cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سلطان مسعود غزنوی
تاریخ سلسله‌ای
مجمل التواریخ و القصص از نویسنده‌ای گمنام نیز که از جمله تواریخ عمومی فارسی است و در حدود سال ۵۲۰ تألیف یافته‌است نیز اشاراتی مختصر به تاریخ غزنویان تا زمان خود و به ویژه درگیری‌های آنان با سلجوقیان می‌نماید. همچنین باید از طبقات ناصری اثر گرانقدر منهاج الدین بن سراج الدین جوزجانی یاد کرد که در اوایل قرن هفتم هجری در هندوستان نوشته شده‌است. این کتاب به ویژه از جهت استفاده از منابعی نظیر قسمت‌های گمشده تاریخ بیهقی و برخی وقایع نامه‌های مربوط به قراختائیان و غوریان که امروزه از میان رفته‌اند جایگاه برجسته‌ای دارد. طبقات ناصری هم برای بررسی دوران پیدایش دولت غزنوی و اجداد این خاندان و هم مسئله مناسبات غزنویان و غوریان از اهمیت به سزایی برخوردار است. نیز به جهت استفاده از منابع گمشده‌ای مانند تجارب ابن فندق و احتمالاً ملک نامه (کتابی دربارهٔ تاریخ اوایل کار سلجوقیان) همچون طبقات ناصری علی‌رغم اینکه سال‌ها پس از سقوط غزنویان نوشته شده‌است منبعی ارزشمند برای مطالعه تاریخ ایران در روزگار مورد بحث به‌شمار می‌رود. در کنار این منابع، برخی تاریخ‌های عمومی دیگر نیز اطلاعات مفیدی دربارهٔ غزنویان به دست می‌دهند که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: مجمع الانساب شبانکاره ای، جامع التواریخ رشید فضل‌الله همدانی، المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم ابوالفرج بن الجوزی، مختصر الدول ابن عبری.
تاریخ‌های محلی
در میان تاریخ‌های محلی آن بخش از تاریخ‌ها که در سرزمین‌های شرق و شمال شرق ایران از جمله خراسان، سیستان، ماورالنهر و خوارزم و مازندران نگارش یافته‌است برای بررسی تاریخ غزنویان اهمیت بیشتری دارد. در این میان نخست باید از تاریخ سیستان از نویسنده‌ای ناشناس نام برد از آنجا که زمان زندگی مؤلف اصلی کتاب مقارن با سال‌های پایانی اقتدار غزنویان و آغاز چیرگی سلجوقیان در ایران است پاره‌ای اطلاعات دربارهٔ هر دو خاندان به دست می‌دهد. اما آنچه اهمیت بیشتری در این زمینه دارد این است که به هر صورت سیستان در کنار خراسان اصلی‌ترین قلمرو غزنویان است و از این رو توصیفات مؤلف از سیستان قرن چهارم و پنجم می‌تواند در روشن شدن پاره‌ای مسایل سیاسی اجتماعی عصر غزنوی سودمند باشد. در میان تاریخهای خراسان معروف به برای بررسی اوضاع غزنوی اهمیت بیشتری دارد. نویسنده که خود در تاریخ گمشده اش، مشارب التجارب، قطعاً بخش مهمی از وقایع غزنوی را آورده بود، چه کتاب اخیر ذیلی بر تاریخ یمینی بوده‌است. در تاریخ بیهق نیز به مناسبت گزارش‌های ارزشمندی از اوضاع زمانه غزنویان به دست می‌دهد. او ضمن مناسبتهای مختلف اشاراتی به اقدامات سیاسی نظامی غزنویان به ویژه در خراسان می‌کند.
به اعتقاد پژوهندگان و اهل فن تاریخ‌نگاری، بیهقی شیوه دقیق علمی را در نگاشتن تاریخ بکار برده و از آغاز کار در دیوان رسالت غزنوی مقدمات این کار بزرگ را فراهم آورده و به مطالعه کتب معتبر تاریخی اهتمام ورزیده‌است و سال‌ها به ثبت و ضبط وقایع روزانه و تعلیق و یادداشت کردن آن‌ها بر تقویم‌ها پرداخته، بدان گونه که هر چه از خامه توانای او تراوش کرده یا از مشهودات خود اوست که در طی روزگار با دقت تمام تعلیق می‌کرده یا اطلاعاتی است که با کنجکاوی بسیار از اشخاص مطلع بدست می‌آورده یا منقولاتی از کتاب‌ها است که غالباً نام آن‌ها را ذکر می‌کند. بیهقی معیار گردآوری اخبار را راستگویی و ثقه بودن گوینده و گواهی دادن خرد بر درستی آن می‌داند و در این باره می‌نویسد:
بیهقی برای پندآموزی و عبرت اندوزی هر جا مناسب دیده، داستانی تاریخی برای آراستن تاریخ و آگاه ساختن خوانندگان می‌آورد و از آن جمله است، داستان فضل ربیع و مأمون، قصه نصر احمد در علاج خشم خود، داستان مأمون و امام رضا و... تاریخ بیهقی آیینه روشن عصر غزنوی است که نویسنده آن با باریک بینی و ژرف‌نگری بیشتر جلوه‌های زندگی اجتماعی را با خامه توانای خود بر دفتر ایام نقش بسته‌است. پنج مجلد بدست آمده از تاریخ بیهقی، در بر گیرنده حوادث روزگار پادشاهی امیر مسعود فرزند سلطان محمود غزنوی است و جنگ با ترکمانان و شکست دندانقان و بر تخت نشستن طغرل سلجوقی و تعریف ولایت خوارزم و تاریخ آن، از هنگام انقراض آل مأمون و افتادن آن سرزمین بدست سلطان محمود و حکمرانی آلتونتاش حاجب، در آن سامان تا چیرگی سلجوقیان. علاوه بر این گونه مطالب که اساس کار مورخ است، آگاهی‌های سودمندی هم از سامانیان و صفاریان و طاهریان و سلجوقیان در این اثر نامدار می‌توان یافت، همچنین نام گروهی از شاعران پارسی گو و تازی گو و نزدیک به چهارصد و پنجاه بیت از اشعارشان نیز در این کتاب آمده‌است. تاریخ بیهقی، اندوخته بزرگی از امثال و حکم دارد و محقق کتاب چهارصد سخن از این دست را از سراسر کتاب استخراج کرده و در فهرستی به ترتیب الفبایی در آخر کتاب آورده‌است، برخی از این مثل‌ها به ندرت در کتاب‌های دیگر دیده می‌شود. دکتر علی اکبر فیاض که عمر خود را در تصحیح تاریخ بیهقی به پایان برده‌است، دربارهٔ ارزش کار بیهقی از نظر تاریخ‌نگاری و نویسندگی در مقدمه عالمانه خود بر تاریخ بیهقی چنین نگاشته‌اند: «این کتاب از جهت موضوع نمونه ای از تاریخ‌نویسی خوب و از حیث انشا، مثالی از بلاغت زبان ماست. بیهقی موجد فن تاریخ نیست، پیش از او به زبان فارسی تاریخ‌ها نوشته‌اند؛ ولی در همه مورخین قدیم ما شاید، هیچ‌کس به قدر بیهقی؛ معنی تاریخ را درست نفهمیده و به شرایط و آداب تاریخ‌نویسی استشعار نداشته‌است. ابداعی که بیهقی در این فن آورده، حتی در نظر خود او بی‌سابقه بوده‌است». همچنین از آنجا که بخشی از دیوانسالاران برجسته دولت غزنوی اصلاً از اهالی بیهق بوده‌اند، نویسنده اشارات مفید و مفصلی به زندگی آنان و خاندانشان نموده که برای روشن شدن بخش‌هایی از تاریخ غزنوی می‌تواند مفید باشد. بخش‌های برجای مانده تاریخ نیشابور ابوعبدالله محمد نیشابوری معروف به الحاکم نیشابوری که عمدتاً شرح حال علمای دینی نیشابور است و به ویژه ذیلهای آن نظیر ذیل ابوالحسن عبدالغفار فارسی بنام السیاق فی التاریخ نیشابور نیز برخی گزراشهای پراکنده از روزگار غزنوی به دست می‌دهد. همچنین روضات الجنات فی اوصاف مدینه هرات نوشته معین الدین زمچی اسفزاری هر چند منبعی متاخر و مربوط به اواخر قرن نهم هجری (تألیف۸۹۷) است اما به دلیل توصیف تاریخ خراسان پاره‌ای گزارش‌ها دربارهٔ غزنویان در آن به چشم می‌خورد. علاوه بر این تاریخ‌های محلی ماوراءالنهر و خوارزم به ویژه تاریخ بخارای نرشخی و اضافات آن و تاریخ‌های محلی مازندران مانند تاریخ طبرستان ابن اسفندیار گاه دارای گزارش‌های ارزنده‌ای دربارهٔ عصر غزنوی به ویژه مناسبات دولتهای محلی ولایات یاد شده با دودمان غزنوی می‌باشند.
پیش از حکومت
مسعود در زمان سلطنت پدرش سلطان محمود غزنوی فرمانده سپاه بود و فتوحاتی را به دست آورده بود. مدتی (تا ۴۰۸ قمری) حاکم هرات بود و در اواخر عمر محمود، مشغول سرکوبی مظفریان و آل کاکویه در ناحیهٔ ری و جبال بود.
