cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ریپل
روند حرکتی ریپل در سال ۲۰۱۷
روند حرکتی ریپل در سال ۲۰۱۷ میلادی حاکی از آن است که این ارز مجازی در ابتدای این سال تنها ۰٫۰۰۶۳ دلار ارزش داشت و تا اواسط سال هم تغییر خاصی را شاهد نبوده‌است تا اینکه در ماه مارس به حدود ۰٫۰۲ دلار رسید و همین ارزش را تا چند ماه حفظ کرد. البته شایان ذکر است که در سال ۲۰۱۸ قیمت از ۳٫۶۵ دلار به ۰٫۲۷ سقوط کرده و تا به این لحظه هرگز به سقف قیمتی خود بازنگشته است.
چالش‌های نقل و انتقال پول توسط سوئیفت
کارمزد زیاد: هزینه کارمزد تراکنش‌های بین‌المللی بانک‌ها حدود ۱٫۶ تریلیون دلار در سال است.
واسطه‌های متعدد: برای انجام یک تراکنش بین دو بانک، تعداد زیادی بانک واسط درگیر می‌شوند.
مشکلات حقوقی ریپل
در تاریخ ۲۲ دسامبر سال ۲۰۲۰ کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا اعلام کرد علیه شرکت ریپل لبز و دو تن از مدیران ارشد آن کریستین لارسن (هم بنیانگذار و مدیر عامل پیشین) و بردلی گارلینگ هاوس (مدیر عامل فعلی) که دارای سهام قابل توجهی در این شرکت هستند اقامه دعوی کرده‌است. SEC می‌گوید آن‌ها حدود ۱٫۳ میلیارد دلار به وسیله عرضه اوراق بهادار دیجیتال ثبت نشده که همچنان جاریست، سرمایه جمع کرده‌اند. گارلینگ هاوس دربارهٔ این دعوی گفته: اساساً بر مبنای قانون و واقعیت اشتباه است. همین‌طور وی زمانبندی این اقدام را زیر سؤال برده.
مزایای ریپل چیست؟!
حال ریپل می‌کوشد جایگزینی برای سوئیفت در دنیای ارزهای رمزپایه باشد و ارزش‌های پیشنهادی قابل توجهی برای این مهم دارد؛ از جمله آنها می‌توان به سرعت بالا، کارمزد بسیار پایین، امکان رهگیری حواله‌ها و تعداد بالای تراکنش‌ها در دقیقه (TPS) اشاره کرد.
ریپل قصد دارد این دشواری‌ها را حل کند تا بانک‌ها، بنگاه‌های بزرگ مالی و اعتباری و شرکت‌های تجاری بتوانند سریع، بی‌خطر، بی‌واسطه و با حداقل کارمزد اقدام به حواله پول در سطح جهانی کنند. در حال حاضر تعدادی از بانک‌ها در کشورهای ژاپن و کره جنوبی از این سیستم استفاده می‌کنند و بنگاه‌های مالی بزرگ دیگری در آمریکا اعلام آمادگی برای استفاده از آن کرده‌اند.
سرعت انجام هر تراکنش ریپل تنها ۴ ثانیه است. از این گذشته یکی دیگر از مزایای استفاده از ریپل نرخ کارمزد بسیار پایین آن است. برای نمونه در یکی از تراکنش‌های ریپل که ۹۰۰ میلیون عدد از این ارز رمزپایه حواله شده‌است، تنها ۰٫۰۰۰۰۱۲ ریپل به عنوان کارمزد پرداخت شده‌است.
ریپل تاکنون با ۱۰۰ سازمان مالی و بانک در سراسر جهان به توافق رسیده‌است و بیش از ۷۵ مورد از پیاده‌سازی‌ها صورت گرفته‌است. در بین این مراکز بانک‌های صاحب نامی حضور دارند. (این مسئله هیچ ارتباطی با XRP ندارد، چون بانک‌ها و موسسات مالی از XRP استفاده نمی‌نمایند)
نماد اختصاری ریپل: XRP
نماد اختصاری ریپل، XRP است. این رمز ارز را می‌توان به عنوان یک واسطه برای سایر ارزها در نظر گرفت. این ارز هیچ تمایزی بین سایر ارزهای دیجیتال قائل نمی‌شود و مبادلات را برای هر ارزی آسان می‌سازد. در حقیقت XRP تنها یک درگاه یا واسطه (Gateway) برای یک معامله است. ریپل هدف دارد تا واسطه‌های چندگانه را در یک زنجیره اعتماد در بین تمام کاربران ایجاد کند. شما برای ساخت هر کیف پول فعال می‌بایست 20 XRP برای آن هزینه نمایید و هرگز نمی‌توانید آن 20 XRP را خرج یا منتقل نمایید.
نبرد نخست خارکوف
نبرد نخست خارکوف نبردی در طی جنگ جهانی دوم بود که در تاریخ ۲۰ تا ۲۴ اکتبر سال ۱۹۴۱ میان ورماخت و ارتش سرخ بر سر شهر خارکوف رخ داد و در نهایت با پیروزی ورماخت و شکست نسبتاً سنگین ارتش سرخ به پایان رسید.
در این نبرد که در مرحله نهایی عملیات بارباروسا صورت پذیرفت، ارتش ششم از گروه ارتش جنوب ورماخت مأموریت داشت با تصرف خارکوف، شکاف ایجاد شده بین این ارتش و ارتش هفدهم را پر کند. از این رو، نیروی‌های آلمانی در ۲۰ اکتبر سال ۱۹۴۱ خود را به حومه غربی شهر رساندند و نهایتاً چهار روز بعد کار تصرف شهر در ۲۴ اکتبر توسط لشکر پنجاه و هفتم پیاده‌نظام به پایان رسید. البته پیش از سیطره دشمن بر شهر، بیشتر ادوات صنعتی شهر یا به شرق منتقل گشته یا بلا استفاده شده بودند.
خطوط راه‌آهن
در پاییز سال ۱۹۴۱ خارکوف یکی از مهم‌ترین نقاط راهبردی برای ترابری ریلی و هوایی شوروی به حساب می‌آمد. این شهر علاوه بر این که شمال اوکراین را به جنوب و شرق این جمهوری را به غرب آن متصل می‌کرد، محل اتصال بسیاری از مناطق مرکزی اتحاد شوری شامل کریمه، قفقاز، دنباس و دنیپر به یکدیگر نیز بود. تولیدات نظامی این کارخانجات همچنین شامل مهمات، خمپاره‌انداز، کشنده توپ، تسلیحات سبک و سایر تجهیزات می‌گردید.
اهمیت نظامی
در آن زمان خارکوف یکی از بزرگترین مراکز صنعتی شوروی تلقی می‌شد. تانک تی-۳۴ که در آینده به پر تولیدترین تانک در سرتاسر جهان بدل و به شکل گسترده‌ای در ارتش سرخ به کاربرده شد، در کارخانه تراکتور خارکوف طراحی گردیده بود. این کارخانه را قدرتمندترین تولیدکننده تانک در شوروی دانسته‌اند. مراکز صنعتی دیگری همچون کارخانجات تولید توربین و هواپیما نیز در این شهر وجود داشت.
هدف اصلی آلمانی‌ها تصرف این خطوط آهن و کارخانجات بود. به همین جهت سعی داشتند در هنگام اجرای عملیات آسیب چندانی به آن‌ها وارد نشود. اهمیت این کارخانجات به قدری بالا بود که حتی شخص آدولف هیتلر، پیشوا آلمان چنین عنوان کرده بود که اگر مناطق جنوب شوروی از جمله خارکوف از سلطه آن‌ها خارج شود، با توجه به وابستگی به آن، اقتصاد روس‌ها از هم خواهد پاشید.
جمعیت خارکوف
شهر خارکوف در جریان جنگ جهانی دوم یکی از پرجمعیت‌ترین شهرهای شوروی به حساب می‌آمد. جمعیت این شهر در ماه مه سال ۱۹۴۱ قریب به ۹۰۰ هزار نفر برآورد شده بود. این شمار با آغاز جنگ و انتقال ساکنین سایر شهرها به خارکوف، در سپتامبر همان سال به نزدیک ۱٫۵ میلیون نفر رسید. پس از آغاز درگیری‌ها و تحمل تلفات، جمعیت خارکوف به شدت کاهش یافت به گونه ای هنگام آزادسازی نهایی آن از اشغال آلمانی‌ها، در ماه اوت سال ۱۹۴۳ تنها ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار نفر در آن حضور داشتند.
پیامد نبرد کیف
پس از نبرد کیف، گروه ارتش مرکز ورماخت دستور یافت نیروهای خود را جهت تهاجم به مسکو، پایتخت شوروی به کار گیرد. در نتیجه ارتش دوم زرهی با چرخش به جانب شمال، به سمت بریانسک و کورسک پیشروی کرد. در پی این مسئله گروه ارتش جنوب به خصوص ارتش ششم و هفدهم در مواضع پیشین نیروهای زرهی مستقر شدند. در همین هنگام با صدور دستور شماره ۳۵ پیشوا، ارتش یکم زرهی از گروه ارتش جنوب به جانب جنوب و شهر روستوف-اون-دون و میدان‌ها نفت قفقاز گسیل شد. درحالیکه ارتش یکم زرهی به دنبال محقق کردن فرامین محوله بود، وظیفه سازماندهی قریب به ۶۰۰ هزار اسیر ارتش سرخ که در نبرد کیف تسلیم نیروهای آلمانی شده بودند، برعهده ارتش ششم و هفدهم قرار گرفت. به همین سبب این دو ارتش سه هفته بعدی را صرف سازماندهی مجدد کردند.
