ابومسلم_خراسانی
حیات سیاسی
نفوذ اعراب قوی نبود و صحنه برای جنبش‌های مذهبی دیگر با مضامین سیاسی فراهم بود. هنگامی که خلافت، در مناقشات قبیله ای عرب، بین نزاریان و یمانی‌ها قرار گرفت، قدرت امویان در آنجا ضعیف شد. ابراهیم، ابومسلم را در زمان حکومت نزاری، والی نصر به خراسان فرستاد. ابومسلم بعد از ورود به دستگاه دعوت، با توجه به مخالفت‌هایی که با آن، مخصوصاً از سمت سلیمان بن کثیر می‌شد، با کاربست‌هایی که ابراهیم به او گفته بود، با متانت رفتار کرد و افراد هم چاره‌ای جز آشتی با او و فرمانبرداری از او نداشتند، اما پیشوایان شیعه در خراسان از جمله سلیمان بن کثیر الخزائی، یکی از مهم‌ترین شاگردان دوازده‌گانه عباسی، او را نپذیرفت. آنها احتمالاً به جوانی یا چنان‌که برخی منابع اشاره می‌کنند، به مبهم بودن نسب او را اعتراض کردند. ابراهیم در دیدار ابومسلم با رهبران شیعه در مکه در سفر حج، مجدداً او را تأیید کرد. ابومسلم با بازگشت به شرق، در روستایی متعلق به عرب‌های حوزعی در مرو ساکن شد. او خود را وقف تبلیغ عباسیان کرد و مبلغینی را به سراسر استان فرستاد. بدین ترتیب تعداد طرفداران او به‌طور پیوسته افزایش یافت. ابومسلم در اوایل پرچم و دستوراتی برای اعلام آشکار دعوت عباسی از امام دریافت کرد. کسانی که در مناطق دیگر مانند طالقان، طلقان و حرزم بودند، قبلاً آموزش دیده بودند. در روز دوم گروه‌های زیادی از روستاییان راه سفیدان را در پیش گرفتند و به او پیوستند. ابومسلم به مدت هفت ماه در حالی که در انتظار فرصتی برای فتح خراسان بود، با ادامه فعالیت تبلیغی، موقعیت خود را تقویت کرد. مقارن با ورود ابومسلم در سال ۱۲۸ه که دعوت علنی شد مثلث قدرتی در خراسان وجود داشت با شخصیت مهم یکی از آنها نصر بن سیار والی خراسان بود و از طرفداران قبایل شمالی (مضری) که در راس این مثلث قرار داشت، فرد دیگر جدیع کرمانی رئیس قبایل جنوبی (ازدی) که خود را یکی از متصدیان بر حق حکومت می‌دانست و حارث بن سریج از قبیله مضر ولی قیامش اعتقادی بود تا قبیله ای؛ نصر و جدیع باهم متحد شدند و در نهایت در ۱۲۸ه حارث به دست جدیع به قتل رسید و پیروان او به ابومسلم پیوستند و در پی آن درگیری‌هایی بین نصر و جدیع که آخر به مرگ جدیع به دست نصر منجر شد و هواداران او نیز به ابومسلم متمایل شدند تا حتی دینوری نیز می‌گوید که در سال ۱۲۹ که ابومسلم دعوت را علنی کرد حدود صد هزار تن به او از خراسان پیوستند. در این میان که بعد از مرگ حارث ابومسلم قد علم کرد و حتی نزدیک بود که نصر و جدیع بر علیه ابومسلم باهم متحد شوند اما در نهایت با زیرکی ابومسلم این موضوع به سرانجان نرسیدو جدیع نیز کشته شد و اوضاع به کام ابومسلم شد و هر روز افراد بیشتری خواهان اتحاد با ابومسلم می‌شدند تا حدی که بعد از مرگ جدیع پسرش علی به ابومسلم تمایل یافت. هنگام ورود، ابومسلم به دستور ابراهیم موظف شد در خراسان اختلافی بین یمنی‌ها و مضری‌ها ایجاد کند و این روند، طبق خواستهٔ ابومسلم پیش رفت تا جایی که این اختلافات به جایی رسید که هر دو گروه عرب از او درخواست کمک کردند، همچنین در این میان هر روز بر تعداد طرفداران ابومسلم افزوده می‌شد. والی نصربن سیار لشکری فرستاد برای مقابله با ابومسلم که شکست سپاه نصر، شهرت ابومسلم را بیشتر کرد. در نتیجه ابومسلم توانست اعتماد سلیمان را جلب کند. در نهایت با مرگ جدیع کرمانی و پیوستن پسرش، علی به ابومسلم، نصر به دام افتاد و ابومسلم از این خشم علی نسبت به نصر استفاده کرد و ابومسلم با همکاری علی در سال ۱۳۰ ه‍.ق به مرو حمله کرد و آن جارا تصرف و شهر را به اختیار گرفت. نصر نیز در پی جوابی از سوی خلیفه بود اما چیزی دریافت نکرد. او همچنین از شورش‌های خوارج نیز شکست خورد و برای همین به سمت غرب فرار کرد. ابومسلم بعد از توقف کوتاهی در خرقان، به همراه پدر زنش ابوالنجم و گروهی از نقبا به بهانه حج عازم شد؛ در صورتی که در پی دیدار و مشاوره با ابراهیم در حج بود. در همان اوایل سال ۱۲۹ ابومسلم دستور علنی کردن این دعوت را از ابراهیم دریافت کرد.