌است.
منابع
36.14222°N, 59.07278°W
ارابه‌رانی
ارابه‌رانی (ἁρματοδρομία)یکی از محبوب‌ترین ورزش‌ها در یونان باستان، امپراتوری روم، و امپراتوری روم شرقی بود. این رقابت ورزشی هم برای سواران و هم برای اسب‌ها خطرناک بود چرا که مسابقات معمولاً منجر به جراحت‌های شدید و حتی مرگ می‌شد. با این حال این خطرها به علاقه و شوق تماشاچیان می‌افزود. تماشای مسابقات ارابه‌رانی برای زنان نیز آزاد بود. در شکل رومی مسابقات ارابه‌رانی، تیم‌های با گروه‌های مختلف اسپانسرهای مالیشان مشخص می‌شدند. مانند ورزشهای امروزی مثل فوتبال تماشاچیان معمولاً هوادار سرسخت یک تیم بودند و از نظر عاطفی به پیروزی یا شکست تیم‌هایشان وابسته بودند. گاه درگیری‌های خشن بین هواداران تیم‌های رقیب رو می‌داد. این درگیری‌ها گاهی مبدل به اموری سیاسی می‌شدند و با نظرات متقابل سیاسی یا دینی گره می‌خوردند. به همین دلیل بسیاری از امپراتوران روم و بیزانس کنترل تیم‌ها را در دست می‌گرفتند و سیاست‌مردانی را برای نظارت بر آن‌ها منصوب می‌کردند.
پس از سقوط روم از اهمیت این ورزش در جهان غرب کاسته شد. در امپراتوری روم شرقی تیم‌های ارابه‌رانی برای چند قرن به نقش سیاسی خود ادامه دادند. پس از شورش نیکا ورزش ارابه‌رانی به شکلی تدریجی اهمیت خود را از دست داد.
مهندس عمران
یک مهندس عمران فردی است که به کار مهندسی عمران، برنامه‌ریزی، طراحی، ساخت و ساز، حفظ و ایجاد زیرساخت‌ها، پلها و ساخت راهها و ابنیه صنعتی مانند سیلوها و کارخانه ها و و بهبود زیرساخت‌های کنونی می‌پردازد.
در واقع، کار یک مهندس عمران در کارها و پروژه‌های عمومی و همگانی (سیویل) می‌باشد. با گذشت زمان و تخصصی شدن علوم شاخه‌های گوناگونی از مهندسی تخصصی از مهندسی عمران به وجود آمده‌اند که شامل مهندسی سازه ومهندسی اجراو مدیریت پروژه میباشد. در برخی جای‌ها، یک مهندس عمران ممکن است که کار نقشه‌برداری را انجام دهد. یا اینکه در شرایط خاصی محدود به کار ساخت وساز شود.
تحصیلات و صدور مجوز
در بیشتر کشورها یک مهندس عمران با مدرک کارشناسی مهندسی عمران فارغ‌التحصیل می‌شود که نیازمند پایه‌ای قوی در ریاضیات و دانش فیزیک است. با این حال بیشتر مهندسان عمران برای کسب مدرک کارشناسی ارشد، مدرک مهندسی، دکترا و فوق دکترا ادامه تحصیل می‌دهند. در شمار زیادی از کشورها یک مهندس عمران نیازمند مجوز است و کسانی که مدرک دانشگاهی کسب نکرده‌اند، نمی‌توانند با عنوان مهندس عمران فعالیت کنند.
مؤسسهٔ مهندسان عمران
مؤسسهٔ مهندسان عمران یا ICE در سال ۱۸۱۸ تأسیس شده و تا سال ۲۰۰۸ دارای بیش از ۸۰٫۰۰۰ عضو از مهندسان عمران سراسر دنیا بوده‌است. بازوی تجاری این مؤسسه یعنی توماس تلفورد با مسئولیت محدود، ارائه دهندهٔ خدمات آموزشی، استخدام، چاپ و نشر و خدمات قراردادی است.
اجتماع ضدین
اجتماع ضدین یکی از اصطلاحات منطقی است که در استدلال کاربرد دارد.
