cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دو ۴۰۰ متر بامانع
در این رشته دوندگان می‌بایست مسافت ۴۰۰ متر را که در آن ۱۰ مانع قرار دارد در کوتاه‌ترین زمان ممکن بدوند. فاصلهٔ موانع از یکدیگر ۳۵ متر و فاصلهٔ اولین مانع با خط شروع ۴۰ متر است. موانع به گونه‌ای نصب شده‌اند که در صورت برخورد، به روی زمین می‌افتند. برخورد دوندگان با مانع خطا نیست، اما دوندگان سعی می‌کنند با موانع برخورد نکنند، زیرا برخورد با آن‌ها باعث کاهش سرعت‌شان می‌شود.
رکورد جهان و المپیک مردان توسط کوین یانگ آمریکایی با ۴۶٫۷۸ ثانیه در بازی‌های ۱۹۹۲ بارسلون به ثبت رسیده‌است. رکورد جهانی ۴۰۰ متر بامانع زنان برابر با ۵۲٫۳۴ ثانیه و در اختیار یولیا پچونکینا از روسیه است که در سال ۲۰۰۳ به ثبت رسید. رکورد المپیک در بخش زنان هم در بازی‌های ۲۰۰۸ پکن به ثبت رسید و اندکی آهسته‌تر است، با زمان ۵۲٫۶۴ ثانیه در اختیار ملانی واکر جامائیکایی است.
نقاره‌خانه (ابهام‌زدایی)
نقاره‌خانه ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
دو ۴۰۰ متر بامانع
این رشته به ترکیبی از سرعت، استقامت بدنی، تکنیک عبور از مانع، تمرکز و هشیاری بالا نیاز دارد. به‌طور کلی، در سطح اول جهان، مسابقات ۴۰۰ متر بامانع در مقایسه با ۴۰۰ متر عادی در بخش مردان حدود ۳ ثانیه و در بخش زنان حدود ۴ ثانیه بیشتر طول می‌کشد. ادوین موزز آمریکایی با دو قهرمانی در المپیک (۱۹۷۶ و ۱۹۸۴) و دو بار قهرمانیِ جهان، پرافتخارترین ورزشکار این رشته‌است.
مهدی پیرجهان با زمان ۴۹٬۳۳ ثانیه رکورددار این رشته در ایران است.
چم ژاب
چم ژاب، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دره‌شهر در استان ایلام ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ارمو قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۵۷ نفر (۱۷۰خانوار) بوده‌است.
علی عبدالعلی‌زاده (ابهام‌زدایی)
علی عبدالعلی‌زاده می‌تواند یکی از اشخاص زیر باشد:
فرودگاه اولانگوم
فرودگاه اولانگوم   یک فرودگاه همگانی  با کد یاتا ULO است که یک باند فرود چمن دارد و طول باند آن ۱۹۰۰ متر است. این فرودگاه در کشور مغولستان قرار دارد.
بو لارشون
بو لارشون (Bo Larsson؛ زادهٔ May 5, 1944) بازیکن فوتبال اهل سوئد بود.
ارمک‌بافی
ارمک بافی یکی از صنایع دستی ایران است که در گروه نساجی سنتی قرار می‌گیرد. ارمک پارچه دست بافتی است که در استان یزد بافته می‌شود و معمولاً دارای عرض ۷۵ الی ۹۰ سانتیمتر و طول ۲۵ متر است. پارچه‌های ارمک دارای طرح ساده، پیچازی و راه راه‌است و برای پیراهن و روپوش مدارس از آن استفاده می‌کنند.
بو لارشون
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال مالمو و باشگاه فوتبال اشتوتگارت اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۱ سال سوئد و سوئد بازی کرده‌است.
شوستکا
شوستکا (Шостка) شهری در استان سومی در کشور اوکراین است. جمعیت این شهر نفر است. رود دسنا (به روسی: Десна) که از نزدیکی شهر عبور می‌کند، از جاذبه‌ها طبیعی این منطقه می‌باشد. جنگل‌های انبوه بلوط زیبایی خیره کننده ای به این رود پر عظمت داده‌است. در فصل گرما سواحل طولانی دسنا میزبان گردشگران زیادی است که برای استفاده از طبیعت و قایق‌سواری و ماهیگیری به آنجا هجوم می‌برند.
گمینا بولسواویتس (استان سلیزیا سفلی)
گمینا بولسواویتس (استان سیلزی سفلی) یک گمینا در لهستان است که در شهرستان بولسواویتس واقع شده‌است. گمینا بولسواویتس ۲۸۸٫۹۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۲٬۴۱۰ نفر جمعیت دارد.
رگ‌های لنفاوی آوران
مویرگ‌های لنفی همواره به داخل رگ‌های لنفی بزرگتر به نام رگ‌های لنفاوی آوران (به انگلیسی:Afferent lymph vessel) که به تمامی غدد لنفاوی بدن جریان دارند تخلیه می‌شوند. این رگ‌های لنفی، دریچه‌هایی برای اطمینان از جاری شدن یک طرفهٔ مایع لنفی به خارج از بافت‌ها و به اطراف گره‌های لنفی دارند، و از این نظر مانند سیاه رگ‌ها عمل می‌کنند. امّا مویرگ‌ها دریچه‌های بیشتر و نیز دیواره‌های نازک تری دارند. چون رگ‌های لنفی ممکن است باکتری‌ها را از محل بافت عفونی زه کشی کنند، احتمال دارد گاهی اوقات در مسیر رگ لنفی خطی از التهاب را ببینیم. این ویژگی کلینیکی اساسی است و ممکن است نشاندهندهٔ پخش عفونت باشد. رگ‌های لنفاوی آوران تنها در غدد لنفاوی یافت می‌شوند که این نکته کاملاً بر خلاف وجود رگ‌های لنفی وابران که آب میان بافتی را از گره‌های لنفی به جاهای دیگر حمل می کنند، در تیموس و طحال است.
مدرسه نظامی سن-سیر
مدرسه نظامی سن-سیر مشهورترین مدرسه نظامی در فرانسه است که در حال حاضر در بخش گور در برتاین فرانسه قرار دارد.
تاریخچه
این دانشگاه توسط ناپلئون بناپارت و به سال ۱۸۰۳ بنیان نهاده شد. در آغاز در نزدیکی پاریس بود. پس از اشغال فرانسه در جنگ جهانی دوم توسط قوای آلمان، این مدرسه برای مدتی به جنوب فرانسه منتقل شد و سپس تعطیل شد. پس از آزادسازی فرانسه و به علت تخریب ساختمان قدیمی، مدرسه به مکان فعلی منتقل شد. از سال ۱۸۰۲ تا کنون ۶۵٬۰۰۰ نفر از مدرسه سن سیر فارغ‌التحصیل شده‌اند.
فیلیپ «فتیس» بورل
فیلیپ «فتیس» بورل (Philip "Fatis" Burrell؛ July 23, 1954 – 1954:7:23, December 3, 2011-کینگستون، جامائیکا) یک موسیقی‌دان اهل جامائیکا بود. وی بین سال‌های ۱۹۸۴ تا ۲۰۱۱ میلادی فعالیت می‌کرد.
آلما، نیومکزیکو
آلما، نیو مکزیکو (به انگلیسی: Alma, New Mexico) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در نیومکزیکو قرار دارد.
خصوصیات
آلما ۰ نفر جمعیت دارد.
نقطه جوش (ابهام‌زدایی)
نقطه جوش ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
یورا مانوکیان
زندگی‌نامه
در ۳ ژانویهٔ ۱۹۴۰ در ایروان به دنیا آمد و از دانشگاه دولتی آموزشی ایروان فارغ‌التحصیل شد. وی در ۷ فوریهٔ ۲۰۱۳ در سن ۷۳ سالگی در ایروان درگذشت.
زمین‌لرزه ۱۹۳۹ شیلی
زمین‌لرزه شیلی  در تاریخ میلادی، برابر با ، ساعت ۳:۳۲:۰۰ به زمان یوتی‌سی در شیلی رخ داد. بزرگی آن ۷٫۷ در مقیاس Mw اعلام شده‌است. زمین‌لرزه به وقت محلی در روز سه‌شنبه، ساعت ۲۳ روی داده و منطقه زمانی آن یوتی‌سی -۴ بوده‌است (با لحاظ تغییر ساعت تابستانی).
سازمان زمین‌شناسی آمریکا نیز جای این زمین‌لرزه را در مختصات -36.2°N, -72.2°W و بزرگی آنرا برابر با ۸٫۳ در مقیاس ریشتر اعلام کرده‌است. ژرفای گزارش شده از سوی این سازمان ۶۰ کیلومتر می‌باشد.
شمار کشتگان زلزله حدود ۲۸۰۰۰ نفر بوده‌است. تعداد زخمیان ۵۸۵۰۰ نفر برآورده شده‌است.
آنتروپی
این واژه در رشته‌های گوناگون علمی، معانی متفاوت پیدا کرده‌است. موضوع دیگر مرتبط با انتروپی در مقوله نظامات ژئوپلتیکی است که توسط سایل بی کوهن مطرح شده به عقیده او هرچه سیستم ژئوپلتیکی بسته تر باشد آنتروپی افزایش و توانایی آن کاهش یافته و به نابودی تهدید می‌شود.
تعاریف
برای درک دقیق‌تر آنتروپی، فیزیک‌دان‌ها تعاریف متفاوتی از این مفهوم ارائه داده‌اند.
