cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
فاز G2
در این مرحله تمهیدات لازم برای تقسیم هسته مانند تولید پروتئین های خاص برای ایجاد کروموزوم هایی که باید آماده ی تقسیم شوند فراهم می‌شود (در پایان G2 کروموزوم ها فشردگی مضاعف دارند) و همانندسازی میتوکندری و دیگر اندامک‌ها صورت می‌گیرد.این مرحله بسیار سریع {در حدود ۴ تا ۵ ساعت (چرخه سلولی در یک سلول معمولی انسان در حدود 24 ساعت طول میکشد)} می‌باشد و از مراحل قبل اینترفاز کوتاه تر است. در پایان، یاخته پیش از وارد شدن به میتوز، توسط یک نقطهٔ وارسی بازبینی می‌شود. این نقطهٔ وارسی بازرسی می‌کند که آیا یاخته اجازهٔ وارد شدن به میتوز را دارد یا نه. (میشود گفت این نقطه ها مکان های زمانی ای هستند که در طی تقسیم سلولی روند آن را چک میکنند ؛ سه نقطه ی وارسی اصلی داریم. گرچه تعداد بیشتری از اینها در طی تقسیم سلولی وجود دارد که هر کدام وظیفه ی متفاوتی در طی بازرسی روند تقسیم دارد.) این نقطهٔ وارسی از ورود یاخته با دی‌ان‌ای آسیب‌دیده به میتوز جلوگیری می‌کند و زمانی را فراهم می‌کند تا یاخته به ویرایش دی‌ان‌ای بپردازد. این نقطهٔ وارسی به دلیل اینکه از انتقال جهش در دی‌ان‌ای یاخته به یاخته‌های دختری جلوگیری می‌کند در پژوهش‌های انجام‌شده بر روی سرطان بسیار مورد توجه می‌باشد.
رودخانه کواندو
رودخانه کواندو رودی است به زامبزی می‌ریزد. این رود از کشورهای آنگولا، بوتسوانا، نامیبیا، و زامبیا می‌گذرد. طول آن ۷۳۱ km است.
سیارک ۴۱۰۱
سیارک ۴۱۰۱ چهار هزار و صد و یکمین سیارک کشف شده‌است که در ۸ فوریه ۱۹۸۸ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۲٫۴۰ است.
پاتریک پاریزون
پاتریک پاریزون (Patrick Parizon؛ زادهٔ June 3, 1950) بازیکن و مربی سابق فوتبال اهل فرانسه است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال لیل، باشگاه فوتبال سوشو، باشگاه فوتبال سن-اتین، باشگاه فوتبال تروا و باشگاه فوتبال استاد برستوا ۲۹ اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال فرانسه بازی کرده‌است.
جعفرآباد (بستک)
جعفرآباد  یا الجعفریه یا مُوهِ مُهمَد (نخل محمد) منطقه‌ای زراعتی از توابع بخش کوخرد شهرستان بستک در غرب استان هرمزگان در جنوب ایران واقع شده‌است. (جعفرآباد شهرستان بستک) روستای کشاورزی کوچکی است، این روستای کشاورزی در بادیه جنوبی کوخرد و در کرانهٔ رودخانه مهران واقع شده‌است. این منطقه در ۳ یا ۴ کیلومتری جنوب کوخرد واقع است.
محدوده جعفرآباد
از شمال رودخانه مهران، از جنوب درواه چان و سد جابر و کوه زیر، از مغرب (نخل شیخیا)، و از سمت مشرق به (کل کادی) محدود می‌گردد.
بنیادگذار
بنیادگذار این روستای کشاورزی (حاجی جعفر گَپ) سردودمان قبیله آل جعفر است بنا براین منطقه، جعفرآباد نامگذاری شده‌است. او بنیادگذار سد بز در باغ زرد نیز هست. مزارع نخل خرما و خانه‌های حاج محمد جعفر در آنجا وجود دارند. درواه چان که در مُوهِ مُهمَد است دروائی است بسیار بزرگ، نخلهای کهن‌سالی در این درواه (دره) وجود دارد که سر بفلک کشیده‌است که صدها سال از عمر آن‌ها می‌گذرد. در آنجا باغ‌ها، ونخلستان‌های گسترده درخت خرما و خانه‌های تابستانهٔ مردم بومی کوخرد، آب انبار (برکه)، مسجد (نمازگاه)، چاه‌های آب شیرین، خانه‌های مسکونی، آثارهای از دوران گذشته و سد‌های آب (چَری) که از سنگ و ساروج ساخته شده‌است برجای مانده‌است. جایی بسیار آباد وپررونق است.
آثار
در جعفرآباد خمرهایی بسیار قدیمی وجود دارد که در زمین بخاک کرده‌اند که آب باران در آن‌ها جمع‌آوری شود برای آشامیدنی در وقت کمبود آب. این خمرها حاجی جعفر گَپ در خاک قرار داده‌است. آثار خانه‌های اجداد آل جعفر در آنجا باقی مانده‌است که از گل و سنگ و تنه درخت خرما و پِش (برگ نخل) ساخته شده‌اند. همچنین کپر و سجم، کپر برای نشستن در سایه آن و سجم برای خوابیدن روی آن استفاده می‌کردند. یا (الجعفریه) در این ابیات چنین بیان می‌کنند:
این ابیات زیبا آب و هوای جعفرآباد را توصیف می‌کند هوای زمستان و تابستان و نسیم لطیف بهاری و پائیز را، وراحت بودن اجسام در این منطقه که غنی بود از درخت خرما و باران موسمی که به قول کهن سالان در روزهای تابستانی هر روز عصر باران می‌بارید و مردم از فیض الهی و از رحمت ربانی بهره‌مند بودند در آن دوران. منطقهٔ جعفرآباد در بادیه کوخرد واقع است. در (پشتخه) جعفرآباد و بندهای (موه مهمد) «نخل مُهمَد» درختان بزرگی مانند کُنار و کُورِ و سُمر وجود دارد، در زمان قدیم ساکنین آنجا از سایه این درختها برای سایبان گوسفندهاشان استفاده می‌کردند.
آزول برزیلین ایرلاینز
مقصدهای پروازی
شرکت هواپیمایی آزول برزیلین ایرلاینز به ۱۰۷ مقصد در برزیل،آرژانتین،بولیوی،گویان،پرتغال،ایالات متحده و اروگوئه پرواز دارد. علاوه بر اینها این شرکت در برزیل از طریق اتوبوس‌های مخصوصی مسافران را از مناطقی که تحت پوشش شبکه پروازی این شرکت نیست به نزدیکترین فرودگاهی که پروازهای آزول به آن برقرار است منتقل می‌کند.
ناوگان
ناوگان آزول برزیلین ایرلاینز به شرح زیر است (آوریل ۲۰۱۷):
خون‌ریزی داخلی
خون‌ریزی داخلی از دست دادن خون از یک رگ خونی در داخل بدن است. خونریزی داخلی معمولاً از بیرون بدن قابل مشاهده نیست. خون‌ریزی داخلی یک وضعیت اورژانسی و پزشکی جدی است اما میزان شدت آن به میزان خونریزی و محل خونریزی (مانند سر، تنه یا …) بستگی دارد. اگر درمان پزشکی مناسب به سرعت دریافت نشود، خونریزی داخلی شدید در قفسه سینه، شکم، فضای خلفی صفاقی، لگن و ران‌ها می‌تواند باعث شوک هموراژیک یا مرگ شود. خونریزی داخلی یک اورژانس پزشکی است و باید بلافاصله توسط متخصصان پزشکی درمان شود.
علایم عمومی
علایم خون‌ریزی داخلی که در واقع شوک ناشی از خون‌ریزی داخلی هستند. که در این موارد بایستی بیمار سریعاً به بیمارستان منتقل گردد.
در موارد زیر خون‌ریزی داخلی خطرناکتر است
نشانه‌های شوک در خون‌ریزی داخلی
انواع خون‌ریزی داخلی
چنانچه در این مراکز خون‌ریزی ایجاد گردد، خون به منزله جسم خارجی عمل کرده و باعث تحریک مخاط شش‌ها شده و ایجاد سرفه می‌کند. در این موارد خون با سرفه از دهان بیمار خارج می‌شود که به رنگ قرمز روشن بوده و کف آلود است.
خون‌ریزی جمجمه
در صورتی که ضربه‌ای به جمجمه وارد شده و باعث خون‌ریزی شود، داخل سفیدی چشم، قرمز رنگ شده و از بینی خونابه خارج خواهد شد. یا ممکن است از گوشها و بینی خون خارج شود. در صورتیکه شکستگی ضعیف باشد و خون بیرون راه پیدا نکند تجمع خون در داخل جمجمه باعث فشار به مغز شده و فقط با سردرد و استفراغ مکرر یا کاهش هوشیاری ممکن است خودش را نشان دهد. در صورت ضربه به سر- استفراغ مکرر و سردرد زنگ خطر بزرگی جهت اعلام خون‌ریزی داخل مغزی می‌باشد که می‌تواند باعث مرگ مصدوم گردد.
خون‌ریزی دستگاه گوارش
هرگاه در مری و معده خون‌ریزی ایجاد شود، بیمار خون روشن یا مواد قهوه‌ای رنگ استفراغ می‌کند. در صورت خون‌ریزی از روده‌ها (بسته به محل) دفع خون روشن یا مدفوع قیری رنگ اتفاق می‌افتد. در صورت ضربه به شکم- دل درد شدید زنگ خطر بزرگی جهت اعلام خون‌ریزی داخلی می‌باشد که می‌تواند باعث مرگ مصدوم گردد.
