cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ژاپن در جنگ جهانی دوم
تغییر جریان (ژوئن ۱۹۴۲)
نیروهای زمینی استرالیایی در سپتامبر ۱۹۴۲ در نبرد خلیج میلنه تفنگداران ژاپنی را در گینه نو شکست دادند، این اولین شکست زمینی بود که ژاپنی‌ها در اقیانوس آرام متحمل شدند. یک ماه پس از شکست ژاپن در میدوی نیروی دریایی شروع به ساخت یک پروازگاه (فرودگاه) در سواحل شمالی جزیره گوادالکانال کرد این فرودگاه بعدها هندرسون فیلد نام گرفت. ژاپن قصد داشت در این جزیره یک پایگاه نظامی بسازد و مسیر رفت و آمد آمریکا و استرالیا را به این ترتیب قطع کند. این پروازگاه در ماه پنجم ماه اوت سال ۱۹۴۲ کامل شد درست دو روز بعد آمریکا ۲۰۰۰۰ نیرو را دو جزیره نزدیک به گوادالکانال، جزایر فلوریدا و تولاگی پیاده کرد. پس از گذشت ۶ ماه از این حمله برآورد می‌شود که در حدود ۲۰۰۰۰ سرباز ژاپنی در این نبرد کشته شده و ۱۵۰۰۰ نفر بر اثر گرسنگی و بیماری جان خود را از دست داده باشند.
پیروزی‌های بیشتر متفقین در لشکرکشی گوادال‌کانال در سپتامبر ۱۹۴۲، و گینه نو در سال ۱۹۴۳ امپراتوری ژاپن را برای زمان باقی مانده از جنگ در حالت دفاعی قرار داد، با عقب‌نشینی ژاپن از گوادال‌کانال، به دلیل غرق شدن تعداد زیادی شناور حمل و نقل، ذخایر نفتی ژاپن که از قبل محدود شده بود از بین رفت.
یاماموتو ایسوروکو، فرمانده کل ناوگان ترکیبی، پس از شکست در نبرد میدوی، خیلی زود فرماندهی حمله هوایی را در کارزار جزایر سلیمان را برعهده گرفت. وی با اشاره به اهمیت استراتژیک گوادالکانال، متوجه شد که ایجاد پایگاه آمریکایی در آنجا سلطه ژاپن را بر اقیانوس آرام جنوبی را به چالش می‌کشد. پس از ۵ ماه تلاش‌های بسیار، او متوجه شد که نمی‌تواند آمریکایی‌ها را از جزایر سلیمان خارج کند. پس از شکست در نبرد و خروج ژاپنی‌ها از گوادالکانال در تلاش برای ایجاد روحیه، یاماموتو تصمیم گرفت سفرهای بازرسی را در سراسر اقیانوس آرام جنوبی انجام دهد.
پیشروی متفقین به سمت ژاپن (۱۹۴۵–۱۹۴۲)
طی سال‌های ۱۹۴۳ و ۱۹۴۴، نیروهای متفقین با پشتوانه توان صنعتی و منابع عظیم خام ایالات متحده، پیوسته به سمت ژاپن پیشروی کردند. ارتش ششم ایالات متحده به رهبری داگلاس مک‌آرتور، در ۲۰ اکتبر ۱۹۴۴ در لیته (یکی از استان‌های کشور فیلیپین) پیاده شد. در ماه‌های بعدی، در طی لشکرکشی فیلیپین (۴۵–۱۹۴۲)، نیروهای تلفیقی ایالات متحده، همراه با واحدهای چریکی بومی، فیلیپین را آزاد کردند.
در اوایل سال ۱۹۴۵، تفنگداران ایالات متحده کنترل جزایر اوگاساوارا را در چندین نبرد سخت مانند نبرد ایووجیما به دست گرفتند که آغاز سقوط جزایر ژاپن بود. در فوریه ۱۹۴۵، یک نیروی آمریکایی حدود ۷۰٬۰۰۰ تفنگدار دریایی به ایووجیما حمله کردند، یک جزیره کوچک آتشفشانی ۵۲۲ مایلی جنوب توکیو که بیش از ۲۳٬۰۰۰ ژاپنی از آن دفاع می‌کرد. اطلاعات آمریکا انتظار داشت که جزیره طی ۵ روز سقوط کند. در عوض، این نبرد هفت برابر بیشتر طول کشید. از ۱۹ فوریه تا ۲۶ مارس - ۶٬۸۰۰ سرباز از ایالات متحده کشته و نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ آمریکایی زخمی شدند ‏ و به غیر از ۲۱۰ نفر ژاپنی اسیر تمامی نیروهای ژاپنی مستقر در جزیره کشته شدند.
نبرد اوکیناوا بزرگ‌ترین عملیات آبی خاکی انجام شده در جنگ اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم بود که از اواخر مارس تا ژوئن ۱۹۴۵ به مدت ۸۲ روز ادامه داشت. در ۲۶ مارس ۱۹۴۵ آمریکا در غرب ناها در اوکیناوا نیرو پیاده کرد. به دنبال آن در روز اول آوریل نیز از طرف ساحل جزیره اوکیناوا به این جزیره وارد شد. پس از حمله آمریکا ارتش ژاپن و مردم به طرف جنوب جزیره اوکیناوا گریختند. به علت فرار دست جمعی در حدود ۳۰۰٬۰۰۰ نفر بطرف منطقهٔ کوچکی در این جزیره هرج و مرج بزرگی بین فراریان به وجود آمد، از جمله خودکشی‌های دسته‌جمعی اوکیناوا که در نواحی مختلف به وقوع پیوست. در مدت سه ماه در جنگ شدیدی که درگرفت در حدود ۱۰۰٬۰۰۰ نفر از مردم کشته شدند همچنین کشته‌شدگان ارتش ژاپن نیز بالغ بر ۹۰٬۰۰۰ نفر بود که در این بین در حدود ۲۴٬۰۰۰ نفر از آنان اهالی استان اوکیناوا بودند. بدین ترتیب در آن زمان استان اوکیناوا در حدود یک چهارم جمعیت خود را از دست داد.
کامیکازه در اصل به بادی که به قدرت خدا می‌وزد، گفته می‌شود. در ژاپن، جایی که طوفان‌های زیادی وجود دارد، این باور وجود داشت که اگر از فضایل خدا پیروی نکنید، به وسیله وزیدن باد و طوفان مجازات خواهید شد. یک نمونه معمول از این عقیده در تاریخ ژاپن، نابودی دو کشتی جنگی مغول در حمله مغول به ژاپن (۱۲۷۴، ۱۲۸۱) در خلیج هاکاتا است. در پایان جنگ جهانی دوم، سرویس هوایی نیروی دریایی امپراتوری ژاپن بر اساس واقعیت تاریخی وزیدن طوفان در هنگام حمله مغول، یک سپاه حمله ویژه به نام «کامیکازه» تشکیل داد. پس از شکست نیروی دریایی ژاپن از ارتش آمریکا در نبرد دریای فیلیپین، در اکتبر سال ۱۹۴۴، سرلشکر اونیشی تاکیجیرو، فرمانده کل ناوگان هوایی یکم سپاهی ویژه کامیکازه یا «هواپیماهای انتحاری» را تشکیل داد. نخستین بار ۲۲ هواپیما به فرماندهی کاپیتان سکی یوکیو از ۲۱ تا ۲۵ اکتبر ۱۹۴۴ به ناوگان ایالات متحده در خلیج لیته در دریای فیلیپین هجوم آوردند. تا پایان جنگ، حدود ۲۴۰۰ هواپیما اعزام شده و ۲۵۲۰ نفر در عمل کشته شدند. در نتیجه، حدود ۲۰ کشتی جنگی غرق شدند و حدود ۲۰۰ کشتی آسیب دیدند. اگرچه میزان آسیب توسط کامیکازه از بمباران معمولی بیشتر بود، اما تعداد کشتی‌های غرق شده یا آسیب دیده تنها یک دهم تعداد هواپیمای شرکت کننده در این نوع عملیات بود.
پس از تأمین امنیت فرودگاه‌ها در سایپن و گوام در تابستان ۱۹۴۴، نیروهای هوایی ارتش آمریکا یک عملیات بمباران راهبردی با استفاده از بمب آتش‌زا به عهده گرفتند. سوزاندن شهرهای ژاپن در تلاش برای نابود کردن صنعت ژاپن و تضعیف روحیه مردم این کشور بود. عملیات بمباران توکیو (۱۰ مارس ۱۹۴۵) در شب ۱۰–۹ مارس ۱۹۴۵، با هواپیماهای بی ۲۹، منجر به کشته شدن حدود ۸۳٬۷۹۳ نفر در توکیو شد. حدود ۵۰۰٬۰۰۰–۳۵۰٬۰۰۰ نفر از شهروندان در ۶۶ شهر دیگر ژاپن نیز به دلیل بمباران توسط بمباران آتش‌زا در ژاپن کشته شدند. همزمان با این حملات، حمل و نقل ساحلی ژاپن با عملیات مین‌گذاری گسترده توسط عملیات گرسنگی ایالات متحده به شدت مختل شد.