استافکا، فرماندهی عالی شوروی برای ثبات بخشی به جبهه جنوبی، با کاستن از نیروی‌های جبهه مسکو، نیروی‌های کمکی به مناطق بین کورسک و روستوف اعزام نمود. جبهه جنوب شرقی ارتش سرخ که در نبرد کیف به‌طور کامل منهدم شده بودند، این بار با فرماندهی سیمون تیموشنکو بازسازی شد. ارتش‌های ششم، بیست و یکم، شی و ششم و چهلم این قوا تقریباً از ابتدا ایجاد گردیدند.
پیشروی به سمت خارکوف
درحالیکه نبرد بر سر مسکو در حال پیگیری بود، آلمانی‌ها می‌بایست از جناحین خود محافظت می‌کردند. ششم اکتبر ارتش ششم ورماخت فرماندهی والتر فون رایشناو پیشروی خود را از طریق سومی و اوختیرکا به سمت بلگورود و خارکوف از سرگرفت. همان روز ارتش هفدهم تهاجم خود را از مسیر پولتاوا به سمت لوزووا و ایزیوم برای پوشش جناحین ارتش یکم زرهی آغاز کرد. ارتش ششم و سی و هشتم ارتش سرخ نتوانست در مقابل این تحرکات اقدام تدافعی مؤثری انجام دهند و هر دو واحد عقب رانده شدند. پیش از این و پیش از آغاز نبرد مسکو، ارتش سرخ شوروی متحمل شکست سختی در ویازما و بریانسک شده و هفتصد هزار نفر از نیروهای خود را از دست داده بود. نیروهای ذخیره باقیمانده نیز در دفاع از مسکو مورد نیاز بودند و نمی‌توانستند به جبهه جنوب غربی منتقل شوند. با توجه به عدم دریافت نیروی کمکی برای پوشش شکاف ایجاد شده، استافکا برای جلوگیری از انهدام کامل نیروی‌های جبهه جنوبی دستور به عقب‌نشینی به طرف ورونژ را صادر کرد.
با این حال که هدف اصلی نیروهای آلمانی پیش از رسیدن زمستان تصرف لنینگراد و مسکو و حرکت به سمت قفقاز بود، به هر حال دستیابی به خارکوف هدف ثانویه مهمی به‌شمار می‌آمد. اهمیت خارکوف علاوه بر محافظت از جناحین سرنیزه‌های موتوریزه (نیروهای خط شکن با سرعت زیاد)، طبق نظر ستاد عالی فرماندهی ارتش آلمان در مراکز صنعتی و زیرساخت‌های ریلی آن بود. تصرف این شهر ارتش سرخ را مجبور می‌ساخت به سمت ورونژ و استالینگراد پس بنشیند.
از هفته دوم اکتبر با فرارسیدن فصل بارندگی موسوم به راسپوتیتسا و گلی شدن تمامی راه‌ها و با توجه به مشکلات خط تدارکاتی بین دنیپر و خط مقدم حمله آلمانی‌ها موقتاً متوقف شد. با دستور هیتلر برخی منابع ارتش هفدهم به ارتش ششم منتقل شد. این امر موجب تضعیف ارتش هفدهم که وظیفه حمایت از جناحین ارتش یکم زرهی را داشت شد و ارتش یکم زرهی را مجبور ساخت برای جلوگیری از به محاصره درآمدن از روستوف عقب‌نشینی کند.
آماده‌سازی برای تسلط بر شهر
وظیفه آغاز تهاجم به شهر خارکوف به سپاه پنجاه و پنجم ورماخت به فرماندهی سپهبد اروین ویروو سپرده شد. در این هنگام، این سپاه لشکر صد و یکم پیاده‌نظام سبک به فرماندهی سپهبد جوزف فون هایدرینگن، لشکر پنجاه و هفتم پیاده‌نظام به فرماندهی سرلشکر آنتون داستلر و لشکر صدم پیاده‌نظام سبک به فرماندهی سپهبد ورنر سانه را در اختیار داشت. لشکر هفدهم توپخانه نیز برای پشتیبانی از عملیات دو واحد توپخانه خود را به لشکر پنجاه و هفتم پیاده‌نظام ملحق کرده بود.
در جانب مدافعان شهر خارکوف لشکر دویست و شانزدهم تفنگدار که در نبرد کیف به کلی منهدم شده بود، به عنوان بخشی از ارتش سی و هشتم مجدداً ایجاد شده بود اما هیچ حمایتی از جانب سایر لشکرها یا واحدهای بالادستی دریافت نمی‌کرد چرا که ارتش سی و هشتم ارتش سرخ در موقعیت عقب‌نشینی بود و دفاع از خارکوف تنها تا زمان انتقال کامل تجهیزات صنعتی اهمیت داشت.
نبرد در حومه غربی شهر (۲۰ تا ۲۳ اکتبر)
تا بیست و یکم ماه اکتبر لشکر صد و یکم پیاده‌نظام سبک ورماخت خود را به شش کیلومتری جانب غربی خارکوف رسانده بود. تیپ دویست و بیست و هشتم این لشکر طلایه داری این واحد را بر عهده داشت و گردان‌های اول و سوم این تیپ در مواضع تدافعی خط مقدم مستقر شده بودند و گردان سوم نیز نیروی ذخیره به حساب می‌آمد. بیست و دوم ماه اکتبر برای برآورد توان دشمن این تیپ فرمان انجام عملیات شناسایی را دریافت کرد. عصر همان روز این تیپ توسط گردانی از نیروهای طرف مقابل که از حمایت تانک‌ها برخوردار بودند مورد حمله قرار گرفت. این حمله با موفقیت دفع و دو تانک دشمن از کار افتاده شد. همان شب اطلاعات جمع‌آوری شده از عملیات شناسایی توسط پیغام رادیویی به مقر فرماندهی لشکر مخابره گشت.
لشکر دویست و شانزده تفنگدار ارتش سرخ در جانب غربی شهر مستقر شده و میدان‌ها مین، جایگاه‌های مسلسل و خمپاره انداز ایجاد نموده بود.
برای آغاز تهاجم گردان سوم در جناح راست تیپ با دو توپ، یک توپ ۸۸ میلی‌متری ضدهوایی، یک گروهان مهندسی و هنگ هشتاد و پنجم توپخانه تقویت شد. گردان دوم نیز همین نیروها را بدون توپ ضدهوایی دریافت کرد. در این زمان گردان اول در موقعیت ذخیره قرار گرفت. گردان اول تیپ سبک دویست و بیست و هشتم، می‌بایست از جناح چپ تیپ دویست و بیست و هشتم محافظت می‌کرد. در ابتدا قرار بود حمله در ظهر روز بیست و سوم آغاز شود اما عدم آمادگی توپخانه موجب به تعویق افتادن آن شد. همزمان گردان توپ‌های ضد تانک که در پشت جبهه در راه‌های گل آلود گیر کرده بود، نهایتاً خود را به شهر رساند و موظف شد هر یک از گردان‌های خط مقدم را به یک توپ ۳۷ میلی‌متری ضدتانک مجهز کند. توپخانه در ساعت چهار ده و بیست و پنج دقیقه آمادگی را لازم را کسب کرد و زمان آغاز حمله راس ساعت پانزده تعیین گردید.
تهاجم به شهر
تخلیه تجهیزات صنعتی از شهر خارکوف تا بیستم اکتبر پیش از آن که آلمانی‌ها موفق به آغاز حمله بشوند، به اتمام رسیده بود. بدین منظور ۲۳۰ قطار تجهیزات ۷۰ کارخانه عمده را از منطقه خارج کردند. تصرف شهر در بیست و چهارم اکتبر توسط ارتش ششم ورماخت تکمیل گردید.
تپه محمودآبادسفلی
تپه محمود آبادسفلی مربوط به عصر برنز است و در شهرستان شاهین دژ، روستای محمودآباد سفلی واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
معما (فیلم ۱۳۶۵)
معما فیلمی به کارگردانی حسین زندباف و نویسندگی ناصر شاملو ساختهٔ سال ۱۳۶۵ است.
خلاصه داستان
سال ۱۳۵۶، در آستانهٔ ورود رئیس‌جمهور آمریکا به تهران رضا درگاهی کارمند تأسیسات فرودگاه بر اثر سرعت زیاد اتومبیل، گروهبان رحمتی، پاسبان گشت را زیر می‌گیرد. اسلحهٔ پاسبان مفقود می‌شود. اداره آگاهی سروان کیانی و سروان قاسمی را مأمور پیگیری پرونده می‌کند. سازمان امنیت مفقود شدن سلاح را با ترور رئیس‌جمهور آمریکا مربوط می‌داند. رضا و عده‌ای از شاهدان ماجرا تحت فشار قرار می‌گیرند. رضا کشته می‌شود. پلیس اسلحه را در محل حادثه می‌یابد. سروان کیانی و قاسمی به دلیل قصور در انجام وظیفه دستگیر می‌شوند و دستور می‌رسد که آن دو به همراه دیگر بازداشت شدگان سر به نیست شوند.
خادنو
خادنو، روستایی از توابع بخش رویدر شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان روئیدر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
موزه ریتبرگ
موزه ریتبرگ موزه‌ای در زوریخ٬سوئیس است. این موزه تنها موزه هنر فرهنگ‌های غیر اروپایی در سوئیس و سومین موزه بزرگ در زوریخ است.
