cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نبرد ماراتون
پیش زمینه‌ها و علل نبرد (شورش در مستعمرات ایران)
اوج این سرکوب در نبرد لاده و در شهر میلتوس اتفاق افتاد که بعدها شرح محاصره غارت و قتل‌عام این شهر موضوع نمایشنامه‌ای حزن‌انگیز به نام سقوط میلتوس شد که در آمفی‌تئاترهای یونان به نمایش درمی‌آمد و سبب گریستن مردم می‌شد بعدها اکران این نمایشنامه توسط دولت آتن ممنوع شد و برگزار کنندگان آن محکوم به پرداخت جریمه نقدی گردیدند. بهره‌مندی پارسی‌ها و شکست‌های متوالی آریستاگوراس را ناامید کرد و سبب شد که دریابد غلبه بر شاه پارس و امپراتوری بزرگ او کار ساده‌ای نیست. اینچنین وی یاران خود را در مقابل پارسیان تنها گذاشت و به تراکیه گریخت.
اما پس از مدت کوتاهی در تراکیه بدست مردم محلی کشته شد. با قتل وی در سال ۴۹۴ پیش از میلاد شورش‌ها خاتمه یافت و بار دیگر مستعمرات هخامنشیان در آسیای صغیر به حالت اولیه بازگشت.
با شرکت کردن آتن و اریتره در شورش ایونیان و نقش آنان در برپایی شورش و تحریک ایونیان، علی‌رغم این واقعیت که اقدامات آنها در نهایت بی‌نتیجه بود، اریتره و به ویژه آتن دشمنی پایدار داریوش بزرگ را به دست آورده بودند، و او سوگند خورد که هر دو شهر را مجازات کند. پیروزی نیروی دریایی ایران در نبرد لاده (۴۹۴ پیش از میلاد) به‌طور کامل به شورش ایونی پایان داد و در سال ۴۹۳ پیش از میلاد، آخرین مقاومت‌ها توسط ناوگان ایرانی شکست خورد. داریوش از این شورش به عنوان فرصتی استفاده کرد تا مرز امپراتوری را به جزایر شرق اژه (سیکلادها) و پروپونتیس که قبلاً بخشی از تصرفات هخامنشیان نبوده گسترش دهد. آرام‌سازی ایونیا به پارسیان این امکان را داد تا برنامه‌های بعدی خود برای از بین بردن تهدیدات امپراتوری از یونان و مجازات آتن و اترریا را برنامه‌ریزی کنند.
در سال ۴۹۲ پیش از میلاد، پس از اینکه شورش ایونیان سرانجام درهم شکسته شد، داریوش نیرویی با فرماندهی دامادش، مردونیه را به یونان اعزام کرد. مردونیه تراکیه را دوباره تسلیم خود کرد و مقدونیه را به بخشی کاملاً تابع ایرانیان تبدیل کرد. آنها از اواخر قرن ششم پیش از میلاد خراجگزار پارس بودند، اما استقلال داخلی خود را حفظ کردند. چندی نگذشت که ناوگان او در اثر طوفانی سهمگین، که پایان زودرس کارزار را به وجود آورد، خرد شد. با این حال، در سال ۴۹۰ پیش از میلاد، به دنبال موفقیت‌های مبارزات قبلی، داریوش تصمیم گرفت یک ناوگان دریایی به سرپرستی برادرزاده‌اش آرتافرنه دوم (پسر ساتراپی که هیپیاس به نزد او فرار کرده بود) و داتیس، سردار مادی، به یونان اعزام کند. مردونیه در کارزار قبلی مجروح شده بود و مورد علاقه وی قرار نگرفته بود. این لشکرکشی برای ملحق نمودن جزایر سیکلاد به شاهنشاهی هخامنشی، مجازات ناکسوس (که در سال ۴۹۹ پیش از میلاد در برابر حمله ایرانیان مقاومت کرده بود) و سپس عزیمت به یونان برای اجبار اترریا و آتن برای تسلیم شدن در برابر داریوش یا نابودی آنان بود. پس از تسخیر جزایر یونانی در دریای اژه، از جمله حمله موفقیت‌آمیز به نکسوس، گروه ویژه ایرانی در اواسط تابستان از اوبه بیرون آمد. پارسیان سپس به شکست، تسخیر و سوزاندن اریتره اقدام کردند. آنها سپس به سمت جنوب و در سواحل آتیک حرکت کردند و در مسیر تکمیل هدف نهایی این کارزار یعنی مجازات آتن بودند.
تدارکات نبرد
پس از فرونشستن شورش‌ها و برگشت مستعمرات به حالت اول داریوش بزرگ به فراست از خطر یونانی‌ها آگاه شد و دریافت که اشتباه او از آنجا آغاز شده که به هنگام لشکر کشی قبلی به اروپا و گذشتن از بسفور به جای آنکه به چپ بتازد و به یونان قدم بگذارد به سوی راست رانده و بیهوده خود و لشکرش را در سرزمین سکاها سرگردان ساخته‌است. پادشاه در اندیشه شد که چگونه خطری که از جانب یونانی‌ها امپراتوری او را تهدید می‌کند مرتفع نماید. خبرهای رسیده حاکی از آن بود که علی‌رغم خاتمه شورش‌ها، آتنی‌ها کماکان به تحریک و آتش‌افروزی در مستعمرات ادامه می‌دهند و هم‌زمان در حال تقویت ناوگان دریایی خود هستند این بود که داریوش ابتدا تصمیم گرفت تا سفیرانی را به یونان اعزام و آن‌ها را به اطاعت از خود فراخواند از طرفی در همان حال جانب احتیاط را رها نکرده و برای تدارک یک جنگ مهم دستور ساخت کشتی‌های بزرگی را که قادر به حمل اسب و مهمات و آذوقه باشند صادر کرد.