این اصطلاح یکجا بودن دو عنصر ضد (نافی یکدیگر) را در یک ظرف (مکان، زمان و ..) را محال می‌داند. به‌طور مثال در یک لحظه امکان ندارد که در یک جای از کرهٔ زمین هم روز باشد و هم شب باشد. زیرا روز و شب در ظرف مکان ضدین هستند.
البته باید دقت شود که باید دو عنصر در ظرف مشخص شده کاملاً ضد هم باشند. در همین مثال روز و شب بودن نمی‌توان روز و شب بودن هم‌زمان را برای زمین ضدین دانست. زیرا در هر لحظه بخش‌هایی از زمین شب است و بخش‌هایی نیز روز. در این نمونه این ظرف زمان و مکان است که روز و شب را ضدین کرده‌است.
استفاده استدلال
محال بودن اجتماع ضدین در انتهای اثبات به‌شیوهٔ برهان خلف نیز استفاده می‌شود. در انتهای برهان خلف بعضاً به موردی می‌رسیم از فرض خلف حکمی به‌دست می‌آید که نقیض خود فرض خلف است.
به‌طور مثال در برهان خلف اگر با فرض فرد بودن یک عدد در یک عبارت ریاضی به این نتیجه رسیدیم که آن عدد زوج است چون زوج و فرد بودن نسبت به‌هم ضدین محسوب می‌شوند، به این نتیجه می‌رسیم که فرض مسئله کاملاً اشتباه است.
آنتونیو سیاهپوست
آنتونیو سیاهپوست (Antonio Negro؛ زادهٔ May 10, 1998) بازیکن فوتبال است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زیر ۱۶ سال ایتالیا بازی کرده‌است.
یاد آر ز شمع مرده یاد آر
«یاد آر ز شمع مرده یاد آر» که با نام «ای مرغ سحر» نیز شناخته می‌شود، شعری در قالب مسمط و شامل پنج بندِ نه‌مصراعی است که علی‌اکبر دهخدا در رثای جهانگیرخان صور اسرافیل سرود. این شعر نخستین بار در ۱۷ اسفند ۱۲۸۷ ه‍.خ در آخرین شمارهٔ نشریهٔ صور اسرافیل در ایوردون، سوئیس منتشر شد.
جهانگیرخان صور اسرافیل، مدیر نشریهٔ صور اسرافیل و در زمرهٔ مشروطه‌خواهانی بود که در سال ۱۲۸۷ ه‍.خ پس از به توپ بستن و تعطیلی مجلس به دست عوامل محمدعلی شاه قاجار دستگیر، شکنجه و اعدام شدند. دهخدا که به عنوان سردبیر و نویسنده در این نشریه همکاری می‌کرد، پس از مدتی از ایران تبعید شد و به سوئیس رفت و تصمیم گرفت انتشار صور اسرافیل را در تبعید از سر بگیرد که موفق به انتشار سه شماره از آن شد.
این شعر در زمان جنبش مشروطه ایران سروده شده‌است؛ زمانی که موج ادبی جدیدی در زبان فارسی شروع شد که بر تحولات سیاسی و اجتماعیِ وقت متمرکز بود. موج ادبی جدید، با رنگ‌وبوی سیاسی عموم جامعه را مخاطب قرار می‌داد. در این دوران، بسیاری از نویسندگان و شاعران از زبانی ساده و بعضاً از زبان محاوره کمک می‌گرفتند و بسیاری از واژه ها را با بار معنایی جدیدی به کار می‌بردند.
