cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شب‌های تهران (رمان)
آغاز رمان
روایت شب‌های تهران از شمال ایران آغاز می‌شود. این رمان این‌گونه آغاز می شود: نزدیک شش سال میان نوشهر و محمودآباد بانویی آسوری مهمانسرایی را اداره می‌کرد. خوراک ماهی لذیذ و مشهوری داشت. با بستنی‌های تمشک وحشی، پسته و بادام و توت فرنگی که در اتاق دربسته ترکیب می‌کرد از فوت و فن کار کسی با خبر نبود. با خامه‌های مخروطی محصول شیر گاوهای هولشتاین که در سراسر باغ آزادانه می‌چرخیدند آنها را زینت می‌داد. بنای مهمان‌خانه یا نمای سفید و شیروانی سفال اُخرایی که سایه روشنی چون فلس ماهی دشت پشت ردیف درختان اشن و زبان گنجشک، در انتهای جاده پرپیچی دور از نظر می‌ماند. حوالی غروب سواری های بزرگ و تیره رنگ می‌آمدند و در صحن شن پوش توقفگاه. مهمانان جدی را که غالبا پیشخدمتی برای حمل و نقل باز و ذکر کوچک فرار همراهشان بود پیاده می‌کردند.
خلاصه داستان
رمان شب‌های تهران روایت دو گروه یکی اشراف‌زاده و دیگری تازه‌ به دوران رسیده است. هر دو این گروه از شخصیت‌های داستان در ثروت و تمکن یکسان هستند اما یکی با اصالت و نجابت رفتار می‌کند و گروه دیگر اما با حرص و آز... بهزاد نقاشی روشنفکر و بر خاسته از خانواده‌ای اشرافی است. او نمونه‌ای از روشنفکران آشنا با غرب در ایران دهه‌های چهل و پنجاه است. هر چند اندکی از طبقه خرده مالکان رو گردانده ولی به انقلابی‌ها هم با دیده شک و تردید نگاه می‌کند. او عاشق دختری زیاده خواه و سنت گریز با افکار درهم و مغشوش به نام آسیه می‌شود. پیشتر آسیه او را به خاطر دست یافتن به عشقی آرمانی رها کرده و تنها میگذارد، ولی یاد و فکر او همچنان بهزاد را رها نمی‌کند. بهزاد پس از رها شدن از سوی آسیه به ایران برگشته و آشنا و عاشق پیشینش نسترن بارها به دیدنش میرود. بهزاد در برخوردها و روابطش با نسترن تنها خاطرات خود را با آسیه مرور می‌کند و احساسات و عشق نسترن را درک نمی‌کند.
نسترن دختری است که آرزوهای بزرگی ندارد، روحی آرام دارد و بهزاد را عاشقانه و باساده دلی دوست دارد.ولی بی‌توجهی بهزاد به او سبب در هم شکستنش می‌شود.او پیشتر با گرایش به هنر نمایش می‌تواند بر سستی خود چیره شود و به خودباوری برسد آنچنانکه در برابر بهزاد احساساتش را به نمایش گذارد.چرا که پیش از آن در برابر بهزاد و عشق او احساس ناتوانی می‌کرد و نمی‌توانست احساسات و خواسته‌های خود را بیان کند و از همین رو نیز بهزاد تا مدت‌ها نتوانست از عشق او نسبت به خودش آگاه شود. در پی حوادث و تنش‌های روحی نسترن می‌گریزد و بهزاد در پی یافتن او برمی آید. او نسترن را در کنار دریا می یابد.داستان هنگامی پایان می پذیرد که هر دو به دریا خیره شده‌اند." چرا آفریده شده ایم که رنج بکشیم"، این جمله پایان رمان شب‌های تهران غزاله علیزاده است.
نقد رمان
نقدهای متعددی بر این اثر نوشته شده است. بارها موضوع تحقیق مقاله‌های دانشگاهی و پایان‌نامه‌های نقد ادبی و ادبیات در دانشگاه‌ها قرار گرفته است.
منصوره اشرافی شاعر و نویسنده و نقاش معاصر دربارهٔ این رمان می‌گوید: غزاله علیزاده در رمان شب‌های تهران، نگاهی ویژه و دگر گونه به جامعه خود دارد. او در این داستان به شرح حالات درونی و روانکاوی کسانی می‌پردازد که خاستگاه طبقاتی خرده مالکان را دارند. قهرمانان داستان یک مرد و دو زن هستند. آن‌ها در درون خود و درگیر با خود با رفتارهای مالک مآبانه می‌کوشند هر کدام به گونه‌ای خویشتن را بیابند؛ و در این راستا است که هر یک از آنان در عین ناتوانی دیگری را توانا می پندارد. در صورتی که هیچیک از آن‌ها توانا نیستند، در ک درستی از مفهوم هستی ندارند و سؤال بزرگ این نوشته این است که: چرا آفریده شده ایم تا رنج بکشیم. اما رنج‌های که اینان می‌کشند رنجی نیست که از سر گرسنگی و تهیدستی و دوگانگی طبقاتی باشد. رنج اینان از گونه دیگری است.
نگرانی غزاله علیزاده از گونه روشنفکرانه است. در این کتاب غم نان - غم خانه و سرپناه - دوگانگی و تهیدستی هیچگاه برای قهرمانان آن نگران‌کننده نیست. آنان در دنیایی سیر می‌کنند که این نگرانی‌ها در آن راه ندارد. اینان نیم نگاهی هم به دور و بر خود نمی‌اندازند و اگر هم با گرفتاری‌هایی از این دست روبرو شوند، برخوردی رمانتیک با آن دارند. هر سه تن آدم این داستان ژرف ناک در خود فرو رفته و تنهایند. بهزاد، هنرمند نقاشی که رفتارها و کنشش‌هایش آرمانگرایانه می نماید، در آغاز دلباخته زنی است سرگشته و گریزان اهل ناکجاآباد و آنگاه که این زن ترکش می‌کند، با یاد او به زندگی ادامه می‌دهد. آسیه دختری است که غم تنهایی او را از کودکی همواره رنج می‌داده و در پی آن است تا خویشتن گم گشته اش را باز یابد. نسترن دختری است که آرزو دارد خود را به رده مردمان پولدار بالا بکشد و شیفته بهزاد است.
شب‌های تهران چندان به موشکافی در فکر آدم‌های داستان نمی‌پردازد. عشق آدم‌ها در آن انگیزه درستی ندارد. چرا نقاش این گونه شیفته آسیه می‌شود؟ چرا آسیه به عشق نقاش پاسخ داده و سپس او را رها می‌کند؟ چرا نسترن دلباخته نقاش است و چرا نقاش از او گریزان است؟ آدم‌های داستان همه به گونه‌ای با خود درگیرند. درگیر غم‌های دور و شاید ناشناخته‌شان. علیزاده نویسنده‌ای است که بورژوازی در داستان‌هایش همه جا رخنه کرده‌است. دست کم در دو رمان «شب‌های تهران» و «خانه ادریسی ها». نگارش او استوار، توانمند، شیوا و پرکشش است. توصیف‌هایش بسیار موشکافانه و هنرمندانه است. هر چند داستان‌هایش زندگی تلخ و اندوه‌بار آدم‌ها را بازگو می‌کند. شاید بتوان او را نویسنده‌ای بد بین به‌شمار آورد. نویسنده‌ای که به جبر و سرنوشت گریز ناپذیر زندگی باور دارد.آدم‌های وی همگی دربند جبر زندگی‌اند. همه آنان در پیله‌هایی که به دور خود تنیده اند، گرفتارند و تسلیم سرنوشت زندگی خودند. غزاله علیزاده بیشتر به کاوش درون افراد می‌پردازد تا به چالش‌های بیرونی. با آنکه خود زن است، قهرمانان داستانش مردان هستند. زنان داستان او آدمهایی سست و شکننده‌اند. تنها زنان پیر و با تجربه استوار و پا برجا هستند و بی هیچ گونه نگرانی و چون چرای بود و نبود خود و به دور از هر گونه بیم و امید تنها با کوله باری از تجربه در آرامش زیستن، زندگی را به پیش می‌برند.
گفیلته فیش
گِفیلته فیش، کوفته ماهی (געפֿילטע פֿיש) یک نوع خوراک در آشپزی یهودیان شرق اروپا است. گِفیلته فیش نام یک ماهی نیست، این کلمه ریشهٔ آلمانی دارد و به معنای پر شده می‌باشد. این غذا را می‌توان با انواع ماهی‌ها، درست کرد اما معمولاً، آن را با ماهی کپور درست می‌کنند. در اصل، این غذا ماهی شکم پر بود، اما امروزه به گونه‌ای تهیه می‌شود که بیشتر به کیک ماهی شباهت دارد. در ابتدا، ماهی را چرخ یا خرد می‌کنند، سپس آن را با تخم مرغ، نمک، پیاز، فلفل یا سبزیجات مخلوط می‌کنند و به صورت سنتی همراه با تربچه که یک چاشنی معروف برای ساکنین اروپای شرقی است، مصرف می‌کنند.
جرج اینسلی
جرج اینسلی (George Ainsley؛ April 15, 1915 – آوریل ۱۹۸۵) یک بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال لیدز یونایتد، باشگاه فوتبال ساندرلند، باشگاه فوتبال برافورد پارک آونیو، و باشگاه فوتبال بولتون واندررز اشاره کرد.