سفرای داریوش بزرگ قدم به یونان گذارده و به همه دولت‌شهرها فرمان وی را ابلاغ کردند همان‌طور که دربار پارس پیش‌بینی می‌کرد در جو سنگین و وحشت ناشی از سرکوب‌گری‌های قبلی اکثر شهرهای یونان اروپائی به غیر از آتن و اسپارت سر تسلیم فرود آورده و مطیع شاه شدند.
اما آنچه سبب خشم مضاعف داریوش گردید و باعث شد تا عزم خود را برای لشکرکشی به یونان جزم نماید این بود که اسپارتی‌ها علی‌رغم قواعد دیپلماتیک مرسوم بین ملت‌ها سفرای داریوش را به چاهی انداخته و کشتند. آتنی‌ها وقتی از تسلیم شدن شهرهای دیگر و کار اسپارت‌ها مطلع شدند دریافتند که حمله داریوش قریب‌الوقوع خواهد بود.
پس بی‌درنگ خود را برای دفاع آماده و توسط دونده مشهور و تندرو، فیلیپ پید پیامی برای اسپارتی‌ها فرستاده و درخواست کمک فوری کردند.
اسپارتی‌ها در پاسخ پیغام فرستادند که به آنان کمک خواهند کرد، اما جشن‌های مذهبی خود را بهانه‌ای برای تأخیر دو هفته‌ای قرار دادند. از آن طرف داریوش بزرگ قشونی عظیم و مجهز بیاراست و فرماندهی آن را به داتیس سردار مادی و آرتافرنه دوم برادرزاده خود محول و آن‌ها را سوار بر ۶۰۰ کشتی ترایریم عازم یونان نمود. این لشکرکشی بزرگترین لشکرکشی دریایی است که تاریخ تا آنروز به خود دیده بود.
ناوگان ایران پس از ورود به شبه جزیره آتیک با راهنمائی هیپ پیائوس حاکم مخلوع آتن به دشت ماراتون رفته درآنجا اردو زدند تقریباً در همان موقع به آتنی‌ها خبر رسید که ایرانیان در ماراتن در حال پیاده شدن به ساحل هستند.
نبرد اصلی
آتنی‌ها که می‌دانستند در صورت حرکت پارسی‌ها به سوی آتن دیگر نمی‌توانند آن‌ها را متوقف نمایند با حدود ۹۰۰۰ نفر هوپلیت (پیاده‌نظام سنگین اسلحه) و تعدادی نیروهای سبک به سوی ماراتون شتافتند. به زودی اهالی شهر پلاته هم به آتنی‌ها پیوسته و در مقابل پارسیها صف کشیدند.
فرماندهی آتنی‌ها را در این نبرد کاللی ماک به عهده داشت و ده سردار دیگر تحت فرماندهی او بودند که شجاع‌ترین و با تجربه‌ترین آن‌ها میلتیادس نام داشت. علی‌رغم آنکه دو طرف آماده نبرد بودند اما ایرانیان دریافته بودند که آتنی‌ها از ترس شکست و انهدام شهرشان برای جنگ در تردید هستند به همین دلیل مدام نبرد را به تأخیر می‌انداختند تا بتوانند با استفاده از نفاق درونی آتینها شهر را تصرف کنند.
میلتیادس این طرح جنگی ایرانیان را حدس زد به کاللی ماک اصرار نمود که بلافاصله فرمان حمله را صادر نماید. پس از تشکیل یک شورای جنگی پرشور «کاللی ماک» به پشتیبانی از طرح جسورانهمیلتیادس رأی داد و فرمان جنگ را صادر نمود. بلافاصله نیروهای آتنی و اهالی پلاته در فاصله هشت استاد(۱۴۷۲ متر) و به روایتی یک مایل از سپاه ایران آرایش رزمی گرفتند. در این آرایش تاکتیکی، آتنی‌ها در جناح راست و اهالی پلاته در جناح چپ مستقر گردیدند «میلتیادس» جبهه یونانی‌ها را طوری گسترش داد که جناحین نیروهای متکی به دو رودخانه کوچکی شد که به دریا جریان داشتند.
این کار موجب گردید که مرکز آتنی‌ها ضعیف (۱۲ ردیف سرباز در عمق) و در مقابل سوار نظام ایران ضعیف و آسیب‌پذیر شد. اما میلتیادس جناحین نیروهایش را با ۱۶ ردیف آرایش داد.
یکای اختیاری
یکای اختیاری  یا  یکای نامعلوم  در علم و فناوری یکای اندازه‌گیری‌ای است که برای نمایش مقدار ماده، شدت (فیزیک)  یا کمیت‌های دیگر نسبت به یک اندازه‌گیری مرجع کاربرد دارد. ) اندازه‌گیری مرجع معمولاً توسط آزمایشگاه‌های محلی یا دستگاه‌های اندازه‌گیری تعریف می‌گردد در نتیجه  امکان مقایسه یک واحد از این یکا با موارد دیگر امکان‌پذیر نیست و باید جزئیات و شرط‌های تعریف شده مورد بررسی قرار گیرند به همین دلیل گاهی آن را به عنوان یکای نامعلوم نیز در نظر می‌گیرند. این یکا برای مقایسه مواردی که در شرایط مشابه تعریف شده‌اند کاربرد دارد. از آنجایی که این یکا نسبیت بین اندازه گرفته شده و مقدار مبدأ را بیان می‌کند می‌توان آن را کمیت بدون بعد در نظر گرفت. معمولا از این یکا در علوم فیزیولوژی برا ی نمایش  غلظت مولار و  طیف‌سنجی برای بیان شدت طیف نور کاربرد دارد. زمانی که یکای مبدأ با دقت اندازه‌گیری شود و مورد قبول جوامع علمی بین‌المللی قرار گیرد می‌توان از آن به عنوان یکای عمومی استفاده کرد به عنوان مثال یکای بین‌المللی دبل‌یواو  یکی از این موارد هست.
