cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
زیپراسیدون
داروی زیپراسیدون(ziprasidone) متعلق به گروه داروهای ضد جنون است و در درمان بیماری شیزوفرنی کاربرد دارد. اما از این دارو برای درمان دوره‌های شیدایی و مختلط در اختلال دو قطبی نوع یک و همچنین به عنوان درمان کمکی در کنار لیتیوم یا والپروات سدیم در درمان نگهدارنده اختلال دوقطبی نوع یک استفاده می‌شود. در صورت مصرف با غذا جذب دارو بهتر می‌شود.
شایع‌ترین عوارض این دارو خواب آلودگی، سردرد، تهوع، احساس گیجی و سبکی سر است. اما این دارو باعث افزایش وزن یا افزایش پرولاکتین نمی‌شود. یکی از عوارض دیگر زیپراسیدون افزایش فاصله QT در نوار قلب است؛ بنابراین لازم است که بیمار در صورت داشتن مشکل قلبی پزشک خود را از این مسئله آگاه کند. این دارو برای اثر مفید به ۴ تا ۶ هفته زمان نیاز دارد.
مسابقات قهرمانی کشتی آسیا ۱۹۸۹
کشتی قهرمانی آسیا ۱۹۸۹ ششمین دوره از رقابت‌های قهرمانی آسیا می‌باشد که از ۳۰ ژوئن تا ۲ ژوئیه ۱۹۸۹ در اوآرای، ژاپن برگزار گردید.
تبعیض معکوس
تبعیض معکوس تبعیض علیه اعضای یک گروه مسلط یا در اکثریت، به نفع اعضای یک گروه در اقلیت یا به‌طور تاریخی محروم است. این گروه‌ها را می‌توان بر حسب نژاد، جنسیت، قومیت، یا دیگر عوامل تعریف کرد. این تبعیض ممکن است در پی جبران نابرابری‌های اجتماعی باشد که گروه‌های اقلیت نسبت به گروه‌های اکثریت کمتر از آنها برخوردار بوده‌اند. در چنین مواردی نیت محو تبعیضی است که گروه‌های اقلیت با آن‌ها مواجه بوده‌اند. برچسب تبعیض معکوس را می‌توان برای تأکید بر تبعیض ماهوی موجود در برنامه‌های تبعیض مثبت به کار برد. تبعیض معکوس را می‌توان به عنوان رفتار نابرابر با گروه‌های در اکثریت در نتیجهٔ سیاست‌های ترجیحی، نظیر پذیرش دانشگاه‌ها یا اشتغال به منظور التیام بخشی به تبعیض پیشین علیه اقلیت‌ها تعریف کرد.
تبعیض معکوس اصطلاحی است برای تبعیض علیه اعضای یک گروه غالب یا اکثریت، به نفع اعضای یک اقلیت یا گروهی که از نظر تاریخی محروم هستند. گروه‌ها ممکن است بر اساس قومیت، هویت جنسی، ملیت، نژاد، مذهب، جنسیت یا گرایش جنسی تعریف شوند.[تحقیق اصلی؟]
ظهور ابتکارات و سیاست‌های جبرانی مانند اقدام مثبت در اوایل تا اواسط دهه ۱۹۷۰ توسط بسیاری از سفیدپوستان و برخی سیاه پوستان به عنوان تبعیض معکوس تلقی می‌شد. این دوره زمانی بود که در طی آن این سیاست‌ها بر عدم حضور گروه‌های اقلیت قومی و زنان تمرکز داشتند و تلاش می‌کردند اثرات تبعیض‌های گذشته را هم در دولت و هم در دنیای تجارت اصلاح کنند.[۱]
اقدام مثبت مجموعه‌ای از اقدامات است که تلاش می‌کند تا تنوع را در زمینه‌هایی مانند اشتغال، آموزش و رهبری ارتقا دهد، معمولاً با رزرو برخی موقعیت‌ها برای افراد گروه‌های سنتی محروم. این ممکن است منجر به تبعیض نسبت به گروه‌های اکثریت موفقی شود که صلاحیت‌های فنی بیشتری نسبت به متقاضیان اقلیت دارند.[۲]
فیلسوف جیمز ریچلز اظهار داشت که تبعیض معکوس به عنوان عاملی در اقدام مثبت در ایالات متحده ممکن است به ضرر برخی از سفیدپوستان باشد، اما بدون آن، آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار نیز به دلیل تبعیض نژادی فراگیر در جامعه آسیب خواهند دید.[۲] منتقدان ترجیحات نژادی در اقدام مثبت مانند ویلیام بنت و کارل کوهن استدلال کرده‌اند که استفاده صریح از نژاد به منظور پایان دادن به تبعیض نژادی غیرمنطقی و مغایر با اصل عدم تبعیض است. در مقابل، آلن اچ. گلدمن استدلال کرد که نقض کوتاه مدت چنین اصلی می‌تواند به خاطر برابر کردن فرصت‌های اجتماعی در بلندمدت توجیه شود.[۲] فیلسوف ریچارد آرنسون استدلال می‌کند که در حالی که برنامه تبعیض معکوس به نفع نامزدهای غیرسفیدپوست نسبت به سفیدپوستان ممکن است برابری فرصت‌ها را به معنای رسمی نقض کند، ممکن است به‌طور مؤثرتری برابری اساسی فرصت‌ها را ترویج کند، به این معنی که کسانی که استعداد و جاه طلبی برابر دارند، از این فرصت برخوردار خواهند بود. شانس موفقیت یکسان بدون توجه به فرصت‌های قبلی (نابرابر) آنها برای دستیابی به شرایط مربوطه.[۳]
غالباً توسط گروه‌های اکثریت استدلال می‌شود که برای استخدام و پیشرفت به دلیل سیاست‌های اقدام مثبت مورد تبعیض قرار می‌گیرند. با این حال، منتقدان [چه کسی؟] این استدلال اغلب به اهمیت «نمادین» یک شغل اشاره می‌کنند و همچنین باید شرایط را در نظر گرفت.[۴]
اقدام مثبت دولت چین به ویژه از سوی گروه قومی هان چینی زیر سؤال رفته‌است. اعتقاد بر این است که سیاست‌های ناعادلانه در مورد امتحانات ورودی کالج چین و همچنین حقوق بشر که به نفع اقلیت ملی تلقی می‌شود، هر دو باعث تبعیض معکوس در سرزمین اصلی می‌شوند. شوونیسم هان از دهه ۲۰۰۰ در سرزمین اصلی چین محبوبیت بیشتری پیدا کرده‌است، که علت آن نارضایتی نسبت به اقدام مثبت چینی‌ها نسبت داده شده‌است.[۶][۷] سیاست تک فرزندی فقط برای چینی هان معرفی شد و اقلیت‌ها اجازه داشتند دو یا چند نوزاد داشته باشند.[۸]
در هند، در مؤسسات آموزش عالی که توسط دولت استخدام می‌شوند، ۵۰ درصد کرسی‌ها برای اعضای کاست‌های آسیب دیده اجتماعی و بخش‌های ضعیف تر از نظر اقتصادی جوامع پیشرو در نظر گرفته شده‌است.[۹] کاندیداهای دسته رزرو شده می‌توانند موقعیتی را از ۴۰ درصد آزاد انتخاب کنند. بخش‌های فقیرتر رده باز/عمومی به بخش اقتصادی ضعیف‌تر سهمیه EWS در مؤسسات آموزش عالی و استخدام توسط دولت که ۱۰ درصد از کرسی‌ها را تشکیل می‌دهند، دسترسی دارند. تفاوت شایستگی در کنکور اغلب بین کلاس‌های رزرو شده و بدون رزرو بسیار کمتر است. در هند، این اصطلاح اغلب توسط شهروندان معترض به رزرو و سهمیه استفاده می‌شود. اما با توجه به اینکه قطع EWS جوامع رو به جلو کمتر از قطع OBC است، مورد انتقاد فزاینده‌ای قرار گرفته‌است.[۱۰][۱۱][۱۲] در سال‌های بعد، یک استثنای «لایه خامه‌ای»، وضعیت محفوظ را برای کسانی که والدینشان پست‌های نسبتاً بالایی دولتی داشتند، ممنوع کرد.
