اسناد_نام_خلیج_فارس،_میراثی_کهن_و_جاودان
تفاوت بین اقیانوس هند، دریای پارس و خلیج فارس
در زمان‌های قدیم اینگونه می پنداشتند که زمین مانند سینی گردی است و در سرتاسر این سینی گرد دریای طولانی به نام فراخگرد یا فراخکرت یا زره(اقیانوس ) وجود دارد و از این دریای گرد و طولانی دو دریای بسیار بزرگ به نام‌های دریای پارس و (روم) دریای مدیترانه جدا می‌شود. حتی در قرآن نیز از 2 دریا (بحرین) یاد شده است. در دوره ای جغرافی دانان جهان را 7 دریا تقسیم کرده اند که مهمترین آنها عبارتند از: بحر محیط (اقیانوس)، دریای پارس، دریای مدیترانه، دریای آفریقا (حبشه) ، دریای هند، دریای چین و دریای خزر. در قدیم اقیانوس هند و دریای عرب فعلی را از نظر تاریخی و جغرافیایی با نام‌های دیگر یاد می‌کردند، مسلمانان این دریا را بحر فارس می نامیدند، هردوت و آگاتارشید و پلینی و همچنین در «سفر نامه رهنامه دریای اریتره در قرن اول، اقیانوس هند را دریای اریترا نامیدند. بر اساس نوشته های احمد اقتداری از دریای پارس تا دریای چین 1364 ، ایرج افشار سیستانی در کتاب جغرافیای تاریخی دریای پارس 1376  و حسین نوربخش در کتاب جزیره قشم و خلیج فارس  1369 کهن ترین نام پهنه دریایی بین عمان  فعلی و هند، دریای ارترا یا ایرترا یا دریای اریتره بوده است این نام چون از منابع مکتوب یونانی به ما رسیده واگویه های مختلفی از آن شده است. نئارک سردار اسکندر می نویسد :" می گویند در این جزیره (هرمز، قشم )مقبره یکی از سلاطین بزرگ بنام اریتار وجود دارد. او بدنبال حمله شیرهادر ساحل دریای پارس به گله مادیانش به این جزیره رسید و با آباد کردن آن بر تمام آبهای منطقه مسلط و حاکم شد.هردوت ، آگاتارشید ،نئارخوس, آریان (مورخ) ،ویلفرد هاروی شوف ، پرسی سایکس و آلفونس گابریل نیز حکایت ارترا شاهزاده ایرانی را کم و بیش بیان کرده اند. در پاراگراف 33-34-35 کتاب کهن رهنامه دریای اریتره دریای پارس بیان شده در حالیکه بخشی از دریای اریتره می باشد و دریای پارس بخشی از آن است جغرافی دانان یونانی و رومی تا قرن 18 بطور مستمر عبارت دریای اریترا را  به کار بردند.,  این اصطلاح شامل همه ملحقات آن، دریای سرخ و دریای پارس (غیر ازخلیج فارس) و دریای عرب یا دریای عمان امروزی بود. اریترا به معنای سرخ و یا قلزم است، اما آگاتارشیدس به ما اطمینان می دهد که دریای اریترا به سرخی ربط ندارد، بلکه دریای ارترا از اریتراس که حاکمی ایرانی در جزیره اریتره یا هرمز( دکتر اقتداری اریترا، را میناب و اسماعیل رائئین و حسین نوربخش آنرا قشم می دانند) است و یک داستان  ایرانی در مورد این پادشاه نزد یونانیان مشهور است و پلینی در تاریخ طبیعی 6.96-111. (درباره هند) نوشته است: XXVIII.