نبرد ماراتون
نبرد اصلی
البته این شیوه نبرد را یونانی‌ها عمداً بکار بردند چرا که می‌دانستند علاوه بر اینکه پارسیها در تیراندازی با کمان بسیار تبحر دارند و اگر بخواهند آهسته پیشروی کنند هدف آماج تیرهای آنان قرار خواهند گرفت در صورت حرکت سواره نظام ارتش ایران دیگر قلب میدان تسخیر شده و شکست حتمی است. همین که سربازان آتنی مقابل ایرانیان رسیدند جنگی سخت و خونین آغاز شد. در ابتدای جنگ ایرانیان به سهولت مرکز سپاه یونانی‌ها را شکافته به عقب راندند، زیرا در قلب لشکر ایران همیشه سربازان گارد جاویدان حضور داشت که از نظر اسلحه و آموزش نظامی قوی بوده و در نبردها به سرعت قلب دشمن را می‌شکافتند و پیش می‌رفتند اما نقطه ضعف سپاه ایران در نبردها جناحین آن بود که از نیروهای غیر پارسی که غالباً سربازان کارآزموده‌ای نبودند تشکیل می‌شد بدین ترتیب جاویدانها مجبور بودند زیاد پیش روی نکنند زیرا احتمال می‌دادند که جناحین سپاه نتواند همپای آن‌ها پیش بیایند و آن‌ها در قلب سپاه دشمن تنها مانده توسط جناحین دشمن محاصره و قتل‌عام شوند. اما در این حین فالانژهای سنگین اسلحه یونانی در دو طرف راست و چپ، جناحین نیروهای ایران را به عقب راندند.
با غلبه یونانی‌ها از دو طرف، مرکز سپاه ایران نیز مجبور به عقب‌نشینی شد و پارسیها رو به دریا شروع به فرار کردند. یونانی‌ها، نیروهای ایران را تا ساحل تعقیب نمودند ولی نتوانستند از سوار شدن آنان بر کشتی جلوگیری نمایند بدین ترتیب پارسی‌ها سوار به کشتی‌ها به سمت دریا روان شده و سعی کردند خود را به آتن که اکنون بدون محافظ بود برسانند. اما این طرح آن‌ها نیز بدون نتیجه ماند چرا که یونانی‌ها با شتاب خود را به شهر رساندند.
پس از این واقعه داتیس سردار سپاه ایران باقی‌مانده نیروهای خود را به آسیا بازگرداند. این جنگ چنان‌که یونانی‌ها نوشته‌اند سایه به نام ایران در تاریخ افکند چه پارسی‌ها تا این زمان هرجا می‌رفتند فاتح بیرون می‌آمدند و تنها نام مادی ها یا پارسی ها، یونانیان را دچار وحشت می‌کرد ولی در این نبرد برای اولین بار، سپاه ایران شکست خورد.
تعداد سپاهیان دو طرف
اگرچه معتبرترین روایت در مورد نبرد ماراتون از هرودوت منقول است اما وی دربارهٔ عدهٔ سپاهیان دو طرف ساکت است ولی کرنلیوس نپوس پیاده‌نظام ایران را ۲۰۰ هزار و سواره نظام را ۱۰ هزار نوشته و همین‌طور ژوستن عدهٔ کل نفرات سپاه ایران را ۶۰۰ هزار نفر ذکر کرده‌است. در مورد تلفات هرودوت تلفات ایران را ۶ هزار و یونانی‌ها را ۱۹۶ تن نوشته همین‌طور ژوستن تلفات ایران را ۲۰۰ هزار تن نوشته‌است. گروندی عده سپاه ایران را در کل ۴۰ هزار و من رو ۲۵ هزار پیاده و ۱هزار سوار نوشته‌است.
واقعیت نبرد ماراتون
نبرد ماراتون صرفنظر از اغراق و حماسه سرایی‌های هرودوت و کوچک انگاریهای ایرانی‌ها واقعیتی بوده که زمانی حقیقتاً رخ داده‌است. کسی که تاریخ مخاصمات طولانی ایران و یونان را از زمان رانده شدن اسپارتی‌ها از دربار کوروش بزرگ تا حمله اسکندر مطالعه کرده باشد به راحتی درخواهد یافت که نمی‌توان لشکرکشی داریوش بزرگ به یونان را تنها یک اعزام ساده نیرو برای گوشمالی آتنی‌ها قلمداد نمود و داریوش را که در کیاست و سیاست جزء بزرگترین پادشاهان تاریخ است آنقدر بی‌عقل و کینه‌توز دانست که برای یک شبیخون ساده آتنی‌ها ۶۰۰ هزار سپاهی به آنسوی دریاها اعزام کند.
