cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جامعه
در درون جامعه، به دلیل وجود علایق مختلف انسان‌ها و گروه‌ها، تضادهای اجتماعی وجود دارند؛ اما با وجود تضاد، تعادل و ثبات جامعه حفظ می‌گردد. در جامعه افراد نقش‌های گوناگونی را می‌پذیرند و به همان نسبت از مزایای اجتماعی مختلفی بهره‌مند می‌شوند. جامعه‌شناسی علمی است که به مسایل عینی جامعه و پدیده‌های اجتماعی در محوریت انسان ی می‌پردازد
ریشه‌شناسی
جامعه واژه‌ای‌ست عربی و مؤنث جامع و به‌معنای گردآورنده (مؤنث) ولی در عربی به دانشگاه جامعه می‌گویند.
مفاهیم
به شکل کلی جامعه به حدود استقلال اعضا در جمع توجه دارد که نه تنها در بین انسان‌ها، حتی در میمون‌های بزرگ مانند بابون‌ها، شمپانزه‌ها و در سطح کمتر در گوریل‌ها نیز وجود دارد؛ و انسان به تنهای مانند شرایط چون رابینسون کروزو قابل ارزیابی نیست و همه به نوعی درگیر در میزان حدود منافع فردی و جمعی می‌گردند.
در علوم سیاسی
در علوم سیاسی جوامع از نظر ساختار سیاسی مورد توجه قرار دارند. به تناسب اندازه و پیچیدگی جوامع می‌توان دسته‌بندی‌های چون قوم، قبیله و در حد اعلا آن جوامع دولتی برای آن درنظر گرفت. این ساختارها بسته به شرایط فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی که این جوامع دارند، می‌تواند به اشکال و درجات مختلف قدرت سیاسی خود را بروز دهد.
در جامعه‌شناسی نیک آیین
از نظر پیتر برگر جامعه یعنی «... یک دست‌آورد انسانی و دیگر هیچ با این تفاوت که این دست‌آورد همچنان در حال تغییر و تأثیر گذاری بر تولیدکنندگان خود است». یعنی جامعه را انسان‌ها ایجاد کرده‌اند ولی این آفریده هر روز بر می‌گردد و انسان و الگوهایش را بازتعریف می‌کنند
گرهارد لنسکی جوامع را بر اساس سطح فن آوری، ارتباطات و اقتصادشان به پنج طبقه، دسته‌بندی می‌کند: ۱- شکارچیان و جمع‌کننده‌ها ۲- کشاورزی ساده ۳-کشاورزی پیشرفته ۴- صنعتی ۵-ویژه (مانند جوامع ماهیگیری یا دریایی). مشابه همین عمل را پیشتر از آن مرتون فرید (انسان‌شناس) بر اساس تکامل و ساختار سلسله مراتب جامعه مبتنی بر نقش حاکمیت انجام داده بود که دسته‌بندی وی شامل چهار دسته می‌باشد.
از دیدگاه زمانی برخی از فرهنگ‌ها به تدریج به سمت تکامل و پیچیده‌تر شدن سوق یافتند و الگوهای اجتماعی آنها از مرحله‌ای به مرحله بعد ارتقاء یافت. قبایل شکارچی و خوشه چین با امکان ذخیره‌سازی خوراک یکجانشین شدند و جوامع روستایی، کشاورزی را به‌وجود آوردند و به مرور روستاها به شهر و شهرها به کشور تبدیل شد.
انواع
جوامع گروه‌های اجتماعی هستند که تناسب سبک معیشت و نوع استفاده از فناوری برای تأمین نیازهای خود، قابل دسته‌بندی اند. هر چند در طول تاریخ انسان‌ها انواع متفاوتی از جوامع را بنا کرده‌اند ولی انسان شنانسان تمایل دارند که جوامع را براساس نظام طبقاتی و نحوه دسترسی به منابع، مزایای و قدرت دسته‌بندی کند چرا که تقریباً در تمام در جوامع به تدریج فرایند طبقه‌بندی اجتماعی رخ داده و اعضا آن جامعه به سطوح مختلفی از قدرت و ثروت و اعتبار دست می‌یابند که منجر به نابرابری در بین مردم می‌شود از این نظر کلیه جوامع را می‌توان به سه دسته اصلی پیشاصنعتی، صنعتی و پساصنعتی طبقه‌بندی نمود
پیشاصنعتی
در یک جامعه پیش صنعتی، تولید مواد غذایی که از طریق استفاده از نیروی انسانی و حیوانات انجام می‌شود، اصلی‌ترین فعالیت اقتصادی بوده‌است. این جوامع با توجه به سطح فناوری و روش تولید مواد غذایی، به زیر مجموعه‌ها شکار و جمع‌آوری، دامداری، باغداری، کشاورزی و فئودال قابل تقسیم هستند.
شکار و جمع‌آوری
در این جوامع روش اصلی تأمین خوراک، جمع‌آوری روزانه گیاهان وحشی و شکار حیوانات وحشی بوده‌است. از این رو شکارچیان به‌طور مدام مجبور بودند برای تهیه غذا در حرکت باشند و امکان اسکان دائمی برای آنها وجود نداشته‌است و از این رو آثار باستانی چندانی از مردمان این دوره به جا نمانده‌است و معمولاً در قالب گروه‌های کوچک که امکان تأمین غذا از محدوده جغرافیایی شان ممکن بوده باشد در کنار هم زندگی می‌کردند. هر چقدر منابع غذایی محل فراوان‌تر بوده، امکان زندگی در گروه‌های بزرگتر نیز میسر می‌شده و همین افزایش تعداد اعضا گروه مبدأ اولیه ایجاد ساختارهای اجتماعی سلسله مراتبی را به‌وجود آورده که به شکل سرپرستی در بین آنها اجرا می‌شده‌است؛ ولی در کل به دلیل نیاز به چالاکی برای جابه‌جای به ندرت این فرصت را به‌وجود می‌آورده‌است که اعضا گروه از ۱۰۰ نفر بیشتر شوند. در این جوامع هر چند اشکالی از ساختار سلسله مراتبی وجود داشته و رهبری شخصی یا کاریزماتیک وجود داشته ولی اساساً امتیازات و جایگاه افراد درون گروه نسبتاً مساوی بوده و تصمیمات با توافق جمع گرفته می‌شده‌اند و صرفاً در شرایط ویژه بوده‌است که رهبر یا رئیس از قدرت خود استفاده می‌کرده‌است یا اصولاً قدرتی برایش متصور بوده‌است و هیچ نظام سیاسی مدونی در بین اعضا گروه وجود نداشته‌است. اکثر افراد این جوامع دارای اشتراکات فامیلی بوده‌اند و سازماندهی آن مشابه ساختار خانواده بوده که همین امر در فرایند آموزش و تولید هم اعضا را نسبت به هم مکلف می‌نموده‌است.
دامدار یا دامپرور
این نوع جوامع نسبت به گونه قبلی پیچیده‌تر محسوب می‌شدند و به جای جستجوی مداوم برای خوراک، افراد اقدام به رام و اهلی کردن حیوانات نموده و خوراک خود را از آنها تأمین می‌کردند ولی این شکل از زندگی افراد را وادار می‌کرده‌است که برای تأمین خوراک حیوانات خود و استفاده از مراتع مناسب، به سبک زندگی عشایری سوق دهد. دراین روش تأمین خوراک به روش مطمئن‌تری رخ می‌داد و مسیر حرکت افراد جامعه بیش‌تر قابل پیش‌بینی بوده‌است. افزایش سطح تولید خوراک امکان رشد جمعیت بیشتر را به این جوامع بخشید ولی از طرفی برای تولید مواد غذایی نیاز به نیرو انسانی کمتری بود. این موضوع باعث شد که افراد جامع فرصت تخصصی کردن مشاغل و مسئولیت‌ها را پیدا کنند که منجر به پیچیده‌تر شدن ساختار این جوامع نسبت به گروه اول شد. به عنوان مثال از نیرو مازاد بر نیاز برای تولید مواد غذایی گروهی به سمت ابزار سازی و تولید صنایع دستی و اسلحه‌سازی و حتی جواهرسازی کشیده شوند. اضافه محصول دراین روش تولید جامعه را به ایجاد ساختارهای تجاری سوق داده و رونق و رواج تجارت موجب افزایش نابرابری در سطح جامعه انجامید. هر چه خانواده‌ای ابزار و کالاهای بیشتری در اختیار داشت، قدرت بیشتری کسب می‌نمودند و بین اعضا جوامع نابرابری بیشتری را ایجاد می‌کرد. در این مرحله انسان انتقال اموال از نسلی به نسل بعد را آموخت که ریشه تمرکز ثروت و قدرت موروثی در جامعه گردید.
باغبان یا باغدار
استفاده از میوه و سبزیجات یکی از روش‌های تأمین خوراک برای انسان بوده‌است که در جوامع باغدار مشابه آنچه در جوامع دامپرور دیده شد، برخی از گروه‌های انسانی با دخالت در فرایند رشد گونه‌های گیاهی مد نظر خود مانند حذف و سوزاندن گیاهان غیر مفید و استفاده از خاکستر به عنوان کود و امثلهم سعی بر تأمین ساده‌تر و بیشتر خوراک می‌نمودند و در این راه وابسته به نیرو انسانی و ابزارهای ابتدای بودند. دراین روال گروه چند سالی از یک منطقه استفاده می‌کردند و بعد از اینکه زمین مورد استفاده بی ثمر می‌شد آن را به حال خودش رها می‌کردند و روندی مشابه را برای منطقه جدید دیگری را از سر می‌گرفتند. این روش هرچند به معنی یکجانشینی بشر نبود ولی مدت نسبتاً طولانی‌تر از جوامع پیش از خودش امکان اقی ماند در محل را داشتند و این موضوع باعث می‌شد که امکان ایجاد روستا‌های موقت یا دائمی را به تناسب شرایط محل زیست را داشته باشند. در این دوره امکان ایجاد روستاهای با جمعیت ۳۰ الی ۲۰۰۰ برای بشر ممکن گردید.
