cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تاجیکستان
پس از اسلام
مسلمانان کمابیش از سال پنجاه تا آغازین سال‌های دههٔ ۱۳۰ هجری قمری (ماهشیدی) بر ارزشمندترین ولایت‌های این سرزمین چیره شدند و اسلام کم‌کم در میان مردم راه یافت. در سده‌های ۳ و ۴ قمری، ماوراءالنهر (فرارود) شاهد بالندگی فرهنگ و آیین ایرانی، و رواج دوبارهٔ بازرگانی و هنرِ سازندگی بود. جغرافی‌نویسان آن روزگار فرارود را در زمرهٔ آبادترین سرزمین‌های اسلامی یاد کرده‌اند. کاوش‌های باستان‌شناسی نیز رشد و گسترش شهرها و افزایش بی‌مانند جمعیت در آن دوران را نمایان می‌کند. دورهٔ سامانی که با نوزایی فرهنگی فرارود و خراسان برابر بود، از نگاه تاریخ‌نویسان امروزیِ تاجیک آخرین گامِ شکل‌گیریِ قومیت (تبار) تاجیک به‌شمار می‌آید. ارزش این روزگار بیشتر برای پیدایش زبان ادبی فارسی دری است که سرانجام شالودهٔ ملیت تاجیکان آسیای میانه و بنیان وجودی (هستی) جمهوری تاجیکستان شد. با فراگیر شدن فارسی دری در جایگاه زبان ارتباطی مردمان ایرانی، زبان‌های ایرانی سغدی، بلخی و خوارزمی رفته‌رفته رنگ باختند و فرهنگ‌های بومی نیز در فرهنگ پهناوری که ادب فارسی نمایانگرش بود، آمیخته شد. در بازهٔ سال‌های ۲۶۱ تا ۳۸۹ قمری تاجیکستان بخشی از قلمرو سامانیان بود تا اینکه ترکان قراخانی با به‌چنگ آوردنِ بخارا، سامانیان را سرنگون کرده و بر آسیای میانه چیره شدند.
در نیمهٔ دوم سدهٔ پنجم ترکان سلجوقی با تاخت‌وتاز به آسیای میانه، قراخانیان را خراج‌گزار خود کردند. سلطان محمد خوارزمشاه در سال ۶۰۹ قمری قراخانیان را سرنگون کرد. کوچ ترکان از سوی شمال باعث شد که پس از سامانیان و غزنویان، فرارود به چنگ دودمان‌های ترک درآید که خود سرانجام در حملهٔ مغول شکست خورد. با ورود مغولان به آسیای میانه از سال ۶۱۷ تا ۶۱۹ قمری دولت خوارزمشاهیان فروپاشید. در یورش مغول به فرغانه، تیمور ملک فرماندار خجند، تسلیم نشد و در برابر مغول‌ها از خود ایستادگی نشان داد. تیمور ملک را شاعران و نویسندگان امروز تاجیک در جایگاه قهرمان ملی ستوده‌اند و بارها زمینهٔ آفرینش‌های ادبی قرار داده‌اند.
از آن پس تا ۱۵۰ سال بعد قبیله‌های گوناگون، از جمله جغتایی‌ها، بر آسیای میانه چیره بودند تا اینکه تیمور در ۷۷۱ قمری دولت مستقل خود را در این سرزمین بنا نهاد و همچنین تاجیکستان کنونی را به چنگ آورد. دورهٔ تیموریان از دوره‌های رونق بازرگانی و شهرآیینی فرارود است. در این دوره ساختمان‌های بزرگ و باشکوه بنا شد که به‌ویژه سمرقند آوازهٔ جهانی خود را وامدار آن‌هاست. اما در تاجیکستان نیز یادگارهای فراوانی از روزگار تیموری برجای مانده‌است که از نگاه تاریخِ ساختمان‌سازی دامنه‌اش تا دورهٔ شیبانیان کشیده می‌شود و بیشتر دنباله‌رویِ روشِ معماری سمرقندی است؛ از آن دسته است: بارگاه امیر سید علی همدانی، پیشوای بزرگ صوفیان در سدهٔ ۸ قمری در کولاب. از دیگر آثار کولاب، آرامگاه یارمحمد ولی در روستای بخارک و مسجد و آرامگاه شاه خاموش در لنگر کلان است. مسجد و مزار مولانا یعقوب چرخی در نزدیکی شهر دوشنبه، و آرامگاه وابسته به عبدالقادر گیلانی نیز بر رونق بازار صوفیگری در آن روزگار گواه است. مجموعهٔ نامیده شده به شیخ مصلح‌الدین دارای بناهایی از سده‌های ۶–۱۳ قمری و دیدنی‌ترین یادگار شهر خجند است. نمازگاه‌های نوگلیم و عبدالله خان در اسفره و مسجد کوک گنبد و مزار بابا طغا و مجتمع سرمزار در اوراتپه نیز از آثار سده‌های ۸–۱۰ق به‌شمار می‌آید.
در ۱۰۰۷ قمری ازبک‌های هشترخانی جای شیبانیان را گرفتند. در ۱۱۵۳ قمری نادرشاه بر بخارا چیره شدند و اشترخانیان تا ۱۱۶۰ قمری که نادرشاه کشته شد، خراجگزار ایران بودند. در ۱۱۵۳ قمری محمد رحیم بی، ابوالفیض خان اشترخانی را کُشته و پایه‌گذار دودمان مَنْغیت در بخارا شد. بخش‌های میانی و جنوبی تاجیکستان کنونی جزئی از امارت بخارا و بخش‌های شمالی آن بیشتر در قلمرو امارت خوقند بود. امارت بخارا در عهد منغیتیان فرمانروایی کمابیش متمرکزی بود. بخارای خاوری (شرقی) که تااندازه‌ای همسان با بخش‌های جنوبی و میانی تاجیکستان کنونی است، بیگ‌نشین‌های نیمه‌مستقل قبادیان، حصار، درواز، قراتگین، بلجوان، قرغان‌تپه و کولاب را دربرمی‌گرفت. گرفتن مالیات سنگین به ویژه از فرمانبران شرقی، شورش‌هایی را دربرابر امیران بومی دامن زد که شناخته‌شده‌ترین آن‌ها شورش «واسع» در۱۳۰۲ قمری (۱۸۸۵ میلادی) در کولاب و بلجوان همچون نمادی از ستم‌ستیزی و آزادی‌خواهی کوه‌نشینان تاجیک در کتاب‌های تاریخ تاجیکستان بازتاب یافته‌است. نام واسع را امروزه بر بخشی از ناحیهٔ کولاب نهاده‌اند و شورش او موضوع (بارهٔ) اُپرای پرآوازه‌ای شده‌است.
تاجیکستان در امپراتوری روسیه
در ۱۲۸۳ قمری (۱۸۶۶ میلادی) روس‌ها خجند و اوراتپه و دِژ (قلعهٔ) ناو و در ۱۲۸۵ قمری (۱۸۶۸ میلادی) بخش بالایی رود زرافشان همچون پنجکنت را گرفتند، در ۱۲۸۶ قمری (۱۸۶۹ میلادی) فرمانروای بخارا، حصار و کولاب را به قلمرو خود پیوست کرد؛ با این کار، شمال تاجیکستان به روسیهٔ تزاری و جنوب آن به فرمانروایی بخارا پیوست شد. در ۱۳۰۹ قمری (۱۸۹۲ میلادی) نیروهای روسی وارد پامیر شرقی شدند. در ۱۳۱۳ قمری (۱۸۹۵ میلادی) انجمن مشترک انگلستان و روسیه مرز آسیای میانه را، ازجمله در پامیر، شناسایی (تعیین) کردند. در ۱۳۳۴ قمری (۱۹۱۶ میلادی) مردم آسیای میانه، مانند باشندگان (مردم) خجند و دیگر بخش‌های تاجیکستان شمالی، برای فرمان تزار روسیه دربارهٔ سربازگیری، بر او شوریدند.
تاجیکستان شوروی
پس از انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷ میلادی، در رجب ۱۳۳۶ قمری (آوریل ۱۹۱۸ میلادی) شمال تاجیکستان بخشی از جمهوری خودمختار شوروی ترکستان گردید. در ۲ سپتامبر ۱۹۲۰، ارتش شوروی بخارا را تصرف کرد و بساط فرمانروایی منغیتیان را برچید. عالم‌خان آخرین امیر بخارا به بخارای شرقی گریخت و برای مقابله با ارتش سرخ درصدد گردآوری سپاه برآمد. در ۲۱ فوریهٔ ۱۹۲۱ میلادی نیروهای شوروی به روستای دوشنبه رسیدند و آنجا را مقر حکومت خویش در بخارای شرقی ساختند اما موفق به تصرف کامل بخارای شرقی و از جمله شهر دوشنبه نشدند.
