cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ولفگانگ کاپ
ولفگانگ کاپ (Wolfgang Kapp; July 24, 1858 – 1858:7:24, June 12, 1922) مقام دولتی و روزنامه‌نگار آلمانی بود. او یک ملی‌گرای سرسخت بود که به دلیل نقش مهمش در کودتای کاپ شناخته می‌شود.
کودکی و نوجوانی
کاپ در نیویورک به دنیا آمد. پدرش به نام فردریش کاپ یک فعال سیاسی بود که پس از شکست انقلاب‌های ۱۸۴۸ به آمریکا رفت. خانواده کاپ در سال ۱۸۷۰ به آلمان بازگشتند و ولفگانگ مدرسه را در جیمنیزیوم فردریش ویلهلم برلین ادامه داد. او در سال ۱۸۸۴ ازدواج نمود که حاصل آن سه فرزند بود. به مدد روابط خانوادگی بود که کاپ ارتباط با عناصر محافظه‌کار را پیدا نمود. پس از تحصیل در رشته حقوق، سال ۱۸۸۶ از دانشگاه توبینگن فارغ‌التحصیل و همان سال در وزارت دارایی استخدام شد.
فعالیت سیاسی
کاپ پس از مدتی مؤسسه اعتباری کشاورزی را در پروس خاوری تأسیس نمود که طرحی بسیار موفق بود و موجب کامیابی زمین‌داران و کشاورزان آن ناحیه شد. کاپ همواره رابطه نزدیکی با یونکرها داشت و در جنگ جهانی اول سخنگو ایشان در انتقاد از دولت تئوبالت فون بتمان-هولوگ بود. او در تابستان سال ۱۹۱۶ جزوه‌ای را منتشر و سیاست خارجی و داخلی دولت هولوگ را به شدت مورد انتقاد قرار داد که هالوگ در پاسخ به آن طی سخنرانی خشم‌آلودی در رایشتاگ امپراتوری آلمان این صحبت‌ها را «توهین و افتراهای نفرت‌انگیز» خواند.
در سال ۱۹۱۷ کاپ به همراه آلفرد فن تیرپیتس حزب سرزمین پدری آلمان را تأسیس نمود و مدتی رئیس آن بود. ولفگانگ کاپ یکی از چهره‌های شناخته شده جریان راست در آلمان همراه با اریش لودندورف و والدمار پابست بود. ایشان در سال ۱۹۱۹ یک اتاق فکر برای جریان راست در آلمان به نام انجمن ملی راه انداختند که هدف آن مقابله با انقلاب مردم آلمان و استقرار یک دولت محافظه‌کار و نظامی بود. این گروه البته علاقه خاصی برای بازگشت سلطنت نداشتند. با استقرار جمهوری وایمار در سال ۱۹۱۹ کاپ به حزب خلق ملی آلمان هم پیوست.
شکست آلمان در جنگ جهانی اول برای ملی‌گرایانی مانند کاپ بسیار ناراحت‌کننده و ناباورانه بود. کاپ یکی از هواداران سرسخت افسانه خنجر زدن از پشت و از منتقدان جدی پیمان ورسای بود. او در انتخابات فدرال آلمان ۱۹۱۹ به عنوان سلطنت‌طلب به رایشتاگ جمهوری وایمار راه پیدا کرد.
کودتا
در ماه مارس سال ۱۹۲۰ میلادی والتر فون لوتویتس به هرمان ایرهات دستور داد تا با واحدهای فرای‌کور خود برلین را اشغال و دولت وایمار را سرنگون نماید. کودتاچیان برلین را تصرف کردند و دولت وایمار به درسدن و سپس به اشتوتگارت گریخت.
دولت جدیدی در برلین توسط کاپ و لوتویتس اعلام شد اما آنچنان موفق نبود. اکثر نهادهای مدنی، ادارات و اتحادیه‌های کارگری با کودتاچیان همراه نشدند و اعتصاب سراسری توسط حزب سوسیال دموکرات آلمان اعلام شد. تنها حامی کودتاچیان محافظه‌کاران و ارتش بودند که فرمانده آن هانس فن زکت از دفاع از جمهوری وایمار در برابر کودتا سر باز شد. در نهایت کودتا به دلیل مقاومت مردم در برابر آن و اعتصاب سراسری در آلمان نتوانست کاری از پیش ببرد و طی چند روز سقوط کرد.
با شکست کودتا، کاپ به سوئد گریخت و دو سال بعد، در سال ۱۹۲۱ به آلمان بازگشت. او در دیوان رایش محاکمه شد و در همان ایام در لایپزیگ به علت سرطان درگذشت.
عشق خوب
عشق خوب (El buen amor) یک فیلم درام اسپانیایی است که در سال ۱۹۶۳ منتشر شد.
اوندکان
اوندکان یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۴۲۵۷ است. شکل ظاهری این ترکیب، مایع شفاف بی‌رنگ است.
گمراه (فیلم ۱۹۶۳)
«گمراه» (गुमराह) فیلمی هندی است که در سال ۱۹۶۳ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به سونیل دات، آشوک کومار و مالا سینها اشاره کرد.
استارم (عنبرآباد)
استارم (عنبرآباد)، روستایی از توابع بخش جبالبارز جنوبی شهرستان عنبرآباد در استان کرمان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان نرگسان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۶۷ نفر (۵۶خانوار) بوده‌است.
آمارتیا سن
آمارتیا کومار سن (Amartya Kumar Sen) اقتصاددان هندی برنده جایزه نوبل اقتصاد است که در ۳ نوامبر  ۱۹۳۳ زاده شد. وی استاد فلسفه و اقتصاد در دانشگاه هاروارد است. او به سبب مشارکت‌هایش در نظریه‌های توسعه انسانی و اقتصاد رفاه شناخته شده‌است. مهم‌ترین کتابش «توسعه به مثابه آزادی» است.
آثار ترجمه شده
اندیشه عدالت، هویت و خشونت، فرهنگ، هنر و توسعه، توسعه یعنی آزادی و اخلاق و اقتصاد به فارسی ترجمه شده‌است.
نجره (دهستان)
نجره  دهستانی است در ناحیهٔ جنوب غربی آب، در غرب (وادی دواس)، از توابع استان اَبیَن در کشور یمن در شبه جزیره عربستان.
جمعیت
جمعیت آن ( ۱۴۷۸۹ ) نفر (۲۷ خانوار) می‌باشد.
روستاها
روستاهای توابع این دهستان عبارتند از:
ایران (روزنامه)
ایران روزنامه‌ای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی-اقتصادی در ایران است. نخستین شماره این روزنامه در ۱ بهمن ۱۳۷۳ منتشر شد. دفتر این روزنامه در خیابان خرمشهر تهران واقع شده‌است. روزنامه ایران یکی از نشریات مؤسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران است که توسط فریدون وردی نژاد بنا نهاده شده‌است. صاحب امتیاز این روزنامه مؤسسه فرهنگی-مطبوعاتی ایران وابسته به خبرگزاری ایرنا است. محمدحسن روزی‌طلب مدیرمسئول روزنامه ایران است؛ و سردبیری آن به عهده کمیل نقی‌پور هست. در رتبه‌بندی روزنامه‌های ایران بر پایهٔ عملکردشان در بازهٔ نیمه دوم ۱۳۹۳ توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ روزنامه ایران مشترکاً به همراه روزنامه دنیای اقتصاد با ۷۸ امتیاز، رتبه دوم را داشت. همچنین در رتبه‌بندی روزنامه‌های ایران بر پایه عملکردشان در بازهٔ نیمه دوم ۱۳۹۴ توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ روزنامهٔ ایران با ۸۰٫۶ امتیاز، رتبهٔ سوم را کسب کرد.
شبکه اجتماعی
این روزنامه به عنوان یکی از روزنامه‌های ایرانی در مهرماه سال ۱۳۹۵ به شبکه اجتماعی توییتر پیوست و از آن زمان انتشار اخبار و مطالب روزنامه را در این شبکه اجتماعی آغاز نموده‌است. حساب کاربری روزنامه ایران در آبان ماه ۱۳۹۵ رسماً از سوی توییتر تأیید گردید. تا تاریخ ۱۰ بهمن ماه ۱۳۹۸ تعداد دنبال کنندگان این حساب کاربری به عدد ۱۰۴۷۰۰ نفر رسیده‌است.
پایگاه شبکه ایران
«پایگاه شبکه ایران» یک وب‌گاه خبری ایرانی متعلق به مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران بود که از سال ۱۳۸۶ تا پایان ۱۳۹۲ فعالیت می‌کرد. نزدیک ۳۰ نفر در این وب‌گاه کار می‌کردند. بنا بر اطلاعات الکسا، نشانی اینترنتی این وب‌گاه یعنی inn.ir رتبه ۶۷۴ را در میان پربازدیدترین وب‌گاه‌های اینترنتی ایرانی دارا بود.
تعطیلی
این وب‌گاه در ساعت ۱۳:۰۹ روز ۲۶ اسفند ۱۳۹۲ خبر تعطیلی خود را منتشر کرد، اما وعده داد که پس از مدتی با نام و طراحی جدیدی آغاز به‌کار خواهد کرد. گفته می‌شود دلیل تعطیلی این وب‌گاه مشکلات مالی بوده‌است.
