cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سقل طولی
سقل طولی، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان زنجان در استان زنجان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان معجزات قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۲۲ نفر (۳۰خانوار) بوده‌است.
بیلیارد (ابهام‌زدایی)
بیلیارد ممکن است برای یکی از موارد زیر بکار رود:
سینما فرهنگ (شیراز)
سینما فرهنگ یک سینما در شهر شیراز، ایران است.
این سینما که در سال ۱۳۹۴ تأسیس شده هم‌اکنون متعلق به سازمان اسناد و کتابخانه ملی فارس می‌باشد و دارای ۲۲۴ نفر ظرفیت می‌باشد.
اسپنسر تریسی
زندگی‌نامه
او برای دهه‌ها با «کاترین هپبورن» همبازی بود و سرانجام با او زندگی مشترکی آغاز کرد این دو یکی از بهترین زوج‌های بازیگری تاریخ سینما را خلق کردند و بیش از ۸ فیلم با یکدیگر بازی کردند که پایان آن فیلم «حدس بزن چه کسی برای شام می‌آید» بود، به فاصله‌ای کوتاه قبل از مرگ تریسی.
اسپنسر تریسی دو فرزند داشت.
جوایز و افتخارات
در طول فعالیت هنری اش ۹ بار نامزد دریافت جایزه اسکار و ۲ بار برنده این جایزه شد که از این حیث رکورددار است.
بخشی از فیلم‌شناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
مسجد جامع کوشه
مسجد جامع کوشه مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان بردسکن، روستای کوشه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۶۶۵۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.
فضای درونی مسجد متشکل از ۶ شبستان ستون دار با پایه‌های چهارضلعی به ابعاد ۱/۶۰ متر ساخته شده‌است و بر رأس پایه‌ها گنبدی با ظاهر ساده و بسیار زیبا با آجر که نمادی از مأذنه می‌باشد به چشم می‌خورد در درون حجره دوم محرابی در وسط ستون با گچ بری ساده تزئین شده این بناء به همت خانمی به نام معصومه فرزند علی جمعه همسر مرحوم محسن نژاد با پول چرخ ریسی به سال ۱۲۹۴ هجری شمسی ساخته شده و هنوز مورد توجه مردم است ونماز جماعت در آن اقامه می‌شود.
سید حسن حبل‌المتین
حسن حبل المتین (اِخ)(سید…) برادر کوچک مؤیدالاسلام سیدجلال الدین صاحب روزنامهٔ حبل المتین منتشر در کلکته می‌باشد. او و برادر بزرگترش سیدمحمدعلی آقابزرگ پسران سیدمحمدرضا مجتهد کاشانی از علمای روحانی آغاز سده چهاردهم هجری بودند.
توقیف و تبعید سیدحسن قبل از مشروطیت
اگرچه سیدحسن از عین الدوله هواداری می‌کرده لیکن دشمنی میرزاعلی اصغر اتابک بامؤیدالاسلام سبب شد که در سال ۱۳۱۹ هَ.ق. به خانهٔ سیدحسن ریختند و او را نزد عین الدوله حاکم تهران بردند. عین الدوله او را در مبارک‌آباد یکسال تحت نظر گذاشت و سپس بهند تبعید کرد. سیدحسن پس از دو سال ماندن نزد برادرش مؤیدالاسلام ناشر «حبل المتین» در کلکته، به تهران بازگشت روزنامهٔ حبل المتین تهران را پایه‌گذاری کرد. نخستین شمارهٔ این روزنامه در دوشنبهٔ پانزدهم اردیبهشت ماه ۸۲۹ شمسی، جلالی و ۲۹ آوریل ۱۹۰۷م. یعنی پس از چهارده سال از تأسیس «حبل المتین» کلکته که توسط مؤیدالاسلام پخش می‌شد، در تهران پخش گردید. در سرلوح این روزنامه مدیرکل «جلال الدین حسینی مؤیدالاسلام» و نایب مدیر «میرزا سیدحسن کاشانی» معرفی شده بود؛ ولیکن کارها، همه به عهدهٔ سیدحسن بوده‌است؛ و او آن را شعبه و شاخه‌ای از حبل المتین کلکته می‌شمرد، و سال تأسیس حبل المتین کلکته یعنی سال ۱۳۱۱ هَ.ق. را بر آن نوشته بود؛ و تا توپ بستن مجلس به همین شکل ادامه داشت و از مشروطیت دفاع می‌کرد.
کسروی در تاریخ مشروطه می‌نویسد: در داستان پیمان روس و انگلیس و رخدادهای دیگر در این روزنامه گفتارهای پرمغز نوشت و سیدحسن پس از آن بدخواهی‌ها که با جنبش مشروطه خواهی کرده و به هواداری عین الدوله آن دشمنی‌ها را با کوششهای دو سید (بهبهانی و طباطبائی) کرده بود. این زمان به نیکی‌ها برخاست و شکست را بدین سان بست. یکی از همکاران باأرج سیدحسن در پخش «حبل المتین» نویسندهٔ معروف شیخ یحیی کاشی است که مدتی نیز سردبیرروزنامهٔ ایران بوده‌است. پس از توپ بستن مجلس در ۲۶ جمادی دوم ۱۳۲۶ هَ.ق. تقی‌زاده و سید محمدرضا مساوات شیرازی و ملک المتکلمین به خانهٔ عین الدوله رفته و از آنجا به خانهٔ سیدحسن که نزدیک بود می‌روند، لیکن زنان سیدحسن از ترس قزاقهای شاه شروع به زاری کرده به ایشان پناه نمی‌دهند همین که ایشان بیرون می‌آیند چند تن از آنان بدست قزاقها اسیر می‌شوند و سیدحسن در آغاز در میان آب‌انبار خانه پنهان شده و سپس به سفارت انگلیس رفته و همراه تقی‌زاده پناهنده شد و بدین روش از گرفتار شدن به سرنوشت جهانگیرخان صور اسرافیل و ملک المتکلمین رهیده و در پایان به اتفاق چهار تن دیگر از طرف شاه به قفقاز تبعید شد، لیکن پس از مدتی توقف در رشت شمارهٔ نخستین روزنامهٔ «حبل المتین» را در محرم ۱۳۲۷ هَ. ق. منتشر کرد وچهار ماه ادامه داد و سپس همراه مجاهدان مشروطه خواه بسرداری محمدولیخان سردارسپه و سرداریحیی به تهران آمده و پس از اخراج شاه و پایان دادن به استبداد صغیر، سیدحسن روزنامه را دوباره منتشر کرد.
توقیف حبل المتین
دورهٔ جدید حبل المتین در ماه جمادی دوم آغاز شد و در شمارهٔ ششم (۱۳۲۷ هَ. ق) بمناسبت مقاله‌ای که به عنوان «اذا فسد العالم فسدالعالم» بقلم سیدنورالدین پسر ججسیداسداﷲ خرقانیچچ منتشر ساخت، تحت تعقیب قرار گرفت.
مشروطه خواهان که به آسانی شاه را اخراج کرده و پسرش را بجای او نشانده بودند چنان مغرور بودند که نیازی به تصفیهٔ دستگاه فاسداستبدادی نمی‌دیدند و این دستگاه فاسد برای جلوگیری از پیشرفت نهضت از هیچگونه خرابکاری کوتاهی نکرد. ازجمله این مقاله را بهانه کرده و عوام را تحریک کردند و محکمه‌ای به عضویت معاون حضرت و صدرالاشراف و مشاورالملک و شیخ هادی که همگی از اطرافیان محمدعلی شاه بودند تشکیل داده و سیدحسن حبل المتین را به پرداخت ۲۵۰ تومان و سه ماه زندان و ۲۳ ماه توقیف روزنامهٔ «حبل المتین» محکوم کردند.
روزنامهٔ حکمت چ مصر دربارهٔ این حکم ضد آزادی مقاله‌ای به عنوان «پاداش خدمات هجده سالهٔ حبل المتین» منتشر کرد و حکم را از نظر قانونی باطل شمرده گوید: محکومیت او برای گرفتن انتقام ازمقالات آزادیخواهانهٔ او پیش و پس از انقلاب مشروطیت بوده‌است. این حکم ظالمانه در افکار عمومی مردم ایران سوء اثر بخشید و وزیر عدلیه مجبور شد برای نخستین بار به تشکیل محکمهٔ تمیز (دیوان عالی کشور) تن دردهد؛ و این دیوان محکومیت سیدحسن را لغو کرد. لیکن سیدحسن حبل المتین پس از آزادی از ترس دستگاه فاسد از اقدامات سیاسی دست برداشت و خانه نشینی گزید تا آنکه درتهران درگذشت.
منابع
https://web.archive.org/web/20141025055826/http://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-0c8669b5a3de41f9826dcb77281ef5b3-fa.html
ابراهیم علی
ابراهیم علی سیاستمدار و از اعضای تأثیرگذار مجلس مالزی است. او مؤسس و نخستین رهبر سازمان غیر دولتی پرکاسا است که مورد حمایت ماهاتیر محمد قرار دارد. ابراهیم علی مواضع تندی بر ضد اسرائیل داشته و با مسئولین جمهوری اسلامی ایران دیدار می‌کند. او پیش از انقلاب اسلامی ایران در پاریس دیداری با سید روح‌الله خمینی داشت و کتابی در مورد وی نوشته‌است.
