cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علیقلی جبادار
دو نقاش همنام
نخستین ایشان همین «علیقلی جبه‌دار یا جبادار» معروف به «آرنااوت» است که گویا آلبانی‌تبار ولی پرورش یافته در ایران است و معاصر «شاه سلیمان» و «شاه سلطان حسین» صفوی ست، و تا اواخر سدهٔ یازده و اوایل سدهٔ دوازده می‌زیسته و به آفریدن آثار هنری می‌پرداخته‌است. لازم بذکر است در آن زمان آلبانیای قفقاز از ایالات ایران محسوب می‌شد و علی‌قلی ثانی هم از اتباع گرجستان بوده که آن بخشی از آن سرزمین هم در مقاطعی از تاریخ از ایالات ایرانی بشمار می‌رفت.
هنری تریال
هنری تریال (Henri Treial؛ زادهٔ May 28, 1992) بازیکن والیبال اهل استونی است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به اشاره کرد.
نیکولایفکا (شهرستان باکالینسکی، باشقیرستان)
نیکولایفکا (به لاتین: Nikolayevka) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در باشقیرستان واقع شده‌است.
عالم قربان‌اف
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال خزر لنکران، باشگاه فوتبال شمکر، باشگاه فوتبال قره‌باغ، باشگاه فوتبال نفتچی باکو، و باشگاه فوتبال کاروان اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال جمهوری آذربایجان بازی کرده‌است.
ساوت پارک
ساوت پارک به معنی پارک جنوب، مجموعه طنز پویانمایی آمریکایی است که از سال ۱۹۹۷ توسط کمدی سنترال توزیع می‌شود. داستان مجموعه حول چند دانش‌آموز در یک شهر دورافتاده ایالت کلورادو به نام ساوت پارک می‌گذرد. این مجموعه به خاطر نقیضه‌هایش از وقایع روز معروف است. تری پارکر و مت استون تهیه‌کنندگان اصلی مجموعه هستند. تاکنون ۲۵ فصل از این مجموعه پخش شده‌است. موضوع اصلی این سریال موضوعات سیاسی و مذهبی و اجتماعی و فرهنگی روز آمریکا است. این سریال با وجود ظاهر کودکانه اش در واقع مخصوص بزرگسالان است و صحنه‌های حاوی خشونت یا پورنوگرافی زیادی در آن وجود دارد که به هیچ وجه مناسب کودکان و نوجوانان نیست.
استن مارش
استن یا استنلی مارش، شاید قهرمان اصلی داستان است. او خوش‌قیافه‌است و باهوش و البته کمی با احساس ولی منطقی. بهترین دوست استن، کایل نام دارد.
کایل برولوفسکی
کایل بهترین دوست استن است. خانواده کایل یهودی هستند ولی خود او مذهبی نیست. او نیز مانند استن، باهوش و بااحساس است. او از اریک کارتمن متنفر است چون او را همیشه به خاطر قومیتش تحقیر و مسخره می‌کند. کایل یک برادرخوانده کوچک‌تر کانادایی به نام آیک نیز دارد.
اریک کارتمن
همکلاسی چاق استن و کایل است. ۴۵ کیلو وزن دارد، هرچند خودش معتقد است، فقط استخوان درشت (big bone) است. اریک (با نام خانوادگی کارتمن) مبتکر، بلند پرواز، بددهن، و یک نژادپرست واقعی است. کارتمن همیشه بقیه را به خاطر کمبودهایشان مسخره می‌کند. کارتمن یک عروسک قورباغه به نام «کلاید فراگ» دارد که علاقه بسیار زیادی به آن دارد.
کنی مک‌کورمیک
کنی مک‌کورمیک همکلاسی استن و کایل است که همراه با کارتمن چهار دوست سریال را تشکیل می‌دهد. کنی در یک خانواده فقیر زندگی می‌کند و از آنجایی که زیپِ کاپشن کلاه‌دار او تمام بدنش و حتی دهن وی را نیز پوشانده، به سختی می‌توان حرف‌های او را فهمید. در پنج فصل اول سریال، کنی در پایان هر اپیزود کشته می‌شود و سپس در قسمت بعدی مجدداً ظاهر می‌شود، انگار نه انگار که اتفاقی افتاده باشد. سازندگان ساوت پارک معتقدند به دلیل آن که کنی در یک خانواده فقیر زندگی می‌کند، کشته می‌شود.
شخصیت‌های فرعی داستان
از شخصیت‌های فرعی که در اکثر قسمت‌ها هستند می‌توان به باتر استاچ و هربرت گریسون و شف (سر آشپز) و ویندی تسته برگر (دوست دختر استن مارش) و پیپ (کاراکتر بریتانیایی) و خانم چوکساندیک (معلم دبستان) و بی بی (دانش آموز) و مستر هنکی (مدفوع کریسمس) و تاولی (حوله هوشمند و معتاد که به بچه‌ها مواد مخدر تعارف می‌کند) و جیمی والمر (کودک معلول) و مستر مکی (مشاور مدرسه) و شیطان و خدا و عیسای مسیح و بودا و بیگ گی ال و مستر اسلیو، اسکات ملکیبسون (کودکی که دیابت دارد) و توکن (کودک پولدار سیاه‌پوست) و آفیسر باربریدی و غیره اشاره کرد.
نحوه تولید
به غیر از قسمت پایلت که از کات اوت استفاده شد و ساختش سه ماه طول کشید، بقیه قسمت‌های این مجموعه تلویزیونی، با نرم‌افزارهای کامپیوتری ساخته شده‌اند. اکنون با پیشرفت تکنولوژی و افزوده شدن نیروی کار در استیدیوی ساوت پارک، ساخت هر قسمت تقریباً یک هفته طول می‌کشد.
نحوه پخش
سریال تلویزیونی ساوت پارک در ۱۹ کشور دنیا و توسط ۵۵ شبکه تلویزیونی پخش شد.
دیدگاه‌های اصلی سریال
در این سریال به انتقاد تند و بی پرده افراد، مذاهب و شخصیت‌های دنیای واقعی و ملیت‌ها و سازمان‌ها می‌پردازد از این جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
دین اسلام
قسمت ۳ از فصل ۱۰، هربرت گریسون دلایل عصبانیت مسلمانان از نمایش تصاویر محمد را به صورت زیر بیان می‌کند 'مسلمانان نمی‌توانند قبل از ازدواج سکس داشته باشند و خودارضایی نیز به صورت روشن در اسلام منع شده و مسلمانان در شن زندگی می‌کنند، فرض کنید مسلمانی عصر به خانه می‌آید و در چشم‌ها و احتمالاً در کپل خود شن رفته و تلویزیون را روشن می‌کنند و می‌بینند که کشوری که می‌تواند سکس داشته باشد و خود ارضایی کنند، پیامبر آن‌ها را مسخره می‌کند و عصبانی می‌شوند '. البته اریک کارتمن در ادامه می‌گوید که این تعریف نژاد پرستانه است. در قسمت ۴ از فصل ۱۱ به نام اسنوک که اقتباسی از سریال ۲۴ است، اریک کارتمن دلیل نجات آمریکا از اشغال را شک کردن به مسلمانان بیان می‌کند.
دین مورمن
در قسمت ۱۲ فصل ۷ از این سریال به‌طور مشخص هواداران دین مورمن را افرادی ساده لوح می‌خواند و در حین نقل داستان جوزف اسمیت از واژه دامب(dumb)به معنی کند ذهن، بارها و بارها و به صورت ریتمیک استفاده می‌کند.
مکتب ساینتولوژی
در قسمت ۱۲ از فصل ۹ از این سریال، رهبران این مکتب را مستقیماً کلاه‌بردار می‌خواند که در مقیاس بین‌المللی کلاه‌برداری می‌کنند. همین قسمت باعث شد که آیزاک هیز که در نقش صدای سرآشپز، با این مجموعه تلویزیونی همکاری می‌کرد و به این مکتب تعلق دارد، با این مجموعه قطع همکاری کند.
در قسمت اول فصل ۱۰، دیگر پیروان این مکتب را افرادی بی‌لیاقت توصیف می‌کند که کاری جز تجاوز به کودکان و شستشوی ذهنی مردم، ندارند.
مذهب بودایی
قسمت ۱۳ فصل ۲، مجسمه‌ای چوبی مانندی از گاو که بسیار شبیه مجسمه بودا است را نشان داده و گاوها به پرستش این مجسمه می‌پردازند. در قسمت ۲۰۰ این سریال بودا را در حال مصرف مواد مخدر نمایش می‌دهد.
کلیسای کاتولیک
در قسمت ۸ فصل ۶، از این سریال کشیش‌های مکتب کاتولیک را افرادی که به جای داشتن روابط جنسی با زنان، با کودکان رابطه جنسی برقرار می‌کنند معرفی می‌کند.