عوامل ده‌گانه انتروپی از نظر کوهن
۱. میزان پس‌انداز ۲. تولید کشاورزی ۳. تولید صنعتی ۴. صادرات تحقیق و توسعه ۵. تعداد دانشمندان ۶. تعداد مهندسین ۷. کاهش دیون ۸. کاهش وابستگی به سوخت ۹. مبادله علمی ۱۰. تعداد اختراعاتی که ثبت شده.
مفهوم ترمودینامیکی
انتروپی (S) کمیتی ترمودینامیکی است که اندازه‌ای برای درجهٔ بی‌نظمی در هر سیستم است. هر چه درجهٔ بی‌نظمی بالاتر باشد، آنتروپی بیشتر است؛ بنابراین برای یک مادهٔ معین در حالت تعادل درونی کامل در هر حالت: انتروپی جامد <انتروپی مایع <انتروپی گاز
واحد انتروپی در سیستم SI، ژول بر کلوین است. (J/K) و توجه به این نکته ضروری است که انتروپی یک تابع حالت و مستقل از مسیر است. با فرض صادق بودن قانون سوم ترمودینامیک می‌توان به صورت زیر مقدار مطلقی برای انتروپی جامدات در دماهای بالا بدست آورد:
در صورتی که مادهٔ مورد نظر در دماهای بالا تحت استحاله‌های فازی قرار گرفته و حالت آن تغییر یابد، باید از صورت کلی فرمول انتروپی به شکل زیر استفاده کرد:
که در این فرمول، Tm دمای ذوب، Tv دمای جوش، ΔHm تغییر آنتالپی در اثر ذوب، ΔHv تغییر آنتالپی در اثر جوش و (Cp(l), Cp(s و (Cp(g به ترتیب ظرفیت گرمایی ماده در حالت جامد، مایع و گاز در فشار ثابت هستند.
موش‌های خرمن جهان جدید
موش‌های خرمن جهان جدید نام یک سرده از زیرخانواده سینی‌دندانیان است.
آنتروپی
مفهوم ترمودینامیکی
دمای برگشت‌پذیر یک فرایند بسیار کوچک:
منابع
آنتروپی چیست؟ عرفان کسرایی دانشگاه کاسل آلمان
جنجال (فیلم ۱۹۹۵)
جنجال فیلمی محصول سال ۱۹۹۵ و به کارگردانی آنیس بازمی است. در این فیلم بازیگرانی همچون وینود کانا، اجی دیوگن، کاجول، رونیت روی، قادرخان، آمریش پوری، رانجیت، دون ورما ایفای نقش کرده‌اند.
نقطه عطف (ابهام‌زدایی)
نقطه عطف ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
قهرمانی ویمبلدون ۲۰۰۸
قهرمانی ویمبلدون ۲۰۰۸ یک تورنمنت تنیس اجراشده روی زمین‌های چمن است. این، صد و سی و دومین بار بازی‌های ویمبلدون و سومین گرند اسلم سال است. این مسابقات در زمین‌های آل اینگلند لون تنیس اند کروکی کلاب در ویمبلدون شهر لندن در انگلیس، بریتانیا، از تاریخ ۲۳ ژوئن تا ۶ ژوئیهٔ ۲۰۰۸ برگزار شد.
نقطه کور (ابهام‌زدایی)
نقطه کور ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
الدریج، کالیفرنیا
الدریج (به انگلیسی: Eldridge) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان سونوما، کالیفرنیا واقع شده‌است. الدریج ۱٫۶۸۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۲۳۳ نفر جمعیت دارد و ۵۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
آنتونی هوپ
آثار
او برای رمان «زندانی زندا» که در سال ۱۸۹۴ منتشر کرد به شهرت رسید که مایه ساخت فیلمی موفق در سال ۱۹۳۷ نیز شد. «آینه پادشاه» و «داستان‌هایی از دونفر» از دیگر آثار اوست.
دنیای ژوراسیک: سقوط پادشاهی
دنیای ژوراسیک: سقوط پادشاهی یک فیلم آمریکایی در ژانر علمی-تخیلی و اکشن است که در سال ۲۰۱۸ اکران شد. کارگردانی فیلم را خوان آنتونیو بایونا برعهده دارد. دنیای ژوراسیک : سقوط پادشاهی ادامه فیلم دنیای ژوراسیک می‌باشد و در مجموع پنجمین قسمت از مجموعه فیلم‌های پارک ژوراسیک محسوب می‌شود.
تولید
خوان آنتونیو بایونا قراراست تولید دنباله فیلم دنیای ژوراسیک را از ماه فوریه ۲۰۱۷ آغاز کند و بخش‌هایی از فیلمبرداری قرار است مانند نسخه اول در هاوایی انجام شود، ۲۳ سال پیش نیز فیلم پارک ژوراسیک در همین مکان فیلمبرداری و تولید شد. با این حال بخش زیادی از فیلمبرداری قرار است در لندن انجام شود.
داستان
دنیای ژوراسیک ۲ ادامه فیلم قبلی را روایت می‌کند در جزیره ای که دایناسورها در آن قرار دارند یک آتشفشان فعال شده‌است، فعالان محیط زیست از کنگره آمریکا می خواهند تا جان دایناسورها را نجات دهد، اما کنگره قبول نمی‌کند.بنجامین لاکوود(جیمز کرامول) که به همراه جان هموند بنیان‌گذار این روش تحقیقی بوده‌است از کلیر دیرنینگ(برایس دالاس هاوارد) می‌خواهد تا به جزیره برود و به نجات جان دایناسورها کمک کند.کلیر با اوون گریدی(کریس پرت) دیدار می‌کند و از او می‌خواهد تا به جزیره برگردند، اوون با اکراه این درخواست را می پذیرد.
وقتی آن‌ها به جزیره می‌روند با خیانت افرادی که از سوی لاکوود به کار گرفته شدند مواجه می‌شوند و در حالی که آن نیروها می خواهند تا اوون و کلیر و همراهانشان را در جزیره رها کنند آن‌ها مخفیانه وارد کشتی می‌شوند و همراه دایناسورها به شهر باز می‌گردند.از طرفی نوهٔ لاکوود که میسی نام دارد متوجه می‌شود که الی مایلز که دستیار لاکوود است می‌خواهد دایناسورها را به افراد بفروشد و به پدربزرگش خیانت کند.وقتی لاکوود از مایلز در این باره می پرسد و می‌خواهد تا خودش را تحویل دهد مایلز لاکوود را می‌کشد.
پس از رسیدن به ملک لاکوود اوون و کلیر دستگیر می‌شوند .در مراسم حراج دایناسورها کلیر و اوون که موفق به نجات خود شده‌اند با استفاده از دایناسورها مراسم را به هم می‌ریزند، اکثر حاضران در حراج کشته می‌شوند کلیر و اوون جان میسی را نجات می‌دهند و می فهمند او واقعاً نوهٔ لاکوود نیست و با دستکاری ژنتیکی ساخته شده‌است. و در پایان وقتی بقیه دایناسورها در اثر از بین رفتن سیستم تهویه در حال از بین رفتن هستند کلیر در قفس‌ها را باز می‌کند و می‌خواهد دکمه خروج را بزند اما اوون مانع او می‌شود .اما میسی در یک لحظه در را باز می‌کند و باعث خروج همهٔ دایناسورها می‌شود و می‌گوید آن‌ها هم مثل من زنده هستند وحق زندگی دارند.در انتهای داستان دایناسورها وارد طبیعت می‌شوند و با ورودشان به شهرها زندگی انسان‌ها را به خطر می اندازند.
اتحاد بین‌المللی احزاب لیبرترین
اتحاد بین‌المللی احزاب لیبرترین (IALP) اتحادی از احزاب سیاسی لیبرترین در سراسر جهان است. مأموریت آن ترویج چنین سیاست‌های آزادی‌خواهانه و به اصطلاح لیبرترین در سطح بین‌المللی است.
در کنوانسیون ملی لیبرتین در سال ۲۰۱۴ رئیس سابق کمیته ملی لیبرتین، جف نیل منصوب شد تا به ایجاد اتحاد احزاب آزادیخواه جهانی کمک کند. در ۶ مارس ۲۰۱۵، اتحاد بین‌المللی با ده عضو بنیانگذار تشکیل شد. از سال ۲۰۱۹، ۲۱ عضو دارد.
اعضا
کشورهایی که در آنها اعضای مؤسس IALP نماینده دارند.
سفین کالیش
سفین کالیش پیش از این محمد سفین کالیش؛ در ۱۵ سالگی از پروتستانی به شیعهٔ زیدی تغییر دین داد. او دارای کرسی تدریس در رشته کلام اسلامی دانشگاه مونستر آلمان است. کالیش در ۲۰۰۸ اعلام کرد به این نتیجه رسیده که محمد پیامبر ممکن است هرگز وجود نداشته‌است و یک شخصیت خیالی باشد.
زندگی‌نامه
سفین کالیش در ۱۵ سالگی از مسیحیت پروتستانی به اسلام تغییر دین داد و شیعهٔ زیدی را برای خود انتخاب کرد. در ۱۹۹۷ دکترای فقه اسلامی را دریافت کرد. کالیش عضو شورای اداری آکادمی مسلمانان آلمان بود و برای مرکز اسلامی شیعیان هامبورگ کار می‌کرد. از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ استاد دین اسلام در مرکز مطالعات دینی دانشگاه مونستر بود. کالیش در ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ در وجود تاریخی محمد (همچنین عیسی و موسی) اظهار تردید کرد. او پس از آن دپارتمان خود را به «تاریخ اندیشمندی خاور میانه در دوره پسا-عتیق» تغییر نام داد.