تپه‌رش (سرپل ذهاب)
تپه‌رش (ثلاث باباجانی)، روستایی از توابع بخش ازگله شهرستان ثلاث باباجانی در استان کرمانشاه ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان سرقلعه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۹۱ نفر (۲۰خانوار) بوده‌است.
ترنیت
ترنیت (Ternate) شهری در استان ملوک شمالی کشور اندونزی است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۹۹۰ میلادی، ۸۳٫۵۶۷ نفر و بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۰ میلادی، ۹۵٫۹۲۱ بوده که در سال ۲۰۰۷ میلادی به ۱۰۳٫۹۲۸ نفر افزایش یافته‌است.
مجسمه جان هاروارد
مجسمه جان هاروارد یک مجسمه برنزی است که توسط دَنیِل چستر فرانسوی در تجلیل از یاد و خاطره جان هاروارد (یکی از بنیان‌گذاران دانشگاه هاروارد) ساخته شده و در حیاطِ هاروارد در شهر کمبریج، ماساچوست آمریکا واقع شده‌است.
بنا بر منابع رسمی هاروارد، تأسیس این دانشگاه، نه توسط یک فرد که حاصل تلاش جمعی بوده‌است؛ لذا جان هاروارد نه به عنوان بنیان‌گذار، بلکه به عنوان یکی از بنیان‌گذاران این دانشگاه شناخته می‌شود. هر چند به موقع بودن و سخاوت بسیار زیاد او در این مهم، او را به عنوان مفتخرترین این بنیان‌گذاران تبدیل کرده‌است.
گردشگران اغلب، انگشتِ کفشِ پای چپِ مجسمه جان هاروارد را به دلیل باور غلطی که این کار را سنّتِ دانشجوهای هاروارد می‌داند و باعث خوش شانسی است، می‌مالند.
جان تورمی
جان تورمی (John Tormey؛ زادهٔ ۴ اوت ۱۹۳۷ در ویلیمانتیک، کنتیکت) هنرپیشه اهل ایالات متحده آمریکا است.
وی بیشتر برای نقش لویی در فیلم گوست‌داگ: سلوک سامورایی شناخته می‌شود. وی حرفه بازیگری را از کودکی در دههٔ چهل میلادی آغاز کرد.
گزیده فیلمشناسی
از فیلم‌ها یا برنامه‌های تلویزیونی که وی در آن نقش داشته‌است می‌توان به آثار زیر اشاره کرد.
سیارک ۴۸۷
قدر مطلق سیارک برابر ۸٫۱۴ است.
زینب
نام و لقب
زینب به «زینت پدر» ترجمه می‌شود. این نام را جدش محمد برگزید و آن را به الهام الهی نسبت داد. زینب را زینب الکبری می‌نامند تا از خواهر کوچکترش ام کلثوم یا زینب الصغری تمیز داده شود. به دلیل نقش وی در واقعهٔ کربلا به عنوان بطله الکربلا (قهرمان کربلا) نیز شناخته می‌شود. القاب دیگرش «شقیقة الحسین» (خواهر تنی حسین، به جهت همراهی همیشگی زینب با حسین) و عالمه غیر معلمه بوده‌است. در مصر با القابی چون الطاهره (خالص) و ام الیتما (مادر یتیمان) از او یاد می‌شود.
ولادت و سال‌های اولیهٔ زندگی
منابع محل تولد او را مدینه دانسته‌اند هر چند در منابع اولیه، تاریخی برای ولادت او گزارش نشده‌ است. تنها ابن اثیر گزارش می‌کند که زینب در دوران حیات محمد به دنیا آمد. ابن اثیر می‌نویسد:«فاطمهٔ زهرا پس از درگذشت محمد، فرزند دیگری به دنیا نیاورد». در منابع معاصر برای ولادت زینب، تاریخ‌های مختلفی گزارش شده‌ است. حسن صفار معتقد است که زینب در جمادی‌الاول سال پنجم هجری به دنیا آمده‌است؛ کحاله به نقل از محمود ببلاوی گزارش کرده‌ است که پنج سال پیش از درگذشت محمد، زینب به دنیا آمده‌است. بنت الشاطی ولادت او را سال ششم، موسی محمد علی شعبان سال پنجم، جزائری اول شعبان سال ششم و سپهر نیز رمضان سال نهم را زمان ولادت زینب دانسته‌اند. کامل بنا نیز ولادت او را در رجب سال نهم دانسته‌است. برخی گزارش‌ها در ولادت زینب به رساله سیوطی استناد کرده‌اند اما در نسخه‌های این اثر، چنین مطلبی وجود ندارد. جزائری بر این باور است که چون در زمان ولادت زینب، محمد در سفر بود، و از آنجا که علی در تمام سفرهای محمد، او را همراهی می‌کرد؛ احتمالاً ولادت زینب در ماجرای غزوه تبوک یعنی سال نهم صورت گرفته‌است. به هر صورت، منابع متقدم، زینب را سومین فرزند علی و فاطمه دانسته‌اند که پس از حسن و حسین و پیش از ام‌کلثوم به دنیا آمده‌است. به این ترتیب ولادت زینب بین سال‌های ششم تا دهم تخمین زده می‌شود. شیعیان پنجم جمادی الاول را به عنوان روز تولد زینب جشن می‌گیرند. تولد زینب در ایران به عنوان "روز پرستار" شناخته شده‌است، احتمالاً به این دلیل که او از مجروحان کربلا مراقبت می‌کرد. دربارهٔ کودکی زینب اطلاعات چندانی در منابع نیامده‌ است؛ جز اینکه همراه پدر و مادر خویش در کنار مسجدالنبی در مدینه زندگی می‌کرد. به گزارش دانشنامه جهان اسلام، او پنج سال داشت که محمد درگذشت و کمی بعد نیز مادرش را از دست داد. در گزارش‌های رویداد خانه فاطمه زهرا، از کودکان فاطمه گزارشی به میان نیامده‌است، اما در برخی روایات از حضور آنها در مراسم خاکسپاری مادرشان یاد شده‌است.
پیش از واقعه نبرد کربلا
از زندگانی زینب کبری پیش از واقعهٔ نبرد کربلا، اطلاعات مهمی در دست نیست. زینب در طول دوران زندگی با همسرش عبدالله، هیچگاه از پدرش دور نبود و در فاصلهٔ زمانی ۲۷ تا ۳۲ سالگی همراه با پدر در کوفه سکونت کرد. او پس از کشته شدن پدرش در کوفه، با پدیده‌های دیگری چون سب پدرش بر منبرها مواجه شد که باید برای او سخت بوده باشد. با صلح حسن مجتبی با معاویه، او به همراه برادر به مدینه مراجعت کرد و در آنجا به سال ۵۰ ه‍.ق برادرش حسن را که به نوشتهٔ برخی منابع با تحریک معاویه مسموم شد، از دست داد. پس از آنکه حسین در مخالفت با حکومت یزید، ناگزیر مدینه را به سمت مکه ترک کرد؛ او نیز حسین را در این سفر همراهی کرد. حسین که در میانه مراسم حج از مکه خارج و به سمت کوفه رهسپار شد، زینب را نیز با خود همراه کرد. به نوشتهٔ طبری، عبدالله، همسر زینب با وجود همدلی با آرمان حسین، او را در سفر کربلا همراهی نکرد. اشتهاردی، عالم شیعی، معتقد است که غیبت عبدالله احتمالاً به دلیل ضعف سلامتی یا کهولت سن او بوده‌است و فرستادن پسرانش به نبرد برای حسین نشانهٔ حمایت او بوده‌است. از آنجایی که معمولاً اذن شوهر در چنین مواردی لازم شمرده می‌شود، برخی گفته‌اند شرط ازدواج زینب با عبدالله این بوده که زینب بتواند حسین را در تمام سفرها یا به‌طور خاص سفر کربلا همراهی کند.
در نبرد کربلا
حضور زینب کبری در دوران کوتاه نزدیک به یک سال از روزهای نخست محرم ۶۱ هجری قمری تا زمانی که به مدینه بازمی‌گردد؛ به صورت متمایز و متفاوت در منابع و متون تاریخی گزارش شده‌است. بیشتر گزارش‌ها از زینب کبری در نبرد کربلا، مربوط به وقایع غروب روز نهم محرم سال ۶۱ هجری است. به نوشته جعفریان، محقق شیعی، زینب به حسین از شنیدن صدای هاتفی خبر داده‌ است که به کشته شدن حسین خبر داده‌ است.
در شب نهم حسین برای اصحابش سخنرانی کرد و بیعت را از اصحابش برداشت؛ اما یارانش نپذیرفتند و به بیعت‌شان وفادار ماندند. زینب در این لحظه از شدت نومیدی بیهوش شد. به نوشته جعفریان، پژوهشگر شیعی، حسین او را به هوش آورد و از او خواست تا در فراقش بردباری کند. حسین همچنین از مسئولیت‌های زینب در روزهای بعد از نبرد کربلا مطلعش کرد. پیش از آغاز نبرد و در شب عاشورا، حبیب بن مظاهر برای دلگرمی زینب، اصحاب حسین را جمع کرد و نسبت به اظهار وفاداری آنان به زینب اطمینان خاطر داد.
با وجود تصریح مدلانگ در به آتش کشیده شدن خیمه‌ها، طبری خیمه خانواده حسین را از این امر مستثنی می‌داند.