مخالفان اقدام مثبت در ایالات متحده از اصطلاح تبعیض معکوس استفاده می‌کنند تا بگویند که چنین برنامه‌هایی علیه آمریکایی‌های سفیدپوست به نفع آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار تبعیض قائل می‌شوند.[۱۳] مورخ نانسی مک‌لین می‌نویسد که در طول دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، «به اصطلاح تبعیض معکوس در مقیاسی بی‌اهمیت رخ داد».[۱۴] تعداد پرونده‌های تبعیض معکوس که در کمیسیون فرصت‌های شغلی برابر (EEOC) ثبت شده بود در دهه ۱۹۹۰ دو برابر شد[۱۵] و همچنان درصد فزاینده‌ای از همه موارد تبعیض را تا سال ۲۰۰۳ منعکس می‌کرد.[۱۶]
مطالعه‌ای که توسط S. K. Camara و M. P. Orbe انجام شد، روایت‌هایی از افراد را جمع‌آوری کرد که موقعیت‌هایی را توصیف می‌کردند که در آن‌ها بر اساس وضعیت اکثریت گروهی‌شان مورد تبعیض قرار می‌گرفتند (مواردی از تبعیض معکوس). بسیاری از پاسخ دهندگان سفیدپوست تبعیض را بر اساس نژاد خود توصیف کردند، بخش کوچکتری تبعیض جنسیتی را گزارش کردند. تعداد کمی از دگرجنسگرایان گزارش کردند که بر اساس گرایش جنسی خود تبعیض را تجربه کردند.[۱۷][منبع غیر اولیه مورد نیاز]
دانشکده‌ها ویرایش کنید متقاضیان سفیدپوست کالج که در نتیجه اقدام مثبت در پذیرش کالج، به نفع دانشجویان سیاهپوست با صلاحیت کمتر رد شده‌اند، چنین برنامه‌هایی را به عنوان «تبعیض معکوس» توصیف کرده‌اند. الیزابت پردی استدلال می‌کند که این مفهوم از تبعیض معکوس در طول تجدید حیات محافظه کارانه در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ پس از مشروعیت اعطا شده توسط دادگاه عالی ایالات متحده در پرونده Regents of University of California در برابر باک، که حکم به آلن داد، نزدیک بود که اقدام مثبت را لغو کند. باک توسط برنامه پذیرش مدرسه مورد تبعیض قرار گرفته بود.[۱۸]
در سال ۱۹۹۶، دانشگاه تگزاس مجبور شد استفاده از ترجیحات نژادی را در پذیرش کالج خود به تعویق بیندازد، زیرا دادگاه استیناف ایالات متحده برای حوزه پنجم، مدرسه را از در نظر گرفتن نژاد در پذیرش دانش آموزان منع کرد. این حکم تعیین کرد که تنوع در آموزش نمی‌تواند تمایزات مبتنی بر نژاد را توجیه کند. هاپوود علیه تگزاس شکایتی بود که توسط چهار متقاضی سفیدپوست به دانشکده حقوق تگزاس ارائه شد که از پذیرش آنها رد شد، حتی اگر معدل آنها بیشتر از درخواست‌های اقلیت پذیرفته شده بود. چهار دانشجوی سفیدپوست نیز نمرات بیشتری در آزمون پذیرش در دانشکده حقوق داشتند.[۱۹]
با این حال، در Grutter v. Bollinger (2003)، دادگاه عالی به دانشکده حقوق دانشگاه میشیگان اجازه داد تا به بررسی نژاد در میان سایر عوامل تنوع مرتبط ادامه دهد. این تصمیم تنها سیاست اقدام مثبتی بود که از نظر قانونی به چالش کشیده شد تا در دادگاه‌ها زنده بمانند. با این حال، این حکم باعث سردرگمی دانشگاه‌ها و دادگاه‌های بدوی در مورد وضعیت اقدام مثبت در سراسر کشور شده‌است.
در سال ۲۰۱۲، فیشر علیه دانشگاه تگزاس به دادگاه عالی رسید.[۲۰] ظاهراً دانشگاه تگزاس از نژاد به عنوان عاملی برای رد درخواست ابیگیل فیشر استفاده کرده و از بررسی منصفانه او محروم شده‌است. دادگاه‌های بدوی این برنامه را تأیید کردند، اما دیوان عالی حکم دادگاه‌های بدوی را لغو کرد و پرونده را برای بررسی مجدد به حوزه پنجم فرستاد.
شکایات ویرایش کنید پیش‌نویس گزارشی در مورد ادعای تبعیض معکوس در سال ۱۹۹۵ برای وزارت کار ایالات متحده تهیه شد. و اینکه «نسبت بالایی» از ادعاها بی‌اساس بودند.[۲۲]
گزارش‌های جدیدتر EEOC نشان می‌دهد که کمتر از ۱۰ درصد از شکایات مربوط به نژاد توسط سفیدپوستان، ۱۸ درصد از شکایات مربوط به جنسیت و ۴ درصد از پرونده‌های دادگاه توسط مردان ثبت شده‌است. وقتی از نمونه‌های ملی سفیدپوستان پرسیده شد که آیا آنها شخصاً به دلیل نژادشان از دست دادن شغل، ارتقاء یا پذیرش در دانشگاه را تجربه کرده‌اند، ۲ تا ۱۳ درصد پاسخ مثبت دادند.[۲۳]
حزب ناسیونال‌سوسیالیست کارگران هلند
حزب ناسیونال‌سوسیالیست کارگران هلند یک حزب سیاسی هلندی راست تندرو و طرفدار آلمان نازی بود که در سال ۱۹۳۱ میلادی، توسط ارنست هرمن ون راپارد، پایه‌گذاری شد.
کایل بارتلی
کایل بارتلی (Kyle Bartley؛ زادهٔ May 22, 1991) یک بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
پراش
پَراش یا تَفَرُّق به پدیده‌های مختلفی گفته می‌شود که هنگام برخورد نور با مانع یا گذر آن از یک روزنه به وجود می‌آید. این پدیده‌ها را با عنوان خمیدگی نور در اطراف یک روزنه یا گوشه‌های یک مانع یا در طول یک دیافراگم و ورود به منطقه‌ی سایه هندسی تعریف می‌کنند. شیء یا دیافراگمی که موجب خمش نور می‌شود به عنوان منابع ثانویه انتشار نور شناخته می‌شوند.
تاریخچه
اولین مطالعه تفصیلی منتشرشده دربارهٔ انحراف نور از مسیر مستقیم توسط فرانچسکو گریمالدی در قرن هفدهم انجام گرفت و آن را پراش نامید.
در توصیف پدیده‌های نوری، رویکردهای متعددی بوده‌اند. در اولین رویکرد نور به عنوان یک پرتو با جهت انتشار مشخص و با انتشار خطی در نظر گرفته می‌شد. این رویکرد به نور، با نام نورشناخت هندسی شناخته می‌شود. هنگام مطالعه پدیده‌های متعددی که در طبیعت اتفاق می‌افتد، پدیده‌هایی نیز با این رویکرد قابل تفسیر نبودند. پدیده پراش یکی از آن‌هاست. برای مطالعه این پدیده‌ها پس از کشف ماهیت الکترومغناطیسی و موجی نور، نورشناخت موجی بنیان نهاده شد. مشاهدات نشان می‌داد که انحراف از مدل هندسی نور در کناره مرزهای سایه‌ها و جاهایی که تعداد زیادی از پرتوها به هم می‌رسند بیشتر خود را نشان می‌دهد. این انحراف به صورت نواحی تاریک و روشن خود را نشان می‌داد. تئوری پراش عمدتاً به بررسی این انحراف‌ها می‌پردازد.
بررسی پراش نور
گوستاو کیرشهف توانست مبنایی ریاضی برای کارهای فِرِنل بدست آورد که به نظریه کیرشهف (تئوری انتگرالی کیرشهف) موسوم شد. البته تئوری موجی به دو بخش تئوری اسکالر موجی و تئوری برداری موجی تقسیم می‌شود. آخرین تئوری، که به مطالعه ماهیت نور می‌پردازد به تئوری نور فوتونی یا نورالکترودینامیک کوانتومی یا همان نورشناخت کوانتومی موسوم است که در آن نور را به صورت کوانتاهایی به نام فوتون در نظر می‌گیرد.
میرزارضا (جماعت)
میرزا رضا  جماعت و شهرکی در کشور تاجیکستان است که در ناحیهٔ حصار ناحیه‌های تابع جمهوری قرار دارد. جمعیت این جماعت ۱۸۵۳۸ است.
لی هاک-جو
لی هاک-جو (؛ زادهٔ ۹ ژانویه ۱۹۸۹) بازیگر اهل کره جنوبی است. او بیشتر به خاطر ایفای نقش در مجموعه‌های تلویزیونی دنیای متأهلی (۲۰۲۰) و نام من (۲۰۲۱) شناخته می‌شود.
فتح (سوره)
سوره فتح سوره ۴۸ام از قرآن است، ۲۹ آیه دارد، و سوره‌ای مدنی است. این سوره از نظر زمانی به زمان پس از صلح حدیبیه مربوط است؛ زمانی که پیامبر اسلام قصد حج عمره کرد ولی اهالی مکه مانع از ورود او و همراهانش به مسجد الحرام شدند و با محمد پیمان صلح بستند. درحالی که مسلمانان غمگین بودند در راه بازگشت پیامبر اسلام چهره‌اش شاد شد و گفت: «هم‌اکنون سورهٔ فتح بر من نازل شد». این سوره چنان‌که از نام آن پیدا است، خبر فتح و پیروزی را برای مسلمانان دارد
سوره با نوید پیروزی آغاز می‌گردد و بر محقق‌شدن خواب پیامبر اسلام در مورد ورود به مسجدالحرام بشارت می‌دهد. سپس به مسائل مربوط به صلح حدیبیه و بیعت رضوان می‌پردازد و از مقام پیامبر اسلام و کارشکنی‌های منافقان سخن می‌گوید و کسانی را که می‌توانند در جهاد شرکت نکنند را معرفی می‌کند. سرانجام در مورد ویژگی‌های پیروان پیامبر اسلام بحث می‌کند.
موسی عبدالعلیم
موسی عبدالعلیم (Musa Abdul-Aleem؛ زادهٔ May 2, 1988) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
کاتسوکی اومزو
کاتسوکی اومزو (Katsuki Umezu؛ زادهٔ April 3, 1999) بازیکن فوتبال اهل ژاپن است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال گامبا اوساکا اشاره کرد.
هری ویلیامز (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۲۹)
باشگاهی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بری، باشگاه فوتبال ویتون آلبیون، باشگاه فوتبال منچستر یونایتد، باشگاه فوتبال وستهام یونایتد و باشگاه فوتبال سوئیندون تاون اشاره کرد.