جمهوری خلق بخارا که پس از سرنگونی امیر بخارا در محرّم ۱۳۳۹ قمری (سپتامبر ۱۹۲۰ میلادی) به این نام خوانده می‌شد و از استقلال برخوردار بود، در سپتامبر ۱۹۲۴ میلادی منحل شد و با نام «جمهوری شوروی سوسیالیستی بخارا» به اتحاد جماهیر شوروی ضمیمه گردید؛ اما چون نام جمهوری‌های شوروی برپایهٔ نام اقوام ساکن در آن استوار بود، در ۱۴ اکتبر همان سال عنوان نهایی جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان تثبیت گردید. ازبکستان کمابیش قلمرو امیرنشین بخارا را دربرمی‌گرفت. در همان تاریخ ناحیهٔ بخارای شرقی با نام «جمهوریت اجتماعی شوروی مختار تاجیکستان» در درون جمهوری ازبکستان تأسیس شد و چون هیچ شهری در تاجیکستان نبود، آبادی مهاجرنشین دوشنبه به پایتختی برگزیده شد. جمهوری سوسیالیستی خودمختار تاجیکستان شوروی که شامل دوازده ناحیه از جمهوری خودمختار ترکستان و پنج ولایت بخارای شرقی می‌شد، در درون جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان قرار داشت. بنابراین، تاجیکان نه‌تنها از سرزمین‌های فارسی‌زبان ماوراءالنهر و کانون‌های معتبری چون سمرقند و بخارا بی‌بهره مانده‌بودند، بلکه از لحاظ سیاسی نیز تابع ازبکستان شدند و این وضعیت برای آن‌ها ناخوشایند بود. تا آن زمان میدان‌داری پان‌ترکیست‌ها، معدود تاجیکان اهل قلم را محتاط و خاموش نگاه داشته‌بود. از این گذشته، اندیشهٔ تشکیل ملت برپایهٔ قومیت که در میان مردم اروپا ریشه داشت، در امیرنشین بخارا و دیگر نواحی آسیای مرکزی سابقه‌ای نداشت و اجرای این اندیشه به دست دولت انقلابی شوروی، فارسی‌زبانان آنجا را به کلی غافل‌گیر کرده بود. اما رشد معرفت تاریخی و هویت قومی در میان فارسی‌زبانان بخارا از یک سو، و آغاز سرکوب اندیشهٔ پان‌ترکیسم از جانب حکومت شوروی از سوی دیگر، به تاجیکان مجال ابراز وجود و دادخواهی داد.
در دورهٔ شوروی، مزارع تاجیکستان اشتراکی شد و صنایع سبک و سنگین گوناگونی به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم در آن‌جا ایجاد گردید، ولی سطح زندگی مردم پایین باقی ماند. در این دوره مبارزه با مذهب منجر به تعطیلی بیشتر مساجد و مدارس دینی گردید. از سال ۱۳۰۶ خورشیدی (۱۹۲۷ میلادی) تغییر تدریجی خط از فارسی به الفبای لاتینی آغاز شد تا اینکه در ۱۳۰۸ خورشیدی (۱۹۲۹ میلادی) خط لاتینی رسمیت یافت و در ۱۳۱۹ خورشیدی (۱۹۴۰ میلادی) الفبای سیریلیک جای آن را گرفت.
در دههٔ اول حکومت شوروی بسیاری از کسانی که از حاکمیت شوروی بر تاجیکستان ناراضی بودند یا در قیام باسماچیان مبارزهٔ مسلحانه کرده بودند، راهی شمال افغانستان شدند. در فاصلهٔ ۱۳۰۶ تا ۱۳۱۰ خورشیدی (۱۹۲۷ تا ۱۹۳۱ میلادی) استالین، با متهم کردن رهبران حزب کمونیست تاجیکستان به ملی‌گرایی و خیانت ــ که آن را ناشی از تماس این رهبران با بریتانیا می‌دانست ــ بسیاری از آنان را برکنار کرد و تا ۱۳۱۴ خورشیدی (۱۹۳۵ میلادی) حدود ۶۶٪ از رهبران برجستهٔ حزب که در اواخر دههٔ ۱۹۳۰ میلادی به مقامات حزبی رسیده‌بودند، برکنار شدند. در محاکماتی که در سال ۱۳۱۶ خورشیدی (۱۹۳۷ میلادی) برگزار شد، رئیس‌جمهور و دبیر شورای مرکزی و رئیس کنگرهٔ خلق از حزب کمونیست تاجیکستان اخراج و با چند رهبر دیگر اعدام شدند. در دورهٔ سرکوب‌های دههٔ ۱۳۱۰ خورشیدی (۱۹۳۰ میلادی) تقریباً تمامی مقامات تاجیک در حکومت تاجیکستان جای خود را به روس‌ها دادند.
با روی کارآمدن گورباچف در سال ۱۳۶۴ خورشیدی (۱۹۸۵ میلادی) در تاجیکستان همانند دیگر جمهوری‌های شوروی، مبارزه با فساد آغاز شد. در نتیجهٔ این سیاست، رحمان نبی‌اف که از ۱۳۶۱ خورشیدی (۱۹۸۲ میلادی) دبیر اول حزب کمونیست تاجیکستان بود، به فساد مالی و خویش و قوم بازی متهم شد و جای خود را به قهار محکموف داد. در این دوره به‌تدریج از شدت سانسور کاسته و آزادی بیان به‌ویژه در مطبوعات بیشتر شد.
استقلال تاجیکستان
در بهمن ۱۳۶۸ خورشیدی (فوریهٔ ۱۹۹۰ میلادی) به‌دنبال شایعاتی مبنی بر اسکان آوارگان ارمنی در شهر دوشنبه، مردم اعتراض کردند و در نتیجهٔ درگیری آنان و نیروهای پلیس عده‌ای زخمی یا کشته شدند. مردم در تظاهرات خود خواستار اصلاحات اقتصادی و سیاسی، بازگشایی مساجد و احیای فرهنگ ملی خود بودند. به‌دنبال این درگیری‌ها، فعالیت حزب رستاخیز و حزب دموکراتیک تاجیکستان و حزب نهضت اسلامی غیرقانونی اعلام شد. در نوامبر ۱۹۹۰ میلادی قهار محکموف به ریاست جمهوری برگزیده شد. در ۳۱ اوت ۱۹۹۰ محکموف که با کودتای نظامیان ضد گورباچف مخالفت نکرده‌بود، به‌دنبال تظاهرات گستردهٔ مردم مجبور به استعفا شد. در نهم سپتامبر شورای عالی تاجیکستان به استقلال تاجیکستان رأی داد. قدرالدین اصلانف، رئیس شورای عالی و کفیل ریاست جمهوری، فعالیت حزب کمونیست را ممنوع و دارایی آن را ملی کرد، اما شورای عالی ــ که اکثر نمایندگان آن کمونیست بودند ــ اصلانف را برکنار و رحمان نبی‌اف را جانشین وی کرد و ممنوعیت فعالیت حزب کمونیست را لغو نمود. در ششم اکتبر شورای عالی در نتیجهٔ فشار مخالفان، فعالیت حزب کمونیست را به حال تعلیق درآورد و فعالیت حزب نهضت اسلامی را آزاد اعلام کرد. نبی‌اف بلافاصله پس از آن از کفالت ریاست جمهوری استعفا کرد تا زمینهٔ برگزاری انتخابات فراهم شود. انتخابات ریاست جمهوری سرانجام در ۲۴ نوامبر ۱۹۹۱ برگزار و نبی‌اف با ۵۷٪ آرا رئیس‌جمهور شد. رقیب اصلی وی، دولت خدانظروف که از پشتیبانی احزاب اصلی مخالف کمونیست‌های پیشین برخوردار بود، ۳۴٪ آرا را به دست آورد، هرچند که مخالفان صحت برگزاری انتخابات را رد کردند. در ماه بعد تاجیکستان به عضویت جامعهٔ کشورهای مستقل مشترک‌المنافع درآمد.
نبی‌اف بار دیگر در چهارم ژانویهٔ ۱۹۹۲ به حزب کمونیست تاجیکستان اجازهٔ فعالیت داد. در مارس ۱۹۹۲ در دوشنبه در اعتراض به برکناری نوجوانف، از اهالی بدخشان، از وزارت کشور، تظاهرات ضدحکومتی آغاز شد. در آوریل ۱۹۹۲ به دنبال دستگیری مقصود اکرام‌اف، شهردار دوشنبه که اجازهٔ نصب مجسمهٔ فردوسی به جای مجسمهٔ لنین را داده بود، تظاهرات مردم شدت بیش‌تری گرفت. مخالفان حکومتی تقریباً دو ماه در مرکز دوشنبه ماندند. حکومت نیز با آوردن هواداران خود از کولاب و خجند ــ که از دورهٔ شوروی حامی حزب کمونیست بودند ــ تظاهراتی در دوشنبه ترتیب داد. پس از ۵۱ روز از شروع تظاهرات و کشته‌شدن حدود ۱۵۰ تن، مذاکرات مخالفان با نبی‌اف به نتیجه رسید و حکومت مصالحهٔ ملی در یازدهم مه ۱۹۹۲ تشکیل شد که از ۲۴ وزیر آن هشت وزیر از احزاب مخالف بودند. پس از این مصالحه درگیری در دوشنبه خاتمه یافت، ولی در همان ماه نیروهای کولابی طرفدار کمونیسم ضمن مخالفت با حکومت مصالحهٔ ملی و خلع سلاح خود، با هواداران احزاب اسلامی و دموکراتیک در آن منطقه درگیر شدند.
جنگ داخلی تاجیکستان
در اواخر مه ۱۹۹۲ شبه‌نظامیان جبههٔ خلق تاجیک به فرماندهی سنگک صفروف ــ که پس از ۲۳ سال زندان به جرم اعمال جنایی، آزاد شده بود ــ از کولاب به قرغان تپه، پایگاه اصلی احزاب اسلامی و دموکراتیک، حمله کردند. کولابی‌ها ادعا می‌کردند که مخالفان از گروه‌های اسلامی افغانستان، به‌ویژه حزب اسلامی گلبدین حکمتیار، اسلحه می‌گیرند و در پایگاه‌های این حزب آموزش می‌بینند. اتحاد دموکراتیک ـ اسلامی نیز ادعا می‌کرد که نیروهای نظامی روسیه مستقر در تاجیکستان، شبه‌نظامیان طرفدار حکومت را مسلح می‌کنند. در اواخر اوت ۱۹۹۲ شبه‌نظامیان کولابی صدها تن را در قرغان تپه کشتند. تظاهرکنندگان مخالف حکومت با ورود به کاخ ریاست جمهوری ۳۵ تن از مقامات را گروگان گرفتند. در نتیجهٔ فشار مخالفان، نبی‌اف در هفتم سپتامبر مجبور به استعفا گردید و اکبرشاه اسکندرف، رئیس شورای عالی، کفالت ریاست جمهوری را عهده‌دار شد و عبدالملک عبدالله‌جانوف از خجند را به نخست‌وزیری برگزید. در ۲۷ سپتامبر کولابی‌ها با تصرف قرغان تپه موجب فرار هزاران تن (تا نیمهٔ نوامبر ۰۰۰، ۱۲۶ تن) به دوشنبه شدند.