دو تن از پسران زینب که در کربلا حاضر بودند به همراه فرزندان حسن و حسین و دیگر اصحاب در نبرد کشته شدند. در نظر شیعیان، انگیزه زینب از قربانی کردن فرزندانش، بیش از علاقهٔ او به حسین، حفظ اسلام بود. زینب در مقطعی از روز عاشورا برای کمک، به میدان نبرد شتافت، اما حسین او را فراخواند و به او دستور داد که مراقب زنان، کودکان و مجروحان باشد. زینب در طول روز به خانواده‌ های رزمندگان کشته‌ شده دلداری می‌داد، و از مجروحان مراقبت می‌کرد. طبری می‌نویسد وقتی علی اکبر، برادرزاده اش، کشته شد، زینب به میدان نبرد دوید و گریان خودش را روی پیکرش انداخت اما حسین او را به اردوگاه برگرداند. روایات معاصر دربارهٔ کربلا اغلب تأکید می‌کنند که در پی تاکیدات قبلی حسین، زینب با مشاهده قتل برادرش بی تابی نکرد بلکه بر سر پیکرش ایستاد و گفت: «خدایا این قربانی را از ما بپذیر». بنایی با نام زینبیه یا تل زینبیه در کربلا وجود دارد که نمادی از محل قرار گرفتن زینب کبری بر فراز بلندی برای دیدن صحنه نبرد بوده‌است.
اسارت
زنان و کودکان از جمله زینب و ام کلثوم به اسارت درآمدند. علی بن الحسین، امام بعدی شیعیان، هم که به دلیل بیماری توان جنگ نداشت در میان اسیران بود. شمر قصد کرد او را بکشد، اما با وساطت زینب از این کار منصرف شد پس از اسارت، زنان و کودکان هاشمی را به کوفه و سپس دمشق بردند. زینب رهبری کاروان اسیران را بر عهده داشت. به نوشته جعفریان، عالم شیعی، رفتن زینب از صحرای کربلا بدون دفن برادر، برای او سخت بود و از همین رو، بر این مصیبت عزاداری کرد. عبارت مشهور «هذا الحسین بالعراء، مرمّل بالدماء، مقطّع الأعضاء» از دیدگاه شیعه مربوط به همین دوران است.
در کوفه
به نوشته ابن طیفور کوفیان با دیدن خاندان پیامبر در اسارت، مویه کردند. زینب با بازگو کردن وقایع کربلا، کوفیان را به خاطر نقشی که در مرگ حسین داشتند، ملامت کرد. خطبه زینب در حضور مردم کوفه را ابن اعثم به‌طور کامل گزارش کرده‌است و راوی آن خزیمه اسدی است.
زینب در کاخ عبیدالله بن زیاد در پاسخ او که پرسید: «کار خدا با خاندانت را چگونه دیدی؟»، پاسخ داد «جز زیبایی چیزی ندیدم». زینب همچنین با خواندن آیه تطهیر (۳۳:۳۳)، به بیان جایگاه آل محمد پرداخت و افزود که مرگ برای حسین و یارانش مقرر شده بود و خداوند به زودی بین آنها و ابن زیاد داوری خواهد کرد. این خطبه باعث خشم ابن زیاد شد و دستور قتل علی بن حسین را صادر کرد اما زینب با فداکاری ممانعت کرد.
خطبه در مجلس یزید
از برای زینب خطبه‌ای در کاخ یزید نیز گزارش کرده‌اند. این خطبه دوم منسوب به زینب، همانند خطبهٔ کوفه، برگرفته از چندین مرجع قرآنی است، چنان‌که او در این سخنرانی با نقل آیاتی، پیروزی یزید را موقت، تلاش او را بیهوده، و شرمندگی او را جاودانه خواند. همچنین با نقل آیه ۱۷۸ سوره آل عمران تأکید کرد که «و البته کافران گمان نکنند که مهلتی که ما به آنها می‌دهیم برایشان بهتر است، بلکه ما به آنها مهلت می‌دهیم تا به گناه و سرکشی خود بیافزایند و برایشان عذابی خوار کننده خواهد بود» او در این خطبه همچنین از اسیر کردن خاندان محمد و کوچاندن اجباری آنان از شهری به شهری دیگر گلایه کرد و پرسید آیا این درست است که یزید زنان خودش را در حفاظ نگه دارد و دختران محمد را در خیابان‌های شهر بگرداند؟ از دید شیعه، سخنان زینب باعث تأثر برخی از درباریان یزید به ویژه زنان او شد و همین عامل، خلیفه را وادار کرد خودش را وقایع کربلا تبرئه کند و ابن زیاد را مسئول بداند.
پس از آزادی از اسارت
از زینب و بازماندگان کربلا به عنوان اولین عزاداران حسین بن علی نام برده می‌شود که ابتدا در دشت کربلا پس از پایان نبرد و سپس در مدینه به برپایی مراسم عزا پرداختند. بر اساس برخی گزارش‌ها زینب پس از رسیدن به مدینه به اتفاق همسرش به سوریه سفر کرد و در همان‌جا درگذشت. به نوشته عبیدلی در اخبار الزینبات، زینب پس از رسیدن به مدینه، به مصر عزیمت کرد و در همان‌جا از دنیا رفت. با این وجود هیچ خبر قطعی در مورد خروج زینب از مدینه وجود ندارد.
بر اساس تاریخ‌های متقدم، همسرش عبدالله همواره در مدینه بوده‌است و در همان‌جا یا منطقه ابواء، نزدیک مدینه، از دنیا رفته‌است.
درگذشت
تا پیش از قرن هشتم قمری، در خصوص زمان و مکان درگذشت زینب کبری، اطلاعات دقیقی در منابع گزارش نشده بود. به گزارش عبیدلی، زینب به مصر عزیمت کرد و به تاریخ ۱۵ رجب ۶۲ ه‍.ق درگذشت.
مدفن
در چندین سفرنامه و کتاب تاریخی متاخر، مقبره‌هایی در مصر یا دمشق به زینب نسبت داده شده‌است که از معدود مقبره‌ های زنان مورد احترام برای مسلمانان مشرق زمین است. به مزارهای منسوب به زینب «زینبیه» گفته می‌شود. در اینکه زینب در کدام ناحیه دفن شده‌است، اختلاف نظر وجود دارد. اولین و مشهورترین آرامگاه منسوب به زینب، "زینبیه" واقع در دمشق است که در شهرک «السیدة زینب» در در جنوب دمشق واقع شده‌است. در منابع قرن ششم و هفتم از این مزار به عنوان قبر ام کلثوم بنت علی یاد شده‌است؛ اما در سند "وقف‌نامه" این بنا که در سال ۷۶۸ نوشته شده‌است، صاحب مزار را زینب بنت علی یاد کرده‌اند. به نوشته ابن عساکر بر روی این قبر، مسجدی از جانب یکی از اهالی حلب ساخته شد. این بنا در قرن هشتم تجدید شد و موقوفاتی به آن تعلق گرفت. این مقبره شامل کتابخانه، نمازخانه، بخش اداری، درمانگاه و صحن‌های بزرگ است.
همسر و فرزندان
زینب با پسرعموی خویش عبدالله بن جعفر طیار ازدواج کرد بنت الشاطی معتقد است که به جهت عدم همراهی عبدالله بن جعفر با زینب در سفر کربلا و همین‌طور گزارشی از عبیدلی در اخبارالزینبات مبنی بر ازدواج زینب وسطی با عبدالله بن جعفر، معتقد است که زینب کبری از عبدالله پیش از سفر به کربلا طلاق گرفته‌است. چنین مدعایی در کتاب اخبارالزینبات نقل نشده‌است. نظر منابع معتبر تاریخی، زندگانی زینب با عبدالله جعفر تا پایان زندگی است. شرایط اقتصادی زینب با توجه به اوضاع زندگانی عبدالله، مطلوب توصیف شده‌ است. همسر دیگر عبدالله، لیلی بنت مسعود نام داشته که با زینب در یک خانه می‌زیسته‌ است.
در تعداد فرزندان زینب اختلاف نظر وجود دارد. ابن سعد برای او چهار پسر و یک دختر به نام‌های علی، عون، عباس، محمد و ام‌کلثوم گزارش کرده‌است. دولابی نیز با تکرار سخنان ابن سعد، به جای محمد، از جعفر اسم برده‌است. ابن قتیبه و شیخ طبرسی، سه پسر به نام‌های علی، جعفر و عون و یک دختر به نام ام‌کلثوم را به زینب نسبت داده‌اند. به گزارش دانشنامه جهان اسلام، در اینکه دو تن از فرزندان زینب علی و عون نام داشته‌اند تردیدی وجود ندارد اما در سرگذشت آنها اختلاف نظر وجود دارد. منابعی چون ابوالفرج اصفهانی و مسعودی بر کشته شدن عون در نبرد کربلا صحه می‌گذارند در حالی که طبری معتقد است عون بن عبداللِه کشته شده در نبرد کربلا، فرزند جمانه است. در اینکه محمد بن جعفرِ کشته شده در کربلا نیز فرزند زینب است یا فرزند همسرِ دیگرِ عبدالله، اختلاف نظر وجود دارد.