تیرگی روابط سلطان محمود و امیرمسعود
سلطان محمود در سال ۴۰۶ ه‍.ق فرزند خویش مسعود را به ولیعهدی گماشت. وی در آن هنگام نوزده ساله بود. اما دشمنان مسعود با سخن چینیهای خویش به مرور سلطان محمود را نسبت به ولیعهد بدگمان کردند. مسعود خود از دشمنانش بدین صورت یاد کرده‌است که: «گاه گفتندی ما بیعت می‌ستانیم لشکر را و گاه گفتندی قصد کرمان و عراق می‌داریم».
در هر صورت، سلطان محمود به دسیسه دشمنان، پیوسته مسعود را مورد شماتت قرار می‌داد و در بزرگداشت فرزند دیگرش محمد که با مسعود همسن و سال بود، می‌کوشید و او را به رخ مسعود می‌کشید. به احتمال بسیار، سلطان محمود مسعود را به چشم حسادت می‌نگریست. سرانجام، محمود برای تنبیه مسعود او را از هرات به مولتان فرستاد اما چندی بعد، او را از آنجا فراخواند و به هرات بازگردانید.
رادک اشلوف
رادک اشلوف (Radek Šlouf؛ زادهٔ October 30, 1994) قایقران کانو اهل جمهوری چک است.
سلطان مسعود غزنوی
امیر محمد بر تخت غزنه
سلطان محمود غزنوی در حالی چشم از جهان فروبست که امیر مسعود در اصفهان به سر می‌برد و امیر محمد در جوزجانان اقامت داشت. مسعود هنگامی که در اصفهان از واقعه مرگ پدرش آگاه شد تصمیم گرفت که هرچه زودتر به سوی غزنین حرکت کند. وی در حوالی شهر ری اردو زد و از بر تخت نشستن امیر محمد آگاه شد. مسعود همچنین نامه‌ای از طرف خلیفه عباسی القادر باالله دریافت کرد که در حقیقت پاسخ خلیفه به نامه‌ای بود که مسعود به وی نوشته و در آن خلیفه را از مرگ محمود آگاه کرده و استحقاق خویش برای جانشینی پدر را گوشزد نموده بود. نامه خلیفه القادر باالله متضمن تسلیت مرگ محمود و تهنیت حکومت مسعود و توصیه به او برای عزیمت سریع به جانب خراسان بود. همچنین پیکهایی از غزنین به نزد مسعود رسید از طرف امیر یوسف (برادر سلطان محمود)، حاجب بزرگ علی، ابوسهل حمدوی این افراد مسعود را ولیعهد واقعی محمود دانسته و این نکته را گوشزد کردند که آنان برای پیشگیری از شورش‌های احتمالی، به صورت موقت امیر محمد را بر تخت نشانده‌اند. مدتی نگذشت که بزرگان و سپاهیان از نزد امیر محمد پراکنده شدند و به مسعود پیوستند زیرا سلطان محمد را رقیب مسعود نمی‌دیدند و روند امور بیانگر این واقعیت بود که سرانجام پیروزی از آن مسعود خواهد بود. بدین ترتیب امیر مسعود با اقتداری تمام برای بدست آوردن تاج و تخت آماده می‌شد.
حاجب علی قریب که پس از سلطان محمود ضمن حفظ امنیت پایتخت و رسیدگی به امور حکومت، امیر محمد را در رسیدن به قدرت یاری کرده بود. اما وقتی بر او آشکار شد که امیر محمد از شجاعت، تدبیر و قاطعیتی که در آن موقع حساس ضرورت داشت برخوردار نیست و به صورت پنهان برای قدرت یابی مسعود دست به کار گردید. حاجب علی بعد از آنکه امیر یوسف سپهسالار را از پشتیبانی امیر محمد بازداشت، بسیاری از بزرگان لشکری و کشوری را به پرهیز از هواداری از آن سلطان جوان فراخواند.
رادک اشلوف
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال برنز شده‌است.
سلطان مسعود غزنوی
نزاع پدریان و پسریان
مسعود در اندیشه انتقام گرفتن از کسانی بود که در روزگار فرمانروایی سلطان محمود، او را آزرده بودند، اما در واقع، آنچه او را به رفتارهای نابخردانه با بعضی از بزرگان دولت سلطان محمود وادار نمود، توطئه‌های جمعی از افراد فرصت طلب بود. مسعود، حاجب بزرگ علی قریب را با وجود این که در قدرت‌گیری او نقش اساسی ای داشت دستگیر کرد، پس از غارت اموال و متعلقاتش، او را به زندان انداخت. بهانه امیر مسعود در این کار آن بود که حاجب علی «از حد خود درگذشت و سلطانی بنشاند و دیگر او را برداشت.»
در آن احوال بوسهل زوزنی در اداره حکومت امیر مسعود نقشی چشمگیر داشت. وی در عهد حکومت سلطان محمود، در آن هنگام که امیر مسعود امارت هرات را برعهده داشت، مورد حسادت دشمنان قرار گرفت و به تهمت بد مذهبی، به دستور سلطان محمود محبوس شد اما پس از مرگ محمود از غزنین فرار کرد و به حضور امیر مسعود رسید. وی در موقعیت جدید، امکان تسویه حساب با مخالفین سابق خویش را یافته بود.
بیهقی در روایت این رویدادها شرحی آموزنده از اختلاف و آشوب پس از مرگ یک حاکم، تغییر موضع گروه‌های گوناگون و گردآمدن آنان در کنار برنده، و از میان رفتن مقام و مال، و معمولاً جان بازنده به دست می‌دهد. در این مورد، بلندمرتبه‌ترین مقامی که همه چیز را از دست داد حسنک وزیر بود، که وقتی مسعود غزنوی به سلطنت رسید به جرم قرمطی بودن او را بردار کرد و بیهقی شرح کامل بر دار کردن او را در تاریخ خود آورده‌است.
محمود پسر کوچک‌تر خود، را به جانشینی خود برگزیده و حسنک، چه در دوران زندگی محمود و چه پس از مرگ او، با تمام توان کوشیده بود تا آرزوی شاه برآورده شود. مسعود، که در اصفهان حکومت می‌کرد و در واقع در تبعیدی محترمانه به سر می‌برد، برای گرفتن قدرت برخاست؛ به سادگی پیروز شد؛ برادر خود را سرنگون و کور کرد؛ و به تخت پادشاهی نشست. مسعود از بسیاری، به ویژه از حسنک، که نه تنها وزیر بود بلکه با او مخالفت کرده بود،انتقام گرفت. حسنک به تعلق به فرقهٔ اسماعیلی قرمطی متهم شد؛ اموالش را از او گرفتند؛ و دستور داده شد که نخست سنگسار و سپس به دار آویخته شود. بیهقی که شاهد ماجرا بود می‌گوید:
حسنک را سوی دار بردند و به جایگاه رسانیدند، بر مرکبی که هرگز ننشسته بود؛ و جلادش استوار ببست، و رسن‌ها فرود آورد؛ و آواز دادند که: «سنگ دهید.» هیچ‌کس دست به سنگ نمی‌کرد، و همه زارزار می‌گریستند خاصه نیشابوریان. پس مشتی رند را سیم دادند که سنگ زنند؛ و مرد خود مرده بود، که جلادش رسن به گلو افکنده بود و خپه کرده.
فتح مکران
بعد از درگذشت «معدان» که از جانب غزنویان بر ولایت مکران حکومت داشت، پسرانش عیسی و بوالعسکر بر سر جانشینی وی با یکدیگر درافتادند. عیسی بر برادرش پیروز شد ولی وی سر از اطاعت غزنویان پیچید. در واکنش به این اقدام، سلطان محمود به برادر او بوالعسکر وعده داد که بعد از بازگشت به غزنین، لشکری همراه او فرستد تا عیسی را از حکومت مکران برکنار ساخته، خود زمام امور آنجا را به دست گیرد.
اما مرگ محمود مانع از انجام وعده فرمانروای غزنوی گردید. در زمان حکومت کوتاه مدت امیر محمد غزنوی نیز علی‌رغم تمایل امیر غزنوی برای یاری بوالعسکر، فرصتی برای این کار فراهم نشد. اما امیر مسعود غزنوی تصمیم گرفت بوالعسکر را برای رویارویی با برادرش عیسی، یاری کند. در نبردی خونین که میان سپاهیان طرفین روی داد، سرانجام سپاه غزنوی پیروز گردید و غزنویان موفق گردیدند بوالعسکر را از جانب خویش به حکومت مکران بگمارند.
سقوط کرمان
سلطان مسعود در حالی که از یک سو با حمله ترکمانان به خراسان رو به رو بود و از دیگر سو با مشکلات گسترده‌ای در خوارزم، دست به گریبان بود، در کرمان رفتار نامطلوب سپاه غزنوی موجب گردید که غزنویان سلطه خویش بر کرمان را از دست بدهند؛ و اهالی آن ولایت از جور و ستم سپاهیان غزنوی به ستوه آمده بودند، بزرگان کرمان به ابی کالیجار شکایت نامه فرستادند.
آنان تقاضا کردند که سپاهی با سرداری توانمند از سوی ال بویه به کرمان روی آورد تا مردم ولایت با سپاه یاد شده همدست شوند و سپاه غزنوی را از کرمان بیرون برانند. در جنگی سخت که در نرماشیر روی داد، سپاه غزنوی از سپاه اعزامی از سوی آل بویه شکست خورد.
