cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بزرگمهر
بُزرگمهر بُخْتَگان (سده ۶ میلادی) که با عنوان بزرگمهر حکیم از او یاد می‌شود، فرزند سوخرا و وزیر خسرو انوشیروان پادشاه ساسانی بود. او رئیس مشاوران ویژهٔ دربار و پاسبان شخصی شاه و رئیس دربار بوده‌است. منابع فارسی و عربی او را دارای خِرَد استثنایی و اندرزهای حکیمانه توصیف کرده‌اند. گزارش‌های نیمه‌افسانه‌ای از جایگاه او در شاهنامه و در اندازه‌ای کمتر در غرر ثعالبی و مروج‌الذهب مسعودی آمده‌است. از سوی خاورشناسان، بزرگمهر شخصیتی افسانه‌ای پنداشته می‌شود که به دلیل ناهمگونی نظرات دربارهٔ بزرگمهر در منابع اسلامی و ذکر نشدن نام وی در آثار پیش از اسلام است. برخی از پژوهشگران بزرگمهر را با برزویهٔ طبیب یکی دانسته‌اند که این نظر از سوی دیگر پژوهشگران رد شده‌است. برخی او را با «بُرْزْمِهر» یکی می‌دانند.
طبق گفته فردوسی و ثعالبی، بزرگمهر هنگامی که در مرو به تحصیل می‌پرداخت، به دربار انوشیروان فراخوانده شد. انوشیروان از او خواست تا خواب او را تعبیر کند؛ و بزرگمهر نیز به درستی این کار را انجام داد. همین امر سبب شد تا بزرگمهر به عنوان مشاور و وزیر شاه انتخاب شود. گشودن راز شطرنج، مهم‌ترین کار بزرگمهر وزیر بود. منابع دوران اسلامی، بزرگمهر را وزیر، دانشمند، قهرمان میهنی، دانای اسرار کشف نشده و آگاه از دانش‌های پزشکی و ستاره‌شناسی توصیف می‌کنند که این امر سبب شرمساری حکومت‌های هند و روم در برابر ایران بوده‌است. برترین آموزه‌های اخلاقی در آثار نویسندگان ایران به روایت‌های گونه‌گون به بزرگمهر نسبت داده شده‌است. خلفای عباسی برای موازنه میان اقوام قلمرو خلافت، همواره شیوهٔ ساسانیان را پیش چشم داشتند و روش انوشیروان و وزیر او، بزرگمهر را پی می‌گرفتند. بسیاری از نویسندگان عرب، پندهایی مشابه بزرگمهر را در آثار خویش آورده‌اند. از دیگر ابعاد شخصیتی بزرگمهر، مهارت پیشگویی و دانایی به رازهای نهان است. ایادگار وزرگمهر بختگان یا پندنامهٔ بزرگمهر بختگان، رسالهٔ مادیگان شترنگ یا وزارشن چترنگ از آثار بزرگمهر هستند. آثار دیگری مانند ظفرنامه، «باب برزویهٔ طبیب» در دیباچهٔ کلیله و دمنه و چندین اثر دیگر را نیز بدو منسوب می‌کنند.
در آثار گروهی از نویسندگان، بزرگمهر روزگار تیره‌ای را در پایان زندگانی داشته‌است. در این کتاب‌ها علت این امر، بدگمانی خسرو انوشیروان به او دانسته شده که به داستان‌های گوناگون آمده‌است. اما هنگامی که امپراتور روم شرقی، حکیمان ایران را به گشودن راز دُرج جواهر فراخواند، بار دیگر بزرگمهر آن راز را گشود و بدین‌ترتیب مورد بخشش پادشاه و توجه دوبارهٔ او قرار گرفت. خواجه نظام‌الملک در سیاست‌نامه زندگانی بزرگمهر را تا پس از سقوط ساسانیان، و غزالی در نصیحةالملوک داستان گسیل فرستاده از سوی بزرگمهر به نزد عمر برای آگاهی از شخصیت و منش او را روایت کرده‌است. دربارهٔ درگذشت بزرگمهر در منابع فارسی و عربی دورهٔ اسلامی، نظرات گوناگونی نقل شده‌است.
زمینهٔ تاریخی
پروانه پورشریعتی می‌گوید اسناد و شواهد مُهرشناسی، گزارش‌های دینوری و نهایه را تأیید می‌کند: خاندان کارن به‌عنوان اسپهبدان شرق منصوب شده بودند که در روزگار فرمانروایی خسرو اول انوشیروان، نه‌تنها خراسان بلکه بخش‌هایی از طبرستان را نیز دربرمی‌گرفت. از پنج پسر زرمهر سوخرا، یکی با نام «دادمهر» شناخته می‌شود، که روشن است نسخه‌ای کوتاه‌شده از «دادبرزمهر» است. بازسازی یوستی از هویت دادمهر، او را به ۵۵۸–۵۷۵ م می‌رساند، که با سایرِ منابعِ ادبیِ افزون بر مستندات یوستی تأیید می‌شود. از میان سه شخصیتی که فردوسی به‌عنوان مقام‌های بلندپایه در دولت خسرو اول معرفی می‌کند، شخصیت‌هایی هستند که سپس‌تر توسط هرمز چهارم به قتل رسیدند، و یکی از آنان برزمهر بود. این برزمهر پیشتر در میان پسران سوخرا در روزگار سلطنت قباد یاد شده‌است. به‌گفتهٔ ثعالبی، هنگامی‌که قباد از جنگ علیه هپتالیان بازگشت، بزرگان، موبدان، و نیز جاماسپ تصمیم گرفتند که قباد را به‌عنوان پادشاه بپذیرند تا از جنگ داخلیِ دیگری جلوگیری کنند مشروط بر اینکه قباد نه به جاماسپ و نه به هیچ‌یک از بزرگان آسیب نرساند. قباد پذیرفت و برزمهر را — که ثعالبی او را به‌عنوان فرزند سوخرا می‌شناسد — به وزارت منصوب کرد و به‌خاطر خدماتش پاداش داد. بزرگ اشکانی، برزمهر، قباد را تشویق کرد تا مالیات بر میوه‌ها و غلات را از دهقانان بردارد. خالقی مطلق، به پیروی از یوستی، این شخصیت را با بزرگمهر، وزیر افسانه‌ایِ خردمندِ خسرو اول، یکسان می‌داند.
خاندان کارن
به‌گفتهٔ لوکونین، در کتیبهٔ کعبهٔ زرتشت و در شمار درباریان اردشیر یکم و شاپور یکم، از طبقه‌ای از اشراف یاد شده که به نام «وزرگان» خوانده می‌شدند. افراد این طبقه، از بزرگانِ طوایفِ اشراف، حکمرانان نیمه‌مستقلِ استان‌های کوچک و خدمتگزاران دولت بودند. ازاین‌رو، طبقات اشرافیِ اوایل عهد ساسانی و اواخر روزگار اشکانی، مانند اشرافیت ارمنی بوده‌است. به‌گمان، بزرگانِ به‌شمارآمده در اواخر پارتیان و اوایل ساسانیان، برترین ردهٔ اشراف از خاندان‌های وَراز، سورِن و کارنِ و فرمانروایان اَندیگان بوده‌اند که نام‌شان در شمار درباریان اردشیر یکم و شاپور یکم در سنگ‌نوشتهٔ کعبهٔ زرتشت آمده‌است. به‌گزارش لوکونین، موسی خورِنی دربارهٔ خاستگاه خاندان کارن می‌گوید که کارن به‌همراه سورن و اَرْتَشِس فرزندان شاه پارتی اَرْشَویر بودند که معمولاً با فرهاد چهارم یکی دانسته می‌شود. خواهر اینان، کوشْم با «فرمانده اسواران» — یا همان اسپهبد — ازدواج کرده بود. چنین توافق شد که ارتشس در جایگاه پادشاهی کشور باشد، و کارن، سورن و کوشم اسپهبد در شرق و بلخ تیول‌هایی دریافت کنند و ازهمین‌رو نامدار به «پَخْلَوُوْنی» شدند. اما لوکونین این گزارش خورنی را به‌خاطر ناهمگونی‌های تاریخی، ساخت‌های ریشه‌شناسی بومی، و شکل‌بندی ساختگی تبارنامه‌ها، قابل اعتنا نمی‌داند. او ادامه می‌دهد خاندان‌های کارن، سورن، وراز و اندیگان در دربار اردشیر یکم دارای جایگاه ویژه‌ای بودند و این خاندان‌ها از نمایندگان خاندان‌های اشرافِ پارس جدا بودند. اما با این حال، سرزمین‌ها و قلمروهای گستردهٔ خاندان‌های سورن، کارن و وراز نیز بایست به‌عنوان دولت‌های نیمه‌مستقل بخشی از حکومت ساسانی شده باشند. چنان‌که کارنیان در سرزمین‌های ماد، و سورنیان بر بخش‌هایی از سَکَسْتان و شاخه‌ای از اینان بر پیرامون نیشابور حکم می‌راندند.