شاعر در زمان سرودن این شعر، در‌حالی که سوگوارِ قتلِ دوست و همکار خود، میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل بوده، به آینده‌ای روشن برای جنبش مشروطه ایران امید داشته و از این رو، تقابلِ «سوگ» و «امید به پیروزی» درون‌مایه اصلی شعر را تشکیل داده‌است. در این شعر برخی از عناصر نمادین، از ناخودآگاه جمعی فرهنگ ایران باستان انتخاب شده‌است، ولی شاعر در به‌کارگیری بعضی از آن‌ها، سنت‌شکنی کرده و برایشان وجهی اجتماعی قائل شده‌است. همچنین نمونه‌های متعددی از جان‌بخشی، استعاره، تشبیه و تلمیح در آن مشهود است و شاعر با استفاده از ترکیبات آوایی مناسب، موسیقی درونی شعر را غنی کرده‌است. زبان این شعر روایی و لحن آن حزن‌انگیز است. برخی از ادیبان ایران مانند منوچهر آتشی، یحیی آرین‌پور و غلامحسین یوسفی، آن‌را شعری بدیع تلقی کرده‌اند که قالب‌های کهنه در ادبیات فارسی را به چالش کشیده‌است. به نظر می‌رسد که شعری ترکی الهام بخش سرایش شعر بوده است. با این حال، نشانه‌هایی از تأثیر اشعار شاعران اروپایی هم در آن به چشم می‌خورد. این شعر الهام‌بخش شاعران دیگری مانند محمدتقی بهار و پروین اعتصامی در سرودن اشعار بوده‌است.
زمینهٔ سیاسی
در ۲۱ آذر ۱۲۸۴ علاءالدوله، حاکم تهران در تلاش برای پایین آوردن قیمت شکر، دو تن از تاجران خوشنام را فلک کرد. با انتشار این خبر، دو هزار تن از کسبه و طلاب به رهبری سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی در حرم شاه عبدالعظیم بست نشستند و خواسته‌های خود را چنین اعلام کردند: برکناری حاکم تهران، برکناری رئیس بلژیکی گمرک، اجرای شریعت و تأسیس عدالتخانه. در پی ناآرامی‌ها، اعتراضات و بست‌نشینی‌های مردم، سرانجام مظفرالدین شاه، فرمان مشروطیت را در ۱۳ مرداد ۱۲۸۵ امضا کرد. پس از تشکیل مجلس و تدوین قانون اساسی، مظفرالدین شاه، نهایتاً در تاریخ ۸ دی ۱۲۸۵ آن را امضا کرد، اما پنج روز بعد درگذشت و فرزندش محمدعلی شاه بر تخت نشست. او نمایندگان را به مراسم تاجگذاری دعوت نکرد و وزرای کابینه را به نادیده گرفتن مجلس تشویق می‌کرد و برای تضعیف مخالفان خود به اختلافات مذهبی و قومیتی در مناطق مختلف کشور دامن می‌زد.
اگرچه مخالفت محمدعلی‌شاه با مشروطه، عملاً راه به جایی نبرد و شاه ناگزیر به تسلیم در مقابل مجلس شد، اما اختلاف در بین نمایندگان مجلس و طیف‌های مختلف سیاسی و مذهبی، آرام‌آرام نمایان شد. دموکرات‌ها در مجلس طرح‌ها و پیشنهادهایی را مطرح می‌کردند که با مخالفت میانه‌روها مواجه می‌شد. نشریاتی مانند صور اسرافیل و حبل‌المتین با دخالت روحانیان در سیاست مخالفت کردند که اعتراض محافظه‌کاران و برخی از میانه‌روها را در پی داشت. آنها این گروه را ضد دین معرفی می‌کردند.
در روز دوم تیر ۱۲۸۷ نیروهای نظامی قزاق به دستور محمدعلی شاه مجلس شورای ملی را به توپ بستند و آن را تسخیر کردند. بهانه اصلی این لشکرکشی، پناهنده شدن چند نفر از روزنامه‌نگاران و واعظان مخالف شاه از جمله ملک‌المتکلمین، سید جمال واعظ، میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و سیدمحمدرضا مساوات بود که بیشترین و تندترین انتقادها به شاه را داشتند. شاه خواهان دستگیری این عده بود، اما مجلس با تحویل این اشخاص مخالفت ورزیده بود. این نویسندگان و سخنوران از شاه بدگویی می‌کردند، عزل یا اعدام او را می‌خواستند و او را «پسر ام‌الخاقان» خطاب می‌کردند. با پیروزی قوای دولتی، نیروهای مشروطه‌خواه تحت تعقیب قرار گرفتند و بسیاری از آنان، از جمله میرزا ابراهیم تبریزی، شیخ احمد روح‌القدس، ملک المتکلمین، میرزا جهانگیرخان، سید جمال‌الدین واعظ و قاضی ارداقی دستگیر، شکنجه و کشته شدند. در شهرهای دیگر مانند انزلی و اردبیل هم مشروطه‌خواهان شاخص شکنجه و اعدام شدند. عده دیگری نیز به کشورها یا سفارتخانه‌های خارجی پناه بردند یا به نحوی پنهان شدند تا از گزند نیروهای دولتی در امان بمانند. دفاتر روزنامه‌ها و انجمن‌ها در هم شکسته و غارت شد.