دیدگاه‌ها
شیعیان زینب را به خاطر صبر و پایداری در مصائب کربلا و اسارتِ پس از آن ستوده و از او به عنوان یکی از چهار زن مبارز مسلمان و نماد مقاومت در برابر ستم یاد می‌ کنند. در کتب سیره از او با تعابیری چون خردمند و خطیب و فصیح یاد کرده و از خطبه او در کوفه و شام، آگاهی و تسلط او بر قرآن را برداشت کرده‌اند. علی بن حسین او را «عالمه بدون معلم» نامیده‌است. همچنین به جهت ایستادگی در برابر حکومت امویان و نجات جان برادرزاده‌اش علی بن الحسین، امام چهارم شیعیان، در کنار زهرا به عنوان الگوی زنان شیعی به حساب می‌آید. روشنفکرانی چون علی شریعتی او و مادرش زهرا را به عنوان چهره‌هایی که هم اسلامی و هم مدرن بودند، و به عنوان الگوی زنان در انقلاب ۱۳۵۷ ایران و در لبنان برجسته کرده‌اند. شاعران شیعی از جمله احمد وائلی و احمد عزیزی، زینب را پس از فاطمه زهرا به عنوان الگوی زن مسلمان در آثارشان مدح کرده‌اند. همچنین در مراسم شبیه‌خوانی، نقش زینب از نقش‌های مهم به حساب می‌آید. اجرا کننده این نقش در زمان ناصرالدین شاه در تکیه دولت، شخصی به نام ملاحسین زینب‌خوان بود. ابن اعثم قدیمی‌ترین منبعی است که خطبه‌هایی را از زینب کبری گزارش کرده‌است. زندگی زینب پس از نبرد کربلا و در مدینه، در کتاب اخبارالزینبات نوشته عبیدلی به تفصیل بیان شده‌است ولی این اخبار، در هیچ کتاب دیگری نیامده است. منابع در انتساب این کتاب به عبیدلی تردید دارند. در منابع کهن، جز اخباری کوتاه از زینب گزارشی نیامده است. دانشنامه جهان اسلام با اشاره به گزارش‌های فراوان دربارهٔ زنان هم عصر زینب که حتی رتبه پایین‌تری از او داشته‌اند، عوامل سیاسی را در این مورد دخیل می‌داند. ابن سعد زینب را از راویان حدیثی طبقه دوم برشمرده است که گفتهٔ رجالی‌های علم حدیث از مادرش فاطمه زهرا، اسماء بنت عمیس، حسین بن علی و شخصی به نام طهمان یا ذکوان که از صحابه محمد بود، نقل روایت می‌کرده‌است.
علی تکین
وی با سلجوقیان روابط خوبی داشت و در ازای وجهی که از آن‌ها می‌گرفت، به سرکوب مخالفانشان می‌پرداخت. مردم نواحی سمرقند و بخارا به سلطان محمود غزنوی نامه نوشتند و از ستم و بیداد علی‌تکین گلایه کردند. محمود بارها به قصد جان وی به ترکستان لشکر کشید اما به علت متواری‌شدن و پنهان‌شدن علی تکین نتوانست او را دستگیر کند. چون پادشاه درگذشت سلطان مسعود برای غلبه بر برادرش محمد، از علی‌تکین یاری خواست و مبلغی پیش مزد برایش فرستاد؛ ولی پیش از آنکه جوابی به درخواست وی برسد، کار محمد یکسره شد و علی‌تکین نیز دیگر چندان اعتنایی به شأن سلطان جدید یعنی مسعود نکرد و مبلغ را بازپس نداد.
زینب
منابع
ژورنال و کتاب فارسی
منابع انگلیسی
علی تکین
در سال ۴۲۳ ه‍.ق مسعود، آلتون‌تاش خوارزم‌شاه را برای دفع وی فرستاد؛ و در جنگی که بین دو سپاه روی داد، آلتون‌تاش زخمی سخت برداشت و روز دیگر درگذشت و سپاهیان او قاصدی نزد علی‌تکین فرستادند و با او مصالحه کردند و به خراسان بازگشتند. علی‌تکین تا سال ۴۲۶ ه‍.ق در قید حیات بود و با هر کس که مالی برایش می‌فرستاد سازش و دوستی داشت و در آن سال درگذشت.
بونزن
بونزن می‌تواند به یکی از موارد زیر اشاره داشته باشد:
سرخیو بوسکتس
سرخیو بوسکتس بورگوس (زادهٔ ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۸) بازیکن  فوتبال اهل اسپانیا است که در پست هافبک دفاعی برای باشگاه فوتبال اینتر میامی در لیگ برتر ایالات متحده آمریکا بازی می‌کند.
بوسکتس عمدتاً به عنوان یک هافبک دفاعی بازی می کند اما قابلیت بازی در پست هافبک میانی را هم دارد. او از ژوئیه ۲۰۰۸ از بارسلونا بی به بارسلونا آمد و از آن زمان در بیش از ۶۰۰ بازی حضور داشت و ۳۰ جام از جمله هشت قهرمانی در لا لیگا و سه قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا را با بارسلونا کسب کرد. او یکی از بازیکنان ترکیب اصلی بارسلونا بود که در فصل‌های ۰۹–۲۰۰۸ و ۱۵–۲۰۱۴ به قهرمانی در سه‌گانه قاره‌ای لا لیگا، کوپا دل ری و لیگ قهرمانان اروپا رسیدند.
بوسکتس در آوریل ۲۰۰۹ اولین بازی را برای تیم ملی اسپانیا انجام داد و در جام جهانی ۲۰۱۰ و جام ملت‌های اروپا ۲۰۱۲ به همراه اسپانیا به قهرمانی دست یافت. او در سه جام جهانی و دو جام ملت‌های اروپا دیگر حضور داشته و کاپیتان اسپانیا در جام ملت‌های اروپا ۲۰۲۰ و جام جهانی ۲۰۲۲ بود.
رده باشگاهی
در تاریخ ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۸ او در تیم اول بارسلونا در بازی مقابل ریسینگ سانتاندر ۹۰ دقیقه بازی کرد که آن بازی ۱–۱ مساوی به پایان رسید. در ۲۲ اکتبر ۲۰۰۸ در بازی‌های جام باشگاه‌های اروپا در مقابل اف‌سی بازل یک گل از پنج گل تیمش را به ثمر رساند. او در ۲۲ دسامبر ۲۰۰۸ قراردادی با قیمت ۸۰ میلیون یورو تا سال ۲۰۱۳ با بارسلونا امضا کرد. بوسکتس در 3 اکتبر سال 2015 در غیاب اینستا مقابل بازی سویا در ورزشگاه رامون سانجز پیس خوان نخستین بار کاپیتان بارسلونا شد.
در ۷ مارس ۲۰۰۹ او اولین گل خود را در لالیگا مقابل اتلتیک بیلبائو به ثمر رساند.
بوسکتس در سال 2023 در پنج ژوییه با قرار دادی 2 ساله به باشگاه اینتر میامی پیوست.
آمار ملی
او در ۱۱ اکتبر ۲۰۰۸ برای بازی در تیم زیر ۲۱ سال اسپانیا دعوت شد. در رقابت‌های جام قهرمانی زیر ۲۱ سال اروپا در اولین بازی در مقابل تیم ملی سوئیس در دقیقه ۱۷ گلی را به ثمر رساند اما بازی در نهایت ۲ بر ۱ به سود سوئیس پایان یافت.
او توسط ویسنته دل بوسکه برای بازی در جام جهانی ۲۰۱۰ انتخاب شد و در پستی بازی کرد که مارکوس سنا در جام ملت‌های اروپا بازی می‌کرد.
راس والاس
راس والاس (Ross Wallace؛ زادهٔ May 23, 1985) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال سلتیک، باشگاه فوتبال ساندرلند، باشگاه فوتبال برنلی، باشگاه فوتبال پرستون نورث اند، و باشگاه فوتبال شفیلد ونزدی اشاره کرد.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۹ سال اسکاتلند، زیر ۲۱ سال اسکاتلند و اسکاتلند بازی کرده‌است.
بسم‌الله ایرلاینز
بسم‌الله ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی است که در تاریخ ۱۹۹۸ میلادی تأسیس شده است. دفتر مرکزی بسم‌الله ایرلاینز در داکا، بنگلادش واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی شاه‌جلال قرار دارد.
فهرست سخنرانی‌ها و گفتارهای ماکس وبر
ماکس وبر سخنران توانایی بود و سخنرانی‌های مهمّی کرد. از جمله سخنرانی‌هایش در دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ در اواخر دههٔ ۱۹۱۰ تأثیر شگرفی کرد.
دوران کودکی (فیلم ۲۰۱۱)
دوران کودکی (Infancia clandestina) فیلم سینمایی محصول سال ۲۰۱۱ کشور آرژانتین است که در ژانر تاریخی-درام ساخته شد. این فیلم با کارگردانی بنجامین آویلا و با ایفای نقش بازیگرانی چون ناتالیا اوریرو، ارنستو آلتریو و سزار ترونسوسو موفق به کسب جوایز بسیاری در رقابت‌های مختلف گشت.
خلاصه داستان
این داستان در عصر جنگ‌های کثیف در برهه‌ای از تاریخ آرژانتین در زمان آخرین دیکتاتوری نظامی (۱۹۷۶–۱۹۸۳) این کشور بیان می‌شود. یک زن و شوهر که سرباز چریکی بودند، فرار کرده و در حال زندگی در کوبا با دو فرزند خود هستند. با کمک «عمو بتو» آن‌ها جعل هویت کرده و با هویت جدید خود در سال ۱۹۷۹ میلادی با هدف شرکت در اعتراضات چپ‌گرایانه در برابر کودتای نظامی به کشور بازمی‌گردند. حوادث این برهه از تاریخ از دیدگاه این خانواده در فیلم روایت می‌شود.
