بچاقچی
مبارزات حسین خان بچاقچی
در ۱۹۱۶ در جریان جنگ جهانی اول بچاقچی‌ها به رهبری حسین‌خان بچاقچی ملقب به شجاع السلطان با انگلیسی‌ها به جنگ پرداختند و با نیروهای پلیس جنوب درگیر شدند. وی در سال بعد به آلمانی‌هایی که از دست ژنرال سایکس گریخته بودند پناه داد. همچنان در سال ۱۳۲۲ ه‍.ش ارتش ایران به مدت چهار ماه با سواران وی درگیر بود. بوچاقچىها نقش بسيار قابل ملاحظه و مهمى در درگیری ضد انگليسى در جنوب ايران بازى نموده اند. آنها به سرکردگی رئیس ایل یعنی حسین خان بچاقچی در سال ۱۳۳۳ شمسی با انگلیسی ها و پلیس جنوب به درگیری پرداخته و صدمات و تلفات جدی به آنها وارد کردند ، آنگونه که باستانی در کتاب تاریخی پیغمبر دزدان آورده در کرمان در جلسه ای که نماینده حکومت حسین خان را احضار کرده بود به وی توهینی میکند ، حسین خان در ناباوری نماینده حکومت عصبانی شده و بر سرش فریاد میزند زمانی که ما از سربازان هندی و انگلیسی دریایی از کشته درست کرده بودیم تو در قنداقه ات بودی. در سال ١٩١٦ میلادی حسين خان بچاقچی ۲۵ نفر از زندانيان آلمانى و اتريشى و عثمانی را از زندان انگليسى ها آزاد کرده و به يارى تفنگچی های بچاقچی سيرجان را به مدت كوتاهى اشغال نمود ، سپس آزاد شده ها را همراه خود به کوهستان میان ایل برده و بعد از مدتی از راه کویر به تهران برده و به سفارت خانه های کشورهای خودشان میسپارد از سوی سفارت های مربوطه مورد تشویق قرار گرفته و سفارت آلمان مقداری پول و یک کلت به نشان تشکر به حسين خان هدیه میکنند. حسین خان در زمان حضور در ارتش و وبعد از دریافت درجه نایب سلطانی شجاع السلطان به همراه تفنگچی های بچاقچی دست آوردهای مهمی از جمله تأمین مرز افغانستان وکوتاه کردن دست یاغیان افغان که با هدف غارت مردم وارد خاک ایران میشدند ودستگیری یاغیان معروف جنوب همچون دستگیری سیدخان رودباری و نیروهایش و تأمین آنها در استان کرمان و کشتن یاغی بزرگ فارس شاه میرزاخان و سرکوب پانصد تفنگچی یاغی او که عشایر را قتل و غارت میکردند در استان فارس و...دست یافت. در پي تصرف 1316 قمري در سيرجان و حكومت هشت روزه اي كه در آنجا به راه انداخت توانسته بود نظرها را به خود معطوف كند نه تنها مورد توجه خوانين وكيلي که از پایه های قدرت در ولایات کرمان بودند قرار گرفت بلكه سر پرسي سايكس موسس كنسولگري انگليس در كرمان ( 1894م/1312ق) چنان لازم دانست كه ازميان كوه و كتل گذشته ، درميان كوهستان چهارگنبد و در بین سیاه چادرهای ایل بچاقچی در منطقه تكيه و زمان ییلاق ایل به ديدار رابين هود ايران برود و از او اين چنين ياد كند(نوشته های ژنرال سایکس): نظر به اشتياق فوق العاده جهت ملاقات سر كرده ايل بچاقچي ، عنان توجه را به سمت منطقه تكيه منعطف ساختيم ...(اين ناحيه محل ييلاقي طائفه اسفنديارخان سر كرده ايل بچاقچي است) كه در ظرف قليل مدتي بعد از توقف نگارنده (سایکس جهت ملاقات با اسفندیارخان خود را به تکیه چهارگنبد رسانده و منتظر دیدار با وی بود) مشاراليه كه به منزله رابين هود ايران است از بنده دعوت به عمل آورد. عزل حاکم ولایات کرمان در سال ۱۳۱۹ قمری در پی فشارهای اسفندیارخان و عدل السلطنه (سردار نصرت) بر حکومت مرکزی : درهمين سال (1319ق) اسفنديار خان بچاقچي به طرفداري از عدل السلطنه (سردار نصرت) - ركن اصلي خاندان وكيلي - به كرمان آمد و از آن جا كه در آن سال نقطه مشترك اهداف عبدالمظفرخان بهادر الملك - كه عمده ترين ملاك مشيز (بردسير) و از وزنه هاي اقتصادي كرمان بود - عدل السلطنه و اسفنديارخان عزل علاء الملك از حكومت كرمان بود ، از اين رهگذر سه بازوي قدرت به يكديگر نزديك شدند و در نتيجه علاءالملك در شوال 1320 ق از حكومت كرمان عزل شد. در موضع گیری بین متشرعه و شیخیه ، اسفندیارخان و بچاقچی ها با اینکه زمانی مجتهد کرمانی عالم بزرگ شهر و رهبر متشرعین را دستگیر کرده بودند ، در جبهه حامیان متشرعه و در جبهه مخالف و مقابل با شیخی ها قرار گرفتند .بعد از اسفندیار خان پسرش حسین خان به ریاست ایل بچاقچی رسید ، حسين خان بچاقچي پسر اسفنديار خان تحت تاثير عقايد ،ضد استعماری خود موضع كاملا ضد انگليسي در پيش گرفته و قيام بچاقچی را عليه پليس جنوب ايران (S، P،R)در سپتامبر 1916رقم زد.