cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بنز بلیتزن
بنز بلیتزن خودرویی بود،رکه ۱۹۰۹ توسط شرکت بنز و در کشور آلمان تولید شد. سال ۱۹۰۹ برای کارل بنز و شرکتش، سال تاریخ سازی شد. بنز گرچه شهرت و اعتبار خوبی در صنعت خودروسازی داشت، اما به شدت از سوی رقبایی که هر روز تعدادشان بیشتر می‌شد، تحت فشار بود و رفته رفته به این نتیجه می‌رسید که تنها شهرتش برای تضمین فروش، شرکت بنز کافی نیست. همزمان دیگر رقبای بنز به قدرت تبلیغاتی مسابقات اتومبیلرانی پی برده بودند و با شرکت در این مسابقات، سهم بنز از بازار را تهدید می‌کردند. بنز در چند مسابقه شرکت کرده بود، اما مایل نبود از این جریان پیروی کند و ترجیح می‌داد تا همچنان ماشین‌های ارزان‌قیمت بسازد.
لیندسی پرایس
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است می‌توان به بورلی هیلز، ۹۰۲۱۰ اشاره نمود.
بنز بلیتزن
با این حال، جولیوس گانز، یکی از اعضای هیئت مدیره شرکت بنز آگ، پس از تحقیقاتش به این نتیجه رسید که نمی‌توان به مسابقات بی‌توجه ماند و کارل بنز را متقاعد کرد، که یک خودروی اسپورت بسازد. بنز این ماشین را بلیتزن یا رعد و برق نامید. تنها شش دستگاه از این ماشین ساخته شد، که چهار دستگاه آن هنوز در موزه مرسدس بنز باقی است. این ماشین با موتور ۲۱٫۵ لیتری خود ۲۰۰ اسب بخار قدرت تولید می‌کرد و توانست رکورد سرعت ۲۰۲٫۷ کیلومتر در ساعت را به ثبت برساند. با این رکورد، شرکت بنز سریع‌ترین ماشین جهان را ساخته بود، که حتی از هواپیما و قطار هم تندتر می‌رفت. رکورد بنز بلیتزن هشت سال پابرجا ماند و بنز به همین سرعت به قهرمان بلامنازع مسابقات اتومبیلرانی تبدیل شد.
فرودگاه یامبیو
فرودگاه یامبیو   یک فرودگاه همگانی، غیرنظامی  با کد یاتا n/a است که یک باند فرود ناهموار دارد. این فرودگاه در کشور سودان جنوبی قرار دارد و در ارتفاع ۷۲۴ متری از سطح دریا واقع شده است.
آبشار دوون
آبشار دوون (به انگلیسی: Devon Falls) آبشاری است که در سری‌لانکا واقع شده و ارتفاع کلی ریزشگاه آن ۹۷ متر است.
ماموستا، لنکران
ماموستا یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان لنکران واقع شده‌است. ماموستا ۴٬۴۰۲ نفر جمعیت دارد.
چکاوک جنگلی برمه‌ای
چکاوک جنگلی برمه‌ای (نام علمی: Mirafra microptera) نام یک گونه از سرده جل‌ها است.
اوستاشوو
اوستاشوو یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در منطقه تربیچ واقع شده‌است. اوستاشوو ۲٫۱۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳۳ نفر جمعیت دارد و ۵۱۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
نانت
°N, °W
نانت (به فرانسوی: Nantes، به برتونی: Naoned، به زبان گالو: Naunnt) شهری در غرب فرانسه است که لوآر (رود) از آن می‌گذرد و ۵۰ کیلومتر تا اقیانوس اطلس فاصله دارد.
این شهر ششمین شهر بزرگ فرانسه است. جمعیت این شهر بالغ بر ۲۸۴٬۹۷۰ (تخمین ۲۰۱۰) است. جمعیت منطقه شهری نانت حدود ۹۰۰٬۰۰۰ نفر است.
در سال ۲۰۰۴ مجله تایم نانت را به عنوان «قابل زندگی‌ترین شهر اروپا» انتخاب کرد. جشنواره سه قاره هر ساله در این شهر برگزار می‌شود.
هورالعظیم
<mapframe latitude="31.379434" longitude="47.960815" zoom="9" width="228" height="374" align="left">{ "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 47.779541015625,         31.452096498983657        ]      }    }  ] }
هورالعظیم یا کلان‌تالاب، بزرگ‌ترین تالاب مرزی ایران است که در مرز ایران و عراق واقع شده‌است.
تالاب هورالعظیم از دیدگاه منابع جانوری و گیاهی، غنی است و ژرفای آن به‌طور میانگین به ۵ متر می‌رسد و مساحتی بالغ بر ۱۲۰ هزار هکتار را در بر می‌گیرد. ذخایر آب این تالاب از رود کرخه در ایران و نیز رودخانه دجله در عراق تأمین می‌گردد. سراسر تالاب هورالعظیم با نی پوشیده شده‌است.
راه‌های دسترسی
راه‌های دسترسی به منطقه، شامل: راه آسفالته – سوسنگرد- بستان - چزابه- راه آسفالته هویزه رفیع، راه شنی، نظامی پاسگاه‌های طبر - شط علی و راه آسفالته اهواز، جاده سید خلف به طلائیه می‌باشند.
هورالعظیم به دلیل تأمین نشدن حق آبه مورد انتظار، با کم‌آبی روبه‌رو است و تخلف قانونی شرکت پیمانکار چینی شرکت ملی نفت ایران در این منطقه نیز به تخریب بخشی از زیست‌بوم آن منجر شده‌است. هم‌اکنون قسمت‌هایی از زیست‌بوم بخش ایرانی این تالاب از بین رفته‌است.
ساکنان منطقه
حاشیه‌نشینان این تالاب اکثراً از طوایف سواعد که از مردمان عرب ایران و عراق می‌باشند، تا پیش از وقوع جنگ ایران و عراق، در ده‌ها روستا و آبادی حاشیهٔ تالاب، با استفاده از این تالاب و نیز از آبزیان آن، اقتصاد خانواده‌های خویش را تأمین می‌کردند. میان سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۲، دولت صدام حسین، تلاش کرد تا این تالاب را خشک نماید، چون تصور می‌کرد گروه‌های مسلح مخالف حزب بعث، در این محل زندگی می‌کنند. بیشتر ساکنان این منطقه که عمدتاً شیعیان بودند، پس از خشک شدن این منطقه، به شهرها نقل مکان کردند تا سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام که آب دوباره به این منطقه باز شد، بیشتر از ۹۰ درصد تالاب خشک شده بود.
روستاهای مجاور
تقریباً تمام روستاهای مجاور تالاب بجز شهر رفیع، به‌طور کلی از بین رفته‌اند. از جملهٔ این روستاهای از میان رفته می‌توان: دبیه، حسچه، لولیه، عمه، کسر، مچریه، محیّره، سیّدیّه، ابوچلاچ، مشیمشیّه، جرایه، طبر، شط علی، زهیریِه، برگه، و برص را نام برد.
خشک شدن کلان تالاب (هورالعظیم) میزان وقوع توفان‌های ریزگردی را افزایش داده‌است و باعث شده استان خوزستان با گرد و غبارهایی بالغ بر حدود ۲۱ برابر استاندارد جهانی، مواجه شود.
آثار تاریخی
در دوران جنگ ایران و عراق شهرستان دشت آزادگان متحمل خسارات سنگینی گردید و تقریباً به‌طور کامل ویران گردید. این منطقه در طول حیات خود شاهد فراز و نشیب‌های فراوانی بوده به‌طوری‌که از تاریخ کهن آن آثاری باقی نمانده‌است. مناطق عملیاتی دهلاویه، هویزه و چذابه، جفیر، طلائیه از جمله جاذبه‌های گردشگری این منطقه می‌باشند.
پوشش گیاهی
گیاهان کفزی تالاب شامل: نی، جگن (چولان)، لوئی، بردی، تره تیزک. گیاهان شناور در تالاب گونه‌هایی از گیاهان هستند که ریشه در آب داشته، به صورت شناور در سطح یا بخشی از آب زندگی می‌کنند، که شامل: گیاهان قهوه‌ای سبزینه دار؛ تیره گل‌میمونیان. گیاهان سواحل تالاب که در مجموع گیاهانی که در خشکی‌های اطراف و سواحل تالاب هستند را در بر می‌گیرند و شامل: کاگله، کاهوی وحشی، سورمه صحرائی می‌باشند. مهمترین گونه‌های گیاهی این منطقه عبارتند از: نی، جگن (چولان)، لوئی و نیلوفر آبی.
پستانداران
تنوع جامعه پستانداران در تالاب بسیار محدود است ولی از این نظر که تأثیرات عمیقی بر روی ساختار زندگی انسانی دارد حائز اهمیت است. از جمله پستانداران معروف کنارزی منطقه تالاب گاومیش است که به صورت اهلی زندگی کنند و بیشتر وقت خود را در نواحی ساحلی تالاب می‌گذراند از سایر پستانداران تالاب می‌توان به گراز، سگ آبی و خفاش اشاره نمود.
آبزیان
در مجموع بیش از ۱۲ گونه ماهی در تالاب زیست می‌کنند، که عبارتند از: بنی – عنزه- گتان- حمری-شلج- آمور- برزم- بیاح و کپور نقره‌ای.
پرندگان
محل زمستان گذرانی بسیاری از پرندگان آبزی و کنارآبزی از قبیل: اردک‌ها، غاز خاکستری، چنگر، انواع آبچلیک و غیره می‌باشد. ۵ گونه کمیاب تالاب عبارتند از میوه خور، اکراس آفریقایی، عروس‌غاز، غاز پیشانی‌سفید کوچک و اردک مرمری.
