cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابومسلم خراسانی
۴. بکیر بن ماهان
ابومسلم که در پی جلب جدیع کرمانی به سمت خود بود، موفق نشد؛ زیرا او به دست نصر کشته شد و ابومسلم توانست که علی پسر جدیع را به خود جلب کند و به همین ترتیب ابومسلم با این کار توانست از متحد شدن نصر با اعراب خراسان جلوگیری کند؛ در واقع می‌توان گفت که نصر در اتحاد بین ابومسلم و علی کرمانی به دام افتاد. هنگام ورود، ابومسلم به دستور ابراهیم موظف شد در خراسان اختلافی بین یمنی‌ها و مضری‌ها ایجاد کند و این روند، طبق خواستهٔ ابومسلم پیش رفت تا جایی که این اختلافات به جایی رسید که هر دو گروه عرب از او درخواست کمک کردند، همچنین در این میان هر روز بر تعداد طرفداران ابومسلم افزوده می‌شد. در نهایت با مرگ جدیع کرمانی و پیوستن پسرش، علی به ابومسلم، نصر به دام افتاد و ابومسلم از این خشم علی نسبت به نصر استفاده کرد و ابومسلم با همکاری علی در سال ۱۳۰ ه‍.ق به مرو حمله کرد و آن جارا تصرف و شهر را به اختیار گرفت. نصر نیز در پی جوابی از سوی خلیفه بود اما چیزی دریافت نکرد. او همچنین از شورش‌های خوارج نیز شکست خورد و برای همین به سمت غرب فرار کرد. در نتیجه می‌توان گفت سیاه جامگان در محرم سال ۱۳۰ وارد کوفه شدند و اندکی بعد ابراهیم در زندان اموی در گذشت. این گزارش نیز در منابع وجود دارد که در زمان ورود سیاه جامگان به کوفه محمد بن قسری اداره کوفه را بر عهده داشت اما جامه سیاه پوشیدو مردم با ابولعباس بیعت کردند. ابومسلم در پی تکمیل پیروزی‌های خود، لشکری را به فرماندهی قحطبه بن شبیب برای ادامه نبرد با امویان فرستاد. مقارن با همین موضوع، ابراهیم توسط نیروهای اموی دستگیر شده و به قتل رسید و در سال ۱۳۲، مردم با ابراهیم سفاح به عنوان جانشین او بیعت کردند و خلافت عباسی به‌طور رسمی آغاز شد و آخرین جنگ با نیروهای مروان، آخرین خلیفه اموی در کنار رود زاب در شمال عراق اتفاق افتاد و حکومت امویان به پایان رسید.
اقدامات ابومسلم در جهت تثبیت عباسیان
ابومسلم بعد از اینکه به این مقام رسید افرادی رادر جهت تثبیت قدرت قربانی کرد. ۳. ماجرای قتل سلیمان بن کثیر نیز به فرمان ابومسلم را نباید از قلم انداخت.
۴. به‌آفرید
به آفرید فروردینان به معنای پسر فروردین اهل زوزن ده سیرواند روستای خواف، ولی از زمان تولد او اطلاعی نداریم. طبق گفته محققان او زرتشتی بوده و البته نام خود و نام پدرش حاکی از این موضوع است. به آفرید کتابی آورده که نشان دهنده فرهنگ و دانش فردی اوست و اشاره به این نکته که او خواندن و نوشتن می‌دانسته. وی در حین اینکه در خراسان اوضاع آشفته و دچار هرج و مرج شده بود و از طرف دیگر درگیری‌هایی بین نصر بن سیار و حارث بن سریج و جدیع کرمانی و از سوی دیگر داعیان ابراهیم که در خراسان به تبلیغات می‌پرداختند؛ به آفرید از این مسائل استفاده کرد و او نیز دعوت خود را آغاز کرد و تأثیر بسیاری بر پیروان خود داشت و دین او تا قرن‌های بعد ادامه یافت. او پیش از اعلام این دین و دعوت خود، به چین سفر کرد و حدود هفت سال در آنجا ماند ودر برگشت از آنجا یک پیراهن حریر سبزی با خود آور که او را پنهان کرد. مجد خواخی می‌گوید: به آفرید از چین با خود ظرایف بسیاری آورد و ازجمله آنها یک پیراهن سبزی بودی که اورا در یک قبضه پیچیده و پنهان کرده بود. او در بامدادی در کوهی نزدیک ده پنهان شده بود پایین آمد و پیراهن سبز را بر تن داشت و مرد دهقانی او را دید و به او گفت که خداوند به وحی کرده و این پیراهن را از بهشت برای او فرستاده، در این زمان مرد دهقان به او ایمان آورد و در طی مدتی نیز مردمان دیگری به او گرویدند. از این موضوع چنین بر می‌آید که به آفرید دعوی پیغمبری داشته و از این اختلافات و هرج و مرج برای این موضوع استفاده کرد و به شهرت رسید و در طی دو سال به موفقیت دست یافت اما در این راه نیز بسیاری از زرتشتیان و مسلمانان به مخالفت با او برخاستند و در این جهت از ابومسلم یاری خواستند. مورخان قتل اورا زمانی ذکر کرده‌اند که ابومسلم به نیشابور آمده بوده. از تعالیم به آفرید اطلاعی نداریم اما بیرونی می‌گوید که به آفرید کتابی به زبان فارسی برای اتباع خود ساخت ولی این گفته او نادرست است زیرا این کتاب به خط عربی یا پهلوی بوده. ابن ندیم نیز می‌گوید که به آفرید پیش گویی می‌کرد و از آینده خبر می‌داد و برای پیروانش روزانه پنج رکعت نماز بدون سجود را معین کرده بود وی به خدای یگانه معتقد بوده اما نمی‌دانیم چه نسبتی بین خدا و خورشید قرار می‌داده. به مرور طرفداران او بسیار شدند و نه مغان و نه مسلمانان توان مقابله با او را نداشتند و از ابومسلم کمک خواستند؛ ابومسلم دونفر از یاران خود را به نام‌های شبیب بن واج المروروزی و عبدالله بن سعید را به سوی به آفرید فرستاد و در نتیجه این برخود به آفرید اسلام آورد و شعار عباسیان را سر داد اما دست از کار غیب گویی خود برنداشت در نتیجه عبدالله بن سعید با سپاهی به زوزن حمله کرد و و به آفرید را در جبال بادغیس گرفتار کرد و به نیشابور نزد ابومسلم برد و در نهایت ابومسلم فرمان به قتل او داد و اورا در باب الجامع نیشابور به دار آویختند و پیروانش را نابود کردند.
ورود به نهضت عباسی
اما مرحله دوم که در این مرحله ابومسلم به این دعوت پیوست و تا سال ۱۳۲ق/۷۵۰ م ادامه داشت، او در این جریان خدمات زیادی انجام داد. ابومسلم بعد از مرگ یحیی، فرزند زید، خونخواهی یحیی را شعار قیام خود قرار داد و حتی پیکر یحیی را به خاک سپرد. بکیر که اندکی بعد از مرگ یحیی، راه خراسان را درپیش گرفته بود، پس از یک ماه توقف به مرو رفت ودر این زمان خبر به نصربن سیار رسید که او در وصف خونخواهی یحیی وعظ می‌کند و نصر دستور بازداشت او را داد. در نهایت، بکیر را در راه عراق بازداشت کردند. همچنین روایتی است که بعد از این واقعه در ۱۲۴ ه‍. ق، گروهی از سران خراسان، سلیمان بن کثیر، مالک بن الهیثم، لاهذبن قریظ و قحطبه بن شبیب به مکه رفتند تا با امام عباسی دیدار کنند. با ورود به این زمان است که محمد بن علی از وجود ابومسلم آگاه شد.
از این زمان مرحله دوم دعوت آغاز شد که مشخصهٔ این مرحله، در این بود که آشکار بود و دوم اینکه هدف آن، رسیدن به قدرت بود. دعوت عباسی بعد از مرگ محمد بن علی در بین شیعیان خراسان متزلزل شد، اما ابراهیم تلاش فراوان کرد و خراسان را دوباره به اطاعت درآورد. ابراهیم رهبری این جنبش را به عهده مرد پیر، نقیب النقبا، سلیمان بن کثیر گذاشت اما او از قبولی این کار سرباز زد و عذر خواست، سپس این کار به ابراهیم بن سلمه واگذار شد و او نیز عذر خواست و در نهایت ابراهیم این کار را به ابومسلم محول کرد واو را نماینده خود در خراسان کرد. اینگونه بود که با گزینش و انتخاب ابومسلم، کار دعوت در خراسان رونق دوباره گرفت، زیرا او نفوذ زیادی در بین ایرانیان داشت. ابومسلم در جهت تثبیت قدرت عباسیان اقداماتی از جمله از میان برداشتن فلرادی که در به قدرت رسیدن کمک کردن و برای حکومت خطر داشتند برای مثال ابومسلم شیبان بن سلمه که به کمک فرزند جدیع به کمک ابومسلم شتافته بو و ادعای خلافت را داشت را از سر راه برداشت. سپش برای جلب زرتشتیان که هواداران عباسی بودند جنبش به آفرید مجموعه ای از آین زرتشتی و اسلام را ارائه داد و ادعای اصلاحات اجتماعی را که خود در سر داشت سرکوب کرد. علی و عثمان فرزندان جدیع هم که به او کمک کرده بودندبه قتل رساند همچنین عبدالله بن مغاویه طالبی که از امویان فرار کرده بود وبه ابومسلم پناهمده شده بود را به‌طور مشکوکی از بین برد و جنبش شیعیان بخارا راهم به رهبری شریک بن شیخ مهری حذف کرد. اینگونه بود که باعث شد نیروهایی با ابومسلم در عباسیان به مخالفت بپردازند؛ همچنین شرکت او در قتل ابوسلمه خلال وزیر عباسی و یکی از بازوهای سیاسی و عقیدتی عباسیان معروف به وزیر آل محمد دست داشت. همچنین قتل داعی بزرگ سلیمان بن کثیر و سرکوب شورش زیاد بن طالح خزاعی که با ابومسلم مخالفت می‌کرد.