هنجام
هنجام، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بردسیر در استان کرمان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان مشیز قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۷ نفر (۹خانوار) بوده‌است.
یاکوب تیتکه
یاکوب تیتکه (Jakob Tiedtke؛ June 23, 1875 – 1875:6:23, June 30, 1960) یک هنرپیشه اهل آلمان بود. وی بین سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۵۵ میلادی فعالیت می‌کرد.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به عروسک، روبرت کخ، زوس یهودی، گولم، تبعید، شعله، تاجر ونیزی اشاره کرد.
گذر (مسیر)
گُذر عبارت است از مسیر یا راهی عموماً خاکی برای پیمایش.
گذرها یا مسیرهای خاکی برای دوچرخه‌های کوهستان، موتورسیکلت‌ها و خودروهای آفرود مناسب هستند. اسب سواری و اسکی نیز در تریل صورت می‌گیرد.
گذر مشترک
گذرهای اشتراکی همزمان یا در روزها و ساعات مختلف می‌توانند مورد استفاده گروه‌ها و وسایل نقلیه مختلف قرار گیرند. برای مثال ممکن است مسیری هم‌زمان مورد استفاده افراد پیاده و دوچرخه سوار قرار گیرد.
گذر ترانس کانادا نمونه ای از گذرهای اشتراکی است که توسط کوه پیمایان، دوچرخه سواران، اسب سواران و نیز اسکی کنندگان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
راه جنگلی
راه جنگلی نوعی گذر است که به صورت یک راه با امکانات اولیه در دل جنگل‌ها ساخته می‌شود.
گذر ریلی
تریل یا مسیر ریلی به مسیرهای تریل گفته می‌شود که به موازات یا متعلق به راه‌آهن و خطوط ریلی هستند. معمولاً خطوط ریلی متروکه برای این کار مناسب‌اند.
مسیر یدک‌کش
مسیر یدک‌کش جاده یا مسیری در حاشیه رودخانه یا کانال آبی است که هدف از ساخت آن کشیدن قایق‌ها توسط اسب یا انسانها از طریق جاده است.
گذر شهری
گذر شهری به شبکه گسترده مسیرهای غیر موتوری مناطق شهری گفته می‌شود که برای افراد پیاده، دوندگان و دوچرخه سواران طراحی شده‌اند. این مسیرها ممکن است جنبه تفریحی یا ترابری داشته باشند. تریل‌ها یا مسیرهای شهری به مناطق مسکونی، مراکز تجاری و و ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی دسترسی دارند.
گذر تفکیک شده
گذر تفکیک شده به گونه ای است که تداخلی بین هر نوع استفاده از تریل پیش نیاید. به این ترتیب در یک گذر تفکیک شده، مسیر عبور عابران از دوچرخه‌ها و سایر وسایل نقلیه جدا است.
پیاده‌راه
پیاده‌راه یا گذرگاه پیاده نوعی معبر است که برای عابرین پیاده طراحی شده‌است.
گذر دوچرخه
گذر دوچرخه سواری شامل طیف گسترده‌ای از گذرهای اشتراکی است که دوچرخه سواران مجاز به استفاده از آن‌ها هستند. این مسیرها در شهرها یا طبیعت ساخته می‌شوند. همراه با محبوبیت دوچرخه کوهستان، تعداد گذرها یا مسیرهای دوچرخه سواری آفرود هم گسترش یافته‌است.
گذر اسب سواری
سوارکاری و اسب سواری از استفاده‌های پرطرفدار گذرها هستند.
در ایالات متحده، بر اساس سیستم ملی نوین طبقه‌بندی اسب سواری مسیرهای پیاده‌روی شامل استفاده روزانه ساده از مسیرهای سوارکاری و سایر گذرها می‌شود.
گذر کشوری اسکی
مسیرهای اسکی بلند همراه با امکانات چادر زدن و اقامت هستند که در اروپا مشاهده می‌شوند.
گذر آبی
به مسیرهای مخصوص فعالیت‌های آبی مانند کایاک سواری و قایق‌سواری و مانند آن گذر آبی گفته می‌شود.
گذر موتوری
گذر موتوری به معنای عبور از مسیرهای تریل با وسایل نقلیه موتوری مانند موتورسیکلت یا خودروهای آفرود است.
گذر خطی
گذر خطی در مسیرهای خطی از یک نقطه به نقطه دیگر و معمولاً در مسافت‌های طولانی طراحی می‌شوند. مسیرهای خطی کوتاه نیز عمدتاً به یک آبشار یا کوه منتهی می‌شوند.
مسیرهای حلقوی
در گذر حلقه ای، مسیر به گونه ای است که فرد در انتها می‌تواند به جای اولیه برگردد.
ساخت و ساز
تریل‌ها عمدتاً به‌طور طبیعی و در اثر استفاده زیاد از یک مسیر ساخته می‌شوند. اما مسیرهای گذر حرفه‌ای نیازمند ساخت و ساز دقیق و مهندسی هستند.
زهکشی
گذرها نیاز به زهکشی دارند تا امکان استفاده از آن‌ها وجود داشته باشد. وجود آب در این مسیرها همچنین خطراتی دارد و موجب گل گرفتگی و کثیفی مسیر می‌شود.
طبقه‌بندی
استفاده از علائم رنگی ساده در مسیرهای گذر رایج است. این علائم رنگی میزان سختی مسیر را نشان می‌دهند.
چرام
چِرام شهری در جنوب غربی ایران و در مرکز استان کهگیلویه و بویر احمد است که مرکز شهرستان چرام می‌باشد. مردم این شهر به زبان لری سخن می‌گویند. این شهر در سال ۱۳۵۵ خورشیدی دارای شهر داری شد و در سال ۱۳۹۵ دارای ۱۵٬۲۱۸ نفر جمعیت در قالب ۳٬۹۲۹ خانوار بوده که از این مقدار ۷٬۵۹۷ نفر مرد و ۷٬۶۲۱ نفر زن بوده‌است. مساحت این شهر ۲٬۸ کیلومتر مربع می‌باشد. چرام دارای آب و هوای استپ محلی، متوسط بارش ۴۸۰ میلی لیتر در سال و متوسط دمای ۲۱٬۷ درجه سانتی گراد در سال است.
چرام
اسم رسمی و کنونی این شهر، چِرام می‌باشد. بر اساس متون فرهنگنامه عمید و لغت‌نامه دهخدا این واژه در اصل به شکل چَرام به معنی چراگاه نوشته می‌شود.
دلیل نام‌گذاری این منطقه به چرام به علت وجود دشت‌ها و چراگاه‌های وسیع آن بوده‌است. به مرور زمان اسم شهر از چَرام به چِرام تغییر پیدا کرد. تلفظ چِروم نیز در زبان محلی (لری) و بین اهالی استان کهگیلویه و بویر احمد به کار برده می‌شود.
تل گرد
تل گرد تپه‌ای باستانی است که امروزه در مرکز شهر چرام قرار دارد که از آن در اسناد دوران قاجار، با عنوان «تل گرد چرام» و «قلعه تل گرد» نام برده شده‌است. در قدیم در شناسنامه افراد متولد چرام از اسم تل گرد استفاده می‌شد ولی امروزه استفاده از این اسم مرسوم نمی‌باشد.
بازرنگ
قدیمی‌ترین نام موجود برای شهر چرام، بازرنگ می‌باشد که به دوران اشکانیان بازمی‌گردد. به گفته لغت‌نامه دهخدا این ناحیه کوهستانی و سردسیر که اکثر اوقات با برف پوشیده بوده‌است و راه دسترسی به آنجا سخت بود.
مردم
تقریباً تمام جمعیت شهر چرام از مردم لر بوده و به زبان لری سخن میگویند. مردم این شهر به زبان لری و شاخه لری جنوبی تکلم می‌کنند. دین اکثر مردم این شهر شیعه دوازده امامی است، حدوداً ۰٫۰۱ مسیحی و آشوری و ۹۹٫۹۹ درصد جمعیت این شهر مسلمان می‌باشد.