تپه داشی کاروانسرا
تپه داشی کاروانسرا مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان تاکستان، روستای داش کاروانسرا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۱۴۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نقطه گریز (ابهام‌زدایی)
نقطه گریز ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
نکسوس ۷
نکسوس ۷ ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
بن باباجان
بن باباجان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دره‌شهر در استان ایلام ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ارمو قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۴۱ نفر (۱۱۹خانوار) بوده‌است.
لیگ برتر هندبال ایران ۱۳۹۲
لیگ برتر هندبال ایران یک لیگ حرفه‌ای هندبال است که میان تیم‌های ایرانی توسط فدراسیون هندبال ایران برگزار می‌شود، این مسابقات با شرکت ۱۱ تیم برگزار می‌شود.
چادرشب‌بافی
چادرشب‌بافی یکی از صنایع دستی سنتی ایران است. چادر شب، پارچه‌ای رنگارنگ و معمولاً با طرح چهارخانه است به جنس پنبه یا ابریشم که در مناطقی از مرکز (یزد)، شمال (خراسان شمالی، گیلان و مازندران) و جنوب (هرمزگان) ایران بافته می‌شود.
چادرشب‌بافی شمال ایران
در گیلان به عنوان نوعی کمرپیچ برای زنان محلی استفاده می‌شود و بافت آن هم‌اکنون در روستای رویین (اسفراین) استان خراسان شمالی بیشتر از سایر شمال کشور رواج دارد. الیاف بکار رفته معمولاً ابریشمی و با رنگ‌های زنده و شاد است. ابعاد چادرشب معمولاً ۲×۲ بوده و دارای نقش‌های هندسی چهارخانه و اکثر با رنگ زمینه قرمز بافته می‌شود. این پارچه از نخ‌های پنبه‌ای، پشم و ابریشمی از سالیان گذشته تاکنون با کاربردهای گوناگون بافته شده‌است. چادر شب که در اصطلاح محلی در استان مازندران به آن لاون می‌گویند، توسط دستگاه‌های پارچه بافی که توسط نجارهای محلی ساخته می‌شودبافته می‌شود که نام این دستگاه‌ها پچال است و در خانه‌ها بافته می‌شود. نخ‌های مورد استفاده را از مغازه‌های کاموابافی به نام کنافابافی تهیه می‌نمایند. چادر شب یا چورشب یا لاون از دو جنس پشمی و ابریشمی بافته می‌شد که نوع ابریشمی آن را دارایی گفته می‌شود و مخصوص خانواده‌های اعیان بوده و اکثرانوع پشمی آن در خانه هر بومی مناطق گیلان یافت می‌شود. چادرشب یا یک لاون معمولاً از شش تخته با طرح‌های ذهنی و بدون استفاده از نقشه یا طرح در رنگ‌های متنوع توسط زنان بافته می‌شود.
پاچال یا دستگاه چادرشب‌بافی
عاروس:حلقه‌ای برای نگهداری ورد که از سقف آویزان می‌کنند. ورد: دو عدد چوب ۵۰سانتی‌متری که به‌طور موازی در بین تارها قرار می‌دهند که تارها از بین رشته‌های نخی کنفی بین وردها می‌گذرند. تار یا تان: راز میان ورد رشته‌های نخ‌هایی هستند که به‌طور افقی می‌گذرند. شانه:یک وسیله چوبی که نخ‌های افقی تار از میان آن عبور می‌کنند و پس از هر رج بافت بر روی قسمت بافته شده کوبیده می‌شود. تون: نخ‌هایی که به صورت عرضی قرار داده شده‌است. ارج:وسیله‌ای چوبی که تیغه‌ای آهنی دارد، که برای ثابت نگه داشتن قسمت بافته شده به کار می‌رود. دستکش: وسیله‌ای که از جنس شاخ گوزن ساخته می‌شود و در حفره درون پیش نورد قرار می‌گیرد و از محل نشستن بافنده یک طناب به آن وصل است که برای سفت کردن بافته به کار می‌رود. پی نورد: چوبی که در روبه روی بافنده قرار دارد و برای جمع کردن قسمت بافته شده به کار می‌رود. ماکو: تکه چوبی است که نخ تون برای بافت به دور ان می‌پیچد. پس نورد: چوبی است، که به صورت افقی در پایه‌های عمودی دستگاه قرار دارد و به روی آن چوب‌های کوتاهی قرار دارد که به آن شوشه ŝuŝe یا نی شونه nyŝoneh و بسته شده و نخ‌های تار به دور آن پیچیده شده‌است. هزنا: چوبی است مدور که در سوراخ تعبیه شده در پس نورد قرار دارد از این ابزار جهت شل یا سفت کردن پارچه بافته شده، استفاده می‌شود. پاتی کلی: دو عدد چوبی است، که در قسمت زیرین دستگاه جهت قرار گرفتن پای بافنده تعبیه شده‌است، که به وسیله آن بافنده تارها را از یکدیگر جهت بافت و عبور دادن ماکو از میان تار استفاده می‌کند. تخته پاچال: قسمتی چوبی از دستگاه است که بافنده بر روی آن می‌نشیند. اجزا در طرح قابل مشاهده است
چادرشب‌بافی مرکز ایران
چادرشب در یزد و اردکان (به گویش محلی: چادیشُو) به پارچه‌ای معمولاً با طرح چهارخانه، معمولاً از جنس پنبه و ویسکوز با آهار نشاسته گفته می‌شود که با طرح‌های مختلف برای استفاده‌های گوناگون تولید می‌شود.
تولید چادرشب در یزد
در گذشته بیشتر مردان و زنان یزد، اردکان و زارج در کنار کار کشاورزی به تولید پارچه‌های چادرشب مشغول می‌شدند اما امروزه تولید این نوع پارچه در سطح محدودی ادامه دارد.
جک بارتی
جک بارتی (Jack Barty؛ December 31, 1888 – November 25, 1942) بازیگر اهل بریتانیا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است، می‌توان به اولیور هشتم اشاره کرد.
نعل‌بند
نعل‌بند یک کارشناس در مراقبت از سم ستوران، از جمله پیرایش و متعادل‌سازی سم اسب و قرار دادن نعل بر سم ستوران، در صورت نیاز است. نعل‌بند ترکیبی از مهارت‌های برخی آهنگری (ساخت، تطبیق، و تنظیم نعل فلزی) با برخی از مهارت‌های یک دامپزشک (آگاهی از آناتومی و فیزیولوژی اندام پایینی پا) ی ستوران که برای مراقبت از پای آنها لازم است. از لحاظ تاریخی، شغل نعل‌بندی و آهنگری عملاً مترادف بوده‌اند. توسط ریشه‌شناسی کلمه نشان داده شده که نعل‌بند از فرانسوی میانه: فریر (آهنگر)، و از فروم معادل کلمه لاتین (آهن) آمده‌است.
بدون پسران زندگی معنا ندارد
بدون پسران زندگی معنا ندارد فیلمی محصول سال ۱۹۹۵ و به کارگردانی هربرت راس است. در این فیلم بازیگرانی همچون ووپی گلدبرگ، مری-لوئیز پارکر، درو بریمور، متیو مک‌کانهی، جیمز رمار، بیلی ورث، آنیتا جیلت، دنیس بوتسکاریس، استل پارسونز و ایمی آکوئینو ایفای نقش کرده‌اند.
گمینا بولسواویتس (استان ووتسکی)
گمینا بولسواویتس (استان ووتسکی) یک گمینا در لهستان است که در شهرستان ویروشوف واقع شده‌است. گمینا بولسواویتس ۶۴٫۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۴٬۱۱۶ نفر جمعیت دارد.
آندرش لیندروت
آندرش لیندروت (Anders Linderoth؛ زادهٔ March 21, 1950) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل سوئد است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال المپیک مارسی، باشگاه فوتبال هلسینگبورگس، باشگاه فوتبال اوسترش، استاتینا آی اف، و باشگاه فوتبال میالبی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال سوئد بازی کرده‌است.
امروز (فیلم ۱۳۹۲)
امروز فیلمی اجتماعی، ساخت ایران به کارگردانی رضا میرکریمی و نویسندگی رضا میرکریمی و شادمهر راستین و تهیه‌کنندگی رضا میرکریمی محصول سال ۱۳۹۲ است. این فیلم در سی و دومین جشنواره فیلم فجر شرکت کرد. این فیلم به عنوان نماینده سینمای ایران در هشتاد و هفتمین مراسم اسکار انتخاب شد.
خلاصه داستان
یونس راننده تاکسی کهنه‌کار، در پایانِ یک روزِ کاری به زن جوان بارداری کمک می‌کند تا به بیمارستان برسد. غافل از اینکه در بیمارستان اتفاقاتِ زیادی در انتظارِ اوست. پزشک و کارکنان بیمارستان پیشداوری‌هایی گوناگون دربارهٔ راننده و ارتباطش با زن دارند، اما در مقابل پرسش‌های خود فقط با سکوت راننده روبرو می‌شوند.
نماینده ایران در اسکار
هیئت انتخاب فیلم‌های ایرانی برای معرفی به آکادمی علوم و هنرهای سینما (اسکار ۲۰۱۵)؛ نهایتاً از میان ده فیلمی که به مرحله نهایی رسیده بودند، فیلم" امروز" را به عنوان نماینده سینمای ایران برگزید و این سومین بار بود که فیلمی از رضا میرکریمی به عنوان نماینده سینمای ایران برای اسکار برگزیده می‌شد.