سال‌های ابتدایی
ابراهیم بعد از اینکه ابومسلم را به فرماندهی خراسان فرستاد، به ابومسلم نامه ای فرستاد که از اعراب یمنی که سنگ بنا و کلید پیروزی بودند، دلجویی کند. ابومسلم با اقدامات فراوان خود در خراسان، به یکی از داعیان مستبد شرق تبدیل شد. ابراهیم که بر ابومسلم تأکید کرده بود، او را در این زمان نصربن سیار والی خراسان گریخت و بقیه سپاه خراسان لشکر نصر را منهدم کردند این جمعیت در۱۴ محرم ۱۳۲ در کوفه با ابراهیم بیعت کردند. اینگونه بود که چهارسال پایانی امویان تسریع شد و پایه‌های حکومت عباسیان پایه‌ریزی شد؛ در این دوره ما شاهد پاک سازی نیروهای اموی در دو مرحله بودیم مرحله ابومسلم و مرحله قحطبه بن شبیب که در نهایت به ایجاد حکومت عباسی منجر شد. ابومسلم اولین تماس خود را با مأموران عباسی در کوفه برقرار کرد و سرانجام به امام ابراهیم معرفی شد. عباسیان دریافتند که ایران و به ویژه خراسان، عرصه مناسبی برای فعالیت تبلیغی خواهد بود. فعالیت‌های ابومسلم در خراسان همزمان بود با مقابله مروان با شورش‌های عراق و حجاز و بیشتر توجه او به سرکوب این شورش‌ها بود.
فرمانروایی بر خراسان
ابومسلم زمانی که به دعوت در خراسان منصوب شد، کمتر از سی سال داشت. او با اینکه از نسل خاندان عباسی نبود و هیچ سابقه ای در این زمینه‌ها نداشت، در همان جوانی به بالاترین جایگاه در سازمان عباسی رسید. همان‌طور که گفته شد، در وهله نخست، خراسانیان رهبری ابومسلم را نپذیرفتند، تا اینکه ابراهیم نامه ای نوشت و ابومسلم را تأیید کرد و از مردم هم خواست تا آنان نیز از ابومسلم اطاعت کنند. همچنین روایت شده‌است که ابراهیم به ابومسلم دستور داد که هیچ عربی را در خراسان زنده نگذارد. ابومسلم بعد از رسیدن به خراسان، با سرعت به بلخ رفت و با اعتمادی که از طرف سیلیمان بن کثیر به دست آورد، کار هارا به دست گرفت و مردم را در روستاها تشویق به پیوستن به این دعوت می‌کرد. همچنین به موالی که زیر فشار ظلم امویان بودند، وعدهٔ آزادی داد. کمی که اوضاع به منوال پیش رفت، ابومسلم به ابراهیم گزارشی فرستاد؛ از اینکه ابراهیم به‌طور مستقیم زمام امور را به دست گرفته‌است، بدین ترتیب تاریخ جنبش را تعیین کردند. این جنبش در روز بیست و پنجم رمضان سال۱۲۹ق/۷۴۷م رخ داد.
حیات سیاسی
خضری نیز در کتاب خود از این موضوع یاد کرده‌است: تا زمانی که ابومسلم فرمان دعوت خراسان را از ابراهیم دریافت کرد، رهبری دعوت خراسان دست سلیمان بن کثیر بود که در وهله اول آنان با ابومسلم مخالفت کردند، اما ناگزیر بعداً به فرمان ابراهیم تن به اطاعت دادند. ابراهیم به طرفداران خود نوشت که از ابومسلم اطاعت کنند. پس از توقف کوتاهی در ایبورد، گروهی از هواداران و عثمان بن نهیک به او پیوستند و راه نسارا در پیش گرفتند. در راه بازگشت، توجه مأمور نصر در نسا عاصم بن قیس به آنها جلب شد اما در نهایت آنهارا رها کرد. گفته شده که در نهم شعبان ۱۲۹ ه‍.ق در روستای فنین در خانه یکی از نقیبان به نام ابوداود خالد بن ابراهیم، دعوت آغاز شد و نایبان را به مناطق مختلف فرستاده شدند؛ از جمله: ابوداود و عمر بن اعیان به بلخ و طخارستان، ابو عبد الرحمن ابن سلیم به طالقان. در آغاز رمضان، ابومسلم به سفیذنج، جایگاه سلیمان بن کثیر رفت. جنگی میان کرمانی و نصر و شعبان بن سلمه درگرفته بود و اوضاع آشفته بود ودر همین زمان بود که ابومسلم با استفاده از این موقعیت، مردم را دعوت کرد و حتی گفته شده‌است که در یک روز مردم شصت روستا نزد ابومسلم رفتند. بر حسب نوشته اخبار العباس، هواداران، تصمیم به سرنگونی امویان گرفتند. ابومسلم که از نیت نصربن سیار خبر داشت، بر هواداران خود حمله کرد تا این موضوع را پیش دستی کند. نخستین کار ابومسلم این بود که هواداران را نزد خود خواست. روایت شده که نخستین گروهی که به ابومسلم گرویدند، به مردم سقادم معروف شدند، ابومسلم از این هواداران، سپاهی درست کرد که متشکل بود از نهصد تن از روستای هرمز فره جایگاه بکیربن ماهان و هزار و سیصد پیاده و شانزده سوار. ابومسلم که هفت ماه انتظار فتح خراسان را می‌کشید، در نهایت دعوت را تقویت کرد و راه سفیذنج را در پیش گرفت.
در طول راه افراد زیادی از قبایل مختلف خزاعی، تمیمی و.. به این سپاه پیوستند؛ در نهایت لشکریان ابومسلم در بیست و هفتم رمضان به سفیذنج رسیدند و دژ آنجا را تقویت کردند، این اخبار که به نصر رسید، توسط اطرافیان تشویق شد تا به روستاهای خزاعی حمله کند. نصر بن سیار، یکی از فرماندارهای اموی که برای سرکوب سپاه ابومسلم گروهی را روانه ساخت، اما این گروه از سپاه ابومسلم شکست خورد و کار ابومسلم بالا گرفت و این شهرت زیادی به ابومسلم داد، به نقل یاقوت، نخستین جنگ میان هواداران عباسی و امویان در جندویه روستایی نزدیک طالقان رخ داده‌است؛ به‌علاوه دینوری نیز تا کید می‌کند که داعیان عباسی در همه جای خراسان پراکنده بودند. این پیروان در جامه‌های سیاه وبا گرزهای سیاه که به آن‌ها کافر کبات می‌گفتند، در مناطق مختلف از جمله طالقان، طوس، نیشابور، سرخس، بلخ، طخارستان و ختلان به ابومسلم پیوستند. مرو مرکز شورش بود و جنبش‌ها از شهرهای پیرامون خراسان شروع و در مرو به پیکار می‌رسیدند. ابومسلم بعد از چهل و دو روز در سفیذنج، سپاهش به حد کافی رسید و راهی ماخوان شد.
اقدامات ابومسلم
ابومسلم در ماخوان خود را آماده جنگ با نصر می‌کرد و شهرهای خراسان یکی پس از دیگری به اطاعت ابومسلم درمی‌آمدند. همچنین در همین هنگام، نصر، والی خراسان، گرفتار درگیری‌هایی بین یمنی‌ها و نزاری‌ها بود. شمار این افراد به هفت هزار رسید و ابومسلم دستور داد تا در پیرامون شهر خندق‌هایی بکنند. ابومسلم، ابونصر مالک بن الهیثم را به به فرماندهی شرطه‌ها منصوب کرد که عبارت بودند از:ابوالوضاح و فرد مورداعتمادش خالد بن عثمان. همچنین دیوان را به ابو صالح کامل بن مظفر سپرد و مقرر کرد که مزد سپاهیان سه یا چهار درهم است. اسلم بن صبیح، سردبیر آن بود و قاسم بن مجاشع النقیب التمیمی قاضی کل بود، البته روایت دیگری نیز هست که می‌گوید قاسم امامت نماز را بر عهده گرفت. ابومسلم در ماخوان هزار نفر را سرکرده و مأمور کرد تا خندق دیگری در جیرنج بکنند. هدف از کندن این خندق‌ها این بود که ارتباط نصر با ناحبه‌های بلخ و طخارستان و … قطع شود. از طرفی ترس ابومسلم، این بود که نصر، آب را روی او و سپاهیانش ببندد. طبری از این موضوع یاد می‌کند که بیشتر افرادی که به این شورش پیوستند، بنده بودند. یکی از مهم‌ترین اقدامات نصر در این زمان، در هم شکستن اتحادی بود که بر علیه ابومسلم داشت. جدیع کرمانی به هنگام دیدار از لشکر گاه او کشته شد، بسیاری از پیروان کرمانی به بهانه خونخواهی، راهی لشکرگاه ابومسلم شدند و گروهی نیز از پسر کرمانی، علی حمایت کردند؛ اما ابومسلم علی را به سوی خود کشید و در مقابل نصر که در صدد اختلاف بین این دو بود، تلاش‌های زیادی کرد، اما علی هیچ تمایلی به پیوستن به نصر نداشت. همچنین نصر، معدودی از بومیانی را که با او دشمنی داشتند، را به سمت خود کشید. دراین شرایط، نصر دائماً از خلیفه مروان با استفاده از نامه، درخواست کمک می‌کرد اما جوابی از خلیفه دریافت نمی‌کرد.