سلطان مسعود و قراخانیان
بعد از مرگ محمود و اختلاف بر سر جانشینی او، امیر مسعود برای رویارویی با برادر خویش محمد، از علی تگین قراخانی کمک خواست. وی متعهد شد که پس از به دست آوردن پیروزی، ختلان قلمرو خویش را به یکی از فرزندان علی تگین واگذار نماید. اما چون سلطان مسعود بدون جنگ موفق شد برادر خود محمد را از حکومت برکنار سازد، نیازی به کمک نظامی علی تگین پیدا نکرد بنابراین پس از قدرت یابی، از واگذاری ختلان به علی تگین خودداری نمود. از سوی دیگر سلطان مسعود درصدد جلب دوستی قدرخان فرمانروای بزرگ قراخانی برآمد.
سلطان مسعود همچنین دو تن از دختران خاندان قراخانی را یکی برای خود و دیگری برای فرزندش امیر مودود خواستگاری نمود. در اینجا لازم است به این نکته اشاره شود که براساس معاهده‌ای که در گذشته میان سلطان محمود غزنوی و قدرخان قراخانی بسته شده بود، حره زینب (دختر سلطان محمود) به عقد یغان تگین (فرزند دیگر قدرخان) درآمد. اما به دلایلی ازدواج آن دو به تأخیر افتاد. یغان تگین که بعد از مرگ قدرخان از سوی برادر خویش ارسلان خان به بغراخان ملقب شده بود سفرایی برای آوردن حره زینب به دربار مسعود غزنوی فرستاد. سلطان مسعود مصمم بود زینب را به نزد یغان تگین (بغراخان) اعزام کند اما بعد از آنکه از چشمداشت وی به ارثیه زینب به ترکستان خودداری نمود. مسعود بعد از این قضیه، ارسلان خان برادر خویش را از ان جهت مورد سرزنش قرارداد. این موضوع باعث شد که بغراخان هم از برادر خویش و هم از سلطان مسعود به سختی رنجیده خاطر شود. سلطان مسعود پس از آگاهی بر اندیشه تجاوزکارانه علی تگین، به فکر افتاد که بغراخان را که با علی تگین دشمنی داشت، به جنگ با او برانگیزد.
سلطان مسعود برای دلگرمی بغراخان تصمیم گرفت خواهر خود، زینب را به ترکستان اعزام دارد اما به توصیه وزیر احمد حسن میمندی، مقرر گردید که آلتونتاش خوارزمشاه با علی تگین به جنگ بپردازد؛ بنابراین آن موضوع منتفی گردید و بغراخان به تلافی این کار با مخالفان مسعود متحد شد.
شورش احمد ینالتگین در هند
سلطان مسعود کمی بعد از ورود به غزنین و استقرار بر اورنگ سلطنت، برای حفظ سلطه دولت غزنوی بر قسمت‌هایی از سرزمین هند که به تصرف غزنویان درآمده بود، احمد ینالتگین را سپهسالار غزنویان در هند انتخاب کرد. خواجه احمد بن حسن میمندی وزیر سلطان مسعود که از احمد ینالتگین آزرده خاطر بود، اما از فرمان سلطان مسعود نمی‌توانست سرپیچی کند. خواجه احمد حسن اما از قاضی شیراز (ابوالحسن علی) که از سوی غزنویان امور مالی هند را به عهده داشت نیز به سختی دشمنی می‌ورزید. خواجه احمد حسن به همین علت سعی کرد با هواداری از نظر سلطان، احمد ینالتگین را نیز خشنود ساخته و از طرفی احمد ینالتگین را به استقلال در امور خویش در برابر قاضی شیراز فراخواند.
احمد ینالتگین کمی بعد در راس لشکریان غزنوی، به بنارس رفت و دست به تاراج شهر نمود. این پیروزی احمد ینالتگین خشم شدید قاضی شیراز را در پی داشت. وی برای ضربه بر اعتبار و قدرت احمد ینالتگین، دست به کار توطئه شد و با ارسال نامه‌ای برای سلطان مسعود غزنوی، از خیانت احمد ینالتگین سخن به میان آورد. از آنجا که در ماه محرم سال ۴۲۴ه‍. ق، وزیر احمد حسن میمندی درگذشته و احمد ینالتگین از پشتیبانی او بهره‌مند نبود، سخن چینیهای مخالفان ضد او تأثیر فراوان داشت و سلطان مسعود برای سرکوب احمد ینالتگین دست به کار شد ؛ و تلک هندو را که با اوضاع جغرافیایی سرزمین هند آشنایی داشت برای رویارویی با احمد ینالتگین رهسپار کرد. با ورود تلک هندو و سپاهیانش به سرزمین هند، احمد ینالتگین مجبور به فرار از لاهور گردید. سرانجام تلک هندو با کمک فرمانروای جتان احمد ینالتگین را از میان بردارند.
سلطان مسعود و خوارزم
کدورت هارون از مسعود زمانی بیشتر شد که به اطلاع او رسید که برادرش «ستی» که در دربار غزنویان به سر می‌برد، به صورت عمد، از بام کاخ به زیر افکنده شده‌است. کشمکش قدرت میان هارون و عبدالجبار سرانجام موجب گردید که هارون ناراضی از غزنویان با علی تگین قراخانی پیمان اتحاد ببندد. هارون برای رویارویی با سلطان مسعود غزنوی تصمیم گرفت او را در یک زمان در دو جبهه گرفتار سازد. بر اساس همین برنامه، مقرر شد که هارون از خوارزم به سوی مرو لشکر کشی نماید و علی تگین، ترمذ و بلخ را مورد هجوم قرار دهد. اما غزنویان پس از مذاکره با علی تگین قراخانی قرارداد صلحی با وی بستند و به همین دلیل، علی تگین از همکاری ضد غزنویان خودداری ورزید.
هارون که با ترکمانان سلجوقی روابط دوستانه‌ای داشت بعد از مرگ علی تگین، ترکمانان سلجوقی را که از پسران علی تگین آزرده بودند، به خوارزم فراخواند. چندی بعد، هارون با تجهیز ترکمانان سلجوقی، آنان را به عنوان مقدمه لشکر خویش به سوی مرو فرستاد. اما به وسیله چند تن از غلامانش از پای درآمد. پس از این واقعه، سپاهیان هارون به سوی خوارزم بازگشتند و نقشه او برای تصرف مرو ناکام ماند.
هرچند حرکت هارون به جایی نرسید اما سلطان مسعود با برخورد نابخردانه خویش با هارون بن آلتونتاش، در یکی از مهم‌ترین قسمت‌های قلمرو غزنوی، یعنی خوارزم، که به ویژه از لحاظ موقعیت نظامی در آن برهه زمانی، اهمیتی سرنوشت ساز برای غزنویان داشت، فرصتی طلایی برای ترکمانان سلجوقی فراهم کرد تا با آسودگی خیال برای رویارویی با سلطان مسعود غزنوی آماده شوند.
سلطان مسعود در قلمرو آل‌زیار
در آن هنگام که سلطان مسعود از یک سو سرگرم فرونشاندن طغیان احمد ینالتگین در هندوستان بود و از سوی دیگر با ترکمانان سلجوقی درگیری داشت، ابوکالیجار ضمن عدم پرداخت خراج به غزنویان با علا،الدوله کاکویه، فرمانروای اصفهان، ضد سلطان مسعود پیمان همکاری بست.
سلجوقیان و نخستین پیروزی بزرگ بر غزنویان
در آن هنگام که سلطان مسعود سرگرم لشکرکشی به طبرستان بود، ترکمانان سلجوقی گرفتار دشواریهای فراوان بودند. سواران سلجوقی از رود جیحون گذشته و به خراسان وارد شدند. پس از این نیز تعداد بسیاری از ترکمانان به آنان پیوسته و در حوالی مرو و نسا مستقر گردیدند. ابوالفضل سوری (صاحب دیوان خراسان) مسعود را آگاه ساخت که: «سلجوقیان و ینالیان سواری ده هزار از جانب مرو به نسا آمدند». صاحب دیوان خراسان همچنین نامه‌ای را که از جانب سران سلجوقی یعنی، یبغو، طغرل بیک و داود دریافت کرده بود، برای وزیر ارسال نمود. در آن نامه، سران سلجوقی ضمن اشاره به مرگ علی تگین و اجبار آنان به ترک بخارا و نیز کشته شدن هارون و اوضاع نابسامان خوارزم، از ناچاری خویش برای ورود به خراسان سخن گفته بودند. آنان همچنین متعهد گشتند که جلوی تاخت و تاز ترکمانان عراقی و خوارزمی را گرفته و از سر برآوردن شورشیان در بلخان کوه، دهستان و اطراف خوارزم و جیحون جلوگیری نمایند. سلطان مسعود از دردسرهایی که از طرف ترکمانانی که با اجازه پدرش محمود به خراسان آمده بودند، برای حکومت غزنوی ایجاد شد، از تصمیم به رویارویی با ترکمانان گرفت. سلطان مسعود لشکری قوی به سرداری حاجب بگتغدی به سوی نسا فرستاد. با وجود پیروزیهای اولیه، اما به علت سرپیچی سران سپاه از فرمان سالار بگتغدی و عدم حفظ سازمان جنگی، ترکمانان با استفاده از این بی‌نظمی‌ها موفق شدند شکستی فاحش بر سپاه غزنوی وارد سازند. هر چند سلجوقیان در نبرد با سپاه بگتغدی پیروزی‌های چشمگیر به دست آورده بودند اما تصمیم گرفتند که با فرستادن نماینده‌ای به دربار غزنوی، درصدد مصالحه با غزنویان برآیند. بدین ترتیب بونصر صینی را مأمور کردند تا به مذاکره با سلجوقیان برود. حاصل مذاکرات نمایندگان سران سلجوقی و بزرگان دربار غزنوی آن بود که مقرر گردید، دهستان به داود، نسا به طغرل بیک و فراوه به یبغو داده شود. همچنین سران سلجوقی مطیع سلطان مسعود باشند و به ولایتی دیگر چشم نداشته باشند.