پورشریعتی می‌گوید بی‌گمان چنین است که کارن‌ها از سوی خسرو اول انوشیروان به‌عنوان اسپهبدان خراسان در دوره‌ای از اصلاحات اداری–نظامی منصوب شدند که او قلمرو خود را به چهار کوست بخش کرد. نوآوری در اصلاحات خسرو اول این بود که به‌منظور تسلط بر خانواده‌های سلطنتی اشکانی در سرزمین‌های خانوادگی گستردهٔ آنها، گاهی به برخی از آنان قلمروهایی برون از محدودهٔ نیاکانی‌شان واگذار کرده بود، و در نتیجه سببِ ستیزِ بیشتر میان خانواده‌های سلطنتی اشکانی و افزایش ابتکارِ عملِ سلطنت در برابر اینان شد. نباید از یاد برد که خراسان، سرزمین نیاکانی خانوادهٔ اسپهبدان بود، نه کارن‌ها — که سرزمین اجدادی‌شان نهاوند به نظر می‌رسید. در جریان اصلاحات خسرو اول، خانواده‌های پارتی همکاری خود را با پادشاه ساسانی ادامه دادند. کارن‌ها به‌عنوان سپهبدان شرق (کوست خورآسان) گمارده شدند، خاندان اسپهبدان به‌عنوان سپهبدان غرب (کوست خوربران)، و خاندان مهران به‌عنوان سپهبدان بخش شمال (کوست آذربایگان). بنابراین، به نظر نمی‌رسد که در پویایی و همکاری میان ساسانیان و خانواده‌های سلطنتی اشکانی، حتی پس از قیام مزدک و اصلاحات خسرو اول انوشیروان، دگرگونی روی داده باشد. حتی اگر چنین قیام‌های گسترده‌ای وجود داشته باشد، به‌سختی بر ثروت خانواده‌های سلطنتی پارتی اثر گذاشته‌است؛ یا همان‌گونه‌که در کوتاه‌مدت دیده می‌شود، ارتباط آنان با سلطنت ساسانی پویا بوده‌است.
نام و کیستی
نام بزرگمهر در پهلوی «وُزُرگمِهر بُختَگان» بوده و در عربی «ابوزَرجْمِهر، بُزُرجْمهر یا بوزُرجمهر» شده‌است. فردوسی در شاهنامه از صورت سوم بهره برده که به‌گمان به‌خاطر گنجیدن در وزن شاهنامه بوده‌است. مریم مجیدی بزرگمهر را عنوانی می‌داند که در نوشته‌های پهلوی «وُچورْگْمِتْر» و «وُزُرگمهرِ بُخْتَگان» و در نوشته‌های فارسی و عربی به شکل‌های «بزرگمهر»، «بزرجمهر»، «بوذرجمهر» و «ابوذرجمهر» دیده می‌شود. معنای نام بزرگمهر در لغت، «آفتاب بزرگ» یا «صاحب محبت بزرگ» است و ریشه‌شناسی، آن را مصحَف «بُرْزمِهر» یا «دادبُرزمهر» می‌داند که در شکل «زرمهر» هم آمده؛ یا شاید در صورتی درست‌تر، «دات بُرْژمِئْر» و «بورزومهر» باشد که کهن‌ترین شکل در کتیبه‌هاست.
بزرگمهر، افسانه یا واقعیت
جدا از ناهمگونی نظرات دربارهٔ بزرگمهر در منابع اسلامی، نبود نام وی در آثار پیش از اسلام نیز، سبب شده تا بزرگمهر از سوی خاورشناسان شخصیتی افسانه‌ای پنداشته شود. بارتلد کتابی دربارهٔ وزیری بسیار شایسته در مصر باستان می‌یابد که به‌گمانِ ابوجعفر زرتشت شرح حال مهرنرسه، وزیر بهرام گور (حک: ۴۲۰ م – ۴۳۸ م) است، اما میهن‌پرستی اهل خراسان سبب جایگزینی بزرگمهر افسانه‌ای به‌جای مهرنرسهٔ تاریخی شد تا جایی که پند و اندرز و حکمت‌هایی منسوب به بزرگمهر در آثاری گردآوری شد. اما بارتلد به چگونگی دسترسی ابوجعفر زرتشت به منبع مصری و نیز، چرایی عدم معرفی بزرگمهر به‌عنوان وزیر بهرام گور نمی‌پردازد.
به‌دنبال بارتلد، آرتور کریستنسن گزارش می‌کند که با توجه به مکتوبی نوشته به خط آرامی بر پاپیروس متعلق به سدهٔ پنجم ق. م، شخصی به‌نام «اهیکر» یا «احیقر» که وزیر پادشاه آشور بوده، معماهایی بسیار شبیه به ماجراهای زندگی بزرگمهر را رمزگشایی نموده‌است. او در ادامه برای پیوندزدن میان اهیکر و روزگار خسرو اول، بزرگمهر را با برزویهٔ طبیب یکی دانسته‌است. اما او روشن نمی‌کند که درصورت یکی بودن این دو شخصیت و داشتن منصب پزشکی دربارِ این شخصیت، وزارت نوشین‌روان را چه شخصی عهده‌دار بوده‌است. کریستنسن دلیل دومی می‌آورد و آن اینکه «دیوسرم» نام پادشاه هند بود که شطرنج را به دربار ایران فرستاد و کلیله و دمنه نیز برای «دیوسرم» یا «داب سلم» یا «دابشلیم» روایت شده‌است. به‌گفتهٔ مریم مجیدی این استدلال تنها نشان‌دهندهٔ آن است که یک پادشاه هندی این هردو شطرنج و کلیله و دمنه را در اختیار داشته‌است؛ و اما سومین دلیلی که کریستنسن بیان می‌کند، یکی بودن زادگاه برزویه و بزرگمهر — یعنی مرو — است. مجیدی می‌گوید شخصیت‌های نامدار دیگری چون باربد نیز از مرو بوده‌اند و با دربار ساسانیان نسبت داشته‌اند؛ و این دلیلی بر یکی دانستن این اشخاص با دیگر اهالی مرو نیست. مجیدی ادامه می‌دهد به‌باور کریستنسن، گزارش ابن بلخی در فارس‌نامه دربارهٔ جایگاه بزرگمهر بر تختی زرین در کنار تخت خسرو انوشیروان، مورد نقد است چراکه آن تخت از آنِ «بزرگ فرمدار» بوده که سمت «بزرگ دبیری» یا «وزیری» پادشاه را داشته‌است، اما کریستنسن دربارهٔ کیستی وزیر سخنی نمی‌گوید. واپسین نکته این است که از پدر برزویه در هیچ‌جا با نام «بختگ» یا «سوخرا» سخنی نرفته و از سویی، بر پایهٔ باب برزویهٔ طبیب در آغاز کلیله و دمنه، پدر وی از لشکریان بوده که نامی از او به میان نیامده است. کریستنسن بر این استدلال بود که با توجه به نام‌نبردن از بزرگمهر در منابع روم شرقی و ارمنیِ معاصر با بزرگمهر و نیز آثار طبری، ابن‌قتیبه و حمزه اصفهانی — که همه از خدای‌نامگ پهلوی بهره برده‌اند — باید نتیجه گرفت که این نام با برزویهٔ پزشک یکی باشد. او استدلال کرد که احتمالاً «برزویه» کوتاه‌شدهٔ «برزمهر» بوده و بد خوانده شدن خط پهلوی ممکن است سبب شده باشد تا «برزمهر» در عربی «بزرجمهر» نوشته شود. پایهٔ استدلال کریستنسن، دو رسالهٔ ایادگار وزرگمهر بختگان و وزارشن چترنگ از سدهٔ سوم هجری است که گاهی به بزرگمهر نسبت داده می‌شود. نام «وزرگمهر» در این دو رساله دیده می‌شود که به‌باور کریستنسن، نویسه‌گردانیِ پهلویِ «بزرجمهرِ» عربی است. او بر این گمان است که این رساله‌ها بعدها به فارسی برگردانده شده و فردوسی در سرودن شاهنامه از آن‌ها بهره برده و در آن‌ها «وزرگمهر» به شکل «بزرگمهر» درآمده است. اما صادق سجادی می‌گوید این استدلال نیز قابل نقض و نااستوار است؛ چراکه نخست، ابن قتیبه — که پیش از طبری و سعید بن بطریق است —، دینوری و ثعالبی از بزرگمهر سخن رانده‌اند؛ دوم، نزدیکی میان ایادگار وزرگمهر بختگان با شرح حال برزویه در کلیله و دمنه بر یکسانی دو اثر و دو نام دلالت نمی‌کند، چه اینکه نزدیکی شرح حال برزویه با برخی آثار دیگر حتی بیشتر است؛ و اینچنین می‌گوید که برزویه شخصیتی حقیقی و مستقل از بزرگمهر است.
فردیناند یوستی بزرگمهر را با «بُرْزْمِهر» — دبیر خسرو اول که بعدها به فرمان هرمز چهارم (حک: ۵۷۸ م – ۵۹۰ م) کشته شد — یکی می‌داند. نیز او احتمال می‌داد که نام برزویهٔ طبیب، شکل کوتاه‌شدهٔ «بزرگمهر» باشد؛ اما ادعا نکرد که «برزویه» با دو شکل دیگر نام یکسان باشد.
