cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
میرزا حسنعلی نصیرالملک شیرازی
نصیرالملک صاحب املاک فراوانی از جمله قسمتی عمده از شهرک سعدی در شیراز، مزرعه‌ای بزرگ در سیاخ دارنگون در اطراف شیراز، چندین روستا در شهرستان بیضا، و چند روستا در اطراف فسا و سروستان بوده‌است که درآمد جمله املاک خود را وقف امور خیر نموده‌است. همینک آقای محمود قوام از نوادگان دختری وی تولیت موقوفه نصیرالملک را بر عهده داشته و مطابق با وقفنامه، درآمد املاک این موقوفه را صرف امور خیر می‌نماید.
حسنعلی نصیرالملک در طول ۷۲ سال حیات خود (۱۲۷۳–۱۲۰۱ خورشیدی یا۱۳۱۱ –۱۲۳۷ هـ. ق) به مقامهای مختلف منصوب یا معزول گشته و آنچه مسلم است وی در اداره امور دیوانی بسیار مستعد بوده حاج حسنعلی نصیرالملک در سال ۱۳۱۱ هجری قمری در اثر بیماری استسقاء در شیراز فوت می‌کند و لقب نصیرالملکی به داماد او ابوالقاسم خان خواهرزاده وی می‌رسد.
نکاتی از زندگی حاج میرزا حسنعلی نصیرالملک
حسنعلی‌خان نصیرالملک پسر سیم حاجی قوام‌الملک است، قدوة اعیان زمان، اسوة بزرگان دوران حاجی‌نصیرالملک میرزا حسن‌علی‌خان در سال ۱۲۳۷ در شیراز متولد گشته، در مبادی عمر کمالات لایقه و محاسبات دفتری و خط تحریری و سیاق بیاموخت. از مبادی عمر تا کنون خانه‌نشین نگشته، تمام اوقات به ایالت و حکمرانی نواحی فارس برقرار بوده و هست و…
اگر از ایالت لارستان منعزل شده به حکومت کوه‌گیلویه سرافراز بوده و اگر از کوه‌گیلویه صرف‌نظر می‌نمود به حکمرانی بنادر و سواحل دریای فارس برقرار شده و تاکنون اولاد ذکوری برای او نیست و از مآثر او مسجد حاجی نصیرالملک است.
نواب نصرت الدوله پس از ورود به شیراز در سال ۱۲۸۶ حق حکومت بوشهر و مضافات و دشتستان را به میرزا حسن‌علی‌خان داد و لقب دریابیگلی به او داد.
- سال ۱۲۸۶ هـ. ق … و ایالت لار و حکومت بوشهر و دشتی و دشتستان کمافی‌السابق با میرزا حسن‌علی‌خان نصیرالملک عنایت نمودند. دیگر آنکه مقرب الخاقان نصیرالملک را به حکومت لار و سبعه منصوب فرمودند. ربیع‌الاول سال ۱۲۹۱.
- توسط حاجی معتمدالدوله فرهاد میرزا والی فارس حکومت لارستان و نواحی سبعه و بندرعباس را به میرزا حسنعلی‌خان نصیرالملک واگذار کردند. جمادی‌الاول سال ۱۲۹۴.
- حکومت بندرعباس و لنگه را به مقرالخاقان نصیرالملک داده‌اند. ربیع‌الثانی سال ۱۲۹۵.
- دیگر آنکه گمرک شیراز و بوشهر را مقرب الخاقان نصیرالملک برضد مقرب الخاقان قوام الملک در شصت و سه هزار تومان اجاره کرده جمادی‌الاول سال ۱۲۹۵.
- دیگر آنکه حکومت بندرلنگه و بندرعباس با خود نصیرالملک است جمادی‌الاول سال ۱۲۹۶.
- دیگر آنکه احکامی که بجهت هر جا برقرار شده بدین تفصیل است. مقرب الخاقان حاجی نصیرالملک، بهبهان و بندرلنگه و بندرعباس،...
- دیگر آنکه حکومت بهبهان و بندر بوشهر و دشتی و دشتستان و مضافات با مقرب‌الخاقان حاجی نصیرالملک واگذار شده‌است. رجب سال ۱۲۹۹.
- دیگر آنکه از قرار تلگراف حکومت بوشهر و دشتی و دشتستان و خشت و کمارج و کازرون با حاجی نصیرالملک شده رجب ۱۳۰۳.
- دیگر آنکه داراب و بهارلو و بهبان و بوشهر و کازرون را به حاجی نصیرالملک داده‌اند… رجب ۱۳۰۴.
- دیگر آنکه میانه حاجی نصیرالملک و قوام‌الملک (محمدرضا خان قوام الملک سوم) کدورت باطنی بود، اکنون برملا و ظاهر شده از هم بد می‌گویند و در صدد شکست کار یکدیگر می‌باشند.
آنتونیو نگری
آنتونیو نگری زادهٔ )، فیلسوف مارکسیست اسپینوزیست، مدرس علوم سیاسی در دانشگاه پاریس و دانشگاه پادووا در رم است.
اوبون (جشن)
اُبُن یا بُن از جشن‌های بودایی- شرقی در یادبود نیاکان درگذشته‌است. اُبُن در ژاپن تعطیل رسمی نیست اما اکثر شرکت‌ها و دفاتر دولتی این روز را تعطیل می‌کنند. در تقویم فعلی زمان اُبُن تقریباً در نیمهٔ ماه اوت (۱۵–۱۳) هشتمین ماه سال است اما در قدیم در نیمهٔ هفتمین ماه سال بوده‌است. بعضی معتقدند که با برپایی مراسم و خیرات کردن در روزهای اُبُن روح مردگان شاد می‌شود. امروزه مراسم اُبُن اغلب به روش آیین بودایی برگزار می‌شود. کلمهٔ اُبُن کوتاه شده کلمهٔ بودایی «ئورابونه» یا همان اورابانا در زبان سانسکریت است و به معنی کسی را از شکنجه و عذاب جهنم نجات دادن است. بعضی معتقدند که بودا مادر یکی از شاگردانش را که در جهنم انداخته شده بود نجات داده‌است و مراسم ابن امروزی از این ماجرا منشأ گرفته‌است. مدت ابن به تقویم و مکان بستگی دارد یعنی زمان برگزاری در استانهای مختلف ژاپن متفاوت است.
آنتونیو نگری
زندگی سیاسی و علمی
در اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی دانشگاه پادوا در اقدامی بی‌سابقه نگری جوان را بر کرسی استادی نشاند. نگری و شماری از دوستانش، از جمله ماریو ترونتی، از همان ابتدا در مخالفت با جریان چپ رسمی در این کشور، در پی ایجاد جریانی مستقل و رزمنده برآمدند که بعدها ورکریسم یا اتونومیسم نام گرفت.
باریتا
باریتا نام پارسی به معنای مزین به مروارید با ریشه پارسی یونانی «با» «ریتا»
آنتونیو نگری
زندگی سیاسی و علمی
نگری و جریان اتونومیسم با محکوم کردن حزب کمونیست ایتالیا، نه تنها سرمایه و دولت، بلکه احزاب چپ رسمی و پارلمانی این کشور را هم مورد انتقاد قرار دادند و در پی به چالش کشیدن همدستی این جریانات رسمی برآمدند. این رویکرد از نوعی طرح فکری نشئت می‌گرفت که نگری برای نجات مارکس از قرائت ارتدکس در ذهن داشت.
اوبون (جشن)
مراسم
معمولاً ژاپنی‌ها در روز سیزدهم اوت خود را آماده استقبال از روح مردگان خود می‌کنند. بعضی از مردم معتقدند که روح مردگان در این روز به این دنیا بر می‌گردند و به خانهٔ وابستگان سر می‌زنند. ارواحی که به این دنیا آمده‌اند، در شانزدهم اوت باز به دنیای دیگر بازمی‌گردند و به همین جهت بعضی از مردم در این روز خود را آماده به راه انداختن ارواح می‌کنند. در سال‌های اخیر به علت تغییر وضع زندگی و مشغله‌های زیاد مردم، بیشتر افراد نمی‌توانند مراسم ابن را اجرا کنند و فقط به قبر رفتگان خود می‌روند و برای شادی آن‌ها دعا می‌خوانند. بعضی از مردم به آمدن ارواح در روز سیزدهم اوت اعتقاد دارند، ابتدا بوتسودان (محراب بودایی) را تمیز می‌کنند بعد برای شادی ارواح و استقبال از آن‌ها در جلوی بوتسودان میز کوچکی قرار می‌دهند و روی آن میوه، آب، سبزی تازه فصل و غیره گذاشته و در کنار آن مجسمهٔ گاو و اسبی را که با بادمجان و خیار درست کرده‌اند قرار می‌دهند. بعضی معتقدند که برای استقبال از ارواح، گاو و اسب ضروری است چون ارواح از این دو به عنوان قایق استفاده می‌کنند و به این دنیا بر می‌گردند. بعضی معتقدند که هر روحی به منزلی بر می‌گردد که در زمان زندگی اش در آنجا ساکن بوده‌است و حال بازماندگانش در آنجا زندگی می‌کنند. به همین خاطر در قدیم در جلو ورودی خانه، آتش استقبال از ارواح را روشن می‌کردند. امروزه رسم برافروختن آتش در ورودی منازل در بیشتر نقاط ژاپن به ویژه در شهرهای بزرگ منسوخ شده‌است. در بعضی از استان‌ها در ورودی خانه به جای آتش شمع قرار می‌دهند و در کنار آن اسبی که از خیار درست شده و گاوی که از بادنجان درست شده می‌گذارند. در روز سیزدهم چون ارواح می‌آیند سر اسب و گاو را به سمت داخل منزل قرار می‌دهند و در روز شانزدهم چون ارواح بر می‌گردند سر اسب و گاو را به سمت بیرون منزل قرار می‌دهند. در ایام ابن چون بعضی از افراد به زادگاهشان برمی گردند وسایل نقلیه عمومی مانند قطار و هواپیما شلوغ می‌شود.