جوامع کشاورزی
جوامع کشاورزی از پیشرفت‌های فناوری بیشتری برای کشت محصولات زراعی مورد نیاز در یک منطقه بزرگ استفاده می‌کردند و برخلاف جوامع باغداری محدود به مراقبت و استفاده از امکانات موجود نبودند. جامعه شناسان این مرحله از رشد جوامع بشری را به نام انقلاب کشاورزی می‌شناسند و نام نهاده‌اند. در این جوامع امکان تأمین خوراک از روش کشاورزی و نگهداری و پرورش حیوانات باعث گردید میزان محصول مازاد آنچنان زیاد شود که درصد بیشتری از افراد بدون نیاز از نگرانی در یافتن خوراک به شکل تخصصی‌تر به فعالیت‌های جنبی مورد نیاز جامع توجه کنند و شهرها به عنوان مراکز صنفی حمایت از حاکمان، معلمان، صنعتگران، بازرگانان و حتی رهبران مذهبی به‌وجود آمدند.
همین امر باعث گردید درجه‌بندی‌های به مراتب بیشتری در سلسله مراتب اجتماعی بشر ایجاد شود؛ مثلاً در دوران انسان گردآورنده و شکارچی نقش زن و مرد با هم تقریباً برابر بود و چه‌بسا زنان در گردآوری ازمردان مؤثر تر بودند ولی در ساختار جدید نقش زنان برای تهیه غذا کمرنگ‌تر شد و به‌تدریج باعث شد که تابع مردان گردند. با گسترش روستاها و شهرها به مناطق مجاور یکدیگر، ناگزیر تعداد درگیری جوامع مجاور نیز افزایش می‌یافت و به اجبار کشاورزان برای محافظت خود در برابر تهاجم همسایگان مجبور به تأمین خوراک و امکانات برای گروه جنگاوران خود گشتند که به تدریج همین گروه جنگاوران به شکل طبقه اشراف سیستم حکومتی جدیدی را در جامعه ایجاد کردند که خود باعث آن می‌شد که در درون جامعه گروهی از فرادستان امکان استفاده بیشتر از کالاها و امکانات اعضا فرودست جامعه را پیدا کنند.
جوامع فئودال
فئودالیسم نوعی از جامع است که مبتنی برا مالکیت زمین شکل گرفته بود. برخلاف کشاورزان امروزی، در جوامع فئودالی، افراد مکلف بودند بر روی زمین‌های ارباب خود کار کنند و در مقابل از حمایت نظامی اربابان استفاده کنند. در عمل در این روش اربابان از دهقانان باعث خدماتی محدود و حق امتیاز مالکیت زمین سوء استفاده می‌کردند؛ و ساختاری را ایجاد کردن که املاک یک قلمرو فئودالی در نسل‌های متمادی در اختیار یک گروه محدود باقی بماند و خانواده‌های دهقانان آن قلمرو نیز مکلف بودند که نسل‌ها در همان زمین‌ها به ارائه خدمت به اربابان خود ادامه دهند.
جوامع صنعتی
در بازه سده‌های پانزدهم و شانزدهم یک سیستم اقتصادی جدید به تدریج شروع به جایگزینی با روش فئودالیسم نمود. سرمایه‌داری با رقابت آزاد که منبع تولید ثروت از زمین را به ارزش تولید و مالکیت ابزار تولید جایگزین کرد. فرصت اکتشاف در سرزمین‌های جدید قاره آمریکا و تجارت فلزات و ابریشم و ادویه خارجی در جوامع اروپایی موتور محرکه این سیستم جدید اقتصادی گردید.
استفاده از نیرو ماشین آلات صنعتی باعث افزایش چشمگیر بهره‌وری شد و این افزایش بهره‌وری باعث مازاد تولید به مراتب بیشتر از دوران پیشین گردید و این افزایش صرفاً در حوزه محصولات کشاورزی و خوراک نبود و شامل کالاهای تولیدی نیز می‌شد.
افزایش تولید منجربه افزایش رشد جمعیت و به دنبال آن افزایش نیرو مازاد بیشتر گردید به شکلی که در مراحل اولیه مردم مجبور به مهاجرت به شهرها و در مراحل بعد به سرزمین‌های دورتر گردید. این افزایش تعداد نیرو کار باعث گردید که سرمایه داران بتواند با دستمزدهای بسیار پایین امکان بهره‌برداری از نیرو کار را بیابند که منجر به تشدید نابرابری در جامعه نسبت به کلیه ادوار پیشین گردد.
جوامع پسا صنعتی
جوامع پسا صنعتی جوامعی هستند که بیش از این که متأثر از فرایند تولید کالا باشند تحت سلطه و سیطره اطلاعات، خدمات و فناوری بالا هستند. اکنون جوامع پیشرفته صنعتی بیشتر شاهد تغییر در بخش خدمات هستند تا تولید. به شکلی که مثلاً در ایالات متحده بیش از نیمی از نیرو کار در بخش صنایع خدماتی به کارگرفته می‌شوند که زمینه‌های مانند خدمات دولتی، تحقیق، آموزش، بهداشت، فروش، قانون و بانکداری از شاخص‌ترین آنها می‌باشند.
نورتموور
نورتموور (به آلمانی: Nortmoor) یک شهر در آلمان است که در Jümme واقع شده‌است. نورتموور ۱٬۶۶۹ نفر جمعیت دارد.
تراپستون
خصوصیات
تراپستون ۴٬۸۳۵ نفر جمعیت دارد.
نوادا سیتی، کالیفرنیا
نوادا سیتی  شهری در شهرستان نوادا، کالیفرنیا ایالت کالیفرنیا است که در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳۰۶۸ نفر جمعیت داشته است.
فدریکو اسکپی
فدریکو اسکپی (Federico Scappi؛ زادهٔ May 13, 1994) بازیکن فوتبال اهل ایتالیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال کیه‌وو ورونا، باشگاه فوتبال اینتر میلان، و باشگاه فوتبال رجانا اشاره کرد.
چاینا لایف تایوان
چاینا لایف تایوان (China Life) شرکت بیمه تایوانی است، که در سال ۱۹۶۳ تأسیس شد.
خط جزیره جنوبی
خط جزیره جنوبی (South Island line) یکی از خطوط مترو ام‌تی‌آر در هنگ کنگ است.
این خط که در سال ۲۰۱۶ تأسیس شده دارای ۵ ایستگاه و ۷٫۴ کیلومتر طول است.
کاج یون‌نانی
کاج یون‌نانی، گونه ای از درختان مخروطی از خانواده کاجیان است.این سرده در استان‌های چین نظیر یوننان، سیچوآن، گوئیژو و گوانگشی یافت می‌شود.
تور ادلوند
تور ادلوند (Ture Ödlund؛ ۱۵ مه ۱۸۹۴ – ۱۵ اوت ۱۹۳۷ (aged 48)) ورزشکار کرلینگ اهل سوئد بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال نقره شده‌است.
تونین
تونین (Tonian؛ برگرفته از tonas به معنای کشیدگی در زبان یونانی) اولین دوره زمین‌شناسی در پیشین‌زیستی نو است که از ۱ میلیارد سال پیش تا ۷۲۰ میلیون سال پیش را دربرگرفت. این تاریخ‌ها را کمیسیون بین‌المللی چینه‌شناسی بر پایه زمان‌سنجی رادیومتری مشخص کرده‌است نه بر پایه چینه‌شناسی.
رخدادهای منجر به پیدایش ابرقاره رودینیا در دوره تونین آغاز شد.
نادی‌رادا
نادی‌رادا یک شهرداری در مجارستان است که در زالا واقع شده‌است. نادی‌رادا ۱۲٫۸۵ کیلومتر مربع مساحت و ۵۳۳ نفر جمعیت دارد.
ویندمر، داکوتای شمالی
ویندمر شهری در ایالت داکوتای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۴۲۹ نفر بوده‌است.
نورتورف (اشتاینبورگ)
نورتورف (به آلمانی: Nortorf) یک شهر در آلمان است که در اشتاینبورگ واقع شده‌است. نورتورف ۸۷۶ نفر جمعیت دارد.
لانه
آشیانه (در پرندگان) یا لانه (در دیگر جانوران) ، پناهگاهی است به منظور نگهداری و حفاظت جانوران، فرزندانشان و تخم‌هایشان. لانه همچنین محلی برای زندگی و رشد نوزادان یا بچه‌های جانداران (معمولاً پرندگان و خزندگان) به‌شمار می‌رود. لانه‌ها معمولاً از برگ، علف و شاخه‌های کوچک درختان درست می‌شود. به لانهٔ پرندگان آشیانه می‌گویند.
ساختمان لانه یک اصطلاح زیست‌شناسی شناخته می‌شود که به عنوان غریزه لانه‌سازی در پرندگان و پستانداران شناخته می‌شود. به‌طور کلی هر گونه سبک متمایزی از لانه دارد. پیچیدگی لانه تقریباً با سطح مراقبت والدین توسط بزرگسالان ارتباط دارد. ساختمان لانه یکی از مزیت‌های اصلی سازگاری در بین پرندگان به‌شمار می‌رود و آنها بیشترین تغییر را در لانه‌های خود دارند از سوراخ‌های ساده زمین گرفته تا لانه‌های مشترک اجتماعی که میزبان صدها نفر است. لانه‌های سگ‌های دشتی و چندین حشره اجتماعی می‌توانند میزبان میلیون‌ها فرد باشند.
