cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چنگیز خان
نبرد با نایمان‌ها
با نابودی کریت‌ها، تنها مانع باقی مانده بر سر تابعیت مغولستان از تموچین، نایمان‌ها بودند. تایانک خان که از قدرت‌گیری تموچین بیم‌ناک شده بود، در سال ۱۲۰۴ م ائتلافی تشکیل داد تا با مغول‌ها روبرو شود. تایانک امید داشت با قبیله انگوت که بیش از ۴٬۰۰۰ خانوار آن را تشکیل می‌دادند متحد شود زیرا هر دو قبیله ترک و مسیحی نسطوری بودند، اما انگوت‌ها با مغولان متحد شدند و رهبرشان، الأقوش پیگیث قوری، یک اشراف‌زاده مغول را برای پسر خود به زنی گرفته بود. در همین عهد بود که تموچین قشونش را به دسته‌های ده، صد و هزار نفری تقسیم کرد. نیز پیام معروف خود به قبایل مغولستان مبنی بر اینکه «اطاعت کنید یا بمیرید» را به آن‌ها فرستاد. تموچین برای جنگ پیش‌رو شورایی تشکیل داد و قرار شد جبه و قوبلای را زودتر از سپاه اصلی روانه کند. تا پایان ژوئن مغول‌ها ۷۰۰ مایل در قلمروی نایمان پیشروی کرده بودند. اولین نبرد در غرب رود کوداسین اتفاق افتاد و تایانک شخصاً نایمان‌ها را رهبری می‌کرد. تا زمان غروب مغول‌ها عقب‌نشینی کرده بودند. تموچین به مردانش دستور داد هر کدام آتشی روشن کند تا تعدادشان بیشتر به نظر رسد و نایمان‌ها اشتباه برداشت کنند که نیروی کمکی رسیده‌است و دنبالشان نکنند. باقی تابستان به تعقیب و گریز سپری شد و نهایتاً، در نزدیکی کوه نقو، نبردی درگرفت. نایمان‌ها سرسختانه جنگیدند اما جاموقا در میدان نبرد پشت آنان را خالی کرده و از معرکه گریخت که ضربه سختی برایشان بود. تا غروب شکست آن‌ها قطعی شده بود و مشغول عقب‌نشینی بودند. تایانک خان زخمی شده بود و تا طلوع خورشید مرد. یکی از سرداران نایمان آخرین یورش موج انسانی را رهبری کرد و به همراه همه همراهانش کشته شد و پس از آن نبرد به پایان رسید. این بار نیز تموچین دستور به کشتار بازماندگان نداد و آنان را وارد سپاه خود کرد. نیز همسر گربسو (مادر یا همسر تایانک خان) را به زنی گرفت. همچنین تاتاتونگا، یکی از کاتبان تایانک خان، را به خدمت گرفت و مسئول آموزش کودکانش کرد. این مرد در تبدیل شدن خط اویغور به خط رسمی امپراتوری مغول اثر به سزایی گذاشت.
سرنوشت جاموقا خان
سپس تموچین توجه خود را به کسانی که نایمان‌ها را کمک کرده بودند، جلب کرد. او التان، قوچار و داریتای را اسیر و سپس اعدام کرد. بعد از آن، دسته‌هایی به دنبال جاموقا که به تعدادی از مردانش متواری بود، فرستاد. در آخر، بعد از گذشت حدود یک سال، یاران جاموقا برای به دست آوردن جایزه‌ای که برای او تعیین شده بود، وی را دستگیر کرده و مغول‌ها تحویل دادند. تموچین تحویل‌دهندگان را به جرم خیانت به قتل رساند، در مورد جاموقا، تاریخ سری مغولان مدعی است تموچین به او وعده تقسیم دولتش را داد اما جاموقا با ذکر اینکه «در آسمان دو خورشید و در زمین دو خان نمی‌تواند وجود داشته باشد» آن را رد کرد و خواستار مرگ خود شد. به عقیده مک‌لین، نویسندگان تاریخ سری احتمالاً در روایت این واقعه، نام گویندگان را جابه‌جا کرده‌اند و جاموقا طالب تقسیم ممالک تموچین فتح شده‌است. همو با بررسی رفتار جاموقا در جنگ‌ها و بی‌میلی او از روبرو شدن با تموچین در میدان نبرد، معتقد است شاید تموچین و جاموقا تظاهر به دشمنی می‌کردند و تموچین در عملی خیانت‌آمیز، متحد خود را به اعدام محکوم کرده‌است. به هر روی تموچین که نمی‌خواست خون اندای خود را بریزد، یکی از مردانش را مأمور این کار کرد و او نیز جاموقا را با قطعه‌قطعه‌کردن به قتل رساند.
قورولتای
تموچین هنوز میان مرکیت‌ها و نایمان‌ها مخالفانی داشت و اینان هنوز به مقاومت ادامه می‌دادند. نیز قبایل جنگل را تابع خویش نکرده بود؛ اما به هر روی تا سال ۱۲۰۵ م به حاکم فلات مغولستان تبدیل شده بود. برای تثبیت رسمی جایگاه خود مقدمات تشکیل یک قورولتای در سال آینده را فراهم کرد. مکان دقیق تشکیل این قورولتای مشخص نیست اما قطع به یقین در نزدیکی بورخان خالدون، کوه مقدس مغول‌ها که گرگ خاکستری-آبی و گوزن زرد با یکدیگر آمیزش داشتند و باتاچی‌خان – جد مغول‌ها – را به وجود آوردند، اتفاق افتاده‌است. منبع معتبری که نام همه حاضران را روایت کرده باشد وجود ندارد اما تاریخ سری فهرست مفصلی از افرادی که بعد از پایان قورولتای به مناصب مهم نظامی برداشته شدند گزارش کرده‌است. بدین ترتیب می‌تواند محتمل باشد که نمایندگان تمامی قبایل تازه‌تابع‌شده حاضر بوده‌اند.
در طول قورولتای، اولین مراسمی که اجرا شد، به اهتزاز درآوردن ۹ بیرق سفید جنگی تموچین بود. این عملی نمادین بود؛ رنگ سفید، احتمالاً تحت تأثیر دین مانی، نزد عشایر مغولستان فرخنده‌ترین رنگ به حساب می‌آمد. نیز ۹ عددی بود که در سنت‌های بومی منطقه با قدرت‌های جادویی و خوش‌شانسی پیوند داشت. مطابق روایت رشیدالدین، سپس قورولتای تصمیم گرفت به تموچین لقب «چنگیز خان» اعطا کند. به‌طور معمول گفته می‌شود چنگیز خان در لغت به معنای «فرمانروای اقیانوسی» است، بدان منظور که دارنده آن لقب مدعی حاکمیت بر تمام جهان است. مطابق روایات، تب تنکری، شمن اعظم، به صورت عمومی این لقب را بر تموچین نهاد. سپس، چنگیز خان برای پیروانش – که از اقوام مختلفی بودند اما زان پس جملگی «مغول» نامیده شدند – سخنرانی و از آنان برای یاری و وفاداری‌شان تشکر کرد.
ساختار نظامی
چنگیز خان برای این که سربازانش به او و ملت وفادار بمانند، کوشید تا قدرت قبایل را کم کند. او برای وحدت قبائل، واحدهای نظامی تشکیل داد که مردانی از قبایل متعدد در یک واحد قرار می‌گرفتند و فرماندهی جدا داشتند. او سپاه را به لشکرهای به نام تومان تقسیم کرد و هر تومان را به دسته‌های کوچکتر از آن تقسیم کرد. هریک از فرماندهان باید سالی یک بار به خدمت چنگیز خان بروند و تا ضمن کسب دستورها لازم وفاداری خود را ابراز کنند. «که از یکی از اصول یاسا است» لشکریان به قلب سپاه و میمنه و میسره تقسیم نمود و معمولاً فرماندهان لشکر در قلب سپاه می‌ایستادند. سردار هر لشکر را اورخان می‌گفتند که از اصلی‌ترین آنان جبه نویان و سوبوتای بهادر است. «بهادر در مغولی و ترکی به معنای پهلوان، قهرمان، یل است. نویان یا نوین به معنای حاکم و فرمانده، سردار و ارباب است.» مردان مجاز نبودند واحدهایی که به حضور در آن‌ها انتخاب شدند را ترک کنند، سزای ترک واحد مرگ بود و هر کس که به آن‌ها پناه می‌داد را مجازات سخت کنند. به همین دلیل، خانوادهٔ آن مردان که همراه آن‌ها در سفر بودند، اشراف نظامی جدید که به وسیلهٔ این ساختار قدرت به وجود آمدند، موقعیت خود را مدیون فرمانروا و به او مدیون بودند. این امرها باعث شده بود که مغولان ارتش شایسته‌ای داشته باشند و همچنین سنت نظامی و ساختار اجتماعی مغولان را تغییر دهد. پزشکان، کاهنان و مدیران از خدمت نظام معاف بودند. در سال ۱۲۰۶ آن‌ها نود و پنج تن بودند که این مردان تحت فرمان افسران (تومان) بودند. سربازان چنگیز چنان تعلیم دیده بودند که امرها را فوراً به صورت یک واحد هماهنگ اجرا کنند. انضباط سربازان مغول با تدابیر جنگی، عامل غلبه آنان بر دشمن می‌شد.