خون‌ریزی از دستگاه ادراری و کلیه‌ها
خونریزی از دستگاه ادراری و کلیه‌ها با تغییر رنگ ادرار، کدر شدن ادرار یا ادرار خونی مشخص می‌شود.
خون‌ریزی غیرقابل رویت
خونریزی داخلی نسج در شکستگیها، خون‌ریزی کبد و طحال، خون‌ریزی داخل حفره شکم، خون‌ریزی داخل قفسه سینه که خون دیده نمی‌شود بسیار خطرناک است و باید در تمام موارد تصادفات یا ضربه‌ها مخصوصاً به نواحی کبد و طحال در جستجوی علایم خون‌ریزی داخلی بود.
اعترافات آگوستین قدیس
اعترافات کتابی است که مارکوس اورلیوس اوگوستینوس، مشهور به آگوستین قدیس متفکر و فیلسوف اهل کارتاژ در شمال آفریقا آن را در سال ۴۰۰ میلادی به زبان لاتین نوشته است. این کتاب شامل ۱۳ قسمت مجزا بوده و مجموعه‌ای از شرح احوال و افکار و اعتراف به گناه‌های نویسنده را در برمی‌گیرد.
موضوع کتاب
با آنکه وی کتاب اعترافات را در زمانی که یک اسقف عالی‌مقام بوده نوشته است، شدت پشیمانی او و اعتراف و طلب بخشایش حتی از گناهان کوچک حیرت‌آور است. اعترافات که از دوران نوجوانی به صورت خودزندگی‌نامه شروع شده و با اعتراف به دوری از عشق به پروردگار علیه نفس و هواهای نفسانی اقامه دعوا می‌نماید. او عشق الهی را با تاروپود مطالب فلسفی و کلامی درمی‌آمیزد و بزرگترین گناه را دوری از عشق پروردگار و عدم درک توحید می‌داند. مناجات او در این کتاب، پرسوزوگداز و از زبان عاشقی دردمند است.
نمونه مطالب
"تو خدای من، حیات من و سرور قدسی منی، اما آیا در وصف تو به همین می‌توان بسنده کرد؟ آیا هیچ‌کس توان آن را دارد که به حد کفایت تو را وصف کند؟ بدا بحال کسانی که در مورد تو سکوت می‌کنند زیرا حتی آنانکه در فصاحت و بلاغت از همه گوی سبقت را ربوده‌اند، قادر نیستند در وصف تو لفظ و تعبیری بیابند." "من چرا تا این حد برای تو مهم هستم، که امر فرموده‌ای تا عاشقت باشم؟ و اگر در این عشق کامروا نگردم به خشم می‌آیی و مرا به رنجی عظیم انذار می‌دهی، آیا عدم عشق به تو، خود بقدر کافی دردآور نیست؟."
توری‌ئی
توری‌ئی (ژاپنی: کانجی 鳥居 هیراگانا とりい کاتاکانا トリイ) دروازهٔ سنتی ژاپنی است که معمولاً در ورودی پرستش‌گاه‌های شینتو (و همچنین برخی از پرستشگاه‌های بودائی) دیده می‌شود. توری‌ئی از دو ستون پایه و دو تیرک افقی در قسمت بالایش تشکیل می‌شود و بیشتر آن را به رنگ قرمز شنگرف رنگ آمیزی می کنند. در برخی توری‌ئی‌ها کتیبه‌ای میان دو تیرک منصوب است. توری‌ئی سنتی از چوب و سنگ ساخته می‌شد. اخیراً فولاد و فولاد ضد زنگ در ساختن توری‌ئی به کار می‌رود. توری‌ئی برزخ میان معبد مقدس و جهان مدنس است.
معبدهای ایناری (ایزدبانوی باروری، برنج، کشاورزی، روباه، صنعت، و کامیابی) به طور نمونه توری‌ئی‌های بسیاری دارد. معمولاً کسی که در تجارت کامیاب می‌گردد، یک توری‌ئی را به معبد ایناری هدیه می‌کند.
نام
اساس کلمهٔ «توری‌ئی» معلوم نیست. یک نظریه ادعا می‌کند که توری‌ئی‌ها محلی برای استراحت پرندگان است. این نظریه بر اساس تحلیل کانجی توری‌ئی است : 鳥 = پرنده ، 居 = جایگاه. تفسیر آن این است که در شینتو پرندگان پیامبران خدایان به شمار می‌آیند. نظریهٔ دیگر می‌گوید که اصل کلمه tori-iru است (通り入る: گذر کردن و داخل شدن).
افسانه
معلوم نیست که آیا توری‌ئی از اصل ژاپنی است یا اینکه از جایی دیگر مانند کره وارد فرهنگ ژاپنی شده‌است. هر آینه، در افسانه‌های کهن، آماتراسو ایزدبانوی خورشید از برادر شوخ طبعش بسیار رنجور گشت، پس خود را در غاری پنهان کرد و مدخل آن را با سنگ بست و بدینسان سبب کسوف خورشید شد. مردم ترسیدند که اگر خورشید دیگر هیچوقت ظاهر نشود، همه خواهند مرد. مردم پند پیرمرد خردمندی را شنیدند و لانهٔ چوبی بزرگی ساختند و همه جوجه خروس‌های شهر رادر آن گذاشتند. جوجه‌ها شروع به سر و صدا کردند و سبب کنجکاوی ایزدبانو آماتراسو شدند. هنگامی که آماتراسو از غار سرک می‌کشد تا ببیند چه خبر است، کشتی‌گیر سومو عظیم‌الجثه‌ای به سرعت دویده و سنگ بند کنندهٔ غار را به کناری هل می‌دهد. به این ترتیب آفتاب دوباره جهان را روشن می‌کند. آن لانه اولین دروازهٔ توری‌ئی بود. از آن هنگام توری‌ئی نشان کامیابی و خوشبختی شد و در همهٔ ژاپن منتشر شد.
مقصود از توری‌ئی در معابد شینتو
توری‌ئی نشان ورودی به جایگاه مقدس در ژاپن است. برای رد شدن از یک توری‌ئی، باید دست و دهان را با آب شست، و این برای تمیز و پاک شدن پیش از ورود به پیشگاه خدایان و آغاز نماز و راز و نیاز است. آدمهای آلوده و ناپاک اجازهٔ ورود به معابد شینتو را ندارند تا حیاط معبد را نیالایند. برای مثال، زنان در حال قاعدگی یا هر کسی که در آن سال فردی از اعضای خانواده‌اش را از دست داده باشد، از مصداق‌های این آلودگی به شمار می‌روند. وقتی یک ژاپنی فردی از خانواده‌اش را از دست می‌دهد، به مدت یک سال به جای رفتن به معبدهای شینتویی، آداب عبادی خود را در معبدهای بودائی بجا می‌آورد.
منابع
( Accessed on May 31, 2007)
استانیسلاف گوموزکوف
استانیسلاف گوموزکوف (Stanislav Gomozkov؛ زادهٔ ) یک بازیکن تنیس روی میز است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برنده ۱ مدال طلا شده‌است.
مورتون، یورک
مورتون (به انگلیسی: Murton) یک روستا و محله مدنی در بریتانیا است که در شهر یورک واقع شده‌است. مورتون ۶۶۸ نفر جمعیت دارد.
رموس و رمولوس
رُمولوس و رِموس در اساطیر رومی، دو برادر بنیادگذار شهر رم بودند.
پدربزرگ مادری این دو کودک نومیتور بود که پادشاه آلبا لونگا بود و دختری به نام رئا سیلویا و پسری به نام لائوس داشت. اما برادر نومیتور، آمولیوس، او را از تخت به زیر کشیده بیرون راند و سپس لائوس را کشت و رئا سیلویا را ناچار کرد که باکره‌ی وستال شود و راه رهبانیت را بپذیرد تا همسری نگزیند و فرزندی که شایستهٔ پادشاهی باشد از او زاده نشود. ولی مارس خدای جنگ شیفتهٔ رئا سیلویا شد و با او گرد آمد. رئا باردار شد و عمویش آمولیوس از این موضوع آگاه شده رئا سیلویا را به زندان می‌افکند تا زمان زایمانش فرا برسد. او دو پسر دوقلو می‌زاید به نام‌های رموس و رمولوس. آمولیوس خشمگین شده، رئا را زنده به گور کرده دو پسر خردسالش را به رود تیبر می‌سپارد. دو برادر از خیزآب خروشان رهایی می‌یابند و به کرانهٔ رود می‌رسند. ماده گرگی (گرگ کاپیتول) بدانان شیر می‌دهد. چوپانی به‌نام فاوستولوس این دو را می‌یابد و به‌همسرش لارنتیا می‌سپارد تا بزرگشان کنند. بعد که بزرگ شدند، آمولیوس را نابود می‌کنند و پدربزرگ مادری‌شان، نومیتور، را به تاج‌وتخت برمی‌گردانند و برفراز تپهٔ پالاتین شهر رم را پی می‌نهند و رمولوس نخستین شاه رم می‌گردد. رمولوس پس از چندی برادرش را به دلیل پریدن از روی دیوارهای شهرش می‌کشد. خودش بعدها در توفانی سخت درمی‌گذرد.
ب‌ام‌و ۳۲۶
ب‌ام‌و ۳۲۶ (BMW ۳۲۶) خودرویی است که در سال‌های ۱۹۳۶ تا ۱۹۴۱ (به تعداد ۱۵،۹۳۶) و در سال ۱۹۴۶ چند دستگاه تولید شده‌است.
طراحی آن خودروهای موتور جلو-محور عقب بوده طول آن در حالت طبیعی 4600 mm، عرض آن در حالت طبیعی 1600 mm، ارتفاع آن در حالت طبیعی 1540 mm و وزن آن در حالت طبیعی 1100 kg است.