نسخه آنلاین
ایران آنلاین یک پایگاه خبری است که هفدهم مرداد ۱۳۹۴ و همزمان با روز خبرنگار در مراسمی با حضور محمد خدادی مدیرعامل سابق ایرنا، محمدتقی روغنی‌ها مدیرمسئول سابق مؤسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران، خبرنگاران و کارکنان این مؤسسه به‌طور رسمی رونمایی شد. این پایگاه خبری متعلق به مؤسسه فرهنگی و مطبوعاتی ایران می‌باشد که در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، ورزشی، بین‌الملل، فناوری، ایران زمین به تولید خبر و محتوا می‌پردازد. در حال حاضر سردبیری این پایگاه خبری بر عهده حامد طالبی است.
پایگاه خبری ایران آنلاین اولین ویژه برنامه رادیویی خود را در تاریخ ۲۹ آذر ماه ۱۳۹۷ منتشر کرد. این ویژه برنامه که در قالب پادکست هر شب ساعت بیست منتشر می‌شود به مهم‌ترین مسایل خبری روز می‌پردازد.
در تاریخ هفتم مهرماه ۱۳۹۷ پیش‌شماره چهارم نشریه الکترونیکی ایران عصر در قالب نسخه الکترونیکی منتشر گردید. این نشریه که به‌عنوان نشریه زیرمجموعه روزنامه ایران تلقی می‌شود. اخبار و حوادث روز را پوشش داده و عصرها منتشر می‌گردد.
جنجال ویژه‌نامه خاتون
در پی انتشار ویژه نامه ۲۵۸ صفحه‌ای روزنامه ایران به نام «ویژه‌نامه خاتون ۱» در مرداد ماه ۱۳۹۰، عده‌ای از فعالان سیاسی، دست‌اندرکاران این ویژه‌نامه را متهم به زیر سؤال بردن چادر سیاه کردند که در جمهوری اسلامی ایران، از آن به عنوان «حجاب اسلامی برتر» یاد می‌شود.
خبرسازترین مطلب منتشر شده در این ویژه‌نامه، مصاحبه مهدی کلهر بود که رنگ سیاه چادر را تقلیدی از لباس مشکی مردان و زنان غربی در «مجلس‌های شبانه عیاشی اروپا» در زمان ناصرالدین شاه دانسته و گفت: «از لحاظ فلسفه حجاب که در قرآن آمده که زن خودش را در مقابل تیر نگاه هیز مردان قرار ندهد، قطعاً چادر بدترین پوشش است چون چهره زن را قاب می‌کند.»
حمله به دفتر روزنامه ایران
پس از محکومیت علی‌اکبر جوانفکر، مدیر مسئول وقت ایران به یک سال زندان، در ۳۰ آبان ۱۳۹۰، وی با برگزاری یک نشست مطبوعاتی در دفتر روزنامه ایران اظهارات خود در گفتگو با روزنامه اعتماد را تکرار کرد و به حکم صادر شده اعتراض کرد.
مأموران امنیتی دادستانی تهران در همین روز به ساختمان روزنامه ایران یورش برده و علی‌اکبر جوانفکر را بازداشت کردند. تلاش برای دستگیری وی با مقاومت برخی کارکنان روزنامه ایران روبرو شد و مصیب نعیمی مدیر مسئول روزنامه الوفاق و ۳۹ تن از خبرنگاران و کارکنان روزنامه ایران بازداشت شدند. عبدالرضا سلطانی، خبرنگار سیاسی ایرنا که جهت پوشش خبری در دفتر روزنامه ایران حضور پیدا کرده بود، مورد ضرب و شتم مأموران قرار گرفت و وضعیت وی وخیم گزارش شد. همه کیس‌ها و مدارک روزنامه ایران نیز توقیف شد.
علی‌اکبر جوانفکر نیز پس از این بازداشت گفت: «اقدامات این افراد، همکارانم در روزنامه ایران به شدت برآشفتند و نیروهای دادستانی در ساختمان گاز اشک‌آور انداختند و سعی در وارد شدن کردند، تعدادی از خبرنگاران روزنامه ایران را بازداشت کردند و با خود بردند و یکی از همکاران من را با شوک الکترونیکی زدند و اکنون وضعیت خوبی ندارد.»
با اعتراض محمود احمدی‌نژاد به این بازداشت، جوانفکر آزاد شد.
روزنامه ایران روز پس از این حملات در اعتراض به بازداشت جوانفکر، با تیتر سفید منتشر شد. گزارشگران بدون مرز نیز توقیف روزنامه اعتماد و بازداشت کارکنان روزنامه ایران را محکوم کردند.
کوبی کارل
کوبی کارل (Coby Karl؛ زادهٔ June 8, 1983) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به گلدن استیت واریرز، المپیا میلان، باشگاه بسکتبال یوونتوت بادالونا، کلیولند کاوالیرز، و لس آنجلس لیکرز اشاره کرد.
آگوست مولر (خاورشناس)
آگوست مولر (متولد ۳ دسامبر ۱۸۴۸ در استتین؛ فوت در ۱۲ سپتامبر ۱۸۹۲ در کونیگسبرگ) خاورشناس آلمانی بود. او در دانشگاه‌های هاله و لایپزیگ تحصیل کرد و در سال ۱۸۸۲ او مقام استادی در زمینه فلسفه خاورشناسی در دانشگاه کونیگسبرگ را پذیرفت. او در سال ۱۸۸۷ به ویراستاری Orientalische Bibliographie برگزیده شد.
ماهنیا پیناتا
ماهنیا پیناتا نام یک گونه از تیره زرشکیان است.
فلدبرگر زنلاندشافت
فلدبرگر زنلاندشافت یک شهر در آلمان است که در Mecklenburgische Seenplatte District واقع شده‌است. فلدبرگر زنلاندشافت ۴٬۹۵۶ نفر جمعیت دارد.
ماتسیا
ماتسیا (به زبان سانسکریت: मत्स्य) عبارت است از اوتار ویشنو، یکی از ایزدان هندوئیسم که در قالب یک ماهی شکل گرفته است. ماتسیا یکی از نخستین اوتارهای ویشنو در میان فهرست ده تایی اوتارهای اولیهٔ آن است.
جستارهای وابسته
طوفان بزرگ
لی میونگ-هی
لی میونگ-هی (Lee Myung-hee؛ زادهٔ September 5, 1943) کارآفرین و سرمایه‌دار اهل کره جنوبی است، که بعنوان رئیس هیئت مدیره شرکت شینسگائه فعالیت می‌کند.
آدریان گابارینی
آدریان گابارینی (Adrián Gabbarini؛ زادهٔ October 10, 1985) بازیکن فوتبال اهل آرژانتین است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال آرژانتین بازی کرده‌است.
تیموته ان‌گسان
تیموته ان‌گسان (Timothey N'Guessan؛ زادهٔ September 18, 1992) بازیکن هندبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه هندبال بارسلونا اشاره کرد.
نیروگاه گازی عسلویه
نیروگاه گازی عسلویه معروف به نیروگاه B.O.O عسلویه (استان بوشهر، بندر عسلویه، در ۲۵ کیلومتری منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی در مجاورت روستای بستانو) یکی از نیروگاه‌های ایران از نوع گازی با ظرفیت تولید ۹۴۵ مگاوات است که شامل ۶ واحد گازی ۱۵۷٫۵ مگاواتی مدل V94.2 ساخت مپنا (پارس، تحت لیسانس زیمنس) در قالب طرح B.O.O (ساخت، بهره‌برداری، مالکیت) در زمینی به مساحت ۱۲۸ هکتار است. این نیروگاه سیکل باز است و قابل تبدیل به سیکل ترکیبی است.
سوخت این نیروگاه گاز طبیعی و سوخت پشتیبان نفت گاز (گازوئیل) است که در ۲ مخزن هریک به ظرفیت ۲۰ هزار مترمکعب ذخیره‌سازی می‌شود. مقدار مصرف گازوئیل هر واحد (در شرایط کمبود گاز)، ۱۴۰ مترمکعب در ساعت است.
پست برق این نیروگاه ۴۰۰ کیلوولت است.
فرایند ساخت، واگذاری در فرابورس و تأمین انرژی
برای اجرای پروژه نیروگاه عسلویه، شرکت سرمایه‌گذار اقدام به تأسیس شرکت پروژه‌ای با نام شرکت تولید برق عسلویه مپنا (سهامی خاص) کرد که در سال ۱۳۹۱ در فرابورس پذیرفته شد و سهام شرکت به عنوان اولین شرکت تولید برق خصوصی گروه مپنا در فرابورس قابل عرضه شد.
در این نیروگاه نیز، تأمین سوخت برعهده شرکت توانیر است و شرکت تولید برق عسلویه طبق قرار داد، برق تولید شده را به شرکت توانیر می‌فروشد. قرارداد (ای پی سی) فاز اول نیروگاه در سال ۱۳۸۴ بین شرکت تولید برق عسلویه به عنوان کارفرما و کنسرسیومی متشکل از شرکت احداث و توسعه نیروگاه‌های مپنا (توسعه۱) و شرکت مپنا به عنوان پیمانکار منعقد شد.
روزشمار ساخت نیروگاه
واحد اول و دوم در آبان ۱۳۸۶، واحد سوم، چهارم، پنجم و ششم به ترتیب در تیر، شهریور، آذر و بهمن ۱۳۸۷ سنکرون (وارد مدار) شدند. تاریخ بهره‌برداری تجاری از واحدهای مذکور، سه الی چهار ماه پس از سنکرون می‌باشد.
مدت زمان اجرای این پروژه ۳۶ ماه پیش‌بینی شد اما زودتر از موعد پیش‌بینی شده سنکرون شدند.