اسکندراف که در پایان دادن به جنگ داخلی شکست خورده بود مجبور شد برگزاری نشست شورای عالی را در خجند بپذیرد؛ ازین‌رو در دهم نوامبر ۱۹۹۲ به همراه دولت خود استعفا کرد. نشست فوق‌العادهٔ دو هفته‌ای شورای عالی، که کمونیست‌ها در آن بیشترین سهم را داشتند، امامعلی رحمان از کولاب را به ریاست کشور و عبدالملک عبداللّه جانف را به نخست‌وزیری برگزید. در حکومت جدید، وابستگان به احزاب اسلامی و دموکراتیک مناصب خود را از دست دادند و بیشتر وزرای جدید نیز کولابی بودند. شورای عالی همچنین با ادغام کولاب و قرغان تپه ولایت جدید ختلان را ایجاد کرد تا اطمینان یابد که جنوب کشور را نیروهای کولابی طرفدار کمونیسم اداره می‌کنند.
در دسامبر ۱۹۹۲ نیروهای وفادار به حکومت جدید و شبه‌نظامیان کولابی ـ حصاری، دوشنبه را تصرف کردند و صدها تن از شبه‌نظامیان هوادار گروه‌های اسلامی و دموکراتیک را کشتند و در پایتخت و جنوب کشور به‌ویژه نسبت به مردم غَرم (از پایگاه‌های اصلی نیروهای اسلامی و دموکراتیک) و بدخشان، قساوت زیادی به خرج دادند. در همین ماه به درخواست امامعلی رحمان نیروهای ارتش روسیه و ازبکستان وارد تاجیکستان شدند و در سرکوب نیروهای مخالف به حکومت تاجیکستان کمک کردند. تا مارس ۱۹۹۳ حکومت اختیار بخش اعظم کشور و از جمله غرم را به دست گرفت. در نتیجهٔ این درگیری‌ها حدود پنجاه هزار تن کشته شدند؛ هرچند که برخی، شمار کشتگان جنگ داخلی را تا صد هزار تن برآورد کرده‌اند. شمار زیادی از روس‌ها و غیربومیان، تاجیکستان را ترک کردند و در داخل کشور حدود هشتصد هزار تن جابجا شدند که این بزرگ‌ترین جابجایی جمعیت در آسیای مرکزی از زمان اشتراکی کردن اراضی در دههٔ ۱۹۳۰ بود. ضمناً چند شهر و شمار زیادی روستا و کشتزار و کارخانه به‌کلی تخریب شد.
در دسامبر ۱۹۹۲ و ژانویهٔ ۱۹۹۳، حدود شصت هزار تن در پی حملات کولابی‌ها به افغانستان گریختند، از جمله قاضی اکبر تورجان‌زاده بالاترین مقام مذهبی تاجیکستان که حکومت، او را به تلاش برای برقراری دولتی اسلامی متهم کرده بود. در فوریهٔ ۱۹۹۳ فتح‌اللّه شریف‌زاده به جای وی مفتی تاجیکستان شد که او نیز در ژانویهٔ ۱۹۹۶ به دست افراد ناشناسی کشته شد.
جنگ داخلی تاجیکستان در ۱۹۹۳ تا حد زیادی آرام شد، ولی درگیری‌ها با شدت کمتری تا چند سال بعد ادامه یافت. در ژوئن ۱۹۹۳ دیوان عالی رسماً فعالیت حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، سازمان لعل بدخشان، سازمان رستاخیز و حزب دموکراتیک تاجیکستان را غیرقانونی اعلام کرد و عملاً تنها حزب کمونیست تاجیکستان را قانونی دانست. در دسامبر ۱۹۹۳ در نتیجهٔ اختلاف کولابی‌ها و خجندی‌ها، عبدالله‌جانوف از نخست‌وزیری استعفا کرد. مذاکرات صلح میان حکومت و مخالفانش از آوریل ۱۹۹۴ در مسکو تحت نظارت سازمان ملل و در حضور نمایندگانی از ایران، پاکستان، روسیه و ایالات متحدهٔ آمریکا آغاز شد.
پس از مذاکرات طولانی نمایندگان حکومت با مخالفان آن، در مسکو، کابل، آلماتی، عشق‌آباد، بیشکک، مشهد و تهران، سرانجام سیدعبداللّه نوری رهبر حزب نهضت اسلامی و امامعلی رحمان، سازش‌نامهٔ عمومی استقرار صلح و سازگاری ملی را در ۲۷ ژوئن ۱۹۹۷ در مسکو امضا کردند و رسماً به جنگ داخلی پنج ساله پایان دادند. به دنبال آن شبه‌نظامیان مخالف حکومت عفو شدند و به آن‌ها اجازهٔ بازگشت به کشور داده شد. بسیاری از این شبه‌نظامیان بنابر سازشنامهٔ صلح، در ارتش تاجیکستان ادغام شدند. ضمناً در شورای مصالحهٔ ملی که در نتیجهٔ پیمان صلح به وجود آمد، و هریک از طرفین سیزده کرسی به دست آوردند و ۳۰٪ از مناصب حکومتی در سطح ملی و منطقه‌ای به مخالفان داده شد.
در اوایل نوامبر ۱۹۹۸ نیروهای فرمانده شورشی ارتش، محمود خدای بِردی اف، به خجند حمله کردند و پنج روز نبرد شدید میان نیروهای او و سربازان حکومتی درگرفت. پس از سرکوبی تهاجم، خدای بردی اف به ازبکستان گریخت. رحمان، چند تن از جمله عبدالله‌جانوف نخست‌وزیر سابق، و دوستوف معاون پیشین رئیس‌جمهور، را از محرکان این واقعه اعلام کرد. وی همچنین اسلام کریموف، رئیس‌جمهور ازبکستان، را به دست داشتن در این توطئه متهم کرد. این وقایع به تیرگی روابط دو کشور انجامید.
در اواخر سال ۱۹۹۹ مجلس عالی به طرح‌های رحمان مبنی بر اصلاحاتی در قانون اساسی رأی داد. این اصلاحات که شامل تمدید دورهٔ ریاست جمهوری از پنج به هفت سال و قانونی کردن احزاب سیاسی و مذهبی می‌شد، در همه‌پرسی ۲۶ سپتامبر ۱۹۹۹ به تأیید مردم رسید. در انتخابات ریاست جمهوری در ششم نوامبر ۱۹۹۹، رحمان در رقابت با تنها رقیبش، دولت عثمان، به پیروزی دست یافت.
سیاست
حکومت تاجیکستان، جمهوری است.
امامعلی رحمان از سال ۱۳۷۱ ریاست جمهوری تاجیکستان را به عهده دارد. در سال ۱۳۷۱، پس از برکناری اجباری رحمان نبی‌اف، نخستین رهبر این کشور پس از استقلال از اتحاد جماهیر شوروی سابق، امام علی رحمان، که پیشتر رئیس یک مجتمع کشاورزی بود، به مقام ریاست شورای عالی تاجیکستان منصوب شد. در سال ۱۳۷۳، رحمان به مقام ریاست جمهوری انتخاب شد. پس از پایان دورهٔ پنج ساله، او دوباره در سال ۱۳۷۸ به مدت هفت سال دیگر به این مقام برگزیده شد.
در سال ۱۳۸۲، در یک همه‌پرسی، ۹۳٪ مردم به اصلاح قانون اساسی (برای ممکن‌شدن انتخاب دوبارهٔ رحمان) رأی مثبت دادند. دولت می‌گوید که ۹۶٪ مردم در این همه‌پرسی شرکت کرده‌اند. در نوروز ۱۳۸۶ ه‍. خ (۲۰۰۷ م) امامعلی رحمان خواستار آن شد که او را امام علی رحمان بخوانند. (پیش از آن نام کامل ایشان امام علی شریفوویچ رحمان‌اف بود) از آنجا که امکان تمدید دورهٔ ریاست جمهوری در کنار ده‌ها اصلاحیهٔ دیگر به رأی گذاشته شد، منتقدان دولت گفتند که رأی مردم با آگاهی کامل نبوده‌است.
جغرافیا
پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ ام در جهان) است و جمعیت آن ۹٬۵۱۵٬۰۰۰ تن (۹۸ ام در جهان) است (آمار ۲۰۲۰). تراکم جمعیت در این کشور ۵۷ تن در هر کیلومتر مربع است. تاجیکستان کشوری کوهستانی و سرسبز با بارندگی فراوان است که می‌تواند صادرکنندهٔ آب و برق به سایر کشورها باشد. تاجیکستان کشوری مرتفع است که رشته‌کوه پامیر آن را پوشانده‌است، ولی در شمال کشور، منطقه پست فرغانه وجود دارد.
در شمال تاجیکستان دشت فرغانه، در شمال غربی و بخش مرکزی، رشته‌کوه‌های ترکستان، زرافشان، حصار و آلای، در جنوب شرقی رشته‌کوه‌های بلند پامیر (بلندی تا ۷۴۹۵ متر) قرار دارد. در بخش جنوب غربی زمین‌های نسبتاً پست‌تر وخش و حصار و غیره قرار دارد. رودها و دریاچه‌های تاجیکستان از قله‌ها سرچشمه می‌گیرند. مجموع طول ۹۴۷ رودخانه تاجیکستان بیش از ۲۸۵۰۰ کیلومتر است که ۶۰٪ ذخیره آبی آسیای مرکزی را تشکیل می‌دهند.