موتور آن ۱۹۷۱ سی‌سی سامانه جعبه‌دندهٔ آن به صورت دستی است.
آرت آلکساکیس
از فیلم‌های معروف او می‌توان به بازی در فیلم متعهد اشاره کرد.
مهاباد
مهاباد مرکز شهرستان مهاباد و یکی از شهرهای کُردنشین استان آذربایجان غربی در ایران است. این شهر که در جنوب استان و در منطقه تاریخی مکریان قرار دارد، مرکز حکومت امرای مکری بود، حکومتی که در این شهر اقدام به ضرب سکه کرد. مهاباد شهری سرسبز است و در میان چندین کوه واقع شده‌است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن کشور در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۶۸٬۳۹۳ نفر بوده‌است. مهاباد که به نگین آذربایجان غربی مشهور است همه ساله بیشترین آمار گردشگران را در این استان به خود اختصاص می‌دهد. از جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌توان به رودخانه و سد مهاباد که یکی از نزدیکترین سدها به محلات مسکونی در جهان است، بازارچه‌ها و بازار بزرگ تاناکورای مهاباد که تأمین‌کنندهٔ اصلی لباس دیگر بازارها و مغازه‌های تاناکورای کشور محسوب می‌شود، همچنین از دیگر جاذبه‌های گردشگری مهاباد می‌توان به تالاب کانی برازان، قپی‌باباعلی، دخمه مادی فخریگاه در روستای آگریقاش و غار سهولان (دومین غار بزرگ آبی ایران در مسیر جاده مهاباد -بوکان اشاره کرد ).
مهاباد در ابتدا آبادی کوچکی بوده‌است که در سال ۱۰۳۸ قمری و در اواخر حکومت شاه عباس صفوی، بداق سلطان حاکم ایل مکری محل حاکمیت خود را به مهاباد انتقال داد و در اقدامات عمرانی متعدد این شهر را توسعه بخشید. این شهر پایتخت جمهوری مهاباد نیز در سال ۱۹۴۶ میلادی بوده‌است. منطقه مهاباد، صحنه درگیری‌های مکرر سیاسی در دوران مدرن بود، به‌طوری‌که پس از جمهوری ۱۱ ماهه مهاباد این شهر مرکز ملی‌گرایی بخشی از کُردهای ایران قرار گرفت و در دوران انقلاب ۱۳۵۷ ایران به مدت کوتاهی تحت کنترل کُردها بوده‌است.
مهاباد از شمال با میاندواب، از شرق با بوکان، از غرب با پیرانشهر و نقده و از جنوب با سردشت هممرز است.
در شهرستان مهاباد، زبان کردی به‌عنوان زبان مادری و زبان فارسی به‌عنوان زبان آموزش و مکاتبات رسمی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
خاستگاه نامگذاری
نام شهرستان مهاباد تا قبل از دوره پهلوی، به زبان ترکی آذربایجانی ساوجبلاغ (در لهجه مهابادی: سابلاغ یا سابلاخ) بود که در زمان حکومت رضاشاه به مهاباد تغییر داده شد. دربارهٔ واژه مهاباد تاکنون تعبیرات و معناهای گوناگونی گفته شده‌است. مهاباد را مادآباد نیز گفته‌اند که این تعبیر هیچ گونه دلیل قابل قبولی همراه ندارد. این شهر را مه‌آباد نیز گفته‌اند که اگر به معنای جایی باشد که همیشه مه آلود است این تعبیر نیز با واقعیت وفق نمی‌کند. در فرهنگ فارسی برهان قاطع دربارهٔ واژهٔ مهاباد چنین نوشته شده‌است که نام اولین پیغمبری است که به عجم مبعوث شد و کتابی آورد که آن را «دساتیر» خوانند. بعضی نیز بر این اعتقاد هستند که مهاباد به معنای جایی است که بزرگان آن جا را آباد کرده‌اند. این منطقهٔ قدیمی در زمان‌های پیشین مرکز نواحی کردنشین بوده و بطلیموس آن را داروشاه و راولیستون به نام داریاس نامیده‌است .امروز در ۳ فرسخی شهر فعلی، روستایی به نام دریاز (دریاس) مشهود است که از قرار معلوم شهر داریاس در همین نقطه واقع بوده‌است. در عصر هخامنشی منطقه، بخشی از امپراتوری عظیم هخامنشی بود و بعد از آن در زمان اسکندر بخشی از آتوپاتن ماد بود که ژنرال هخامنشی آتروپات و سپس جانشینانش بر آن جا حکومت کردند. در دوره صفویه ایالات غرب ایران میدان مبارزه و برخوردهای دو امپراتوری صفویه و عثمانی بود و حکام محلی در ولایات باختر به مقتضای توانایی یکی از دو امپراتوری هر بار تابع یکی از آن‌ها می‌شد. این شهر در گذشته بر اثر زلزله‌ای نابود و دوباره ساخته شد. پیرامون این شهر آثار تاریخی متعددی وجود دارد.
پیش از اسلام
مهاباد به دلیل داشتن موقعیت جغرافیایی ممتاز با وجود دشت‌ها و جلگه‌های حاصلخیز در شمار قدیم‌ترین سکونتگاه‌های بشری به‌شمار می‌رود. بررسی‌های علمی، شواهدی را از وجود مردمی با تمدن کشاورزی و دارای «سفال‌های منقوش» که هم‌زمان با تمدن‌های سیلک ۳ و شوش بوده‌اند نشان می‌دهد. مردمان این تمدن‌ها در ۳٬۵۰۰ پیش از میلاد با تمدن‌های فلات ایران و میان‌رودان رابطه داشته‌اند. بررسی‌های باستانشناسی شهر ویران و یوسف‌کندی این موضوع را ثابت می‌کند. این تمدن‌ها تا پیش از هجوم آشوریان در هزاره اول پیش از میلاد دارای ثباتی نسبی بوده‌اند.
پس از هجوم آشوریان و نابودی تمدن‌های اورارتو و مانا، مردمان آن‌ها به سوی نواحی جنوب و جنوب غربی استان آذربایجان غربی فعلی مهاجرت کردند. آنان برای محافظت از خود در مناطق کوهستانی این نواحی دژهایی ساختند که بقایای این دژها مانند قلات شاه هنوز در منطقه وجود دارند.
در دوران آرامش این منطقه مادها شروع به سکونت در آن کردند. آرامگاه فقریکای (فخریکا) گواه حضور آنان در این منطقه است؛ ولی با هجوم آشوریان، آرامش از این منطقه رخت می‌بندد؛ به‌طوری‌که تا دوره هخامنشیان زندگی در این منطقه تنها در دژها و مناطق کوهستانی، با حکمرانی‌های قبیله‌ای و اقتصاد شبانی ادامه یافت. در دوران هخامنشیان، امنیتی نسبی در منطقه برقرار شد ولی به دلیل اینکه این منطقه یکی از گذرگاه‌های یونانیان برای حمله به ایران بود دوباره امنیت از منطقه رخت بربست. این منطقه به دلیل تهاجمات مکرر یونانیان صدمات فراوانی دید. برای همین یکی از مجرب‌ترین شاخه‌های پارتیزانی ارتش اشکانیان در این منطقه استقرار یافت. تا دوره ساسانیان نیز منطقه، موقعیت حساس استراتژیک خود را حفظ کرد.
بطلیموس نیز مهاباد را داروشاه و راولینوس به نام دارایاس نامیده‌است و امروزه در سه فرسنخی شهر فعلی قریه‌ای به نام دریاز (دریاس) مشهود است که از قرار معلوم شهر دارایاس آنجا بوده‌است.
پس از اسلام
شهر مهاباد در کالبد کنونی توسط صارم‌بگ از ملوک کُرد ساوجبلاغ مُکری در اوایل سدهٔ ۱۱ هجری در بخش شمال نزدیک به خم رودخانه مهاباد محله باغ سیسه فعلی بنا گردید.
امپراتوری صفویه به نام اسلام شیعه و علیه کردهای سنی، داریاز مهاباد را ویران کرد.
معاصر
این شهر در دهه‌های گذشته آشوب‌های سیاسی نیز به‌خود دیده‌است. مقر جمهوری مهاباد که در سال ۱۹۴۶ برابر با سال ۱۳۲۵ تشکیل شده‌بود، در شهر مهاباد بود. پس از انقلاب، حزب دمکرات کردستان ایران در اسفند ۱۳۵۷در جریان میتینگی بزرگ فعالیت‌های علنی خود را پس از ۳۲ سال از سر گرفت. اندکی بعد دفتر سیاسی حزب دمکرات در محل خانهٔ جوانان مستقر شد. علاوه بر این کومله نیز با گشایش دفتر در این شهر به فعالیت پرداخت. در اواخر سال ۱۳۵۸ بیش از ۲۵ حزب سیاسی در این شهر فعالیت می‌کردند. اندکی بعد، گروه‌های چپ ایرانی قانون اساسی جمهوری اسلامی را غیردمکراتیک و واپسگرایانه خواندند. این گروه‌ها پس از مدت‌ها مذاکره تصمیم گرفتند تا یک قانون اساسی جدید را به تصویب برسانند. از آنجا که عمده مذاکرات و هماهنگی‌های این قانون اساسی در مهاباد انجام شده بود، به میثاق مهاباد شهرت یافت. اما درست در روزی که قرار بود این مذاکرات با حضور ده‌ها گروه نهایی شود، ارتش از دو محور به مهاباد حمله کرد.