در قسمت ۴ فصل ۵ این سریال، معجزات مسیح را گونه‌ای شعبده بازی برای افراد ساده لوح توصیف می‌کند که دیگر در این زمان کسی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. قسمت ۹ از فصل ۷، موسیقی مذهبی مسیحی را به گونه واضحی، بدرد نخورترین و آسانترین موسیقی دنیا که در آن فقط به دوست داشتن مسیح اشاره می‌شود، بیان می‌کند. در قسمت ۲۰۰ این سریال مسیح را به دیدن پورنوگرافی اینترنتی محکوم می‌کند.
خدا
در قسمت ۱۶ فصل ۳، خدا را برای اولین بار، به صورت موجودی که ترکیبی از حیواناتی مانند مار و اسب آبی و گربه است نمایش داده می‌شود.
یهودیها
قسمت چهارم از فصل ۷، یهودی‌ها را کنترل‌کننده تمام رسانه‌ها در دنیا می‌خواند که حشره می‌خورند.
هیپیها
هیپی همان کولی‌ها هستند. در طول سریال اریک کارتمن بارها تکرار کرده که از هیپی‌ها متنفر است. در قسمت ۲ فصل ۹ اریک کارتمن همواره در حال جلوگیری از ورود هیپی‌ها به شهر و سعی در زندانی کردن آن‌ها در زیرزمین خانه‌اش است. در طول این قسمت هیپی‌ها را آدم‌هایی که فقط دور هم جمع می‌شوند، گیتار می‌زنند و سیگار می‌کشند به تصویر می‌کشند که می‌خواهند با این کارهایشان زمین را سالم نگه دارند. در طول این سریال واژه هیپی به عنوان یک ناسزا نیز به کار می‌رود.
شخصیت‌ها
شخصیت‌های مشهوری که در این سریال تلویزیونی مشاهده شده‌اند بسیار زیادند و از صدها نفر تجاوز می‌کند که برخی از آن‌ها مثل ریچارد داوکینز و فیدل کاسترو مورد تمسخر و توهین شدید واقع نشده‌اند و در لیست زیر از ذکر نام آن‌ها خودداری شده‌است:
باراک اوباما
در فصل ۱۲ قسمت ۱۲، باراک اوباما را مستقیماً فردی دزد که فقط برای سرقت، رئیس‌جمهور شده، می‌نامد.
راسل کرو
قسمت ۵ از فصل ۶، بیشتر دربارهٔ راسل کرو است که وی به نقاط مختلف دنیا سفر می‌کند و با هر کس که وی را می‌شناسد به زد و خورد می‌پردازد. راسل کرو در مصاحبه‌ای تلویزیونی دربارهٔ این قسمت از ساوت پارک گفت 'این قسمت از ساوت پارک تا حدی درست می‌گوید، من در روستایی کوچک در نیوزلند به دنیا آمده‌ام و اکنون در نیویورک با شما مصاحبه می‌کنم، همین خودش یک جنگ بزرگ برای من بود'.
اپرا وینفری
در قسمت ۵ از فصل ۱۰، دربارهٔ اپرا وینفری است که کپل و مهبل وی به دلیل بیکاری، گروگانگیری می‌کنند و کشته می‌شوند. اپرا وینفری در این قسمت بارها گاو چاق خطاب می‌شود.
تام کروز
در قسمت ۱۲ فصل ۹ به نام زندانی شده در کمد، وی را فردی دارای اخلاق بچه گانه و ساده لوح معرفی می‌کند.
آنجلینا جولی
قسمت ۳ از فصل ۱۱، فرج آنجلینا جولی را محل امنی برای زندگی شپش‌ها نشان می‌دهد.
مایکل جکسون
در قسمت ۸ از فصل ۱۳ و قسمت ۷ از فصل ۸، مایکل جکسون را فردی بی مسئولیت که آرزوی بچه شدن را دارد معرفی می‌کند و حتی بعد از مرگ وی را مورد تمسخر قرار می‌دهد.
سارا جسیکا پارکر
در قسمت ۲ از فصل ۱۴، سارا جسیکا پارکر را به‌طور مستقیم، 'زشت'، 'الاغی که لباس پوشیده' و' گوزن]]' خطاب می‌کند و در آخر این قسمت وی را می‌کشد.متیو برودریک، همسر جسیکا، از این قسمت از ساوت پارک انتقاد کرده.
بن افلک
قسمت ۱۰ از فصل ۵ به نام چگونه با کپل خود غذا بخوریم، بن افلک را شخصی می‌خواند که جای صورت و کپلش با هم جابه‌جا شده‌است و اسم واقعیش تامی است.
سالی استرادر
قسمت ۹ از فصل اول، سالی استرادر که به فعالیت‌های انسان دوستانه برای جمع‌آوری کمک‌های غذایی برای گرسنگان اتیوپیایی می‌پرداخته، به دزدی از کمک‌های مردم متهم می‌کند و اضافه وزن او را به‌طور مشخص مورد تمسخر قرار می‌دهد. سالی استرادر به‌طور غیر مستقیم از این عمل ساوت پارک شکایت کرده.
جسی جکسون
قسمت اول فصل ۱۱، جسی جکسون که فعال اجتماعی است را فردی مغرور نمایش می‌دهد که تصور می‌کند پادشاه سیاه پوستان است.
پاریس هیلتون
به جرات می‌توان گفت پاریس هیلتون یکی از شخصیت‌هایی بود که در مجموعه ساوت پارک، بیشتر از بقیه افراد مشهور، مورد تمسخر و توهین قرار گرفت.
قسمت ۱۲ از فصل ۸، به‌طور مستقیم پاریس هیلتون را فاحشه و احمق خطاب می‌کند که جز فاحشگی کاری بلد نیست و در آخرین صحنه وارد کپل مستر اسلیو می‌شود. در این قسمت و در دیالوگی، کریستینا آگیلرا و بریتنی اسپیرز را هم احمق و لوس و تن‌فروش می‌خواند.
نام این قسمت استوپید اسپویلد هور (به انگلیسی: stupid spoiled whore) به معنی فاحشه احمق لوس است که کنایه‌ای است به پاریس هیلتون.
بونو
در قسمت ۹ فصل ۱۱، آهنگ‌های بونو، خواننده گروه یوتو را به‌طور مشخص مدفوع وی معرفی می‌کند و در پایان قسمت می‌گوید که بونو هم از مدفوع ساخته شده.
استیوی نیکس
در قسمت ۹ از فصل ۵، استیوی نیکس را به حدی بدقیافه نشان می‌دهد که همه یک بز را با او اشتباه می‌گیرند.
جان ادوارد
قسمت ۱۵ از فصل ۶، جان ادوارد که در تلویزیون آمریکا برنامه‌ای دربارهٔ ارتباط با ارواح دارد را به‌طور مستقیم بزرگترین مدفوع هستی می‌خواند.
راب راینر
قسمت ۱۳ فصل ۷، راب راینر که بزرگترین شخصیت مشهوری است که بر ضد دخانیات فعالیت می‌کند را شخصیتی خودخواه که می‌خواهد نظر شخصی خود را با دروغ به جامعه تحمیل کند، معرفی می‌کند.
تپه پنبه حیدر
تپه پنبه حیدر مربوط به عصر مس - دوره اشکانیان - دوره سلوکیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان نهاوند، بخش مرکزی، دهستان گاماسیاب، ۶۵۰ متری از ضلع غربی روستای پنبه حیدر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۶۸۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساوت پارک
کانیه وست
در قسمت ۵ از فصل ۱۳، کانیه وست یک شخصیت کند ذهن نمایش داده می‌شود که شوخی‌های عمومی را متوجه نمی‌شود و بعد از واکنش کانیه، ساوت پارک در قسمتی به نام هابیت‌ها، وی را دوباره به خاطر ازدواج با کیم کارداشیان مورد تمسخر قرار می‌دهد. کانیه دربارهٔ قسمت ۵ از فصل ۱۳ گفته بود که این سریال به شدت به اعتماد نفس من ضربه زد ولی خنده دار بود.
عزالدین رحیم
عزالدین رحیم (Azzedine Rahim؛ زادهٔ March 31, 1972) بازیکن فوتبال اهل الجزایر بود.
ساوت پارک
کیم کارداشیان
قسمت ۱۰ فصل ۱۷، به‌طور مستقیم کیم کارداشیان را کوتوله ای زشت معرفی می‌کند که با نرم‌افزارهای ویرایش، تصاویر خور را زیبا می‌کند و آرزو دارد که روزی مانند بیانسه شود ولی وی توان هیچ کاری را ندارد. در قسمتی به نام اسکروتی مک بوگربال، که از کلمات اسکروتم (به معنی پوشش بیضه) و بوگربال (به معنی ترشحات خشک شده بینی) تشکیل شده، همه خانواده کارداشیان را در مقابل دوربین می‌کشد.
عزالدین رحیم
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اتحاد الجزایر، باشگاه فوتبال قسنطینه، و باشگاه فوتبال اوراس باتنه اشاره کرد.
ساوت پارک
کیم کارداشیان
کیم کارداشیان دربارهٔ قسمت هابیت‌ها گفته که این سریال خنده دار نیست و خوشحالم که فرزند من را مورد تمسخر قرار نداده‌اند.
عزالدین رحیم
وی همچنین در تیم ملی فوتبال الجزایر بازی کرده‌است.