زمینهٔ ادبی
همزمان با وقوع انقلاب مشروطه در ایران، موج ادبی جدیدی در زبان فارسی شروع شد که بر تحولات سیاسی و اجتماعیِ وقت متمرکز بود. موج ادبی جدید، رنگ‌وبوی سیاسی داشت و در آثار شاعران و نویسندگان این دوره، مفاهیمی مانند وطن‌پرستی، مبارزه با استبداد، عدالت‌خواهی و حکومت مبتنی بر قانون مطرح می‌شد. بعضی از واژه‌ها، که کاربرد آنها در ادبیات فارسی کهن سابقه داشت، در ادبیات مشروطه، رنگ‌وبوی جدیدی گرفتند. به طور مثال، در این دوره، واژهٔ آزادی به مفهوم غربی آن، که دربردارندهٔ مضمون حکومت مبتنی بر قانون و حفظ حقوق شهروندان جامعه است، مورد استفاده قرار گرفت.
بر اساس اظهار نظر محمد کلهر، استاد دانشگاه ادبیات در دوران انقلاب مشروطه از کنترل و انحصار دربار و اشراف خارج شد و در سطح عموم جامعه مخاطبان خود را پیدا کرد، چنان‌که بسیاری از نویسندگان و شاعران برای ارتباط بهتر با طبقات مختلف جامعه، از زبانی ساده و بعضاً از زبان محاوره کمک گرفتند و حتی از واژه‌های فرنگی در اشعار خود استفاده نمودند.
دربارهٔ شاعر
علی‌اکبر دهخدا در سال ۱۲۸۲ از مدرسه علوم سیاسی فارغ‌التحصیل شد و برای کار در سفارتخانه ایران در بالکان، راهی اروپا شد، اما به دلایل نامعلومی، دو سال بعد به ایران بازگشت. میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل در سال ۱۲۸۶ از او برای همکاری در نشریهٔ صور اسرافیل دعوت کرد. همکاری دهخدا با این نشریه به عنوان نویسنده و سردبیر تا زمان به توپ بستن مجلس و تعطیلی نشریه ادامه داشت. دهخدا در این نشریه ستونی با نام چرند و پرند با امضای «دخو» می‌نوشت که آغاز سبکی جدید در نثر فارسی محسوب می‌شود. او مطالب سیاسی و اجتماعی را با زبان طنز انعکاس می‌داد.
در روز دوم تیر ۱۲۸۷ که محمدعلی شاه مجلس را به توپ بست، نیروهای مشروطه‌خواه تحت تعقیب قرار گرفتند و میرزا جهانگیرخان هم دستگیر، شکنجه و کشته شد. اما علی اکبر دهخدا که در انتشار این روزنامه با میرزا جهانگیرخان از نزدیک همکاری داشت، از ایران تبعید شد و به اروپا رفت. او در شهر ایوردون کشور سوئیس، انتشارِ روزنامه صور اسرافیل را از سر گرفت.
دهخدا در سال ۱۲۸۷ سه شماره از صور اسرافیل را در سوئیس منتشر کرد. سرودن شعر «یاد آر ز شمع مرده یاد آر» به همین دوران بازمی‌گردد که دهخدا از رویدادهای ایران و به خصوص اعدام همکار و دوست سابقش متأثر بود و دور از خانواده و دوستان خود به سر می‌برد. او سپس برای همکاری با انجمن سعادت به استانبول رفت و پس از پیروزی مشروطه‌خواهان و عزل محمدعلی شاه، دوباره به ایران بازگشت.