زندگی
بزرگمهر بختگان در ادبیات و افسانه‌ها، وزیر خسرو اول انوشیروان (حک: ۵۳۱ م – ۵۷۸ م) دانسته شده‌است. مسعودی به‌اشتباه او را وزیر خسرو دوم پرویز (حک: ۵۹۰ م – ۶۲۸ م) معرفی کرده‌است. در شاهنامه نیز چنین آمده و هواداری‌اش از مانی را چرایی مرگش می‌داند. منابع فارسی و عربی او را دارای خِرَد استثنایی و اندرزهای حکیمانه توصیف کرده‌اند. در ایادگار وزرگمهر، اَرگبِد و رئیس خواجگان بخش انطاکیه در تیسفون نامیده شده‌است. او رئیس مشاوران ویژهٔ دربار و پاسبان شخصی شاه و رئیس دربار بوده‌است. گزارش‌های نیمه‌افسانه‌ای از جایگاه او در شاهنامه و در اندازه‌ای کمتر در غرر ثعالبی و مروج‌الذهب مسعودی آمده‌است.
کریستنسن زرمهر را فرزند سوخرا می‌داند و همایی «بختگ» را لقب سوخرا، پدر بزرگمهر. به‌باور کریستنسن، نشانه‌های تاریخی سوخرا را از درباریان قباد یکم (حک: ۴۸۸ م – ۴۹۶ م و ۴۹۸ یا ۴۹۹ م – ۵۳۱ م) می‌نمایاند که به‌دستور وی کشته شد. به‌گفتهٔ بناکتی، بزرگمهر فرزند سوخرا بوده و در روزگار جاماسپ، برادر قباد یکم، وزارت داشته‌است. او می‌گوید قباد پس از پیروزی بر جاماسب، برای جبران قتل سوخرا، بزرگمهر را وزیر خویش کرد و بزرگمهر در روزگار انوشیروان نیز همچنان وزیر باقی ماند. مریم مجیدی این گفته‌های بناکتی را به گزارش‌های مبالغه‌آمیز داستان‌های امیرحمزه و رموز حمزه مانند کرده‌است.
در آثار گروهی از نویسندگان، چرایی روزگار تیره‌بختی بزرگمهر در پایان زندگانی، بدگمانی خسرو انوشیروان به او دانسته شده که به داستان‌های گوناگون آمده‌است. فردوسی سبب را داستان گمان نوشین‌روان بر جواهر خوراندن از سوی بزرگمهر روایت می‌کند. روزی خسرو بر بزرگمهر گمان بُرد که می‌خواسته در خواب به او جواهر بخوراند. بنابر خرافات پزشکیِ آن روزگار، بلعیدن جواهر سبب پالایش و تنقیهٔ بدن می‌شد. خسرو بزرگمهر را به زندان انداخت و او در زندان بینایی خویش را از دست داد. در مجمل‌التواریخ آمده که پادشاه پس از بازگشت از روم، همیشه از بزرگمهر رنجیده و آزرده بود. ابن بلخی در فارس‌نامه از دچارشدن چندبارهٔ بزرگمهر به غرور در دورهٔ وزارت گزارش می‌کند و اینکه این حالِ او به انوشیروان گزارش شد و پادشاه از بیم، او را به زندان انداخت، اما به‌خاطر خردمندی بزرگمهر، در هر بار او را از زندان می‌رهانید و گرامی می‌داشت. فردوسی گزارش می‌کند که در هنگام به زندان بودن بزرگمهر، پرسش و پاسخ‌هایی میان او و پادشاه درمی‌گرفت که با پاسخ‌های آماده، هوشمندانه و تحقیرآمیز بزرگمهر، خاطر نوشین‌روان تیره می‌شد.
با این وجود، هنگامی که امپراتور روم شرقی، حکیمان ایران را به گشودن راز دُرج جواهر فراخواند، دگربار این بزرگمهر بود که آن راز را گشود و بدین‌ترتیب مورد بخشش پادشاه و توجه دوبارهٔ او قرار گرفت. قیصر روم پیشنهادی مشابه پیشنهاد پادشاه هند به ایرانیان داد تا اگر محتوای درون صندوقچهٔ مُهرشده را ندانستند، پادشاه ایران خراج را از رومیان بردارد. خسرو اول از درباریان و دانشمندان نومید شده و دوباره رو به سوی بزرگمهر کرد و از او دلجویی نمود. بزرگمهر پاسخ را یافت، از زندان آزاد شد و دگربار و در کهنسالی منزلت خویش بازیافت.
پایان زندگی و درگذشت
خواجه نظام‌الملک در سیاست‌نامه زندگانی بزرگمهر را تا پس از سقوط ساسانیان، و غزالی در نصیحةالملوک داستان گسیل فرستاده از سوی بزرگمهر به نزد عمر برای آگاهی از شخصیت و منش او را روایت کرده‌است. اینگونه روایات، به‌سبب توجه و شیفتگی نسبت به بزرگمهر از سوی نویسندگان دورهٔ اسلامی است؛ هرچند که نتیجهٔ این گونه‌گونی روایات دربارهٔ بزرگمهر، سبب افسانه‌ای پنداشتن بزرگمهر از سوی نویسندگان معاصر غربی شده‌است، و این در حالی است که پیوند میان بزرگمهر و انوشیروان در تاریخ ایران و ادبیات فارسی پس از اسلام انکارناشدنی است.
دربارهٔ درگذشت بزرگمهر در منابع فارسی و عربی دورهٔ اسلامی، نظرات گوناگونی نقل شده‌است، اما برخی مانند فردوسی، ثعالبی، دینوری، ابن اسفندیار و نویسندهٔ ناشناس مجمل‌التواریخ از درگذشت بزرگمهر یادی نکرده‌اند. دسته‌ای دیگر از نویسندگان درگذشت بزرگمهر را به‌سبب اعدام او دانسته‌اند و چرایی آن را در روایت‌های گوناگون تغییر مذهب وی برشمرده‌اند. طرطوشی در سراج‌الملوک و بیهقی در تاریخ بیهقی، گزارش مُثله‌کردن یا گردن‌زدن بزرگمهر به اتهام گرایش به مسیحیت را آورده‌اند. مسعودی سبب اعدام او را گرایش به مانویت می‌داند. سرچشمهٔ این گمان و پندار که بزرگمهر تغییر مذهب داده و همین، سبب اعدامش شده، دو گزارش است: نخست گزارش مسعودی دربارهٔ اعدام بزرگمهر در پادشاهی خسرو پرویز پس از نبرد او با بهرام چوبین است که این روایت با گزارش‌های تاریخی همخوانی ندارد. دوم گزارش زین‌العابدین شیروانی است که می‌گوید در کتابی از برزوی اصفهانی — از شاگردان بزرگمهر — چنین آمده که بزرگمهر بر آیین فریدون و آموزه‌های کیخسرو بوده و کیش زرتشت — که دین رسمی روزگار ساسانی بوده — را پاس نمی‌داشته‌است.
شخصیت
برپایهٔ منابع دوران اسلامی، بزرگمهر افزون بر وزیر خردمند نوشین‌روان، دانشمند، قهرمان میهنی، دانای رمز و رازهای سربه‌مهر، سبب شرمساری حکومت‌های هند و روم در برابر ایران، دانا به دانش‌های پزشکی و ستاره‌شناسی نمایانده شده‌است. پندنامهٔ بزرگمهر به نوشین‌روان و داستان بازی نرد و شطرنج، از مهم‌ترین داستان‌های دورهٔ تاریخی شاهنامه است. هفت بزمی که بزرگمهر در آن‌ها دستاورد حکمت و اندیشهٔ خویش را به انوشیروان ارائه می‌کند در شاهنامه بیان شده‌است. نیز او چکیدهٔ حکمت خویش را در دوازده قانون به خسرو اول داد که پاس‌داشتن آن‌ها سبب امن و امان برای پادشاه و مردمان است. پنددهی بزرگمهر به نوشین‌روان چنان در چشم نویسندگان دوران اسلامی پررنگ آمده که در آثار این دوره، پند و اندرز با نام بزرگمهر همنشین‌اند. جاحظ، ابن قتیبه، ابن عبدریه، ابراهیم بیهقی و تنوخی از نویسندگان عرب، پندهای مشابهی را در آثار خویش آورده‌اند. برترین آموزه‌های اخلاقی در آثار نویسندگان ایران مانند مرزبان بن رستم، عنصرالمعالی، خواجه نظام‌الملک، عوفی، سعدی در گلستان و جامی در بهارستان، به روایت‌های گونه‌گون به بزرگمهر نسبت داده شده‌است. در داستان‌های گلستان و بهارستان — که منبع آن‌ها روشن نیست — انوشیروان نمونهٔ دادگری نمایانده می‌شود که این دادگری از خرد بزرگمهر سرچشمه دارد؛ و روایت رابطهٔ میان این دو تن در دربارهای پُرگزند دوران اسلامی، بهانه‌ای برای بیانِ بایستگیِ پاس‌داشتنِ داد و خرد در فرمانروایی بوده‌است.
فیلیپ لوویو
فیلیپ لوویو (Philippe Louviot؛ زادهٔ March 14, 1964) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه است.