مهاباد تا پاییز ۱۳۵۹ دو بار میان جمهوری اسلامی و پیشمرگان دمکرات -کومله دست به دست شد. تنها در هفتهٔ آخر شهریور ۱۳۵۹ بیش از ۶۵۰ نفر از ساکنان شهر بر اثر گلوله‌باران ارتش در این شهر کشته شدند.
تقسیمات سابق مهاباد و حومه و توابع تا سال ۱۳۲۲ خورشیدی بدین شرح بوده‌است:
بخش مرکزی مهاباد، بخش بوکان، بخش نقده، بخش اشنویه، بخش مرحمت‌آباد (که بعداً میاندوآب نامیده شد)، بخش شاهیندژ، بخش تکاب، بخش سقز، بخش بانه، بخش سردشت، بخش پیرانشهر.
بخش‌های پیرانشهر، نقده و اشنویه از سال ۱۳۲۲ به‌علت عدم وجود ارتش ایران در مهاباد موقتاً تا اعادهٔ وضع عادی ضمیمه شهرستان ارومیه شدند. بخش‌های سقز، بانه و سردشت نیز از همان تاریخ و به همان دلیل ضمیمه شهرستان سنندج شدند.
بخش‌های میاندوآب، شاهین دژ و تکاب نیز ضمیمه سنندج گردیدند. تنها بوکان از توابع مهاباد مانده بود. اما از بعد از ورود مجدد ارتش در ۲۱ آذر سال ۱۳۲۵ شمسی بخش‌های مذکور نه تنها به مهاباد ضمیمه نشدند بلکه هر یک از بخش‌های: میاندوآب، نقده، تکاب، پیرانشهر، سقز، بانه و سردشت خود تبدیل به شهرستان شدند. بوکان نیز در ۲۸ اسفند سال ۱۳۶۸ از مهاباد جدا شد و تبدیل به شهرستان شد.
منابع آب زیرزمینی
مهاباد دارای ۹۷ چاه عمیق، ۹۰۸ چاه نیمه عمیق، ۲ قنات و ۶ چشمه می‌باشد که در مجموع درای ۶٫۸ میلیون مترمکعب آب قابل برداشت است.
آب و هوا
شهر مهاباد با قرار گرفتن در شمال باختری ایران دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. تابستان‌ها خنک و زمستان‌ها بسیار سرد می‌باشد. بهار قشنگ‌ترین فصل در این منطقه‌است. در فصل پاییز هوا بیشتر بادی است.
زمین لرزه
مهاباد در پهنه‌بندی مقدماتی خطر نسبی زلزله قرار دارد. اما در طی مطالعات اخیر و نشست‌های زمین در این منطقه نشان می‌دهد، یک گسل به طول ۱۰ کیلومتر از دره شرقی مهاباد (سد مهاباد) می‌گذرد. با توجه به نزدیکی سد مهاباد به شهر، این گسل قادر است موجب زمین لرزه‌ای با بزرگی ۶٫۴ ریشتر گردد.
زبان
مردم مهاباد به زبان کردی سورانی با لهجه مُکری یا مکریانی از زبان کردی تکلم می‌کنند.
جمعیت
جمعیت مهاباد ۱۴۷٬۲۶۸ نفر در سال ۱۳۹۰ بوده‌است. بر اساس نتایج آمارگیری سال ۱۳۸۵ شهر مهاباد چهارمین شهر پرجمعیت آذربایجان غربی و همچنین بر اساس نتایج این آمارگیری این شهر پنجمین شهر بزرگ کردنشین ایران محسوب می‌شود. همچنین این شهر ۵۹امین شهر پرجمعیت ایران و ۲٬۶۸۶امین شهر پرجمعیت جهان است. .
اشتغال و بیکاری
در سال ۱۳۵۵ میزان اشتغال در شهر مهاباد ۹۵٫۸ درصد، بالاتر از میزان اشتغال در استان (۸۶ درصد) بوده ولی در سال‌های پس از آن، این میزان کاهش یافته به‌طوری‌که در سال ۱۳۷۵ میزان اشتغال در شهر به ۸۸٫۸ درصد رسیده‌است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰، تعداد بیکاران مرد در شهر مهاباد ۵۱۹۸ نفر و تعداد بیکاران زن ۱۰۵۹ نفر بوده‌است (بدون احتساب ۵۷۵۱۵ زن خانه‌دار).
بناها
مقبره بداق سلطان در جنوب غربی شهر مهاباد و داخل قبرستان عمومی شهر قرار گرفته‌است، از آنجا که شهر مهاباد به طور کلی درمیان دره‌ای بین رشته کوه‌هایی احاطه شده و رودخانه‌ای به نام رودخانه مهاباد از میان شهر می‌گذرد، قبرستان مذکور که آرامگاه بداق سلطان نیز در داخل آن قرار دارد در محلی مرتفع تر از شهر قرار گرفته‌است، گویا در زمان خود این محدوده به صورت خاص به قبور بزرگان اختصاص داشته. وجود چندین سنگ قبر این نظریه را تأیید می‌نماید.
مساجد
از میان ۲۵۷ مسجد موجود در شهرستان مهاباد، ۷۲ مسجد در شهر و مابقی در روستاها قرار دارند. قدیمی‌ترین مسجد مهاباد مسجد جامع سرخ می‌باشد که در زمان بداق سلطان حاکم مهاباد ساخته و در زمان شاه سلیمان صفوی تکمیل شد. این مسجد از نظر توازن در طرح با هجده گنبد خشتی و شبستانی با هجده ستون سنگی و حجره‌های پیرامون آن از زیباترین بناهای تاریخی استان به‌شمار می‌رود.
آنیتا وودارچیک
آنیتا وودارچیک (به لهستانی: Anita Włodarczyk؛ تلفظ: ) (زادهٔ August 8, 1985) ورزشکار دو و میدانی اهل لهستان است که در رشتهٔ پرتاب چکش فعالیت دارد. او در مسابقات بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۵ مدال طلا و ۱ مدال نقره شده‌است.
مهاباد
زمین خواری
زمین خواری و رانت خواری از معضلات اصلی شهر مهاباد است. در این میان می‌توان به زمین خواری ۳۰۰ میلیارد تومانی در شهرک صنفی کاوه در سال ۹۳ و زمین خواری تپه سیران اشاره کرد. در رابطه با زمین خواری شهرک صنفی کاوه، برخی از اعضای شورای شهر و شهردار قبلی مهاباد دخیل بوده‌اند.
آنیتا وودارچیک
وودارچیک نخستین بانو در تاریخ است که توانسته چکش را به مسافتی بیش از ۸۰ متر پرتاب کند؛ او با رکورد ۸۲٫۲۹ متر، رکورددار فعلیِ پرتاب چکش زنان جهان است. از وودارچیک به‌عنوان بزرگ‌ترین پرتابگر چکش زن در همهٔ دوران‌ها یاد می‌شود.
مهاباد
گسترش شهر
قدیمی‌ترین منطقه مهاباد «باغ سیسه» نام دارد که یکبار هم بر اثر سیلاب ویران شده‌است و امروزه دارای معماری قدیمی و بافت آن رو به فرسایش است.
سیل و آسیب‌های دیگر باعث انتقال خانه‌ها به بخش‌های جنوبی و ایجاد محلات تازه پیرامون میدان چهارچراغ (شهرداری فعلی) گردیده‌است.
شهر مهاباد به حالت متروکه درآمده بود تا این که بداق سلطان مکری حکمران مهاباد دوباره به آبادانی آن پرداخت. بازرگانی در این شهر در دورهٔ قاجار گسترش یافت و مبادله کالا با شام و بیروت انجام می‌شد که بیشتر در سراهای موصلیان، کریمخان و کاشی‌ها در بازار مهاباد و کاروانسرای سیمون، همدانی‌ها، تاجرباشی و کوسه صورت می‌گرفت.
شهر مهاباد با جمعیت ۱۶٬۰۰۰ نفر در ۱۹۴۵، ۲۰٬۳۳۲ در ۱۹۵۶ و ۴۴٬۰۰۰ در ۱۹۷۶، که تا ۱۹۸۰ به بیش از ۵۰٬۰۰۰ رسید به دلیل موقعیت جغرافیایی اش و بالاتر از همه به دلیل نقشش در تاریخ اخیر کرد به عنوان یک مرکز اداری، نظامی و فرهنگی سریعاً اهمیت یافت. تقریباً همهٔ مهابادی‌ها کردهای مسلمان سنی‌اند. بسیار فارسی و ترکی آذری را به خوبی گویش غالب کردی که در کنار کردی سلیمانی در کردستان عراق، معیاری ادبی برای زبان کردیست، صحبت می‌کنند.
پس از گسترش شهر بسیاری از باغ‌های پیرامون مهاباد مسکونی شدند که امروزه این امر در نام شماری از محلات این شهر که با واژهٔ باغ همراه است دیده می‌شود.
امروزه تمرکز ادارات، بانک‌ها و سازمان‌های دولتی و مغازه‌ها و فروشگاه‌ها بیشتر در امتداد خیابان‌های جمهوری اسلامی، سید نظام، طالقانی، بلوار توحید و جام جم است. محلات کارمندی شهر بیشتر در نیمهٔ شمالی و مناطقی که ورود و خروج کالاها (بسیاری از آن‌ها به صورت قاچاق) در آن بیشتر صورت می‌گیرد در نیمهٔ جنوبی شهر قرار دارد.
نخستین لوله‌کشی آب در سال ۱۳۴۰ خورشیدی در شهر مهاباد آغاز به کار کرد و تصفیه‌خانه آب مهاباد نیز در سال ۱۳۵۳ به راه افتاد. پیش از آن در اغلب خانه‌ها و مساجد قنات و چاه شخصی وجود داشت.