باریتا
باریتا یا بَرییتا (عبری آرامی ברייתא) هر هلاخا، هر میدراش هلاخایی، سنت تاریخی یا آگادا که در میشنا مندرج نیست، در تلمود بابلی به آن باریتا می‌گویند. بزرگ‌ترین مجموعهٔ هلاخایی خارج از میشنا توسفتا است که تعالیم حاخامها را شامل می‌شود.
اوبون (جشن)
مراسم
از جمله کارهایی که در مراسم ابن (اوبون) انجام می‌شود بن اودوری یا رقصیدن به صورت حلقه‌ای و دایره‌وار، در شب تحت نور فانوس و همراه با نواختن طبل‌های بزرگ است.
فلسفه
موضوع جشنواره اوبون پیوند و ارتباط زنده‌ها با اقوام متوفای ایشان است. در اوبون با رسم دیرینهٔ شینتویی راضی ساختن ارواح کینه جوی روبرو هستیم. مردم برای آرام ساختن ارواحی که احتمال داشت در حال خشم و غضب برای شکار زنده‌ها مراجعه کنند به‌طور رسمی به آن‌ها منزلت کامی اعطا می‌کردند و به نام آن‌ها زیارتگاه شینتویی بنا می‌کردند. مردم برای خوشحال کردن و رام ساختن روح موجود و پابرجای متوفی چنین او را گرامی می‌داشتند نه از روی ادای احترام نسبت به عظمت حیات او.
فرضیه منشأ ایرانی داشتن اُبُن
بنا بر فرضیه برخی از محققان ژاپنی امکان دارد که اُبُن یا جشن اموات از رسوم ایرانی منشأ گرفته شده باشد. در نیهون شوکی (در سال ۷۲۰ تألیف آن پایان یافته) آمده‌است که در زمان حکمرانی امپراتریس کوگیوکو (امپراتریس سایمی) در روز سوم از ماه هفتم سال ۶۵۷ میلادی (۳۶ هجری شمسی) چند مرد و زن از راه دریا با کشتی به کیوشو جزیرهٔ جنوب غربی ژاپن رسیدند سپس در روز پانزدهم ماه هفتم در معبد بودایی آسوکا انگاره‌ای بودایی ساخته شد و پیش از آن «اُورابون» را جشن گرفتند. در نیهون شوکی آمده‌است که یکی از این افراد بنام «توکوُوارا بیتو کنزو هشی داچیا» که رهبر این گروه راه گم کردگان دریا بود، زنش را به گروگان در ژاپن سپرد و خود و همراهانش بازگشتند. به عقیده محققان توکوُوارا همان تحریف شدهٔ نام «دارا» ی ایرانی است. جزء «هشی» در نام «کنزو هشی داچیا» را در سدهٔ هفتم میلادی، ایرانیان «پارسیگ» تلفظ می‌کردند که به معنای ایرانی است. کنزو را نیز در زبان ایرانی (میانه) به معنی هند، خاستگاه بودا بود. بر این قرار «توکوُوارا بیتو کنزو هشی داچیا»، «دارای بودایی ایرانی» معنی می‌دهد. از سوی دیگر در کتب بوداییان تبت آمده‌است که تازیگ نام سرزمینی است که آیین بون (دین) شبه بودایی از آنجا آمده‌است. باور برخی پژوهشگران این است که تازیک یا تازیگ نام تاجیکستان است. همچنین چرخ گردون یا سواستیکا که در جغرافیایی آریایی و هخامنشی سابقه کهنی دارد از نشانه‌های بون و بودایی و هندویی می‌باشد .
در ایران در هنگام جشن فروردگان مردم پیش از عید نوروز بر روی پشت بام‌ها، آتش برمی‌افروختند، اگر چنین می‌کردند تصور بر این بود که فروهرها (ارواح مردگان) به‌طور گروهی بازگشته و مانند یک سپاه به بازماندگان کمک خواهند کرد. در زمانهای کهن و در عهد هخامنشیان در ماه هفتم روزهای ۱۳ تا ۱۶ جشن مهرگان برگزار می‌شده‌است که از ابتدای مهر با میزان شدن روز و شب یا سر میزو و اعتدال پاییزی شروع می‌شده و به جشن بازگشت ارواج در شب پانزدهم پایان می‌یافته امروزه این مراسم در بعضی نقاط بنام چراغ برات یا شب برات برگزار می‌شود اما به ماه قمری نیمه شعبان منتقل شده‌است. ایرانشناس ژاپنی، ایموتو یه‌ایجی در مورد ارتباط بین این رسم با ایران نوشته‌است که نوروز در ایران جشنوارهٔ دیدار ارواح درگذشتگان است و گفته‌اند که ارواح برای مدت ده روز در این ایام در این جهان می‌مانند و سپس به عالم خود بازمی‌گردند. پس برای بدرقه آنان جشنی می‌ساختند و آتش برپا می‌کردند. مردم و کسانی که از زادگاهشان دور شده بودند در ایام به خانهٔ پدری بازمی‌گشتند و در این ایام مردم ماهی می‌خورند، ماهی غذای معمول مردم ایران نیست و فقط در شب عید یا نوروز است که مردم ماهی می‌خورند، این رسم شاید از ناحیهٔ شمال یا آسیای میانه آمده باشد. زرتشتیان عقیده دارند که پیامبر آن‌ها در زندگیش این رسم طبیعت یعنی بازگشت مردگان در موسمی از سال را که «اَشُووان» نامیده می‌شود، پذیرفت. این واژه در فارسی باستان «اَرتوان» شد. اَرتوان در لهجهٔ شرق میانهٔ ایران «اوُراوان» شد. «اوُراوان» تلفظ فارسی «اُورابون» است. سپس او از این طریق نتیجه‌گیری می‌کند که اصل «اُورابون» که تا به‌حال از زبان سانسکریت دانسته می‌شد درست نیست و ریشهٔ «اُورابون» از ایران است و ممکن است رسم اُبُن در اصل متعلق به بودایی‌های شمالی باشد.
آنتونیو نگری
زندان
در روز ۱۲ دسامبر ۱۹۶۹ بمبی که از سوی فاشیست‌ها کارگذاشته شده بود، در میلان منفجر شد، ۱۲ نفر به قتل رسیدند و کمونیست‌ها عامل انفجار معرفی شدند.
مارلوو مدوو، مریلند
مارلوو مدوو شهری در ایالت مریلند کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳٬۶۷۲ نفر بوده‌است.
میرزا حسنعلی نصیرالملک شیرازی
نکاتی از زندگی حاج میرزا حسنعلی نصیرالملک
- دیگر آنکه سرکار والا احتشام الدوله تمام کارهای ولایتی را به اختیار حاجی نصیرالملک قرار داده بدون مشورت مشارٌ‌الیه کاری نمی‌کنند. رمضان ۱۳۰۵.
آنتونیو نگری
زندان
در آوریل ۱۹۷۹ بیش از ۱۵۰۰ نفر دستگیر شدند که نگری هم از جمله آنها بود. نگری متهم بود که رهبری مخفیانه شبکه‌ای تروریستی را بر عهده دارد. او از اتهام رهبری و سازماندهی فعالیت‌های تروریستی تبرئه شد. او از زمانی که در زندان بود برای مطالعه اسپینوزا سود برد.
میرزا حسنعلی نصیرالملک شیرازی
نکاتی از زندگی حاج میرزا حسنعلی نصیرالملک
- دیگر آنکه این چند روز حاجی نصیرالملک بطور جد و جهد می‌خواهد برود طهران و هر چه نواب مستطاب والا معتمد الدوله امر درنرفتن می‌کنند قبول نمی‌نمایند و جهت رفتن طهران ایشان محض ادعای طلبی است که از حاجی نصراله خان قشقایی دارند، اولیای دولت و حکومت شیراز مانع از این کار هستند، استعفای از پیشکاری فارس کرده می‌خواهد برود طهران. ربیع‌الاول سال ۱۳۰۹.
آنتونیو نگری
نماینده مجلس
در سال ۱۹۸۳ با وجودی که هنوز محکومیت‌اش ادامه داشت از جانب حزب رادیکال به نمایندگی مجلس برگزیده شد و متعاقب آن از زندان خارج شد. اما چند ماه بعد مجلس مصونیت قضایی او را لغو کرد و نگری به جای این که به زندان بازگردد با یک قایق ماهیگیری به فرانسه گریخت. دادگاه او را غیاباً محکوم کرد.
میرزا حسنعلی نصیرالملک شیرازی
نکاتی از زندگی حاج میرزا حسنعلی نصیرالملک
- دیگر آنکه حاجی نصیرالملک ناخوشی استسقاء دارد قریب یکماه است دیگر به دفتر نمی‌آید، اطباء از او مأیوس شده‌اند، از این جهت عیال قوام الملک که دختر معزه‌الیه است از دلگشا که نقل مکان کرده بود که برود طهران مجدداً به شهر آمده‌است ولی حکم است که تا روز بیست و چهارم برود به طهران ربیع‌الاول ۱۳۱۱.