بزرگمهر
شخصیت
خلفای عباسی برای موازنه میان اقوام قلمرو خلافت، هماره شیوهٔ ساسانیان را پیش چشم داشتند و روش خسرو اول و وزیر او، بزرگمهر را پی می‌گرفتند. حتی در منابع عربی اولیه، ابومسلم خراسانی از فرزندان بزرگمهر دانسته شده‌است. از دیگر ابعاد شخصیتی بزرگمهر، مهارت پیشگویی و دانایی به رازهای نهان است. ابن خلدون پیشگویی زوال ساسانیان و تولد پیامبر اسلام را از بزرگمهر می‌داند. به‌گفتهٔ مجیدی، این روایت‌ها سرچشمهٔ دانش بزرگمهر را از دو راه می‌دانند: نخست خوابگزاری و دوم دریافت شهودی. از همین‌رو سهروردی در بیان مبانی اندیشهٔ حکمت اشراق دربارهٔ نور و ظلمت، پایه‌گذاران این حکمت را حکیمان پارسی مانند بزرگمهر می‌داند. همچنین بزرگمهر نمونه و معیار وزیران باتدبیر با ویژگی‌هایی سنجیده در ادب پارسی نمایانده شده‌است.
آثار
نخستین اثری که از بزرگمهر دانسته می‌شود، ایادگار وزرگمهر بختگان یا پندنامهٔ بزرگمهر بختگان است. این اثر که خطاب به نوشین‌روان، به زبان پهلوی و مشتمل بر ۱۴۲۵ واژه است، در سال ۱۸۸۵ م در گنج شایگان اثر دستور پشوتن بهرام سنجانا چاپ شد. برگردان فارسی اثر با نام یادگار بزرگمهر در ۲۶۴ بند به‌دست ماهیار نوابی انجام و در سال ۱۳۳۸ در نشریهٔ دانشکدهٔ ادبیات تبریز چاپ شد. آوانوشت، متن فارسی و برگردان انگلیسی آن با نام اندرزنامهٔ بزرگمهر در سال ۱۳۵۰ از سوی فرهاد آبادانی در اصفهان به چاپ رسید. میان شیوهٔ این اثر با شیوهٔ پنددهی بزرگمهر به انوشیروان در شاهنامه نزدیکی‌هایی وجود دارد؛ از همین‌رو به‌باور ماهیار نوابی این اثر بی‌گمان از منابع فارسی است. ابوعلی مسکویه در کتاب جاویدان خرد محتوای این رساله را آورده‌است. این اثر دربردارندهٔ اصول رفتاری و تربیتی است، مانند آداب نیک در گفتگو، تعالی‌جویی، کردار جوانمردانه، راستی و درستی، پرهیز از سستی و تنبلی، دانش‌اندوزی و مانند اینها؛ که هر کدام از آن‌ها در یک یا دو جمله یا گاهی اوقات در یک عبارت بیان می‌شود.
دومین اثر رسالهٔ مادیگان شترنگ یا وزارشن چترنگ گزارشی دربارهٔ بازی شطرنج است که در سال ۱۳۴۷ به‌دست محمدتقی بهار به فارسی برگردانده و چاپ شد.
افزون بر دو رسالهٔ پهلوی یادشده، باور بر این است که بزرگمهر ظفرنامه را نیز نوشته‌است. حاجی خلیفه بنابر روایتی سست گفته‌است ابن سینا آن را از پهلوی به فارسی برگردانده است؛ این در حالی است که سبک نگارش آن با سبک نثر فارسی ابن سینا در دانشنامه علائی همخوانی ندارد. اندرزهای یادشده در این اثر با آنچه در ایادگار وزرگمهر بختگان آمده، کاملاً یکسانند یا تفاوت‌هایی اندک دارند؛ برای اندرزهایی که در جاویدان خرد ابن مسکویه به بزرگمهر نسبت داده شده، نیز چنین است. نخستین بار شارل شفر در سال ۱۸۸۳ م در فرانسه متن اثر را منتشر کرد و سپس در سال ۱۳۰۹ از سوی کاظم رجوی در تبریز و سپس‌تر به‌دست مهدی بیانی و در سال ۱۳۴۸ نیز از سوی غلامحسین صدیقی در تهران چاپ شد.
از کتاب مهرآزاد جُشْنَس یا مهرآذر جُشْنَس نیز — که از سوی ابن ندیم به بزرگمهر نسبت داده شده — اثری در دست نیست. افزون بر اینها، بسیاری از داستان‌ها و اندرزهای منسوب به بزرگمهر در نوشته‌های فارسی و عربی موجود است و کریستنسن برخی از آن‌ها را نام برده‌است. این امکان وجود دارد که بزرگمهر واقعاً برخی از این آثار را نوشته باشد؛ اما با این حال، انتساب بیشتر نوشته‌های پهلوی به‌ویژه متون ادبی به بزرگمهر چنان سست است که قابل اعتماد نیست. در تجدیدنظرهای پسین، نام نویسندگان تغییر کرده و اندرزهای یکسان به حکیمان گوناگون نسبت داده شده‌است، آنگونه که رباعیات مشهور به «سرگردان» به سرایندگان بسیارِ ایرانی نسبت داده شده‌است.
قشلاق حاجی بایندر
قشلاق حاجی بایندر، روستایی در دهستان اصلاندوز شرقی بخش مرکزی شهرستان اصلاندوز در استان اردبیل ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۲۲۸ نفر (۶۶ خانوار) بوده‌است.
سیارک ۲۱۵۷۷
سیارک ۲۱۵۷۷ بیست و یک هزار و پانصد و هفتاد و هفتمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۸ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۷.۰ است.
سماق (قزوین)
سماق (قزوین)، روستایی از توابع بخش طارم سفلی شهرستان قزوین در استان قزوین ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان کوهگیر قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۵۶ نفر (۳۲خانوار) بوده‌است.
فرانک بی جیوت
فرانک بی جیوت (Frank B. Jewett؛ زاده September 5, 1879 درگذشته ) یک فیزیک‌دان اهل ایالات متحده آمریکا بود.
تری‌ستینیدین
تری‌ستینیدین با فرمول شیمیایی C۱۵H۱۱O۶+ (Cl-) یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۴۴۹۶۵۴۲ است. که جرم مولی آن ۳۲۲٫۶۹ g/mol می‌باشد.
وادیم افسیف
وادیم افسیف (Вади́м Валенти́нович Евсе́ев؛ زادهٔ ) یک بازیکن فوتبال اهل روسیه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به لوکوموتیو مسکو و اسپارتاک مسکو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال روسیه بازی کرده‌است.
خانه‌های بریم شماره ۲۰۷
خانه‌های بریم شماره ۲۰۷ مربوط به دوره پهلوی دوم است و در شهرستان‌آبادان، بخش مرکزی، منطقه مسکونی بریم، پلاک ۲۰۷ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کلودیا ولز
کلودیا ولز (Claudia Wells؛ زادهٔ July 5, 1966) یک هنرپیشه، و بازیگر سینما اهل ایالات متحده آمریکا است.
فیلم‌شناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به بازگشت به آینده اشاره کرد.
گزینه سامسون
گزینه سامسون نامی است که توسط عده‌ای از تحلیلگران نظامی به استراتژی بازدارندگی فرضی اسرائیل که بر اساس آن، این کشور ممکن است در مواجه با خطری که موجودیتش را تهدید کند از سلاح هسته‌ای به عنوان آخرین راه چاره استفاده کند؛ داده شده‌است.
عده ای از تحلیلگران گزینه سامسون را به پاسخ اتمی گسترده اسرائیل در مواجهه با شرایطی که در ان «طرف‌های غیر اسرائیلی فاقد سلاح هسته‌ای» موجودیت اسرائیل را با سلاح‌های متعارف مورد تهدید قرار داده‌اند تعبیر کرده‌اند. کلمه سامسون یا شمشون اشاره دارد به یکی از شخصیت‌های عهد عتیق و از داوران بنی‌اسرائیل که پس از اسیر شدن توسط فلسطینی‌های باستان ستونهای معبد داجون (یا داگون) را در حالی که فریاد می‌زد «خدایا بگذار با فلسطینیان بمیرم» از جا کند و سقف را فرو ریخت و خود و هزاران نفر از فلسطینیانی که وی را در بند کرده بودند به کشتن داد.
پشمک پناده
پشمک پناده، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان گنبد کاووس در استان گلستان ایران.که در مسیر گنبد کاووس به مینودشت قرار دارد و نام آن برگرفته از نام نوعی گیاه بومی منطقه می‌باشد بنام "پشمک" که اطراف رودخانه‌ها و جاهای حاصل خیز میروید و برای چرای دام مناسب می‌باشد.آن منطقه یک زمان چراگاه دامهای پسران تقانبوسگ (جد امان قره جه) بوده و به پیشنهاد امان قره جه برادر ناتنی کوچکترش ددک حاجی پشمکی در آن منطقه ساکن می‌شود و رفته رفته جمعیت افزایش می یابد سه پنجم روستا را نوه های ددک حاجی پشمکی پسر خدای بردی پشمکی تشکیل میدهند  زمانی که عالم و عارف روحانی عبدالقادر آخوند داغستانی به آنجا پناه میبرد پسونده "پناده" می‌گیرد و اسم روستا می‌شود "پشمک پناده".
علی براتلیگیل
علی براتلیگیل (Ali Beratlıgil؛ ۲۱ اکتبر ۱۹۳۱ – 1931:10:21, February 1, 2016) بازیکن فوتبال اهل ترکیه بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال گالاتاسرای، باشگاه ورزشی استانبول‌اسپور، و باشگاه ورزشی گالاتاسارای اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال ترکیه بازی کرده‌است.