دسترسی حیات‌وحش
راه‌های دسترسی جهت مشاهده حیات وحش: جاده‌های موجود در تالاب جاده طبر- شط علی و جاده شرکت نفت از جمله راه‌های دسترسی جهت مشاهده حیات وحش می‌باشد.
تخریب تالاب
منابع طبیعی کلان تالاب (هورالعظیم) از زمان جنگ بین ایران و عراق با تهدید روبه‌رو بوده‌است. کمبود آب ناشی از احداث سد در مسیر رودخانه‌های منتهی به این تالاب می‌تواند آسیب‌های قابل توجهی به این زیستگاه وارد کند. پیش از این گزارش شده بود که خشک شدن بخش‌های وسیعی از این زیستگاه عظیم در جنوب غرب ایران نقش مهمی در به راه افتادن توفان ریزگردی و گرد و خاک در منطقه داشته‌است. به دنبال فعالیت‌های صنعت نفت در منطقه، ارتباط آبی بین بخش‌های مختلف کلان‌تالاب (هورالعظیم) برقرار نیست و به همین دلیل این تالاب در برخی قسمت‌ها به حالت مرداب درآمده‌است.
احیاء تالاب
یکی از برنامه‌های زیست‌محیطی دولت یازدهم به ریاست حسن روحانی و معاونت زیست‌محیطی رئیس‌جمهور، معصومه ابتکار و اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان و اداره محیط زیست هویزه، احیاء کلان‌تالاب (هورالعظیم) از سال ۱۳۹۳ بوده‌است که براساس گزارش سازمان محیط زیست ایران در ۱۶ خرداد ۱۳۹۶ ۸۰٪ کلان‌تالاب (هورالعظیم) احیاء شده‌است.
باج
باج (که خراج هم گفته می‌شود) سرمایه‌ای است که یکی از طرفین به عنوان نشانه‌ای از احترام یا اغلب در زمینه‌های تاریخی یا نشانی از تسلیم یا وفاداری به دیگری می‌دهد.
خراج نوعی ثروت و سرمایه است که غالباً یک طرف به عنوان احترام یا مانند آنچه که در متن‌های تاریخی معمولاً وجود داشت به عنوان تسلیم یا بیعت به دیگری می‌دهد. دولت‌های مختلف باستان از حاکمان سرزمینی که دولت آن‌ها را فتح می‌کرد یا تهدید به فتح آن‌ها می‌کردند، خراج می‌گرفتند. در صورت اتحاد، احزاب کمتر ممکن است به احترام احزاب قدرتمندتر به عنوان وفاداری و اغلب به منظور تأمین مالی پروژه‌هایی که به سود هر دو طرف است، ادای احترام کنند. به عنوان «ادای احترام» به رسمیت شناختن توسط پرداخت کننده تسلیم سیاسی به گیرنده پرداخت معمولاً لازم است. مبالغ کلان، اساساً پول حمایتی، که توسط امپراتوری‌های بعدی روم و بیزانس به مردم بربر پرداخت می‌شود تا از حمله آنها به خاک امپراتوری جلوگیری کند، معمولاً «خراج» خوانده نمی‌شود زیرا امپراتوری هیچ موقعیت سیاسی فرومایه ای را قبول نمی‌کند. پرداخت‌های یک نهاد سیاسی برتر به یک شخص حقیر، که برای اهداف مختلف انجام می‌شود، با اصطلاحاتی از جمله «یارانه» یا «کمک مالی» توصیف می‌شود.
امپراتوری‌هایی که خراج می‌گرفتند با کسانی مانند امپراتوری روم که سرزمین‌های تحت کنترل و کنترل بیشتری دارند، در تضاد است. دولت فرعی دولتی است که موقعیت سیاسی و استقلال خود را فقط با پرداخت خراج حفظ می‌کند. اگرچه، جمهوری روم و امپراتوری روم گاهی پادشاهی مشتری را کنترل می‌کردند و از این طریق خراج می‌گرفتند.
در کشورهای مختلف
حاکمان قرون وسطایی روسیه نیز تنها از دولت‌های روسیه که همچنان به اداره خود ادامه می‌دهند، خراج و خراج دریافت می‌کنند. آتن از شهرهای دیگر لیگ دیلان باج می‌گرفت. امپراتوری‌های آشور، بابل، کارتاژ و روم از استان‌های خود و پادشاهی‌های تابعه خراج دریافت کردند. چین باستان از ایالت‌های مختلف مانند ژاپن، کره، ویتنام، کامبوج، بورنئو، اندونزی، سریلانکا، نپال، میانمار و آسیای مرکزی باج می‌گرفت. امپراتوری آزتک نمونه دیگری است. جمهوری روم به منظور پرداختن به جنگ، به عنوان پرداختی معادل مالیات متناسب با املاک، خراج دریافت می‌کرد.
در چین
در چین باستان، سیستم خراج، وسیله اداری برای کنترل منافع آنها و همچنین ارائه اولویت‌های تجاری منحصر به فرد برای کسانی که از مناطق خارجی خراج می‌گرفتند، فراهم می‌شد. این بخشی جدایی ناپذیر از فلسفه کنفوسیوس بود، که چینی‌ها آن را معادل پسران کوچکتر از پدر و مادر بزرگتر می‌دانند که با اختصاص بخشی از دارایی، دارایی یا کالاهای خود به این منظور، از والدین بزرگتر مراقبت می‌کنند. ازدواج‌های سیاسی بین امپراطوری چین و دولت‌های ادای احترام، مانند Songtsen Gampo و Wencheng (Gyasa) وجود داشته‌است.
طبق سند تاریخی کره سامگوک ساگی (کره ای: 삼국사기؛ هانجا: 三國 史記)، گوگوریو در سال ۳۲ میلادی نماینده دیپلماتیک را به خاندان هان فرستاد و امپراتور گوآنگو از هان گوگوریو را با عنوان رسمی تصدیق کرد. روابط فرعی بین چین و کره در طول سه پادشاهی کره برقرار شد اما در عمل فقط یک تشریفات دیپلماتیک برای تقویت مشروعیت و دستیابی به کالاهای فرهنگی از چین بود. این امر تحت سلسله‌های مختلف و درجات مختلف تا شکست چین در جنگ چین و ژاپن در سالهای ۱۸۹۴–۱۸۹۴ ادامه داشت. رابطه بین چین و ویتنام «یک سیستم سرشاخه سلسله مراتبی» بود. پس از جنگ چین و فرانسه، چین با معاهده تینسین (۱۸۸۵) به سوء ظن خود در مورد ویتنام پایان داد. تایلند از زمان سلسله سوئی تا زمان شورش Taiping از اواخر سلسله چینگ در اواسط قرن نوزدهم همیشه به عنوان یک دولت فرعی یا فرعی تحت فرمان چین بود.
در ایران
در زمان هخامنشیان گونه‌ای از باج تنها به منظور تأمین هزینه‌های حفاظت از شهرها و امپراطوری از گونه‌ها و طوایف مختلف مردم کسب می‌شد. این گونه از باج برای برتریِ دینیِ هخامنشیان گرفته نمی‌شد.
امپراتوری باستان هخامنشی پارسی نمونه ای از امپراتوری خراج باستان است. موردی که به غیر از پرداخت خراج عادی، که ممکن است طلا، کالاهای لوکس، حیوانات، سربازان یا بردگان باشد، تقاضای کمی نسبت به افراد غیرفارسی خود داشت. با این حال، عدم ادامه پرداخت‌ها عواقب ناگواری به همراه داشت. نقش برجسته‌های تخت جمشید موکب‌هایی از چهره‌هایی را نشان می‌دهد که انواع مختلفی از باج گذاری را دارند.
در اروپا
مهاجمانی مانند وایکینگها و قبایل کلتیک در صورتی‌که باج موردِ نظر خود را دریافت می‌کردند از حمله به قبایل دیگر احتراز می‌کردند. در اروپا باج همیشه پول نبود. گاهی نیز با گرفتنِ گروگان در ازای رفتار خوب موافقت می‌کردند.
در اسلام
خلافت اسلامی معرفِ یک شکل جدید از باج بود که با نام جزیه شناخته می‌شد و به‌طور قابل توجهی از اشکال رومی پیش از خود متفاوت بود.
مسیحیان شبه جزیره ایبری واژه جزیه را به tributo ترجمه کردند و پسینترها این گونه از باج در سرزمین‌های بر جدید به وسیلهٔ امپراتوری اسپانیا و امپراتوری پرتغال بکار گرفته شد.
مولدورف (ناحیه)
مولدورف یک ناحیه روستایی در آلمان است که در بایرن علیا واقع شده‌است.
اوواچ
اوواچ رودخانه‌ای است که در صربستان و بوسنی و هرزگوین جریان دارد.
آستیلب
آستیلب نام یک سرده از تیره خاراشکنیان است.
آبشار دویت
آبشار دویت (به انگلیسی: Dewitt Falls) آبشاری است که در همیلتون (انتاریو)، کانادا واقع شده و ارتفاع کلی ریزشگاه آن ۷ m است.
نهنجه
نهنجه، روستایی از توابع بخش جوکار شهرستان ملایر در استان همدان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ترک غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۶۷ نفر (۳۱ خانوار) بوده‌است.
این روستا به چند طایفه مهم به نام‌های آلمَس بندان - داریوش بندان - زلفعلی بندان - عظیم بندان و کمربندان تقسیم می‌شوند.پیشه بومیان ساکن روستا دامداری کشاورزی و قالی بافی است و اکثر کسانی که از روستا کوچ نموده اند در حرفه گچ کاری و گچ بری مشغول به کارند از موقعیت های استراتژیک این روستا، معدن غنی سیلیس در جاده منتهی به روستا می‌باشد.