پیتر گودچایلد
پیتر گودچایلد (Peter Goodchild؛ August 18, 1939) تهیه‌کننده تلویزیونی اهل بریتانیا است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به افق و اوپنهایمر اشاره نمود.
اریکا ساواجیری
اریکا ساواجیری (Erika Sawajiri؛ زاده April 8, 1986) یک هنرپیشه اهل ژاپن است.
بت اورتن
بت اورتن (Beth Orton؛ زادهٔ December 14, 1970) یک موسیقی‌دان اهل بریتانیا است. وی از سال ۱۹۹۳ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
دهستان حسین‌آباد گروه
دهستان حسین آباد و گروه، دهستانی است از توابع بخش راین شهرستان کرمان در استان کرمان ایران. از روستاهای توابع این دهستان می توان به روستای درب آسیاب، احمد آباد، کدبک، دشت شقین، کمسرخ و گیشیگان اشاره نمود.
جمعیت
براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت آن ۲٬۰۸۵نفر (۵۴۱خانوار) بوده‌است.
بندر ترک
بندر ترک، روستایی از توابع بخش جبالبارز جنوبی شهرستان عنبرآباد در استان کرمان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان نرگسان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳۸ نفر (۸خانوار) بوده‌است.
سنگ‌نگاره‌های یازیلی چای
سنگ نگاره‌های یازیلی چای مربوط به هزاره سوم تا ۱ قبل از میلاد تا هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان تفرش، بخش مرکز ی، دهستان رودبار، روستای دربر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۰۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نزهه (یمن)
نزهه  به عربی ( النُزهَة )، روستای کوجکی است در نزلهٔ (بنی السیار)، در ناحیهٔ (قرن المنزل)، از توابع استان مَهره در کشور یمن در شبه جزیره عربستان. جمعیت آن ۱۴۴ نفر (۵ خانوار) می‌باشد.
اوروتنسین ۲
اوروتنسین ۲ با فرمول شیمیایی C64H85N13O18S2 یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۱۳۸۸٫۶ g/mol می‌باشد.
نخلان (دهستان)
نخلان  دهستانی است در دره (وادی نخلان)، در شمال غربی تعز بمسافت ۳۳ کیلومتر، در عزلهٔ (السیابین)، از توابع استان تَعِز در کشور یمن در شبه جزیره عربستان.
جمعیت
جمعیت آن ( ۶۳۴۷ ) نفر (۲۱ خانوار) می‌باشد.
پسی زن برزنجیر
پسی زن برزنجیر یک ستاره است که در صورت فلکی آندرومدا قرار دارد.
جمال علیوی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کروتونه، باشگاه ورزشی الخریطیات، باشگاه فوتبال پروجا، باشگاه فوتبال الوداد کازابلانکا، باشگاه فوتبال کاردمیر قره‌بوک‌اسپور، باشگاه فوتبال نانت، باشگاه فوتبال المپیک لیون، باشگاه فوتبال سیون، باشگاه فوتبال متس، و باشگاه فوتبال کاتانیا اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال مراکش بازی کرده‌است.
فلده
فلده یک شهر در آلمان است که در رندسبورگ-اکرنفورده واقع شده‌است. فلده ۲٬۰۷۲ نفر جمعیت دارد.
دهستان راین
راین، دهستانی است از توابع بخش راین شهرستان کرمان در استان کرمان ایران.
جمعیت
براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت آن ۲٬۱۹۵نفر (۵۶۷خانوار) بوده‌است.
فرانسیسکو رگیرو
فرانسیسکو رگیرو (Francisco Regueiro؛ زادهٔ August 2, 1934) یک کارگردان فیلم، و فیلم‌نامه‌نویس اهل اسپانیا است.
تیم ویلسون (سیاستمدار استرالیایی)
تیم ویلسون (Tim Wilson؛ زادهٔ ) سیاست‌مدار پیشین اهل استرالیا و عضو حزب لیبرال استرالیا که از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲ به عنوان عضو فدرال گلدستین در مجلس نمایندگان استرالیا خدمت نمود.
فرانسیسکو رگیرو
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است می‌توان به عشق خوب اشاره نمود.
تیم ویلسون (سیاستمدار استرالیایی)
ابتدای زندگی
وی در روز ۱۲ مارس ۱۹۸۰ در پراهران، ویکتوریا به دنیا آمد. پدربزرگ مادری وی که از بازماندگان نسل‌کشی ارمنی‌ها بود از ارمنستان به استرالیا مهاجرت نمود.
کمیته نظارت
کمیته نظارت (Supervisory board) یا هیئت نظارت، گونه‌ای هیئت مدیره است، گاهی سهام‌داران یک شرکت سهامی، گروهی از مدیران غیراجرایی (غیرموظف) را انتخاب می‌کنند، که وظیفه اعضای هیئت مدیره را برعهده دارند. این گروه که کمیته نظارت نام دارد، مدیران اجرایی شرکت را استخدام کرده و مدیرعامل را انتخاب می‌کنند، همچنین به صورت هفتگی، بر عملکرد مدیرعامل و تیم مدیران اجرایی شرکت، نظارت می‌نمایند.
در بعضی از کشورهای اتحادیه اروپا و شرق آسیا ساختار راهبری دولایه‌ای رواج دارد. در این ساختار، دو هیئت جداگانه تعریف می‌شود، که هیئت عالی‌تر سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری کلان را برعهده دارد و هیئت پایین‌تر به اداره کارهای اجرایی می‌پردازد. ولی در دیگر کشورها (از جمله ایران) عمدتا ساختار راهبری تک‌لایه‌ای (یک هیئت مدیره) رواج دارد.
جایزه بزرگ بلژیک ۱۹۵۳
جایزه بزرگ بلژیک ۱۹۵۳ (1953 Belgian Grand Prix) یک مسابقهٔ موتوری در رشتهٔ اتومبیل‌رانی فرمول یک بود که در تاریخ ۲۱ ژوئن ۱۹۵۳ در اسپا-فرانکورشان واقع در اسپا، بلژیک برگزار شد. این گراند پری در میان ۹ گراند پری در فصل ، مسابقهٔ شمارهٔ ۴ بود.
در این مسابقه که در ۳۶ دور و به مسافت ۵۰۸٫۳۲۰ km برگزار شد، پول پوزیشن توسط خوان مانوئل فانخیو کسب شد و سریع‌ترین زمان برای طی یک دور پیست که برابر با ۴:۳۴٫۰ بود نیز توسط خوزه فریلان گونزالز به ثبت رسید.
آلبرتو اسکاری از تیم فراری، لوییجی ویلورزی از تیم فراری و آنوفره ماریمون از تیم مازراتی به‌ترتیب مقام‌های اول تا سوم مسابقه را کسب کردند.
منطقه سرگرمی تورنتو
منطقه سرگرمی تورنتو (Toronto Entertainment District) منطقه ای در مرکز شهر تورنتو، انتاریو، کانادا است. در اطراف خیابان کینگ (تورنتو) بین خیابان یونیورسیتی (تورنتو) و خیابان اسپادینا متمرکز شده‌است. این شهر خانه تئاترها و مراکز هنرهای نمایشی، تورنتو بلو جیز، و مجموعه ای از جاذبه‌های فرهنگی و خانوادگی است. این منطقه همچنین محل بسیاری از کلوپ‌های شبانه در مرکز شهر تورنتو بود اما امروزه این کلوب‌ها بیشتر به خیابان کینگ در غرب خیابان اسپادینا در کنار منطقه سرگرمی نقل مکان کرده‌اند.
نزیله (دهستان)
جمعیت
جمعیت آن (۹۸۸ ) نفر (۲۰ خانوار) می‌باشد.
تونی آبویانتس
تونی آبویانتس (Tony Aboyantz؛ January 21, 1928 – November 10, 1992) کارگردان فیلم اهل ارمنستان بود.
زندگی‌نامه
وی در ۲۱ ژانویه ۱۹۲۸ در کراسنودار به دنیا آمد و در ۱۰ نوامبر ۱۹۹۲ در سن ۶۴ سالگی در پاریس درگذشت.
گیلاس باربادوس
ویژگی‌ها
گیاهانی درختی یا درختچه‌ای. بالارونده یا مستقل. خشکی پسند. برگ‌ها متقابل، دارای دمبرگ یا بدون دمبرگ، فاقد عطر مشخص، ساده. پهنک برگ یکپارچه، با رگبرگ‌های پرمانند. برگ‌ها دارای گوشوارک یا بی گوشوارک. گوشوارک‌ها جدا از یکدیگر یا دارای رشد هماهنگ، اغلب ناقص، بزرگ. حاشیه پهنک برگ یکپارچه.
پهنک برگ دارای قسمت پشتی و شکمی مشخص یا دورو یا مرکزی. دارای روپوست لیزاب‌دار یا فاقد آن. روزنه‌ها عمدتاً محدود به یک سطح برگ یا روی هر دو سطح برگ، پاراسیتیک یا آنوموسیتیک. دارای کرک، غیرغده‌ای و غده ای، تک یاخته ای یا چندیاخته ای. پهنک برگ فاقد مجاری ترشحی. رگبرگ‌های کوچکتر فاقد سلول‌های انتقال دهندهٔ آبکش (در جنس Malpighia).