مناطق شهرداری
مهاباد دارای ۳ ناحیه اصلی شهری می‌باشد.
ترابری
مسافت مسیر جاده‌ای مهاباد به ارومیه مرکز استان ۱۲۲ کیلومتر و مسافت مسیر جاده‌ای مهاباد به تهران ۶۷۹ کیلومتر است.
راه‌آهن
پروژه راه‌آهن مراغه به ارومیه سال ۱۳۹۲ به مهاباد رسید. ایستگاه راه‌آهن مهاباد و خط آهن میاندوآب به مهاباد به طول ۴۰ کیلومتر در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۹۲ با حضور محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور وقت افتتاح شد.
پایانه مسافربری
در پایانه مسافربری مهاباد ۸۸ دستگاه اتوبوس ویژه، ۵۰ دستگاه مینی بوس و ۱۲۵ دستگاه سواری پژو و سمند فعالیت دارند.
تاکسی درون‌شهری
تعداد تاکسی‌های شهر مهاباد در سال ۱۳۹۴، یک هزار و هفتصد دستگاه بوده‌است، که از این تعداد ۸۹ دستگاه ون، ۹۰۰ دستگاه تلفنی، ۵۰۴ دستگاه گردشی و ۱۶۸ دستگاه خطی بوده‌اند. سازمان تاکسیرانی مهاباد که از تاریخ ۲٫۳٫۱۳۸۶ طبق اساسنامه‌های مربوطه از شهرداری این شهر جدا شده، وظیفه مدیریت و نظارت بر سیستم حمل و نقل عمومی را بر عهده دارد.
اتوبوس
سازمان اتوبوسرانی مهاباد و حومه در پاییز سال ۱۳۷۹ به نام واحد اتوبوسرانی با پنج دستگاه اتوبوس در سه مسیر سطح شهر فعالیت خود را شروع نمود. در سال ۸۶ تعداد اتوبوس‌های فعال به ۳۹ دستگاه رسید که در ۹ مسیر فعال می‌باشند. البته با توجه به مشکلاتی خاص و عدم هماهنگی واحدهای مختلف، جابجایی مسافران با استفاده از اتوبوس در مواقع عادی در مهاباد کارایی چندانی ندارد، لذا در حال حاضر تنها در بخش روستایی از اتوبوس‌ها استفاده می‌شود.
ورزش
از مهم‌ترین اماکن ورزشی مهاباد می‌توان به به مجموعه ورزشی آزادی که شامل زمین فوتبال آزادی (میدان آبیاری) که در سال ۱۳۵۱ تأسیس شده، سالن سرپوشیده ۲۰۰۰ نفری، سالن کشتی، سالن تنیس روی میز، سالن وزنه‌برداری، سالن ژیمناستیک و سالن رزمی می‌باشد، اشاره کرد.
والیبال
مهاباد که از قطب‌های والیبال ایران محسوب می‌شود دارای چندین تیم باشگاهی در لیگ‌های ایران می‌باشد. درخشش والیبال مهاباد به دهه ۷۰ بازمی‌گردد، زمانی که با تیم فرمانداری مهاباد قهرمان دسته اول باشگاه‌های کشور و چهارم سوپرلیگ باشگاه‌های ایران در فصل ۱۳۷۳ شد. این تیم که در آن زمان وابسته به فرمانداری مهاباد بود پس از یکی دو سال حضور در رقابت‌ها، ناگهان با تغییر فرماندار وقت به یکباره منحل شد از سرشناسان والیبال مهاباد می‌توان به فرهاد پیروت‌پور، بهترین پشت خط زن والیبال قهرمانی آسیا در سال ۱۳۹۴ و آکو کریمی بازیکن و داور بین‌المللی  اشاره کرد.
مقاومت فرمانداری مهاباد
تیم والیبال مقاومت فرمانداری مهاباد، پس از دو دهه، در سال ۱۳۹۳ دوباره با هدایت فرمانداری مهاباد تشکیل و راهی مسابقات لیگ دسته یک کشور شد. این تیم در دو دوره حضور در مسابقات لیگ دسته یک پس از صعود از مرحله مقدماتی، در مرحله پلی آف با شکست از حریفان از صعود به سوپر لیگ بازماند.
شهرداری مهاباد
تیم والیبال شهرداری مهاباد در آذرماه سال ۱۳۹۴ با قهرمانی در مسابقات سوپر لیگ استان آذربایجان غربی به زیرگروه دسته یک کشوری راه یافت. این تیم با سرمربیگری طاهر کریمی و با بازیکنان تمام بومی، در اولین سال حضور در مسابقات زیرگروه دسته یک به مرحله نیمه نهایی رسید، اما با شکست از حریفان در این مرحله نتوانست به مسابقات لیگ دسته یک راه یابد.
آزمایشگاه‌ها
شهر مهاباد دارای ۶ آزمایشگاه دولتی و ۶ آزمایشگاه خصوصی می‌باشد.
آزمایشگاه‌های دولتی: آزمایشگاه‌های خصوصی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد
این دانشگاه در سال ۱۳۶۵ تأسیس شده و اکنون به عنوان بزرگ‌ترین واحد دانشگاه آزاد اسلامی در استان آذربایجان غربی با دارا بودن بیشترین تعداد رشته در مقطع کارشناسی ارشد دانشجو می‌پذیرد. مسن‌ترین دانشجوی ایران با ۸۲ سال سن در دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد در حال تحصیل است.
دانشگاه پیام نور مهاباد
این مرکز دانشگاهی در سال ۱۳۷۲ تأسیس شده و در حال حاضر در بیش از ۸۰ رشته در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشجو می‌پذیرد. این دانشگاه از نظر تعداد رشته در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد و از نظر تعداد دانشجویان در حال تحصیل بعد از دانشگاه پیام نور مرکز ارومیه در جایگاه دوم استان آذربایجان غربی قرار دارد.
صدا و سیما
اولین فرستنده رادیویی در سال ۱۳۲۴ در مهاباد تأسیس شد و بعد از افت و خیزهای فراوان در پانزدهم تیرماه سال ۱۳۵۱ رادیو مهاباد به صورت تمام رسمی افتتاح شد. فرستنده تلویزیونی مهاباد نیز در تاریخ ۱۳۵۰٫۷٫۱۸ دایر و افتتاح شده‌است. هم‌اکنون شبکه مرکز مهاباد روزانه به‌طور معمول ۱۲ساعت در بخش سیما و ۱۵ ساعت برنامه در رادیو پخش می‌کند. سیمای مرکز مهاباد در یکم خرداد سال ۱۳۹۴ بر روی ماهوارهعرب‌ست یا همان بدر قرار گرفت.
نشریه‌ها
مهاباد دارای چهار نشریه ماهنامه مهاباد، دوهفته‌نامه جامعه کردستان، مجله میراث یار و پیشه نگ است.
ماهنامه مهاباد
ماهنامه مهاباد اولین نشریه این شهر است که با مدیر مسئولی و صاحب امتیازی احمد بحری، فعالیت خود را از سال ۱۳۷۹ با دو زبان کردی و فارسی در سه زمینه فرهنگی، اجتماعی و ادبی آغاز کرد. این نشریه که از باسابقه‌ترین مجلات کردی در ایران است، در مهاباد چاپ و در بسیاری از مناطق کردنشین انتشار می‌یابد.
غذاهای سنتی
یکی از مهم‌ترین غذاهای شناخته شده کولیچه و شورمزه یا همان نخود است (کولیچه خمیری از آرد گندم است که در داخل روغن سرخ می‌کنند و نخود را در آن می‌ریزند و بمانند ساندویچ صرف می‌شود) واز غذاهای سنتی مهاباد می‌توان به آش دوکلیو (نوعی آش دوغ)، دلمه کلم، بربه سل و نیسکینه، ماشینه، سنگه سیر، شانی کباب -انواع نان‌های روغنی چون کلانه و پنچه کش و … اشاره کرد.
صنایع دستی
از صنایع دستی مهاباد می‌توان قالی، جاجیم، گلیم و چاروق بافی، سکه و پولک دوزی، منجوق دوزی، رودوزی، سوزن دوزی، قرقره بافی (گیپوربافی)، مصنوعات چرمی، قلاب بافی، سجاده بافی و بافت پارچه و لباس کردی، خراطی، چاقوسازی و همچنین کلاش و گیوه اشاره کرد.
عبدالعزیز الصبیانی
عبدالعزیز الصبیانی (Abdulaziz Alsibyani؛ زادهٔ April 12, 1989) یک ورزشکار اهل عربستان سعودی است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال الحزم عربستان سعودی، باشگاه فوتبال الاتحاد، باشگاه فوتبال القادسیه عربستان سعودی، باشگاه فوتبال الرائد عربستان سعودی، و باشگاه فوتبال النجمه عربستان سعودی اشاره کرد.
ادبیات کردی
ادبیات کردی به نوشته‌ها، سروده‌ها و داستان‌های نوشتاری یا شفاهی گفته می‌شود که به گویش‌های زبان کردی مانند کلهری-فیلی، سورانی، لکی، کرمانجی، زازاکی و هورامی-گورانی بیان شده‌اند. ادبیات مکتوب کردی نو به گویش گورانی بیش از هزار سال و به گویش‌های کرمانجی و سورانی چندصد سال قدمت دارد و قدمت برخی سروده‌ها، مانند دفاتر اولیه سرانجام، تا هزار و دویست سال هم تخمین زده شده‌است. با این وجود کُردها دارای ادبیات شفاهی وسیعی نیز هستند. از بزرگان ادبیات مکتوب کلاسیک کردی می‌توان به جزیری، احمد خانی، نالی، مولوی کرد، خان منصور و شاکه، غلامرضا ارکوازی و مستوره اردلان اشاره کرد. در دوران معاصر ادبیات کُردی رشد قابل توجهی داشته و آثار متعدد و برجسته‌ای در قالب‌های مدرن همچون رمان، شعر نو، داستان کوتاه،‌ نمایشنامه و ... به گویش‌های مختلف کُردی از قبیل سورانی، کرمانجی، هورامی، کلهری و لکی تولیده شده‌است. از میان معاصران هم می‌توان به شیرکو بی‌کس، بختیار علی، عبدالله پشیو، شیرزاد حسن، هژار، هیمن، محمد اوزون، شیخموس داغتکین، سعید عبادتیان و ... اشاره کرد. به‌طور کلی آثار شعر کردی در طول تاریخ بسیار زیادتر از آثار نثر کردی است.