هیباکوشا لقبی است که ژاپنی‌ها به بازماندگان این حملات داده‌اند. گرچه این افراد از جهنم بمباران اتمی زنده بیرون آمدند اما تبعات و زخم‌های عمیق آن را تا پایان عمر به همراه کشیدند.
به رغم پیمان بی‌طرفی ژاپن و شوروی، در ماه فوریه ۱۹۴۵ در کنفرانس یالتا، ایالات‌متحده، بریتانیا، و اتحاد جماهیر شوروی موافقت کردند که شوروی ظرف سه ماه پس از شکست آلمان در اروپا وارد جنگ با ژاپن شود. جنگ روسیه-ژاپن در فاصله دو بمباران اتمی ژاپن در سحرگاه روز ۹ اوت آغاز شد. این جنگ منجر به اشغال منچوری و استان کارافوتو در جنوب جزیره ساخالین و تهدید واقعی حمله شوروی به جزایر اصلی ژاپن شد.
تسلیم
با موکوساتسو (نادیده گرفتن) اعلان پوتسدام، (امپراتوری ژاپن)، پس از بمباران اتمی هیروشیما و ناگاساکی و اعلام جنگ توسط اتحاد جماهیر شوروی، تسلیم شد و جنگ جهانی دوم را پایان داد. افراط‌گرایان نظامی تلاش کردند تا از پخش رادیویی اعلامیه تسلیم امپراتور به ملت جلوگیری کنند. تعدادی از افسران نظامی و ملی‌گراها که آبروی خود را از دست یافته می‌پنداشتند، اقدام به خودکشی کردند، اما اعتبار و اراده شخصی امپراتور، پس از ابراز، کافی بود که نظم در کشور برقرار بماند. در یک سخنرانی رادیویی ملی در ظهر ۱۵ اوت، امپراتور هیروهیتو برای اولین بار با مردم عادی صحبت کرد که از آن زمان به بعد، به عنوان پخش صدای جواهر شناخته شده‌است. کیفیت ضبط چندان خوب نبود و امپراتور به زبان ژاپنی کلاسیک اعلام کرد که ژاپن پس از شکست‌های جنگی و بمباران‌های اتمی، درخواست متفقین را برای تسلیم بدون قید و شرط می‌پذیرد. در پی آن یک گوینده ان‌اچ‌کی با زبانی ساده‌تر به نحوی که برای مردم عادی قابل فهم باشد گفت که جنگ تمام شده و ما [ژاپنی‌ها] پیروز نبودیم. متن در ۱۴ اوت ثبت شده بود. متعصبین ارتش، با شنیدن خبر ضبط صدای امپراتور، به کاخ حمله کردند تا نوارهای ضبط شده را از بین ببرند. گفته می‌شود وفاداران آن را در یک سبدی قاچاق کرده او از قصر بیرون برده بودند. با این حال سه هفته پس از این بود که ژاپن رسماً قرارداد تسلیم را امضا کرد. در این توافق که در دوم سپتامبر بر عرشه ناو جنگی میزوری انجام گرفت و بیش از ۲۰ دقیقه طول نکشید، ژنرال مک آرتور که از سوی متفقین این تسلیم‌نامه را امضا می‌کرد در نطقی اظهار امیدواری کرد که دنیای آینده بدون جنگ و خونریزی باشد و کشورهای درگیر در جنگ جهانی دوم، غالب یا مغلوب، جنگ را پشت سر بگذارند و آن را به فراموشی بسپارند و زندگانی را از سر گیرند. در ایالات متحده، دوم سپتامبر که که ژاپن به صورت رسمی سند تسلیم را امضا کرد، پایان جنگ دوم به‌شمار می‌رود. در اسناد تاریخی نیز دوم سپتامبر به‌طور رسمی روز پایان جنگ جهانی دوم به‌شمار می‌رود.
رئیس‌جمهور آمریکا، هری ترومن ژنرال مک آرتور به عنوان سرفرمانده نیروهای اشغال کننده ژاپن انتخاب کرد بر پایه همین فرمان مک آرتور مسئول نظارت بر روند خلع سلاح نیروهای نظامی و انجام اصلاحات در این کشور نیز بود.
دلایل تسلیم
مقالات اصلی: تسلیم ژاپن
بمباران اتمی
تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا هری ترومن برای استفاده از بمب اتمی برای دهه‌ها محل بحث و مناقشه بوده‌است، اما تأثیر بمباران ناگاساکی بر تسلیم ژاپن تقریباً فوری بود. در ۱۰ اوت دولت ژاپن با صدور بیانیه‌ای موافقت کرد که تسلیم شود، با این شرط که موقعیت امپراتور به عنوان یک حاکم مستقل به چالش کشیده نخواهد شد. همچنین امپراتور هیروهیتو سنت عدم مداخله امپراتور در امور سیاسی را کنار گذاشت و حمایت خود از پذیرفتن شرایط اعلامیه پوتسدام را اعلام کرد.
نابرابری تسلیحاتی
در جدول زیر ساخت تسلیحات را در دو کشور ژاپن و آمریکا بین سال‌های ۱۹۴۰–۱۹۴۴ نشان می‌دهد.
دوره اشغال ژاپن
دوره‌ای معروف به اشغال ژاپن پس از جنگ دنبال شد، که این دوره ژاپن عمدتاً توسط ژنرال ارتش ایالات متحده داگلاس مک‌آرتور به سمت تغییر قانون اساسی و نظامی‌زدایی هدایت می‌شد. اشغال متفقین با کمک اقتصادی و سیاسی، تا دهه ۱۹۵۰ نیز ادامه یافت. نیروهای متفقین به ژاپن دستور لغو قانون اساسی میجی و اجرای قانون اساسی ژاپن را دادند، سپس نام امپراتوری ژاپن در ۳ مه ۱۹۴۷ به ژاپن تغییر داده شد. ژاپن از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۲ تحت اشغال نظامی متفقین بود، به فرماندهی فرمانده عالی نیروهای متفقین، موقعیتی که ژنرال آمریکایی داگلاس مک‌آرتور تا سال ۱۹۵۱ در اختیار داشت. هر چند شورای متفقین در توکیو - شامل ایالات متحده، اتحاد جماهیر شوروی، چین و کشورهای مشترک المنافع بود - اما این اشغال تقریباً کاملاً امری آمریکایی بود. داگلاس مک‌آرتور ستاد عمومی بزرگی را در توکیو برای اجرای سیاست اشغال، با پشتیبانی تیم‌های «دولت نظامی» محلی ایجاد کرد، ژاپن، برخلاف آلمان، مستقیماً توسط نیروهای خارجی اداره نمی‌شد. در عوض، متفقین برای اجرای دستورالعمل‌های خود به دولت ژاپن و ارگان‌های آن، به ویژه بوروکراسی اداری، اعتماد کرد.
پس از جنگ
جمعیت ژاپن در سال ۱۹۳۹، ۷۱٬۳۸۰٬۰۰۰ بود. تعداد کشته شدگان در ارتش ۲٬۳۰۰٬۰۰۰ نفر (شامل سربازان کره ای و تایوانی که در آن زمان تبعه ژاپن به‌شمار می‌آمدند هم می‌شود) برآورد می‌شود. تعداد کشته‌شدگان غیرنظامی ۵۰۰٬۰۰۰ نفر در داخل ژاپن و ۳۰۰٬۰۰۰ نفر غیرنظامی ژاپنی در خارج از خاک ژاپن برآورد می‌شود. در مجموع ۳٬۱۰۰٬۰۰۰ نفر و (۳٫۶۷ 〜 ۴٫۳۷ درصد از جمعیت ژاپن) در اثر جنگ جهانی دوم کشته شدند.
قبل و در طی جنگ جهانی دوم میزان قابل توجهی از مهاجرت ژاپنی‌ها به سرزمین‌های خارج از کشور ژاپن به نواحی اشغال شده توسط امپراتوری ژاپن انجام شد، از جمله مهاجرت به کره، تایوان تحت حاکمیت ژاپن، مانچوکوئو و استان کارافوتو (نیمه جنوبی جزیره ساخالین). برخلاف مهاجران به قاره آمریکا، مردمان ژاپنی که به مستعمرات می‌رفتند، در بدو ورود، طبقه اجتماعی بالاتری از مردم بومی و نه پایین‌تر را اشغال می‌کردند.