در تاجیکستان بیش از ۸۰ گونه از پستانداران، بیش از ۳۶۵ گونه پرنده، ۴۹ گونه خزنده، تقریباً ۴۰ گونه ماهی و بیش از ۱۰ هزار گونه حشره زندگی می‌کنند. از جانوران این کشور می‌توان به پلنگ برفی، سیاهگوش ، خرس، گرگ، و روباه اشاره کرد. در این کشور آهو و گوسفندهای کوهی بسیاری هم زندگی می‌کنند.
در تاجیکستان چهار حفاظتگاه ملی (بیشه پلنگان، رامیت، دشت جوم و زارغول)، و ۱۳ پرورشگاه و پارک ملی فعالیت دارند. مناطق حفاظت‌شده طبیعی این کشور جمعاً حدود ۲۱٪ از خاک کشور را دربر می‌گیرند.
رودها
تاجیکستان دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از:
در مجموع طول ۹۴۷ رودخانه تاجیکستان بیش از ۲۸٫۰۰۰ کیلومتر است. همچنین در تاجیکستان ۱٫۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. بزرگ‌ترین مرداب کشور قراکول نام دارد.
مرزها
در ماه ژانویه سال ۲۰۱۱ مجلس نمایندگان تاجیکستان پروتکل تعیین خطوط مرز میان تاجیکستان و چین را تصویب کرد که طبق این سند ۱٫۱ هزار کیلومتر مربع (حدود یک درصد) از خاک تاجیکستان در ولایت بدخشان این کشور، به کشور چین داده شد.
تقسیمات کشوری
تقسیمات کشوری تاجیکستان از ۳ ولایت، ۱ ناحیهٔ تابع جمهوری، ۱ پایتخت، ۵۸ ناحیه و ۴۰۱ جماعت تشکیل می‌شود که ولایت‌ها شامل ولایت مختار کوهستان بدخشان، ولایت سغد، ولایت ختلان و ناحیه‌های تابع جمهوری می‌شوند. هر ولایت به چندین ناحیه و هر ناحیه به چندین جماعت و هر جماعت به چندین ده تقسیم می‌گردد.
تقسیمات کشوری جمهوری تاجیکستان از بدو تأسیس آن دستخوش تغییر بوده‌است و نام جای‌های آن به علت‌های گوناگون عوض شده‌است. برای نمونه، انگیزهٔ سیاسی در تغییر نام دو شهر عمدهٔ تاجیکستان مشهود است. در دورهٔ شوروی، دوشنبه پایتخت این کشور چندی استالین‌آباد خوانده می‌شد و به شهر خجند نیز لنین‌آباد می‌گفتند. برخی از تغییر نام‌ها به‌دلیل جابه‌جایی جمعیت بوده‌است. برای نمونه در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ میلادی که گروهی از مردم مستچا از بالا آب زرافشان به دشت‌های واقع در گوشهٔ شمال غربی تاجیکستان کوچانیده شدند، نام مستچا را با خود به آن‌جا بردند.
ولایت خودمختار بدخشان، تنها ولایتی است که نام آن از بدو تشکیل تاجیکستان تاکنون بی‌تغییر مانده‌است. صفت «مختار» (خودمختار) برای این ولایت هرگز جدی نبوده‌است و آن اختیارات فرهنگی که قانون اساسی اتحاد شوروی برای نواحی خودمختار پیش‌بینی کرده‌بود، از جانب مردم بدخشان مورد تقاضا نبوده‌است. ولایت خجند در شمال که رشتهٔ حصار، آن را از دیگر نواحی تاجیکستان جدا می‌کند، در دورهٔ شوروی، لنین‌آباد خوانده می‌شد. نواحی مرکزی و جنوبی که تنهٔ اصلی تاجیکستان را تشکیل می‌دهد و مشتمل بر یک تا ۴ ولایت بوده، بارها دستخوش تجدیدنظر اداری واقع شده‌است. در سال ۱۹۴۴ میلادی این ناحیه مشتمل بر ولایت مرکزی وابسته به پایتخت یا «ناحیه‌های تابع جمهوری»، غرم، کولاب و قرغان تپه بود. ابتدا ولایت کولاب و سپس ولایت قرغان تپه در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ میلادی از ناحیه‌های تابع جمهوری جدا شدند. پس از استقلال تاجیکستان دو ولایت کولاب و قرغان تپه در ولایت واحدی ادغام شدند که نام تاریخی ختلان بر آن نهاده شد.
اقتصاد
تاجیکستان یکی از جمهوری‌های سابق اتحاد جماهیر شوروی است. در سال ۲۰۰۵، تولید ناخالص ملی آن نزدیک به ۲ میلیارد دلار بود.
واحد پول این کشور سامانی نام دارد. هر سامانی معادل ۰٫۰۸ دلار آمریکا و هر دلار معادل ۱۲٫۴۶ سامانی است. (آوریل ۲۰۲۲).
نفت و گاز تاجیکستان
دولت تاجیکستان حدود ۹۰ درصد از نیازهای انرژی خود را با واردات تأمین می‌کند. بیشتر ذخایر نفت و گاز این کشور در جنوب غرب تاجیکستان در امتداد حوزه آمودریا قرار دارد.
به گزارش پایگاه اینترنتی روزنامه وال استریت ژورنال، شرکت ملی نفت چین (سی ان پی سی)، توتال فرانسه و شرکت انگلیسی-کانادایی تزیس پترولیوم توافقنامه‌ای برای توسعه میدان‌های نفت و گاز در تاجیکستان امضا کردند. بنابر اعلام شرکت تزیس پترولیوم، منطقه بوختار احتمال دارد ۳٬۲۲ تریلیون مترمکعب گاز و ۸٫۵ میلیارد بشکه نفت داشته باشد.
چندی پیش نیز یک شرکت نفتی انگلیس در بیانیه‌ای اعلام کرد، تاجیکستان ذخائر نفت و گاز بسیاری دارد که به‌طور قابل توجهی بیشتر از ذخایر باقی‌مانده منابع نفتی در دریای شمال است.
این میزان نفت در تاجیکستان از ذخایر کشورهای صادرکننده‌ای چون جمهوری آذربایجان با صادرات روزانه ۸۲۰ هزار بشکه، عمان ۷۰۵ هزار بشکه و نروژ ۱میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه بیشتر است.
همچنین میزان منابع گازی تاجیکستان از کشورهای صادرکننده گاز مانند الجزایر، مصر و ازبکستان بیشتر است.
مردم
طبق گزارش چکیده‌نامهٔ جهان سازمان سی‌آی‌اِی، جمعیت تاجیکستان در سال ۲۰۲۰ میلادی ۹٬۵۳۷٬۶۴۵ تن برآورد شده‌است که از این تعداد نزدیک به ۸۴٫۳٪ تاجیک و ۱۳٫۸٪ ازبک‌اند. قرقیزها، ترکمن‌ها، تاتارها، عرب‌ها و روس‌ها روی هم رفته نزدیک به دو درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند. تاجیک‌ها به فارسی تاجیکی سخن می‌گویند. دو زبان فارسی و ازبکی در تاجیکستان به گستردگی سخن رانده می‌شوند که فارسی تاجیکی از شاخهٔ زبان‌های ایرانی و ازبکی از شاخهٔ زبان‌های ترکی‌تبار است.
تاریخ و فرهنگ تاجیکستان با ایران اشتراکات بسیاری دارد. در پاره‌هایی از دوران پیش از اسلام، تاجیکستان جزئی از شاهنشاهی ایران بود. پس از اسلام، سرزمین خراسان و فرارود (از جمله تاجیکستان) زنده‌کنندهٔ فرهنگ ایرانی و به وجود آورندهٔ زبان پارسی دری بود که جانشین زبان پهلوی گشت. نخستین شاعران پارسی‌زبان از این ناحیه به پا خاستند، مانند رودکی، که پدر شعر پارسی شناخته می‌شود. در نخستین سده‌های هجری، خراسان و فرارود مهد تمدن و علوم ایرانی بوده و بزرگانی مانند ابن سینا و فارابی در آنجا پرورش یافته‌اند. حکومت سامانی نیز از تاجیکستان برخاسته‌است.
دین حدود ۹۸٪ از مردم تاجیکستان اسلام است (۹۵٪ سنی حنفی، اقلیت ۵٪ شیعه که غالباً شیعهٔ اسماعیلی و کمتر از ۱٪ آن شیعهٔ دوازده‌امامی) است. شیعیان بیشتر در بدخشان زندگی می‌کنند. مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان، بوداییان و بهائیان از جمله اقلیت‌های دینی ساکن در تاجیکستان هستند. طریقت نقشبندیهٔ تصوف نیز در تاجیکستان وجود دارد.
شخصیت‌ها
باباجان غفورف تاریخ‌دان و نویسندهٔ کتاب تاریخ تاجیکان از اهالی تاجیکستان است. تیمور ملک نیز از شخصیت‌ها و قهرمانان تاریخی تاجیک به‌شمار می‌آید.
بانو گلرخسار شاعر معاصر تاجیکستان از همراهان مهدی اخوان ثالث، احمد شاملو و سیمین بهبهانی و بسیاری از دیگر شاعران و اهل فرهنگ و هنر ایران بوده و است.