ادبیات کلاسیک گورانی
با وجود تفاوت‌های زبانشناختی زبان‌های کردی و گویش گورانی، نوشته‌های گورانی در بیشتر منابع به عنوان بخشی از ادبیات کردی یاد شده‌اند. مردم بومی برای نوشته‌های ادبی و منظومه‌های گورانی که به وزن هجایی سروده شده‌اند، همواره از لفظ «کردی» استفاده کرده‌اند و آن را بخشی از ادبیات کردی دانسته‌اند. بخشی از قدیمی‌ترین آثار مکتوب در ادبیات گورانی سروده‌های دینی یارسان هستند که به گویش گورانی سروده شده‌اند. اشعار حماسی همچون شاهنامه کردی از آثاریست که به گورانی (یا هورامی) سروده شده‌است. همچنین بخش زیادی از ادبیات گورانی را منظومه‌های بلند تشکیل می‌دهند که عمدتاً مضمونی عاشقانه یا حماسی دارند و سرایندهٔ برخی از آن‌ها، مانند برزونامه (متفاوت است با برزونامه فارسی) ناشناخته مانده‌است. گورانی و هورامی تا ابتدای سدهٔ نوزدهم در دربار اردلان و تا ابتدای سدهٔ بیستم در جنوب کردستان زبان رایج ادبی محسوب می‌شد. بخش اعظم ادبیات دینی یارسان به گورانی (و در کنار آن سورانی و فارسی) نگارش شده و گورانی زبان آیینی یارسان به‌شمار می‌آید. از بزرگان ادب هورامی می‌توان بیسارانی، صیدی و مولوی کرد را نام برد. لازم است ذکر شود کردها و گورانی‌ها مایلند زبان گورانی را گویشی از زبان‌های کردی بشمارند  و برخی زبان‌شناسان (مانند فردیناند هنربیخلر، شیهاالسلامی، حسن‌پور، ارانسکی و خزنه‌دار ) هم این دیدگاه را تأیید می‌کنند. ولی تفاوت‌های زبان‌های زازا-گورانی و زبان‌های کردی بسیار زیاد است و برخی زبانشناسان گورانی را به عنوان گویشی کردی طبقه‌بندی نمی‌کنند. به ویژه مک‌کنزی از طرفداران این دیدگاه به‌شمار می‌رود. برخی هم، مانند چمن‌آرا، آن را نه زبانی برای گفتگو بلکه زبان ادبی برساخته ساکنان زاگرس می‌داند.
ادبیات کرمانجی
متون مقدس آیین یزیدی مانند مصحف رش از قدیمی‌ترین نوشته‌های کرمانجی به‌شمار می‌روند، که در حدود سده دوازده میلادی با رسم‌الخط مخصوص یزیدیان نوشته شده‌است . طلوع و رشد ادبیات کرمانجی را می‌توان همزمان با ملای جزیری و علی حریری دانست. غزل‌های جزیری از مشهورترین نمونه‌های غزل کرمانجی‌اند. دامنه اشعار این گویش با کارهای فقی طیران و احمد خانی گسترده شد. احمد خانی علاوه بر نگارش مم و زین غزلهایی هم سروده که بازیل نیکیتین آن‌ها را هم طراز اشعار مولانا می‌داند. شاعران دیگری همچون سیاهپوش و ملای باته‌ای از مشاهیر ادب کلاسیک کرمانجی هستند. از معاصرانی که به این گویش نوشته‌اند، می‌توان جگرخون و جان دوست را نام برد. از جمله نثرنویسان کرمانجی پیش از سده بیستم می‌توان علی تره‌ماخی در سده ۱۶ (نویسنده صرف کرمانجی)، ملای ارواسی در سده ۱۸ و ۱۹ (نویسنده طب) و ملا محمود بایزیدی (نویسنده داستان و مترجم) و ملا موسی حکاری در سده ۱۹ (نویسنده داستان) را نام برد.
ادبیات کردی جنوبی
تا اوایل سدهٔ هجدهم میلادی متنی به گویش کردی جنوبی در دسترس نیست و سرایندگان جنوب کردستان برای سرایش از زبان گورانی استفاده می‌کردند. در آن غلامرضا ارکوازی، الماس خان کندوله‌ای، خانا قبادی و … از شاعرانی هستند که در سده‌های هفتم تا هجدهم در منطقهٔ جنوب کردستان ظهور کرده‌اند و همگی آثار خود را به زبان گورانی نوشته‌اند. زبان گورانی تا ابتدای سدهٔ بیستم کماکان زبان ادبی رایج در جنوب کردستان باقی می‌ماند و از این تاریخ به بعد به تدریج جای خود را به کردی جنوبی و لهجه‌های گوناگون آن می‌دهد. قدیمی‌ترین متنی که تاکنون به گویش کردی جنوبی به دست آمده، نثری کوتاه در رابطه با موسیقی دینی یارسان است که به نام نویسنده‌اش نسخۀ شیخ حاتم نامگذاری شده و در سال ۱۸۱۲ نوشته شده‌است. در زمینۀ نظم نیز از ابتدای قرن هجدهم با ظهور خان منصور و شاکه سرایش شعر به کردی جنوبی نیز به صورت آمیخته با کردی گورانی آغاز شده‌است، هرچند در آن زمان هنوز تا تبدیل آن به یک سنت ادبی راه زیادی باقی مانده‌بود.
از دهۀ ۱۹۹۰ حرکت نوینی در حوزۀ کُردی جنوبی آغاز شده و شاعرانی همچون شامی کرمانشاهی، پرتو کرمانشاهی، محمد قبادی، ناهید محمدی، کرمرضا کرمی، سعید عبادتیان، علیرضا خانی، فریاد شیری و ولی محمد امیدی، رضا جمشيدی، علی الفتی، رضا موزونی، جليل آهنگرنژاد، علی سهامی، بابك دولتی، بهروز ياسمی، ظاهر سارایی، نوشين حاتمی، زهرا درويشی و سميه صفری آثار قابل توجهی به کردی جنوبی خلق کرده‌اند.
همچنین نویسندگان و شاعران آثاری را در حوزۀ ادبیات کودک به گویش کردی جنوبی خلق کرده‌اند. رضا موزونی با ۱۰ شعر کودکانه در انتهای مجموعه شعر «یه‌ی شه‌و ئه‌گه‌ر بچیدن» در سال ۱۳۸۱ نخستین بار اشعار کودکان به کردی جنوبی را به صورت مکتوب منتشر کرد. وی سپس در اسفند ۱۳۸۳ با انتشار «میمیگه جاڕووبه‌رقی» سرودن شعر برای کودکان به این گویش را ادامه داد. در ایلام نیز مصطفی بیگی به سرودن شعر برای کودکان به کردی جنوبی دست زد. علاوه بر انتشار چند کتاب کودک به کردی جنوبی، تأسیس دبیرخانۀ دائمی یک جشنوارۀ تخصصی شعر کودک کُردی در شهرستان ایوان با عنوان جشنوارۀ «مناڵ و مه‌لۊچگ» در اوایل سال ۱۳۹۲ سبب گرایش بیشتر به ادبیات کودک در حوزۀ کردی جنوبی شد. نخستین دورۀ این جشنواره در پاییز ۱۳۹۲ و چهارمین دورۀ آن در ۱۳۹۹ برگزار شد. شاعران و نویسندگانی مانند میثم خورانی، کیومرث بلده، لیلی جعفری، جمشیر ویسی، مجتبی کارخواهی، زهرا مرادپور، سارو خسروی، محمد مرادی نصاری، سالار شیرزادی، احمد بسیاطی، مهناز مرادی، سمیه فلاحی، داریوش همتی و ... در زمینۀ ادبیات کودک به گویش کردی جنوبی آثاری را منتشر ساخته‌اند.
ادبیات سورانی
اگرچه اشعار سورانی پیش از نالی نایاب نیستند و کسانی چون ابن حاج، احمد کور مکریانی، یا بعضی از کردهای یارسان، مثل ایل بگی جاف یا عابدین جاف، هم شعر سورانی دارند، اما طلیعه مکتب شعری سورانی را می‌توان همزمان با نشر اشعار نالی، غزلسرای نامدار کرد، در ابتدای قرن ۱۹ دانست. هم‌زمان با او شاعرانی چون کُردی و سالم شعر سورانی می‌نوشتند. در همین دوره مولانا خالد شهرزوری و شیخ طه نهری و پس از آن‌ها شیخ حسن قاضی نثر سورانی را گسترش داند. پس از این دوره شعرایی چون حاجی قادر کویی، محوی، وفایی، ناری، حریقی و ماموستا قانع بیشتر بر دامنه ادب سورانی افزودند. حسن قزلجی و ابراهیم احمد از اولین کسانی بودند که به گویش سورانی داستان‌نویسی کردند. عبدالله گوران شعر نو کردی را پایه‌گذاری نمود. هژار شاعر، مترجم و فرهنگ نویس، هیمن شاعر، بختیار علی داستان‌نویس، شیرکو بیکس و عبدالله پشیو از دیگر شخصیت‌های مهم سده بیستم ادبیات سورانی هستند.