چنگیز خان با بازسازی ارتش خود برتری کامل نسبت به بقیهٔ ارتش‌های عصر خود داد او برای توسعهٔ ارتش یک شیوهٔ سربازی برای همهٔ افراد از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین سرباز معمول ساخت. مأمورانی مسئول تدارک اردوها هستند که موسوم جورچی بودند، این افراد عهده‌دار تهیه و توزیع ملزومات بودند و سلاح‌ها و ملزومات دیگر را در میان مردان توزیع می‌کردند. اردو به زبان ترکی کهن، معنی درگاه، اقامتگاه، کاخ و خرگاه شاهانه بوده‌است. معنای درگاه و پایتخت و بارگاه هم یافته، در زبان ترکی جنوب غربی معنای چادرهای نظامی و بعد سپاه و لشکر نیز یافته‌است. ایلچی در لغت به معنی صلح گر و صلح ساز و غیره است و در اصطلاح معنی رسول، قاصد، سفیر و غیره یافته که با یلواج واژهٔ دیگر ترک هم معناست. حشر به معنای لشکر نامنظم یا لشکری که فقط از ولایت‌ها رجال جنگ جمع کنند. در عهد مغول حشر لشکری را گویند که مغول بعد از فتح ولایتی از اهالی بومی آنجا جمع می‌کرده‌اند. چنگیز واحدهایی را به محافظان شخصی خویش یا کشیک کار گرفت. به سنه ۱۲۰۶ چنگیز عده‌ای از مغولان را به نام قراولان اختیار کرده و به آن کشیکچی گفتند که هشتاد نفر جهت کشیک شب و هفتاد نفر جهت کشیک روز. اما به صورت نیروهای ده هزار نفری درآمد. به کشیک امتیازات خاصی داده می‌شد، که آنان از رتبه بالاتر از رتبهٔ فرماندهان نظامی برخوردار شدند. بعضی از این مردان از برادران و پسران فرماندهان نظامی انتخاب می‌شدند. چون افراد کشیک ثابت کردند که سربازانی کاملاً وفادار بودند، بعدها حاکمان امپراتوری از میان آنان انتخاب می‌شدند.
غیر از قراولان عده‌ای ده هزارنفری را به نام بهادر داشت که این بهادران در جنگ‌ها پیش‌قراول لشکر وی محسوب می‌شدند. اکثر سرداران چنگیز از قراولان خاص بودند و چون چنگیز ایشان را خوب می‌شناخت و مدت‌ها به احکام سخت آزموده بود، سرداری قسمت‌های لشکری وی را کسانی داشته که غیر فرمان خان امر دیگری اطاعت نکنند و سربازان زیردست ایشان مطیع محض و همهٔ آلت اجرای فرمان چنگیز بودند. اشراف لشکری مشهورتَر خان بودند و ایشان از پرداخت مالیات معاف، در جنگ‌ها غنیمت گرفته به ایشان می‌رسید و در دربار بی‌اذن و اجازه وارد و در جشن‌ها مقامی شایسته داشتند.
چنگیز خان لشکریان خویش را فقیر و نیازمند نگه می‌داشت تا به غلبه ناچار شوند. رسم چنگیز در لشکرکشی این بود، که قسمت بنه جلوتر و در مواقع خطر عقب حرکت می‌داد تا هنگام تاخت و تاز آنان صدمه نبینند؛ و چو عرصهٔ ممالک وسعت یافت، تجار و لشکریان و ایلچیان دائماً در حال رفت‌وآمد بودند و چنگیز در سراسر راه‌ها منازلی به نام یام درست کرد تا در آنان لوازم مسافران و لشکریان حاضر داشته باشند و مخارج آن‌ها را تومان‌ها «که هرد و تومان یک یام» دهند؛ و هر ساله بام‌ها را تفتیش کرده و نواقص آن‌ها را دفع می‌نمودند. در این ایستگاه‌ها اسبانی تازه‌نفس بود و هر گاه قاصد به اسبی تازه می‌خواستند نزدیک‌ترین اسب بدون توجه که مال کیست به دستور خان می‌بایست در اختیارشان می‌دادند. از این رو نامه‌هایی که طی هفته‌ها به مقصد می‌رسید، طی چند روزبه طول می‌انجامید. در موقع جنگ این سواران برای رساندن اطلاعات فرماندهی به فرمانده دیگر مسافت زیادی را می‌پیمودند، چون جبهه‌های جنگ غالباً گسترده بود؛ و در نتیجه واحدها با هم ارتباط داشتند. این شیوه، خان را قادر به نظارت بر سپاه گسترده اش می‌کرد؛ و مغولان نسبت به دشمنان، کسانی که درایجاد هماهنگی بین سپاه عظیم خویش دشواری داشتند، برتری واضحی می‌بخشید.
چنگیز خان دوست داشت از عامل غافلگیری در نبرد استفاده کند و در لشکرکشی‌هایش به ندرت نقشه‌های قبل را تکرار می‌کرد؛ که این امر پی بردن تدابیر وی را برای دشمن سخت می‌ساخت. گاه سربازان وی به ظاهر عقب‌نشینی می‌کردند ولی به یکباره با اسبان تازه‌نفس حمله می‌کردند. غالباً سواره نظام سبک اسلحه دشمن را سردرگم می‌کردند و در حالی که واحدهای دیگر مغول از همه طرف برای حمله به دشمن نزدیک می‌شدند. همچنین چنگیز برای آماده‌سازی ارتش برای جنگ، فنون مورد استفاده در شکار را با بازی‌های جنگی تخصصی ترکیب کرد.
چنگیز خان روزی پسران را گرد آورد یک تیر از کیش برکشید و بشکست. دو عدد کرد و بشکست. تا چند عدد شد و نتوانست، روی به پسران کرد و گفتا: مثل شما اید. گر مادام شما برادران یار یکدیگر باشید، دیگران هرچه قوی باشند شما نتوان شکست داد. گر مدیانتان سرور نباشد و برادران فرمان‌بر نباشند، مانند مار چند سر می‌شوید ولی ماریک سر دنبال بسیار داشت.
نزاع دو قسم خورده
جاموخان برادر قسم خورده چنگیز پس از مدتی که در می‌یابد تمامی شهرت و غنائم جنگ‌ها به چنگیز می‌رسد، شروع به مخالفت با او می‌کند. حالا باید دیگر تعیین می‌شد که رئیس چه کسی است. سپاه جاموخان قوی تر و بزرگ‌تر از چنگیز بود ولی هوش و اراده چنگیز فراتر. به‌طوری‌که در شبی که جاموخان با سپاه عظیمش می‌خواست به چنگیز حمله کند، چنگیز تدبیری زیرکانه کرد. طی این تدبیر او دستور داد که هر کدام از سربازانش ۵ مشعل روشن کنند تا جاموخان و سپاهش از دور گمان کنند که سپاه چنگیز بسیار عظیم تر از سپاه اوست. وقتی ارتش جاموخان به این حیلهٔ چنگیز خان گول خوردند اکثر آن‌ها وفاداری خود را نسبت به جاموخان شکستند؛ بنابراین جاموخان با سپاهی اندک به نبرد با چنگیز خان پرداخت که جاموخان در این نبرد شکست خورد و در نهایت به دستور چنگیز خان، ارتش جاموخان اعدام شدند همچنین با دستور وی کمر برادر تنی خود یعنی جاموخان نیز شکسته شد.
فتح جهان
یورش مغولان به ایران در سال ۶۱۶ق/۱۲۱۸م آغاز گردید. ادوارد تلر در خاطراتش در مورد حمله چنگیزخان مغول به ایران دوره خوارزمشاهی می‌نویسد:
روابط خانوادگی
او فرزندان بسیاری از همسران متعدد خود داشت اما مهم‌ترین آن‌ها چهار پسر با نام‌های جوجی‌خان، جغتای‌خان، اوگتای‌خان، تولی‌خان، از اولین همسرش (که در سنت مغولی مهم‌ترین و بزرگ‌ترین همسران می‌باشد) بودند. چنگیزخان همچنین زن‌های بسیار داشت ولی مشهورترین ایشان پنج تن بودند، (بورته فوجین، کنجاخاتون، جاکمبو، دختر تایر اورسون و دختر تایانگ‌خان). چنگیز تمام ممالک مفتوحه را بین پسران و برادرش تقسیم نمود، کار صید و شکار را که در میان مغولان کاری شگرف و پسندیده بود به پسر بزرگش جوجی سپرد. تنفیذ یاسا و یارغو یعنی قضاوت و دادگستری و کیفر گناهکاران را به جغتای داد و امور سپاه را به تولی تفویض کرد و اوکتای را به جانشینی برگزید. بعد از آنکه حدود مملکت وسعت یافت برادرش اوتچکین را به ملک چین فرستاد.
پسران چنگیزخان
چنگیزخان چهار پسر داشت.