موزه ریتبرگ در زمینی به مساحت ۱۷ هکتار در مرکز شهر زوریخ نزدیک به راه آهن زوریخ قرار دارد و شامل چندین ساختمان تاریخی است.بودجه این موزه توسط بخش ریاست جمهوری در شهرستان زوریخ اداره می شود.حدود صد نفر در این موزه مشغول به کار هستند.
ویرینیا
آدلینو آندره ویِیرا ده فریتاس (Adelino André Vieira de Freitas؛ زادهٔ ) که عموماً با نام ویرینیا شناخته می‌شود، بازیکن فوتبال اهل پرتغال است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال پرتغال بازی کرده‌است.
محمد علی بن عثمان میلادی
محمد علی بن عثمان میلادی (Mohamed Ali Ben Othmen Miladi؛ زادهٔ May 12, 1991) بازیکن والیبال اهل تونس است.
آموس ویتنی
آموس ویتنی (Amos Whitney؛ – ۱۸۳۲:۱۰:۰۸, ) یک مهندس اهل ایالات متحده آمریکا بود. وی به همراه فرانسیس پرت شرکت پرت اند ویتنی را بنیانگذاری گردند.
کیت اسکات (بازیگر صوتی)
کیت اسکات (زاده June 23, 1957) بازیگر استرالیایی است.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به گویندگی در انیمیشن ماجراهای راکی و بولوینکل اشاره کرد.
آدلاید کلمنس
ادلاید کلمنس (زادهٔ ۳۰ نوامبر ۱۹۸۹) بازیگر استرالیایی است. وی در سال ۲۰۰۸ نامزد جایزه لوجی (logie award) به خاطر نقش خود در مجموعه تلویزیونی «روش زندگیم را دوست دارم» شد. وی در سال ۲۰۱۲ در فیلم پایان رژه به عنوان شخصیت اصلی وارد شد. او همچنین در نقش شخصیت هدر میسون در فیلم تپه خاموش: مکاشفات بازی کرده است.از دیگر فیلم های او میتوان به هدر رفته در جوانی، نسل ام... و اقیانوس آرام اشاره کرد.
ان‌جی‌سی ۱۴۳۳
ان‌جی‌سی ۱۴۳۳ (NGC 1433) نام یک کهکشان مارپیچی میله‌ای در صورت فلکی ساعت است.
چاک بلیزر
چاک بلِیزر (۲۶ آوریل ۱۹۴۵ – ۱۲ ژوئیه ۲۰۱۷) از مقام‌های بلندپایه فیفا و کونکاکاف بود که در سال ۲۰۱۵ به دلیل فساد برای تمام عمر از فعالیت‌های فوتبالی محروم شده بود. او در ۷۲ سالگی بعد از سالها مبارزه با سرطان روده درگذشت.
جاز آزاد
فری جاز (جاز آزاد یا جاز رها) نام سبکی از جاز است که در دهه ۵۰ و ۶۰ میلادی شکل گرفت و مشخصه آن تأکید بر بیان مستقیم احساس و نواختن فارغ از روش‌های رایج جاز، چه در نغمه‌ها، چه در همنوائی‌ها، و چه در ضرب است. در فری جز آنچه‌که به‌گوش می‌رسد بداهه‌نوازی طولانی است و از نغمه‌های استاندارد جاز و تلمیح خبری نیست.
اغلب پیشگام این سبک را ارنت کولمن می‌دانند که در سال ۱۹۶۰ با آلبومی به نام جاز آزاد: بداهه‌نوازی دسته‌جمعی راهی نو در پیش گرفت. دیگرانی مثل تلانیوس مانک و لنی تریستانو قبل از کلمن گاهی چنین می‌نواختند اما ارنت کولمن و عده‌ای مانند سیسیل تیلور، آرچی شپ و بیل دیکسون را از پیشگامان این سبک می‌دانند.
آدمخوار (آلبوم کشا)
آدمخوار اولین تلفیقی کشا خوانندهٔ سبک پاپ آمریکایی است که در ۱۹ نوامبر ۲۰۱۰ منتشر شد.تهیه‌کنندگی این آلبوم بر عهده دکتر لوک بود و بنی بلانکو و مکس مارتین در این آلبوم با وی همراهند. اولین آهنگی که از این آلبوم وارد بازار شد با نام ما هستیم کسایی که هستیم بود که آهنگ موفقی شد. این آهنگ در کشورهای آمریکا، کانادا و استرالیا مقام اول آورد. همچنین مقام ۳۰ را در بیلبورد ۱۰۰ پایان سال بدست آورد.
کروئیه
کروئیه، روستایی در دهستان رویدر بخش رویدر شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱٬۱۴۲ نفر (۳۵۱ خانوار) بوده‌است.
کمدی انبازه‌ها
کمدی انبازه‌ها یا کمدی منابع مشترک یک مقولهٔ اقتصادی است که به عنوان مدل مخالف تراژدی انبازه‌ها شناخته می‌شود. در این «کمدی» افراد به خاطر منفعت جامعه فعالیت می‌کنند نه به خاطر منفعت شخصی. نرم‌افزار آزاد و ویکی‌پدیا از این قبیل‌اند.
گبلا، آنگولا
گبلا شهری در استان کوانزای جنوبی واقع در کشور آنگولا است که در سال ۲۰۰۹ میلادی ۴٬۴۴۲ نفر جمعیت داشته است.
ناحیه جوی فیلد، میشیگان
ناحیه جوی فیلد (به انگلیسی: Joyfield Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان بنزی واقع شده‌است. ناحیه جوی فیلد ۵۱٫۷ کیلومتر مربع مساحت و ۷۹۹ نفر جمعیت دارد و ۲۵۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
سیارک ۱۱۹۲۱
سیارک ۱۱۹۲۱ یازده هزار و نهصد و بیست و یکمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۶ اکتبر ۱۹۹۲ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۳۷.۱ است.
ورزشگاه هرازدان
ورزشگاه هرازدان ورزشگاهی در ایروان، ارمنستان و ورزشگاه خانگی تیم ملی فوتبال ارمنستان است.
این ورزشگاه که در سال ۱۹۶۹ میلادی شروع به ساخت شده، در سال ۱۹۷۰ میلادی به بهره‌برداری رسیده و ظرفیت آن ۵۴٬۲۰۸ نفر است. این ورزشگاه از بزرگ‌ترین ورزشگاه‌های کشور ارمنستان است.
خالد بن سلیمان
خالد بن سلیمان (Khaled Ben Slimene؛ زادهٔ December 14, 1994) بازیکن والیبال اهل تونس است.
وین (آرکانزاس)
وین (آرکانزاس) (به انگلیسی: Wynne, Arkansas) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۸٬۶۱۵ نفر است که در آرکانزاس واقع شده‌است.
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
توآرسین
توآرسین (Toarcian) در مقیاس زمانی زمین‌شناسی، یک اشکوب یا عصر از دور ژوراسیک پیشین به‌شمار می‌رود. توآرسین در ستون چینه‌شناسی پس از اشکوب پلینسباخین و پیش از آلنین جای می‌گیرد. عصر توآرسین از حدود ۱۸۲٫۷ میلیون سال پیش آغاز شده و تا حدود ۱۷۴٫۱ میلیون سال پیش ادامه یافت.
عصرتوآرسین با رویداد انقراض واژگونی توآرسین آغاز شد که سنگواره زیاگان این عصر را از عصر پیشین آن یعنی پلینسباخین جدا می‌کند.
تپه کوکیا
تپه کوکیا مربوط به عصر برنز - هزاره دوم و اول قم است و در شهرستان اورمیه، روستای کوکیا واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۹۶۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
جانی ویسمولر
جانی ویسمولر با نام اصلی یوهان پیتر وایس‌مولر  ورزشکار مرد رشتهٔ شنا و واترپلو و بازیگر آمریکایی زاده اتریش-مجارستان بود. وی بیشتر به‌خاطر ایفای نقش تارزان در فیلمهای دهه سی و چهل و ثبت یکی از بهترین رکوردهای شنای رقابتی مردان در قرن بیستم شناخته شده است.
او در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال برنز شده‌است.
وی در بین سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۸ میلادی در مسابقات بازی‌های المپیک تابستانی در مجموع ۶ مدال، شامل ۵ مدال طلا و ۱ برنز را کسب کرد. او همچنین هفتمین بازیگری است که در نقش تارزان ظاهر شده‌است و نعرهٔ خاصی برای تارزان ابداع کرد که پس از او به عنوان «نعره تارزان» در خاطره‌ها ماند.
بخشی از فیلمشناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
باقی‌آباد (خمیر)
باقی‌آباد، روستایی در دهستان خمیر بخش مرکزی شهرستان خمیر در استان هرمزگان ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۴۳ نفر (۱۱ خانوار) بوده‌است.
زید بن عمر
زید بن عمر مادرش ام‌کلثوم بنت علی. ام کلثوم با عمر ازدواج کرد برخی نوشته‌اند زید بن عمر حاصل این ازدواج بود.
مقاومت (فیلم ۱۳۶۵)
مقاومت فیلمی به کارگردانی احمد نیک‌آذر و نویسندگی مجتبی متولی، عبداله باکیده، حمید صفایی محصول سال ۱۳۶۵ است.