سوپر کامیوکانده
سوپر کامیوکانده در عمق ۱۰۰۰ متری زیر زمین و در معدن موزومی منطقه کامیوکا، در نزدیکی شهر هیدا قرار دارد. این آشکارساز شامل یک استوانه آهنی ضد زنگ به ارتفاع ۴۱٫۴ متر و قطر ۳۹٫۳ متر و دربر گیرنده ۵۰٬۰۰۰ تن آب فوق‌العاده خالص است. در بالای این مخزن بزرگ آب ۱۱٬۱۴۶ تیوب تکثیرکننده نور قرار گرفته‌است.
برهمکنش نوترینو با الکترون‌ها یا هسته اتم‌های آب، باعث ایجاد ذرات بارداری می‌شود که در آب سریع‌تر از سرعت نور حرکت می‌کنند. این پدیده باعث به وجود آمدن مخروطی از طیف نور آبی بنام تابش چرنکوف می‌شود. این پدیده، معادل اپتیکی شکسته شدن دیوار صوتی است. نور حاصل از تابش چرنکوف توسط آشکارسازهای نوری شناسایی و ضبط می‌گردند.
در سال ۱۹۹۸ نتایج تحقیقات در آشکارساز نوترینوی سوپر کامیوکانده مشخص نمود که نوترینوها می‌توانند از یک طعم به طعم دیگر نوسان نمایند، این موضوع مستلزم آن است که آن‌ها باید جرم غیر صفر داشته باشند.
ان‌جی‌سی ۷۱۲۹
ان‌جی‌سی ۷۱۲۹ یک خوشه ستاره‌ای باز است که همراه یک سحابی بازتابی قرار گرفته است این مجموعه در صورت فلکی قیفاووس قرار دارند.
پیوند به بیرون
NGC7129
نگارستان
نگارستان ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
مارگاریت بوژه
مارگاریت بوژه (Marguerite Beaugé؛ ۲۳ اکتبر ۱۸۹۲ – ۶ آوریل ۱۹۷۷) تدوین‌گر اهل فرانسه بود.
از فیلم‌هایی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به ناپلئون، ترانه یک دریانورد و پی‌پی لو موکو اشاره نمود.
حارث‌آباد
اشاره به یکی از موارد زیر :
نینتارا سهگل
نینتارا سهگل (Nayantara Sahgal؛ زادهٔ May 10, 1927) خبرنگار و نویسنده اهل هند است. وی نویسنده کتاب‌های ادبی و تخصصی، با اشتیاق برای حقوق بشر و به‌خصوص تساوی حقوق زن و مرد است.
نینتارا عضو خانواده نهرو-گاندی، و دومین دختر از سه دختر خانواده است که از خواهر جواهر لعل نهرو، ویجایا لاکشمی پاندیت متولد شده‌است.
در سال ۱۹۸۶ جایزه آکادمی ساهیتیا برای رمان «Rich Like Us (۱۹۸۵)» توسط آکادمی ملی هند، به وی اعطا شد.
زندگی‌نامه
نینتارا سگال متعلق به خانواده‌ای با نفوذ سیاسی است. مادرش، سیاستمدار و دیپلمات ویجایا لاکشمی پاندیت، از جمله اولین زن رئیس مجمع عمومی سازمان ملل و یک دوره نماینده هند برای حقوق بشر در کمسیون حقوق بشر سازمان ملل بود. دایی او جواهر لعل نهرو اولین نخست‌وزیر هند مستقل و ایندیرا گاندی دختردایی او بود.
پدر نینتارا، رنجیت سیتارام پاندیت وکیل از کتیواد بود. همچنین پاندیت یک محقق کلاسیک بود که کتاب نویسنده پاندیت کلهن به نام راجاتارانگینی را از زبان سانسکریت به زبان انگلیسی ترجمه کرد. او برای حمایت از جنبش استقلال‌طلبی هند دستگیر و در سال ۱۹۴۴ در زندان لاکنو درگذشت و همسرش ویجایا لاکشمی پاندیت و سه دخترش چندرالکها مهتا، نینتارا سگال و ریتا دار را ترک کرد.
مادر سهگل، ویجایا لاکشمی پاندیت، دختر موتیلال نهرو و خواهر اولین نخست‌وزیر هند، جواهر لعل نهرو بود. او در مبارزات آزادی هند فعال بوده‌است و به همین علت در زندان بود و در سال ۱۹۴۶ قسمتی از اولین تیم نمایندگی هندوستان بود که به سازمان ملل متحد، همراه با M.C.Chagala رفت.
بعد از این که هند به استقلال دست یافت، ویجایا لاکشمی پاندیت به عنوان عضو مجلس مؤسسان هند، فرماندار چندین ایالت هند و به عنوان سفیر هند در اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده، مکزیک، دربار سینت جیمز، ایرلند و سازمان ملل متحد خدمت کرد.
گیتا سهگل، نویسنده و روزنامه‌نگار در زمینه مسایل فمینیسم، بنیادگرایی و نژادپرستی و مدیر فستیوال فیلم‌های مستند و فعال حقوق بشر دختر نینتارا می‌باشد.
عقاید و فعالیت‌ها
سگال اگرچه بخشی از خانواده نهرو است ولی اعتبار استقلال فکری مستقل و انتقادی خود را توسعه داد. وی یکی از شدیدترین منتقدان دختردایی اش ایندیرا گاندی به خصوص در مورد عدم دمکراسی و سانسور بود. حتی در رابطه با حکومت نظامی ملی ۱۹۷۵–۱۹۷۷ او در تأسیس سازمان مردمی برای آزادی‌های مدنی همکاری داشت و معاون این سازمان در دهه ۱۹۸۰ بود. عقاید و علاقه سیاسی سهگل حتی و دیدگاه فمینیستی او حتی در کتاب‌های ادبی‌اش مشخص است.
یکی از جوایزی که سگال برای کتاب‌هایش دریافت کرد، جایزه آکادمی ساهیتیاست که در سال ۱۹۸۶ برای رمان Rich Like Us به او تقدیم شد. البته او این جایزه را در پاییز ۲۰۱۵ در اعتراض به سکوت آکادمی ساهیتیا و سکوت نخست‌وزیر هند در ارتباط با یک سری قتل‌های انجام شده توسط اتباع هندو علیه مخالفانشان برگرداند.
اردوی زرین
اردوی زرّین (مغولی: Алтан Орд, Altan Ord، تاتاری: Алтын Урда, Altın Urda) یا خاقانات قپچاق نامی است که به بخشی از امپراتوری مغول (که در دست جانشینان جوچی، پسر بزرگ چنگیز، بود) گفته می‌شد. قلمروی اردوی زرین بخش‌هایی از ازبکستان، روسیه و قزاقستان و اوکراین کنونی را در بر می‌گرفت.
قلمرو اردوی زرّین در اوج خود شامل بیشتر اروپای شرقی، از دریاچهٔ خوارزم تا کرانه‌های شرقی رود دنیپر (در اوکراین امروزی) و از شرق تا بخش جنوب غربی سیبری گسترده بود. در جنوب، مرزهای اردوی زرّین به دریای سیاه، کوه‌های قفقاز، و قلمروی ایلخانیان محدود می‌شد.
این حکومت از نیمهٔ دوم سدهٔ ۷ه‍.ق/۱۳م تا نیمهٔ ۹ه‍.ق/۱۵م دوام داشت و بعد به دولت‌های کوچک‌تری تقسیم شد و سرانجام همهٔ متصرفات آن به دست دولت روسیه تزاری افتاد و اکنون جزو خاک روسیه است که از آن جمهوری‌های متعددی پدید آمده‌است. امپراتوری اردوی زرین دولتی ترکی-مغولی بود. خان‌های حاکم بر اردوی زرین نخست پیرو آیین شمن‌باوری بودند اما بعدها به دین اسلام گرایش یافتند و مسلمان شدند.
نامگذاری
منشأ نام اردوی زرین (آلتین اردو) نامعلوم است. برخی پژوهشگران معتقد هستند که نام آن، اشاره‌ای به خیمهٔ باتو و حاکمان بعدی ایلات است. در زبان مغولی، آلتان اوردو به معنی اردو (خیمه یا قصر) طلایی است. (مغولی: Алтан Ордон، آلتان اوردون = کاخ طلا). آلتان (طلایی) همچنین اشاره به نشان امپراتوری مغول نیز دارد. در منابع دیگر ذکر شده‌است که باتو، چادری (خیمه) از جنس طلا (پایه‌های آن از جنس طلا بودند) داشته‌است و ایلات طلایی نیز نام خود را از آن گرفته‌اند.
آلتین اردو ترکیبی تُرکی است و برابر آن در زبان مغولی سیر اردو و در فارسی اردوی زرّین و در روسی «زولوتایااوردا» است. پایهٔ این نامگذاری را مورخان غربی (از جمله در دائرةالمعارف اسلام) به روس‌ها نسبت می‌دهند و علت آن را آراستن اردو و خرگاه شاهان و خان‌های این حکومت با اوراق و صفحات زرین می‌دانند. ابن بطوطه در وصف دربار سلطان ازبک، از خان‌های بزرگ آلتین اردو، می‌نویسد: که او روزهای جمعه پس از نماز در قبه‌ای به نام قبهٔ زرین می‌نشست و آن قبه از شاخه‌های چوبی پوشیده از اوراق زرین درست شده بود (صفحهٔ ۳۳۲). شاید نیز بدین جهت که چادرها و اردوهای ایشان به رنگ زرد بود که از نشانه‌های اقوام آسیای مرکزی شمرده می‌شد. این احتمال نیز هست که به منظور نشان‌دادن عظمت خویش چنین نامی بر خود نهاده باشند، اما اصطلاح «سیر اردو» ظاهراً از خود مغول‌هاست و از روسی ترجمه نشده‌است.