قوانین چنگیزی
شورایی در حدود سال ۱۲۰۶ میلادی تشکیل شد در این شورا تموچین لقب چنگیز خان را دریافت کرد و به عنوان فرمانروای امپراتوری کل آسیا انتخاب شد. بر طبق اعتقادات مذهبی چادرنشینان این اقدامات چنگیز و کسب قدرت وسیع وی از طرف قدرتی آسمانی می‌باشد. با این وجود در این دوران هیچ‌کس به جز چنگیز توانایی یکپارچه ساختن و کنترل این قبایل سرکش را که تاکنون به هیچ فرمانی اهمیت نداده بودند را نداشت. به این منظور چنگیز برای ایجاد نظم و تحمیل قانون در میان آن‌ها ارتشی منظم تشکیل داد متشکل از مغولان مورد اطمینان خود، تا بتواند به صورت موقت نظم را ایجاد کند زیرا وی درگیر تدوین قانونی همگانی بر پایهٔ عدل و برابری به نام «یاسا» بود.
چنگیزخان پس از چیرگی بر آونگ خان و قبایل مغول از برای ضبط مملکت و صلاح ارتش و رعایا قاعده‌ای چند وضع کرد و برای هر کار قانونی نهاد و برای هر گناه کیفری معین کرد. در آغاز برای اهل اسلام احترام زیاد قایل بود و مجازات او برای قتل هر مسلمانی چهل بالش زر (هر بالش پانصد مثقال طلا یا نقره بود. (ر.ک. «تاریخ جهان‌گشا» ۱/۱۶» و برای قتل هر یک از مردم چین یک سر درازگوش (خر) را دیه معین کرد. چون قبایل مغول از خود دارای خط و کتابت نبودند، دستور داد تا برخی از فرزندان مغول خط اویغوری بیاموختند و قوانین او را که به «یاسا» معروف است ثبت کردند و آن دفاتر را در خزانه‌ها نگه داشتند تا هر وقت خانی بر تخت نشیند یا حادثه‌ای روی دهد شاهزادگان جمع شوند و آن طومارها را حاضر کنند و بنای کار را آن نوشته‌ها و قوانین بگذارند و امور ارتش و حمله به شهرها را را برآن شیوه پیش گیرند. چنگیز پس از تسلط بر اقوام مغول رسوم و عادات ناپسند مانند زنا و دزدی را از میان ایشان برداشت و درهای بازرگانی را میان غرب و شرق باز نمود و بازرگانان نیز بی‌دغدغه آمدوشد می‌کردند. چنگیز در نامه‌ها که به سرکشان و دشمنان می‌نوشت و ایشان را به اطاعت می‌خواند هرگز از سپاه و جنگ‌افزار چیزی نمی‌نوشت و ایشان را از وفور سلاح نمی‌ترساند، همین قدر می‌نوشت اگر رام و مطیع شوید به جان امان یابید و اگر خلاف کنید ما چه دانیم آن را خدا داند.
قانون یاسا
اولین و جالب‌ترین ماده از قانون یاسا می‌گوید لازم است که همهٔ انان‌ها اعتقاد کامل به یک خدا داشته باشند خدایی که زمین و آسمان و موجودات را خلق کرد و همه چیز به دست او می‌باشد. اما آنچه معلوم است چنگیزخان را با وجود توحیدی بودن، دین و مذهب وی مشخص نبود و با وجود داشتن امپراتوری جهانی هرگز اقدام به ایجاد دین واحدی نکرد.
او در این قانون نسبت به ارتکاب دزدی و اقدام به زناکاری نفرت خود را نشان داد و مرتکبین این جرایم را محکوم به مرگ کرد. چنگیز در بند دیگری تأکید کرد که اطلاع خبر ناخوش آیند، عدم تمکین فرزندان از والدین، عدم تمکین زن از همسر وی را خشمگین خواهد ساخت. با وجود آنکه چنگیز مرد خشنی بود اما دست زدن به هر نوع خشونتی به هنگام عصبانیت را به شدت منع کرد؛ و در قانون یاسا هیچ مغولی حق نزاع با دیگر مغولان را نداشت.
اهداف چنگیز از ایجاد قانون یاسا را از نظر جامعه‌شناسی به سه مبنای مهم و اساسی می‌توان تقسیم کرد:
اصل یکم: اطاعت کامل و بدون قید و شرط از فرمان‌های چنگیز خان.
اصل دوم: ایجاد همبستگی و اتحاد در میان قبایل و برطرف کردن اختلافات قبیله‌ای.
اصل سوم: مجازات شدید علیه مفسدان و مجرمان در هر جایگاه و مقامی.
هدف اصلی قانون یاسا نشان دهندهٔ این موضوع می‌باشد که حیات انسان‌ها شخصیت و بالاتر بودن مقام و منزلت آدمیت می‌باشد نه کسب ثروت و مقام؛ و نیز می‌گوید هیچ متهمی تا هنگامی‌که جرمش اثبات نشده مجرم نمی‌باشد.
یاسای چنگیز هیچ ملاحظه‌ای در مورد جاسوسان و همجنسگرایان و ساحران متقلب ارائه نمی‌دهد و در صورت اثبات چنین مواردی حکم مجرم اعدام می‌باشد.
باورهای مغولی
پیشگویی و درمان‌گری نقش مهمی در میان مغولان داشت. مغولان، شمن‌ها یا جادوگران و پیشگویان خود را قام می‌نامیدند. قامان ادعا داشتند که شیاطین و ارواح در تسخیر آن‌ها می‌باشند؛ و می‌توانند آینده را پیش‌بینی کنند. مغولان در امور با قامان به مشورت می‌پرداختند و امرا و سلاطین نیز به آن‌ها اطمینان کامل داشتند. یکی از مشاوران اصلی چنگیزخان یلوچوچوتسای بود که در پیشگویی بسیار ماهر بود و مورد اعتماد چنگیز بود.
یکی از ویژگی‌های مغولان که بسیار ستوده شده‌است فقدان تعصب مذهبی آن‌ها و مدارای مذهبی آن‌ها می‌باشد. مغولان بودیسم را می‌شناختند با اسلام از طریق بازرگانان موجود و با مانویت از طریق ترکان اویغور آشنا شدند، تعدادی از تیره‌های مغول نیز مسیحی نسطوری بودند.
شمنیسم
در هنگام بررسی شمنیسم به این دلیل که مغولان در قرن شانزدهم به بودیسم لامائی روی آوردند که البته به معنای کنار گذاشتن کامل شمنیسم نیست و به معنای نفوذ کامل عناصر لامائی می‌باشد، برای بررسی دقیق شمنیسم باید این عناصر کنار گذاشته شوند که بسیار دشوار به نظر می‌رسد. اما افرادی چون هیسیگ و همکارانش نتایج خوبی به دست آورده‌اند که قانع‌کننده به نظر می‌رسند. آن‌ها به این نتیجه رسیدند که شمنیسم از پرستش اجداد گرفته شده‌است تصاویر ذهنی اجداد که اونگغوت نامیده می‌شد در چادرهای خانواده نگهداری می‌شد و اعتقاد بر این بود که تسکین یابند از حمایت آن‌ها برخوردار می‌شوند. آن‌ها برای ماوراءالطبیعه سلسله مراتب ی داشتند در راس این سلسله مراتب آّبی (کوک) یا آسمان (تنگری) جاودانی (منگو) قرار گرفت. زمین و خدای باروری الهه‌ای بود که ایتوگن نامیده می‌شد. زیر آسمان دنیای ارواح واقع بود. شمن واسطه‌ای بود میان انسان و این قلمرو. شمن پیشگویی بود که در حالت جذبه با ارواح ارتباط برقرار می‌کرد. از جایگاه بالایی برخوردار بود. لباس سفید می‌پوشید و اسب سفید سوار می‌شد کار کردهای یک شمن عبارت بود از: ملاقات با ارواح، انواع دفع چشم زخم، خواندن دعای برکت بر رمه‌ها، کودکان، پیشگوئی و… شمن البته گاهی چهرهٔ قدرتمندی نیز داشت برای مثال در کتاب تاریخ سری داستانی از تعارض میان چنگیز خان و شمن بزرگ کوکوچو هست که نشان می‌دهد این تعارض پس از آن ایجاد شد که چنگیز خان تا اندازه‌ای با کمک او قدرت را در قوریلتای به دست آورد؛ و این نشان دهندهٔ مبارزهٔ چنگیز با شمن و قدرت روحانی می‌باشد.
مرگ چنگیزخان
چنگیزخان بیمار شد و با آگاهی از خبر شورش فرمانروایی به نام تانگوت به مغولستان بازگشت. تانگوت نیز که ترسیده بود تقاضای بخشش کرد و چنگیز گفت بیمارم و صبر کن تا حال من بهتر شود اما بیماری که گویا ناشی از عفونتی بود که از هوا دریافت کرده بود او را از پای انداخت. او کار را به فرزندانش سپرده بود.
در اثنای سفر جنگی نزدیک شدن مرگ خود را دریافت و فرزندان خود را حاضر ساخت و اوگتای را به جانشینی خود تعیین کرد، ورارود (ماوراءالنهر) و دیار مجاور آن را به جغتای داد. او دستور داد تا میان اوگتای و برادران پیمان‌نامه‌ای نوشتند که به موجب آن هیچ‌یک از برادران نباید از فرمان او سرپیچی کنند. پس از آن وصیت کرد که چون مرگش برسد کسی گریه نکند و مرگش را پنهان دارند تا دشمن آگاه نشود. همچنین او را مخفیانه دفن کردند تا دشمنان متوجه مرگ او نشوند و از نبود او سوء استفاده نکنند. سر انجام پس از ۲۵ سال حکمرانی در سن هفتاد و سه سالگی از جهان رفت (دربارهٔ طول عمر چنگیز و سال تولدش میان محققان اختلاف نظر است).