خلاصه داستان
با آغاز جنگ، یک گروه داوطلب و بسیجی قصد رفتن به آبادان را دارند، تا در شکستن محاصره شهر سهیم باشند. جاده‌های اصلی منتهی به شهر، در دست عراقی هاست و هواپیماهای شکاری شان، شهرها و دیگر مواضع اطراف آبادان را برای جلوگیری از نیرورسانی زیر بمباران گرفته است. افسر فرمانده، انتقال داوطلبان به آبادان را ناممکن می‌داند، و آنها را به صبر و انتظار در نوبت دعوت می‌کند. گروه، پس از پنج روز انتظار درصدد رساندن خود به آبادان به هر قیمت می‌شود و بنا به پیشنهاد یکی از داوطلبان، تصمیم به سفر از راه دریا می‌گیرند. ناخدا زبیر تنها فردی است که برای کمک‌های پشت جبهه از راه دریا راهی آبادان است، ولی لنج او گنجایش بیست داوطلب جنگی با آذوقه و مهمات را ندارد. به پیشنهاد اکبر، سرگروه داوطلبان، یک جهاز لکنتی به عنوان وسیله سفر به لنج یدک می‌شود، اما هفت سرنشین یدک با بریده شدن طناب از لنج جدا می‌افتند و در دریا ناپدید می‌شوند. از سویی دیگر با از کارافتادن موتور لنج، آنها نیز قادر به یافتن گمشدگان نمی‌شوند. وجود کوسه‌ها، توفان در یایی، تشنگی و حضور در منطقه جنگی با دشمن همگی را تهدید می‌کند، تا اینکه با جانفشانی جاشوی لنج موفق به راه اندازی آن و یافتن گمشدگان می‌شوند، در حالیکه با مرگ یکی از سرنشینان یدک، برادر او سخت تحت تأثیر قرار گرفته است.
کلیسای جامع تورین
کلیسای جامع تورین  یک کلیسای جامع واقع در تورین، ایتالیا می‌باشد.
بهمنیار
ابوالحسن بهمنیار بن مرزبان سالاری (مرگ: ۴۴۶) نواده‌ی مرزبان شاه سالاری و از دودمان دیلمی خاندان سالاریان، فیلسوف ایرانی  و از برجسته‌ترین شاگردان ابن سینا بود و در درس ابن سینا حضور فعال داشته و پرسش‌های پرسون و مهمی را مطرح می‌کرده که کتاب المباحثات ابن سینا بیش‌تر در پاسخ به پرسش‌های او است. ابن سینا در نامه‌ای به بهمنیار، او را به دلیل اهتمام به تحصیل علم ستوده است.
ان‌جی‌سی ۱۵۳۳
ان‌جی‌سی ۱۵۳۳ (NGC 1533) نام یک کهکشان در صورت فلکی ماهی زرین است.
بهمنیار
از جملهٔ آثار او التحصیل یا التحصیلات است، که آن را به نام دایی خود ابومنصور بهرام بن خورشید بن یزدیار نوشت. او در نوشتن این کتاب، از روش استاد خود ابن سینا پیروی کرد و همچنین از آثار او نیز استفاده کرد. این اثر بهمنیار در سدهٔ پنجم و سدهٔ ششم هجری از آثار مهم فلسفی به‌شمار می‌آمده است. از دیگر آثار او رساله فی مراتب الموجودات و رساله‌ای به نام فی موضوع المعروف بما بعدالطبیعة اند، که هر دو به زبان آلمانی ترجمه شده‌اند. همچنین او کتاب التعلیقات ابن سینا را گرد آورده است.
درباره‌ی دین او اختلاف هست؛ منابع نخستین او را زرتشتی و منابع متاخر مسلمان معرفی کرده‌اند. آقا بزرگ تهرانی در الذریعه یکی از تصنیفات وی را در شمار کتب شیعه آورده‌است. اما در التحصیل چیزی که گواه مسلمانی او باشد، دیده نمی‌شود.
منابع متقدم او را زردشتی دانسته‌اند اما متأخران گفته‌اند که بعدها مسلمان شده است.
خانواده و کودکی
بهمنیار اهل آذربایجان بود و نیاکانش از فرمانروایان این سامان بودند.
گویند روزی ابن سینا در بازار همدان از جلوی دکان آهنگری می‌گذشت که کودکی را دید. آن کودک از آهنگر مقداری آتش می‌خواست. آهنگر گفت: ظرف بیاور تا در آن آتش بریزم. کودک که ظرف همراه نداشت، خم شد و مشتی خاک از زمین برداشت و در کف دست خود ریخت. آن گاه به آهنگر گفت: آتش بر کف دستم بگذار. ابن سینا، از تیزهوشی او به شگفت آمد و در دل بر استعداد کودک شادمان شد. پس جلو رفت و نامش را پرسید. کودک پاسخ داد: نامم بهمنیار است. ابن سینا او را به شاگردی گرفت و در پرورش وی کوشید.
رای و نوآوری در فلسفه
رای ابن سینا در تصویری که از حرکت دارد، چندان روشن و بی‌گفتگو نیست. بهمنیار اما با اشکالی که بر حرکت قطعیه وارد می‌کند، حرکت را توسطیه می‌داند. این اشکال را سپس‌تر فخر رازی تقریری تازه از همین اشکال پیش‌می‌کشد و حرکت قطعیه را سخت انکار می‌کند.
نیز به پیروی از استاد رای کسانی را که باور داشتند جسم مرکب از جزوی ناشکستنی ساخته شده است، باطل می‌دانست. فخر رازی و میرداماد و ملاصدرا بسیار به او استناد کرده اند.
معرف مکتب ابن سینا
بهمن یار و همچنان جوزجانی را جزومعرف مکتب ابن سینا یاد میکنند بهمنیار را معرف مکتب ابن‌سینا برای نسل‌های بعدی شناخته‌اند، اما شواهد تاریخ خاصی در این باره نمی‌توان یافت؛ جز این‌که شاگرد سرشناس وی، ابوالعباس فضل بن محمدلوکری ، مؤلف بیان‌الحق به ترویج حکمت ابن‌سینا در خراسان شهرت داشته است. فیلسوفان پس از بهمنیار در موارد بسیاری از وی و کتابش، التحصیل یاد کرده‌اند و گاهی در نقد آراء او سخن گفته‌اند.
کارزار بوگنویل
کارزار بوگنویل نام مجموعه نبردهایی از جنگ جهانی دوم است که در خلال سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ در شمال جزایر سلیمان و میان متفقین به خصوص آمریکا و امپراتوری ژاپن رخ داد. در نهایت این کارزار با پیروزی متفقین خاتمه یافت.
منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی
دیلون‌ویل، شهرستان جفرسون، اوهایو
دیلون‌ویل (به انگلیسی: Dillonvale) یک روستا در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان جفرسون، اوهایو واقع شده‌است. دیلون‌ویل ۱٫۰۴ کیلومتر مربع مساحت و ۶۶۵ نفر جمعیت دارد و ۲۲۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
گنبد سرخ (روستا)
گنبد سرخ  واقع در روستای گنبد سرخ از توابع بخش مرکزی شهرستان بندرعباس ویکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است.
این بنا در ۶۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان بندرعباس قرار دارد. این بنا مربوط به سده میانی دوره اسلامی است که در میان قبرستان قدیمی واقع می‌باشد.
آفرینش‌گرایی (جنبش ادبی)
آفرینش‌گرایی یا کرئاسیونیسم ، یک مکتب ادبی کم‌دوام بود که پس از جنگ جهانی اول (۱۹۱۸–۱۹۱۴م) به وجود آمد و از جمله مکتب‌های ادبی متعددی است که از جنگ گرایش‌های و عقاید زیبایی‌شناسی جدیدی را در زمینهٔ شعر عرضه کردند.
تاریخچه
ویسنته اوییدوبرو (۱۹۸۴–۱۸۹۳م) شاعر شیلیایی در سال ۱۹۱۶ این مکتب را در شهر بوئنس آیرس، پایتخت آرژانتین بنیان گذاشت. بیشترین تأثیر این مکتب در اسپانیا بود. بنیانگذار کرئاسیونیسم معتقد بود که «در ذات خود واژگان واقعیتی مستقل وجود دارد، و واقعیات خاص خود را می‌آفریند که البته با دیگر واقعیت‌ها هم تعامل و ارتباط ایجاد می‌کند،» هویدو برو در سال ۱۹۱۸ به اسپانیا رفت و آن‌جا از این مکتب با شوقی جدید استقبال شد، اما دوران این توجه کوتاه و محدود بود. با این همه چندی بعد، مکتب اولترائیسم بسیاری از اصول آن را ادامه داد و در حقیقت شکل جدیدی از آن به وجود آورد.
مانیفست
از نظر اوییدوبرو هنرمند موجودی آسمانی است که قدرت خلق واقعیت‌های جدید را دارد؛ بنابراین کار او تقلید کردن از واقعیت‌های بیرونی نیست. او در مانیفست خود اعلام کرد که نمی‌خواهد بردهٔ طبیعت باشد، بلکه آرزو دارد واقعیت دیگری را که تنها در تخیل شاعر وجود دارد، کشف و ابداع کند. او می‌خواست همان‌گونه که طبیعت درخت را می‌آفریند، شعر بیافریند. در شعری گفته‌است: شاعران! چرا گل سرخ را می‌سرایید؟ آن را در شعر شکوفا کنید تنها برای شما است هرچه که در آسمان هستی دارد. خدای کوچکی است، شاعر! خوان لارئا، خراردو دیه گو (۱۸۹۷_۱۹۸۷ م) و پدرو سالیناس (۱۹۵۱–۱۸۹۱ م) شاعران اسپانیایی، از این مکتب تأثیر زیادی پذیرفته‌اند. نوعی اومانیسم افراطی بر فلسفهٔ این مکتب حاکم است و خودبنیادی آن به نظریه‌های انسان‌خدایی در مکاتب عرفانی هندوییستی پهلو می‌زند.