سرایش و انتشار
درباره چگونگی سرایش این شعر، دهخدا در خاطرات خود نقل کرده‌است که یک شب میرزا جهانگیرخان را در خواب دید که به او می‌گوید «چرا نگفتی که او جوان افتاد؟» دهخدا در عالم رؤیا چنین برداشت کرد که منظور جهانگیر خان این است که «چرا مرگ مرا در جایی نگفتی یا ننوشتی؟» و بلافاصله «یاد آر ز شمع مرده یاد آر» به او الهام شد. او همان شب تا صبح سه بند اول این شعر را نوشت و روز بعد، ضمن اصلاح آنها، دو بند دیگر بر آن افزود. به این ترتیب، شعر شامل پنج بندِ نه‌مصراعی و جمعاً دارای ۴۵ مصراع است. دهخدا شعر را در ۱۷ اسفند ۱۲۸۷ ه.خ برابر با ۱۵ صفر ۱۳۲۷ ه.ق و ۸ مارس ۱۹۰۹ م، در سومین و آخرین شماره نشریه صور اسرافیل، به همراه عکسی از میرزا جهانگیرخان چاپ کرد و بر بالای شعر نوشت: «وصیت‌نامۀ دوست یگانۀ من هدیۀ برادری بی‌وفا به پیشگاه آن روح اقدس و اعلی».
این شعر بعداً در کتاب‌های مختلفی نیز به چاپ رسید که از آن جمله می‌توان به از صبا تا نیما، چشمه روشن و دیوان دهخدا اشاره کرد. نسخه‌های این شعر بعد از انتشار در نشریه صور اسرافیل دارای اختلافاتی جزئی با نسخهٔ اولیه بودند.
محتوا
«یاد آر ز شمع مرده»، یک مرثیه است که در سوگ میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل سروده شده‌است. البته شاعر در این شعر نه به نام میرزاجهانگیرخان و نه محمدعلی شاه اشاره‌ای ندارد و اگر خود شاعر در نوشته‌های خود سبب سرایش آن را ننوشته بود، نمی‌شد قرینه‌ای مابین این شعر و آن واقعه یافت. به نوعی بدون اطلاع از این سابقه، می‌توان آن را با هر ظلم، ظالم و مظلوم دیگری نیز منطبق کرد.
شاعر در زمان سرودن این شعر، در حالی که سوگوار به قتل رسیدن دوست و همکار خود بود، به آینده‌ای روشن برای جنبش مشروطه ایران امید داشت و از همین رو، تقابل «سوگ» و «امید به پیروزی» درون‌مایهٔ اصلی آن را تشکیل می‌دهد. شاعر، به عقیدۀ کریمی حکاک، این شعر را از زبان میرزاجهانگیرخان نوشته و آن را وصیت‌نامۀ وی تلقی کرده‌است؛ چنان که انگار خود وی زنده است و این مضمون را می‌گوید. در هر پنج بند از این شعر، الگوی معنایی واحدی تکرار شده‌است؛ «ای ب! زمانی که وضعیت A جای خود را به وضعیت B داد، الف را به یاد بیاور.» به گفته کریمی حکاک، هر یک از بندهای شعر، شگردهای خاص خود را به کار گرفته‌اند تا این معنا را به صورت متفاوتی بیان کنند و به آن عمق و گستردگی بدهند.
بند نخست این قطعه شعر، ضمن خلق تصویری از آشفتگی سیاسی و اجتماعی ایران در آن روزگار، نوید پیروزی و رهایی می‌دهد. مرغ سحر در نخستین بیت شعر، «ای مرغ سحر چو این شب تار/بگذاشت ز سر سیاه‌کاری»، نمادی از به پایان رسیدن شب و فرارسیدن صبح است. او با استفاده از تعبیر «شمع مرده» در آخرین مصراع این بند، میرزا جهانگیرخان را شمعی توصیف کرده‌است که روشنایی‌بخشِ جمع بوده و اینک خاموش شده‌است.