می‌گویند چنگیز خان پانزدهمین روز از ماه میانهٔ پاییز سال خوک برابر با چهارم رمضان سال ۶۲۴ درگذشت
محل دفن
در آن زمان بیشتر به دلیل باورها (مذهبی) مکان دفع فرمانروایان مخفی می‌ماند و آنها در مکان‌هایی دور از دسترس به خاک سپرده می‌شدند. مغول‌ها از جمله بر این باور بودند که جنازه فرمانروا نیروی خدایی خود را پس از مرگ هم در خود حمل می‌کند و به همین دلیل باید از بقایای او محافظت شود و جسد در مکانی به خاک سپرده شود که رسیدن به آن آسان نیست؛ مثلاً در بالای کوه جایی که آنها به «هدف غایی» خود یعنی رسیدن به آسمان، نزدیکتر می‌شدند.
بر پایه یک افسانه، چنگیز خان از نزدیکانش خواسته‌است که او را بدون هیچ علامت و نشانه مشخصی از محل دفن، به خاک بسپارند. به این ترتیب ملازمان سختی‌های فراوانی را به جان خریدند که مکانی بیابند که قابلیت مخفی ماندن را داشته باشد. طبق این روایت پس از آن بردگانی که آرامگاه را ساخته بودند، همگی به قتل رسیدند و پس از آنها سربازانی که آنها را همراهی کرده بودند هم به قتل رسیدند و تنها شمار کمی از نزدیکان باقی ماندند که محل دقیق دفن را می‌دانستند. احتمالاً آنها هم این راز را با خود به گور بردند. نامعلوم بودن محل دفن چنگیز دلیل دیگری است بر اینکه علت مرگ او هم در هاله‌ای از افسانه فرورفته است.
هزارخانی (سروآباد)
هزارخانی (سروآباد)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کوسالان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1394، جمعیت آن 938 نفر (235خانوار) بوده‌است که طی نه سال حدود 273 نفر کاهش جمعیت داشته است.
۲۸ فروردین
۲۸ فروردین بیست و هشتمین روز از سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۳۳۷ روز (۳۳۸ روز در سال کبیسه) مانده‌است.
کارل اشمادرر
کارل اشمادرر (Karl Schmaderer; September 2, 1914 – 1914:9:2, June 14, 2000) دوچرخه‌سوار اهل اتریش بود. وی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۶ شرکت کرده است.
استار سیتی، ویرجینیای غربی
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
اگدزاکیشلاگ
اگدزاکیشلاگ (به لاتین: Agdzhakishlag) یک روستا در ارمنستان است که در ایروان واقع شده‌است.
دهستان مکریان شمالی
دهستان مکریان شمالی نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان میاندوآب، استان آذربایجان غربی در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۴۹۵۲ نفر (۳۲۸۱ خانوار) بوده‌است.
نووی بیجوو
نووی بیجوو یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه هرادتس کرالووه واقع شده‌است. نووی بیجوو ۷٬۱۲۹ نفر جمعیت دارد.
نائومی آکیموتو
نائومی آکیموتو (Naomi Akimoto؛ زادهٔ January 13, 1963) هنرپیشه و خواننده ژاپنی است. وی از سال ۱۹۸۲ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
جاکوب ون در شلی
جاکوب ون در شلی (زاده ۲۶ ژوئیه ۱۷۱۵ در آمستردام هلند و درگذشته ۱۲ فوریه ۱۷۷۹) طراح و حکاک هلندی است. در مورد او و پیشه او اطلاعاتی چندانی در دست نیست. در کتاب حکاکی‌هایی از هفت سال جنگ، او یک دانشجوی بسیار مورد احترام از سوی اتین پیکارت معرفی شده است. وی نقشه جزیره هرمز در سال ۱۷۵۰ میلادی را ترسیم کرده است.
پورشه ۹۱۱ جی‌تی۳
پورشه ۹۱۱ جی‌تی۳ (به انگلیسی: Porsche 911 GT3) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۹۹ تا کنون در اشتوتگارت و آلمان تولید شده‌است.
این خودرو در کلاس خودرو اسپورت قرار گرفته و طراحی آن خودروهای موتور عقب-محور عقب بوده‌است. سیستم جعبه‌دندهٔ آن ۶ دنده به صورت دستی است.
کنزس (گروه موسیقی)
کنزس یک گروه راک آمریکایی است که در دهه ۱۹۷۰ در ابتدا با انتشار آلبوم و بعد از آن با تک‌آهنگ‌هایی از قبیل «ادامه بده پسر خودرای من» و «گرد و غبار در باد» به شهرت رسید. گروه هشت آلبوم طلا، سه آلبوم شش‌گانه پلاتین (پیشدرآمدچپ، نقطه دانستن بازگشت، بهترین کانزاس)، یک آلبوم زنده پلاتین (دو برای نمایش) تولید و یک میلیون برای فروش «گرد و غبار در باد» دریافت کرد. کنزس در نمودار بیلبورد برای بیش از ۲۰۰ هفته در طول دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ قرار گرفت و در سراسر شمال امریکا، اروپا و ژاپن به فروش درآمد. ترانه «ادامه بده پسر خودرای» دومین ترانه بیشترین پخش در رادیو راک کلاسیک در سال ۱۹۹۵ بود و در سال ۱۹۹۷ به صدر آن رفت.
کنت کاکرل
کنت کاکرل فضانورد اهل کشور ایالات متحده آمریکا است که در April 9, 1950 میلادی در آستین، تگزاس زاده شد. وی در مأموریت اس‌تی‌اس-۵۶، اس‌تی‌اس-۶۹، اس‌تی‌اس-۸۰، اس‌تی‌اس-۹۸، اس‌تی‌اس-۱۱۱ حضور داشته است.
ثقیف
قبیله ثَقیف نام یکی از قبیله‌های عرب ساکن در شهر طائف بوده‌است که در جریان غزوه حنین در اتحاد با قبیله هوازن با مسلمانان وارد جنگ شد. از جمله افراد مشهور این قبیله می‌توان به مختار ثَقَفی (خونخواه حسین بن علی) و پدرش ابوعبید ثقفی (اولین سردار سپاه اسلام در نبرد پل با ساسانیان) و عمویش سعید بن مسعود ثقفی (فرماندار مدائن در دوران حسن مجتبی)، حجّاج بن یوسف ثقفی (حاکم اموی و سفاک) و مغیره بن شعبه اشاره کرد.
قاسم‌آباد (تفرش)
قاسم‌آباد (تفرش)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان تفرش در استان مرکزی ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کوه پناه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۴ نفر (۲۵خانوار) بوده‌است.
کارل ولفل
کارل ولفل (Karl Wölfl; January 5, 1914 – 1914:1:5, November 29, 2004) دوچرخه‌سوار اهل اتریش بود. وی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۶ شرکت کرده است.
۲۹ فروردین
۲۹ فروردین بیست و نهمین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۳۳۶ روز (۳۳۷ روز در سال کبیسه) باقی‌است.
رودخانه ردا
رودخانه ردا رودخانه‌ای به‌طول ۴۵ کیلومتر است که در لهستان جریان دارد.
دزلی (سروآباد)
دزلی (سروآباد)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان سروآباد در استان کردستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان دزلی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، جمعیت آن ۵٬۳۴۶ نفر (۹۵۰خانوار) بوده‌ است.
محمد فرید وجدی
محمد فریدوجدی (زاده ۱۸۷۸ در اسکندریه، مرگ ۱۹۵۴ در قاهره) نویسنده مصری بود.
آثار
از آثار دیگر او می‌توان به: الإسلام فی عصر العلم، رده العلمی المتین علی (الشعر الجاهلی) لطه حسین نام برد.
روث وایت (نویسنده)
روث وایت (Ruth White)، نویسندۀ آمریکایی است. او مدتی بهایی بود اما بعد از مدتی از بهاییت خارج شد. علت خروج او از بهاییت، ادعای وی مبنی بر جعلی بودن وصیت‌نامه عبدالبها می‌باشد. او در بخشی از ادعای خود مطرح می‌کند که عبدالبهاء به هیچ عنوان از سلسه مراتب قدرت طرفداری نکرد، چه برسد به پایه‌گذاری نوعی سمت پاپ گونه. از میان تمامی کسانی که در مقابل شوقی افندی ایستادند، روث وایت تقریباً تنها بهایی بود که اعتبار وصیت‌نامه عبدالبهاء را مورد پرسش قرار داد.
خارستان
خارستان کتابی است به زبان فارسی اثر مجدالدین خوافی، از نویسندگان نیمهٔ اول قرن هشتم هجری. عنوان اصلی آن را روضهٔ خلد گفته‌اند. روضهٔ خلد اگرچه در کنار منشآت قائم‌مقام فراهانی، از بهترین تقلیدهای گلستان سعدی به‌شمار می‌آید و باب‌های این کتاب با گلستان مشترک است(هجده باب)، ولی زبان آن با زبان فاخر سعدی در گلستان قابل مقایسه نیست. کتاب خارستان را به‌نادرست به سعدی هم نسبت داده بودند که این انتساب درست نیست.