حقیقت مطلب این است که مخاصمه ایران و یونان در آن زمان هم به شکل مخاصمات کنونی شرق و غرب بر سر سیادت و برتری بر منابع و ثروت وجود داشته و طبیعتاً هر طرف که می‌توانسته برتری خود را بر منطقه ژئوپلتیک بالکان، دریاهای مدیترانه و اژه و کانونهای جمعیتی اطراف آن تثبیت نماید متعاقب آن می‌توانسته، تجارت پر سود کل منطقه را شامل تجارت مصر، تجارت غله بین دو دریای اژه و مدیترانه، معادن نقره یونان و مقدونیه و تجارت چوب جنگل‌های بالکان در دست داشته باشد. این حقیقتی بود که داریوش خیلی خوب درک کرده بود و مدت‌ها قبل از نبرد ماراتون یک کشتی شناسائی با راهنمائی پزشک یونانی دربارش (دموکدس) برای تحقیق در مورد یونان و جزایر آن اعزام کرده بود. او می‌دانست چه پتانسیل عظیمی در یونان وجود دارد و در صورتی که مهار نشود به راحتی طومار مشرق زمین را در هم خواهد پیچید. کابوسی که خیلی ساده در نبرد گرانیک نبرد ایسوس و گوگمل تعبیر شد. به همین علت داریوش ابتدا به بهانه سرکوب سکاهای بیابانگرد به مقدونیه و شمال یونان لشکر کشید تا ارتباط این کشور را با اروپا قطع کند.
قطعاً وی پادشاهی نبود که صرفاً برای سرکوب مشتی غارتگر سپاه عظیم خود را از بسفور عبور داده و تا رود دانوب بتازد. وی پس از فراغت از این کار به سراغ مصر و شمال آفریقا رفت و آن مناطق را نیز با خود همراه کرد. اصلاحات سیاسی اقتصادی فراوان داریوش در منطقه شهرهای ساحلی و جزایر دریای اژه و مدیترانه همگی بیانگر این مطلب است که داریوش واقعاً به یونانی‌ها اهمیت می‌داده و کسانی که لشکرکشی وی را به یونان صرفاً یک اقدام ساده تلافی جویانه قلمداد می‌کنند یا از تاریخ قبل و بعد از ماراتون بی‌اطلاع هستند یا احساسات ناسیونالیستی خود را بر واقعیت‌ها ارجح می‌دانند.
اگرچه برخی از تاریخ نگاران مغرب زمین حتی مورخان معاصر نیز در شرح ماراتون اغراق نموده‌اند اما براستی ماراتون نقطه عطفی در تاریخ و واقعه بسیار پراهمیت در تاریخ مخاصمات غرب و شرق است. چرا که همان‌طور که وقایع بعدی نشان می‌دهد پس از داریوش فرزندش خشایارشا نیز همان کار پدر را پی می‌گیرد و به یونان لشکر می‌کشد. شاهان بعدی هخامنشی نیز بارها با موضوع یونان درگیر می‌شوند و تا پایان عمر این سلسله از آن فراغت نمی‌یابند.
اما روش آن‌ها در در دهه‌های بعد تغییر می‌کند و به جای لشکرکشیهای مستقیم و اعزام نیرو ترجیح می‌دهند تا از طریق سیاست و اعمال نفوذ و خریدن نخبگان، این کشور را به زانو درآورند. اوج این درگیری‌ها در زمان جنگ‌های داخلی یونان موسوم به جنگ پلوپونزی تجلی می‌یابد. جنگ‌هایی که با دخالتها و آتش‌افروزی‌های ایران شروع می‌شود و قریب ۲۸ سال یونان را در آتش برادرکشی گرفتار و تمدن درخشان آن را در زیر خاکستر خود مدفون کردند.
اما با ظهور اسکندر به ناگاه شعله‌های رو به زوال این تمدن از زیر خاکستر جنگ‌های داخلی زبانه می‌کشد و کل قلمروی شاهنشاهی را تا قصرهای تخت جمشید همه چیز را در خود می‌سوزاند و این کابوس داریوش را محقق می‌نماید. بررسی نبرد ماراتون به تنهائی نمی‌تواند بیانگر حقایق مکتوم مخاصمات غرب و شرق باشد این تراژدی بزرگ و ادامه داریست که از جنگ تروا تا نبرد گالیپولی ادامه داشته و هم‌اکنون نیز جلوه هائی از ماراتون همه روزه در اطراف ما در حال روی دادن است.اما در باب اغراق‌های هرودوت و دیگر مورخان، باید گفت که نوشته‌های این نویسندگان در عصر خود تحت تأثیر ادبیات خاص یونان کلاسیک با حماسه سرایی و اغراق و غلو همراه است کسانی که علاقه‌مند این ادبیات هستند خوب می‌دانند که ادبیات یونان کلاسیک نظیر ایلیاد و ادیسه هومر یا نسب نامه خدایان هزیود و دیگر آثار آن مشحون از این‌گونه اغراق‌ها و قهرمان پردازیها و آمد و شد خدایان و دیگر وجوهات آن است.
دامنه تأثیر این ادبیات نظیر حماسه انه‌اید ویرژیل حماسه سرای رومی تا قرن‌ها در اروپا باقی می‌ماند. این که هرودوت در شرح ماراتون دچار اغراق یا دروغ پردازی شده قصد تحریف یا تغییر واقعیت‌ها را نداشته او تنها از سبک ادبی که می‌دانسته پیروی کرده تا بتواند نوشته‌های خود را در جامعه ستایشگر حماسه آن روزگار موجه جلوه دهد.نتیجه ماراتون علی‌رغم همه شبهات و ایرادها اگر شکست تلقی نگردد قطعاً ناکامی سپاه پارس را به همراه داشته اما نه به وجهی که هرودوت نوشته و امروز ملاک قضاوت است. چرا که اگر پارسیها همانند نبرد قبلی یعنی محاصره ارتریا پیروز شده بودند قطعاً آتن هم مثل ارتریا سقوط می‌کرد و دیگر دلیلی برای لشکرکشی‌های بعدی وجود نداشت.