(107)   نامی که هموطنان ما به آن داده اند دریای سرخ است، در حالی که یونانی ها آن را Erythrum می نامند، که مربوط به پادشاه اریتراس یک نام ایرانی است. می دانیم که در اسناد سومری از ارته -آراتا یا اریته نام برده شده و مربوط به Ṛta یا Erta، Hr̥tás، یکی از ایزدان بنام «حقیقت» و چرخ گردون یا گردونه خورشید است. ارته و اریترا در ادبیات کهن ایران ریشه داشته و مفاهیم بسیار زیادی دارد که یکی از معانی آن سرخی خورشید هنگام پگاه است و شهر ارته شهر هرت و مردمان ارته هم گفته شده است به باور دکتر مجید زاده جیرفت کهن همان مرکز گم شده تمدن آراتا یا ارته است. هرودوت نوشته است همسایگان پارسها آنها را ارته یان می نامیدند". کشور اریتره فعلی نام جدیدی است که سابقه آن به 1890 برمی گردد.  مسلمانان در قرون وسطی معمولاً تمام آب‌های ممالک اسلام را بحر فارس نامیده‌اند یعنی از بصره تا سند و خلیج بنگال و تا حد چین و حد آفریقا . البته بعضی نیز بین این دریاها تمایز قایل شده اند. آبهای مرزی ایران امروزی و سواحل پاکستان و هند را بحر فارس و پایین تر را بحر هند نامیده اند. مسلمانان گاهی بحر مکران و بحر عمان و حتی بحر اریتره را هم بکار برده اند. که منظور پهنه آبی امروزی دریای عرب است، در کتاب اسناد نام خلیج فارس، صفحات 60 تا 84 شرح دریای پارس را در 40 کتاب مسلمانان از قرن 10 تا 18 قسمت جنوبی توضیح داده است. از ایران، شبه قاره هند و شبه جزیره عربستان به صورت دریای فارس، گاهی دریای هند و بندرت مکران یا مکوران، و دریای عمان بیان شده است از آن جمله:  ابن خردادبه، قدامة بن جعفر، یعقوبی، ابن فقیه همدانی، ابن رسته، سهراب، علی بن حسین مسعودی، اصطخری، بزرگ بن شهریار، مطهر بن طاهر مقدسی، ابوریحان بیرونی، ابن حوقل، مقدسی، ابن بلخی، شریف ادریسی، محمد بن نجیب بکران، زکریای قزوینی، ابوالفدا، شمس‌الدین انصاری دمشقی، شهاب‌الدین نویری، ابن وردی، ابن بطوطه، مصطفی کاتب چلبی قسطنطنی، ابن خلدون، طبری، الماوردی، استخری، مسعودی، بیرونی، حمدالله مستوفی، یاقوت حموی، حمزه اصفهانی، ناصرخسرو قبادیانی، ابوریحان بیرونی، حافظ ابرو و … عبارت بحر فارس یا بحر عمان یا مکران بکار برده و هیچ یک از آنها اصطلاح دریای عرب را به کار نبرده اند. در کتاب (صوره ارض) شکل زمین صفحه 42 نوشته ابن حوقل نوشته شده است: «... پس از سرزمین اعراب باید دریای پارس را نام برد، زیرا دریای پارس بیشتر مرزهای اعراب را دربر می گیرد. شبه جزیره عرب به این دریا متصل است، دریای پارس به بسیاری از کشورهای اسلامی متصل است. این دریا از قلزم (دریای سرخ) شروع می شود و به ابله (خلیج بصره) ختم می شود، سپس از سیراف (بوشهر) می گذرد و به هرمز و مکران و سواحل مولتان که سواحل سند (پاکستان) است امتداد می یابد. و تا آنجا که مرزهای بلاد اسلامی به پایان می رسد سپس دریای پارس تا سواحل هند ادامه می یابد و سرانجام در شرق به دریای چین متصل می شود. حداقل 40 جغرافی دان مسلمان دریای پارس را توضیح دادند، آنها جهان را تنها 7 دریا می دانستند و دریای فراخ را دریای پارس و دریای روم می دانستند. آنها هیچ گاه نامی از دریای عرب نیاورده اند زیرا این نام اولین بار توسط نقشه کش ها یا کارتوگرافهای  اروپایی قرن هفدهم استفاده شد، اما خود مسلمانان آنرا تا قرن بیست هم بکار نبرده اند  و در قرون معاصر آنرا بحر عمان می گفتند تا اینکه  سازمان آبنگاری بین‌المللی آنرا در سال 1938 به عنوان نام رسمی تصویب نمود.. .