خوافی نگارش خارستان را در سال ۷۳۳ هجری به پایان رساند، و بار دیگر در سال ۷۳۷ در آن تجدیدنظر کرد. کتاب روضهٔ خلد مشتمل بر هجده باب است و در چاپ آن با عنوان خارستان فقط شانزده باب آن چاپ شده‌است. این هجده باب، متضمن ۴۲۰ حکایت و ۲۱۴۰ بیت (در مقدمه وفایی: ۲۲۰۰ بیت) و مبالغی آیات و احادیث و اخبار و حکمت است و خود در دو جا تصریح کرده که تمام اشعار کتابش که بدان‌ها تمثیل یا استدلال کرده، به استثنای دو مورد، از خود اوست.
کتاب خارستان در دهلی نو به صورت سنگی چاپ شده‌است و در ایران عباس‌علی وفایی، استاد دانشگاه و رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی، آن را ویراسته و با پیوست‌ها و افزوده‌ها منتشر کرده‌است. خارستان یک بار در سال ۱۳۴۱ توسط دانشگاه تهران منتشر شد و پس از آن هم بار دیگر در ۱۰۰۰ نسخه منتشر شد.
مجد خوافی علاوه بر روضهٔ خلد، سه اثر دیگر نیز داشته‌است که در روضهٔ خلد از آنها نام برده، ولی تاکنون اثری از آنها پیدا نشده‌است: کنز الحکمه، ترجمهٔ منظوم جواهر اللغة زمخشری، دیوان اشعار.
دینوگزانتین
دینوگزانتین (Dinoxanthin) نوعی گزانتوفیل است که در چرخان ‎تاژک‎ داران یافت میشود و توعی آنتی اکسیدان بالقوه است.
میترا قوامیان
میترا قوامیان نقاش، طراح لباس و مد، فارغ التحصیل دانشکده هنرهای دراماتیک تهران و مدرس سابق دانشگاه الزهرا.
زندگی
وی فعالیت هنری خود را با طراحی برای تئاتر داستان ضحاک به کارگردانی سعید پورصمیمی در تاتر شهر آغاز کرد و در تلویزیون از سال ۱۳۶۴ با طراحی لباس برای امیر کبیر به کارگردانی سعید نیکپور و در سینما از ۱۳۶۳ با طراحی لباس برای فیلم گل‌های داوودی به کارگردانی رسول صدرعاملی به فعالیت حرفه‌یی خود به عنوان طراح لباس ادامه داد. در کارنامه اش طراحی لباس برای چندین نمایش تاتری و چندین فیلم سینمایی را دارد. میترا قوامیان در سال ۱۹۹۴ به همراه همسرش کیهان مرتضوی و دو فرزندش مهتا و سپهر به کانادا مهاجرت کرد. او در زندگی هنری‌اش در زمینه‌های مختلفی فعال بوده‌است.
طراح مد
از ۲۰۰۹ تاکنون به عنوان طراح مد در بسیاری از نمایش‌های مد تورنتو و مونترال مجموعه‌های لباسش را به نمایش گذارده است:
نقاش
در چندین نمایش‌گاه انفرادی، نقاشی‌هایش را در گالری‌های تورنتو و پورتلند به نمایش گذارده است:
اویگن بلویلر
پاول اویگِن بلویلر (به آلمانی Paul Eugen Bleuler) (زاده ۳۰ آوریل ۱۸۵۷ – درگذشته ۱۵ ژوئیه ۱۹۳۹) از مهم‌ترین روان‌پزشکان عصر خود بود. شهرتش بیشتر به دلیل نقش او در درک بیماریهای روانی و ابداع واژه‌های اسکیزوفرنی، اوتیسم و دوسوگرایی است. بلویلر برای مشاهدات بالینی و توانایی درک نشانه‌های بیماری و همچنین مهارت‌های نوشتاری‌اش مشهور است.
زندگی‌نامه
بلویلر در زولیکون شهری کوچک در نزدیکی زوریخ در سوئیس زاده شد. او فرزند رودلف بلویلر کشاورزی ثروتمند و پولین بلویلر بود. در زوریخ پزشکی خواند و پس از فارغ‌التحصیلی در سال ۱۸۸۱ در کلینیک روان‌پزشکی والدو در برن به عنوان دستیار گوتلیب بورکهاردت به کار پرداخت. در سال ۱۸۸۴ این شغل را ترک کرده یک سال را در سفرهای مطالعاتی پزشکی گذراند و نزد ژان ماری شارکو در پاریس، برنارد فون گادن در مونیخ و هم چنین به لندن رفت. پس از آن به زوریخ بازگشت و در بیمارستان دانشگاهی بورگ هولزلی به عنوان دستیار آغاز به کار کرد. در سال ۱۸۸۶ بلویلر مدیر کلینیک روان‌پزشکی رینو شد که بیمارستانی واقع در یک صومعه قدیمی در جزیره‌ای در رود راین بود. این بیمارستان در زمان خود به عقب‌ماندگی مشهور بود. بلویلر تصمیم گرفت شرایط را برای بیماران این مرکز بهبود بخشد. در سال ۱۸۹۸ بلویلر به بورگ هولزلی بازگشت و به مدیریت این مرکز برگزیده شد.
ارتباط با فروید
پس از علاقه به هیپنوتیزم به ویژه هیپنوتیزم درونگرا، بلویلر به کارهای فروید علاقه‌مند شد و کتاب «مطالعات هیستری» فروید و یوزف برویر را نقد کرد. بلویلر همچون فروید معتقد بود که روندهای ذهنی پیچیده می‌توانند ناخودآگاه باشند و از کارکنان بیمارستان بورگ هولزلی می‌خواست پدیده‌های روانی ناخودآگاه و روان‌پریشی را مطالعه کنند. کارل یونگ و فرانتز ریکلین نیز تحت تأثیر بلویلر از تکنیک تداعی واژه‌ها استفاده کردند تا تئوری واپس‌رانی فروید را با یافته‌های تجربی روانشناختی آزمایش کنند. بر اساس‌نامه‌هایی که در سال ۲۰۰۳ به انگلیسی منتشر شدند، بلویلر از سال ۱۹۰۵ نزد فروید روانکاوی می‌شد. البته، بلویلر حرکتی را که فروید پدیدآورده بود، بسیار متعصبانه می‌یافت و در سال ۱۹۱۱ از انجمن بین‌المللی روانکاوی استعفا داد و در نامه‌ای به فروید نوشت «این نگاه «همه یا هیچ» از نظر من شایسته انجمنهای مذهبی و احزاب سیاسی است و برای علم زیانبار است». اما او هم چنان به کار فروید علاقه‌مند ماند و در کتاب مشهورش «رساله روان‌پزشکی» (۱۹۱۶) به کرات به او ارجاع داده‌است. از سوی دیگر او در اواخر دهه ۲۰ از درخواست فروید برای کسب جایزه‌ی نوبل حمایت کرد
اسکیزوفرنی
بلویلر موفق شد واژه اسکیزوفرنی را که از ترکیب دو واژهٔ یونانی shizein (دو نیم کردن، گسستن: σχίζειν) و phrenos (فکر، اندیشه: φρήν) وضع شده بود، جایگزین اصطلاح جنون زودرس کند که پیشتر توسط امیل کرپلین به کار رفته بود. او بر خلاف کرپلین معتقد بود که اسکیزوفرنی محصول یک اختلال جسمی نبوده و لزوماً غیرقابل درمان نیست. به عکس، او معتقد بود که ویژگیهای اصلی اسکیزوفرنی محصول روند دوپاره سازی کارکردهای عاطفی و عقلی شخصیت است. بلویلر به ترخیص زودهنگام بیماران از بیمارستان جهت پیشگیری از نهادپذیری اهمیت می‌داد. اصطلاح اوتیسم اولین بار توسط بلویلر برای توصیف وضعیت بیماران اسکیزوفرنیک به کار برده شد. البته زمینه اوتیستیک به عنوان یک صفت شخصیتی ممکن است در افراد خجول و درونگرا و منزوی مشاهده شود. شدیدترین فرم آن هم یکی از علائم اولیه اسکیزوفرنی است که به‌وسیله بلویلر شرح داده شده‌است. بلویلر بر این باور بود فردی اسکیزوفرنی می‌گردد که تفکر اوتیستیک او غیرقابل کنترل گردد. او همچنین معتقد بود که تفکر اوتیستیک افراطی در اسکیزوفرنی تا حدودی نتیجه اختلال صوری است. هر چند هذیان‌های خیال‌پردازانه معدودی از بیماران اسکیزوفرنیک مزمن را می‌توان به عنوان نتیجه تفکر اوتیستیک توجیه کرد، اما این توضیح در تمام انواع اسکیزوفرنی صادق نیست.
چهار A بلویلر برای اسکیزوفرنی
بلویلر بیماری اسکیزوفرنی را با وجود ۴ علامت زیر که با حرف A آغاز می‌شوند، تعریف کرد: اختلالت تداعی (Association disturbance)، اوتیسم (Autism)، عاطفه سطحی (flat Affect) و دوسوگرایی (Ambivalence).
سایر فعالیتها
بلویلر هم چنین به بررسی مفهوم حماقت اخلاقی و ارتباط بین روان‌نژندی و الکلیسم پرداخت. او نیز مانند فروید معتقد بود جنسیت تأثیر شدیدی بر اضطراب دارد و هم چون فروید به بررسی ریشه‌های احساس گناه پرداخت و به مطالعه روندی که خود تغییر نامیده بود (برای مثال تغییر خلق از عشق به نفرت) دست زد.