دوی ماراتون
در ابتدا با شورش ایونیایی‌ها و پیروزی ایرانیان در نبرد لید داریوش به فکر تصرف یونان افتاد و در سال ۴۹۰ پیش از میلاد با فرستادن ناوگان دریایی به فرماندهی داتیس و آرتافرنس (پسر آرتافرنس) به کیکلادس و عبور از دریای اژه برای رسیدن به این منطقه و سرکوب آتنی‌ها و اریتی‌ها نیروهای ایرانی در میان تابستان به ایوبا و سپس با موفقیت به اژه رسیدند و در این زمان تصمیم ایرانیان بر تسخیر ایرته بود و سپس ناوگان دریایی ایران راهی آتیکا -شهری کوچک در نزدیک ماراتون- شد و در این میان نیروهای آتنی به همراهی تعدادی از پلاتایی‌ها خود را به ماراتون رساندند، و موفق به مسدود کردن دو خروجی شهر و بن‌بست نیروهای ایرانی به مدت پنج روز شدند و پیشتر نیز آتنی‌ها به دلایلی نامعلوم تصمیم به نبرد با ایرانیان گرفتند و با وجود برتری شمار نیروهای ایرانی در این نبرد، هپلیت های یونانی برتری خود نسبت به پیاده‌نظام ارتش ایران را به نمایش گذاشتند.
در خصوص ریشه مسابقه دوی ماراتن، هرودت، مورخ مشهور یونانی می‌گوید: بعد شکست ایران در منطقه ماراتن در مقابل سپاه آتن، Philippides جنگجوی یونانی با تجهیزات کامل نظامی توانست مسافت ۴۲ کیلومتری دشت ماراتن تا آتن را دویده و خبر شکست ایرانیان را به آتنی‌ها بدهد. او پس از رسیدن به آتن و رساندن خبر «ما پیروز شدیم»، بر زمین می‌افتد و جان می‌سپارد. این روایت حماسی در واقع علیه ایرانیان و برای تحقیر ایرانیان توسط هردوت نگاشته شده و مسابقه مشهور دوی ماراتن برای یادبود شکست ایرانیان در برابر غرب، بنا گذاشته شده‌است.دوی ماراتن
کاخا کالادزه
کاخا کالادزه (زاده ۲۷ فوریه ۱۹۷۸)یک سیاستمدار اهل گرجستان و شهردار کنونی شهر تفلیس پایتخت گرجستان است. او پیشتر یک بازیکن فوتبال حرفه ای نیز بوده‌است.
زندگی‌نامه
کالادزه متولد شهر کوچک سامتردیا در گرجستان است. او از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ در پست مدافع چپ در باشگاه‌های آث میلان و جنوا بازی می‌کرد. کاخا کالادزه در سال ۲۰۱۲ از دنیای فوتبال خداحافظی کرد و در اکتبر همین سال به نمایندگی از حزب گرجستان دموکراتیک عضو ائتلاف پیروز «رؤیای گرجی» به پارلمان راه یافت و به عنوان وزیر توسعه منطقه‌ای در دولت انتخاب شد.
گازپروم بانک
گازپروم بانک شرکت خدمات مالی و بانکداری روسی است، که هم‌اکنون به‌عنوان سومین بانک بزرگ در فدراسیون روسیه، شناخته می‌شود. فعالیت‌های این بانک بر ارائه خدمات بانکداری خرد، بانکداری شرکتی، مدیریت دارایی و بانکداری سرمایه‌گذاری متمرکز است.
بانک گازپروم در سال ۱۹۹۰ به‌عنوان بازوی ارائه خدمات مالی و بانکداری شرکت گازپروم راه‌اندازی شد و اکنون دارای شبکه‌ای از ۲۶۰ شعبه بانک و ۴۳ دفتر خدماتی در کشورهای روسیه، بلاروس، اوکراین، سوئیس، مغولستان، هند و جمهوری خلق چین می‌باشد.
جایزه شید
جایزه شید یک جایزه مستقل و تخصصی عکاسی است که هر سال به یک عکاس در حوزه عکاسی مستند اجتماعی اعطا می‌شود. این جایزه یکی از جوایز معتبر عکاسی در ایران است که از سال ۲۰۱۰ برگزار می‌شود. از دوره پنجم این جایزه، یک شورای سیاست‌گذاری بر فعالیت‌های جایزه عکس شید و پروژه‌های جنبی آن نظارت می‌کند. شید به معنای نور و روشنایی است. هر ساله جایزه شید با دعوت از عکاسان مستند اجتماعی، از آن‌ها می‌خواهد تا مجموعه عکس‌های خود را برای رقابت در این جایزه ارسال کنند. هیاتی از عکاسان شناخته شده ایرانی و خارجی آثار دریافتی را داوری می‌کنند و نهایتاً تنها یک عکاس به عنوان برنده جایزه معرفی می‌شود. جایزه نقدی نفر برنده تنها یک سکه بهار آزادی است که از دور اول جایزه شید ثابت مانده‌است. علاوه بر جایزه نقدی، نفر برنده تندیس شید را نیز دریافت می‌کند.