اسمش نادنم
«اِسمُش نادُنُم» یا «گُلِ بُستانِن» ترانه‌ای فولکلور به زبان اچمی است که احمد علاءالدین هرنگی آن را به لهجهٔ بستکی سروده‌است. این ترانه از مشهورترین و عامه‌پسندترین اشعار و ترانه‌های اچمی است که از همان زمان خلق تا امروزه، در مناسبت‌های محلی رواج دارد. «اسمش نادنم» حداقل بیست بند دارد و شاعر آن را خطاب به معشوقه‌اش سروده‌است.
سراینده
احمد علاءالدین هرنگی چنان‌که از پسوند نامش پیداست، اهل روستای هرنگ و از طایفهٔ «رئیس» بوده‌است. او به عنوان پیشکار، در خدمت خوانین بستک و جهانگیریه بوده‌است که پس از چندی به بحرین رفته و همان‌جا درگذشته است. به جز «اسمش نادنم»، آثار زیاد دیگری به زبان‌های اچمی و فارسی از او بر جای مانده‌است که «آخی دِلُم که دلبرُم ناتا»، «از دل گرفتارم در هوای تو»، «یَک شُوِی مبارک»، «ای گل گلزار من»، «اُمْناشا، اُمْناشا»، «دختر گل‌فروش» و «دل و جُن فدایت ای وِل» از آن جمله‌اند.
پیشینه
مصطفی‌خان بستکی به شعر علاقه داشت و فایز تخلص می‌کرد. او در دورهٔ حکومتش بر لارستان، شاعران مناطق مختلف تحت حکومت خود را به بستک فرامی‌خواند و نوعی دربار کوچک برای خودش ترتیب داده بود. در آن دوره اشعار زیادی به زبان اچمی سروده شده‌است که بسیاری از آنها موجود است. ترانهٔ «اسمش نادنم» یکی از همان اشعار است که امروزه به نام ترانه‌های بستکی شناخته می‌شوند. به نوشتهٔ احمد اقتداری، این ترانه را مردم لارستان از دیرباز شنیده‌اند. او همچنین ذکر می‌کند که خودش در کودکی و در حدود سال ۱۳۱۰ این ترانه را از زبان مردم بستک شنیده‌است و در دههٔ پنجاه نیز غالب مردم آن مناطق، ترانه را می‌خوانده‌اند. امروزه هم این شعر برای عامهٔ مردم، مقبولیت بالایی دارد و در مناسب‌های مختلفی چون عروسی‌ها، خوانده می‌شود.
محتوا و نقد
«اسمش نادنم» به زبان اچمی و لهجهٔ بستکی سروده شده‌است که تفاوت‌هایی با سایر لهجه‌های این زبان دارد و گسترهٔ استفاده از آن به شهرستان بستک در استان هرمزگان محدود می‌شود. این ترانه را احمد اقتداری در بیست بند و علی‌اکبر بستکی در بیست و دو بند ضبط کرده‌اند. ردیف آن اسمش نادنم به معنی نامش را نمی‌دانم است و به مخاطب ترانه که اسمی از او برده نمی‌شود، اشاره دارد. اقتداری، مخاطب ترانه را دختری از خانواده‌ای محترم که معشوقهٔ احمد علاءالدین هرنگی بوده‌است، می‌داند و معتقد است که شاعر به سبب حفظ حرمت و ادب، از ذکر نام او خودداری کرده‌است. عنایت‌الله نامور هم معشوقهٔ شاعر را دختر خان بستک معرفی می‌کند. او همچنین ترکیبات این ترانه مانند سرو گلستان، پستهٔ خندان و کمان ابروان را مورد توجه قرار داده و معتقد است به دلیل فارسی بودن تمامی این تصاویر شعری، این ترانه را نمی‌توان اثری محلی به معنای دقیق توصیف کرد؛ ولو این که دارای صفت‌ها، فعل‌ها و ضمیرهای زبان محلی باشد.
تپه بام ۲
تپه بام ۲ مربوط به اواخر دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان جاجرم، بخش جلگه شوقان، دهستان شوقان، ۵۰۰ متری جنوب روستای بام واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نظریه رشد درون‌زا
نظریه رشد درون‌زا بر آن است که رشد اقتصادی به علت نیروهای درونی اقتصاد و نه عوامل بیرونی رخ می‌دهد. براساس این نظریه سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی، نوآوریو دانش اثر قابل توجهی در رشد اقتصادی دارد. این نظریه با تمرکز بر اثرات جانبی مثبت و اثرات سرریز حاصل از یک اقتصاد دانش بنیان به دنبال توسعه اقتصادی است. نظریه رشد درون زا در درجه اول ادعا می‌کند که در دراز مدت نرخ رشد اقتصاد بستگی به سیاست‌های تشویق تولید علم دارد. برای مثال یارانه برای تحقیق و توسعه یا آموزش و پرورش موجب افزایش نرخ رشد در برخی از مدل‌های رشد درون زا می‌شود چرا که انگیزه‌ای برای نوآوری ایجاد می‌کند.
مدل‌ها
مدل AK به عنوان ساده‌ترین مدل رشد درون زا با فرض یک نرخ پس‌انداز برونزا، نرخ ثابتی از رشد درونزا را معین می‌کند. رشد تکنولوژی در این مدل با تنها یک پارامتر (A) نشان داده می‌شود. تابع تولید این مدل، برای دستیابی به رشد درون زا نیازی به بازده نزولی نسبت به مقیاس ندارد. بنا به دلایلی مانند اثرات سرریز مثبت سرمایه‌گذاری اقتصادی یا اثر مثبت پیشرفت تکنولوژی بر پیشرفتهای آتی آن (یادگیری ضمن کار) چنین فرضهایی دور از ذهن نیستند. هر چند که در دیگر مدل‌های نظریه رشد درونزا، بنگاه ها با استفاده از بهینه یابی مصرف و پس‌انداز، اقدام به سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه می‌کنند و موجب رشد تکنولوژی می‌گردند. مقالات رومر (۱۹۸۷ و ۱۹۹۰)، آجیون و هویت (۱۹۹۲) و گروسمن و هلپمن (۱۹۹۱) بازارهای ناقص و تحقیق و توسعه را وارد مدل‌ها کنند.
مدل AK
مدل AK بر این اساس است که بازده نهایی سرمایه نزولی نیست. ساده‌ترین شکل از تابع تولید با این فرض به صورت زیر است: Y = AK\, که در آن حالا فرض کنیم تولید سرانه با استفاده از ثابت A>0\, k = سرمایه به ازای هر کارگر y = تولید/درآمد هر کارگر
اگر درمعادله پویایی‌های مدل سولو-سوان (مدل رشد برونزا) جایگذاری شود و (f(k تولید سرانه به ازای هر کارگر باشد، چگونگی همگرایی درآمرد سرانه به سمت مسیر پایدار رشد و نیز همگرایی درآمد سرانه کشورهای مختلف آشکار می‌شود.
معادله پویاییها با دانستن مقدار k به صورت است که با جایگذاری A به صورت زیر در می‌آید: بر اساس این معادله حتی اگر نرخ رشد تکنولوژی برابر صفر باشد، رشد پایدار درآمد سرانه ممکن است رخ دهد. فاصله عمودی بین دو خط sA\,و n+δ که رشد سرمایه(\gamma_K\,) را نشان می‌دهد، مقداری ثابت و در سطوح کافی پس‌انداز مثبت است.
به عبارت دیگر مادامی که sA>\,n+δ می‌توان انتظار داشت. از آنجا که دو خط موازی هستند نرخ رشد سرمایه ثابت و مستقل از حجم انباشته سرمایه است. به عبارت دیگرK\, همیشه با نرخ ثابت زیر رشد می‌کند.
پس مادامی که علاوه بر این مادامی که نرخ رشد مصرف سرانه با نرخ رشد درآمد و سرمایه سرانه برابر است. از این رو همه متغیرهای سرانه متغیر در مدل، با نرخ معین زیر رشد می‌کند: بنابراین در این مدل، تکنولوژی منجر به رشد پایدار درآمد سرانه می‌شود بدون آن که خود به‌طور برون زا رشد کند. بر خلاف مدل نئوکلاسیک که در آن، پس‌انداز بیشتر موجب رشد شتابناک تر(\gamma^*\, بیشتر) نخواهد شد، در این مدل نرخ بالاتر پس‌انداز شتاب رشد را افزایش می‌دهد.
مقایسه با نظریات رشد برون‌زا
در مدل‌های نئوکلاسیک رشد، نرخ رشد بلندمدت اقتصاد به صورت برون‌زا و بر اساس نرخ پس‌انداز (در مدل هارود-دومار) یا نرخ رشد تکنولوژی (در مدل سولو) تعیین می‌شود. هرچند که دربارهٔ این نرخ پس‌انداز یا سرعت پیشرفت فن آوری توضیح دقیقی ارائه نمی‌شود. نظریه رشد درون زا تلاش می‌کند برای غلبه بر این کمبود مدل‌های اقتصاد کلانی با تکیه بر اصول اقتصاد خرد ارائه کند: خانوارها مطلوبیت را (با توجه به قید بودجه) و بنگاه‌ها سود را حداکثر می‌کنند. در این مدل‌ها اهمیت زیادی به فناوریهای نوین و سرمایه انسانی داده شده و محرک رشد در مدل‌های ساده همان بازده نسبت به مقیاس تولید یا در مدل‌های پیچیده‌تر اثر سرریز باشد. منظور از اثر سرریز، اثرات جانبی مثبتی است که هزینه تولید بنگاه‌ها را کاهش می‌دهد و در نتیجه تعداد و کیفیت کالاها را بهبود می‌بخشد.