تاریخ چرام
منطقه شهر چرام و شهر دهدشت و حواشی آن‌ها در دوره هزاره ۴ قبل از میلاد مسکونی  و بخشی از تمدن عیلام بوده و تا اواخر حکومت ساسانیان آثاری از تمدن در این مناطق وجود دارد. در دوره بعد از اسلام منطقه چرام به جز در سلسله حکومت سامانیان و طاهریان و قراقویونلو جزئی از خاک تمامی حکومت‌های ایران بوده و مسکونی بوده. شهر چرام یکی از مناطق مسکونی مربوط به ایلات چرام بوده و ایلات چرام به صورت پراکنده در ناحیه‌های مختلف شهرستان چرام از دیرباز ساکن بوده‌اند. محدوده شهرستان چرام ۸۸ درصد کوهستانی می‌باشد و شهر چرام دشتی وسیع بین مناطق کوهستانی می‌باشد، به همین دلیل هنگام حکومت خوانین منطقه شهر چرام به علت صاف و هموار بودن به عنوان مقر فرماندهی انتخاب شد و در کوه‌های اطراف برج‌های دیده‌بانی همچون برج دیده‌بانی شیخ حسین ساخته شد، همچنین در منطقه طسوج خانه ییلاقی دیگری برای خوانین وجود داشت ولی قلعه اصلی در شهر چرام قرار داشت. به همین دلیل منطقه شهر چرام کم‌کم به عنوان منطقه‌ای برای خرید مایحتاج عشایر اطراف تبدیل شد و در اواخر دهه ۳۰ شمسی کم‌کم افرادی در اطراف قلعه خوانین شروع به خانه‌سازی کردند و شهر چرام کم‌کم شکل گرفت. در تقسیمات کشوری در دوره معاصر تا قبل از سال ۱۳۵۵که چرام بخشی از استان کهگیلویه و بویر احمد شد و دارای شهرداری شد در اولین و دومین تقسیمات کشوری به ترتیب بخشی از ایالت و استان فارس و خوزستان دسته‌بندی می‌شد. در این زمان چرام به عنوان دهستان چرام از بخش کهگیلویه از شهرستان بهبهان قلمداد می‌شد و به صورت ایلی و تحت حکومت خان‌ها اداره می‌شد. در این زمان دهستان چرام بالغ بر هزار خانوار داشت که با مجموع دهاتش به ۷ هزار نفر می‌رسید. از تاریخ معاصر منطقه و ایلات ان اطلاعات دقیقی در دسترس نیست ولی در دوره قاجاریان که استان کهگیلویه و بویر احمد به دو قسمت پشت کوه و زیر کوه تقسیم‌بندی می‌شود چرام در منطقه زیر کوه قرار داشت و از ان موقع تا الان وضعیت جغرافیایی منطقه تغییر خاصی نداشته. بالاخره در سال ۱۳۵۵ چرام دارای شهرداری شد و بخشی از شهرستان کهگیلویه محسوب می‌شد، در این زمان ساخت جاده چرام و جاده‌های کوهستانی چرام شروع شد و به علت کوهستانی بودن چرام هنوز عملیات جاده سازه در کوهستان‌های چرام ادامه دارد. با شروع انقلاب سفید عملیات سازندگی در چرام رونق بیشتری گرفت  و با تأسیس سپاه دانش عملیات احداث مدرسه در چرام آغاز شد و به موازات ان با احداث سپاه بهداشت کار تأسیس درمانگاه در چرام نیز آغاز شد. پس از انقلاب با تأسیس جهاد سازندگی این رونق شتاب بیشتری به خود گرفت و زیرساخت‌های شهر چرام تکمیل شد. سال ۱۳۸۹ با تأسیس شهرستان چرام، شهر چرام به مرکزیت ان انتخاب شد.
آثار تاریخی
در شهر چرام ۳۵۰ اثر تاریخی وجود دارد که بیش از ۲۴۰ اثر ثبت ملی شده‌اند. بناهای به جا مانده از دوره قاجار حاکی از میزبانی ۲۰۰ ساله شهر چرام به عنوان تفرجگاه در فصل بهار و تابستان است. قلعه‌های شهرک و قلعه چرام دو قلعه تاریخی چرام با ثبت ملی هستند. کتیبه تنگ پیرزال اثری تاریخی مربوط به دوره قاجار در حوالی شهر چرام قرار دارد و دستورهای ناصرالدین شاه نوشته شده‌است. همچنین در کاوش باستان‌شناسی که در چرام صورت گرفت مقبره یکی از حاکمان دوره اشکانی کشف شد.
موقعیت جغرافیایی
شهر چرام در مسیر جاده دهدشت - گچساران، باشت - یاسوج و قرار دارد. این شهر در جنوب غربی کشور و در مرکز استان کهگیلویه و بویر احمد قرار دارد. در بخش شمالی چرام جاده چرام - دهدشت، چرام - سرفاریاب، چرام - شیخ حسین و در بخش جنوبی شهر جاده چرام گچساران قرار دارد. در بخش شرقی چرام جادهٔ کوهستانی وجود دارد که چرام را به روستاهای آرند و آب برم متصل می‌کند، ادامه این جاده چرام را به روستای طسوج و سایر روستاهای شهرستان چرام متصل می‌کند.
شهر چرام با ۲٬۸ کیلومتر مربع مساحت در جنوب غرب ایران و در مرکز استان کهگیلویه و بویر احمد قرار دارد. این شهر کوهستانی می‌باشد و در امتداد رشته کوه زاگرس قرار دارد. چرام دارای اب و هوای استپ محلی، و بارش سالانه کم و دمای معتدل می‌باشد.
پوشش گیاهی
چرام در بخش زاگرس جنوبی قرار دارد و این جهت دارای اب و هوای گرم تر و خشک تری نسبت به بخش زاگرس شمالی هست. میران ۸۸ درصد مساحت شهرستان چرام را منابع طبیعی تشکیل می‌دهد.
پوشش طبیعی شهرستان چرام دارای ۸۰ درصد بلوط ایرانی(برودار) و ۲۰ درصد دیگر شامل درختان بنه، کیکم، بادام، زبان گنجشک و غیره که شامل ۷۲ گونه متعلق به ۳۰ خانواده است. استان کهگیلویه و بویر احمد داری ۲ هزار گونه گیاهی می‌باشد و ناحیه سردسیر چرام چون کوه چاست خار مستعد برای رویش گیاهانی چون کنگر (گیاه)، بیلهر، جاشیر، چویل، آویشن، پونه و غیره می‌باشد. مراتع استان کهگیلویه و بویر احمد و چرام دارای ۴۰۰ گونه داروی گیاهی می‌باشد.
زمین‌شناسی
شهر چرام در امتداد رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد و منطقه‌ای کوهستانی محسوب می‌شود. اکثر روستاهای شهرستان چرام در منطقه کوهستانی واقع شده‌اند و راه دسترسی به این روستاها جاده‌های کوهستانی می‌باشد. رشته کوه‌های زاگرس حاصل برخورد دو صفحه تکتونیکی اوراسیا و عربستان هستند، این چین خوردگی متوقف نشده و دگرگونی زمین در غرب ایران و منطقه زاگرس همچنان ادامه دارد و از این رو کوه‌های منطقه چرام جوان محسوب می‌شوند و دارای فرسودگی کمی هستند. جنس سنگ کوه‌های چرام سنگ رسوبی می‌باشد و اکثراً کوه‌های چرام دارای چین خوردگی می‌باشند و مربوط به دوره دوم و سوم زمین‌شناسی می‌باشند.
رودخانه نازمکان (خیرآباد) بزرگترین رودخانه‌ای می‌باشد که در چرام قرار دارد.
آب و هوا
چرام دارای اب و هوای نسبتاً گرمی می‌باشد. در فصل زمستان کوه‌های اطراف شهر به خصوص کوه چاسخار پوشیده از برف می‌شوند ولی به ندرت در شهر بارش برف مشاهده می‌شود. اب و هوای چرام در تابستان گرم و خشک و در زمستان سرد و خشک می‌باشد. میزان تغییر دما بین زمستان و تابستان ۳۰ درجه سلسیوس می‌باشد.
اقتصاد
اقتصاد چرام بر پایه تولید و بیشتر اقتصاد چرام وابسته به کشاورزی نظیر کشت برنج، گندم، سیفی جات، حبوبات و مرکبات می‌باشد،  همچنین در مناطق سردسیر چرام کاشت گردو و سایر مرکبات مرسوم می‌باشد. تولید و فروش گیاهان دارویی نیز رواج در چرام رواج دارد. به‌طور کلی روستاییان با دامداری و کشاورزی و همچنین پرورش شیلات معیشت می‌کنند. شهر چرام دارای شهرک صنعتی می‌باشد که فعالیت‌هایی شامل تولید مواد بهداشتی، اب معدنی و غیره دارد. شهر چرام دارای معدن فسفات می‌باشد که هنوز به بهره‌برداری نرسیده‌است.
آموزش
نخستین بار در سال ۱۳۰۸ به همت حسین قلی چرامی مکتب خانه‌ای در چرام تایسس شد. در سال ۱۳۱۲ به درخواست حسین قلی چرامی توسط اداره معارف بهبهان دبستان رودکی چرام تأسیس شد، در سال تحصیلی ۱۳۳۳–۱۳۳۴ پایه‌های پنجم و ششم ابتدایی کشاورزی در مدرسه تأسیس شد و تعداد اموزگاران چرام افزایش یافت. این شهر دارای دانشگاه و موسسات عالی نظیر دانشگاه صنعت و معدن چرام که در سال ۱۳۹۱ تأسیس شد، دانشگاه پیام نور و همچنین مرکز فنی و حرفه‌ای می‌باشد. شهر چرام دارای یک کتابخانه عمومی با نام رجایی می‌باشد.
ورزش
شهر چرام دارای یک استادیوم ورزشی، استخر سر پوشیده و همچنین ۴ سالن و ۱ مجموعه ورزشی سرپوشیده می‌باشد.