سلطان مسعود در هندوستان
سلطان مسعود اراده کرده بود که به سوی هندوستان لشکرکشی و قلعه هانسی را فتح نماید. با وجود مخالفت وزیر خواجه احمد عبدالصمد شیرازی با توجه به اوضاع و احوال خراسان، حضور سلطان مسعود در آن ولایت و سرکوب ترکمانات را در اولویت دانست. اما سلطان مسعود بی‌توجه از احوال ناگوار خراسان خواهان حرکت به سوی هندوستان حرکت کرد. سلطان مسعود با موفقیت قلعه هانسی و سونی پت را فتح کرد؛ و فرزند خویش امیر مجدود را به عنوان حاکم لاهور برگزید.
طغرل بر تخت مسعود
تنها یک ماه از بازگشت سلطان مسعود از هندوستان به غزنه گذشته بود که نامه‌هایی از خراسان به دربار وی رسید که از غارت بعضی از نواحی آن سرزمین به وسیله ترکمانان حکایت می‌کرد. سلطان مسعود، حاجب بزرگ سباشی را برای جنگ با ترکمانان فرستاد؛ و در منطقه طلخاب سرخس نبردی سهمگین میان سپاه سباشی و ترکمانان درگرفت، که با شکست سپاه غزنوی همراه بود. تنها چند روز پس از این واقعه ابراهیم ینال به نزدیکی نیشابور رسید و به سوی اهالی نیشابور نامه فرستاد و خواهان تسلیم آنان شد. با موافقت قاضی صاعد و دیگر بزرگان نیشابور به علت اوضاع نابسمان دفاعی شهر و عدم توانایی مقابله رعیت بی دفاع مقابل لشکر مجهز سلجوقی، مردم نیشابور را به اظهار اطاعت نسبت به سلجوقیان فراخواند. سرانجام طغرل بیک در حالی که از سوی بزرگان نیشابور مورد استقبال قرار گرفت، به شهر وارد شد.
سلطان مسعود و بوری تگین قراخانی
سلطان مسعود که از به تخت نشستن طغرل در نیشابور، به سختی آزرده بود، سپاهی مجهز شامل بیش از پنجاه هزار سوار و پیاده آماده حرکت به جانب خراسان کرد. همچنین بوری تگین یکی از سواران قراخانی به دردسری عمده برای غزنویان تبدیل شده بود، سلطان سپاهی با ده هزار سوار برای سرکوب بوری تگین فرستاد. پس از فرار بوری تگین سلطان مسعود تصمیم گرفت شخصاً به دنبال بوری تگین برود و او را از میان بردارد. با وجود مخالفت وزیر خواجه احمد عبدالصمد که لشکر کشی در زمستان کار نادرستی است و می‌توان به جای آن والی چغانیان و پسران علی تگین را با بوری تگین درگیر ساخت. اما سلطان در تصمیم خود برای از میان بردن بوری تگین مصمم بود. در حالی که این سفر جنگی به دلیل سردی هوا آسیبی سخت بر سپاه غزنوی وارد آورد، به سلطان خبر رسید که داود سلجوقی در حال حرکت به سوی گوزگانان حرکت کند. سلطان مسعود از ترس آن که به دام داود افتد، بدون دستیابی به بوری تگین بازگشت. در مسیر بازگشت، سپاه سلطان مسعود مورد حمله نیروهای بوری تگین قرار گرفت و بعضی از اموال و چارپایان سپاه غزنوی به دست او افتاد.
نبرد دندانقان
بزرگان دولت غزنوی به سلطان توصیه می‌کردند که برای دستیابی به آذوقه لازم است که به جانب هرات و بادغیس حرکت کنند و پس از چند روز توقف در آنجا، با آمادگی به سوی ترکمانان لشکر بکشد. اما سلطان با بی‌خردی خواهان حرکت به سمت مرو بود؛ و توصیه‌های نزدیکان سلطان دربارهٔ یادآوری خشکسالی و نبود آب و علف در مسیر سپاه تغییری در تصمیم سلطان ایجاد نکرد. در پنجمین روز حرکت از سرخس در حدود هزار تن از ترکمانان وابسته به ابراهیم ینال و پانصد تک از سپاهیان غزنوی که به سلجوقیان پناه برده بودند، به رهبری بوری تگین قراخانی، به سپاه سلطان مسعود حمله کردند و شتران بسیار به غنیمت گرفتند. سپاه غزنوی در حالی که از جانب ترکمانان مورد حملاتی سخت قرار داشت، خود را به حصار «دندانقان» رساندند و اهالی آنجا لشکریان تشنه را سیراب کرد. در حالی که اهالی حصار دندانقان سلطان را برای ورود به قلعه فرا می‌خواندند و از پنج چاه آب موجود در آنجا خبر می‌دادند، مسعود با کافی ندانستن آن مقدار آب، برای رسیدن به حوضچه آبی که در فاصله پنج فرسنگی دندانقان بود، شتاب می‌ورزید. هنوز چندان زمانی از حرکت لشکریان غزنوی نگذشته بود که جمعی از غلامان سرایی به ترکمانان پیوستند. آنان با همکاری غلامانی که سابقاً فرار کرده بودند، به سوی لشکر مسعود یورش آوردند. فرار فضاحت بار سپاه غزنوی چنان بود که سلطان با امیر مودود فرزندش با تنی چند در معرکه تنها ماند. بدین ترتیب برای سلطان و همراهان معدود راهی جز فرار باقی نماند.
سلطان مسعود در واپسین ایام
سلطان مسعود پس از استقرار در غزنین، نامه‌ای از امیرک بیهق دریافت کرد که از حضار داود ترکمان و سپاه او در اطراف بلخ خبر داده و تقاضای اعزام سپاه به رهبری سرداری توانا کرده بود. وی حفظ بلخ را بسیار مهم دانسته. سلطان مسعود که در انتظار کمک از سوی ارسلان خان قراخانی بود سپاهی هزار نفره موقتاً فرستاد. اما مدتی بعد از شکست سپاه غزنوی باخبر شد. سلطان بعد از این احوال، خواهان عزیمت به سوی هندوستان شد.
ماجرای ماریگله
سلطان مسعود در مسیر خویش به جانب هند، نزدیکی رباط ماریگله رسید. اما در حالی که اموال گرانبها پیشاپیش سلطان حمل می‌گردید، تنی چند از غلامان و سپاهیان به اموال یادشده، دستبرد زدند. غارتگران اموال که از سرنوشت خویش در هراس بودند، برای رهایی از آنچه در انتظارشان بود، در پی برکنار کردن مسعود از مقام سلطنت برآمدند. لشکریان شورشگر مسعود را دستگیر و امیر محمد که چشمانش به درستی نمی‌دید، زمام امور حکومت را به فرزند خود، احمد، واگذار کرد و بدین ترتیب سلطان مسعود با وضعی اسفناک به قتل رسید و سر او نزد امیر محمد فرستادند.
سیاست مذهبی در دورهٔ حکومت مسعود غزنوی
سلطان مسعود هم چنین اقدامات پدرش را در مبارزه و قلع و قمع قرمطیان و زنادقه ادامه داد و آن را وظیفهٔ خود می‌دانست. از جمله «وقتی رسول خلیفه نو[القائم با مرالله و پسر و جانشین القادر بالله] در سال ۴۲۴ق/۱۰۳۳م با منشور حکومتی به خدمت سلطان آمد مسعود در یک اعلان عمومی سیاسی نقش خود را به عنوان مدافع ایمان و کوبندهٔ زنادقه تأکید کرد». مسعود غزنوی همچون پدرش از تهمت قرمطی و بدمذهب و ملحد و زندیق بودن در راه اهداف سیاسی و حکومتی خود بهره کامل برد و مخالفان خود را با این حربه خلع سلاح کرده و آنان را از بین برد. از جمله در جریان جانشینی محمود و درگیری پدریان (طرفداران سلطان محمد) و پسریان (طرفداران سلطان مسعود)، مسعود غزنوی برای تحکیم قدرت و موقعیت خود و مبارزه با محمودیان که طرفدار سلطنت برادر وی محمد بودند از تهمت قرمطی بودن مخالفان خود سود جست و آن‌ها را نابود کرد. چنان‌که این عمل را دربارهٔ حسنک وزیر که طرفدار سلطنت برادر مسعود یعنی محمد بود، برای نابودی وی و مصادره اموال و دارایی اش، او را به اتهام قرمطی بودن و ارتباط با خلیفه فاطمی مصر بردار کشید.