شب
شَب(در مقابل روز) به معنای فاصلهٔ میان غروب تا طلوع خورشید است. از دیدگاه نجومی، نیمی از سطح هر سیاره در منظومه شمسی که رو به خورشید قرار دارد روز روشن است و نیمه دیگر آن شب و تاریک است.
واژهٔ شب، ممکن است به معنای شبانه‌روز نیز به‌کار رود. یک شبانه روز برابر بیست و چهار ساعت است.
شب در ادبیات فارسی
پدیده شب در اندیشه ها، مبتنی بر شعر و نثر، در چهار بحث کلی بررسی و تحلیل شده است. در قسمت اول با عنوان «شب و متعلّقات آن» با طرح مشخصه هایی همچون «نسبت شب به روز»، «سحرگاه»، «خواب»، «نگرانی از طارق اللّیل» و «دعوت به شب زنده داری» گفته اند که مولانا از تجلّیِ معشوق ازلی در شب و سحرگاه، شاد و از طارق اللیل که از دیدن آن تجلّی فرد را محروم می کند، نگران است و به خوابِ اصحاب کهف معتقد است.مواردی با عنوان «ویژگی های شب» و با ذکر مؤلّفه هایی چون «برتری شب بر روز»، «خلوص شب»، «شب، خلوتِ توحید»، «شب، تجلّی گاه حق» و ... بیان شده است که شب به دور از شائبه ریا و با تأمّل دادن در نقصِ بشری، عارف را به توحیدِ راستین می رساند. در بخش پایانی با مشخصه «معانیِ شب» به ذکر معانیِ عرفانی و تأویلی عارف و عاشق از شب پرداخته اند؛ مانندِ استغراق روحانی، بُرقعِ غیبی، ستّاریِ مرد کامل و نیز شب های قدر و معراج را با عنوان «شب های خاص» که در آن روح عارفِ راستین به وصال حقیقی معشوق می رسد، یاد کرده اند.
گروه B جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸
مسابقات گروه B جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ از 15 تا 25 ژوئن 2018 برگزار شد. این گروه شامل تیم‌ های پرتغال ، اسپانیا ، مراکش و ایران بود. دو تیم اسپانیا و پرتغال توانستند به مرحله یک شانزدهم نهایی صعود کنند. در این مرحله ، این دو تیم به ترتیب توسط روسیه ( میزبان ) و اروگوئه حذف شدند. اسپانیا در ضربات پنالتی توسط روسیه حذف شد و پرتغال هم از اروگوئه شکست خورد  و نتوانستند به دور بعدی مسابقات برسند و فرانسه قهرمان جام جهانی ۲۰۱۸ شد.
مراکش و ایران
این بازی در ورزشگاه کرستوفسکی و به قضاوت جونیت چاکیر از ترکیه برگزار شد. در دقیقه چهارم وقت‌ های اضافه نیمه دوم ایران صاحب ضربه ایستگاهی شد که احسان حاج‌صفی توپ را ارسال کرد و عزیز بوهدوز به اشتباه توپ را وارد دروازه مراکش کرد.
پرتغال و اسپانیا
بازی های دیگر در این مرحله
ایران و اسپانیا
اسپانیا ۱_۰ ایران
پرتغال ۱_۰ مراکش
ایران و پرتغال
ایران ۱_۱ پرتغال
اسپانیا و مراکش
اسپانیا ۲_۲ مراکش
ایران ۱_۰ مراکش
گندا، آنگولا
گندا شهری در استان بنگوئلا واقع در کشور آنگولا است که در سال ۲۰۰۹ میلادی ۲۶٬۱۱۸ نفر جمعیت داشته است.
ستراکنیتسه ۱۸۵۳۱
سیارک ۱۸۵۳۱ هجده هزار و پانصد و سی و یکمین سیارک کشف شده‌است که در ۴ دسامبر ۱۹۹۶ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۶٫۲ است.
یوریکس
یوریکس یک توزیع اولیه از گنو لینوکس است که در توسط فلوریان از کارکنان سابق بخش حقوقی دانشگاه زارلند ساخته شده است.
ملاقات (فیلم ۱۳۶۵)
ملاقات فیلمی به کارگردانی و نویسندگی خسرو معصومی محصول سال ۱۳۶۵ است.
مقام (موسیقی)
مقام یک نوع طبقه‌بندی موسیقی است که در دوره‌های مختلف تاریخ از جمله دوران معاصر، برای طبقه‌بندی موسیقی ایرانی، ترکی، عربی و موسیقی‌های مرتبط (نظیر آذربایجانی، ترکمنی و کردی) به کار می‌رفته‌است یا می‌رود.
ماهیت و تقسیم‌بندی مقام‌ها در طول تاریخ ثابت نبوده، و بین موسیقی ایرانی، ترکی و عربی نیز کاملاً مطابقت ندارد اگر چه اشتراکات زیادی بین آن‌ها وجود دارد. در معتبرترین متون، تعداد مقام‌های اصلی در موسیقی ایرانی ۱۲، در موسیقی ترکی ۱۳، و در موسیقی عربی تا ۱۴ عدد ذکر شده‌است.
تحولاتی که در تئوری موسیقی مناطق مختلف خاورمیانه در سده‌های هجدهم تا بیستم میلادی رخ داده، منجر به طبقه‌بندی‌های مختلف برای مقام‌ها، و شکل‌گیری روش‌های مختلفی برای نت‌نویسی مقام‌ها شده‌است. در موسیقی عربی و ترکی این تحولات با بازآرایی مقام‌ها در گروه‌های جدیدتر همراه بوده، و در موسیقی ایرانی مفهوم مقام با مفهوم دستگاه جایگزین شده‌است.
تعریف
لفظ مقام یا پرده برای طبقه‌بندی انواع موسیقی ایرانی، ترکی، عربی و آذربایجانی، بر اساس ساختار اجرایی آن‌ها به کار رفته‌است. مقام در واقع مجموعهٔ نغمه‌هایی است که تحت فواصل مشخص و از پیش تعیین‌شده سازمان یافته‌اند.
مفهوم مقام در موسیقی این مناطق، با مفهوم مد در موسیقی یونان باستان نزدیکی دارد، و برخی آن را با راگا در موسیقی هندی، پاتت در موسیقی جاوه، تیائو در موسیقی چین، شو در موسیقی ژاپن، جو در موسیقی کره، و دیه‌ئو در ویتنام مرتبط دانسته‌اند.
گستره
نظریهٔ مقام در موسیقی ایرانی، ترکی، عربی، و آذربایجانی به کار رفته‌است. برخی پژوهشگران برای گستره‌ای از موسیقی که مقام در آن به کار رفته از لفظ «موسیقی جهان اسلام» استفاده می‌کنند.
تاریخچه
ایجاد مقام‌ها یا پرده‌های موسیقی را به باربد نسبت می‌دهند؛ در زمان او که در دربار خسرو پرویز خنیاگر بوده، شمار پرده‌ها هفت بوده‌است. گفته شده پس از او، شاگردی از شاگردانش عدد آن‌ها را به دوازده رسانده‌است. برخی منابع، هفت خسروانی را به او نسبت می‌دهند و از برخی از آن‌ها، نام می‌برند. در یک منبع از شش‌تای آن‌ها نام برده شده که عبارتند از سکاف، امرسه، مادراروسنان، شایکاد، شیشم و جوبعران. در منبعی دیگر، این مقام‌ها هشت کروف خوانده شده که عبارتند از بندستان، بهار، ابرین، ابرینه، ماذرواسبان، شسم، القبه و اسبراس.
ابن سینا برای اولین بار در کتاب شفا از اصفهان، نوا و سلمک نام برده‌است. فارمر معتقد است از قرن سوم هجری به بعد، اصطلاحات موسیقی ایرانی، به موسیقی عربی وارد شده‌اند و نخست، الحانی پذیرفته شدند که با گام‌های اصابع عربی سازگار بودند و سپس، همه الحان، وارد شدند. پس از ابن‌سینا، در دیوان شعرا، به مقام‌ها و پرده‌ها اشاره شده‌است. نخستین کسی که به صراحت از پرده‌ها نام می‌برد، کیکاووس بن اسکندر نویسنده قابوس‌نامه (۴۵۷ق) است.
تا اواسط قرن هفتم هجری (معادل قرن سیزدهم میلادی)، در موسیقی ایرانی نظام تقریباً یکسانی به‌خصوص در خراسان بزرگ رایج بوده‌است. در این نظام، دوازده پرده (مقام) و شش شعبه (آوازه) وجود داشته‌است و پرده راست، مادر پرده‌های دیگر بوده‌است. پس از صفی‌الدین ارموی، تقسیم‌بندی تازه‌ای ظهور می‌کند که طی آن، عشاق پرده مادر می‌شود و اسامی برخی پرده‌ها نیز تغییر می‌کند. جامایف، سیستم قبل از ارموی را پرده‌ای و پس از او را مقامی می‌خواند.