از اوایل سدهٔ ۸ه‍.ق/۱۴م دو مأخذ فارسی در دست داریم که در یکی اصطلاح «سیر اردو» و در دیگری هم اصطلاح اردوی زرّین به کار رفته‌است. یکی تاریخ وصاف است که در آن آمده‌است: «اردوی زرین را که سیر اردو خوانند بسوختند» (صفحهٔ ۵۱۷). این عبارت به مناسبت جنگ خانگی بزرگی است که در آن عصر میان شاهزادگان مغول در دشت‌های آسیا درگرفته بود. این جنگ‌ها میان متحدان چَپَر (چاپار) پسر قَیْدو (قایدو) از یک سو و میان توا از از احفاد چغاتای (پسر چنگیز) و متحدانش از سوی دیگر بود که به نابودی قوای چپر پسر قیدو (پسر اوگتای) انجامید. اردوی زرین یا جانشینان باتو در این جنگ‌ها از چپر و قیدوییان حمایت می‌کردند و شاید هم سپاهی به یاری ایشان فرستاده بودند و این امر موجب شده بود که نگارندهٔ تاریخ وصاف شکست قیدوییان را شکست اردوی زرین بداند. ایلخانان ایران با اردوی زرین دشمن بودند و شکست این اردو و هم‌پیمانانش در کتاب‌هایی که در ایران تألیف شده بود، با نظر مساعد نگریسته می‌شد. مأخذ دیگر تاریخ اولجایتو از کاشانی است که در رویدادهای سال ۷۰۴ه‍.ق/۱۳۰۴م جنگ‌های شاهزادگان چنگیزی را از زبان فرستادگان ایشان به دربار اولجایتو نقل می‌کند و می‌گوید: «عاقبت، ییسور و چنکشی ایشان (یعنی قیدوییان) را فرو گرفتند و منهزم کردند و سیره اردو (اردوی زرّین) را بغارتیدند» (ص ۳۶). در اینجا هم مقصود از سیره سپاهیانی است که خان اردوی زرین به یاری قیدوییان فرستاده بود. پس اصطلاح سیر اردو اصطلاحی است که از خود مغول منتقل شده‌است.
تاریخچه
اردوی زرین در تاریخ به امپراتوری وسیع باتو پسر جوچی (پسر ارشد چنگیز) و جانشینان او گفته می‌شود که از سوی مشرق و جنوب شرقی به متصرفات آق اردو و از سوی جنوب به کرانه‌های شمالی و شمال غربی دریای مازندران و به رود تِرِک (که در گرجستان و قفقاز از مغرب به مشرق جاری است و به دریای مازندرا می‌ریزد) و به دریای سیاه و از مغرب به کشورهایی که امروز به اروپای شرقی معروف هستند، محدود بود.
بهترین و جامع‌ترین وصف از قلمرو حکومت خانان اردوی زرین از مؤلفان و جغرافی‌نویسان عرب سده ۸ و ۹ق/۱۴ و ۱۵م است؛ زیرا میان خان‌های اردوی زرین و دولت ممالیک مصر، روابط بسیار نزدیک و دوستانه سیاسی و اقتصادی برقرار بود و فرستادگان سلاطین مصر اطلاعات جامع و دقیقی از اردوی زرین و متصرفات آن کسب کرده بودند. خلاصه این اطلاعات را قلشقندی آورده‌است (۴/۴۵۳–۴۶۹) وی به نقل از مسالک‌الابصار از شیخ‌علاءالدولةبن‌نعمن خوارزمی، حَدّ قلمرو آلتین اردو یا بر گفته او «خوارزم و قبچاق» را چنین می‌نویسد: «طول این مملکت از دریای اصطنبول (یعنی دریای سیاه) تا نهر اریس (رودی در بلاد ترکستان که از مشرق به مغرب جریان دارد و به سیر دریا یا سیحون می‌ریزد) مسافت شش‌ماهه راه است و عرض آن از بلغار (کنار ولگا) تا باب‌الحدید (باب‌الابواب یا دربند) تقریباً چهارماهه راه است. مجموع این مملکت از ورعات (درست آ «: دَرْغان) خوارزم از مشرق تا باشقرد و از خوارزم تا نهایت بلاد سیر است که منتهای بلاد شمال است» (۴/۴۵۲). نیز قلقشندی از مسالک‌الابصار نقل می‌کند که «مبدأ عرض ابن‌مملکت از دیر قیو (؟) است که از بناهای اسکندر است و از قدیم بر آن دری آهنی بوده‌است تا بلاد بوغره، و طول از آب اریس، از بلاد خطاست تا اصطنبول یعنی قسطنطنیه و این طول از بلادی که «کَمْخ» نامیده می‌شود و میان روس و فرنگ مشترک است، کمی تجاوز می‌کند».
دیر قیو که ابن‌نعمان گفته‌است مُصَحَّف و مُحَرَّف «دمیرقَپو» ست که به ترکی به معنی دروازه آهنین یا باب‌الحدید است و مقصود همان دربند یا باب‌الابواب است. «بوغره» صورت دیگری از بلغار و بُرغار است که در کنار ولگا قرار داشت. بلاد کمخ که میان روس و فرنگ مشترک است همن بلاد کومانهاست (کمخ تحریف از کُمَن) که نخست بر ترکانِ دشت قبچاق اطلاق می‌شد و پس از شکست از باتو و فرارشان به هنگری و مجارستان به قسمتی از هنگری اطلاق می‌گردید. نیز قلقشندی می‌گوید: «از حسن رومی تاجر جهانگرد حکایت شده‌است که طول این مملکت از شهر باکو معروف به باب‌الحدید تا حدود بلاد خطا (چین شمالی) است و با راه رَویِ کاروانیان پنج‌ماهه راه است و عرض آن از جیحون تا طونا (دانوب) است» (۴/۴۵۲–۴۵۳). پس از آن قلقشندی کشورهای گوناگون این ناحیه پهناور را این چنین می‌شمارد: ۱. خوارزم؛ ۲. دشت قبچاق؛ ۳. بلاد خزر با مرکز آن به نام بَلَنْجَر؛ ۴. قِرِم ۰شبه جزیره کریمه) با مرکز آن به عنوان صُلْغات و با شهرهای اُکَک و صُوداق و کَفا؛ ۵. بلاد اَزَق (آزوف) با شهرهای کَرْش (کرچ، واقع در تنگه کرچ میان دریای سیاه و دریای آزوف)؛ ۶. بلاد چرکس؛ ۷. بلاد بلغار (کنار ولگا)؛ ۸. بلاد اولاق (افلاق یا والاخی)؛ ۹. بلاد آص (آس)؛ ۱۰. بلاد روس.
متصرفات اردوی زرین، در قسمت اروپایی، امیرنشین‌های روس را در بر می‌گرفت که شامل کیف، مسکو، ریازان، چرنیکوف، سوزدال، سمولینسک، ولادیمیر و جز آن می‌گشت. تصرف بیشتر این ولایات در زمان اوگتای قاآن صورت پذیرفت و پسران اوگتای و چغتای و جوچی و نیز سردار بزرگ مغول سبتای یا سوبادای در این جنگ‌ها شرکت داشتند، اما ظاهراً فرمانده کل این قوای عظیم باتو پسر ارشد جوچی بود. این سپاه بزرگ در سال بوزینه» در جمادی‌الثّانیه ۶۳۳ق/فوریه ۱۲۳۶م به سوی روسیه و اروپا روان شد. به گفته رشیدالدین فضل‌الله (جامع‌التواریخ، به کوشش بلوشه، ۲/۴۳)، باتو با لشکر به قصد پولو (لهستان) و باشغرد بر نشست. «پولو قومی بسیار بودند و به ملّت نصاری، و سرحدّ ولایتِ ایشان به فرنگ متّصل». پس از فتح لهستان آس و بلغار را گرفتند. در پاییز ۶۳۴ق/۱۲۳۷م شهر «ریازان» را محاصره کردند و پس از ۳ روز بگرفتند. باتو ۲ ماه شهر کیف را محاصره کرد و سرانجام، به کمک قدان و بوری، آن شهر نیز گرفته شد و شهر مسکو را نیز در ۵ روز بگرفتند (همو، ۲/۴۵–۴۶). تصرف مسکو به گفته گروسه در رجب ۶۳۵ق/فوریه ۱۲۳۸م اتّفاق افتاد. مغولان شهر سوزدال را آتش زدند و مردمِ شهرِ ولادیمیر را قتل‌عام کردند (ص ۴۳۴–۴۳۵).
نیروهای مغول، لهستان و مجارستان را به یاد غارت و کشتار دادند و از رود دانوب گذشته تا نزدیکی وین پیش رفتند. در این میان خبر رسید که اوگتای قاآن در ۴ جمادی‌الثّانیه ۶۳۹ق/۱۰ دسامبر ۱۲۴۱م در اثر باده خواری بسیار درگذشته‌است؛ بنابراین سپاهیان مغول دست از پیشروی در اروپای شرقی کشیده به سرعت به مغولستان بازگشتند.