ساوت پارک
باربارا استرایسند
بدون شک بیشترین توهین مجموعه تاکنون مربوط به بابارا استرایسند است. در قسمت ۱۲ از فصل ۱، به صورت مستقیم وی را بسیار بدقیافه و بدصدا معرفی می‌کند و در دیالوگی، استن او را فردی ۹۰ ساله معرفی می‌کند که آرزو دارد ۴۰ ساله باشد. اما توهین‌ها به این تنها ختم نمی‌شود. وی در کل قسمت، در حال گشتن برای یک الماس سه گوش است تا بتواند خود را به «استرایسند مکانیکی» تبدیل کند، که موفق نیز می‌شود، اما رابرت اسمیت با ضربه‌ای محکم به نقطه حساس وی یعنی دماغش (که این نیز کنایه‌ای به دماغ بزرگ باربارا استاریسند دارد)، او را نابود می‌کند.
جنیفر لوپز
در طول این سریال جنیفر لوپز بارها نماش داده می‌شود که از وی به عنوان فردی خودخواه که معنی دو کلمه مردم و خوبی کردن را نمی‌داند و با صفات تحقیر مکزیکی‌ها همچون تاکو بندر، خطاب می‌شود.
مکزیکیها
در طول این سریال، مکزیکی‌ها را افرادی زحمتکش معرفی می‌کند که هدف تمایلات نژاد پرستانه کاراکترها قرار می‌گیرند. در قسمت ۱۱ فصل ۴، مکزیک را بدتر از جهنم معرفی می‌کند که در آن همه اسپانیایی صحبت می‌کنند و آب در آن وجود دارد ولی اگر آب آن را بنوشی تا هفت روز خون ادرار می‌کنی.
ایرانی‌ها
در فصل ۶ قسمت ۱۱، که اقتباسی از فیلم ۳۰۰ است، ظاهر ایرانی‌ها را افرادی که ژل حالت دهنده موی زیادی به سر خود می‌زنند و گردن بندهای بزرگ به گردن خود می‌آویزند و پیراهن‌های رنگی می‌پوشند، معرفی می‌کنند. در یک دیالوگ در این قسمت می‌گوید که ایرانی‌ها به گونه‌ای خود را می‌آرایند که فقط یک ایرانی تصور می‌کند جالب است.
عربها
در اکثر قسمت‌های ساوت پارک از جمله قسمت ۱۱ فصل ۱۱و قسمت ۱۷ از فصل ۶، عرب‌ها و ساکنین خاورمیانه را افرادی که تمایلات تروریستی دارند نمایش می‌دهد.
روسها
روس‌ها در قسمتی به نام ویلزیاک، افرادی ورشکسته نمایش می‌دهد که کشور خود را با فرستادن آمریکایی‌های پولدار به فضا، اداره می‌کنند.
کانادایی‌ها
در طول این سریال، کانادایی‌ها را به گونه مشخصی هدف طنز قرار می‌دهد که دارای صورت‌های متفاوت و زاویه دار هستند که در اکثر موارد آمریکایی‌ها تصور می‌کنند نوعی بیماری دارند.محصولات کانادایی از جمله سریالی که کودکان این سریال مشاهده می‌کنند به نام ترنس و فلیپ، پر از شوخی‌های زننده که محور آن‌ها باد شکم است، نمایش داده می‌شود. در قسمتی به نام کریسمس در کانادا به‌طور مشخص کانادایی‌ها را افرادی عجیب و غریب، نشان می‌دهد که نخست‌وزیر آن‌ها صدام حسین است. قسمت کانادا در اعتصاب، کانادا را جایی سرد معرفی می‌کند که کسی توجهی به آن نمی‌کند و نمی‌داند کجا است و می‌شود کانادایی‌ها را با دانمارکیها عوض کرد زیرا آن‌ها هم دارای این مشخصات هستند.
ژاپنیها
در قسمت ۱۰ فصل ۳، ژاپنی‌ها را افرادی معرفی می‌کند که با محصولات خود از جمله اسباب بازی‌ها و فیلم‌های خود می‌خواهند ذهن آمریکایی‌ها را شستشو دهند. قسمت ۱۱ از فصل ۱۳، ژاپنی‌ها را افراد ساده لوحی معرفی می‌کند که هر چه آمریکایی‌ها می‌گویند باور می‌کنند و والها و دلفینها را به گونه وحشیانه‌ای می‌کشند.
ایتالیاییها
قسمت ۱۴ از فصل ۱۳، ایتالیایی‌ها به خصوص ونیزی‌ها را افرادی که در ادرار زندگی می‌کنند در ادرار عاشق می‌شوند و در ادرار آواز می‌خوانند، معرفی می‌کند.
پتا
قسمت ۸ از فصل ۸، پتا که سازمان حمایت از حقوق حیوانات است را به بر قراری رابطه جنسی با حیوانات و بچه دار شدن از آن‌ها متهم می‌کند.
وال مارت
قسمت ۸ از فصل ۸، فروشگاه‌های زنجیره‌ای وال مارت را به از بین بردن مشاغل کوچک متهم می‌کند.
پارامونت پیکچرز
قسمت ۵ از فصل ۸، مدیران پارامونت پیکچرز را به کودن بودن و سکس محور بودن تفکرات متهم می‌کند که برای هر ایده احمقانه‌ای فیلم می‌سازند و ایده‌های یک کودک ۸ ساله از ایده‌های آن‌ها بهتر است.
فیس بوک
قسمت ۴ از فصل ۱۷، فیس بوک را سایتی معرفی می‌کند که ببیشتر باعث تنهایی و اختلاف می‌شود و وقت مردم را تلف می‌کند و مفهوم دوستی را به شکل غیرمعمولی تغییر داده.
یوتیوب
قسمت ۴ فصل ۱۲، یوتیوب را به محلی برای نمایش افراد عجیب و غریب به عنوان ستاره در ویدیوهای خود متهم می‌کند. در این قسمت مسئله پول مجازی یو تیوب را نیز مورد تمسخر قرار می‌دهد.
مرد خانواده
در مجموعه دوقسمتی جنگ کارتون‌ها، نویسنده‌های سریال کارتونی مرد خانواده را به شکل گاو دریایی نمایش می‌دهد. این قسمت باعث خشم نویسندگان مرد خانواده شد و نویسندگان این سریال در پاسخ گفتند 'ساوت پارک همه گونه توهینی به ملت آمریکا با نمایش مدفوع کردن جرج بوش بر مردم و پرچم آمریکا و مدفوع کردن مسیح بر هر سه آنها، به ملت آمریکا می‌کند و این در حالی که خود را قهرمان ملت آمریکا می‌خواند. ما قصد انتقام‌گیری از ساوت پارک را نداریم چون این کار سخت است!'.
تولی
تولی (Towelie) یکی از شخصیت ها در یکی از قسمت ها در حال کشیدن ماری‌جوآنا با بانگ است.
بحث و مشاجره
بیشتر قسمت‌های ساوت پارک، به دلیل انتقادهای مستقیم و به‌کارگیری از شخصیت‌های بحث‌برانگیز و مهم و توهین بی پرده و صریح و هجوآمیز، مورد توجه رسانه‌ها، افراد و حتی دولت‌ها بوده‌است که به برخی از آن‌ها را در زیر اشاره می‌شود:
قسمت دویستم سریال
قسمت دویستم سریال به دلیل تصورسازی محمد، پیامبر مسلمانان، منجر به مشاجره شد. مسلمانان تندرو وابسته به سازمان «مسلمان انقلاب» (به انگلیسی: Revolution Muslim) که مقر آن در نیویورک است خالقان ساوت پارک را تهدید به مرگ کردند: «سرنوشت آن‌ها به خاطر پخش این نمایش احتمالاً همچون تئو ون گوگ خواهد شد». تئو ون گوگ فیلم‌سازی بود که در سال ۲۰۰۴ به دلیل ساخت مستندی کوتاه دربارهٔ خشونت علیه زنان در جوامع اسلامی توسط مسلمانان تندرو به قتل رسید.
به دلیل تهدیدهای صورت گرفته، کمدی سنترال، به سطح گسترده‌ای قسمت دویست و یکم را سانسور کرده و علاوه بر سانسور تصویر محمد، به جای کلمه محمد و بخشی از گفتگوی کاراکترها، صدای بیپ یا سوت پخش کرد که این کار باعث ناراحتی تماشاگران این شبکه تلویزیونی شد و بر طبق نظر سنجی مؤسسه زاگبی اینترنشنال ۷۱ درصد بینندگان مخالف این سانسور بودند.
متن سانسور شده ساوت پارک در قسمت ۲۰۱
متن سانسور شده ساوت پارک در قسمت ۲۰۱ که بعدها منتشر شد، این‌گونه بود:
Kyle: That's because there is no goo, Mr. Cruise. You see, I learned something today. Throughout this whole ordeal, we've all wanted to show things that we weren't allowed to show, but it wasn't because of some magic goo. It was because of the magical power of threatening people with violence. That's obviously the only true power. If there's anything we've all learned, it's that terrorizing people works.
