cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
منبع‌شناسی تاریخ صفوی
تاریخ راقم
کتاب تاریخ راقم تألیف میرسید شریف راقم است. کتاب حاوی وقایع عمده خراسان و ترکستان، ماوراءالنهر، ایران و هندوستان است. مندرجات آن از زمان ولادت امیر تیمور (۷۳۶ ه‍. ق) تا ۱۱۱۳ ه‍.ق یعنی سال تألیف را دربر می‌گیرد. از ویژگی‌های کتاب این است که غالباً مؤلف کتاب، ماده‌ای تاریخی به صورت شعر برای وقایع ذکر می‌کند.
بابرنامه (توزک بابری)
کتاب بابرنامه تألیف ظهیرالدین محمد بابر است. این کتاب، چنان‌که از نامش بر می‌آید، خاطرات ظهیرالدین محمد بابر، پادشاه تیموری سمرقند و کابل و نیز بنیان‌گذار سلسله گورکانیان هند است. مسلماً، با برنامه ارزش تاریخی بسیاری دارد، زیرا از قلم پادشاهی تراوش شده که خود شاهد عینی وقایع بوده و به احتمال زیاد با صداقت و صراحت به بیان حوادثی پرداخته که خود در بیشتر آن‌ها سهیم بوده‌است. از جمله حوادث مربوط به خراسان و مخصوصاً هرات. ظهیرالدین محمد بابر در جنگ غجدوان، امیر نجم ثانی را همراهی می‌کرد و به روایاتی خود را مطیع شاه اسماعیل دانسته، به نام او خطبه می‌خواند و سکه به نام ائمه اثنی عشری می‌زد. بدین ترتیب این کتاب با تاریخ دوره صفویه ارتباط یافته‌است.
تاریخ قطبی (تاریخ ایلچی نظام شاه)
کتاب تاریخ قطبی تألیف خورشاه بن قباد الحسینی و موضوع آن تاریخ عمومی است. این اثر از قدیمی‌ترین دوره‌ها تا ۹۷۰ ه‍.ق را در بر می‌گیرد. تألیف آن در ۹۷۲ ه‍.ق به پایان رسید و مؤلف آن، سفیر برهان شاه، دومین فرمانروای سلسله نظام شاهی احمدنگر بود که به وسیله شاه طاهر حسینی، مذهب شیعه را پذیرفت و خورشاه را به سفارت به دربار شاه تهماسب فرستاد. کتاب تاریخ قطبی علاوه بر اطلاعاتی دربارهٔ آق‌قویونلو، برای تاریخ اوایل صفویه نیز مفید است. این کتاب با عنوان تاریخ ایلچی نظام شاه با تصحیح محمدرضا نصیری-کوئیچی هانه‌دا در ۱۳۷۹ ش منتشر شد.
مرآة الممالک
کتاب مرآة الممالک تألیف سیدی علی کاتبی به سال ۹۶۴ ه‍.ق است. اصل آن را به زبان ترکی و محتوای آن دربارهٔ سرگذشت و سفرنامه یکی از دریاسالاران ترکِ هم عصر با شاه تهماسب است که مدتی در ماوراءالنهر بوده، به حضور شاه تهماسب نیز رسیده‌است. گزراش‌های مؤلف دست اول به علت مشاهدات عینی نویسنده اهمیت دارد.
صحایف الاخبار
کتاب صحایف الاخبار تألیف احمد افندی (منجم باشی) است. اصل کتاب به عربی بود و «ندیم افندی» آن را به ترکی ترجمه کرده‌است. کتاب کتاب دارای سه جلد و بدون نام محل چاپ و تاریخ انتشار است و ظاهراً در استانبول به چاپ رسیده‌است. این اثر برای نشان دادن روابط صفویه با عثمانی، به ویژه احساسات دینی دو طرف مفید است.
تذکرة الواقعات
کتاب تذکرة الواقعات تألیف جوهر آفتابه‌چی به سال ۹۹۵ ه‍.ق است از آنجا که مؤلف رابطه نزدیکی با همایون پادشاه گورکانی داشته، لذا نوشته‌هایش از جهت پناهنده شدن همایون به شاه تهماسب از ارزش زیادی برخوردار است.
تاریخ ایران
کتاب تاریخ ایران که مؤلف آن ناشناس است و در واقع تاریخ بی‌نام و نشان است و این کتاب نسخه خطی است و به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران تعلق دارد. در فهرست (شماره ۶۹ ب ادبیات) از آن با عنوان تاریخ ایران یاد شده‌است. کتاب از آغاز افتادگی دارد و حوادث را از ۹۹۶ ه‍. ق، یعنی سال جلوس شاه عباس اول بر تخت سلطنت آغاز می‌کند تا جنگ رباط پریان (۱۰۰۷ ه‍. ق) ادامه می‌دهد. بعد از این سال، مطلب به یکباره قطع شده و نیمه دیگر کتاب با عنوان «داستان گشودن قسطنطنیه» از ۸۷۵ ه‍.ق آغاز می‌شود و وقایع عثمانی را تا سال ۸۸۶ ه‍.ق ادامه می‌دهد. کتاب در پایان نیز افتادگی دارد.
فتوحات همایون
کتاب فتوحات همایون تألیف سیاقی نظام و نسخه‌ای خطی است که عباس زریاب خویی متن آن را به چاپ رسانده‌است. مطالب آن دربارهٔ فتح خراسان، که شاه عباس اول در سال ۱۰۰۷ ه‍.ق در جنگ با اوزبکان به آن مهم دست یافت؛ و نیز منبع دست اولی از آن فتح و اخراج ازبکان از آن دیار است. مؤلف کتاب شخصاً در جنگ رباط‌پریان حضور داشته‌است. چنان‌که از مقدمه کتاب بر می‌آید، مؤلف چون شیعه دوازده امامی بود، کرامت خاصی برای عدد دوازده و انطباق آن با سرگذشت و خصوصیات شاه عباس قائل شد و در تطبیق خصوصیات کتاب و تاریخ شاه عباس با عدد مذکور تلاش چشمگیری کرد.
نقاوة الآثار فی ذکر الاخبار
کتاب نقاوة الآثار فی ذکر الاخبار تألیف محمود بن هدایت الله افوشه‌ای نطنزی است. این کتاب یکی از اسناد گرانبهای تاریخ عصر صفوی محسوب می‌شود. موضوع آن از واپسین ایام زندگانی شاه تهماسب اول تا یازدهمین سال سلطنت شاه عباس اول (۱۰۰۷ ه‍. ق) ادامه یافت. تعدادی از نامه‌های بین شاه عباس اول و اوزبکان در این کتاب ثبت شده‌است.
هفت اقلیم
کتاب هفت اقلیم تألیف امین احمد رازی است. کتاب تذکره‌ای آمیخته با مطالب جغرافیایی است که در سال ۱۰۱۰ ه‍.ق تألیف شده‌است و اطلاعات مفیدی دربارهٔ امرا و شعرای دوره صفویه دارد. کتاب در سه جلد به چاپ رسیده‌است.
تاریخ عباسی (روزنامه ملاجلال)
کتاب تاریخ عباسی تألیف ملاجلال‌الدین منجم است. او منجم شاه عباس اول بود و از ۹۹۴ ه‍.ق به این پادشاه پیوست و تا سال ۱۰۲۹ ه‍.ق که ظاهراً وفات یافت در خدمت شاه عباس اول به سر می‌برد. به همین جهت شاهد عینی بسیاری از وقایع بوده و آن‌ها را به‌طور دقیق ثبت کرده‌است. این اثر در مورد اوضاع خراسان و اوزبکان ارزش زیادی دارد.
تاریخ قزلباشان
کتاب تاریخ قزلباشان که مؤلف آن ناشناس است و نسخه‌ای از آن در کتابخانه ملک به‌شمار ۶۲۸۴ وجود دارد. تاریخ قزلباشان بین سال‌های ۱۰۰۷ تا ۱۰۱۳ ه. ث تألیف شده‌است و می‌توان برای شناسایی حکام ایالات و سرداران قزلباش از آن استفاده کرد.
دون ژوان ایرانی
کتاب دون ژوان ایرانی تألیف اروج بیگ بیات است. نام کامل مؤلف، اروج بیگ بن سلطان علی بیگ بیات است که پس از مسافرت به اسپانیا و اقامت در آنجا به دون ژوان یا دون خوان شهرت یافت. مؤلف به گفته خود در جنگ‌های شاه عباس اول با اوزبکان حضور داشته، اما نه تنها به تفضیل آن وقایع نپرداخته‌است، بلکه چیزی هم بیشتر از منابع دیگر در اختیار خوانندگان نمی‌گذارد. از این کتاب می‌توان به عنوان منبع درجه اول از آغاز صفویه تا روزگار شاه عباس اول استفاده کرد.
روضة الصفویه
کتاب روضة الصفویه تألیف میرزا بیگ بن الحسن الحسینی الجنابدی است. کتاب به تاریخ پادشاه صفویه تا یک سال قبل از مرگ شاه عباس اوب (۱۰۳۷ ه‍. ق) می‌پردازد. این نسخه خطی که عکس آن در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران موجود است. مندرجات منابع متقدم را تکرار می‌کند و برای همین، معلومات باارزشی به دانسته‌های ما نمی‌افزاید. این کتاب به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد در ۱۳۷۸ خ چاپ و منتشر شد.
احیاء الملوک
کتاب احیاء الملوک تألیف ملک شاه حسین سیستانی در سال ۱۰۲۸ ه‍.ق است. از آنجا که مؤلف در روزگار شاه عباس اول شاهد عینی وقایع بوده، کتاب مذکور برای تاریخ ناحیه سیستان و حوادث مربوط به اوزبکان در آنجا منبع مهمی است. این کتاب در سال ۱۳۴۴ به تصحیح منوچهر ستوده منتشر شده‌است.