بنابراین، متصرّفات باتو فرزند جوچی از مغرب تا رودهایی که به دریای سیاه می‌ریزد تا شبه جزیره قرم یا کریمه را شامل می‌شد و بنا به وصیّت چنگیز تا آنجا که سم اسبان مغول در سمت مغرب می‌رسید، به جوچی تعلّق داشت و پس از او باتو با توسعه این متصرفات وارث پدر خود گردید.
قلقشندی وصف «اقالیم» اردوی زرّین یا به گفته او «خوارزم و قبچاق» را از خوارزم آغاز می‌کند و اگرچه مدّتها پیش از روزگار او، خوارزم از اردوی زرین جدا شده و به تصرف تیمور و اولاد او درآمده بود، اما او زمان باتو و برکه (برکای) و ازبک را وصف می‌کند. ابن‌بطوطه که در نیمه اول سده ۸ق/۱۴م در زمان سلطنت محمد ازبک (۷۱۲–۷۴۱ق/۱۳۱۲–۱۳۴۰م) به خوارزم سفر کرده، امیر خوارزم را قُطْلودَمِر پسرخاله ازبک و بزرگ‌ترین امرای او می‌خواند (ص ۳۶۱). پس از آن قلقشندی به وصف دشت قبچاق و شهر صرای (سرای، پایتخت، اردوی زرین) می‌پردازد و سپس از بلاد خَزَروقِرِم (شبه جزیره کریمه) با مرکز آن «صُلْغات» (امروز استاری – کریم) سخن می‌گوید وی ازجمله شهرهای قِرِم «اُکَک» را نام می‌برد، اما در اینجا (به پیروی از ابوالفداء در تقویم‌البلدان) مرتکب اشتباهی شده و گفته‌است: اُکَک در کنار اِتِل (= ولگا)، و میان سرای و بُلار واقع است. پس از آن می‌گوید اکک در شمال شرقی صوداق و در شمال غربی کَفاست (۴/۴۶۰). اگر اکک در کنار رود ولگا باشد، از قرم نیست و اگر نزدیک صوداق و کفا باشد از قرم است ولی نمی‌تواند در کنار ولگا باشد، اما چنان‌که یول در تعلیقات خود بر سفرنامه مارکوپولو یادآور شده‌است (گیب، ۳۵۷)، اکک واقع در کنار ولگا (آن نیز از بلاد آلتین اردو) و در ۶ مایلی ساراتوو قرار داشت، اما اکک قرم محل کوچکی بود که در نقشه‌های دریایی قدیم به نام لوکاکی یا لوکاگ یاد ده و در ساحل دریای آزوف قرار داشته و این همان شهر است که ابن‌بطوطه آن را دیده و مسافت میان آن و شهر سرای را ده روزه راه دانسته‌است (ص ۳۴۴؛ گیب، ۳۵۷).
از شهرهای قِرِم، به نقل قلقشندی از ابوالفداء در تقویم‌البلدان، شهر صوداق یا سرداق بود که ابن‌بطوطه نیز آن را یاد کرده‌است. به گفته گیب این شهر امروز سوداق نامیده می‌شود. (همان‌جا) شهر معروف دیگر شبه جزیره قرم کَفا یا کَفَه بود. پس از آن قلقشندی (۴/۴۶۱–۴۶۶) به نقل از تقویم‌البلدان، به وصف بلاد اَزَق یا آزوف می‌پردازد و بعد از بلاد چرکس واقع در مشرق دریای سیاه سخن می‌گوید و سپس از بلغار کنار ولگا و شهرهای اقجا کرمان و صارمی کرمان گفتگو می‌کند.
شهر سرای: بنا بر تصریح عطاءالملک جوینی که اثر خود را در ۶۵۸ق/۱۲۶۰م نگاشته‌است، «باتو در مخیّم خویش که در حدود ایتیل (ولگا) داشت مقام فرمود و شهری بنا نهاد که آن را سرای می‌خوانند». این قدیم‌ترین سندی است که دربارهٔ بنای شهر سرای، پایتخت اردوی زرّین یا آلتین اردو در دست است. پس از آن رشیدالدین فضل‌الله (جامع‌التواریخ، به کوشش بلوشه، ۲/۱۳۷) می‌گوید: «باتو در سنه خمسین و ستمائة (۱۲۵۲م) برکنار آب اتیل به موضع سرای وفات یافت». با این همه بعضی از متأخران بنای شهر سرای به برکه (برکای) پسر سوم جوچی نسبت داده‌اند (قلقشندی، ۴/۴۵۷). احتمال می‌رود که شهر بنا شده از سوی برکه همان سرای جدید باشد.
دربارهٔ آثار باقی‌مانده از شهر سرای باید گفت که در کنار نهر آختو با (آق تپه) از شعب ولگا، ویرانه‌های دو شهر به دست آمده‌است: یکی از این ویرانه‌ها در شهر تسارف و دیگری در کنار شهر سلیت رنویه یا سلیت رنوگوردوک (همان‌جا). معلوم نیست سرای جدید قسمتی از شهر سرای یا شهری نو بوده که در جای دیگری احداث شده و نیز دانسته نیست کدامیک از این دو شهر پایتخت آلتین اردو بوده‌است؟ ابوالفداء می‌گوید میان مصب ولگا در دریای خزر و شهر سرای دو روزه راه است. این سخن با شهر سلیت رنویه تطبیق می‌کند. اما به گفته همو شهر سرای در زمین مسطّحی بنا شده بود. ابن‌بطوطه نیز می‌گوید: «فی بسیط من‌الارض». به گفته شهاب‌الدین عمری در وسط شهر استخر کوچکی قرار داشت و این با شهر تسارِف مناسب است (همان‌جا). بارتولد می‌گوید: حفریاتی که ترشچنکو در ۱۲۵۹–۱۲۶۷ق/۱۸۴۳–۱۸۵۱م در محل سرای کرده، جای اعتراض باقی نمی‌گذارد که در این محل درگذشته شهری بزرگ بوده‌است. تحقیقات گریگوریف در ۱۲۶۱ق/۱۸۴۵م نیز این مطلب را تأیید می‌کند. سلیت رنویه شاید سابلوکوف این نظر را اظهار کرد که سلیت رنویه بایستی در محل «سرای قدیم» و تسارف در محل «سرای جدید» بنا شده باشد. این نظر را دیگر دانشمندان روس نیز بعدها تأیید کردند و البته نظرهای مخالفی هم اظهار شد. طی کاوشگری‌های ترشچنکو در آنجا اسکلتهای انسان‌هایی یافت شده‌است که سر یا دست و پا نداشتند. شهر سرای دوباره در ۸۷۶ق/۱۴۷۲م از سوی راهزنانِ و یاتکا و شاید دراتحاد با خوانین قرم ویران گردید. در حدود ۹۶۱ق/۱۵۵۴م که روس‌ها شهر استراخان را تصرف کردند، شهرهای مجاور تسارف و سلیت رنویه بودند به صورت ویرانه بودند (همان‌جا).
رگ‌های لنفی وابران
رگ‌هایی که آب میان بافتی را از گره‌های لنفی به جاهای دیگر حمل می‌کنند، وابران (به انگلیسی:Efferent lymph vessel) نامیده می‌شود. از آن جایی که آب میان بافتی با عبور از گرهٔ لنفی تصفیه می‌شود، دایماً استریل است. رگ‌های لنفی وابران به هم می‌پیوندند تا رگ‌های تخلیه کنندهٔ بزرگ تر که تنه‌ها نامیده می‌شوند را به وجود آورند. تنه‌ها از طرف راست قفسهٔ سینه، بازوی راست و قسمت راست گردن به یکدیگر ملحق می‌شوند و مجرای لنفاوی راست را تشکیل می‌دهند و محتویات خود را به سیاه رگ زیر ترقوهٔ راست که دقیقاً زیر ترقوه قرار دارد، تخلیّه می‌کنند. بر خلاف رگ‌های لنفی آوران که تنها در غدد لنفاوی وجود دارند، رگ‌های لنفی وابران در طحال و تیموس هم نیز موجود هستند.
اردوی زرین
تاریخچه
قلقشندی (۴/۴۵۷) از مسالک‌الابصار نقل می‌کند که: شهر سرای در زمین شوره زاری بنا شده‌است و بارو ندارد. کاخ سلطنتی آن کاخی بزرگ است که بر بالای آن هلالی زرّین به وزن دو قنطار مصری قرار دارد. در پیرامون کاخ بارویی است و در آن برجهایی است که امیران در آن می‌نشینند و اقامتگاه زمستانی ایشان است. سرای شهر بزرگی است با بازارها و حمام‌ها و ساختمان‌های خیریه. در میان شهر استخری است که آب آن برای استعمال (شست‌وشو) است، اما آب آشامیدنی از رودخانه‌ای است که در کوزه‌ها را بر گردونه‌ها می‌گذراند و برای فروش به شهر می‌آورند. فاصله این شهر از خوارزم یک ماه و نیم راه است.
کل سفید (دره‌شهر)
کل سفید (دره‌شهر)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دره‌شهر در استان ایلام ایران است.