شاعر در بند دوم از شعر به داستان یوسف پیامبر اشاره می‌کند که در زندان، خوابِ هم‌بندش را «رهایی از زندان» تعبیر کرد و آن هم‌بند پس از مدتی از زندان آزاد شد، اما یوسف را از یاد برد. شاعر در این بند نوعی تذکر و هشدار می‌دهد که در صورت پیروزی و بازگشت به جمع خویشان و یاران، نباید مرارت‌های کشتگان راه آزادی را از یاد بُرد.
یکی دیگر از بندها که با «ای همره تیه پور عمران» شروع شده‌است، به داستان موسی و قوم بنی‌اسرائیل اشاره دارد که از موسی پیروی نمی‌کنند و وارد سرزمین موعود نمی‌شوند و در بیابان تیه سرگردان می‌شوند. شاعر سال‌های سرگردانی را «سنین معدود» دانسته که «به گناه مردم نادان» تحمیل شده‌است. با استفاده از عبارت «سنین معدود» شاعر، گستره زمانی خود از «سحر شدن شب» یا «فرا رسیدن بهار پس از سپری شدن زمستان» فراتر برده و به آن بُعدی تاریخی بخشیده‌است.
در بند آخر، شاعر تحقق قطعی آرزوی خود را در آینده پیشگویی کرده‌است؛ همان‌طور که یوسف از زندان آزاد شد و همان‌طور که قوم موسی به سرزمین موعود وارد شدند، روزگار طلاییِ رهایی از استبداد نیز فرا خواهد رسید و شاعر از مردمان آن روزگار می‌خواهد تا خاطرات دوران استبداد را به یاد داشته باشند.
موسیقی
قالب این شعر مسمط است و در وزن «مفعول مفاعلن فعولن» یا بحر هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف سروده شده‌است. به گفته ناتل خانلری، این وزن از وزن‌های قدیمی است که قدمت آن به دوران پیش از اسلام می‌رسد. منظومه‌های لیلی و مجنون نظامی گنجه‌‌ای، مجنون و لیلی امیرخسرو دهلوی و ترجیع‌بند «ای سرو بلندقامت دوست» سعدی از اشعار مشهوری هستند که بر این وزن سروده شده‌اند. این وزن، شاد و ضربی است و علی‌الظاهر برای سرودن مرثیه مناسب نیست، اما مؤلفه‌های عاطفی شعر «یاد آر ز شمع مرده یاد آر» باعث رفع این عدم تناسب شده‌است.
در این شعر، علاوه بر قافیه‌های اصلی، مصراع‌های اول هر بیت، قافیه مستقلی دارند. بنابراین موسیقی شعر از آواهای موزون غنی است. قافیهٔ مصراع‌های اول (تار، اسحار، زرتار و پدیدار)، با قافیهٔ مصراع آخر (یاد آر) یکی است. قافیهٔ این مصراع‌ها با قافیهٔ مصراع‌های بعدی‌شان (سیاهکاری، خماری، عماری و حصاری) نیز شباهت آوایی و کتبی زیادی دارند (ار و اری). علاوه بر این، ایجاد شباهت‌های آوایی در درون هر بند، باعث غنای موسیقی درونی شعر شده است، چنان‌که به باورِ هرمز مالکی، نویسنده، قافیهٔ اصلی بند چهارم، که در آن آوای «ان» تکرار می‌شود، «آن» شاهد نغز بزم عرفان را تداعی می‌کند که به گناه «آن» مردم نادان، در بادیه «جان» سپرده‌است.
تکرار عبارت «یاد آر» به‌عنوان ردیف در انتهای هر بند، ضرباهنگی برانگیزاننده به شعر داده‌است و عامل قدرتمندی در انتقال عاطفهٔ شاعر به مخاطب است. استفادهٔ مکرر از این فعل امر، نوعی تداعیِ سرزنشِ شاعر هم هست؛ گویی شاعر با دیدنِ خوابِ دوستِ از دست رفته‌اش، خود را برای فراموشکاری سرزنش می‌کند و به خود نهیب می‌زند.