حیدرزاده
منظور از حیدرزاده می‌تواند یکی از این موارد باشد:
ساوت پارک
متن سانسور شده ساوت پارک در قسمت ۲۰۱
Jesus: That's right. Don't you see, gingers, if you don't want to be made fun of anymore, all you need are guns and bombs to get people to stop.
Santa: That's right, friends. All you need to do is instill fear and be willing to hurt people and you can get whatever you want. The only true power is violence.
ترجمه معنایی
کایل: به خاطر این است که جوهری (ماده‌ای که درون هر انسانی است و شخصیت وی را می‌سازد) وجود ندارد، آقای کروز. من امروز مطلبی آموختم. در طول این تلاش‌ها ما می‌خواهیم مطالبی را نمایش دهیم که مجاز به نمایش آن‌ها نیستیم و این به خاطر جوهر جادویی نیست به خاطر قدرت تحدید انسان‌ها به خشونت است که در واقع قدرت اصلی می‌باشد. اگر همه ما مطلبی یادگرفتیم، آن این است که ترساندن مردم کارساز است.
مسیح: درست است، آیا شما متوجه نشدید، مو قرمزها، که اگر می‌خواهید مسخره نشوید، به تفنگ و بمب احتیاج دارید.
بابا نوئل: درست می‌گویی، تنها چیزی که نیاز دارید ترس مردم از صدمه زدن شما به آنهاست، در این صورت هرچه بخواهید بدست می‌آورید. تنها قدرت واقعی خشونت است.
فرار (مجموعه تلویزیونی)
فرار نام یک مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی به کارگردانی «رحیم رحیمی‌پور» است که در سال ۱۳۷۴ تولید و از سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش گردید.
خلاصه داستان
در روزهایی که وقایع انقلاب ۵۷ در جریان است، جوانی از یک خانواده اشرافی مشغول گذراندن خدمت سربازی است. در این حین، نامزدش به او اطلاع می‌دهد که به‌دلیل ارتباط پدرش با رژیم پهلوی، باید هر چه زودتر از ایران خارج شوند. این خبر، مصادف است با صدور اعلامیۀ امام خمینی در مورد فرار سربازان از پادگان‌ها. جوان از پادگان فرار می‌کند و به‌عنوان سرباز فراری، تحت تعقیب واقع می‌شود اما در انتها زمانی که به نامزدش می‌رسد، در می‌یابد که او تصمیم گرفته به خاطر مردم، در کشور بماند.
ونوس (کرجی)
ونوس (کرجی) کشتی شخصی خانواده استیو جابز است که توسط شرکت کشتی سازی فیدشیپ و با طراحی فیلیپ استارک مهندس فرانسوی در سال ۲۰۱۲ ساخته شده است که طول آن 79.25 m است.
پیپوتیازین
پیپوتیازین (Piportil) یک ضدروان‌پریشی تیپیکال از کلاس فنوتیازین‌ها است که در بریتانیا و سایر کشورها برای درمان اسکیزوفرنی استفاده می‌شود. خواص آن مانند کلرپرومازین است.
تومیسلاو دویموویچ
تومیسلاو دویموویچ (omislav Dujmović; زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل کشور کرواسی است. وی برای تیم ملی کرواسی ۱۹ بازی انجام داده است. پست تخصصی این بازیکن هافبک است.
هیلیارد ۶۳۹۵
سیارک ۶۳۹۵ شش هزار و سیصد و نود و پنجمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۱ اکتبر ۱۹۹۰ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۷۰ است.
دودمان دهم مصر
دودمان دهم مصر باستان جزو دوره‌ای از تاریخ مصر است که در آن این کشور بی‌ثباتی و ناآرامی را تجربه می‌کرد. این دودمان اغلب به همراه دودمان‌های هفتم، هشتم، نهم، و یازدهم زیر عنوان دوره نخست میانی طبقه‌بندی می‌شوند. دودمان‌های نهم و دهم میان تاریخ‌های تقریبی ۲۱۶۰ تا ۲۰۲۵ پیش از میلاد مسیح فرمانروایی می‌کردند.
فرمانروایان
در زیر نام چند تن از فرمانروایان دودمان دهم نوشته شده‌است. این پادشاهان در شهر هراکلئوپولیس فرمانروایی می‌کردند؛ شهری که در جنوب فیوم قرار دارد و مرکز بیستمین نوم مصر بوده‌است:
سیم (بندر لنگه)
سیم یا سجم روستای کوچکی از توابع بخش کیش شهرستان بندر لنگه استان هرمزگان واقع در جنوب ایران.
محدوده سیم
از شمال لاز، از جنوب دریا، از مغرب دهلیز، و از سمت مشرق به دهکون محدود می‌گردد.
جمعیت
جمعیت آن در حدود ۵۵ نفر می‌باشد. دارای مسجد، برق، آب‌انبار (برکه)، خانه بهداشت، و دبستان است.
نژاد
مردم این روستا از نژاد عرب و اهل سنت از شاخه حنبلی هستند یعنی از پیروان امام احمد ابن حنبل می‌باشند. ساکنان این روستا به زبان عربی و فارسی به گویش محلی تکلم می‌کنند.
امرار معاش
اهالی روستا از طریق صید، ماهی‌گیری و کشاورزی امرار معاش می‌کنند.
فرط
قرط روستای کوچکی از توابع بخش کیش شهرستان بندر لنگه استان هرمزگان واقع در جنوب ایران.
محدوده قرط
از شمال دهلیز، از جنوب سیم، از مغرب لاز، و از سمت مشرق به الباغ محدود می‌گردد.
جمعیت
جمعیت آن در حدود ۳۰ نفر می‌باشد. مردم این روستا از نژاد عرب و اهل سنت از شاخه حنبلی هستند یعنی از پیروان امام احمد ابن حنبل می‌باشند. ساکنان این روستا به زبان عربی تکلم می‌کنند.
امرار معاش
اهالی روستا از طریق صید، ماهی‌گیری و کشاورزی امرار معاش می‌کنند.
لیلین هگمن
لیلین مدلاین ویکتور همگن (زادهٔ ۱ ژوئیه ۱۹۵۴) استاد زبان‌شناس بلژیکی در دانشگاه گنت است. او دکترای خود را در زبان‌شناسی انگلیسی در سال ۱۹۸۱ از دانشگاه گنت دریافت کرد و پس از آن کتاب‌ها و مقالات متعددی در مجلات نوشت. هگمن به دلیل کمک هایش به دستور زایشی انگلیسی، با کتاب مقدمه‌ای بر نظریهٔ‌ حاکمیت و مرجع‌گزینی (۱۹۹۱) به خوبی شناخته شده است. این کتاب به عنوان معتبرترین مقدمه در نظریهٔ اصول و پارامترهای دستور زایشی شناخته می‌شود. هگمن همچنین به خاطر مشارکت‌هایش در نقشه‌نگاری نحوی از جمله آثاری در حوزهٔ زبان‌های ژرمنی، نفی و گفتمان، و بندهای قیدی تحقیقاتی ستودنی انجام داده است. او که زبان مادری‌اش فلاندری غربی است، همچنین به مطالعهٔ تطبیقی زبان انگلیسی و فلاندری غربی از نظر موقعیت فاعل و ارتباط آن با ساخت جمله پرداخته است.
افتخارات
هگمن در سال ۱۹۸۲ به عضویت آکادمی سلطنتی علوم، ادبیات و هنرهای زیبای بلژیک (به هلندی:  'Koninklijke Academie voor Wetenschappen, Schone Kunsten en Letteren van België' ) درآمد و همچنین در سال ۱۹۹۵ عضو خارجی آکادمی فلاندری سلطنتی علوم و هنرهای بلژیک (KVAB) شد (به هلندی: Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten). در طول دورهٔ تدریس خود در دانشگاه ژنو ، او همچنین در سال ۲۰۰۰ نشان "پروفسور افتخاری دریافت کرد.
تدریس
هگمن بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۹ سمت‌های تدریس تمام‌وقت را با تمرکز بر حوزه‌های زبان انگلیسی و زبان‌شناسی عمومی، نظریهٔ نحوی، نحو تطبیقی، نحو تاریخی و نحو زبان‌های آلمانی بر عهده داشته است. علاوه بر موقعیت فعلی خود در دانشگاه گنت (۲۰۱۸)، او همچنین در دانشگاه ژنو (۱۹۸۴-۱۹۹۹) و دانشگاه شارل دوگل، لیل سه (۱۹۹۹-اکنون) تدریس کرده است.
حیدریان
حیدریان یک نام خانوادگی‌ست. افراد شاخص با این نام از این قرارند:
بازی اندر
اکران اول بازی اندر در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۳ در کشور آلمان، و سپس یک روز بعد در بریتانیا و ایرلند به نمایش درآمد و در آمریکا اول نوامبر ۲۰۱۳ بود.