احمدقلی احمدی
احمدقلی احمدی استاد بزرگ دوتار (۱۳۰۴–۱۳۸۵ خورشیدی) وی از ده سالگی آموزش دوتار را نزد دائی‌ خویش خان محمد قیطاقی آموخت و ۶۰ سال تجربه و آموزش او را یکی از «بخشی‌گران» برجسته زمان خویش بار آورد. وی یکی از بزرگترین و اصیل‌ترین بخشی‌ها، از نسل تکرارناپذیر در موسیقی و فرهنگ شمال خراسان بود. استاد او مرحوم خان محمد قیطاقی سرسلسله و استاد اکثر بخشیان بنام معاصر منطقه قوچان (همچون مرحوم حاج حسین یگانه، حاج قربان سلیمانی، مرحوم اسماعیل ستارزاده، مرحوم رستم جعفرآبادی و حاج غلام حسین و...) بود. کوک‌های معمول دوتار نوازندگان و بخشیان شمال خراسان در حال حاضر محدود و متمرکز به دو کوک شده‌است که احمدی از این جرگه خارج و ضمن حفظ عین فواصل استادش همانند او از یکی از کوک‌های مهجور و بسیار قدیمی استفاده می‌کرد. در آواز سبک خاصی در استفاده از حنجره و صداسازی داشت و در نواختن نیز پایبندی عامدانه و وسواس احمدی به حفظ دقیق و پرهیز از دخل و تصرف در آموخته هایش، چشمگیر بود. وی پس از حدود ۸۱ سال زندگی در آخرین ساعات روز آخر آذرماه ۱۳۸۵ در اولین لحظات ورود به محل سکونت خود (شهر کهنه قوچان) در برگشت عاجلانه از تهران در پی شرکت در جشنواره <نعت خورشید> در مسیر منزل، دار فانی را وداع گفت. تنها شاگرد او سعید طهرانی زاده می‌باشد.
دیوی کراکت (مجموعه تلویزیونی)
دِیوی کراکت (Davy Crockett) نام یک مجموعه تلویزیونی آمریکایی است که در سال‌های ۱۹۵۴ تا ۱۹۵۵ میلادی از شبکهٔ تلویزیونی ای‌بی‌سی پخش شد.
در این مجموعه تلویزیونی، فس پارکر در نقش «دیوی کراکت» و بادی ابسن در نقش دوست او «جرج راسل» هنرنمایی می‌کنند.
کمی پس از پخش این مجموعه، سه قسمت اولِ آن را با هم ترکیب کرده و به صورت یک فیلم سینمایی در سال ۱۹۵۵ و دو قسمت آخر را نیز در قالب فیلمی دیگر، در ۱۹۵۶ اکران نمودند.
بخش‌هایی از این مجموعه تلویزیونی در پارک ملی کوه‌های بزرگ اسموکی تصویربرداری شده‌است.
این مجموعه تلویزیونی، در سال ۱۳۵۲ خورشیدی، با دوبلهٔ فارسی از تلویزیون ملی ایران پخش شد.
هنک ووگلز
هنک ووگلز (Henk Vogels؛ زادهٔ July 31, 1973) دوچرخه‌سوار اهل استرالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به تیم دوچرخه‌سواری کردیت اگریکول اشاره کرد.
سفیدتمشک
سِفیدتَمِشک (نام قدیمی: سفیدتَمیشه) یکی از روستاهای شهرستان رامسر استان مازندران ایران است. این روستا شمالی ترین نقطه استان مازندران از لحاظ مختصات جغرافیایی است.
این روستا در منتتهی‌الیه باختر استان مازندران و شهرستان رامسر در جادهٔ رامسر به چابکسر و در فاصلهٔ کمی از شهر چابکسر قرار گرفته.
جغرافیا
پیرامون سفیدتمشک باریکه‌ای است جلگه‌ای که از شرق به اردوگاههای تربیتی رامسر، از غرب به رودخانه سورخانی، از جنوب به کوه و جنگل و از شمال به جاده اصلی گیلان و مازندران محدود است.
رود سفیدتمشک که بین چابکسر و رامسر جاری است، استان مازندران را از استان گیلان جدا می‌کند.
سفیدتمشک در نزدیکی کوه ایلمیلی واقع شده و غار گرگر لوکا در بلندی‌های این کوه از مکان‌های گردشگری منطقه است. دریاپشته، جنگ‌سرا و میان‌ده از روستاهای نزدیک به سفیدتمشک هستند.
تاریخچه
در ۷۵۰ قمری که سید رکابزن کیای حسنی سخت‌سر (رامسر) را تختگاه خود قرار داد سفیدتمیشه سرحد غربی سخت‌سر شد.
در قدیم تنها راه ارتباطی ساحلی که به جاده شاه‌عباسی معروف بود از محل این روستا می گذشت و این جاده به خاطر وجود راهزنان که کوه ایلمیلی پناهگاهشان به‌شمار می‌آمد.
در اواخر قرن سیزدهم شمسی بانو مرجان پورشمسیان ملک سفید تمشک را از خانهای منطقه خریداری نمود و برای ایجاد آبادی و امنیت، سایرین را نیز در این منطقه سکنا داد. بعدها افرادی مثل حاج مراد (برادر بانو مرجان)و حاج غلامحسین پورشمسیان (پسر ارشد بانو مرجان)با ایجاد باغ‌های چای و مرکبات به آباد کردن منطقه و توسعه روستا کمک کردند.
امروزه طرح‌هایی مثل مجموعه گردشگری تله کابین رامسر در همین منطقه تأسیس شده‌است که گردشگران زیادی از سراسر ایران و حتی جهان از آن استفاده می‌کنند.
آرتسرونی آقاجانیان
زندگی‌نامه
در ۲۱ نوامبر ۱۹۵۵ در آرتیک به دنیا آمد و از دانشگاه دولتی علم اقتصاد ارمنستان فارغ‌التحصیل شد.
ترنج (آلبوم)
ترنج، اولین آلبوم رسمی محسن نامجو است. آلبوم ترنج مدت‌ها در دفتر شعر و موسیقی وزارت ارشاد در انتظار مجوز مانده بود و در نهایت مجوز انتشار آن توسط مرکز موسیقیِ راپورت صادر شد.
ضبط این آلبوم با گروه ماد و در استودیو رهگذر انجام شده است.
آهنگ‌ها
قطعهٔ تصویری رو سربنه به بالین نیز در نسخهٔ رسمی آلبوم قرار دارد که تنها توسط رایانه قابل مشاهده است.
اگیسی
اگیسی (به لاتین: Agići) یک منطقهٔ مسکونی در بوسنی و هرزگوین است که در جمهوری صرب بوسنی واقع شده‌است.
دهستان خفرک علیا
دهستان خفرک علیا نام دهستانی در بخش سیدان شهرستان مرودشت، استان فارس در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۹۸۷ نفر (۲۶۲۱ خانوار) بوده‌است.
ایرواشر
هواشور یا ایرواشر (به انگلیسی Airwasher) دستگاهی است که برای غبارگیری و زدودن آلودگی هوا، رطوبت زنی، رطوبت‌گیری و خنک سازی هوا به کار می‌رود.ایرواشر می‌تواند به صورت مستقل یا به عنوان جزئی از هواسازها و دیگر سیستم‌های تهویه مطبوع مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
اجزا
اجزای مهم ایرواشر بر حسب اینکه به صورت مستقل یا در تعامل با بقیه سیستم‌های تهویه مطبوع مورد استفاده قرار بگیرد شامل: فن، فیلتر تصفیه هوا (فلزی یا پارچه ای)، نازلها، دیفیوزر(پخش‌کننده هوا)، کویل آب گرم و تیغه‌های قطره گیر می‌باشد.
نحوه کار
هوای آلوده توسط فن که در انتهای دستگاه قرار دارد به داخل دستگاه مکیده می‌شود.وپس از عبوراز فیلترهای غبارگیر هوای نسبتا تمیز واردمحفظه آبفشان شدهاین هوا توسط دیفیوزر در قسمت آبفشان به‌طور یکنواخت پخش شده و ذرات گرد وغبار و آلودگیهای موجود در هوا پس از برخورد با قطرات پودری آب که از نازلها پاشیده می‌شونداز هوا زدوده شده و هوای تمیز به بیرون از دستگاه منتقل می‌گردد در ضمن عمل غبارگیری، تبادل حرارتی هوا با قطرات آب با کمک فن باعث خنک شدن هوای انتقالی به بیرون نیز می‌گردد.
منابع
سایت تهویه مطبوع
پایگاه علوم وتحقیقات صنعت تاسیسات
روبینا دیلایک
روبینا دیلایک بازیگر تلویزیون هند است که با بازی در نقش رادیکا در عروس بزرگ و سومیا سینگ در احساس وجود قدرت شناخته می‌شود. او در حال حاضر در مجموعه تلویزیونی هندی رئیس بزرگ 14 بازی می‌کند.
اوایل زندگی
دیلایک در ۲۶ اوت ۱۹۸۷ در شیملا، هیما چال پرادش متولد شد. او در مدرسه دولتی شیملا و کالج سنت بده، شیملا تحصیل کرد. پدرش نیز نویسنده است و او کتابهای زیادی به زبان هندی نوشته‌است.
در روزهای جوانی، او یکی از نامزدهای مسابقهٔ زیبایی بود، در دو مسابقه زیبایی محلی برنده شد و در سال ۲۰۰۶ به عنوان خانم شیملا لقب گرفت. او در طول دوران مدرسهٔ خود یک قهرمان در سطح ملی بود. در سال ۲۰۰۸، او برنده مسابقه خانم شمال هند شد که در چندیگر برگزار شده بود.