ساختار موسیقی عربی پیش از اسلام چندان روشن نیست. آنچه مشخص است آن است که تا پیش از اسلام، نواختن موسیقی به خصوص در شبه جزیرهٔ عربستان محدود به زنان و کنیزان بوده‌است و نوازندگی و خوانندگی مردان تنها پس از اسلام رواج یافته‌است. حتی در این دوران هم موسیقی توسط بسیاری از مسلمانان مقید جزو  (از لهو، به معنی خوشی نامشروع) دانسته می‌شده‌است. اولین مرد عربی که از راه موسیقی پیشه‌وری می‌کرده، «» نام‌داشته که فرزند یک بردهٔ اهل ایران بوده و با موسیقی ایرانی هم آشنایی داشته‌است.
موسیقی عربی در ابتدای خلافت عباسیان رشد زیادی کرد و یک «دوران طلایی» داشت. این رشد متأثر از دیدگاه شیعیان و نیز تحت تأثیر فرهنگ علمی یونان بود که در این دوران در شبه جزیرهٔ عربستان نفوذ بیشتری کرد. تا پیش از قرن دهم میلادی، هشت مقام در موسیقی عربی تعریف شده بود که نامگذاری آن‌ها بر طبق موقعیت انگشتان روی سازهای زهی تعریف می‌شد و هفت‌تا از آن‌ها با مدهای موسیقی یونانی (یا موسیقی کلیسایی) مطابقت داشتند. تقسیم‌بندی موسیقی عربی به جنس در این دوران انجام شد که آن را به «» نسبت می‌دهند. در این دوران خوانندگی نزد زنان نیز رواج داشت که نام برخی از این خوانندگان و ترانه‌سرایان زن در هزار و یک شب آمده‌است.
در موسیقی ترکی تا دورهٔ عثمانی، همان روال موسیقی عربی به کار گرفته می‌شده‌است. در اواخر دورهٔ عثمانی، سه موسیقی‌دان مطرح با نام‌های رئوف یکتا بی، صوفی ازگی و حسین سعدالدین آرل نظام تئوری موسیقی ترکی را متحول کردند و نتیجهٔ کار آن‌ها با تغییری اندک تا امروز استفاده می‌شود.
نام
واژهٔ مقام به معنای امروزی، احتمالاً اولین بار در قرن هفتم هجری توسط قطب‌الدین شیرازی در رسالهٔ به کار رفته‌است، اگر چه برخی اولین کاربرد را به عبدالقادر مراغی (موسیقی‌دان قرن نهم هجری) نسبت داده‌اند.
در متون مربوط به موسیقی ایران، واژه‌های «مقام»، «پرده»، «شَد» (و جمع آن «شَدود») و «دور» (و جمع آن «ادوار») همگی برای توصیف یک مفهوم به کار رفته‌اند اما از آنجا که این متون تعریف دقیقی برای هر کدام از این واژه‌ها ارائه نکرده‌اند معلوم نیست آیا این عبارات مترادف بوده‌اند یا خیر، اگر چه شواهد نشان می‌دهند که تا قرن هشتم هجری احتمالاً همهٔ آن‌ها به یک معنی به کار می‌رفته‌اند و تدریجاً با نفوذ زبان عربی به فارسی، «مقام» رواج بیشتر پیدا کرده‌است. پس از این دوران، مفهوم مقام در موسیقی ترکیه تغییر می‌کند و نزدیکی‌اش را با مفهوم مد در موسیقی غربی حفظ می‌کند، حال آن که در موسیقی ایرانی نزدیک‌ترین مفهوم به آن، گوشه است و نه مقام. در عین حال، به عقیدهٔ برخی موسیقی‌دانان، مقام‌های قدیمی همینک خودشان را در غالب گوشه‌های دستگاه‌های مختلف موسیقی ایرانی حفظ کرده‌اند. دیگر واژه‌هایی که برای توصیف مقام‌ها در متون قرون وسطی (که عمدتاً به زبان عربی نوشته شده‌اند) به کار رفته عبارتند از: جمع، نغمه، دور، اسابیع، طریقه، آواز، شعبه، طِباع، لحن یا الحان، و اصول. پیش از صفی‌الدین ارموی، واژهٔ «پرده» را به‌جای «مقام» به‌کار می‌بردند. محمدبن محمود نیشابوری، ۱۲ پرده برای موسیقی ذکر کرده‌است. در عربی این دوازده پرده را «ادوار مشهوره» یا «شدود» می‌خوانده‌اند. اولین بار، قطب‌الدین شیرازی، «مقامات» را به جای «ادوار» استفاده کرده‌است و عبدالقادر مراغه‌ای، مقام را هم‌معنی و در کنار پرده به‌کار برده‌است. امروزه، پرده به معنای «دستان» یا پرده روی سازهاست.
استفاده از لفظ «دور» برای توصیف مقام، اشاره به آن داشته که مقام باید فاصلهٔ یک دور کامل (یک اکتاو) را پوشش بدهد؛ هر دور شامل یک فاصلهٔ چهارم درست و یک فاصلهٔ پنجم درست است. صفی‌الدین ارموی و عبدالقادر مراغی هر دو از لفظ «دور» برای این مفهوم استفاده کرده‌اند. فاصلهٔ اکتاو در متون ارموی و مراغی با لفظ «»، و فواصل چهارم درست و پنجم درست نیز به ترتیب با نام «» و «» ذکر می‌شده‌اند. مراغی همچنین می‌نویسد که ارموی هر سهٔ این‌ها را مقام می‌دانسته اما از نظر مراغی تنها یک دور کامل، مقام بوده‌است.
محمدرضا لطفی، ریشهٔ نام مقام را در واژهٔ عربی «مِقام» (با کسره) می‌داند که به معنای جای ایستادن، رتبه یا پایه بوده‌است.
پیش از مقام‌های دوازده‌گانه
پیش از ورود اسلام و در دورهٔ سلسلهٔ ساسانیان، آهنگ‌های منسوب به «باربد» شامل «هفت خسروانی»، «سی لحن» و «سیصد و شصت دستان» بوده که با هفت روز هفته، سی روز ماه و سیصد و شصت روز سال مطابق بوده‌است؛ یعنی هر برنامه موسیقی شامل یک خسروانی، یک لحن و یک دستان بوده‌است. حکیم نظامی گنجوی در منظومه «خسرو و شیرین» سی لحن باربد را به نظم درآورده است. محمد بن محمود بن محمد نیشابوری هم در رسالهٔ موسیقی خود (قرن ششم هجری) ابداع هفت پردهٔ موسیقی را به باربد نسبت می‌دهد.
نیشابوری در همین رساله از شخصی با نام «سعیدی» نام می‌برد که هفت پرده را تبدیل به دوازده پرده می‌کند:
هویت سعیدی به‌طور قطع مشخص نیست اما در منابع دیگر با نام «مولانا سعید» و «سعدی» هم به وی اشاره شده و گفته شده که او شاگرد «مولانا بایزید» (نام تحریف شدهٔ باربد) در دربار شاه شیرویه بوده، و مقامات را به دوازده رسانده‌است. همچنین در رسالهٔ بهجت الروح هم از شخصی مشابه با عنوان «سعد الدین محیی آبادی» یاد شده‌است:
تاریخ نگارش بهجت الروح مشخص نیست اما احتمالاً به قبل از قرن دهم هجری بر می‌گردد. هویت «سعیدی» هر چه باشد، بین این روایات توافق هست که او که در زمان ساسانیان می‌زیسته، بنیانگذار مکتب دوازده مقامی در موسیقی ایران است. این در حالی است که برخی روایات جدیدتر (که پس از قرن دهم هجری نوشته شده‌اند) چنین می‌نویسند که مقامات را فیثاغورث ایجاد کرده بوده، تعدادشان هشت عدد بوده، و افزودن چهار مقام بعدی و رسیدن به دوازده را به موسیقی‌دانان پس از اسلام نظیر شیخ صفدی (که احتمالاً در قرن دهم می‌زیسته) نسبت می‌دهند، از جمله فرصت الدوله شیرازی که در بحور الالحان (که اولین بار در ۱۲۹۳ قمری در بمبئی چاپ شد ) می‌نویسد:
نخستین کسی که به‌طور صریح از پرده‌ها (نامی که در متون قدیمی برای مقام‌ها به کار می‌رفته) سخن گفته، عنصرالمعالی است که فصل سی و ششم کتاب قابوسنامه (مورخ ۴۷۵ قمری) از ده پرده نام می‌برد:
باشگاه والیبال گیتی‌پسند اصفهان
باشگاه والیبال صنایع گیتی‌پسند اصفهان یک باشگاه والیبال ایرانی است. این باشگاه توسط گروه صنایع گیتی‌پسند در شهر اصفهان بنیانگذاری شد. این باشگاه در حضور یک ساله خود در لیگ برتر والیبال ایران ۱۳۹۰ به مقام پنجم دست یافت و بعد از آن باشگاه والیبال گیتی‌پسند اصفهان منحل شد. این تیم سپس در سال ۱۴۰۰ دوباره با نام گیتی پسند اصفهان در لیگ یک حضور پیدا کردوعنوان قهرمانی لیگ یک را کسب کردو جواز حضور در لیگ برتر ۱۴۰۱ را بدست اورد.
مقام (موسیقی)
جنس
در طبقه‌بندی و تشریح موسیقی ایرانی به شکل مقام‌ها، ابونصر فارابی، ابن سینا، صفی‌الدین ارموی و عبدالقادر مراغی نقش بسزایی داشته‌اند. فاصلهٔ نت‌ها در متون ایشان با استفاده از اصطلاحاتی نظیر «طنینی» (مخفف = ط، معادل دوم بزرگ)، «مجنب» (مخفف = ج‍، معادل دوم نیم‌بزرگ) و «بقیه» (مخفف = ب، معادل دوم کوچک) و برای دستهٔ ساز عود تعریف می‌شد. عبدالقادر مراغی با استفاده از این فواصل، یک دانگ را به هفت شکل تقسیم می‌کند که به هر کدام یک جنس (و در حالت جمع، اجناس) گفته می‌شود؛ به عقیدهٔ فرهاد فخرالدینی جنس معادلی است برای آنچه در موسیقی غربی مد نامیده می‌شود.