ابومسلم و نصر
ابومسلم سعی در مذاکرات با نصر داشت، اما نصر فرار کرد و با سه هزار مضری، راه سرخس را در پیش گرفت. همچنین این روایت نیز وجود دارد که نصر همسر خود، مرزبانه را در نصرانیه جا گذاشت و او همان کسی بود که روایت است بعدها همسر ابومسلم شد؛ و ابومسلم در پی کشتن نصر بود. در این حین ابومسلم فردی را به عنوان مذاکره کننده فرستاد، اما ابومسلم او را به عنوان کسی که خیانت کرده اعدام کرد. در این زمان والی طوس، تمیم بن نصر، موضع جنگ با ابومسلم گرفت و در همین هنگام، نصر به طوس رسید و تمیم را کشت و رهبری را به دست گرفت، اما نصر در نهایت از قحطبة شبیب شکست خورد و نیروهای امویان، خسارت زیادی متحمل شدند و قحطبه، نیشابور را گرفت و نصر به قومس فرار کرد. ابومسلم بعد از تثبیت قدرت خود در شمال شرق خراسان، قحطبة شبیب را به دنبال نصر فرستاد. درنهایت نصر در سال ۱۳۱ ه‍.ق در نزدیکی ساوه در گذشت و خراسان به تصرف کامل ابومسلم درآمد.
قحطبة بن شبیب
قبل از جنبش عباسیان در خراسان و ضربه زدن به نصربن سیار، فرماندهی این عملیات‌های نظامی از طرف ابراهیم به قحطبة سپرده شده بود. قحطبة بر توس و نیشابور چیره شد و نصر هم که دیگر توان مقاومت نداشت، در نهایت فرار کرد. همچنین جنگی میان قحطبة و ابن هبیرة رخ داد، قحطبه در این جنگ پیروز شد اما قحطبه قبل از دیدن این پیروزی در راه عراق در آب غرق شد و پسرش حسن جانشین او شد و در سال ۱۳۲ق/۷۴۹م، آنان وارد کوفه شدند و ابو سلمه خلال داعی بزرگ عباسی را به رسمیت شناختند و این گونه سلمه، صاحب قدرت عراق شد.
سرانجام ابومسلم
منصور در این زمان از عموی خود که به حکومت چشم داشت، می‌ترسید؛ عمویش در زمان سفاح راس سپاه بزرگی از اعراب در مقابل رومی‌ها بود و در ناحیه ای به نام دلوک در نزدیکی حلب اقامت داشت. او بعد از مرگ سفاح، از جنگ خودداری کرد و برحق بودن خود برای خلافت را اعلام کرد و عبدالله از این سپاهی که برای جنگ با رومی‌ها تجهیز شده بود، استفاده کرد و ادعا کرد که سفاح اورا به جنگ فرستاده و اورا به عنوان ولیعهد اعلام کرده بود. در این زمان منصور از ابومسلم نیز کینه به دل داشت، برای همین او را به جنگ با عبدالله فرستاد تا دو دشمن همدیگر را سرکوب کنند. ابومسلم با زیرکی در این جنگ در نزدیکی نصیبین بر عبدالله چیره شد و عبدالله بعد از شکست فرار کرد وبه برادرش سیلمان بن علی پناه برد و زمانی که منصور از این ماجرا باخبر شد، به او امان داد؛ اما بعد از اینکه نزد منصور رفت، زندانی شد و بعد کشته شد. در همین حین که خراسانیان، که ابومسلم را در راس خود می‌دیدند، در صدد این بودند که به خواسته‌هایی برسند به این دلیل که در قیام عباسی نقش ایفا کردند؛ از جمله اختیارات جدیدی که می‌خواستند بعد از این همه فشار در زمان امویان دریافت کنند؛ رهایی از حاکمیت ستگرانه عرب و بازگرداندن گذشته پر افتخار ایران در زمان انوشیروان. در مقابل، عباسیان نیز با دو سیاست به مقابله پرداختند: اول، مشارکت و هم طرازی در مقابل اطاعت از عباسیان. دوم، قلع و قمع افرادی که بر ضد حکومت عباسی هستند و قیام کنند. درهمینجا بود که ایرانیان نیز از این موضوع اطلاع یافتند که حکومت جدید نیز پاسخگوی خواسته‌های آنان نیست؛ از این رو دست به اعتراض و حرکات شورشی زدند. در این وهله نیز ابومسلم به دلیل اینکه خود را یکی از بنیان‌گذاران عباسی می‌دانست، کم‌کم ماهیت خود را آشکار کرد واز اینکه ایرانیان در اطراف او بودند و از او حمایت و اطاعت می‌کردند، احساس سربلندی می‌کرد و در فکر خود مختاری بود. فشارهای ابومسلم در زمان سفاح شروع شد تا جایی که منصور برادرش را به کشتن ابومسلم تشویق کرد، اما سفاح به دلیل اقدامات او به این کار تمایل نشان نداد.
ابوجعفر از نیرنگ‌هایی استفاده می‌کرد تا بتواند چهرهٔ خود را خوب جلوه دهد، به همین ترتیب اقداماتی نیز در این راستا انجام می‌داد؛ برای مثال نامه ای فرستاد و ابومسلم را به دربار خواند. ابومسلم به این فکر افتاد که خلیفه بامن دشمنی ندارد واداره خراسان مهم‌تر از رفتن به دربار است؛ منصور در نامه دوم خود خرد شاهان فریبکا را خوار گرفت و به نحو مبهم تری اورا به دربار فرا خواند اما این نامه هم ابومسلم را اقناع نکرد. درنهایت ابو جعفر چن تن از بزرگان هاشمی را خواند و به دست فریبکارترین سیاستمداران زمانه ابوحمید مرودی و جریربن یزید نامه ای واگذار کرد تا با این نامه ابومسلم را از حسن نیت خلیفه آگاه کنند واورا از نافرمانی‌های خلیفه و عاقبت آن با خبر کنند. ابوجعفر از طرفی به ابوداوود رشوه داد تا ابومسلم را به فرمانبری هدایت کند. تا جایی که گفته می‌شود که منصو به اطرافیان ابومسلم رشوه می‌داد تاز نیت خوب خلیفه به او بگویند؛ زمانی که ابومسلم بیرون از مدائن بود اورا رومیه می‌خواندند و خلیفه نیز خواست که در این مورد گروهی از هاشمیان به ابومسلم تبریک بگویند تا او از نیت خوب خلیفه آگاه شو و وضعیت را مطلوب دریابد.
اینطور به نظر می‌آمد که ابومسلم روابط حسنه ای با خلیفه ندارد و به یک فرد خطرناک برای حکومت تبدیل شده‌است. بدین ترتیب خلیفه دست به کار شد و اورا در کاخ خود به تنهایی به هلاکت رساند. در اینجا، روایت دیگری حاکی از این است که ابوجعفر به دلیل این کار ابومسلم، می‌خواست که اورا بکشد وحتی تا مرحله صدور فرمان مرگ او پیش رفت؛ اما به هر حال ابومسلم نیز با فرستادن نامه ای دیگر از این مرگ فرار کرد. روایت دیگری نیز وجود دارد مبنی بر اینکه منصور به این دلیل که ابومسلم با او بیعت نکرده بود، در صدد این بود که دستور قتل اورا صادر کند اما ابومسلم با فرستادن نامه دیگری از این مرگ فرار کرد.
زمانی که منصور به حکومت رسید، در صدد این برآمد که از شر ابومسلم خلاص شود، برای همین شیوه‌های سیاسی خاصی در پیش گرفت. در این زمان که ابوجعفر می‌ترسید که مبادا ابومسلم به خراسان فرار کرده و شورش به پا کند، بدین ترتیب به بهانه‌های مختلف سعی در دور کردن او از خراسان داشت و به او پیشنهاد حکومت شام و مصر را نیز داد اما ابومسلم این فرمان را اطاعت نکرد و در پی برگشت به خراسان بود و این حرکت او، به نوعی سرکشی تلقی می‌شد. اهداف منصور برای این عمل، این موارد بود: اول، دور کردن ابومسلم از خراسان برای جلوگیری از شورش و تشکیل حکومت مستقل توسط ابومسلم. دوم، دیدار تنهایی با او، بدون هیچ قدرتی. سوم، احیای رابطه دو طرف و برطرف شدن این شک؛ اما این شک، بیشتر شد تا جایی که ابومسلم که بعد از شکست عبدالله بر اموال و دارای عبدالله تسلط یافت، موجب شد منصور از این کار او عصبانی شده و یک نفر را به نزد ابومسلم بفرستد تا پیغامش را ببرد. درهمین وهله بود که تکبر نیز ابومسلم را فرا گرفت و نامه‌های خلیفه را نخواند و آنها را مچاله می‌کرد.