جینسویل، ویسکانسین
جینسویل، ویسکانسین  شهری در شهرستان راک ایالت ویسکانسین است که در سال ۱۸۵۳ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهر طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی ۶۳٬۵۷۵ نفر جمعیت داشته‌است.
یابووننا شردنگا
یابووننا شردنگا (به لاتین: Jabłonna Średnia) یک روستا در لهستان است که در گمینا یابووننا لاتسکا واقع شده‌است.
ورزشگاه روحیان ملایر
منابع
افتتاح ورزشگاه پنج هزار نفری روحیان
فردریک مارچ
ارنست فردریک مک‌اینتایر بیکل با نام هنری فردریک مارچ (زاده ۳۱ اوت ۱۸۹۷ – درگذشته ۱۴ آوریل ۱۹۷۵) هنرپیشه سینما و صداپیشه رادیو آمریکایی و برنده دو جایزه اسکار بود. او یکی از مطرح‌ترین ستارگان هالیوود بوده‌است.
قانون لیتل
قانون یا فرمول لیتل قضیه‌ای است که توسط جان لیتل (john little)  نوشته شده‌است و در نظریه صف کاربرد دارد و بیان می‌کند که:
تعداد میانگین مشتری‌ها در درازمدت در یک سیستم پایدار L برابر است با میانگین نرخ ورود مؤثر در درازمدت λ ضربدر میانگین زمان حضور مشتری در سیستم W یا به زبان جبری : L = λW. بسیار قابل توجه است که این رابطه تحت تأثیر توزیع فرایند ورودی یا توزیع فرایند خدمت یا سفارش خدمت و عملاً هیچ عامل دیگری نیست. نتیجه به تمامی سیستم‌ها به ویژه سیستم‌های داخلی سیستم‌ها (زیرسیستم‌ها) قابل اعمال است. بنابراین در یک بانک خط مشتری‌ها می‌تواند یک زیرسیستم باشد و خود بانک هم می‌تواند یک زیرسیستم باشد و قانون لیتل می‌تواند به هر یک از آن‌ها همانند کل سیستم اعمال شود. تنها شرط برای اعمال این قانون پایدار و غیر پیشگیرانه بودن سیستم است که از حالت‌گذار مانند مقداردهی اولیه در موقع روشن یا خاموش شدن جلوگیری می‌کند. در برخی موارد به‌طور ریاضی وار ممکن است که نه تنها میانگین تعداد در یک سیستم به میانگین انتظار مربوط باشد بلکه توزیع احتمال کل تعداد نیز در یک سیستم به انتظار مربوط شود.
تاریخچه
در سال ۱۹۸۴ قانون لیتل به‌طور فرضی درست در نظر گرفته شده بود و بدون اثبات از آن استفاده می‌شد. فرمL = λW نخست توسط فیلیپ ام. مورس انتشار یافت؛ در هنگامی که او خوانندگان را برای یافتن موقعیتی که در آن این رابطه صدق نکند به چالش کشیده بود. در سال ۱۹۶۱ لیتل اثبات خود را برای این رابطه منتشر کرد که نشان می‌داد هیچ موقعیتی وجود ندارد که این رابطه در آن صدق نکند. اثبات لیتل با نوع ساده‌تری توسط jewell ادامه یافت و بعداً نسخه ساده‌تری نیز توسط Eilon منتشر شد. Shaler Stidham یک نسخه با درکی بهتر و مستقیم تر از اثبات را در سال ۱۹۷۲ منتشر کرد.
مثال
یک فروشگاه کوچک با یک باجه و یک محل برای جستجو را در نظر بگیرید که تنها یک فرد در هر زمان واحد می‌تواند باجه را در اختیار داشته باشد و هیچ کس بدون خرید جنس خارج نمی‌شود پس تقریباً در این سیستم روند زیر را داریم:
ورود ← جستجو ← باجه  ← خروج
این یک سیستم پایدار است بنابراین نرخ به هنگام ورود هر فرد به فروشگاه با نرخ به هنگام رسیدن به فروشگاه  و همانطور با نرخ در هنگام خروج هر یک برابر است. ما این را نرخ ورودی می‌نامیم. بر طبق قرارداد یک نرخ ورودی بیشتر نسبت به نرخ خروجی منجر به یک سیستم ناپایدتر می‌شود که در آن تعداد مشتری‌های موجود در فروشگاه به تدریج به سمت بی نهایت افزایش می‌یابد.
قانون لیتل به ما می‌گوید که تعداد میانگین مشتری‌ها در فروشگاه L همان نرخ ورود مؤثر  λ ضرب در میانگین زمانی است که هر مشتری در سیستم صرف می‌کند یعنی W یعنی به عبارت ساده‌تر: L = λW
فرض کنید مشتری‌ها با نرخ ۱۰ مشتری در ساعت به فروشگاه وارد می‌شوند و به‌طور میانگین ۰٫۵ ساعت در سیستم می‌مانند. این به آن معنی است که تعداد میانگین مشتریان حاضر در فروشگاه در هر زمان برابر ۵ است.
حال فرض کنید که این فروشگاه با افزایش تبلیغات قصد افزایش نرخ ورودی به ۲۰ مشتری در ساعت را دارد. فروشگاه همچنین باید آماده میزبانی ۱۰ ساکن را داشته باشد یا زمان حضور هر مشتری در فروشگاه را به ۰٫۲۵ ساعت کاهش دهد. فروشگاه می‌تواند برای رسیدن به مورد دوم بیشتر صدای زنگ فروشگاه را به صدا در آورد یا تعداد باجه‌ها را افزایش دهد.
ما می‌توانیم قانون لیتل را به سیستم داخلی فروشگاه اعمال کنیم. برای مثال این کار را برای باجه و صف انجام دهیم. فرض کنید ما می‌دانیم به‌طور متوسط ۲مشتری در صف و باجه وجود دارد. ما می‌دانیم نرخ ورودی ۱۰ مشتری در ساعت است پس مشتری‌ها باید به‌طور میانگین ۰٫۲ ساعت باجه را به امانت بگیرند.
همچنین ما می‌توانیم قانون لیتل را به خود باجه اعمال کنیم. میانگین تعداد افراد در باجه باید در بازه (۱،۰) باشد زیرا در هر زمان بیشتر از یک فرد نمی‌تواند باجه را در اختیار داشته باشد. در این مورد میانگین تعداد افراد در باجه به عنوان بهره‌برداری باجه نیز نام برده می‌شود. به هر حال به این دلیل که یک فروشگاه در واقع به‌طور معمول مقدار محدودی فضا در اختیار دارد نمی‌تواند غیر پایدار باشد. حتی اگر نرخ ورودی از نرخ خروجی بسیار بزرگتر باشد، فروشگاه سرانجام شروع به سرریز شدن می‌کند بنابراین هر مشتری ورودی جدید به سادگی رد می‌شود (و مجبور می‌شود به جای دیگری برود یا دوباره تلاش بکند) تا زمانی که دوباره یک جای خالی در فروشگاه در دسترس باشد. این بحث تفاوت بین نرخ ورودی و نرخ ورودی مؤثر را بیان می‌کند که نرخ ورودی تقریباً برابر است با نرخی که مشتریان به فروشگاه می‌رسند (قصد ورود به فروشگاه را دارند) در حالی که نرخ ورودی مؤثر برابر است با نرخ مشتریانی که به فروشگاه وارد می‌شوند. در سیستمی با اندازه نامحدود این دو مفهوم برابرند.
برنامه‌های کاربردی
تست‌کننده‌های عملکرد نرم‌افزار برای اطمینان از اینکه نتایج عملکرد مشاهده شده به خاطر تنگناهای اعمال شده به وسیله دستگاه تست نیست از قانون لیتل استفاده می‌کنند. برای نمونه می‌توانید لینک‌های زیر را ببینید:
Benchmarking Blunders and Things That Go Bump in the Night by Neil Gunther
برنامه‌های دیگری نیز شامل نیروی انسانی در بخش اورژانس در بیمارستان‌ها وجود دارد.
سوسلان تگیف
سوسلان تگیف (به Сосла́н Тиги́ев؛ زادهٔ ۱۲ اکتبر ۱۹۸۳) کشتی‌گیر سابق اوستیایی است که در دستهٔ ۷۴ کیلوگرم کشتی آزاد برای کشور ازبکستان رقابت می‌کرد. او در المپیک ۲۰۰۸ پکن به مدال نقره دست یافت و در المپیک ۲۰۱۲ لندن هم مدال برنز کسب کرد اما مدال های او به علت تأیید تست مثبت دوپینگ پس گرفته‌شد. تیگیف برندهٔ مدال برنز در مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۰۶ و بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ دوحه است.
او همچنین نایب‌قهرمان مسابقات قهرمانی کشتی آسیا در سال ۲۰۰۵ و برندهٔ مدال طلای جام جهانی ۲۰۰۷ کراسنویارسک است. او برادر کوچک‌تر تیموراز تیگیف ملی‌پوش اسبق کشتی آزاد روسیه و قزاقستان است.