دفیله
دِفیله (به انگلیسی: catwalk) اصطلاحاً به سکویی Tـ شکل گفته می‌شود که بر روی آن واپسین مُدها نمایش داده می‌شوند.
مانکن‌های مرد و زن بر روی سکوی نمایش راه می‌روند تا جامه‌ها یا لوازم زینتی‌ای را که بر تن دارند برای تماشاگران دو سوی سکو نمایش دهند. شیوه راه رفتن مانکن‌ها بر روی این سکو گربه‌رو نام دارد. مانکن‌ها یک‌به‌یک تا پایان سکو رفته و پس از چرخشی به آغاز آن بازمی‌گردند.
قانون‌های کت‌واک
بر پایه‌ٔ قانون رایج در فشن‌شوها، هر مدل، بر پایه‌ٔ پیمان‌نامه‌ای، تنها با یک برند آغاز به کار می‌کند. وی بر پایهٔ آن پیمان‌نامه، در زمان اعتبار آن، باید تنها برای یک برند ویژه کار کند.
این قانون بدان می‌انجامد که بهای پیمان‌نامه مدل‌ها پس از نام‌آوری بسیار تغییر کند. نمونه را ویکتوریا سیکرت که از گران‌ترین مدل‌ها برای فشن‌شوهای خود بهره می‌برد، نام «فرشته‌های ویکتوریا سیکرت» را برای آن‌ها برگزیده است.
چرایی نام کت‌واک
راه رفتن مدل‌های جامه از راه رفتن گربه برگرفته شده چرا که گربه‌ها در هر گام، یک دست را به صورت ضربدری جلوی دست دیگر گذاشته و راه می‌روند و همچنین این شیوه جنباندن دست و پای گربه راه‌ رفتن را خرامان می‌نمایاند. کت‌واکگونه‌ای شمرده گام برداشتن است و از همین رو در نمایش جامه‌ها کاربرد دارد. همچنین این گونه راه رفتن دلربایی دارد که بایستهٔ نمایش جامه است. شنل و لویی ویتون از پیشگامان ایجاد کت‌واک هستند.
مستندسازی
فیلم کت‌واک را که نمایشی از زندگی مدل‌ها، کنش طراحان و شیوهٔ بنیان‌گذاری کت‌واک بود، روبرت لی‌کاک در سال ۱۹۹۳ ساخت و در سال ۱۹۹۶ به نمایش درآمد.
در این فیلم، زندگی و شیوهٔ کار مدل‌های بلندآوازه‌ای مانند کریستی تورلینگتون، نائومی کمپبل، یاسمین لبون، کیت موس و کارلا برونی در هفته فشن بهاره، لندن، پاریس، میلان و نیویوک، بررسی شده است. در این فیلم برای نخستین بار پشت صحنه آماده‌سازی مدل‌ها، طراحی جامه‌ها، آمادگی برای کت‌واک و ... به نمایش گذارده شد.
منابع
Wikipedia-bijdragers, "[//nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Catwalk&oldid=9203089 Catwalk]," Wikipedia, de vrije encyclopedie, (accessed januari 31, 2008).
سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک
سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا-پاسفیک (APEC) یک گروه اقتصادی از کشورهای حاشیه اقیانوس آرام هستند که به منظور بهبود مناسبات اقتصادی و سیاسی با یکدیگر دیدار می‌نمایند. این گروه دارای کمیته‌های اجرائی در زمینه های گسترده‌ای از مسائل، از ارتباطات تا شیلات است. سران کشورهای تمام اعضای اپک (به استثنای چین تایپه)، طی یک همایش سالانه تحت عنوان «اجلاس سران اقتصادی اپک» با یکدیگر ملاقات می‌کنند که مکان برگزاری آن درمیان اعضای اقتصادی اپک در حال گردش است. اپک به خاطر این سنت (آداب) خود مشهور است که رهبران حاضر در آن مطابق با رسوم ملی کشور میزبان خود لباس می‌پوشند.
اعضای کنونی
بیشتر کشورهای نوار ساحلی اقیانوس آرام، جزو اعضای این سازمان هستند، به جز:
جمهوری خلق چین تنها علاقه‌مند به حضور سرزمین اصلی چین در این اجلاس بوده‌است، زیرا هنگ کنگ، و ماکائو به عنوان کشورهایی با اقتصادهای مجزا فرض می‌شوند. هنگ کنگ در سال ۱۹۹۱ به اپک پیوست در حالی که مستعمره بریتانیا بود. در سال ۱۹۹۷، هنگ کنگ به یک منطقه ویژه اداری جمهوری خلق چین تبدیل شده و «هنگ کنگ چین» نام گرفت.
در اثر فشار از سوی جمهوری خلق چین، جمهوری تایوان، اجازه ندارد هیچ‌یک از نام‌های جمهوری چین یا تایوان را به خود بدهد بلکه در این سازمان باید با نام چین تایپه به آن اشاره نمود. رئیس جمهور چین مجاز نیست در «اجلاس سالانه سران اقتصادی اپک» شرکت نماید و باید مقام سطح وزارتخانه در امور اقتصادی را به عنوان نماینده این کشور به این اجلاس اعزام نماید.
اعضای بالقوه
هندوستان برای ورود به اپک درخواست نموده‌است. پیشتر این کشور با این موضوع به شدت مخالف بود، اما با وجود نفوذ و پشتیبانی جدید این کشور از سوی آمریکا، احتمال می‌رود هند با حضور خود در این اجلاس در جایگاه یک ناظر موافقت نماید.
گوآم نیز با بیان مثال هنگ کنگ، به‌طور فعال خواستار عضویت جداگانه خود در این اجلاس شده‌است، اما این درخواست از طرف آمریکا با مخالفت روبرو شد، که هم‌اکنون در گوآم حضور دارد.
تاریخچه و توسعه
در ژانویه ۱۹۸۹، بای هاوک، نخست وزیر استرالیا خواستار همکاری مؤثرتر اقتصادی در منطقه آسیا پاسیفیک شد. این امر موجب برگزاری اولین اجلاس اپک در کانبرا، استرالیا به ریاست وزیر خارجه آن کشور، گرت ایوانز در ماه نوامبر شد. این اجلاس، با حضور وزیر سیاسی|وزرای ۱۲ کشور، راجع به اقدامات آن جهت اجلاس آتی سالانه در سنگاپور و کره جنوبی تصمیم‌گیری نمودند.
اکسامید
اکسامید با فرمول شیمیایی C۲H۴N۲O۲ یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۸۸٫۰۶۵۴ g/mol می‌باشد.
سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا–پاسفیک
تاریخچه و توسعه
در ابتدا مالزی با عضویت آسه آن در اپک مخالف بود، در عوض (تشکیل) یک گروه اقتصادی آسیای شرقی (EAEC) را در اپک پیشنهاد نمود، که 'کشورهای غربی ' همچون ایالات متحده| آمریکا، استرالیا یا زلاند نو جزو اعضای آن نمی‌شدند. این طرح نیز خود از سوی آمریکا و ژاپن مورد مخالفت واقع شد.
اولین اجلاس سران اپک در سال ۱۹۹۳ زمانی برگزار شد که بیل کلینتون، رئیس‌جمهور (وقت) آمریکا، این اجلاس را وسیله‌ای حساس برای بازگردان دور مذاکرات خود با اروگوئه به مسیر اصلی خود می‌دید، (به همین منظور) سران اقتصادی کشورهای عضو آن را به بلیک آیلند، واشینگتن دعوت نمود. در بلیک آیلند، سران آن خواستار ادامه کاهش موانع تجاری و سرمایه‌گذاری با این پیش‌بینی شدند که «جامعه آسیا پاسیفیک» موجب ارتقاء پیشرفت از طریق همکاری خواهد شد. مقرهای اپک در سنگاپور واقع شده‌است. اپک در سال ۱۹۹۴ در اجلاس بوگور «اهداف بوگور» را که در آن بررسی شده بود، ذکر نمود که عبارت بودند از تجارت و سرمایه‌گذاری باز و آزاد از طریق کاهش سد تعرفه تا این که به سطحی بین صفر تا پنج درصد در ناحیه آسیا- پاسیفیک برای اقتصادهای صنعتی تا سال۲۰۱۰ و برای اقتصادهای در حال توسعه تا سال ۲۰۲۰ برسد.
فشار اپک برای یک دورجدید مذاکرات تجاری و حمایت از برنامه کمک به ظرفیت سازی تجاری در اجلاس شانگهای در سال ۲۰۰۱، به اجرای موفق دستورکار توسعه دوحه چند هفته پس از آن منجر شد. سران همچنین 'توافق نامه شانگهای '، پیشنهاد شده از سوی آمریکا، را امضاء نمودند که بر اجرای اقدامات اپک در جهت ایجاد بازارهای باز، اصلاح ساختاری، و ظرفیت‌سازی تأکید نمودند. رهبران به عنوان بخشی از این توافق نامه، متعهد شدند تا استانداردهای شفاف‌سازی اپک را توسعه داده و پیاده سازند، هزینه‌های معاملات تجاری را در منطقه آسیا- پاسیفیک تا ۵٪ طی ۵ سال کاهش داده و از سیاست‌های آزادسازی تجاری مرتبط با فناوری اطلاعاتی کالاها و خدمات پیروی کنند.