اقلیم اورانوس
وویجر ۲ کشف کرد اورانوس فعالیت جوی ناچیزی دارد و طوفان‌هایش به شدت طوفان‌های مشتری، زحل و نپتون نیست. ده روز پیش از نزدیک‌ترین ملاقات وویجر ۲ با اورانوس، ابرهای کوچکی را در لایهٔ بالایی جو این سیاره کشف کرد که همین باعث شد دانشمندان سرعت بادهای اورانوس را ۴۰ تا ۱۶۰ متر در ثانیه تخمین بزنند در حالی که سرعت بادهای معروف به جریان جت در زمین حدود ۵۰ متر در ثانیه است. البته اخترشناسان در اواخر سال ۲۰۰۴ به وسیلهٔ تلسکوپ ده‌متری کک که در کوهستان موناکی هاوایی قرار دارد، دریافتند در جو اورانوس هم تعداد زیادی طوفان‌های کوچک و بزرگ وجود دارد.
یاد آر ز شمع مرده یاد آر
موسیقی
از نظر مالکی، در این شعر چند آوای ناساز وجود دارد، از جمله استفاده از دو حرف قریب‌المخرجِ «چ» و «ش» در «چو شد...» و استفاده از دو حرف «ز» پیاپی در «ز زلف زرتار».
اقلیم اورانوس
این سیاره به پهلو خوابیده است، یعنی محور گردشش حدود ۹۸ درجه نسبت به حالت عمود بر صفحهٔ مداری سیاره اختلاف زاویه دارد. بعضی دانشمندان دلیل کج‌بودن سیاره را برخورد یک جرم عظیم شاید هم‌اندازهٔ یک سیارهٔ سنگی در گذشته‌های دور با اورانوس می‌دانند. به این دلیل که سیاره به پهلو خوابیده‌است اورانوس طولانی‌ترین فصل‌ها را در میان دیگر سیارات داراست، یعنی هر فصل آن حدود ۲۱ سال زمینی طول می‌کشد. مدت چرخش اورانوس به دور خورشید ۸۴ سال زمینی است. ۴۲ سال زمینی یا نیم سال اورانوسی قطب شمال رو به خورشید است و از آن نور می‌گیرد و نیم سال اورانوسی قطب شمال تاریک و قطب جنوب سیاره رو به خورشید است. با توجه به این قطبی که روبه خورشید است می‌بایست گرم‌تر از قطبی باشد که در تاریکی قرار دارد اما وویجر ۲ کشف کرد دمای اورانوس در همه جای آن حدود ۲۱۴- درجهٔ سانتی‌گراد است. احتمالاً ساز و کاری ناشناخته حرارت را در جو سیاره پخش می‌کند.
یاد آر ز شمع مرده یاد آر
زبان
زبان شعر، روایی و لحن آن حزن‌انگیز است. می‌توان آن را اثری مابین دوره ادبی بازگشت و دوره ادبی تجدد شمرد که با توجه به معیارهای ادبی زمان خود، شعری با زبان سلیس، اما باستان‌گرا محسوب می‌شود.
شعر حاویِ تلفیقی از واژه‌هایی با ریشهٔ فارسی و عربی است. در کنار کلماتِ نسبتاً ثقیلی که ریشهٔ عربی دارند (مانند نفحه یا محسود)، از کلماتی با ریشهٔ فارسی (مانند ژاژخایی و سپرغم) استفاده شده‌است که کاربرد آنها در دوران مشروطه متداول شده بود. این شعر، به‌جز حروف اضافه و ربط و ضمیر و امثال آن، ۱۶۴ واژه دارد که در حدود سه‌پنجمِ آنها فارسی و مابقی عربی است. این ترکیب‌بندی، در کلِ شعر تعادل ایجاد کرده و مانع از آن شده‌است که وجود ترکیبات و مفردات عربی آن را ناهموار کند.
عناصر زبانی این شعر، برگرفته از واژه‌های غزل (مانند بلبل، یار، محبوبه و...) و قصیده (مانند باغ و نگارخانه چین)، به‌ویژه قصیده‌های سبک خراسانی است. واژه‌ها و ترکیب‌ها از سه حوزهٔ «زندگی اجتماعی»، «طبیعت» و «معارف دینی» اخذ شده‌است. همچنین شش مصراع از آن با حرف عطف «و» شروع شده‌است که امروز در شعرهای نیمایی و سپید کاربرد دارد.