بینش و ایدئولوژی صفویان
سلسلهٔ شیعه مذهب صفویه پس از سال‌های طولانی حکومت بیگانگان بر ایران و چندپارچگی ایران، توانست در اوایل سدهٔ دهم قمری (حدود ۵۰۰ سال پیش) با تکیه به مذهب شیعهٔ دوازده‌امامی یک کشور مستقل شیعه و ایرانی بنیان نهند. هواداران تشیع و صوفیان در قرن نهم هجری قمری افزایش پيدا کردند. نام سلسلهٔ صفویه از شیخ صفی‌الدین اردبیلی (نیای شاه اسماعیل یکم) گرفته شده‌است. شاه اسماعیل برای گسترش تشیع، محقق کرکی را از منطقهٔ جبل عامل به ایران دعوت کرد. پژوهش‌گران حوزهٔ اندیشهٔ سیاسی اسلام و ایران دربارهٔ تحولات اندیشهٔ سیاسی دورهٔ صفوی دچار چنددستگی آرا هستند. برخی این باور هستند اساساً دگرگونی نوینی در اندیشه و عملکرد سیاسی در این دوره صورت نگرفته‌است، ولی گروه دیگری از پژوهش‌گران، دورهٔ صفویه را سرآغاز نوزایی ایران، تشیع و اندیشه‌های شیعی می‌دانند. باورها، سیاست و ایدئولوژی صفویان به شیعه دوازده امامی، تأثیر ژرفی در شکل‌دادن ایران امروزی داشته‌است.
زمانی که صفویان به قدرت رسیدند، مردم ایران بیش تر معتقد به تسنن بودند. شیعیان بیش تر در شهرهای مشهد، سبزوار، قم، کاشان، مناطق شمالی ایران و در میان قوم لر ساکن بودند. با به قدرت رسیدن شاه اسماعیل و اعلام رسمیت تشیع، بیش تر مردم ایران به این مذهب روی آوردند و تسنن، بیش تر به مناطق مرزی تبدیل شد. از دلایل رسمی کردن مذهب تشیع به وسیله صفویان، ایجاد وحدت و یگانگی میان مردم، مشخص کردن ایران از دیگر کشورهای اسلامی و تأمین استقلال کشور بود. یکی از پیامدهای این اقدام، دشمنی حکومت‌های سنی مذهب عثمانی (در غرب) و ازبکان (در شرق) با صفویان و بروز جنگ‌های طولانی و سخت میان طرفین بود و افزایش قدرت علمای مذهبی بود. از نظر شاهان صفوی، ((مجتهد)) نایب امام زمان بود و بر جان و مال مردم تسلط داشت. در این دوره، افراد زیادی به تحصیل علوم دینی پرداختند. فقط در زمان شاه عباس اول تا حدی از قدرت و نفوذ آنان کاسته شد.
پیشینه و پیش‌زمینه
ناتوانی زمامداران محلی و بدهی پادشاهان و امیران تیموری و آق قویونلوها در بحران‌ها و جنگ داخلی باعث گردید تا هنگامه‌ای باارزش در اختیار صفویان قرار گیرد. همچنین نهضت‌های مردمی زمینه‌های فکری مناسب را برای به قدرت رسیدن صفویان و رسیدن آن‌ها به حکومت سیاسی فراهم آورد. قیام دوبارهٔ سربداران، ظهور سپیدپوشان بکتاشیه و همچنین سیاه‌پوشان نوربخشی، فعالیت فرقهٔ حروفیه، نقطویان و همچنین شورش مشعشعیان، از این دست نهضت‌های شیعی به‌شمار می‌رفت. برخی از این قیام‌ها حتی بعدها توسط خود صفویان سرکوب و در مواردی پشتیبانی می‌شد. در منطقه خاورمیانه و در خلال حکمرانی پادشاهان صفوی، ایران با دولت‌های سنی مذهب قدرتنمدی همانند عثمانی همسایه بود که اغلب دشمنان دودمان صفوی به‌شمار می‌رفتند. رهبران و پیشوایان صفوی با هدف قدرتمند کردن پادشاهی و حکومت خود، به یکسان‌سازی و همگون کردن دین‌ها و مذهب‌های گوناگون و پراکنده در ایران پرداختند. اجبار و تحت فشار قرار دادن جمعیت اکثریت سنی  به منظور تغییر مذهب خود به شیعه دوازده امامی از راه‌کارهای پادشاهان صفویه بود.
شاه اسماعیل یکم و مبارزان قزلباش یک قدرت رهبری مهاجم را به وجود آوردند، این توان رهبری و نظامی یک پشتیبانی و ذخیره بزرگ اجتماعی، فکری و روحی برای آنان محسوب می‌شد. این حمایت مردمی بازتابی بود از مجموعه نفرت‌ها و کینه‌ها که در خلال ۱۰ قرن در جامعه تشیع و توده روستایی و شهری نسبت به حکومت‌های اموی، عباسی، غزنوی، سلجوقی، تیموری، خوارزمشاهی و از این دست، بر روی هم انباشته شده بود، این تمایل و پتانسیل ذهنی مردم، کمک فزاینده‌ای در به قدرت رسیدن صفویان کرد.
ظهور صفویه با مذهب رسمی شیعه، ایران را از دیگر کشورهای همسایه مسلمان جدا گذاشت این در حالی است که در آن روزگار دولت عثمانی در اوج قدرت بود و به ویژه پس از فتح قسطنطنیه، تهدید بزرگی برای کشورهای اروپایی محسوب می‌شد. از این رو کشورهای مسیحی اروپا بر آن شدند روابط محکم بازرگانی و سیاسی با ایران برقرار کنند زیرا دولت سنی عثمانی را خطری بزرگ می‌پنداشتند از این بابت که آن‌ها پیشروی‌ها و فتوحاتی در شرق اروپا برای خود کسب کرده بودند، بنابراین کشورهای اروپایی روابط دوستانه خود را همچنان که با تیمور و جانشینان او و دولت‌های قره قویونلو و آق قویونلو داشتند با دولت شیعه صفوی بیش از پیش گسترش دادند.
قبایل قزلباش که از هواداران و حامیان شیوخ صفوی بودند، جایگاه الهی برای آنان قائل بودند و حتی ادعا ارتباط مستقیم آنان را در بیداری و خواب با امامان شیعه به آسانی باور داشتند. شاه اسماعیل یکم و اجداد وی پشتاپشت خویشتن را تجلی‌گاه و مظهر زنده خداوند می‌دانستند و پس‌مانده غذای آن‌ها را به جهت تبرک و شفای بیماران به قیمت گزاف می‌خریدند. ولادیمیر مینورسکی باعث اعتقاد به این طرز فکر و اعتقاد مذهبی به شاه را، قبایل نیمه بیابانی ترکمن می‌داند که نهایتاً خاندان صفوی را به تاج و تخت رساندند.
سازمان مذهبی سیاسی صفویه سازمانی مخصوص و منحصربه‌فرد بود. در تشکیلات صوفیان صفوی، ریاست ارشد، با نام پیر یا مرشد همواره با یکی از افراد خاندان صفوی بود. همچنین مقررات حاکم بر تشکیلات صفوی بر پایه اطاعت بی و چون و چرا اعمال شده بود.
در بین نهضت‌های تشیع در ایران، نهضت و جنبش صفویان به دلیل جایگاه مذهبی-سیاسی ویژه‌ای که به دست آورد، دارای اهمیت است. صفویان موفق به ایجاد نوعی همبستگی و تمرکز مذهبی شدند، آنان بدعت‌گذار زمامداری معنوی-دنیوی بودند. ایدئولوژِی و بینش حکومت صفوی این بود که اصولاً بنای دولت و زمامداری را بر دو ستون قوی قرار داد که یکی مذهب شیعی و دیگری ملیت ایرانی بود. یکی برعواطف و شعائر ویژهٔ شیعی استوار بود و دیگری بر ملیت ایرانی و سنت‌های قومی تکیه زده‌بود.
به همان میزان که تشیع در قرن نهم رواج می‌گرفت سلسله‌های صوفیان شیعی مذهب نیز بیشتر می‌شدند و نیروهای آن‌ها افزایش می‌یافت. قدیم‌ترین سلسله شیعی مذهب این زمان سلسله صوفیه صفویه پیروان شیخ صفی الدین اسحق اردبیلی بودند که به‌تدریج در آذربایجان و بلاد اطراف قدرتی به هم رساندند و در تمام قرن نهم بر اثر پیوند ازدواج با ترکمانان آق قویونلو و عوامل مساعد دیگر در حال توسعه قدرت و فراهم آوردن دستگاهی شبیه سلطنت بودند تا چنان‌که می‌دانیم در آغاز قرن دهم به سلطنت ایران رسیدند.
سلسله شیعه مذهب صفویه پس از سال‌های طولانی حکومت بیگانگان بر ایران، توانستند در اوایل سده دهم قمری با تکیه به مذهب شیعه دوازده امامی یک کشور مستقل شیعه و ایرانی بنیان نهند. شیخ امین‌الدین جبرئیل، پدر شیخ صفی‌الدین اردبیلی که در کلخوران نزدیکی اردبیل سکونت داشت پیروان زیادی داشت.