هدف ساختاری
ساختمان لانه غالباً با انگیزه زیستی در جانوران باردار برای محافظت از فرزندان خود شناخته می‌شود که به عنوان غریزه لانه سازی شناخته می‌شود. جانوران برای محافظت از تخم‌ها، فرزندان یا خود در برابر خطر لانه می‌سازند. ساده‌ترین ساختارهای لانه برای پنهان کردن تخم‌ها از شکارچیان، محافظت از آنها در برابر خورشید یا سایر عوامل محیطی یا به راحتی جلوگیری از پراکنده شدن آن‌ها در جریان‌های اقیانوس است. در برخی موارد، لانه‌ها همچنین به ایمنی حیوانات تخم‌گذار کمک می‌کنند.
هدف اجتماعی
بسیاری از سازندگان لانه مراقبت والدین را برای کودکان خود انجام می‌دهند، در حالی که دیگران به راحتی تخم‌های خود را می‌گذارند و آنجا را ترک می‌کنند. جوجه‌ریزی (جوجه‌کشی تخمها با نشستن روی آنها) در بین پرندگان معمول است. به‌طور کلی، پیچیدگی لانه در ارتباط با سطح مراقبت والدین ارائه شده افزایش می‌یابد. آشیانه‌سازی رفتارهای اجتماعی را تقویت می‌کند و باعث می‌شود جمعیت بیشتری در فضاهای کوچک تا حد افزایش ظرفیت حمل و نقل یک محیط افزایش یابد. حشراتی که پیچیده‌ترین ساختمان لانه را به نمایش می‌گذارند. همچنین بزرگ‌ترین ساختار اجتماعی را به نمایش می‌گذارند. در میان پستانداران، موش خال‌موش! برهنه هنگام ایجاد گودال‌های گسترده‌ای که صدها نفر را در خود جای می‌دهد، ساختار کاست مشابه حشرات اجتماعی را به نمایش می‌گذارد.
استفاده از محیط زیست
سازگاری در کاربرد مصالح ساختمانی ممکن است یک مزیت سازگاری باشد (انرژی کمتری برای جمع‌آوری مواد استفاده می‌شود) یا یک نقطه ضعف (توانایی کمتر در ساخت تخصص) شواهد موجود نشان می‌دهد که انتخاب طبیعی بیشتر مواقع تخصص را به جای انعطاف‌پذیری در ساخت لانه ترجیح می‌دهد.
تأثیر بر محیط زیست
ساختمان لانه می‌تواند تأثیر مهمی بر محیط زندگی جانوران بگذارد. فعالیت ترکیبی حفره موریانه‌ها و موش‌های آزمایشی در آفریقای جنوبی سبب ایجاد چشم‌انداز «میما پرای» شده‌است که توسط مناطق عظیمی از زمین مسطح مشخص شده و با تپه‌هایی به طول ۳۰ متر (۹۸ فوت) و ۲ متر (۶٫۶ فوت) ارتفاع دارد. ساختارهای مشابهی در ایالات متحده وجود دارد که توسط موش‌های جیبی و جوندگان آرژانتین از تیره Ctenomys ایجاد شده‌است.
سازندگان لانه
معماری لانه ممکن است به همان اندازه ظاهر فیزیکی جانوران برای تشخیص گونه‌ها مفید باشد. گونه‌هایی که از طریق چنین ابزاری شناسایی می‌شوند، اخلاقی نامیده می‌شوند. این امر به‌ویژه در زنبورها و موریانه‌ها معمول است، اما در پرندگان نیز قابل استفاده است. در بیشتر جانوران، در لانه‌سازی بین افراد تفاوت وجود دارد. اینکه این تفاوت‌ها توسط ژنتیک یا رفتار آموخته‌شده هدایت می‌شود ناشناخته است.
به استثنای چند پستاندار تونل زنی، سازندگان لانه هیچ کالبدشناسی خاصی از خود نشان نمی‌دهند، در عوض از اعضای بدن که عمدتاً برای اهداف دیگر استفاده می‌شود، استفاده می‌کنند. این احتمالاً به دلیل ماهیت پراکنده ساختمان لانه، به حداقل رساندن فشارهای انتخابی آناتومی مورد استفاده برای ساخت لانه است.
پرندگان
به‌طور کلی، پرندگان ماهرترین لانه‌ساز هستند، اگرچه همه گونه‌های پرندگان لانه‌سازی نمی‌کنند، برخی تخم‌های خود را مستقیماً بر روی تاقچه‌های سنگ یا خاک لخت می‌گذارند، بدون اینکه ابتدا منطقه را اصلاح کنند. ساختمان پیچیده لانه یکی از مزایای اصلی سازگاری پرندگان به‌شمار می‌رود. لانه‌ها به تنظیم دما و کاهش خطرات شکار کمک می‌کنند، بنابراین احتمال زنده ماندن فرزندان تا بزرگسالی را افزایش می‌دهند.
لانه‌های پرندگان از فرورفتگی‌های ساده در زمین که به عنوان خراش شناخته می‌شوند تا مجموعه شاخه‌های تا حد زیادی بدون ساختار تا آویزها یا کره‌های بافته شده با دقت متفاوت متفاوت است. مگاپودها، یکی از معدود گروه‌هایی که به‌طور مستقیم بچه‌های خود را پرورش نمی‌دهند، بچه‌های خود را در تپه ای از پوشش گیاهی تجزیه می‌کنند. یک گونه، Macrocephalon maleo، برای گرم نگه داشتن تخم‌های خود از شن و ماسه آتشفشانی گرم شده با حرارت زمین گرمایی استفاده می‌کند. از ساده‌ترین سازندگان لانه، شاهین‌ها، جغدها و بسیاری از مرغ‌های ساحلی هستند. بافندگان شاید پیچیده‌ترین لانه‌ها را به نمایش بگذارند، رشته‌های چمن که به گره بسته شده‌اند. بیشتر لانه‌های پرندگان جایی در وسط قرار می‌گیرند و بیشتر آنها لانه‌های فنجانی شکل را با استفاده از ترکیبی از گل، شاخه‌ها و برگ‌ها و پرها تشکیل می‌دهند. بعضی از پرندگان، مانند فلامینگوها و بادخورک‌ها، از بزاق استفاده می‌کنند تا لانه خود را در کنار هم نگه دارند. بادخورک لانه‌خوراکی از بزاق به تنهایی برای ساختن لانه‌های خود استفاده می‌کند. لانه شاخدار کاملاً از گل و مدفوع تشکیل شده‌است که روی شاخه‌های درختان قرار می‌گیرد تا به خورشید اجازه دهد آن را به یک ساختار قابل استفاده تبدیل کند. مرغ‌های خیاطی به هم برگ می‌خورند تا پوششی برای مکان‌های لانه خود فراهم کنند.
پستانداران
بسیاری از گونه‌های پستانداران کوچک مانند جوندگان، خرگوش‌ها و سنجاب‌های زمینی برای محافظت از خود و بچه‌های خود جوراب‌هایی را در زمین حفر می‌کنند. سگ‌های دشتی سیستم پیچیده‌ای از تونل‌ها را می‌سازند که می‌تواند زمین‌های وسیعی را در بر بگیرد. یکی از این سازه‌ها به نام شهر، ۲۵۰۰۰ مایل مربع (۶۵۰۰۰ کیلومتر مربع) مساحت داشت و حدود ۴۰۰ میلیون نفر را در خود جای داده بود. خانه‌های آنها سازگار است تا در برابر تغییرات دما (بالای سطح زمین) بزرگ، سیل و آتش‌سوزی مقاومت کنند. خردسالان آنها در عمیق‌ترین محفظه‌هایی که دما در آن بیشترین میزان دما را دارد بزرگ می‌شوند.
دوزیستان
برخی از گونه‌های قورباغه لانه‌هایی از پیچیدگی ساده تا متوسط ایجاد می‌کنند. بسیاری از قورباغه‌های ساکن جویبار تخم‌های خود را در یک توده ژلاتینی قرار می‌دهند که آنها را به پوشش گیاهی زیر آب متصل می‌کنند. ساختار ژله مانع از شستشوی تخم‌ها می‌شود.
خزندگان
تمساح آمریکایی به خاطر مهارت‌های فرزندپروری شهرت دارد. آنها لانه‌های بزرگ گل و لای را در حاشیه رودخانه‌ها یا حصیرهای گیاهی می‌سازند. ماده برای تخمگذاری خود در مرکز سوراخ می‌کند، آنها را می‌پوشاند و سپس آنها را به مدت دو ماه محافظت می‌کند تا از تخم خارج شوند. هنگامی که تخمها شروع به جوجه ریزی می‌کنند، او لانه ای را که با گذشت زمان سفت شده‌است باز می‌کند و بچه‌ها را به سمت آب هدایت می‌کند و برای یک سال دیگر از آنها مراقبت می‌کند. تمساح‌ها در مورد مکان‌های لانه سازی خود بسیار خاص هستند و در صورت خراب شدن یک سایت، سایت را رها می‌کنند.
دایناسورها
از نظر فسیل، مشخص شده‌است که بسیاری از دایناسورها یا شاید همه آنها تخمگذاری کردند. دیرینه شناسان تعدادی از ویژگی‌ها را شناسایی کرده‌اند که به آنها امکان می‌دهد یک مکان لانه سازی را از یک خوشه تخمگذاری تصادفی تشخیص دهند. این موارد شامل الگوهای خوشه بندی منظم، همزیستی تخمهای کامل با تخم‌های شکسته یا جوجه ریزی و بروز خصوصیات فیزیکی مانند شواهد حفاری است.