نظریات رشد درون زای ساده، تولید نهایی سرمایه را در مقیاس کلان ثابت فرض می‌کنند. برخی دیگر از این نظریات اگرچه تولید نهایی سرمایه را در مقیاس کلان نزولی می‌دانند، حد آن را صفر در نظر نمی‌گیرند. البته در سطح بنگاه، همچنان تولید نهایی سرمایه نزولی است و در نتیجه بنگاه‌های بزرگ لزوماً از بنگاه‌های کوچک کاراتر نیستند؛ بنابراین نظریات رشد درون‌زا تناقضی با فرض رقابتی بودن بازارها ندارند. هرچند که در بسیاری از این مدلها، درجاتی از انحصار نیز می‌تواند حضور داشته باشد. به‌طور کلی انحصار در این مدل‌ها ناشی از حق ثبت ابداعات است. بنگاه‌ها نیز دو بخش تولید کالا و تحقیق و توسعه دارند. بخش اخیر تلاش می‌کند تا ایده‌هایی برای تولید ایجاد کند که توسط حق ثبت اختراع موجب انحصار بنگاه بر روی آن ایده می‌شود و کسی اجازه مشابه‌سازی آن را ندارد. با وجود این حق انحصار، بنگاه‌ها می‌توانند از ایده‌های تازه خود سود زیادی کسب کنند یا حتی آن را به دیگر بنگاه‌ها بفروشند. اما رقابتی بودن بازار، موجب می‌شود رقبای تازه‌ای دائماً وارد صنعت شده و در نتیجه بنگاه‌ها با وجود ایده‌های انحصاری نتوانند در بلندمدت سودهای هنگفتی داشته باشند. چرا که بخش تحقیق و توسعه دیگر بنگاه‌ها می‌توانند با ایده‌های مشابه (البته نه دقیقاً همان ایده) بخشی از بازار را به سمت خود جلب کنند.
نتایج و آموزه‌ها
بر اساس نظریات رشد درون‌زا، سیاست‌هایی که اقتصاد باز، بازار رقابتی و ابتکارات را حمایت کنند، منجر به رشد می‌شوند. در مقابل سیاست‌های محدود کردن یا کاهش نوآوری و حمایت از صنایعی که چندان خلاقانه نیستند، در بلندمدت رشد اقتصادی را کند می‌کند. به عقیده پیتر هاویت:
«رشد اقتصادی پایدار، فرایند تحول فراگیر و دائمی است. رشد شتابناک اقتصادی کشورهای ثروتمند، امکان نداشت بدون پذیرش تغییرات گسترده اجتماعی رخ دهد. اقتصادی که از تحول درونی بگریزد، در واقع از مسیر رشد خارج شده. واژه کشورهای توسعه، در واقع نه برای کشورهای فقیر، بلکه برای ثروتمندترین کشورهای جهان باید به کار رود. [چرا که آن‌ها دائماً در حال رشد و توسعه هستند و کشورهای فقیر بسیاری از اوقات از مسیر خارج می‌شوند.] اگر [کشورهای ثروتمند] می‌خواهند همچنان سعادتمند باشند، باید بر مسیر توسعه دائمی اقتصادی باقی بمانند.»
انتقادات
یکی از اصلی‌ترین کاستی‌های این نظریات، عدم توجیه همگرایی درآمد سرانه کشورهاست که بر مبنای مطالعات تجربی به دست آمده. انتقاد دیگری مبنی بر نادیده گرفتن نزولی بودن بازده نهایی سرمایه است. استفان پرنت نیز عقیده دارد نظریات جدید رشد درون‌زا بهتر از نظریات قدیم نتوانسته‌اند اختلاف درآمد بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را نشان دهند، اگرچه پیچیدگی بیشتری دارند. پل کروگمن عدم امکان بررسی شواهد تجربی نظریات را مورد قد قرار می‌دهد: «بخش زیادی از این نظریه تلاش می‌کند تا نشان دهد چگونه مقادیری غیرقابل اندازه‌گیری، چند متغیر غیر کمی دیگر را تحت تأثیر قرار می‌دهد»!
کواران (کهنوج)
جمعیت
این روستا در دهستان حومه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
مارک کری
مارک کری (زادهٔ August 4, 1959) شناگر اهل استرالیا است.
اوگما، مینه‌سوتا
اوگما، مینه‌سوتا (به انگلیسی: Ogema, Minnesota) یک شهر در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان بکر، مینه‌سوتا واقع شده‌است.
گل‌گهر گیره‌برگ
گل‌گهر گیره‌برگ نام یک گونه از خانواده شب‌بویان است.
ولادیمر استوکوویچ
ولادیمر استوکوویچ (Vladimir Stojković؛ زادهٔ July 28, 1983) یک بازیکن فوتبال اهل صربستان است.
تیم ملی
وی همچنین در تیم ملی فوتبال صربستان بازی کرده‌است.
رشته (علوم رایانه)
در برنامه‌نویسی و در بعضی از شاخه‌های ریاضیات رشته به دنباله‌ای از کاراکترها گفته می‌شود. بنابراین هر کلمه و حتی هر متن یک رشته به شمار می‌آیند. کاراکترهایی که یک رشته را می‌سازند از مجموعه‌ای می‌آیند که آنرا الفباء می‌نامیم.
کرم‌گل
کَرَم‌گُل  جماعت و شهرکی در کشور تاجیکستان است که در ناحیهٔ حصار ناحیه‌های تابع جمهوری قرار دارد. جمعیت این جماعت ۱۵۱۵۲ است.
کهورمیری
کهورمیری، روستایی در دهستان حومه بخش چاه مرید شهرستان کهنوج در استان کرمان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۲۹۵ نفر (۷۶ خانوار) بوده‌است.
هری ویلیامز (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۹۶)
هری ویلیامز (Harry Williams؛ زادهٔ January 17, 1996) بازیکن فوتبال در پست مهاجم اهل انگلستان است.
باشگاهی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال چلتنهام تاون، باشگاه فوتبال فارن‌بورو، باشگاه فوتبال گلاستر سیتی و باشگاه فوتبال گلاستر سیتی اشاره کرد.
محمد (سوره)
سوره محمد سوره ۴۷ قرآن است، ۳۸ آیه دارد و سوره‌ای مدنی است. نامگذاری این سوره به‌دلیل بودن نام محمد، پیامبر اسلام در آیهٔ دوم آن است. نام دیگر این سوره قتال (به‌معنای جنگ) است. به‌دلیل نزول این سوره در بحبوحه جنگ احد، مسئلهٔ جهاد با دشمنان اسلام مهم‌ترین موضوع این سوره است و دستورهایی در این مورد در آن آمده‌ است. از مباحث دیگر این سوره می‌توان به منافقین و دستورهایی در مورد صلح با کافران اشاره کرد.
سیارک ۸۱۱۱
سیارک ۸۱۱۱ هشت هزار و صد و یازدهمین سیارک کشف شده‌است که در ۲ آوریل ۱۹۹۵ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۳٫۸۰ است.
لیبرتی، کارولینای شمالی
لیبرتی شهری در ایالت کارولینای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲٬۶۵۶ نفر بوده‌است.
کایل مارتینو
کایل مارتینو (Kyle Martino؛ زادهٔ February 19, 1981) یک بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال ایالات متحده آمریکا بازی کرده است.
تپه ارگ زوارم
تپه ارگ زوارم مربوط به اواخر دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان شیروان، بخش مرکزی، دهستان زوارم، روستای زوارم واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۶۵۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پالایشگاه گاز پارسیان
موقعیت
این پالایشگاه در موقعیت طول ۵۸ و ۵۲ شرقی و عرض ۲۸ و ۲۷ شمالی، با ۴۲۰ متر ارتفاع از سطح دریا، در فاصلۀ ۹ کیلومتری مرکز شهرستان مُهر قرار دارد. در دشت میان آخرین رشته‌کوه‌های فلات ایران (زاگرس جنوبی) بر کنارۀ بزرگراه مُهر-لامرد قرار گرفته، تاکنون دو فاز آن به بهره‌برداری رسیده است.
ظرفیت
بخش اول این پالایشگاه با حضور سید محمد خاتمی رئیس‌جمهور وقت در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۸۲ خورشیدی با ظرفیت روزانۀ ۲۱ میلیون مترمکعب گاز و ۱۲ هزار بشکه میعانات گازی، فعالیت خود را آغاز نمود و هم‌اکنون ظرفیت اسمی تولید روزانه ۸۰٫۶ میلیون مترمکعب گاز طبیعی را داراست.
این پالایشگاه پس از پالایشگاه‌های گاز پارس جنوبی به عنوان دومین تولیدکنندۀ گاز ایران (۸٫۶ درصد گاز کشور) می‌باشد. منابع تأمین گاز پالایشگاه در حال حاضر شامل میدان‌های تابناک (۵۵ درصد)، شانول و هما (۳۵ درصد) و وراوی (۱۰ درصد) می‌باشد.
محصولات
طراحی این پالایشگاه به منظور تصفیۀ گاز شیرین جهت تزریق به خط چهارم سراری، و همچنین تثبیت میعانات گازی می‌باشد.
چزار بالبو
چزار بالبو، کونته دی وینادیو (۲۱ نوامبر ۱۷۸۹ – ۳ ژوئن ۱۸۵۳)، نویسنده و دولتمرد ایتالیایی بود.