تپه کوئیک حاتمی
تپه کوئیک صیفوری مربوط به هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد است و در شهرستان سرپل ذهاب، بخش مرکزی، دهستان حومه سرپل، ۲ کیلومتری جنوب غرب روستای کوئیک، صیفوری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۴۸۳۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
فوجیوارا نو تیکا
فوجیوارا نو تیکا (Fujiwara no Teika؛ زاده ۱۱۶۲ درگذشته September 26, 1241) یک زبان‌شناس اهل ژاپن بود.
روث کیلب
روث کِـیـلِـب (Ruth Caleb؛ زادهٔ May 13, 1942) تهیه‌کننده تلویزیونی و تهیه‌کننده فیلم است.
از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته‌است، می‌توان به اوپنهایمر و آخرین چاره اشاره نمود.
نشم (یمن)
نشم  به عربی ( النشَم )، روستایی است در ناحیهٔ (مخلاف کبود)، واعمال وصاب العالی، در عزلهٔ (بنی النشم) از توابع استان عَدَن در کشور یمن در شبه جزیره عربستان. جمعیت آن ۵۵۷ نفر (۱۹ خانوار) می‌باشد.
جاش مورفی
جاشوا مورفی (Josh Murphy؛ زادهٔ February 24, 1995) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
جان فلچر (نمایش‌نامه‌نویس)
جان فلچر (John Fletcher؛ ۱۵۷۹ – ۱۶۲۵) نمایش‌نامه‌نویس اهل انگلستان بود.
جاش مورفی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ویگان اتلتیک، باشگاه فوتبال نوریچ سیتی، و باشگاه فوتبال میلتون کینز دونز اشاره کرد.
جان فلچر (نمایش‌نامه‌نویس)
وی که تأثیریافته و پیرو ویلیام شکسپیر بود یکی از تأثیرگذارترین و محبوب‌ترین نمایش‌نامه‌نویسان دوران خودش بود، فلچر سه نمایش‌نامه با همکاری ویلیام شکسپیر نوشته است.
جاش مورفی
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۸ سال انگلستان، زیر ۱۹ سال انگلستان، و زیر ۲۰ سال انگلستان بازی کرده‌است.
دوران ملی
جاش و جیکوب در اکتبر ۲۰۱۲ به تیم ملی فوتبال زیر ۱۸ سال انگلستان دعوت شدند و اولین بازی ملی زیر ۱۸ سال خود را در پیروزی ۱–۰ مقابل تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال فنلاند در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۲ انجام دادند.
سپس در اوایل سال ۲۰۱۳، جاش و جیکوب هر دو به تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال انگلستان دعوت شدند و اولین بازی ملی زیر ۱۹ سال خود را در برد ۳–۱ مقابل تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال دانمارک انجام دادند. سپس در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۳، جاش اولین گل ملی زیر ۱۹ سال انگلستان خود را در پیروزی ۴–۱ مقابل تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال مجارستان به ثمر رساند.
در اواخر سال ۲۰۱۴، جاش به تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال انگلستان فراخوانده شد و در اولین بازی خود در ۵ سپتامبر ۲۰۱۴، در پیروزی ۶–۰ مقابل تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال رومانی گلزنی کرد.
زندگی شخصی
وی برادر دوقلوی دیگر فوتبالیست حرفه‌ای، جیکوب مورفی است.
دایی او نیز تامی پارکین، بازیکن بازنشسته باشگاه فوتبال ایپسویچ تاون است.
واکنش انامین استورک
واکنش انامین استورک یک نام واکنش آلی است که طی آن یک انامین به یک پذیرنده غیر اشباع کربونیل-آلفا، بتا مانند واکنش مایکل، اضافه می‌شود. این فرآیند طی سه مرحله زیر صورت می‌گیرد:
این واکنش به افتخار شیمیدان آمریکایی گیلبرت استورک نام‌گذاری شده است.
بندر ریز
بندر ریز، روستایی از توابع بخش جبالبارز جنوبی شهرستان عنبرآباد در استان کرمان ایران است.
دهستان کویرات (کرمان)
دهستان کویرات (کرمان) نام دهستانی در بخش چترود شهرستان کرمان، استان کرمان در ایران است. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۷۳۷ نفر (۱۹۸۸ خانوار) بوده‌است.
بندر ریز
جمعیت
این روستا در دهستان نرگسان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۹۵ نفر (۴۴خانوار) بوده‌است.
تسخینوالی
تسخینوالی, پایتخت جمهوری اوستیای جنوبی است. (تلفظ حرف Ц در آغاز این نام «تس» است)
نام
نام دیگر آسی شهر چربا است. امروزه آسی‌ها «ی» را از پایان نام شهر زدوده‌اند که در زبان گرجی حالت فاعلی می‌بخشد. «تسخینوالی نامی از ریشهٔ گرجی است و معنای آن ممرزستان است. این شهر از سال ۱۹۳۴ تا ۱۹۶۱ استالینیری نامیده می‌شد که به نام ژوزف استالین اشاره دارد.
تاریخ
تسخینوالی نخستین بار در عصر برنز مسکونی شد. در زمان ستیزه گرجستان-اوستیا یکی از صحنه‌های تنشهای قومی بین گرجیها و نیروهای اوستی بود.
فلدهورشت
فلدهورشت یک شهر در آلمان است که در Stormarn واقع شده‌است. فلدهورشت ۵۹۷ نفر جمعیت دارد.
سبیلک
سبیلَک در یک ماهی عبارت است از یک اندام حسی باریک و ریش مانند در نزدیکی دهان جانور. از جمله ماهی‌هایی که سبیلک دارند می‌توان به گربه‌ماهی‌سانان، ماهی کپور، بزماهیان، بی‌فک‌ماهی‌ها، ماهیان خاویاری، گورخرماهی و برخی گونه‌های کوسه (مانند کوسهٔ پرستار) اشاره کرد. درون سبیلک عناصر شناسایی مزه‌های اصلی وجود دارد و ماهی به کمک آن در آب‌های تیره و کدر، خوراک خود را پیدا می‌کند.
سبیلک می‌تواند در بخش‌های مختلفی از سر ماهی وجود داشته باشد، سبیلک‌های آرواره‌ای در دو سمت دهان ماهی وجود دارد. برخی از سبیلک‌ها هم تا سوراخ بینی ادامه دارند.
محمود شحود
وی همچنین در تیم ملی فوتبال لبنان بازی کرده‌است.
انون (ترکیب شیمیایی)
انون‌ها دسته‌ای ترکیبات شیمیایی غیر اشباع هستند که از یک هیدروکربن غیر شباع شامل یک پیوند دوگانه که دارای یک گروه کربونیل است، تشکیل شده‌است. ساده‌ترین انون موجود متیل وینیل کتون است.
امیل شامپیون
امیل شامپیون (Émile Champion؛ – 1921) دونده ماراتن اهل فرانسه بود.
والونئیک اسید دولاکتونی
والونئیک اسید دولاکتونی با فرمول شیمیایی C۲۱H۱۰O۱۳ یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۴۷۰٫۲۸ g/mol می‌باشد.
فهرست دفاتر و نمایندگی‌های ایران در خارج
جستارهای وابسته
فهرست سفیران ایران
نادر المیاغری
نادر المیاغری (Nadir Lamyaghri؛ زادهٔ February 13, 1976) بازیکن فوتبال اهل مراکش بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال الوحده امارات، باشگاه فوتبال حسینیه اکادیر، و باشگاه فوتبال الوداد کازابلانکا اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال مراکش بازی کرده‌است.
شاتیلون، واله دائوستا
شاتیلون، واله دائوستا (به ایتالیایی: Châtillon) یک کومونه در ایتالیا است که در واله دائوستا واقع شده‌است.
مایترو دو تامپ
متر دو تان یک شرکت ساعت‌سازی سوئیسی است که در سال ۲۰۰۸ میلادی در شهر ژنو، سوئیس تأسیس شد. کلکسیون ساعت‌های این شرکت، تنها مختص ساعت‌های گران‌قیمت مردانه می‌شوند.
شاتیلون، واله دائوستا
خصوصیات
شاتیلون ۳۹٫۷۷ کیلومترمربع مساحت و ۴٬۹۶۶ نفر جمعیت دارد و ۵۴۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
مایترو دو تامپ
ساعت‌های کلکسیون مایترو دو تامپ توسط سه تن از مشهورترین ساعت‌سازان جهان به نام‌های کریستفر کلارت، راجر دوبوئیس و پیتر اسپیک‌مارین، طراحی و ساخته می‌شوند.
فصل اول
در سال ۲۰۰۸ میلادی، با بیش از ۷۰۰ قطعه تشکیل‌دهنده، اولین ساعت ساخته‌شده توسط شرکت مایترو دو تامپ به نام تجارتی فصل اول (Chapter One)، به بازارهای جهانی عرضه شد. قیمت پایه آن ۴۰۰هزار دلار، قیمت‌گذاری شد.
فصل دوم
دومین ساعت ساخته‌شده توسط شرکت مایترو دو تامپ به نام تجارتی فصل دوم (Chapter Two) به زودی در بازارهای جهانی عرضه خواهد شد. این ساعت هنوز قیمت‌گذاری نشده‌است.
محوطه اوجاق آلتی
محوطه اوجاق آلتی مربوط به هزاره سوم و ۲ قبل از میلاد است و در شهرستان مراغه، بخش سراجو، دهستان سراجوی شرقی، ۱ کیلومتری روستای بیانلوجه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۵۲۲۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
اچ‌دی ۱۹۰۶۴۷
اچ‌دی ۱۹۰۶۴۷ یک ستاره است که در صورت فلکی کمان قرار دارد.