حرفه
او کار بازیگری خود را از عروس بزرگ آغاز کرد اگرچه می‌خواست خدمات اداری هند باشد و در حال آماده‌سازی بود اما در آزمون انتخاب شد و در چندی گر برگزار شد.
دیلایک با بازی رادیکا شاستری در تلویزیون Zee در عروس بزرگ در کنار اواینش ساچدف و تکرار نقش در دنباله نمایش به رسمیت شناخته شد.
قرار موقت
قرار موقت نشان‌دهندهٔ توافق بین دول و طرفینی است که عقیده‌شان با هم متفاوت است به نحوی که خود طرفین بر اختلاف‌نظر توافق دارند. Modus به معنی حالت و روش و vivendi به معنای زندگی است. جمع این دو واژه به معنای روش زندگی کردن است یا به طور ضمنی دلالت دارد بر توافق و اجازهٔ طرفین اختلاف به این‌که زندگی ادامه پیدا کند. برای مثال زمانی‌که طرفین علی‌رغم ناسازگاری‌های سیاسی، تاریخی، فرهنگی در خصوص یک منطقهٔ حاکمیتی مناقشه و اختلاف دارند و به قرار موقت متوسل می‌شوند، در واقع به خاطر نگرانی از حدوث امر نامطلوب و محتمل‌الوقوع یک توافقی در رابطه با اختلافشان ایجاد می‌شود. در حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل این سند معمولاً برای تعهدات موقت به کار می‌رود و بیان‌گر ارادهٔ طرفین در ایجاد توافقنامه‌های غیر رسمی و موقتی خصوصاً در امور سیاسی است. هم‌چنین از این سند برای تعهداتی که زمینهٔ صلح و آشتی طرفین را فراهم می‌سازد، استفاده می‌شود. از آن‌جا که قرار موقت در اغلب موارد غیر رسمی است، نیاز به تصویب قوهٔ مقننه ندارد.
روبینا دیلایک
حرفه
از سال ۲۰۱۶ به سال ۲۰۲۰، دیلایک با بازی در نقش سینگ، که یک زن در نقش ترنس درشبکه تلویریونی رنگ شاکتی -آستیتوا که احساس کی در مقالب ویویان دسنا.
رسانه‌ها
در سال ۲۰۱۶، دیلایک یازدهمی نفر از ۵۰ نفر فهرست زنان سکسی آسیا قرار گرفت توسط شرقی چشم. او در سال ۲۰۱۷ یک مقام صعود کرد و به مقام دهم در لیست مشابه بالا رفت.
زندگی شخصی
در سال ۲۰۱۸، دیلایک با بازیگر تلویزیون آبیناف شاکلا ازدواج کرد.
۵ مرداد
۵ مرداد صد و بیست و نهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. تا پایان سال ۲۳۶ روز (۲۳۷ روز در سال کبیسه) باقی‌است.
کیل
کیل  مرکز و پرجمیعت‌ترین شهر ایالت اشلسویگ-هولشتاین آلمان با ۲۳۶٬۰۰۰ نفر جمعیت است.
این شهر حدوداً در ۹۰ کیلومتری هامبورگ قرار دارد. این شهر شهری بندری بوده و دریانوردی در آن رونق دارد.
میان‌ده، لنکران
میان‌ده یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان لنکران واقع شده‌است.
خوزه مانوئل خورادو
خوزه مانوئل خورادو مارین (José Manuel Jurado Marín؛ زادهٔ June 29, 1986) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به رئال مادرید، اتلتیکو مادرید، رئال مایورکا، شالکه ۰۴، اسپارتاک مسکو، واتفورد، اسپانیول، الاهلی عربستان سعودی، چانگچون یاتای و کادیس اشاره کرد.
پینت کریک (اوهایو)
پینت کریک (اوهایو) رودخانه‌ای است که در ایالات متحده آمریکا جریان دارد.
الیزابت دومیتین
الیزابت دومیتین در سال ۱۹۲۵ به دنیا آمد و در ۲۶ آوریل سال ۲۰۰۵ درگذشت. او نخست وزیر جمهوری آفریقای مرکزی بود.
اوستوپوویتسه
اوستوپوویتسه یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه برنو-تسوونتری واقع شده‌است. اوستوپوویتسه ۳٫۸۳ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۵۴۴ نفر جمعیت دارد و ۲۴۵ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اختر آبی
اختر آبی یا آمسونیا نام یک سرده از تیره خرزهره‌ایان است.
آبشار دهوئاندهار
آبشار دهوئاندهار (به انگلیسی: Dhuandhar Falls) آبشاری است که در مادایا پرادش، هند واقع شده و ارتفاع کلی ریزشگاه آن ۳۰ m است.
آلفا
واژه آلفا به معنی‌های زیر بکار می‌رود:
سلطان زین‌العابدین
مجاهدالدین زین‌العابدین علی بن شاه‌شجاع (جلوس ۷۸۶ ه‍.ق (۱۳۸۴ م.) - عزل ۷۸۹ (۱۳۸۷)
زین العابدین فرزند شاه شجاع پس از درگذشت پدر و بنا بر وصیت او بر تخت نشست اما یزد همچنان در دست شاه یحیی و کرمان در دست عمادالدین احمد بود. دوران کوتاه فرمانروایی او در مجادله با شاهزادگان مظفری سپری شد. هنگامی که امیر تیمور به سرعت ایالت‌های ایران را یکی پس از دیگری تسخیر می‌کرد، آل مظفر، سرگرم زد و خورد داخلی و خانوادگی بودند. چون زین‌العابدین در جایگاه پادشاهی نشست، شاه یحیی با سپاهیان خود از یزد عازم تسخیر شیراز شد. لیکن با زین‌العابدین که برای مقابله با او از شیراز بیرون آمده بود، صلح و سازش نمود.
سلطان زین‌العابدین پس از آسوده شدن از سوی شاه یحیی، برای مدتی در آرامش و امنیت بر فارس حکمروایی کرد و چون مردی خوش خلق و مهربان و آسان‌گیر بود، و با تودهٔ مردم با رأفت برخورد می‌کرد، اغلب مردمان خواستار او بودند. زین‌العابدین، امیر سُیورغَتمِش را که زندانی شاه شجاع بود، از بند آزاد کرد و به کرمان فرستاد تا به تدریج زمینه چیرگی او را بر کرمان فراهم آورد. پس از ورود وی به آنجا، اوغانی‌ها به وی پیوستند. چون عمادالدین احمد از این موضوع آگاه شد، روی به جنگ سیورغتمش آورد. سیورغتمش که بر انبوهی لشکر کرمان آگاهی یافت، به سوی گرمسیر کرمان عقب‌نشینی کرد و از آنجا فرستاده‌ای نزد زین‌العابدین روانه کرد و از او یاری خواست. اما با وجود یاری زین‌العابدین، سیورغتمش در جنگ شکست خورد و به هلاکت رسید ۷۸۷ ه‍.ق / ۱۳۸۵ م.
امیر تیمور که در شوال ۷۸۹ ه‍.ق/ اکتبر ۱۳۸۷ م. آذربایجان را گشوده و در آنجا به سر می‌برد، سفیری نزد سلطان زین‌العابدین به شیراز فرستاد و او را نزد خود خواند، تا پس از دیدار با وی، بار دیگر او را به فرمانروایی فارس منسوب نماید. اما زین‌العابدین نپذیرفت و به فرستاده امیر تیمور اجازه بازگشت نداد. چون تیمور از این امر آگاه شد، زین‌العابدین که یارای رو در رویی با امیر تیمور را در خود نمی‌دید، شیراز را رها کرد و به شوشتر رفت. تیمور به اصفهان رسید و به بهانه‌ای، گروهی بسیار از مردم شهر را از دم تیغ گذراند و پس از آن به شیراز رفت. در آن شهر، عمادالدین احمد از کرمان و شاه یحیی از یزد به خدمت او رسیدند لیکن چون در همین ایام خبر شورش سمرقند به تیمور رسید، کرمان را به سلطان عمادالدین احمد و فارس را به شاه یحیی سپرد خود در اوایل ۷۹۰ ق/ ۱۳۸۸ م راهی ماوراءالنهر شد. از سوی دیگر، چون زین‌العابدین به شوشتر رسید، شاه منصور در بیرون شهر اقامتگاهی برای او فراهم کرد. چندی نگذشت که شاه منصور، زین‌العابدین را با سرداران لشکرش به میهمانی دعوت کرد و چون همگی در مجلس حاضر شدند، آنان را دستگیر و زندانی ساخت و لشکر شیراز را با خود همداستان کرد و رهسپار آن دیار شد. زین‌العابدین با تبانی با زندانبان خود، از بند رست و به اصفهان رفت. در آن شهر سپاهی گرد آورد و راهی شیراز شد تا شاه منصور را که شیراز را تسخیر و بر تخت شاهی مظفریان نشسته بود، سرکوب نماید. در نبردی که میان دو سپاه درگرفت، زین‌العابدین شکست خورد و به اصفهان بازگشت. در اوایل ۷۹۳ ق/ ۱۳۹۰ م، شاه منصور به اصفهان شتافت. زین‌العابدین که یارای مقاومت نداشت، از برابر او گریخت و آهنگ خراسان کرد. منصور به تعقیب او رفت و در میان راه، کاشان را به تصرف در آورد. چون سلطان زین‌العابدین به ری رسید، موسی جوکار که فرمانروای ری بود، او را دستگیر و نزد شاه منصور فرستاد. زین‌العابدین بنا به روش مرسوم مظفریان به دستور شاه منصور نابینا و به اصفهان فرستاده شد.
نیدرتاوف کیرشن
نیدرتاوف کیرشن (به آلمانی: Niedertaufkirchen) یک شهر در آلمان است که در بایرن واقع شده‌است.