پیوند به بیرون
Paul Eugen Bleuler and the Birth of Schizophrenia (1908)
کورت گارشال
کورت گارشال (Kurt Garschal؛ زادهٔ June 11, 1941) دوچرخه‌سوار اهل اتریش است. وی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۰ شرکت کرده است.
پورشه ۹۱۱ جی‌تی۲
پورشه ۹۱۱ جی‌تی۲ (Porsche ۹۱۱ GT۲) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۹۳ – ۲۰۱۰در اشتوتگارت، بادن-وورتمبرگ و آلمان تولید شده‌است.
این خودرو در کلاس خودرو قرار گرفته، طراحی آن خودروهای موتور عقب-محور عقب بوده است.
دابستپ
دابسْتِپ یکی از سبک‌های موسیقی رقص الکترونیک است که شکل‌گیری آن به اواخر دههٔ ۱۹۹۰ در لندن جنوبی واقع در بریتانیا بازمی‌گردد. سبک داب‌استپ به‌طور کلّی چنین توصیف می‌شود: «محصولات شدیداً مارپیچ به همراه خطوط بیس و الگوهای طبل پرانعکاس، نمونه‌های کوتاه، و هر از گاهی صدای خواننده».
تاریخ نخستین آثار منتشرشدهٔ داب‌استپ به سال ۱۹۹۸ بازمی‌گردد. آن آثار که به مراتب تاریک‌تر و اکسپریمنتال‌تر از آثار امروزی داب‌استپ بودند؛ در واقع ریمیکس‌های بی‌کلامی در سبک داب از ترانه‌های تو-استپ گاراژ بودند که از برخی عناصر آمیخته به فانک سبک بریک بیت، یا عناصر تاریک درام اند بیس در آن‌ها استفاده شده‌بود.
استولینگس، ویرجینیای غربی
استولینگس شهری در ایالت ویرجینیای غربی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳۱۶ نفر بوده‌است.
دابستپ
وابل بیس
یکی از مشخصه‌ها و لایه‌های اصلی سبک داب‌استپ، وابل بیس است (که از آن با نام مخفف «واب»  نیز یاد می‌شود) و زمانی پدید می‌آید که یک نوت بم کشیده و ممتد از نظر ریتمی دست‌کاری می‌شود. این نوع از بیس به‌طور معمول با استفاده از یک «نوسان‌ساز بسامد پایین» جهت ویرایش پارامترهای اصلی یک سینث‌سایزر مانند حجم صدا، دیستروشن و فیلتر کات‌آف تهیه می‌شود. نتیجهٔ این روند، طنینی است که با ناپایداری در حجم صدا، فیلتر کات‌آف یا دیستروشن به صورت مقطعی در محدودهٔ این پارامترها دچار نوسان است. در بعضی از گوناگونی‌های سبک داب‌استپ، این نوع از بیس یکی از فاکتورهای مهم و تعیین‌کننده است، به‌ویژه در انواعی از این سبک که بیشتر مورد استفاده در باشگاه‌های رقص هستند.
پست داب‌استپ
در اوایل سال ۲۰۱۱، از اصطلاح «پست داب‌استپ» برای توضیح نوعی موسیقی که تحت تأثیر جنبه‌های اصلی موسیقی داب‌استپ بود، استفاده شد. تنوع و وسعت انواعی از موسیقی که با عنوان پست داب‌استپ شناخته می‌شوند به اندازه‌ای است که مانع از شناخته شدن پست داب‌استپ به عنوان یک سبک مشخص موسیقایی می‌شود. هنرمندان در سبکی که با عنوان پست داب‌استپ شناخته شده‌است، همچنین از ترکیب عناصر موسیقی امبینت و آراندبی اوایل دههٔ ۲۰۰۰ بهره می‌برند. تندای قطعاتی که با عنوان پست داب‌استپ شناخته می‌شوند، عموماً برابر با ۱۳۰ ضرب در دقیقه است.
برواستپ
در سال ۲۰۱۱، داب‌استپ، از طریق نوعی سبک پیشرفته‌تر به نام برواستپ، در بازار موسیقی ایالات متحده مورد استقبال قابل توجهی قرار گرفت، به همراه هنرمندی به نام اسکریلکس که تبدیل به نمادی برای این سبک شد. در سپتامبر ۲۰۱۱، مجله اسپین، که یک مجله مختص موسیقی رقص الکترونیک است، به سبک برواستپ با عنوان نوعی «نوسانی و پرتکاپو» از داب استپ که از نظر تبلیغاتی در ایالات متحده موفق بوده‌است، اشاره کرد. برخلاف انواع مرسوم سبک داب‌استپ، که به ساب‌بیس‌های سنگین تکیه دارند، سبک برواستپ بیشتر با نت‌هایی در اکتاوهای میانی همراه با نوسان‌های روباتیک و خشونت‌های تداعی‌کننده فلز شناخته می‌شود.
اکراس پونا
اکراس پونا نام یک گونه از زیرخانواده اکراس است. این گونه در آرژانتین، بولیوی، شیلی و پرو دیده میشود.
دهستان مکریان غربی
دهستان مکریان غربی نام دهستانی در بخش مرکزی شهرستان مهاباد، استان آذربایجان غربی در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۵۶۴۳ نفر (۴۸۸۲ خانوار) بوده‌است.
مارک بارهام
مارک فرانسیس بارهام (زادهٔ ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۶۲) بازیکن فوتبال اهل کشور انگلستان بود که سابقهٔ بازی در تیم ملی فوتبال انگلستان را در کارنامهٔ خود دارد. وی در تاریخ نخستین بازی ملی خود را در مقابل تیم ملی فوتبال استرالیا انجام داد و با حضور در ۲ بازی ملی، در تاریخ  واپسین بازی ملی‌اش را در برابر تیم ملی فوتبال استرالیا برگزار کرد.
باوشان، یوننان
باوشان، یوننان (به لاتین: Baoshan) یک شهر مرکزی در جمهوری خلق چین است که در یون‌نان واقع شده‌است. باوشان ۱۹٬۰۴۰ کیلومتر مربع مساحت و ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۱٬۶۷۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
نقشه جزیره هرمز، ۱۷۵۰ میلادی
نقشه جزیره هرمز در سال ۱۷۵۰ میلادی و توسط جاکوب ون در شلی طراح هلندی کشیده شده‌است. او پس از سفر به عمان به این جزیره می‌آید. نام دیگر جزیره به گفته او موغستان یا موقستان است. در سمت چپ نقشه نام جزیره قشم ذکر شده‌است. در نقشه و در شمال جزیره هرمز، قلعه پرتغالی‌ها دیده می‌شود که در پایین آن میدان اسلحه‌خانه می‌باشد. در بالای نقشه نام بندر عباس یا گمبرون (komrun) آورده شده‌است. نام ایران (Perse) نیز در گوشه سمت راست بالا حک شده‌است. در نقشه برخی جاها با عناوین و فرهنگ پرتغالی (مثل: St Lucia و St jean) نامیده شده‌است. بر روی نقشه خانه، کشتی‌های بادبانی، درختان و دژهای نظامی و غیره دیده می‌شود. به نظر می‌رسد در آن دوران این جزیره زیر سلطه کامل پرتغالی بوده‌است. در وبگاه ژئو گرافیکس در نام نقشه عبارت خلیج فارس آورده شده است.
چرخه اریکسون
در علم ترمودینامیک ، چرخه اریکسون نام چرخه‌ای است که به نام جان اریکسون نامگذاری شده است. جان اریکسون بسیاری ازموتورهای حرارتی منحصر به فرد را براساس چرخه های مختلف ترمودینامیکی طراحی و ساخته است.اعتبار او به خاطر اختراع دو چرخه موتورحرارتی منحصربه فرد و توسعه موتورهای عملیاتی براساس این چرخه هاست. اولین چرخه او اکنون به عنوان چرخه بسته برایتون شناخته می‌شود،درحالی که چرخه دوم او چرخه اریکسون نامیده میشود. اریکسون از معدود کسانی است که هر دو موتورهای با سیکل باز و بسته را ساخت.
چرخهٔ ایده‌آل اریکسون
در این چرخه، چهار فرایند ایده‌آل ترمودینامیکی به صورت زیر اتفاق می‌افتد:
فرایند ۱ تا ۲: تراکم هم دمای هوا
فرایند ۲ تا ۳: احتراق (سوزش) هم فشار
فرایند ۳ تا ۴: انبساط هم دمای هوا
فرایند ۴ تا ۱: انتقال گرمای هم فشار به محیط بیرون
مقایسه با چرخه های های کارنو، دیزل، اتو و استرلینگ
چرخه اتو و دیزلِ ایده آل کاملا برگشت پذیر نیستند، زیرا شامل انتقال حرارت از طریق یک اختلاف دمای محدود در طی فرآیند هم حجم / هم فشار است و در فرآیندهای هم حجم گرما از دست میدهد.
برگشت ناپذیری فوق نشان میدهد که بازده حرارتی این چرخه ها کمتر از موتور کارنویی است که درهمان محدوده ی دمایی کار میکند.
یکی از دیگر چرخه‌ها که در آن فرآیند گرفتن و از دست دادن گرما در فشار ثابت انجام می‌شود ، چرخه اریکسون است.