صور خیال
دهخدا در بند نخست این شعر، شب را موجود زنده‌ای تصور کرده که سیاهکاری را بر سر گرفته‌است. در مقابل، خورشید به محبوبه‌ای موطلایی تشبیه شده‌ که گره از گیسوی زرین خود باز خواهد کرد. این تصویر می‌تواند به «باز شدن گره از کار فروبسته خلق» تعبیر شود. نمونهٔ دیگری از جان‌بخشی در این شعر، «مردنِ شمع» است.
شاعر برای توصیف روزگار بازگشت استبداد، بعد از به توپ بستن مجلس، از استعاره زمستان استفاده کرده‌است. تعابیری مانند «از سردی دی فسرده» گویای این استعاره است.
نمادپردازی
شعر «یاد آر ز شمع مرده یاد آر»، آکنده از نمادهایی برخاسته از ناخودآگاه جمعی است. خورشید همچون نمادی برای غلبهٔ روشنایی بر تاریکی ریشه در اسطوره‌های هندواروپایی و سامی دارد. نبرد اهورامزدا با اهریمن نیز که در نهایت با پیروزی اهورا به پایان می‌رسد، از وجه‌های نمادین این شعر به حساب می‌آید. در میان ایرانیان باستان، شمع مظهری از روشنایی‌بخشی و خورشیدگونگی در تاریکی بوده‌است. شمع در ادبیات عارفانه ایرانی، نور حق و هدایت الهی است. شمع، در این شعر نیز به همین نیت به کار رفته، شمعی که خاموش شده و مرده، اما روزگاری روشنایی‌بخشِ جمع و محفلی بوده‌است.
دهخدا به جای این که دال‌های سنتی شعر فارسی را یکسره دور بریزد و دال‌هایی جدید ابداع کند، مفاهیم جدیدی در آنها گنجانده و دلالت‌های جدیدی به آنها داده‌است. او با استفاده از نمادهایی که در محیط فرهنگی وسیعی شناخته شده‌اند، توانسته‌است درون‌مایه شعر خود را در نهایت ایجاز بیان کند. دهخدا همچنین در یک سنت‌شکنی ادبی، با استفاده از صفات «مستمند» و «مسکین» برای بلبل، که در ادب فارسی معمولاً نماد «عاشق» است، یک وجه اجتماعی و اقتصادی به آن بخشیده‌است. این بلبلِ مستمندِ مسکین، یک رسالت تاریخی و سیاسی هم دارد و آن اینکه با فرا رسیدن بهار، به جای نغمه‌سرایی عاشقانه، در رثای کسی که جانش را فدای راه آزادی کرده‌است، ناله سر دهد. به گفته دهقانی و پاشایی، واژه «شب» برای نخستین بار در این شعر به عنوان نمادی برای دوران استبداد به کار رفته‌است و چنین ارتباط نمادینی تا پیش از این در ادبیات فارسی سابقه نداشته‌است. همچنین استفاده از «شمع» به عنوان نمادی از «شهید» نیز در ادبیات فارسی بی‌سابقه بوده‌است.
تلمیح
داستان یوسف پیامبر، دستمایهٔ شاعر در بند دوم شعر است. در ایامی که یوسف در زندان است، رؤیای زندانیِ هم‌بند خود را تعبیر می‌کند و به او مژده آزادی می‌دهد. تعبیر یوسف، تحقق پیدا می‌کند، اما آن زندانی، یوسف را از یاد می‌برد. حال، شاعر که امروز به آزادی دست یافته‌است، همراهِ خود در ایامِ سیاه گذشته را یاد می‌کند. تلمیح به داستان یوسف، معنای دیگری را نیز به ذهن نزدیک می‌کند که رویای «تبعیدی» برای بازگشت به وطن است؛ رویایی که شاعر با اشاره به داستان یوسف، می‌گوید به‌طور قطع تحقق پیدا خواهد کرد.