ادبیات
نظم (سروده) و نثر (نوشتار) فارسی تاجیکی در درازنای (درطول) چندین سده پیشرفت کرد. زمانه بالندگی و نمایان شدنِ ادبیات فارسی (تاجیکی) با سده‌های میانه (قرون وسطی)(سدهٔ ۹ تا ۱۱ میلادی) همخوانی دارد، هنگامی که در آسیای میانه نخستین دولت تاجیکان ساخته می‌شود (م۸۷۴–۱۰۰۵). درست همین زمانه از پیشرفت مردم تاجیک برشمرده می‌شود. سامانیان به علم و ادبیات و هنر نگاه ویژه‌ای نشان می‌دادند. شاعران و دانشمندان همان زمانه به‌مانند رودکی، ابن سینا، فردوسی، عنصری، دقیقی در دربار شاهان سامانی کار و کوشش می‌کردند. ایرانیان و تاجیکان آن روزگار یک تبار با ریشه‌های به هم پیوسته بودند و ادبیات، صنعت، هنر و علم نیز در دسترس همگان بود. رودکی بنیانگذار ادبیات فارسی (تاجیکی) است. چیرگی عرب‌ها به آسیای میانه دگرگونی‌های زیادی باخود آورد. بناها و معماری پیشین تاجیکان نیست و نابود می‌شد، کتاب‌ها سوزانده می‌شدند. در آسیای میانه دین اسلام جاری شده و زبان عربی همگانی گردید. زبان نوین ادبی - زبان فارسی (تاجیکی) در سده‌های ۹و۱۰ میلادی پایه‌گذاری شد. رودکی - سرایندهٔ برجسته، پایه‌گذار ادبیات فارسی (تاجیک)، نخستین شدهٔ (اثر) زبان را نمایان کرد و آن را در سروده‌های خود به‌کار برده، چندین گونه (ژانر) ادبی آن زمان را به‌وجود آورد. به‌ویژه در همان روزگار سرآمد ادبیات فارسی (تاجیک) شناخته شده، و در سراسر جهان پرآوازه گردید. در پایان سدهٔ ۹ میلادی فردوسی «شاهنامه» بی‌زوال (سودمند) خود را رونمایی کرد، که از دید معنا و اندازه (حجم) در سراسر ادبیات جهان همتایی ندارد. سدهٔ ۱۰ میلادی با به روی کار آمدن داستان‌های احساسی شناخته شده‌است. به‌ویژه در همین ژانر (گونهٔ ادبی) رشته داستان‌های عنصری، اییوکی، گنگوری، عمر خیام می‌باشند، ولی «خمسهٔ» نظامی گنجوی بهترین نمونه به‌شمار می‌آید که در سدهٔ ۱۰ پدید آمده‌است. در سدهٔ ۱۰ «بوستان» و «گلستان» سعدی، در سدهٔ ۱۱ داستان‌های امیرخسرو دهلوی و خواجه کرمانی، کمال خجندی و غزل‌های حافظ شیرازی پدیدار شده‌اند. سدهٔ ۱۰ همچنین با نظم جامی شناخته شده‌است.
آموزش و پرورش و فرهنگ تاجیکستان
در سال ۲۰۱۲ میلادی در دوشنبه، کتابخانه ملی تاجیکستان که در آسیای میانه بزرگ‌ترین کتابخانه به‌شمار می‌رود، بنیان نهاده شد و راه‌اندازی شد. در کتابخانه ملی تاجیکستان بیش از شش میلیون نسخه (نسک) کتاب وجود دارد.
بازگشایی آثارخانه (موزهٔ) ملی از نمونه رویدادهای تاریخی و دستاوردهای ارزشمند فرهنگی در تاجیکستان است. در بیستم مارس ۲۰۱۳ میلادی در شهر دوشنبه مراسم بازگشایی بنای نو آثارخانه (موزهٔ) ملی تاجیکستان برگزار گردید. در این مراسم، امام‌علی رحمان و شهروندان شهر دوشنبه همراهی نمودند. در تالار بزرگ آثارخانه ملی تاجیکستان رئیس‌جمهور کشور، امام‌علی رحمان، با نمایندگان سیرشمار ضیاءیان ایجادکار جمهوری دیدار داشت.
طبق گزارش بانک جهانی، کم و بیش همهٔ تاجیک‌های بالای پانزده سال باسوادند.
هر چهار دانشگاه بالا در گروه ج (متوسط) قرار گرفته‌اند.
هیچ‌کدام از دانشگاه‌های تاجیکستان مورد تأیید وزارت بهداشت نیستند.
جستارهای وابسته
سازمان اطلاعات تاجیکستان
پایگاه مقاومت بسیج
پایگاه مقاومت بسیج، زیرمجموعهٔ حوزهٔ مقاومت بسیج و یکی از رده‌های ساختار سازمانی سازمان بسیج مستضعفین در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. پایگاه مقاومت ، پایین‌ترین ردهٔ در سازمان بسیج مستضعفین میباشدو بیشتر پایگاه مقاومت در داخل مساجد ایجاد شده اند.
اتا (حرف)
اتا (بزرگ: Η، کوچک: η; )هفتمین حرف الفبای یونانی است. و در سیستم شمارش یونانی مقدار ۸ را دارد. همردیف آن در الفبای لاتین H و در الفبای سیریلیک И است، در فارسی نیز، هم سطح حروف ه و ح است.
در یونانی مدرن این حرف تلفظ می‌شود. و در یونانی کلاسیک تلفظ می‌شد.
نماد
اتا در موارد زیر به عنوان نماد به کار می‌رود.
در حالت بزرگ:
حالت کوچک آن:
آل‌استیت
آل‌استیت کورپوریشن شرکت خدمات مالی آمریکایی است، که در زمینه ارائه خدمات بازنشستگی، بیمه خودرو و بیمه عمر، سرمایه‌گذاری و بانکداری فعالیت می‌نماید.
شرکت آل‌استیت در سال ۱۹۳۱ به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از سیرز و بازوی ارائه خدمات مالی آن، راه‌اندازی شد، سپس در ۱۹۹۳ از این شرکت تفکیک گردید.
اریش متسه
اریش متسه (Erich Metze؛ ۷ مه ۱۹۰۹ – ۲۸ مه ۱۹۵۲ (aged 43)) ورزشکار دوچرخه‌سواری پیست اهل آلمان بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا، ۱ مدال نقره، ۱ مدال برنز شده‌است.
درهم کردن ثابت
در هم کردن ثابت و ترویج ثابت از بهینه سازی های مرتبط به هم کامپایلر هستند که توسط بسیاری از کامپایلرهای مدرن مورد استفاده قرار می گیرند. یک شکل پیشرفته از ترویج ثابت که با عنوان ترویج ثابت شرطی پراکنده شناخته می شود، می تواند با دقت بیشتری ثابت ها را رواج دهد و همزمان کد مرده را حذف کند.
در هم کردن ثابت
در هم کردن ثابت فرایند تشخیص و ارزیابی عبارات ثابت در زمان کامپایل ، به جای محاسبه آن ها در زمان اجرا است. ترم ها در عبارات ثابت معمولاً مقادیر ساده هستند، مانند عدد صحیح ، اما ممکن است متغیرهایی باشند که مقادیر آن ها در زمان کامپایل شناخته شده است. جمله زیر را در نظر بگیرید:   در واقع بیشتر کامپایلرها دو دستورالعمل ضرب و یک ذخیره سازی برای این عبارت ایجاد نمی کنند. در عوض، آن ها ساختارهایی مانند این ها را شناسایی کرده و مقادیر محاسبه شده را در زمان کامپایل جایگزین می کنند (در این مثال 2،048،000).
در هم کردن ثابت می تواند از شناسه های حسابی استفاده کند. اگر  عدد باشد ، مقدار   صفر است حتی اگر کامپایلر مقدار    را نداند (توجه داشته باشید که این مورد برای ممیز شناورهای IEEE معتبر نیست زیرا   می تواند بی نهایت باشد یا عدد نباشد. با این حال، برخی از زبان ها که از کارایی مانند GLSL پشتیبانی می کنند، این امر را برای ثابت ها  اجازه می دهند که بعضی مواقع می تواند باعث بروز اشکالاتی شود).
در هم کردن ثابت ممکن است برای مثال های غیر عددی نیز استفاده شود. برای به هم چسباندن رشته ها و رشته های ثابت نیز می توان از درهم کردن ثابت استفاده کرد. کد هایی مانند  ممکن است با   جایگزین شود.
در هم کردن ثابت و کامپایل کردن میانی
در پیاده سازی یک کامپایلر میانی باید دقت شود که رفتار عملیات حسابی بر روی معماری میزبان مطابق با معماری هدف باشد، زیرا در غیر این صورت فعال کردن قابلیت در هم کردن ثابت باعث تغییر رفتار برنامه می شود. این مورد در خصوص عملیات ممیز شناور از اهمیت ویژه ای برخوردار است، که پیاده سازی دقیق آن ممکن است بسیار متفاوت باشد.
ترویج ثابت
ترویج ثابت فرایند جایگزینی مقادیر ثابت های شناخته شده در عبارات در زمان کامپایل است. چنین ثابت هایی شامل مواردی است که در بالا تعریف شده است ، به علاوه ی توابع ذاتی که به مقادیر ثابت اعمال می شوند. شبه کد زیر را در نظر بگیرید:  با ترویج x به دست می آید:   با ادامه ی ترویج کد زیر به دست می آید (که احتمالاً با حذف کد مرده x و y بهینه می شود.)   ترویج ثابت در کامپایلرها با استفاده از نتایج آنالیز رسیدن به تعریف پیاده سازی شده است. اگر همه رسیدن به تعریف های متغیر، یک تخصیصی باشد که یک ثابت را به متغیر اختصاص می دهد، در آن صورت متغیر یک مقدار ثابت دارد و می تواند با آن ثابت جایگزین شود.