فراتاگون
فراتاگون (Phratagone) نام یکی از زنان داریوش بزرگ که دختر آرتان است و داریوش از او دو پسر به نام‌های ابروکومس (Abrokomas) و هیپرانت (Hyperantes) داشت. باید گفت که فراتاگون نوهٔ ویشتاسب و در حقیقت برادرزادهٔ داریوش بوده‌است و پس از مرگ آرتان چون او را فرزند دیگری نبود، تمام اموالش به عنوان جهیزیه به دخترش فراتاگون رسید.
تیغ سیاه (عنبرآباد)
جمعیت
این روستا در دهستان نرگسان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۷۹ نفر (۲۱۰خانوار) بوده‌است.
بن تنیسن
این انیمیشن در ایران بسیار محبوب بوده و دوبلور فارسی بن تن آقای احسان مهدی هستند.(سری کلاسیک و نیروی بیگانگان)و دوبلور بن تن بیگانه تمام عیار آقای مهرداد رییسی هستند که در انجمن گویندگان جوان(گلوری) دوبله شده است
آویگدور داگان
آویگدور داگان (Avigdor Dagan; June 30, 1912 – 1912:06:30, May 28, 2006) نویسنده، نمایشنامه‌نویس، مترجم ادبی و دیپلمات چک-اسرائیلی بود. قبل از اقتباس از نام عبری در سال ۱۹۵۵، نام او ویکتور فیشل، داگان بود، که با کلمه عبری دَگ (ماهی) مرتبط است، ترجمه تقریبی فیشل به عنوان مخفف "ماهی".
نشان ملی کوزوو
نشان ملی جمهوری کوزوو معرفی شد اما هنوز به طور رسمی به تصویب نرسیده است. این نشان پس از اعلام استقلال یک جانبه کوزوو از صربستان توسط پارلمان کوزوو در پایتخت این کشور در ۱۷ فوریهٔ ۲۰۰۸ رسمیت یافت. در این نشان شش ستاره سفید در یک قوس فوق آسمان نقشه کوزوو دیده می‌شود. این نشان اقتباسی از پرچم کوزوو است.
آدریان گونزالس (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۷۶)
آدریان گونزالس (Adrián González؛ زادهٔ November 20, 1976) بازیکن فوتبال اهل آرژانتین است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ال پورونیر، باشگاه ورزشی سن لورنسو آلماگرو، باشگاه فوتبال بانفیلد، باشگاه فوتبال آرسنال ساراندی، و باشگاه فوتبال سائو پائولو اشاره کرد.
پایتون گیت
پایتون گیت، واکنش طعنه‌آمیز کاربران شبکه‌های اجتماعی به سخنان داوود دومیری گنجی، استاد دانشگاه صنعتی بابل، در جلسه با سید ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران، است. در این جلسه دومیری گنجی می‌گوید با برنامهٔ پایتون می‌توان تحولات آینده در زمینه‌های مختلفی همچون نظامی، سیاسی و اقتصادی را پیش‌بینی کرد. او از پایتون که یک زبان برنامه‌نویسی است به عنوان «یک شبکه قدرتمند جهانی» نام می‌برد. این اظهارات و توصیفات بی‌پایه و اشتباهی که از زبان برنامه‌نویسی پایتون می‌شود، موجی از انتقادات در میان چهره‌های دانشگاهی، سیاسی و فعالان مدنی به دنبال داشت.
جلسه
ویدیویی روز چهارشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۲ از برنامه‌ای با عنوان «نشست با جمعی از دانشمندان یک درصد برتر جهان» در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که نشان می‌دهد داوود دومیری گنجی، استاد دانشگاه صنعتی بابل، از پایتون که یک زبان برنامه‌نویسی است به عنوان «یک شبکهٔ قدرتمند جهانی» نام می‌برد که با استفاده از آن می‌توان روندهای آینده را در حوزه‌هایی از پزشکی تا سیاسی، پیش‌بینی کرد. در این جلسه سید ابراهیم رئیسی از سخنان داوود دومیری گنجی استقبال و یاداشت برداری کرد و قول پیگیری داد.
عبارت «دانشمندان یک درصد برتر جهان» ترجمه غلط «highly cited researchers» است که معنای درست آن «پژوهشگران پراستناد» می‌شود، چهره‌هایی که مقالاتشان با توجه به ارجاعات متعددی که به آنها داده می‌شود در مقایسه با سایر مقالات جزو یک درصد برتر هستند.
الگوریتم شاموس-هویی
الگوریتم شاموس-هویی (Shamos–Hoey algorithm) گونه‌ای از الگوریتم‌ها است.
روش
۱- نقاط را به دو دسته که هر دسته شامل n/2 نقطه است تقسیم می‌کنیم.
پایتون گیت
واکنش‌ها
محمد فاضلی، جامعه‌شناس و استادیار سابق دانشگاه شهید بهشتی، به این رخداد واکنش نشان داد و در توییتر نوشت «باید ترسید از هزاران جلسه‌ای که در آنها مقامات در معرض دانشمندان پایتونی قرار می‌گیرند؛ پایتونیسم منطق برنامه‌ریزی می‌شود؛ و سیاست‌های پایتونی پنهان و آشکار وضع و اجرا می‌شوند.»
الگوریتم شاموس-هویی
روش
۲- هر زیر مسئله را به صورت بازگشتی حل می‌کنیم و لذا برای هر کدام یک پوسته محدب تولید می‌شود. این دو پوسته را c1 و c2 می‌نامیم.
پایتون گیت
واکنش‌ها
محمود صادقی، عضو پیشین مجلس شورای اسلامی، در صفحه شخصی خود در توییتر، این سخنان را نشان‌دهنده «سطح نخبگانی دانست که به دولت مشورت می‌دهند.» عباس صالحی، وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز نسبت به پیامدهای ترویج جعلیات و ادعاهای غیرعقلانی در سطوح عالی کشور هشدار داد.
الگوریتم شاموس-هویی
روش
۴- اگر p€c2 باشد آنگاه (نقطه pهم داخل c1 و هم داخل c2 است): دو مجموعه از نقاط c1 و c2 حول p که یک نقطه داخلی است مرتب هستند لذا می توان آنها را ادغام کرده و سپس قسمت سوم الگوریتم گراهام را روی آنها اجرا کرد.
۵- اگر p€c2 نباشد آنگاه دو نقطه مماسی از p نسبت به c2 را محاسبه کرده لذا c2 به دو قسمت پوسته داخلی زاویه مماسی و پوسته خارجی زاویه مماسی تقسیم می‌شود. نقاط قسمت داخلی زاویه مماسی از c2 را حذف کرده و لذا نقاط قسمت خارجی قسمت زاویه مماسی از c2 و کل نقاط c1 حول p مرتب هستند با ادغام آنها و اجرای قسمت سوم الگوریتم گراهام می توان پوسته محدب نهایی را تشکیل داد.
پایتون گیت
واکنش‌ها
سید محمد طبیبیان، اقتصاددان نیز نوشت «این دانشمند نمی‌داند که پایتون یک نرم‌افزار کدنویسی کامپیوتر معمولی و متعارف است و بسیاری از دانشجویان دوره کارشناسی داخل هم با آن آشنا هستند. یک شبکه جهانی نیست و هیچ‌کدام از کارهایی هم که ایشان فکر می‌کند را انجام نمی‌دهد. اگر این ردیف برتر یک درصد دانشمندان جهان هستند تو خود حدیث مفصل بخوان در مورد بقیه ۹۹ درصد.»
سعید محمد، فرمانده پیشین قرارگاه خاتم‌الانبیا نوشت «سیا برای فروپاشی یکی از کشورهای بلوک شرق در جنگ سرد، یک جاسوس را در بالاترین سطح در سیستم انتصابات آن کشور نفوذ داده بود که مأموریت وی به‌کارگیری افراد ناکارآمد و غیر متخصص در پست‌های کلیدی بود.»
مامیکون مناتساکانیان
مامیکون مناتساکانیان (Մամիկոն Մնացականյան؛ زادهٔ ۱۹۴۲) ریاضی‌دان، و استاد دانشگاه اهل ارمنستان است.
تئوتیئواکان
تئوتیئواکان یا تئوتیهواکان نام مکان باستانی بزرگی‌است در حوزهٔ آبگیر مکزیک که بزرگترین هرم‌هایی که پیش از ورود اسپانیاها بدین سرزمین ساخته‌شده‌است در آن جای دارد. جدای از ویژگی هرم مانند شهر تئوتیئواکان، آن شهر به دلیل ساختار پیچیده اش، دارا بودن ساختمان‌های چند طبقه، و خیابانی بنام خیابان مرگ و نیز بخش کوچکی از نقاشی‌های دیواری خارق‌العاده‌ای که به طرز اعجاب‌انگیزی حفظ شده‌اند دارای اهمیتی انسان شناسانه و بسزایی می‌باشد.
تئوتیئواکان از نیمه نخست هزارهٔ یکم در اوج و بزرگترین شهر قاره آمریکا پیش از اکتشاف این قاره به دست اروپاییان بود. در اوج خود این شهر ۱۰۰ هزار باشنده را در خود جای می‌داده‌است. این شهر بر سراسر آمریکای میانه نفوذ داشته‌است. مردمان آن به احتمال از گروه‌های نژادی ناهوا، اتمی و توتوناک بوده‌اند.