باشگاه والیبال گیتی‌پسند اصفهان
تیم زنان این باشگاه در مسابقات لیگ والیبال زنان کشور شرکت داشته و در لیگ سال ۱۳۹۰ و سال ۱۳۹۱ به مقام قهرمانی کشور رسید.
منابع
انگلیسی
مقام (موسیقی)
جنس
در موسیقی قدیم ایران، علاوه بر دوازده مقام اصلی و شش آواز (که در پایین توضیح داده شده‌اند)، بیست و چهار شعبه نیز وجود داشته‌است. این شعبات توالی‌هایی از دو نت تا هشت نت بوده‌اند و نامشان عبارت بوده از: دوگاه، سه‌گاه، چهارگاه، پنج‌گاه، عَشیرا، نوروز عرب، ماهور، نوروز خارا، بیاتی، حصار، نَهُفت، عُزّال، اوج، نیریز (نیرز)، مُبَرقَع، رکب، صبا، همایون، زابل (زاول)، اصفهانک، بسته‌نگار، خوزی، نهاوند، و مُحَیّر. در برخی منابع گفته شده‌است که این شعبات را به گوشه‌ها نیز بازمی‌خواندند بعد از تحول مقام به دستگاه برخی از دستگاه‌ها (نظیر سه‌گاه، چهارگاه، راست پنج‌گاه، و همایون) نامشان را از همین شعبات گرفتند، و مفهوم گوشه نیز تغییر کرد.
تحول پرده به مقام
همچون تحول مقام به دستگاه، که روندی است که مورد توافق بیشتر پژوهشگران موسیقی ایرانی است، برخی از پژوهشگران، از جمله امیرحسین پورجوادی، به «تحول پرده به مقام» نیز اعتقاد دارند. مطابق این نظریه، موسیقی ایران تا پیش از اسلام و در اوایل دوران پس از اسلام، بر مبنای «نظام پرده‌ای» بوده‌است، که شرح آن در آثار افرادی همچون محمد بن محمود نیشابوری وجود دارد. در این نظام، از بین دوازده پردهٔ اصلی، پردهٔ «راست» اصلی بوده‌است. اما از حوالی قرن هفتم هجری این نظام با «نظام مقامی» جایگزین می‌شود که به تفصیل توسط صفی‌الدین ارموی و پیروانش شرح داده شده‌است. در این نظام، مقام «عشاق» مقام اصلی دانسته می‌شده و در بین ادوار به عنوان دایرهٔ اول شناخته می‌شده‌است، و جایگاه راست به دایرهٔ چهلم تغییر یافته‌است. از این دیدگاه، اگر چه برای مقام‌های موسیقی می‌توان در نظام پرده‌ای ریشه‌هایی یافت، اما لفظ مقام را می‌بایست تنها برای این نظام جدید که زمان ارموی به کار گرفته شده‌است به کار برد.
مقام‌های دوازده‌گانه
نام این مقام‌ها در طول تاریخ ثابت نبوده‌است. برای نمونه، در کتاب تذکرهٔ مرآةالخیال نام زیرافکند به صورت «زیرافکن» آمده‌است، و نام حجاز به صورت «حجازی»؛ همچنین به جای دو مقام اصفهان و بزرگ یک مقام با نام «اصفهان بزرگ» برشمرده شده‌است.
از بین مقام‌های دوازده‌گانه، مقام راست تا مدت‌ها مقام اصلی دانسته می‌شده‌است. نیشابوری در رسالهٔ خود صریحاً می‌نویسد که «پردهٔ راست شاه همهٔ پرده‌هاست و همهٔ پرده‌ها از وی گرفته‌اند». بسیاری دیگر از متونی که قبل از صفی‌الدین ارموی نوشته شده‌اند نیز پردهٔ راست را مادر همهٔ پرده‌ها می‌دانسته‌اند. اما ارموی این برتری را برای عشاق قائل می‌شود و آن را «» می‌نامد. البته این احتمال وجود دارد که پردهٔ راست نیشابوری با پردهٔ راست ارموی تفاوت داشته‌اند. با این حال، در یکی از رساله‌های گمنام که احتمالاً متعلق به قرن یازدهم هجری است (که احتمالاً مصادف با شروع تحول مقام به دستگاه است)، چنان ذکر شده که موسیقی ایرانی تنها چهار دستگاه اصلی دارد و یکی از آن‌ها دستگاه نوا است که «با همه پرده آشنا و بر همه مقام مألوف است».
به جز دوازده مقام اصلی، مقام‌های دیگری هم وجود داشته‌اند، که برخی از آن‌ها همینک جزو مقام‌های موسیقی عربی حفظ شده‌اند. مهدی برکشلی به نقل از علی جرجانی در شرح الادوار صفی‌الدین ارموی سی و دو مقام دیگر را نام می‌برد: صبا، عذرا، دوستکانه، معشوق، خوش‌سرا، خزان، نوبهار، وصال، گلستان، غم‌زده، مهرگان، دلگشا، بوستان، زنگوله (متفاوت از مقام اصلی زنگوله)، مجلس‌افروز، نسیم، جان‌فزا، مُحَیّر، حجازی (متفاوت از مقام اصلی حجاز)، زنده‌رود، عراق (متفاوت از مقام اصلی عراق)، زیرافکند کوچک، مزدکانی، نَهُفت، اصفهانک، عُزّال، وامق، نوروز عرب، ماهوری، فرح، بیضا، و خضرا.
از سوی دیگر، فرصت‌الدوله شیرازی در بحورالالحان روایتی را نقل می‌کند که مطابق آن، مقام‌های اصلی در واقع ابداع فیثاغورث بوده و تنها هشت عدد بوده‌اند (عشاق، بوسلیک، راست، عراق، اصفهان، رهاوی، حسینی و حجاز)، و چهار مقام باقی‌مانده بعداً توسط استاد صفدی و خواجه شمس‌الدین محقق استخراج شده‌اند (نوا از عشاق، زنگوله از راست، بزرگ از عراق، و کوچک از اصفهان). وی همچنین ذکر می‌کند که برای کوچک نام «زیرافکن»، برای رهاوی نام «بسته‌نگار»، برای حسینی نام «زیرکش» و برای زنگوله نام «نهاوند» به کار می‌رفته‌است.
ارتباط با منطقةالبروج و ساعات روز
فرصت‌الدوله در بحورالالحان می‌نویسد که «قدما» چنین اعتقاد داشته‌اند که مقام‌های دوازده‌گانه بر اساس ماه‌های سال استخراج شده‌اند و «به خیالات خودشان» هر مقام را به یک ماه منسوب می‌کرده‌اند: راست به برج حمل، اصفهان به برج ثور، عراق به برج جوزا، کوچک به برج سرطان، بزرگ به برج اسد، حجاز به برج سنبله، بوسلیک به برج میزان، عشاق به برج عقرب، حسینی به برج قوس، زنگوله به برج جدی، نوا به برج دلو، و رهاوی به برج حوت منتسب می‌شده‌است. همچنین معتقد بودند که اگر هر مقامی در ساعت خاصی خوانده شود، آثار آن به خصوص در شفای بیماران بیشتر خواهد بود، به این شرح: رهاوی پیش از طلوع آفتاب، حسینی در ابتدای صبح، عراق در نیمروز، راست در وقت ظهر، کوچک در بعد از ظهر، بوسلیک در عصر، عشاق در زمان غروب آفتاب، زنگوله در ابتدای شب، حجاز و بزرگ به ترتیب پس از آن، نوا در نیمه شب و اصفهان در آخر شب. اما برخی دیگر ترتیبی دیگر قائل بوده‌اند به این شرح: رهاوی پیش از طلوع آفتاب، راست در ابتدای صبح، عراق در نیمروز، مخالف در ظهر، بوسلیک در بعد از ظهر، عشاق نزدیک غروب آفتاب، مخالفک و اصفهان و نهاوند به ترتیب پس از آن، و حسینی در آخر شب.
احساس
برای مقام‌ها مختلف بار احساسی مختلفی قائل می‌شده‌اند. عشاق و بوسلیک و نوا را با قدرت و شجاعت مرتبط می‌دانستند، راست و اصفهان و نوروز و عراق را دارای حالتی لطیف و فرح‌افزا، حسینی و حجاز را صاحب شوق و ذوق، و بزرگ و کوچک و زنگوله و رهاوی را دارای حس اندوه و سستی.
شعبات بیست‌وچهارگانه
هر مقام دارای دو شعبه دانسته می‌شده، که به گفتهٔ فرصت‌الدوله قدمان آن را «به اوهامشان» با بیست‌وچهار ساعت شبانه‌روز مرتبط می‌کرده‌اند. این شعبه‌ها احتمالاً توسط خواجه ابراهیم و اسحاق موصلی وضع شده بودند. هر شعبه هم شامل چند نغمه می‌شده‌است.