ترویج ثابت همچنین می تواند باعث شود که شاخه های مشروط به یک یا چند جمله بدون شرط ساده شوند، وقتی عبارت شرطی می تواند در زمان کامپایل به صحیح یا غلط ارزیابی شود تا تنها نتیجه ممکن را تعیین کند.
بهینه سازی در عمل
در هم کردن و ترویج ثابت معمولاً برای رسیدن به تعداد زیادی ساده سازی و کاهش، با استفاده پشت سر هم آن ها به طور حلقه ای تا زمانی که تغییر جدیدی رخ ندهد ، به کار می روند. این شبه کد را در نظر بگیرید:  با یک بار استفاده از ترویج ثابت و به دنبال آن در هم کردن ثابت، به دست می آید:   تکرار هر دو مرحله برای دو بار، نتیجه می دهد:   همانطور که   و   به ثابت ها ساده شده اند و مقادیر آنها در هر جا که استفاده شده اند جایگزین شده، کامپایلر اکنون حذف کد مرده را برای دور ریختن آنها اعمال می کند و کد را کاهش می دهد:   در کد بالا ، به جای   بسته به چارچوب کامپایلر ، می توانست 1 یا هر ساختار بولین دیگری باشد. با ترویج ثابت سنتی، ما فقط به همین مقدار بهینه سازی خواهیم رسید. این نمی تواند ساختار برنامه را تغییر دهد. یک بهینه سازی مشابه دیگر وجود دارد ، به نام ترویج ثابت شرطی پراکنده ، که شاخه مناسب را بر اساس  انتخاب می کند. کامپایلر اکنون می تواند تشخیص دهد که دستور   همیشه مقدار صحیح ارزیابی می شود ،   می تواند از بین ببرد و کد را حتی بیشتر کاهش دهد:   اگر این شبه کد بدنه یک تابع را تشکیل دهد، کامپایلر می تواند از دانشی که در مورد خروجی آن (یعنی عدد صحیح ثابت  ) دارد، برای از بین بردن صدا زدن های غیر ضروری تابع استفاده کند و در نتیجه باعت کارایی بیشتر شود.
ماشینگ
ماشینگ که در اوایل با نام  شناخته میشد، سبکی از رقص است که شرکت کنندگان در آن، حین رقص خود را به شدت به یکدیگر میکوبند. ماشینگ اغلب در ژانرهای موسیقی های پرخاشگرانه مثل هاردکور پانک و سبکهای متعددی از موسیقی متال انجام میشود. ماشینگ در درجه اول در همراهی با موسیقی زنده میباشد، اگر چه می‌تواند با موسیقی ضبط شده نیز انجام شود.
نیمچه مرد
نیمچه مرد (Half a Man) یک فیلم صامت کمدی آمریکایی است که در سال ۱۹۲۵ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به استن لورل و بلانش پیسون اشاره کرد.
یامی
یامی آلبوم موسیقی ای بود که در سال ۲۰۰۷ توسط "کِی سی و سانشاین بَند" منتشر شد. این آلبوم با فاصلهٔ زمانی شش ساله نسبت به آلبوم کامل قبلی این استودیو روانه بازار شد.
چاه دغال
چاه دغال یا حسین دهمرده روستایی در دهستان بندان بخش مرکزی شهرستان نهبندان استان خراسان جنوبی ایران است. بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰ جمعیت این روستا ۲۹۹ نفر (در ۶۶ خانوار) بوده‌است.
بوناوانتور دیونکپ
بوناوانتور دیونکپ (Bonaventure Djonkep؛ زادهٔ August 20, 1961) بازیکن سابق و مربی فوتبال اهل کامرون است.
جکوکی
جکوکی روستایی در دهستان پارود بخش پارود شهرستان راسک استان سیستان و بلوچستان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۱۸۸ نفر (۵۵خانوار) بوده‌است.
دادگاه عالی اسرائیل
دادگاه عالی اسرائیل (به عبری :בית המשפט העליון) مرکز سیستم دادگاهی و بلندترین مقام قضایی در اسرائیل است و در اورشلیم واقع شده‌است. حوزه قضایی این دادگاه سراسر اسرائیل و سرزمین‌های اشغال شده توسط اسرائیل است. حکم دیوان عالی در تمام دادگاه‌های اسرائیل غیر از در خود دیوان عالی لازم‌الاجرا است. این اصل یک رویه قضایی الزام‌آور در اسرائیل است. این دیوان عالی می‌تواند به عنوان دادگاه استیناف و دادگاه رسیدگی به امور موضوعی قرارگیرد. دادگاه در مورد مسائل متعدد مربوط به مناقشه اسرائیل و فلسطین، حقوق شهروندان عرب اسرائیلی و در تبعیض میان گروه‌های یهودی در اسرائیل تصمیم گرفته‌است. این منحصربه‌فرد است که احکام آن می‌تواند در عملیات نظامی نیروهای دفاع اسرائیل دخالت کند.
گمارش
مستشاران دیوان عالی کشور توسط کمیته انتخاب قضایی تعیین می‌شود. کمیته انتخاب از ۹ نفر تشکیل شده‌است: ۳ مستشار دیوان عالی کشور (شامل رئیس دیوان عالی)، دو وزیر کابینه (یکی از آن‌ها وزیر دادگستری باشد)، دو اعضای کنست و دو نماینده کانون وکلای اسرائیل. این کمیته به ریاست وزیر دادگستری است. سه ارگان دولتی -قوه مقننه، اجراییه و قضایی دولت - همچنین کانون وکلا در کمیته نامزدهای قضات نماینده دارند. به این ترتیب، شکل‌دهی به بدنه قضایی، از طریق نحوه انتصاب مقامات قضایی توسط همه مقامات با هم انجام می‌شود.
قضات
تعداد قضات دیوان عالی به وسیله تصمیم کنست تعیین می‌شود. در حال حاضر دیوان عالی ۱۵ فاضی دارد. در راس دیوان عالی و راس سیستم قضایی به عنوان یک مجموعه رئیس دیوان عالی و در کنارش قائم مقام رئیس دیوان ایستاده است. دوره یک قاضی وقتی که به سن هفتاد سالگی می‌رسد، استعفا می‌دهد، می‌میرد به موقعیتی دیگر منصوب می‌شود که او را فاقد شرایط لازم می‌داند یا از مسولیتش حذف می‌شود پایان میابد.
قضات حال حاضر
از ۳۱ می ۲۰۱۲، برخی قضات دیوان عالی به شرح زیر هستند:
وظایف
دادگاه فرجام خواهی
به عنوان یک دادگاه استیناف، دادگاه عالی به دعوی‌هایی دراستیناف (هم حقوق و هم کیفری) در قضاوت و دیگر تصمیمات دادگاه‌های منطقه‌ای رسیدگی می‌کند. همچنین به فرجام‌های قطعی و انواع مختلف تصمیمات شبه قضایی، مانند موضوعات مرتبط با مشروعیت انتخابات کنست و قوانین انضباطی کانون وکلا رسیدگی می‌کند.
رئیس دادگاه
در یک دعوی که در آن رئیس جمهور دیوان عالی کشور یکی از اعضاء است، رئیس دیوان عالی رئیس دادگاه است، در یک مورد که در آن معاون رئیس دیوان یکی از اعضاء است و رئیس دیوان حضور ندارد، معاون رئیس، رئیس دادگاه است. رئیس دادگاه در هر دعوی دیگر، قاضی با بیشترین طول خدمت است. طول خدمت، برای این منظور، از تاریخ انتصاب قاضی برای دیوان عالی کشور محاسبه می‌شود.
مداخله
در دهه ۱۹۸۰ و سپس دهه ۱۹۹۰، دیوان عالی کشور نقش خود را به عنوان یک حامی حقوق بشر، مداخله برای تضمین آزادی بیان و آزادی برای راهپیمایی کردن، کاهش سانسورهای نظامی، محدود کردن استفاده از روش‌های خاص نظامی و ترویج برابری بین بخش‌های مختلف است از جمعیت بنیان نهاد.
ساختمان دادگاه عالی
این ساختمان توسط دوروتی دو روچیلد به اسرائیل اهدا شد. در خارج از اتاق رئیس‌جمهور نامه خانم روچیلد به نخست وزیر شیمون پرز که قصد خود را برای اهدای یک ساختمان جدید برای دیوان عالی کشور نوشته است، نمایش داده می‌شود.
ساختمان توسط رام کریمی و آدا کریمی طراحی شده‌است و در سال ۱۹۹۲ افتتاح شد. بر طبق سخنان ران شکوری کارشناس، ساختمان "یک تلاش جدی برای تقابل با سنت ساختمان‌های محلی است."
این ساختمان ترکیبی از فضاهای بسته و باز؛ قدیمی و جدید، خطوط و دایره است در حالی که نزدیک می‌شوی به کتابخانه دیوان عالی کشور، وارد منطقه هرم می‌شوی، یک فضای بزرگ که به عنوان یک نقطه عطف قبل از ورود به دادگاه به کار رفته‌است. این فضای بی سر و صدا به عنوان " دروازه خانه " درونی ساختمان دیوان عالی عمل می‌کند. این هرم از آرامگاه زکریا و آرامگاه ابشالوم در دره کیدرون در اورشلیم الهام گرفته شده‌است. نور طبیعی وارد پنجره در راس هرم می‌شود، و دایره‌های نور خورشید بر روی دیواره‌های داخل و روی زمین را تشکیل می‌دهد.
جستارهای وابسته
تارنمای دادگاه عالی اسراییل
هویوتلا د ریس
هویوتلا د ریس از شهرهای کشور مکزیک است که در ایالت ایالت هیدالگو قرار دارد و جمعیت آن طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی هیدالگو ۱۲۵٬۸۰۶ نفر بوده است.