دوره اول
دوره اول این جایزه در سال ۲۰۱۰ برگزار شد. روشن نوروزی بنیان‌گذار و دبیر نخستین دوره جایزه عکس شید بود و اد کاشی، کامران جبرئیلی، جهانگیر رزمی، کاوه کاظمی و پیمان هوشمندزاده هیئت داوران نخستین دوره جایزه را تشکیل می‌داد. نخستین دوره جایزه عکس شید، تنها دوره‌ای بود که عکاسان می‌توانستند مجموعه عکس‌های مستند اجتماعی از خارج از ایران را هم به جایزه ارسال کنند. مراسم اختتامیه هم‌زمان با جشن نخستین سالگرد تأسیس سایت عکس آنلاین در تالار ایوان شمس تهران برگزار شد و با رای هیئت داوران، نخستین جایزه عکس شید به بهروز مهری، عکاس خبرگزاری فرانسه به خاطر مجموعه عکس‌هایش از پاکستان اعطا شد. در نخستین دوره جایزه شید با همکاری آسایشگاه معلولین و سالمندان کهریزک، مسابقه عکاسی «زیر آسمان کهریزک» میان مددجویان این آسایشگاه برگزار شد و در مراسم پایانی، جوایز برگزیدگان این مسابقه نیز اعطا شد. علاوه بر این در مراسم اختتامیه از مهدی منعم به پاس انتشار کتاب عکس «قربانیان جنگ ۱»، تورج ربانی و عمید راشدی به پاس تولید فیلم مستند «عکس ناتمام: بهمن جلالی» و مریم زندی به پاس حمایت‌هایش از جامعه عکاسی ایران با اعطای نشان عکس آنلاین تجلیل شد.
گازپروم بانک
شعبه مرکزی بانک گازپروم در شهر مسکو قرار دارد. الکسی میلر (مدیر عامل کنونی گازپروم) ریاست هیئت مدیره این بانک را در اختیار دارد.
جایزه شید
دوره دوم
در دوره دوم برگزاری جایزه عکس شید، هیئت پنج نفره داوران به پیشنهاد دبیر جایزه، پیمان هوشمندزاده انتخاب گردیدند. داوران این دوره از جشنواره شهیدالعلم، منوچهر دقتی، کاوه کاظمی، محسن راستانی و حسین فاطمی بودند و در نهایت جایزهٔ این دوره به خاطر دو مجموعهٔ «باغ انگوری» و «عروسک کوکی» به تهمینه منزوی رسید. همچنین در دومین دوره جایزه شید، ۷ عکاس زیر ۳۰ سال از جانب هیئت داوران به عنوان استعدادهای جوان عکاسی مستند اجتماعی ایران معرفی شدند. در این دوره، نمایشگاهی از مجموعه عکس‌های برگزیده در خانه هنرمندان ایران برپا شد و در مراسم اختتامیه نیز از اسماعیل عباسی به پاس ترجمه کتاب فتوژورنالیسم، کتایون ده‌چمنی به پاس ایجاد گالری شماره شش، انجمن عکاسان خانه تئاتر به پاس تأمین هزینه‌های درمان مجید بهرامی بازیگر مبتلا به سرطان و کافه مانیا به پاس برپایی نمایشگاه‌های عکاسی مستند اجتماعی با اعطای نشان عکس آنلاین تجلیل شد.
دوره سوم
سومین دوه این جایزه به دبیری نیوشا توکلیان و با حضور پاتریک ویتی، آلفرد یعقوب‌زاده، محسن شاندیز، بهروز مهری و عباس کوثری در ترکیب هیئت داوران برگزار شد. سومین جایزه شید به خاطر مجموعه عکس «بابا اسید ریخت» دربارهٔ سمیه مهری و دخترش که قربانی اسیدپاشی شده بودند به ابوالفضل نسائی رسید. پس از برگزیده شدن این مجموعه در جایزه شید، مجله تایم این مجموعه عکس را منتشر کرد. نمایشگاه آثار برگزیده این دوره در گالری محسن برگزار شد. همچنین در مراسم اختتامیه که در خانه هنرمندان ایران برپا شد، از آژانس عکس جام به پاس تداوم مستقل و حرفه‌ای در عرصه عکاسی مستند اجتماعی، سولماز حدادیان به پاس ترجمه کتاب «عکاسی زیر آتش» و سیف‌اله صمدیان به پاس ۲۰ سالگی مجله تصویر و ۱۰ سالگی جشن تصویر سال با اعطای نشان عکس آنلاین تقدیر شد.
دوره چهارم
در دوره چهارم برگزاری جایزه عکس شید، مهدی قاسمی به‌عنوان دبیر این دوره فعالیت کرد و استفانی سینکلر، منوچهر دقتی، محمود کلاری، نیوشا توکلیان و علی آقاربیع هیئت داوران چهارمین دوره جایزه شید را تشکیل دادند. در نهایت عبدالله حیدری با مجموعهٔ «بچه‌های مدرسه شین‌آباد» به عنوان برگزیده جایزه شید معرفی شد. در این دوره، نمایشگاهی از مجموعه عکس‌های برگزیده در گالری محسن برپا شد و دو نشان سایت «عکس آنلاین» برای جریان‌سازی تأثیرگذار در حوزه عکاسی، به علی‌اکبر شیرژیان به خاطر تألیف کتاب «عکاسی مستند» و رعنا جوادی، همسر بهمن جلالی، به خاطر انتشار نشریه تخصصی «عکسنامه» اعطا کرد.
دوره پنجم
در دوره پنجم جایزه شید یک شورای سیاست‌گذاری متشکل از بهروز مهری، پیمان هوشمندزاده و روشن نوروزی انتخاب داوران را بر عهده داشتند و بنا شد تا 5 داور ایرانی پنجمین دوره این جایزه را داوری کنند. هیات داوران این دوره به شرح زیر اعلام شدند: پیمان هوشمندزاده، مهران مهاجر، مهدی وثوق نیا، آرش خاموشی و جلال شمس آذران.
نمایشگاه آثار برگزیده پنجمین دوره جایزه شید در گالری ممیز خانه هنرمندان ایران برگزار شد و در حالی که هیئت داوران آن، هیچ مجموعه‌ای را به‌عنوان برنده تندیس «شید» معرفی نکرد، به پایان رسید.