بالبو در ۲۱ نوامبر ۱۷۸۹ در تورین به دنیا آمد. از سال ۱۸۰۸ تا ۱۸۱۴ بالبو در پست‌های مختلف تحت امپراتوری ناپلئون در فلورانس، رم، پاریس و ایلیریا خدمت کرد. با سقوط ناپلئون به خدمت کشور مادری خود درآمد. زمانی که پدرش به عنوان وزیر کشور منصوب شد، وارد ارتش شد و مأموریت‌های سیاسی در پاریس و لندن را بر عهده گرفت. با وقوع انقلاب ۱۸۲۱، اینکه خود را همدرد با آن نشان می‌داد ولی با آن مخالفت کرد، و اگرچه مدت زیادی از بازگشت به پیه‌مونته نگذشته بود، اما از خدمات عمومی محروم شد.
بوتلبورن
بوتلبورن یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در Groß-Gerau واقع شده‌است. بوتلبورن ۱۳٬۵۷۸ نفر جمعیت دارد.
زندانی زندا
زندانی زندا ، نوشتهٔ آنتونی هوپ، یک رمان ماجراجویانه است که در آن پادشاه روریتانیا در آستانهٔ تاجگذاری خود تخدیر می‌شود، و در نتیجه قادر به شرکت در آن مراسم نیست. آیین سیاسی در آن سرزمین چنین است، که، شاه برای اینکه بتواند تاجداری خود را حفظ کند، مراسم تاجگذاری «باید» صورت گیرد. تصادفاً، یک نجیب زادهٔ انگلیسی که سرگرم گذراندن تعطیلات خود در روریتانیا است، و قیافه‌اش به پادشاه شبیه است، ترغیب می‌شود تا به عنوان یک ترفند سیاسی، در تلاش برای نجات وضعیت بی‌ثبات سیاسی، نقش خود را اجرا کند.
پی‌رنگ
در شبی که قرار است فردای آن پادشاه رودلف پنجم روریتانیا در مراسم حضور یابد و تاجگذاری کند، نابرادری کوچکترش، مایکل؛ دوک استلزو، او را با کمک مواد مخدر تخدیر کرده‌است. در یک تلاش مستأصلانه سرهنگ ساپت و فریتز فون تارلنیم، دو تن از مأموران پادشاه، می‌کوشند تا به نحوی بهانه‌ای برای ادعای تاج و تخت به مایکل ندهند. آن‌ها با یکی از توریست‌های انگلیسی که سرگرم بازدید از روریتانیا است و با رودلف هم نسبت دوری دارد وارد گفتگو می‌شوند تا او خود را به جای پادشاه در مراسم جا بزند.
پادشاه ناخودآگاه و از خود بی خود را ربوده و در قلعه‌ای در شهرک زندا زندانی می‌کنند. مشکلات پیچیده، طرح‌ها، توطئه‌ها و ضد توطئه‌ها وجود دارند؛ از جمله، نقشه‌های معشوقهٔ مایکل؛ آنتوانت د موبان، و کسانی از دست‌اندرکاران او؛ مریدان به ظاهر معتمد و خوش‌رویی که در برگرداندن تاج و تخت می‌کوشند، اما دروغین، نقشهٔ پست و بد ذاتانهٔ کنت روبرت هنتائو.
ده حوت
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱٬۱۹۸ نفر (۳۰۴ خانوار) بوده‌است.
آبشار رامنفیلس فوسن
آبشار رامنفجلس فوسن آبشاری است در کشور نروژ که ۸۱۸ متر ارتفاع دارد. این آبشار دوازدهمین آبشار بلند جهان است.
افزر
افزر یکی از شهرهای استان فارس ایران است. این شهر، در بخش افزر از توابع شهرستان قیر و کارزین قرار دارد و جمعیت آن بر پایه سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۲،۶۵۷ تن است.
البته در گذشته نام مرکز شهر افزر مرند(مرودین) بود. که در تقسیمات جدید کشوری به نام افزر شناخته می شود. یک منطقه تاریخی که در فصل بهار خطه ای از بهشت است در صورت بارندگی البته. در اوایل تا اواخر دهه 50 این منطقه محل کشت خشخاش بوده است. همچنین مملو از درختان کُنار یا سدر عربی بوده که ضرب المثل معروف به زبان ترکی قشقایی؛ افزر دَ کونار یوخ ( کنایه از افزر کنار ندارد ) راجع به همین منطقه گفته شده که درختان بسیار زیاد و جنگل بزرگ کنار در این منطقه بوده که متأسفانه به مرور درختان را قلع و قمع کرده اند برای ایجاد زمین های کشاورزی. عسل کُنار منطقه افزر در ایران بی نظیر است و مشتریان خاص خودش را در کشورهای عربی دارد البته در صورت اصل و سالم بودن عسل. اکثریت افراد منطقه افزر قشقایی ها و فارس ها هستند که در این منطقه ساکن اند.
حجرات
سوره حجرات سوره ۴۹ از قرآن است، ۱۸ آیه دارد و سوره‌ای مدنی است. محتوای این سوره در مورد رفتار جامعه اسلامی و پیامبر اسلام در قبال یکدیگر است. این سوره دارای هفت بخش مهم می‌باشد. نام این سوره از جمع کلمه حجره ("حجرات" به‌معنی حجره‌ها) یعنی اتاق‌ها گرفته شده که در آیهٔ چهارم این سوره آمده است. چگونگی حل درگیری‌ها میان مسلمانان و اهمیت مسئلهٔ تقوا از موارد دیگری است که در این سوره بدان پرداخته شده‌ است.
زید عبدالعزیز
زید عبدالعزیز (Zaid Abdul-Aziz؛ زادهٔ April 7, 1946) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به میلواکی باکس، بوستون سلتیکس، لس آنجلس کلیپرز، سیاتل سوپرسانیکس، و هیوستون راکتس اشاره کرد.
مارک تونلی
مارک تونلی (زادهٔ April 13, 1957) شناگر اهل استرالیا است.
زلجکو کالاک
زلجکو کالاک (Željko Kalac؛ زادهٔ December 16, 1972) یک بازیکن فوتبال اهل استرالیا است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال استرالیا بازی کرده‌است.
سعید محمد جعفر
سعید محمد جعفر (Said Mohamed Jaffar; April 14, 1918 – October 22, 1993) سیاستمدار اهل اتحاد قمر بود. وی از ۳ اوت ۱۹۷۵ تا ۳ ژانویه ۱۹۷۶ رئیس‌جمهور این کشور بود.
برج چاه ریگ
برج چاه ریگ مربوط به اواخر دوره صفوی تا افشار است و در شهرستان اردکان، بخش عقدا، دهستان نارستان، روستای چاه ریگ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۷۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سعید محمد جعفر
سعید محمد جعفر در ۲۲ اکتبر ۱۹۹۳، در سن ۷۵ سالگی درگذشت.
آلومینیم
آلومینیوم یا آلومینیم عنصری شیمیایی با عدد اتمی ۱۳ و نشان شیمیایی Al است. چگالی آلومینیوم کمتر از سایر فلزات رایج است، و تقریباً یک سوم چگالی فولاد است. این عنصر میل زیادی به اکسیژن دارد و هنگام قرار گرفتن در معرض هوا، یک لایه اکسید محافظ بر روی سطح تشکیل می‌دهد. آلومینیوم از نظر ظاهری، هم از نظر رنگ و هم از نظر توانایی زیاد در انعکاس نور، به نقره شباهت دارد. این عنصر نرم، غیرمغناطیسی و شکل‌پذیر است. آلومینیوم یک ایزوتوپ پایدار دارد، 27Al؛ این ایزوتوپ بسیار رایج است و آلومینیوم را به دوازدهمین عنصر رایج در جهان تبدیل می‌کند. از خاصیت رادیواکتیویته 26Al در تاریخ‌یابی رادیومتریک استفاده می‌شود.
ویژگی‌های کلی
پایین بودن نسبی قیمت و بالا بودن استحکام آلومینیوم و آلیاژهای آن سبب شده‌است که آلومینیوم در بین فلزات غیر آهنی بیشترین کاربرد را در ساخت قطعات داشته باشد. قطعات آلومینیومی را می‌توان به روش‌های ریخته‌گری ماسه ای، ریخته‌گری تحت فشار، کار سرد (Cold Working) یا کار گرم (Hot Working) و اکستروژن ساخت.
آلیاژهای آلومینیوم دارای قابلیت ماشین کاری، پرس کاری، لحیم کاری نرم، لحیم کاری سخت و جوشکاری می‌باشند. آلومینیوم خالص در دمای ۶۶۰ درجه سلسیوس ذوب می‌شود، که برای تولید قطعات به روش ریخته‌گری ماسه ای یا ریخته‌گری تحت فشار بسیار مناسب است. آلومینیوم به صورت ورق، مفتول، تسمه، فویل، میل گرد، لوله و پروفیل‌های ساختمانی و اکسترود شده در بازار موجود است. در جوشکاری یا لحیم کاریِ قطعات آلومینیومی بایستی به نکات خاصی توجه کرد، چرا که همهٔ آلیاژهای آلومینیوم قابلیت جوشکاری ندارند.
مقاومت به خوردگی آلیاژهای آلومینیوم بستگی به کیفیت پوشش اکسیدی نازکی دارد که بر روی سطح آن تشکیل می‌شود. از آنجا که آلومینیوم فلز فعالی است، این پوشش به سرعت بر روی آن شکل می‌گیرد. خراش یا سایش این پوشش امکان خوردگی این فلز را به وجود می‌آورد. به روش آنودایز کردن می‌توان یک پوشش اکسیدی ضخیم بر روی سطح آلومینیوم ایجاد کرد.