خلاصه داستان
پس از دو بار حملهٔ بیگانگان به کرهٔ زمین که نژاد بشر را تا آستانهٔ انقراض پیش می‌برد، حکومت جهانی برای تضمین پیروزی نوع بشر در جنگ بعدی و حفظ یکپارچگی سیاره دست به گزینش و پرورش نوابغ نظامی می‌زند و سپس آن‌ها را در نبردهایی شبیه‌سازی شده آموزش می‌دهد تا هنر جنگ را در ذهن‌های نوپا و تشنهٔ دانایی‌شان نهادینه کند. پس طبیعی است که نخستین آموزش‌ها جنبهٔ "بازی" داشته باشند …
اندرو - اندر - ویگین جتی در میان نوابغ دستچین شده نیز گل سرسبد و برتر برترین‌ها است؛ او برندهٔ همه بازی‌ها و برخلاف خواهر عاطفی‌اش، ولنتاین و برادر دگرآزارش، پیتر دارای تمامی شرایط لازم و کافی برای انجام ماموریت مورد نظر است. در عین حال او چنان باهوش است که می‌داند وقت رو به پایان است.
شهرستان گراندی، ایلینوی
شهرستان گراندی، ایلینوی (به انگلیسی: Grundy County, Illinois) یک سکونتگاه مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در ایلینوی واقع شده‌است.
خصوصیات
شهرستان گراندی ۱٬۱۱۳٫۷ کیلومترمربع مساحت دارد.
روابط ایران و لیبی
روابط ایران و لیبی به مجموعه روابط سیاسی، نظامی و فرهنگی میان کشورهای ایران و لیبی گفته می‌شود. منافع دو کشور گاه آنها را در کنار هم و گاه در مقابل یکدیگر قرار داده‌است.
در زمان حکومت پهلوی
نخستین روابط دیپلماتیک ایران و لیبی به تاریخ ۹ دی ۱۳۴۶ بازمی‌گردد. در این زمان محمدرضا پهلوی برای برقراری روابط با حکومت سلطان ادریس اقدام به فرستادن سفیر اکردیته به طرابلس نمود. روابط دو کشور تا سال ۱۳۵۰ ادامه داشت تا اینکه در تاریخ ۹ دی این سال و زمانی که ایران موفق شد حق تملک خود بر جزایر سه‌گانه مورد مناقشه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک را به رسمیت بشناساند، لیبی در کنار عراق، یمن جنوبی و الجزایر اقدام به شکایت به شورای امنیت سازمان ملل متحد نمودند. اگرچه اقدام آنها با حمایت آمریکا از موضع ایران نتیجه‌ای در پی نداشت، ولی نقطه شکستی برای ادامه روابط ایران و لیبی تلقی شد. از این تاریخ روابط دو کشور به مرور رو به افول گذاشت به طوری که در زمانی که مأموریت اولین سفیر ایران در لیبی به پایان رسید (در تاریخ ۲۴ آذر ۱۳۵۱)، ایران تمایلی برای فرستادن سفیر جدید به این کشور نداشت.
از تاریخ ۱ سپتامبر ۱۹۶۹ که معمر قذافی توانست قدرت سیاسی را در لیبی به دست گیرد، وی به جبهه رهبران عرب مخالف سیاست‌های حکومت پهلوی پیوست. در این زمان رهبرانی از جمله جمال عبدالناصر، یاسر عرفات، علی ناصر محمد و حافظ اسد به دلیل سیاست‌های منطقه‌ای ایران و جبهه‌گیری متضادی که نسبت به جنگ اعراب و اسرائیل داشت، به مخالفان حکومت وقت ایران کمک می‌کردند؛ که با روی کارآمدن قذافی این جبهه قویتر نیز شد. پس از سقوط حکومت ناصر در مصر و روی کار آمدن انور سادات، لیبی بیشترین رابطه را با مخالفان اسلامگرای حکومت پهلوی در ایران بر عهده گرفت.
پس از انقلاب ایران
پس از تثبیت انقلاب در ایران، هردو کشور مشتاق برقراری روابط با یکدیگر بودند. از یک سو ایران به دلیل اینکه از سوی دولت‌های غربی مورد انزوا قرار گرفته بود، از برقراری رابطه با کشوری و فعال نمودن دستگاه سیاست خارجی نوپای خود خشنود بود، لیبی نیز تمایل داشت نفوذ خود را در حکومت جدید ایران افزایش دهد و به نوعی از ایران لیبی دیگری سازد.
سرآغاز روابط دیپلماتیک دو کشور پس از انقلاب ایران را می‌توان سفر وزیر خارجه لیبی به ایران با فاصله کوتاهی پس از انقلاب دانست. البته آیت الله خمینی در این دیدار به او تأکید می‌کند به محض بازگشت به لیبی، به موضوع ناپدید شدن سید موسی صدر رسیدگی شود و درخواست دیدار با قذافی را رد می‌کند. می‌توان تاریخ ۲۴ آبان ۱۳۵۸ (بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا) را نقطه عطفی در روابط دو کشور دانست. عمده علت آغاز روابط حسنه ایران با لیبی در دهه اول پس از انقلاب را می‌توان شروع جنگ ایران و عراق و نیاز مبرم ایران به تسلیحات نظامی در شرایط تحریم اقتصادی دانست. در طول جنگ ۸ ساله، لیبی همواره در کنار ایران بود و علیه لشکرکشی عراق با حمایت آمریکا جبهه‌گیری کرده بود. تنها مقابله لیبی با ایران در طول جنگ را می‌توان اصرار و پافشاری لیبی بر ایران برای پذیرفتن قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت برشمرد.
در زمانی که روابط دو کشور در حال گسترش بود، ربودن امام موسی صدر ضربه سنگینی به روابط دو جانبه وارد کرد. شخص آیت الله خمینی به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران شدیدترین موضع را در مقابل لیبی اتخاذ کرد. اما با انکار مداوم قذافی بر دست داشتن در این ربایش و معرفی ایتالیا به عنوان مسبب این عمل و همچنین وجود اولویت‌های حیاتی رابطه با لیبی برای حفظ توانایی برای مقابله با عراق در جنگ تحمیلی، ایران به مرور پیگیری این مسئله را از دستور کار خود خارج کرد.
عمده روابط نظامی ایران با لیبی در زمان جنگ مربوط به ابتدای آن است که لیبی تنها فروشنده موشک زمین به زمین به ایران بود. اما اغلب این موشک‌ها به دلیل شرایط نگهداری نامناسب از رده خارج بودند و کارایی عملیاتی نداشتند. پس از مدتی ایران شروع به خرید همین گونه موشک از چین و کره شمالی نمود و رابطه نظامی ایران با لیبی کمتر شد.
همچنین تمایل حکومت لیبی به برقراری روابط فرهنگی یک‌طرفه با ایران یکی دیگر از موجبات دلسردی ایران از تداوم برقراری روابط گرم با لیبی بود. علی‌رغم اینکه نمایندگان فرهنگی حکومت لیبی می‌توانستند در ایران به تبلیغ سیاست‌های حکومت لیبی و کتاب سبز تألیف شده توسط قذافی بپردازند، ایران حق انجام چنین فعالیت‌هایی را در خاک لیبی نداشت و سازمان اطلاعات و امنیت لیبی به شدت با ایرانیانی که به این کار اقدام می‌کردند برخورد می‌کرد.
اما دیدگاه تقریباً یکسان دو کشور به موضوع جنگ اعراب و اسرائیل و سیاست‌گذاری‌های منطبق در میان اعضای اوپک باعث گردید تا زمان سقوط رژیم قذافی، روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور هیچگاه قطع نشده و ادامه یابد.
پس از انقلاب لیبی
با اوج‌گیری اعتراضات و شورش سراسری مردم لیبی در سال ۲۰۱۱، روابط دو جانبه میان دو کشور به حال تعلیق درآمد و سفیر لیبی در تهران از سمت خود استعفا کرد. ایران نیز بجز تعداد معدودی از کارمندان سفارت ایران در طرابلس، همه اتباعش را از کشور لیبی به ایران بازگرداند. در خلال درگیری‌های داخلی لیبی، ایران از طرفی از انقلابیون لیبی پشتیبانی می‌کرد و از طرفی انتقاد بر دخالت نظامی ناتو در خلال این درگیری‌ها داشت. بعد از پیروزی انقلاب لیبی، در پی دعوت مصطفی عبدالجلیل از علی‌اکبر صالحی در اوت ۲۰۱۱، وی به این کشور سفر کرد و پیام دعوت از مقامات شورای ملی انتقالی برای سفر به ایران را نیز به ایشان ابلاغ کرد.
بلال زعوانی
بلال زعوانی (Billal Zouani؛ زادهٔ December 11, 1969) بازیکن فوتبال اهل الجزایر بود.
لزه
لزه روستای کوچکی از توابع بخش کیش شهرستان بندر لنگه استان هرمزگان واقع در جنوب ایران. این روستا از شمال به سیم، از جنوب به لاز، از سوی باختر به قرط، و از سمت خاور به سفین محدود می‌گردد.
اهالی این روستا در فصل معینی از سال به صید مروارید فعالیت دارند، ولی شغل اساسی مردم ماهی‌گیری است.