تاریخ عالم‌آرای عباسی
کتاب تاریخ عالم‌آرای عباسی تألیف اسکندربیگ ترکمان (منشی) است. مؤلف در ۱۰۲۵ ه‍.ق تألیف این کتاب را آغاز کرد و وقایع را تا ۱۰۳۸ ه‍.ق (سال درگذشت شاه عباس اول) ادامه داد. تاریخ عالم‌آرای عباسی ارزشمندترین اثر دوره صفویه برای پادشاهی عباس اول است. این اثر چاپ سنگی شد و در ۱۳۳۴ ش، ایرج افشار آن را در دو جلد چاپ کرد. در ۱۳۷۷ ش این اثر در سه جلد به تصحیح محمد اسماعیل رضوانی چاپ و منتشر شده‌است.
اسکندر بیگ پس از مرگ شاه عباس به نگارش کتاب خود، با عنوان ذیل تاریخ عالم آرای عباسی، ادامه داد و شروع به نوشتن وقایع سلطنت شاه صفی کرد، اما با مرگش در ۱۰۴۳ این کار ناتمام ماند.
تاریخ جهان‌آرای عباسی
تاریخ جهان آرای عباسی یا عباسنامه، تألیف میرزا محمدطاهر وحید قزوینی که به تفضیل به جزئیات دودمان صفوی از آغاز تا شاه عباس دوم پرداخته‌است. وی این کتاب را به درخواست سید علاءالدین حسین معروف به خلیفه سلطان، صدراعظم شاه عباس دوم نگاشته‌است.
دبستان دینیاری
دبستان دینیاری مربوط به ۱۲۹۰ خیابان است و در یزد، خیابان آیت‌الله کاشانی، کوی زرتشتیان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۳۸۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
منبع‌شناسی تاریخ صفوی
تاریخ جهان‌آرای عباسی
این کتاب شامل مقدمه و سه باب است:
تاریخ شاه صفی (تاریخ تحولات ایران در سال‌های ۱۰۵۲–۱۰۳۸ق)
کتاب تاریخ شاه صفی تألیف ابوالمفاخر بن فضل‌الله حسینی سوانح نگار تفرشی، تاریخ تحولات ایران در سال‌های ۱۰۳۸ تا ۱۰۵۲ق، مصادف با پادشاهی شاه صفی می‌باشد که به زبان فارسی و در قرن یازده قمری نوشته شده‌است. این اثر به همراه مبادی تاریخ زمان نواب رضوان مکان (تاریخ تحولات ایران در سال‌های ۱۴۰۱–۸۳۰۱ق)، تألیف محمدحسن حسینی تفرشی با تصحیح و مقدمه و تعلیقات محسن بهرام نژاد توسط نشر میراث مکتوب منتشر شده‌است. کتاب ابوالمفاخر، بدون شک در باب بررسی تاریخ عصر شاه صفی بسیار حائز اهمیت است، به ویژه اینکه نویسنده معاصر با دوره شاه صفی بوده و در واقع تاریخ عصر خویش را گزارش کرده‌است؛ بنابراین هم از نظر انتخاب موضوعات و رخدادهای تاریخی و هم از نظر چینش آن‌ها، برای ارائه تصویری از تاریخ دوران شاه صفی از اهمیت خاصی برخوردار است.
تاریخ خاندان مرعشی مازندران
کتاب تاریخ خاندان مرعشی مازندران تألیف میرتیمور مرعشی است. موضوع آن دربارهٔ مرعشیان مازندران است و به وقایع ۸۸۱ ه‍.ق تا ۱۰۷۵ ه‍.ق می‌پردازد. این اثر مخصوصاً در مورد تاریخ شاه عباس اول منبع مفیدی است. چاپ نخست این کتاب به تصحیح منوچهر ستوده، در ۱۳۵۶ ش. در تهران انجام گرفته و در سال ۱۳۶۴ ش تجدیدچاپ شده‌است.
خلاصة السیر (تاریخ روزگار شاه صفی)
کتاب خلاصة السیر تألیف محمد معصوم بن خواجگی اصفهانی است. مؤلف در روزگار شاه عباس اول و شاه صفی به دلیل تصدی برخی مناصب دولتی، شاهد عینی حوادث بوده‌است. این کتاب در ۱۰۵۲ تألیف شد و در واقع مکمل تذکرة الملوک و سفرنامه کمپفر در ارتباط با مناصب صفویه‌است.
قصص الخاقانی
کتاب قصص الخاقانی تألیف قلی بن داود قلی شاملو است. کتاب دربارهٔ تاریخ صفویه‌است و احوال نیاکان صفویان را تا ظهور شاه اسماعیل به اجمال بیان و پس از آن وقایع را تا ۲۵ ربیع‌الاول ۱۰۷۷، همراه با وفیات تا ۱۰۸۵ ثبت کرده‌است. این کتاب وقایع دوران شاه عباس دوم را به تفضیل بیان می‌کند. کتاب قصص الخاقانی، با تصحیح سید حسن سادات ناصری در ۱۳۷۱ ش چاپ و منتشر شده‌است.
یکی از کتب بسیار نفیس و ذی‌قیمت عهد صفویه کتاب قصص الخاقانی است. مؤلف کتاب مذکور ولی‌قلی شاملو پسر داود قلی هروی و در سال ۱۰۳۵ قمری در هرات تولد یافته و در جوانی به سیستان رفته است؛ ولی قلی‌خان شاملو، مورخ، ادیب، شاعر و از مستوفیان دورهٔ صفویه می‌باشد. کتاب مذکور در تاریخ صفویه و متضمن یک مقدمه و سه باب و یک خاتمه است. باب اول در تاریخ اجداد صفویه از فیروز شاه تا شاه اسماعیل اول. باب دوم در تاریخ پادشاهان صفوی از شاه اسمعیل اول تا جلوس شاه عباس ثانی باب سوم تاریخ سلطنت شاه عباس ثانی از سال ۱۰۵۲ که سال جلوس اوست تا ۲۵ ربیع‌الاول ۱۰۷۷ که در آن تاریخ این پادشاه در خسروآباد دامغان فوت نمود. خاتمه کتاب منقسم بدو تذکره است. تذکره اول در علما و اطبا و شیوخ عهد شاه عباس ثانی و تذکره دوم در احوال شعرای همان عصر. مؤلف در باب وجه تسمیه کتاب بنام «قصص الخاقانی» اینطور می‌نویسد که چون این کتاب را در سال ۱۰۷۲ شروع کرده بود نام آن را قصص الخاقانی گذاشت تا بحساب جمل با سال شروع تألیف مطابق در آید. ابتدا می‌خواست فقط رویدادهای زمان شاه عباس دوم را بنویسد، اما چون برآن بود که هر اثری باید مقدمه‌ای مرتبط با موضوع داشته باشد، کتابش را در یک مقدمه (دربارهٔ نسب و سیادت شاهان صفوی)، سه باب و یک خاتمه نوشت. باب نخست دربارهٔ شرح احوال اجداد شاه عباس دوم؛ باب دوم دربارهٔ روزگار شاه اسماعیل اول تا زمان شاه صفی؛ و باب سوم دربارهٔ روزگار شاه عباس دوم، از شروع سلطنت تا مرگ وی. خاتمه در سه بخش و دربارهٔ سرگذشت عالمان دینی، شاعران نامدار و حکما، صوفیان و درویشان مشهور روزگار شاه عباس دوم است. تألیف این کتاب در۱۰۷۶ پایان یافته، اما شاملو، برای تکمیل اثرش، رویدادهای مهم را تا ۱۰۷۹ ضبط کرده و به کتابش افزوده‌است.
خلد برین
کتاب خلد برین تألیف میرزا محمد یوسف واله اصفهانی است. این کتاب، تاریخ عمومی در هشت روضه و روضه هشتم آن مربوط به شاهان صفوی است. روضه اخیر خود شامل هفت «حدیقه» و هر حدیقه به نام یکی از پادشاهان صفویه از شاه اسماعیل تا شاه سلیمان است. محمد واله، تاریخ خود را از منابع متقدم مانند حبیب السیر، احسن التواریخ و عالم آرای عباسی برداشت کرده‌است. اما با به‌کارگیری لغات و تشبیهات و استعارات خوب توانسته‌است اثر خود مستقل جلوه دهد. حدیقه اول تا چهارم را میرهاشم محدث در ۱۳۷۲ منتشر کند و حدیقه چنجم یعنی شرح سلطنت شاه عباس، هنوز به صورت خطی است. روضه ششم و هفتم به کوشش یرهاشم محدث در سال ۱۳۷۹ خورشیدی حدیقه ششم و هفتم از روضه هشتم به کوشش محمدرضا نصیری در سال ۱۳۸۰ چاپ شده‌است.
فرودگاه فلورس
فرودگاه فلورس (به زبان بومی: Aeroporto das Flores) یک فرودگاه همگانی مسافربری با کد یاتا FLW است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۴۰۰ متر است. این فرودگاه در کشور سانتاکروز قرار دارد و در ارتفاع ۳۴ متری از سطح دریا واقع شده است.
منبع‌شناسی تاریخ صفوی
تاریخ عالم آرای صفوی
کتاب تاریخ عالم آرای صفوی که مؤلف آن ناشناس است. موضوع کتاب تاریخی داستانی و به صورت نقالی بیان شده‌است و به حوادث پادشاهی اسماعیل اول، از آغاز تا پایان روزگار آن می‌پردازد. تألیف آن در ۱۰۸۶ ه‍.ق به اتمام رسید و دو بار تحت عنوان عالم آرای صفوی به وسیله یدالله شکری به چاپ رسیده‌است. از میان مطالب این کتاب می‌توان عناوین و القاب درباری، دیوانی، لشکری و نیز برخی از اصطلاحات صوفیه را به دست آورد. ارزش تاریخی این کتاب اندک است و با آثاری مانند حبیب السیر و جهانگشای خاقانی قابل مقایسه نیست.