قشلاق بالاجا
قشلاق بالاجا، روستایی در دهستان اصلاندوز شرقی بخش مرکزی شهرستان اصلاندوز در استان اردبیل ایران است.
جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۴۲ نفر (۱۲ خانوار) بوده‌است.
رادمیلا شکرینسکا
رادمیلا شکرینسکا (Радмила Шекеринска Јанковска؛ زادهٔ June 10, 1972) یک سیاست‌مدار اهل جمهوری مقدونیه است.وی از مه تا ژوئن و دوباره از نوامبر تا دسامبر ۲۰۰۴ نخست‌وزیر این کشور بود.
هاوارد استورم
هاوارد استورم (Howard Storm؛ زادهٔ December 11, 1931) هنرپیشه و کارگردان فیلم و تلویزیون اهل ایالات متحده آمریکا است.
از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به برادوی دنی رز اشاره کرد.
سول‌کالیبر ۶
سول کالیبر ۶ یک بازی ویدئویی در سبک مبارزه‌ای بر پایه سلاح است که توسط پراجکت سول توسعه یافته و به‌وسیلهٔ باندای نامکو انترتینمنت در اکتبر ۲۰۱۸ برای مایکروسافت ویندوز، اکس‌باکس وان و پلی‌استیشن ۴ منتشر شد. این بازی هفتمین قسمت اصلی در مجموعه بازی‌های مبارزه‌ای سول‌کالیبر محسوب می‌شود و پس از شش سال وقفه ادامه نسخهٔ سول کالیبر ۵ است. سول کالیبر ۶ با پیش‌پرده‌ای در طی مراسم جوایز بازی ۲۰۱۷ توسط باندای نامکو انترتینمنت رونمایی شد.
سول کالیبر ۶ به عنوان یک نسخه بازراه‌اندازی شده در این سری به‌شمار می‌رود که وقایع آن در طول سده ۱۶ (میلادی) به منظور بازبینی رویدادهای نخستین قسمت سول‌کالیبر و آشکار کردن حقایق پنهان اتفاق می‌افتد. شخصیت‌های گرالت از ریویا از مجموعه بازی نقش‌آفرینی اکشن ویچر، ۲B (YoRHa شماره ۲ نوع B) از بازی نیئا: اتوماتا، و هائومارو از سامورایی شودان به عنوان شخصیت مهمان در این نسخه حضور دارند.
پیر-آنری لوکویزینیه
پیر-آنری لوکویزینیه (Pierre-Henri Lecuisinier؛ زادهٔ June 30, 1993) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن رکاب زده‌است می‌توان به تیم دوچرخه‌سواری دیرکت انرژی و تیم دوچرخه‌سواری اف‌دی‌جی اشاره کرد.
فرودگاه تونگاروا
فرودگاه تونگاروا یک فرودگاه همگانی با کد یاتا PYE است. این فرودگاه در شهر پنرین کشور جزایر کوک قرار دارد.
شرکت‌های هواپیمایی و مقصدهای پروازی
The ایر راروتونگا connection to Rarotonga is operated weekly.
شیء غیرممکن
اشیائی که از نظر فیزیکی وجودشان غیرممکن است ولی در نگاه اول فقط عجیب به نظر می‌رسند. این اشیا در آثار موریس اشر بسیار به کار رفته‌است. بر اثر خطای چشم در دنیای واقعی بعضی از این اشیا ممکن است دیده شوند. ماهیت ناپایدار اشیا غیرممکن به دلیل تمایل ذاتی انسان برای تفسیر تصاویر دو بعدی به عنوان اشیای سه‌بعدی است و به همین دلیل است که طرحی از یک مکعب نِکِر، تمایل به نشان‌داده شدن به عنوان یک مکعب را دارد در حالی که در حقیقت ۲ مکعب متصل با کمک خطوط مورب است. تمرکز بر زوایای مختلف یک شیء غیرممکن در فضای سه‌بعدی باعث تکرار بررسی مجدد آن شیء و سپس گیج‌شدن ذهن می‌شود. پلکان پنروز نیز که توسط اسکار ریوتیسفارد ایجاد و بعدها توسط لیونل پنروز و فرزندش راجر پنروز به‌طور مستقل ابداع و رواج یافت مثال بارزی از یک شیء غیرممکن است. پلکان پنروز نمای ترسیمی ۲ بعدی از یک پلکان است که پله‌هایش در حین بالا آمدن یا پایین‌رفتن، ۴ پاگرد ۹۰ درجه را متحمل می‌شوند که همین موضوع مسبب یک چرخهٔ پیوسته و بی‌انتها است.
بانوی در آب
خلاصهٔ داستان
شبی کلیولند هیپ که بعد از قتل خانواده‌اش سرایدار یک مجتمع آپارتمانی در فیلادلفیا شده، با زنی اسرارآمیز - هم‌چون نیاد - به نام استوری برخورد می‌کند که از دنیای آبی درون استخر ساختمان می‌آید. هیپ به زودی درمیابد که استوری به دنبال نویسنده به آن‌جا آمده. او با بررسی و پرسش از اهالی ساختمان درمیابد که نویسنده، ویک ران، منبع الهام ایده‌ها و دیدگاه‌های رئیس‌جمهور آینده است. ملاقات ران با استوری سبب محو ترس‌ها و تبلور ندای درونی او می‌شود امّا در این هنگام درمیابد که وی بواسطهٔ نظرات بحث برانگیزش کشته خواهد شد. مازاد بر نویسنده و ران و هیپ، حضور استوری، تأثیرات زیادی بر اعضای مجتمع دارد و به هر کدام از اعضا کمک می‌کند تا بر مشکلات‌شان فائق آیند.
فهرست شهرهای آلبانی
فهرست شهرهای آلبانی
سیارک ۱۴۵۶۴
سیارک ۱۴۵۶۴ چهارده هزار و پانصد و شصت و چهارمین سیارک کشف شده‌است که در ۲۶ ژانویه ۱۹۹۸ کشف شد.
نظریه خنثاسازی
"" نظریه خنثی سازی "" در اصطلاح‌نامه جامعه‌شناسی آمده است: " دیدگاهی که به موجب آن، بزهکاران اغلب جمله بندی‌های زبانی را برای خنثی کردن (یعنی توجیه و دلیل تراشی) تقصیر ناشی از رفتار بزهکارانه‌شان، مثل انکار مسئولیت یا آسیب، مقصر دانستن قربانی یا شاکیان، به کار می‌برند."
سیارک ۱۴۵۶۴
قدر مطلق سیارک برابر ۳۵.۴ است.
نظریه خنثاسازی
منابع
اصطلاح‌نامه جامعه‌شناسی/ باربارا بوث، میشل بلر؛ ترجمه و تدوین مهوش معترف. - تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، ۱۳۸۲.
ملاتقی (گنبد کاووس)
ملاتقی، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان گنبد کاووس در استان گلستان ایران.
جمعیت
این روستا در دهستان فجر قرار داشته و براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت آن ۱٬۹۶۴نفر (۴۷۳خانوار) بوده است.
کولی بایندر
کولی بایندر، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان کلاله در استان گلستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان زاوکوه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۶۲۳ نفر (۱۳۳خانوار) بوده‌است.
فرهنگستان علوم پروس
فرهنگستان علوم پروس یک فرهنگستان علمی بود که در ۱۱ ژوئیه سال ۱۷۰۰ در برلین تأسیس گردید، چهار سال پس از تأسیس آکادمی هنر  در برلین، که عنوان «آکادمی برلین» می‌تواند به آن نیز اشاره کند.
قلعه‌میدان (لالی)
قلعه‌میدان، روستایی از توابع بخش حتی شهرستان لالی در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان حتی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۲۱ نفر (۸۰خانوار) بوده‌است.
آپی کوگن اسکی ریزورت
آپی کوگن اسکی ریزورت (به لاتین: Appi Kogen Ski Resort) یک پیست اسکی در ژاپن است که در هاچیمانتای، ایواته واقع شده‌است.
جکلین وایت
از فیلم‌های او می‌توان به رازی در مکزیک و سربازان نیروی هوایی اشاره کرد.
قشلاق میرسلطانلو
قشلاق میرسلطانلو یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان ارشق مرکزی واقع شده‌است.
سیارک ۲۱۵۸۰
سیارک ۲۱۵۸۰ بیست و یک هزار و پانصد و هشتادمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۸ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۲۸.۲ است.
خانه‌های بریم شماره ۲۲۴
خانه‌های بریم شماره ۲۲۴ مربوط به دوره پهلوی دوم است و در شهر آبادان، بخش مرکزی، منطقه مسکونی بریم، پلاک ۲۲۴ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۰۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
نوبو مک‌کارتی
نوبو مک‌کارتی (زاده November 13, 1934-درگذشته April 6, 2002) بازیگر ژاپنی-کانادایی بود.
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم ارتفاعات آرام اشاره کرد.
اولین فاکس کلر
اولین فاکس کلر (Evelyn Fox Keller؛ زاده March 20, 1936) یک دانشمند اهل ایالات متحده آمریکا است.