جاذبه‌های گردشگری
حدود ۸۰ درصد استان کهگیلویه و بویراحمد را ارتفاعات و ۵۶ درصد این استان را جنگل تشکیل می‌دهد، تنها ۲۰ درصد باقی‌مانده را دشت‌ها تشکیل می‌دهند. ۸۸ درصد مساحت شهرستان چرام را پوشش گیاهی و کوهستان‌ها تشکیل می‌دهند، از این رو شهر چرام به علت کوهستانی بودن و داشتن جنگل‌های بلوط و دشت‌های زیبا مقصد مناسبی برای کوهنوردی، صخره‌نوردی و طبیعت گردی می‌باشد. چرام به نوبه خود زیست‌بوم گونه‌های جانوری نظیر بز کوهی، کبک، عقاب، پلنگ ایرانی، خرس ایرانی، گوزن ایرانی و غیره می‌باشد که با گسترش جمعیت انسانی به ندرت در طبیعت یافت می‌شوند و اکثراً در منطقه محافظت شده دنا نگهداری می‌شوند ولی به ندرت در طبیعت چرام نیز مشاهده می‌شوند. از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری طبیعی چرام می‌توان به چشمه بلقیس چرام اشاره کرد که سالانه پذیرای هزاران نفر می‌باشد. همچنین شهر چرام دارای قلعه‌های قدیمی مربوط به دوره قاجار و حمام قدیمی القچین نیز می‌باشد. شهر چرام شهری نسبتاً مذهبی با مقبره‌ها و ابنه مذهبی نظیر امام‌زاده علی سادات و امام‌زاده بی بی رشیده خاتون نیز می‌باشد.
منابع
چرام وبزرگان
مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا ۰۸–۲۰۰۷
مسابقات مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا ۰۸–۲۰۰۷، مابین ۱۸ سپتامبر و ۱۲ دسامبر ۲۰۰۷ برگزار شد.
سیدبندی و قرعه‌کشی
سیدبندی بر پایه ضریب یوفا انجام شد. ۳۲ تیم بر پایه ضریب باشگاه‌های یوفا در ابتدای فصل، در ۴ گلدان قرار گرفتند و مدافع عنوان قهرمانی به‌صورت خودکار در گلدان ۱ قرار گرفت. آنها در ۸ گروه ۴ تیمی که هر کدام از آنها متعلق به یکی از گلدان‌های سیدبندی بود، تقسیم شدند. تیم‌هایی از یک اتحادیه ملی مشترک نمی‌توانند با یکدیگر هم‌گروه شوند. باشگاه‌های یک اتحادیه واحد برای تقسیم هفته‌های مسابقه بین سه‌شنبه و چهارشنبه، با یکدیگر زوج تشکیل دادند. برای کشورهایی با سه یا چهار باشگاه در مرحله گروهی، باشگاه‌های زیر زوج تشکیل دادند (بنابراین باشگاه‌های یک زوج یکسان در روزهای متفاوت بازی می‌کنند): آ ث میلان و اینتر میلان، آ اس رم و لاتزیو، بارسلونا و رئال مادرید، والنسیا و سویا، آرسنال و چلسی، لیورپول و منچستر یونایتد، بنفیکا و اسپورتینگ، وردر برمن و اشتوتگارت. علاوه بر این، برنده مسابقه مرحله مقدماتی سویا برابر آ ا ک آتن، با المپیاکوس زوج تشکیل دادند.
معیارهای تساوی‌شکنی
بر اساس پاراگراف ۶٫۰۵ در آئین‌نامه یوفا برای فصل جاری، اگر دو یا تعداد بیشتری تیم در یک گروه امتیاز برابری داشته باشند، معیارهای زیر برای تعیین رتبه‌بندی اعمال می‌شود.
گروه A
منابع:
گروه B
منابع:
گروه C
منابع:
گروه D
منابع:
گروه E
منابع:
گروه F
منابع:
گروه G
منابع:
گروه H
منابع:
الگوریتم خدا
بحث‌هایی که پیرامون حل پازل مکعب روبیک بوده‌است، سرچشمهٔ پیدایش نظریه‌ای به نام الگوریتم خدا شده‌است، هرچند که بر روی سایر پازل‌های ترکیبی و بازی‌ریاضی‌ها نیز قابل اجرا است. در واقع، الگوریتم خدا به هر الگوریتمی که راه‌حلی با کمترین تعداد حرکات ممکن را ارائه می‌دهد، تلقی می‌شود. ایده پیدایش این الگوریتم، این است که می‌گوید یک موجود واقف بر همه چیز (omniscient being) وجود دارد که برای هر موقعیت داده شده‌ای، از یک گام بهینه برای آن موقعیت آگاه است.
تعریف و راه‌حل
این نظریه، برای پازل‌هایی قابل اجرا است که تعداد وضعیت‌های متفاوتی که می‌تواند داشته باشد، محدود است، با مجموعه‌ای از حرکات نسبتاً کوچک و معلوم که ممکن است روی این وضعیت‌ها قابل اجرا باشند و منجر به یک وضعیت جدید شوند. حل کردن یک پازل یعنی دستیابی به یک وضعیت معین نهایی که ممکن است فقط و فقط یک تک وضعیت یا یک عضو از مجموعه‌ای از وضعیت‌ها باشد.
یک راه‌حل را بهینه می‌گوییم اگر دنبالهٔ حرکات آن، کوتاهترین حالت ممکن باشد. این تعداد حرکات، با عنوان عدد خدا یا به شکل رسمی‌تر، مقدار کمین‌بیش نیز شناخته می‌شوند. در نتیجه، برای یک پازل، الگوریتم خدا، الگوریتمی است که پازل را فقط با راه‌حل‌های بهینه حل می‌کند.
پازل‌های n تایی
پازل ۱۵ تایی، در بدترین حالت می‌تواند با ۸۰ حرکت تک خانه‌ای یا ۴۳ حرکت چند خانه‌ای حل شود. برای حالت کلی آن که پازل n تایی است، از آنجایی که مسئلهٔ پیدا کردن یک راه‌حل بهینه برای آن، ان‌پی سخت است، هنوز مشخص نیست که آیا یک الگوریتم خدای کاربردی برای آن وجود دارد یا خیر، اگرچه بعید به نظر می‌رسد.
برج‌های هانوی
برای پازل برج‌های هانوی، برای هر تعداد دیسک داده شده، یک الگوریتم خدا وجود دارد، هرچند تعداد حرکات با افزایش تعداد دیسک‌ها به صورت نمایی زیاد می‌شود.
مکعب روبیک
در سال ۱۹۹۷، ریچارد کُرف الگوریتمی برای پیدا کردن راه‌حل‌های بهینه برای حل پازل مکعب روبیک ارائه کرد. اگرچه در سال ۱۹۸۰، دیوید سینگ‌مستر حدس زده بود که کران بالای تعداد حرکات لازم برای حل مکعب روبیک ۲۰ است، ولی در سال ۱۹۹۵، کشف شد که کران پایین برای تعداد حرکات لازم برای حل یک مکعب روبیک ۲۰ است و در سال ۲۰۱۰ محاسباتی که توسط کامپیوترهای بزرگ انجام شد، ثابت کرد که برای حل هیچ وضعیتی به بیش از ۲۰ حرکت نیاز نیست. بنابراین، عدد خدا برای مکعب روبیک، ۲۰ است.
عدد خدا
برای مکعب روبیک، عدد خدا، بیشینه تعداد حرکات لازم برای حل هر یک از ۴۳٬۲۵۲٬۰۰۳٬۲۷۴٬۴۸۹٬۸۵۶٬۰۰۰ ترکیب‌های روبیک است و ثابت شده‌است که این عدد، برابر ۲۰ است. این عدد ممکن است کوچک بنظر برسد، اما به صورت تئوریک، این عدد باید حتی کمتر باشد. تنها حدود ۴۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ترکیب نیاز به تمام ۲۰ حرکت برای حل شدن دارد. هرچند که ۴۹۰ میلیون هم عدد بزرگی است، اما نسبت آن به ۴۳ کوینتیلیون وضعیت ممکن، تنها حدود ۰٫۰۰۰۰۰۱۱۳۲۸۹۵۵٪ است. یعنی احتمال اینکه بتوان به صورت تصادفی، وضعیتی تولید کرد که فقط و فقط در ۲۰ حرکت حل شود، نه بیشتر و نه کمتر، حدود ۱ در بیلیون است. اگرچه، تعداد ترکیب‌هایی که در ۱۹ حرکت حل می‌شوند، تقریباً ۱٫۵ کوینتیلیون است. به عبارتی، عدد خدا برای روبیک بیشتر به ۱۹ نزدیک است تا ۲۰، ولی اگر غیرممکن باشد حتی یک ترکیب را با کمتر از ۲۰ حرکت حل کرد، عدد خدا ۲۰ خواهد بود.
جدول زیر، تعداد وضعیت‌ها را برای فاصله‌های مختلف نشان می‌دهد: .
در سال ۲۰۰۹، هربرت کوکیمبا (Herbert Kociemba) از برنامه Cube Explorer و یک کامپیوتر با پردازنده Intel Core i7-920 (که اولین پردازنده Core i7 بود) و ۶ گیگابایت حافظه رم استفاده کرد تا ۱۰۰٬۰۰۰ وضعیت تصادفی را به صورت بهینه حل کند. به‌طور میانگین، برنامه هر روز ۷٬۰۰۰ مکعب را حل می‌کرد. در نهایت، میانگین طول حل بهینهٔ این مکعب‌ها، ۱۷٫۷ حرکت بود. .
در ژانویه ۲۰۱۰ نیز توماس روکیکی (Tomas Rokicki) حتی ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ مکعب را به صورت بهینه حل کرد.