تاریخ عهد سلاطین صفوی
کتاب تاریخ عهد سلاطین صفوی تألیف اسماعیل الحسینی مرعشی تبریزی است. این کتاب مانند عالم آرای صفوی به شیوه داستانی و نقالی نوشته شده، با این تفوات که تا حدود سست تر و ضعیف تر از آن کتاب است. مندرجات کتاب، تاریخ مفصل شاه اسماعیل و نیاکان او را از روزگار شیخ جنید تا محاصره غجدوان (۹۱۸ ه‍. ق) است. کتاب ظاهراً در روزگار شاه صفی (۱۰۳۸–۱۰۵۲ ه‍. ق) تألیف شده‌است.
زبدة التواریخ
کتاب زبدة التواریخ تألیف کمال بن منجم یزدی است. نیز تاریخ عمومی بسیاری مختصری از هبوط آدم تا حوادث سا ۱۰۶۳ ه‍.ق را شامل می‌شود. این کتاب به دلیل اختصار بیش از حد، معلومات با ارزشی در اختیار خواننده قرار نمی‌دهد.
تاریخ قبچاق خانی
کتاب تاریخ قبچاق خانی در شش جلد عکسی از روی نسخه خطی کتابخانه بادلیان (آکسفورد) در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به شماره ۲۸۵۶–۸ و ۲۲۵۴–۶ نگهداری می‌شود. مؤلف خود را چنین معرفی کرده‌است: «احقر العباد، قبچاق خان عرف خواجم قلی بیگ بن قبچاق خان مرحوف عرف امامقلی قوش بیگی سبحان قلی خان والی توران».
اکبرنامه
کتاب اکبرنامه تألیف شیخ ابوالفضل مبارک است. این اثر در ۱۰۱۰ ه‍.ق تألیف شد و از این نظر اهمیت دارد که روابط شاه عباس اول با اکبر شاه و در نتیجه ارتباط او با اوزبکان را نشان می‌دهد. جلد اول این کتاب به تصحیح غلامرضا طباطبایی مجد به چاپ رسیده‌است.
تاریخ فرشته
کتاب تاریخ فرشته تألیف محمدقاسم هندو شاه استرآبادی مشهور به فرشته‌است. تاریخ تألیف کتاب به ۱۰۱۵ ه‍.ق می‌رسد. این کتاب در هند چاپ سنگی شده‌است.
تاریخ سلاطین صفوی
کتاب تاریخ سلاطین صفوی تألیف میرزا محمد معصوم است. کتاب وقایع شاه تهماسب تا روزگار شاه سلیمان را در بر می‌گیرد. کتاب تاریخ سلاطین صفویه به تصحیح سید امیرحسن عابدی در ۱۳۵۱ ش در تهران چاپ شده‌است.
تاریخ سلطانی
کتاب تاریخ سلطانی تألیف سیدحسن بن مرتضی حسین استرآبادی است که در روزگار شاه سلطان حسین و در ۱۱۱۵ ه‍.ق به نام او تألیف شده‌است. این کتاب سه بخش دارد و بخش سوم، تاریخ صفویه را از ایام شیخ صفی دربر می‌گیرد. این بخش از کتاب با عنوان از شیخ صفی تا شاه صفی به تصحیح احسان اشراقی به چاپ رسیده‌است.
زبدةالتواریخ
کتاب زبدةالتواریخ تألیف محمدمحسن مستوفی و تاریخ عمومی است. اثر از زمان آدم به‌طور خلاصه نوشته‌است و در مورد تاریخ صفویه تفضیل نسبتاً بیشتری دارد. مطالب آن دربارهٔ دوره شاه سلطان حسین، شاه تهماسب دوم و شاه عباس سوم ارزش زیادی دارد. زیرا کتاب در ۱۱۵۱ ه‍.ق تألیف شده و مؤلف آن شاهد بسیاری از وقایع بوده‌است.
مجمع التواریخ
کتاب مجمع التواریخ تألیف میرزا محمد خلیل مرعشی صفوی است که وقایع را از ۱۱۲۰ ه‍.ق یعنی از زمان شورش افغان‌های غلزایی قندهار آغاز می‌کند و تا سال ۱۲۰۷ ه‍.ق ادامه می‌دهد. این کتاب به تصحیح عباس اقبال در دی ماه ۱۳۶۲ به چاپ رسیده‌است.
تذکره الشعراء
کتاب تذکره الشعراء تألیف میرزا قاسم موسوی سبزواری منشی شاه تهماسب دوم که ذکر آن در کتاب فواید الصفویه آمده ولی در حال حاضر نسخه ای از آن بدست نیامده است. این کتاب در احوال شعراء نوشته شده است و تألیف آن هفت سال بعد از قتل شاه تهماسب دوم به اتمام رسیده است.
تاریخ و سفرنامه حزین
کتاب تاریخ و سفرنامه حزین تألیف شیخ محمدعلی حزین لاهیجی است. در سال ۱۱۵۴ ه‍.ق مؤلف کتاب را با معرفی نیاکان خود و تولدش در ۱۱۰۳ آغاز می‌کند و آن را به زمان ورودش به شاه جهان‌آباد در ۱۱۵۴ خاتمه می‌دهد. این کتاب بیشتر شرح زندگانی مؤلف است، اما از آنجا که وقایع دوره سلطنت شاه سلطان حسین را نیز مطرح می‌کند، برای تاریخ دوره صفویه، به خصوص دربارهٔ سقوط اصفهان و تهاجم افغان‌ها، بسیار ارزشمند است. زیرا مؤلف هنگام تهاجم افغان‌ها به آن شهر شاهد حوادث بوده‌است. علی دوانی کتاب را در تهران به سال ۱۳۷۵ ش با مقدمه و حواشی و تعلیقات کافی به چاپ رسانده‌است.
انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام
کتاب انقلاب فی الاسلام بین الخواص و العوام تألیف محمد عارف بن حاج محمد شریف ارزنة الرومی (اسپناقچی) است. کتاب در ایام سلطنت ناصرالدین شاه تألیف شد. نویسنده که خود عثمانی است بوده در این اثر به تفضیل از روابط شاه اسماعیل و سلطان سلیم پرداخته و به‌طور ضمنی شاه اسماعیل را در جنگ چالدران مقصر قلمداد کرده‌است. در واقع، روح عصبیت قومی و میهنی در لابه‌لای سطور ای به وضوح مشاهده می‌شود.
گلستان ارم
کتاب گلستان ارم تألیف عباسقلی آقا باکیخانف است. این کتاب تاریخ شروان و داغستان را از آغاز تا جنگ‌های ایران و روس را دربر می‌گیرد و طبقه رابعه آن برای تاریخ صفویه مفید است. در سال ۱۳۸۳ این کتاب از روی تصحیح عبدالکریم علی‌زاده جاپ و منتشر شده‌است.
تذکرة الملوک
تألیف کتاب تذکرة الملوک در حدود سال ۱۱۴۵ ه‍.ق به قلم محمد سمیع میرزا سمیعا، انجام یافته‌است. متن کتاب تذکرةالملوک از تشکیلات اداری و دربار و طبقات و مشاغل و مناصب و عواید دوران صفویه سخن می‌دارد و حاوی اطلاعاتی دربارهٔ حکام و ولات و سرحد داران آن زمان و میزان درآمد و نیروی لشکری آنان است و ظاهراً به دستور اشرف افغان و به دست کسی که خود از مبانی تشکیلات اداری صفوی آگاهی کامل داشته، به رشته تحریر درآمده است.
تحفه العالم
کتاب تحفه العالم تألیف سید ابو طالب موسوی فندرسکی، ادیبی فقیه از دوره اخیر صفوی است که شاگردی علامه مجلسی را نیز کرده و از وی اجازه علمی دریافت نموده. فندرسکی کتاب حاضر را طی سال‌های ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷ نوشته. از آثار وی جز اندکی برجای نمانده و عامل اصلی آن اوضاع نابسامان صفویه در سال‌های پایانی دوره صفوی و همین‌طور حمله افغان‌ها به ایران (۱۱۳۴–۱۱۴۲ ق) است.
دستور شهریاران
کتاب دستور شهریاران، اثر محمد ابراهیم بن زین العابدین نصیری، مجلس‌نویس دربار شاه سلطان حسین صفوی، با تصحیح محمد نادر نصیری مقدم، به بررسی و شرح حوادث و وقایع سال‌های ۱۱۰۵ تا ۱۱۱۰ ق. در ایران مصادف با سلطنت شاه سلطان حسین آخرین پادشاه صفوی می‌پردازد.
منشآت
منشآت نسخه خطی آن متعلق به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ادبیات ۲۱ ب، بدون نام مؤلف است. این اثر شامل چهارصد و هشتاد و هشت نامه‌است. نسخه عکسی آن افتادگی‌هایی دارد. ظاهراً اولین نامه این نسخه، فتح نامه مربوط به شاه اسماعیل در جنگ مرو بوده‌است. این اثر با فتح نامه شاه تهماسب در جنگ جام آغاز می‌شود و نامه‌هایی موجود در آن، نامه‌هایی اس که پادشاهان صفویه، سلاطین سلجوقی، خانان اوزبک و امرای تیموری آن را نوشته و ارسال کرده‌اند. زمان تألیف آن ظاهراً در سال ۱۰۰۹ ه‍.ق است.