خصوصیات
نیدرتاوف کیرشن ۲۶٫۶۹ کیلومترمربع مساحت دارد ۴۴۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مردم‌سالاری مشارکتی
مردم سالاری مشارکتی  فرآیندی است که بر مشارکت گسترده افراد در حیطه اهداف و فعالیت‌های نظام‌های سیاسی  تأکید دارد. ریشه‌شناسی واژه دموکراسی  اشاره بر مردم در قدرت دارد و بنابراین تمام دموکراسی‌ها ، مشارکتی اند. این نظریه بر این است که مردم سالاری نمایندگی سنتی ( پارلمانی ) به محدود کردن مشارکت شهروندان از طریق تنها رای دادن میپردازد و بدین ترتیب حکومت واقعی در دست سیاستمداران باقی می ماند.
کوشش مردم سالاری مشارکتی ، ایجاد فرصت‌هایی برای تمام اعضای گروههای سیاسی جهت مشارکت مفید در امر تصمیم‌گیری است و تلاش می‌کند حوزه خود - افرادی که به چنین فرصت‌هایی دسترسی می یابند - را بیشتر کند.
بوربور (ملایر)
بوربور روستایی از توابع بخش جوکار شهرستان ملایر در استان همدان ایران است. بوربور نام یکی از ایل‌های قدیمی ایرانی‌تبار در غرب ایران بود که زمانی در اینجا سکونت داشتند.
جمعیت
این روستا در دهستان ترک غربی قرار دارد و بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۵۸۷ نفر (۱۶۹ خانوار) بوده‌است.
آلبرت فورستر
آلبرت فورستر (زاده ۲۶ ژوئیه ۱۹۰۲ - درگذشته ۲۸ فوریه ۱۹۵۲ ) یک سیاستمدار آلمانی در دوره رایش سوم و از سال ۱۹۳۵ تا سال ۱۹۴۵ گولایتر دانتزیگ بود.
بخش مرکزی شهرستان بشرویه
بخش مرکزی شهرستان بُشرویه، به مرکزیت شهر بشرویه، یکی از بخش‌های شهرستان بشرویه است. این بخش، از دو دهستان علی‌جمال و کرند تشکیل شده و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، تعداد ۱۷٬۳۹۰ نفر جمعیت داشته‌است. از این تعداد، ۳٬۶۱۲ نفر در روستاها و ۱۳٬۷۷۸ نفر در شهر بشرویه ساکن بوده‌اند.
ناصر شفق
ناصر حاجی حسینلو مشهور به ناصر شفق (زاده ۱۳۴۰ در خوی، آذربایجان غربی ) تهیه‌کننده، مدیر سینمایی و همچنین مدیر ورزشی اهل ایران است.
وی در سال ۱۳۶۱ با نوشتن نمایشنامه حدیث عشق در اولین دوره جشنواره تئاتر ایران برنده بهترین نمایشنامه شد.
نویسنده
فیلم نامه
نمایش نامه
جفری آرچر
جفری هاوارد آرچر (زاده ۱۵ آوریل۱۹۴۰) نویسنده و سیاست‌مدار سابق انگلیسی است. وی پیش از پرداختن به کار ادبی، حد فاصل سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۴ عضو پارلمان بریتانیا بود. آرچر در سالهای ۱۹۸۵–۱۹۸۶ معاون رئیس حزب محافظه‌کار بریتانیا بود.
رایی‌خزندگان
رایی‌خزندگان راسته‌ای از شاه‌خزندگان درنده بودند که در دوره تریاس می‌زیستند و از خویشاوندان دور تمساح‌سانان امروزی محسوب می‌شدند. این جانوران بین ۴ تا ۶ طول داشتند و بزرگ‌ترین شکارچیان زمان خود محسوب می‌شدند. رایی‌خزندگان در پایان دوره تریاس در جریان رویداد انقراض تریاس–ژوراسیک به طور کامل منقرض شدند و ددپایان جای این خزندگان بزرگ را در زنجیره غذایی گرفتند. این راسته در سال ۱۹۴۲ توسط دیرینه‌شناس آلمانی فردریش ون هوان نام‌گذاری شدند و فسیل‌های آن‌ها در سوئیس، ایتالیا، آرژانتین و آمریکا شناسایی شده‌اند.
بیشاپ کریک (شهرستان اینیو)
بیشاپ کریک (اینیو کانتی) رودخانه‌ای به‌طول 7400 ft است که در ایالات متحده آمریکا جریان دارد.
آبشار دیکز کریک
آبشار دیک کریک (به انگلیسی: Dick's Creek Falls) آبشاری است که در ایالات متحده آمریکا واقع شده و ارتفاع کلی ریزشگاه آن ۶۰ ft است.
آقطی کانادایی
آقطی کانادایی نام یک گونه از سردهٔ آقطی است.
اوستراتا
اوستراتا یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه زلین واقع شده‌است. اوستراتا ۳٫۵۵ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵۹ نفر جمعیت دارد و ۳۱۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
وصله ناجور مهمانی آخر هفته
وصلهٔ ناجور مهمانی آخر هفته (The Weak-End Party) یک فیلم کمدی صامت آمریکایی است که در سال ۱۹۲۲ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به استن لورل، ماریون آی، بیب لاندن و هری ال. راتنبری اشاره کرد.
۶ مرداد
۶ مرداد صد و سی و اُمین روز از سال در گاه شماری خورشیدی است. به پایان سال ۲۳۵ روز (۲۳۶ روز در سال کبیسه) مانده‌است.
اگلال
اگلال (به لاتین: Aglal) یک منطقهٔ مسکونی در مالی است که در استان تومبوکتو واقع شده‌است.
ویان، لنکران
ویان یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری آذربایجان است که در شهرستان لنکران واقع شده‌است. مسجد روستا از قرن هجدهم است و در وزارت فرهنگ و گردشگری ثبت شده است. ویان ۲٬۶۰۳ نفر جمعیت دارد.
جی مک‌کارتی
جی مک‌کارتی (Jay McCarthy؛ زادهٔ September 8, 1992) دوچرخه‌سوار اهل استرالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به تیم تینکوف و بورا–هانسگروهه اشاره کرد.
جف یورک
جف یورک (Jeff York; March 23, 1912 – 1912:3:23, October 11, 1995) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود.
گزیده فیلمشناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
کینبال
کینبال (به انگلیسی:Kin-ball و Omnikin) یک بازی گروهیست که در سال ۱۹۸۶ در کبک کانادا توسط ماریو دمرس، یک استاد تربیت بدنی ابداع شد. فدراسیون بین‌المللی کینبال ۳٫۸ میلیون عضو دارد که عمدتاً از کانادا، ایالات متحده آمریکا، ژاپن، بلژیک، فرانسه، سوئیس، اسپانیا، آلمان، دانمارک و مالزی هستند.
کرایبورگ
کرایبورگ یک شهر در آلمان است که در بایرن واقع شده‌است.
خصوصیات
کرایبورگ ۲۷٫۵۶ کیلومترمربع مساحت دارد ۴۶۲ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
پوییسو (رود)
رودخانه پوییسو رودخانهای است که در فرانسه جریان دارد.
دهستان کرند (بشرویه)
دهستان کُرُند، یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان بشرویه در استان خراسان جنوبی است. این دهستان، در آبان ۱۳۸۷ و پس از ارتقای بخش بشرویه به شهرستان و جداشدن آن از شهرستان فردوس، به مرکزیت روستای کرند و از ترکیب روستاها، مزارع و مکان‌های بهشت‌آباد، تاج‌آباد، جارستان، حسین‌آباد، خلیل‌آباد، زرفت، سرتنوره، کلاته‌دهنه، زین‌آباد، آه‌جوک، عزیزآباد، جوزردان، قاسم‌آباد، تجرک، سنجوتک و محمدآباد تشکیل شد.
ماریا پینتاسگلو
ماریا دلوردس پینتاسگلو (Maria de Lourdes Ruivo da Silva de Matos Pintasilgo) در ۱۸ ژانویه ۱۹۳۰ به دنیا آمد و در ۱۰ ژوئیه ۲۰۰۴ درگذشت. او تنها زنی‌ست که تاکنون در تاریخ پرتغال نخست‌وزیر شده‌است.
خط روزگردان
خط روزگَردان یا خط بین‌المللی زمان (IDL) خطی است فرضی بر سطح کره زمین که از میانهٔ اقیانوس آرام می‌گذرد و کشتی‌ها و هواپیماها با گذر از این خط تاریخ روزی که در آن به‌سر می‌برند را عوض می‌کنند.
خط روزگردان به طور حدودی هم‌راستا با مدار نصف‌النهار ۱۸۰ درجه (نقطه مقابل نصف‌النهار مبدا) است اما در نقاطی خیلی از این مدار منحرف می‌شود تا از تقسیم زمانی برخی واحدهای سیاسی و گروه‌های جزیره‌ای جلوگیری شود.
هنگام عبور از این خط از غرب به شرق باید یک روز به تقویم اضافه کرد و به عکس هنگام عبور از شرق به غرب این خط باید یک روز از تقویم کم کرد. کشورهای واقع در شرق این خط، کشورهای غربی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ (نیمکره غربی) و کشورهای غربی آن، کشورهای شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ (نیمکره شرقی) به‌شمار می‌آیند.