هربرت نبه
هربرت نبه (Herbert Nebe; May 11, 1899 – October 13, 1985) دوچرخه‌سوار اهل آلمان بود.
بیلاس‌پور، چتیسگر
شهر بیلاس‌پور با جمعیت ۱٬۹۹۳٬۰۴۲ (در سال ۲۰۰۱) نفر در ایالت چتیسگر در کشور هند واقع شده‌است.
خفاش سروتین
خفاش سروتین گونه‌ای خفاش با جثه به نسبت بزرگ است که در مناطق گسترده‌ای از اروپا، شمال ترکیه، منطقه قفقاز، غرب روسیه، شمال ایران، آسیای میانه، شمال هند، و چین زندگی می‌کند.
رنگ بدن این پستاندار در قسمت پشتی قهوه‌ای تیره با نوک جلادار و در زیر بدن قهوه‌ای متمایل به زرد است. اندازه بدن در بخش سر و تنه در این خفاش میان ۶۲ تا ۸۰ میلی‌متر و دم میان ۴۶ تا ۵۷ میلی‌متر است. وزن آن نیز از ۱۶ تا ۳۵ گرم متغیر است.
هورنی بوکووینا
هورنی بوکووینا یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه ملادا بولسلاو واقع شده‌است. هورنی بوکووینا ۵٫۵۴ کیلومتر مربع مساحت و ۲۲۵ نفر جمعیت دارد و ۲۹۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اداگودی
اداگودی (به انگلیسی: Adagodi) در هند است که در کارناتاکا واقع شده‌است.
وزغ بعل‌الذباب
وزغ بعل‌الذباب یا بعلذبوفو (نام علمی: Beelzebufo ampinga) که با نام‌های قورباغه شیطان، وزغ شیطان و قورباغه جهنمی هم شناخته می‌شود، گونه‌ای قورباغه منقرض‌شده و پیشاتاریخی است که حدود ۷۰ میلیون سال پیش در ماداگاسکار می‌زیست. بعلذبوفو با حداقل ۲۳ سانتی‌متر و حداکثر ۴۰ سانتی‌متر طول یکی از بزرگ‌ترین قورباغه‌های تاریخ محسوب می‌شود. این جانور مانند سایر قورباغه‌ها گوشت‌خوار بوده و از حشرات، خزندگان کوچک و احتمالاً بچه دایناسورها تغذیه می‌کرده‌است. واژه بعلذبوفو از ترکیب دو واژه بعل‌الذباب (یک شیطان در ادیان سامی) و بوفو به معنای وزغ تشکیل شده‌است.
ایستگاه متروی هروی
ایستگاه متروی میدان هروی یکی از ایستگاه‌های خط ۳ متروی تهران است که در حاشیه اتوبان صیاد شیرازی٬ بالاتر از خیابان موسوی قرار دارد.
این ایستگاه به عنوان یکصد و هفتمین ایستگاه مترو تهران در تاریخ ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ افتتاح شده و دارای ۱۴۰۰۰ مترمربع فضای سرپوشیده است.
خطوط اتوبوسرانی
در حال حاضر از این ایستگاه خط اتوبوسی به محله ای دایر نیست ولی خطوط اتوبوسرانی عبوری از اطراف این ایستگاه ( حداقل فاصله ۵۰۰ متر ) خطوط ذیل می‌باشد:
گروهبان (فیلم ۱۹۶۸)
گروهبان (The Sergeant) فیلمی به کارگردانی جان فلین است که در سال ۱۹۶۸ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به راد استایگر و جان فیلیپ لا اشاره کرد. این فیلم تا کنون حدود ۱٫۲ میلیون دلار فروش رفته‌است.
خشخاش کبیر
خشخاش کبیر یا خشخاش طناز گونه‌ای خشخاش تنومند چندساله با گل‌های سرخ‌رنگِ بزرگ و پهن و به اندازهٔ ۲۰ سانتیمتر است که تا ارتفاع ۱٫۲۲ متر رشد می‌کند و لکهٔ سیاه رنگ برجسته‌ای در مرکز گلبرگ‌های آن دیده می‌شود. شقایق کبیر خویشاوند نزدیک خشخاش زینتی است.
زبان گوجری
گوجری (गुर्जरी, ) یک زبان هندوآریایی است که گوجرها در هند، پاکستان و افغانستان بدان گفتگو می‌کند.
این زبان بیشتر در جامو و کشمیر، هیماچال پرادش، هاریانا، اوتاراکند، راجستان، گجرات، پنجاب، دهلی و سایر بخش‌های هند رایج است. دولت جامو و کشمیر گوجری را به عنوان زبان رسمی خود در برنامه ششم قانون اساسی ایالتی پذیرفته‌است.
گوجرها در سراسر پاکستان به ویژه در بخش‌های هزاره، ملاکند، پیشاور، کشمیر آزاد و گلگت-بلتستان تکلم می‌شود. در پاکستان چندین سازمان و مؤسسه، از جمله یک شبکه خبری، برای ارتقای گوجری کار می‌کنند. گوجری همچنین در دو استان در جنوب شرق افغانستان هم گفتگو می‌شود.
کپلر-۱۸۶اف
کپلر-۱۸۶اف یک سیاره فراخورشیدی است که دور یک کوتوله سرخ، کپلر-۱۸۶ در حال چرخش است  و ۱۵۱±۱۸ پارسک یا ۵۸۲ سال نوری از زمین فاصله دارد.
این سیاره اولین بار توسط تلسکوپ فضایی کپلر ناسا شناسایی شده و اولین سیاره نزدیک به اندازه زمین می‌باشد که دارای پتانسیلی است که قادر به پشتیبانی از حیات می‌باشد. شعاع این سیاره سنگی به اندازهٔ ۱٫۱ زمین اندازه‌گیری شده، که نشان می‌دهد کمی بزرگتر از زمین است.
کلینگان (سرباز)
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این روستا ۴۵ نفر (۱۰خانوار) بوده‌است.
نقص لوله عصبی
نقص لوله عصبی ( NTDs ) یکی از نقایص هنگام تولد می باشد که در این بیماری شکاف در ستون فقرات یا جمجمه از ابتدای تولد فرد همراه او باقی می‌ماند. هفته سوم بارداری بنام لایه زایی، سلولهای تخصصی در قسمت پشتی جنین شروع به تغییر شکل داده و  لوله عصبی را تشکیل می‌دهند.
انواع خاص شامل موارد زیر است: مهره شکاف که بر ستون مهره ها تاثیر می گذارد، آنانسفالی که در نتیجه آن مغز کم و زیاد می شود ، آنسفالوسل که بر جمجمه تأثیر می گذارد ، و اینینسفالی که منجر به مشکلات شدید گردن می شود.
نقص لوله عصبی یکی از شایع‌ترین بیماری مادرزادی می باشد که سالانه بیش از 300000 زایمان در سراسر جهان تأثیر می گذارد. به عنوان مثال ، مهره شکاف سالانه تقریباً بر 1500 زایمان در ایالات متحده را تأثیر می گذارد ، از زمان آغاز غنی سازی محصولات اسید فولیک ، تعداد بیماران حدود 3/5 نفر به ازای هر 10،000 نفر (0.035٪ از تولد ایالات متحده) می باشد، که از حدود 5 نفر در هر 10،000 نفر (0.05٪ از تولد ایالات متحده) کاهش یافته است. تعداد مرگ و میرها در ایالات متحده هر سال به دلیل نقص لوله عصبی نیز از 1200 قبل از شروع استحکام فولات به 840 کاهش یافته است.
انواع
دو نوع نقص لوله عصبی وجود دارد : که رایج ترین آنها نقص لوله عصبی باز و بسته می باشد .نقص لوله عصبی باز زمانی اتفاق می افتند که مغز و / یا نخاع در هنگام تولد از طریق نقص در جمجمه یا مهره ها (استخوان های پشتی) در معرض دید قرار بگیرند. . نمونه هایی از نقص های لوله عصبی باز شامل آنانسفالی ، اسکیزنسفالی ، هیدراننسفالی ، اینیسفالی ، آنسفالوسل ها و مهره شکاف. انواع نادر نقص لوله عصبی ، نقص لوله عصبی بسته گفته می شوند. نقص لوله عصبی بسته وقتی رخ می دهد که نقص ستون فقرات توسط پوست پوشانده شود.نمونه های رایج نقص های لوله عصبی بسته شده عبارتند از:لیپومیلومنینوسل ،لیپومینوسل و  محدودیت حرکتی ستون فقرات.
آنانسفالی
آنانسفالی (فقدان مغز) یک نقص لوله عصبی است که هنگام بسته شدن انتهای سر لوله عصبی رخ می دهد، معمولاً در روزهای 23 و 26 بارداری ، باعث تشکیل نشدن بخش عمده ای از مغز و جمجمه می باشد. نوزادانی که با این بیماری متولد شده‌اند ، بدون قسمت اصلی پیشانی - بزرگترین قسمت مغز - متولد می شوند و معمولاً کور ، ناشنوا و بیهوش هستند. نبود قسمت عملکردی مغز باعث می شود که کودک هرگز آگاهی پیدا نکند. در هنگام بروز این بیماری نوزادان یا مرده متولد شده اند یا معمولاً طی چند ساعت یا چند روز پس از تولد می میرند.
آنسفالوسل
آنسفالوسل ها با بیرون زدگی مغز از طریق جمجمه مشخص می شوند که مانند کیسه هایی هستند که با غشا پوشانده شده است. آنسفالوسل می توانند یک شیار پایین میانه ی قسمت بالای جمجمه ، بین پیشانی و بینی یا پشت جمجمه باشند. آنسفالوسل ها اغلب آشکار هستند و بلافاصله تشخیص داده می شوند. بعضی اوقات انسفالوسل های کوچک در حفره بینی و پیشانی کشف نمی‌شوند.