رؤیا طلوعی
رؤیا طلوعی (زاده ۱۳۴۵)، یک روزنامه‌نگار ایرانی و یکی از مدافعان حقوق بشر و طرفدار حقوق زنان است. او در حال حاضر در ایالات متحده آمریکا به سر می‌برد.
پیر-آنری میانتئور
پیر-آنری میانتئور (Pierre-Henri Menthéour; May 9, 1960 – 1960:5:9, April 12, 2014) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه بود.
رؤیا طلوعی
طلوعی در سال ۱۹۶۶ در شهر بانه از استان کردستان در مرز غربی ایران زاده شد. او دبیرستان را در بانه خواند و دکترای علوم آزمایشگاهی خود را از دانشگاه فردوسی مشهد دریافت کرد.
طلوعی سردبیر ماهنامه مجله راسان در در سنندج بود که دربارهٔ موضوعات زنان به زبان کردی منتشر می‌شد و در سال ۲۰۰۵ به وسیله قوه قضائیه ایران تعطیل شد. طلوعی همچنین برپاکننده و پشتیبانی‌کننده انجمنی از زنان در استان کردستان و عضو انجمن جهانی قلم است.
ویل جردن
ویل جردن (Will Jordan؛ زادهٔ July 27, 1927) یک هنرپیشه، کمدین و استندآپ کمدین اهل ایالات متحده آمریکا است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به برادوی دنی رز اشاره کرد.
پیر باتزو
پیر باتزو (Pierre Bazzo؛ زادهٔ January 17, 1954) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه است.
فرودگاه جزیره پوکاپوکا
فرودگاه جزیره پوکاپوکا یک فرودگاه همگانی با کد یاتا ندارد است. این فرودگاه در شهر پوکاپوکا کشور جزایر کوک قرار دارد.
گریندیل، ایندیانا
گریندیل، ایندیانا (به انگلیسی: Greendale, Indiana) یک شهر در ایالات متحده آمریکا با جمعیت ۴٬۵۲۰ نفر است که در ایندیانا واقع شده‌است.
موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:
ولادیمیر بیستروف
ولادیمیر بیستروف (Владимир Серге́евич Быстров؛ زادهٔ January 31, 1984) یک بازیکن فوتبال اهل روسیه است.
ناجی اردم
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال گالاتاسرای، باشگاه فوتبال فنرباغچه، و باشگاه فوتبال فاتح قره‌گمرک اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال ترکیه بازی کرده‌است.
مهمت دینچر
مهمت دینچر (Mehmet Dinçer؛ زادهٔ ۱ ژانویه ۱۹۲۴) بازیکن فوتبال اهل ترکیه بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال فنرباغچه اشاره کرد.
خانه‌های بریم شماره ۲۲۳
خانه‌های بریم شماره ۲۲۳ مربوط به دوره پهلوی دوم است و در شهر آبادان، بخش مرکزی، منطقه مسکونی بریم، پلاک۲۲۳ واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۷۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
پلی حاجی
پلی حاجی، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان گنبد کاووس در استان گلستان ایران.
شهرستان بی، فلوریدا
شهرستان بی، فلوریدا (به انگلیسی: Bay County, Florida) یک سکونتگاه مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در فلوریدا واقع شده‌است.
پلی حاجی
جمعیت
این روستا در دهستان فجر قرار داشته و براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت آن ۲٬۰۸۳نفر (۴۴۱خانوار) بوده است.
شهرستان بی، فلوریدا
خصوصیات
شهرستان بی ۲٬۶۷۵٫۴۷ کیلومترمربع مساحت دارد.
اف. ویلیام پارکر
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم ارتفاعات آرام اشاره کرد.
ایر نیوزیلند لینک
ایر نیوزلند لینک یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا NZ است که در تاریخ ۱۹۹۱ میلادی تأسیس شده است.
میاموری، ایواته
میاموری، ایواته (به لاتین: Miyamori) یک منطقهٔ مسکونی در ژاپن است که در ناحیه توهوکو واقع شده‌است. میاموری ۵٬۱۲۶ نفر جمعیت دارد.
سیارک ۱۴۵۶۶
سیارک ۱۴۵۶۶ چهارده هزار و پانصد و شصت و ششمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۹ ژوئن ۱۹۹۸ کشف شد.
شرکت گوشت سفید شماره ۱
شرکت گوشت سفید شماره ۱ یک منطقهٔ مسکونی در ایران است که در دهستان حومه (سمنان) واقع شده‌است. شرکت گوشت سفید شماره ۱ ۶۱ نفر جمعیت دارد.
سیارک ۱۴۵۶۶
قدر مطلق سیارک برابر ۲۳.۴ است.
تایسا فارمیگا
تایسا فارمیگا (Taissa Farmiga؛ زادهٔ August 17, 1994) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۲۰۱۱ میلادی تاکنون مشغول فعالیت بوده‌است.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به حلقه بلینگ، در دره خشونت، ۶ سال، قوانین صدق نمی‌کنند، راهبه، ما همیشه در قلعه زندگی می‌کردیم، ماینداسکیپ، در میدلتون، پسری به نام جیمز و داستان ترسناک آمریکایی اشاره کرد.
کریم‌آباد (لالی)
کریم‌آباد (لالی)، روستایی از توابع بخش حتی شهرستان لالی در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان حتی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۸۳ نفر (۱۵خانوار) بوده‌است.
لارزندان
جمعیت
این روستا در دهستان حتی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۱۳ نفر (۲۱خانوار) بوده‌است.
حنای دریانورد
حَنّا دریانورد کارتاژی بود که ناوگانی مرکب از ۶۰ کشتی را تا پشت ستون‌های هرکول (تنگه جبل‌طارق) هدایت کرد و در طول کرانه باختری آفریقا پیش راند تا به عرض شمالی حدود '۳۰ °۷ رسید (یعنی هم‌چنان‌که عموماً تصدیق شده، دورترین نقطه‌ای که بدان رسیده‌اند، جزیره‌ای در تنگه شربور در سیرالئون بریتانیا بوده‌است).
دریانوردی حنّا در طول کرانه باختری آفریقا جمعاً به ۲۹ درجه عرض جغرافیایی، یا حدود ۲۶۰۰ میل از جبل‌طارق بالغ گردید.
نام حنّا یا حنّون در زبان‌های سامی به معنای باگذشت و مهربان است.
خلاصه سفرنامه
این سفرنامۀ حنّون شاه کارتاژ است در باب سفرش به سرزمین‌های لیبی آن سوی ستون‌های هرکول، که همچنین معبد کرونوس را در آنجا بنا کرد. کارتاژیان حنّون را مأمور کردند که بدان سو سفر کند و شهرهایی بنا کند. او با ۶۵ کشتی پارویی و نزدیک ۳۰هزار مرد و زن به دریا درآمد. پس از ستون‌ها دو روز راندیم و نخستین شهر را بنا کردیم. سپس باز به غرب رفتیم و به دماغه‌ای پردرخت رسیدیم و معبدی برای خدای دریا ساختیم. پس نیم‌روز دیگر راندیم و به دریاچه‌ای پوشیده از نی رسیدیم که فیل‌ها و دیگر حیوانات وحشی از آن تغذیه می‌کردند. شهرهایی بر ساحل بنا کردیم. از آنجا به رود بزرگ لیکسوس رسیدیم که از کوه‌هایی بلند سرچشمه می‌گیرد. مدتی بین قبایل چادرنشین کنار آن ماندیم و دوستشان شدیم. در پس این کوه‌ها اقوام اتیوپیایی ستیزه‌جویی بودند. به گفتۀ لیکسوسی‌ها در این کوه‌ها غارنشینانی ساکنند که تندتر از اسب می‌دوند. مترجمانی از لیکسوسی‌ها برگرفتیم و به جنوب و سپس به شرق راندیم. به کوه‌هایی رسیدیم که وحشیانی پوشیده در پوست حیوانات در آن ساکن بودند و بر ما سنگ انداخته، نگذاشتند از کشتی پیاده شویم. از آنجا به رود بزرگی رسیدیم که از تمساح و اسب آبی پر بود. دوازده روز نزدیک ساحل به جنوب راندیم. ساحل سرتاسر پر از سیه‌چردگانی بود که از ما می‌گریختند و زبانشان حتی بر مترجمان لیکسوسی نامفهوم بود. به کوه بزرگی رسدیم پوشیده از درختان معطر. کوه را دور زدیم. در دشت پشت آن، شب‌ها اینجا و آنجا آتش‌های بزرگ و کوچکی به چشم می‌خورد. پنج روز بعد به جزیره‌ای رسیدیم و پیاده شدیم. در طول روز چیزی جز جنگل به چشم نمی‌خورد اما در شب، نور آتش‌ها را لابلای درختان می‌دیدیم و صدای نی و سنج و طبل و فریاد جمعیت به گوش می‌رسید. ترس ما را فراگرفت و پیشگویان توصیه کردند جزیره را ترک کنیم. بی درنگ بادبان کشیدیم. به ساحلی رسیدیم پر از گدازه‌های آتش که به دریا می‌ریخت. نمی‌شد به ساحل نزدیک شد. هراسان دور شدیم. در طول شب ساحل را می‌دیدیم که پر از آتش بود. در میان آتش‌ها آتشی عظیم‌تر بود که گویی به ستارگان می‌رسید. در روز مشخص شد آن آتش عظیم کوهی است بسیار بلند که «ارابۀ خدایان» نام داشت. به جزیره‌ای رسیدیم که مسکن وحشیانی با پوست سخت بود که مترجمان گوریلای می‌خواندند. نتوانستیم مردانشان را بگیریم، زیرا به بالای صخره‌ها گریخته، سنگمان زدند. ولی سه تن از زنانشان را گرفتیم، اما چنان وحشیانه تقلا کردند و گاز گرفتند و چنگ زدند که ناچار ایشان را کشتیم و پوستشان را کنده، به کارتاژ آوردیم.