مجمع الانشاء
تألیف ابولقاسم ایواوغلی حیدر است. دکتر ریو، در فهرست نسخ خطی فارسی در موزه بریتانیا، نام این اثر را نسخه جامعه مراسلات اولوالالباب نوشته‌است. مجمع الانشاء شامل نامه‌ها و مکاتباتی است از زمان‌های قدیم تا مراسلات شاه صفی. نسخه خطی این اثر در سه جلد و نسخه عکسی آن در پنج جلد در دانشگاه تهران موجود است. اما فاقد نامه‌های دوره شاه اسماعیل تا اواخر شاه تهماسب است.
مجموعه مکاتیب مختلفه
تألیف برادرزاده اسکندر بیگ ترکمان (منشی) است. این مجموعه متعلق به کتابخانه مجلس شورای اسلامی (ملی سابق) است و با شماره ۳۳۴۹ در آنجا نگه‌داری می‌شود. مؤلف در عبارتی می‌گوید «مرحوم عمویم سکندر بیگ منشی» و از اینجا معلوم می‌شود که او برادرزاده اسکندربیگ بوده‌است. این مجموعه ظاهراً در عهد شاه عباس دوم (۱۰۵۲–۱۰۷۷ ه‍. ق) تألیف شده و شامل نامه‌هایی از سلاطین سلجوقی، امرای تیموری، شاهان صفوی است. نسخه مذکور در آغاز افتادگی دارد.
جُنگ
تألیف زین العابدین یزدی است. این اثر با مطالب متنوع فارسی و عربی در عهد شاه صفی (۱۰۳۸–۱۹۵۲ ه‍. ق) تألیف شده و شامل نامه‌های سلاجقه، صفویه، عثمانی، اوزبکان و گورکانیان هند است. نیز منتخباتی از تاریخ هشت بهشت، تألیف ادریس بتلیسی و تاریخ نگارستان قاضی احمد غفاری را دارد. جنگ همچنین به سواد نامه‌ها، وقایع تاریخی می‌پردازد. نامه‌های جلال‌الدین محمد اکبر، پادشاه گورکانی هند در این اثر سهم عمده‌ای دارد.
مجموعه مکاتیب و منشآت و فتح نامه‌ها
مؤلف آن با توجه به عبارات پایانی نسخه، «محمد موسوی» است و در ماه‌های ۱۲۴۹ ه‍.ق در روزگار فتحعلی شاه قاجار در زنجان تألیف شده‌است. این نسخه با شماره ۶۰۶ و شماره دفتر ۴۱۲۵ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی (ملی سابق) موجود است. نامه‌های موجود در آن، شامل نامه سلاطین سلجوقی، تیموریان، عثمانیان، اوزبکان و به ویژه نامه‌های پادشاهان صفوی است.
آنتونی جن کین سون
آنتونی جن کین سون قدیمی‌ترین نماینده‌است که در روزگار صفویه بین ممالک ایران و انگلیس تماس برقرار می‌کرد. او در حدود ۹۶۸ ه‍.ق به دربار شاه تهماسب راه یافت، اما به دلیل عقاید خاص مذهبی آن پادشاه نتوانست مأموریت خود را با موفقیت انجام دهد.
برادران شرلی
آنتونی و رابرت شرلی دو برادر انگلیسی بودند که در سال ۱۰۰۷ ه‍.ق به دربار شاه عباس اول راه یافتند. این دو برادر از سوی شاه عباس، به نمایندگی به اروپا رفتند. در سفرنامه مذکور شرح مسافرت دو برادر انگلیسی و شرح سفارت آنان در ایران به همراه برخی از وقایع عهد شاه عباس اول و نیز بررسی آداب و اخلاق ایرانیان را می‌توان مطالعه کرد. این سفرنامه با ترجمه آوانس خان ارمنی (مساعدالسلطنه) چاپ و منتشر شده‌است.
ایتر پرسیکوم
کتاب ایتر پرسیکوم تألیف تکاندر فُن دریابل است. پس از آنکه آنتونی شرلی و حسینعلی بیگ بیات از سوی شاه عباس اول به اروپا رفتند، امپراتور آلمان، رودلف دوم، متقابلاً سفیری به نام «اشتفان کاکاش فن زالامن کمنی» را نزد شاه عباس اول فرستاد. این سفیر قبل از رسیدن به خدمت شاه در لاهیجان درگذشت و ادامه مأموریت را به منشی خود، فُن دریابل سپرد. این شخص پس از انجام دادن مأموریت، به حضور امپراتور آلمان بازگشت. مندرجات سفرنامه او شامل وقایع سفر هیئت ژرژتکتاندر فُن دریابل است که طی آن به لهستان، شهرهای غازان و هشترخان (حاجی طرخان) و کیفیت حضور در دربار شاه ایران پرداخته‌است.
سفرنامه استودارت
رابرت استودارت از اعضای سفارت انگلستان بود که چارلز اول، پادشاه انگلستان، او را به دربار شاه عباس اول فرستاد. رئیس این سفارت، سِر دادمور کاتن قبل از اتمام مأموریت در قزوین درگذشت و استودارت به جای او رئیس سفارتخانه شد. این سفرنامه با ترجمه احمد توکلی به سال ۱۳۳۹ چاپ شده‌است.
سفرنامه هربرت
توماس هربرت از نجیب‌زادگان و درباریان انگلیسی بود که در سال ۱۶۲۷میلادی به همراه هیئت نمایندگی که چارلز اول به ریاست سِر دادمور کاتن به دربار شاه عباس اول روانه کرده بود به ایران آمد.
پیتر دلاواله
در میان جهانگردان ایتالیایی، که از دوره امپراتوری مغولان به بعد خاطرات سفرهای خود به آسیا را نوشته‌اند، پیترو دلاواله مقام ارزنده‌ای دارد. او سفرنامه بسیار با ارزشی دربارهٔ ترکیه، ایران و هند از خود به جا گذاشت. پیترو دلاواله در ۱۶۱۷م / ۱۰۲۶ ه‍.ق به حضور شاه عباس اول رسید و در حدود ۶ سال در ایران ماند. او در کتابش، شرح کاملی از وقایع شاه عباس اول، به ویژه مراسم دربار او داده‌است.
تاورنیه
تاورنیه بین سال‌های ۱۶۳۲ و ۱۶۶۸ م از فرانسه ۹ بار به ایران آمد و به دربارهای شاه صفی، شاه عباس دوم و شاه سلیمان راه یافت. مندرجات این سفرنامه شرحی است دربارهٔ راه‌های مواصلاتی ایران، وسعت ایران و تقسیم ایالات آن، آداب و رسوم، مذاهب موجود، خصوصیات پادشاهان صفوی، روش حکومتی، طبقات اجتماعی است. سفرنامه تارونیه برای بار اول به وسیله ابوتراب نوری ترجمه شد و در سال ۱۳۳۶، جمشید شیروانی به تصحیح و تجدید نظر آن پرداخت.
کمپفر
انگلبرت کمپفر آلمانی در روزگار شاه سلیمان (۱۰۷۷–۱۱۰۵ ه‍. ق) به ایران آمد و دو سال در ایران اقامت کرد. او در سفرنامه خود با دقت عجیبی به مساحی و اندازه‌گیری ارتفاع و فواصل مختلف در ایران پرداخته و توصیف دقیقی از مناصب دولتی، کاخ‌ها، تفرج‌گاه‌ها، قصرها و حرم‌سراها ارائه داده‌است. کمپقر در فاصله سال‌های ۱۶۸۵–۱۶۹۴ م. نیز به ایران سفر کرد. این اثر با ترجمه کیکاووس جهانداری در سال ۱۳۵۰ منتشر شد.
سانسون
نیکلاس سانسون در زمان شاه سلیمان برای ترویج دین مسیح به ایران آمد و سال‌های متمادی در این کشور اقامت گزید. مندرجات این اثر از لحاظ مطالعه اوصاف این پادشاه صفوی، مناصب و مقامات آن روزگار، آثار معماری، موسیقی، آداب و رسوم و سنن ایرانی، پذیرایی دربار، پوشاک و غیره مفید است.
کروسینسکی
تادوزیودا کروسینسکی لهستانی هجده سال (۱۱۱۹–۱۱۳۷ ه‍. ق) یعنی از حدود سال چهاردهم سلطنت شاه سلطان حسین تا دو سال بعد از سقوط اصفهان به دست افغان‌ها، در ایران به سر می‌برد؛ بنابراین مشاهدات او به دلیل آنکه شخصاً شاهد وقایع را دیده‌است، ارزش زیادی دارد. متدرجات این سفرنامه به خصوص در ارتباط با تهاجم افغان‌ها و سقوط آن شهر بسیار مفید است. سفرنامه کروسینسکی به وسیله عبدالرزاق دُنبلی «مفتون» و به دستور عباس میرزا ولیعهد فتحعلی شاه، با نام بصیرت‌نامه دربارهٔ گزارش و استیلا افغان‌ها بر اصفهان در زمان شاه سلطان حسین در سال ۱۳۶۳ با مقدمه مریم میراحمدی در تهران چاپ شد.
منابع عثمانی
اسناد روابط امپراطوری عثمانی و صفوی را باید در چهارچوب دشمنانه یا مسالمت‌آمیز بودن روابط تفسیر کرد. منابع دست اول عثمانی که امروزه در دسترس می‌باشند شامل اسناد و مدارک بایگانی‌های عثمانی، منشآت، تاریخنگاری‌ها، جنگ‌نامه‌ها، ظفرنامه‌ها وسیاستنامه‌ها هستند.