ماجرای قتل
منصور با سیاست‌های مختلفُ در فکر فریب ابومسلم بود. در نهایت، منصور در نامه ای اورا استاندار شام کرد و این موضوع را به ابومسلم تبریک گفت. ابومسلم که فردی زیرک بود، ادعا کرد که او والی خراسان است و به سرعت راهی خراسان شد. در این زمان منصور که از ترس وحشت کرده بود، از ترس اینکه مبادا ابومسلم با هواداران خود عصیان کند و اورا شکست دهد، خود به مدائن رفت و ابومسلم را به بهانه بحث برای موضوعی مهم دعوت کرد، اما ابومسلم به رفتن راضی نشد. منصور که از این موضوع آگاه شد، در نامهٔ دیگری اورا نه با دعوت، بلکه با تهدید فرا خواند و ابومسلم مجبور به حضور در مقابل منصور شد.
به دنبال این رفتارهای منصور، سرانجام ابومسلم فریفته این رفتارهای دروغین خلیفه شد و در سال ۱۳۷ه‍.ق به قتل رسید. مفتخری بر این عقیده است زیرا ابومسلم برای حکومت نوپای عباسی خطرناک شده بود منصور اورا طبق یک نقشه حساب شده به قتل رساند. ابومسلم حتی در آخرین لحظات نیز یکی از حامیانش به نام ابو اسحاق را برای مذاکره با خلیفه فرستاد و ابواسحاق از قول خلیفه گفت که خلیفه قصد دارد که حکومت خراسان را به او واگذار کند، اگر او طلب بخشش کند؛ به همین ترتیب پس از آخرین تهدید خلیفه، ابومسلم، ری را به مقصد پایتخت ترک کرد. او، معاونش ابوداوود را به جانشینی خود در خراسان گذاشت که او نیز بعداً متزلزل شد. به دستور خلیفه دروازهٔ شهر به روی او گشوده شد و از او استقبال کردند. منصور پنج فرد را برای ترور ابومسلم برگزیده بود.
گفت‌وگویی میان آن دو صورت گرفت که بیشتر حکم محاکمه داشت؛ در این گفت‌وگو، ابومسلم با اعتماد به نفس از تلاش‌های خود در به قدرت رسیدن عباسیان حرف زد اما در مقابل، منصور معتقد بود ابومسلم امنیت و یکپارچگی را از بین برده و خطری برای حکومت او به حساب می‌آید؛ اما در نزد او، بزرگ‌ترین اتهام ابومسلم تلاش او برای رسیدن به خلافت بود، با این حال، منصور به بهانه‌های مختلفی ابومسلم را متهم کرد، از جمله: اول، پیشروی از حدود اجتماعی خود با خواستگاری از آمنه دختر علی و عمه خلیفه. دوم، نوشتن نامه ای به منصور بدون ذکر نام منصور و حتی نوشتن نام خود در آغاز نامه. سوم، انتساب خود به خاندان عباسی، جایگاه برابر با پدر منصور. چهارم، کشتن سلیمان بن کثیر، از نقبای خراسان. پنجم، کشتن روسای قبائل یمین از جمله علی بن جدیع کرمانی و برادرش عثمان. ششم، رفتن به خراسان بدون اجازه خلیفه. ابومسلم در مقابل این اتهامات، جوابی نداشت و تنها خدمات خود در به قدرت رسیدن عباسیان را یادآور می‌شد. از طرفی در وهله اول، او خواستار پوزش بود اما منصور با تمام تلاش‌های او برای رهایی از مرگ، اورا در بیست و پنجم شعبان ۱۳۷ق کشت.
روایت‌های متعددی نیز از چگونگی قتل ابومسلم وجود دارد، از جمله گفته شده که در هنگام گفت‌وگو، منصور که عصبانی می‌شود و بیرون می‌رود و بعد با دشنه اورا می‌کشند و بعد با لذت به پیکر بی جان ابومسلم می‌نگرد و آن روز را نخستین روز سلطنت خود اعلام می‌کند و آن را یکی از مهم‌ترین وقایع زندگی خود می‌شمارد. از طرفی نیز گفته می‌شود در هنگام ورود به نزد منصور تمام سلاح و شمشی ر اورا گرفتند و بعد منصور دست زد و دونفر ظاهر شده و ابومسلم را در بیست و چهارم شعبان ۱۳۷ کشتند. به همین ترتیب، منصور، مهم‌ترین دشمن خود را از میان برداشت. در این هنگام، برادر زاده ابومسلم، عیسی بن موسی به کشتن ابومسلم اعتراض کرد و کعفر بن حنظله در اینجا به منصور گفت: ای امیر المومنین، خلافت تو از امروز آغاز شد.
ابوجعفر همچنین دستور داد تا به پیروان ابومسلم پول پرداخت کنند تا آنها خشنود شوند و بعضی از آنها زمزمه می‌کردند که فرمانده خود را به درهمی فروختیم. روایتی وجود دارد مبنی بر اینکه ابوجعفر به مالک بن الهیثم نامه ای با مهر ابومسلم نوشت اما مالک که از ساختگی بودن این نامه اطلاع داشت، به سور خراسان حرکت کرد و اعلام خونخواهی کرد. ابوجعفر به عامل همدان، زهیر الترکی دستور داد که هنگامی که مالک به آن شهر رسید، به او زهر بدهند و اورا بکشند اما مالک این اهداف را رها کرد و به سوی ابوجعفر رفت و ابوجعفر نیز اورا بخشید و اورا بر کارهای جدید گماشت.
زمانهٔ پس از ابومسلم
با قتل ابومسلم بخش نظامی جنبش که بیشتر از اهالی خراسان بودند به خدمت کامل عباسیان درآمدند و عباساین نیز بین ایرانیان و اعراب تعادل ایجاد کردند تا حدی که ایرانیان در بخش‌های دیوانی و ادرای به مقام‌هایی رسیدندند و حتی در دوره طلایی خلافت وزرا و دیوانیان از ایرانی‌ها بود از جمله خاندان‌های معروفی در مقام وزارت ازجمله خاندان سهل و برامکه.
دسته ای از جنبش‌های اوایل دوران عباسیان که در ایران و مخصوصاً در خراسان و ماوراءالنهر رخ داد، به‌عنوان ابومسلمیه یا خونخواهی ابومسلم شناخته می‌شوند. با اینکه قیام‌های ضداسلامی زیادی به نام ابومسلم برپا شد ولی او به عنوان یک قهرمان اسلامی توصیف می‌شود. همچنین گفته می‌شود که او گرایش‌های زرتشتی داشت اما این احتمال بدین علت است که او از سر ضرورت، مخالف به آفرید بود. قیام ابومسلم، نظر غیر عجم‌ها را نیز به خود جلب کرد. برخی نیز او را شیعه می‌دانند ولی چنین ادعایی مشکوک به نظر می‌رسد. پس از مرگ، او به شخصیتی افسانه ای تبدیل شد و از او به عنوان یک [مسیحا] یاد شد. نام او در قیام اسحاق ترک، سنباد، مُقَنَع و راوندی‌ها برده شده و برخی از رهبران قیام‌ها نیز ادعا کردند که خود او هستند. یکی دیگر از روایات نیز بر این باور است که بابک خرمدین از نوادگان دختری ابومسلم بوده‌است.
هر یک از این قیام‌های بومسلمیه، انگیزه و هدف‌های خاص خود را داشتند ولی انگیزهٔ مشترک بین شان، خونخواهی ابومسلم بود و ابومسلم در نظر آنان یک قهرمان اسطوره ای بود و حتی گروهی به ربوبیت و گروهی دیگر به امامت او و پس از او، امامت دخترش معتقد بودند و برخی نیز در انتظار ظهور ابومسلم بودند. شالودهٔ فکری این افراد ترکیبی از آیین‌های مرسوم در شرق ایران و ماوراءالنهر، از جمله بودایی، زرتشتی، مانوی، مزدکی و اسلامی بود و اعتقاد به ظهور ابومسلم و منجی بودن او، احتمالاً از عقاید شیعه یا زرتشتی و اعتقاد به تناسخ او نیز از آیین‌های هندی و چینی تأثیر پذیرفته‌است.
اگرچه بیشتر این قیام‌ها توسط افراد مشهوری صورت گرفت ولی در واقع نشان دهندهٔ احساسات ضد عباسی رعایا و مردم فرودست جامعه بود که همین موجب گستردگی آن شد. از ویژگی‌های شاخص قیام‌های ضد عباسی که نشان دهندهٔ تفاوت آن با قیام‌های ضد اموی است، این بود که طراح اصلی این قیام‌ها، ایرانیان بودند و تعدادشان از جنبش‌های دوران اموی بیشتر بود. در نتیجه زمینه‌های استقلال ایران را به‌صورت تدریجی فراهم آورد.