پیوند به بیرون
موسسات اقتصادی جهانی
ریت ایم اینکرایس
شهر رید ایم اینکرایس در استان  اوبراسترایش با جمعیت  ۱۱٬۵۸۵  نفر در کشور اتریش واقع شده‌است.
آب‌انبار ملاقدیری
آب‌انبار ملاقدیری مربوط به دوره پهلوی است و در مهریز، محله بغدادآباد، خیابان منتظری، کوچه شهید لجه، جنب مسجد ملا قدیری واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۲۲۱۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
۷۴۵ (پیش از میلاد)
۷۴۵ (پیش از میلاد) ۷۴۵مین سال قبل از تقویم میلادی است.
واتیکنز، کلرادو
واتیکنز (به انگلیسی: Watkins) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در کلرادو واقع شده‌است. واتیکنز ۷۰٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۶۵۳ نفر جمعیت دارد و ۱٬۶۸۴ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
فشرده سازی بیلی بورل
فشرده سازی بیلی-بورل نوعی فشرده سازی برای فضاهای هرمیتی متقارن می باشد که توسط آرمند بورل و بیلی معرفی شده است. برای نمونه اگر C یک فضای خارج قسمتی نیمفضای بالایی به وسیله زیرگروه همنهشتی باشد، آنگاه فشرده سازی بیلی-بورل با افزودن شماری متناهی از نقطه ها به دست میاید.
کریستال توماس
کریستال توماس (Krystal Thomas؛ زادهٔ June 10, 1989) بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
ترابکتدین
ترابکتدین (Trabectedin) با نام تجاری یوندلیس یک داروی شیمی‌درمانی برای درمان برخی تومورهاست.
این دارو در اروپا، روسیه و کره جنوبی جهت درمان سارکوم بافت نرم تأیید شده‌است. ترابکتدین در ترکیب با دوکسورابیسین لیپوزومال (Doxil) در درمان سرطان تخمدان هم استفاده می‌شود.
پژوهش‌هایی جهت استفاده از ترابکتدین در درمان سرطان پستان، سرطان پروستات و سارکوم‌های دوران کودکی در حال انجام است.
بامبی (شرکت)
بامبی (Бамби а. д.) یک شرکت تولید مواد غذایی می‌باشد که دفتر مرکزی آن در پوژارواک صربستان می‌باشد. یکی از محصول‌ها با امضای آن بیسکویتی به نام پلاسما می باشدکه در خارج از یوگسلاوی پیشین به نام لانه نیز شناخته می‌شود.
تاریخ
این شرکت در سال ۱۹۶۷ به ابتکار مومچیلو فیلیپوویچ و بعداً پتار توتاواچ با حمایت اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی تأسیس گردید. از همان روزهای نخست، تمرکز این شرکت بر روی تولید بیسکویت‌های ساخته شده از غلات داخلی با تأکید بر مواد غذایی سالم بود. این شرکت در ده سال نخست فعالیت خود ۲۳۰ کارمند تمام وقت داشت و ۳٬۱۰۰ تن محصول تولید کرد. در سال ۱۹۷۹ نخستین جایزه خود را برای ثبات در کیفیت کسب کرد. در طول سال‌ها این شرکت رشد کرد و به مناطق گوناگون یوگسلاوی پیشین بزرگ‌تر شد.
در سال ۱۹۶۸، این شرکت تولید بیسکویت پلازما مشهورخود را که در اصل نوعی بیسکویت پلاسمون بود، شروع کرد و حال یکی از پرفروش‌ترین محصول‌های آنان می‌باشد. در سال ۱۹۹۰ این شرکت شروع به تولید محصول مشهور دیگری به اسم کلوچه مادربزرگ (به صربی Bakin kolač) از نوع وافل کرد که دیگر تولید نمی‌شود. این شرکت در سال ۱۹۹۷ برای نخستین بار در کشور گواهینامه بین‌المللی استاندارد مدیریت کیفیت ایزو ۹۰۰۱ در صنایع غذایی را کسب کرد.
در میان سال ۲۰۰۴، بامبی قسمتی از گروه غذایی غذاهای دانوب، زیر نظر صندوق سرمایه‌گذاری سالفورد شد. در ماه فوریه ۲۰۱۵، صندوق سرمایه‌گذاری سالفورد سهام خود را در بامبی به شرکای میانی اروپا فروخت. از سال ۲۰۱۵، دارایی‌های شرکای اروپای میانی در صربستان شامل بامبی، شاهزاده ملیوش و ایملک توسط شرکت مشاور «موجی برندووی» مدیریت می‌شود.
در میان سال ۲۰۱۷، این شرکت لوگوی خود را تغییر داد و محصول‌های نوینی را معرفی کرد. از سال ۲۰۱۸، بامبی یکی از گسترده‌ترین شرکت‌های مواد غذایی در صربستان است.
در ۱۸ فوریه ۲۰۱۹، کوکاکولا هلنیک قراردادی به ارزش ۲۶۰میلیون یورو برای خرید بامبی از شرکای میانی اروپا اعلام کرد.
فیض‌آباد (افغانستان)
فیض‌آباد، مرکز ولایت بدخشان در شمال خاوری افغانستان است که در امتداد رود کوکچه شکل گرفته می‌باشد. این شهر در ارتفاع ۱٬۲۰۰ متری از سطح دریا واقع شده و نزدیک به ۵۰٬۰۰۰ نفر باشنده دارد.
این منطقه که در قلب فیض آباد مرکز بدخشان قرار دارد مناطق نسبتا کوهستانی میباشد
تاریخچه
فیض‌آباد سرزمینی باستانی با فراز و نشیب‌های تاریخی و جغرافیایی است که در بخشی از درهٔ کوکچه واقع شده و اخیراً بخش بالایی ولسوالی یفتل را به بافت شهری خود ضمیمه کرده‌است.
نام پیشین آن جوزان یا جوزگون‌دره بوده که به معنی شهر و محل گردو است. روزگاری میریار بیگ بدخشی خرقه‌ای را که گفته می‌شد از آن پیامبر اسلام است در راه سمرقند به هند به دست آورد و به ولایت بدخشان آورد که زیارتگاهی برای نگهداری این خرقه در این شهر ساخته شد و از آن پس نام جوزان از سال ۱۱۰۹ قمری، برابر با ۹۸–۱۶۹۷ میلادی به فیض‌آباد تغییر یافت. انتقال این خرقه به جوزگون دره در محرم ۱۱۰۹ ه‍.ق به وسیلهٔ شیخ محمد ضیا و شیخ محمد نیاز انجام شد.
در سال ۱۷۶۸ میلادی احمدشاه درانی خرقه را به قندهار برد و برای آن معبدی به نام خرقهٔ پیامبر بنا کرد.
فیض‌آباد در سال ۱۸۲۷ میلادی به دستور امیرنشین شهر کندز با خاک یکسان شد؛ به‌طوری که تا مدتی ولسوالی جُرم (گیلان) به عنوان مرکز ولایت بدخشان قرار گرفت. در سال ۳۹–۱۸۳۸ میلادی بازسازی فیض‌آباد آغاز شد و مرکز تجارت در سرتاسر بدخشان گردید. در گرداگرد این شهر هفت دژ ساخته شده بود که مخروبه‌های بعضی از آن‌ها هنوز مشهود است.
در سال ۱۹۸۰ شوروی این شهر را تصرف کرده و در آن پادگان نظامی بزرگی بنا کرد.
مردم این شهر مردم آگاه، باعلم، بادانش بالا و باسرانه مطالعه بالا اند. دروازه مکاتب و دانشگاه های دولتی و خصوصی به روی دانش آموزان و دانشجویان در طول تاریخ باز بوده و امروز هم به همین گونه است.
اخیرا کتابی به نام تاریخ بدخشان افغانستان توسط یک تن از نویسنده گان این دیار به اسم باری ضیا نوشته شده که تاریخ بدخشان خصوصا تاریخ شهر فیض آباد را می‌توان در آن یافت.
اماکن دیدنی
از جای‌های تاریخی می‌توان به مجسمه‌هایی که در ماه پیش به کابل آورده شده اشاره کرد.
سرشناسان
استاد برهان‌الدین ربانی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان زادهٔ بخش یفتلِ شهر فیض‌آباد ولایت بدخشان است.
سرخیو سانچز (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۸۶)
سرخیو سانچز (Sergio Sánchez؛ زادهٔ April 3, 1986) بازیکن فوتبال اهل اسپانیا است.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال زیر ۱۶ سال اسپانیا، زیر ۱۷ سال اسپانیا، زیر ۱۹ سال اسپانیا، و زیر ۲۱ سال اسپانیا بازی کرده‌است.
سیارک ۴۱۰۲
سیارک ۴۱۰۲ چهار هزار و صد و دومین سیارک کشف شده‌است که در ۱۵ اکتبر ۱۹۸۸ کشف شد.
قدر مطلق سیارک برابر ۱۲.۹ است.
خوسه ماریا مورلوس
زندگی
مورلوس در یک خانواده فقیر آفریقایی-مستیزو در شهر وایادولید (به افتخار او امروزه مورلیا) به دنیا آمد، پدرش خوزه مانوئل مورلوس ی روبلس، یک نجار اهل روستای سیندوریو (Zindurio) در چند کیلومتری باختر وایادولید و مادرش خوانا ماریا گوادالوپه پرز پاون اهل سن خوان باتیستا د آپاسئو (San Juan Bautista de Apaseo)، همچنین در نزدیکی وایادولید بود. در آن زمان وایادولید مرکز اصلی اسقف دولت استعماری میچوآکان بود. این شهر به عنوان "باغ نیابت سلطنت در اسپانیای نو به دلیل رفاه آن شناخته شده بود.