بایگانی‌های عثمانی
بایگانی‌های عثمانی در توپ‌قاپی و آرشیو نهاد نخست‌وزیری ترکیه اسناد زیادی در مورد صفویان دارند که تا حدی با غفلت محققان روبرو بوده‌است. دفترهای احکام (مجموعه‌های فرمان و دستورها) و دفترهای موسوم به مهمه، به ترتیب شامل دستورها و حکم‌هایی که در مورد شکایت‌ها یا مسائل مالی و حقوقی می‌پردازند و بعضی از این احکام دستورهایی مبنی بر دستگیری و قتل هواداران صفوی و دستور به جاسوسان عثمانی در ایران است (احکام) و دفترهای مهمه شامل فرمانهایی مرتبط با هرج و مرج‌های مرزی، رفت‌وآمد سفرا، تبلیغات صفویان در آناطولی، پیوستن برخی از قبایل تر به قزلباش‌ها و ورود آن‌ها به ایران، گردآوری صدقات به نفع ایران، دستور در مورد امیران پناهنده به صفویه، تحریم اقتصادی ایران و تدابیر لشکرکشی ضد ایران می‌باشد.
منشآت
بیشتر در مورد مناسبات دیپلماتیک بین دو کشور است، مثلاً منشآت‌السلاطین نوشته فریدون احمدبیگ منشی.
تاریخنگاری‌ها
آثار وقایع‌نگاری پدید آمده در قرن هفدهم میلادی به این شرح است: تاریخ حسن‌بیگ‌زاده، صحایف‌الاخبار (درویش احمد منجم باشی)، تاریخ سولاق‌زاده (محمد افندی سولاق زاده)، تاریخ نعیما (مصطفی نعیما)، تاریخ پچوی (ابراهیم‌افندی پچوی)، فضلکه (کاتب چلبی)، زبده التواریخ (مصطفی افندی صافی).
مهرداد فرید
مهرداد فرید طالب‌نیا (زاده ۱۳۴۵ - تهران) تهیه‌کننده، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس ایرانی است.
ژرژ پمپیدو
ژرژ ژان ریمون پُمپیدو (زاده ۵ ژوئیه ۱۹۱۱ – درگذشته ۲ آوریل ۱۹۷۴) نخست‌وزیر فرانسه در جریان جنبش دانشجویی-کارگری مه ۱۹۶۸ فرانسه و رئیس‌جمهور فرانسه از ۱۹۶۹ تا زمان مرگش در ۱۹۷۴ سیاستمدار و شخصیت ادبی فرانسوی بود.
زندگی‌نامه
ژرژ پمپیدو در ۱۹۱۱ در منطقه مون‌بودیف (Montboudif) فرانسه به دنیا آمد. پدرش معلم بود و وی از دانشسرای عالی فرانسه در رشته ادبیات فارغ‌التحصیل شد. سپس در مارسی و پاریس به تدریس پرداخت. در زمان اشغال فرانسه در جنگ جهانی دوم به جنبش مقاومت فرانسه پیوست و از ۱۹۴۴ تا ۱۹۴۶ به عنوان مشاور ژنرال دوگل در امور آموزشی فعالیت نمود. در ۱۹۵۸ پس از آنکه دوگل دوباره قدرت را به دست گرفت، پمپیدو را به ریاست کابینه و رئیس شورای وزیران برگزید. پمپیدو نقش قابل ملاحظه‌ای در تشویق دوگل به اعطای استقلال به مردم الجزایر و امضای معاهده صلح اویان در ۱۹۶۲ ایفا کرد. او همواره ریاست هیئتهای دولتی فرانسه که به الجزایر عزیمت می‌کردند را در دوران حکومت ژنرال دوگل برعهده داشت. او از ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۸ نخست‌وزیر فرانسه بود که این مدت، طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری در جمهوری پنجم فرانسه بود. در پانزدهم ژوئیه ۱۹۶۹ پس از استعفای ژنرال دوگل، ژرژ پمپیدو که در آن زمان رئیس مجلس فرانسه بود به عنوان کاندیدای گُلیستها به ریاست جمهوری رسید. وی در ۱۹۷۰ اصلاحات گسترده‌ای را در قوانین کارگری فرانسه به وجود آورد. ژرژ پمپیدو سرانجام در ساعت ۹ شب روز ۲ آوریل ۱۹۷۴ در دفتر کارش درگذشت و دوره ریاست جمهوری‌اش نیمه تمام ماند. ژرژ پمپیدو یکی از شخصیت‌های ادبی و هنری شاخص فرانسه است. مرکز ملی هنر و فرهنگ ژرژ پمپیدو در پاریس به افتخار او نامگذاری شده‌است.
خشکدان علیا
خشکدان علیا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان بویراحمد در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.
جمعیت
این روستا در دهستان سپیدار قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۱ نفر (۷خانوار) بوده‌است.
آلکالا لا رئال
آلکالا لا رِئال یکی از شهرک‌های استان خائن در کشور اسپانیا است. این شهر با مساحت ۲۶۲٬۹ کیلومتر مربع، ۲۲۸۷۰ تن جمعیت دارد.
مولینا آترنو
مولینا آترنو (به ایتالیایی: Molina Aterno) یک کومونه در ایتالیا است که در استان لاکویلا واقع شده‌است.
ناحیه آلتو، شهرستان لی، ایلینوی
خصوصیات
شهرستان التو ۵۶۵ نفر جمعیت دارد و ۲۵۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
لوان، یوتا
لوان شهری در ایالت یوتا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۸۴۱ نفر بوده‌است.
تاریخ فرانسه
این مقاله به تاریخ فرانسه از آغاز تاکنون می‌پردازد.
پیش از فرانک‌ها
سرزمین گل از نظر رومیان منطقه وسیعی بود که علاوه بر فرانسه امروزی، بلژیک، سوئیس و ساحل غربی رود راین را در بر می‌گرفت. گل‌ها از تبار سلتی بودند. رومی‌ها در سال ۱۲۵ پیش از میلاد، وارد سرزمین گل شده و به مرور آن را تصرف کردند.
سده‌های میانه
بین سال‌های ۱۰۶۰ تا ۱۳۲۲ میلادی تمامی پادشاهان فرانسه لوئی یا فیلیپ نام داشتند.
طی سال‌های ۱۳۳۷ تا ۱۴۵۳ میلادی، جنگ صدساله بین انگلیسیها و فرانسوی‌ها روی داد. زمینه اصلی جنگ، اختلاف بر سر مالکیت سواحل دریای مانش بود که از سده یازدهم بروز کرده بود؛ اما جرقه شروع رسمی آن، ادعای ادوارد سوم، پادشاه انگلستان، مبنی بر تملک تاج و تخت فرانسه بود. در نبرد دریایی سال ۱۳۴۰، فرانسه به سختی شکست خورد. در سال ۱۳۴۶، بار دیگر فرانسویان در ناحیه کرسی شکست خوردند و سال بعد بندر کاله به دست انگلستان افتاد. در نبردی که طی سال ۱۳۵۶، در ناحیه پواتیه رخ داد، ژان دوم، پادشاه فرانسه مغلوب و اسیر شد. دوره نخست جنگ، در حالی در سال ۱۳۶۰ پایان یافت که فرانسوی‌ها شکست خورده و به موجب پیمان بریتانی، مناطق زیادی از فرانسه در اختیار انگلیسی‌ها قرار گرفته بود. پیمان مذکور، ناحیه کاله و نواحی غربی و جنوب غربی فرانسه را به انگلستان واگذار کند. در دوره دوم فرانسوی‌ها با فداکاری‌های ژاندارک و کمک‌های دوک بورگونیه پیروز شدند و بیشتر سرزمین‌هایی را که در دوره نخست از دست داده بودند، بازپس گرفتند. جنگ صد ساله باعث رشد هویت ملی و تقویت حس وطن‌پرستی انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها گشت.
جنگ‌های طولانی مدت با اسپانیا و ایتالیا، شیوع طاعون و کشمکش‌های کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها نیز مزید بر علت شد و دشواریهای فراوانی را در سده‌های چهاردهم و پانزدهم برای فرانسوی‌ها رقم زدند.
لوئی چهاردهم با لقب پادشاه آفتاب، سال ۱۶۶۱ به پادشاهی رسید و تا سال ۱۷۱۵ با خودکامگی تمام حکومت نمود. پس از او نواده‌اش لوئی پانزدهم به سلطنت رسید. او فرانسه را درگیر جنگ‌های جانشینی اتریش (۱۷۴۰ تا ۱۷۴۸) کرد و موجب تهی شدن خزانه کشور شد.
انقلاب کبیر فرانسه و پیامدهای آن
انقلاب کبیر فرانسه به سال ۱۷۸۹، عصر نوینی در تاریخ فرانسه و جهان آغاز نمود. دانتون و روبسپیر که از سران انقلاب بودند، به قلع و قمع شدید مخالفان داخلی پرداخته، عصر ترور یا وحشت را آغاز نمودند. مخالفان، روبسپیر را برکنار نموده و به سال ۱۷۹۴ اعدام کردند؛ اما در تأمین امنیت و ثبات کشور ناکام ماندند. در این شرایط ناپلئون بناپارت به سال ۱۷۹۹ کودتا نمود، و در ۱۸۰۴ خود را امپراتور خواند. با شکست ناپلئون در نبرد واترلو در سال ۱۸۱۵، لوئی هجدهم به سلطنت رسید. در زمان او کنگره وین تشکیل شده و مرزهای اروپای مرکزی و از جمله فرانسه و آلمان را تثبیت کرد.
سده بیستم
با پایان جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۸، فرانسه با وجود متحمل شدن خسارات بسیار نواحی آلزاس و لورن را از آلمان پس گرفت. در جریان جنگ جهانی دوم، ماه ژوئن سال ۱۹۴۰ و در جریان تهاجم برق‌آسای آلمان به فرانسه، مارشال پتن به نمایندگی فرانسه، پیمان عدم مخاصمه با آلمان را امضا کرد و حکومتی دست نشانده در فرانسه روی کار آمد.