جنبش سنباد
نخستین واکنشی که در برابر کشته شدن ابومسلم رخ داد، جنبش سنباد بود. برخی از مورخان معتقدند که سنباد دوست ابومسلم بود ولی یعقوبی معتقد است که سنباد را گروهی از هواداران ابومسلم که پس از قتل او به خراسان گریخته بودند، تحریک به جنبش کردند. مقدسی نیز نفل کرده‌است که سنباد مدعی بود جانشین و انتقام جویندهٔ خون ابومسلم است. بلعمی نیز سنباد را یکی از توانگران نیشابور می‌داند که از ابومسلم نواخت دیده بود، بخاطر همین سوگند یاد کرده بود که ثروت و جان خود را صرف خونخواهی ابومسلم کند. طبق کتاب تاریخ ایران از ورود مسلمانان تا برآمدن طاهریان، سنباد پیرو دین زرتشت بود و در زمانی که ابومسلم زنه بود، در دستگاه او مقام سپهسالاری داشت و وقتی که ابومسلم نزد منصور می‌رفت، تمام اموالش در ری را به او سپرد.
سنباد، پیروانش را دور خود جمع کرد. بسیاری از پیروان وی از اهالی ری و طبرستان بودند. آنان به خونخواهی ابومسلم قیام کردند و توانستند بر نیشابور، قومس، ری و قزوین چیره شوند. آنان با شعار احیای آیین قدیم توانستند بسیاری از خرمدینان و زرتشتیان را با خود همراه کنند. سنباد را فیروز اسپهبد نامیدند و او قصد داشت به مکه حمله کرده و کعبه را نابود کند اما منصور سپاهی به فرماندهی جهور بن مرار عجلی را به منظور مقابله با وی فرستاد. این دو در بین شهر همدان و ری باهم درگیر شدند و در نهایت سپاه جهور پیروز شده و پس از هفتاد روز، قیام سنباد سرکوب شد.
عاقبت سنباد نامشخص است. برخی از راویان می‌گویند که سنباد در میدان جنگ کشته شد و برخی دیگر می‌گویند که پس از فرار به طبرستان، در آنجا کشته شد. اعتقادات سنباد، ترکیبی از عقاید کیسانیه و فرقه‌های ابومسلم بود. او معتقد بود منصور ابومسلم را نکشته، زیرا ابومسلم می‌توانست با آوردن نام خدا، تبدیل به کبوتر شود و از مرگ بگریزد؛ در واقع ابومسلم در یک قلعه، همراه مزدک و مهدی پنهان شده و به زودی همراه آنان ظهور خواهد کرد. پس از اینکه جنبش سنباد با شکست مواجه شد، جنبش‌های دیگری نیز شکل گرفت، زیرا اگرچه خلیفهٔ عباسی توانست بر جنبش سنباد پیروز شود ولی نتوانست بر اندیشه‌هایی که مسبب این جنبش بود، فایق آید.
راوندیه
فرقه‌های وابسته به ابومسلم، راوندیه خطاب می‌شدند و منظور از راوندیه، کسانی بودند که اعتقاد داشتند امامت از ابراهیم به ابومسلم رسیده‌است. راوندیه شامل سه فرقه فرعی می‌شد: رزامیه که از نام رزام بن سابق که ایرانی بود، ناشی می‌شد. او می‌گفت پیروزی ابومسلم بر امویان، نمودار روح الوهیت در اوست. هواداران رزامیه به تناسخ معتقد بوده و اندیشه شان این بود که روح ابومسلم پس از مرگش، در جانشینان برحق او حلول یافته‌است.
گروهی دیگر نیز وجود داشتند که به نام ابومسلمیه یا برکوکیه که در هرات و مرو تشکیل یافتند. آنان معتقد بودند که ابومسلم توسط منصور کشته نشده، بلکه منصور شیطانی را که شبیه ابومسلم بوده، کشته و ابومسلم هنوز زنده است. این گروه در انتظار بازگشت ابومسلم، از انجام تمامی فرایض دینی سرباز زدند. سومین گروه، حوریریه بودند که از این گروه مطالب کمی در دست است. اگرچه این گروه، از ابومسلم قدردانی می‌کردند ولی همچون دو گروه دیگر، به امامت و الوهیت ابومسلم معتقد نبودند و بیشتر اعتقادشان بر این بود که امامت به دوست ابومسلم، عیسی بن موسی رسیده‌است.
با تداوم یافتن خونخواهی ابومسلم در میان خراسانی‌ها، در سال ۱۴۱ ه‍. ق، گروهی از راوندیهٔ خراسان به بهانهٔ خونخواهی ابومسلم در هاشمیه در نزدیکی کوفه، دور قصر منصور اجتماع کردند و ادعا می‌کردند که منصور از مقامی الهی برخوردار است. هدف آنان از این کار این بود که به منصور نزدیک شوند و به همان شکلی که منصور غافلگیرانه ابومسلم را کشت، او را بکشند. تعدادی از این افراد دستگیر و زندانی شدند، با حیله ای از زندان گریخته و به قصر خلیفه هجوم بردند ولی سرانجام توسط سپاه منصور سرکوب شدند.
اسحاق ترک
دربارهٔ هویت واقعی اسحاق ترک، مطالب مختلفی روایت شده‌است. یک روایت است که اسحاق ترک از نسل علویان و پسر یحیی بن زید بود که پس از مرگ پدرش، نزد ترکان رفته و پیش آنان پنهان شده بود. روایت دیگر که از نظر التون دانیل نسبتاً معتبر تر است، حاکی از این است که اسحاق فردی بی سواد در ماوراءالنهر بود؛ بنابراین وی ترک نبود، بلکه احتمالاً یهودی یا عرب بود. برخی از روایات نیز حاکی از این هستند که نسب وی به یحیی بن زید می‌رسد. او احتمالاً از این رو خود را اسحاق ترک نامید که در میان ترکان ماوراءالنهر اندیشه‌های ابومسلمیه را نشر می‌داد. افکار اسحاق ترک نیز همچون سنباد بود. او معتقد بود ابومسلم نمرده، بلکه در کوه‌های اطراف ری پنهان شده و در در روز مناسب ظهور خواهد کرد. اگرچه اسحاق ترک به عنوان یک خرمی خوانده می‌شود ولی او در واقع مسبب گسترش جنبشی در سرتاسر آسیای مرکزی شد که از آن به‌عنوان جنبش مبیضه یا سفیدجامگان یاد می‌شود. پرچم سفید این گروه در واقع مخالفتی بود با رنگ سیاه عباسیان که پشتیبان امویان بود یا حرکتی برای بازگشت به سوی سفیدی دین زرتشتی در برابر اسلام. مشخص نیست که آیا خود اسحاق شورشی بر علیه عباسیان برپا کرد یا خیر ولی سفید جامگان نیز در میان ارتش‌های خراسانی، هواداری برای خود نیافتند. این شورشیان نیز نتوانستند در خراسان کاری از پیش ببرند و در نهایت توسط ابوداوود، عامل منصور در خراسان سرکوب شدند.
استادسیس
برخلاف تمام شورش‌هایی که در این دوران اتفاق افتاد، شواهدی وجود ندارد که گواه این موضوع باشد که استادسیس خود را با ابومسلم پیوند داده باشد. از نحوهٔ شروع این شورش، چهار روایت در دست است: یعقوبی اشاره می‌کند که دلیل شورش استادسیس این بود که می‌خواست به نامزد کردن مهدی به عنوان ولیعهد اعتراض کرده باشد. گردیزی در زین الاخبار اشاره می‌کند که گروهی از وابستگان فرقهٔ به آفرید در بادغیس، خواستار این شدند که تحت نظر مهدی، به اسلام گرایش یابند و به آنان فرصت داده شد که برای تصاحب غنائم، به کابل حمله کنند ولی این افراد، پس از دریافت غنائم، از اسلام بیزاری جسته و به رهبری استادسیس شورش کردند. بلعمی نیز گفته‌است که استادسیس، از خوارج سیستان بود و پس از مهاجرت به بادغیس، مردم را به شورش خواند، بدین ترتیب مشاهده می‌شود که میان خارجیان سیستان و شورش‌های بادغیس هماهنگی‌هایی وجود داشت؛ اما شواهدی مبنی بر سیستانی بودن استادسیس وجود ندارد. مقدسی نیز اذعان دارد که گروهی به نام غزیه وجود داشت که احتمالاً از قبایل متحد ترک اغوز بودند که این نشانگر این است که این شورش پایگاهی محکم در میان روستاییان بادغیس داشت.
تاریخ دقیق این شورش نامشخص است ولی چیزی که مشخص است، این است که به محض برپا شدن این شورش، به سرعت گسترش یافت. تعداد کسانی که به این شورش پیوستند سیصد هزار نفر ذکر شده‌است که بیشتر این افراد از اهالی سیستان و خراسان بودند. سرانجام منصور عباسی، خازم بن خزیمة (طبق نظر بلعمی، حُمَید بن قحطبة) را به نیشابور فرستاد تا به مهدی برای سرکوب کردن شورش کمک کند. در نهایت با حیله ای که خازم از آن بهره برد، توانست هفتاد هزار شورشی را سرکوب و چهارده هزار نفر را به عنوان اسیر بگیرد. اگرچه استادسیس و یاران نزدیکش به کوه‌های پیرامون گریختند ولی در نهایت در محاصرهٔ خازم گیر افتادند.