جمعیت
جمعیتش در حدود ۴۵ نفر می‌باشد که اهل سنت و از پیروان امام محمد ادریس شافعی هستند. دارای مسجد، مدرسه، می‌باشد و بزبان عربی تکلم می‌کنند.
تپه اسیلیه
تپه اسیلیه مربوط به عصر مس - دوره اشکانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان ملایر، بخش سامن، دهستان سامن، ۱/۵ کیلومتری جنوب غرب شهر سامن واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۳۷۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
توماش شوخارت
توماش شوخارت (Tomasz Schuchardt؛ زادهٔ September 18, 1986) یک هنرپیشه اهل لهستان است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به مأموریت افغانستان، اهریمن، اتاق خودکشی و ورشو ۴۴ اشاره کرد.
اورخان صادق‌لی
اورخان صادق‌لی (Orxan Sadıqlı؛ زادهٔ March 19, 1993) بازیکن فوتبال است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال خزر لنکران اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۹ سال جمهوری آذربایجان و زیر ۲۱ سال جمهوری آذربایجان بازی کرده‌است.
اورمان (شهرستان باکالینسکی، باشقیرستان)
اورمان (به لاتین: Urman) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در باشقیرستان واقع شده‌است.
منزوی
منزوی ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
وستویک، کانتی دورام
وستویک (به انگلیسی: Westwick) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در County Durham واقع شده‌است.
حساب لامبدا
حساب لامبدا (که به حساب لاندا یا حساب \lambda یا  نیز معروف است)، دستگاه صوری در منطق ریاضی جهت بیان محاسبات براساس تجرید تابع و به کار بردن آن با استفاده از انقیاد نام و جایگیزینی است. این دستگاه، مدلی محاسباتی است که می‌توان از آن جهت شبیه‌سازی هر نوع ماشین تورینگی استفاده کرد. این دستگاه صوری، توسط آلونزو چرچ در دهه ۱۹۳۰ میلادی، به عنوان بخشی از تحقیقات او بر روی بنیان‌های ریاضیات معرفی گشت.
با کمک این قواعد، عباراتی بدین شکل ساخته می‌گردند:. در صورتی که ابهامی ایجاد نشود، می‌توان پرانتزها را برداشت. در برخی از کاربردها، ترم‌های مربوط به ثوابت ریاضیاتی و منطقی، و همچنین عملگرها را نیز می‌توان در چنین عباراتی به کار برد.
عملیات کاهنده (تقلیل دهنده) شامل این موارد اند:
اگر از اندیس گذاری دو برویجن استفاده شود، آنگاه دیگر به تبدیل \alpha نیازی نیست، چرا ه تصادم نام دیگر رخ نخواهد داد. اگر به کار بردن مکرر مراحل تقلیل در نهایت به پایان برسد، آنگاه با کمک قضیه چرچ-روسر، فرم نرمال \beta یی را تولید خواهد نمود.
تعریف و کاربرد
حساب لاندا یک تورینگ کامل است، به عبارت دیگر، یک مدل محاسبه عمومی‌ست که می‌تواند هر ماشین تورینگ یک‌نواره را شبیه‌سازی کند. حرف یونانی لاندا (λ)، که در اسم این حساب حضور دارد، در عبارات لاندا و جملات لاندا برای نشان دادن انقیاد یک متغیر در یک تابع استفاده می‌شود.
حساب لاندا می‌تواند نوع‌دار (Typed) یا بدون نوع (Untyped) باشد. در حساب لاندای نوع‌دار یک تابع درصورتی می‌تواند صدا زده شود که توانایی پذیرش داده‌هایی با آن «نوع» خاص را داشته باشد. جبرهای لاندا نوع‌دار از لحاظ محاسباتی توانایی بیان کردن کمتری از جبرهای لاندای بدون نوع دارند؛ لذا از این جهت ضعیف‌تر هستند. اما از سوی دیگر قابلیت اثبات بالاتری دارند و می‌توانند چیزهای بیشتری را اثبات کنند. برای مثال در حساب لاندای نوع‌دار ساده، تمامی استراتژی‌های محاسبه تمام‌شدنی (terminating) هستند؛ در حالی که در حساب بدون نوع نیازی به تمام شدنی بودن نیست و محاسبه یک عبارت می‌تواند تا بینهایت ادامه پیدا کند.
حساب لاندا کاربردهای فراوانی در زمینه‌های مختلف از جمله ریاضیات، فلسفه، زبان‌شناسی و علوم رایانه دارد. همچنین این حساب نقش مهمی در گسترش نظریه زبان‌های برنامه‌نویسی ایفا می‌کند. برنامه‌نویسی تابعی در رایانه حساب لاندا را پیاده‌سازی می‌کند. این حساب هم‌اکنون یکی از موضوعات تحقیق در نظریه دسته‌هاست.
تاریخچه
حساب لامبدا به وسیله الونوز چورچ در سال ۱۹۳۰ معرفی شد به عنوان قسمتی از تحقیقات در پایه و اساس ریاضی. سیتم‌های معمولی نشان اده‌اند که به صورت معمولی ناسازگاراست. در سال ۱۹۳۵ زمانی که‌ای
در نتیجه در سال ۱۹۳۶ چورچ قسمتی مناسب برای محاسبات را جدا کرد و نشر داد که اکنون به عنوان حساب لامبدا نوشته نشده بیان می‌شود. در سال ۱۹۴۰چورچ محاسبات ضعیف تری را بیان کرد اما به صورت منطقی سیتم فعال و استوار یک نوع ساده از حساب لامبدا را می‌داند
انتا سال ۱۹۶۰ زمانی که ارتباط زبان برنامه واضح شد در واقع حساب لامبدا فورمالیته شد. سپاس از ریچارد مونتیج و بقیه زبان‌شناس‌ها در پیدا کردن معنای زبان طبیعی در واقع حساب لامبدا مورد قبول و پذیرش زبان‌شناس ها و هم چنین علوم کامپیوتر شده‌است.
انگیزه
توابع قابل محاسبه یک جنبه اساسی همراه با علوم کامپیوتر و ریاضی دارند. در واقع حساب لامبدا از معنای ساده برای محاسبات جلوگیری می‌کند. خاصیت‌های محاسبات را قادر می‌سازد که به صورت معمول خوانده شود بدون اینکه اسامی را صریح برگرداند. به عنوان مثال تابع sqare-sum(x,y)=x2+y2
می‌تواند به این صورت نیز بیان شود
(x,y)͢→x2+y2
دو زوج xو yبه x2+y2 نگاشته می‌شود
Id(x)=x
و هم چنین می‌توان این‌گونه نوشت
X→x
زمانی که ورودی به خودش نگاشته می‌شود.
مرحله دوم ساده‌سازی این است که حساب لامبدا تنها برای توابع تک ورودی استفاده شود. توابعی که دو وذودی دارندبه عنوان مثال square-sumمی‌تواند با تابع معادل خود کار کند که تنها یک ورودی داشته باسد و خروجی از یک تابع دیگر حاصل شودو و با تک ورودی قاب قبول است مانند
X+y→x2+y2
که با این تابع نیز کار می‌کند و صحیح است.
X→(y→x2+y2)
این متد به عنوان curringبیان می‌شود که قابل انتقال به توابعی که چندین آرگومان دارند به زنجیره‌ای از توابع که تک آرگومان دارند.
برنامه توابع به مانند اسکوور با دو آرگومان این‌گونه است مثلاً (۵و۲)
((x,y)→x2+y2)(2,5) =52+22 =۲۹
زمانی که برا ی تابع کاری نیاز به چندین مرحله می‌باشد.
که همان نتیجه قبلی می‌باشد.
کلیات
حساب لامبدا شامل زبانی از عناصر لامبدا است که با عناصر نحوی مشخص بیان می‌شود و هم چنین قانون‌های انتقال که به عناصر لامبدا اجازه دستکاری می‌دهد؛ که این قانون‌های انتقال در قضیه معدله‌ای و بیان عملیاتی استفاده می‌شود.
برای توضیح بالا تمام توابع در حساب لامبدا توابع ناشناس هستند؛ که فقط یک ورودی متغیر را می‌پذیرند؛ که با تابع کارینگ می‌توان چندین متغیر را به عنوان ورودی در نظر گرفت
عناصر لامبدا
نحو حساب لامبدا برای بیان متغیرهای معتبر و نامعتبر است برای رشته‌ای از کاراکترهای معتبر زبان و برنامه سی و نامعتبر آن. به حساب لامبدا معتبر عناصر لامبدا می‌گویند.
متغیر xخود به تنهایی یک عناصر معتبر لامبدا است.
اگر t یک عنصر لامبدا و xیک متغیر باشد آنگاه. (λx.t) یک عنصر لامبدا است.