همان‌طور که در نمودارها مشخص است، توزیع‌های به دست آمده توسط توماس روکیکی نیز مشابه هربرت کوکیمبا است.
تاریخچه عدد خدا
تحقیقات روی عدد خدا در سال ۱۹۸۱ آغاز شد، هنگامی که مارون تیستلثویت، با استفاده از الگوریتم پیچیده‌ای که خودش ابداع کرده بود، ثابت کرد که برای حل هر ۴۳ کوینتیلیون ترکیب مختلف مکعب روبیک، ۵۲ حرکت کافی است. به مرور زمان، متدهای بهینه‌تر برای حل این تعداد عظیم از ترکیب‌های محتمل در حرکات کمتر ابداع شد.
جدول زیر، تغییرات کران بالا و پایین عدد خدا برای مکعب روبیک را در گذر زمان نشان می‌دهد: در اوت ۲۰۱۴ نیز توماس روکیکی و مورلی دیویدسون، ثابت کردند عدد خدا برای حرکت‌های ربع چرخشی، ۲۶ است (حرکت ربع چرخشی، یعنی یکی از وجه‌های مکعب روبیک را ۹۰ درجه بچرخانیم، ۱۸۰ درجه چرخش خود شامل دو حرکت ربع چرخشی است و ۲۷۰ درجه چرخش نیز همان ۹۰ درجه چرخش از سوی دیگر است.).
هولیشکس
هولیشکس (Holishkes) نوعی دلمه کلم پیچ در آشپزی یهودی است و به طرق مختلف، تهیه می‌شود. یکی از این روش‌ها، پر کردن کلم با گوشت گاو می‌باشد که همراه با سس شیرین و ترش، مصرف می‌شود.
تیم هرتسبروخ
تیم هرتسبروخ (متولد ۷ ژوئن ۱۹۹۷)، یکی از اعضای تیم هاکی روی چمن آلمان است. او به همراه تیم کشور خود در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ شرکت کرد و توانست موفق به کسب مدال برنز شد.
زالاچب
زالاچب یک منطقهٔ مسکونی در مجارستان است که در زالا واقع شده‌است.
سیارک ۸۴۰۸
سیارک ۸۴۰۸ هشت هزار و چهارصد و هشتمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۸ سپتامبر ۱۹۹۵ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۴٫۲۰ است.
موریس بیتس
موریس بیتس (Morris Bates؛ May 22, 1864 – 1864:5:22, September 6, 1905) یک بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
کای میکی
کای میکی (Kai Miki؛ زادهٔ April 19, 1993) بازیکن فوتبال اهل ژاپن است.
دلتا گرگ
دلتا گرگ یک ستاره است که در صورت فلکی گرگ قرار دارد.
پاچلاند، کارولینای شمالی
پاچلاند شهری در ایالت کارولینای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۳۷ نفر بوده‌است.
ناچو (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۸۹)
ناچو (Nacho؛ زادهٔ March 7, 1989) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ختافه، باشگاه فوتبال رایو وایکانو، و باشگاه فوتبال رئال وایادولید اشاره کرد.
آریل (قمر)
آریل (Ariel) از ماه‌های سیاره اورانوس است که در ۲۴ اکتبر ۱۸۵۱ و توسط ویلیام لاسل کشف شد. آریل چهارمین ماه بزرگ در میان ۲۷ ماه اورانوس است
بیشتر داده‌های مربوط به آریل از یک سفر عبوری فضاپیمای وویجر ۲ از کنار این قمر به‌دست آمده که طی آن حدود ۳۵ درصد از سطح آریل تصویربرداری شد.
کورت کونکه
کورت کونکه (Kurt Kuhnke؛ زادهٔ در شچچین، پومرانیا، درگذشتهٔ  در براونشوایگ، ساکسونی سفلی) رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک اهل آلمان بود که در فصل  در مجموع در یک گراند پری شرکت کرد، اما موفق به کسب هیچ امتیازی نشد.
کونکه در ۸ فوریهٔ ۱۹۶۹ در براونشوایگ، ساکسونی سفلی درگذشت.
ولرمو، کالیفرنیا
ولرمو (به انگلیسی: Valyermo) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان لس‌آنجلس، کالیفرنیا واقع شده‌است.
حاجی خان تپه
حاجی خان تپه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های اولیه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان همدان، بخش فامنین، دهستان خرم دشت، روستای پیر نهان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تازه‌نفس‌ها
تازه‌نفس‌ها فیلم مستندی به کارگردانی کیانوش عیاری در تابستان سال ۱۳۵۸ در حال و هوای پس از انقلاب ساخته‌است. این مستند با دیدی واقع‌گرایانه وضعیت روزهای پس از انقلاب و شور و اشتیاق مردم انقلابی را نمایش می‌دهد. این مستند تنها با تصویر و بدون هیچ روایت و توضیحی، اتفاقات را نشان می‌دهد.
شمال غربی انگلستان
جمعیت این ناحیه ۷٬۰۵۲٬۰۰۰ نفر و مساحت آن ۱۴٬۱۶۵ کیلومتر مربع است.
دی جی اوگاستین
دی جی اوگاستین (D. J. Augustin؛ زادهٔ November 10, 1987) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
سابیچ
سابیچ (סביח) نوعی ساندویچ محبوب در یهودیان است که مواد آن را نان پیتا، بادنجان و تخم مرغ پخته تشکیل می‌دهد.
سیارک ۸۴۰۹
سیارک ۸۴۰۹ هشت هزار و چهارصد و نهمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۸ نوامبر ۱۹۹۵ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۳۷.۱ است.
سوردلف
سِوِردلوف جماعت و شهرکی در جنوب غربی کشور تاجیکستان است که در ناحیهٔ جیلی‌کول ولایت ختلان قرار دارد. جمعیت این جماعت ۱۲۱۹۸ است.
چندریختی (زیست‌شناسی)
چندریختی در زیست‌شناسی هنگامی رخ می‌دهد که دو یا چند فنوتیپ که آشکارا با هم تفاوت دارند در جمعیت یک گونهٔ زیستی وجود داشته باشد. به سخنی دیگر می‌توان گفت چندریختی بودن بیش از یک ریخت یا چهره در جمعیت یک گونهٔ زیستی می‌باشد.
باغ عباس (بردسیر)
باغ عباس (بردسیر)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بردسیر در استان کرمان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان مشیز قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن زیر سه خانوار بوده‌است.
یوزف زیبر
یوزف زیبر (Josef Sieber; April 28, 1900 – 1900:4:28, December 3, 1962) یک هنرپیشه اهل آلمان بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به روبرت کخ، پاراسلسوس اشاره کرد.
تمرک، مینه‌سوتا
تمرک، مینه‌سوتا (به انگلیسی: Tamarack, Minnesota) یک شهر در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان ایتکین، مینه‌سوتا واقع شده‌است.
خصوصیات
تمرک ۹٫۲۷ کیلومترمربع مساحت و ۹۴ نفر جمعیت دارد و ۳۸۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
بخش آرک‌تندر، شهرستان کندوهی، مینه سوتا
بخش آرک‌تندر (به انگلیسی: Arctander Township) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در شهرستان کندیوهای، مینه‌سوتا واقع شده‌است. بخش آرک‌تندر ۹۳٫۴ کیلومتر مربع مساحت و ۴۰۱ نفر جمعیت دارد و ۳۷۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
هم‌گوهری
به باور مسیحیان، خدای یگانه در سه شخص خدای پدر، خدای پسر (که در عیسی مسیح تجسم پیدا کرد) و خدای روح‌القدس نمود پیدا کرده و این سه ذات و سرشت یکسانی دارند ولی از هم متمایز می‌باشند.
اصطلاح هم‌گوهری را برای این مفهوم نخستین بار ترتولیان در گفتار ۴۴ در رساله «علیه هرموژن » به‌کار برد.
مسیحیان بعدها واژگان ابداعی او را برای تعریف و تبیین آموزه‌های تثلیث و تجسم در الهیات مسیحی به‌کار گرفتند. آثار وی اگرچه با معیارهای راست‌دینی مسیحیِ سده‌های بعد کاملاً هم عاری از عیب تلقی نمی‌شد، اما در جهت تبین این آموزه‌ها تأثیر به‌سزایی داشت.
جرم، افغانستان
جرم (به لاتین: Jorm) یک منطقهٔ مسکونی در افغانستان است که در گراتس واقع شده‌است. جرم ۱٬۴۶۳٫۰۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
تو در قاهره خواهی مرد
معرفی
شخصیت اصلی رمان تاریخی «تو در قاهره خواهی مرد»، محمدرضا پهلوی است. روایت این رمان از بهار سال ۱۳۴۴ آغاز می‌شود تا بهار سال ۱۳۴۵ ادامه پیدا می‌کند. روایت از سوء قصد به شاه در کاخ مرمر آغاز می‌شود اما داستانِ «تو در قاهره خواهی مرد»، در این یک سال متوقف نمی‌شود با فلاش‌بک‌هایی به سال‌های دهه بیست کودکی و نوجوانی شاه را نیز روایت می‌کند. نقبی به رویدادهای مهم آن سال از جمله ترور حسنعلی منصور نخست‌وزیر شاه و روایتی از نخست‌وزیری امیرعباس هویدا از دیگر لایه‌های این رمان تاریخی است. حمیدرضا صدر گفته بود که در نگارش این اثر تاریخی از روایتِ زندگی و حکمرانی محمدرضا پهلوی به اسناد و منابع متعدد تاریخی مراجعه کرده‌است. نویسنده علاقه‌مندی‌اش به تاریخ را به عنوان یکی از دلائل نگارش رمان «تو در قاهره خواهی مرد» عنوان کرده بود همچنین او درماتیک بودن زندگی چهره‌ها و رهبران سیاسی را از دیگر دلائل خلق این روایت عنوان کرد. رهبرانی که در عین قدرت و ثروت مدام درگیر هراس و ترس هستند.