اهتمام سلطان مسعود غزنوی به مناسک دینی
صرف نظر از چشم داشت‌ها و پیامدهای سیاسی و اجتماعی، نه گرفتاری‌های ملک‌داری و نه اشتغال به مجالس «نشاط» و «عیش و طرب»، هیچ‌کدام مانع از توجه به تکالیف دینی به ویژه نمازهای یومیه در نزد سلاطین غزنوی نمی‌شد. حتی اقامه نمازهای فوت شده یا قضا که امتداد یافتن مجالس نشاط مانعی برای انجام آن بود، از خاطر دور نمی‌ماند. بیهقی گزارش جالبی ارائه می‌دهد که چگونه مسعود بعد از پایان یک مجلس باده گساری مفصل و طولانی «آب و طشت خواست و مصلای نماز، و دهان بشست و نماز پیشین بکرد و نماز دیگر بکرد».
حتی در بحبوحه جنگ‌ها، تقید و الزام خاصی به اقامه نماز جماعت در لشکر وجود داشت. در جنگ طلخاب که طی آن مسعود با قبایل سلجوقی دست و پنجه نرم کرد، بیهقی این واقعیت را گزارش می‌دهد: «چون ماه رمضان به آخر آمد امیر عید کرد و خصمان آمده بودند قریب چهار و پنج هزار، و بسیار تیر انداختند بدان وقت که ما به نماز مشغول بودیم.» اما سپاه سلطان فقط «پس از نماز ایشان را مالشی قوی دادند…».
باور و ایمان به نذر و دعا، مانند آحاد مردم روزگار در نزد سلاطین غزنوی با سوز و گداز و اعتقادی مومنانه، از ارج و منزلت خاصی برخوردار بود. غزنویان علاوه بر چشمداشت‌های تردید ناپذیر مادی که ازفتوح هند تلقی می‌گردید مبادرت به آن از دریچه ادای نذر نیز در نزد آنان بسیار مهم جلوه می‌نمود. به سال ۴۲۸ه‍.ق به رغم تاخت و تازهای مخاطره آمیز قبایل سلجوقی و با وجود مخالفت‌های باطنی رجال برجسته با غزای هند در چنین هنگامه ای، به شکرانه نجات خود در واقعه واژگون شدن کشتی اش در هیرمند، فتح قلعه هانسی را که پیشتر در تسخیر آن ناکام مانده بود نیت می‌کند.
هویت ایرانی در دوره سلطان مسعود غزنوی
در این فضا بود که فضلا و اهل قلم ایرانی برای پیوند دادن غزنویان به ساسانیان به شجره نامه و تبارسازی برای آنان پرداختند. براساس تبارنامه‌ای که جوزجانی به آن اشاره کرده‌است، سبکتگین از شش نسل پدری، به دختر یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی، می‌رسد. این تبار سازی، به تلاش‌های ایرانیان برای نسبت دادن چهارمین امام شیعیان به نوهٔ دختری یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی، شباهت دارد.
برای مثال فرخی دربارهٔ سلطان مسعود هنگام حرکت از اصفهان برای احراز مقام سلطنت می‌گوید:
و در پایان قصیده می‌گوید:
رشد فزایندهٔ زبان فارسی به بالابردن مقام میراث فرهنگی ایران و تجلی آن در ادبیات فارسی این دوره کمک کرد. برای نمونه، تاریخ بیهقی ذخیرهٔ پرارزشی از خاطرات فرهنگ ایرانی، توصیف جشن‌های نوروز و مهرگان، شکوه عظمت و رسوم دربار، و نیز شیوه‌های روابط اجتماعی و سیاسی ایران دربردارد. در عبارت گویایی از مراسم برتخت نشستن سلطان طغرل بیک سلجوقی، بیهقی می‌گوید بارگاه سلطان از هر شکوه و جلال خالی بود: «نداشت نوری بارگاه و مشتی اوباش درهم شده بودند». آن گاه قاضی صاعد که با کوکبه‌ای بزرگ به بار آمده بود خطاب به سلطان می‌گوید: زندگانی خداوند دراز باد! این تخت سلطان مسعود است که برآن نشسته‌ای، و در غیب چنین چیزهاست و نتوان دانست که دیگر چه باشد. هشیار باش و از ایزد عزه و ذکره بترس و داد ده و سخن ستم رسیدگان و درماندگان بشنو و یله مکن که این لشکر ستم کنند، که بیداری شوم باشد. و… طغرل گفت: «ما مردمان نو و غریبیم و رسم‌های تازیکان ندانیم». این عبارت نشان می‌دهد که چگونه غزنویان به آشنایی با رسوم ایرانی شهرت داشته‌اند و چگونه سلاطین در حال ظهور سلجوقی نسبت به میراث فرهنگی ایران ناآگاه و بیگانه بوده‌اند. این عبارت همچنین نشانگر این نکته است که چگونه عضوی از سلسله مراتب مذهبی، به مراسم دربار ایرانی اهمیت می‌داد و بر وظایف سلطان که در سنن پادشاهان ایران مرسوم بود تأکید می‌ورزید. اما با آمدن سلاجقه که به‌غایت تعصب اهل سنت داشتند، هم عرصه بر شیعیان، که آن‌ها را رافضی می‌نامیدند، تنگ شد و هم گرایش‌های قومی و شبه ملی به حاشیه رانده شد.
آناتولیوس (کنسول)
آناتولیوس (به یونانی : Ανατόλιος، fl . 421 - 451) دیپلمات و ژنرال امپراتوری روم شرقی و کنسول در سال ۴۴۰ بود. او در دوران سلطنت تئودوسیوس دوم بسیار تأثیرگذار بود و به مدت ۱۳ سال فرماندهی ارتش شرقی امپراتوری را بر عهده داشت. او چندین بار مذاکره با آتیلا هون را رهبری کرد.
زندگینامه
در سال ۴۲۱، آناتولیوس رهبری یک ارتش رومی در ارمنستان ایرانی را در جریان جنگ با ساسانیان برعهده داشت.
آناتولیوس از سال ۴۳۳ تا ۴۴۶ به کنسولگری رسید و در سال ۴۴۰ به کنسولگری رسید که با امپراطور غربی والنتینین سوم به عنوان همکار در اختیار داشت.
دستاوردها
او در سمت خود به عنوان مجیستر میلیتوم قلعه تئودوسیوپولیس را در امتداد مرز با ارمنستان ایرانی در اواسط دهه ۴۳۰ ساخت. در سال ۴۴۰ آثاری را در هلیوپولیس فنیقیه کارگردانی کرد و دیوارهای گراسا در عربستان را بازسازی کرد. در سال ۴۴۰ پادشاه ساسانی یزدگرد دوم به رومیان حمله کرد. تئودوسیوس دوم آناتولیوس را برای گفتگو با پادشاه بزرگ فرستاد. آناتولیوس به سپاه ساسانی رسید و پیاده شد و پیشروی کرد. یزدگرد که از سردار رومی خبر داد، از چنین احترامی متحیر شد و با تمام سپاه به اردوگاه خود بازنشسته شد. او فرستاده تئودوسیوس را پذیرفت و با او محترمانه رفتار کرد و صلح را پذیرفت.
در سال ۴۴۲ آناتولیوس یک تکیه نقره‌ای برای استخوان‌های توما به کلیسای ادسا اهدا کرد. او کلیسایی در انطاکیه ساخت که به نام «بازیلیکا آناتولیوس» گرفته شد. او نامه های متعددی از تئودورت دریافت کرد که درخواست کمک داشت.
در سال ۴۴۳ آناتولیوس موفق شد یک سال آتش بس با آتیلا هون منعقد کند. در سال ۴۴۶ او به خدمت خود پایان داد. سال بعد، او قبلاً به عنوان پاتریسیوس تأیید شده است. در سال ۴۴۸ آناتولیوس قرارداد صلحی با آتیلا منعقد کرد و موافقت کرد که سالانه ۲۱۰۰ پوند طلا خراج بپردازد. با این حال، در سال ۴۵۰ آتیلا دوباره با امپراتوری روم در حال جنگ بود، به این بهانه که امپراتور پناهندگان فراری از قلمرو هونیک‌ها است. آتیلا به پیشنهاد مذاکره پاسخ داد که فقط با سفیران در رتبه کنسولی کار خواهد کرد و نام نوموس ، سناتور و آناتولیوس را ذکر کرد. آناتولیوس که در آن زمان به منصب مجیستر میلیتوم نائل شده بود (منصبی که حداقل تا سال بعد در اختیار داشت) و دوستش به ملاقات آتیلا رفتند که در ابتدا با آنها بدرفتاری کرد، اما بعداً تسلیم هنرهای سخنوری و هدایایی شدند. آورده بود: آتیلا شروط صلح ۴۴۸ را می‌پذیرفت، از حمله به امپراتور تئودوسیوس دوم دست می کشید و از نوار زمینی در جنوب دانوب که با صلح ۴۴۸ به دست آمده بود، دست می‌کشید. به نظر می‌رسد که اعطای آزادی بسیاری از زندانیان به رومی ها امتیازی بوده که شخصاً به این دو میهمان معتبر داده شده است.
در سال ۴۵۱ آناتولیوس به عنوان رئیس نمایندگان امپراتوری در جلسات مختلف شورای خلقیدون شرکت کرد.