در سال ۱۹۳۸، ۳۰۹٬۰۰۰ ژاپنی در تایوان زندگی می‌کردند. با پایان جنگ جهانی دوم، بیش از ۸۵۰٬۰۰۰ ژاپنی در کره (کشور) و بیش از ۲ میلیون نفر در چین وجود داشت، بیشتر آنها کشاورزان در مانچوکوئو (ژاپنی‌ها برنامه ای داشتند که ۵ میلیون شهرک‌نشین ژاپنی را به مانچوکوئو بیاورند).
پس از پایان جنگ جهانی دوم، تایوان ابتدا به چین باز پس داده شد. در چین، نیروهای ناسیونالیستی و کمونیستی در ژوئن ۱۹۴۶ جنگ داخلی را از سر گرفتند. نیروهای کمونیست پیروز شدند و جمهوری خلق چین را در سرزمین اصلی تأسیس کردند، در حالی که نیروهای ناسیونالیست در سال ۱۹۴۹ به تایوان عقب‌نشینی کردند.
در پایان جنگ جهانی دوم، پرسنل نظامی و کارمندان غیرنظامی در خارج از ژاپن ۳٫۰۸ میلیون نفر و ۴۵۰ هزار نفر در نیروی دریایی شاغل بودند که در مجموع ۳٫۵۳ میلیون نفر بود. با احتساب ۳ میلیون نفر از مردم عادی، حدود ۶٫۶ میلیون نفر ژاپنی در خارج از کشور بودند که ۹ درصد جمعیت ژاپن را در آن زمان تشکیل می‌داد. قدرت‌های متفقین بیش از ۶ میلیون تبعه ژاپنی را از مستعمرات سراسر آسیا به کشور خود بازگرداندند. از طرف دیگر، برخی به‌طور غیرارادی در خارج از کشور باقی ماندند، مانند ژاپنیان باقی‌مانده در چین یا اسیران جنگی اسیر شده توسط ارتش سرخ که مجبور به کار در سیبری شدند.
پس از اشغال ژاپن ایالات متحده جزایر سابق ژاپن را در اقیانوس آرام غربی در اختیار گرفت، در حالی که شوروی‌ها ساخالین و جزایر کوریل را ضمیمه خاک خود کردند.
در سال ۱۹۴۶، امپراتور هیروهیتو برابری خود را با سایر انسان‌ها اعلام کرد و اظهار کرد که هیچ قدرت ماوراءالطبیعه‌ای ندارد و انسانی بیش نیست. قانون اساسی ژاپن پس از جنگ سلطنت را حفظ کرد اما امپراتور را فقط یک نماد دولت تعریف کرد و تمام قدرت سیاسی به نمایندگان منتخب رسید. برخلاف بسیاری از افراد برجسته امپراتوری ژاپن در جنگ، امپراتور هیروهیتو به عنوان یک جنایتکار جنگی متهم نشد، تا حدی به دلیل اینکه مقامات ایالات متحده ترس داشتند که این کار می‌تواند کار اشغال آنها را در ژاپن به هرج و مرج بکشاند. از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۱، امپراتور هیروهیتو در کشور گشت و گذار کرد و بر کارهای بازسازی نظارت داشت. اشغال آمریکا در سال ۱۹۵۲ پایان یافت، و پس از آن هیروهیتو بیشتر در پس زمینه خدمت کرد در حالی که ژاپن یک دوره رشد سریع اقتصادی را پشت سر گذاشت. او در ۷ ژانویه ۱۹۸۹ درگذشت و نزدیک به ۶۴ سال از عمرش را بر تخت سلطنت گذراند.
در سال ۱۹۴۷، قانون اساسی جدید به مرحلهٔ اجرا گذاشته شد و ملت ژاپن طبق این قانون متعهد شد که از صلح و نظام دمکراتیک پشتیبانی کند. در همان سال ژاپن از سلطهٔ مستقیم ایالات متحده آمریکا خارج شد.
استعمارزدایی
اهداف جنگی ژاپن ایجاد «نظم جدید در آسیای شرقی» بود که بر اساس مفهوم «برابری» بنا شده بود که ژاپن را در مرکز یک بلوک اقتصادی متشکل از منچوری، کره و شمال چین قرار می‌داد که از مواد اولیه کشورهای استعمار شده و ثروتمند جنوب شرقی آسیا استفاده می‌نمود. در حالی که ژاپن با کوتاه کردن دست حاکمان غربی پیشین این نواحی، دست دوستی و اتحاد به طرف آن‌ها دراز می‌کرد اما در عمل «شرق آسیا برای آسیا»، شعار این کارزار، به معنای «آسیای شرقی برای ژاپن» بود.
پس از جنگ جهانی دوم، جنبش‌های قومی و استقلال استعماری در سراسر جهان به ویژه در آسیای جنوب شرقی رخ داد و کشورها یکی پس از دیگری استقلال خود را اعلام کردند. استعمارزدایی تا حدی به این دلیل بود که قدرت‌های استعماری بریتانیای کبیر، فرانسه و هلند قدرت خود را از دست داده بودند، اما همچنین نفوذ ژاپن در طول جنگ نیز به عنوان عامل استعمارزدایی در نظر گرفته می‌شود. پس از شروع جنگ، ژاپن ایجاد حوزه رفاه مشترک آسیای شرقی بزرگ را به عنوان هدف همزیستی و رفاه مشترک میان آسیایی‌ها مطرح کرد. در سال ۱۹۴۳، ژاپن استقلال برمه (میانمار کنونی) و فیلیپین را به رسمیت شناخت و دولت موقت هند آزاد را به رهبری سبهاش چندر بوس تأیید کرد. در نوامبر همان سال، علاوه بر این مناطق، نمایندگانی از تایلند، مانچوکوئو و برخی کشورهای دیگر در توکیو گرد هم آمدند تا کنفرانس آسیای شرقی بزرگ را برگزار کنند و در آنجا طی اعلامیه‌ای خواستار خروج از حاکمیت استعماری توسط غرب و لغو تبعیض نژادی کشورهای غربی شدند. حمایت ژاپن از استقلال کشورهای مستعمره در ابتدا با استقبال محلی مواجه شد. با این حال، ژاپن ادامه جنگ را بیش از هر چیز در اولویت قرار داد، یک اداره نظامی در سرزمین‌های اشغالی ایجاد کرد و شروع به تهیه نفت و سایر منابع از این کشورها کرد. با بدتر شدن وضعیت جنگ، ارتش ژاپن نسبت به کشورهای جنوب شرقی آسیا برخوردی متکبرانه در پیش گرفت. در پاسخ مردم سرزمین‌های اشغالی نیز در برابر حکومت ژاپن مقاومت را آغاز کردند و نیروهای ضد ژاپنی را سازماندهی کردند.
پس از پیروزی متفقین در جنگ، قدرت‌های استعماری غربی با اعتراضات شدید بی‌سابقه و تحرکات استقلال‌طلبانه ساکنان محلی در آسیای جنوب شرقی مواجه شدند.
بلافاصله پس از تسلیم ژاپن، در خلاء قدرتی که پیش آمده بود، در ۱۷ اوت ۱۹۴۵ احمد سوکارنو، استقلال اندونزی را اعلام کرد. اما ارتش هلند استقلال اندونزی را به رسمیت نشناخت و جنگ استقلال اندونزی آغاز شد. اگرچه ارتش هلند توانست برتری خود را از نظر نظامی حفظ کند، اما در برابر فشار جامعه جهانی تسلیم شد و هند شرقی هلند در سال ۱۹۴۹ به عنوان «اندونزی» مستقل شد. پس از جنگ، هلند موقعیت خود را به عنوان یک قدرت عمده استعماری از دست داد. دولت ژاپن از جنگ استقلال اندونزی حمایت نکرد زیرا متفقین به ارتشیان شکست خورده ژاپنی دستور منع کمک به استقلال‌طلبان را داده بودند با این وجود برخی از سربازان باقیمانده ژاپنی به دلایل گوناگون با استقلال‌طلبان همراه شدند و با نیروهای هلندی و انگلیسی جنگیدند. باید توجه داشت که این موضع رسمی ژاپن نبود برعکس مقامات نظامی با آنان به مشابه «فراری» رفتار می‌کردند و بازیابی آبروی آن‌ها مدت زیادی طول کشید.