آنتونیو نگری
در کنار دلوز، گتاری و فوکو
او سرانجام در پاریس ماند و در کنار میشل فوکو، ژیل دلوز و فلیکس گاتاری (Félix Guattari) عضو حلقه روشنفکران فرانسوی شد. در آن سال‌ها به کارهای نظری پرداخت و در باب ماهیت سرمایه و اقتدار مرکزی دولت و سرشت نیروهای دموکراتیک انقلابی همچون کارگران، شورشیان و فقرا پژوهش کرد.
میرزا حسنعلی نصیرالملک شیرازی
نکاتی از زندگی حاج میرزا حسنعلی نصیرالملک
- دیگر آنکه لقب نصیرالملکی را به ابوالقاسم خان همشیره زاده مرحوم نصیر الملک و داماد او داده‌اند و جمیع ابواب جمعی‌های نصیرالملک مرحوم را واگذار به ابوالقاسم خان کرده‌اند حتی ریاست دفتر را. ربیع‌الاول سال ۱۳۱۱.
آنتونیو نگری
بازگشت به ایتالیا
نگری در سال ۱۹۹۷ به ایتالیا بازگشت. او در تلاش بود تا دولت را راضی کند که در مورد صدها نفری که به خاطر قضایای دهه هفتاد در زندان و تبعید مانده بودند به راه‌حلی سیاسی تن دهد اما موفق نشد و در عوض خودش هم به ۱۳ سال زندان محکوم شد.
در همین دوره زندان بود که توانست کتاب مشترکش با مایکل هارت را که یکی از برجسته‌ترین کتاب‌های قرن بیستم است کامل کند.
کاترین و من
«کاترین و من» (Catherine and I) فیلمی در ژانر کمدی به کارگردانی آلبرتو سوردی است که در سال ۱۹۸۰ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به آلبرتو سوردی، کاترین اسپاک، روسانو براتزی، و ادویژ فنش اشاره کرد.
میرزا حسنعلی نصیرالملک شیرازی
نکاتی از زندگی حاج میرزا حسنعلی نصیرالملک
- دیگر آنکه اعلیحضرت همایونی از مالیه مرحوم نصیرالملک از ورثه آن مرحوم سی‌هزار تومان گرفتند. سه دختر دارد و سه داماد که یکی از دامادها قوام الملک است نفری ده هزار تومان دادند.
آنتونیو نگری
امپراتوری
او در این کتاب، با بسط سیاسی تضاد سرمایه و کار در ساحت فلسفه سیاسی، از تضاد آنتاگونیستی دو قدرت در حال نبرد با عنوان امپراتوری و انبوه خلق بحث می‌کند. یکی از مهمترین نقاط کانونی بحث هارت و نگری در این کتاب، تحول «امپریالیسم» و تبدیل آن به یک نظم جهانگستر یکدست با عنوان «امپراتوری» و در سوی مقابل فراگیرشدن فزاینده دامنه «پرولتاریا» و زایش یک سوژه سیاسی جدید به نام «انبوه خلق» است. و این در واقع آغاز یک پروژه نظری، تحلیل و سیاسی عظیم است که قریب سه دهه ادامه می‌یابد. طی این دوره نگری، علاوه بر آثار مستقل و جالب توجه دیگر، همراه با فیلسوف سیاسی آمریکایی، مایکل هارت، آثار دیگری همچون «انبوه خلق» (۲۰۰۴)، «جمهور» (۲۰۰۹)، «بیانیه» (۲۰۱۳ ) و «اسمبلی» (۲۰۱۷ ) را منتشر می‌کنند.
سفر به ایران
نگری در ژانویه ۲۰۰۴ به ایران آمد و در مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها، خانه هنرمندان و دفتر انتشارات قصیده سرا سخنرانی کرد.
آثار
از وی تا کنون این آثار به فارسی ترجمه و منتشر شده است:
خنرال رودریگز
خنرال رودریگز (به اسپانیایی: General Rodríguez) یک منطقهٔ مسکونی در آرژانتین است که در General Rodríguez Partido واقع شده‌است. خنرال رودریگز ۶۳٬۳۱۷ نفر جمعیت دارد و ۲۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
گلیف
گلیف تصویر یک نماد در یک سامانهٔ نوشتاری است. گلیف‌ها معمولاً به صورت مجموعه‌ای به نام قلم نگه‌داری می‌شوند. بنابراین گلیف‌ها واحدهای سازندهٔ یک قلم هستند. یک نویسهٔ خاص را می‌توان با گلیف‌های متفاوتی نمایش داد که انتخاب این گلیف بستگی به قلم و سبک قلم (پررنگ، ایتالیک و . . .) دارد. همچنین انتخاب گلیف‌ها با توجه به نحوهٔ تماسشان با گلیف‌های قبل و بعد از خود ممکن است تغییر کند. هنگامی که گلیف‌ها برای نمایش به هم متصل می‌شوند، به شکل حاصل یک لیگچر می‌گویند.
اِعراب‌ها‌ یک گلیف فرعی به شمار می‌آیند.
در استاندارد یونی‌کد مستقیماً برای گلیف‌ها کد تعریف نمی‌شود بلکه حروف، دایکریتیک‌ها، عملوندهای ریاضی و. . . کدبندی شده‌اند. اینکه از کدام گلیف برای نمایش هریک از این موارد استفاده شود توسط الگوریتم‌های دیگری مشخص می‌گردد.
نصف‌النهار ۱۷۷ درجه
نصف‌النهار ۱۷۷ درجه ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
نصف‌النهار ۱۷۸ درجه
نصف‌النهار ۱۷۸ درجه ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
توماس هارولد فلاورز
توماس هارولد فلاورز مهندس بریتانیایی بود که اولین کامپیوتر قابل برنامه‌ریزی را ابداع کرد. وی این کامپیوتر را در طول جنگ جهانی دوم و برای بازکردن کدهای آلمان نازی اختراع کرد.
امارت بخارا
تاریخ
امارت بخارا رسماً در سال ۱۷۸۵ ایجاد شد و در سال ۱۸۶۸ میلادی، در جنگ با روسیه مغلوب شد و به قلمرو این امپراتوری ضمیمه گشت. در سال ۱۹۲۰ میلادی، امارت بخارا را بلشویک‌ها تسخیر کردند و آن را جمهوری خلق شوروی بخارا نامیدند.
پیوند به بیرون
فیلم مستند «بخارا و انقلاب اکتبر»
گیلبرتو اولیویرا سوزا جونیور
گیلبرتو اولیویرا سوزا جونیور مهاجم اهل برزیل است که در شهر Piranhas و در تاریخ  به دنیا آمده‌است.
گیلبرتو اولیویرا سوزا جونیور در تیم‌های فوتبال سانتاکروز سابقهٔ حضور دارد.
مؤسسه ملی تحقیقات جمعیت و تأمین اجتماعی ژاپن
مؤسسه ملی تحقیقات جمعیت و تامین اجتماعی ژاپن (National Institute of Population and Social Security Research) یک موسسه تحقیقاتی ملی در ژاپن است. این موسسه در سال ۱۹۹۶ از طریق ادغام مؤسسه مشکلات جمعیت (۱۹۳۹–۱۹۳۹) و مؤسسه تحقیقات توسعه اجتماعی (۱۹۶۵–۱۹۶۵) تأسیس شد. این موسسه وابسته یا کنسرسیوم وزارت وزارت بهداشت، کار و رفاه است.
کالین روو
کالین روو (Colin Rowe؛ ۲۷ مارس 1920 – ) مورخ معماری، منتقد، نظریه‌پرداز و معلم طبعهٔ آمریکای بریتانیایی‌تبار بود. او تا سال 1962 استاد دانشگاه کمبریج بود و در این مدت شاگردانی چون پیتر آیزنمن را تربیت کرد، بعد به آمریکا رفت و در دانشگاه های متعددی، از جمله دانشگاه کرنل و دانشگاه تگزاس در آستین تدریس کرد.
جستارهای وابسته
رودلف ویتکوور
منابع
2.https://en.wikipedia.org/wiki/Colin_Rowe
قلعه گلان
قلعه گلان مربوط به دوره سلجوقیان است و در شهرستان مریوان، بخش مرکزی، دهستان کوماسی، شمال غرب روستای گلان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آگادا
آگادا یا اَگَده (عبری آرامی: אגדה) روایت آن بخش از ادبیات یهود است که مشتمل بر هلاخا نیست. این بخش از سنت شفاهی شامل روایات مربوط به تنخ، تاریخ و اخلاق است. بخشی از تلمود، دربردارنده اگادا است.
شاه‌تیر
شاه‌تیر گونه‌ای تیر حمال در سازه است. رایج‌ترین نوع سطح مقطع مورد استفاده، تیر آهن استاندارد IPE است. اما همچنین از تیر آهن‌های قوطی شکل و Z مانند و دیگر اشکال نیز استفاده می‌شود.
دمام (شهر)
فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در ۲۰ کیلومتری غرب این شهر قرار دارد. شهر دمام در نزدیکی شهرهای الخبر و ظهران قرار گرفته‌است.