همزمان ژنرال شارل دوگل دولت در تبعید فرانسه را در لندن تشکیل داد. با آزاد شدن فرانسه در ۱۹۴۴، دولت دوگل به پاریس انتقال یافت. پس از سال ۱۹۴۵، مستعمرات فرانسه به تدریج به استقلال رسیدند. آخرین مستعمره اصلی فرانسه الجزایر بود که در ۱۹۶۱ مستقل شد.
اینترنت اکسپلورر ۱
اینترنت اکسپلورر ۱ یک مرورگر وب گرافیکی می‌باشد که در تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۷۴ (به میلادی ۱۶ آگوست ۱۹۹۵) توسط مایکروسافت عرضه شد. اینترنت اکسپلورر ۱ یک بازسازی از Spyglass Mosaic تحت لیسانس مایکروسافت بود و برای Microsoft Plus! و Windows ۹۵ عرضه شده بود. تیم اینترنت اکسپلورر در اوایل با نیم دوجین افراد کار خود را آغاز کرد.
در حال حاضر اینترنت اکسپلورر ۱ دیگر برای دانلود در دسترس نیست و مایکروسافت پشتیبانی از آن را تمام کرده است.
فابریتسیا ساکی
فابریتسیا ساکی (Fabrizia Sacchi؛ زادهٔ February 10, 1971) یک هنرپیشه اهل ایتالیا است.
کیورشم، ریدینگ
کیورشم (به انگلیسی: Caversham) یک روستا در بریتانیا است که در ردینگ، انگلستان واقع شده‌است. کیورشم ۶٫۶۴ کیلومتر مربع مساحت و ۲۳٬۸۸۵ نفر جمعیت دارد.
سی‌ورلد سن دیگو
سی‌ورلد سن دیگو پارکی تفریحی در شهر سن دیگو، کالیفرنیا، ایالات متحده است که در آن انواع فراوان و گوناگونی از پستانداران دریایی به نمایش گذاشته شده‌اند. این مرکز که عضوی معتبر و شناخته‌شده از اتحادیه باغ‌وحش‌ها و آکواریوم‌ها است در سال ۱۹۶۴ بنیان‌گذاری شد و با سرمایه آغازینی برابر با ۱٫۵ میلیون دلار، با ۴۵ خدمه، چندین دلفین، شیرهای دریایی، و دو آکواریوم آب شور نزدیک به ۴۰۰٬۰۰۰ بازدیدکننده را در نخستین سال گشایشش جذب کرد. تاکنون بیش از ۱۳۰ میلیون بازدیدکننده از این پارک تفریحی بازدید کرده‌اند.
کنکورد … فرودگاه ۷۹
«کنکورد … فرودگاه ۷۹» (The Concorde … Airport '۷۹) یک فیلم آمریکایی به کارگردانی دیوید لوول ریچ است که در سال ۱۹۷۹ منتشر شد.
گمینا سانتوک
گمینا سانتوک یک گمینا در لهستان است که در شهرستان گوژوف واقع شده‌است. گمینا سانتوک ۱۶۸٫۳ کیلومتر مربع مساحت و ۷٬۵۷۰ نفر جمعیت دارد.
ریاس گریموری
ریاس گریموری (انگلیسی: Rias Gremory) یک شخصیت خیالی است که در لایت نوول، انیمه و مجموعه مانگای دبیرستان دی‌اکس‌دی با نویسندگی ایچی ایشیبومی ظاهر می‌شود. ریاس علاقه اصلی اصلی قهرمان داستان، هیودو ایسه است. ریاس یک دانش آموز دبیرستانی در آکادمی Kuoh است که از نظر اکثر دانش آموزان، فرشتگان، شیاطین و فرشتگان مغضوب به عنوان بخشی از جمعیت دانشجویی خود است. دبیرستان دی‌اکس‌دی در جهانی قرار دارد که بین این سه جناح اصلی (فرشتگان، شیاطین، فرشتگان مغضوب) نبردی مداوم وجود دارد، هرچند که جنگ در اواخر زمان به پایان رسیده‌است و بسیاری از فرشتگان و شیاطین مشهور، دیگر وجود ندارند.
مسابقات فرمول یک فصل ۲۰۱۶
مسابقات قهرمانی جهان فرمول یک فصل ۲۰۱۶ (2016 FIA Formula One World Championship) هفتادمین فصل از مسابقات اتومبیل‌رانی فرمول یک بود که تحت نظارت فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (فیا) برگزار شد. این فصل شصت و هفتمین سری مسابقات فرمول یک قهرمانی جهان، و یک مسابقهٔ موتوری میان خودروهای فرمول یک بود که از سوی فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی (فیا)، هیئت حاکم بر ورزش‌های موتوری بین‌المللی، به عنوان بالاترین کلاس برای رقابت میان خودروهای مسابقه‌ای چرخ‌باز قلمداد می‌شود. رانندگان برای کسب عنوان رانندهٔ قهرمان جهان، و تیم‌ها برای دستیابی به جایگاه سازندهٔ قهرمان جهان در ۲۱ گراند پری شرکت کردند. این فصل در ۲۰ مارس در استرالیا آغاز شد و در ۲۷ نوامبر در ابوظبی پایان یافت.
با وارد شدن تیم فرمول یک هاس به مسابقات فرمول یک در فصل ۲۰۱۶، تعداد خودروهای حاضر در صف شروع مسابقه در این فصل به بیست و دو خودرو افزایش یافت. رنو در پی کسب مالکیت لوتوس پیش از آغاز فصل، پس از یک غیبت چهار ساله به‌عنوان یک سازنده به مسابقات بازگشت. تقویم مسابقات نیز با برگشت جایزه بزرگ آلمان به فهرست مسابقات، به‌همین ترتیب گسترش یافت. جایزه بزرگ اروپا نیز این‌بار در یک پیست مسابقهٔ جدید در شهر باکو، پایتخت آذربایجان، دوباره احیاء شد.
نیکو رزبرگ نخستین و تنها عنوان قهرمانی رانندگان جهان خود را در مسابقهٔ نهایی این فصل به‌دست‌آورد. رزبرگ که در این فصل در مجموع نه پیروزی کسب کرد و هفت بار بر روی سکو رفت، موفق شد با اختلاف پنج امتیاز لوئیز همیلتون، هم‌تیمی خود و دارندهٔ پیشین عنوان قهرمانی رانندگان جهان را مغلوب کند. رزبرگ با کسب این عنوان قهرمانی، موفقیت پدرش ککه رزبرگ در فصل ۱۹۸۲ را تکرار کرد و به دومین فرزند یک قهرمان تبدیل شد که خودش نیز مقام قهرمانی را کسب می‌کند. این عنوان پیش از این یک بار توسط دیمون هیل کسب شده‌بود. رزبرگ کمی پس از به‌دست آوردن این عنوان، بازنشستگی خود از این ورزش را رسماً اعلام کرد. فصل ۲۰۱۶ تنها فصل در دههٔ ۲۰۱۰ بود که عنوان رانندهٔ قهرمان آن به رانندهٔ دیگری به‌جز سباستین فتل یا لوئیز همیلتون تعلق گرفت.
در رده‌بندی قهرمان سازندگان جهان، مرسدس، با غلبه بر رد بول ریسینگ با اختلاف ۲۹۷ امتیاز، برای دومین سال پیاپی عنوان قهرمانی سازندگان جهان را از آن خود کرد. فراری با اختلاف ۷۰ امتیاز بیشتر با مرسدس، جایگاه سوم را در رده‌بندی قهرمانی سازندگان کسب کرد.
تیم‌ها و رانندگان
تیم‌ها و رانندگان زیر در مسابقات فرمول یک فصل ۲۰۱۶ شرکت کردند. تایرهای مورد استفادهٔ تیم‌ها در مسابقات توسط شرکت پیرلی تأمین شد.
تغییرات در تیم‌ها
پیش از آغاز فصل، چندین تغییر در تیم‌ها اعمال شد. تیم فرمول یک هاس، که توسط جین هاس مالک یک تیم شرکت‌کننده در سری مسابقات جام اسپرینت نسکار تشکیل شده‌بود، به تیم‌های حاضر در فرمول یک پیوست و به نخستین تیم آمریکایی بدل شد که پس از تیم نامرتبط هاس لولا در فصل در این مسابقات شرکت می‌کرد. این تیم از پیشرانه‌های تأمین‌شده از سوی فراری بهره می‌برد و شاسی‌های آن توسط دالارا توسعه یافته‌بود. پیش از این، آخرین حضور دالارا در فرمول یک به‌عنوان تولیدکنندهٔ شاسی در فصل و با تیم اچ‌آرتی بود. رنو پس از خریداری لوتوس از جنی کپیتال، در قالب تیمی که به‌طور کامل از سوی کارخانه پشتیبانی می‌شد، به فرمول یک بازگشت. تیم لوتوس پیش از این در سال ۲۰۱۰ توسط رنو به همین شرکت سرمایه‌گذاری فروخته شده‌بود و تا فصل نیز تأمین پیشرانه‌های آن به‌عهدهٔ خود رنو بود. حضور لوتوس در فصل ۲۰۱۶ وابسته به نتیجهٔ بررسی پرونده‌ای در دادگاه عالی بود که با موضوع عدم پرداخت مالیات بر درآمد توسط ادارهٔ درآمد و گمرکی اچ‌ام علیه این تیم مفتوح شده‌بود.