تاریخچه
تاریخچه آلومینیوم در ارتباط با میزان مصرف آلوم شکل گرفته‌است. اولین مطلب نوشته شدهٔ راجع به آلوم توسط مورخ یونانی هرودوت، به قرن پنجم قبل از میلاد بازمی‌گردد. مشخص شده‌است که گذشتگان از آلوم به عنوان یک تثبیت‌کننده رنگ و دفاع از شهر استفاده می‌کردند. پس از جنگ‌های صلیبی، آلوم، به عنوان یک مادهٔ ضروری در صنعت نساجی اروپا، موضوع تجارت بین‌المللی بود؛ که آن را تا اواسط قرن بیستم از غرب دریای مدیترانه وارد اروپا می‌کردند.
ماهیت آلوم ناشناخته باقی ماند تا اینکه در حدود سال ۱۵۳۰ میلادی، پاراسلسوس پزشک سوئیسی پیشنهاد کرد که آلوم نمکی از خاک آلوم است. در سال ۱۵۹۵ میلادی، شیمیدان آلمانی آندریاس لیباویوس این فرضیه را به صورت تجربی تأیید کرد؛ در سال ۱۷۲۲ میلادی، فردریش هافمن، شیمیدان آلمانی، اعتقاد خود را مبنی بر اینکه پایه آلوم یک خاک مجزا است، اعلام کرد. در سال ۱۷۵۴ میلادی، آندریاس سیگیزموند مارگراف، شیمیدان آلمانی، آلومینا را با جوشاندن خاک رس در اسید سولفوریک و سپس افزودن پتاسیم به آن، ترکیب کرد.
تلاش‌ها برای تولید فلز آلومینیوم به تاریخ ۱۷۶۰ میلادی برمیگردد. با این حال اولین تلاش موفق در سال ۱۸۲۴ میلادی توسط فیزیکدان و شیمیدان دانمارکی هانس کریستین اورستد به انجام رسید. او آلومینیم کلرید بدون آب را با آمالگام پتاسیم واکنش داد، که محصول این واکنش کلوخی از فلز مشابه قلع بود. او نتایج خود را ارائه داد و نمونه ای از این فلز جدید را در سال ۱۸۲۵ میلادی به نمایش گذاشت. در سال ۱۸۲۷ میلادی، فردریش وولر، شیمیدان آلمانی، آزمایش‌های اورستد را تکرار کرد اما هیچگونه آلومینیومی را شناسایی نکرد (دلیل این ناسازگاری در سال ۱۹۲۱ میلادی کشف شد). او آزمایش مشابهی را در سال ۱۸۲۷ میلادی با مخلوط کردن کلرید آلومینیوم بدون آب با پتاسیم انجام داد و پودر آلومینیوم تولید کرد. در سال ۱۸۴۵ میلادی او قادر به تولید قطعات کوچکی از فلز بود و برخی از خواص فیزیکی این فلز را شرح داد. سال‌ها پس از آن، وُهْلِر به عنوان کاشف آلومینیوم شناخته شد. با استفاده از روش وهلر نمی‌توان مقدار زیادی از آلومینیوم تولید کرد و فلز آلومینیوم نادر بود؛ به‌طوری که هزینه آن بیش از طلا بود.
شیمیدان فرانسوی هنری اتین سنت-کلیر دویل یک روش صنعتی برای تولید آلومینیوم در سال ۱۸۵۴ میلادی در فرهنگستان علوم فرانسه ارائه کرد. تری کلرید آلومینیوم را می‌توان با سدیم کاهش داد، که فرایندی راحت‌تر و ارزان‌تر از پتاسیم بود، که وهلر از آن استفاده کرده بود. در سال ۱۸۵۶ میلادی، دویل همراه با همکارانش اولین خط تولید صنعتی آلومینیوم را تأسیس کرد. در فاصله سالهای ۱۸۵۵ میلادی تا ۱۸۵۹ میلادی، قیمت آلومینیوم از ۵۰۰ دلار تا ۴۰ دلار به ازای هر کیلوگرم کاهش یافت. حتی پس از آن، آلومینیوم تولیدی هنوز خلوص زیادی نداشت و آلومینیوم تولید شده از نظر خواص از نمونه ای به نمونه دیگر متفاوت بود. اولین روش تولید صنعتی در مقیاس بزرگ به‌طور مستقل در سال ۱۸۸۶ میلادی توسط مهندس فرانسوی پل هرولت و مهندس آمریکایی چارلز مارتین هال توسعه یافت، که اکنون به عنوان فرایند هال-هرولت معروف است. فرایند هال-هرولت آلومینا را به فلز تبدیل می‌کند. کارل جوزف بایر، شیمیدان اتریشی، در سال ۱۸۸۹ میلادی راهی برای خالص سازی بوکسیت برای تولید آلومینا، که در حال حاضر به عنوان فرایند بایر شناخته می‌شود، کشف کرد. تولید مدرن فلز آلومینیوم بر اساس فرایندهای بایر و هال-هرولت است.
قیمت آلومینیوم کاهش یافت و آلومینیوم در سال‌های ۱۸۹۰ میلادی و اوایل قرن بیستم به‌طور گسترده‌ای در جواهرات، وسایل روزمره، قاب عینک، ابزارهای نوری، کارد و چنگال و فویل مورد استفاده قرار گرفت. توانایی آلومینیوم برای تولید آلیاژهای سخت در عین حال سبک در قیاس با فلزات دیگر، باعث شد که به صورت گسترده‌ای مورد استفاده قرار گیرد. در طول جنگ جهانی اول، دولت‌های اصلی خواستار حمل محموله‌های آلومینیومی برای ساخت هواپیماهای سبک مستحکم بودند.
در اواسط قرن بیستم، آلومینیوم به بخشی از زندگی روزمره و جزئی از لوازم خانگی تبدیل شده بود. در اواسط قرن بیستم، آلومینیوم به عنوان یک ماده در مهندسی عمران، با کاربردهای ساختمانی در هر دو مرحلهٔ ساخت و ساز پایه ای و کار داخلی پایانی، و به‌طور فزاینده ای در مهندسی نظامی برای هواپیما و همچنین موتور وسایل نقلیه زره پوش مورد استفاده قرار گرفت. اولین ماهواره مصنوعی زمین، که در سال ۱۹۵۷ میلادی به فضا پرتاب شد، شامل دو نیم کرهٔ آلومینیومی جدا از هم بود که به هم متصل شده بودند و تمام وسایل نقلیه هوایی پس از آن از آلومینیوم ساخته شدند. قوطی‌های آلومینیومی در سال ۱۹۵۶ میلادی اختراع شده و در سال ۱۹۵۸ میلادی برای ذخیره‌سازی نوشیدنی‌ها به کار گرفته شدند.
قیمت واقعی آلومینیوم از ۱۴٬۰۰۰ دلار به ازای هر تن در سال ۱۹۰۰ به ۲٬۳۴۰ دلار در سال ۱۹۴۸ کاهش یافت (به دلار آمریکا در سال ۱۹۹۸ میلادی). هزینه‌های استخراج و پردازش با پیشرفت تکنولوژی و اندازه بنگاه‌های اقتصادی کاهش یافته‌است. با این حال، نیاز به بهره‌برداری از ذخایر کم کیفیت درجه پایین و استفاده از هزینه‌های در حال افزایش (به ویژه انرژی) هزینه‌های خالص آلومینیوم را افزایش داد؛ قیمت واقعی در دهه ۱۹۷۰ میلادی با افزایش قیمت انرژی رشد کرد. تولید از کشورهای صنعتی به کشورهایی منتقل شد که تولید در آن کشورها ارزانتر بود. هزینه‌های تولید در اواخر قرن بیستم به دلیل پیشرفت تکنولوژی، کاهش قیمت‌های انرژی، نرخ ارز دلار ایالات متحده و قیمت آلومینا تغییر کرد. سهم مشترک کشورهای BRIC در دهه اول قرن بیست و یکم از ۳۲٫۶ درصد به ۵۶٫۵ درصد در تولید اولیه و از ۲۱٫۴ درصد در مصرف اولیه به ۴۷٫۸ درصد رشد کرد. چین با توجه به فراوانی منابع، انرژی ارزان و محرک‌های دولتی، سهم بزرگی از تولید جهانی را به خود اختصاص می‌دهد؛ همچنین سهم مصرف خود را از ۲٪ در سال ۱۹۷۲ میلادی به ۴۰٪ در سال ۲۰۱۰ میلادی افزایش داد. در ایالات متحده، اروپای غربی و ژاپن، اکثر آلومینیوم در حمل و نقل، مهندسی، ساخت و ساز و بسته‌بندی مصرف شده‌است.
پیدایش و منابع
اگرچه آلومینیوم یک عنصر فراوان در پوسته زمین است (۱۸٪)، این عنصر در حالت آزاد خود بسیار نادر است و زمانی گرانبهاتر از طلا به حساب می‌آمد؛ بنابراین، به‌عنوان فلزی صنعتی اخیراً مورد توجه قرار گرفته و در مقیاس‌های تجاری تنها بیش از ۱۰۰ سال است که مورد استفاده‌است. در ابتدا که این فلز کشف شد، جدا کردن آن از سنگ‌ها بسیار مشکل بود و چون کل آلومینیوم زمین به صورت ترکیب بود، مشکل‌ترین فلز از نظر تهیه به‌شمار می‌آمد.