چرخه اریکسون یک نسخه تغییر یافته از چرخه کارنو است که در آن دو فرایند آیزنتروپیک در چرخه کارنو، توسط دو فرآیند فشار ثابت بازیاب جایگزین می شود.
چرخه اریکسون اغلب با چرخه استرلینگ مقایسه می شود، زیرا طراحی موتور(engine) های هر دو سیکل از نوع موتورهای احتراق خارجی با بازیاب است.
شاید چرخه اریکسون بیشتر شبیه به موتور دو کاره(double acting) استرلینگ است که در آن پیستون متحرک نیز به عنوان پیستون قدرت عمل می کند.(موتور استرلینگ از نوع بتا)
از لحاظ تئوری، هر دو این چرخه ها دارای بازده ایده آل هستند که بالاترین بازده با توجه به قانون دوم ترمودینامیک است.
شناخته شده ترین چرخه ایده آل چرخه کارنو است، اگر چه موتور کارنو هنوز اختراع نشده است.
کارایی تئوری برای هردو چرخه اریکسون و استرلینگ با بازیاب که درمحدوده ی دمایی برابر کار میکنند با کارایی سیکل کارنو با محدوده ی مشابه برابر است.
مقایسه با چرخه برایتون
اولین چرخه توسعه یافته ی اریکسون در حال حاضر به نام "چرخه برایتون" نامیده می شود که معمولا برای موتورهای جت در هواپیما استفاده می شود.
چرخه دوم اریکسون در حالت حدی همان چرخه ی برایتون ایده آل است که در آن از انبساط چند مرحله ای با گرمایش مجدد، تراکم چند مرحله ای با خنک کن داخلی و همچنین بازیاب استفاده شده است.
در مقایسه با چرخه ی برایتون که از تراکم و انبساط آدیاباتیک استفاده می کند، چرخه ی دوم اریکسون از تراکم و انبساط هم دما استفاده می کند، در نتیجه کار خالص بیشتری ایجاد می کند.
همچنین استفاده از بازیاب در چرخه اریکسون کارایی را با کاهش میزان گرمای ورودی مورد نیاز، افزایش می دهد.
برای مقایسه بیشتر سیکل های ترمودینامیکی، جدول زیر را را ببینید.
موتور اریکسون
موتور اریکسون بر اساس چرخه اریکسون است و به عنوان یک "موتور احتراق خارجی" شناخته می شود، زیرا به صورت خارجی گرم می شود. برای بهبود در بازدهی، موتور دارای یک بازیاب یا احیاکننده بین کمپرسور و منبسط کننده است. موتور می تواند به صورت چرخه باز یا بسته کار کند. انبساط به طور همزمان با تراکم، در طرف مقابل پیستون اتفاق می افتد.
بازیاب
اریکسون برای اختراع مبدل حرارتی (با جریان اختلاطی ناهمسو) خود از اصطلاح"بازیاب"استفاده کرد. درحالی که روبرت استرلینگ همان دستگاه را قبل از اریکسون اختراع کرده بود، بنابراین اختراع به نام استرلینگ ثبت شد. استرلینگ آن را " economizer" نامید، چرا که باعث مصرف اقتصادی سوخت در انواع فرآیندهای گرمایی شد. این اختراع در بسیاری از دستگاه ها و سیستم های دیگر، که در آن به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گرفت، مفید واقع شد، زیرا موتورهای دیگر نیز تحت تاثیر موتور استرلینگ طراحی شدند. اصطلاح "بازیاب" در حال حاضر نامی است که به مولفه ای در موتور استرلینگ داده شده است.
تاریخچه
اریکسون در نهایت چرخه باز را به چرخه بسته سنتی استرلینگ ترجیح داد.
اریکسون تعداد بسیار زیادی از موتورهای چرخه های مختلف از جمله بخار، استرلینگ، برایتون، چرخه مایع هوای دیزل خارجی طراحی کرد و ساخت. او برای راه‌اندازی موتورهای خود از طیف وسیعی از سوخت‌های مختلفی از زغال سنگ گرفته تا گرمای خورشیدی استفاده کرد.
همچنین، اریکسون برای اولین بار از پروانه به عنوان نیروی محرک کشتی یو اس اس پرینستون(ساخته شده درسالهای 1842-43 ) استفاده کرد.
کشتی اریکسون
در سال 1851، موتور اریکسون (دومین موردی که در مورد آن بحث شد) در یک کشتی 2000 تنی،  73 ساعت بدون مشکل کار کرد. موتورِ ترکیبی، حدود 300 اسب بخار (220 کیلووات) توان تولید می کرد. این موتور، متشکل از چهار موتور دو پیستونی بود؛ پیستون/سیلندر بزرگتر، با قطر 14 فوت (4.3 متر)، شاید بزرگترین پیستونی بود که تا آن زمان ساخته شده بود. شایعه ای در این مورد وجود دارد که در اتاق بالای این پیستون (البته در اتاق تراکم  خنک، نه اتاق قدرت گرم) با وجود کارکرد موتور با تمام توان خود در آن اتاق بدون هیچ مشکلی شام بر روی میز آماده شد و خورده شد. در دور  RPM 6.5 موتور فشار به 8 psi   یا 55 kPa محدود می شد. براساس گزارش رسمی، تنها 4200 کیلوگرم زغال سنگ در هر 24 ساعت مصرف می شد (هدف اصلی 8000 کیلوگرم است که هنوز هم بهتر از موتورهای بخار معاصر است). یک تست دریایی ثابت کرد که حتی اگر موتور به خوبی کار کند، کشتی قدرت کافی را ندارد. مدتی بعد در یک تست، اریکسون غرق شد. هنگامی که  این موضوع مطرح شد، موتور اریکسون کنار گذاشته  شد و یک موتور بخار جای آن را گرفت. این کشتی هنگام به گل نشستن در نوامبر 1892 در ورودی  بریتیش کلمبیا، کانادا، ویران شد.
استفاده امروزی
امروزه چرخه اریکسون (و چرخه ی برایتون مشابه) علاقه جدیدی را برای استخراج نیرو از گرمای گاز خروجی موتورها (و تولید کننده گاز) و کوره های خورشیدی  به وجود می آورد. یک مزیت مهم چرخه اریکسون در برابر موتور استرلینگ که اغلب به رسمیت شناخته نمی شود این است که حجم مبدل حرارتی بر روی بازده تاثیر نمی گذارد.
ایجج
خصوصیات
ایجج ۴۵۹٬۹۳۹ نفر جمعیت دارد.
آب‌انبار محمد باقران
آب‌انبار محمد باقران مربوط به دوره صفویه است و در شهرستان سرایان، داخل شهر آیسک واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۵۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
۳۰ فروردین
۳۰ فروردین سی امین روز سال در گاه‌شماری خورشیدی است. به پایان سال ۳۳۵ روز (۳۳۶ روز در سال کبیسه) مانده‌است.
ماشین پنبه‌پاک‌کن
ماشین پنبه پاک‌کن ؛ (کوتاه‌شدهٔ "Cotton engine")، دستگاهی است که با سرعت و آسانی، الیاف پنبه را از دانه‌های پنبه جدا می‌کند. این فرایند به افزایش بهره‌وری و روند تجاری‌سازی پنبه کمک فراوانی کرد. الیاف جداسازی شده، در تولید لباس و سایر پوشاک مورد استفاده قرار می‌گیرند و دانه‌های پنبه نیز برای کاربردهای دیگری چون تهیه روغن پنبه‌دانه، کنجاله پنبه‌دانه و … مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند.
ماشین‌های غلتکی دستی از سال‌های آغازین ۵۰۰ میلادی در شبه قاره هند و سپس در مناطق دیگر مورد استفاده قرار می‌گرفت. به گفتهٔ لاکویت (Lakwete) تاریخ‌نگار، ماشینِ غلتکیِ چرخ‌دنده‌ای حلزونیِ هندی نیز حدوداً در قرن شانزدهم اختراع شد، به گفتهٔ او، تا به امروز این ماشین دستی بدون تغییر باقی مانده‌است.
نخستین ماشین پنبه‌پاک‌کن مکانیکی مدرن توسط مخترع آمریکایی ایلای ویتنی در سال ۱۷۹۳ ساخته شد و در سال ۱۷۹۴ به ثبت رسید. ماشین ویتنی با ترکیبی از یک صفحهٔ سیمی و قلاب‌های سیمی کوچک برای کشیدن الیاف پنبه استفاده می‌کرد؛ در حالی که برس‌ها نیز به‌طور مداوم پرزهای پنبه‌ای پراکنده را کنار می‌زدند تا از گیر کردن و قفل‌شدن چرخک‌ها جلوگیری شود. این ماشین صنعت پنبه را در ایالات متحده متحول کرد، اما به‌طور ناخواسته منجر به رشد برده‌داری در جنوب آمریکا نیز شد. ماشین ویتنی کشاورزی پنبه را سودآورتر کرد، صاحبان مزارع مزرعهٔ خود را گسترش دادند و به برده‌های بیشتری هم برای کاشتن و چیدن پنبه نیازمند شدند؛ ویتنی دستگاهی برای برداشت پنبه اختراع نکرد، هنوز هم باید با دست چیده می‌شد.