تیم‌های رد بول ریسینگ و اسکودریا تورو روسو هردو تغییراتی را در زمینهٔ واحد پیشرانهٔ خودروهای خود اعمال کردند. رد بول در پایان فصل ۲۰۱۵ رسماً به همکاری نه‌ساله با تأمین کنندهٔ موتور خود، رنو پایان داد و ضعف در عملکرد موتور انرژی-اف۱ ۲۰۱۵ رنو را دلیل اصلی این تغییر عنوان کرد. این تیم به استفاده از موتورهای رنو ادامه داد، اما این پیشرانه‌ها به نام تگ هویر بازنشانی شدند. مدیر تیم، کریستین هورنر، همکاری رنو با ماریو ایلین و شرکت او ایلمور را به‌عنوان یکی از دلایل ادامهٔ همکاری با این تولیدکننده عنوان کرد. در عین حال، اسکودریا تورو روسو، دوباره به استفاده از پیشرانه‌های فراری، که پیش از این نیز تا قبل از آغاز فصل ۲۰۱۴ و پس از اعلام رنو مبنی بر عدم تأمین پیشرانه برای مشتریان از آن‌ها استفاده می‌کرد، روی آورد. با توجه به اینکه فراری تأییدیهٔ شورای جهانی ورزش‌های موتوری را جهت تأمین موتورهایی با عمر یک سال برای تیم‌ها دریافت کرده‌بود، خودروهای تیم تورو روسو در این فصل از پیشرانهٔ تیپ ۰۶۰ که در فصل ۲۰۱۵ مورد استفادهٔ فراری بود، بهره‌مند شدند.
تیم ماروسیا درخواستی را برای تغییر نام خود به مانور ریسینگ ثبت کرد و این درخواست در ژانویه ۲۰۱۶ تأیید شد. نام رسمی این تیم به «مانور ریسینگ ام‌آرتی» تغییر یافت و پیشرانه‌های فراری خودروهای خود را با موتورهای مرسدس جایگزین کرد. این پیشرانهٔ مرسدس نسخه‌ای بود که از مشخصات ویژهٔ فصل ۲۰۱۶ برخوردار بود؛ در حالی که ماروسیا در فصل ۲۰۱۵ از موتورهای فراری با عمر یک‌ساله استفاده می‌کرد. در پی استعفای مدیر تیم جان بوث و مدیر ورزشی آن گریم لودون، مدیریت مانور ریسینگ دستخوش تغییرات سازمانی شد.
در هفتهٔ پیش از جایزه بزرگ مجارستان تغییراتی در مالکیت تیم سائوبر صورت گرفت و این تیم توسط لانگبو فایننس خریداری شد. با وجود اینکه پیتر سائوبر، بنیان‌گذار و مالک پیشین این تیم بازنشسته شد، اما نام «سائوبر» همچنان بر روی این تیم باقی ماند.
تغییرات در رانندگان
پیش از آغاز فصل ۲۰۱۶، تغییراتی در فهرست رانندگان صورت گرفت، و سه تغییر دیگر نیز در طول زمان برگزاری فصل اعمال شد. رومن گروژان در پایان فصل ۲۰۱۵ تیم لوتوس را ترک کرد و برای فصل ۲۰۱۶ قراردادی را با تیم تازه تأسیس هاس منعقد کرد و در این تیم به رانندهٔ سابق تیم سائوبر، استبان گوتیرز پیوست. گوتیرز پس از گذراندن یک فصل به‌عنوان رانندهٔ آزمایشی و ذخیرهٔ فراری، دوباره به عرصهٔ رقابت بازگشت.
رنو پس از تملک تیم لوتوس، فهرست جدیدی از رانندگان خود را معرفی کرد. جولیان پالمر، قهرمان سری جی‌پی۲ در سال ۲۰۱۴، نخستین حضور خود در مسابقات را در ملبورن تجربه کرد. پیش از این و در سال ۲۰۱۵ که این تیم با نام لوتوس شناخته می‌شد، پالمر در تمرین‌های آزاد عادی حضور یافته‌بود. پاستور مالدونادو، با اینکه در اصل قرارداد خود برای فصل ۲۰۱۶ را با لوتوس به امضا رسانده‌بود، اعلام کرد با توجه به اینکه حامیان مالی او قادر به برآورده کردن تعهدات مندرج در قرارداد تیم رنو نیستند، برای این تیم رانندگی نخواهد کرد. کوین مگنوسن جایگزین مالدونادو در تیم رنو شد. پیش از این، تیم مک‌لارن پس از آنکه مگنوسن در فصل ۲۰۱۵ تنها موفق به ورود به یک مسابقه برای این تیم شده‌بود، تصمیم گرفته‌بود که قرارداد او برای فصل ۲۰۱۶ را تمدید نکند.
همکاری با رانندگانی که در فصل ۲۰۱۵ برای تیم مانور مسابقه داده‌بودند نیز در این فصل متوقف شد، و این تیم تصمیم گرفت تا دو رانندهٔ تازه‌کار را برای فصل ۲۰۱۶ خود برگزیند: پاسکال ورلاین که دارندهٔ مقام قهرمانی در مسابقات دویچه تورن‌واگن مسترز بود، و ریو هاریانتو، رانندهٔ عادی سری جی‌پی۲ که تبدیل به نخستین رانندهٔ اندونزیایی شد که در مسابقات فرمول یک شرکت می‌کرد. ویل استیونز و روبرتو مری—که در زمان حضور این تیم در مسابقات با نام ماروسیا برای آن رانندگی کرده‌بودند—برای این فصل توسط مانور کنار گذاشته‌شدند. هر دوی این رانندگان با تیم مانور موتوراسپورت به مسابقات قهرمانی استقامت جهان پیوستند، و الکساندر روسی، که او نیز در فصل ۲۰۱۵ برای این تیم رانندگی کرده‌بود، جایگاه رانندهٔ آزمایشی و ذخیره را کسب کرده و همزمان به مسابقات سری ایندی‌کار پیوست.
تغییرات در تقویم
قراردادهایی برای برگزاری سه مسابقه در فصل ۲۰۱۶ منعقد شده‌بود که در تقویم این فصل قرار نگرفتند. طبق یک قرارداد پانزده ساله، قرار بود که گراند پری آمریکا برای نخستین بار به میزبانی پیست خیابانی پورت امپریال در نیوجرسی برگزار شود. این مسابقه در اصل قرار بود که نخستین بار در فصل برپا شود، اما برای چهارمین سال پیاپی به تعویق افتاد. گراند پری هند در پی مشاجره‌هایی در زمینهٔ مالیات، پس از مسابقهٔ سال ۲۰۱۳ از تقویم مسابقات حذف شده‌بود. پس از تلاش ناموفق چندباره برای احیای این مسابقه در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵، بازگشت این رویداد تا فصل ۲۰۱۶ به تعویق افتاده‌بود؛ با این حال، این مسابقه دوباره از پیوستن به تقویم نهایی فصل بازماند. مدیریت فرمول یک در سال ۲۰۰۶ قراردادی هفت ساله را برای برپایی گراند پری کره در پیست بین‌المللی کره از سال ۲۰۱۰ به امضا رسانده‌بودند. با این وجود، روند برگزاری این رویداد در سال ۲۰۱۴ متوقف شد و در فصل ۲۰۱۶ نیز برای سومین سال پیاپی از تقویم مسابقات محذوف ماند.
تغییرات کلی
فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی و مدیریت فرمول یک قدرت بیشتری برای تغییر آیین‌نامه‌های ورزشی و فنی، و همچنین اتخاذ تصمیم‌های تأثیرگذار بر نحوهٔ نظارت بر این ورزش کسب کردند. از آخرهفتهٔ مسابقهٔ موناکو به‌بعد، این اجازه از سوی فیا به رانندگان داده‌شد تا برای یک مسابقه در هر فصل طراحی متفاوتی را برای کلاه ایمنی خود انتخاب کنند. از آنجا که رانندگان موظف بودند تا جهت سادگی بیشتر در شناخته‌شدن آن‌ها توسط تماشاگران و مخاطبان تلویزیونی، تنها از یک طرح کلاه ایمنی در طول فصل استفاده کنند، این عمل تا پیش از این ممنوع بود.
آیین‌نامه‌های فنی
به‌دنبال انتقادها پس از معرفی نسل ۲۰۱۴ موتورهای فرمول یک، سازندگان ملزم به طراحی خودروهای خود با یک دریچه هدرروی جداگانه برای عبور گازهای خروجی موتور از میان آن جهت افزایش صدای خودروها شدند. با آغاز فصل ۲۰۱۶، فدراسیون بین‌المللی اتومبیل‌رانی تصمیم به افزایش تعداد ژتون‌های توسعهٔ واحد پیشرانه گرفت. در حالی که طبق برنامه‌های اولیه، پانزده ژتون در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌گرفت، جهت فراهم کردن امکان بهبود روند توسعه برای تولیدکنندگان ضعیف‌تر مانند رنو و هوندا، این تعداد به سی و دو ژتون افزایش یافت که با تعداد ژتون در فصل ۲۰۱۴ برابری می‌کرد. این تصمیم همچنین امکان توسعهٔ بیشتر قطعاتی را در اختیار تولیدکنندگان قرار داد که در در برنامه‌های اولیه به‌طور کلی امکان توسعهٔ آن‌ها وجود نداشت. این قطعات شامل کارتر بالای و پایینی، میل‌سوپاپ، میل‌لنگ، سامانهٔ سوپاپ‌های هوا و چرخ‌دنده‌های جانبی می‌شدند.
زمان‌بندی
از سال ۲۰۱۶ به‌بعد تعداد آزمون‌های پیش از آغاز فصل از سه آزمون به دو آزمون کاهش یافت. فدراسیون بین‌المللی، جهت مطابقت تعداد مسابقات تأیید شده با آیین‌نامه‌ها، حداکثر تعداد رویدادهای مجاز در هر فصل را به‌طور رسمی از ۲۰ به ۲۱ افزایش داد.
