محمدآباد_(سفیددشت،_غرب)
مکان های تاریخی و گردشگری
مجموعه در بافت قدیمی روستا واقع شده ، شامل گنبد ، مسجد ، حسینیه ، چهار سوق ، آب انبار ، حمام و خانه تاریخی وکیلی ها میباشد مهمترین و قدیمی ترین اثر این مجموعه گنبد عظیم و مرتفع آن است این گنبد بازمانده از عصر ایلخانان میباشد و از نوع بنا و متعلقات آن میتوان استنباط کرد که بازمانده خانقاه و رباطی بزرگ بوده است بنا بر روایات مردم این گنبد توسط مردی به نام محمد یزدی ساخته شده است می توان گفت به احتمال بسیار زیاد ، این محمد یزدی کسی نیست جز شمس الدین محمد یزدی در گذشته به سال 733 ه.ق از رجال بزرگ سیاسی و مذهبی عصر سلطان ابوسعید آخرین ایلخان مغول که بنا به گفته ی مولف تاریخ جدید یزد ، چند بقاع خیر از رباط و کاروانسرا و حمام و مسجد و مدرسه در یزد و ابرقو و اصفهان وشیراز و کازرون و قم و کاشان و همدان و قزوین و سلطانیه و تبریز ساخته و خود هیچ این عمارات ندیده. ارتفاع گنبد حدود 21 متر و دو لایه میباشد علی رغم عمر 700 ساله ی آن ، گنبد همچنان مستحکم بر جای مانده است در مقابل گنبد مسجدی ساخته شده است که به ملا مریم بانوی نیکوکار منسوب است این مسجد از آثار عصر قاجار میباشد چند دهه ی پیش گنبد مسجد به وسیله ی راه ارتباطی یکی شده است و بسیاری از مردم گنبد را با مسجد یکی میدانند در حالی که این دو ، دو اثر متفاوت ازدو دوره ی مختلف میباشند گنبد و مسجد احتیاج زیادی به توجه و مرمت دارند متاسفانه این اثر بزرگ معماری هنوز در زمره ی آثار ملی ثبت نشده است ایرج افشار در سفر نامه ی خود به منطقه در این زمینه می نویسد (( دیدنی اینجا گنبدی است که امروز مسجد جامع است گنبدی است مرتفع به سبک چهار ضلعی های ساخت مدارس و مقابر یزد و کرمان ، آن چه بر اطراف آن از شبستان و اتاق ها ساخته اند از عصر قاجاری است به بعد ، شاید خانقاهی می بوده است )) در جلوی مسجد حسینیه ای ساخته شده است که قبلا به صورت حیاطی بوده است که چند سال پیش سقف بر آن افزوده گشت حسینیه در ماههای محرم و صفر مورد استفاده قرار میگیرد و در سایر ماه های سال به محل عبور مردم تبدیل میشود که وجهه ی زیبایی ندارد چندی پیش این حسینیه تخریب گردید تا بنائی شایسته جایگزین آن گردد کار مقاوم سازی این بنا انجام شده است بروبه روی گنبد و مسجد فضایی نسبتا باز واقع شده است که به چهار سوق معروف است در گذشته این محل ، مکان گردهم جمع شدن اهالی و ورودی روستا بوده است در گوشه ای از این چهار سوق خانه ای است بازمانده از دهه های پیش متعلق به خاندان وکیلی ، معماری این خانه به ویژه گچبری های آن در نوع خود دیدنی است آب انبار و حمام قدیمی مجموعه بدلیل خرابی بسیار چندی پیش تخریب گردید. 2- بقعه شاهزاده اسحاق : تا اوایل دهه ی هفتاد در شرق روستا ، تپه ای قرار داشت با آثاری از ساختمان های مخروبه. این تپه در نزد اهالی به شاهزاده اسحاق معروف بود و محلی برای به خاک سپردن بعضی اموات به ویژه طفلان ، هر شب چارغی دستی توسط یکی از اهالی در گوشه ای از این نقطه روشن می شد بنا بر روایات مردم در محل بقعه ، امامزاده ای با گنبد و بارگاه وجود داشته است که در اثر حادثه ای هم چون سیل یا زلزله از میان رفته بود این حادثه به احتمال بسیار می تواند زلزله سال 1192 هجری قمری در منطقه باشد در هر حال این محل مورد احترام ، در آغازین سال های دهه 70 به همت گروهی از اهالی حفاری و شناسایی گردید و ساخت بقعه ای در این محل آغاز شد ساختمانی کوچک با ضریحی چوبی در داخل و گنبدی مخروطی به رنگ سبز ، ساخته شد و به تدریج شکل و رنگ تازه ای یافت هم اکنون مراسم نماز جماعت و برخی دیگر از مراسم مذهبی و نذورات در کنار این بقعه انجام میشود در صد متری این بقعه ، سنگ قبری وجود دارد که علی رغم اینکه بخشی از آن تخریب و از بین رفته است اما آن چه معلوم است این سنگ قبر متعلق به شاه سلام محمدآبادی میباشد که در سال یک هزار و سیصد و .... فوت نموده است در روایتی مردمی آمده است که این شاه سلام پیرمردی روشن ضمیر بوده است که در هنگام گذر شاه معاصر از این روستا ، شاه وی را مورد تفقد قرار داده است و به وی سلام نموده است و لقب شاه سلام را به وی اعطا نموده است اگر بخواهیم این داستان را بپذیریم باید بگوییم که این شاه کسی جز شاه عباس اول (998-038ه) نبوده است در هر حال این سنگ قبر 400 ساله ، قدیمی ترین سند مکتوب روستا میباشد که نام محمد آباد در آن ذکر شده است در آغازین روزهای بهار 1384 این بقعه حال و هوای تازه ای یافت با خاکسپاری پیکر سه تن از شهیدان گمنام جنگ تحمیلی در کنار این بقعه ، معنویتی دو چندان بر این محل حاکم شد مراسم تشییع و به خاک سپاری این شهیدان حماسه ای جدید در تاریخ این روستا گردید. 3- خانه کلاه ماهوتی : در حاشیه ی بافت سنتی روستا ، خانه ای قدیمی و اعیانی وجود دارد که هر چند هم اکنون غیر مسکونی و رو به تخریب است اما زمانی صفای خاصی داشته است خانه توسط فردی ساخته شده است که چون کلاه ماهوتی به سر می گذاشته است آن هم در دوره ای که هر کسی توان خرید چنین کلاهی را نداشته است به این نام معروف شده است این خانه بعدها دست به دست شد ولی سکونت در آن دیری نپایید این خانه شامل یک حوضخانه و دو اطلاق بزرگ میباشد که در های چوبی آن هنوز باقی بافت سنتی روستا در سال های اخیر به دلیل خرابی بسیار در جهت توسعه تقریبا از میان رفته است و بنا به مقتضیات زمان ، کوچه های تنگ و باریک جای خود را به کوچه های بزرگ و خیابان ها داده است.