مورتی گانتی
مورتی گانتی (Morty Gunty؛ February 1, 1929 – July 15, 1984) یک هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود.
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته است می‌توان به برادوی دنی رز اشاره کرد.
الگوریتم محاسبه واریانس
الگوریتم Naïve
فرمول محاسبه واریانس جامعه آماری با اندازه N به این صورت است:
فرمول محاسبه تخمین unbiased از واریانس جامعه آماری از یک نمونه محدود از n مشاهده به این صورت می‌باشد:
بنابراین الگوریتم naive برای محاسبه واریانس تخمینی به صورت زیر می‌باشد:
این الگوریتم به راحتی می‌تواند برای محاسبه واریانس یک جامعه محدود به کار رود: فقط کافیست که در خط آخر به جای تقسیم بر N، بر n − 1 تقسیم گردد. چون  و   می‌توانند مقدار بسیار نزدیکی داشته باشند، تقریب زدن می‌تواند منجر شود که دقت نتیجه بسیار کمتر از دقت ذاتی موجود در محاسبات ممیز شناور شود. بنابراین این الگوریتم نباید در عمل مورد استفاده قرار گیرد. این موضوع بخصوص در مواردی که انحراف معیار نسبت به میانگین بسیار کوچک است، تشدید می‌شود. اگرچه، این الگوریتم می‌تواند با استفاده از روش میانگین مفروض بهبود یابد.
الگوریتم دومرحله‌ای
یک روش جایگزین، استفاده از فرمول دیگری برای محاسبه واریانس می‌باشد، به این صورت که ابتدا میانگین نمونه را محاسبه می‌کند:
و سپس مجموع مربعات فاصله از میانگین را بدست می‌آورد: S برابر با مقدار انحراف معیار است، که با استفاده از شبه کد زیر به دست می‌آید:
فراغی
فراغی، شهری از توابع بخش پیشکمر شهرستان کلاله در استان گلستان ایران است.
الگوریتم محاسبه واریانس
الگوریتم دومرحله‌ای
این الگوریتم همواره از لحاظ عددی، سازگار است، مگر برای nهای بزرگ. اگرچه می‌تواند برای نمونه‌هایی که در شرایط زیر صدق می‌کنند، دارای خطا باشد: 1.	اکثر داده‌های آن، بسیار نزدیک به میانگین(و نه برابر با آن) باشند. 2.	فقط تعداد اندکی از داده‌ها، با فاصلهٔ بسیار زیاد از میانگین باشند.. نتایج هر دو الگوریتم می‌تواند بی اندازه، به ترتیب داده ها وابسته باشد و می‌تواند نتایج ضعیفی برای مجموعه داده‌های بسیار بزرگ (بخاطر تکرر خطای گرد کردن) داشته باشد. تکنیکهایی همچون مجموعِ جبران شده می‌تواند تا درجه‌ای برای از بین بردن این خطا مورد استفاده قرار گیرند.
فراغی
این شهر تا تاریخ ۹ بهمن ۱۳۹۱ پیشکمر نام داشت و جزئی از بخش مرکزی شهرستان کلاله به‌شمار می‌آمد. در تاریخ ۹ بهمن ۱۳۹۱ بر اساس مصوبه دولت، روستای پیشکمر مرکز بخش پیشکمر شهرستان کلاله در استان گلستان به شهر تبدیل و به عنوان شهر فراغی نامگذاری شد.
جمعیت
براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲٬۶۳۲ نفر (۶۱۴خانوار) بوده‌است. بر اساس آخرین آمار اعلام شده توسط شهردار فراغی در سال ۹۴ جمعیت شهر فراغی ۷۲۰۰ نفر می‌باشد. (۲)
منابع
۲. فراغی نیوز :رئیس شورای اسلامی شهر فراغی شهردار این شهر را از سمتش برکنار کرد و. ۲۷ شهریور 95 https://web.archive.org/web/20180101194625/http://www.faraghinews.ir/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C.html
الگوریتم محاسبه واریانس
الگوریتم برخط
محاسبهٔ واریانس در یک مرحله، اغلب می‌تواند بسیار مفید باشد، به عنوان مثال، وقتی داده‌ها در حال جمع‌آوری هستند و فضای کافی برای ذخیره همه داده‌ها نداریم، یا موقعی که هزینه دسترسی به حافظه، بر هزینه محاسبات تأثیر زیادی دارد. برای چنین الگوریتم برخط ی، رابطه رخداد مجدد بین کمیتهایی مورد استفاده در محاسبات، مورد نیاز می‌باشد تا محاسبات ما به صورت به روشی سازگار انجام شود. فرمول‌های زیر برای به روزرسانی میانگین و واریانس(تخمینی) داده‌ها، در زمان افزودن عنصر جدید استفاده می‌شود. در اینجا، n نشان دهنده میانگین n نمونهٔ اول (x1, ..., xn) و s2n واریانس نمونه و σ2N واریانس جامعهٔ آماری آنهاست.
همچنین می‌توان نشان داد که کمیت مناسبتر برای به روزرسانی مجموع مربعات فاصله از میانگین کنونی ، با عنوان M_{2,n} دراینجا نشان داده شده‌است:
یک الگوریتم عددی سازگار به صورت زیر داده شده‌است، که البته میانگین را نیز محاسبه می نماید. این الگوریتم، منتسب به Knuth است که او نیز از الگوریتمی از Welford استفاده کرده و به صورت کامل تحلیل نموده‌است. همچنین معمول است که متغیرهای زیر به جای همدیگر استفاده شوند: and
این الگوریتم بخاطر کاهش میزان گرد کردن، می‌تواند کاهشِ دقتِ کمتری داشته باشد، اما احتمالاً نمی‌تواند خیلی بهینه باشد، چرا که عمل تقسیم درون حلقه انجام می‌شود. برای الگوریتم عظیمتر دومرحله‌ای برای محاسبه واریانس، بهتر است ابتدا تخمینی از میانگین را محاسبه کنیم و سپس در ادامه از این الگوریتم استفاده نماییم. الگوریتم موازی که در ادامه خواهد آمد، نشان می‌دهد که چگونه چندین مجموعه آماری را که به صورت برخط محاسبه می‌شوند، ادغام نمود.
الگوریتم افزایشی وزن دار
این الگوریتم می‌تواند برای کنترل نمونه‌های دارای وزن تعمیم یابد، بدین صورت که می‌توان شمارنده n را برای مجموع وزنهایی مشاهده شده تاکنون استفاده کرد. West (1979) این الگوریتم افزایشی را پیشنهاد می‌دهد:
الگوریتم موازی
این موضوع می‌تواند زمانی مفید باشد که برای مثال، چندین واحد پرداش برای قسمت‌های مختلف از ورودی در نظر گرفته شده باشد. شیوه Chan روشی برای تخمین میانگین، زمانی که و هر دو بسیار بزرگ باشند، از لحاظ عددی نامطمئن است، چراکه خطای عددی موجود در  متناسب با زمانی نیست که n_B = 1. در چنین مواردی، ترجیح داده می‌شود.
مثال
فرض کنید که عملیات ممیز شناور از استاندارد محاسباتی IEEE 754 double-precision استفاده می‌کند. نمونهٔ {4، 7، 13، 16} را از یک جامعه آماری نامحدود فرض کنید. براساس این نمونه، میانگین تخمینی جامعه برابر با 10 است و واریانس تخمینی بدون پیشقدرِ جامعه برابر با 30 است. هر دو الگوریتم اول و دوم این مقادیر را به درستی محاسبه می‌کند. سپس نمونه { 108 + 4, 108 + 7, 108 + 13, 108 + 16 } را در نظر بگیرید، که مقدار واریانسی برابر با نمونهٔ قبلی به ما می‌دهد. الگوریتم دوم این واریانس تخمینی را به درستی محاسبه می‌کند، اما الگوریتم اول مقدار 29.33333333 را به جای 30 برمی‌گرداند. اگرچه این کمبود دقت قابل تحمل است و به عنوان نقص کوچکی در الگوریتم اول مشاهده می‌شود، اما به سادگی داده‌هایی یافت که نقص اساسی در الگوریتم naive را آشکار میسازد: نمونهٔ { 109 + 4, 109 + 7, 109 + 13, 109 + 16 } را در نظر بگیرید. دوباره واریانس تخمینی برابر با 30 می‌باشد که توسط الگوریتم دوم به سادگی قابل محاسبه است، اما این دفعه الگوریتم naive مقدار −170.66666666666666 را به عنوان جواب برمی‌گرداند. این یک مشکل اساسی در الگوریتم اول می‌باشد و بخاطر تقریب زدن فاجعه آمیزی رخ داده است که در مرحله آخر الگوریتم، هنگام تفریق دو عدد مشابه صورت گرفته‌است.