سایتی معروف به Egg Mountain در مونتانا شواهد استثنایی از رفتار لانه سازی دایناسورها ارائه می‌دهد. این سایت ده‌ها لانه دارد که هر کدام دارای ۲۰ یا بیشتر تخم مرغ متعلق به Maiasaura است. دندانهای خردسال در محل علائم ساییدگی از خود نشان می‌دهند، در حالی که استخوان‌های پا رشد کافی برای راه رفتن ندارند. این به دانشمندان اجازه می‌داد نتیجه بگیرند که این گونه مراقبت‌های والدین گسترده‌ای را برای بچه‌های جوان خود انجام می‌دهد. به احتمال زیاد این گونه لانه‌های خود را با شن و ماسه و پوشش گیاهی پوشانده‌است تا آنها را برای افزایش حفاظت در کلنی‌ها گرم و لانه کند.
حشرات
حشرات اجتماعی از جمله بیشتر گونه‌های مورچه‌ها، زنبورها، موریانه‌ها و زنبورها سازنده لانه هستند. لانه‌های غالباً مفصل آنها ممکن است در بالا یا زیر زمین پیدا شوند. این ویژگی‌ها اغلب شامل سیستم‌های تهویه و اتاق‌های جداگانه برای ملکه، تخم‌های او و افراد در حال رشد است.
زنبورها و شاخدارها اغلب به دنبال حفره‌های طبیعی هستند که در آن می‌توانند لانه‌های خود را بسازند، همچنین به آنها کهیر معروف است، که در آن غذا ذخیره می‌کنند و جوان خود را پرورش می‌دهند. گونه‌های دیگر زنبورها و برخی زنبورها در زمین سوراخ می‌کنند یا از طریق چوب جویدن می‌کنند. به عنوان مثال، در گونه Megachile rotundata، ماده‌ها لانه‌های لوله ای شکل را در چوب‌های پوسیده و همچنین سوراخ‌های کوچک در زمین ایجاد می‌کنند، و هر سلول از دیسک‌های دایره ای شکل ساخته شده با استفاده از فک پایین زنبور عسل از برگ‌های گیاه ساخته می‌شود. لانه زنبورهای عسل بر اساس مومی که از بدن آنها ترشح می‌شود پایه‌ریزی می‌شوند، در حالی که کسانی که از زنبورهای ماده تشکیل می‌شوند به توانایی آنها در تبدیل آب گیاه به کاغذ با استفاده از بزاق بستگی دارند. لانه‌ها معمولاً دارای زندگی تقسیم شده‌ای هستند که تخم مرغ و فروشگاه‌های مواد غذایی در قسمت‌های مشخص کندو نگهداری می‌شوند. زنبورهای و سپید لانه‌های پیچیده‌ای را از مواد کاغذ مانند ایجاد می‌کنند که در سلولهای جداگانه تخم‌گذاری می‌کنند. هنگام جوجه ریزی، والدین آنها لارو جویده شده را به آنها غذا می‌دهند. گونه‌های مختلف ساختارهای مختلف لانه از خود نشان می‌دهند. لانه زنبورهای کاغذی از یک ردیف سلول تشکیل شده‌اند، در حالی که لانه‌های کت زرد می‌توانند دارای ضخامت بسیاری از لایه‌ها باشند و قطر آنها به ۳۰ سانتی‌متر (۰٫۹۸ فوت) برسد. استراتژی‌های لانه سازی می‌توانند پلاستیکی باشند، به عنوان مثال زنبور Parischnogaster mellyi ساختار لانه خود را با توجه به شرایط محیطی قابل توجهی تغییر می‌دهد، و زنبور Mischocyttarus mexicus بسته به توزیع مکان‌های بالقوه لانه در منطقه لانه می‌کند.] اندازه لانه به‌طور چشمگیری تغییر می‌کند و بزرگ‌ترین لانه زنبورهای ضبط شده به قطر ۱٫۷۵ متر (۵٫۷ فوت) قطر و ۳٫۷ متر (۱۲ فوت) قد داشته‌است. این بنا در نیوزیلند پیدا شده و احتمالاً توسط زنبورهای آلمانی ساخته شده‌است.
تأثیر روی گونه‌های دیگر
فراوانی منابع زیستی درون لانه منجر به تعدادی از شکارچیان متخصص شده‌است. aardvark و مورچه خوار با استفاده از زبان‌های طولانی لانه‌های موریانه و مورچه را شکار می‌کنند. پرندگانی مانند وزوز عسل در لانه زنبور عسل فعالیت می‌کنند، منبعی که توسط هورنت گرمسیری نیز هدف قرار می‌گیرد. همزیستی، از تغذیه با مواد زائد تا انگلی اجباری، در لانه رایج است. لانه‌های مورچه به تنهایی از همزیشه‌های شش طبقه بندپایان پشتیبانی می‌کنند که شامل ۳۵ خانواده فقط از سوسک‌ها است.
برنگاتس
برنگاتس یک روستا در صربستان است.
محمد یکم پادوسپانی
محمد بن شهریار یا اسپهبد محمد یکم دوازدهمین اسپهبد دودمان پادوسپانیان بود که میان سال‌های ۳۲۱ تا ۳۳۳ هجری در رویان حکومت داشت. او با علویان طبرستان معاصر بود و علیه آنان با خلافت عباسی هم‌پیمان بود. وی در یکی از جنگ‌ها داعی صغیر را که به او پناه آورده بود، دستگیر کرده و نزد حاکم ری فرستاد.
سرزمین آتش (آذربایجان)
سرزمین آتش (Odlar Yurdu) شعار پذیرفته‌شده جمهوری آذربایجان است.
توسعه تاریخی و سیاسی
گمان می‌رود ریشه‌شناسی این عبارت مربوط به آتروپات است که بر منطقه آتورپاتکان (آذربایجان ایران کنونی) حکومت می‌کرد. نام «آتروپات» خود برگردان یونانی یک نام ترکیبی ایرانی باستان، احتمالاً مادی، به معنی «محافظت‌شده توسط آتش (مقدس)» یا «سرزمین آتش (مقدس)» است. نام یونانی توسط دیودور سیسیلی و استرابون ذکر شده‌است. در طول هزاره‌ها، این نام به آتورپاتاکان و سپس به آذربادگان، آذربایگان و آذربایجان کنونی تبدیل شد. این واژه در فارسی نو به «نگهبان آتش» یا «سرزمین آتش» قابل ترجمه است. In dictionaries: F. Steingass: āẕar-bād-gān ,āẕar-abād-gūn ,āẕar, āẕur ,ādar ,bāygān ,pāy. Dehkhoda: آذربایجان/Âzarbâyjân ,آذربایگان/Âzarbâygân ,آذربادگان/Âzarbâdegân ,آذر/Âzar ,آدر/Âdar ,بایگان/Bâygân ,بادگان/Bâdegân ,-پای/pây- ,گان-/-gân (جان-/-jân )
برخی از منتقدان استدلال کرده‌اند که این عبارت اشاره به سوزاندن طبیعی ذخایر نفتی سطحی یا آتش‌سوزی‌های نفتی در آتشکده‌های زرتشتی که زمانی دین غالب بود، است.
نماد این واژه به‌طور گسترده در بسیاری از زمینه‌ها استفاده می‌شود، مانند نشان ملی جمهوری آذربایجان که حاوی تصویر آتش در مرکز یک ستاره هشت پر در پس زمینه رنگ‌های پرچم جمهوری آذربایجان است.
استفاده تبلیغاتی
پس از استقلال جمهوری آذربایجان از اتحاد جماهیر شوروی، این عبارت به عنوان یک کارزار گردشگری برای معرفی کشور به عنوان یک مقصد گردشگری و به عنوان مکانی برای صنعت مورد استفاده قرار گرفت. این عبارت در بسیاری از تبلیغات گردشگری ظاهر شد که قابل‌توجه‌ترین آن‌ها در پیراهن‌های اتلتیکو مادرید در فصل‌های ۲۰۱۲–۱۳ و ۲۰۱۳–۱۴ بود. در سال ۲۰۱۴، این عبارت روی پیراهن‌های شفیلد ونزدی و لانس قرار بود ظاهر شود، اما این کار پس از لغو خرید باشگاه‌ها توسط حافظ محمدوف، تاجر آذربایجانی، انجام نشد.
شعار «آتش را روشن کن!»، که برای تبلیغ مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۲ در باکو برگزار شد، بر اساس مفهوم «سرزمین آتش» بود.
در زبان‌های اروپایی
عبارت «سرزمین شعله‌ها» منشأ نام ادبی جمهوری آذربایجان در تعدادی از زبان‌های اروپایی، مانند Страна Огней («کشور آتش») در روسی است.
مجتمع تعاونی‌های کشاورزی
مجتمع تعاونی‌های کشاورزی، روستایی از توابع بخش سردشت شهرستان دزفول در استان خوزستان ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان ماهوربرنجی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت آن ۱۸۳ نفر (۳۸ خانوار) بوده‌است.
هالی وان
هالی وان (Holly One؛ زاده April 12, 1965 درگذشته 1965:04:12, September 8, 2006) یک بازیگر پورنوگرافی بود.
گوس لیک، آیووا
گوس لیک شهری در ایالت آیووا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۴۰ نفر بوده‌است.
نادی‌راکوش
نادی‌راکوش یک شهرداری در مجارستان است که در واش واقع شده‌است. نادی‌راکوش ۱۶٫۱۱ کیلومتر مربع مساحت و ۲۷۷ نفر جمعیت دارد.