جمعیت
جمعیت شهر دمام بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۲۰۰۷ میلادی، برابر با دو میلیون نفر بوده‌است. پیشهٔ مردم شهر کارمند دولتی، کشاورزی، صید، تجارت و صناعت است. بزرگترین شرکت‌های شهر به نام آرامکو معروف است، همچنین مقر اصلی شرکت بزرگ سابک در این شهر واقع شده‌است.
پیشینهٔ تاریخی
پژوهشگران برآنند که پیشینهٔ دمام به عصر سنگ (عصر حجر) بر می‌گردد. آثاری از این دوران در کنار منطقهٔ (عین السیح) واقع در ۱۳ کیلومتری جنوبی شهر الخبر بدست آمده‌است که نشانی از قدمت شهر است. بعد از آن قبیلهٔ الدواسر شهر را بازسازی نمودند. هنوز یکی از قدیمی‌ترین محله‌های دمام به نام (حی الدواسر) یعنی محلهٔ دواسر مشهور است، نسبتاً به قبیلهٔ الدواسر اما آبادی و شهرت این شهر در سدهٔ بیستم از قرن گذشته میلادی بروز نمود؛ هنگامی که نفت در این منطقه اکتشاف شد.
مناطق دمام
مناطق مهم شهر دمام:
استنباط بیزی
در علم آمار دو مکتب به نامهای مکتب فراوانی گرایانه و مکتب بیزین  وجود دارد. در مکتب فراوانی گرایانه تنها به مشاهدات و بسامد رخدادها استناد می‌شود و بر حسب آن می‌توان مسایل را حل کرد، در حالیکه در روش بیزین علاوه بر مشاهدات، اطلاعات و باورهای اولیه محقق نیز مهم است و در حل مسئله و نتیجه‌گیری مورد نظر قرار می‌گیرند. برای مثال یک محقق فراوانی گرا که در حال سپری کردن یک زمستان سرد و تاریک در قطب جنوب هست ممکن است نتیجه‌گیری کند که طبق مشاهدات خورشید از بین رفته‌است ولی یک محقق بیزین با استناد به اطلاعات اولیه خود (تاریکی قطب جنوب در طول زمستان) علی‌رغم عدم مشاهده خورشید برای مدت طولانی به چنین نتیجه ای نخواهد رسید. تفاوت دیگر این دو مکتب عبارت است از اینکه در مکتب بیز مجهولات متغیرهای تصادفی هستند به این معنی که بر خلاف مکتب فراوانی گرایانه مجهولات در مکتب بیزین دارای یک جواب ثابت نیستند بلکه یک تابع احتمال برای مجهول به دست می‌آید که احتمال مقادیر مختلف را برای مجهول مورد نظر می‌دهد. برای مثال در روش فراوانی گرایانه یک فرد یا بیمار است یا نیست در حالی که در روش بیزین یک فرد می‌تواند با احتمال ۳۰٪ بیمار و با احتمال ۷۰٪ سالم باشد.
در روش تخمین بیزی یا استنباط بیزی به یک تخمین اولیه از مجهول یا مجهولات نیاز هست. این تخمین عبارت است از اطلاعات یا باور اولیه محقق که به صورت یک تابع احتمال ریاضی بیان می‌شود. سپس مشاهداتی انجام و اطلاعاتی در مورد مجهولات مورد نظر توسط محقق جمع‌آوری شده و با استفاده از این اطلاعات جدید تابع احتمال اولیه به‌روزرسانی (update) می‌شود. با جمع‌آوری اطلاعات بیشتر و به‌روزرسانی توابع احتمال متناظر با مجهولات می‌توان توابع توزیع احتمال دقیق‌تر و تخمین بهتری به دست آورد.
درایتون(Drayton). (۱۹۷۸) در مقدمه‌ای که به منظور معرفی استفاده از روش بیزین در فراتحلیل برای مسائل علوم انسانی نوشته‌است، می‌گوید که دستیابی به روابط علت و معلولی عام، مستلزم تکرار آزمایش‌های مکرر است. از آن جا که چنین فعالیت‌هایی مستلزم طرح‌ریزی اولیه و هماهنگی بین محققان مختلف هستند و اجرای این هماهنگی تقریباً غیرممکن است، درایتون پیشنهاد می‌کند که برای حصول به هدف بحث شده، از روش‌های ترکیبی استفاده شود.
مرحله‌ها
در روش بیزین سه مرحله به شرح زیر است:
الف) در مرحله اول، محقق باید باور خود را از واقعیت بیان کند و آن را از فیلتر آماری میانگین مورد انتظار، واریانس مورد انتظار و قدرت اعتقادات در باور اولیه، عبور دهد. این سه ملاک می‌توانند براساس تجربه پیشین، تحقیقات گذشته یا ترکیبی از آن‌ها باشند. در صورتی که تجارب گذشته به صورت میانگین، انحراف استاندارد و حجم نمونهٔ فرضی بیان شوند، چیزی وجود ندارد که مانع مراجعه به تحقیقات گذشته شود.
ب) مرحله دوم، جمع‌آوری نتایج آزمایش‌ها یا مشاهدات است. این مرحله را می‌توان از طریق کسب خلاصه آمارهایی که مشابه آنهایی هستند که از قبل تعیین شده‌اند، انجام داد.
ج) مرحله سوم عبارت است از ترکیب درست نمایی و اعتقاد اولیه و شکل‌دادن اطلاعات پسین.
اطلاعات پسین می‌توانند جدید و بیشتر از اطلاعات اولیه آگاه‌کننده باشند. ترکیب اطلاعات پسین با تحقیقات دیگر، درست نمایی جدیدی را به وجود می‌آورد. در این روش‌ها به همین ترتیب تکرار می‌شوند، و در نتیجه به مطالعه جدیدی منجر شده و در نهایت به ویژگی‌های خاص خود تبدیل می‌شوند. همان‌طور که درایتون خاطرنشان ساخته‌است نمونه‌گیری می‌تواند تا زمانی که تمام جامعه را تحت پوشش قرار دهد یا تا وقتی که آخرین مغایرت‌ها توجیه شوند، ادامه داشته باشد. این روش در استفاده از ضرایب متفاوت و تبدیل‌های ریاضی، انعطاف‌پذیر است. نظریه بیزین به اندازه نمونه (n) حساس است.
این روش در تخمین یک متغیر تصادفی بر اساس مشاهدات سیگنال ورودی، فلسفه بیزین بر پایه ترکیب کردن مشاهدات سیگنال ورودی با توزیع احتمال فرایند است.
تخمین‌ها
روش بیزین شامل تخمین‌های کلاسیک مثل روش‌های:
استنباط بیزین بر پایه مینیمم کردن تابع ریسک بیزین است، که بااستفاده از مدل‌های گفته شده و با استفاده از مشاهدات و ارزش تابع خطا بدست می‌آید.
تئوری تخمین بیزین
تئوری تخمین مربوط است به تعیین بهترین تخمین از پارامترهای نامشخص با مشاهده سیگنال‌های مربوط، یا بهبودی از یک سیگنال هنگامی که با نویز (noise)ترکیب شده‌است. برای مثال یک سیگنال سینوسی نویزی داده شده‌است و ما علاقه‌مندیم که پارامترهای اساسی ان را (دامنه و فرکانس و فاز و…)بدست آوریم یا اینکه خود سیگنال را به دست آوریم. تخمین زن به عنوان ورودی مجموعه‌ای مشاهدات نویزی خود را در دسترس دارد و با استفاده از مدل‌های پویا یا مدل‌های آماری، تخمینی از پارامترهای نا مشخص بدست می‌آورد. دقت تخمین به داده‌ها در دسترس و کارامدی تخمین زن بستگی دارد.
مدل بیزی داده‌های از سیگنال مشاهده و تجمعی از احتمالات قبلی از فرایند را به کار می‌گیرد. حال می‌خواهیم تخمینی از متغیر تصادفی θ را بر اساس متغیر تصادفی y. طبق قانون بیز تابع چگالی θ به شرط y به صورت زیر است:
که برای مشاهده داده شده که در ان y را داریم، f_y(y) یک ثابت است و فقط اثر ضریبی دارد. دو تابع چگالی دیگر در فرمول بیز وجود دارد یکی که احتمال مشاهده y به شرط رخ دادن θ است و دیگری تابع چگالی احتمال θ است.
اثری که تابع چگالی و روی دارد به شکل تابع وابسته‌است؛ یعنی هر چه پیک (peak)بیش تر داشته باشد تأثیر بیش تری خواهد گذاشت و اگر تابع ثابت باشد، تأثیری نمی‌گذارد.
ردیوهد برای هائیتی
ردیوهد برای هائیتی ویدئو کنسرت زنده‌ای از کنسرت ردیوهد در آمریکا، هالیوود، تالار هنری فوندا است که در ژانویه ۲۰۱۰ اجرا شد. تصاویر توسط چهارده نفر از حاضران در کنسرت تهیه شدند. نسخه کامل در سایت یوتیوب بارگذاری شد. گروه از این ویدئو حمایت کرد.
سیارک ۳۵۹۷
سیارک ۳۵۹۷ سه هزار و پانصد و نود و هفتمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۵ اکتبر ۱۹۴۱ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۱٫۶۰ است.
ISO 3166-2:SM
کد ISO 3166-2:SM بخشی از استاندارد ایزو ۳۱۶۶ برای کشور سن مارینو است که توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی تنظیم شده‌است این سازمان، کدهای استاندارد را برای تقسیمات کشوری (ایالت‌ها یا استان‌های) کشورهای فهرست شده در استاندارد ایزو ۳۱۶۶-۱ تعریف می‌کند.