آلومینیوم در قرن نوزدهم برای مدتی از طلا با ارزش‌تر بود، اما بعد از ابداع یک روش آسان برای استخراج آن در سال ۱۸۸۹، قیمت آن رو به کاهش گذاشت و سقوط کرد. تهیه مجدد این فلز از قطعات اسقاطی (از طریق بازیافت) تبدیل به بخش مهمی از صنعت آلومینیوم شد. بازیافت آلومینیوم موضوع تازه‌ای نیست، بلکه از قرن نوزدهم یک روش رایج برای این کار وجود داشت. با اینهمه تا اواخر دهه ۶۰ این یک کار کم منفعت بود تا زمانی‌که بازیافت قوطی‌های آلومینیومی آشامیدنی‌ها بالاخره بازیافت این فلز را مورد توجه قرار داد. منابع بازیافت آلومینیوم عبارت‌اند از: اتومبیل‌ها، پنجره‌ها، درها، لوازم منزل، کانتینرها و سایر محصولات. یکی از ویژگی‌های مهم آلومینیوم که بازیافت آن را مورد توجه قرار می‌دهد آن است که هیچ تفاوتی بین کیفیت آلومینیوم بازیافتی و آلومینیوم تازه تولید شده وجود ندارد.
کاربردها
از نظر کیفیت و از نظر ارزش، آلومینیوم کاربردی‌ترین فلز بعد از آهن است. به عبارتی آلومینیوم پرکاربردترین آلیاژ غیر آهنی است و تقریباً در تمامی بخش‌های صنعت دارای اهمیت می‌باشد. آلومینیوم خالص، نرم و ضعیف است، اما می‌تواند آلیاژهایی را با مقادیر کمی از مس، منیزیم، منگنز، سیلیکون و دیگر عناصر به وجود آورد که این آلیاژها ویژگی‌های مفید گوناگونی دارند. این آلیاژها اجزای مهم هواپیماها و راکت‌ها را می‌سازند.
وقتی آلومینیوم را در خلاء تبخیر کنند، پوششی تشکیل می‌دهد که هم نور مرئی و هم گرمای تابشی را منعکس می‌کند. این پوشش‌ها لایه نازک اکسید آلومینیوم محافظ را به وجود می‌آورند که همانند پوشش‌های نقره خاصیت خود را از دست نمی‌دهند. یکی دیگر از موارد استفاده از این فلز در لایه آینه‌های تلسکوپ‌های نجومی است.
فهرست کاربردها
برخی از کاربردهای اصلی آلومینیوم عبارت‌اند از:
کاربرد در صنعت هوافضا
اولین فلز سبکی که به‌طور گسترده در ساخت هواپیما از آن استفاده شد آلومینیوم بود. حتی امروزه، بین ۶۰ تا ۸۰ درصد وزن هواپیماهای تجاری را آلیاژهای آلومینیوم تشکیل می‌دهند. نامگذاری آلیاژهای آلومینیوم بر اساس عناصر آلیاژی اضافه شده و بر اساس نوع آلومینیوم انجام می‌پذیرد: کار شده (رُت یا رات) یا ریخته‌گری شده. بیشترین استفاده در صنعت هوانوردی مربوط به آلیاژهای آلومینیوم رُت می‌باشد، یعنی آلیاژهای بر پایه مس (سری 2XXX)، منیزیم و سیلیکون (سری 6XXX)، روی (سری 7XXX) و آهن، نیکل و لیتیوم (سری 8XXX).
بر اساس عناصر آلیاژی، آلیاژهای آلومینیوم خواص متفاوتی دارند و بنابراین در قسمت‌های مختلفی از یک هواپیما به کار می‌روند. همهٔ این سری‌ها مانند تمامی آلیاژهای آلومینیوم قابل عملیات حرارتی، دارای استحکام بالایی بوده و البته نسبتاً ارزان قیمت هستند. سری 2XXX بیشتر برای ساخت بدنه استفاده می‌شود، زیرا دارای چقرمگی و مقاومت خوبی در برابر رشد ترک خستگی است، و برای پوسته‌های بال‌های پایین، آلیاژ ۲۰۲۴ عملیات حرارتی شده پرمصرف‌ترین آلیاژی است که در دنیا از آن استفاده می‌شود. همراه با سری 2XXX، از سری 7XXX نیز به‌طور گسترده در صنعت هوانوردی استفاده می‌شود، زیرا آلیاژهای سری ۷ دارای چقرمگی بالا و بیشترین استحکام در مقایسه با همهٔ آلیاژهای آلومینیوم هستند و به‌طور عمده در پوسته‌های بال بالا و پایین از آنها استفاده می‌شود. با این حال، این آلیاژها نیز کاملاً مستعد خوردگی هستند و قابل جوشکاری نمی‌باشند (یا قابلیت جوشکاری بسیار پایینی دارند) و بنابراین باید با استفاده از بست‌های مکانیکی یا چسب به هم وصل شوند. آلومینیوم آلیاژ شده با منیزیم و سیلیکون از سری 6XXX کمترین استفاده را در صنعت هوانوردی از سری در نظر گرفته شده دارد. این امر به این دلیل اتفاق می‌افتد که این آلیاژها بدون توجه به مقاومت در برابر خوردگی بهتر نسبت به سری 2XXX و قابلیت ساخت و جوش‌پذیری عالی، دارای کمترین تعادل کلی ویژگی‌ها هستند، در حالی که هر دو سری 2XXX و سری 7XXX قابلیت جوشکاری محدودی دارند. با این وجود، آلیاژ جدید سری 6XXX، یعنی آلیاژ 6013-T3، در مقایسه با آلیاژ 2024-T3 از استحکام بیشتر و چقرمگی شکست و مقاومت در برابر شکست بالاتری برخوردار است و علاقه به این سری را تجدید می‌نماید.
در نهایت، سری 8XXX که با اضافه کردن عناصری که در سری‌های دیگر پوشش داده نشده‌اند ساخته می‌شوند، آلیاژهای کاملاً جدیدی می‌باشند. این آلیاژها افزودن لیتیوم به آلومینیوم را معرفی کردند که باعث افزایش مدول آلومینیوم و کاهش چگالی آن می‌شود. پیشرفت این آلیاژها همچنین باعث توسعه سری 2XXX ۳۹ با افزودن لیتیوم به آلیاژهای Al-Cu شد. این آلیاژهای جدید به ویژه ۲۰۹۰، ۲۰۹۱ و ۸۰۹۰ اخیراً به‌طور گسترده‌ای در صنایع هوایی مورد استفاده قرار می‌گیرند و جایگزین سایر آلیاژهای سری 2XXX و 7XXX شده‌اند، زیرا دارای ۱۰٪ چگالی کمتر و ۲۵٪ سختی ویژه بالاتر می‌باشند؛ بنابراین، آنها گزینه‌هایی بسیار عالی برای استفاده در اجزای بدنه مانند استرینگرها، ریب‌ها و لانگرون‌ها هستند و همچنین در برخی کاربردها جایگزین فولاد می‌شوند.
کاربرد در صنایع خودروسازی
مواد مورد استفاده در ساخت خودرو، تأثیر به‌سزایی بر محیط‌زیست می‌گذارند. استفاده از مواد سبک‌وزن می‌تواند به کاهش وزن و در نتیجه کاهش سوخت مصرفی خودرو کمک کند. برای مثال میزان کاهش مصرف سوخت ناشی از کاهش ۱۰ درصدی وزن خودرو، حدود ۸ تا ۱۰ درصد تخمین‌زده‌می‌شود.
قیمت پایین در صنایع خودروسازی یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد رقابت در بازار جهانی است. ممکن است مفهوم تولید کم هزینه با مفهوم تولید سبک‌وزن گره خورده‌باشد اما بکارگیری تکنولوژی مواد سبک با توجه به نیاز به تجهیزات و فرایندهای نوین ممکن است باعث افزایش قیمت تولید نیز بشود.
در دهه‌های اخیر، با توجه به فشارهای اقتصادی و سیاسی در راستای کاهش مصرف سوخت و اثرات دی‌اکسید کربن، تلاش برای طراحی و ساخت خودروهای سبک‌تر با استفاده از آلیاژهای آلومینیوم گسترش روزافزونی داشته‌است بطوریکه استفاده از آلومینیوم در صنایع خودروسازی در اروپا در ۵ سال اخیر رشد ۸۰ درصدی داشته‌است.
امروزه قطعات آلومینیومی در یک خودرو می‌تواند وزنی بین ۵۰ تا ۵۵۰ کیلوگرم را به خود اختصاص دهند. آلومینیوم به‌طور جدی با سایر مواد سبک مانند گریدهای جدید فولاد، منیزیم و پلاستیک‌های استحکام‌بخشی‌شده در رقابت است ولی با وجود خواصی مانند دسترسی مناسب، بازیافت‌پذیری و ظرفیت تولید انبوه با قیمت مناسب همچنان جایگاه خود را حفظ می‌کند. با وجود انتظارات اقتصادی و محیط زیستی و با توجه به پیشرفت‌های دهه‌های اخیر در استفاده از آلومینیوم در صنیایع خوردوسازی، انتظار می‌رود استفاده از این فلز در آیندهٔ نزدیک گسترش قابل‌توجهی یابد.
روش ساخت قطعات مختلف خودرو با آلومینیوم
با توجه به وزن کم، شکل‌پذیری خوب و مقاومت به خوردگی، آلومینیوم انتخاب مناسبی برای قطعات بکار رفته در خودرو مانند قطعات شاسی، بدنه و قطعات ساختاری می‌باشد. ترکیبات شیمیایی گوناگونی از آلومینیوم سبب دسترسی به آلیاژهای مقاوم در برابر خوردگی برای قطعات شاسی و آلیاژهای مستحکم برای قطعات اکستروژن و قطعات بدنه شده‌است.