تیپتون
تیپتون (به انگلیسی: Tipton) یک منطقهٔ مسکونی در انگلستان است که در میدلند غربی واقع شده‌است.
خصوصیات
تیپتون ۳۸٬۷۷۷ نفر جمعیت دارد.
محمد: زندگی‌نامه پیامبر اسلام
کتاب محمد: زندگی‌نامه پیامبر اسلام (به انگلیسی: Muhammad: A Biography of the Prophet) توسط کارن آرمسترانگ نویسنده و پژوهشگر انگلیسی نوشته شده‌است.
انگیزه تألیف
نویسنده هدف خود را از تألیف این کتاب ارائه تصویری صحیح و متفاوت از اسلام و محمد بن عبدالله به مردم غرب دانسته‌است. آرمسترانگ معتقد است شخصیت محمد بن عبدالله بسیار متفاوت با آن تصویری است که سلمان رشدی ارایه می‌دهد. وی همچنین معتقد است مردم غرب حوادث یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ را دلیلی بر سند تعصبی بودن اسلام بود و نشانه ای از این که اسلام دین ترور، قتل و وحشت است می‌دانند؛ که وی این تصور را رد می‌کند.
انتشار در ایران
این اثر با عنوان "کتاب زندگینامه پیامبر اسلام (ص)" در سال ۱۳۸۳ توسط انتشارات حکمت به چاپ رسیده‌است.
سی‌تی‌بی‌سی بانک
سی‌تی‌بی‌سی بانک (CTBC Bank) شرکت خدمات مالی و بانکداری تایوانی است، که در سال ۱۹۶۶ تأسیس شد.
نورفنایش
نورفنایش (به آلمانی: Nörvenich) یک شهر در آلمان است که در دورن واقع شده‌است. نورفنایش ۱۱٬۴۵۷ نفر جمعیت دارد.
خواهرخوانده
شهر Plessa خواهرخواندهٔ نورفنایش هست.
کالیمیتا
کالیمیتا (به اسپانیایی: Calimete) یک منطقهٔ مسکونی در کوبا است که در استان ماتانزاس واقع شده‌است. کالیمیتا ۹۵۸ کیلومتر مربع مساحت و ۲۹٬۷۳۶ نفر جمعیت دارد و ۳۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است. این شهر توسط جوزه آنتونیو کاستاندا در سال 1867 تاسیس شد.
قایق نمایش
قایق نمایش (Show Boat) یک فیلم عاشقانه آمریکایی به کارگردانی جیمز ویل است که در سال ۱۹۳۶ منتشر شد.
اوپا-لوکا، فلوریدا
اوپا-لوکا شهری در شهرستان میامی-دید ایالت فلوریدا است که در سال ۱۹۲۶ بنیان‌گذاری شده‌است. این شهر طبق سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۵٬۲۱۹ نفر جمعیت داشته و مساحت آن نیز ۱۱٫۶ کیلومتر مربع است.
رابرت موگ
دکتر رابرت آرتور موگ (به انگلیسی: Dr. Robert Arthur Moog) - (۲۳ می ۱۹۳۴–۲۱ اوت ۲۰۰۵) از پیشروهای موسیقی الکترونیک در آمریکا بود، که بیشترین معروفیت را برای اختراع سینث سایز موگ بدست آورد. رابرت موگ با اختراع مدل کاملاً جدیدش انقلابی در صنعت ساخت سینث‌سایزرها انجام داد که در سال ۱۹۶۸ توسط وندی کارلوس در آلبوم باخ روزآمد استفاده شد، اثری محبوب که صدای سینث‌سایزرها را به موسیقی‌دان‌های بسیاری معرفی کرد.
هرودوت
هرودوت، نخستین تاریخ‌نگار یونانی است که آثار او تاکنون باقی مانده‌است.
هرودوت نویسنده و جغرافی‌دان یونانی بود که به عنوان اولین مورخ شناخته می‌شود. در حدود سال ۴۲۵ قبل از میلاد، هرودوت اثر بزرگ خود را منتشر کرد: گزارشی طولانی از جنگ‌های یونان و ایران که او آن را «تاریخ» نامید. (کلمه یونانی historie به معنای «تحقیق» است.) قبل از هرودوت، هیچ نویسنده‌ای چنین مطالعه منظم و کاملی در مورد گذشته انجام نداده بود و سعی نکرده بود علت و معلول وقایع آن را توضیح دهد. پس از هرودوت، تحلیل تاریخی به بخشی ضروری از زندگی فکری و سیاسی تبدیل شد.
برخلاف نویسندگانی که در آغاز کتاب خویش به شرح زندگی خود می‌پردازند، هرودوت در ابتدای کتاب خود به این جملهٔ ساده بسنده کرده‌است که «هدف هرودوتِ هالیکارناسی از ارائهٔ نتایج پژوهش‌هایش در اینجا آن است که گذر زمان، گرد فراموشی بر کارهای آدمیان و دستاوردهای بزرگ یونانیان و بربرها (غیریونانیان) نَنشاند و دلایل درگیری‌های این دو قوم روشن شود.» اطلاعات موجود دربارهٔ زندگی وی، بسیار اندک است و همان مقدار هم عمدتاً از دو مقالهٔ دانش‌نامهٔ بیزانسی سودا گرفته شده‌است. بر پایهٔ این منبع، هرودوت در هالیکارناس زاده شده‌است و در سال ۴۴۴ پیش از میلاد به توریی در جنوب ایتالیای امروزی مهاجرت کرده‌است، و احتمالاً در همان‌جا نیز درگذشته باشد. از وی به عنوان پدر علم تاریخ یاد می‌شود.
با آنکه هرودوت اکثر عمرش را در جهان یونانی گذرانده‌است، ولی از آنجا که زادگاهش در نخستین سال‌های زندگی وی زیر استیلای ایران بوده‌است، با فرهنگ ایرانی نیز آشنایی داشته‌است. گرچه با زبان فاتحان سرزمینش آشنا نبود، ولی این فرصت برایش پیش‌آمد که از قوانین، مذهب و فرهنگ آن‌ها آگاهی یابد. این آشنایی با فرهنگ‌های یونان و ایران، او را با قدر و منزلت‌شان آشنا ساخت و سبب شد که دربارهٔ دشمنان یونان، قضاوتی منصفانه داشته باشد.
پیشینهٔ خانوادگی و محیط زندگی هرودوت نیز، در تاریخ‌نگاری و تفکر تاریخی او مؤثر بوده‌است. عموی هرودوت، شاعر و سیاست‌پیشه بود؛ او در ۹ هزار بیت به شرح پهلوانی‌های هراکلس پرداخته و در هفت هزار بیت حماسهٔ کوچ ایونی‌ها را سروده بود که در کتاب هرودوت نیز بارها به این موضوعات پرداخته شده‌است.
زندگی
هرودوت که در زبان یونانی هرودوتوس به معنای آفریده و دادهٔ هرا خوانده می‌شود، کهن‌ترین تاریخ‌نگار یونانی‌زبان است؛ که کتابش تواریخ تا زمان ما باقی‌مانده‌است. برخلاف نویسندگانی که در آغاز کتاب خویش به شرح زندگی خود می‌پردازند، هرودت در ابتدای کتاب خود به این جملهٔ ساده بسنده کرده‌است که «هدف هرودوت هالیکارناسی از ارائهٔ نتایج پژوهش‌هایش در این‌جا آن است که گذر زمان، گرد فراموشی بر کارهای آدمیان و دستاوردهای بزرگ یونانیان و بربرها ننشاند و به‌ویژه علت درگیری‌های این دو قوم روشن شود.» اطلاعات ما دربارهٔ زندگی او بسیار متأخر است که عمدتاً از دو مقالهٔ دانش‌نامهٔ بیزانسی سودا گرفته شده‌است. بر پایهٔ این منبع، هرودوت در هالیکارناس متولد شده بود و در سال ۴۴۴ پیش از میلاد به تروئی در جنوب ایتالیا مهاجرت کرد که احتمال داده می‌شود در همان‌جا نیز درگذشته باشد. خانوادهٔ هرودوت از اشراف این منطقه بودند و به همین دلیل، وی از زندگی مرفهی برخوردار بود. اما به واسطهٔ اوضاع نابسامان شهر و برخی علل سیاسی، به ترک وطن خود و سفر به جزیرهٔ ساموس در یونان ناچار شد.
با آنکه هرودوت بیشتر عمرش را در جهان یونانی گذرانده، ولی از آنجا که زادگاهش در نخستین سال‌های زندگی وی تحت استیلای ایران بوده، با فرهنگ ایرانی نیز، آشنا شد. گرچه با زبان فاتحان سرزمینش آشنا نبود ولی این فرصت برایش پیش‌آمد که از قوانین، مذهب و فرهنگ آن‌ها آگاهی یابد. این آشنایی با فرهنگ‌های یونان و ایران، او را با قدر و منزلت‌شان آشنا ساخت و سبب شد که دربارهٔ دشمنان یونان، قضاوتی منصفانه داشته باشد.