اریک گودوین
اریک گودوین (Eric Goodwin؛ 6 March 1929 – 2012 ) بازیکن فوتبال بود.
ISO 3166-2:SM
هر کد شامل دو بخش می‌گردد که توسط علامت - جدا می‌گردند.
اریک گودوین
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال منزفیلد تاون اشاره کرد.
پل میان‌راهان
پل میان‌راهان (به کردی: پل میانڕێان، پرد میانڕێان) پلی تاریخی است که در میان‌راهان و بر روی رودخانهٔ دینورآب ساخته شده‌است. بنای این پل به دوران صفوی منسوب شده‌است.
موقعیت
پل میان‌راهان در جنوب شهر میان‌راهان، و بر سر راه بیستون به سنقر بر روی رودخانهٔ دینورآب ساخته شده‌است.
ویژگی‌ها
طول پل میان‌راهان ۴۷/۳۰ متر، عرض آن با درنظر گرفتن پی جان‌پناه‌ها ۴/۸۵ متر و جهت آن شمالی-جنوبی است. این پل دارای ۳ دهانه و ۴ پایه است. پایه‌های پل میان‌راهان هرکدام دارای یک بخش میانی و دو آب‌شکن سه‌گوش در دو طرف خود هستند.
قدمت
بنای پل میان‌راهان به دوران صفوی منسوب شده‌است. این پل به فرمان عبدالصمدخان یاوری با همکاری اداره راه در دوران پهلوی بازسازی شد.
آسیب‌ها
اگرچه این پل مورد مرمت قرار گرفته، اما به دلیل عبور وسایل نقلیه از روی پل در زیر دهانهٔ شمالی آن یک طاق بتونی به شکل مثلث ساخته شده‌بود که به ساختمان پل آسیب زده‌بود. پس از مدتی جهت حفاظت از آن، پل بتونی جدیدی در ارتفاعی پایین‌تر و در کنار پل میان‌راهان ساخته شد و میراث فرهنگی نیز طاق بتونی مزبور را تخریب و بخش‌های آسیب‌دیدهٔ پل میان‌راهان را ترمیم کرد. تنها چشمهٔ پل که بنای آن دست‌نخورده و سالم باقی مانده، چشمهٔ شمالی است که از دو چشمهٔ دیگر کوچک‌تر است. قسمت‌هایی از طاق چشمه‌های میانی و جنوبی به علت فشار زیادی که به مرور به آن‌ها وارد شده فرو ریخته و بعداً تعمیر شده‌است.
قره‌خواجه
شهر قره‌خواجه (Gaochang) پایتخت تابستانی مملکت قره‌خواجه در آسیای مرکزی بود. این شهر در یکی از واحه‌های کناره شمالی بیابان تکله‌مکان در استان امروزی سین‌کیانگ چین قرار داشت. ویرانه‌های آن امروزه در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر تورفان دیده می‌شود. مردم محل به آن ایدقوت‌شهری می‌گویند.
در این شهر در قدیم شمار زیادی چینی و همچنین ایرانیان مانوی و سغدی‌ها زندگی می‌کردند. قره‌خواجه یکی از مراکز پرتردد بازرگانی در جاده ابریشم بود. این شهر در سده چهاردهم بر اثر جنگ ویران شد اما ویرانه‌های کاخ‌های قدیمی آن در داخل و خارج محدوده شهر قدیم هنوز دیده می‌شود.
در نزدیکی قره‌خواجه کاوشگاه باستان‌شناختی مهم دیگر به نام گورهای آستانه وجود دارد.
نصف‌النهار ۱۷۹ درجه
نصف‌النهار ۱۷۹ درجه ممکن است یکی از موارد زیر باشد:
کفچه‌نوک نوک‌زرد
کفچه‌نوک نوک‌زرد نام یک گونه از سرده کفچه‌نوک است.
روسپی‌گری در ایالات متحده آمریکا
در ایالات متحده، هر ایالتی می‌تواند به‌طور مستقل، روسپی‌گری را قانونی یا غیرقانونی، اعلام کند. در تمام ایالت‌های آمریکا به جز ایالت نوادا، خرید و فروش سرویس‌های سکس (روسپیگری)، ممنوع است و جرم، محسوب می‌شود.
در ایالت نوادا نیز فقط در شماری از کانتی‌های (شهرستان‌های) مشخص، به فاحشه خانه‌ها، مجوز می‌دهند. روسپیگری در کلارک کانتی (شامل شهر لاس وگاس)، واشو کانتی (شامل شهر رینو)، کارسون‌سیتی، داگلس کانتی، و لینکلن کانتی، ممنوع است.
دولت آمریکا، روسپیگری را اختلال در نظم عمومی می‌پندارد.
منابع
[//en.wikipedia.org/wiki/Prostitution_in_the_United_States#cite_ref-0 ویکی‌پدیای انگلیسی]
نیروهای ویژه نیروی دریایی مالزی
نیروهای ویژه نیروی دریایی مالزی (PASKAL) یگان نیروهای ویژه و ضدتروریسم زیرمجموعه نیروی دریایی سلطنتی مالزی است، که در سال ۱۹۸۲ تأسیس شد.
گیلماک (بازیکن فوتبال)
گیلماک بازیکن فوتبال اهل برزیل است
شارات کمال
شارات کمال (Sharath Kamal؛ زادهٔ July 12, 1982) بازیکن تنیس روی میز اهل هند است.
او در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برنده ۳ مدال طلا، ۱ مدال برنز شده‌است.
باستان‌شناسی افغانستان
در طول قرن‌ها، قشرهای پیاپی از هویت‌ها، فرهنگ‌ها و باورها سرزمینی را که امروزه افغانستان نامیده می‌شود بازشناسانده‌اند. این تداوم روند تاریخی، تنوعی پرباری را به وجود آورده که میراث فرهنگی باستانی این کشور را ترسیم می‌کند: از پیکره‌های یونانی-بودایی گندهارا گرفته تا نگاره‌هایِ دیواریِ مغاره‌های بامیان و تا نقوش تذهیب و خوشنویسی که زینت‌بخش بناهای دوران نخستین اسلامی هستند.
همان‌طور که از میان‌رودان (بین‌النهرین؛ عراق امروزی) به‌سبب تمدن‌های کهن و باستانی‌اش به‌عنوان "گهوارهٔ تمدن"، و از مصر باستان به‌سبب اهرام باستانی‌اش به‌عنوان "عجایب دنیای باستان" خوانده می‌شود، از افغانستان نیز به‌سبب موقعیت مهم و حساس ژئواستراتژیکی و ژئوپولیتیکی‌اش و حضور موزائیکی غنی از فرهنگ‌ها و تمدن‌های بزرگ در تاریخ هزاران سالهٔ این سرزمین به‌عنوان "چهارراهِ فرهنگ‌های باستان" یاد می‌شود.
افغانستان، امروزه با داشتن بیش از ده هزار پایگاه باستان‌شناسی مهم، بعد از مصر دومین غنی‌ترین و ارزشمندترین گنجینه‌های باستان‌شناسی دنیا را در خود جای داده‌است. افغانستان یکی از معدود کشورهای منطقه است که فهرست پایگاه‌های باستان‌شناسیِ آن در کتابی دو جلدی زیر عنوانِ فهرست پایگاه‌های باستان‌شناسیِ افغانستان (عنوان فرانسوی: Catalogue des sites archeologiques d'Afghanistan/عنوان انگلیسی: Archaeological gazetteer of Afghanistan)، نوشته وارویک بال در سال ۱۹۸۲ میلادی در پاریس به چاپ رسید. در این مجموعه دو جلدی جزئیات ۱۲۷۱ پایگاه عمده باستان‌شناسی افغانستان آمده، که این رقم تنها %۱۰ از کُل مجموعه پایگاه‌های باستان‌شناسی در افغانستان را در بر می‌گیرد.
براساس آثار بدست‌آمده از این پایگاه‌ها، بروشنی دیده می‌شود که افغانستان پیوندگاه فرهنگ‌های مهم خاورمیانه، آسیای مرکزی، آسیای جنوبی و یونان باستان بوده و اقوام مختلف از عصر پارینه‌سنگی، طی دوره‌های مختلف تاریخی در این سرزمین زندگی کرده‌اند.
تاریخچهٔ فعالیت‌های باستان‌شناسی در افغانستان
بیشینهٔ فعالیت‌های باستان‌شناسی در افغانستان به سال ۱۸۳۳ میلادی می‌رسد، زمانی که افسران کمپانی هند شرقی بریتانیا، ارتش هند و مأموران سرحدی افغان و سیاحانی چون چارلز میسون (Charles Masson) گنجینه‌های باستانی افغانستان را برنگری می‌کردند و مجموعه‌های کوچک و گرانبها را گردآوری می‌کردند.
موزیم (موزهٔ) ملی افغانستان در سال ۱۹۱۸ میلادی (۱۲۹۷ هجری خورشیدی) در منطقهٔ باغِ بالای کابل تأسیس شد. در اوایل تأسیس این موزیم که در آن دوران «عجایب خانه» نام داشت، فقط بعضی از آثار تاریخی مثل قرآن‌های خطی، صنایع دستی، آثار برجای‌مانده از جنگ‌های دوران استقلال و برخی کتاب‌های کمیاب در آن نگهداری می‌شد. این موزیم در ۱۵ نوامبر ۱۹۲۴ میلادی (۲۵ عقرب (آبان) ۱۳۰۳ هجری خورشیدی)، از باغ بالا به ارگ منتقل شد و به شکل رسمی توسط امان‌الله شاه افتتاح شد. از ویژگی‌های مهم موزیم ملی افغانستان این بود که تمام آثار به نمایش گذاشته شده در آن از داخل خود این کشور کشف شده بود.