پس از انقلاب آگوست (اوت ۱۹۴۵) در هندوچین فرانسه، کمونیست انقلابی هو شی مین، رهبر جبهه ویت مین، در ۲ سپتامبر ۱۹۴۵ اعلام استقلال ویتنام را از فرانسه اعلام کرد. پس از ۱۵ اوت، ارتش ژاپن در حال آماده باش برای تسلیم شدن در هندوچین فرانسه (ویتنام) بود، اما برخی از واحدها و سربازان سلاح‌های خود را به ویت مین تحویل دادند، به صورت انفرادی به آنها پیوستند. در حدود ۶۰۰ نفر سربازهای باقیمانده ژاپنی برای استقلال ویتنام در جنگ اول هندوچین (جنگ مقاومت ضد فرانسه) شرکت داشتند. آنها به ارتش ویت مین آموزش نظامی می‌دادند و در کنار آنها می‌جنگیدند.
با آغاز جنگ اقیانوس آرام و ارتش ژاپن حمله نظامی تمام عیار به جنوب شرقی آسیا را آغاز کردند، هند بیم آن را داشت که ارتش ژاپن ممکن است از طریق برمه به هند حمله کنند. در واقع ژاپن نه برنامه ای برای تحت کنترل قرار دادن هند در طول جنگ اقیانوس آرام داشت و نه تصور می‌کرد که هند در حوزه رفاه مشترک شرق آسیای بزرگ گنجانده شود با این حال، هنگامی که ارتش ژاپن تعداد زیادی از سربازان هندی عضو ارتش هند بریتانیا را در جریان سقوط سنگاپوربه اسارت گرفت، از آنها استفاده کرد و در ۳۱ دسامبر ۱۹۴۱ یک سازمان نظامی ضد بریتانیایی به نام ارتش ملی هند تشکیل داد و استقلال‌طلب هندی، سبهاش چندر بوس را که مخفیانه از آلمان به ژاپن عبور کرده بود، به عنوان فرمانده کل این واحد منصوب کرد. دلیل اینکه دولت ژاپن در آن زمان از جنبش استقلال‌طلبی هند سبهاش چندر بوس حمایت می‌کرد، در اصل جهت تضعیف شریک جنگی خود، انگلیسی‌ها بود. در ۲۱ اکتبر ۱۹۴۳ «دولت موقت هند آزاد» توسط سبهاش چندر بوس به عنوان رئیس آن تأسیس شد و دولت ژاپن دو روز بعد آن را به عنوان «دولت هند مستقل» به رسمیت شناخت. روز بعد، دولت موقت هند آزاد هم به آمریکا و هم به بریتانیای کبیر اعلام جنگ کرد و قالب مورد نظر دولت ژاپن را ایجاد کرد که در آن هندی‌ها به همراه ژاپن علیه آمریکا و بریتانیای کبیر مبارزه می‌کردند. بعدها با شروع شکست ژاپن، نفوذ سبهاش چندر بوس در هند کاهش یافت و خود او در ۱۸ اوت ۱۹۴۵ در یک تصادف درگذشت. اما پس از اینکه هند پس از جنگ از بریتانیا استقلال پیدا کرد، فعالیت‌های «ارتش ملی هند» که با حمایت ژاپن ایجاد شده بود، دوباره ارزیابی شد و اکنون به عنوان «کمک غیر مستقیم به استقلال هند» شناخته می‌شود.
مدت کوتاهی پس از حمله ژاپن به پرل هاربر، در ۲۸ دسامبر سال ۱۹۴۱ ارتش استقلال برمه توسط گروهی ملی‌گرایان برمه به نام سی رفیق و تحت نظارت نیروی زمینی امپراتوری ژاپن تشکیل شد. برمه با همکاری ارتش استقلال برمه در طول جنگ جهانی دوم تقریباً به‌طور کامل توسط ارتش امپراتوری ژاپن اشغال شد. بسیاری از برمه‌ای‌ها در مراحل اولیه جنگ در کنار ژاپن جنگیدند، اما پس از پیروزی ژاپن اگرچه برمه اسماً خودمختار بود، قدرت دولت برمه برای اعمال حاکمیت خود عمدتاً توسط توافقات زمان جنگ با ژاپن محدود شده بود. ارتش استقلال برمه سرکوب خود توسط ژاپنی‌ها را مبتنی بر تصورات برترپنداری می‌دانستند. ارتش استقلال برمه و بیشتر برمه‌ای‌ها در و در ۲۳ ژوئن ۱۹۴۵ رسماً به متفقین جنگ جهانی دوم پیوستند. یک دولت انتقالی تحت حمایت دولت بریتانیا در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم تشکیل شد که در نهایت منجر به استقلال برمه در ژانویه ۱۹۴۸ شد. پس از پایان ۳۵ سال اشغال شبه‌جزیره کره توسط ژاپن، در سال ۱۹۴۸ کشور کره از ژاپن استقلال یافت. در اوت همان سال ایسونگمن ری که رئیس دولت در تبعید کره بود اولین رئیس‌جمهور کرهٔ جنوبی شد. کره بین سال‌های ۱۹۴۵ و ۱۹۴۸ از سوی اتحاد جماهیر شوروی در شمال و ایالات متحده در جنوب تقسیم و اشغال شد. جمهوری‌های جداگانه در سال ۱۹۴۸ و در دو طرف مدار ۳۸ درجه شمالی ظهور کردند و هر کدام ادعا می‌کردند که دولت مشروع تمام کره هستند که در نهایت به جنگ کره منجر شد. در پی این جنگ در سال ۱۹۵۰ کره به دو کشور کره شمالی و کره جنوبی تقسیم شد.
مناقشات پیرامون زیارتگاه یاسوکونی
در زیارتگاه یاسوکونی به خاک سپرده شدن به معنای کامی شدن است. بدین ترتیب، اصل نهاد زیارتگاه یاسوکونی و تاریخچهٔ تأسیس آن با آداب شینتویی، ایدئولوژی شینتوی حکومتی و میلیتاریسم ژاپنی پیوند نزدیکی دارد. این موضوع از دو جنبه، موضوع مناقشه در ژاپن و نیز خارج از آن کشور شده‌است. اول اینکه همهٔ نیروهای نظامی که در طی سال‌های جنگ در خدمت به امپراتور ژاپن کشته شده‌اند، به آنجا تعلق دارند. عامل دوم پیچیدگی این است که در تفسیر رسمی دولت ژاپن عبارت کسانی که به خاطر امپراتور مرده‌اند، آمده‌است و کسانی را هم که به جنایات جنگی دست زده‌اند نیز شامل این عده می‌شوند. به عنوان مثال حتی کسانی که پس از تسلیم ژاپن در جنگ جهانی دوم به عنوان جنایتکار جنگی محاکمه و اعدام شده‌اند نیز در همین زیارتگاه دفن گردیده‌اند. این مطلب که ژاپنی‌ها چنین افرادی را کامی به حساب می‌آورند و اینکه نخست‌وزیر ژاپن از محلی که این افراد را چنین مرتبتی بخشیده‌است به‌طور رسمی بازدید به عمل می‌آورد. از طرفی دیگر از دید کسانی که در چین و شبه‌جزیره کره در خلال سال‌های جنگ قربانی تجاوز ژاپنی‌ها شدند، این معبد که برای گرامیداشت سربازان و فرماندهان ژاپنی بنا شده، یادآور دوران سرکوب و کشتار است.
جرائم جنگی
مقالات اصلی: جنایات جنگی ژاپن، دادگاه توکیو، فهرست بیانیه‌های عذرخواهی جنگ توسط ژاپن
بسیاری از رهبران سیاسی و نظامی ژاپن پیش از دادگاه توکیو و سایر دادگاه‌های متفقین در آسیا به جرم جنایات جنگی محکوم شدند. با این حال، تمام اعضای خاندان امپراتوری ژاپن درگیر در جنگ، مانند امپراتور هیروهیتو، توسط داگلاس مک‌آرتور تحت پیگرد قانونی قرار نگرفتند. ارتش ژاپن قبل از جنگ جهانی دوم و در طی آن جنایات بسیاری علیه پرسنل غیرنظامی و نظامی انجام داد. حمله غافلگیرانه ارتش ژاپن به حمله به پرل هاربر در ۷ دسامبر ۱۹۴۱، قبل از اعلان جنگ و بدون هشدار، باعث کشته شدن ۲۴۰۳ نفر پرسنل نظامی و غیرنظامی بی‌طرف و ۱٬۲۴۷ نفر زخمی شده بود. قتل‌عام‌ها، تجاوزها، و غارت‌های گسترده علیه غیرنظامیان، از جمله قتل‌عام سوک چینگ و کشتار نانجینگ در طی جنگ صورت گرفت همچنین مورخان معتقدند حداقل ۲۰۰ هزار زن جوان که به عنوان زنان آسایشگر شناخته می‌شوند در جنگ جهانی دوم مجبور به خدمت در فاحشه‌خانه‌های ارتش ژاپن شدند. با این حال، برخی از سیاستمداران محافظه کار ژاپنی میزان جنایات این کشور در زمان جنگ را زیر سؤال برده‌اند. آبه شینزو نخست‌وزیر سابق ژاپن در مورد به‌کارگیری زنان آسایشگر عنوان کرده‌است که هیچ مدرکی وجود ندارد که ثابت کند این زنان به اجبار ارتش ژاپن به چنین شغلی روی آورده‌اند.