تایرها
پیرلی، تأمین‌کنندهٔ تایرهای خودروهای فرمول یک، پنجمین ترکیب تایر خشک را با نام «اولتراسافت» معرفی کرد، و اعلام کرد که این تایرهای تنها در پیست‌های خیابانی در دسترس خواهند بود. پیرلی بعداً و برای فصل ۲۰۱۶ رویکرد خود در تأمین تایر را تغییر داد و سه ترکیب تایر خشک را به‌جای دو ترکیب پیشین به مسابقات آورد. ترکیب‌های مجاز برای هر مسابقه، دو هفته پیش از آغاز هر رویداد به‌صورت عمومی رونمایی می‌شدند. پیرلی دو ترکیب ترکیب «انتخابی» را به هر تیم اختصاص داده و ترکیب سوم را (نرم‌ترین ترکیب بدون توجه به تایرهای منتخب پیرلی) در اختیار تیم‌هایی قرار می‌دهد که بتوانند به مرحلهٔ سوم تعیین خط برسند. رانندگان ده مجموعه تایر باقی‌ماندهٔ خود برای استفاده در رویداد را از بین سه ترکیب موجود انتخاب می‌کنند و در طول مسابقه باید از دو ترکیب خشک استفاده کنند.
پنالتی‌ها
به‌جز مواردی که مربوط به خطای راننده می‌شوند، در سایر مواقع رانندگان موظف هستند بین خطوط سفیدی که حاشیه‌های مسیر پیست را مشخص می‌کنند رانندگی کنند. این موضوع قدرت بیشتری را در زمینهٔ وادار کردن رانندگان به رعایت محدودیت‌های مسیر پیست در اختیار ناظران مسابقه قرار داد. هر راننده‌ای که باعث شود شروع مسابقه مختل شود، باید در زمان شروع مجدد، مسابقه را از مسیر پیت آغاز کند. روند تعلق پنالتی برای مسائل مربوط به جعبه‌دنده اصلاح شد، و طبق این اصلاحیه پنالتی‌ها به‌همان ترتیبی اعمال می‌شدند که به شرکت‌کنندگان تعلق گرفته‌بودند. این موضوع باعث شد تا این سیستم پنالتی با سیستم پنالتی برای صف شروع مسابقه هماهنگی بیشتری پیدا کند.
بهبود ایمنی
برای جلوگیری از استفادهٔ نالازم از پرچم‌های قرمز و توقف مرحله‌ها، زمینهٔ استفاده از سیستم خودروی ایمنی مجازی به مرحله‌های تمرین آزاد نیز گسترش یافت. قوانین حاکم بر استفاده از سامانه کاهش پسار که در دوره‌های حضور خودروی ایمنی مجازی و پرچم‌های زرد در تمام طول مسیر غیرفعال می‌شد نیز اصلاح شدند. اکنون رانندگان مجاز بودند تا بلافاصله پس از پایان دورهٔ خودروی ایمنی مجازی، از این سامانه استفاده کنند؛ در حالی که پیش از این باید دو دور مضاعف برای فعال‌سازی مجدد سامانه صبر می‌کردند.
تعیین خط
پیش از آغاز فصل، فرایند تعیین خط به‌طور عمده مورد بازبینی واقع شد. قالب سه مرحله‌ای که نخستین بار در فصل معرفی شده‌بود، به‌همان شکل باقی ماند، اما شیوهٔ حذف‌شدن رانندگان در این فرایند به‌صورت یک «ضربه‌فنی» تصاعدی درآمد. با این حال، در پی انتقاد گسترده از این قالب در راندهای ابتدایی،  این شیوه پس از دو مسابقه کنار گذاشته‌شد و سیستم مورد استفاده بین فصل‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۱۵ در گراند پری چین دوباره معرفی شد.
سایر
اختیارات ناظران مسابقه در زمینهٔ پایش ارتباطات میان دیوار پیت با خودروها برای فصل ۲۰۱۶ گسترده‌تر شد. ناظران مسابقه در این فصل قادر بودند تا ارتباطات رادیویی هر راننده را به‌صورت زنده پایش کنند و جهت جلوگیری از به‌کار بردن پیام‌های رمزی و همچنین رهبری کردن راننده به‌هنگام مسابقه، محتوای این ارتباطات را تحت بررسی مشاوران فنی قرار دهند. در پی اعمال یک سری از پنالتی‌های بحث‌برانگیز در گراند پری‌های بریتانیا و مجارستان و بحث‌های گسترده در خصوص اعمال این قوانین، فدراسیون محدودیت‌های ارتباطات رادیویی که در زمان آغاز فصل معرفی شده‌بودند را کمتر کرد؛ با شروع گراند پری آلمان، این محدودیت‌ها تنها بر دور صف‌آرایی اعمال شدند.
در این فصل، فرایندی که رانندگان باید جهت احراز شدن صلاحیتشان برای دریافت گواهینامه فوق‌العاده آن را پشت سر می‌گذاشتند نیز تغییر کرد. محدودیت‌های جدیدی در این فرایند در نظر گرفته‌شدند که شامل الزام راننده به تکمیل هشتاد درصد از دو فصل از مسابقات رشته‌ای خارج از سری مسابقات قهرمانی امتیازدار شناخته‌شده می‌شد. این الزامات به‌عنوان بخشی از مبحث کلی‌تر خط سیر جهانی فیا اعمال شدند. سیستم امتیازدهی جدیدی نیز با عطف به ماسبق برای مسابقات در نظر گرفته‌شد که در آن تمامی نتایج برای تمام رانندگان واجد شرایط به‌طور خودکار در امتیازات لازم برای احراز صلاحیت جهت دریافت گواهینامه فوق‌العاده لحاظ می‌شد. این تغییرات در پی جدل‌هایی صورت گرفتند که پس از احراز صلاحیت ماکس فرستاپن برای دریافت گواهینامهٔ فوق‌العاده در سن ۱۶ سالگی فقط با حضور در یک فصل از مسابقات فرمول ۳ اروپا، پیرامون این موضوع شکل گرفته‌بودند.
پیش از آغاز فصل
لوئیز همیلتون برای دومین سال پیاپی تصمیم گرفت تا از امکان تعویض شمارهٔ خودروی خود به شمارهٔ ۱ استفاده نکند و به‌جای آن از شمارهٔ ۴۴، که شمارهٔ همیشگی او در دوران فعالیت حرفه‌ای بود، در مسابقات استفاده کند. این حق ویژه در پی دفاع از مقام قهرمانی جهان در اختیار او قرار گرفته‌بود. در ماه ژانویه، یک آزمون تایر پیش از فصل توسط شرکت پیرلی برای ارزیابی تایرهای مخصوص آب و هوای بارانی این شرکت، در پیست پل ریکارد در فرانسه برگزار شد. نخستین آزمون تیمی پیش از فصل یک ماه بعد در پیست کاتالونیا انجام گرفت. تیم فراری در سه روز از چهار روز آزمون‌ها به‌عنوان سریع‌ترین تیم شناخته‌شد. در تنها روزی که تیمی غیر از فراری موفق شد جایگاه سریع‌ترین تیم را کسب کند، نیکو هولکنبرگ در روز سوم در جدول‌های زمان‌گیری با تیم فورس ایندیا در جایگاه اول قرار گرفت. آزمون دوم، که باز هم در بارسلون انجام شد، از ۱ تا ۴ مارس برگزار شد. فراری موفق شد با استفاده از تایرهای اولتراسافت، که به تازگی معرفی شده‌بودند، بهترین زمان‌های کلی را به‌ثبت برساند؛ در حالی که مرسدس با طی مسافتی در حدود 5000 km بیشترین مسافت طی‌شده را به‌نام خود ثبت کند. در آزمون چهار روزهٔ دوم، تیم‌ها یک ویژگی پیشنهادی برای محافظت از سر راننده که با نام «هالو» شناخته می‌شد را نیز مورد بررسی قرار دادند.
راندهای گشایشی
این فصل با گراند پری استرالیا آغاز شد و شامل قالب جدید تعیین خط با سبک حذفی بود که به تازگی معرفی شده‌بود. تیم‌ها، رانندگان، هواداران و خبرگزاری‌ها به‌طور گسترده‌ای از این قالب انتقاد کردند؛ این انتقادها در نهایت به بازبینی قالب تعیین خط جدید پیش از آغاز مسابقهٔ بعدی منجر شدند. مسابقه با کسب جایگاه‌های اول و دوم توسط مرسدس، و کسب مقام اول توسط نیکو رزبرگ و قرار گرفتن همیلتون در جایگاه دوم پایان یافت. سباستین فتل نیز با تیم فراری در جایگاه سوم بر روی سکو رفت. هم‌تیمی او، کیمی رایکونن با تشخیص نقص فنی محتمل در سیستم توربوشارژر، در دور ۲۱ از مسابقه بازنشست شد. فرناندو آلونسو، که در در دور شانزدهم و در پیچ سوم در حال سبقت گرفتن از استبان گوتیرز با خودروی جدید هاس بود، با سرعت بالا با حفاظ‌های خارجی برخورد کرد و خودروی او پس از غلط خوردن، در کنار حفاظ‌ها واژگون شد. خودروی گوتیرز که تایر عقب آن صدمه دیده‌بود، در محوطهٔ شن متوقف شد و او به‌سرعت به سمت آلونسو رفت که خودش بدون کمک توانسته‌بود از کابین رانندهٔ خودروی خود خارج شود. با توجه به مقدار زیادی از قطعات برجای مانده از این تصادف، این مسابقه پرچم قرمز دریافت کرد و خودروهای دیگر متعاقباً به مسیر پیت هدایت شدند. رمون گروژان با خودروی دیگر تیم هاس در جایگاه ششم قرار گرفت و این تیم به نخستین تیمی تبدیل شد که پس از کسب امتیاز توسط تویوتا در فصل ، موفق می‌شد در اولین حضور خود در مسابقات در رده‌های امتیازی قرار گیرد.