این بخش تاریخی امروزه در شهرداری سن خوان در ایالت مکزیک جای گرفته‌است و در حدود ۴۵ کیلومتری شمال خاوری مکزیکو سیتی است. این بخش تاریخی ۸۳ کیلومتر مربع گستردگی دارد و از ۱۹۸۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت‌است. با مختصات ۵۰ '۳۷. ۶۸ «wº ۹۸»N۳۳' ۴۱º ۱۹
بعلاوه، شهر تئوتیئواکان به دلیل سبک سفالین منحصر بفرد خود و دارا بودن ابزار خوب ابسیدین قدر و منزلتی بالا و کارایی گسترده پیدا کرد و در کتب آمریکای میانه به اصطلاح شهر «نازک‌نارنجی» معروف شده‌است.
تاریخ
اینطور فرض می‌شود که ساخت این شهر حدود ۱۰۰ سال قبل از میلاد شروع شده و تا حدود ۲۵۰ سال بعد از میلاد ادامه داشته‌است. ساخت این شهر تا حدود قرن هفتم یا هشتم میلادی به طول انجامید، اما آثار تاریخی اصلی آن غارت شدند و به‌طور ناخودآگاه ۵۵۰ سال بعد از میلاد کل شهر در آتش سوخت. شاید بهتر باشد اینطور بگوئیم که در اولین نیمه از هزاره اول بعد از میلاد و در زمان اوج شهر تئوتی وکان، آن شهر جزو بزرگترین شهرهای آمریکایی ـ کلمبیایی قدیم با جمعیتی حدود ۱۲۵ هزار نفر یا حتی بیشتر بوده‌است که این امر حداقل آن را در بین ۶ شهر بزرگ دنیا در آن دهه قرار داده بود. دولتمردان این شهر در منطقه کوهستانی مکزیک و حول و حوش اولین قرن بعد از میلاد کانون مذهبی جدیدی را پایه‌گذاری کردند. در نتیجه شهر تئوتی وکان به عنوان بزرگترین و معروفترین مرکز مذهبی در دنیای جدید عصر خود معرفی شد. شهر مذکور حتی دارای خانه‌های چند طبقه بود تا بدین وسیله بتواند جمعیت عظیمی را در خود جای دهد. تمدن و فرهنگ پیچیده آن که مرتبط با موقعیت خاص آن زمین بود همچنین به نام‌های تئوتی واکان و تئوتی واکانو نیز خوانده می‌شد. همچنین یکی از صحبت‌های بحث‌برانگیز آن دوران مذاکره بر سر این مطلب بود که آیا تئوتی وکان مرکز ایالت امپراطوری قرار بگیرد یا نه! که پیامد آن خبر در کل آمریکای میانه همچون شهر وراکروز مایا به خوبی ثبت شده‌است.
آزتک‌ها بسیار تحت تأثیر این شهر قرار گرفتند. همچنین اقوام مختلف ساکن در شهر تئوتی وکان موضوع بحث محافل قرار گرفتند. برخی از اقوام ساکن در آن شهر بزرگ اقوامی همچون: ناحوا، اوتومی، یا توتوناک بوده‌اند. پژوهشگران همچنین بیان کرده‌اند که تئوتی وکان دولتی چند ملیتی بوده‌است. شهر اصلی تئوتی وکان و آثار تاریخی معروف آن در حال حاضر در شهرداری سان جوان آن شهر که یکی از ایالات مکزیک می‌باشد، و تقریباً در ۴۵کیلومتری (۲۵ مایلی) شمالی‌ترین شهر مکزیک قرار گرفته، واقع شده‌اند. زمین‌های آن ناحیه حدود ۸۳ کیلومتر مربع (۳۲ مایل مربع) از سطحی صاف و مسطح را دربر گرفته‌اند؛ که در سال ۱۹۸۷ میلادی قسمتی از آن ناحیه به عنوان میراث جهانی سازمان یونسکو قرار داده شد. این منطقه پربیننده‌ترین منطقه باستان‌شناسی در میان مناطق مکزیک می‌باشد.
نام تئوتی واکان به وسیلهٔ آزتک‌های ناحواتی زبان قرن‌ها بعد از سقوط شهر به این شهر داده شد. این نام با معنی «محل تولد خدایان» متبلور می‌شود. این بازتاب اسطوره خلقت ناحواها می‌باشد که طبق نظریه آن‌ها در تئوتی وکان رخ داده‌است. تئوتی وکان یک اسم ناحواتی یا آزتکی به معنای «محل استقرار کسانیکه جاده خدایان در دست آنهاست» می‌باشد.
این بدان دلیل است که آزتک‌ها معتقد بودند که خدایان تمام دنیا را در آن محل خلق کرده‌اند. نام انتخاب شده آن‌ها به صورت تئوتی واکان در زبان ناحواتی با لهجه هجایی «وا» تلفظ می‌شود.
با کنوانسیون‌های املایی نرمال لهجه ناحواتی، ما نمی‌توانیم در اینجا لهجه مورد نظر را برای شما به نگارش درآوریم. هر دوی این تلفظات و تلفظ اسپانیایی (تئوتی واکان) استفاده می‌شوند و هر دو حالت هجایی در این نام‌ها دیده می‌شوند.
در کل نام اصلی شهر نامعلوم می‌باشد. اما در متون هیروگلیف از ناحیه مایا بنام پوح یا «مکان آلات موسیقی» آمده‌است. این نشان می‌دهد که مایا از دوره کلاسیک با نام تئوتی وکان یا همان منطقه آلات موسیقی همچون دیگر شهرهای کلاسیک آن دوران در مکزیک مرکزی شناخته می‌شده‌است. مثل اسامی شهرهای تولان قابل سکونت همچون: تولان، تولاـ هیدالگو و کولولا. این نامگذاری در اوایل قرن بیستم ایجاد سردرگمی‌کرد. در حالیکه دانشمندان در مذاکره بودند که آیا تئوتی واکان یا تولا هیدالگو همان تولان توصیف شده در وقایع قرن شانزدهم می‌باشد. در حال حاضر این کاملاً مبرم و مشخص به نظر می‌رسد که شهر تولان می‌تواند به عنوان یک عبارت عمومی ناحوایی شناخته شود تا در هر توافق کلی بکار گرفته شود. در مفهوم آمریکای میانه از شهرسازی، تولان و دیگر معادل‌های زبانی که در ارتباط با بسته‌های نی و خیزران می‌باشند و بخشی از محیط زیستی دریاچه‌ها را از دره مکزیک و جمع کثیری از مردم آن شهر را پوشش می‌دهند، تنها به عنوان یک استعاره بکار گرفته می‌شوند.
آغاز
تاریخ اولیه شهر تئوتی وکان کاملاً اسرارآمیز و منشأ بنیان‌گذاری آن نامشخص می‌باشد. برای سالیان مدیدی باستان شناسان معتقد بودند آن شهر به وسیلهٔ تولتک‌ها ساخته شده‌است. این نظریه به متون دوران استعمار برمیگردد، همچون مستندات دوران فلورانس که به زمین‌های تولتک‌ها نسبت داده شده‌است. اگرچه واژه ناحواتی «تولتک» در حالت کلی به معنی «صنعتگر سطح پیشرفته» می‌باشد و همیشه هم اشاره به تمدن تولتک‌ها (که بر روی تمدن تولا و هیدالگو متمرکز شده) ندارد. به دلیل اینکه تمدن تولتک قرن‌ها پس از تمدن تئوتی وکان‌ها شکوفا شد مردم نتوانستند پایه‌گذاران این شهر را ببینند. در سال‌های گذشته شکل‌گیری شهرها، تعدادی از مراکز شهرها در مرکز مکزیک پدید آمد. مشهورترین آن‌ها بنام سوئی سوئملکو می‌باشد که در کرانه جنوبی دریاچه تلکس کوکو واقع شده‌است. پژوهشگران انتظار دارند که فوران آتشفشان زیتل احتمالاً باعث این شده که توده عظیمی از مردم از دره مرکزی خارج شوند و به دره تئوتی وکان مهاجرت نمایند. این طریق از سکنی گزیدن سبب سرعت بخشیدن یا تسریع رشدجمعیت تئوتی وکان شد.
دیگر پژوهشگران اظهار کرده‌اند که ۴ نفر از مردم توتوناک جزو پایه‌گذاران شهر تئوتی وکان بوده‌اند. مدارکی معتبر وجود دارد که حاکی از آنند حداقل برخی از کسانی که در تئوتی وکان زندگی می‌کرده‌اند با تحت تأثیر قرارگرفتن تمدن تئوتی وکان‌ها، شامل تمدن مردم زاپوتک، میکس تک و مایا از این منطقه مهاجرت کرده‌اند. پایه‌گذاران شهر تئوتی وکان از امتیاز جغرافیایی این شهر دریاچه‌ای مکزیک بهره برده‌اند. از زمین باتلاقی که آن‌ها در آن بسترهایی را بنام چینا مپس در آن ایجاد کردند گرفته تا مکان‌های دیگر، که این مورد، فرم دهی کانال‌ها را سبب شد و اساساً کار قایقهای حمل و نقل مواد غذایی از مزارع اطراف شهر به داخل شهر را آسان و از ایجاد ترافیک جلوگیری کرد. اولین ساختمان بنا شده در شهر تئوتی وکان به قدمتی حدود ۲۰۰ سال قبل از میلاد برمی گردد. بزرگترین هرم بنا شده بنام هرم خورشید ۱۰۰ سال پس از میلاد کامل شد.