نیاکان شاهان صفوی
نام سلسله صفویه از شیخ صفی‌الدین اردبیلی (نیای شاه اسماعیل یکم) گرفته شده‌است. وی و پیروانش سنی مذهب و دارای تفکرات و منش صوفی‌گرایانه بودند. محل و مرکز عبادت و گردهمایی آن‌ها خانقاهای اردبیل بود. در کتاب نزهة القلوب نوشته حمدالله مستوفی که ۶ سال پس از مرگ شیخ صفی‌الدین اردبیلی به پایان رسیده، نگارنده در مورد مذهب در اردبیل می‌نویسد: «اکثر بر مذهب شافعی‌اند و مرید صفی‌الدین علیه الرحمه‌اند. »
صفویان مدعی بودند که نسب‌شان به فیروزشاه زرین‌کلاه و نهایتاً به امام هفتم شیعیان، موسی کاظم می‌رسد که البته بسیاری از پژوهشگران و شجره‌پردازان این ادعای آنان را نمی‌پذیرند و شیخ صفی را سنی شافعی و نیای او را به غیر بزرگان شیعه نسبت می‌دهند. به نقل از کتاب سلسله النسب صفویه نوشته ابدال زاهدی، نسب صفی‌الدین اردبیلی به موسی کاظم هفتمین امام شیعیان و نهایتاً به علی بن ابی‌طالب می‌رسد. ادعای سید بودن دودمان صفوی تا خاندان علی بن ابی طالب فقط یک قسمت از شجره‌نامه صفی‌الدین اردبیلی را دربر گرفته‌است که تا جدش فیروزشاه زرین کلاه پیش می‌رود. به نظر می‌رسد که از فیروزشاه زرین کلاه تا شیخ صفی‌الدین اردبیلی عموماً صحیح باشد ولی از نسل چهارم که فیروزشاه زرین کلاه را به امام هفتم شیعیان، موسی کاظم ربط می‌دهد نادرست و جعلی می‌نماید و تحریف نویسندگان بعدی دربار صفوی است. این موضوع را نویسنده کتاب پیدایش دولت صفوی (میشل مزاوی) بنا بر کتاب صفوة الصفا که بنا بر ادعای احمد کسروی تحریف شده‌است، بیان می‌دارد.
در کتاب عالم آرای صفوی نقل شده‌است که شیخ صفی‌الدین اردبیلی از شاگردان شیخ زاهد گیلانی بود و اثرات شدیدی از وی گرفت. شیخ زاهد گیلانی پیش‌بینی کرده بود اولاد شیخ صفی‌الدین اردبیلی روز به روز پیشرفت کرده و این ترقی‌شان تا زمان حجت بن حسن مستدام خواهد بود. به نقل از کتاب تاریخ نگارستان نوشته مدرس گیلانی، این عقیده در دوره‌های بعدی پس از شیخ صفی‌الدین اردبیلی نیز قوت گرفت تا جایی که پایداری دولت صفوی را تا ظهور مهدی دانستند.
نخستین شیوخ صفوی همانند شیخ صفی‌الدین اردبیلی، شیخ صدرالدین موسی، خواجه علی سیاهپوش، شیخ ابراهیم، شیخ جنید و شیخ حیدر (پدر شاه اسماعیل یکم، بنیان‌گذار پادشاهی صفویه) به دلیل داشتن مریدان فراوان، همواره موجب دغدغه خاطر پادشاهان معاصر خود بودند.
در زمان چهار رهبر نخست طریقت اردبیل (شیخ صفی‌الدین اردبیلی، شیخ صدرالدین موسی، خواجه علی سیاهپوش و شیخ ابراهیم) این طریقت مرکز مهمی برای گسترش و اشاعه آیین صوفی‌گری در آذربایجان بود. در خلال این دوره از حیات این طریقت، هیچ نوع نشانه محسوسی از تشیع دوازده‌امامی مشاهده نشده‌است.
رده‌های نخست از بنیان‌گذاران حکومت صفویه اصرار داشتند که کیش صفویان را از آغاز شیعی معرفی کنند. این که کدام یک از مردان دودمان صفوی نخستین بار از تسنن به شیعه گرایش یافتند، نظرات متفاوتی ابراز شده‌است. برخی می‌گویند شیخ صدرالدین موسی فرزند و جانشین شیخ صفی‌الدین اردبیلی که می‌خواست نفوذ خویش را بر توده‌های مردم حفظ کند به شیعه دوازده امامی پیوست. برخی نیز، اعلام نظر رسمی مذهبی شیعی را با آغاز پادشاهی صفوی هم‌زمان می‌دانند. دکتر سید محمدباقر حجتی در حاشیه ترجمه کتاب تاریخ شیعه از قول برخی مورخین می‌نویسد: « نخستین کسی که از این سلسله اظهار تشیع نمود شاه اسماعیل یکم است. »
در بقعه اردبیل، صوفیان صفوی زندگی خاصی داشتند، روزهای ویژه‌ای از سال را به صورت مستمر در ذکر و دعا بودند و در خوراک و پوشاک امساک می‌کردند. شاه اسماعیل یکم و نیاکان او پشتاپشت، خویشتن را تجلی‌گاه و نمود زنده خداوند می‌دانستند. حرکت به سوی قدرت سیاسی در شیوخ صفویه از شیخ جنید تحرک و پویایی بیشتری گرفت. وی همانند جدش خواجه علی سیاهپوش تحت تأثیر مذهب شیعه قرار گرفته بود و از دید خود تغییراتی را نیز در آن به وجود آورد. نخستین کسی که از دودمان صفوی خود را سلطان نامید شیخ جنید بود. در کتاب تاریخ عالم‌آرای امینی نوشته فضل‌اله روزبهان خنجی (نویسنده سنی دربار سلطان یعقوب پسر اوزون حسن) به بیان نگارنده و نقل از ولادمیر مینورسکی آورده شده‌است: « جای تاسف است که شیخ صفی‌الدین اردبیلی که خود از تمام محرمات پاک بود به فرزندان خود یاد نداد تا پیرامون مسائل دنیوی نگردند. وقتی که امر جانشینی به شیخ جنید رسید نحوه زندگانی خود را تغییر داد و هر لحظه در پی تصرف سرزمینی و ناحیه‌ای برآمد. »
شیخ جنید در خلالی که در قونیه بود در اثر مجادلات و گفتگوهای مذهبی با روحانیون سنی از آنجا رانده می‌شود. حیدر فرزند جنید پس از پدرش مرشد مریدان و طرفداران گردید. اوزون حسن (پدر بزرگ شاه اسماعیل یکم از طرف مادری) پادشاه آق قویونلو پشتیبان جنید و حیدر بود. حیدر برای صوفیان مرید خود تاجی از سقرلات (نوعی پارچه پشمی) سرخ ساخت که مدعی بود طرح آن را علی بن ابی طالب در خواب به او الهام کرده‌است. حیدر در بینش مذهبی که صفویان در آینده به‌عنوان ایدئولوژی به‌کار بردند، تغییر عمده‌ای به وجود آورد.
در کتاب عالم آرای صفوی و عالم آرای عباسی نوشتهٔ اسکندر بیگ ترکمان آمده‌است که آنچه از شیخ حیدر به صورت سنتی در خاندان صفوی به جا ماند، کلاه ۱۲ ترک قزلباش الهام گرفته شده از شیعه دوازده امامی یا تاج حیدری است که او پس از دیدن خوابی آن را متداول کرد. در شمال‌غربی ایران و شمال‌شرقی ترکیه امروزی مریدان خانقاه صفویه، شیخ جنید و شیخ حیدر را پیشوای خود قرار داده و تا مرز پرستش از وی پیروی می‌کردند و در راهش جانبازی می‌کردند.
شیخ حیدر با حرارت و شوری بیشتر از پدرش شیخ جنید و برای جلب مریدان بیشتر و فداکارتر دست به ایجاد مذهبی زده که مذهب حیدریه نام گرفته‌است اساس این مذهب بر تشیع تعصب‌آمیز و دشمنی فراوان با اهل تسنن قرار گرفته بود.
مقبره شیخ صفی‌الدین اردبیلی در عهد صفوی مکانی مقدس به‌شمار می‌رفت و حکم بست و پناهگاه داشت. کسانی که در آنجا متحصن می‌شدند حتی اگر از جانب شاه محکوم به اعدام بودند، جانشان در امان بود؛ مثلاً سلطان حسین‌خان شاملو برای حفظ جانش از دست اسماعیل قلی‌بیگ شاملو به این آرامگاه پناه برد.
شاه اسماعیل یکم
شاه اسماعیل یکم در دوران کودکی در لاهیجان بود و تحت حمایت و تربیت کارکیا میرزا علی حاکم لاهیجان قرار گرفت. کارکیا میرزا علی موجبات و وسایل آموزش و تربیت او را فراهم آورد. وی تأثیر تربیتی بر اندیشه‌های شاه اسماعیل گذارد. رهبری روحانی فرقه صفویه که تربیت شاه اسماعیل یکم را بر عهده داشت، متشکل از یک سازمان مجهز بود که در راس آن برجسته‌ترین اولیای مذهبی و اجتماعی صفوی آن را بر عهده داشتند. این تشکیلات که دارای قدرت فوق‌العاده‌ای بود، بازمانده و تکامل یافته همان مکتبی بود که در دوره شیخ صفی‌الدین اردبیلی بنیان یافته بود. اسماعیل هنگامی که در گیلان بود از محضر مولانا شمس الدین لاهیجی خواندن قرآن و آثار عربی را یادگرفت.