نیروی زمینی امپراتوری ژاپن همچنین به اعدام و برخورد شدید با پرسنل نظامی متفقین و اسیر شدگان می‌پرداخت. مورخ نیل فرگوسن، میزان مرگ و میر اسیران آمریکایی‌ها در اختیار ژاپنی‌ها را ۳۳٫۰٪ و اسیران انگلیس را ۲۴٫۸٪ برآورد کرده‌است. حداقل ۵ میلیون چینی در شمال چین توسط شورای توسعه شرق آسیا طی سال‌های ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۱ برای کار در معادن و صنایع نظامی به بردگی گرفته شدند که این تعداد پس از ۱۹۴۲ به ۱۰ میلیون نفر رسید.
جنگ بیولوژیک توسط واحد ۷۳۱ بر روی اسیران جنگی و همچنین غیرنظامیان انجام می‌شد. این شامل استفاده از سلاح‌های بیولوژیکی و شیمیایی مجاز توسط امپراتور شووا بود. طبق سمپوزیوم بین‌المللی ۲۰۰۲ در مورد جنایات جنگ باکتریولوژی، تعداد افراد کشته شده در خاور دور آسیا توسط جنگ میکروبی ژاپنی و آزمایش‌های انسانی حدود ۵۸۰٬۰۰۰ نفر تخمین زده می‌شود. اعضای واحد ۷۳۱، از جمله سرلشکر شیرو ایشی، در ازای داده‌های مربوط به جنگ میکروبی بر اساس آزمایش بر روی انسان، از ژنرال داگلاس مک‌آرتور مصونیت دریافت کردند. این معامله در سال ۱۹۴۸ منعقد شد. ارتش امپراتور ژاپن اغلب از جنگ شیمیایی استفاده می‌کرد. با این حال، به دلیل ترس از تلافی، این سلاح‌ها هرگز علیه غربی‌ها به کار نرفتند، بلکه علیه دیگر آسیایی‌ها که با تبلیغات امپراتوری «پست» به‌شمار می‌رفتند استفاده می‌شدند. به عنوان مثال، امپراتور استفاده از گاز سمی را در ۳۷۵ مورد جداگانه در نبرد ووهان از اوت تا اکتبر ۱۹۳۸ مجاز دانست.
نیروی هوایی ژاپن مقادیر عظیمی از «بمب‌های سرامیک» را که پر از کک‌های آلوده به طاعون بود را در نانگبو، چین از هواپیما بر زمین ریخت. این حملات نهایتاً منجر به مرگ هزاران نفر شد.
نخست‌وزیران
نخست‌وزیران ژاپن در طی جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵–۱۹۳۷)
منابع
منابع فارسی منابع انگلیسی
منابع آلمانی
منابع ژاپنی
گواتکه
گواتکه (Guateque) نام شهری در کشور کلمبیا است.
دارن فریمن
دارن فریمن (Darren Freeman؛ زادهٔ August 22, 1973) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال مارگیت، باشگاه فوتبال هورشم، باشگاه فوتبال فولام، باشگاه فوتبال گیلینگام، باشگاه فوتبال وایت‌هاوک، باشگاه فوتبال برنتفورد، باشگاه فوتبال برایتون اند هوو آلبیون، باشگاه فوتبال لوس، و باشگاه فوتبال وورتینگ اشاره کرد.
وام‌های نیشیهارا
وام‌های نیشیهارا (Nishihara Loans) یک سری وام بود که توسط دولت ژاپن تحت دولت نخست‌وزیر ژاپن ترااوچی ماساتاکه به فرمانده جنگ‌سالار دوان چی ری از ژانویه ۱۹۱۷ تا سپتامبر ۱۹۱۸ داده شد و او را ترغیب به حمایت از منافع ژاپن در چین کرد.
کوندای
کوندای (Cunday) نام شهری در کشور کلمبیا است.
رانکو استوییچ
رانکو استوییچ (Ranko Stojić؛ زادهٔ ) بازیکن فوتبال اهل صربستان بود.
دست خوب
دست خوب (Hot hand) یک تعصب ادراکی اجتماعی است که فردی که یک نتیجه موفقیت‌آمیز را تجربه می‌کند شانس بیشتری برای موفقیت در تلاش‌های بعدی دارد. این مفهوم غالباً به‌طور کلی در ورزش و کارهای مبتنی بر مهارت به کار می‌رود و از بسکتبال نشأت می‌گیرد، یعنی داشتن دست خوب باعث می‌شود که پرتاب کننده درصورت پرتاب‌های موفق قبلی احتمالاً در پرتاب‌های بعدی بیشتر امتیاز بگیرد. در حالی که موفقیت قبلی در یک کار واقعاً می‌تواند نگرش روانشناختی و میزان موفقیت بعدی یک بازیکن را تغییر دهد، محققان سال‌ها در عمل شواهدی برای "دست خوب "پیدا نکردند و آن را به عنوان مغالطه آمیز رد کردند. در واقع یک مغالطه است. مطالعات اخیر با استفاده از تجزیه و تحلیل آماری مدرن نشان می‌دهد شواهدی در مورد "دست خوب "در برخی از فعالیت‌های ورزشی وجود دارد.
رانکو استوییچ
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال دینامو زاگرب، باشگاه فوتبال رویال شارلوا، باشگاه فوتبال اندرلشت، باشگاه فوتبال رویال آنتورپ، و باشگاه فوتبال پارتیزان اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
آماندا رانتانن
آماندا رانتانن (Amanda Rantanen؛ زادهٔ May 11, 1998) بازیکن فوتبال اهل فنلاند است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زنان فنلاند بازی کرده‌است.
بلا شفر
بلا شفر (Bela Šefer؛ زادهٔ January 1, 1899) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
سیاد سوشیچ
سیاد سوشیچ (Sead Sušić؛ زادهٔ January 3, 1953) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ستاره سرخ بلگراد و باشگاه فوتبال سارایوو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
مصطفی مدنی
مصطفی مدنی سیاستمدار کمونیست ایرانی و از اعضای ارشد سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران است.
زندگی سیاسی
مصطفی مدنی در دهه ۱۳۵۰ به سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران پیوست. از سال ۱۳۵۷، وی یکی از چهره‌های برجسته آن سازمان محسوب می‌شد و به عنوان عضوی از کمیته‌های اجرایی و مرکزی مسئولیت داشت. وی با کسب ۱۰۰٬۸۹۴ رأی موفق نشد که در انتخابات مجلس خبرگان برای کرسی قانون اساسی از حوزه انتخابیه تهران برنده شود. او و فرخ نگهدار می‌خواستند سیدمحمد بهشتی را از حزب جمهوری اسلامی متقاعد کنند که جبهه‌ای ضد امپریالیستی ایجاد کند، درخواستی که مورد قبول واقع نشد. او از رژیم جدید، به دلیل عدم دموکراتیک و ارتجاعی بودن انتقاد می‌کرد.
پس از انشعاب سال ۱۹۸۰ در سازمان، مدنی در ابتدا با جناح اکثریت بود اما به دنبال اختلاف نظر با رهبری، او اقلیت را رهبری کرد که از اکثریت جدا شد و در سال ۱۳۶۱ به جناح اقلیت در سال ۱۳۶۳ او به همراه حماد شیبانی از جناح جدا شد و گروه جدیدی را تشکیل داد.
دارن کار
دارن کار (Darren Carr؛ زادهٔ September 4, 1968) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
آماندا داکستا
آماندا داکستا (Amanda DaCosta؛ زادهٔ October 7, 1989) بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به بوستون بریکرز، مجیک‌جک، واشینگتن اسپیریت، باشگاه فوتبال لیورپول، شیکاگو رد استارز، باشگاه فوتبال زنان لیورپول، و واشینگتن فریدام اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال United States women's national under-17 soccer team, United States women's national under-20 soccer team، زیر ۲۳ سال زنان ایالات متحده آمریکا، و زنان پرتغال بازی کرده‌است.