آمارهای رده بالاتر
Terriberry فرمول Chan را برای محاسبه سومین و چهارمین گشتاور مرکزی تعمیم می‌دهد. برای مثال برای تخمین چولگی و کشیدگی مورد نیاز است:
اینجا M_k برابر با توان‌های فاصله با میانه  است که نتیجه می‌دهد:
برای نسخه افزایشی (مثلاً B = \{x\})، به صورت زیر ساده می‌شود:
با نگهداشتن مقدار \delta / n، فقط یک عمل تقسیم مورد نیاز است و آمار رده بالاتر می‌تواند بنابراین برای هزینه افزایشی محاسبه شود. مثال الگوریتم برخط برای کشیدگی به صورت زیر پیاده‌سازی شده‌است:
Pébay سپس این نتایج را برای گشتاورهای مرکزیِ رده-اختیاری، برای موارد افزایشی و دوبه دو تعمیم داد. می‌توان فرمول‌های مشابهی را برای کوواریانس یافت. Choi و Sweetman دو روش جایگزین برای محاسبه چولگی و کشیدگی پیشنهاد می‌دهند، که هر کدام می‌تواند مقدار قابل ملاحظه‌ای در حافظه مورد نیاز و زمان CPU در کاربردهای معینی، صرفه جویی کند. روش اول، برای محاسبه گشتاورهای آماری، با جداسازی داده‌ها، گشتاورها را از رابطه هندسیِ هیستوگرامِ به دست آمده محاسبه می‌کند، که به صورت بهینه‌ای تبدیل به یک الگوریتم یک مرحله‌ای برای گشتاورهای بالاتر می‌شود. یکی از مزایای کار این است که محاسبات گشتاورهای آماری می‌تواند با دقت اختیاری محاسبه شود، پس می‌توان این دقت را با دقت فرمت انبار داده ویا سخت افزار اندازه‌گیری اصلی، منطبق کرد. هیستوگرام نسبی از یک متغیر تصادفی می‌تواند یک در این راه قراردادی ساخته شود: محدوده مقادیر بالقوه به بازه‌هایی تقسیم می‌شود و تعداد رخدادها در هر بازه شمارش و به گونه‌ای کشیده می‌شود که مساحت هر مستطیل برابر با سهم رخدادهای آن بازه شود:
که h(x_k) و H(x_k) نشاندهندهٔ میزان فرکانس و فرکانس نسبی در بازهٔ x_k است و   مجموع تمام نواحی هیستوگرام است. بعد از نرمال سازی، n گشتاور خام و گشتاورهای مرکزیِ x(t) می‌تواند از هیستوگرام نسبی محاسبه شود:
که توان ^{(h)} نشان دهنده گشتاورهایی است که از هیستوگرام محاسبه شده‌است. برای بازهٔ با ضخامت ثابت  این دو عبارت می‌تواند با استفاده از  ساده شود:
دومین روش Choi و Sweetman یک متدولوژی تحلیلی برای ترکیب گشتاورهای آماری از بخش‌های مجزا از یک بازهٔ زمانی است که گشتاورهای کلی بدست آمده، همان گشتاورهای بازهٔ زمانی کامل است. این متدولوژی می‌تواند برای محاسبه موازی گشتاورهای آماری با کمک ترکیب گشتاورهای پس آیند(بعدی) ویا ترکیب گشتاورهای آماری محاسبه شده در زمان‌های پشت سرهم، استفاده شود. اگر تعداد Q مجموعه از گشتاورهای آماری به این صورت نمایش داده شوند:  که در آن q=1,2,...,Q است، سپس هر \gamma_n می‌تواند براساس n گشتاور اولیه معادل نمایش داده شود:
که  به صورت کلی در طول q^{th} بازهٔ زمانی بدست آمده‌است یا تعداد نقاطی که \Delta t  ثابت است. مزیت نمایش گشتاورهای آماری براساس \gamma این است که Q مجموعه می‌توانند با عمل جمع ترکیب شوند و محدودیتی در مقدار Q نیست.
در اینجا اندیس _c ترکیب بازه‌های زمانی یا \gammaی ترکیب شده را نشان می‌دهد. این مقادیر ترکیب شده از \gamma می‌تواند سپس به صورت معکوس به گشتاورهای خام که تمام بازهٔ ترکیبی را نشان می‌دهند، تبدیل شوند:
روابط مشاهده شده بین گشتاورهای خام (m_n) و گشتاورهای مرکزی ، سپس برای محاسبه گشتاورهای مرکزیِ ترکیبِ بازه زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در پایان، گشتاورهای آماری بازهٔ ترکیبی از گشتاورهای مرکزی محاسبه می‌شوند:
کوواریانس
الگوریتم‌های کاملاً مشابهی هم می‌تواند برای محاسبه کوواریانس به کار برده شود. الگوریتم naive بدین صورت در می‌آید:
برای الگوریتم فوق می‌توان شبه کد زیر را استفاده کرد:
یک الگوریتم دو مرحله‌ای مطمئن تر از لحاظ عددی، ابتدا میانه‌های میانگین را محاسبه می‌کند و سپس کوواریانس را به دست می‌آورد:
الگوریتم دومرحله‌ای می‌تواند به صورت زیر نوشته شود:
یک نسخهٔ جبرانی با دقت بالاتر، الگوریتم naive را بر روی باقی‌مانده‌ها انجام می‌دهد. مجموع نهایی و   باید صفر شود، اما مرحله دوم هرگونه خطای کوچکی را جبران کند. یک الگوریتم تک مرحله‌ای مطمئنی، مشابه با مورد بالا، وجود دارد، که گشتاورهای مشترک را محاسبه می‌کند: عدم تقارن آشکار در تساوی آخر بخاطر این است که ، پس هر دو عبارت به روزرسانی برابرند با:. با محاسبهٔ میانگین‌ها می‌توان به دقت بالاتری دست یافت، سپس بااستفاده از الگوریتم تک مرحله‌ای مطمئن بر روی بقیه استفاده کرد. بنابراین ما می‌توانیم کوواریانس را به این صورت به دست آوریم:
برل مرسر
برل مرسر (Beryl Mercer؛ July 13, 1882 – 1876:8:13, July 28, 1939) هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا بود. از فیلم‌هایی که وی در آن نقش داشته است، می‌توان به در جبهه غرب خبری نیست، ایست لین، درنده باسکرویل، دشمن مردم اشاره کرد.
الگوریتم محاسبه واریانس
کوواریانس
به همین ترتیب، فرمولی برای ترکیب کوواریانس دو مجموعه برای موازی‌سازی محاسبات وجود دارد:
شین پرتو
شین پرتو با نام اصلی علی شیرازپور پرتو (زاده ۲دی۱۲۸۶ کنگاور درگذشته ۱۳۷۶ تهران) شاعر، نویسنده و زبان‌شناس کُرد اهل ایران بود که در آثار خود به رد بدی‌ها و پلیدی‌ها می‌پرداخت و زندگی را ستایش می‌نمود.
وی پدر مازیار پرتو (کارگردان و مدیر فیلمبرداری) و پدربزرگ ویشکا آسایش (بازیگر و طراح صحنه) بود.
زندگی‌نامه
شین پرتو پدر توانمندی داشته که وی را به میهمان نوازی و گشاده‌دستی تشویق می‌کرده، تا جایی که او حتی کل گوجه و چاقاله چرخی دوره‌گرد را می‌خرد و کودکان محل را میهمان می‌کند. سنین نوجوانی را با علاقه به آموختن هرچه بیشتر طی می‌کند و سپس تصمیم به کوچ به فرنگ (فرانسه به اشاره گویش قدیم کوچه و بازار) می‌گیرد.
بازگشت به ایران
در ۱۳۰۹ مجلهٔ «آرمان» را منتشر می‌کند که نشریهٔ قابل تأملی در آن زمان بوده. ادیبان نامی و شهیری در این مجله با وی همکاری داشته‌اند که از جمله آنان می‌توان از عباس اقبال آشتیانی، بدیع الزمان فروزانفر، ملک الشعرای بهار و تعدادی دیگر از شاعران و نویسندگان بنام ادبیات ایران نام برد. پرتو از همان زمان عضو فعال انجمن شاعران و ادیبان ایران می‌گردد و با آن‌ها که در تهران یا نزدیک به تهران سکونت داشتند معاشر نزدیک، و با آنان که در شهرهای دیگر بودند به‌طور پیگیر و مستمر از طریق مکاتبه در ارتباط می‌ماند. از جمله کسانی که به مدت طولانی با شین پرتو مکاتبه داشته می‌توان از نیما یوشیج نام برد.
انتشار «افسانه» در سال ۱۳۲۹ توسط انتشارات علمی در تهران با مقدمه احمد شاملو، «دو نامه» را دربرداشت، نامه از نیما یوشیج به شین پرتو و از شین پرتو به نیما یوشیج. این کتاب در حوالی سال ۱۳۸۰ مجدداً تجدید چاپ شده‌ است. شین پرتو در طی این دوران مقالات متعدد، داستان‌های کوتاه و همچنین اشعاری را در مجلات و نشریات معتبر که به موضوع اصلی فعالیت آن‌ها زبان و ادبیات بود به چاپ رساند، از جمله مجله یغما.