در اولین قانون اساسی افغانستان که در زمان امان‌الله شاه به تصویب رسید، یک ماده مفصل به کاوش و حفظ آثار تاریخی و تشکیل محلی برای نگهداری آثار تاریخی این کشور اختصاص داده شد. به موجب این قانون، مقرر شد که شعبه «حفریات و موزیم» زیر نظر وزارت معارف (آموزش و پرورش) فعالیت کند. از مهم‌ترین کارهای این شعبه، کشف و حراست از آثار تاریخی و انتقال آن‌ها به موزیم ملی بود. از آنجایی که دولت افغانستان امکانات و نیروی انسانی لازم را برای کشف آثار باستانی در اختیار نداشت قراردادی به این منظور با دولت فرانسه امضا کرد. به موجب این قرارداد مقرر شد که یک هیئت فرانسوی به سرپرستی موسیو فوشه به افغانستان سفر کند و در کنار کاوش‌گران افغان به کشف و شناسایی آثار تاریخی بپردازد. این قرارداد به فرانسوی‌ها حق می‌داد که از دو اثر کشف شده مشابه یکی از آن‌ها را به فرانسه انتقال دهند.
در دورهٔ حکومت ظاهرشاه، افغانستان در ۴ می ۱۹۴۸ م. (۱۴ ثور (اردیبهشت) ۱۳۲۷) به عضویت سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد - یونسکو - پذیرفته شد؛ و در سال ۱۹۵۷ موزیم با یونسکو قرارداد نموده، و به معیارهای جهانی تنظیم گردید و همچنان بعضی آثار تاریخی موزیم به شکل جهانی ثبت گردید.
با توجه به اینکه سرزمین افغانستان از نظر تاریخی مهم و دست نخورده باقی مانده بود، توجه کاوشگران کشورهای مختلف به سوی این کشور جلب شد. در این دوران، بعضی از آثار تاریخی موزیم ملی در فهرست آثار تاریخی یونسکو به ثبت رسید و کاوشگرانی از فرانسه، ایتالیا، آلمان و شوروی سابق، برای کشف آثار تاریخی افغانستان به این کشور سفر کردند. احمدعلی کهزاد مورخ و باستان‌شناس افغان یکی از کسانی بود که در کنار کاوشگران خارجی به جستجوی آثار تاریخی می‌پرداخت که کشف بسیاری از آثار تاریخی افغانستان با تلاش‌های او بوده‌است.
در سال ۱۹۷۴ موزیم رشد بیشتری نمود و توجه خاص به آن معطوف شد. بعد از ایجاد موزیم در مناطق مختلف کشور، حفاری فنی آغاز شد و آثار مختلف به موزیم کابل جمع‌آوری گردید و هم در بعضی از ولایات موزیم‌های منقول و غیرمنقول ایجاد شد مانند: موزیم منقول و موزیم غیرمنقول تپه‌سردار ولایت غزنی، موزیم قندهار، موزیم هرات، موزیم میمنه، موزیم بلخ، موزیم غیرمنقول بامیان، موزیم غیرمنقول هده ننگرهار و بعضی از موزیم‌های خّرد و کوچک دیگر.
در زمان حکومت داوودخان (۱۹۷۴–۱۹۷۹/۱۳۵۲–۱۳۵۷ ه‍. خ) و با کشف آثار تاریخی که هر روزه از دل خاک بیرون می‌آمد و به موزیم ملی در کابل منتقل می‌شد، این موزیم به یکی از گنجینه‌های مهم منطقه تبدیل شد.
در طول سه دهه جنگ‌های داخلی در افغانستان کاوش‌های باستان‌شناسی نیز متوقف گردید. با ورود نیروهای مجاهدین به شهر کابل در ۸ ثور (اردیبهشت) ۱۳۷۱ (۱۹۹۲) و با گسترش جنگ در داخل پایتخت، از ساختمان موزیم ملی نیز به عنوان سنگر نبرد استفاده شد. در این دوره، بیش از هفتاد درصد آثار ارزشمند این گنجینه نابود شد یا مورد غارت قرار گرفت. پس از سقوط حکومت مجاهدین و آمدن طالبان به کابل، بیشتر آثار باقی مانده این موزیم، به خصوص مجسمه‌هایی که تا آن زمان هنوز در موزیم باقی‌مانده بود، توسط طالبان که هر نوع مجسمه‌ای را کفرآمیز می‌دانستند از بین برده شد. حتی گفته می‌شود که وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان با دست خود بعضی از مجسمه‌های موزیم را از بین برده است.
در سال‌های اخیر با حمایت یونسکو و با تلاش وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان، تعداد زیادی از آثار غارت شده این کشور، از کشورهای اروپایی بازگردانده شده‌است و هنوز هم بسیاری از این آثار در موزیم‌های کشورهای اروپایی نگهداری می‌شود.
اخیراً نیز، وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان اعلام کرد که دور تازه‌ای از کاوش آثار تاریخی را در نقاط مختلف کشور آغاز کرده‌است.
هنر باستان
تندیس‌های گِلی کوچک و ساده از دورۀ نوسنگی که احتمالاً ایزدان محافظ بودند در تمامی پایگاه‌های باستان‌شناسی از خاور میانه تا هند یافت می‌شوند؛ در افغانستان هم این پایگاه‌ها در مُندیگک، نادِ علی و تپهٔ ده‌مراسی (پشتو: ده‌مراسی غوندی) موجود هستند؛ سردیس سنگی کوچک که با همتاهای آن در میان‌رودان (بین‌النهرین) مشابه است، نشان می‌دهد که این سردیس مربوط به یک نجیب‌زاده بوده‌است. با الهام گرفتن از سنت بومی ایرانی خود و سنت یونانی، باختری‌ها و بعدها کوشانیان و جانشینان آنها، با چهره‌نگاری شهریانانشان بر روی سکه‌ها، گونه‌ای مهم از هنر و منبعی غنی از داده‌های تاریخی را به وجود آوردند. چهره‌نگاری‌های شاهان را می‌توان به صورت حکاکی‌شده بر مدخل معابد سنگی یا بر روی دیوارهای نیایشگاه‌ها یافت. تاثیرپذیری از هنر غرب، در دورهٔ شاهنشاهی ماد یا در هر صورت، در طی فتوحات کوروش بزرگ و داریوش بزرگ در سده‌های ششم و پنجم پیش از میلاد شروع شد. آثار بجای‌مانده از این دوران در ناد علی، قندهار، بلخ، طلاتپه، آلتین‌تپه، و دهانه غلامان یا «زرین»، پایتخت سرزمین باستانی زرنگ (بگفتهٔ کتزیاس) قابل مشاهده است. تأثیر فرهنگ یونانی در این شهرها به دوران فتوحات اسکندر مقدونی در سدهٔ چهارم پیش از میلاد برمی‌گردد. جانشینان اسکندر در مشرق‌زمین، یعنی سلوکیان، اشکانیان (پارت‌ها)، یونانی‌باختری‌ها و ساسانیان در واقع ناقلین واقعی هنر یونانی ایرانی در عصرشان (سدهٔ سوم پ. م - سدهٔ ششم میلادی) بودند و تأثیر هنرشان در معماری (نقشه‌های شهرها و دژها، ستون‌ها، بناهای شهری و غیره)، تندیس‌گری (ستون‌های شبه‌کُرینتی، سرستون‌های فرتوردار، نقش و نگارهای گُل‌دار و طومارشکل)، و نگارگری قابل رویت است که در آن عناصر تزئینی در مغاره‌های سنگی تا حد زیادی مدیون به هنر ساسانی است. کوچی‌های (چادرنشینان) اِستِپ‌ها، زرگرهای سکایی تأثیریافته از هنر یونانی، و صنعتگران جنوب سیبری و اُردوس هم سنت‌ها و سبک‌هایشان را به افغانستان انتقال دادند. در سدهٔ اول میلادی، راهبان بودایی منطقهٔ گَنگ در هند، برای نیایشگاهایشان نمادها و نگاره‌هایی آفریدند که بسرعت در منطقه متداول شد. این هنر پیکرنگاری که از سرزمین‌های باستانی هند و گنداره الهام گرفته شده بود تا عصر پیدایش اسلام دوام پیدا کرد. (رجوع شود به هنر گنداره)
هنر باستانی افغانستان نخستین بار در گنجینه‌های موجود در مدخل استوپه‌هایی بودایی نمایان شد که به‌طور تصادفی توسط گردشگران یا باستان‌شناسان کشف شده‌بودند. گنجینه‌های بگرام، که پیشینهٔ آن‌ها به سده‌های اول و دوم میلادی برمی‌گردد، طی سال‌های ۳۹–۱۹۳۷ توسط ژوزف هَکَن (Joseph Hackin) و تیم وی در هیئت باستان‌شناسی فرانسه در افغانستان کاوش شد. این گنجینه شامل ظروف شیشه‌ای، ظروف و تندیس‌های بُرُنزی، قالب‌های گچی با بُن‌مایه‌های یونانی، و اشیائی بود که اغلب آن از مناطق مدیترانه آمده‌بودند. این گنجینه همچنین متشکل از قطعات چوبیِ سامان خانه بود که با عاج هندی حکاکی و تزئین شده‌بودند.