"اسناد، مدارکم، مجله‌ها و اخبار آن دوران را بررسی کردم و جزئیات کتاب جزئیاتی کاملاً تاریخی است." او زمستان سال ۱۳۹۲ از پایان نگارش این رمان خبر داده بود.
حمیدرضا صدر رمان تاریخی دربارهٔ محمدرضا پهلوی را متأثر از شیوه روایی و ساختار کتاب یونایتد نفرین شده خلق کرده‌است.
مدت‌ها بود که در فکر نوشتن رمانی براساس واقعیت‌های تاریخی و وقایع مستند بودم. در واقع بعد از ترجمهٔ رمان «یونایتد نفرین شده» نوشتهٔ «دیوید پیس» که دربارهٔ زندگی «برایان کلاف» مربی جنجالی فوتبال انگلیس بود به فکر نوشتن رمانی با چنین مختصاتی افتادم. برای همین هم به نظرم رسید آخرین شاه ایران بیش از هر چهرهٔ تاریخی دیگری قابلیت دستمایه شدن برای روایت در چنین رمانی را دارد. شخصیتی که قدرت و ثروت او را فراگرفته است و در عین‌حال در خلوت و تنهایی‌اش از چیزهای زیادی هراس دارد و می‌ترسد و این تناقض‌ها و پرداختن به آنها برایم جذاب بود، از طرفی خواندن تاریخ معاصر ایران هم یکی از علاقمندی‌های من است و همهٔ این‌ها دست به دست هم داد تا رمان «تو در قاهره خواهی مرد» را بنویسم.
صدر در این کتاب به دوگانگی شخصیت محمدرضا شاه و درون متزلزل و هراسانش پرداخته‌است. با استفاده از تکنیک فلش بک و فلش فوروارد گذشته و آینده او را روایت می‌کند. رخدادهایی که با جزئیات روایت شده‌اند برپایه مستندات کتابخانه ملی و کتابخانه مجلس هستند.
جوایز
رمان تو در قاهره خواهی مرد در جوایز ادبی نیز مورد توجه هیئت داوران قرار گرقت.
نقد و بررسی
کتاب تو در قاهره خواهی مُرد علاوه بر جلب توجه جوایز ادبی و مخاطب‌های کتاب مورد بررسی و نقد منتقدان و کارشناسی ادبی نیز قرار گرفت.
در نقدی که در هنرآن‌لاین به قلم مجتبی هوشیار محبوب منتشر شده‌است آمد:
مخاطب‌های کتاب‌های تاریخی-خصوصا تاریخ معاصر ایران- مخاطب‌های اصلی این کتاب باشند که احتمالاً بعد از خواندن این اثر تجربه خوشایندی را نیز پشت سر خواهند گذاشت چرا که همان‌طور که گفته شد، «تو در قاهره خواهی مرد»؛ اولین رمان حمیدرضاصدر روایت پر جزییاتی (به لحاظ تاریخی) از زندگی محمدرضاپهلوی در اختیار خواننده می‌گذارد.
همچنین در بخشی از یادداشت شیما جوادی منتشر شده در خبرگزاری کتاب دربارهٔ این اثر آمده‌است.
زبان و لحن نویسنده در روایت داستانش برخلاف استراتژی جالب و پرکششی که در انتخاب نوع راوی به کار برده، سرد و خشک است. از اواسط داستان لحن راوی شبیه معلم تاریخی می‌شود که مدام و تندتند دارد اتفاقات تاریخی و زندگی شاه را بدون کمی تأمل روایت می‌کند.
طاق بادبزنی
طاق بادبزنی (Fan vault) طاقی است در سبک معماری گوتیک که شیارهای با منحنی یکسان و با فواصل مساوی دارد، بطوریکه به یک بادبزن دستی شبیه است. آغاز و گسترش این نوع طراحی تا حد زیادی به انگلستان بر می‌گردد.
قدیمی‌ترین نمونه این سبک به حدود سال ۱۳۵۱ بر‌می‌گردد. را در راهروی کلیسای جامع گلاستر می‌توان دید. بزرگترین طاق بادبزنی جهان نیز در کلیسای کالج کینگز در کمبریج است.
طاق بادبزنی ویژه انگلستان است. طاق لیرن کلیسای جامع بارباسترو در شمال اسپانیا بسیار به طاق بادبزنی شبیه است اما یک مخروط کامل را تشکیل نمی‌دهد. هاروی (۱۹۷۸) می‌گوید کاترین آراگن احتمالاً منبعی است که سبک انگلیسی را در آراگون نفوذ داده‌است.
نات برشرس
نات برشرس (Nat Borchers؛ زادهٔ April 13, 1981) یک بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
ناچو (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۹۳)
ناچو (Nacho؛ زادهٔ February 11, 1993) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال نومانسیا اشاره کرد.
دیتا کوئستا
دیتا کوئستا (Dieter Quester؛ زادهٔ در وین) رانندهٔ سابق مسابقات اتومبیل‌رانی اهل اتریش است که در فصل ، و دوباره در فصل  در مجموع در دو گراند پری از مسابقات جهانی فرمول یک شرکت کرد، اما موفق به کسب هیچ امتیازی نشد.
دلتا قیفاووس
دلتا قیفاووس یک ستاره است که در صورت فلکی قیفاووس قرار دارد.
قرق تپه سی شرقی
قرق تپه سی شرقی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان همدان، بخش شراء، دهستان جیحون دشت، روستای دشته واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کای هیرانو
کای هیرانو (Kai Hirano؛ زادهٔ August 16, 1987) بازیکن فوتبال اهل ژاپن است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بوریرام یونایتد و باشگاه فوتبال سرزو اوساکا اشاره کرد.
مهند ابراهیم
مهند ابراهیم (مهند إبراهيم علي إبراهيم؛ زادهٔ ) یک ورزشکار اهل سوریه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال الکرامه سوریه، باشگاه فوتبال الاتفاق عربستان سعودی، باشگاه فوتبال تپلیس، باشگاه ورزشی الوحدات، باشگاه فوتبال الصناعه، تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال سوریه، و تیم ملی فوتبال سوریه اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۳ سال سوریه سوریه بازی کرده است.
برنهارد مینتی
برنهارد مینتی (Bernhard Minetti؛ January 26, 1905 – 1905:1:26, October 12, 1998) یک هنرپیشهاهل آلمان بود. وی بین سال‌های ۱۹۳۱ تا ۱۹۹۶ میلادی فعالیت می‌کرد.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به روبرت کخ، روتشیلدها اشاره کرد.
پلتیر، کارولینای شمالی
پلتیر شهری در ایالت کارولینای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۶۴۴ نفر بوده‌است.
آلن اینسکو
آلن اینسکو (Alan Ainscow؛ زادهٔ July 15, 1953) یک بازیکن فوتبال اهل انگلستان است.
دونیتس
دونیتس یک منطقهٔ مسکونی در آلمان است که در کلوتزه واقع شده‌است. دونیتس ۱۳۸ نفر جمعیت دارد.
آلن اینسکو
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به بیرمنگام سیتی، باشگاه فوتبال روچدیل، بارنزلی، بلکپول، بلکبرن راورز، ولورهمپتون واندرز، و اورتون اشاره کرد.
گرااوتی
گرااوتی جماعت و شهرکی در جنوب غربی کشور تاجیکستان است که در ناحیهٔ جیلی‌کول ولایت ختلان قرار دارد. جمعیت این جماعت ۴۵۸۹ است.
سیارک ۸۴۱۰
سیارک ۸۴۱۰ هشت هزار و چهارصد و دهمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۴ اوت ۱۹۹۶ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۲٫۴۰ است.
ویلانوا، پنسیلوانیا
ویلانوا (به انگلیسی: Villanova) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در پنسیلوانیا واقع شده‌است.
تپه پیرتپه
تپه پیر تپه مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان همدان، بخش شراء، دهستان شوردشت، روستای کوزره واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۱۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
خوابگردی (ابهام‌زدایی)
خوابگردی از اختلالات روان‌شناختی خواب است که ممکن است برای موارد زیر نیز به کار رود:
گل
گُل یا شکوفه ساختار زایشی در گیاهان گل‌دار یا نهان‌دانه است. کارکرد زیست‌شناختی گل به هم رسانیدن سلول زایشی نر (اسپرم) و سلول زایشی ماده (تخم‌زا) است. این فرایند با گرده‌افشانی توسط حشرات، باد یا آب می‌انجامد. از لقاح به تشکیل دانه می‌انجامد که موجب لقاح می‌شود. گل برای روحیه ی انسان‌ها بسیار مؤثر هستند.