تنگه بلاغی
تنگه بلاغی تنگهٔ دراز و گودی در جنوب غربی جلگه پاسارگاد و در شمال جاده جیسقان به قصرالدشت در دشت زیبای کمین واقع شده‌است. درازای تنگه حدود ۱۲ کیلومتر و عرض آن ۲۰۰ تا ۵۰۰ متر است ولی این پهنا قابل عبور نیست زیرا رودخانه پلوار یا سیوند و درختان انبوه و جنگلی اطراف رود عبور را مشکل کرده و تنها از کمر کوه که دارای راه باریکی است می‌توان گذشت. گذرگاه تنگه پس از گذشتن از پوزه‌های سنگ بر، تیرانداز ٬پوزه سرخ به دشت گسترده‌ای به نام دشت بلاغی می‌رسد. در آغاز تنگه در دامنه کوه راه باریکی به پهنای ۵/۱ متر و به درازای حدود ۲۰۰متر در سنگ کوه تراشیده شده که جالب و حائز اهمیت است و آثار آن می‌رساند که مربوط به دورانهای خیلی دور می‌باشد. برحسب نیاز به رفت‌وآمد بسیار، دیوار گذرگاه سنگی را از بالا تراش داده و در بعضی جاها از یک متر تا ده متر پهنا داده‌اند. در وسط تنگه پایه‌های پلی دیده می‌شود که برای گذشتن از این سوی آب به سوی دیگر در قدیم‌الایام ساخته بودند. تنگهٔ بلاغی به موازات تنگهٔ سعادت آباد قرارگرفته ولی همانقدر که تنگهٔ سعادت آباد خشک می‌باشد این تنگه با صفا و پر درخت است و بدون شک در دوران شاهنشاهی هخامنشی و قرنها پس از آن راه مواصلاتی تخت جمشید و نقش رستم و استخر به پاسارگاد از همین طریق بوده و از این شهر به سوی هگمتانه می‌رفتند.
هرودوت
پیشینهٔ تاریخ‌نگاری در یونان باستان
تا پیش از سدهٔ پنجم پیش از میلاد، از نظر تاریخ‌نگاری و ثبت وقایع، یونانیان فقط اشعار حماسی و سرودهای اساطیری را می‌شناختند و با نگارش وقایع و رویدادها، سالنامهٔ حوادث و جدول وقایع آشنا نبودند و اساساً در این دوره یونانیان خط نداشتند. ظاهراً، نخستین فردی که به بررسی انتقادی تاریخ یونان پرداخت و سعی کرد تاریخ را از اسطوره جدا کند، هکاته بود. وی، در کتابی تحت عنوان شجره‌نامه ‌ها، سرگذشت خدایان و قهرمانان یونان را به ترتیب تاریخ توضیح داده‌است. هرچند او در این اثر نسل خود را بعد از ۱۶ نسل به یک موجود خداگونه می‌رساند، اما سعی داشته روایتی واقع‌بینانه از اساطیر ارائه دهد.
تنگه بلاغی
تاریخچه
تنگهٔ بُلاغی (بلاغ به معنی چشمه در زبان ترکی) تنگه ای است نزدیک روستایی باستانی (در پی اکتشافات اخیر احتمالاً شهری بزرگ) در استان فارس ایران، بین پاسارگاد و تخت جمشید و در نزذیکی مرکز شهرستان پاسارگاد سعادت شهر قرار دارد و به باور باستان شناسان زمانی در مسیر راه شاهی یا جادهٔ سلطنتی و از شواهد راه‌سازی دوران پادشاهی هخامنشیان قرار داشته‌است. این شاهراه نخستین جاده بین‌المللی شناخته شده جهان است. راه شاهی، شاهراه و مسیری زیارتی و کاروان رو بوده که پاسارگاد را به تخت جمشید و شوش و دیگر مناطق شاهنشاهی ایران پیوند می‌داده‌است که به نوبه خود جدا از سایر آثار و کشفیات دیگر، یک اثر باستانی مهم به‌شمار می‌آید.
هرودوت
پیشینهٔ تاریخ‌نگاری در یونان باستان
در سدهٔ پنجم پیش از میلاد، در دوره‌ای که به عصر طلایی یونان مشهور است، شعر و درام به اوج کمال خود رسیده بود و نثر نیز رواج تمام داشت، سخنرانی، که بر اثر دموکراسی و نظام قضایی رونق یافته بود، یکی از مهم‌ترین عناصر فرهنگ یونان شد و با شور و شوق تمام مورد توجه قرار گرفت. یونانی‌ها احتمالاً تفاوت بین تاریخ و شعر حماسی را دریافته بودند و برای تاریخ دو مشخصه قائل بودند: تاریخ به نثر است ولی شعر حماسی منظوم است و دیگر اینکه تاریخ واقعیت‌های گذشته را از تصورات و خیالات پیشین جدا می‌کند.
تنگه بلاغی
تاریخچه
جاده‌ای که به فرمان داریوش بزرگ هخامنشی ساخت آن از سارد (پایتخت لیدی) آغاز شد و پس از اینکه پاسارگاد را به تخت جمشید پایتخت هخامنشیان متصل کرد، به شوش کشیده شد و از همان زمان به نام راه شاهی معروف شد. داریوش شاه بارها و بارها برای اداره امور کشوری و برگزاری جشن‌های بهاره در تخت جمشید با گردونه (ارابه) ویژه خود از این جاده گذر کرد.
این جاده که سده‌هاست در زیر خروارها خاک مدفون شده سرشار است از خاطره‌ها، از پیروزی‌ها، از عبور پر از جلال و شکوه داریوش و خشایارشا و اردشیر و دیگر شاهان هخامنشی در طول ۲۲۰ سال سلطنت، از جشن‌ها و … ناگهان از سایه وحشت‌انگیز جنگ، از تعقیب داریوش سوم به وسیله اسکندر مقدونی که از همین راه داریوش می‌گریزد و پس از سه روز «بسوس» (قاتل داریوش) باز از همین راه سر داریوش سوم هخامنشی را می‌آورد و بر دامن اسکندر می‌افکند و پس از آن آتش و خون. و آرامشی ۲۵۰ ساله که بر این سرزمین حاکم بود دستخوش طوفان حوادث شده و همه چیز برباد می‌رود. مجموعه کاخ‌های ساخته شده بر روی صفه تخت جمشید به‌وسیله اسکندر به آتش کشیده می‌شود و اسکندر و سربازانش باز از همین راه به طرف شوش حرکت کرده و آنجا را نیز ویران می‌کنند.
هرودوت
پیشینهٔ تاریخ‌نگاری در یونان باستان
در سال ۴۶۶ پیش از میلاد، کوراکس سیراکوزی رساله‌ای نوشت به نام هنر کلمات و قصدش راهنمایی کسانی بود که می‌خواستند در مجامع و محاکم سخن بگویند. گورگیاس این فن را به آتنیان آموخت و آنتیفون شیوهٔ آراستهٔ گورگیاس را در خطابه‌ها و رسالات خود به کار می‌برد و با آن جبههٔ اولیگارشیگ را تقویت می‌کرد. با ظهور لوسیاس، فن خطابه صورتی زنده‌تر و طبیعی‌تر به خود گرفت؛ ولی فقط سیاستمداران بزرگی چون تمیستوکل و پریکلس بودند که سخنرانی را از تصنع پاک ساختند و تأثیر آن را با سادگی و بی‌پیرایگی آشکار داشتند. سوفسطاییان این سلاح را چنان تیز و نافذ ساختند و شاگردان‌شان چنان در به کار بردن آن ورزیده شدند که چون اولیگارش‌ها در ۴۰۴ پیش از میلاد قدرت را به دست آوردند، آموزش این فن را یک‌سره ممنوع داشتند. نثر دورهٔ پریکلس به تاریخ‌نویسی رونق و اهمیت بخشید و در این دوران بود که تحقیق در اعصار گذشته رواج یافت و به محل و مقام انسان در سیر زمان آگاهانه توجه شد. هرودوت با نگارش تواریخ، تاریخ‌نویسی یونانی را آغاز کرد و آغازکنندهٔ راهی بود که بعدها نویسندگانی چون توسیدید، کسنوفون، دموستن، افلاطون و ارسطو که اکثر آنان اهل آتن بودند، آن را ادامه دادند. تمرکز تاریخ‌نویسی یونانی، بیش‌تر به تاریخ سیاسی، نظامی و دیپلماتیک محدود می‌شد و تاریخ اجتماعی و سیاسی را نادیده می‌گرفت.
تنگه بلاغی
تاریخچه
از این مکان باستانی اطلاعات زیادی در دسترس نبود، تنها در سال ۲۰۰۵ در پی اکتشافات گروه‌های باستان‌شناسی از ایران، آلمان، استرالیا، ایتالیا، فرانسه، ژاپن، لهستان و هلند اطلاعات قابل توجهی بدست آمد.
هرودوت
کتاب تواریخ هرودوت
هرودوت در ابتدای کتاب تواریخ گستره و هدف از نگارش کتاب را اینچنین بیان می‌کند:
تنگه بلاغی
داده‌های جدید
برپایه داده‌های جدید تنگهٔ بلاغی تنها یک گذرگاه کوهستانی نبوده و در دوره‌های گوناگون از رونق بالایی برخوردار بوده‌است. تاکنون ۱۲۹ کارگاه باستان‌شناسی در این تنگه یافت شده‌است. قدیمی‌ترین آثار کشف شده تا کنون، متعلق به ۷۵۰۰ سال پیش است. در این محل آثاری از دوره‌های پارینه‌سنگی، نوسنگی، ایلامی (۲۷۰۰–۶۴۵ پیش از میلاد)، هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان و اوایل دورهٔ اسلامی بدست آمده‌است. واقع شدن تنگهٔ بلاغی در بین مجموعه تخت جمشید و پاسارگاد و شهر ساسانی استخر، حدس باستان‌شناسان را در مورد عبور راه ارتباطی از این منطقه تقویت کرده‌است.
هرودوت
کتاب تواریخ هرودوت
«در اینجا نتایج تحقیقاتِ هرودوت از سرزمین هالیکارناسوس ارائه شده‌است. هدف این است که گردش روزگار آثار وقایع بشری را نزداید و شهرت دستاوردهای مهم و قابل توجه یونانیان و غیر یونانیان حفظ شود؛ به خصوص که علت خصومت میان یونانیان و غیر یونانیان دربارهٔ مسائلی است که پوشش داده می‌شوند.»