دارن کارتر
دارن کارتر (Darren Carter؛ زادهٔ December 18, 1983 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال وست برومویچ آلبیون، باشگاه فوتبال پرستون نورث اند، باشگاه فوتبال چلتنهام تاون، باشگاه فوتبال میلوال، باشگاه فوتبال بیرمنگام سیتی، باشگاه فوتبال فارست گرین راورز، باشگاه فوتبال نورث‌همپتون تاون، و باشگاه فوتبال ساندرلند اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۹ سال انگلستان و زیر ۲۰ سال انگلستان بازی کرده‌است.
گوامال (متا)
گوامال (Guamal, Meta) نام شهری در کشور کلمبیا است.
نناد شالو
نناد شالو (Nenad Šalov؛ زادهٔ October 6, 1955) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال دارمشتات ۹۸، باشگاه فوتبال هایدوک اسپلیت، و باشگاه فوتبال ماینتس ۰۵ اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
دارن کالینز (بازیکن فوتبال اهل انگلستان)
دارن کالینز (Darren Collins؛ زادهٔ May 24, 1967) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پیترسفیلد تاون، باشگاه فوتبال براکلی تاون، باشگاه فوتبال ولینگ‌بورو تاون، باشگاه فوتبال نانیتون تاون، باشگاه فوتبال کترینگ تاون، باشگاه فوتبال آیلزبری یونایتد، باشگاه فوتبال تاموورث، باشگاه فوتبال گرنثم تاون، و باشگاه فوتبال نورث‌همپتون تاون اشاره کرد.
ویلموش شیپوش
ویلموش شیپوش (Sipos Vilmos; January 24, 1914 – 1914:1:24, July 25, 1978) بازیکن فوتبال اهل مجارستان-یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده می‌توان به باشگاه فوتبال بولونیا، باشگاه فوتبال فرنتس‌واروش، باشگاه فوتبال راپید بخارست، باشگاه فوتبال گراجانسکی زاگرب، باشگاه فوتبال یوگسلاویا، باشگاه ورزشی یانگ بویز برن، و باشگاه فوتبال مسینا اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال یوگسلاوی و مجارستان بازی کرده‌است.
آماندا سامپدرو
آماندا سامپدرو (Amanda Sampedro؛ زادهٔ June 26, 1993 ) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
پورتو لراس
پورتو لراس (Puerto Lleras) نام شهری در کشور کلمبیا است.
آماندا سامپدرو
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اتلتیکو مادرید و باشگاه فوتبال زنان اتلتیکو مادرید اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال Spain women's national under-17 football team, Spain women's national under-19 football team، و زنان اسپانیا بازی کرده‌است.
اسلاوکو شوردونیا
اسلاوکو شوردونیا (Slavko Šurdonja؛ ۱ اکتبر ۱۹۱۲ – 1912:10:1, January 8, 1943) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال گراجانسکی زاگرب و باشگاه فوتبال بئوگراد اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
سعاد اشوراکا
سعاد اشوراکا (Suad Švraka; October 6, 1927 – 1927:10:6, August 24, 1995) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
دارن کانل
دارن کانل (Darren Connell؛ زادهٔ February 3, 1982) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال هاکنال تاون، باشگاه فوتبال مکلسفیلد تاون، باشگاه فوتبال بارو، باشگاه فوتبال بلکپول، باشگاه فوتبال بارسکو، باشگاه فوتبال گرنثم تاون، و باشگاه فوتبال آکرینگتون استنلی اشاره کرد.
آماندا سینالی
آماندا سینالی (Amanda Cinalli؛ زادهٔ May 10, 1986) بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به آتلانتا بیت و شیکاگو رد استارز اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال United States women's national under-17 soccer team، زیر ۲۳ سال زنان ایالات متحده آمریکا، و زیر ۲۳ سال زنان ایالات متحده آمریکا، بازی کرده‌است.
دارن کان
دارن کان (Darren Cann؛ زادهٔ June 17, 1969) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بث سیتی، باشگاه فوتبال دارتموث، باشگاه فوتبال ویموث، باشگاه فوتبال تورکی یونایتد، بارن‌استپل تاون اف سی، باشگاه فوتبال گلاستر سیتی، باشگاه فوتبال پنزانس، باشگاه فوتبال کلیودون پارک، و باشگاه فوتبال المور اشاره کرد.
زیاد اشوراکیچ
زیاد اشوراکیچ (Zijad Švrakić؛ زادهٔ September 21, 1960) بازیکن سابق یوگسلاو و مربی فوتبال اهل بوسنی و هرزگوین است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آنکاراگوچو، باشگاه فوتبال گالاتاسرای، باشگاه ورزشی آدانا دمیرسپور، و باشگاه فوتبال سارایوو اشاره کرد.
آماندا فریزبی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به اف سی کانزاس سیتی، باشگاه فوتبال رین، و وسترن نیویورک فلش اشاره کرد.
آنجلکو تشان
آنجلکو تشان (Anđelko Tešan؛ زادهٔ November 21, 1949) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال سارایوو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
دارن کمپل (بازیکن فوتبال)
دارن کمپل (Darren Campbell؛ زادهٔ April 16, 1986) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال فیلیت تاون، باشگاه فوتبال کمبرلی تاون، باشگاه فوتبال ردینگ، باشگاه فوتبال تاموورث، و باشگاه فوتبال استاینز تاون اشاره کرد.
سمیر توتسه
سمیر توتسه (Semir Tuce؛ زادهٔ February 11, 1964) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
دارن کمپل (بازیکن فوتبال)
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۷ سال انگلستان و Scotland national under-17 football team بازی کرده‌است.
سمیر توتسه
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال لوتسرن اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۱ سال یوگسلاوی و یوگسلاوی بازی کرده‌است.
لینارس (نارینو)
لینارس (Linares, Nariño) نام شهری در کشور کلمبیا است.
پراگا (ورشو)
پراگا (Praga) یک منطقه در ورشو در لهستان است. در ساحل شرقی رودخانه ویستولا قرار دارد. اولین بار در سال ۱۴۳۲ ذکر شده‌است، تا سال ۱۷۹۱ یک شهر جداگانه با منشور شهر خود را تشکیل داد.
اوسیاکوری
اوسیاکوری (Usiacurí) نام شهری در کشور کلمبیا است.
آماندا نیلدن
آماندا نیلدن (Amanda Nildén؛ زادهٔ August 7, 1998) بازیکن فوتبال اهل سوئد است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آی‌ای‌کی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال Sweden women's national under-17 football team, Sweden women's national under-19 football team, Sweden women's national under-23 football team، و زنان سوئد بازی کرده‌است.
دارن کمپیون
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال وورکینگتون ای. اف. سی، باشگاه فوتبال ردیچ یونایتد، باشگاه فوتبال کارلایل یونایتد، باشگاه فوتبال تلفورد یونایتد، باشگاه فوتبال ووستر سیتی، و باشگاه فوتبال سولیهال مورس اشاره کرد.
دارن کرادوک
دارن کرادوک (Darren Craddock؛ زادهٔ February 23, 1985 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال هارتل پول یونایتد، باشگاه فوتبال ویتبای تاون، باشگاه فوتبال یورک سیتی، و باشگاه فوتبال بلیث اسپارتانس اشاره کرد.
میروسلاو واردیچ
میروسلاو واردیچ (Miroslav Vardić؛ December 4, 1944 – 1944:12:04, May 7, 2018) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال رادنیشکی نیش، باشگاه فوتبال هایدوک اسپلیت، و باشگاه فوتبال ناک بردا اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
جرج آلکساندر بالارد
جرج آلکساندر بالارد (George Alexander Ballard; March 7, 1862 – 1862:03:07, September 16, 1948) فرد نظامی اهل بریتانیا بود.
دارن کولیر
دارن کولیر (Darren Collier؛ زادهٔ December 1, 1967 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال میدلزبرو، باشگاه فوتبال بلکبرن روورز، و باشگاه فوتبال دارلینگتون اشاره کرد.
هوانگ آن توان
هوانگ آن توان (Hoàng Anh Tuấn؛ زادهٔ ۱۲ فوریهٔ ۱۹۸۵) وزنه‌بردار اهل ویتنام است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال نقره، ۲ مدال برنز شده‌است.
اونه (کلمبیا)
اونه (Une) نام شهری در کشور کلمبیا است.
آملا کریو
آملا کریو (Amela Kršo؛ زادهٔ April 17, 1991) بازیکن فوتبال اهل بوسنی و هرزگوین است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ۱.اف‌اف‌سی توربین پوتسدام و باشگاه فوتبال فرنتس‌واروش اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زنان بوسنی و هرزگوین بازی کرده‌است.