گل را می‌توان جوانه‌ای تصور کرد که برای تولیدمثل گیاه مادر تغییر شکل یافته‌است. در جریان تبدیل برگ به گل، برگ از نظر شکل و رنگ دستخوش تغییرات فراوانی می‌شود. این برگ‌های تغییرشکل‌یافته را گل می‌نامند.
گل‌ها می‌توانند پیوند دو نژاد را آسان کنند (تلفیق اسپرم و تخم زا گل‌های مختلف در یک گونه) یا درون گونه خود افزایش یابند (تلفیق اسپرم و تخم‌زا در همان گونه). بعضی از گل‌ها بدون لقاح، دیاسپور تولید می‌کنند (parthenocarpy). گل‌ها دارای اسپورانژیا هستند، جاییکه محتوی گامتوفیت می‌باشد. گل‌ها منجر به تولید میوه و دانه می‌شوند. بعضی از گل‌ها در دوره تکامل خود برای حیوانات جذاب هستند و این دلیلی است که حیوانات را عامل گرده افشانی آن‌ها می‌کند. علاوه بر تسهیل تولید مثل گیاهان گلدار، گل‌ها؛ مدت طولانی است که توسط انسان‌ها تحسین شده و برای زیباسازی محیط، نشانه‌ای از عشق، آیین، مذهب، پزشکی و به عنوان منبع غذایی استفاده می‌شوند.
بخش‌های گل
یک گل، از چهار قسمت که به بالای یک ساقه کوتاه متصل شده‌اند، تشکیل شده‌است. هر کدام از این بخش‌ها در یک حلقه از حفره گل گیاه قرار گرفته‌اند. چهار حلقه اصلی (با شروع از پایه گل یا پایین‌ترین گره و حرکت به سمت بالا) به شرح زیر است:
بخش‌های گیاهی گل
در مجموع کاسه گل و جام گل را تشکیل می‌دهند.
ساختار گل
اگرچه ترتیب توصیف بالا "معمولاً " در نظر گرفته می‌شود، گونه‌های گیاهی تنوع گسترده‌ای از ساختار گل را نشان می‌دهند. این تغییرات در تکامل گیاهان گلدار دارای اهمیت هستند و به صورت گسترده توسط گیاه شناسان برای ایجاد ارتباط بین گونه‌های مختلف گیاهی استفاده می‌شوند. چهار بخش اصلی گل معمولاً بر اساس محل قرارگیری خود در حفره گل تعریف می‌شوند نه بر اساس عملکرد خود. بعضی از گل‌ها بدون برخی از قسمت‌ها هستند یا بعضی قسمت‌ها ممکن است برای عملکرد دیگری تغییر یافته باشند یا شبیه بخش دیگری که معمولاً وجود دارد دیده شوند. در بعضی خانواده‌ها، مثل آلالگان، گلبرگ‌ها تا حد زیادی کوچک شده و در بعضی گونه‌ها کاسبرگ‌ها رنگی بوده و شبیه گلبرگ هستند. گل‌های دیگر پرچم‌های تغییر یافته دارند که شبیه گلبرگ هستند، گل صدتومانی و گل‌های رز پرچم‌های گلبرگی شکل دارند. گل‌ها تغییرات بزرگی را نشان می‌دهند و دانشمندان گیاه‌شناسی این تغییرات را به روش‌های سیستماتیک برای شناسایی و تشخیص گونه‌ها توصیف می‌کنند.
اصطلاحات خاصی برای توصیف گل‌ها و بخش‌های آن‌ها استفاده می‌شود. بسیاری از بخش‌های گل‌ها با یکدیگر ترکیب شده‌اند، منشأ بخش‌های ترکیبی، از همان حلقه گل مادرزادی هستند، در حالیکه منشأ بخش‌های ترکیبی از حلقه‌های مختلف حاصل بخش‌هایی است که ترکیبشان آزادانه نبوده‌است. گلبرگ‌های ترکیب شده که داخل یک لوله یا حلقه به عنوان یک بخش جدا می‌شوند، هم برگی نامیده می‌شوند (گلبرگ پیوسته نیز می‌نامند). گلبرگ‌های ترکیبی قسمت‌های متمایزی دارند: پایه استوانه‌ای، شکل لوله است، منطقه پهن آن شکل گلو و منطقه شعله‌ور بیرونی، شاخه شکل است. گل هم برگی با تقارن دو طرفه، با لب بالایی و پایینی دو لبی نامیده می‌شود (bilabiate). گل‌های با گلبرگ‌های ترکیبی یا کاسبرگ‌ها جام گل یا کاسه گل به شکل‌های مختلفی دارند، از جمله: زنگی شکل، قیفی شکل، لوله‌ای، زنگوله‌ای، سینی شکل یا چرخشی.
اشاره به «همجوشی» که معمولاً انجام می‌شود، سؤال‌برانگیز است چرا که حداقل فرایندهای انجام شده ممکن است غیر همجوشی باشند. به عنوان مثال، علاوه بر این رشد اضافی در یا زیر پایه پری موردیا، زائده‌های گل، مانند کاسبرگ‌ها، گلبرگ‌ها، پرچم‌ها و برچه‌ها که به یک پایه مشترک هدایت می‌شوند نتیجه همجوشی نیستند.
بیشتر گل‌ها تقارن دارند. هنگامی که پوشش گل از محور مرکزی از هر نقطه به دو قسمت تقسیم شود، نیمه متقارن به وجود می‌آید و تشکیل یک تقارن شعاعی می‌دهد. این گل‌ها نیز به نام اکتینومورف یا متقارن شناخته می‌شوند، به عنوان مثال، رز و تریلیوم. وقتی گل‌ها به دو نیمه تقسیم شوند و فقط یک خط باشد که نیمه متقارن ایجاد کند، این گل‌ها را بی‌قاعده یا متقارن الطرفین می‌نامند، مثل گل میمون یا بیشتر ارکیده‌ها. گل‌ها ممکن است به‌طور مستقیم از پایه خود به گیاه متصل شوند (بی ساقه _ ساقه حمایت‌کننده یا ساقه خیلی کوچک شده یا بدون ساقه). ساقه یا ساقه زیرین یک گل، دمگل یا پدانکل نامیده می‌شود. اگر یک دمگل از گل‌های زیادی حمایت کند، ساقه‌های متصل به هر گل که به محور اصلی متصل می‌شوند ساقه کوچک یا پایک نامیده می‌شوند. راس اشکال ساقه گل که تورم انتهایی دارد جام گل یا تاروس نامیده می‌شود.
گل آذین
گونه‌هایی که بیش از یک گل در یک محور دارند، خوشه جمعی گل یا گل آذین می‌نامند. بعضی از گل آذین‌ها از ترکیب تعداد زیادی گل‌های کوچک تشکیل شده‌اند که در کنار هم به شکل تنها یک گل دیده می‌شوند. مثال متداول، تعداد زیادی از اعضای گروه بزرگ کامپوزیت‌ها (آستراسه آ) هستند. گل آفتابگردان، برای مثال، یک گل نیست اما سر گل _ گل آذین متشکل از گل‌های متعدد (یا گلچه) است. گل آذین ممکن است شامل ساقه‌های تخصص یافته و برگ‌های تغییر شکل یافته باشد که به نام برگک شناخته می‌شوند.
نمودار گل و فرمول گل
فرمول گل راهی برای نشان دادن قسمت‌های مختلف گل با استفاده از اصطلاحات خاص است، شماره‌ها و سمبل‌ها، اطلاعات قابل توجهی را در یک فرم فشرده ارائه می‌دهند. می‌تواند یک آرایه (taxon) باشد، معمولاً محدوده‌ای از تعداد عضوهای مختلف یا گونه‌های خاص را ارائه می‌دهد. فرمول گل در اوایل قرن ۱۹ گسترش یافته‌است و استفاده از آن در طول زمان کاهش یافته‌است. پرنر و همکارانش (۲۰۱۰) مدل‌های موجود را برای گسترش توان توصیفی آن فرمول‌ها ابداع کرده‌اند. قالب فرمول گل در نقاط مختلف جهان متفاوت است، اما همان اطلاعات را ارائه می‌دهد.
ساختار گل می‌تواند با استفاده از نمودار گل نیز بیان شود. استفاده از طرح‌های شماتیک می‌تواند جایگزین توصیفات طولانی یا نقشه‌های پیچیده که ابزاری برای درک ساختار گل و سیر تکامل آن هستند، باشند. این نمودارها ممکن است ویژگی‌های مهمی از گل‌ها را نشان دهند، ازجمله موقعیت‌های نسبی اندام‌های مختلف، وجود همجوشی و تقارن و همچنین جزئیات ساختاری.
رشد و نمو
یک گل از یک ساقه تغییر شکل یافته یا قسمت معین مریستم راسی رشد می‌کند (قسمت معین به معنی رشد محوری در یک جهت است). این قسمت فشرده، در مورفولوژی گیاهی کلاسیک به عنوان برگ‌های اصلاح شده تفسیر شده‌اند. با این حال، مطالعات تفصیلی رشد، نشان داده‌اند که پرچم‌ها اغلب کم و بیش شبیه ساقه تغییر شکل یافته (کالوم‌ها) هستند که در بعضی موارد حتی ممکن است شبیه شاخه باشند. با توجه به تمام تنوع رشد آندروسئوم گیاهان گلدار، ما یک زنجیره بین برگ‌های تغییر شکل یافته (فیلوم‌ها)، ساقه‌های تغییر یافته (کالوم‌ها) و شاخه‌های تغییر یافته (ساقه‌ها) پیدا کرده‌ایم.