تنگه بلاغی
داده‌های جدید
باستان‌شناسان ایرانی و آلمانی با کشف کوره‌های سفال‌گری در پشت سد سیوند در تنگهٔ بلاغی شواهدی از صنعت گسترده سفال‌گری را در این منطقه به دست آورده‌اند. تنها در یکی از این محوطه‌ها، دو کارگاه سفال‌گری کشف شده‌است. این کوره‌ها دایره‌ای شکل و به صورت سنگ‌چین هستند.
یک گروه باستان‌شناسی ایرانی-هلندی در ماه آوریل ۲۰۰۵ میلادی، حدود ۱۵۰۰۰ تکه سفال در یکی از کارگاه‌های باستان‌شناسی پیدا کرد که متعلق به دوران شاهنشاهی ساسانیان و اوایل دورهٔ اسلامی هستند. این تکه‌های سفال بیشتر به رنگ کرم هستند.
هرودوت
کتاب تواریخ هرودوت
— هرودوت، تواریخ
تنگه بلاغی
داده‌های جدید
به گزارش سرپرست گروه باستان‌شناسی لهستانی به تاریخ ۸ می ۲۰۰۵ میلادی، در پی کشف تکه‌هایی از لوله به قطر حدوداً ۳۰ سانتی‌متر و به رنگ خاکستری مربوط به دوران شاهنشاهی هخامنشیان، نظر باستان‌شناسان مبنی بر اینکه این منطقه تنها شامل یک روستای کوچک بوده‌است، تغییر کرده و اکنون باور بر این است که این منطقه شامل یک شهر باستانی بزرگ است. به نظر باستان‌شناسان این لوله‌ها ممکن است برای انتقال فاضلاب یا آب مصرف می‌شده‌اند.
توسط این گروه یک زیر خاکی نیز متعلق به دوران شاهنشاهی هخامنشیان در محل پیدا شد. این بزرگ‌ترین کوزه‌ای است که تا به حال در ایران یافت شده‌است. ارتفاع کوزه ۱۴۰ سانتی‌متر، قطر آن ۱۲۳ سانتیمتر و وزن آن ۱۲۰ کیلوگرم است.
هرودوت
کتاب تواریخ هرودوت
ترجمه رابین واترفیلد (۲۰۰۸)
تنگه بلاغی
داده‌های جدید
تیم مشترک باستان شناسان ایران و ژاپن با کاوش‌های نجات‌بخشی در غارهای باستانی این منطقه، ابزارهای سنگی کشف کردند. کاوش در دو غار این منطقه به یافتن شمار زیادی ابزار سنگی گوناگون و از جنس «چرت» و سنگ چخماق انجامید.
«بابک کیال»، سرپرست مجموعه باستانی پاسارگاد در مورد محوطه‌های باستانی شناسایی شده گفت: «در این بررسی‌های باستانی آثاری شامل تپه‌های پیش از میلاد، کوره‌های ذوب فلز، غار و سکونتگاه‌های پیش از میلاد، دو گورستان دسته‌جمعی مربوط به دوران اشکانی و آثار دیگر به دست آمده‌است.»
بر اساس بررسی‌های صورت گرفته در تنگ بلاغی (از پوزه کوه کوچک در شمال تا روستای رحمت آباد در جنوب تنگ بلاغی) تاکنون بیش از ۱۴۰ اثر باستانی از دوره پیش از تاریخ تا دوره اسلامی شناسایی شده‌است.
هرودوت
کتاب تواریخ هرودوت
از دیدگاه مدرن، تواریخ شامل ابعاد تاریخ‌نگاری، قوم‌نگاری، جغرافیا و توپوگرافی و همچنین حکایات، شایعات، افسانه‌ها و اسطوره‌ها است. رویدادهای کتاب هرودوت از زمان پهلوانان اسطوره‌ای آغاز و به نبرد یونانیان و خشایارشا ختم می‌شود. هرودوت پس از شرحی کوتاه از دوران افسانه‌ای، درگیری بین لیدی‌ها و یونانی‌ها را بیان می‌کند و سپس هنگامی که کرزوس به‌دست کوروش بزرگ شکست خورد، امپراتوری هخامنشی مبنای کار هرودوت می‌شود. او در شرح حوادث، مرتباً به وقایع آینده یا گذشته گُریز می‌زند و افزون بر این، این تکنیک را نه‌تنها در شرح رویدادهای تاریخی به کار می‌برد بلکه در استفاده از مطالب جغرافیایی و قوم‌نگاری نیز از آن استفاده می‌کند. هرگاه قوم یا شخص مهمی برای نخستین بار در کتاب مطرح می‌شود، هرودوت تاریخچهٔ خاص او را تا دورترین زمان ممکن دنبال می‌کند. اثر هرودوت به گفتهٔ خودش، بررسی دلایل وقوع جنگ بین ایرانیان و یونانیان است که درگیری بین خشایارشا و یونانیان، یک سوم از حجم تواریخ را تشکیل می‌دهد. تواریخ با گزارش فتح شهر سستوس توسط یونانیان در سال ۴۷۹ پیش از میلاد به پایان می‌رسد؛ بنابراین هرودوت تاریخ معاصرش را شرح نمی‌دهد زیرا اثر وی در دههٔ ۴۲۰ پیش از میلاد منتشر شد. در نتیجه، او واقعه‌نگار نبوده‌است.
شیوهٔ تاریخ‌نگاری هرودوت
برخی معتقدند که هرودوت به فنیقیه، بابل، ایران، مقدونیه، مصر و سرزمین سکاها سفر نمود. در برابر، برخی پژوهشگران این ادعا را به چالش کشیده‌اند و حضور هرودوت در بابل و ایران را نادرست می‌دانند. به هر حال، منابع مورد استفادهٔ هرودوت، غالباً روایت‌های شفاهی بوده‌اند و هرچه را دیده یا شنیده، نقل و روایت کرده‌است. حتی با فرض حضور وی در سرزمین‌های ذکرشده، از اسناد دیوانی و تواریخ محلی استفاده نکرده، بلکه روایت‌های شفاهی مردمان این سرزمین‌ها را ذکر کرده‌است. برای نمونه هنگامی که از مصر صحبت می‌کند، کاهنان مصر را مأخذ تحقیقات خویش معرفی کرده و می‌گوید که برای درستی سخن آنان به شهرهای تِبِس و هلیوپولیس رفته تا گفته‌های آنان را با روایت مردم آن‌جا نیز تطبیق دهد. اما برخی از پژوهشگران به این نکته با دیدهٔ شک و تردید می‌نگردند و اعتقاد دارند که هرودوت می‌کوشید تا منابع روایت‌های خود را منابع شفاهی معرفی کند و بدین منظور یا آن‌ها را می‌ساخت یا جعل می‌کرد. ایمروار عقیده دارد که هرودوت در سرتاسر کتاب خود کوشیده تا این پندار را حفظ کند که کارش گزارشی شفاهی است؛ حتی در جاهایی که می‌دانیم یا حدس می‌زنیم که بر پایهٔ منابع مکتوب استوار است. اما هرودوت در ذکر این روایات شفاهی، اندکی دقت را با خوش‌باوری زیاد می‌آمیزد و روی‌هم‌رفته، کنجکاوی یک کودک در وجود او بیشتر غلبه دارد تا خوش‌باوری یک پژوهنده.
تنگه بلاغی
۲۵۰۰ هکتار از منطقه پاسارگاد سوخت
در تاریخ ۲۰ خرداد ۱۳۹۵ خورشیدی، دبیر شورای اسلامی بخش پاسارگاد گفت: تاکنون حدود ۲۵۰۰ هکتار از جنگل‌های منطقه تنگ بلاغی با درختان ۲۰۰ ساله در آتش از بین رفته‌است. وی با بیان اینکه وسعت آتش‌سوزی پاسارگاد بسیار زیاد است، تأکید کرد: به اعتقاد من تاکنون حدود ۲۵۰۰ هکتار از منطقه در آتش از بین رفته که در این میان درختان ۲۰۰ ساله وجود داشته‌است. وی ادامه داد: متأسفانه از صبح روز گذشته تاکنون شاهد عدم هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف هستیم زیرا بالگردی که به این منطقه اعزام شده بود تنها گنجایش حمل ۲ نفر را داشت در حالی که باید بالگردی به این منطقه اعزام می‌شد که بتواند نیروی مردمی را منتقل کند. وی افزود: این حریق از منطقه سوباتان شهرستان اقلید تا تنگ بلاغی شهرستان پاسارگاد رسیده و به‌طور حتم گسترش خواهد یافت. فرماندار پاسارگاد نیز از درخواست کمک ملی برای مهار این آتش‌سوزی خبر داد.
هرودوت
شیوهٔ تاریخ‌نگاری هرودوت
در پاره‌ای از موارد به آنچه نقل می‌کند و با عقلش درست نمی‌آید ایراد می‌گیرد، اما بسیاری سخنان بیهوده را نیز بی‌آنکه در صحت آن‌ها شک کند ذکر می‌کند؛ مثلاً از مورچه‌هایی یاد می‌کند که اندازه‌شان از سگ بزرگ‌تر و از روباه کوچک‌ترند و می‌گوید شاه ایران چند رأس از این مورچه‌ها را در اختیار دارد. هرودوت بسیاری از خرافات را بی‌تأمل می‌پذیرد و هرجا واقعه‌ای با اعتقادات مذهبی یا گرایش‌های سیاسی او در تعارض نبود، دربست آن را می‌پذیرد. خود او می‌گوید: «من اگرچه وظیفه دارم آنچه را شنیده‌ام بازگو کنم، ولی بی‌گمان مجبور نیستم همهٔ آن‌ها را باور کنم.» با این همه، بسیاری از این سخنان بیهوده را بی‌آنکه در واقع اجباری داشته باشد، باور کرده‌است.