در آغاز سلطنت مارسیانوس ، فلورنتیوس و آناتولیوس امپراتور را از حمایت از قیام ارامنه علیه امپراتوری ساسانی منصرف کردند.
آلباترا
آلباترا دهستانی در استان آلیکانتهٔ اسپانیا است.
در این دهستان ۱۱۶۵۶ نفر زندگی می‌کنند. مساحت این دهستان ۶۶٫۵۳ کیلومتر مربع است.
شلنژا
شلنژا (به لاتین: Ślęża) یک کوه در لهستان است که در استان سیلزی سفلی واقع شده‌است. شلنژا ۷۱۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ابیگری، کوپال
ابیگری، کوپال (به لاتین: Abbigeri, Koppal) در هند است که در کارناتاکا واقع شده‌است.
کلوونیال پاین هیل، داکوتای جنوبی
کلوونیال پاین هیل شهری در ایالت داکوتای جنوبی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲٬۴۹۳ نفر بوده‌است.
ژامیلا کولونوموس
آنجلا کولونوموس (۱۸ ژوئن ۱۹۲۲–۱۸ ژوئن ۲۰۱۳) (همچنین ژامیله، جمیله، جمیلا) شهره به ژامیلا مبارز آزادی، نویسنده، دانشگاهی، و فعال سیاسی یهودی سفاردی در مقدونیه شمالی کنونی بود.
اوایل زندگی
کولونوموس در نوجوانی خود در مدرسه فرانسوی بیتولا در سال ۱۹۴۰ تحصیل کرد او یکی از اعضای سازمان جوانان صهیونیسم کارگری هاشومر هتزایر بود.
والری گاسی
والری گاسی (Валерий Дмитриевич Гассий؛ April 22, 1949 – February 1, 2004) بازیکن هندبال اهل اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بود.
ژامیلا کولونوموس
جنگ جهانی دوم
در سال ۱۹۴۱، آلمان و سپس بلغارستان، مقدونیه یوگسلاوی، از جمله شهر موناستیر را اشغال کردند. در ۱۹ سالگی، اندکی پس از شروع اشغال، با تشویق پدرش، در حالیکه مادرش اوایل همان سال بر اثر سکته قلبی درگذشته بود به پارتیزان‌های یوگسلاوی، و نیروهای مقاومت اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی در برابر اشغال نیروهای محور پیوست.
ژامیلا قبلاً از طریق سازمان هاشومر هتزیر در تلاش‌های ضد فاشیستی شرکت کرده بود و برای نیروهای مقاومت‌کفش و سلاح‌ها را جمع‌آوری می‌کرد. او به تأسیس گروه‌های مقاومت زیرزمینی برای زنان و جوانان نیز کمک می‌کرد. هنگامی که یهودیان موناستیر در مارس ۱۹۴۳ جمع‌آوری و از شهر اخراج شدند، کولونوموس و چند تن دیگر از مخالفان یهودی توانستند با پنهان شدن در یک دکه سیگارفروشی فرار کنند. او از شهر گریخت و ماه بعد به گروه دامیان گروف ارتش پارتیزان پیوست. در این زمان جامعه یهودی موناستیر تقریباً به‌طور کامل نابود شد. کولونوموس ۱۸ عضو خانواده خود از جمله پدر، پدربزرگ و مادربزرگ و خواهر و برادرش را که به اردوگاه مرگ تربلینکا فرستاده شدند، از دست داد. او تنها عضو خانواده و خاندان خود بود که از هولوکاست جان سالم به در برد.
او که تحت نام مستعار تسوتا می‌جنگید، در نهایت به درجه کمیسار برای چندین گردان رسید، سپس به عنوان معاون یک تیپ مقدونیه و لشکر ۴۲ یوگسلاوی منصوب شد. او همچنین سردبیر روزنامه گروه بود.
پس از اینکه در زمستان ۱۹۴۳–۱۹۴۴ به همراه گروه‌های پارتیزانی تقریباً از گرسنگی در حال مرگ بود، کولونوموس در جریان نبرد برای آزادسازی دبار در ماه اوت سال بعد مورد اصابت گلوله انفجاری قرار گرفت و از پشت مجروح شد. او زنده ماند و منطقه مقدونیه در نوامبر ۱۹۴۴ به‌طور آزاد شد.
دوره پس از جنگ
پس از آزادی مقدونیه، او در دسامبر ۱۹۴۴ با مبارز آزادی و همکارش، چده فیلیفوفسکی دام، که در چندین نوبت جان او را نجات داده بود، ازدواج کرد. شوهر او در ژوئن ۱۹۴۵ در یک تصادف موتور سیکلت درگذشت. کولونوموس یک ماه بعد دخترشان میرا را به دنیا آورد.
او در اواخر سال ۱۹۴۵ پس از اطلاع از مرگ اعضای خانواده‌اش به اسکوپیه نقل مکان کرد. در ژوئن ۱۹۴۷ در آنجا با آورام سدیکاریف ازدواج کرد، که از اشغال بیتولا نیز جان سالم به در برده بود. این زوج صاحب یک پسر به نام ساموئل شدند که تا زمان مرگ آورام در سال ۲۰۰۷ در کنارشان بود اما ژامیلا دختر ۱۸ ساله خود، میرا، را در زمین‌لرزه ۱۹۶۳ اسکوپیه از دست داد.
در سال‌های پس از جنگ، او چندین مدال ملی به‌خاطر خدمات دوران جنگش در مقاومت دریافت کرد، از جمله مدال یادبود پارتیزان‌ها در سال ۱۹۴۱. او همچنان در فعالیت‌های سیاسی، از جمله از طریق اتحاد مقاومت یوگسلاوی، اتحادیه برای حمایت کودکان مقدونیه، و اتحاد زنان ضد فاشیست مقدونیه، درگیر بود. او به عنوان رئیس اتحادیه انجمن‌های زنان، اتحادیه جانبازان و گروه‌های مختلف دیگر خدمت کرد. در سال ۱۹۵۶، او در هیئتی به نمایندگی یوگسلاوی به چین سفر و با مائو تسه‌تونگ ملاقات کرد.
کولونوموس به عنوان معاون در مجلس ملی جمهوری سوسیالیستی مقدونیه، و تا زمان بازنشستگی به عنوان عضو شورای جمهوری مقدونیه خدمت کرد.
حرفه دانشگاهی و نویسندگی
کولونوموس مدرک دکترای خود را در زبان لادینو از دانشگاه سیریل و متدیوس اسکوپیه در سال ۱۹۶۱ دریافت کرد، و او در سال ۱۹۶۲ در آنجا استاد مطالعات رومی شد. او همچنین در این دوره در دانشگاه سوربن تحصیل کرد.
او مقالات و کتاب‌های مختلفی در مورد تاریخ منطقه، زبان لادینو و مقاومت یوگسلاوی-مقدونیه در طول جنگ جهانی دوم نوشت و ویرایش کرد. که مهم‌ترین آن کتاب یهودیان مقدونیه در طول جنگ جهانی دوم (۱۹۴۱–۱۹۴۵) است که در ابتدا در سال ۱۹۸۶ به زبان مقدونی منتشر شد و با همکاری ورا وسکوویخ-وانجلی نوشته شد.
در دهه ۱۹۷۰، او دو مجموعه دربارهٔ زبان، فرهنگ و تاریخ یهودیان سفاردی منتشر کرد: ضرب‌المثل‌ها و گفته‌های یهودیان سفاردی بوسنی و هرزگوین، و ضرب‌المثل‌ها، گفته‌ها و داستان‌های یهودیان سفاردی مقدونیه. او را تنها گردآورنده میراث زبانی و فرهنگی تاریخ یهودیان در مقدونیه شمالی در این دوره می‌دانند.
خاطرات او در سال ۲۰۰۶ چاپ شد. این کتاب با ترجمه انگلیسی با عنوان موناستیر بدون یهودیان: خاطرات یک پارتیزان یهودی در مقدونیه در سال ۲۰۰۸ نیز منتشر شد. متعاقباً، خاطرات او در سال ۲۰۰۷ از مقاومت انتشار یافت و در سال ۲۰۱۳ تحت عنوان جنبش مقاومت و یهودیان مقدونیه به انگلیسی ترجمه شد.
کتابهای او اغلب به زبان لادینو و زبان مقدونی منتشر می‌شد.
مرگ و میراث
ژامیلا در سن ۹۱ سالگی در سال ۲۰۱۳ در اسکوپیه درگذشت.
آثار او نشان‌دهنده برخی از تنها روایت‌های دست اول از زندگی یهودیان و هولوکاست در مقدونیه شمالی کنونی است. مجموعه‌ای از عکس‌ها، اسناد، مدال‌ها و دیگر اشیاء او در موزه یادبود هولوکاست نگهداری می‌شود.
لیگ برتر فوتبال ارمنستان ۱۹۹۷
لیگ برتر فوتبال ارمنستان ۱۹۹۷ (1997 Armenian Premier League) هفتمین فصل از زمان تأسیس آن بود.
جدول لیگ
Pld = Matches played; W = Matches won; D = Matches drawn; L = Matches lost; GF = Goals for; GA = Goals against; GD = Goal difference; Pts = Points
دوره هشتم مجلس نمایندگان افغانستان
هیئت اداری
در این دوره مجلس نمایندگان اعضای هیئت رئیسه را انتخاب کردند.