طبقات هفده‌گانه
دوازده مقام یادشده (و مقامات دیگر) در موسیقی قدیم ایران از هفده درجه یا مایه اجرا می‌شدند؛ مثلاً مقام عشاق در هر یک از درجات هفده‌گانهٔ گام صفی‌الدین ارموی نوشته می‌شده‌است. بر این اساس هر مقام شامل هفده طبقه بوده و در مجموع دویست و چهار طبقه (۱۲ مقام × ۱۷ طبقه) به دست می‌آمده‌است. کامل‌ترین ساز برای اجرای این هفده طبقه، عود بوده‌است؛ این ساز پرده نداشته در نتیجه اجازهٔ اجرای تمام نت‌ها را به نوازده می‌داده‌است. مکان انگشت‌گذاری برای اجرای این مقام‌ها روی پنج سیم عود، با استفاده از ترکیبی از حروف ابجد نمایش داده می‌شده‌است؛ اما در عمل از تمام این طبقه‌ها استفاده نمی‌شده بلکه فقط حالاتی که انگشت‌گذاری ساده‌تری دارند مورد استفاده بوده‌اند.
آوازهای شش‌گانه
در کنار دوازده مقام موسیقی ایرانی، از شش آواز یا به اصطلاح آوازات سته هم در متون کهن مربوط به موسیقی ایران نام رفته‌است. عبدالقادر مراغه‌ای در جامع‌الالحان این شش آواز را چنین نامیده‌است: کواشت [=گِوَشت]، کردانیا [=گردانیه]، نوروز (یا نوروز اصل)، سَلمک، مائه [=مایه]، و شهناز. (پس از تحول مقام به دستگاه، این تقسیم‌بندی تغییر کرده و اینک شش آواز در موسیقی دستگاهی ایران شناخته می‌شود: ابوعطا، افشاری، بیات ترک، بیات کرد، اصفهان و دشتی. )
هر آواز، از ترکیب بخش‌های از دو مقام به دست می‌آمده‌است. در بحورالالحان آمده‌است که «سلمک را از پستی اصفهان و بلندی زنگوله گرفته‌اند … و گردانیه از پستی عشاق و بلندی راست خیزد … و نوروز اصل از پستی بوسلیک و بلندی حسینی خیزد … و گوشت از پستی حجاز و بلند نوا برخاسته … و مایه از پستی کوچک و بلندی عراق خیزد … و شهناز از پستی بزرگ و بلندی رهاوی خیزد.»
از بین آوازهای شش‌گانهٔ قدیم، مائه از این جهت قابل توجه است که می‌توان آن را یکی از مدهای گام پنتاتونیک به‌شمار آورد؛ اهمیت آن از این جهت است که این گام (که در موسیقی غربی با سبک راک رواج یافت) در زمان صفی‌الدین ارموی در موسیقی ایران به کار می‌رفته‌است.
محمدرضا لطفی در تحلیل متون ارموی و مراغه‌ای به این نتیجه رسیده که آوازها در واقع همان دورهای ناکامل هستند، یعنی مقام‌هایی که یک فاصلهٔ اکتاو کامل رو پوشش نمی‌دهند و فقط یک چهارم درست یا پنجم درست اندازه دارند.
تحول مقام به دستگاه
در فاصلهٔ قرن چهارم تا نهم هجری، موسیقی علمی ایران وضعیت خوبی داشته و بیشتر فلاسفه و دانشمندان آن زمان در کتاب‌ها و رساله‌ها مبحثی را هم به موسیقی اختصاص می‌داده‌اند. در قرن نهم هجری با تبعیت حکام ایرانی از متعصبین بانفوذی که مخالف موسیقی بودند، رشد علمی موسیقی در ایران متوقف شد و در همین حال تغییرات و جابه‌جایی‌های بسیاری در موسیقی ایران صورت گرفت.
از زمان ناصرالدین شاه قاجار، موسیقی دوباره تا حدودی مورد توجه قرار گرفت. برخی پژوهشگران معتقدند که در این دوره موسیقی ایرانی به سمت قالبی شدن رفت (به معنای تمرکز روی قالب موسیقایی)، مقام‌های ایرانی تحت عنوان دستگاه‌ها بازآرایی شدند و این دستگاه‌ها خود به قطعات کوچکتری تقسیم یافتند که می‌شد هر کدام را جداگانه تعلیم داد (شکل‌گیری ردیف موسیقی ایرانی). به عقیدهٔ داریوش طلایی بنیانگذاران ردیف لزوماً به دنبال نظم دادن به سیستم مُدال نبودند و بنابراین رابطهٔ ردیف‌ها با مدها مشخص نشده‌است و نظام آموزشی ردیف دربرگیرندهٔ هیچ تئوری روشنگری نیست.
امروزه در معروف‌ترین ردیف‌های موسیقی ایرانی نظیر ردیف میرزاعبدالله، هفت دستگاه تعریف می‌شود که هر کدام ده‌ها گوشه دارند. با این حال از لحاظ آناتومی (ترتیب و نوع فاصله‌ها)، این دستگاه‌ها کمتر از هفت نوع دانسته می‌شوند. به عقیدهٔ علینقی وزیری، رفتار و حالات دستگاه راست پنجگاه مانند ماهور است و رفتار و حالات دستگاه نوا نیز مانند شور است، که یعنی دستگاه‌ها را می‌توان در پنج خانوادهٔ اصلی طبقه‌بندی کرد. داریوش طلایی در تحقیقاتش به این نتیجه رسیده که با شکستن هر دستگاه به دو دانگ می‌توان تمام ساختارهای مُدال موسیقی ایرانی را با استفاده از تنها چهار دانگ (شور، چهارگاه، ماهور، و نوا/دشتی) طبقه‌بندی کرد.
مقام‌ها در ادبیات فارسی
در ادبیات فارسی به نام مقام‌های مختلف در قالب شعر و نثر اشاره شده‌است. نخستین کسی که به صراحت از پرده‌ها نام می‌برد، کیکاووس بن اسکندر نویسندهٔ قابوس‌نامه (۴۵۷ ق) است که در فصل «آیین و رسم خنیاگری»، از ده پرده نام می‌برد. با این حال تا پیش از محمد بن محمود بن محمد نیشابوری، هیچ ادیبی از تمام دوازده مقام موجود نام نبرده‌است. نیشابوری در رساله‌اش که در اوایل قرن ششم هجری نوشته، از دوازده مقام (یا پرده) با نام‌های راست، مخالف راست، عراق، مخالفک، حسینی، راهوی (رهاوی)، اصفهان، ماده، بوسلیک، نوا، نهاوند (زنگوله)، و عشاق نام می‌برد. نیشابوری همچنین مشخصاً ایجاد مقام‌های اولیه (هفت مقام) را به باربد و افزایش آن‌ها تا دوازده عدد را به شخصی به نام «سعیدی» نسبت می‌دهد که هر دو در دورهٔ ساسانیان می‌زیسته‌اند.
قدیمی‌ترین اثر ادبی که نام تمام دوازده مقام را به شکل امروزی در خود دارد دیوان شمس مولوی است. او در یکی از غزلیاتش یازده مقام (همه به جز نوا) را نام می‌برد و در غزلی دیگر نیز ده مقام (همه به جز بزرگ و کوچک) را به همراه گوشهٔ چهارگاه برمی‌شمرد.
موسیقی ترکی
اگرچه طبقه‌بندی موسیقی ترکی نیز مانند موسیقی عربی، عمدتاً در دوران عثمانی رخ داد، اما تقسیم‌بندی متفاوت موسیقی عربی در آن به کار گرفته شد. در قرن نوزدهم سه موسیقی‌دان مطرح با نام‌های رئوف یکتا بی، صوفی ازگی و حسین سعدالدین آرل نظام تئوری موسیقی ترکی را متحول کردند و نتیجهٔ کار آن‌ها با تغییری اندک تا امروز استفاده می‌شود. از همین جهت برخی پژوهشگران معتقدند که نظام تئوری که توسط ازگی و آرل ایجاد شد، در مقایسه با نظام مشابهی که در موسیقی دستگاهی ایران در همان دوره توسط علینقی وزیری ایجاد شد، به مراتب موفق‌تر بوده‌است.
مقام‌های سیزده‌گانه
در تئوری موسیقی معاصر، که متأثر از تحقیقات حسین سعدالدین آرل است، شانزده دانگ تعریف می‌شود که هر کدام چهار یا پنج نت دارند، اما شش‌تا از این دانگ‌ها اجناس اصلی دانسته می‌شوند که عبارتند از: چهارگاه، بوسلیک، کردی، راست، عشاق و حجاز. دانگ‌هایی که اصلی دانسته می‌شوند همگی شامل یک فاصلهٔ چهارم درست و یک فاصلهٔ پنجم درست هستند. هر مقام اصلی از ترکیب یک دانگ چهار نتی و یک دانگ پنج نتی به دست می‌آید که در یک نت مشترک هستند. با این حساب، سیزده گام اصلی به دست می‌آید که سیزده مقام اصلی موسیقی ترکی دانسته می‌شوند.
از بین این سیزده مقام، دو جفت آن‌ها ترکیب نت‌هایشان مانند یکدیگر است: ترتیب نت‌های مقام عزال و مقام حجاز دقیقاً یکی است (فقط محل اتصال دو دانگ در آن‌ها تفاوت می‌کند)؛ همچنین ترتیب نت‌های مقام نوا و مقام حسینی هم یکی است (فقط محل اتصال دو دانگ در آن‌ها تفاوت می‌کند)؛ لذا از نظر ترتیب نت‌ها، یازده مقام در موسیقی ترکی به دست می‌آید. مطابق تحقیقات آرل، تمام این مقام‌ها با استفاده از ترکیب همان شش دانگ اصلی قابل ساختن هستند.