دوران اوج و شکوفایی
شهر تئوتی وکان یک مرکز صنعتی بود، یعنی تبدیل شده بود به خانه اصلی سفالگران، طلاسازان و صنعتگران بسیاری. تئوتی وکان به دلیل تولید تعداد بی‌شماری از صنایع آبسیدین معروف می‌باشد. تئوتی وکان‌های غیرباستانی بدون هیج علامت و نماد نوشتاری مجبور به ترک شهر شدند. دست نوشته‌های نقل قولی مایایی حاکی از آنند که اشراف‌زادگان تئوتی وکان پس از رونق شهر به آنجا مهاجرت کردند و احتمالاً به زور برخی از املاک آنجا را به تصرف خود درآوردند که این باعث دور شدن روستائیان از آن مناطق که تا نزدیکی هاندوراس پیش رفتند، شد. در کتیبه‌های مایا از یک نام مستعار با عنوان «جغد شاخدار» نام برده شده که گفته می‌شود آن برای بخشی از قانون تئوتی وکان در نظر گرفته شده بوده‌است. بدین صورت که این عنوان به فرمانروایانی داده می‌شد که بیش از ۶۰ سال حکمرانی می‌کردند و خویشان نزدیک خود را نیز به عنوان فرمانروایان تیکال و اوگزاکتان در گواتمالا منصوب می‌کردند.
ماسک شهر تئوتی وکان، دوره کلاسیک، موزه هنری والترز
پژوهشگران نظریات خود را در مورد فرهنگ باستانی تئوتی وکان و نقاشی‌های ناب دیواری آن و دیگر چیزها همچون نقاشی‌های دیواری واگنر (که در مجموعه‌ای خصوصی یافت می‌شود) و نیز کتیبه‌های رمزی مایایی (جهت حفظ از دسترس غارتگران) تئوتی وکان تفسیر و توصیف کرده‌اند. شاید یکی از دلایل به شهرت رسیدن شهر مذکور بین سال‌های ۴۵۰ و ۶۵۰ پس از میلاد، خلق نقاشی‌های دیواری منحصر به فرد آن باشد. هنرمندان نقاش در کل آمریکای میانه بی‌رقیب بودند. این نکته توسط نقاشان ایتالیایی دوره فلورانس و رنسانس بیان شده‌است.
نقاط ضعف
پژوهشگران معتقدند یکی از دلایل غارت و سوخته شدن شهر، حملات مهاجمان به آن در قرن هفتم یا هشتم می‌باشد. گرچه با مدارک جمع‌آوری شده بیشتری این نتیجه بدست آمد که آتش گرفتن شهر محدود به ساختمان‌ها و منازل مسکونی بود که اساساً مالک آن طبقه اشراف بودند. با این نظریه برخی بر این باورند که نابودی شهر و سوخته شدنش در آتش از شورش داخلی نشأت گرفته شده‌است. پژوهشگران می‌گویند به دلیل اینکه طبق برنامهٔ اولیه در ساخت شهر در ابتدا توجه خاصی به کاخ‌ها و معابد (یعنی اماکنی که توسط طبقات بالا مورد استفاده قرار می‌گرفتند) شده بود، در نتیجه تئوری حمله یک تئوری ناقص است. چونکه در تمامی زمین‌های داخل و خارج شهر اثر آتش‌سوزی دیده می‌شود، باستان شناسان به این نتیجه رسیده‌اند که شهر به‌طور یکپارچه در آتش سوخته شده‌است. علی‌رغم این تعاریف در حال حاضر این نتیجه حاصل می‌شود که گستردگی آتش تا ساختمان‌های مدنی که در امتداد خیابان مرگ بودند ادامه داشته‌است. به نظر می‌رسد برخی از مجسمه‌ها به طریقی هدفمند همراه با چارچوب‌های اطرافشان نابود شده‌اند. مدارکی جهت جمع‌آوری اطلاعات حول و حوش قرن ششم میلادی در آشنایی با برخی حمایت‌ها جهت فرضیه ناآرامی‌های داخلی شروع شد، تا بدین ترتیب دلیل کاهش یکباره جمعیت کشف شود. کاهش جمعیت شهر تئوتی وکان مرتبط با خشکسالی بلند مدتی بود که آن نیز خود بر اثر تغییرات آب و هوایی بین سال‌های ۵۳۵ تا ۵۳۶ پس از میلاد به وجود آمد. با کار دائم باستان شناسان بر روی مسئله کاهش بوم شناختی نظریه جدیدی بدست آمد که حاکی از آن بود: در بین اجساد مردگان قرن ششم درصد کثیری از آن‌ها را نوجوانان تشکیل می‌دادند که اثبات شده مرگ آن‌ها بر اثر سوء تغذیه بوده‌است. این یافته‌ها جدای از تئوری‌های دیگری که در بالا ذکر شد، می‌باشند. با این وجود، هر دو به افزایش تئوری جنگ و ناآرامی‌های داخلی دامن می‌زنند و همچنین می‌توانند از یک دوره کلی از خشکسالی و قحطی تأثیر گرفته باشند. دیگر شهرهای نزدیک مرکزی همچون کولوا، زوچیکالکو و کاکاکستلا برای پرکردن خلاء قدرت که با سقوط شهر تئوتی وکان آن‌ها نیز از بین رفتند با یکدیگر رقابت می‌کردند. آن‌ها احتمالاً خودشان را برخلاف مردم تئوتی وکان در برابر کاهش نفوذ و قدرت وفق پذیر کردند. در این زمین‌ها دو امر هنر و معماری به وسیلهٔ فرم‌های مختلف معماری شهر تئوتی وکان با یکدیگر رقابت می‌کردند. اما همچنین دو اصل نقش و نگارها و دست نوشته‌های گلچین از دیگر بخش‌های آمریکای میانه به خصوص در ناحیه مایا نابود شد. نابودی و ویرانی ناگهانی شهر تئوتی وکان برای مردم ایالت آمریکای میانه از دوران کلاسیک امری غیرعادی نبود. مورد دیگری وجود دارد که گفته شده برخی از مردم ایالت مایا از چاقی متشابهی در قرن‌های ذکر شده رنج می‌بردند، که پژوهشگران این امر را نیز متمایز از وقایع ویرانی دوران کلاسیک مایا نمی‌دانند در سال ۹۰۰ پیش از میلاد و حدود ۱۱۵۰ سال قبل از میلاد مردم شهر تویا نیز از چاقی مشابهی رنج می‌بردند. یکی دیگر از شهرهایی که در آن دوران تقریباً به کل ویران شده و در آتش سوخت شهری بنام زوچیکالکو است که در دره مورلاس واقع شده بود.
بردگوری تلخه دان ۲–۳-۴
بردگوری تلخه دان ۲–۳-۴ در شهرستان کوهرنگ، روستای تلخه دان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۲۸۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تئوتیئواکان
فرهنگ
مدارک باستان‌شناسی حاوی این مطلب اند که شهر تئوتی وکان شهری چند نژاده با مناطق مجزایی برای ساکنین اوتومی، زاپوتک، میکستک، مایا و ناحوا بوده‌است. همچنین مردم توتوناکس اظهار کرده‌اند که در ساخت این شهر دخیل بوده‌اند. آزتک‌ها نیز همین داستان را تکرار کرده‌اند، اما این ادعاها در یافته‌های باستان شناسان اثبات نشده‌اند. در سال ۲۰۰۱، ترنس کافمن با ارائه مدارک زبانشناسی اظهار کرد که یک نژاد بسیار مهم در شهر تئوتی وکان مربوط به نژاد توتوناکان‌ها یا زبانشناسی وابسته میکزه ـ زوکوان بوده‌است. او به این نکته اشاره کرد تا تأثیرات کلی زبان توتونکان‌ها و میکزه زوکوان‌ها را در تعداد دیگری از زبان‌های آمریکای میانه تفسیر کند. همان کسانیکه هیچ پیشینه تاریخی معروفی در تماس با دیگر گروه‌های ذکر شده در بالا نداشتند. دیگر پژوهشگران اظهار کرده‌اند که بزرگترین گروه از جمعیت احتمالاً مربوط به قبیله اوتومی‌ها بوده‌است و این بدان دلیل است که زبان اوتومی زبان شناخته شده و معروفی بود که در برخی نواحی اطراف شهر تئوتی وکان چه در دوره قبل و چه در دوره بعد از دوره کلاسیک و البته نه در دوران میانه بدان صحبت می‌شد. یک نقاشی دیواری هرآنچه که به عنوان بزرگترین الهه شهر تئوتی وکان شناسایی شد را نشان می‌دهد. در نشان اختصاری کتاب چاپ شده در سال ۱۹۹۲، یعنی یک دیکشنری که در آن به توصیف خدایان و نشانه‌های مکزیک باستان و نیز مایا و میلروتاب پرداخته شده نام ۸ خدا آمده‌است. در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
خدای طوفان (بزرگترین الهه)
که مقابل ابلیس پرپوش قرار می‌گرفت و یک خدای مهم در تئوتی وکان بود و هرم آن کاملاً نزدیک به هرم ابلیس پرپوش ساخته شده بود.
خدای ریش سفید و مسن
که در مقابل ابلیس جنگ قرار می‌گرفت. قبیله طاب تمایزی را بین دو خدای در نظر گرفته شده برای دو ابلیس عنوان شده در نظر گرفته بودند. محققان دیگر در دین و عقاید مذهبی اینچنینی (همچون جاگوار بدام افتاده) مشکوک می‌باشند.