رئیس: عبدالرشید خان (نماینده نهرسراج قندهار)
معاون اول: محمد کبیر خان عزیزی (نماینده غوربند حکومت اعلی پروان)
معاون دوم: محمد عثمان خان (نماینده رودات ولایت مشرقی)
منشی اول: محمد علیخان قاضی زاده (وکیل پشتون زرغون/سبزوار ولایت هرات)
منشی دوم: لعل گل خان فریاد (نماینده از ولایت جنوبی)
مامور تحریرات: محمد داوود
مدیر کمیسیون‌ها: سید سلطان خان احمدی و محمد عمر خان جاجی
کم زرد (خاش)
کم زرد (خاش)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان خاش در استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان پشتکوه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۷۵ نفر (۲۹خانوار) بوده‌است.
شمردا
شمردا یک کوه در صربستان است که در Eastern Serbia واقع شده‌است. شمردا ۸۰۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
موردنت
موردنت از مصدر «Mordere» در زبان ایتالیایی، یا گَزِش در موسیقی به عنوان نت زینت استفاده می‌شود.
چگونگی
گزش در موسیقی به عنوان نت زینت استفاده می‌شود. هدف استفاده از گزش اشاره سریع به یک نت دیگر و سپس برگشت به نت اصلی می‌باشد.
نحوه قرارگیری گزش بر روی نت به دو صورت می‌باشد:
انواع گزش
گزش بر دو گونه است:
اگر نت دارای علامت ♭ یا ♯ باشد به معنای آن است که نتی که می‌خواهیم با گزش اجرا کنیم بمل یا دیز است.
محمدحسین محمدیان
محمدحسین محمدیان (زادهٔ ۲۸ مرداد ۱۳۷۱ - ساری) کشتی‌گیر آزادکار ایرانی است. وی فرزند عسکری محمدیان است. او نخستین حضورش در بازی‌های جهانی را با دستیابی به نشان برنز وزن ۸۶ کیلوگرم مسابقات قهرمانی کشتی جهان ۲۰۱۴ پشت سر گذاشت.
وی در سال ۲۰۱۹ و پس از چهار سال محرومیت به میدان‌های ورزشی بازگشت. او سابقه حضور در المپیک ۲۰۲۰ توکیو را دارد.این کشتی گیر یکی از مدعیان اصلی وزن ۹۷کیلوگرم در ایران به حساب می آید.
مسابقات یونیورسیاد ۲۰۱۳
محمدیان در یونیورسیاد تابستانی ۲۰۱۳ در کازان، روسیه توانست نشان برنز رقابت‌ها در وزن ۸۴ کیلوگرم را به گردن بیاویزد. وی ابتدا اد راس از آمریکا را ۷ بر صفر مغلوب کرد و در دور دوم موسی مرتضی علی‌اف نائب قهرمان اروپا از ارمنستان را ۸ بر ۴ برد و در دور سوم مقابل شامیل کودیا ماگموداف ۷ بر ۵ شکست خورد. با توجه به حضور این کشتی‌گیر روس در دیدار نهایی، محمدیان به گروه شانس دوباره راه یافت. وی در این مرحله مقابل اصلان کاخیدزه از قزاقستان با نتیجه ۱۰ بر ۶ به برتری دست یافت تا برای کسب مدال برنز به مصاف الکساندر گوتسیف از آذربایجان برود. محمدیان در دیدار رده‌بندی مقابل حریف آذربایجانی خود که دارندهٔ نشان برنز جوانان اروپا بود، با نتیجهٔ ۴ بر ۳ به برتری رسید و به مقام سوم رسید.
مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۱۴
محمدیان در نخستین تجربهٔ حضور در رقابت‌های جهانی در دور نخست با نتیجهٔ ۱۰ بر صفر آردین آبو از برزیل را شکست داد. وی در دور دوم با نتیجه ۷ بر ۴ از سد ادوارد روت از آمریکا گذشت. محمدیان در دور سوم پترو سبالوس از ونزوئلا را ۸ بر ۶ مغلوب کرد. وی در مرحلهٔ یک‌چهارم نهایی مقابل رینیریس سالاس از کوبا نایب قهرمان جهان با نتیجه ۴ بر ۲ مغلوب شد و با توجه به حضور سالاس در دیدار فینال، محمدیان به گروه شانس مجدد راه یافت. محمدیان در این مرحله مقابل آتسوشی ماتسوموتو از ژاپن با نتیجهٔ ۱۰ بر صفر به برتری دست یافت و به دیدار رده‌بندی راه یافت. محمدیان با پیروزی ۱۱ بر ۲ مقابل عظمت عثمانوف کشتی‌گیر آذربایجانی، نشان برنز وزن ۸۶ کیلوگرم مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۱۴ در تاشکند را از آن خود کرد.
مسابقات قهرمانی آسیا ۲۰۱۵
محمدیان در مسابقات قهرمانی کشتی آسیا ۲۰۱۵ در سالن اسپایر دوحه، ابتدا رستم اسکندریان از تاجیکستان را ۱۳ بر ۲ شکست داد. سپس تاکاشی یاماگوچی ژاپنی را ۱۴ بر ۹ شکست داد و در دیدار پایانی برابر ماگومد موسائف قهرمان بازی‌های آسیایی از قرقیزستان با حساب ۱۰ بر ۳ به پیروزی رسید و صاحب گردن‌آویز طلا در وزن ۹۷ کیلوگرم شد.
بازی‌های نظامیان جهان ۲۰۱۹
در بازی‌های نظامیان جهان ۲۰۱۹ در ووهان، چین، محمدحسین محمدیان در وزن ۹۷ کیلوگرم در کشتی نخست با نتیجهٔ ۱۳ بر ۲ مقابل آندری ولاسوف از اوکراین پیروز شد. وی در دور بعد با نتیجهٔ ۱۲ بر صفر محمد فردج از الجزایر را مغلوب کرد و در نیمه‌نهایی نیز ولادیسلاو بایتسایف قهرمان اروپا از روسیه را با حساب ۱۱ بر صفر از پیش رو برداشت و راهی دیدار نهایی شد. محمدیان در دیدار پایانی برابر الکساندر هوشتین دارندهٔ مدال نقره اروپا از کشور بلاروس به میدان رفت و در پایان با نتیجهٔ ۳ بر ۲ به برتری رسید و تنها نشان طلای ایران در این رقابت‌ها را بر گردن آویخت.
سری رنکینگ متئو پلیکونه ۲۰۲۰
محمدیان در رم توانست بدون از دست دادن امتیاز مدال طلای مسابقات جام متئو پلیکونه ایتالیا و نخستین مرحله از مسابقات سری رنکینگ در سال ۲۰۲۰، در وزن ۹۷ کیلوگرم آزاد را به‌دست‌آورد. وی ابتدا علیشیر یرگالی قزاقستانی را ۱۳ بر صفر شکست داد و در دور دوم بو نیکال، قهرمان رقابت‌های زیر ۲۳ سال جهان ۲۰۱۹ از ایالات متحده را ۱۰ بر صفر از پیش رو برداشت. او در دور سوم، در حالی که با حساب هشت بر صفر از کایل اسنایدر آمریکایی پیش بود، توانست این قهرمان جهان و المپیک را ضربهٔ فنی کند و راهی مرحلهٔ نیمه‌نهایی شود. محمدیان در این مرحله در یک رقابت یک طرفه با نتیجهٔ ۱۱ بر صفر از سد آبراهام کونیدو دارندهٔ مدال برنز جهان از ایتالیا گذشت و راهی دیدار نهایی شد. حریف وی در این دیدار الکساندر هوشتین بلاروسی بود که در رقابت پایانی بازی‌های نظامیان جهان ۲۰۱۹ با او سرشاخ شده بود. محمدیان این‌بار توانست با نتیجهٔ ۹ بر ۰ نایب قهرمان اروپا را شکست دهد و قهرمان رقابت‌ها شود.
جام زیلکوفسکی ۲۰۲۱
محمدیان در این مسابقات که به منظور انتخابی المپیک برگزار شده بود توانست در گام نخست با نتیجه ۱۱ بر ۰ از سد کالین مور آمریکایی بگذرد و سپس با نتیجه ۱۰ بر ۰ توانست بر حریف قزاقستانی خود غلبه کند و به نیمه نهایی صعود کرد؛او در نیمه نهایی با پیروزی ۲ بر ۲ مقابل علیرضا کریمی به فینال صعود کرد و در فینال با برتری ۱ بر ۱ مقابل علی شعبانی موفق به کسب مدال طلای این مسابقات و کسب سهمیه المپیک ۲۰۲۰ شود.
قهرمانی آسیا ۲۰۲۲
در وزن ۹۷ کیلوگرم محمدحسین محمدیان در دور اول با نتیجه ۱۰ بر صفر ضیامحمد صفراف از ترکمنستان را از پیش رو برداشت. وی در دور بعد و در مرحله نیمه نهایی با نتیجه ۱۰ بر صفر از سد ساتیوارت کادیان دارنده مدال نقره آسیا از هند گذشت و به دیدار فینال راه یافت. محمدیان در دیدار پایانی در یک دیدار زیبا با نتیجه ۱۱ بر صفر باتزول اولزیسایخان از مغولستان را مغلوب کرد و به مدال طلا دست یافت.