المقنع
این شورش از مشهورترین شورش‌هایی بود که رخ داد. مقنع از مردم بلخ بود که بعدها به روستایی در پیرامون مرو و احتمالاً خازه رفت. نام او احتمالاً هاشم بن حکیم بود و مقنع، نام مستعار وی بود که به دلیل اینکه او چهرهٔ خویش را با نقابی از ابریشم سبز یا پوششی زرین می‌پوشاند، به او نسبت داده شده بود. دربارهٔ او گفته شده که در جنگی یک چشمش کور شد و به همین دلیل از آن پس از نقاب سبز را استفاده می‌کرد؛ اما طرفداران وی که برای او مقامی الهی قائل بودند، می‌گفتند چون مقام خدایی را نمی‌توان دید، او چهره اش را می‌پوشاند. مقنع از سرداران ابومسلم بود و ده سال بعد در ماوراءالنهر به خونخواهی ابومسلم قیام کرد و برخلاف عباسیان که از جامهٔ سیاه استفاده می‌کردند، از جامه و پرچم سفید استفاده کردند.
در ابتدا فعالیت‌های مقنع، در شکل یک شورش دینی سیاسی رخ داد و طی این شورش، وی خود را پیامبر خواند و به همین دلیل توسط منصور بازداشت و در بغداد زندانی شد؛ ولی پس از اینکه از زندان آزاد شد و به مرو بازگشت، این بار به جای ادعای پیامبری، ادعای خدایی کرده و مدعی بود که می‌تواند مردگان را زنده کند و پیروان خود را به بهشت بفرستد. حتی به وی یک سری معجزاتی نسبت داده شده‌است، مثل ماه مقنع یا ماه نخشب که در واقع مقنع با استفاده از شعبده و علم ریاضی و انعکاس نور ماه، صورتی از ماه را که از چه بالا می‌آمد، ساخت. در برخی منابع نیز آمده که وی معتقد بود روح ابومسلم در او حلول و تناسخ یافته‌است. تقریباً همهٔ روستاهای سغد و بخارا به این جنبش پیوستند و ترکان زیادی نیز در جنبش با مقنع همراه شدند. شورش به قدری شدت گرفت که بسیاری از مردم نزد مهدی رفتند و او را قانع کردند که خطر نابودی اسلام نزدیک است و ممکن است آیین مقنع جهانگیر شود. بدین ترتیب جنگی میان شورشیان و سپاه عباسی به فرماندهی نعیم بن سهل صورت گرفت و شورشیان شکست خوردند.
شورشیان به قلعهٔ سنام رفتند و در آنجا پناه گرفتند و سعید الحرشی، فرماندهٔ ارتش دشمن، قلعه را محاصره کرد. برخی از شورشیان درخواست صلح کردند و سعید پذیرفت؛ ولی خیلی از افراد به شورش پایبند ماندند. مقنع نیز که دریافت راه گریزی وجود ندارد، خودکشی کرد. برخی می‌گویند او آتشی بزرگ برپا کرده و اعلام کرد هر کس خواستار رفتن به بهشت است، به همراه او، خود را به آتش افکند؛ در این راه، خانوادهٔ وی و نزدیکانش او را همراهی کرده و خود را به آتش افکندند و وقتی قلعه توسط سعید تسخیر شد، خالی بود. روایت دیگری نیز وجود دارد که مقنع و زنانش همگی زهر نوشیدند. روایت دیگر، حاکی از ترکیب این دو رویداد است و از یکی از همسران مقنع که زنده ماند، نقل شده‌است که مقنع به همسرانش زهر نوشانید و خود را به تنوری افکند و گفته بود که می‌رود تا از آسمان، فرشتگان را بیاورد تا دین خویش را بازآورد. روایت دیگر نیز حکایت کرده که او نابود شد و بازماندهٔ پیکرش را در تنور پیدا کردند و نزد مهدی فرستادند.
محمره
اطلاعات دربارهٔ این گروه بسیار ناچیز است اما تنها چیزی که مشخص است، این است که محمره به گروهی اطلاق می‌شد که از سرخ جامگان بودند و ریشه این گروه، به خرمیه می‌رسید یا از متحدان خرمیه بودند. در سال ۱۶۲ ه‍. ق، گروهی از این فرقه به رهبری فردی بنام عبدالقهار در جرجان شورش کردند و پس از کشتار زیاد، بر جرجان چیره شدند. شعار آنان این بود که می‌گفتند: «ابومسلم زنده است. بر ماست که که ملک را باز پس گیریم و بدو بازگردانیم.» این سرکشی با لشکری از طبرستان توسط فردی بنام عمر بن العلاء که در ری قصابی می‌کرد، سرکوب شد؛ با این حال، محمره بار دیگر در سال ۱۷۹ ه‍.ق شورش کردند. بنا بر روایات، این دفعه، عمرو بن محمد العمرکی آنان را برانگیخته بود؛ اما در نهایت وی به عنوان یک زندیق، به دستور هارون الرشید در مرو اعدام شد.
بابک خرمدین
کامل‌ترین شرح زندگی بابک، توسط واقد بن عمرو تمیمی نگارش شده‌است. نام بابک در همهٔ منابع آمده‌است؛ اما مسعودی نیز اظهار دارد: «نام بابک حسن بود» اظهارات مربوط به اصل و نسب و پیشینه او نامشخص و متناقض و گاهی باورنکردنی است. نام پدر او مرداس یا عبدالله بوده و مادرش نیز به نقل از فصیح، زنی یک چشم به نام ماهرو از روستایی از آذربایجان بود. ممکن است از یک سو داستان‌های عبدالله و مطر دلالت بر این داشته باشد که پدر بابک با این زن رابطه نامشروع داشته‌است، اما از سوی دیگر دینوری می‌گوید: «آنچه به نظر ما درست و اثبات شده، این است که بابک فرزند مطهر پسر فاطمه، دختر ابومسلم بود و فرقهٔ فاطمیه خرمیان نیز نام خود را از این فاطمه گرفته‌اند نه از فاطمه دختر پیامبر خدا.» در مروج الذهب مسعودی، بابک صرفاً به عنوان یکی از گروه فاطمیه حُرمی‌ها توصیف شده‌است.
بابک به ارتش فردی به نام جاویدان پیوست و پس از مرگ او، از سوی همسر جاویدان به عنوان جانشین او برگزیده شد. بابک پس از اطمینان از اطاعت افراد جاویدان، مدعی شد که طبق آخرین وصیت جاویدان در شب قبل، روح او به محض مرگ وارد بدن بابک شده و با روح او آمیخته شده‌است و هر کسی که با این وصیت نامه، مخالفت کند، باید تکفیر شود. همهٔ حاضران به مأموریت جاویدان نسبت به مرد جوان اذعان داشتند و بنا به درخواست همسر جاویدان، قسم یاد کردند که همان گونه که با روح جاویدان بیعت کرده بودند، با روح بابک نیز بیعت کنند. سپس بیوه جاویدان در مراسمی ساده در حضور همگان با بابک ازدواج کرد.
بابک، پیروان خود را به نفرت از اعراب و قیام علیه حکومت خلیفه تحریک کرد و به تدریج جمعیت زیادی به او پیوستند. در بیشتر منابع، آغاز شورش بابک در زمان سلطنت مأمون ذکر شده‌است، یعنی زمانی که خرمی‌ها شروع به نفوذ به نواحی مجاور و ایجاد ناامنی در آذربایجان کردند. مأمون پس از نقل مکان به عراق و پس از برخورد با مخالفان بغداد، چندین ارتش برای مبارزه با بابک اعزام کرد ولی جملگی شکست خوردند. از این رو، خطر خرمیان، معتصم را در هنگام به خلافت رسیدن و به ویژه هنگامی که در اواخر همان سال، تعداد زیادی از مردان جبال به همدان رفتند، نگران کرده بود. برای مقابله با آن‌ها، معتصم ارتشی را فرستاد. در نبردی در نزدیکی همدان، چند هزار نفر خرمی کشته شدند، اما تعداد زیادی به قلمرو بیزانس گریختند، بعداً از آنجا بازگشتند تا شورش خود را از سر بگیرند. در پایان، این شورش، توسط سپاهیان افشین که فرماندهٔ سپاه عباسی که ایرانی و اهل استروشنه بود، سرکوب شد و بسیاری از یاران بابک در کوه‌ها پراکنده شدند و فرار کردند. خود بابک نیز به همراه تعدادی از اعضای خانواده و چند تن از رزمندگانش در مسیرهای کوهستانی به سمت ارمنستان حرکت کردند؛ اما در نهایت بابک توسط افشین دستگیر شده و به اسارت برده شد و در سامرا به دار آویخته شد.
سیاه جامگان بعد از ابومسلم
ابومسلم که به فرمان ابوجعفر و به دست عثمان بن نهیک، شبیب بن واج مروروذی، ابوحنیفه حرب بن قیس کشته شد که از میان آنها عثمان و شبیب جز فرماندهان سیاه جامگان بودند. حتی قحطبه که به ابومسلم کمک می‌کرد در ماجرای قتل با ابوجعفر ابراز همدلی کرد. فرد دیگری به نام ابوداوود خالد بن ابراهیم که برای وعده گرفتن امور خراسان بعد از مرگ ابومسلم سکوت کرد. همچنین مالک بن هیثم خزاعی فرمانده سپاه ابومسلم که تا آخر به ابومسلم وفادار ماند بعد از کشته شدن او ابراز وفاداری به ابوجعفر کرد. در مجموع می‌توان گفت که برای این قتل هیچ واکنش از سیاه جامگان به عمل نیامد و کسانی که در سالهای بعد سر به خونخواهی ابومسلم برداشتند هیچ‌کدام از اعضای سیاه جامگان نبودند. این موضوع نشان می‌دهد که ابومسلم در این مدت سرپرستی نفوذ چندانی میان افراد پیدا نکرده بود به همین دلیل در ماجرای قتل ابومسلم افراد را برانگیخته نشدند.