امروزه تلاش برای بهره‌گیری از روش‌های شکل دهی آلومینیوم از روش‌های ریخته‌گری پیشی گرفته‌است. از آلومینیوم‌های شکل‌پذیر برای ساخت رینگ چرخ که تحت شرایط بارگذاری شدید قرار دارد و خواص مکانیکی بسیار بالایی را طلب می‌کند استفاده می‌شود. همچنین از آلومینیوم شکل‌پذیر برای ساخت شیلد حرارتی، استحکام بخشی سپر، هوزینگ ایربگ، سیستم پنوماتیک و قاب صندلی‌ها استفاده می‌شود. آلیاژهای آلومینیوم کاربرد گسترده‌ای در سیستم‌های انتقال حرارت دارند. علاوه بر رادیاتور در خودروهای جدید بخش‌های جداگانه مختلفی مانند موتور و سیستم تهویه از مبدل‌های حرارتی بهره می‌گیرند. با استفاده از آلومینیوم در ساخت قاب بدنه می‌توان کاهش وزن قابل‌توجهی ایجاد کرد بگونه‌ای که ۲۰ تا ۳۰ درصد از وزن نهایی خودرو کاهش می‌یابد.
ریخته‌گری قطعات خودرو با آلومینیوم
حجم زیادی از قطعات آلومینیومی بکار رفته در خودرو قطعات ریخته‌گری هستند. این قطعات شامل بلوک‌های موتور، سرسیلندرها و قطعات شاسی می‌باشد. توسعه آلیاژهای جدید آلومینیوم و روش‌های جدید ریخته‌گری منجر به برآورده‌کردن نیاز به دوام و استحکام در قطعات موتور شده‌است. آلیاژهای ریخته‌گری آلومینیوم مانند آلیاژهای ۳۶۰ یا ۳۸۰ (آلومینیوم-سیلیکون-منیزیم یا مس) در ساخت قطعاتی مانند بدنه کاربراتور، بدنه کمپرسور، لوله‌های بنزین، پمپ روغن و کاسه ترمز استفاده می‌شود.
اکستروژن قطعات خودرو با آلومینیوم
با توسعه روش‌های نوین، امکان تولید پروفیل‌های آلومینیومی با اشکال پیچیده فراهم آمده‌است. قطعاتی که با این روش ساخته می‌شوند شامل قطعات قاب خودرو، قطعات مربوط به شاسی، سپر و ایربگ می‌شود.
ورق‌کاری قطعات خودرو با آلومینیوم
انتخاب آلیاژ مناسب برای ساختار بدنه موضوع بسیاری از تلاش‌های علمی در این زمینه بوده‌است و بیشتر تلاش‌ها امروزه بر تعداد محدودی از آلیاژها متمرکز شده‌است. برای ورق‌های پوسته، باید تعادل مناسبی بین شکل‌پذیری، استحکام پس از پخت رنگ و کیفیت سطحی مناسب پس از فرایندهای پرس و رنگ وجود داشته‌باشد؛ بنابراین ویژگی سخت‌کاری ناشی از پخت آلیاژهای قابل عملیات حرارتی سری ۶۰۰۰ (آلومینیوم-منیزیم-سیلیکون) این آلیاژ را به اولین انتخاب برای کاربرد مذکور تبدیل می‌کند. آلیاژهای سری ۶۰۰۰ با خواص شکل‌پذیر، کیفیت سطحی و خواص پیرسازی مناسب استفاده در صفحات بدنه خودرو می‌باشند.
برای ورق‌های ساختاری، استحکام به سبب تأثیر بر خاصیت جذب انرژی عامل محدودکننده در برخی نواحی است و برخی مواقع هم رفتار ماده تحت کشش عمیق اهمیت بیشتری دارد. برای تأمین این الزامات، در آمریکای شمالی استفاده از آلیاژهای سری ۵۰۰۰ آلومینیوم و در اروپا آلیاژهای سری ۶۰۰۰ با عملیات حرارتی T4 رواج دارد. آلیاژهای سری ۵۰۰۰ (آلومینیوم-منیزیم) برای خواص استحکام و مقاومت به خوردگی توسعه یافته و مناسب استفاده در شاسی خودرو می‌باشند.
استخراج، تولید و خالص سازی
برای تولید آلومینیم به انرژی فراوانی نیاز است، به همین دلیل تولیدکنندگان سعی می‌کنند کارخانه‌های ذوب خود را در مکان‌هایی بنا کنند که هم برق فراوان موجود و هم ارزان باشد. در سال ۲۰۱۲ بزرگ‌ترین کارخانه‌های ذوب آلومینیم در چین، روسیه، بحرین، امارات متحده عربی و آفریقای جنوبی واقع شده بود. در سال ۲۰۱۶، چین بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم در جهان با سهم ۵۵ درصد بود. بزرگ‌ترین کشورهای تولیدکننده بعدی روسیه، کانادا، هند و امارات متحده عربی بودند.
در سال ۲۰۱۹ چین با تولید ۳۶ میلیون تن بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم بوده‌است.
فرایند بایر
سنگ معدنی بوکسیت توسط فرایند بایر به آلومینیم اکسید تبدیل می‌شود. برای ایجاد یک ترکیب یکنواخت این سنگ معدنی ابتدا مخلوط شده و سپس خرد و تبدیل به خاک می‌شود. سپس دوغاب ایجاد شده با محلول داغی از سدیم هیدروکسید مخلوط می‌شود. سپس این مخلوط در داخل مخزن هضم کننده در فشارهایی خیلی بیشتر از فشار اتمسفر نگهداری می‌شود؛ این کار باعث انحلال آلومینیم هیدروکسید در داخل بوکسیت شده و در عین حال ناخالصی‌ها را نیز به ترکیب‌هایی غیرقابل انحلال تبدیل می‌کند:
پس از این واکنش، دمای دوغاب به بالاتر از دمای جوش در فشار اتمسفری خود می‌رسد. با حذف بخار موجود در محفظه و کاهش فشار، این محلول خنک سازی می‌شود. پسماند بوکسیت از محلول جداسازی و دفع می‌شود. محلول فاقد اجزای جامد، توسط کریستال‌های کوچک آلومینیم هیدروکسید بذردهی می‌شود؛ این کار باعث انباشته شدن یون‌های منفی بر روی آلومینیم هیدروکسید می‌شود. پس از رسوب تقریباً نیمی از آلومینیم، مخلوط وارد classifierها می‌شود. کریستال‌های کوچک آلومینیوم هیدروکسید جمع‌آوری می‌شوند تا از آنها به عنوان بذر استفاده شود. ذرات درشت با گرم شدن به اکسید آلومینیوم تبدیل می‌شوند؛ محلول اضافی در صورت لزوم با تبخیر حذف، و سپس خالص سازی و بازیافت می‌شود.
فرایند هال–هرولت
تبدیل آلومینا به فلز آلومینیم توسط فرایند هال-هرولت انجام می‌شود. در این فرایند با مصرف انرژی خیلی بالا، برای تولید فلز آلومینیم، محلولی از آلومینا در مخلوط مذاب کریولیت (Na3AlF6) و کلسیم فلوئورید (در دمای ۹۵۰ تا ۹۸۰ درجه سلسیوس) الکترولیز می‌شود. فلز آلومینیم مذاب در کف مخزن انباشه شده و از آنجا تخلیه می‌شود. این فلز مذاب برای فراوری بیشتر در آینده معمولاً در قالب‌های بزرگی ریختگری می‌شود که به آن شمشال آلومینیم می‌گویند.
میله‌های آند فرایند الکترولیز از جنس کربن ساخته می‌شوند، چرا که کربن مقاوم‌ترین ماده در برابر خوردگی فلوراید می‌باشد. همچنین این میله‌ها یا پیش-پخته بوده یا در فرایند پخت می‌شوند. کربن برای آندها ترجیحاً باید خالص باشد تا نه آلومینیوم و نه الکترولیت به خاکستر آلوده نشوند. علی‌رغم مقاومت کربن به خوردگی، این میله‌ها با نرخ ۰٫۴ تا ۰٫۵ کیلوگرم به ازای هر کیلوگرم آلومینیم تولیدی مصرف می‌شوند. جنس میله‌های کاتد از آنتراسیت می‌باشد. برای میله‌های کاتد نیازی به خلوص بالا نیست چرا که ناخالصی‌ها با نرخ بسیار کمی از آنها انتشار می‌یابد. کاتد با نرخ ۰٫۰۲ تا ۰٫۰۴ کیلوگرم به ازای هر کیلوگرم آلومینیم تولیدی مصرف می‌شود. یک سلول معمولاً پس از ۲ تا ۶ سال تعطیل می‌شود که پس از شکست کاتد انجام می‌شود.
ایزوتوپ‌ها
آلومینیوم، دارای ۹ ایزوتوپ است که عمده‌ترین آن‌ها بین ۲۳ تا ۳۰ مرتب شده‌اند. تنها Al-۲۷ (ایزوتوپ پایدار) و Al-۲۶ (ایزوتوپ رادیواکتیو) به‌طور طبیعی وجود دارند. Al-۲۶ از پراشیدن ذرات اتم آرگون در اتمسفر که در نتیجه پروتون‌های اشعه کیهانی رخ می‌دهد، تولید می‌شود. ایزوتوپ‌های آلومینیوم، کاربردهای عملی در تعیین قدمت رسوبات دریایی، خاستگاه منگنز، یخ‌های دوران یخبندان، کوارتز در صخره‌ها و شهاب سنگ‌ها دارد.