جغرافیا
جُغرافیا (به عربی: الجغرافیا) یا ژِئوگرافی (به فرانسوی: géographie، ریشه آن از یونانی باستان: γεωγραφία، تلفظ: یِئوگرافیا) یا زمین‌نگاری، یک شاخه از علم است که خشکی‌ها، ویژگی‌ها، ساکنان و پدیده‌های زمین را مطالعه می‌کند. جغرافیا ارتباط گسترده‌ای با دیگر رشته‌های مرتبط در علوم اجتماعی و علوم طبیعی دارد. جغرافیدانان بر اثرات محیط اطراف بر فعالیت‌های انسانی، فرهنگ و رفاه و این که مردم به نوبه خود چگونه بر محیط اطراف خود تأثیر می‌گذارند، تأکید می‌کنند. ژئوگرافی در ایران و در دوران مدرن یک علم وارداتی بوده‌است و پایداری و ماندگاری آن نتیجه کوشش‌های دو استاد جغرافیا محمدحسین پاپلی یزدی و محمد مهدی دهقانپور در مجله تحقیقات جغرافیایی و حسین شکویی با دو اثر ارزشمند در فلسفه جغرافیا و دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری و سیروس سهامی  می‌باشد. جغرافیا در تعریف در میان کلیه علمای این علم مورد بحث و جدل است و هنوز یک اجماع در جغرافیا صورت نگرفته‌است و همواره با مطالعه تاریخ علم جغرافیا به تعاریف مختلفی برمی‌خوریم که دال بر پویایی جغرافیا است؛ ولی نکته اصلی در همه این تعاریف تکیه بر مفاهیم اصلی گیتی‌شناسی از جمله فضا، مکان، زمان، فاصله، و مقیاس است؛ بنابراین جغرافیای انسانی هم تعریف دقیقی ندارد. تنها کسانی می‌توانند در مورد تعاریف جغرافیایی اظهار‌نظر کنند که مقاله‌ای در سطح جهانی یا مجلات علمی و پژوهشی داشته باشند که مبتنی بر تحقیق باشد. برخی از پیشروان گیتی‌شناسی در ایران مصطفی مؤمنی و یداله فرید بودند.
خط روزگردان
اگر مسافری از غرب کره زمین به شرق (از قاره آمریکا به قاره آسیا) یک بار زمین را دور بزند، یک روز تقویمی از مبدأ حرکت خود، جلو می‌افتد و باید یک روز را از تاریخ کم کند و بر عکس از شرق کره زمین به غرب ( از آسیا به آمریکا) باید یک روز به تاریخ را اضافه کند.
جغرافیا
نخستین شخصی که از واژهٔ «ژئوگرافی» استفاده کرد، اِراتوستن (۲۷۶–۱۹۴ پ. م) بود که شامل کلمات GEO (زمین) و GRAPHY(توصیف و ترسیم) است، او علم جغرافیا را «علم مطالعه زمین به عنوان جایگاه انسان تعریف می‌کند.»
چهار سنت تاریخی در پژوهش‌های جغرافیایی عبارت است از: واکاوی (تجزیه و تحلیل) فضایی، پدیده‌های طبیعی و انسانی (جغرافیا به عنوان بررسی‌ای دربارهٔ پراکندگی)، مطالعات منطقه‌ای (اماکن و مناطق)، مطالعهٔ انسان و رابطهٔ او با زمین و پژوهش در علوم زمین است. با این وجود، جغرافیای نوین نظم و انضباطی فراگیر است که در درجهٔ نخست به دنبال درک زمین و همهٔ پیچیدگی‌های انسان و طبیعت بوده و تنها منحصر به چیزها و جایشان نیست، بلکه در مورد آن که چگونه تغییر کرده و خواهند کرد نیز می‌باشد.
جغرافیا یا زمین‌نگاری به عنوان «پلی میان انسان و علوم فیزیکی»، به دو شاخهٔ اصلی جغرافیای انسانی و جغرافیای طبیعی تقسیم شده‌است. جغرافیا را می‌توان همان‌طور که ویدال دولابلاش بیان کرده علم روابط متقابل انسان و طبیعت دانست. وی بیان می‌کند که طبیعت امکان‌هایی را در اختیار انسان قرار می‌دهد و انسان براساس فرهنگش از آنها بهره‌برداری می‌کند، البته باید توجه داشت که در دهه‌های اخیر انتقادهای بسیاری به این تعریف وارد شده‌است و امروزه اقتصاد سیاسی، مفهوم بازساخت، اقتصاد بازار آزاد در مرکز همه تعاریف جغرافیایی قرار گرفته‌است.
ریشه‌شناسی
واژه ژئوگرافیا از دو بخش تشکل شده: پیشوند ژئو به معنای زمین، و پسوند گرافی به معنای نگاری است.
پیش‌گفتار
جغرافی‌دانان به گونه‌ای سنتی، عده‌ای نقشه‌نگار که به بررسی نام مکان‌ها و تعدادشان می‌پردازند، به نظر می‌رسند. اگر چه بسیاری از جغرافی‌دانان در مکان‌نامی (ذکر نام‌های نواحی) و نقشه‌نگاری آموزش دیده‌اند، ولی این کار پیشهٔ اصلی‌شان نیست. جغرافی‌دانان به بررسی پراکندگی فضایی و زمانی پدیده‌ها، فرایندها، ویژگی‌ها و همچنین برهم‌کنش انسان و محیط زیست او به عنوان اثر فضا و مکانِ تحت تأثیر موضوعات مختلف از جمله اقتصاد، بهداشت، آب و هوا، گیاهان و جانوران، می‌پردازند؛ از این رو جغرافیا دانشی میان‌رشته‌ای و فرا رشته‌ای است؛ بنابراین جغرافیا پیوندهای محکمی با موضوعات دیگر در علوم طبیعی و اجتماعی و نیز علوم انسانی دارد. این پیوندهای قوی به این معنی است که جغرافیا در حوزه‌های تحصیلی دانشگاهیِ مشترک یا ترکیبی (‏برای مثال، با انسان‌شناسی، باستان‌شناسی، زیست‌شناسی، علم داده، علوم زمین، اقتصاد، علوم محیطی، زمین‌شناسی، تاریخ، ریاضیات، جامعه‌شناسی، برنامه‌ریزی، سیاست) ‏یا در برنامه‌های آموزشی پودمانی به خوبی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.
جغرافیا در یک چینش می‌تواند به‌طور گسترده به دو شعبهٔ اصلی تقسیم شود: جغرافیای انسانی و جغرافیای طبیعی. اولی تا حد زیادی بر معماری و چگونگی ایجاد فضا متمرکز است -که با انسان مشاهده و مدیریت می‌شود و نیز نفوذ او فضا و مکان به خاطر به‌کارگیری و چنگ‌اندازی‌اش به آن می‌فرساید. دومی به بررسی محیط زیست طبیعی و چگونگی به وجود آمدن و تداخل آب‌وهوا، پوشش گیاهی و چرخهٔ زیستی، خاک، آب، و ژئومورفولوژی می‌پردازد. به عنوان برآیندی از این دو زیرحوزه و با استفاده از روش‌های متفاوت، حوزهٔ سومی پدید آمده‌است که جغرافیای زیست‌محیطی نام دارد.
آموزش و تحصیل
جغرافیا در بیشتر کشورهای جهان، به شکل‌های گوناگون بخشی از کل دوران آموزشی از دبستان تا دانشگاه است. جغرافیا، بسته به ماهیت نظام آموزشی، گاه به عنوان یک رشته مستقل، گاه همراه با رشته‌های دیگر (مانند تاریخ یا علوم طبیعی) و گاه به عنوان بخشی از گروه پیوسته (مانند علوم اجتماعی، یا مطالعات زیست‌محیطی) آموخته می‌شود. اما وضع جغرافیا در کل دوران آموزشی هر چه باشد به عنوان جنبه‌ای اصلی در آموزش کودکان و جوانان پذیرفته شده است. این را می‌توان نتیجۀ سنتی طولانی دانست که برای غربی‌ها قرن‌ها سابقه دارد و پاسخی به خواسته تقریباً ذاتی انسانی است که می‌خواهد سرزمین زیستگاهی خود را -چه محیط‌ زیست محلی او باشد یا سرزمین‌های دوردست- بشناسد. این است که در دبستان‌ها آموزش جغرافیا پیش از آموزش بسیاری دیگر از موضوع‌های اجتماعی آغاز می‌شود و با جایگاهی ممتاز در مرحله‌های مختلف آموزش توسعه می‌یابد. اما برداشت مردم از جغرافیا نسبت به گذشته تغییر چندانی پیدا نکرده است. از اینرو می‌توان گفت که این رشته تا به امروز جایگاه کاربردی خود را در جامعه بازنیافته است.
به عقیده برخی، کتاب‌های درسی جغرافیا که بر پایه یک برنامه‌ریزی منسجم و مبتنی بر نیازهای آینده تهیه می‌شوند، وظیفه خطیر تقویت «احساس هویت در جوانان نسل آینده» را بر عهده دارند و اینجاست که وظیفه برنامه‌ریزان درسی، نویسندگان کتب درسی، معلمان و دبیران به خوبی آشکار می‌گردد.
شاخه‌های دانش جغرافیا
توسعهٔ جغرافیا باعث شده که در آن، دو شاخه اساسی پدید آید. شاخه عمومی (سیستماتیک) که در آن عناصر مختلف جغرافیا مورد بررسی قرار می‌گیرند و بیشتر اطلاعات مورد نیاز خود را از علوم طبیعی و اجتماعی می‌گیرد. در حالیکه در شاخه دیگر آن، شاخه منطقه‌ای یا ناحیه‌ای با نواحی معین و متنوع سروکار دارد. اما این دو شاخه آنچنانکه بر آنان تأکید می‌شود دو شاخه مجزا از هم نیستند. این دو شاخه جغرافیا انتهای دو دوره تسلسلیِ ساده جغرافیا را نشان می‌دهند که در آنها جغرافیای ناحیه‌ای و عمومی به صور مختلف در هم آمیخته‌اند.