شاه اسماعیل یکم و مبارزان قزلباش یک قدرت رهبری مهاجم را به وجود آوردند، این توان رهبری و نظامی یک پشتیبانی و ذخیره بزرگ اجتماعی، فکری و روحی برای آنان محسوب می‌شد. مبنای اطاعت قزلباشان از شاه اسماعیل یکم، اعتقاد آنان به وی به‌عنوان رئیس خانقاه اردبیل و نه آموزه‌های شیعه دوازده‌امامی بود.
شاه اسماعیل پس از به قدرت رسیدن مذهب شیعه دوازده امامی را مذهب رسمی کشور ایران اعلام کرد. شاه اسماعیل همچنین دستور داد در اذان عبارت‌های اشهد ان علیا ولی‌الله و حی علی خیر العمل که جزئی از اذان شیعه دوازده امامی است، ادا شود. شاه اسماعیل یکم پس از سرکوبی مشعشعیان که از غلوکنندگان شیعی بودند و اعمال افراطی و خلاف عادت (مثل شمشیربلعی) انجام می‌دادند، دستور داده بود کنترل شدید مذهبی بر اندیشه‌ها و اقدامات آن‌ها انجام گیرد.
در نقلی دیگر شاه اسماعیل یکم در شیراز امر کرد روحانیون سنی جمع شوند و فرمان داد تا خلیفه‌های سه‌گانه (ابوبکر، عمر و عثمان) را دشنام گویند ولی آن‌ها از این کار خودداری کردند و شاه دستور داد آن‌ها را کشتند. شاه اسماعیل یکم پس از پیروزی بر شیبک خان در نبرد مرو به قزلباشان دستور داد تا مردم سنی مذهب را مجبور به دشنام گویی به خلفای سه‌گانه کنند و هرکس سر باز می‌زد می‌کشتند. از دیگر اقدامات شاه اسماعیل یکم در روند سیاست تغییر مذهبی، کشتار فضلا و دانشمندان سنی مذهب بود که حاضر به دست برداشتن از باورهای خود نشدند. برای نمونه می‌توان به قاضی نوراله شوشتری، شیخ الاسلام هراتی و قاضی میبدی اشاره کرد. بر اساس سنت و عرف مردم آن زمانه، شاه اسماعیل یکم از امامان شیعه هبوط کرده و از نسل آنان بوده‌است.
شاه اسماعیل برای گسترش تشیع، محقق کرکی را از منطقه جبل عامل به ایران دعوت کرد. وی با پشتیبانی شاه به راه‌اندازی مدارس علمی و نیز رونق دادن به حوزه علمیه برخی از نواحی از جمله اصفهان پرداخت.
شاه اسماعیل دوم
شاه اسماعیل دوم باطناً به مذهب تسنن متمایل بود و می‌خواست که آن مذهب را دوباره در ایران رواج دهد به همین سبب درصدد برآمد که از قدرت و نفوذ علمای بزرگ شیعه بکاهد و از تبلیغاتی که در ایران ضد مذهب تسنن می‌شد و مایه اختلافات بزرگ داخلی و خارجی و خونریزی‌های فراوان بود، جلوگیری کند. وی همواره در مجالس خصوصی از اختلاف شیعه و سنی و لعن خلفای سه‌گانه و اصحاب پیغمبر انتقاد می‌کرد. وی هیچگاه آشکارا به مذهب تسنن ابراز عقیده نمی‌نمود و مقاصد خویش را با تدبیر و سیاست و با تهدید و تطمیع و بهانه جویی انجام می‌داد. از آنجا که مذهب شیعه در اقوام قزلباش ریشه دار شده بود، شاه اسماعیل دوم برای آنکه از بدگمانی مردم و سران قزلباش بکاهد، علمای سنی را از خود دور کرد و مدتی در مجالس شاهی از بحث در امور مذهبی خودداری کرد و هنگامی که سکه به نام خود زد این بیت را بر روی آن نقش کرد:
شاه محمد خدابنده
تاریخ عالم آرای عباسی می‌گوید از کودکی لقب خدابنده داشت ولی برخی مورخان نوشته‌اند که چون پس از نابینایی بیشتر به عبادت مشغول بود به خدابنده معروف شد.
شاه عباس یکم
شاه عباس یکم به خاطر اعتقاد و ارادت زیاد به امام اول شیعیان لقب کلب آستان علی به خود داده بود. وی همچنین توهین کنندگان به حضرت علی را به سختی مجازات می‌کرد و نقل است که بر حلق آنان سرب داغ می‌ریخت. شاه عباس یکم در کاخ سلطنتی اشرف در بهشهر در اثر افراط در نوشیدن و خوردن درگذشت. این در حالی است که نیای او شیخ صفی‌الدین اردبیلی بسیار کم خوراک بود و بسیار روزه می‌گرفت. در کتاب چالش سیاست دینی و نظم سلطانی نوشته نجف لکزایی، نویسنده از قول جان فوران می‌نگارد: «در زمان شاه عباس حکومت دینی به سمت حکومت مطلقه دنیوی و غیردینی گرایش یافت.»
شاه عباس در دین اسلام و مذهب تشیع دوازده امامی سخت متعصب بود. نمازش ترک نمی‌شد و همیشه استخاره می‌کرد. پیش از جنگ وضو می‌گرفت و از درگاه الهی درخواست پیروزی می‌کرد. شاه عباس در میدان جنگ پیراهن مخصوصی می‌پوشید که بر روی آن دعا و آیات قرآن نوشته بود. شاه عباس یکم به پیامبر اسلام و امامان شیعه و جدش شیخ صفی الدین اردبیلی ارادت خاصی داشت و پس از هر نماز نام آنها را به زبان می آورد و از ایشان در کار سلطنت و ملکداری یاری می‌جویید.
شاه سلطان حسین
میراث مذهبی که سلسله صفوی بر پایه آن توانست حکومت را به دست آورد، بر اثر ناتوانی شاهان صفوی (به ویژه شاهان پس از شاه عباس یکم) و مسئولان حکومتی، بی‌اعتبار شده و کاربرد خود را از دست داده بود. دولت صفوی بنای حکومت خود را بر مبنای مذهب شیعه امامیه و ملیت ایرانی بنا نهاد. علی شریعتی در خصوص در کنار هم نگاه داشتن این دو خط‌مشی در کتاب تشیع علوی و تشیع صفوی داستانی روایت می‌کند که در سالی عاشورا و نوروز در یک روز افتاد، شاه سلطان حسین دستور داد که آن روز را عاشورا بگیرند و فردای آن روز را نوروز و مردم هم پیروی کردند.
دیدگاه‌های اشخاص
پژوهش‌گران حوزهٔ اندیشه سیاسی اسلام و ایران دربارهٔ تحولات اندیشه سیاسی دوره صفوی دچار چند دستگی آرا هستند. برخی این باور هستند اساساً دگرگونی نویی در اندیشه و عملکرد سیاسی در این دوره صورت نگرفته‌است ولی گروه دیگری از پژوهش‌گران، دوره صفویه را سرآغاز نوزایی ایران، تشیع و اندیشه‌های شیعی می‌دانند. تحلیل‌گران برداشت‌های متفاوتی از مناسبات دین و دولت در دوره صفویه دارند. گروهی این مناسبات را ستوده‌اند و برخی آن‌ها را انحرافی در تعالیم شیعی برشمرده‌اند.
رسول جعفریان در کتاب صفویه از ظهور تا زوال می‌نویسد: «صفویان با عصمت صوفیانه به قدرت رسیدند اما بلافاصله تلاش کردند عناصر و منابع مشروعیت‌بخش دیگری نیز به دست آورند و آن تشیع بود که این منبع مشروطیت هیچ‌گاه مستقر نشد و لذا هنگامی که عصبیت صوفیانه رخت بر بست، صفویه فروپاشید.» علی شریعتی هم در کتاب تشیع علوی و تشیع صفوی، با دو اصطلاح شیعه علوی و شیعه صفوی از همگرایی عالمان شیعی و پادشاهان صفوی به شدت انتقاد می‌کند و آن را گامی در جهت خارج ساختن تعالیم شیعی از حالت اولیه و اصیل خود می‌داند.
روح‌الله خمینی در صحیفه نور جلد اول بر وجود انگیزه اصلاحی و دینی علمایی که به حکومت نزدیک شده‌اند تأکید کرده‌است. وی نزدیک شدن و تعامل برخی از علما نظیر محمدباقر مجلسی، محقق ثانی، شیخ بهایی با زمامداران صفوی را با هدف ترویج مذهب و آدم‌سازی می‌داند نه این که این دسته از علما با مقصود دنیوی و درباری شدن به پادشاهان نزدیک شده‌اند.
آن کی اس لمبتون در کتاب مالک و زارع در ایران می‌گوید: « ظهور صفویه از نقاط عطف در تاریخ سیاسی و مذهبی ایران است زیرا ازلحاظ سیاسی، ایران پس از اسلام، دارای حکومتی واحد و مستقل می‌شود. » همچنین در کتاب چالش سیاست دینی و نظم سلطانی در ادامه می‌آید: ازنظر مذهبی در دورهٔ صفویه، شاهد ارتقای تشیع دوازده‌امامی به دین رسمی دولتی و در واقع درآمیختن عملی ایران و تشیع در یک کالبد مذهبی ایرانی هستیم.