طلاتپه، گنجینهٔ دیگری است که از شش گور (پنج زن و یک مرد) بدست آمده‌بود و تا آن‌زمان به‌خوبی نهفته و دست‌نخورده باقی مانده‌بودند و اجساد در پارچه‌هایی ظریف پوشانده شده‌بودند که از مدال‌های زرین دوخته شده‌بودند، و جامه‌های آن‌ها از تارهای طلایین بافته شده و با مروارید نقش‌دوزی شده‌بودند. شمشیرها و خنجرهای آن‌ها در غلاف‌های طلایی و تزئین‌شده با نقش‌هایی از حیوانات، جای گرفته‌بودند، و کمربندهای آن‌ها با نقش‌های مدالی آذین داده شده‌بودند؛ گردنبندها و آویزه‌ها با ایزدان ایرانی و یونانی، همچون کوبله (Cybele) به شکل ایزدبانوی حیوانات نقش‌نگاری شده‌بودند. گمان می‌رود این آثار هنری توسط زرگران سیتی (Scythian) یا سکایی ساخته شده‌بودند که در خدمت شاهزادگان کوچی یا نیمه‌ساکنِ سرزمین باختر بودند و در سرزمین گنداره تندیس‌هایی تهیه می‌کردند که هنر بکار رفته در آن تلفیقی از هنر یونانی-پارتی و هنر مردمان باشندهٔ اِستِپ‌ها بوده و شامل زبورآلات و تندیس‌های از بوداسف می‌شده‌است.
پلیزنت هیل، اورگن
پلیزنت هیل (به انگلیسی: Pleasant Hill) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان لین، اورگن واقع شده‌است. پلیزنت هیل ۵٬۶۶۵ نفر جمعیت دارد.
باستان‌شناسی افغانستان
هنر باستان
باختر: سرزمین باستانی باختر، واقع در درهٔ آمودریا ، زمانی یک واحد یکپارچهٔ سیاسی در منطقه‌ای را تشکیل می‌داد که امروزه تقسیم شده‌است. نوشته‌های تاریخی حکایت از آبادانی و شکوفایی این سرزمین دارند که جمعیت زیادی در آن می‌زیستند، جایی که امروز تبدیل به یک بیابان شده‌است. در پژوهش‌های اخیر، مناطق شهری و فرهنگی حیرت‌انگیزی در این سرزمین نمایان شده‌اند که حاوی نمونه‌هایی شگفت‌انگیز از تزئینات و معماری بودند. شهر آی‌خانم، واقع در منتهی‌الیه شمال‌شرقی باختر در محل پیوندگاه رودهای آمو و کوکچه است، و ورود کوچی‌ها (عشایر) به این منطقه، شهر را بین سدهٔ چهارم پیش از میلاد و سال ۱۳۰ پیش از میلاد دارای سکنه کرده‌بود. ویرانه‌های این شهر در سال ۱۹۶۱ به‌طور تصادفی، توسط ظاهرشاه هنگام شکار کشف شد. آثار بدست آمده از آی‌خانم اختلاط عناصر معماری محلی و تزئینات معماری یونانی را در یک مرکز اداری بزرگ، یک سالن تئاتر، و یک ورزشگاه به خوبی نشان می‌دهد. همچنین سنگ‌نوشته‌ها و نسخه‌های یونانی بدست آمده که به خطی نوشته شده‌اند که از خط شکستهٔ یونانی تأثیر پذیرفته‌است.
هده: زمانی که راهبان بودایی هندی در آغاز دورهٔ اشاعهٔ مسیحیت، به شمال‌غرب هند رسیدند، در سرزمین گنداره و در منطقهٔ جلال‌آباد افغانستان جای گرفتند. نیایشگاه‌ها و معابد در پیرامون روستای کنونی هده و تپه‌های مُشرِف به رود کابل تکثیر یافتند. این معابد از سنگ شیست، سنگ آهک، یا گِل بنا شده‌بودند و با نقش‌ها و نگاره‌های گِلی و استاکو (stucco) تزئین شده‌بودند. تندیس‌های خود بودا، که بزرگتر از تندیس‌های همراهانش هستند، با مهارت زیادی ساخته شده‌اند و قالب نگهدارندهٔ آن‌ها با نقش‌های بُهت‌انگیزِ سبکِ رئالیزم نگاربندی شده‌اند. هنرمندانی که این آثار را خلق کرده‌اند به‌خوبی قادر بودند اجزای چهرهٔ اقوام مختلف و جزئیات پوشاک گوناگون و زیورآلات ساخته‌شده به سبک باروک را بازآوری کنند. چهره‌نگاری‌هایی (پُرتره) از قبیل یک شاهدُخت، یک سرباز، یک راهب با سرِ تراشیده، یک کوچی پوشیده در ردا، و یک انسان بدوی و وحشی. نیایشگاه‌هایی که در تپهٔ شُتُر حفر شده‌اند، همچون تصاویر زنده‌ای، شاهدخت‌ها، اهداکنندگان، و ایزدان هندو (هندویزم اولیه) را ترسیم می‌کنند که در هنگام اجرای مراسم مراقبه (Meditation) در پیرامون بودا جمع شده‌اند. برخی از این تندیسگری‌ها، همچون پیکرهٔ ناگه شاه، نمایانگر تأثیرپذیری از هنر هند هستند؛ برخی دیگر، همچون هِراکلِس-وَجرَپانی یا وجرپانی-اسکندر بدون شک تقلیدی از سکه‌ها و تندیس‌های بُرُنزی باستانی مشرق‌زمین هستند. امروزه پیشینهٔ هنر گنداره را به سده‌های دوم تا ششم میلادی تخمین می‌زنند.
کاپیسا: سرزمین بگرام، که گمان می‌رود زمانی پایتخت شاهنشاهی کوشان بوده، در ولایت (استان) پَروان (کاپیسای قدیم) در نزدیکی کابل واقع است، متشکل از نمونه‌هایی از هنر پیش از اسلام ات که پیشینهٔ آن به ورود کوشانیان در سدهٔ اول میلادی تا فرمانروایی هندوشاهیان (کابل‌شاهیان) در سده‌های دوم تا هشتم میلادی برمی‌گردد. در کوهپایه‌های جنوب کابل دو معبد شیوَکی و گُل‌دره مستقر هستند که استوپه‌های آن با قدمت سده‌های چهارم تا پنجم میلادی، با فریزهای (نواره‌های مزین به نقوش) نیم‌دایره‌ای و سرستون‌های سه‌تکه‌ای تزئین داده شده‌اند. در مسیر کوهستانی بین این دو پایگاه، منار چَکَری واقع است که معماری آن با معماری هندی دورهٔ مائوریاها شباهت دارد. در حوزهٔ بگرام در شمال کابل معابد پایتاوه و شُتُرک واقع هستند که تندیس‌های آن از سنگ شیست ساخته شده و با رنگ‌های روشن و طلایی رنگ‌آمیزی شده‌اند و قدمت آن‌ها به سدهٔ سوم میلادی می‌رسد. سبک هنری این معابد دارای ویژگی‌های سبک محلی است و پیکرنگاری آن منحصر به هنر همان منطقه است. حوزهٔ خیرخانه، مُشرِف به کابل، با پیشینهٔ سده‌های هفتم و هشتم میلادی، معبدی است که مربوط به یک ایزد برهمنی ناشناخته است. سنگ مرمر سفید و سبک پساگوپتایی (پُست-گوپتا) با تندیس‌های کشمیر همخوانی دارد.