میراث
هدف ابومسلم از نظر برخی مورخان برقراری حکومت ملی-ایرانی برای انتقام گرفتن از اعراب و احیای حکومت ایرانی بوده اما از نظر اشپولر این موضوع حس ملی ایرانی بودن ابومسلم را نشان نمی‌دهد یا اگر حس ملی‌گرایی بوده تضعیف شده بوده زیرا عملکرد او نسبت به ایرانیان مانند ابوسلمه و به آفرید این موضوع را نشان می‌دهد که ابومسلم از هیچ تلاشی برای عباسیان مضایقه نمی‌کرده.
به عقیدهٔ مارکوس گراس، اسلام‌شناس، این احتمال وجود دارد که زندگی ابومسلم خراسانی در تهیهٔ سیره‌های نبوی (زندگینامهٔ محمد، پیامبر اسلام) به عنوان الگوی اولیه استفاده شده باشد. او فرماندهٔ نظامی موفقی بوده که در جنگ‌های بزرگی، از جمله شورش علیه بنی امیه، حضور داشته که می‌توانسته مبنای روایات جنگ‌های محمد باشد. از سویی، ابومسلم دختری به نام فاطمه داشته که نوادگانش به دلیل نسل بردن از او برای خود جایگاهی سیاسی-دینی قائل بودند که شباهت‌هایی با فاطمه دختر محمد دارد. همچنین ابومسلم جماعتی مخفی را رهبری می‌کرده که در نوع خود شبیه به «انصار» در سرگذشت محمد هستند.
شورش عباسیان که ابومسلم بدان پیوست، صرف نظر از دلیلی که او برای پیوستن به این شورش داشت، موجب احیای فرهنگ ایرانی شد که مدت‌ها بر حکومت خلیفه تسلط داشت. همچنین مقدمه ای برای ظهور سلسله‌های محلی شد. زندگی ابومسلم، داده‌هایی برای حماسه‌های افسانه ای فراهم کرد؛ مثلاً اخبار ابی مسلم صاحب الدعوة که توسط ابوعبدالله محمد بن عمران مرزبانی نگارش شد و ابومسلم نامه که توسط ابوطاهر طرسوسی نوشته شد. نام و یاد ابومسلم پس از مرگش نیز در ذهن یارانش که روستایی بودند، باقی ماند و روستاییان دور هرکسی که برای خونخواهی ابومسلم قیام می‌کرد، جمع می‌شدند. بنابراین یکی از میراث‌هایی که ابومسلم از خود بر جای گذاشت، جنبش‌هایی بود که پس از وی رخ داد؛ اما از بین این جنبش‌ها، از جنبش بابک خرمدین در منابع روایات بیشتری مشاهده می‌شود. نتیجهٔ جنبش بابک بر موارد زیادی تأثیر گذاشت؛ یکی از این تاثیرها بر فرمانروایان ارمنستان و گرجستان و شروان بود که اغلب خراج شان را به خلیفه می‌پرداختند ولی پس از این که بابک شورش کرد، بسیاری از این افراد به عراق تبعید شدند و بدین ترتیب راه برای روی کار آمدن دودمان‌های جدید باز شد.
برخی از آثار عمرانی نیز به ابومسلم نسبت داده شده‌است و گفته شده وقتی که او به حج رفت، چاه‌های راه مکه را مرمت کرد؛ مسجد جامع نیشابور را ساخت و در مرو نیز، مسجد، بازار و دارالامارة ای ایجاد کرد. همچنین ساختمان و برج‌های گرداگرد سمرقند نیز به او نسبت داده شده‌است. طبق گفتهٔ بارتولد، عامهٔ مردم سمرقند بر این باور بودند که تأسیسات آب شهر سمرقند را نیز ابومسلم تعبیه کرده و هنوز هم یکی از نهرهای بزرگ این شهر را به نام وی، کام ابومسلم می‌خوانند. بنا به روایت یاقوت حموی، در زمان صفویان نیز مردم در نیشابور قبری را به نام ابومسلم نشان کرده و به مزار آن برای زیارت می‌رفتند و اورا چنان بزرگ می‌پنداشتند که داستان‌های مذهبی را نیز به او نسبت می‌داده و می‌گفتند امام علی بشارت ظهور او را داده‌است. طبق کتاب مجمل التواریخ، میراث دیگری که از ابومسلم بر جای ماند، شهرت وی و پنج دختر خدمتکار بود. منابع دیگر نیز از برادر ابومسلم به نام یسار بن عثمان و دو دختر او به نام‌های فاطمه و اسماء یاد کرده‌اند. بی شک ابومسلم یک سیاستمدار زیرک بود و ثمره قیام وی اینگونه شد که فرهنگ و تمدن ایرانی چنان در فرهنگ عبسیان وارد شد و آمیخته شد و منجر شد تا بعدها ایرانیان به استقلال دست پیدا کنند.
منش و حیات فردی
با اینکه از ابومسلم همواره به عنوان فردی نظامی یاد شده ولی وی در تحصیل به علم کوشا بود و در کودکی با فرزندان آل معقل تحصیل می‌کرد. ابومسلم به عنوان فردی قد کوتاه و سبزه رو توصیف می‌شود که به ندرت احساسات خود را بروز می‌داد. او احتمالاً تحصیلات خوبی داشت و به زبان‌های عربی و فارسی مسلط بود، زیرا سخنان فصیح زیادی به وی منسوب شده‌است. از او به عنوان فردی سخاوتمند، مدبر، دولتمرد، جوانمرد، و جاه طلب یاد می‌شود ولی به دلیل اینکه نسبت مخالفانش سختگیری‌های زیادی داشت، از او انتقاد می‌شود، زیرا او با کوچک‌ترین حرکتی، مردم را اعدام می‌کرد.
ابومسلم به‌طور خلاصه، شخصی توصیف شده که به ندرت احساسات نشان می‌داد. به نظر می‌رسد که او تحصیل‌کرده بوده و عربی و پارسی را نیک می‌دانسته (با قضاوت از روی شیوایی سخنانی که منتسب به اوست). او را بخشنده، چاره‌جو و خوش‌فکر، دارای رفتار سیاستمدارانه، رادمرد و بلندهمت توصیف کرده‌اند، اما او را به خاطر سختگیرانه بودن نسبت به مخالفان نکوهش کرده‌اند که افراد را با کمترین کار فتنه‌انگیزانه‌ای اعدام می‌کرد.
ابن خلکان، ابومسلم را چنین توصیف کرده‌است: او زیبا و شیرین بود. دارای قد کوتاه، پوست سبزه و صاف، چشمان درشت، پیشانی پهن، ریش نیکو، موی بلند و کمر فراخ بود. لحن صدایش کم بود. عربی و فارسی را شیوا و روان صحبت می‌کرد. منطق زیبایی داشت، راوی شعر بود، چیزهای زیادی می‌دانست، جز در زمان مناسب نمی‌خندید و به ندرت اخم می‌کرد. پیروزی‌های بزرگ به او می‌رسد و اثری از لذت بر او ظاهر نمی‌شود. بلای سخت بر او نازل می‌شود و افسردگی در او دیده نمی‌شود. اگر عصبانی بود، خشم او را تحریک نمی‌کرد… فقط سالی یک بار نزد زنان می‌آمد (اشاره به کنترل نفس و مشغله در مسئولیت‌های زمامداری).
ابومسلم پس از مرگ تبدیل به شخصیتی افسانه‌ای شد و گاهی اوقات به عنوان مسیح پنداشته می‌شود. نام او در شورش‌های اسحاق ترک، سنباد، مقنع، و راوندیان زنده شد و برخی از رهبران جنبش‌ها حتی ادعا می‌کردند که خود او هستند. برای نمونه ادعا می‌شد که بابک خرمدین از نوادگان دختر ابومسلم است. عاقبت گروه‌های گوناگونی (رضامیه، ابومسلمیه، برکوکیه) پدید آمدند که به امامت ابومسلم یا الوهیت او یا ظهور مجدد او باور داشتند.
پیشه ابومسلم، زمینه مورد نیاز برای آفرینش حماسه برای او را فراهم کرد. اخبار ابی مسلم صاحب‌الدعوه از ابوعبدالله محمد بن عمران مرزوبانی و ابومسلم‌نامه از ابوطاهر ترسوسی دو تا از این حماسه‌ها هستند. در ابومسلم‌نامه که به زبان پارسی است و ترجمهٔ ترکی آن، تخیل نویسنده و ذوق بازگویان این حماسه در درازنای سده‌ها، او را تبدیل به پاسدار حق و سرکوب‌کننده خودکامگی و بیدادگری ساخته‌است. او به عنوان یک معجزه‌گر، مورد عنایت پیامبر و وفادار به خاندان علی توصیف شده‌است. او صریحاً با بکتاشیان همباز شده؛ در دیر آنان یک تبر کوچک (سلاح ویژه او) از دیوار آویزان شده‌است. ابومسلم در میان ازبک‌ها، ترکمانان آسیای مرکزی و در کوه‌نشینان داغستان به عنوان یک قهرمان نگریسته می‌شود. دیدگاه‌ها دربارهٔ هدف نهایی ابومسلم در انقلاب عباسی متفاوت است.