روش تاریخ‌نگاری او، روش روایی است. به این معنا که پس از جمع‌آوری اطلاعات خام و دست اول و بررسی روایت‌های مختلف یک رویداد، روایتی که به نظر او به حقیقت نزدیک‌تر بوده را انتخاب نموده و ذکر می‌کند. در نتیجه علی‌رغم اینکه با چندین روایت مختلف آشنا بوده، غالباً فقط یکی از آن‌ها را روایت می‌کند. مثلاً دربارهٔ زندگی کوروش هخامنشی می‌گوید: «با آنکه در این باره سه روایت مختلف از ایرانیان شنیده‌ام، آن روایتی را نقل می‌کنم که [می‌پندارم] بیش‌تر حقیقت دارد و کمتر به ستایش از کوروش پرداخته‌است.» یکی از ویژگی‌های تاریخ‌نویسی هرودوت آن است که به‌نظر می‌رسد او هر روایت را جداگانه بیان می‌کند و ظاهراً قصد ندارد تا گفته‌های منابع روایت‌های خود را به‌طور اساسی بازبینی کند و آن‌ها را حقیقی‌تر و منطقی‌تر ارائه دهد. در عوض، از هر مکان تنها یک روایت را ذکر می‌کند و هر روایت را از منبعی که می‌پنداشته از دیگران معتبرتر است، ذکر می‌کند.
عمو یا عموزادهٔ هرودوت، شاعری حماسی به نام پانیاسیس بود که با فرمانروای خودکامهٔ هالیکارناس نیز مخالفت و مبارزه می‌کرد. از جزئیات این مبارزه آگاهی درستی در دست نیست، فقط می‌دانیم که پانیاسیس به اعدام محکوم شد و هرودوت نیز به جزیرهٔ ساموس تبعید گردید. این همکاری نزدیک هرودوت و پانیاسیس، نشان می‌دهد که هرودوت از عمو یا عموزادهٔ خود تأثیر گرفته‌است. از نظر تاریخ‌نویسی، پانیاسیس در ۹ هزار بیت به شرح پهلوانی‌های هراکلس پرداخته و در هفت هزار بیت حماسهٔ کوچ ایونی‌ها را سروده بود و البته پیشگویی هم می‌کرد. در برابر، هرودوت نیز از معجزات فراوان سخن می‌گوید، گفتهٔ غیب‌گویان را با احترام تمام نقل می‌کند و صفحات کتاب خود را با ذکر پیش‌بینی‌های گوناگون پُر می‌سازد. تمام این موضوعات و ماجراهای گوناگون از پهلوانی‌های هراکلس گرفته تا کوچ ایونی‌ها و آینده‌بینی‌ها، نکاتی هستند که در کتاب هرودوت بسیار به چشم می‌خورند.
مکان و محیط زندگی هرودوت نیز در تاریخ‌نگاری او دخیل بوده‌است. هالیکارناس که محل تولد وی بود در ورودی خلیج سرامیک واقع‌شده و در نزدیکی آن، جزیرهٔ کوس قرار دارد. این جزیره محفل اتحادیه‌های صنفی پزشکان بود که نسب خود را به آسکِلِپیوس، خدای درمان می‌رساندند. اظهار نظرهای متعدد هرودوت در زمینهٔ بیماری‌ها و درمان آن‌ها نشان می‌دهد که وی تحت تأثیر این محیط قرار گرفته بود.
از نظر مذهبی، هرودوت به خدایان و الهه‌های یونانی معتقد بود و مشیت الهی را حاکم بر تاریخ می‌دانست. در برخی از موارد، به بعضی افسانه‌ها که از دخالت خدایان در امور عالم حکایت دارند صبورانه لبخند می‌زند و حتی در توجیه آن‌ها، علل طبیعی نیز بیان می‌کند. برای نمونه، هنگامی که کرزوس در تل هیزم قرار داشت و شعله‌های آتش از هر سو زبانه می‌کشیدند و راهی برای خاموشی آن نبود، «کرزوس به درگاه آپولون دست به دعا برداشت و با صدای بلند از آن ایزد خواست در قبال پیشکش‌های گران‌بهایی که تقدیمش کرده‌است، وی را از خطر برهاند. ناگهان آسمان صاف که بادی نیز نمی‌وزید پُر ابر شد و طوفانی برخاست و باران تندی بارید و آتش خاموش شد.» در برابر، در پاره‌ای از موارد عاقلانه و منطقی می‌اندیشد و علل مذهبی را به کناری می‌نهد و به جستجوی علت‌های طبیعی می‌پردازد. ویل دورانت معتقد است که چنین تغییری در بینش هرودوت ناشی از شنیدن عقاید سوفسطاییان در اواخر عمر وی بوده‌است.
دیدگاه تاریخ‌نگاران و مشاهیر دربارهٔ هرودوت
اوسویوس، وقایع‌نگار معتبر قرن سوم میلادی ضمن گفتگو دربارهٔ سال‌های ۴۴۵ و ۴۴۶ پیش از میلاد، می‌گوید: هرودوت فقط به خاطر اینکه کتاب خود را در ملأ عام در آتن خواند و به شهرتش نایل شد.
پلوتارک از قول «دی‌ئیل» نامی مورخ آتن (از قرن سوم ق. م) گفته: آتنی‌ها در ازای اینکه هرودوت از آن‌ها در کتاب خود به نیکی یاد کند ده تالان به او دادند.
اسلواک‌ها
اسلواک‌ها (Slovaks) مردمانی از نژاد اسلاو در اروپا هستند که در کشور اسلواکی زندگی می‌کنند. زبان اسلواک‌ها زبان اسلواکی است. اکثر اسلواک‌ها در کشور اسلواکی زندگی می‌کنند اما اقلیت‌هایی از آنها در آمریکا، کانادا، چک، صربستان و بریتانیا نیز وجود دارند. حدود ۶ میلیون اسلواک در دنیا زندگی می‌کنند.
هرودوت
دیدگاه تاریخ‌نگاران و مشاهیر دربارهٔ هرودوت
دیون خِری‌سُس‌تُم گفته که هرودوت در ازای کتاب خود از «کُرَنْتی‌ها» وجهی خواست و چون جواب دادند: «نام نیک چیزی نیست که در بازار خرید و فروش شود.» هرودوت از آن‌ها در کتاب خود، در جایی که تاریخ جنگ سالامین را نوشته بد گفت.
ارسطو او را افسانه‌گویی خیالی ولی خوش بیان و دارای قدرت نویسندگی دانسته‌است و به اشتباه‌های هرودوت در جغرافیا و علوم طبیعی نیز اشاره کرده‌است.
توسیدید که تاریخ جنگ‌های پلوپونزی را نوشته‌است، می‌گوید: هرودوت نثرنویسی است که هیچ‌گاه به حقیقت‌نویسی علاقه‌مند نبوده‌است.
کتزیاس، پزشک دربار داریوش دوم و اردشیر دوم مواردی از نوشته‌های او را دربارهٔ کورش بزرگ، کمبوجیه، داریوش و خشایارشا تکذیب کرده‌است. (البته باید توجه داشت که نوشته‌های خود کتزیاس به‌طور گسترده‌ای از سوی دانشمندان و تاریخ‌دانان معاصر رد می‌شود و او را یکی از بزرگترین جاعلان افسانه‌ها و مطالب خلاف واقع و من درآوردی به‌شمار می‌آورند)
سیسرون سخنور نامدار عصر جمهوری روم او را پدر تاریخ نامیده و گوید: نوشته‌های او مانند نوشته‌های ان‌نیو پر است از افسانه‌های گوناگون.
دیودور سیسیلی گوید: (کتاب ۱ بند ۶۹) اختراعات و افسانه‌هایی را که هرودوت به عمد در تاریخ مصر داخل کرده به سکوت خواهیم گذراند.
استرابون جغرافیدان نامدار می‌نویسد: به شعرای قدیم مانند هومر و هزیود بیشتر می‌توان اعتماد داشت تا به هرودوت و مورخان دیگر عهد قدیم.
هرودوت و پارسیان
سوئیداس هرودوت را فرزند لیکزیس و دریو معرفی می‌کند که در هالیکارناس، بخشی از شاهنشاهی هخامنشی در زمان داریوش بزرگ به دنیا آمد. همچنین نام پدر و مادر او ریشهٔ یونانی ندارد و منحصربه‌فرد به نظر می‌رسد. از این رو، جرج سارتن احتمال می‌دهد که این‌ها نام‌های شرقی باشند که کم و بیش رنگ یونانی به خود گرفته‌اند و اگر چنین باشد، هرودوت را می‌توان شرقی یا دست کم نیمه‌شرقی دانست. شاید به همین دلیل باشد که پلوتارک، تاریخ‌نگار یونانی، هرودوت را بیگانه‌پرست (Philobarbaro) معرفی کرده‌است، هر چند که یک علت دیگر هم برای این نظر پلوتارک می‌توان ذکر کرد و آن این که در زمان هرودوت، چیزی به اسم قوم واحد یونانی وجود نداشت و جهان هنوز اسکندر مقدونی و رومی‌ها را به خود ندیده بود و این چیزی بود که پلوتارک و نویسندگان معاصر وی یا بعد از وی نمی‌توانستند آن را درک کنند.