در مراسم اختتامیه این دوره نادر داوودی اجرای مراسم را برعهده داشت و رضا کولغانی، مجید سالاری و آرش رییسی اجرای موسیقی را برعهده داشتند.
باشگاه فوتبال بیتار اورشلیم
باشگاه فوتبال بیتار اورشلیم یک باشگاه فوتبال در اورشلیم، اسرائیل است.
جنجال‌ها
هواداران بیتار به رفتارهای خشونت‌آمیز و گرایش‌های ضد عرب و ضد مسلمانان معروف هستند. باشگاه بیتار اورشلیم سنتی بر پایه عدم خرید بازیکنِ مسلمان (به غیر از رده جوانان) دارد.
باشگاه زردپوش اسراییلی، جنجال جدیدی راه انداخته است. در روزهای پیش از انتقال سفارت آمریکا از تل‌آویو به اورشلیم، مدیران باشگاه بیتار برای سپاسگزاری از دونالد ترامپ می‌خواستند نام باشگاه را به "بیتار ترامپ اورشلیم" تغییر دهند. این اقدام حتی در میان طرفداران راست افراطی باشگاه هم خیلی مورد استقبال قرار نگرفته است و آن را عجولانه خواندند.
در سال ۲۰۲۰ (میلادی) پس از آنکه حمد بن خلیفه آل نهیان ٪۵۰ سهام این باشگاه را خرید، گروهی نزدیک به ۱۰۰ نفر از هواداران باشگاه بیتار اورشلیم به جلسه تمرین این تیم حمله و آن را متوقف کردند. آنها همچنین با اسپری رنگ، روی دیوارهای ورزشگاه دیوارنگاری‌های توهین‌‌آمیز نقاشی می‌کردند.
در سال ۲۰۱۹ (میلادی) موشه هوگگ، صاحب باشگاه برای جلو‌گیری از رفتاری‌های نژادپرستانه، تهدید به اقدام‌های قانونی پرهزینه علیه هواداران نژادپرست کرد.
کلکت
کُلکَت، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان گلوگاه در استان مازندران ایران.
جمعیت
این روستا در دهستان توسکاچشمه قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۹ نفر (۱۱خانوار) بوده‌است. مردم کلکت از قومیت طبری هستند که ریشه آن به قوم تپوری می‌رسد. مردم کلکت به زبان طبری (مازندرانی) سخن میگویند. سکنه بومی گلوگاه خود را تات می‌نامند و زبان خود را زبان تاتی می‌نامند. به گفته محققین تات در زبان اهالی مازندران به معنی بومی، روستایی و یکجانشین می‌باشد و منظور از تات همان قوم طبری است و منظور از زبان تاتی همان زبان طبری می‌باشد.
تشه (رومانی)
شهر تشه در شهرستان ستو مره در کشور رومانی واقع شده‌است. جمعیت این شهر ۱۰٬۱۸۸ نفر است.
اخراج آذری‌ها از ارمنستان
اخراج آذری‌ها از ارمنستان به عنوان یک مهاجرت اجباری و پاکسازی قومی در قرن ۲۰اُم صورت گرفت. در طول قرن ۲۰اُم، در چندین درگیری‌های ارمنستان و جمهوری آذربایجان، صدهزار نفر آذربایجانی‌ها با توسل به زور مهاجرت داده شدند و بسیاری از آن‌ها کشته و مجروح شدند. اخراج از سال ۱۹۸۸ تا حدی به عنوان پاسخ به اخراج ارامنه از جمهوری آذربایجان قید گردید.
علل و اهداف اخراج و پاکسازی‌های قومی
بیانیه علل و اهداف اخراج و پاکسازی‌های قومی در جلسه‌ای به‌طور منظم در مجمع پارلمانی شورای اروپا در سال ۲۰۰۶ که توسط چند تن از نمایندگان جمهوری آذربایجان، ایتالیا، فرانسه، اوکراین، ترکیه، رومانی امضا شده بود، هدف از پاکسازی قومی آذربایجانی‌ها در ارمنستان را ایجاد ارمنستان بزرگ بیان کرده بودند.
پاکسازی قومی در آغاز قرن ۲۰اُم
به عنوان نتیجه یک جنگ قومی میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان در آغاز قرن ۲۰اُم، و همچنین سیاست‌های هماهنگ‌سازی ملی گرایان ارمنستان و جمهوری آذربایجان افرادی زیادی به خاطر پاکسازی قومی از بخش‌های قابل توجهی از جمعیت ارمنستان و جمهوری آذربایجان رانده شدند. اخراج و تبعید آذری‌ها از اواسط سال ۱۹۱۸، توسط نیروهای شبه نظامی ارمنی که نقش مهمی در تخریب شهرک‌های مسلمان در پاکسازی‌های قومی در استان سیونیک تحت رهبری آندرانیک اوزانیان داشتند، شروع شد. با فرمان بریتانیا، به دلیل اهداف سیاسی به آندرانیک جهت گسترش فعالیت‌های خود را تا قره باغ اجازه نداد. آندرانیک ۳۰،۰۰۰ نفر ارمنی را از ناحیه آناتولی شرقی و عمدتاً از دو استان موش و استان بتلیس جایگزین آذربایجانی‌ها کرد. بخشی از پناهندگان ارمنی از ترکیه آورده شده در زنگوار باقی ماند، در حالی که ارمنی‌های بسیاری در ایروان و استان وایوتس‌جور جایی که مسلمانان را جهت همگن‌سازی قومی ارمنی از آنجا رانده و طرد کرده بودند، جای داده شدند. با توجه به داده‌های آماری از مجموعه قوم شناخت قفقاز از آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی، شهرک‌های مسلمانان از ارمنستان توسط فدراسیون انقلابی ارمنی در جهت سیاست" پاکسازی کشور از غیر خودی " مسلمانان را مورد هدف قرار داده بود. پس با جمع‌آوری داده‌ها: "در سال ۱۸۹۷، ۶۳،۶۰۰ هزار ارامنه (۴۶،۲٪)، ۷۱،۲۰۰ هزار آذربایجانی (۵۱،۷ درصد)، ۱،۸۰۰ هزار کرد(۱،۳٪) از ۱۳۷،۹۰۰ هزار نفر جمعیت اقوام استان سیونیک بودند. اما با توجه به سرشماری کشاورزی در سال ۱۹۲۲ میلادی؛ از ۶۳،۵ هزار نفر نفوس استان سیونیک حدود ۵۹،۹ هزار نفر را ارامنه (۸۹،۵ درصد)، ۶،۵ هزار آذربایجانی (۱۰،۲ درصد)، ۰،۲ هزار روس (۰،۳٪) بوده‌است."