خدای صبر
اتفاق آرایی که در بین نتایج پژوهشگران به چشم می‌خورد اینست که: خدای اصلی تئوتی وکان بزرگترین الهه آن نواحی بوده‌است.
طرح معماری ساختمان مدنی آن شهر یکی از اهرم برجسته می‌باشد. سیاستمدارانی که روی این ناحیه تمرکز کرده بودند جزء سرگروه‌های مذهبی سیاسی بوده‌اند.
یکی از ویژگی‌های شهر تئوتی وکان پذیرفتن قربانیان انسانی بوده‌است. همچون: اجزای بدن انسان‌ها و نیز قربانی کردن برخی از حیوانات که تمامی آن‌ها در هرم اصلی تئوتی وکان صورت می‌گرفته‌است.
پژوهشگران معتقدند که وقتی ساختمان‌ها ساخته و پیامد آن مجلل شدند، مردم از قربانی کردن انسان‌های دیگر به عنوان بخشی اهدایی ناراضی بودند.
معمولاً قربانی‌ها جنگجویان دشمنی بودند که در جنگ اسیر شده و برای این مراسم قربانی مذهبی به شهر آورده می‌شدند تا این اطمینان حاصل شود که قربانی کردن انسان‌ها مایه پیشرفت و رونق شهر می‌شود. برخی از قربانیان سرشان از تنشان جدا می‌شد، برخی قلبشان درآورده می‌شد، برخی دیگر با زدن چندین ضربه به سرشان کشته می‌شدند و بعضی هم با زنده سوزانده شدن.
حیواناتی هم که به عنوان قربانی و پیشکش برای حفظ قدرت و ارتش این شهر در نظر گرفته می‌شدند نیز در حالی که در قفس زندانی بودند، به‌طور زنده در آتش می‌سوختند. حیوانات در نظر گرفته شده برای این مراسم شامل: شیرکوهی، گرگ، عقاب، شاهین، جغد یا حتی مارهای سمی بودند. همچنین تعداد زیادی ماسک سنگی نیز در این شهر پیدا شد که پژوهشگران به اجماع عقیده داشتند آن ماسک‌ها برای مراسم خاکسپاری استفاده می‌شده‌اند. اگرچه برخی از پژوهشگران که در این مورد شک دارند اینطور عنوان کرده‌اند: «به نظر نمی‌رسد این ماسکها از مراسم خاکسپاری بجا مانده باشند.»
اقامتگاه
شهر تئوتی وکان ترکیبی از منازل مسکونی و تجاری بود. خانه‌های اشرافی معمولاً ترکیبی از چندین خانه بودند که چندین خانواده را در خود جای می‌داد، و نیز در برخی از این خانه‌ها مکان‌هایی طراحی شده بود که حدود ۶ یا حتی ۸ خانواده را در خود جای می‌داد. چنین محل‌های سکونت لوکسی عموماً از گچ ساخته شده بودند و تک تک دیوارها نیز به طرز استادانه‌ای با نقاشی‌های دیواری تزئین می‌شدند. این منازل ترکیبی یا بهتر بگوئیم این آپارتمان‌های چندین طبقه عموماً در مرکز شهر دیده می‌شدند. دریاچه پهناور ایالت مکزیک این امکان را برای مردم آن نواحی فراهم آورده بود که بتوانند در اطراف آن سکنی گزینند و نیز اتاق خواب‌های راحتی و تخت‌های گهواره‌ای نرم از لجن‌های باتلاقی آن ناحیه برای خود بسازند و نیز بین اتاق خواب‌ها کانال کشی کنند. دیگر بخش‌های این شهر به خانه‌های قبایل با نژادهای گوناگون و مهاجران اختصاص داده شده بود؛ و به‌طور معمول در این بخش‌ها به چندین زبان مختلف مکالمه می‌شد.
زمین‌های باستانی
دو مورد از آثار باستانی تئوتی وکان که حتی پس از ویرانی و نابودی آن شهر هم کاملاً از بین نرفتند، هرم خورشیدی و مکان باستانی دیوراما می‌باشند که درموزه تئوتی وکان نگهداری می‌شوند. بعد از سقوط شهر مردم زیادی از اقصی نقاط مکزیک به آن منطقه آمدند و به‌طور غیرقانونی در زمین‌های آن ساکن شدند. در زمان سکونت آزتک‌ها، شهر به یک زیارتگاه تبدیل شده بود و طبق افسانه تولانی‌ها، شهر تئوتی وکان مکانی بود که خورشید در آنجا خلق شده بود. امروزه، شهر تئوتی وکان یکی از بارزترین و قابل توجه‌ترین مکان‌های مکزیک برای جذب باستان شناسان می‌باشد.
عملیات خاکبرداری و تحقیق
در اواخر قرن هفدهم کارلوس دسی گوانزا وای جونگورا (۱۶۴۵ تا ۱۷۰۰) در اطراف هرم خورشید شروع به عملیات حفاری و خاکبرداری کرد. حفاری‌های باستان‌شناسی جزئی دیگری نیز در قرن نوزدهم صورت گرفت. در سال ۱۹۰۵ یک باستان‌شناس بنام لئوپولدو باتراس پروژه اصلی و بزرگی از حفاری و بازسازی را اجرا کرد. هرم خورشید برای برپایی جشن صدمین سالگرد جنگ مکزیک که در سال ۱۹۱۰ به استقلال رسید، تعمیر شد. حفاری‌های دیگر در سی اودادلا در دهه ۱۹۲۰ صورت گرفتند که با نظارت شخصی بنام مانوئل گامیو اجرا شد. دیگر بخش‌های این زمین در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ مورد حفاری و خاکبرداری قرار گرفتند. اولین پروژه بازسازی و حفاری که روی بخش بسیطی از یک ناحیه در این شهر صورت گرفت توسط شخصی بنام اینا و با نظارت جرج اکوستا از سال۱۹۶۰ تا ۱۹۶۵ صورت گرفت. این کار با اهداف پاکسازی خیابان مرگ، استحکام بخشیدن به ساختمان‌های مشرف در آن خیابان و عملیات حفاری و خاکبرداری از کاخ کوات زالپا پالوت صورت گرفت. طی این عملیات که بنام «صدا و نور» معروف شده بود، کارگران در سال۱۹۷۱ در زیر بخشی از زمین هرم خورشیدی درب ورودی یک تونل و یک سیستم غارمانند را کشف کردند. اگر پژوهشگران مدت‌های مدید بر این باور بودند که این غاری است کاملاً طبیعی، با بررسی‌های اخیر ثابت شد که تمامی این تونل به وسیلهٔ انسان‌ها ساخته شده‌اند. قسمت داخلی هرم خورشیدی هرگز به‌طور کامل حفاری نشدند. بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۲ برنامه اصلی دیگری از حفاری و بازسازی در هرم ابلیس پرپوش و کل خیابان مرگ صورت گرفت. اخیراً یک سری عملیات حفاری در هرم ماه نیز صورت گرفته که براساس خاکبرداری گسترده‌ای که در آن منطقه صورت گرفت، مدارک معتبری از فرهنگ آن شهر بدست آمد. در سال ۲۰۰۵ یک بارندگی صورت گرفت که پیامد آن کشف یک تونل ۳۳۰ فوتی زیر هرم بودو در مجاورت آن نیز هیچ پوششی برای درب ورودی تخصیص داده نشده بود. همچنین چندین حفره زیر زمینی نیز کشف شد. این تونل و چندین حفره درون آن در سال ۲۰۱۳ توسط یک رباط کنترلی بنام تلالوک ۱۱-TC و با نظارت باستان‌شناسی بنام سرجیو گومز چاوز (مدیر اجرایی پروژه تلالوکان) مورد بازبینی و تحقیق و تفحص قرار گرفت. در یکی از حفره‌ها، رباط گوی‌های عجیب زرد رنگی را پیدا کرد که دارای هسته‌ای سفالین از خاک شهر تئوتی وکان بودند که توسط اکسیداسیون پیریت و با لایه‌ای سفالین دربرگرفته شده بودند. اینور فرض شده که این گوی‌های در ابتدا فلزی بوده‌اند و به عنوان لوسترهایی پرنور و درخشنده بکار گرفته می‌شدند. فردی بنام جرج کوگیل از دانشگاه ایالت آریزونا اینطور نتیجه‌گیری می‌کند: «براستی که آن‌ها بی نظیرند، اما من هیچ ایده خاصی در مورد اینکه آن‌ها دقیقاً به چه کار می‌آیند ندارم.» از دیگر چیزهایی که در تونل زیرزمینی بخشی از هرم یافت شد ماسک‌هایی بود که با بلورهای کوارتز و یشم پوشیده شده بودند و در ظروف سفالین با قدمت ۱۰۰ سال قبل از میلاد جای داده شده بودند. تیم تحقیقاتی با کشف چنین نتایجی تشویق و ترغیب به جستجوی بیشتر در این تونل شد.
توضیحاتی در مورد ساخت شهر
ترکیب جغرافیایی شهر تئوتی وکان مثال خوبی از سنت آمریکای میانه در برنامه‌ریزی شهرها برای ساخت محل‌های مسکونی و الگوهای ساختمانی منحصر به فردی از دیدگاه معماران سرتاسر جهان می‌باشد.
شبکه شهری با برآورد °۵/۱۵ دقیقه منطقه شرق را به شمال وصل می‌کرد. این برآورد طبق فرضیه‌ای صورت گرفت که می‌گفت در تابستان هر سال خورشید در همان زاویه سال قبل طلوع می‌کند.