برخی ادعا می‌کنند که او آرزو داشت یک حکومت ملی ایرانی برقرار سازد و اینکه او با ملبس به طغیان دینی با بنی‌امیه جنگید تا خلافت را در دست گیرد. برخی دیگر انگیزه او را مذهبی ناب و خالی از فحواهای قومی می‌دانند. می‌توان این‌گونه گفت که او خیلی ساده می‌خواسته بنی‌امیه را نابود کند و اینکه جنبه‌های اجتماعی و سیاسی انقلاب او پررنگ‌تر از جنبه‌های مذهبی بودند؛ شاید او در نهایت تبدیل به دشمن عباسیان نیز می‌شده‌است. در هر صورت، شورش او زنده‌کننده فرهنگ ایرانی بود که برای مدت زیادی بر دولت خلیفه چیره بود. شورش او همچنین سرآغاز برخاستن سلسله‌های محلی ایرانی بود.
مخاطره مضاعف (فیلم)
مخاطره مضاعف فیلمی است محصول سال ۱۹۹۹ و به کارگردانی بروس برسفورد است. در این فیلم بازیگرانی همچون تامی لی جونز، اشلی جاد، بروس گرینوود، آنابت گیش، روما مافیا، جی برازائو، مایکل گاستون، دانیل لاپاین، اسپنسر ترت کلارک، بتسی برانتلی و بابز چولا ایفای نقش کرده‌اند.
برمن (ابهام‌زدایی)
برمن یکی از شهرهای آلمان و مرکز ایالت برمن است.
هم‌چنین برمن ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
قشلاق‌زینال‌کندی
قشلاق‌زینال‌کندی، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان میاندوآب در استان آذربایجان غربی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان مکریان شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۱۴ نفر (۲۷ خانوار) بوده‌است.
معماری صخره‌ای تمین ۲
معماری صخره‌ای تمین ۲ مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان زاهدان، بخش میرجاوه، روستای تمین واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۰۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کورنوکیپوس
کورنوکیپوس (به لاتین: Kornokipos) یک منطقهٔ مسکونی در قبرس است که در ناحیه فاماگوستا واقع شده‌است.
خصوصیات
کورنوکیپوس ۵۰۰ نفر جمعیت دارد.
تسیووزرسکی پوگوست
تسیووزرسکی پوگوست (به لاتین: Tsivozersky Pogost) یک منطقهٔ مسکونی در روسیه است که در استان آرخانگلسک واقع شده‌است.
گنوشن
گنوشن (به لاتین: Gnuszyn) یک روستا در لهستان است که در گمینا خژپسکو ویلکیه واقع شده‌است.
فرودگاه مالکوم مک‌کینون
فرودگاه مالکوم مک‌کینون (به زبان بومی: McKinnon St. Simons Island Airport) یک فرودگاه همگانی بهره‌برداری هوایی با کد یاتا SSI است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۷۶۸ متر است. این فرودگاه در کشور ایالات متحده آمریکا قرار دارد و در ارتفاع ۶ متری از سطح دریا واقع شده است.
سمندرک صخره‌ای پیرنه
سمندرک صخره‌ای پیرنه نام یک گونه از تیره سمندران است.
گنوینگتسا
گنوینگتسا (به لاتین: Gnojnica) یک روستا در لهستان است که در گمینا روپچتسه واقع شده‌است. گنوینگتسا ۲٬۱۰۰ نفر جمعیت دارد.
کوی زینبیه
نام محله‌ای در منطقهٔ سیزده تهران که مخصوص منازل سازمانی نیروی زمینی ارتش است و به عنوان محلهٔ دهم منطقهٔ سیزده ثبت شده‌است. نام پیشین آن شهرک فرح بوده است. شهرک زینبیه در سال ۱۳۵۰ جزو پنج شهرک خوب دنیا بوده. دبیرستان سمپاد فرزانگان چهار در این شهرک است.
مکان
در انتهای جنوب شرقی محله تهران نو، شرق محله پیروزی و شمال افسریه روبروی پادگان دوشان تپه قرار دارد.
ماگییا
ماگییا (به اسپانیایی: Maguilla) یک شهرستان در اسپانیا است که در استان باداخس واقع شده‌است.
سندرم شای
سندرم شای (Scheie syndrome) نوعی از موکوپلی ساکاریدوز است.
علائم زمان تولد، دوران نوزادی و شیرخوارگی
در این بازه زمانی بدون علامت است.
علائم دوران کودکی، نوجوانی و بزرگسالی
اشکالات مفصلی از اوایل کودکی تا سن ۵ سالگی، ایجاد مفاصل سفت و زاویه دار می‌کند. دست چنگالی مشابه ببماری هورلر، ژنووالگوم، تقعر زیاد کف پا و پای دردناک سفت، سندرم کانال کارپ، ظاهر انگشت ماشه‌ای و آرتریت دژنراتیو مفصل ران شایع هستند، اما قد طبیعی است. سایر علائم شامل صورت خشن، پرمویی، فتق مغبنی، کری پیشرونده در برخی از بیماران، تنگی یا نارسایی دریچه آئورت، آپنه خواب و علائم نخاعی در نتیجه فشار بر نخاع گردنی می‌باشند. هوش طبیعی است و طول عمر طبیعی بجز در کسانی که بیماری قلبی را توسعه می‌دهند دیده می‌شود. در دهه دوم زندگی کدورت شدید قرنیه، دژنره شدن رنگدانه‌ای شبکیه، بروز گلوکوم، صدمه بینایی و کوری احتمالی رخ می‌دهد. یک بیمار در ۲۵ سالگی با علامت سایکوز پارانوئید مراجعه کرده است.
علائم بالینی بیماری هورلر-شای
تظاهرات بالینی آن حد واسط انواع بیماری هورلر و بیماری شای می‌باشد. دوره بیماری می‌تواند طولانی‌تر از بیماری هورلر باشد. . ممکن است یافته‌های صورت خشن وجود داشته باشد و فک تحتانی کوچک در برخی از بیماران دیده می‌شود. هوش معمولاً طبیعی است، اما در بعضی از بیماران عقب ماندگی ذهنی وجود دارد. زندگی بیمار تا بزرگسالی شایع است، اما قد کوتاه است. سایر علائم شامل کدورت قرنیه و گلوکوم، فتق، سفتی مفاصل و دست چنگالی، بزرگی کبد و طحال، ضایعه در دریچه‌های قلب، آسیب نخاعی، هیدروسفالی، افزایش فشار داخل جمجمه که منجر به ضعف عضلانی و اسپاستیسیتی ناشی از انسداد سیسترن قاعده‌ای می‌شود، سایکوز، تفکر پارانوئید و بزرگی زبان می‌باشند.
نقص آنزیم
نقص در آنزیم آلفا ال ایدورونیداز. مقداری از فعالیت آنزیم در فیبروبلاستها باقی‌مانده است.
توارث ژنتیکی
اتوزومی مغلوب.
میزان بروز
در ایالت بریتیش کلمبیای کانادا یک مورد در هر ۵۰۰ هزار تولد زنده.
درمان
مانند بیماری هورلر شامل درمان جایگزینی با آنزیم و درمان حمایتی است. سایر درمانها شامل پیوند قرنیه، جراحی گلوکوم، تعویض دریچه قلبی و گذاشتن شنت جهت هیدروسفالی می‌باشد.
آزمون تشخیص قبل از تولد
ندارد.
جام ملت‌های آفریقا ۲۰۰۶
جام ملت‌های آفریقا ۲۰۰۶ (2006 Africa Cup of Nations) بیست و پنجمین دوره از رقابت‌های جام ملت‌های آفریقا بود که به میزبانی کشور مصر برگزار شد. ۱۶ تیم در ۴ گروه ۴ تیمی به رقابت پرداختند. تیم ملی فوتبال مصر در این دوره از رقابت‌ها برای پنجمین بار در جام ملت‌های آفریقا به مقام قهرمانی رسید.
انتخاب میزبان
کشورهای متقاضی:
در تاریخ ۲۴ اکتبر ۲۰۰۲ در رای‌گیری نشست کمیته اجرایی کنفدراسیون فوتبال آفریقا (CAF) در قاهره مصر میزبانی جام ملت‌های آفریقا ۲۰۰۶ از بین چهار کشور متقاضی شامل مصر، ساحل عاج و لیبی و الجزایر به مصر اهدا شد.
این برای چهارمین بار بود که مصر پس از جام ملت‌های آفریقا ۱۹۵۹، ۱۹۷۴ و ۱۹۸۶ میزبان این رویداد می‌شد. این دوره از رقابت‌ها با پنجاهمین سالگرد تأسیس کنفدراسیون فوتبال آفریقا مصادف شد.
تیم‌های راه یافته به مرحله نهایی
مسابقات مقدماتی این دوره از رقابت‌ها با مسابقات مقدماتی جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶ آلمان به صورت یکجا برگزار شد.