جغرافیای طبیعی
جغرافیای طبیعی روی جغرافیا از نگاه علوم زمین تمرکز دارد و هدفش درک فیزیکی سنگ‌کره، آب‌کره، هواکره، خاک‌کره و الگوهای جهانی گیاگان و زیاگان (زیست‌کره) است. در تعریفی کامل‌تر، جغرافیای طبیعی مطالعهٔ سطح زمین و محیط نزدیک به سطح زمین است و بر توضیح فرایندها و الگوهای فضایی در آب‌سپهر (هیدروسفر)، زیست‌سپهر (بیوسفر)، هواسپهر (اتمسفر) و سنگ‌سپهرِ (لیتوسفر) زمین متمرکز است. درک رابطه بین این فرایندها و پیامدهای آن‌ها برای بشریت، موضوعات اصلی هستند.
جغرافیای انسانی
گرایش‌های مختلفی برای بررسی جغرافیای انسانی نیز در درازنای زمان به وجود آمده و عبارت است از:
جغرافیای زیست‌محیطی
جغرافیای زیست‌محیطی شاخه‌ای از جغرافیا است که به توصیف جنبه‌های فضایی از تعامل میان انسان و جهان طبیعی می‌پردازد و نیازمند درک درستی از جنبه‌های سنتی جغرافیای فیزیکی و انسانی، و نیز روش‌هایی که در آن جوامع انسانی محیط زیست را درک کنند، می‌باشد. جغرافیای زیست‌محیطی در جایگاه پلی میان جغرافیای انسانی و فیزیکی، و در نتیجه هم‌افزایی تخصص از این دو زیرحوزه است. علاوه بر این، هم‌بستگی انسان با محیط زیست به عنوان یک پیامد جهانی شدن و دگرگونی‌های فناوری تغییر کرده، و روی‌کرد تازه‌ای برای درک رابطهٔ پویا و تغییرات، مورد نیاز بوده‌است. نمونه‌هایی از زمینه‌های پژوهشی در جغرافیای زیست‌محیطی عبارت است: از مدیریت بحران، مدیریت محیط زیست، توسعهٔ پایدار، و بوم‌شناسی سیاسی.
دانش نقشه‌برداری
علوم نقشه‌برداری شاخه‌ای از جغرافیا است که پس از انقلاب کمّی در جغرافیا در اواسط دههٔ ۱۳۳۰ خورشیدی پدید آمده‌است. علوم نقشه‌برداری شامل بهره‌گیری از روش‌های سنتی فضایی مورد استفاده در نقشه‌نگاری و عارضه‌نگاری (توپوگرافی) و کاربردشان در رایانه می‌باشد. دانش نقشه‌برداری با استفاده از روش‌هایی مانند سامانهٔ اطلاعات جغرافیایی (ساج) و دورکاوی (سنجش از دور) دارای حوزهٔ مشتکی گسترده با بسیاری از رشته‌های دیگر است. علوم نقشه‌برداری همچنین به باززیستی (تجدید حیات) برخی گروه‌های جغرافیایی انجامید، به ویژه در حین دههٔ ۱۳۳۰ خورشیدی و در شمال آمریکا که در آن زمینه داشت افول می‌کرد. دانش نقشه‌برداری محدودهٔ گسترده‌ای از زمینه‌های درگیر با واکاوی فضایی، از قبیل نقشه‌نگاری، سامانهٔ اطلاعات جغرافیایی(ساج یا جی‌آی‌اس)، دورکاوی و سامانهٔ موقعیت‌یابی جهانی (جی‌پی‌اس) را در بر می‌گیرد.
جغرافیای منطقه‌ای
جغرافیای منطقه‌ای شاخه‌ای از جغرافیا است که مناطقی با هر اندازه را در سراسر کرهٔ زمین بررسی می‌کند و خصوصیت توصیفی رایجی دارد. هدف اصلی فهمیدن یا معنی کردن یکتایی یا ویژگی یک منطقهٔ خاص است که از طبیعت و عناصر انسانی شکل گرفته‌است. همچنین به تقسیم اراضی که شیوه‌های مناسب محدودسازی فضا به مناطق را پوشش می‌دهد نیز توجه می‌شود. جغرافیای منطقه‌ای همچنین به عنوان روی‌کردی خاص برای دانش‌آموختن در رشتهٔ علوم جغرافیایی در نظر گرفته می‌شود (مانند جغرافیای انتقادی یا کمّی)
فنون و روش‌ها
همان‌طور که روابط متقابل فضایی کلیدهای این علوم مختصر هستند، نقشه‌ها نیز ابزاری کلیدی اند. نقشه‌نگاری سنتی با روی‌کردی تازه‌تر به واکاوی جغرافیایی، سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی(ساج) مبتنی بر رایانه پیوسته‌است. در مطالعهٔ ایشان، جغرافی‌دانان از چهار روش وابسته استفاده می‌نمایند: در تمامی سطوح، جغرافیا پلی میان علوم طبیعی و اجتماعی است که دانش و مهارت‌های تخصصی خود و رویکردهای ارزشمند میان رشته‌ای مورد نیاز را برای پرداختن به مسائل جهانی از تغییر اقلیم و مهاجرت گرفته تا تغییر محیط‌زیست و انسجام اجتماعی فراهم می‌آورد. جغرافیا از روش‌های کلّی کمّی و کیفی و نیز روش‌ها و ابزارهای خاص جغرافیایی مانند نقشه‌کشی، سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (‏GIS)‏ و سنجش از راه دور استفاده می‌کند. همچنین، این رشته دارای سنت قوی کار میدانی است و دوره‌های میدانی در بسیاری از واحدهای درسی ارائه‌شده گنجانده شده‌اند. این مهارت‌ها به همراه هم، پایه‌ای قوی برای «اشتغال‌پذیری»، «یادگیری برای تمام عمر» و ایجاد «تفاوت مثبت» در جهان فراهم می‌کنند.
نقشه‌نگاری
نقشه‌نگاری نمایش سطح زمین با استفاده از نمادهای انتزاعی است (نقشه‌سازی). اگرچه زیررشته‌های دیگر جغرافیا برای ارایهٔ تجزیه و تحلیل‌هایشان به نقشه‌ها تکیه می‌کنند، ولی ساخت واقعی نقشه‌ها به اندازهٔ کافی مجرد هست که بتوانیم جداگانه در نظر بگیریمش. نقشه‌نگاری از گردهمایی پیش‌نویس فنون به صورت دانش واقعی سر برآورده‌است. نقشه‌کشان باید روان‌شناسیِ شناختی و کارپژوهی (ارگونومی) را بیاموزند تا بفهمند چه نمادهایی بیشترین اثر را در جابه‌جایی اطلاعات زمین دارا است، و روان‌شناسی رفتاری را بیاموزند تا کسانی را که از نقشه‌هایشان استفاده می‌کنند را به اثرپذیری از اطلاعات وادارند. ایشان باید زمین‌سنجی و ریاضیات نسبتاً پیش‌رفته را یاد بگیرند تا بدانند چگونه شکل زمین بر واپیچش (اعوجاج) نمادهای پیش‌دیدهٔ نقشهٔ هموار برای مشاهده تأثیر می‌گذارد. بی‌جنجال می‌توان ادعا کرد که نقشه‌نگاری دانه‌ای است که از کشتزار بزرگ‌تر جغرافیا رُسته‌است. بیشتر جغرافی‌دانان بیان خواهند کرد که شیفتگی دوران کودکی به نقشه‌ها در حقیقت پیش‌گویی گرایش ایشان به این زمینه بوده‌است.
دورکاوی (سنجش از دور)
دورکاوی یا سنجش از دور، دانش به‌دست‌آوردن اطلاعات در مورد ویژگی‌های زمین از طریق اندازه‌گیری‌های از دور می‌باشد. داده‌های دورکاویده در اشکال مختلف مانند تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌های هوایی و داده‌های به‌دست‌آمده از حسگرهای دستی، تولید می‌شود. جغرافی‌دانان به منظور: الف) عرضهٔ اطلاعات متنوع در نوعی از پیمانه‌های فاصله‌ای (محلی به جهانی)، ب) گردآوردن نگرشی اجمالی از ناحیهٔ مورد علاقه، پ) دست‌رسی به پایگاه‌های دوردست یا بیرون از دست‌رس، ت) فراهم ساختن اطلاعات طیفی نامریی طیف الکترومغناطیس، و ث) آسان کردن بررسی چگونگی تغییر سیما و ناحیه‌ها در درازای زمان، به‌طور فزاینده از داده‌های دورکاویده برای به‌دست‌آوردن اطلاعات در مورد سطح زمین، اقیانوس‌ها و هواکره استفاده می‌کنند. داده‌های دروکاویده ممکن است آزادانه، یا پیوسته با دیگر لایه‌های داده‌های رقمی واکاوَند (مثلاً در یک سامانهٔ اطلاعات جغرافیایی) تحلیل شود.
روش‌های کمّی جغرافیا
زمین‌آمار با واکاوی داده‌های کمی به ویژه استفاده از روش آماری جهت یابش پدیده‌های جغرافیایی، سر و کار دارد. زمین‌آمار همه‌جا و در زمینه‌های گوناگون استفاده شده‌است، از جمله: آب‌شناسی، زمین‌شناسی، ژئومورفولوژی (زمین‌ریخت‌شناسی)، اکتشاف نفت، واکاوی آب‌وهوا، برنامه‌ریزی شهری، آمایش و همه‌گیرشناسی. پایهٔ ریاضی زمین‌آمار از تحلیل خوشه‌ای، واکاوی تفکیک کنندهٔ خطی و آزمون آماری نافراسنجی (غیرپارامتری)، و موضوعات دیگر برگرفته شده‌است. کاربردهای زمین‌آمار به شدت در سامانه‌های اطلاعات جغرافیایی استفاده می‌شود، به خصوص برای درون‌یابی نقاط نسنجیده. جغرافی‌دانان سهم به‌سزایی در روش‌های فنون کمّی نشان دادند.