اختراع او نقشی کلیدی در انقلاب صنعتی و اوج‌گیری اقتصاد ایالت‌های جنوبی پیش از جنگ داخلی آمریکا داشت. از طرفی این اختراع، سبب افزایش گسترده برده‌داری در ایالت‌های جنوبی آمریکا شد که در ادامه به دو دستگی گسترده میان موافقان و مخالفان برده‌داری و سرانجام، به ایجاد جنگ داخلی آمریکا منتهی شد.
پنبه‌پاک‌کن‌های خودکار مدرن امروز از سیلندرها و اره‌های تمیز کنندهٔ چندگانه استفاده می‌کنند و بهره‌وری بسیار بالاتری نسبت به پیش سازهای دستی خود ارائه می‌دهند.
شهرستان نظرآباد
نظرآباد شهرستانی است در استان البرز که در نزدیکی شهرستان ساوجبلاغ واقع است. مرکز این شهرستان شهر نظرآباد است. این شهرستان تا سال ۱۳۸۱ یکی از بخش‌های شهرستان ساوجبلاغ بود و در حال حاضر هم در حوزهٔ انتخابیهٔ ساوجبلاغ واقع است. استقرار این شهرستان در کنار جادهٔ ترانزیت و آزادراه تهران - تبریز و راه‌آهن تهران - تبریز موجب توسعهٔ آن در پنجاه سال اخیر شده‌است. نقطهٔ عطف آبادانی نظرآباد، راه‌اندازی کارخانهٔ نساجی مقدم در سال ۱۳۳۷ ه‍.ش به کوشش میرزا عبدالله مقدم (درگذشت ۱۳۶۱ ه‍.ش) است. جمعیت آن براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰، ۱۴۱٬۱۶۰ نفر یعنی ۹٫۵ درصد کل جمعیت استان البرز است.
«ترکی ساوجبلاغی» یکی از شاخه‌های ترکی آذربایجانی، زبان غالب اهالی شهرستان نظرآباد است. حضور لهجه‌های دیگری از زبان ترکی و نیز انواع لهجه‌های زبان فارسی و زبان کردی در این شهرستان از نتایج مهاجرپذیری آن است. خاک سبک و آب فراوان دشت نظرآباد، بسیار برای کشاورزی مناسب است و دامپروری در کنار زراعت، از عمده منابع درآمد روستاییان نظرآبادی است. غیر از اقلیت ارامنه، غالب اهالی شهرستان، مسلمان و شیعهٔ دوازده امامی هستند.
تقسیمات کشوری
شهر: نظرآباد شهر صنعتی سپهردر جنوب آن و شهر صنعتی نظرآباد در شرق شهرصنعتی سپهر واقع شده‌است.
شهر: تنکمان
تغییرات
تغییرات در تقسیمات این شهرستان در سال ۱۳۸۶:
محوطه باستانی ازبکی
منطقهٔ باستان‌شناسی ازبکی در آن واقع شده و نمونه نخستین خشت دست ساز بشر که در سازمان ملل نگهداری می‌شود توسط سیدمحمد خاتمی به نشانهٔ گفتگوی تمدن‌ها از این منطقه به سازمان ملل هدیه شده‌است، ازبکی یکی از روستاهای دهستان احمدآباد مصدق از بخش مرکزی شهرستان نظرآباد است که در ۸۰ کیلومتری غرب شهر تهران واقع شده‌است. بخش‌هایی از این محوطهٔ باستانی نُه هزار ساله را کارشناسان مرکز باستان‌شناسی ایران در سال ۱۳۴۸ خورشیدی مورد شناسایی قرار داده و در سال ۱۳۵۲ به شمارهٔ ۹۵۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. براساس کاوش‌های صورت گرفته، محوطهٔ باستانی ازبکی در برگیرندهٔ شش هزار سال بقایای فرهنگی پیش از تاریخ و اوایل دوران تاریخی ایران از نیمهٔ اول هزاره هفتم تا نیمهٔ نخست هزارهٔ اول پیش از میلاد مسیح یعنی دوران مادها است. ازبکی محوطهٔ باستانی گسترده‌ای برابر با صد هکتار و ۱۰ تپهٔ ارزشمند است که شش تپهٔ از آن را گروهی از باستان شناسان ایرانی به سرپرستی دکتر یوسف مجیدزاده (از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۴) حفاری کرده‌اند. کشف کهن‌ترین خشت‌های دست ساز بشر با قدمت نُه هزار ساله، دستیابی ساکنان پیش از تاریخ این محوطه به سیمان، کشف سند همکاری تجاری اهالی ازبکی و شوش باستان در اواسط هزارهٔ چهارم پیش از میلاد، بناهای آریایی‌های اولیه، شهر و دژ بزرگ مادی و کشف نخستین پیکره سنگی مادی از جمله ویژگی‌های شگفت‌انگیز این محوطهٔ باستانی به‌شمار می‌روند. .
مشاهیر و چهره‌های ماندگار
دکتر محمد مصدق:سیاست‌مدار، دولت‌مرد، نمایندهٔ چند دورهٔ مجلس شورای ملی، و نخست‌وزیر ایران در سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ بود. از چهره‌های فعال در عرصهٔ جهاد سازندگی و توسعهٔ شهرنشینی در بخش فعالیت‌های شورای اسلامی شهر و روستاهای اطراف شهرستان نظرآباد می‌توان آقایان صمد بوئینی در سال ۱۳۶۴، محسن حشمت زارع، محمد محب دوست‌زاده نام برد؛ که فعالیت‌ها و گام‌های مهمی در راستای آبادانی برداشته شده‌است.
ملا محمد جعفر نظرآبادی ساوجبلاغی: از اساتید حوزهٔ علمیهٔ قزوین در عصر قاجاریان و صاحب کتاب شرح مختصر نافع است.
مصطفی نجمی (درگذشت ۱۳۷۶ ه‍.ش) هنرمند نقش‌آفرینی از مکتب نقاشان کلاسیک کمال‌الملکی به‌شمار می‌رود که هفتاد سال به کار بی‌وقفهٔ هنری (نقاشی و آهنگسازی) پرداخت. او در سال ۱۳۶۹ موفق به دریافت دکترای افتخاری هنر شد.
شیخ محمدباقر مجتهد نجم‌آبادی(درگذشت ۱۳۰۷ ه‍.ش) از شاگردان ملا حسینقلی همدانی در حوزهٔ علمیهٔ نجف اشرف.
سید زین‌العابدین حسینی (آقا میربابا) از عارفان قرن چهاردهم هجری قمری که اهالی روستای نجم‌آباد کرامات عجیبی از او نقل می‌کنند.
ناصر نجمی (درگذشت ۱۳۸۲ ه‍.ش) تاریخ‌پژوه و یکی از قدیمی‌ترین نویسندگان مطبوعات ایران است. شمار آثار او را، نود عنوان کتاب نوشته‌اند.
علی‌بن محمدصادق قشلاقی ساوجبلاغی از نویسندگان مذهبی قرن سیزدهم هجری قمری.
سیف‌الدین نجم‌آبادی (زادهٔ ۱۳۰۱ ه‍.ش) از پژوهشگران زبان‌شناسی، ایران‌شناس و استاد برجستهٔ دانشگاه هیدلبرگ آلمان.
محمود نجم‌آبادی(درگذشت ۱۳۷۹ش) پزشک نامداری که طب اسلامی و ایرانی را که هزار سال به فراموشی سپرده شده بود، مورد توجه قرار داده و با پرداختن به تاریخ پزشکی ایران درصدد احیای آن سنت کهن برآمد و به موفقیت قابل توجهی در این زمینه دست یافت. از او ۴۵ کتاب و رساله و ۵۰۰ مقالهٔ علمی برجای مانده‌است.
ابوالقاسم نجم‌آبادی از پزشکان نامدار تهران در اواخر دورهٔ قاجاریان.
آغابیگم نجم‌آبادی(درگذشت ۱۳۲۸ ه‍.ش) دختر شیخ‌هادی نجم‌آبادی که از زنان روشنفکر جنبش مشروطیت ایران به‌شمار می‌رود. او در سال ۱۲۸۹ خورشیدی انجمن مخدرات وطن را تأسیس کرد.
سکینه کنداشلو همسر شیخ‌هادی نجم‌آبادی و از زنان مبارز جنبش مشروطیت ایران.
افسانه نجم‌آبادی(زادهٔ ۱۳۲۵ ه‍.ش) نویسنده، جامعه‌شناس و استاد تاریخ و مطالعات زنان در دانشگاه هاروارد آمریکا.
شهناز نجم‌آبادی (زادهٔ ۱۳۲۵ ه‍.ش) مردم‌شناس و استاد کنونی دانشگاه فرانکفورت و هایدلبرگ آلمان و مؤسس انجمن بین‌المللی مردم‌شناسی ایران.
آیت‌الله آقاحسن نجم‌آبادی ساوجبلاغی تهرانی (درگذشت حدود ۱۲۸۴ ه‍.ق) فقیه نامدار و گزینهٔ مرجعیت عامهٔ شیعه پس از وفات شیخ مرتضی انصاری.
آیت‌الله آقاحسین نجم‌آبادی تهرانی (درگذشت ۱۳۰۷ ه‍.ش) فقیه و متکلم معاصر و استاد فقیه فرهنگبان آیت‌الله سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی.