cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
علیرضا سپاسی آشتیانی
ولادت و خانواده علیرضا سپاسی آشتیانی متولد ١٩ مهر ۱۳۲۳ در آشتیان اراک، در خانواده ای اهل ایمان در آشتیان واقع در اراک به دنیا آمد. پدرش ابوالقاسم کشاورزی ساده بود و علیرضا در سال ١٣۴١ به تهران آمده و مدرک صنایع شیمیایی خود را از دانشگاه تهران دریافت نمود علیرضا پدرش را در سال ١٣۴٣ در ۵۴ سالگی از دست داد و از آن پس در تهران زندگی نمود.
تحصیلات
پس از گذراندن تحصیلات ابتدائی و متوسطه وارد دانشکدهٔ هنرهای زیبا شد.
مبارزات سیاسی
در سال ۱۳۴۳ توسط اصغر قریشی وارد حزب ملل اسلامی شد. در سال ۱۳۴۶ و پس از آزادی از زندان همراه احمد احمد، عباس آقازمانی گروه حزب‌الله را بنیان نهاد و در آن به نوشتن درسهای سیاسی و گزارشهای تحلیلی برای گروه اقدام کرد. در این سالها توانست تحصیلاتش را به پایان برساند.
ورود به مجاهدین خلق
پس از ادغام حزب‌الله در سازمان مجاهدین خلق، جذب مجاهدین شد. در مرداد ۵۱ در ترور سرتیپ طاهری همراه محمد مفیدی و باقر عباسی شرکت داشت که پس از دستگیری آن دو نفر، به زندگی مخفی روی آورد. به خاطر تندی و جدیت در کارها، مراتب سازمانی را به سرعت طی کرد و در سال ۱۳۵۳ در کادر مرکزی سازمان راه یافت.
پیوستن به سازمان پیکار
در سال ۱۳۵۴ و همراه با اعلام تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین، به رهبری تقی شهرام وارد سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر شد.
بعد از پیروزی انقلاب
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به‌طور آشکار و افراطی به ضدیت و مخالفت و مبارزه با نظام روی آورد. اواخر ۱۳۶۰ دستگیر شد. در دورهٔ بازداشت، شدیدً به مقدسات اسلامی اهانت کرده، روزهایی پر از هیاهو و درگیری حتی به بسیاری از پاسداران داشت. سرانجام در اسفند ماه ۱۳۶۰ هنگام فرار از زندان اوین با شلیک نگهبانان زندان کشته شد.
منابع
کتاب خاطرات عزت شاهی، محسن کاظمی، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، ۱۳۸۴
دهنودرغک
دهنودرغک، روستایی از توابع بخش دیشموک شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان بهمئی سرحدی غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۰۱ نفر (۳۶خانوار) بوده‌است.
لرما
لرما (به اسپانیایی: Lerma (Burgos)) یک شهرستان در اسپانیا است که در کاستیا و لئون واقع شده‌است.
خصوصیات
لرما ۱۶۶ کیلومترمربع مساحت و ۲٬۸۳۶ نفر جمعیت دارد و ۸۴۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
اندیس جعفرآباد ۱
جعفر آباد ۱ یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر فرخی استان اصفهان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سنگ تزئینی است.
دارینگتون، ویلتشر
دارینگتون (به انگلیسی: Durrington) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در Wiltshire واقع شده‌است. دارینگتون ۷٬۳۷۹ نفر جمعیت دارد.
فرودگاه لیلوئت
فرودگاه لیلوئت یک فرودگاه همگانی است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۲۱۶ متر است. این فرودگاه در کشور کانادا قرار دارد و در ارتفاع ۴۰۲ متری از سطح دریا واقع شده است.
دبیرستان طالقانی
دبیرستان طالقانی یا دبیرستان منصور ، نام مدرسه‌ای تاریخی در محدودهٔ مرکزی شهر تبریز، واقع در خیابان امام این شهر بود که در سال ۱۳۲۵ و در زمان حکومت ملی آذربایجان، به رهبری سید جعفر پیشه‌وری ساخته و در مرداد ماه ۱۳۹۱ تخریب شد. این دبیرستان در حال حاضر یکی از مدارس نمونه نمونه دولتی ایران است
تاریخچه
دبیرستان طالقانی یا منصور سابق، از جمله ۲۰۰ دبیرستان شهر تبریز به‌شمار می‌رود که در سال ۱۳۲۵ و از محل ۵ درصد درآمد شهرداری توسط اداره فرهنگ، شهرداری و اوقاف در محل گورستان‌های متروکه تبریز احداث شد. ساخت این تعداد مدرسه در آن زمان بی‌نظیر بود؛ از این رو، آن دوران را می‌توان نقطه عطف آموزش نوین در ایران نام نهاد. به همین دلیل، از این مدرسه، به عنوان «نماد آموزش نوین آذربایجان» و «دارالفنون تبریز» یاد می‌شود.
محل این دبیرستان، در گذشته، گورستان قاسم خان والی بود که به خاطر دفن شدن نخستین شهردار تبریز در آن، به نام وی مشهور شد و سپس به مدرسه تبدیل گشت. در پی حفاری‌های به عمل آمده در محوطهٔ دبیرستان، پیش از تخریب این بنا، بقایایی از استخوان‌های انسان یافت شده بود.
ساختمان این مدرسه، از نظر سبک معماری و مصالح به کار رفته، شباهت فراوانی به کاخ شهرداری تبریز داشت.
نام‌گذاری
تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷، این مدرسه به نام رجبعلی منصور -نخست وزیر دوران پهلوی و استاندار پیشین آذربایجان شرقی- «دبیرستان منصور» نامیده می‌شد و پس از انقلاب، به نام آیت‌الله طالقانی، نام‌گذاری گردید. علی‌اکبر ساعدی -برادر غلامحسین ساعدی- دربارهٔ برادرش و دبیرستان منصور چنین می‌گوید: "«غلامحسین ساعدی پس از پایان تحصیلات ابتدایی در دبستان بدر، کوچه غیاث در خرداد ماه سال ۱۳۲۷ گواهینامه ششم ابتدایی گرفت و در مهر ماه همین سال برای ادامه تحصیل وارد دبیرستان منصور شد. دبیرستان منصور، در زمینی بنا شده بود که قبلاً قبرستان بود. به هنگامی که منصور، استاندار آذربایجان شده بود، این دبیرستان سر و سامان گرفت و برای همین، نام منصور را روی دبیرستان ما گذاشته بودند. دبیرستان خیلی خوبی بود. معروف بود. اتوریته داشت و خیلی هم از خانه ما دور نبود.»"
بورس اوراق بهادار شیراز
بورس اوراق بهادار منطقه‌ای استان فارس که با نام بورس شیراز نیز شناخته می‌شود، یک تالار بورس در شهر شیراز است که به عنوان بورس اوراق بهادار منظقه‌ای استان فارس زیر نظر سازمان بورس اوراق بهادار تهران فعالیت می‌نماید. ساختمان اصلی بورس اوراق بهادار منطقه‌ای استان فارس در سال ۱۳۸۲ خریداری شد و در خردادماه سال ۱۳۸۳ به عنوان چهارمین بورس منطقه‌ای ایران افتتاح شد. ظرف دو سال از افتتاح این بورس حجم کل معاملات انجام شده در این مدت یک هزار و ۲۴۶ میلیون سهم به ارزش چهارهزار و ۴۱۹ میلیارد ریال بوده‌است.
دبیرستان طالقانی
تخریب
با وجود اعتراضات و مخالفت‌ها، کار تخریب این بنا توسط سازمان نوسازی مدارس در ۱۱ مرداد ماه آغاز شد. در روز پس از آن، تعدادی از اعضای کانون فرهنگیان بازنشسته آذربایجان شرقی با حضور در محل استانداری آذربایجان شرقی خواستار توقف عملیات تخریب بنای دبیرستان طالقانی شدند. به جای ساختمان قدیمی این دبیرستان، ساختمانی جدید با کاربری آموزشی احداث خواهد شد.
فرسودگی
این دلیل که توسط فیروز رضایی و علی آذرنژاد اعلام شد، مورد قبول معترضان قرار نگرفت. چرا که از دید آن‌ها، امکان ترمیم و بازسازی این بنا و تبدیل آن به موزه وجود داشت و میراث فرهنگی نیز برای آن اعلام آمادگی کرده بود.
ناهماهنگی
ناهماهنگی زیاد بین شورای شهر، استانداری، آموزش و پرورش، سازمان نوسازی و میراث فرهنگی در تخریب این مدرسه یه طور کامل مشهود است. چرا که حداقل با توجه به نامه فوق حداقل یک سال پیشتر از این موضوع آگاه بود و باید اقدامات محکمتری انجام می‌داد. سازمان آموزش و پرورش نیز حداقل یک سال قبل از طی همین نامه از تصمیم میراث فرهنگی آگاه بود؛ ولی همه چیز به ماه‌های آخر تخریب موکول شد. شورای شهر دو ماه مانده به تخریب وارد عمل شد. استاندار نیز شرط عجیبی را برای بقای این دبیرستان عنوان کرد. سازمان نوسازی نیز اقدام سازمان میراث فرهنگی برای تبدیل مدرسه به موزه را شایعه خواند. همه عوامل دست به دست هم دادند تا این ناهماهنگی باعث تخریب این مدرسه شود.
دوره ساخت
ساخت این بنا به دوره حکومت ملی آذربایجان، به نخست وزیری سید جعفر پیشه‌وری بازمی‌گردد. تراب محمدی در این باره گفته است: «این بنا مربوط به دوره پیشه‌وری است که دورانی خیانت بار داشت و انواع خیانت‌ها را به کشور نمود؛ اما این مدرسه نه به واسطه ساخت، توسط این شخص؛ بلکه به علت نداشتن شاخص‌های مورد نظر ثبت ملی نمی‌شود.» این در حالی است که سازمان میراث فرهنگی، در نامه‌ای که تاریخ آن به دو سال پیش از تخریب این بنا مربوط می‌شود، با ذکر این نکته که ساختمان دبیرستان، دارای شرایط معماری جهت ثبت در فهرست آثار ملی است، از سازمان نوسازی مدارس درخواست حفظ و بازسازی مدرسه را کرده بود.
پس از تخریب
پس از تخریب و گودبرداری این مدرسه، به دلیل اینکه این مدرسه برای سال تحصیلی ۹۱–۹۲ آماده نشد، زیرزمین مدرسه آیت‌الله مطهری که قبلاً سالن اجتماعات، اتاق ورزش و … بود، تملک و تبدیل به کلاس‌های موقتی برای دانش آموزان مدرسه آیت‌الله طالقانی شد. البته باید به این نکته توجه داشت که ساختمان مدرسه آیت‌الله مطهری نسبت به این مدرسه فرسوده‌تر بود و حداقل بهتر بود قبل از تخریب مدرسه آیت‌الله طالقانی، این مدرسه نوسازی می‌شد تا سازوکارهای لازم برای ثبت ملی مدرسه آیت‌الله طالقانی فراهم شود.
بازسازی دوباره
از سال 1394 بازسازی ان دوباره شروع شد و در دیماه سال 1398 افتتاح شد.
خودرو خانواده
خودروی خانواده یک رده‌بندی از خودروهاست است که در اروپا به خودروهای اندازه معمولی گفته می‌شود. همان‌طور که از نام اینگونه خودرو پیداست، این خودروها بیشتر مناسب خانواده‌ها هستند تا خانواده‌ها بوسیله آنها به خرید روند یا تعطیلات خود را سپری کنند. بیشتر خودروهای خانواده هاچ بک و سدان است، گرچه به برخی از خودروهای رده مینی‌ون، استیشن واگن و خودروهای تغییرپذیر نیز خودروی خانواده می‌گویند.
خودروی خانوادهٔ کوچک
خودروهای هاچ بک، که درازای آنها بین ۴٫۲۰ تا ۴٫۳۵ متر و خودروهای سدان و استیشن واگن که درازای آنها بین ۴٫۴۰ تا ۴٫۵۵ متر است، خودروی خانواده کوچک می‌گویند. از دهه ۱۹۹۰ میلادی خودروهایی که پایه مینی‌ون دارند، کامپکت ام‌پی‌وی به جمع این خودروها اضافه شده‌اند.
خودروهای خانواده بزرگ
خودروهای خانواده بزرگ تا دهه ۱۹۹۰ به خودروهایی گفته می‌شد که درازای آنها حدود ۴٫۵۰ متر بود ولی هم‌اکنون به خودروهایی، خودروی خانواده بزرگ گویند که درازای آنها ۴٫۷۰ متر یا بیشتر باشد. برخی از خودروهای خانواده بزرگ محبوب عبارتند از فورد موندئو، اپل وکترا، رنو لاگونا و فلوکس‌واگن پاسات.
گوادالوپ مارتینز د بخارانو
گوادالوپ مارتینز د بخارانو قاتل زنجیره‌ای اهل مکزیک بود که در اواخر قرن نوزدهم به اتهام قتل و شکنجه سه دختر به زندان افتاد. جراید آن زمان مکزیک به او لقب بخارانوی مهیب یا مأمور اعدام زنان داده بودند. وی به مدت پنج سال برای قتل اول در سال ۱۸۸۷ زندانی شد و بعد از آن به ده سال و هشت ماه زندان به دلیل دو قتل دیگر در سال ۱۸۹۲ محکوم شد. او در زندان بلن در شهر مکزیکو سیتی توسط مرگ طبیعی درگذشت.
بخارانو به همراه فلیپه اسپینوزا، فرانسیسکو گوئررو و رودولفو فیه‌ررو جزو اولین قاتلین زنجیره‌ای ثبت شده در تاریخ مکزیک است.
خانه خدا (ابهام‌زدایی)
خانه خدا ممکن است به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
آمنهوتپ معروف به هوی
آمنهوتپ معروف به هوی (Amenhotep called Huy) نایب السلطنهٔ پادشاهی کوش در دوران زمامداری توت‌عنخ‌آمون بود.
او جانشین «توت‌موس» بود و بعدها فرزندش «پاسر اول» جای او را گرفت. یکی از القاب او «پیام‌رسان پادشاه به تمامی سرزمین‌ها» بود.
کوه‌های آتاپوئرکا
کوه‌های آتاپوئرکا (به اسپانیایی: Sierra de Atapuerca) نوعی تپهٔ کارست است که در نزدیکی آتاپوئرکا در کاستیا و لئون، شمال اسپانیا قرار دارد. این منطقه سرشار از سنگواره و ابزارهای سنگی است و باستان شناسان همچنان مشغول حفاری در آن‌اند. قدیمی‌ترین از نسل انسان که در اروپای غربی زندگی می‌کرده متعلق به این منطقه است. سنگواره‌های این منطقه متعلق به دورهٔ پارینه‌سنگی زیرین به این سو است این کوه‌ها منطقهٔ مورد علاقهٔ انسان راست‌قامت، انسان پیشگام و انسان هایدلبرگی بوده‌است. نمونه‌های یافت شده مربوط به ۱٫۲ میلیون تا ۶۰۰ هزار سال پیش است.
کوه‌های آتاپوئرکا در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.
جغرافیا
کوه‌های آتاپوئرکا منطقه‌ای به گستردگی ۲۸۴٬۱۱۹ هکتار را پوشش داده که در اصل رشته تپه‌هایی کارست با ارتفاع ۱۰۸۰ متر از سطح دریا است که در شمال شرق رود دورو قرار دارد. این منطقه در دوره‌ای جزئی از میان‌گذر روم باستان به سمت زیارتگاه کامینو د سانتیاگو بود. امروزه در این منطقه یک بزرگراه ساخته شده‌است.
صاریغ چهارچشم اولروگ
صاریغ چهارچشم اولروگ (نام علمی: Philander olrogi) نام یک گونه از سرده صاریغ‌های چهارچشم است.
فرودگاه تک‌بانده ازار
فرودگاه تک‌بانده ازار یک فرودگاه همگانی است که یک باند فرود سنگفرش دارد. این فرودگاه در کشور نیجریه قرار دارد.
رینالدو کروزادو
پائولو رینالدو کروزادو دوراند (زادهٔ ۲۱ سپتامبر ۱۹۸۴ در لیما) یک بازیکن حرفه‌ای فوتبال اهل پرو و عضو تیم ملی فوتبال این کشور است. کروزادو در فصل ۲۰۰۹–۲۰۱۰ در باشگاه استقلال تهران عضویت داشت.
گولوسور
گولوسور نام یک سرده از گریپیا است.
گورستان ارامنه بیمضرته
گورستان ارامنه بیمضرته با ابعاد ۲۰۰*۲۰۰ متر در شهرستان اشنویه، بخش نالوس، دهستان هق، روستای بیمضرته واقع شده و قدمت آن به سده هفتم هجری می‌رسد. نکتهٔ حائز اهمیت در خصوص این قبرستان وجود سنگ قبرهای سادهٔ فراوان در آن است. بقایای مخروبهٔ یک کلیسای قدیمی نیز در نزدیکی این قبرستان واقع شده که نشان از سکونت مسیحیان در ادوار گذشته در این منطقه دارد.
این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
لدنو
لدنو (به لهستانی: Ledno) یک روستا در لهستان است که در گمینا تژبیخوو واقع شده‌است.
افشین زی‌نوری
افشین زی‌نوری (زادهٔ ۳ اردیبهشت ۱۳۵۵ در تهران) دوبلور، مدیر دوبلاژ ، مجری و بازیگر ایرانی است. او در ۱۳ سالگی با بازیگری به دنیای هنر گام گذاشت و پس از پنج سال با گفتن رلی در فیلم ایرانی «کمین» گویندگی را آغاز کرد. در همین سال‌ها او با راه یافتن به گروه کودک شبکهٔ ۲، اجرا را نیز تجربه کرد. او در سال‌های اخیر برنامه‌های مختلف اجتماعی - مسابقات و ... تلویزیونی را در شبکه‌های مختلف سیما اجرا نموده است. وی در سال ۱۳۹۶ برنده تندیس بهترین مجری مسابقات تلویزیونی از جشنواره جام جم شد. او نیز در آثاری مثل تلقین، اگه میتونی منو بگیر، رفتگان و... به جای دی‌کاپریو صحبت کرده است و همکاری های بسیاری با ناصر طهماسب، بهرام زند، سعید شیخ‌زاده و شروین قطعه ای (پسر امیرهوشنگ قطعه ای) داشته است.
مارتیندل (واحد)
مارتیندل (Martindale) «مارتیندل» یک واحد برای تعیین میزان مقاومت در برابر سایش در منسوجات است، به خصوص زمانی که برای اثاث یا لوازم داخلی استفاده می‌شود.
افشین زی‌نوری
دوبله
حرفهٔ اصلی زی‌نوری دوبله است. او در سال ۱۳۷۳ با راهنمایی‌های مجید قناد (که به گفتهٔ زی‌نوری نقش مهمی در همهٔ مراحل کاری‌اش داشته) به غلامعلی افشاریه معرفی شد و ۲ تا ۳ ماه زیر نظر افشاریه دوبله را آموخت. در واقع افشاریه نخستین مدیر دوبلاژی بود که از او آزمون صدا گرفت ولی نخستین رُلی که زی‌نوری گفت در فیلمی به مدیر دوبلاژی جلال مقامی بود؛ فیلم ایرانی کمین.
مارتیندل (واحد)
آزمایش مارتیندل
آزمایش مارتیندل (به انگلیسی: Martindale test) آزمایشی برای اندازه‌گیری میزان مقاومت و دوام پارچه‌ها در برابر سایش است. و با شبیه‌سازی سایش طبیعی از یک پوشش صندلی است که در آن مقاومت نمونه پارچه‌ای در برابر یک سطح ساینده استاندارد با ایجاد سایش سنجیده می شود. این آزمایش بر روی پارچه‌هایی در لوازم خانگی مختلف مانند: صندلی‌ها، مبلمان تجاری و... و تعیین مناسب بودن آنها انجام می‌شود. تست مارتیندل بعنوان آزمون RUB مارتیندل شناخته شده است. به این معنا که این آزمون به عنوان "آزمون RUB"، آزمایش‌هایی که برای مقاومت در برابر سایش‌اند، شناخته شده است.
افشین زی‌نوری
دوبله
زی‌نوری با گویندگی به جای شخصیت الک رمزی در سریال «اسب سیاه» تا اندازهٔ زیادی مردم را با صدای خود آشنا کرد و پس از آن با عرضه کردن هنر و مهارت خود به مدیران دوبلاژ پله به پله راه پیشرفت را پیمود و اکنون دوبلور ثابت بازیگرانی چون لئوناردو دی کاپریو و مت دیمون می‌باشد و در فیلم‌های هندی هم معمولاً گویندگی به جای عامر خان به او سپرده می‌شود. خود او می‌گوید فیلم‌هایی که به جای دی‌کاپریو حرف زده را خیلی دوست دارد.
مارتیندل (واحد)
روش آزمایش
روش آزمایش مارتیندل به این ترتیب است که منسوج مورد نظر را بر روی صفحه بسته سپس یک سطح سایندهٔ استاندارد مانند دیسکهای کوچک پشمی یا سیم‌مش (بعنوان ساینده) با یک نیروی مشخص و به طور مستمر، بر روی سطح مورد آزمایش ساییده می‌شوند. با بروز تغییر قابل توجه در ظاهر منسوج یا ایجاد پارگی در پارچه، آزمون به پایان می‌رسد.
آزمایش در فواصل زمانی ۵۰۰۰دور انجام می‌شود. هرچه تعداد سایش (‌واحد مارتیندل‌) مقدار بیشتری داشته باشد، مقاومت منسوج نسبت به سایش بیشتر خواهد بود.
افشین زی‌نوری
بازیگری
بازیگری عرصه ایست که باعث راهیابی زی‌نوری به دنیای هنر شد. در آن زمان، سال ۱۳۶۸ او سیزده سال داشت و با نقش آفرینی در سریال «آیینه» به دنیای هنر راه یافت. بعداً در سریال دیگری به نام «به دنبال مهر» نیز بازی کرد و با حضور در فیلم «مرد نامرئی» سینما را نیز تجربه کرد. همچنین دو تله فیلم به نام‌های ۳۶۰ درجه و مسافر بهشت را در کارنامه بازیگریش به ثبت رساند. و بازی در سریال آسمان من از شبکه ۳ سال ۱۳۹۴ در نقش علیرضا اخوان از کارهای وی میباشد.او همچنین در سریال نمایش خانگی هیولا به کارگردانی مهران مدیری در سال ۱۳۹۷ ایفای نقش کرد.
مارتیندل (واحد)
روش آزمایش
با توجه به نتایج خوانده شده از دستگاه، پارچه‌ها از نظر مقاومت سایشی، طبقه‌بندی می‌شوند.
افشین زی‌نوری
اجرا
افشین زی‌نوری از سال ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۶ مجری گروه کودک شبکهٔ ۲ بوده و آغاز اجرایش در برنامه‌های زنده به سال ۱۳۷۴ برمی گردد. او از جمله در برنامه‌های «طعم زندگی»، «پل»، «صبح تهران» ، مسابقهٔ «گوی و میدان»، «ردپا»، مجری‌گری کرده و یکی از مجریان برنامهٔ صبحگاهی شبکه دو با نام «روز از نو» بود، او همچنین مجری مسابقه پربیننده جادوی صدا بوده‌است.
مارتیندل (واحد)
روش آزمایش
در این جدول مؤسسه ملی نساجی آلمان حداقل مقدار مورد نیاز برای برنامه‌های مختلف را مشخص نموده است:
افشین زی‌نوری
اجرا
در سال ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹ اجرای سری دوم تا دهم مسابقه هوش برتر را بر عهده داشت.
منابع
سایت رسمی افشین زی‌نوری
مارتیندل (واحد)
روش آزمایش
برای استفاده پلیس یا اورژانس مقادیر ۲۰۰۰۰۰ تا ۵۰۰۰۰۰ نیاز است.
در ایالات متحده آمریکا، بیشتر آزمون Wyzenbeek به جای مارتیندال استفاده می‌شود.
آزمایش وایزنبک
آزمون وایزنبک Wyzenbeek نوع دیگری از آزمایش مقاومت سایشی برای پارچه‌ها است با این تفاوت که در آن قسمت سایشی دستگاه شامل یک قطعه از کرباس یا سیم مش در برابر سطح مورد آزمون به جلو و عقب حرکت می‌کند. در واقع حرکت آن در برابر نمونه در هر دو جهت تار و پود انجام می‌شود.
امکولا
امکولا (به انگلیسی: Amkula) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در بنگال غربی واقع شده‌است.
مارتیندل (واحد)
آزمایش وایزنبک
آزمون Wyzenbeek در شمال آمریکا استفاده می‌شود، در حالی که آزمون مارتیندل یک استاندارد بین‌المللی تأیید شده توسط دبیرخانه بین‌المللی پشم و پنبه است.
امکولا
خصوصیات
امکولا ۵٬۹۳۶ نفر جمعیت دارد.
مارتیندل (واحد)
آزمایش وایزنبک
آزمایش مارتیندل تنها برای اندازه‌گیری مقاومت سایشی پارچه‌ها است. در صورتی که عوامل زیاد دیگری نیز از جمله مواد شیمیایی و شوینده‌هاو... بر مقاومت سایشی منسوج اثر می‌گذارند. پس RUB بالا به معنی غیرقابل نفوذ بودن منسوج نیست.
گوک تپه
گوک تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان ارومیه، بخش وشمگیر، روستای گوگ تپه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تبنین
تبنین (به عربی: تبنین) یک منطقهٔ مسکونی در لبنان است که در استان نبطیه واقع شده‌است.
مسلم البراک
مسلم محمد حمد ناصر البراک المطیری (متولد ۳۰ ژانویه ۱۹۵۶) عضو سابق شورای ملی کویت برای انتخابات منطقه چهارم و عضو در ارز بلوک عامیانه بود.
محاکمه
در روز دوشنبه ۱۵ آوریل ۲۰۱۳ حکم دادگاه بدوی به پنج سال زندان برای او به همراه بود.
ایستگاه میتسوکوشمای
ایستگاه میتسوکوشمای (به لاتین: Mitsukoshimae Station) یک ایستگاه قطار و ایستگاه مترو در ژاپن است که در چوئو-کو، توکیو واقع شده‌است.
فرانک و سیندی
فرانک و سیندی (انگلیسی: Frank and Cindy) یک فیلم کمدی به نویسندگی و کارگردانی جی.جی. اخترن‌کمپ با بازی رنه روسو، اولیور پلات، جانی سیمونز، جین لوی و مارک مارون بر اساس داستان واقعی و مستندی به همین نام در سال ۲۰۰۷ ساخته شده است. این فیلم در ۱۶ ژوئن ۲۰۱۵ در ایالات متحده منتشر شد.
داستان
کارگردان داستان رابطه اش با مادر خود “سیندی” و ناپدری‌اش “فرانک” را در این فیلم به تصویر می‌کشد.
تولید
فیلمبرداری این فیلم در اوت ۲۰۱۳ آغاز شد.
رستم زمانی
رستم زمانی، روستایی از توابع بخش دیشموک شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان بهمئی سرحدی غربی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۷۱ نفر (۱۳خانوار) بوده‌است.
اندیس چاه ملک
چاه ملک یک اندیس مصالح ساختمانی است که در حوالی شهر فرخی استان اصفهان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سنگ تزئینی است.
بلانش مونتل
بلانش مونتل (؛ ۱۴ اوت ۱۹۰۲ – ۳۱ مارس ۱۹۹۸) یک هنرپیشه اهل فرانسه بود.
داکسفورد
داکسفورد (به انگلیسی: Duxford) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در کمبریج‌شر جنوب شرقی واقع شده‌است. داکسفورد ۱٬۸۳۶ نفر جمعیت دارد.
ابوسهل بن نوبخت فارسی
ابوسهل بن نوبخت فارسی از منجمین مشهور قرن دوم هجری و از معاصرین و مصاحبین ابوجعفر منصور دومین خلیفهٔ عباسی بود. ابوسهل به فن نجوم و احکام آن به اصابت رأی و براعت عمل در عصر خویش معروف بود. پدرش نوبخت فارسی نیز از منجمین نام‌آور در عصر خود و مورد احترام منصور خلیفه بود. ابو جعفر منصور پس از استقرار بر اریکه خلافت و فراغت از نظم امور کشور دستور داد تا مترجمین، کتب فارسی و یونانی و دیگر زبان‌ها را به عربی ترجمه کنند. به نوشتهٔ صاحب الفهرست، ابوسهل یکی از کسانی است که کتاب‌های بسیاری از فارسی به عربی ترجمه کرده‌است. ابوسهل پس از مرگ منصور همچنان در خدمت خلفا باقی ماند و تا زمان هارون الرشید به کار ترجمه و تألیف می‌گذرانید تا اینکه در حدود سال ۱۸۵ هجری قمری درگذشت.
کیلیکس (اسطوره)
کیلیکس، بر اساس اساطیر یونانی، یکی از پسران آگنور و همسرش تلفاسا (یا آرگیوپ) است. او برادر کادموس، فینیکس و ائوروپه است.
زمانی که ائوروپه توسط زئوس ناپدید شد، آگنور سه پسر خود را مأمور یافتن او کرد و به آنان دستور داد که پیش از یافتن خواهرشان بازنگردند. جستجوی برادران به نتیجه‌ای نرسید و در پی آن هر یک در سرزمینی ساکن شدند. از جمله کیلیکس در سرزمینی واقع در آسیای صغیر سکنی گزید که بعدها به افتخار او کیلیکیه نامیده شد. کیلیکس احتمالاً پسری به نام تاسوس داشت (این احتمال وجود دارد که تاسوس پسر پوزئیدون بوده‌است). تاسوس در سفرهای عمویش کادموس او را همراهی می‌کرد. مشهور است که او به مقام پادشاهی جزیره تاسُس رسید. کیلیکس همچنین دختری به نام تِبِه داشت که با کوریباس، پسر یازیون و سِبِلی ازدواج کرد.
صاریغ چهارچشم خاکستری
صاریغ چهارچشم خاکستری (نام علمی: Philander opossum) نام یک گونه از سرده صاریغ‌های چهارچشم است.
یانو د بوربا
یانو د بوربا (به اسپانیایی: Llano de Bureba) یک شهرستان در اسپانیا است.
ماربورگ
ماربورگ (به آلمانی: Marburg)، شهری در مرکز بخش ماربورگ بیدنکپف در شمال ایالت هسن آلمان است. این شهر بر روی رود لان واقع شده و از قرن ۱۲ میلادی به عنوان یک شهر شناخته می‌شود. این شهر با شهرکرد در ایران، پیمان خواهرخواندگی دارند.
جمعیت
براساس تحقیقاتی که در سال ۲۰۱۵ صورت گرفت این شهر ۷۳٬۸۳۶ نفر جمعیت دارد.
بر اساس اطلاعات وب سایت دانشگاه ماربورگ و پر دانشجوترین شهرهای آلمان این شهر بیش از ۸۰۰۰۰ نفر جمعیت دارد.
دانشگاه
دانشگاه فلیپس ماربورگ قدیمیترین دانشگاه پروتستان جهان هست که هنوز وجود دارد و در سال ۱۵۲۷ میلادی بنانهاده شده‌است توسط فیلیپ۱ کنتی از هسن (به آلمانی: Landgraf Philipp der Großmütige von Hessen) تأسیس شده‌است. با داشتن بیش از ۲۵۰۰۰ هزار دانشجو به عنوان شهر دانشجویی هم شناخته می‌شود؛ و بر اساس تحقیقی در سال تحصیلی ۲۰۱۸–۲۰۱۹ با نسبت ۳۲ درصد دانشجو به کل شهروندان در جایگاه ۶ام از نظر تعداد دانشجو به شهروند قرار گرفته‌است.
سبورگا
سبورگا (به ایتالیایی: Seborga) یک کومونه در ایتالیا است که در استان ایمپریا نزدیک با مرز فرانسه واقع شده‌است و کمتر از پنج کیلومتر مربع مساحت دارد.
خصوصیات
سبورگا ۴٫۹۱ کیلومترمربع مساحت و ۳۱۶ نفر جمعیت دارد و ۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
خواهرخوانده
شهر L'Escarène خواهرخواندهٔ سبورگا هست.
اسپوندیلوز
هرنوع بیماری ویرانگر مهره‌های ستون فقرات را مُهراک یا اسپوندیلوز می‌گویند. مهراک از آسیب‌های غیر التهابی در ستون مهره‌های بدن است.
اسپوندیلوز عبارت است از فرسایش بندها (مفصل ها) یا همان فرسایش اندرستون مهره‌ها. در این بیماری افزونهای بندی درگیر نیستند. در حالت پیشرفته بیماری به دلیل فشار بر ریشه اعصاب درد و گزگز شدن و بی حسی اندام‌ها روی می‌دهد.
هنگامیکه اندروار (اینتروال یام همان فاصله) بین دو مهره کنار هم تنگ شود فشار بر ریشه عصب می‌تواند موجب آسیب ریشه شود. نشان های حسی و حرکتی آسیب ر یشه مانند درد و ضعف ماهیچه ایی بسته به محل عصب‌دهی دارد. این بیماری هروینی (عموماً) در سنین بالا دیده می‌شود.
در مهراک گردن (cervical spondylosis) به دلیل فشار مستقیم به کانال نخاعی ما ممکن است نحیف هروینی (ضعف عمومی)، نبود تراز (عدم تعادل)، اختلال در مهار اسفنکترهای روده و مثانه و کاهش جریان خون اندامها را داشته باشیم.
تشخیص و درمان
تشخیص با پرتونگاری و ام‌آرآی است. به دلیل ماهیت ویرانگری بیماری درمان بیشتر پتایشمند (کنسرواتیو) است (نه بهبود دهنده). از داروهایی مانند NSAIDs و شل‌کننده ماهیچه ایی، کایروپرکتیک، امواج فراصوت و ماساژ استفاده می‌شود. درمان جراحی فقط در موارد درد-نخاعی (میلوپاتی) شدید مقاوم به درمان پزشکی پیشنهاد می‌شود. روشهای جراحی متفاوت است ولی گاه از جوش‌خوردگی دو مهره به وسیلهٔ گرافت از استخوان لگن استفاده می‌شود.
گورستان ارامنه پکاچیک
گورستان ارامنه پکاچیک در روستای پکاچیک، شهرستان سلماس واقع شده و قدمت آن به سده‌های هفتم و هشتم هجری می‌رسد. سطح تپه پوششی از سنگ قبرهای قدیمی و متأخر است به صورت حجاری با علامت صلیب، گردون خورشید و نام متوفی و کتیبه‌هایی به خط ارمنی کهن. در پاره‌ای از قبرها بنا بر اعتقادات مذهبی سنگ‌هایی را به صورت چهارگوش تراش داده و وسط آن را برای ذخیرهٔ آب و استفادهٔ پرندگان گود کرده‌اند تا متوفی از ثواب اخروی آن بهره‌مند شود. در جوار قبرستان نیز بقایای یک کلیسای مخروبه به چشم می‌خورد.
لدنوگورا
لدنوگورا (به لاتین: Lednogóra) یک روستا در لهستان است که در گمینا ووبووو واقع شده‌است.
تاریخ اردبیل پس از اسلام
اشتهار و اهمیت اردبیل تنها از آن جهت نیست که چند تن از پادشاهان ایران آن شهر را قرارگاه خود ساختند، بلکه از آن لحاظ است که سر حلقه فرقه صفویه، شیخ صفی‌الدین، از این جا برخاست و در همین‌جا به خاک سپرده شد.
با ظهور شیخ صفی‌الدین و خاندان صفوی، اردبیل اعتبار ویژه‌ای یافت، به‌طوری‌که این شهر در زمان تیمور، دارالارشاد و در زمان سلاطین صفوی با عنوان دارالامان از جایگاه خاصّ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برخوردار گردید. حکومت صفوی بسیاری از هرج و مرج‌ها را که در ایران وجود داشت، برانداخت و یک حکومت دینی و مذهبی را پایه‌گذاری کرد که به گفته بسیاری از کارشناسان تاریخ، تشکیل دولت یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ ایران به‌شمار می‌آید.
واژهٔ اردبیل واژه‌ای اوستایی است که از دو کلمه آرتا (مقدس) و ویل (شهر) به معنی شهر مقدس ترکیب شده‌است. وسعت این شهرستان ۳۸۱۰ کیلومتر مربّع است و چهرهٔ عمومی شهرستان اردبیل متأثّر از ارتفاعات کوهستان‌های سبلان، تالش و بزغوش است که این عوامل طبیعی سبب محصور شدن آن شده‌اند. اردبیل از مناطق با اهمیت ایران به‌شمار می‌آید و دارای آثار و ابنیه تاریخی و جاذبه‌های طبیعی بسیار زیادی است.
مدخل
حکومت صفویان را شاید به جرأت بتوان اولین حکومت ایدئولوژیکی به حساب آورد که بنای حکومت خود را بر باورهای صوفی گرایانه قرار داده و از این راه استفاده فرآوان بردند. رهبران اولیه نهضت صفویه و بعدها به میزان کمتری، پادشاهان بعدی، در نزد طرفداران خودشان مقام والای معنوی داشتند. آن‌ها به عنوان مرشد کامل برای خود تصویری معنوی و خدایی ساخته بودند که باعث می‌شد، پیروانشان نسبت به آن‌ها سرسپردگی کامل داشته باشند. از طرف دیگر پادشاهان اولیه صفوی سعی نمودند، از تشکیلات عظیمی که بر اساس باورهای صوفیانه در خانقاه و رباط‌ها شکل گرفته بود، به عنوان نیرویی منسجم و تشکیلاتی برای پیشرفت کارهای تبلیغاتی و حتی نظامی استفاده نمایند. در رأس این تشکیلات عظیم، مقام معنوی خلیفه الخلفا قرار داشت که در نظر صوفیان از اهمیت فراوانی برخوردار بود. این مقام معنوی که بعدها وجودش در تشکیلات حکومت صفوی غیرقابل انکار بود، در طول دوران طولانی حکومت صفویان دچار حوادث و فراز و نشیب‌های گوناگونی شد.
در سده‌های اولیه دوران اسلامی
اردبیل در زمان حمله اعراب مقرّ مرزبان آذربایجان بوده و حذیفه بن یمان، سردار عرب آن را در سال ۲۲ه‍.ق /۶۴۳. م، به صلح گشود. در این دوره، اردبیل مرکز آذربایجان بود و از میانه تا باجروان در کنار رود ارس و شهر شیز نزدیک مراغه جزو این ایالت محسوب می‌شد. پس از چندی حذیفه به دستور عمر بن خطّاب عزل شد و عتبه بن فرقد به جای او منصوب گشت. در زمان او، مردم اردبیل علیه اعراب شورش کردند. عتبه بن فرقد چون به اردبیل رسید با شورشیان جنگید و بر آن‌ها پیروز شد و غنایم بسیاری از آن‌ها گرفت.
هنگامی که سپاهیان عرب در آذربایجان و اردبیل بودند، عشیره‌های عرب از کوفه، بصره و شام به آن جا روی آوردند. اینان هر چه قدر توانستند، برای خود زمین به دست آوردند و گروهی از ایشان زمین‌های ایرانیان را خریدند و عده‌ای از زارعین نیز برای حفظ خود، زمین‌ها را به آنان سپردند و خود، کشاورز آنان شدند.
در سال ۱۰۷ هجری قمری، یعنی در زمان هشام بن عبدالملک خلیفه اموی، خزرها ازراه دربند گذشته به استان بیلقان در کنار رود ارس حمله بردند و سپس از ارس گذشته به سوی ایران عازم شدند و تمام آذربایجان را گرفته، غارت کردند و اردبیل را ویران ساختند. خزرها همه مردان بالغ شهر را کشتند و زن و فرزندان آنان را به اسیری بردند.
در آن زمان، سه هزار تن مسلمان در اردبیل سکونت داشتند. در اواخر قرن دوم هجری، که آذربایجان همچنان به دست خلفای بغداد اداره می‌شد، یک نهضت مذهبی و اشتراکی به نام خرمدینان پدید آمد.
در دورهٔ ساجیان
پنجاه سال بعد از شکست بابک خرّمدین، یعنی از سال ۲۷۶ تا سال ۳۱۷ هجری قمری، در آذربایجان سلسله ساجیان به وجود آمد. مرکز ساجیان نخست در مراغه بود، بعداً به اردبیل انتقال یافت. اولاد محمد بن اب السّاج تا سال ۳۲۵ هجری قمری، در اردبیل و بردع و مراغه حکمرانی کردند. نخستین سکّه‌هایی که نام اردبیل دارد، مربوط به این خاندان است.
پس از ساجیان، سلسله دیلمی مسافران یا کنگریان یا سالاریان جای آن را گرفت اما دولت سالاریان نیز مستعجل بود. بانی این سلسله، فردی به نام محمد بن مسافر بود که مرد جنگاوری بود و کم‌کم صاحب قدرت شد و دژ شمیران را، که در ناحیه طارم بود، تصرّف نموده، حکومت وسیعی به نام مسافریان ترتیب داده و قلاع دیگری در آن حدود به دست آورد. بعد از مرگ ابوالمسافر فتح بن محمد الافشین در سال ۳۱۷ هجری قمری، آذربایجان مجدداً به دست خلفای عبّاسی افتاد. در اوایل خلافت عبّاسیان، مراغه و سپس اردبیل و از اواخر دوره‌های خلافت عبّاسیان تاکنون تبریز در میان شهرهای آذربایجان مقام اول را پیدا کرد.
اردبیل به رغم این که در قرن چهارم، هنوز بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهر آذربایجان و نیز مرکز آن ایالت و همچنین قرارگاه لشکریان بود، مع‌الوصف در جنگ «مرزبان» با «دیسم کرد» به دستور «مرزبان» حصار شهر به دست بازرگانان و بزرگان اردبیل ویران گشت.
اردبیل به سبب موقع خاصّ خود، همواره در معرض تهاجم کوه نشینان قفقاز و اقوام دشت‌های جنوبی روسیه بوده‌است، چنان‌که در ۱۱۲ه‍. ق، /۳۱–۷۳۰م. ترکان خزر، از دربندهای قفقاز گذشته و جراح بن عبدالله والی ارمنستان را در دشت بیرون اردبیل کشتند و این شهر را تسخیر کردند. در قیام بابک خرّمی، اردبیل مرکز عملیات افشین بود و آسیب بسیار دید.
دورهٔ سلجوقیان
در اواخر عهد سلجوقیان که مصادف با قدرت یافتن دولت گرجستان بود، اردبیل از حملات گرجیان آسیب بسیار دید و در ۶۰۵ه‍. ق، /۱۲۰۹م. غارت شد و گفته‌اند که دوازده هزار تن از مردم آن کشته شدند. حمله گرجیان از حوادث ناگوار این عهد است. گرجیان در این دوران، که مدت آن در کتاب‌ها متجاوز از یک قرن نوشته شده، بلای بزرگی برای مسلمانان آذربایجان به ویژه اردبیل بودند و از قتل و آزار آنان خودداری ننمودند. شهرها و روستاها را ویران کردند، مردم بی گناه بسیاری را کشتند. حتی در اردبیل به انتقام سوخته شدگان نخجوان، جمعی را در آتش انداخته و سوزانیدند و از هیچ گونه رفتار ناشایست روی برنتافتند.
دوره ایلخانان
اردبیل اندکی بعد از هجوم گرجیان، به دست مغولان فتح و غارت شد. چنگیز در سال ۶۱۶ هجری قمری، به ایران حمله کرد و چون سلطان محمد خوارزمشاه شکست خورد و فراری شد، ولایات ایران یکی پس از دیگری در مقابل این سیل خروشان تاب مقاومت نیاورده، سقوط نمودند. پس از حمله چنگیز خان به ماوراءالنهر و خراسان، یمه و سبستای، دو تن از سرداران مغول به دنبال سلطان محمد خوارزمشاه و تعقیب کسان او، شهرهای ایران را به باد غارت و ویرانی دادند. لشکریان مغول بین سال‌های ۶۱۷ و ۶۱۸ هجری قمری، به آذربایجان رسیدند. مردم تبریز انقیاد کردند و نجات یافتند. اما مردم اردبیل مقاومت کردند و دو بار سپاه مغول را عقب راندند، ولی سرانجام مدافعین شهر ضعیف تر گردیده و در نتیجه، شهر اردبیل به دست مغول افتاد و با خاک یکسان گردید و از سکنه بی‌شمار آن، جز آن‌هایی که قبلاً فرار کرده بودند، کسی زنده نماند؛ ولی به زودی اردبیل پس از این واقعه، باز رونق از سرگرفت. در اوایل قرن هشتم هجری قمری، که حمدالله مستوفی از اردبیل دیدن کرده، توابع آن را صد پارچه و حقوق دیوانش را پانصد هزار دینار نوشته‌است. در عهد ایلخانان مغول، تبریز ترقّی بسیار کرد و به جای اردبیل، مرکز آذربایجان شد، اما با ظهور شیخ صفی الدین سردودمان خاندان صفوی، اردبیل دارالارشاد شد و در زمان شاهان صفوی اهمیتی نوین یافت.
شیخ صفی به هنگام حکومت مغول بر ایران به شهر اردبیل آمده و در آن جا بزیست. شیخ صفی ما بین سال‌های ۱۲۴۹ و ۱۲۵۳م. تقریباً بیست و نه سال یا کمی بیشتر پس از این که مغولان شهر اردبیل را ویران ساختند، متولّد گردید و بعدها به نام شیخ صفی یا شیخ اسحق صفی‌الدین مورد احترام همگان قرار گرفت. شیخ صفی مدعی بود که از نسل موسی کاظم امام هفتم است، و به این وسیله سلسله نسب خود را به علی و محمد می‌رساند. مدت ۲۵ سال شیخ صفی نزد شیخ زاهد گیلانی، که دختر او بی بی فاطمه را به ازدواج خود درآورده بود، تعلیم گرفت. چون شیخ زاهد درگذشت، شیخ صفی جانشین او گردید و شیخ سلسله دراویشی گردید که شیخ زاهد مرشد آنان بود. از نامه‌های مرد بزرگ و مورّخ مشهور دربار ایلخانی، یعنی وزیر اعظم رشیدالدین فضل‌الله همدانی به خوبی بر می‌آید که شیخ صفی‌الدین کم‌کم تا چه پایه جلالت، قدر و شهرت یافته‌است. در یکی از این نامه‌ها، او از شیخ صفی‌الدین اردبیلی استدعا دارد تا موافقت کند، او هر سال در روز میلاد محمد مقداری دوشاب، روغن، گوسفند، قند، عسل و محصولات دیگر به خانقاه او وقف کند. در نامه‌ای دیگر رشیدالدین به فرزند خود میر احمد، که در آن روزگار حکمران اردبیل بود، هشدار می‌دهد که همواره در برخورد با شیخ صفی کمال ادب و احترام را در حقّ او مرعی دارد و از رعایت حال او دمی غافل نماند.
بر طبق یک سند دیگر، اولجایتو، خان مغول که فرمانروای ایران بود، پس از پایان تعمیر پایتختش سلطانیه، در حدود سال ۷۲۰ هجری قمری، مجلس جشنی برپای داشت و اعاظم علما و مردان راه حقّ را دعوت کرد. هنگامی که خان متوجّه عدم حضور شیخ صفی‌الدین شد، پیک مخصوص نزد او فرستاد. اما شیخ صفی‌الدین سالخوردگی خود را بهانه آورد و از حضور در جشن عذر خواست. شیخ صفی‌الدین که از عرفای نامی دوران اولجایتو و ابوسعید ایلخانی است و عرفا و سالکان طریقت مثل مولانا شمس الدین برنیقی از مقام معنوی او سخنانی گفته و سلاطین زمان به زیارتش می‌شتافته‌اند، چنانچه حتی امیر تیمور گورکانی، که در قساوت و بی‌رحمی شهرت تاریخی دارد، به مقام معنوی شیخ ارادت ورزیده، مزار او را زیارت کرده‌است، پس از مراجعت از آخرین سفر حج و تعیین شیخ صدرالدین فرزند خویش را به عنوان جانشین و صاحب خرقه و سجّاده بعد از خود، در سن ۸۵ سالگی در ظهر روز دوشنبه ۱۲ محرّم به داعی حقّ لبیک گفت. پس از مرگ شیخ صفی، فرزند دوم وی به نام صدرالدین موسی جانشین پدر شد. صدرالدین موسی روز عید فطر سال ۷۰۴ هجری قمری، از بطن فاطمه خاتون دختر شیخ زاهد گیلانی متولّد گردید و نود سال عمر کرد، در موقع وفات پدرش ۳۱ سال داشت. صدرالدین موسی که ۵۹ سال بر مسند ارشاد نشست، مردی عالم و مفسّر بود و طبع شعر داشت.
بعد از صدرالدین موسی فرزندش خواجه علی معروف به سیاهپوش، صاحب سجّاده گردید و ارشاد مریدان به وی محول شد. گفته‌اند که تیمور چنان شیفتة قدرت جسمانی و شجاعت خواجه علی شده بود که برای خشنودی او دسته‌ای از گرفتاران ترک را که در دیاربکر اسیر کرده بود، آزاد ساخت. این آزاد شدگان که به صوفیان ترک شهرت یافته بودند، به حمایت خواجه علی پرداخته و مدتی مدید در شمار فداییان او و اعقابش به‌شمار می‌رفتند.
آق‌قویونلو
شیخ جنید نوادهٔ خواجه علی با اوزون حسن پیشوای ترکمانان آق قویونلو عقد اتحاد بست و خواهر او را موسوم به خدیجه به ازدواج خود درآورد. شیخ جنید در سال ۸۵۱ هجری قمری در اردبیل به جانشینی پدرش شیخ ابراهیم رسید و این امر سخت موجب ناراحتی عموی فاضل و مجرّب و جاه طلب او شیخ جعفر گردید. شیخ جعفر بزرگ‌ترین پسر خواجه علی بود. علی الظّاهر در دوره‌ای که برادرش شیخ ابراهیم سمت ارشاد داشت نیز منشأ خدمات و آثاری بوده‌است. شیخ جنید مردی بود ناراحت و بی آرام و قرار. او نه تنها در تعالیم مخفی و سرّی طریقت خود، که تازه از زمان جدش خواجه علی کاملاً تحت تأثیر مذهب تشیع قرار گرفته بود، تغییراتی داد و آن را تکمیل نمود، بلکه همچنین با جلب کردن بسیاری از مریدان و پیروان تازه، نقشه‌هایی برای به دست گرفتن قدرت در سر طرح کرد. تعداد زیاد صوفیان و پیروان که گرد شیخ جنید فراهم آمده بودند و نفوذ روزافزون شیخ جنید باعث ناراحتی و سوءظنّ شدید جهانشاه فرمانروای قبیله قره قویونلو و سایر امرای آذربایجان در آن روزگار گردید، چون پیروان شیخ جنید با کلّیة افراد خانواده و مایملک خود در جوار او می‌زیستند، اردیبل به صورت لشکرگاهی عظیم درآمده بود.
فلذا شیخ جنید برای رهایی از شرّ دشمنانش، خصوصاً جهانشاه قره قویونلو با تعدادی از مریدانش به دیار بکر رفت و در قلمرو حکومت حسن بیگ آق قویونلو مستقر شد. حسن بیگ که از نظر بلندی قدش اوزون حسن نامیده می‌شد، به رقابت با قره قویونلو، مقدم شیخ جنید را گرامی داشت. شیخ جنید بعد از وصلت با خواهر اوزون حسن به اردبیل بازگشت، ولی جهانشاه قره قویونلو همچنان از قدرت او بیمناک بود و او را وادار به خروج از این دیار نمود. کسان جهانشاه، شیخ جنید را تشویق کردند که برای جهاد با چرکس‌ها به قفقاز برود و شیخ به اجبار تمکین نمود، لیکن هنگام عبور از بیشه‌های شیروان، لشکریان «سلطان خلیل» حاکم شیروان، که به دستور محرمانه جهانشاه مأمور دفع شرّ شیخ شده بودند، به اردوی وی حمله کردند. شیخ و مریدانش دلاوری‌ها نمودند و سرانجام در سال ۸۶۰ هجری قمری، چرکسیانی که در سپاه سلطان خلیل بودند، شیخ را کشتند.
یک ماه پس از مرگ شیخ جنید، خدیجه بیگم در «آمد» پسری زاد که حیدر نام گرفت. اوزون حسن شخصاً قیمومت این جوان‌ترین فرد خاندان صفوی را به عهده گرفت و شیخ حیدر در پایتخت آق قویونلو رشد می‌کرد تا این که ازون حسن در جنگ قطعی خود با قره قویونلو فاتح شد و از آن پس تبریز به جای «آمد»، مرکز حکومت اوزون حسن گردید. در این زمان، شیخ حیدر نه ساله به اردبیل رفت تا رسماً جانشین پدر خود شود. بر نفوذ و اعتبار شیخ حیدر بر اثر واقعه‌ای که اوزون حسن و صفویه را بیش از تمام اتفاقات گذشته به هم نزدیک ساخت، باز در انظار افزوده تر شد. این واقعه وصلت حیدر بود با دختر بزرگ اوزون حسن که ثمره ازدواج او با «دسپینا خاتون» «آمد» شاهزاده خانم ترابوزانی بود. شیخ حیدر پس از آن که از سوی اوزون حسن به عنوان پیر و مرشد طریقت در اردبیل منصوب شد، بیش از همه مشتاق این بود که انتقام خون پدر خود را از شیروانشاه بگیرد و همواره کوشا بود تا مقاصدی را که شیخ جنید نتوانست عملی سازد، تحقّق بخشد. سراسر سال هم، خود را وقف تسلیح پیروان خود کرده بود. به این لحاظ، او تمام بقعه و حتی اتاق‌های مسکونی خود را به قورخانه و انبار اسلحه مبدل ساخت.
شیخ حیدر که مردی مصمم و با هدف بود، خیلی بیشتر از پدرش شیخ جنید توانست از پیرامون طریقت درویشی، جمعی مردم جنگجو بسازد و آن‌ها را وسیله رسیدن به هدف خود، که تحصیل اعتبار و نفوذ سیاسی بود، قرار دهد. کار تسلیحات حیدر و گردآوردن جنگجویان راه طریقت، که دارای لباس‌های متحدالشکل بودند، در سال ۸۸۸ هجری قمری، تا به جایی رسید که او تازه بیست و دو سال داشت- توانست نخستین اقدام خود را در جنگ با چرکس‌های مسیحی عملی سازد. به اعتقاد نگارنده، شیخ حیدر از این اقدام خود قصد کشورگشایی و فتوحات نداشته، بلکه هدف او به دست آوردن غنایم جنگی از این رهگذر بود، تا بر تعداد طرفداران و حامیانش بیافزاید و بتواند به هواخواهان خود مزدی بدهد.
راهی که به سرزمین چرکس‌ها واقع در شمال قفقاز منتهی می‌شد، اضطراراً از دربند مستحکم می‌گذشت. این راه در سرتاسر ساحل غربی دریای خزر کشیده شده‌است. دربند در موضعی است که در آنجا کوه چنان به ساحل نزدیک می‌شود که فقط از معبر تنگی از آن جا عبور میسّر است. به همین دلیل دربند را موضعی غیرقابل تسخیر می‌دانستند و به آن لقب دروازه آهنین داده بودند. برای رسیدن به داغستان، شیخ حیدر به موافقت و اذن فرمانروای آن سرزمین یعنی شیروانشاه احتیاج داشت، این اجازه نیز- هر چند با بی میلی- به او داده شد، زیرا شیخ حیدر فرمان شاه یعقوب را در این باره ارائه داد. قسمتی از قبیله‌های چرکسی به محض مطّلع شدن از حرکت شیخ حیدر، آهنگ بازگشت کردند و بقیه آماده دفاع شدند. کار به جنگی انجامید که با پیروزی تام و تمام شیخ حیدر پایان یافت.
شیخ حیدر در آخرین سال‌های حیات خویش به خونخواهی پدر به شیروان لشکر کشید و با شیروانشاه فرخّ یسار جنگ کرد. در این ایام، اوزون حسن درگذشته و سلطان یعقوب جانشین او شده بود. او از قدرت شیخ حیدر می‌ترسید و با آن که زن شیخ خواهر او بود، بنای مخالفت با وی گذاشت و سپاهی به سرکردگی سردار معروف خود «سلیمان اوغلی» به کمک شیروانشاه فرستاد. در میدان محاربه، سلطان حیدر دلیری‌ها کرد و شخصاً به قلب سپاه دشمن حمله برد و حتی به قول بعضی، سلیمان اوغلی را از اسب به زیر انداخت، ولی در اثنای معرکه تیری بر حلقومش برخورد و روز پنج شنبه ۲۰ رجب ۸۹۳ هجری قمری، کشته شد. مریدان جنازه شیخ حیدر را محرمانه در جایی به خاک سپردند و علامت گذاشتند تا به دست دشمن نیفتد و مورد بی‌احترامی قرار نگیرد. در سال ۹۱۵ هجری قمری، که شاه اسماعیل از شیروان بازمی‌گشت، جنازة پدر را با خود به اردبیل آورد و در جوار قبر شیخ صفی الدین دفن نمود.
به دیگر سخن، زمانی که شیخ حیدر به دست دشمنان خود افتاد، علی آقا که دربان سلطان یعقوب بود، سر شیخ را از بدن جدا ساخت و آن را نزد امیران ترکمن برد. به فرمان یعقوب، جمجمة شیخ حیدر مقتول را در اوایل ماه اوت در کوچه‌های تبریز گرداندند و آنگاه آن را به بی حرمتی تمام از موضعی آویختند. کسی این سر را ربود و مخفی کرد تا این که فرزند حیدر، شاه اسماعیل مؤسّس سلسلة صفوی زمانی که پیروزمندانه به پایتخت آق قویونلو وارد شد. کسی که سر را مخفی کرده بود و از پیروان صفویه بود، جمجمه را به خدمت شاه اسماعیل آورد و پاداش شایانی دریافت کرد. جسد شیخ حیدر را قزلباش‌ها در حال ماتم شستند و در کفن پیچیدند و در دهکدة «الفندیار» در ناحیة «ده کندی» دفن کردند. هنگامی که شاه اسماعیل پس از تقریباً بیست و دو سال، دومین لشکرکشی خود را به شیروان کرد، در ناحیه «ده کندی» امر به نبش قبر پدرش کرد و بقایای او را به اردبیل برد و در آرامگاه باشکوهی به خاک سپرد.
پس از قتل شیخ حیدر، سه فرزند صغیر او به امر یعقوب دستگیر و به فارس تبعید شدند و در قلعة استخر محبوس گشتند. این حبس چهار سال طول کشید و چون یعقوب درگذشت، آنان از زندان رهایی یافتند و راه اردبیل پیش گرفتند. علی، که فرزند بزرگ‌تر بود، صاحب سجّاده ولایت شد و به کمک مریدان در نزدیکی‌های اهر با شیروانشاه جنگ کرد و او را مغلوب نمود، ولی رستم میرزا آق قویونلو، که بعد از سلطان یعقوب جانشین وی شده بود، از ازدیاد نفوذ علی بیمناک گشته، بنای مخالفت با وی گذاشت. رستم میرزا از راه خدعه و حیله وارد شد و علی را از راه مهر و محبّت به تبریز فراخواند، ولی سلطانعلی در تبریز از نیرنگ او آگاه شد و به اردبیل بازگشت. رستم میرزا که با دقّت نقشه‌های خود را طرح کرده بود، از این که نتوانسته بود سلطانعلی را به چنگ بیاندازد، سخت خشمگین گردید و چهار هزار سوار به تعاقب وی فرستاد؛ سواران در شام اسبی، که دهی است در یک فرسخی اردبیل، به او رسیدند و در نبردی که رخ داد، او را کشتند.
ابراهیم فرزند دوم شیخ حیدر نیز پس از چندی به علّت بیماری درگذشت و به این ترتیب ریاست مریدان به اسماعیل، که طفل کوچکی بود، رسید. اسماعیل در لاهیجان اقامت کرد و مورد احترام و حمایت «میرزا علی کارکیاً» حاکم آنجا، قرار گرفت. اسماعیل کوچک‌ترین فرزند شیخ حیدر بود و روز سه شنبه ۲۵ رجب ۸۹۲ هجری قمری، یک سال قبل از قتل پدر تولّد یافته بود. او تا شش سالگی در قلعة استخر بود و در آن جا از ملاطفت‌هایی که منصور بیگ پرناک فرمانروای قلعه نسبت به این سه کودک می‌نمود، بی‌بهره نبود. زیرا او از طرفداران امام علی و از ارادتمندان شیخ صفی الدین بود و از این رو مخفیانه از سه محبوس صغیر حمایت می‌کرد.
صفویان
شاه اسماعیل اول صفوی قیام مؤثر خود را بر ضد امیران آق قویونلو به سال ۹۰۷ از هجری قمری، اردبیل آغاز کرد ولی پایتخت خود را به تبریز انتقال داد. با وجود این، اردبیل به سبب آن که مدفن شیخ صفی الدین بود، پایتخت معنوی شاهان صفوی به‌شمار می‌رفت و از تقدس و احترام خاصّی بهره‌مند بود.
شاهان صفوی هرگاه که فرصتی به دست می‌آوردند، برای زیارت قبر جد خود به آن جا می‌رفتند. شاه عبّاس بزرگ از نیم فرسنگی شهر، چکمه و پاپوش از پا درمی‌آورد و با پای برهنه، پیاده به زیارت آرامگاه جدش می‌شتافت.
شهر اردبیل در عهد صفویه به حد اعلای ترقّی خود رسید. مردم اردبیل تا قرن هشتم هجری قمری، شافعی مذهب بودند. اما در قرن نهم هجری قمری، در زمان خواجه علی معروف به سیاهپوش نهضت تشیع در اردبیل بروز کرد و در اواسط این قرن بود که مریدان شیخ صفی به عنوان جهاد مذهبی به کشورهای مجاور، داغستان و چرکسان و گرجستان حمله می‌بردند. سرانجام همین نهضت تشیع موجب تشکیل دولت جدید صفوی گردید. اردبیل در زمان سلطان جنید، جد شاه اسماعیل اول در شمار شهرهای محترم و مقدس شیعیان مانند مکّه، نجف، مشهد و کربلا درآمد. در دورة صفوی، اردبیل دارالامان و بست و پناهگاه مجرمان بود و شاه عبّاس در شعبان ۱۰۱۴ هجری قمری، فرمانی صادر کرد که اردبیل که به وسیله امیر تیمور گورکان دارالامان اعلام شده بود، همچنان دارالامان باقی بماند. نام اردبیل در جنگ‌های ایران و عثمانی مکرّر آمده‌است. شاه تهماسب دوم پس از فتح تبریز به دست ترکان عثمانی، از آنجا به اردبیل و سرانجام به قزوین و تهران گریخت. آذربایجان موقّتاً زیر فرمان ترکان عثمانی قرار گرفت ولی نادر شاه، عثمانیان را در سال ۱۱۴۲ هجری قمری، بیرون راند و چند سال بعد در مغان تاج‌گذاری کرد و تشریفات این تاج‌گذاری در اردبیل به عمل آمد. بعد از انقراض صفویه، اردبیل اهمیت و اعتبار اولیة خود را از دست داد و در این امر، خواست نادر شاه اثر مستقیم داشت، زیرا که او از صوفیان و شیخاوندان صفوی اردبیل بیم داشت و از هر اقدامی که موجب تضعیف آن‌ها می‌شد، خودداری نمی‌نمود و برای از بین بردن علاقه مندان مؤثّر خاندان شیخ صفوی همواره تلاش می‌نمود.
در جنگ‌های ایران و روس، اردبیل به صورت آمادگاهی برای تهیه نیازمندی‌های سپاه اردبیل و ایران درآمد و نارین قلعة معروف، که در زمان خود از قلاع مهم و معتبر ایران بود، به وسیله افسران فرانسوی همراه ژنرال گاردان مرمت یافت و در پایان جنگ‌های مذکور نیز این قلعه پناهگاهی برای قشون ایران گردید. در این دوره، اردبیل مستقیماً در جبهة جنگ قرار نگرفت ولی در جنگ‌های ۴–۱۲۴۲ هجری قمری، پاسکوویچ سردار روسی اردبیل را تسخیر و موقتاً اشغال کرد و قسمت عمدة کتابخانه معروف بقعة شیخ صفی الدین به سن پطرزبورگ حمل شد و در موزه ارمیتاژ جای گرفت. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، در بقعه تعمیراتی شد و بقیه کتابخانه آن را به تهران حمل کردند. شهر اردبیل در دوره قاجاریه رونق و شکوه دوره صفویه را نداشت و حوادث پس از انقراض صفویه، آسیب فراوان به این شهر وارد کرد. اما بعد از صفویه نیز مردم ایران مخصوصاً شیعیان به اردبیل اهمیت بسیار می‌دادند و تا اواخر قاجاریه به زیارت این مقبره می‌رفتند.
قاجار
اردبیل در این زمان، مخزن کالاهایی بوده که از تفلیس، دربند و باکو به تهران و اصفهان حمل می‌شد و بازارهای پررونقی داشت. استحکامات شهر متوسّط و شهر از نظر وجود ساختمان‌های خوب در مضیقه بود؛ تجارت این شهر نیز به سبب بندر آستارا، که در ۷۲ کیلومتری آن است، مهم بوده و شهر کاروان سراهای معتبر داشته‌است و بهترین صادرات آن خشکبار، قالی و پشم بوده‌است. در عهد فتحعلی شاه، بین ایران و روسیه تزاری دو بار جنگ اتفاق افتاد و چنان‌که از تاریخ بر می‌آید، این دوره یکی از ادوار مصیبت بار ایران بود و در جنگ‌های طولانی که بین این دو کشور روی داد، جمع کثیری از مردم ایران و سکنه اردبیل به خاک سیاه نشستند و قسمت اعظمی از خاک ایران یعنی قفقاز و ارمنستان با هفده شهر مهم و معروف آن‌ها به تصرّف روس‌ها درآمد.
وقتی که عباس میرزا از قشون روس شکست خورد، برای جمع‌آوری نیرو به تبریز آمد و به این خیال که زمستان مانع حمله روس‌ها خواهد شد، به تهیه نفرات و فراهم کردن سلاح برای جنگ‌های بهاره پرداخت، لیکن ژنرال مدداف فرمانده روسی قره باغ از موقعیت سواستفاده کرده، از رود ارس گذشت و راه تبریز پیش گرفت. عباس میرزا دستور داد که برای تأمین غذای شش ماهه اهالی تبریز اقدام کنند؛ زیرا قصد داشت از این شهر دفاع نماید. فرمانده روسی چون از این امر آگاه شد، به جای آن که نیروی خود را در محاصره تبریز صرف کند، از راه مشگین شهر عازم تسخیر اردبیل گردید. قلعه اردبیل در این زمان فاقد نیروی کافی بود، زیرا آن‌ها را برای دفاع از حدود ارس اعزام داشته بودند. حاکم اردبیل، که اسکندر خان قاجار بود، متوجّه این نقص گردیده بود و به دفعات ضعف نیروی دفاعی شهر را به نایب السّلطنه اعلام کرده و حتی خود برای عرض گزارش به تبریز رفته بود.
عباس میرزا به محض آن که از تصمیم فرمانده روسی اطّلاع یافت، فرزند خود جهانگیر میرزا را به اردبیل اعزام داشت و فوج شقاقی را به فرماندهی سلیمان خان گیلک در اختیار وی گذاشت تا به حفظ و حراست قلعه بپردازند. جهانگیر میرزا با عجله خود را به سراب و از آن جا با سه چهار دسته سرباز به اردبیل رسانید. این اوضاع مقارن با زمانی شد که فرمانده روسی به قره‌سو، در دو فرسخی اردبیل رسید، و چون از ورود نیروی امدادی برای دفاع از این شهر آگاه شد، به طرف مغان، که محل قشلاق احشام و ایلات عشایر بود، متوجّه گردید و آن‌ها را چاپیده با خود برد.
مشروطه
اردبیل در مشروطیت ایران سهم بزرگی داشت. با پیشبرد مشروطه خواهی، اولین انجمن ولایتی اردبیل در سال ۱۳۲۶ هجری قمری، تشکیل گردید ولی با پیش آمدن استبداد صغیر، این قبیل مجامع عموماً بسته شد و جزء فعالیت‌های زیرزمینی گردید و کسانی مثل ملّا امام وردی و مشهدی حسین آخوندزاده و میرزا محسن امام زاده و دیگران کشته شدند و چون محمد علی شاه از سلطنت خلع گردید، جمعی از سران استبداد مانند خادم باشی، مبشّر، مؤتمن، مشیرالتجّار و غیر هم که برای تشکیل انجمن شهری به نارین قلعه دعوت شده بودند، در یکی از اتاق‌های آن جا تیرباران شدند؛ ولی دولت روسیه که با خلع محمد علی شاه مخالف بود، رحیم خان رئیس طایفة جلبیانلو را در قراچه داغ با پول و سلاح مجهز کرد و او رؤسای سی و دو طایفة شاهسونان را که در منطقه وسیع ولایت اردبیل زندگی می‌کردند، با خود هم داستان کرده، اردبیل را محاصره کرد و شهر پس از بیست روز مقاومت در ۲۲ شوال ۱۳۲۷ ه‍. ق، سقوط کرد و بی‌رحمانه غارت شد.
پس از این واقعه، دولت روسیه به بهانه حفظ جان و مال اتباع خود، از طریق بندر آستارا در اردبیل نیرو پیاده کرد و در اندک زمانی این شهر را اشغال نمود. دولت مرکزی یپرم خان را برای تنبیه عشایر به اردبیل فرستاد و او اگرچه آنان را شکست داد و تنی چند از رؤسای آن‌ها را به اسارت درآورد، ولی به سبب حضور ارتش روسیه تزاری در اردبیل، که تا انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ میلادی در آن جا مستقر بودند، تنبیه کامل غارتگران میسّر نگردید. در جنگ جهانی اول، که دامنه آن به ایران نیز کشیده شد، چندی هم سربازان عثمانی به این شهر درآمدند و فرقه‌ای به نام فرقه اتّحاد اسلامی به وجود آوردند. پس از انقلاب اکتبر روسیه، جمعی از جوانان کمونیست قفقاز از راه آستارا به اردبیل آمدند، ولی طوایف اطراف جمع زیادی از آن‌ها را کشته، سلاح هایشان را به یغما بردند. قبل از کودتای ۱۲۹۹ شمسی، اردبیل به سبب خودسری عشایر شاهسون از لحاظ امنیت وضع مساعدی نداشت. بعد از کودتا، دولت مرکزی در صدد تخته قاپو کردن آن‌ها برآمد و سرانجام موفّق به سرکوبی و جمع‌آوری سلاح‌های ایشان گردید و امنیت به اردبیل بازگشت.حاج باباخان اردبیلی از مهم‌ترین شخصیت‌های تأثیرگذار در تاریخ مشروطه می‌باشد.
منابع
'' مطلب از کتاب‌های "پی جویی و تحلیل اجزاء و عناصر معماری جمعه مسجد اردبیل، (۱۳۸۳). مؤسّسه مطبوعاتی رعد، تبریز] صص ۲۵–۱۱" و "مجموعهٔ شیخ صفی در اردبیل (۱۳۷۲). آرتا، اردبیل، بخش آغازین" تألیف دکتر حبیب شهبازی شیران عضو هیئت علمی دانشگاه محقّق اردبیلی؛ نیز از نتایج طرح‌های پژوهشی و فنآوری ایشان، که در دانشگاه محقّق اردبیلی به انجام رسیده‌است، اقتباس شده‌است که برداشت از آن توسّط ایشان در سایت باستان‌شناسی، تاریخ هنر و معماری اسلامی با ذکر منبع نوشتار، بر اساس مجوز گنو آزاد اعلام شده‌است. ''
لول تپه
لول تپه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان بوئین‌زهرا، روستای قره آغاج واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۵۰۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
املا، مدهیا پرادش
املا، مدهیا پرادش (به انگلیسی: Amla, Madhya Pradesh) یک منطقهٔ مسکونی در هند است که در مادایا پرادش واقع شده‌است.
خصوصیات
املا ۲۹٬۵۵۳ نفر جمعیت دارد و ۷۳۷ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
ارزنجان
اَرزَنجان به (ترکی استانبولی:Erzincan)(Երզնկա Yerznka) نام یکی از شهرهای ترکیه‌است.
این شهر در ۶۸۸ کیلومتری شرق آنکارا و در ۳۸۰ کیلومتری غرب مرز بازرگان در دشتی سرسبز و حاصلخیز واقع شده و مرکز استان ارزنجان ترکیه‌است. جمعیت ارزنجان در حدود ۱۰۰ هزار نفر است که اکثر آنها ترک‌زبان هستند و همراه با اقلیتی از کردها می‌باشند.
از مناطق تفریحی پیرامون این شهر می‌توان مرکز اسکی آکبولوت، شهر سرسبز کمالیه، کانوسواری در کارانلیک بغاز و دهکده رفاهیه و آبشار گیروَلیک را نام برد.