انتقال گل
انتقال گل یکی از تغییرات فاز اصلی است، که یک گل در طول چرخه زندگی خود انجام می‌دهد. این انتقال باید در زمانی صورت بگیرد که لقاح و تشکیل دانه مناسب باشد، در این صورت اطمینان از موفقیت تولید مثل حداکثر خواهد بود. برای پاسخگویی به این نیازهای گیاه باید نشانه‌های درون زا و زیست‌محیطی مهم مانند تغییرات در سطح هورمون‌های گیاهی و درجه حرارت فصلی و تغییرات طول روز را تفسیر کرد. بسیاری از گیاهان چند ساله و بیشتر گیاهان دو ساله در بهاره سازی گل می‌دهند. تفسیر مولکولی این سیگنال‌ها از طریق انتقال یک سیگنال پیچیده به نام فلوریژن می‌باشد که ژن‌های دخیل آن شامل کنستان، لوکوز گلدهی C، لوکوز گلدهی T می‌باشند. فلوریژن در برگ‌ها، در زمان مطلوب باروری تولید می‌شود و در غنچه‌ها عمل می‌کند و تغییرات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی مختلف را به سمت رشد راهنمایی می‌کند.
اولین مرحله از این تحولات، تبدیل ساقه رویشی پری موردیا به گل پری موردیا می‌باشد. این اتفاق به عنوان تغییرات بیوشیمیایی در تمایز سلولی برگ صورت می‌گیرد. جوانه و بافت‌های بنیادی، داخل بافت اندام‌های تناسلی رشد می‌کنند. رشد بخش مرکزی از نوک ساقه متوقف یا مسطح می‌شود و تورمی در یک طرف آن گسترش می‌یابد و حالت مارپیچی یا اسپیرال را در اطراف خارجی انتهای ساقه ایجاد می‌کند. این برآمدگی داخل کاسبرگ‌ها، گلبرگ‌ها، پرچم‌ها و برچه‌ها گسترش می‌یابد. در بسیاری از گیاهان، زمانی که این پروسه آغاز می‌شود، نمی‌توان آن را معکوس کرد و ساقه گل‌ها بسط پیدا می‌کنند حتی اگر شروع اولیه این رویداد به برخی از نشانه‌های زیست‌محیطی وابسته باشد. زمانی که این پروسه آغاز می‌شود حتی اگر نشانه‌ها حذف شوند، ساقه به ایجاد گل ادامه می‌دهد.
رشد و نمو اندام
بررسی‌های مولکولی برای شناسایی اندام‌های گل در درک بعضی از گونه‌ها نسبتاً خوب به نظر می‌رسد. در یک مدل ساده، تعامل فعالیت‌های سه ژن در یک روش ترکیبی، هویت رشد و نمو اندام پری موردیا را داخل مریستم گل مشخص می‌کند. این ژن‌ها را، ژن‌های عملکردی A, B و C می‌نامند. در اولین حلقه گل فقط ژن A بیان می‌شود که منجر به تشکیل کاسبرگ می‌شود. در حلقه دوم هر دو ژن A و B بیان می‌شوند که منجر به تشکیل گلبرگ می‌شوند. در حلقه سوم، ژن‌های B و C تشکیل پرچم را باعث می‌شوند و در مرکز گل ژن C به تنهایی باعث رشد برچه‌ها می‌شود. این مدل بر اساس مطالعات انجام شده روی جهش هموتیک در رَشادی گوش‌موشی و گل میمون Antirrhinum majus می‌باشد. به عنوان مثال، زمانی که عملکرد ژن B از دست می‌رود، گل‌های جهش یافته با کاسبرگ‌ها در حلقه اول به‌طور معمول تولید می‌شوند، همچنین در حلقه دوم نیز، به جای گلبرگ طبیعی قرار می‌گیرند. در حلقه سوم نبود عملکرد ژن B و وجود عملکرد ژن C حلقه چهارمی ایجاد می‌شود که منجر به تولید برچه‌ها در حلقه سوم نیز می‌شوند. به مدل ABC رشد گل نگاه کنید.
بیشتر ژن‌های اصلی در این مدل متعلق به باکس ژن‌های MADS و فاکتورهای رونویسی هستند که بیان ژن‌های خاص برای هر عضو گل را تنظیم می‌کنند.
عملکرد گل
هدف اصلی گل، تولید مثل فردی و گونه‌ای است. تمام گیاهان گلدار هتروسپوروس هستند و دو نوع اسپور تولید می‌کنند. میکروسپورها درون بساک توسط میوز تولید می‌شوند، در حالیکه مگاسپورها درون تخمک در تخمدان تولید می‌شوند. در واقع، بساک به‌طور معمول از چهار میکروسپورانژیا و یک تخمک در پوشش مگاسپورانژیوم تشکیل شده‌است. هر دو نوع هاگ‌ها داخل گامتوفیت‌های درون اسپورانژیوم تشکیل می‌شوند. در تمام گیاهان هتروسپوروس، گامتوفیت‌ها نیز در داخل هاگ تشکیل می‌شوند (آندوسپوریک).
در اکثر گونه‌ها، گل‌های فردی هر دو عملکرد برچه‌ها و پرچم‌ها را دارند. گیاه شناسان این گل را به عنوان نمونه کامل یا دو جنسی و گونه هرمافرودیک توصیف می‌کنند. بعضی از گل‌ها بدون یک یا چند اندام تناسلی هستند و ناقص یا تک جنسی نامیده می‌شوند. اگر گل‌های تک جنسی روی یک گیاه منحصر به فرد، در قسمت‌های مختلف دیده شوند، آن‌ها را گونه‌های تک پایه (مونوسئوس) می‌نامند. اگر هر کدام از گل‌های تک جنسی در گل‌های جداگانه یافت شوند این گیاه دوپایه (دیوسئوس) نامیده می‌شود.
تخصص گل در عامل گرده افشانی
گیاهان گل‌دار معمولاً با یک فشار انتخابی برای بهبود گرده افشانی خود مواجه هستند که معمولاً از مورفولوژی گل‌ها و رفتار گیاهان ناشی می‌شود. انتقال گرده‌ها در بین گیاهان توسط بعضی "حامل‌ها " انجام می‌گیرد. بعضی از گیاهان از حامل‌های مکانیکی استفاده می‌کنند – یعنی باد (anemophily) یا حامل‌ها کمتر معمول، آب (hydrophily). دیگر گل‌ها از حامل‌های زندهٔ حیاتی از جمله حشرات (entomophily)، پرندگان (ornithophily)، خفاش‌ها (chiropterophily) یا دیگر حیوانات استفاده می‌کنند. بعضی از گیاهان از حامل‌های چندگانه استفاده می‌کنند اما بسیاری دیگر تخصص یافته‌تر هستند.
گیاهانی که گل‌هایشان از حامل‌های زنده حیاتی برای گرده افشانی استفاده می‌کنند معمولاً دارای غددی هستند که شهد تولید می‌کنند و به عنوان یک جاذب برای جانداران به سمت گل‌ها عمل می‌کنند. بعضی از گل‌ها الگوهایی دارند که راهنمای شهد نامیده می‌شوند و به حشرات گرده افشان نشان می‌دهند که کجا دنبال شهد بگردند. گل‌ها از بو و رنگ نیز برای جذب حشرات گرده افشان استفاده می‌کنند. بعضی از گل‌ها نیز از شکل خود برای جذب حشرات گرده افشان استفاده می‌کنند. به عنوان مثال، بعضی از گونه‌های ارکیده، گل‌هایی مشابه زنبور ماده در رنگ، شکل و بو تولید می‌کنند. گل‌ها در شکل نیز تخصص یافته هستند و آرایشی از پرچم‌ها دارند که باعث می‌شوند زمانی که حشرات برای یافتن ماده جاذب روی گل می‌نشینند دانه‌های گرده به بدنشان بچسبند (مثل شهد، گرده یا یک جفت). در ادامه مبحث مواد جاذب گل‌ها در یک گونه، گرده افشان‌ها، گرده‌ها را به کلاله – که به همان روشی که اشاره شد مرتب شده‌اند – همه گل‌هایی که رویشان می‌نشینند، منتقل می‌کنند.
گرده
انواعی از گرده‌ها که باعث واکنش‌های آلرژیک می‌شوند، توسط گیاهان ساده تولید می‌شوند (درختان، چمن‌ها و علف‌های هرز) که گل‌های پر جلوه ندارند. این گیاهان کوچک، سبک و دانه‌های گرده خشک دارند که توسط باد منتقل می‌شوند.
نوع آلرژن‌های موجود در گرده، اصلی‌ترین فاکتور در تعیین گرده عامل تب یونجه می‌باشد. به عنوان مثال، گرده درخت کاج به مقدار زیاد توسط یک درخت تولید می‌شود که می‌تواند آن را به کاندیدای خوبی برای ایجاد آلرژی تبدیل کند. هر چند؛ این درخت یک علت نسبتاً نادر در ایجاد آلرژی می‌باشد زیرا آلرژن‌های موجود در گرده کاج خاصیت آلرژنیک کمی نشان می‌دهد.