دهستان_بام
تاریخچه دهستان
به استناد بررسی‌های روشمند باستان شناختی، پهنه کنونی منطقه بام برای نخستین بار در دوره مس سنگی آغازین، حدود نیمه دوم هزاره ششم پیش از میلاد مسکونی شد و پس از آن به‌طور دائم جمعیت‌هایی در بخش‌های مختلف آن زندگی می‌کرده‌اند. آثار این دوره در منطقه بام فقط در چند محوطه انگشت شمار، به دست آمده که در آن‌ها جمعیت‌های روستایی با اقتصاد کشاورزی می‌زیسته‌اند. این استقرار گاه‌های که قدیمی‌ترین مراکز سکونتی منطقه بام قلمداد می‌شوند در دامنه جنوبی کوه شاه جهان پیدا شده‌اند که به دلیل داشتن منابع آب کافی در دوره پیش از تاریخ برای شکل‌گیری جوامع روستایی و زندگی اقوام یکجانشین مساعد بوده‌است. این استقرارهای کوچک روستایی کمتر از دو هکتار وسعت دارند و به نظر می‌رسد حداکثر جمعیتی بالغ بر ۲۰۰ نفر در آن‌ها زندگی می‌کرده‌است. بررسی‌های انجام شده در این منطقه نشاندهنده تولید محلی انواع ظروف سفالی به دست آمده از این محوطه نشان می‌دهد، ظروف سفالی بدون استفاده از چرخ سفالگری ساخته می‌شد و بدنه آن‌ها با انواع نقوش هندسی به رنگ سیاه بر روی زمینه قرمز تزئین می‌شد. سفال‌های این دوره (مس سنگی) از نظر شکل ظروف، فنون سفالگری و نوع نقش مایه‌های تزئینی تا حد زیادی به ظروف همزمان در آسیای مرکزی و به ویژه سفال معروف به آنوی (۴۸۰۰–۵۲۰۰پ م) شباهت دارند که نشان دهنده ارتباط فرهنگی دو منطقه در دوره پیش از تاریخ است. . باتوجه به کشفیات جدید باستان‌شناسی از جمله نقوش صخره درمنطقه می‌توان استقرار وسکونت در این خطه را به چندین هزار سال قبل از میلاد مسیح نسبت داد. در دوره تاریخی این منطقه به علت داشتن مناطق جنگلی و چراگاه‌های عالی و داشتن کوه‌های مرتفع شاجهان که به صورت برفگیر می‌باشند و منبع غنی از آب منطقه است و همچنیین واقع شدن در مسیر راه‌های کاروانرو از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده چنان‌که بیشترین محوطه‌های دوره تارا توجه بیخی منطقه بام در این بخش واقع شده‌اند که نمونه‌های شاخص و مهم آن عبارتند: از قزلر قلعه شاجهان، قلعه کهنه تجری، تپه کهنه بام، قلعه کهنه اردین ۱و۲، تپه سردابه، محوطه قاراداش، خم تپه بعد از آن طبق اسناد و اشارات تاریخی منطقه بام از اواخر حکومت ساسانی تا حملات مغولان با چندین روستا جزو قرای ولایت ارغیان محسوب می‌شده‌است که با حمله چنگیز تخریب شده‌است. از زمان پیدایش این روستای جدید اطلاعات زیادی وجود ندارد و پیدایش آن را شاید بتوان به پس از تخریب و متروکه شدن روستای بان قدیم نسبت داد. طبق اسناد موجود نام تاریخی این روستا در گذشته قریه بان نام داشته‌است که به دوره تیموری بر می‌گرد و آن زمانی است که حافظ ابرو در سال ۸۳۳ ه‍.ق از منطقه ارغیان گذر کرده برای جهان ارغیان ۱۲ قریه ذکر کرده که جهان یکی از این قرای به‌شمار می‌آمده‌است: «ولایت جهان و ارغیان: قریه روئین و توابع، قریه اردین، و توابع، قریه دستجرد و توابع، قریه کاریزدر، قریه بکر آباد، قریه نهامود، قریه جهان و توابع، قریه بان و توابع، قریه اسفنج و توابع، قریه خرق و توابع، قریه کرد، قریه سی و توابع، بیرون از این قری مزارع بسیار دارد.» در دوره قاجاریه در زمان حکومت آقا محمد خان در سال ۱۲۱۱ حاکم ولایت بام (جهان ارغیان) صفرعلی خان بغایری بوده که پس از او در سال ۱۲۳۳ سعادت قلی خان بغایری با برادرانش حاکم این منطقه بودند پس از این‌ها محمد خان بغایری، حبیب آقای بغایری، خانلر آقای بغایری به ترتیب به حکومت رسیدند که نتیجتاً به حشمت الله خان خاکشور سعادت و بعد از ان به پرویز خان خاکشور سعادت رسید. در زمان قاجاریه در حدود ۸۰۰ خانوارسکونت داشته که نژاد آن‌ها از ترکان بغایری از تیره گرایلی می‌باشند که از قراقوم توسط هولاکوخان به این منطقه آورده شده‌اند. این روستا در زمان شاهزاده محمد تقی میرزای رکن الدوله در دوره ناصرالدین شاه درسال۱۳۱۴ ه‍.ق/۱۲۷۵ ش به عنوان ولایات بام و صفی آباد به‌شمار می‌رفته ویکی از ولایت‌های مالیات دهنده در صورت جمع و خرج ولایات مملکت خراسان سنه بیچی ئیل ذکر شده‌است که رحیم آقا از حکام و خوانین منطقه بام بوده که ۵۰ نفر سواره داشته و هر نفر سالیانه ۲۵ تومان حقوق می‌گرفتند: مالیات بام ۱۰۰۸ تومان منهای ۵۴۴۴ تومان مأخوذی ۱۰۴۴ تومان مستمری ۶۰ تومان باقی ۴۶۴ تومان