آماندین پیر لویی
آماندین پیر لویی (Amandine Pierre-Louis؛ زادهٔ February 18, 1995 ) بازیکن فوتبال اهل کانادا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به اسکای بلو اف‌سی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال Canada women's national under-17 soccer team و Canada women's national under-20 soccer team بازی کرده‌است.
آملی باربتا
آملی باربتا (Amélie Barbetta؛ زادهٔ March 16, 1991) بازیکن فوتبال اهل فرانسه است.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال France women's national under-17 football team, France women's national under-19 football team، و France women's national under-20 football team بازی کرده‌است.
دمیتری کلوکوف
دمیتری کلوکوف (Дмитрий Вячеславович Клоков؛ زادهٔ February 18, 1983) وزنه‌بردار اهل روسیه است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا، ۳ مدال نقره، ۲ مدال برنز شده‌است.
ولادیمیر ورمزوویچ
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اسپورتینگ خیخون، باشگاه فوتبال هانوفر ۹۶، باشگاه فوتبال پانیونیوس، و باشگاه فوتبال پارتیزان اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
لیبورینا
لیبورینا (Liborina) نام شهری در کشور کلمبیا است.
آملیا گرین
آملیا گرین (Amelia Green؛ زادهٔ September 13, 1991) بازیکن فوتبال اهل آنتیگوآ و باربودا است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال Antigua and Barbuda بازی کرده‌است.
سن خوان د ریوسکو
سن خوان د ریوسکو (San Juan de Rioseco) نام شهری در کشور کلمبیا است.
دارنل فرلانگ
دارنل فرلانگ (Darnell Furlong؛ زادهٔ October 31, 1995 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کمبریج یونایتد، باشگاه فوتبال کویینز پارک رنجرز، و باشگاه فوتبال نورث‌همپتون تاون اشاره کرد.
دارنل فیشر
دارنل فیشر (Darnell Fisher؛ زادهٔ April 4, 1994 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال سلتیک و باشگاه فوتبال سنت جانستون اشاره کرد.
آملی ریبک
آملی ریبک (Amelie Rybäck؛ زادهٔ August 6, 1982) بازیکن فوتبال اهل سوئد است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال زنان المپیک لیون اشاره کرد.
دیگو سالازار
دیگو سالازار (Diego Salazar؛ زادهٔ October 3, 1980) وزنه‌بردار اهل کلمبیا است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۲ مدال طلا، ۳ مدال نقره، ۳ مدال برنز شده‌است.
دراگوتین وراگوویچ
دراگوتین وراگوویچ (Dragutin Vragović؛ ۱۸ سپتامبر ۱۸۹۷ – 1897:9:18, January 23, 1973) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال گراجانسکی زاگرب اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
دارن گارنر
دارن گارنر (Darren Garner؛ زادهٔ December 10, 1971) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال نیوپورت کانتی، باشگاه فوتبال روترهام یونایتد، باشگاه فوتبال تورکی یونایتد، باشگاه فوتبال ترورو سیتی، باشگاه فوتبال بودمین تاون، و باشگاه فوتبال پلیموث آرگیل اشاره کرد.
آمنا لیهوویچ
آمنا لیهوویچ (Amna Lihović؛ زادهٔ February 8, 1997) بازیکن فوتبال اهل بوسنی و هرزگوین است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زنان بوسنی و هرزگوین بازی کرده‌است.
دارن کوری
دارن کوری (Darren Currie؛ زادهٔ November 29, 1974 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال دربی کانتی، باشگاه فوتبال بورم‌وود، باشگاه فوتبال لیتون اورینت، باشگاه فوتبال بارنت، باشگاه فوتبال لوتون تاون، باشگاه فوتبال هندون، باشگاه فوتبال چسترفیلد، باشگاه فوتبال ایپسویچ تاون، باشگاه فوتبال کاونتری سیتی، باشگاه فوتبال داگنم و ردبریج، باشگاه فوتبال وستهام یونایتد، باشگاه فوتبال پلیموث آرگیل، باشگاه فوتبال برایتون اند هوو آلبیون، باشگاه فوتبال وایکام واندررز، و باشگاه فوتبال شروزبری تاون اشاره کرد.
آملیا هازارد
آملیا هازارد (Amelia Hazard؛ زادهٔ October 22, 2000) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آرسنال اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال England women's national under-17 football team, England women's national under-19 football team، و England women's national under-21 football team بازی کرده‌است.
ریستو ویداکوویچ
ریستو ویداکوویچ (Risto Vidaković؛ زادهٔ January 5, 1969) بازیکن سابق یوگسلاو و مربی فوتبال اهل صربستان است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اوساسونا، باشگاه فوتبال ستاره سرخ بلگراد، باشگاه فوتبال رئال بتیس، و باشگاه فوتبال سارایوو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال یوگسلاوی و صربستان و مونته‌نگرو بازی کرده‌است.
دارن کی
دارن کی (Darren Caskey؛ زادهٔ August 21, 1974 ) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پیتربورو یونایتد، باشگاه فوتبال بریستول سیتی، باشگاه فوتبال هورنچورج، باشگاه فوتبال بث سیتی، باشگاه فوتبال تاتنهام هاتسپر، باشگاه فوتبال ردینگ، باشگاه فوتبال هاوانت و واترلوویل، باشگاه فوتبال گیتزهد، باشگاه فوتبال کترینگ تاون، باشگاه فوتبال واتفورد، باشگاه فوتبال نوتس کانتی، و باشگاه فوتبال ایلکستون اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۸ سال انگلستان و زیر ۱۹ سال انگلستان بازی کرده‌است.
هیدیلین دیاز
هیدیلین دیاز (Hidilyn Diaz؛ زادهٔ February 20, 1991) وزنه‌بردار زن اهل فیلیپین است. وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۳ مدال طلا، ۵ مدال نقره، ۵ مدال برنز شده‌است. او توانست در المپیک توکیو اولین مدال طلای تاریخ کشور فیلیپین را برای این کشور به ارمغان بیاورد.
آمنزه ایغوی
آمنزه ایغوی (Amenze Aighewi؛ زادهٔ November 21, 1991) بازیکن فوتبال اهل نیجریه است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال زنان نیجریه بازی کرده‌است.
آمیناتا دوکوره
آمیناتا دوکوره (Aminata Doucouré؛ زادهٔ April 3, 1994 ) بازیکن فوتبال اهل مالی است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال Mali بازی کرده‌است.
راه‌آهن شرقی چین
راه آهن شرقی چین (Китайско-Восточная железная дорога) نام تاریخی سیستم راه آهن در شمال شرقی چین است (همچنین به نام منچوریا شناخته می‌شود).
داریل گادبولد
داریل گادبولد (Daryl Godbold؛ زادهٔ September 5, 1964) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
راه‌آهن شرقی چین
امپراتوری روسیه این خط را از سال ۱۸۹۷ تا ۱۹۰۲ با استفاده از امتیاز دودمان چینگ ساخت.
داریل گادبولد
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کولچستر یونایتد اشاره کرد.
آمیناتا دیادیو
آمیناتا دیادیو (Aminata Diadhiou؛ زادهٔ November 2, 1987 ) بازیکن فوتبال اهل سنگال است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال Senegal بازی کرده‌است.
جورجه وویکو
جورجه وویکو (Đorđe Vujkov؛ زادهٔ August 19, 1955) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال وویوودینا و باشگاه فوتبال لوکرن اوست والاندرن اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۲۱ سال یوگسلاوی، و یوگسلاوی بازی کرده‌است.
اسلاوکو زاگوراتس
اسلاوکو زاگوراتس (Cлaвкo Зaгopaц؛ April 30, 1909 – 1909:04:30, February 14, 1988) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال اسلاویا سارایوو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
ندلیکو ووکویه
ندلیکو ووکویه (Nedeljko Vukoje؛ زادهٔ September 9, 1943) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال فرایبورگر و باشگاه فوتبال رییکا اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال یوگسلاوی بازی کرده‌است.
داریو گرادی
داریو گرادی (Dario Gradi؛ زادهٔ July 8, 1941) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کریستال پالاس، باشگاه فوتبال کرو آلکساندرا، باشگاه فوتبال توتینگ اند میتچام یونایتد، باشگاه فوتبال ساتون یونایتد، و باشگاه فوتبال ویمبلدون اشاره کرد.
ژوزف آلزین
ژوزف آلزین (Joseph Alzin; December 18, 1893 – September 2, 1930) وزنه‌بردار اهل لوکزامبورگ بود.