اردوی زرین
تاریخچه
ابن‌بطوطه که در زمان ازبک‌خان به شهر سرای سفر کرده در این باره چنین می‌گوید: «ما به شهر سرای رسیدیم که به سرای برکه مشهور است. شهر سرای از زیباترین شهرهاست که بسیار بزرگ است و در زمین همواری است و جای بر مردم آن از بسیاریِ ایشان تنگ است. بازارهای زیبا و راه‌های گشاد دارد. روزی با برخی از بزرگان به قصد گردش بیرونش شدیم تا از بزرگی شهر آگاهی یابیم، منزل ما در کناری از شهر بود. صبح از آنجا سوار شدیم و بعدازظهر به آخر آن رسیدیم. نماز ظهر را را خواندیم و غذا خوردیم و بازگشتیم و غروب به منزل خود رسیدیم. روزی هم عرض شهر را پیمودیم و در آن ویرانه و باغ نیست. در شهر ۱۳ مسجد برای اوقات نماز جمعه موجود است که یکی از آن برای شافعیان است. مساجدی جز مساجد جمعه بسیار است. در شهر طوایفی از اقسام ساکن در شهر آسها هستند که مسلمانند. اقوام قبچاق (ترکان قبچاق) و چرکس و روس و روم نصارا هستند. هر طایفه‌ای (از ملیتها) در محله جداگانه‌ای زندگی می‌کنند که در آن بازارهای خود را دارند. بازرگانان و غربای عراقین و شام و دیگران در محله مخصوصی هستند که بارویی بر گد آن است و این برای احتیاط و پاسداری اموال بازرگانان است. کاخ سلطان را التوش طاش می‌خوانند که به معنی سنگ زرین است» (صص ۳۵۶–۳۵۷). این نخستین‌بار است که «آلتین» یا «آلطون» به معنی زر برای کاخ زرین آلتین اردو در منبعی دیده می‌شود؛ و این نشانه ۲ چیز است: یکی چیرگی زبان ترکی و عنصر و قوم ترک بر زبان و قوم مغولی در دولتی که اصل آن مغولی بوده‌است و دیگری ارتباط کاخ زرین و سنگ زرین با نام اردوی زرین. طبیعی است که کاخ نمی‌توانست زرین باشد و نام آلتین تاش یادگار نامگذاری قدیم سیر اردو یا اردوی زرین بود که یا برای گرانبها نشان دادن اردو یا برای رنگ زرین آن بو. البته بودن «هلالی زرین به وزن دو قنطار مصری» که از مسالک‌الابصار نقل شد نیز شاید در این نامگذاری بی‌اثر نبوده‌است.
کل سفید (دره‌شهر)
جمعیت
این روستا در دهستان ارمو قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۰۴ نفر (۴۰خانوار) بوده‌است.
اردوی زرین
سیاست خارجی خانان آلتین اردو
خوانین اردوی زرین در طول دوران قدرت خود در شرق با خان بزرگ مغول یا قاآن (که پایتخت او از زمان قوبیلای قاآن به چین انتقال یافت) یا قیدو پسر اوگتای (که از فرمان قاآن سرپیچید و امپراتوری پهناوری برای خود در مغولستان و ترکستان بنا نهاد) و با احفاد چغتای که با قیدوییان در نبرد همیشگی بودند، پیوسته در گیرودار بودند. امیرنشین‌های روسیه در سمت شمال و غرب باج‌گزار ایشان بودند و دولت ایلخانان مغول در ایران با ایشان خصومت و کشمکش داشتند. خوانین اردوی زرین، ارّان، شروان و آذربایجان را که در تصرف ایلخانان مغول بود، جزو قلمرو جوچی پسر بزرگ‌تر چنگیز می‌دانستند و در نتیجه خود را وارث او می‌شمردند. خوانین اردوی زرین در هر فرصتی که می‌یافتند بر مرزهای ایلخانان در ایران می‌تاختند و حتی گاهی تا تبریز پیش می‌آمدند، ولی به هیچ روی به مقصود اصلی خود که تصرف ارّان و آذربایجان باشد نرسیدند. این سیاست جغرافیایی با سیاست دینی توأم شد و سیاست دینی دستاویز و بهانه‌ای برای پیشبرد مقاصد سیاسی و جغرافیایی گردید. اجمال مسئله آنکه برکه برادر باتو ظاهراً به دست سیف‌الدین با خَرْزی عارف بزرگ سده ۷ق/۱۳م اسلام آورد و این هنگامی بود که باتو او را برای شرکت در نشاندن منکوقاآن بر کرسی قاآنی به قراقوروم فرستاده بود. (قلقشندی، ۴/۴۷۴) وی پس از جلوس بر تخت حکومت اردوی زرین در ترویج دین اسلام کوشید و چون هولاکوخان خلافت عباسی را در بغداد برانداخت، این کار بر او سخت گران آمد.
روابط خوانین اردوی زرین با ممالیک مصر
روابط اردوی زرین با هولاکو تیره گردید. پیش از تیرگی روابط با هولاکو، برکه‌خان گروهی را به یاری هولاکو در جنگ با مصریان (واقعه عین‌الجالوت، ۶۵۸ق/۱۲۶۰م) فرستاده بود. مصریان عده‌ای از این تاتارها یا مغولان را درحالی که می‌خواستند از دمشق به مصر بروند، بگرفتند. پس از آن در ۶۶۱ق/۱۲۶۳م جنگی میان هولاکو و برکه درگرفت که پیروزی نخست از آنِ هولاکو و پس از آن از آنِ برکه بود. سپاهیان برکه ربیع‌الاول ۶۶۱ق/ژانویه ۱۲۶۳م در کنار آب تِرِک لشکر هولاکو را شکست سختی دادند و چون این خبر به مصر رسید، سلطان مصر، الملک‌الظاهر، و نیز مردم مصر از اینکه هولاکو در جای دیگر دچار گرفتاری شده و از شام و دمشق منصرف گشته‌است، شادمان شدند. الظاهر نامه‌ای به نوّاب خود نوشت تا آن تاتارها را که به فرمان برکه روی به مصر نهاده و گرفتار شده بودند گرامی بدارند و پذیرایی کنند (مقریزی، ۴۷۳–۴۷۵). اما، چنان‌که از برخی منابع تاریخی برمی‌آید، پذیرایی از تاتارها پیش از شکست سپاهیان هولاکو تیره شده، اما هنوز به جنگ نینجامیده بود، زیرا به گفته رشیدالدین (۳/۸۹) جنگ در ربیع‌الاول ۶۶۱ق/ژانویه ۱۲۶۳م رخ داده بود (جامع‌التواریخ، به کوشش علی‌زاده، ۳/۸۹) درحالیکه سپاهیان برکه در ۶۶۰ق/۱۲۶۲م به مصر رسیده بودند و سلطان مصر با آگاهی از اختلاف میان دو دولت مغول درصدد جلب حمایت برکه برآمده بود. در ۹ محرم ۶۶۱ق/۲۳ نوامبر ۱۲۶۲م خلیفه عباسی‌الحاکم بامرالله که از جانب سلطان مصر منصوب شده بود، در نماز جمعه که در آن سپاهیان برکه نیز حضور داشتند، خطبه‌ای خواند. سپس نامه‌ای مبنی بر دلجویی از برکه و تحریض او بر جهاد نوشته شد. پس از ان سلطان مصر نیز نامه‌ای به برکه نوشت و او را به جنگ با هولاکو برانگیخت (مقریزی، ۱/(۲) ۴۷۷–۴۷۹).
برکه در اول رجب ۶۶۱ق/۱۱ می ۱۲۶۳م به سلطان مصر نامه نوشت و در آن از اسلام خود و قومش آگاهی داد و از سلطان مصر خواست که او را در جنگ با هولاکو یاری دهد. در ۱۶ شعبان ۶۶۱ق/۲۵ ژوئیه ۱۲۶۳م خلیفه‌الحاکم بامرالله نماز جمعه را با حضور فرستادگان برکه برپا کرد و در خطبه نماز سلطان و برکه‌خان را دعا گفت. در رمضان/ژوئیه همین سال فرستادگان برکه در قلعه جبل قاهره حاضر شدند و خلیفه بر ایشان لباس پوشانید و سلطان هدایای بسیاری برای برکه آماده کرد که تفصیل آن در کتاب مفرّج‌الکروب، نوشته ابن‌واصل نیز در کتاب النّهج السّدید آمده‌است (مقریزی، ۴۹۷، حاشیه). نامه در ۷۰ ورق به قطع بغدادی نوشته شده و در آن سلطان، برکه را به جهاد ضد هولاکو ترغیب کرده بود.
چون این هدایا با فرستادگان به قسطنطنیه رسیدند، امپراتور بیزانس، میخائیل هشتم پالئولوگوس، از حرکت فرستادگان به سوی برکه جلوگیری کرد، زیرا در همان زمان فرستادگانی از سوی هولاکو به دربار بیزانس آمده بودند و امپراتور از ترس اینکه فرستادگان هولاکو از رسیدن رسولان سلطان مصر آگاه شوند، آنان را از حرکت مانع آمد. این امر مایه خشم‌الملک‌الظّاهر گردید و سرانجام امپراتور ناچار شد فرستادگان را آزاد کند و به سوی دشت قبچاق روانه سازد. در کتاب النّهج‌السّدید تفصیل مهمی دربارهٔ رسیدن سفیران مصر به دربار برکه‌خان هست که در آن از آداب و رفتار مغولان و لباس و قیافه برکه تصویر دقیقی آمده‌است (مقریزی، ۵۱۴، حاشیه). برکه در ۶۳ق/۱۲۶۵م (رشیدالدّین، جامع‌التواریخ، به کوشش علی‌زاده، ۳/۱۰۴) در کنار رود کُر در حال لشکرکشی به ارّان درگذشت و «صندوق او را به سرای باتو بردند» و منکوتمر پسر توقوقان (طغان) پسر باتو در ۶۶۴ق/۱۲۶۶م به جای او نشست.