هیدراننسفالی
هیدراننسفالی شرایطی است که در آن نیمکره مغزی از دست می رود و در عوض با کیسه های مایع مغزی نخاعی پر می شود.
اینیستفالی
اینیینسفالی یک نقص نادر در لوله عصبی است که منجر به خم شدن شدید سر به ستون فقرات می شود. تشخیص این بیماری معمولاً توسط سونوگرافی قبل از تولد انجام می شود ، اما بدون شک بلافاصله پس از تولد ساخته می شود زیرا سر خم شده به سمت عقب و صورت به سمت بالا به نظر می رسد. در این حالت معمولاً گردن وجود ندارد. پوست صورت مستقیماً به سینه وصل می شود و پوست سر به قسمت فوقانی پشتی متصل می شود. شیرخوار معمولاً بیش از چند ساعت زنده نخواهد ماند.
مهره شکاف کیسه ای
این بیماری شامل بیرون‌زدگی شامگان ازجمله مننوسل و میلوومینوسل است. بیرون زدگی مهره شکاف شدیدتر است و با فتق مننژها مشخص می شود اما نه از طریق نخاع ، بلکه از طریق بازشدن کانال های نخاعی می باشد ، میلوومنینوسل شامل فتق مننژها از طریق دهانه نخاع است.
مهره شکاف پنهان
در این نوع نقص لوله عصبی ، فتق مننژها از طریق بازشدن کانال ستون فقرات نمی‌باشد. ( spina bifida occulta) به معنای ستون فقرات پنهان است. شایع ترین شکل دیده شده از مهره شکاف پنهان زمانی است که قسمت هایی از استخوان های ستون فقرات به نام مهره نخاع شناخته می شوند و قوس عصبی در رادیوگرافی بدون درگیری از نخاع و اعصاب ستون فقرات غیر طبیعی ظاهر می شود. خطر رخ دادن مجدد در افرادی که یک خویشاوند درجه یک (والدین یا خواهر و برادر) دارند 5-10 برابر بیشتر از جمعیت عمومی است.
کمبود اسید فولیک
کمبود اسید فولیک (ویتامین ب9) و ویتامین ب12 در دوران بارداری مشخص شده است که منجر به افزایش خطر ابتلا به نقص لوله عصبی می شود. اگرچه هر دو بخشی از یک مسیر یکسان هستند ،اما کمبود اسید فولیک بسیار متداول است به همین دلیل باعث نگرانی بیشتری شده. . اسید فولیک برای تولید و نگهداری سلول های جدید ، برای سنتز DNA و سنتز RNA ، برای حمل یک گروه کربن برای متیلاسیون و سنتز اسید نوکلئیک مورد نیاز است. این فرضیه که جنین اولیه انسان به دلیل اختلاف آنزیم های عملکردی در این مسیر در طی جنین زایی به همراه اختلاف تقاضای زیاد برای متیلاسیون های انتقال پیدا کرده پس از اسکلت در سلول های عصبی در هنگام بسته شدن لوله عصبی ، ممکن است به ویژه به علت کمبود اسید فولیک آسیب پذیر باشد. عدم موفقیت متیلاسیون پس از انتقال از اسکلت سلولی ، مورد نیاز برای تمایز در نقص لوله عصبی نقش دارد. . ویتامین ب 12 یک گیرنده مهم در بیوپات فولات است به طوری که مطالعات نشان داده است که کمبود کوبلامین به خطر ابتلا به نقص لوله عصبی نیز کمک می کند. . شواهد قابل توجهی وجود دارد که نشان می دهد مکمل مستقیم فولیک سطح سرمی خون، اسید فولیک قابل دسترسی را افزایش می دهد حتی اگر حداقل یک مطالعه نشان دهنده فعالیت کند و متغیر ردوکتاز دی هیدروفولات در کبد انسان باشد. یک رژیم غذایی سرشار از اسید فولیک طبیعی (350 میکروگرم در روز) می تواند به میزان مصرف اسید فولیک کم (250 میکروگرم در روز) در افراد به میزان زیادی در اسید فولیک پلاسما نشان دهد. با این حال ، مقایسه نتایج عمومی جمعیت در بسیاری از کشورها با رویکردهای مختلف برای افزایش مصرف اسید فولیک ، نشان داد که تنها تقویت غذاهای عمومی با اسید فولیک نقص لوله عصبی را کاهش می دهد. در حالی که نگرانی هایی در مورد مکمل اسید فولیک با افزایش خطر ابتلا به سرطان وجود دارد ، بررسی سیستماتیک در سال 2012 نشان می دهد که هیچ مدرکی به جز سرطان پروستات وجود ندارد که نشان دهنده کاهش متوسط خطر است.
تعامل ژن و محیط
کمبود اسیدفولیک به خودی خود باعث ایجاد نقص لوله عصبی نمی‌شود. ارتباط بین کاهش نقص لوله عصبی و مکمل اسید فولیک دیده می شود که ناشی از تعامل ژن با محیط مانند آسیب پذیری ناشی از متیلن تتراهیدروفولات ردوکتاز است. مکمل اسید فولیک در دوران بارداری با عدم مواجهه با این جهش زیر کلینیکی در شرایط تشدید کننده ، شیوع نقص لوله عصبی را کاهش می دهد. علل احتمالی دیگر می تواند شامل اسید فولیک ضد متابولیسم (مانند متوترکسات ) ، مایکوتوکسین ها در وعده غذایی ذرت آلوده ، آرسنیک ، گرمازدگی در مراحل اولیه و اشعه دهی می باشد. همچنین چاقی مادر به عنوان یک عامل خطر برای نقص لوله عصبی شناخته شده است. مطالعات نشان داده است که هر دو عامل سیگار کشیدن مادران و قرار گرفتن مادر در معرض دود ، خطر بروز نقص لوله عصبی در فرزندان را افزایش می دهد. مکانیسمی که قرار گرفتن در معرض دود سیگار مادران باعث افزایش خطر نقص لوله عصبی در فرزندان می شود ، توسط چندین مطالعه پیشنهاد شده است که ارتباط بین مصرف سیگار و افزایش سطح هموسیستئین را نشان می دهد. دود سیگار در دوران بارداری ، از جمله قرار گرفتن در معرض دود دست دوم ، می تواند خطر نقص لوله عصبی را افزایش دهد. همه موارد فوق ممکن است با دخالت برخی از جنبه های متابولیسم اسید فولیک طبیعی و فرایندهای سلولی مرتبط با متیلاسیون مرتبط با اسید فولیک عمل کند زیرا چندین ژن از این نوع وجود دارد که با نقایص لوله عصبی همراه هستند.
مکمل اسید فولیک حدود 70٪ از شیوع نقایص لوله عصبی را می کاهد و 30٪  دیگر وابسته به اسید فولیک نمی‌باشد و علت دیگری به جز تغییر در الگوهای متیلاسیون ندارد. چندین ژن دیگر مربوط به نقص لوله عصبی وجود دارد که باعث نقص لوله عصبی حساس به اسید فولیک می شود. همچنین چندین سندرم مانند سندرم مکل و سندرم تریپلوئید وجود دارد که غالباً با نقایص لوله عصبی همراه است که تصور می شود با متابولیسم اسید فولیک ارتباطی ندارد.
تشخیص
آزمایش‌ها مربوط به نقص لوله عصبی شامل بررسی سونوگرافی و اندازه گیری آلفا فیتوپروتئین سرم مادر است. سونوگرافی سه ماهه دوم به عنوان ابزار غربالگری اولیه برای نقص لوله عصبی ، و اندازه گیری آلفا فیتو پروتئین سرم مادر به عنوان یک ابزار غربالگری ثانویه توصیه می شود. این امر به دلیل افزایش ایمنی ، افزایش حساسیت و کاهش میزان مثبت کاذب سونوگرافی نسبت به آلفا فیتو پروتئین سرم مادر است. آزمایش‌ها مایع آمنیوتیک آلفا فتوپروتین (AFAFP) و مایع آمنیوتیک استیل کولین استراز (AFAChE) نیز برای تأیید اینکه غربالگری اولتراسوند نشان دهنده خطر مثبت است ، استفاده می شود. اغلب ، این نقایص از بدو تولد آشکار است ، اما ممکن است نقص حادتر در فرد چندین سال پس از زندگی او تشخیص داده نشود. افزایش آلفا فیتو پروتئین سرم مادر که در حاملگی در هفته 16-18 اندازه گیری می شود پیش بینی کننده خوبی از نقص لوله عصبی باز است ، با این حال این تست دارای میزان مثبت کاذب بسیار بالایی است ، (2٪ از کلیه زنانی که در سالهای 1993 تا 2000 در انتاریو ، کانادا بدون داشتن نقص لوله عصبی آشکار آزمایش شدند که دارای نتیجه مثبت بودن. اگرچه 5٪ نتیجه متداول در سراسر جهان است) و تنها بخشی از نقایص لوله عصبی توسط این آزمایش تشخیص داده می شود (73٪ در همان مطالعه انتاریو). غربالگری آلفا فیتو پروتئین سرم مادرهمراه با سونوگرافی روتین بهترین میزان تشخیص را دارد اگرچه تشخیص توسط سونوگرافی به آموزش اپراتور و کیفیت تجهیزات بستگی دارد.
پیش‌گیری
به زنانی که ممکن است باردار شوند توصیه می شود روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک اسید مصرف کنند. زنانی که قبلاً کودکی با نقص لوله عصبی به دنیا آورده‌اند ، طبق توصیه های پزشک خود ، می توانند از مکمل حاوی 4/4 میلی گرم در 5.0 میلی گرم در میلی گرم انگلستان در روز استفاده کنند.