داگ دانیلز
داگ دانیلز (Doug Daniels; August 21, 1924 – 2004) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال چسترفیلد اشاره کرد.
آمیناتا دیالو
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال زنان المپیک لیون اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال، زنان زیر ۱۹ سال فرانسه, و زنان فرانسه بازی کرده‌است.
امینه شاهینیز حمور
امینه شاهینیز حمور (أمينة شاهينيز حمور؛ زادهٔ August 4, 1983 ) بازیکن فوتبال اهل الجزایر است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال Algeria بازی کرده‌است.
داریل فلاوان
داریل فلاوان (Darryl Flahavan؛ زادهٔ November 28, 1978) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کریستال پالاس، باشگاه فوتبال پورتسموث، باشگاه فوتبال لیدز یونایتد، باشگاه فوتبال کراولی تاون، باشگاه فوتبال اولدهام اتلتیک، باشگاه فوتبال ووکینگ، باشگاه فوتبال ساوتند یونایتد، باشگاه فوتبال ساوت‌همپتون، و باشگاه فوتبال ای‌اف‌سی بورنموث اشاره کرد.
داگ فلاک
داگ فلاک (Doug Flack؛ ۲۴ اکتبر ۱۹۲۰ – 1920:10:24, October 18, 2005 ) بازیکن فوتبال بود.
کانتاگالو (بولیوار)
کانتاگالو (Cantagallo, Bolívar) نام شهری در کشور کلمبیا است.
ویکوسلاو ژوپانچیچ
ویکوسلاو ژوپانچیچ (Vjekoslav Župančić؛ ۱۸ مه ۱۹۰۰ – 1900:5:18, February 14, 1971) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال آستریا وین اشاره کرد.
خانواده گیم بوی
خانواده گیم بوی مجموعه ای از کنسول‌های بازی ویدیویی دستی مبتنی بر کارتریج است که توسط نینتندو تولید، منتشر و به بازار عرضه شده‌است. این خط شامل سه زیرمجموعهٔ گیم بوی کلاسیک، گیم بوی کالر و گیم بوی اَدوَنس است.
کلیه بازی‌های این خانواده به غیر از تعداد اندکی با نسل‌های گذشته سازگار هستند و در صورت سیاه و سفید بودن در سخت‌افزار رنگی به صورت غیر رنگی به نمایش در خواهند آمد. خط تولید گیم بوی با نینتندو دی اس جانشین شد. تعدادی از بازی‌های گیم بوی، گیم بوی کالر و گیم بوی ادونس از طریق سرویس کنسول مجازی نینتندو برای نینتندو ۳ دی اس و وی یو دوباره به صورت دیجیتالی عرضه شد.
نسخه‌های اصلی و گیم بوی کالر به‌طور کلی ۱۱۸/۶۹ میلیون واحد در سراسر جهان فروش داشتند. جمع نسخه‌های خانواده گیم بوی ادونس به فروش رفته به ۸۱/۵۱ میلیون دستگاهی رسیده‌است. کنسول دستی گیم بوی برای اولین بار در سال ۱۹۸۹ معرفی شد. این وسیله بازی، ایدهٔ یکی از کارمندان نینتندو به نام گوپنی یوکوی بود، کسی که مدت‌ها قبل از ورود نینتند و به بازار بازی‌های ویدیویی اسباب بازی اولترا هند (ultra hand) را تولید و طراحی کرده بود. هنگامی که نینتندو از اسباب بازی‌ها، به بازی‌های ویدیویی منتقل شد، یوکوی همچنین مسئول مجموعه‌های دستی گیم اند واچ بود.
وقتی یوکوی گیم بوی اصلی را طراحی کرد، دانست که برای موفقیت، سیستم باید کوچک، سبک، ارزان و با دوام باشد و همچنین باید یک کتابخانه کامل از بازی‌ها باشد. با پیروی از این ایده ساده، خط گیم بوی توانست علی‌رغم گزینه‌های برتر فنی که در عوض دارای گرافیک رنگی هستند طرفداران زیادی بدست آورد.
گیم بوی در سال ۲۰۰۴ پانزدهمین سالگرد تأسیس خود را جشن گرفت که تقریباً همزمان با بیستمین سالگرد سیستم سرگرمی نینتندو (NES) بود. برای جشن، نینتندو سری کلاسیک ان ای اس و یک کنسول جدید برای خانواده گیم بوی به نام گیم بوی ادونس اس پی منتشر کرد.
تا زمانی که نینتندو در ۱۵ مه ۲۰۱۰ تولید بازی‌ها و سیستم دستی گیم بوی ادونس را متوقف کرد.
گیم بوی
نسخه اصلی گیم بوی خاکستری رنگ برای اولین بار در تاریخ ۲۱ آوریل ۱۹۸۹ در ژاپن منتشر شد. این دستگاه دارای یک پد جهت دار هشت طرفه، دو دکمه عمل (A و B) و دکمه‌های Start و Select است که کنترل‌ها با کنترلر NES یکسان بود.
گیم بوی پاکت
گیم بوی پاکت (یا به اختصار:GBP)نسخه جدیدی از گیم بوی اصلی است که از همان ویژگی‌ها برخوردار است و در سال ۱۹۹۶ منتشر شد. شایان ذکر است، این نسخه کوچکتر و سبک‌تر است و در هفت رنگ مختلف وجود دارد که شامل قرمز، زرد، سبز، سیاه، شفاف، نقره ای، آبی و صورتی.
گیم بوی لایت
در آوریل ۱۹۹۸، نسخه ای از گیم بوی پاکت به نام گیم بوی لایت به‌طور انحصاری در ژاپن منتشر شد. تفاوت‌های اصلی گیم بوی پاکت و گیم بوی لایت در این است که گیم بوی لایت به جای دو باتری AAA از دو باتری AA استفاده می‌کند.
گیم بوی کالر
گیم بوی کالر (یا به اختصار:GBC) در ۲۱ اکتبر ۱۹۹۸ منتشر شد که دارای یک صفحه رنگی (کمی کوچکتر) اندازه گیم بوی پاکت است و همچنین دارای دو برابر سرعت پردازنده، سه برابر حافظه بیشتر، و یک درگاه ارتباطی مادون قرمز است.
گیم بوی ادونس
در ۲۱ مارس ۲۰۰۱ نینتندو در ژاپن، نسخه مهمی را برای گیم بوی منتشر کرد. گیم بوی ادونس (همچنین به آن GBA نیز گفته می‌شود) دارای یک ARM ۳۲ بیتی با فرکانس ۱۶/۸ مگاهرتز است. این دستگاه هم مثل برخی نسل‌های قبل از پردازنده زد ۸۰ بهره می‌برد. کنترل‌ها با افزودن دکمه‌های "L" و "R" کمی اصلاح شدند. مانند گیم بوی لایت و گیم بوی کالر، گیم بوی ادونس از دو باتری AA استفاده می‌کند. این سیستم از نظر فنی به سوپر نینتندو تشبیه شد و قدرت خود را با بازی‌های موفق عناوین SNES مانند سوپریو ماریو ورلد، سوپر ماریو ورلد ۲: جزیرهٔ یوهی، افسانه زلدا: پیوندی به گذشته و سرزمین دانکی کونگ نشان داد.
گیم بوی ادونس اس پی
اولین بار در ۱۴ فوریه ۲۰۰۳ محصول جدیدی به نام گیم بوی ادونس اس پی (SP در واقع به مخفف Special به معنای ویژه است) در ژاپن منتشر شد. گیم بوی ادونس اس پی - مدل نینتندو AGS-001 - مشکلات زیادی را با مدل اصلی گیم بوی ادونس حل کرد. این دستگاه از طرح تاشو کوچکتر و جدیدی برخوردار است که دارای چراغ جلوی داخلی قابل تعویض، باتری قابل شارژ (برای اولین بار) و تنها مسئله قابل توجه، حذف جک هدفون است که نیاز به آداپتور مخصوص دارد که باید جداگانه خریده شود. در سپتامبر ۲۰۰۵، نینتندو گیم بوی ادونس اس پی مدل AGS-101 را به بازار عرضه کرد که دارای صفحه نمایشی شبیه صفحه گیم بوی میکرو اما بزرگتر است. این آخرین گیم بوی و آخرین کنسول دستی بود که با بازی‌های گیم بوی و گیم بوی کالر سازگار بود.
یوسیپ زمکو
یوسیپ زمکو (Josip Zemko; March 13, 1946 – 1946:3:13, April 11, 2017) بازیکن فوتبال اهل یوگسلاوی بود.