اگر tوsعناصر لامبدا باشند آنگاه (ts)عناصر لامبدا اسنت
هیچ عبارت دیگری عناصر لامبدا نیست؛ بنابراین عناصر لامبدا معتبر هستند اگر شامل تکرار قوانین بالا باشند. اگرچه بعضی از پرانتزگذاری‌ها با استفاده از این قوانین حذف شده‌است. به عنوان مثال پرانتز خارج از محدوده به صورت معمول نوشته نمی‌شودبه نشانه‌گذاری پایین دقت کنید
مفهوم یا برداشت لامبداx.tتوضیحی از توابع ناشناخته که این توانایی را دارد که ورودی xرا بگیرد و با tجایگزین کند بنابراین یک تابع ناشناخته را بیان می‌کند که xرا می‌گیرد و t را برمی‌گرداند. به عنوان مثال x.x2+2یک مفهوم از تابع f(x)=x2+2که از عناصر x2+2استفاده می‌کند تعریف تابع به همراه مفهوم لامبدا صرفاً تولید و تشکیل تابع است انا نه فراخوانی کردن آن. در کل پیوند متغیر xدر عنصر t.
برنامه ts بیان گر برنامه‌ای از تابع tبا ورودی sاست. باعث صدا زدن تابع tبا ورودی sبرای تولید t(s) می‌شود.
هیچ نظر و جنبه‌ای در حساب لامبدا برای اعلام متغیر نیست. با این تعریف مانند x.x+y(i.e. f(x)=x+y)می توان عنوان کرد. حساب لامبدا yرا متغیری عنوان می‌کند که هنوز مشخص و قابل تعریف نیست. مفهوم لامبدا x.x+yبه صورت نخوی معتبر است و هم چنین تابعی را تولید می‌کند که ورودی را با yکه هنوز ناشناخته هست جمع می‌کند.
Bracketingهم استفاده می‌شود و هم برای عناصر غیرضروری مورد نیاز است. به عنوان مثالλx.((λx.x)x) و(λx.(λx.x)) دو عنصر مختلف را بیان می‌کنند (اگرچه که هر دو اگر گاهش داده شوند به یک آرش و مقدار می‌رسند). اینجا اولین مثال برای معرفی تابع است که این معرفی تابع و برگرداندن نتیجه برای درخواست xاز تابع فرزندان به حساب می‌آید (درخواست تابع و بعد بازگشت) مثال دوم معرفی و تعیین تابع که تابعی را برمی‌گرداند که با هر ورودی کار می‌کند و در آخر برنامهxرا برمی‌گرداند (بازگشت تابع و بعد از درخواست)
توابعی روی توابع دیگر کار می‌کنند
در حساب لامبدا توابع در واقع همان کلاس اول با ارزش بالا هستند پس ممکن است توابع به عنوان ورودی گرفته شوند یا به عنوان خروجی از بقیه توابع.
به عنوان مثال λx.x نماینده‌ای برای معرفی تابع x=xو (λx.x)yنماینده تابعی کهyرا درخواست می‌کند. اگرچه(λx.y)تابع ثابت x=yرا بیان می‌کند تابعی که همیشه yرا برگرداند برای ورودی مشکلی ندارد. در حساب لامبدا برنامه توابع به نوان وابسته چپ در نظر گرفته شده‌است پس stxبه معنای (st)xمی‌باشد.
ایده‌های متفاوتی برای همبستگی و کاهش وجود دارد که عناصر لامبدا به عناصر وابسته لامبدا کاهش پیدا کنند.
اساس همبستگی که روی عناصر لامبدا قابل تعریف است را همبستگی آلفا گویند. بینشی برای انتخاب مشخص در محدوده متغیر را می‌گیرد که در مفهوم لامبدا مشکلی با این تعریف نیست. به عنوان مثال mx.xوmy.yدو همبستگ=ی آلفا از عناصر لامبدا هستند و هر دو نماینده یک تابع می‌باشند (تابع مشخص شده). دو عنصر xوyهمبستگی آلفا ندارند زیرا در محدوده مفهوم لامبدا قرار نگرفته‌اند. در بسیاری از بیانات پیدا کردن همبستگی آلفا با عناصر لامبدا کاری معمول و رایج است.
پیدا کردن بسیار مهم‌تر از پیدا کردن کاهش بتا است.
متغیرهای آزاد
متغیرهای آزاد برای یک عنصر متغیرهایی است که در محدوده مفهوم لامبدا نباشند. متغیرهای آزاد این‌گونه معرفی می‌شوند
متغیر آزاد xهمان x است.
متغیر آزاد λx.tهمان متغیر آزاد t است اما زمانی که xحذف شود.
متغیر آزاد tsدر واقع همان متغیر آزاد tو متغیر آزاد s است.
به عنوان مثال نماینده عناصر لامبدا که به این هویت و نشانه استλx.xمتغیر آزادی ندارد اما تابع λx.yxیک متغیر آزاد به نام yدارد.
فرض کنید tوsوrعناصر لامبدا باشند و xوyمتغیر باشند. این نشانه‌گذاری t[x:=r]بان جایگزینی rبرایxدر tبا شیوه جلوگیری از گرفتن است؛ که به این شرح است.
X[x:=r]=r
Y[x:=r]=y if x≠y
(ts)[x:=r]=(t[x:=r])(s[x:=r])
(my.t)[x:=r]=my.(t[x:=r]) if x≠y و هم چنین yجز متغیر آزاد rبه حساب نمی‌آید.. متغیر yبه r درخواست نو شدن می‌دهد.
به عنوان مثال (mx.x)[y:=y]=mx.(x[y:=y])=mx.x و((mx.y)[x:=y])=((mx.y)(x[x:=y])=(mx.y)y.
نو شدن شرایط (به اینکه y از متغیرهای آزاد r نباشد احتیاج دارد) حیاتی تر از اطمینان یافتن است زیرا جایگزینی نباید معنی تابع را تغییر دهد. به عنوان مثال جایگزینی از شرایط نو چشم پوشی می‌کند(λx.y)
[y:=x]= λx.(y[y:=x])= λx.xکه این جایگزینی تابع ثابت λx.yبه λx.xاست.
در کل دیدن شرایط نو که به وسیله تغییر نام آلفا همراه با متغیرهای تازه تصفیه شده باشد با شکست رو به رو می‌شود به عنوان مثال رفتن به عقب برای جایگزینی صحیح در (λx.y)[y:=x]مفهوم لامبدا با متغیر تازه zتغییر نام داده‌است که شامل(λz.y)[y:=x]= λz.(y(y:=x])= λz.xکه یعنی تابع با جایگزینی حفظ شده‌است.
کاهش بتا
قانون کاهش بتا برنامه‌ای است برای فرم (λx.t)sکه به t[x:=s]کاهش پیدا کرده‌است. نشانه‌گذاری (λx.t)s=t[x:=s]که استفاده می‌شود تا نشان دهد (λx.t)sکاهش بتا در t[x:=s]به عنوان مثال برای تمام s(λx.x)s=x[x:=s]=sکه این عبارت نشان می‌دهد که λx.xشناخته شده‌است. هم چنین (λx.y)sy[x:=s]=y نشان می‌دهد که λx.yیک تابع ثابت است.
حساب لامبدا در واقع یک ورژن ایدئال از یک زبان برنامه‌نویسی تابعی است به مانند Haskellیاstandard ML. علاوه بر این کاهش بتا با محاسبات تطابق دارد. این گام می‌تواند به وسیله تبدیل بتا اضافی تکرار شود تا زمانی که برنامه‌ای برای کاهش وجود نداشته باشد. در حساب لامبدا نانوشته که در این‌جا وجود دارد که این کار کاهش را خاتمه نمی‌دهد. برای مثال فرض کنید عنصرλx.xx)(λx.xx))=Ωکه در اینجا(λx.xx)(λx.xx)=(xx)[x:= λ x.xx]=(x[x:= λx.xx])(x[x:= λx.xx])=(λx.xx)(λx.xx)در اینجا نصر به خودش کاهش پیدا می‌کند با استفاده از کاهش بتا و هم چنین عمل کاهش هیچ وقت خاتمه پیدا نمی‌کند.
تعریف رسمی
تعریف
عبارات لامبدا عبارتند از:
متغیرهای v1، v2، …، vn، ...
نمادهای انتزاعی lambda ،' λ 'و نقطه '.' است.