روش‌های کیفی جغرافیا
روش‌های کیفی جغرافیایی یا قوم‌نگاشتی؛ روش‌های پژوهش، را بشرجغرافی‌دانان استفاده می‌کنند. در جغرافیای فرهنگی، به‌کارگیری فنون پژوهش کیفی، سنتی است که نیز در مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی از آن استفاده می‌کنند. مشاهدهٔ همراه با مشارکت و مصاحبه‌های عمقی و موشکافانه، داده‌های کیفی را برای بشرجغرافی‌دانان فراهم می‌کند.
تاریخچهٔ جغرافیا
جغرافیا در طول تاریخ خویش تحول یافته و اشکال گوناگون به خود گرفته‌است. برخی نتایج توسعه و گسترش این علم، قابل تشخیص است. کشف سرزمین‌های نو و نقشه‌کشی بعد از توصیفات تجربی و تحلیل و ترکیب مطالب و اطلاعات به‌دنبال توضیحات، و بالأخره تعریف و پیشگویی یکی پس از دیگری آمده‌اند.
این اندیشه از آناکسیماندر (۱۲۳۱/۳۲ – ۱۱۶۶/۶۷ سال پیش از هجرت)، که واپسین نویسندگان یونانی به بنیان‌گذار واقعی جغرافیا مطرحش نمودند-، از طریق پاره‌ای از بازگویی‌های جانشینان او به ما رسیده‌است. آناکسیماندر را به نوآوری شاخص‌ها (ابزار ساده و کارآمد یونانی که اندازه‌گیری اولیه از عرض جغرافیایی را انجام داد) می‌شناسند. تالس و آناکسیماندر همچنین به پیش‌گویی گرفت‌ها معروف اند. شالودهٔ جغرافیا را می‌توان در فرهنگ‌های دیرینه، از قبیل چین باستان، سده‌های میانه و دوران باستان ردیابی کرد. یونانیان نخستین بار جغرافیا را با هر دو سرفصل هنر و دانش یافته‌بودند و این را با نقشه‌نگاری، فلسفه، ادبیات و ریاضیات به دست آورده‌اند. بحث‌های گرمی در بارهٔ این که نخستین بار کی داوی کرد که زمین گرد می‌باشد، هست؛ که به اعتبار یا مراجعه به پارمنیدس، فیثاغورث یا اناکساغورث می‌شود گفت هر کدامشان با بهره‌گیری از توضیح گرفت‌ها توانست ثابت کند که زمین گرد است. با این وجود، او همانند بسیاری از معاصرانش بازهم باور داشت که زمین یک لوح هموار است. یکی از نخستین برآوردهایی که شعاع زمین را تخمین می‌زند را اراتوستن به جا هشتهاست.
نخستین سامانهٔ خیلی دقیق خطوط دستگاه مختصات جغرافیایی به هیپارخوس (ابرخس) منسوب است. او دستگاه مبنای شصت‌تایی را به کار بست که از ریاضیات بابلی برگرفته شده‌بود. وی مدارها و نصف النهارها را به °۳۶۰، و هر درجه به '۶۰ تقسیم‌بندی کرد. او برای اندازه‌گیری طول جغرافیایی در محل‌های مختلف روی زمین، پیش‌نهاد کرد از گرفت‌ها برای تعیین اختلاف زمانی نسبی استفاده کنند. نقشه‌کشی گستردهٔ رومیان به خاطر کاوش‌هایشان در زمین‌های جدید، بعدها سطح بالای اطلاعاتی‌ای را برای بتلمیوس به منظور ساخت اطلس‌های مو شکافانه گرد هم آورد. وی با استفاده از دستگاه شبکه‌ای روی نقشه‌هایش و اتخاذ طول ۹۰/۹۲ کیلومتر به ازای هر درجه، کار هیپارکوس را پیش‌برد.
جغرافیا در ایران باستان
از بررسی و تحقیق ایرانیان قدیم در جغرافیا اطلاع زیادی در دست نداریم. دیرین‌ترین سندی که در این باره موجود است قسمت‌های بازمانده اوستا است که در پاره‌ای از بخش‌های آن اشاره‌هایی به وضع یا نام برخی سرزمین‌ها و دریاها و کوه‌ها و رودها رفته و در فرگرد یکم کتاب وندیداد از شانزده کشور آفریدهٔ اهورامزدا سخن به میان آمده‌است، ولی چون قسمت‌های علمی اوستا از میان رفته‌است در این باره بیش از این اطلاعی به دست نمی‌آید. پس از آن در سنگ نبشتهٔ بغستان (بیستون) به نام کشورهایی که داریوش می‌گوید بر آن‌ها فرمان‌روایی داشته‌ام برمی‌خوریم و از همین قبیل اطلاعات مختصر و جزئی در برخی از نوشته‌های یونانیان نیز مشاهده می‌شود. از روزگار ساسانیان نیز علاوه بر آنچه جسته‌گریخته در ضمن بعضی از کتب آن دوران آمده و به دست ما رسیده ‚ کتاب مستقل شهرستان‌های ایرانشهر که در آن نام و شرح مختصر شهرهای ایران و برخی از روایات افسانه‌ای دربارهٔ آن‌ها آمده، در دست است و به فارسی نیز ترجمه شده‌است.
جغرافیا در تمدن اسلامی
در خلال سده‌های میانه، سرنگونی فرمان‌روایی روم به تغییر درروند تکامل جغرافیای از اروپا به جهان اسلام انجامید. جغرافی‌دانان مسلمان مانند شریف ادریسی نقشه‌های مبسوط جهان (از قبیل کتاب‌الرجاری) را درست کردند، در حالی که جغرافی‌دانان دیگر مانند یاقوت حموی، ابوریحان بیرونی، ابن بطوطه و ابن خلدون حساب دقیقی از سفرهایشان و جغرافیای مناطقی که دیده بودند، دست و پا کردند. محمود کاشغری جغرافی‌دان ترک، نقشهٔ جهان را بر پایهٔ یک زبان کشید، و بعد از او پیری رئیس این کار را انجام داد (نقشهٔ پیری رئیس). افزون بر این، دانشمندان مسلمان کارهای پیش از رومیان و یونانی‌ها را ترجمه و تفسیر نمودند، و بیت الحکمه را به این منظور در بغداد راه انداختند. ابو زید بلخی دانشمند ایرانی، در آغاز از نقشه‌برداری زمینی در بغداد، مدرسهٔ بلخ را درون بلخ بنیان نهاد. «سهراب» جغرافی‌دان مسلمان در میانه‌های سدهٔ چهارم خورشیدی، سرگرم کتابی بود دربارهٔ مختصات جغرافیایی، حاوی دستورالعمل برای ساخت نقشهٔ مستطیلی جهان، با طرح نمایش تصویر استوانه‌های هم‌فاصله. در اواخر سدهٔ چهارم و اوایل سدهٔ پنجم خورشیدی، ابن سینا علل زمین‌شناختی کوه‌ها را در کتاب شفا (۴۰۵/۶ خورشیدی) برانگاشت.
ابوریحان بیرونی
ابوریحان بیرونی (۳۵۲–۴۲۷ خورشیدی) نخستین بار طرح نمایش تصویرِ هم‌سمتِ (سمت در برابر ارتفاع در دستگاه نجومی) دارای مسافت مساوی قطبی را از کره آسمان شرح داد. هنگامی که پای نقشه‌برداری شهرها و اندازه‌گیری فواصل میانشان وسط می‌آمد، او به عنوان ماهرترین فرد شناخته‌شده‌بود که در شهرهای بسیاری در خاور میانه و شبه‌قارهٔ هند این کار را انجام داده‌بود. وی همچنین به هنگام اندازه‌گیری ارتفاع کوه‌ها، ژرفای دره‌ها و پهنای افق فنون مشابه را گسترش بخشید، و موضوع جغرافیای انسانی و سکنه‌پذیری سیارهٔ زمین را مطرح نمود. وی مسکونی بودن تقریباً یک چهارم از سطح زمین برای بشر را برانگاشت؛ همچنین عرض جغرافیایی کاث (کاج، کاظ یا کات، از شهرهای دیرینهٔ در خوارزم) را با استفاده از بیشینهٔ بلندای خورشید محاسبه کرد، و معادله‌های پیچیدهٔ زمین‌سنجشی را به منظور محاسبهٔ دقیق محیط زمین واگشود، که به اندازه‌های امروزین محیط زمین خیلی نزدیک بود. او شعاع زمین را ۶۳۳۹٬۹ کیلومتر برآورد که تنها ۸/۱۶ کیلومتر کمتر از مقدار کنونی ۶۳۵۶٬۷ کیلومتر می‌باشد. در مقایسه با پیشینیانی که محیط زمین را با نشانه‌روی هم‌زمان خورشید از دو محل مختلف اندازه گرفتند، بیرونی روش تازه‌ای را بر پا کرد که با استفادهٔ محاسبات مثلثاتی بر پایهٔ زاویهٔ میان یک دشت و بر فراز کوه بود -که اندازه‌گیری‌های دقیق‌تری از محیط زمین را نتیجه داد- و انجام این کار را با یک شخص برای اندازه‌گیری از یک موقعیت انجام‌پذیر ساخت. او همچنین بررسی‌ای از طرح نمایش تصویر نقشه، نقشه‌نگاری، منتشر کرد که شامل روشی برای نمایش نیم‌کره در صفحه بود.