قهرمانی جهان ۲۰۲۲
در وزن ۹۷ کیلوگرم محمدحسین محمدیان دارنده مدال برنز جهان پس از استراحت در دور اول در دور دوم ساموئل شرر از سوئیس را با نتیجه ۱۰ بر صفر شکست داد و به مرحله یک چهارم نهایی راه پیدا کرد. دارنده مدال برنز جهان در این مرحله نیز محمد زاکاریف از اوکراین را ۸ بر ۵ شکست داد و راهی نیمه‌نهایی شد. محمدیان در دیدار نیمه نهایی به مصاف کایل اسنایدر دارنده طلا و نقره المپیک و ۲ طلا، ۲ نقره و یک برنز قهرمانی جهان از آمریکا و با ارایه مبارزه دور از انتظار با نتیجه ۴ بر ۲ شکست خورد و از صعود به فینال بازماند. محمدیان در مبارزه رده‌بندی به مصاف ماگومدخان ماگومدوف از جمهوری آذربایجان رفت و در حالی که از حریف خود پیش بود با ضربه فنی شکست خورد و در رده پنجم قرار گرفت. البته مصدومیت و خونریزی از سر او به نوعی تمرکز او را به هم ریخت و نتوانست کشتی قابل قبولی را ارائه کند.
محرومیت
در ۲۲ آذر ۱۳۹۴، اتحادیهٔ جهانی کشتی از مثبت بودن آزمایش دوپینگ محمدحسین محمدیان و طالب نعمت‌پور خبر داد. محمدیان چهار سال و نعمت‌پور که چند ماه پیش از این خبر از دنیای کشتی خداحافظی کرده بود، برای همیشه از شرکت در مسابقات محروم شدند. در همین رابطه علیرضا رضایی، سخنگوی فدراسیون کشتی گفت: «محمدیان زمانی که به عنوان نفر ذخیره برای رقابت‌های جهانی انتخاب شد از اردو خارج شده، و پس از آن برای ادامه درمان شکستگی استخوان مچ پای خود که حدود هشت ماه پیش اتفاق افتاده بود، به پزشک خود در شهرستان مراجعه کرده و متأسفانه پزشک ذیربط بدون آگاهی اقدام به تجویز دارویی جهت ترمیم بافت استخوانی محمدیان نموده که حاوی مواد ممنوعه بوده‌است. محمدیان نیز که خارج از اردو بوده، بدون مشورت پزشکان تیم ملی و از روی ناآگاهی این دارو را مصرف کرده و چون گمان نمی‌کرده مسئله‌ای وجود دارد، به کمیتهٔ پزشکی فدراسیون نیز اطلاعی نداده و با توجه به حضور سرزدهٔ مأموران «وادا»، در تست دوپینگ حضور یافته و چون هیچ اطلاعی از ممنوعیت داروی مورد استفاده خود نداشته، در فرم ذیربط، استفاده از داروی مذکور را جهت ترمیم شکستگی استخوان خود قید نکرده و متأسفانه به دلیل استفاده از داروی ترمیمی استخوان، چهار سال از حضور در رقابت‌های کشتی محروم شده‌است.» بعدها محمدیان گفت «این سناریو توسط کمیتهٔ پزشکی فدراسیون کشتی ساخته شده بود تا شاید میزان محرومیت کمتر بشود اما محرومیت کاهش نیافت و دفاعیه‌ای که توسط کمیتهٔ پزشکی فدراسیون کشتی ایران به فدراسیون جهانی و وادا ارسال شده بود نه تنها کمکی نکرده بود، بلکه کار را خراب‌تر کرده بود و به دلیل عدم حسن نیت، روی پروندهٔ من حساس شدند و باعث شد که حداکثر محرومیت را برای من در نظر بگیرند».
محرومیت چهارسالهٔ محمدیان در ۵ مهر ۱۳۹۸ پایان پذیرفت و وی جواز حضور دوباره در رقابت‌ها را به‌دست‌آورد.
رکورد کشتی آزاد
! colspan="7"| رقابت‌های بین‌المللی کشتی آزاد بزرگسالان ! نتیجه. ! رکورد ! رقیب ! امتیاز ! تاریخ ! رویداد ! مکان ! style=background:white colspan=7 |رقابت انتخابی المپیک آسیا ۲۰۲۱ در ۹۷ کیلوگرم آلماتی ! style=background:white colspan=7 |انتخابی تیم جهانی ایران ۲۰۲۰ در ۹۷ کیلوگرم تهران ! style=background:white colspan=7 |سری رنکینگ متئو پلیکونه ۲۰۲۰ در ۹۷ کیلوگرم ! style=background:white colspan=7 |جام باشگاه‌های جهان ۲۰۱۹ همراه تیم بازار بزرگ ایران در ۹۷ کیلوگرم بجنورد، ایران ! style=background:white colspan=7 |بازی‌های جهانی نظامی ۲۰۱۹ در ۹۷ کیلوگرم ووهان ! style=background:white colspan=7 |اوپن لهستان ۲۰۱۵ در ۹۷ کیلوگرم ورشو ! style=background:white colspan=7 |جام استفان سارگیسیان ۲۰۱۵ در ۹۷ کیلوگرم ایروان ! style=background:white colspan=7 |قهرمانی آسیا ۲۰۱۵ در ۹۷ کیلوگرم دوحه ! style=background:white colspan=7 |جام جهانی ۲۰۱۵ همراه تیم ایران در ۹۷ کیلوگرم لس آنجلس ! style=background:white colspan=7 |جایزه بزرگ پاریس ۲۰۱۵ در ۹۷ کیلوگرم پاریس ! style=background:white colspan=7 |قهرمانی جهان ۲۰۱۴ در ۸۶ کیلوگرم تاشکند ! style=background:white colspan=7 |اوپن لهستان ۲۰۱۴ در ۸۴ کیلوگرم دومبرووه گورنیچا ! style=background:white colspan=7 |بین‌المللی علی علیف ۲۰۱۴ هفدهم در ۸۶ کیلوگرم مخاچ‌قلعه ! style=background:white colspan=7 |بازی‌های جهانی دانشگاهی ۲۰۱۳ در ۸۴ کیلوگرم کازان
پل ناردی
پل ناردی (Paul Nardi؛ زادهٔ May 18, 1994) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال نانسی، باشگاه فوتبال رن، باشگاه فوتبال سرکل بروژ، باشگاه فوتبال موناکو، و باشگاه فوتبال لوریان اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال فرانسه، زیر ۱۸ سال فرانسه، زیر ۱۹ سال فرانسه، زیر ۲۰ سال فرانسه، و زیر ۲۱ سال فرانسه بازی کرده‌است.
آلکالالی
آلکالالی دهستانی در استان آلیکانتهٔ اسپانیا است.
در این دهستان ۱٬۴۱۸ نفر زندگی می‌کنند. مساحت این دهستان ۱۴٫۴۳ کیلومتر مربع است.
رودریگو (بازیکن فوتبال)
رودریگو (Rodrigo؛ زادهٔ March 6, 1991) یک بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به بولتون واندرز، باشگاه فوتبال رئال مادرید سی، رئال مادرید کاستیا، بنفیکا، والنسیا،لیدز یونایتد ، تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال اسپانیا و تیم ملی فوتبال اسپانیا اشاره کرد.
تور جهانی ترول‌ها
تور جهانی ترول‌ها (Trolls World Tour) یک انیمیشن کمدی موزیکال ۲۰۲۰ ساخت دریم‌ورکس است، که در دنباله ترول‌ها ساخت ۲۰۱۶ می‌آید. کارگران این فیلم والت دورن است و از صدای بازیگرانی چون جاستین تیمبرلیک، جیمز کوردن، آنا کندریک، جیمز کوردن، آنتونی راموس و ریچل بلوم در آن استفاده شده‌است. این فیلم در۱۷ آوریل ۲۰۲۰ اکران شد.
رادار باند ایکس سی-بیسد
رادار ایکس باند سی بیسد (XB-1) یک سامانهٔ راداری هشدار سریع با آرایه اسکن الکترونیکی فعال به صورت سیار، خودپیش‌ران و شناورست که به منظور عملکرد در دریاهای متلاطم و بادهای شدید طراحی شده. این رادار به عنوان بخشی از برنامهٔ سامانه دفاعی موشکی برعهدهٔ بخش آژانس دفاع موشکی وزارت دفاع آمریکا توسعه یافته.
تور جهانی ترول‌ها
داستان
انیمیشن ترول‌ها تور جهانی ۲۰۲۰، پاپی و برنچ و دوستانشان برای بازگرداندن نظم و متحد کردن ترول‌ها به یک مأموریت فوق‌العاده به تمامی سرزمین‌های دیگر می‌روند. اما در این مسیر با مشکلات فراروانی مواجه می‌شوند که…
رادار باند ایکس سی-بیسد
پیکرهٔ این رادار بر روی یک سکوی نفتی نیمه شناور از نوع نسل پنجم CS-50 با دو آبخور قرار دارد. مطابفت‌سازی و تبدیل این سکو به وسیلهٔ شرکت کپل کورپوریشن در برانزویل تگزاس و ساخت پایهٔ نگهدارندهٔ رادار توسط شرکت کیوویت مستقر در اینگلساید، تگزاس به انجام رسیده‌ست. همچنین قابل ذکر است که گرچه این رادار به صورت اسمی در آداک آیلند آلاسکا مستقر است ولی زمان قابل توجهی را در مرحله آزمایشی سپری کرده‌است.