پرانتز
مجموعه‌ای از عبارات لامبدا، Λ، می‌تواند به صورت القایی تعریف شود:
اگر x یک متغیر باشد، پس x ∈ Λ
اگر x یک متغیر و M ∈ Λ باشد، (λx.M) ∈ Λ
اگر M, N ∈ Λ، و سپس (M N) ∈ Λ
نمونه‌هایی از قانون ۲ به عنوان انتزاع و نمونه‌هایی از قانون ۳ به عنوان برنامه‌های کاربردی شناخته می‌شوند
نشانه گذاری
برای حفظ نشانه‌ای از عبارات لامبدا بدون سر و صدا، معمولاً قراردادهای زیر اعمال می‌شود:
فرض می‌شود که برنامه‌های کاربردی باقی می‌مانند: M N P ممکن است به جای ((M N) P)
بدن انتزاع به همان اندازه که ممکن است به سمت راست گسترش می‌یابد: λx.M N معنی λx.(M N) و نه (λx.M) N
یک دنباله از انتزاع قرارداد: λx. λy. λz.N به اختصار λxyz.N می‌باشد
متغیرهای آزاد و محدود
گفته می‌شود که اپراتور انتزاعی، λ، متغیر آن را هر جا که در انتهای انتزاع رخ می‌دهد، مرتبط کند. گفته می‌شود متغیرهایی که در محدوده یک انتزاع قرار می‌گیرند محدود می‌شوند. همه متغیرهای دیگر نامیده می‌شوند. به عنوان مثال، در عبارت زیر، یک متغیر محدود و x آزاد است: λy.x x y. همچنین توجه داشته باشید که یک متغیر با انتزاع «نزدیکترین» آن محدود شده‌است. در مثال زیر، وقفه تک x در بیان توسط لامبدا دوم محدود می‌شود: λx.y (λx.z x)
مجموعه‌ای از متغیرهای آزاد بیان Lambda, M، به عنوان FV (M) تعریف شده‌است و توسط بازگشتی بر ساختار اصطلاحات تعریف شده‌است، به شرح زیر است: 3. FV(M N) = FV(M) ∪ FV(N)
گفته می‌شود که عبارت ای که حاوی هیچ متغیر آزاد نیست بسته می‌شود. عبارت lambda بسته نیز به عنوان ترکیبی شناخته می‌شود و معادل آن‌ها در منطق ترکیبی است.
کاهش
معنای عبارات لامبدا به این معناست که چگونه عبارات را می‌توان کاهش داد.
سه نوع کاهش وجود دارد:
α تبدیل: تغییر متغیرهای متناوب (آلفا).
β-reduction: اعمال توابع به استدلال‌های آن‌ها (بتا).
η-conversion: که مفهوم گسترش (eta) را ترسیم می‌کند.
ما همچنین از معادلات حاصل می‌گوییم: دو عبارات β-معادل هستند، اگر آن‌ها می‌توانند β-تبدیل به یک عبارت مشابه باشند، و α / η-هم‌ارزی به‌طور مشابه تعریف می‌شوند.
اصطلاح redex، کوتاهی برای عبارت reducible refers to subterms که می‌تواند توسط یکی از قوانین کاهش کاهش یابد. به عنوان مثال (λx.M) N یک بتا-redex در بیان جایگزینی N برای x در M است؛ اگر x در M آزاد نباشد، λx.M x نیز eta-redex است. بیان که بازده کاهش می‌یابد، کاهش آن نامیده می‌شود؛ با استفاده از مثال قبلی، کاهش این عبارات به ترتیب M [x: = N] و M.
α تبدیل
تبدیل آلفا، که گاهی اوقات به عنوان تغییر نام آلفا شناخته می‌شود، نام نام متغیر را تغییر می‌دهد. به عنوان مثال، تبدیل آلفا λx.x ممکن است λy.y. شرایطی که فقط با تبدیل آلفا متفاوت هستند، معادل α نامیده می‌شوند. اغلب، در استفاده از محاسبات لامبدا، معادلات معادل α معادل است.
قوانین دقیق برای تبدیل آلفا کاملاً بی‌اهمیت نیستند. اول، هنگامی که تبدیل آلفا یک انتزاع، تنها رخ داده‌های متغیر که تغییر نام داده‌اند، کسانی هستند که به یک انتزاع متعهد هستند. به عنوان مثال، تبدیل آلفا λx. λx.x می‌تواند به λy. λx.x منجر شود، اما نمی‌تواند نتیجه λy. λx.y. این دومین معنای متفاوت از اصل دارد.
در زبان‌های برنامه‌نویسی با محدوده استاتیک، تبدیل آلفا می‌تواند برای ایجاد وضوح نام ساده‌تر با اطمینان از اینکه نام متغیر یک نام را در دامنه حاوی مخفی می‌کند (نگاه کنید به تغییر نام آلفا برای ایجاد وضوح نام نامطلوب).
در نماد شاخص De Bruijn، هر دو اصطلاح معادل آلفای معادل به صورت همگانی یکسان هستند.
جایگزینی
تعویض، نوشته شده E [V: = R]، فرایند جایگزینی تمام رخدادهای آزاد متغیر V در عبارت E با بیان R است. تعویض در شرایط λ-calculus توسط بازگشتی بر ساختار اصطلاحات تعریف شده‌است، همان‌طور که به این ترتیب (توجه داشته باشید: x و y فقط متغیر هستند در حالی که M و N هر عبارت λ هستند).
y[x := N]      ≡ y, if x ≠ y
(M1 M2 )[x := N] ≡ (M 1 [x := N]) (M 2 [x := N])
(λx.M)[x := N] ≡ λx.M
(λy.M)[x := N] ≡ λy.(M[x := N]), if x ≠ y, provided y ∉ FV(N)
برای جایگزینی به یک انتزاع لامبدا، گاهی لازم است که بیان α تبدیل شود. به عنوان مثال، برای (λx.y) [y: = x] درست نیست (به خاطر آوردن (λx.x)، زیرا x جایگزین به صورت آزاد بود اما به پایان رسید. جایگزینی صحیح در این مورد (λz.x)، تا α-هم‌ارزی است. توجه داشته باشید که تعویض به صورت منحصر به فرد به α-هم‌ارزی تعریف شده‌است.
β-کاهش
کاهش بتا ایده برنامه کاربردی را ضبط می‌کند. بتا-کاهش از نظر جایگزینی تعریف می‌شود: کاهش بتا
((λV.E) E ') E [V: E] است.
به عنوان مثال، با فرض برخی از کدگذاری ۲، ۷، ×، ما کاهش زیر را داریم: ((λn.n × ۲) ۷) → ۷ × ۲.
η-تبدیل
Eta-conversion بیان عقلی را بیان می‌کند که در این چارچوب این است که دو توابع یکسان هستند اگر و فقط اگر آن‌ها نتایج مشابهی را برای تمام استدلال‌ها ارائه دهند. Eta-conversion بین λx (fx) و f تبدیل می‌کند هر زمان که x در فضای آزاد ظاهر نشود.
اشکال طبیعی و همپوشانی
برای محاسبه لامبدا ty، β-reduction به عنوان یک قانون بازنویسی نه به شدت نرمال و نه ضعیف نرمال کردن است.
با این حال، می‌توان نشان داد که β-reduction با هم مخلوط است. (البته، ما به آلفا تبدیل می‌پردازیم، یعنی ما دو عددی معمول را در نظر می‌گیریم، اگر ممکن است به α-تبدیل یک به دیگری تبدیل شود)
بنابراین، هر دو اصطلاح به شدت نرمال و شرایط ضعیف عادی، یک فرم طبیعی منحصر به فرد دارند. برای اصطلاحات به شدت نرمال، هر استراتژی کاهش تضمین می‌شود که فرم طبیعی را تولید کند، در حالی که برای اصطلاحات ضعیف نرمال، برخی از استراتژی‌های کاهش می‌توانند آن را پیدا نکنند.
انواع داده‌ها کدگذاری
مقالات اصلی: رمزگذاریchurch و کدگذاری مگنسن اسکات
محاسبات پایه لامبدا ممکن است برای مدل‌سازی بولی‌ها، ریاضیات، ساختار داده‌ها و رکود استفاده شود، که در زیر بخش‌های زیر نشان داده شده‌است.
ریاضی در محاسبات لامبدا
چندین روش ممکن برای تعریف اعداد طبیعی در محاسبات لامبدا وجود دارد، اما اکثر عبارات church هستند که می‌توانند به صورت زیر تعریف شوند:
۱ := λf. λx.f x
۲ := λf. λx.f (f x)
۳ := λf. λx.f (f (f x))
و غیره یا با استفاده از نحوه جایگزین ارائه شده در بالا در نماد:
۰ := λfx.x
۱ := λfx.f x
۲ := λfx.f (f x)
۳ := λfx.f (f (f x))
یک عدد church یک تابع مرتبه بالاتر است - یک تابع یک پارامتر تابع f را می‌گیرد و یک تابع تک استدلالی را بازمی‌گرداند. عدد n عنصر کلیسا یک تابع است که یک تابع f را به عنوان علامت می‌گیرد و ترکیب n-th f را به دست می‌دهد، یعنی تابع f با خود برابر n برابر است. این نشان دهنده f (n) است و در واقع n-th power f است (در نظر گرفته شده به عنوان یک اپراتور)؛ f (0) به عنوان تابع هویت تعریف می‌شود. چنین ترکیبات تکراری (از یک تابع f) به قوانین مادیات احترام می‌گذارند، به همین دلیل این عددها را می‌توان برای محاسبات استفاده کرد. (در محاسبات لامبدا اصلی کلیسای، پارامتر رسمی بیان لامبدا حداقل یکبار در بدن تابع اتفاق افتاد که تعریف فوق از ۰ غیرممکن بود).
SUCC: = λn. λf. λx.f (n f x)
از آنجا که ترکیب m-th f با ترکیب n-th f به ترکیب m + n-th f می‌دهد، افزودن می‌تواند به صورت زیر تعریف شود:
PLUS: = λm. λn. λf. λx.m f (n f x)
PLUS 2 3
و