سلطان_ابراهیم
تاریخچه بنای بقعه
این بنا دارای خصوصیاتی است که ما را در تاریخ گذاری نسبی یاری می‌دهد. این بنا دارای نقشه L می‌باشد و متشکل از دو بارگاه یعنی بقعه سلطان ابراهیم و شرف الدین می‌باشد. بنای بقعه اصلی سلطان ابراهیم شامل دو بخش اتاق ورودی وگنبد خانه می‌باشد. گنبد بنا از نوع گنبدهای یک پوشش مخروطی یا رک بوده که در مورد سابقه ساخت این نوع گنبدها دکتر پیرنیا می‌گوید: این نوع گنبد را باید ناشی از شرایط اقلیمی ایران دانست. چون این پوشش در برابر آسیب باران‌های متوالی عملکردی بهتر نسبت به سایر گنبدها دارد. سلسله‌های آل زیار و آل بویه جزء اولین دولت‌های ایرانی پس از اسلام بودندکه در شمال به اقتدار رسیدند و با توسعه دولت‌های ذکر شده، معماران مشهور معماری قدیم ایران به خصوص گنبد رک یا همان مخروطی را در ری، اصفهان و فارس رایج کردند. [۱] به طور کلی این نوع گنبد در ردیف گنبدهای ارچین می‌باشد، گرچه از نظر نمای ظاهری همچون سایر گنبدهای مخروطی و رک مضرس نمی‌باشد و فاقد رج‌های پلکانی است، اما در زیر مجموعه گنبدهای هرمی قرار می‌گیرد. نمونه‌های مشابهی در این منطقه وجود دارد مانند بقعه چهل‌تنان در روستای چهل‌تنان از بخش دهدز که دارای گنبد کله قندی ساده و بدون مضرس می‌باشد. بقعه سید صالح در مرغا، بقعه شاه رودبند در نوترکی که بقعه سید صالح دارای گنبد مضرسی چهارده رج بوده، شاه رودبند نیز به شکل هرمی هشت ضلعی و در هشت رج می‌باشد. در بیان این مساله که این بنا از ابتدا به همین صورت بوده و در یک زمان واحد به شکل یک پارچه ساخته شده است یا خیر، هیچ گونه دلیل و مدرکی در دست نیست و به گفته معمران که می‌گویند بنا از ابتدا به همین شکل ساخته شده است، نمی‌توان استناد نمود. در این بقعه با اتاق ورودی مواجه می‌شویم که از نوآوری‌های قرون 5 و 6 هجری می‌باشد و البته این پدیده را در امامزاده‌های دیگر منطقه ملاحظه می‌کنیم. نکته جالب توجه در مورد بناها به خصوص سلطان ابراهیم این است که درون اتاق‌های ورودی، طاقچه‌ها، دیوارها و کف آن‌ها به سنگ قبرهای قدیمی بر می‌خوریم که بر روی برخی از آن‌ها تاریخ 1130 هجری قمری حک شده است. این قبور متعلق به متولیان و سادات منطقه است که بعد از فوت به حرمت جد ایشان و با توجه به تولیت آنان نسبت به این آستان، در نزدیک‌ترین مکان به این بقعه دفن شده‌اند. شاید بتوان با توجه به قدمت این قبور و طرز قرار گرفتن آن‌ها و فضای اندک پیرامون این سنگ‌ها چنین گفت که این بخش از بنا یعنی اتاق‌های ورودی پس از بنا ساخته و بعدها و به تدریج به گنبدخانه اضافه شده‌اند و همزمان با گنبدخانه بنا نشده اند.توصیف کلی بقعه متبرکه امامزاده سلطان ابراهیم(علیه السلام) این بنا فاقد هرگونه کتیبه نوشته‌ای در مورد تاریخ ساخت، سازنده بنا و یا هویت شخص دفن شده می‌باشد. بنا بر گفته متولیان این آستان، شجره نامه‌ای از سلطان ابراهیم موجود بوده که امروزه اثری از آن نیست. و طبق گفته آنان که نسل اندر نسل تولیت این بقعه را بر عهده داشته‌اند. [۲] این بقعه متشکل از دو گنبد خانه و اتاق‌های ورودی است که هر یک به یکدیگر راه دارند، بنای اصلی و بزرگ متعلق به سلطان ابراهیم است و در قسمت پشت بنا آرامگاه امامزاده شرف الدین که کوچک‌تر نیز می‌باشد، قرار دارد. نقشه بنا بر اصول و ساختار اولیه یعنی متشکل از سنگ و ملاط گچ استوار بوده که فاقد نماسازی می‌باشد. این بنا شامل دو بخش می‌باشد: گنبد خانه اصلی که متعلق به سلطان ابراهیم است و گنبد خانه جانبی آن مربوط به شرف الدین است و مقابل هر یک اتاق ورودی قرار دارد که این اتاق‌ها به یکدیگر مرتبط می‌باشند. بنای سلطان ابراهیم بر نقشه L شکل ساخته شده است. این بنا دارای دو گنبد رک (مخروطی) یک پوش می‌باشد. که شامل گنبد خانه اصلی یا امامزاده سلطان ابراهیم و گنبد خانه کوچک‌تر است که متعلق به شرف الدین می‌باشد. بنا از چهار فضا یعنی دو گنبد خانه و اتاق‌های ورودی مقابل هر یک تشکیل شده است که فضای ارتباطی با این دو گنبد خانه از طریق درهای ضلع شمالی و جنوبی اتاق‌های ورودی میسر می‌گردد. البته در گنبد خانه کوچک‌تر که جنب گنبد خانه اصلی یا سلطان ابراهیم می‌باشد، دری مجزا وجود دارد که عملا ارتباط مستقیم این قسمت را با فضای بیرون بنا بر قرار می‌سازد که امروزه از آن استفاده نمی‌شود.