بامیان: دو تندیس بزرگ از بودا در بامیان به بلندای ۵۵ متر و ۳۸ متر، تا قبل از آنکه توسط گروه بنیادگرا و تروریست طالبان در سال ۲۰۰۱ تخریب شوند، بزرگ‌ترین تندیس‌های بودا و بلندترین مجسمه‌های سنگی در جهان به‌شمار می‌آمدند، و برای زمانی طولانی از جاذبه‌های اصلی گردشگری در افغانستان بودند. اطراف تندیس‌ها صدها مغاره وجود دارد که گفته می‌شود قبل از اسلام راهبان بودایی در آن‌ها مشغول عبادت و آموزش آموزه‌های بودایی بوده‌اند. شماری از این مغاره‌ها پر از نقاشی‌های مذهبی بوده و در بیشتر این نقاشی‌ها تصویر زنان و مردان نقاشی شده‌است. برخی از این نقاشی‌ها مربوط به لحظاتی از زندگی بودا می‌شود. گفتنی است بامیان در عهد باستان مرکز مهم بوداگرایی بوده، و با قرارگرفتن در قلب جاده ابریشم استراحت‌گاهی برای کاروان‌ها بوده و راهبان بودایی را از سرتاسر منطقه جذب می‌نموده است. معابد صخره‌ای متعددی در درهٔ بامیان، در قلب رشته‌کوه‌های هندوکُش، در مسیری صعب‌العبور واقع هستند، که سرزمین‌های باستانی کاپیسا و باختر را به یکدیگر متصل می‌کرده. در بامیان معابد بودایی وجود دارند که در آن پیکره‌های گِلی رنگ‌آمیزی‌شده موجود بوده و احتمالاً در سدهٔ سوم میلادی بنا شده و هنوز تا سده‌های هعتم و هشتم میلادی فعال بوده‌اند. این معابد از هنر ساسانیان ایران و بعدها از فرهنگ هندی گنداره و پُست-گوپتا تأثیر پذیرفته بودند. گمان می‌رود این نمادها توسط کیداری‌ها (بازماندگان کوشانیان) یا حتی یفتالیان ترویج داده شده باشند، و به‌گفتهٔ زائران چینی همچون هوان‌تسنگ، این‌ها بودائیانی زاهد و پارسا بودند. بر روی تپه‌ای مشرف به جنوب، دو فرورفتگی کنده‌کاری‌شده تندیس‌های بودا را دربرمی‌گیرند. داخل این فرورفتگی‌ها را نقش‌های مذهبی با هاله‌های نوری رنگین فراگرفته‌بود. در زیر تاق قوسی حافظ تندیس ۳۸ متری بودا، ایزد بزرگ خورشید، یا احتمالاً همان میترا، جامه‌ای از خفتان و ردایی آویحته بر تن دارد، که در قسمت سقف آن دو ردیف از شاهان اهداکنندهٔ خیرات دیده می‌شود. در فرورفتگی‌های دیگر، پیکره‌های بوداسف (boddhisattv) با لُنگ‌هایی (dhōtī) بر تن و شال‌هایی آویخته بر سر دیده می‌شوند. ساختار سقف تاق‌ها مشابه همتاهای آن در آسیای میانه است، درحالیکه قوس‌ها تقلیدی از معماری ایرانی است. تزئینات پایگاه‌های مجاور در کَکراک و فولادی مشابه همتاهای خور در دوران واپسین بامیان هستند. فُندُقِستان، معبدی کوچک در مسیر بامیان است که تندیس‌های زیبای آن از گِل نپختهٔ رنگ‌آمیزی‌شده، با قدمت سدهٔ هشتم میلادی با ویژگی تأثیرپذیری از سبک‌های همزیست‌گونهٔ متعدد ایرانی، هندی و آسیای میانه است. در این تندیس‌ها با سبکی ویژه از رئالیزم و خمشی فن‌ورانه، دوشیزهٔ هندی دلربا دستش را بر دست یک شاهزادهٔ محلی گذاشته که جامه‌ای تُرک‌مانند بر تن دارد. معبد دیگر بودایی در غزنی در تپه‌سردار واقع است که قدمت آن به سده‌های وم تا هشتم میلادی برمی‌گردد.
هنر و معماری اسلامی
شاید یکی از مهم‌ترین نمودهای هنر اسلامی معماری باشد. به‌ویژه مساجد چهار ایوانه و ستون‌دار که معرف هنر معماری اسلامی است. این عمارت‌های باشکوه، می‌تواند نأثیر فرهنگ‌های متفاوت در درون تمدن اسلامی را نشان دهد.
حکومت غزنویان از نظر هنردوستی و توجه به شاعران فارسی‌سرا از اهمیت بالایی برخوردار است. در زمان سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود غزنی به مرکز سیاسی و فرهنگی آسیای میانه و هند تبدیل می‌شود. آثار آن را می‌توان در تعداد زیادی از ویرانه‌های بناهای یزرگ و عظیمی نشان داد که هنوز در اظراف و محلات غزنی پراکنده‌اند. مؤلفین اولیه اسلامی عصر غزنویان، از تعداد زیاد باغ‌ها، مساجد، منارها، مدرسه‌ها و قصرهای غزنی یاد می‌کنند.
از آثار بجای‌مانده از عصر غوریان در افغانستان، منار جام در ولایت غور است که در سدهٔ دوازدهم میلادی، در عصر سلسلهٔ غوریان بنا شده و گمان می‌رود این منار یا بُرج پیروزی نمایانگر شهر فیروزکوه، پایتخت سلسلهٔ غوریان باشد. منار جام ۶۵ متر ارتفاع داشته و متشکل از یک قاعده هشت ضلعی است که ۹ مترعریض بوده و ۴ استوانه مخروطی مانند در بالای آنست. در اینجا یک راهزینه دوگانه درداخل قاعده و استوانه اولی است. تمام برج که از خشت پخته ساخته شده، در بیرون بواسطه خشتکاری تزئینی پوشانیده شده، بشمول شبکه‌کاری‌های که تشکیل‌کننده کتیبه‌ها و سوره ۱۹ قرآن (مریم) است. درهمسایگی جام یک‌تعداد زیاد استحکامات و برج‌ها کشف شده‌است. این‌ها شاید بخشی از کارهای دفاعی محافظت‌کننده قلب سرزمین امپراتوری غوری باشد. در سال ۲۰۰۲، مرکز حفظ میراث جهانی یونسکو خواستار ثبت این منار در فهرست میراث فرهنگی جهان شد. یکی از آثاربزرگ غوری‌ها، مسجد جامع بزرگ هرات است. این مسجد شامل قبر غیاث‌الدین محمد غوری نیز است که در ۳–۱۲۰۲ در هرات می‌میرد. یادگار مهم دیگر مدرسه شاهی مشهد در شمال‌شرق هرات بامتداد ساحل چپ رود مرغاب است. بقایای غوری‌ها یا حداقل تعمیرات مربوط به زمان غوری‌ها در بامیان (شهر ضحاک و شهر غُلغُله) و در چشت غرب هرات نیز تشخیص شده‌است. یک منار مشهور از این‌زمان، منار دولت‌آباد در شمال بلخ است که در اوایل سدهٔ ۱۲ ساخته شده‌است. بالاخره کمان (تاق) مشهور بُست نیز می‌تواند مربوط به دوران غوری‌ها باشد. این ساختمان در پای ارگ بُست برافراشته شده و شاید مدخلی برای یک مسجد بزرگ یا خود ارگ باشد. تزئینات این کمان با منار دولت‌آباد قابل مقایسه است.
دورهٔ تیموریان ۷۷۱ – ۹۱۱ ه‍. ق/۱۳۷۰–۱۵۰۶ م) به رغم نابسامانی و منازعات داخلی و خارجی، دوره رونق فرهنگ، هنر، ادبیات، تاریخ، ریاضی و نجوم بود. دربار هرات به‌سبب هنرپروری و هنرمندی فرمانروایان تیموری، محل تجمع و آمد و شد هنرمندان و ادیبان برجسته بود. تیمور با اینکه بسیار خونریز بود ولی به دانش و هنر علاقه نشان می‌داد. از این‌رو هنرمندان و صنعتگران از کشتارهایش در امان بودند. فرزند او شاهرخ و نوه‌هایش الغ‌بیگ، بایسنقر میرزا و ابراهیم میرزا نیز این سیاست را پی‌گرفتند. هنر نقاشی و خوشنویسی در دوره تیموری به شکوفایی قابل توجهی دست یافت. فرمانروایی شاهرخ را سرآغاز یک عصر جدید و تجدید حیات در بعضی از انواع هنر معرفی کرده‌اند. در کتاب‌های پدیدآمده در این دوره شامل نفیس‌ترین مینیاتورها و استادانه‌ترین خوشنویسی‌ها هستند که به زیبایی تمام صحافی و جلدآرایی گشته‌اند. پاره‌ای از زیباترین نقاشی‌ها، ریشه در مکتب هرات دارند که به‌طور کامل با حمایت شاهزاده‌های تیموری در شهر هرات شکل گرفت و استاد بزرگ نقاشی یعنی کمال الدین بهزاد برخاسته از چنین مکتبی است. خطوط زیبای فارسی نظیر خط نستعلیق در دوره جانشینان تیمور شکل گرفت و آخرین مراحل تکاملی اش را در این دوره طی نمود. همچنین پاره‌ای از زیباترین آثار معماری ایرانی در این دوره به وجود آمد که از آن جمله می‌توان به مسجد گوهرشاد در مشهد و مسجد جامع گوهرشاد در هرات اشاره کرد. سلطان حسین بایقرا از فرمانروایان متاخر تیموری نیز حامی هنرها، علوم و ادبیات بود. ابوسعید پادشاه توانا، با کفایت، هنردوست این خاندان نیز خود هنرمندی قابل بود. میراث فرهنگی و هنری تیموریان در دوران صفوی در ایران و گورکانیان در هند پی گرفته شد.
بلخ: شهری باستانی که با دیوارهای بلند دفاعی محاط بوده و توسط دژ بالاحصار واقع در شمال آن مستحکم می‌شده‌است. آثار تاریخی که در احاطهٔ این دیوارها قرار دارند عبارتند: از تپه زرگران، تپه‌ای مصنوعی که قدمت آن به سدهٔ دوم پیش از میلاد برمی‌گردد مقبرهٔ کاشی‌کاری‌شدهٔ خواجه ابونصر پارسا از جمله بناهای تاریخی بجای‌مانده از عصر تیموریان، متعلق به سال ۱۴۶۰/۶۱ میلادی است، و مدرسه سید سبحان‌قلی‌خان، متعلق به سدهٔ هفدهم، که از آن تنها یک ایوان (درگاه قوسی) با مقداری تزئینات باقی مانده‌است. آثار تاریخی دیگر در جنوب بلخ عبارتن از: تخت رستم، و مسجد نه‌گنبد (حاجی پیاده) که در نیمهٔ سدهٔ نهم میلادی به سبک سامانی بنا شده و یکی از نخستین بناهای اسلامی در افغانستان است.