منکوتمر مسلمان نبود، اما با ممالیک مصر روابط حسنه داشت. وفات او به گفته رشیدالدّین (جامع‌التواریخ، به کوشش بلوشه، ۲/۱۴۲) در ۶۸۱ق/۱۲۸۲م بود و پس از او تودا مونککا (تودامنکو، تُدان منکو) پسر سوم توقان در همان تاریخ بر تخت نشست. او در ۶۸۲ق/۱۲۸۳م نامه‌ای به خط مغولی به سلطان مصر نوشت و در آن از اسلام آوردن خود آگاهی داد (مقریزی، 1 (3)/۷۱۶).
در ۶۸۶ق/۱۲۸۷م سلطان مصر، ملک منصور سیف‌الدین قَلاوون الفی، نامه‌ای به دشت قبچاق (آلتین اردو) نوشت و … ‘۲ دینار برای تعمیر مسجد جامع قرم فرستاد و فرمود تا القاب سلطان را بر ان بنویسند. در همین سال تدان منکو از سلطنت اردوی زرّین استعفا کرد و راه پارسایی و گوشه‌گیری در پیش گرفت و خواست تا برادرش تلابُغا پسر منکوتمر را بر تخت بنشانند (مقریزی، ۷۳۸). رشیدالدین (جامع‌التواریخ، به کوشش بلوشه، ۲/۱۴۲) می‌گوید پسران منکوتمر و پسران تارتو، تدان منکو را به عنوان دیوانگی از پادشاهی برکنار ساختند و خود به مشارکت، ۵ سال پادشاهی کردند. پس از آن به تفصیلی که رشیدالدین آورده، توقتا پسر منکوتمر به کمک نوقای به پادشاهی اردوی زرین رسید. تفصیل جنگ‌های توقتا با نوقا و کشته شدن نوقا را رشیدالدّین آورده‌است (همان، ۱۴۵–۱۵۰).
روابط ممالیک مصر با آلتین اردو در زمان سلطنت ازبک‌خان بر اردوی زرین (۷۱۲-شوال ۷۴۲ق/۱۳۱۳-مارس ۱۳۴۲م) و سلطنت ملک ناصر محمدبن‌قلاوون (بار سوّم پادشاهی: شوال ۷۰۹–۲۱ ذیحجه ۷۴۱ق/مارس ۱۳۱۰–۷ ژوئن ۱۳۴۱م) به اوج خود رسید. ملک ناصر قلاوون از بزرگ‌ترین سلاطین مملوک مصر بود و همو بود که در دومین دوران پادشاهی خود در ۷۰۲ق/۱۳۰۳م در جنگ معروف شَفْحَب، سپاهیان غازان را شکست سختی داد، اما سلطان (محمد) ازبک پسر طغریلجه پسر منکوتمر که او را ملک مظفّر غیاث‌الدین می‌خوانند نیز بزرگ‌ترین پادشاه خاندان جوچی از آلتین اردو ات که در رمضان ۷۱۲ق/ژانویه ۱۳۱۳م پس از عمّش توقتا (طقطای مورخان عرب) در سرای به تخت نشست. او مسلمان بود و در مسلمانی تعصب داشت و بسیاری از بخشیان (روحانیون مغول) و جادوگران را کشت و با سلطان‌الملک‌الناصر روابط بسیار نزدیکی برقرار کرد. در زمان او فرستادگان از هر دو طرف به دربار یکدیگر آمد و رفت داشتند، چنان‌که یک‌بار شمار فرستادگان ازبک به دربار سلطان مصر به ۱۷۴ نفر می‌رسید (مقریزی، ۲/۱۳۲، حاشیه به نقل از النّهج‌السّدید). ملک ناصر دختری از خاندان جوچی را از سلطان ازبک خواستگاری کرد که نخست به علت درخواست مهر سنگین از سوی ازبک، ناصر از آن چشم پوشید و بعد ازبک دختری را به نام طُلِنْبای یا دُلِنْبیه از خاندان جوچی با جلال و شکوه فراوان فرستاد که تفصیل آن در کتاب‌های مورخان مصر آن زمان آمده‌است. این دختر را ملک ناصر نپسندید و پس از چندی او را طلاق داد و به عقد یکی از امیران خویش درآورد. سرانجام این زن پس از چندبار ازدواج در قاهره درگذشت و این امر موجب سردی روابط دو کشور شد که بعداً اصلاح شد (برای تفصیل، نکـ مقریزی، ۲/۲۰۳، ۲۰۴، ۲۰۵، ۲۹۸).
مسئله دیگری نیز مایه بروز رنجشی میان ازبک‌خان و الملک‌الناصر گردید و آن حملات ازبک‌خان به قلمرو ایلخانان بود. ازبک‌خان توقع داشت که الملک‌الناصر در این حملات او را یاری دهد. به گفته وصّاف (صص ۶۳۵–۶۳۸) ازبک‌خان در زمان پادشاهی سلطان ابوسعید بهادر، آخرین ایلخان بزرگ مغول در ایران، در «قلب شتاء» ۷۱۸ق/۱۳۱۹م به اران لشکرکشی کرد و تا کنار رود کُر آمد و سپس جنگ ناکرده بازگشت، زیرا به او گفته بودند که امیر چوپان، سردا ابوسعید، با ۱۰ فرمان لشکر (۰۰۰‘۱۰۰ نفر) در راه او کمین کرده‌است. سمرقندی این بازگشت را هزیمت می‌داند (ص ۳۳). بار دیگر در ۷۲۵ق/۱۳۲۵م امیر چوپان از سوی ابوسعید، لشکر به دیار ازبک کشید و تا کنار آبِ تِرِک پیش رفت (همو، ۵۹). در ۷۳۶ق/۱۳۳۶م سلطان ابوسعید برای دفع حمله ازبک خان، به ارّان و شروان رفت و همان‌جا فوت کرد (همو، ۹۸–۹۹).
به نقل رمزی (۱/۵۲۸)، ازبک‌خان از ملک ناصر در جنگ با سلطان ابوسعید یاری خواسته و ملک ناصر به این استمداد پاسخ نداده بود زیرا گویا ابوسعید و امیرچوپان از ملک ناصر درخواست آشتی کرده بودند و ملک ناصر، ابوسعید را از قصد ازبک در حمله به ارّان و آذربایجان آگاه ساخته و امیرچوپان از این امر سپاسگزاری کرده هدایایی به ارزش ۰۰۰‘۵۰ تومان برای ملک ناصر فرستاده بود. این مسئله بر ازبک‌خان گران آمد و نامه‌ای عتاب‌آمیز برای ملک ناصر فرستاد. ناصر عذر آورد که این امر برای پاسخ به دعوت به اقامه شعایر اسلام بوده و او نمی‌توانسته از آن تخلف کند.
مقریزی در ذکر رویدادهای سال ۷۱۷ق/۱۳۱۸م می‌گوید که در این سال نامه اسماعیل‌بن‌محمدبن‌یاقوت سلامی به الملک‌لناصر رسید که ابوسعید پسر اُلجایتو (یعنی سلطان محمد خدابنده) و وزیرش خواجه علیشاه و امیر چوپان و امیران بزرگ مغول به صلح (با سلطان مصر) گردن نهاده‌اند و با این نامه هدیه‌ای از خواجه رشیدالدّین همراه بود. از سوی سلطان مصر هدیه بزرگی برا سلطان ابوسعید فرستاده شد (۲/۱۷۵۹. این گفته نشان می‌دهد که نامه ابوسعید در همان آغاز سلطنت او و پیش از قتل رشیدالدّین بوده‌است. نیز می‌رساند که سیاست دربار ابوسعید (چون خود ابوسعید در آن زمان نوجوان بود) تغییر کلی کرده بود و دربار او می‌خواست به هر وسیله اتحاد سلطان مصر را با التین اردو برهم بزند و در این کار توفیق هم به دست آورده بود. شاید بزرگ‌ترین علت این کار، نومیدی کلی دربار ایلخان از هدف قدیمی خود، یعنی رخنه در شام بوده‌است و از این‌رو می‌خواسته‌اند با آشتی با ممالیک مصر تمام همّ خود را متوجه دشمن شمالی یعنی آلتین اردو سازند.
روابط آلتین اردو با امیران روسیه
امیران روسیه در مسکو و شهرهای دیگر تابع و باج‌گزار خان‌های آلتین اردو بودند. آلکساندر نوسکی (۶۱۶–۶۶۱ق/۱۲۲۰–۱۲۶۳م) امیر بزرگ روسیه که در مغرب، آلان‌ها و سوئدی‌ها و لیتوانیایی‌ها را شکست داده بود و به علت مغلوب ساختن سوئدی‌ها بر روی رودخانه نوا (در ۶۳۷ق/۱۲۴۰م) به لقب نوسکی معروف شده بود، در مشرق و جنوب در برابر مغول‌ها یعنی خان‌های آلتین اردو سیاست فرمانبری و تبعیت را در پیش گرفت و فرمان مغولان را مبنی بر سرشماری، برای گرفتن مالیات از روسها، گردن نهاد. باتو او را در ۶۴۰ق/۱۲۴۲م با برادرش اندری به قراقوروم نزد خان بزرگ اوگتای فرستاد. آلکساندر نوسکی در ۶۶۱ق/۱۲۶۳م هنگام بازگشت از دربار آلتین اردو از دنیا رفت.