به گفته مورخ آمریکایی فیروز کاظم‌زاده به استناد مورخ ارمنی بوریان در دولت داشناک ارمنستان از ۱۹۱۸-۱۹۲۰، برای اخراج جمعیت مسلمان، تشنج و توقیف اموال تأسیس شده بود. و همچنین فیروز کاظم‌زاده مدعی ست نابودی مسلمانان در سرزمین‌های، که تحت کنترل ترکیه، بعد از اشغال آن توسط ارتش ارمنستان اتفاق افتاده بود. در حالی که تانر آکجام در مورد این قتل عام که آن‌ها اغراق‌آمیز یا حتی ساختگی می‌باشد، را مدعی ست.
اخراج آذربایجانی‌ها از جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی
قرن بیستم، برای آذربایجانی‌های ارمنستان دوره مهاجرت به حاشیه راندن، تبعیض و جرم اغلب اجباری بود که منجر به تغییرات قابل توجهی در ترکیب قومی این کشور شد، آذربایجانی‌ها حتی تا آغاز جنگ قره‌باغ نیز بزرگترین اقلیت ارمنستان بودند. در سال ۱۹۰۵-۱۹۰۷ استانداری ایروان عرصه درگیری بین ارامنه و آذربایجانی‌ها را متوجه دولت روسیه کرده‌بود که در جریان انقلاب روسیه در ۱۹۰۵ باعث تحریک ملت شده‌بود.
پس از سال ۱۹۱۸ جنگ بر سر مسائل مرز مشترک جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی و جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی از سر گرفته‌شد و جنگ همراه با هجوم پناهندگان ارمنی که منجر به قتل‌عام گسترده مسلمانان در ارمنستان گردید. آندرانیک اوزانیان و روبن ترمیناسیان در تخریب شهرک‌های مسلمانان و طرح همگن‌سازی قومی برنامه‌ریزی شده‌ای با مخلوط‌سازی جمعیت را از طریق پناهندگان ارمنی ترکیه از سر گرفتند. پس از آن جمعیت آذربایجانی‌ها کمتر شد، با توجه به همه این اخراج‌ها اتحاد جماهیر شوروی در سرشماری سال ۱۹۲۶ جمعیت آذربایجانی‌ها را تنها ۷۸،۲۲۸ اعلام کرده‌بود که در ارمنستان زندگی می‌کردند و شامل ۸٫۸ درصد از جمعیت کل این کشور در آن دوران می‌شد. پس از فروکش کردن درگیری‌ها جمعیت‌شان تا ۱۳۱،۰۰۰ نفر نیز فزونی یافت. در سال ۱۹۴۷، گریگور آرتینف دبیر اول حزب کمونیست ارمنستان، موفق به متقاعد کردن شورای وزیران اتحاد جماهیر شوروی به صدور فرمان توسط استالین تحت عنوان اقدامات برنامه‌ریزی شده برای کوچ مجدد کارگران آذربایجانی ارمنستان به جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی شد.
بر اساس این حکم، آذربایجانی‌ها بین سال‌های ۱۹۴۸-۱۹۵۱ توسط برخی منابع به جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی نفی بلد شدند. تا راه برای ورود ارمنی‌های خارج از کشور باز شود که در طول چهار سال ۱۰۰،۰۰۰، آذربایجانی از جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی تبعید شدند. طوری‌که جمعیت آنان در سال ۱۹۵۹ به ۱۰۷۷۴۸ تقلیل یافت. و در سال ۱۹۷۹، آذربایجانی‌ها ۱۶۰۸۴۱ نفر و ۵٫۳٪ از جمعیت کل ارمنستان را تشکیل می‌دادند. جمعیت آذربایجانی‌های شهر ایروان، که زمانی اکثریت جمعیت را در سال‌های ۱۹۵۹ و قبل از آن تشکیل می‌دادند، در سال ۱۹۸۹ به ۰٫۷٪ به ۰٫۱٪ کاهش یافت.
گمینا سوومنگکی
گمینا سوومنگکی یک گمینا در لهستان است که در شهرستان کراکوف واقع شده‌است. گمینا سوومنگکی ۱۱۱٫۳۸ کیلومتر مربع مساحت و ۱۳٬۵۸۹ نفر جمعیت دارد.
اخراج آذری‌ها از ارمنستان
نتایج پاک‌سازی قومی
در نتیجه پاکسازی قومی به سال ۱۹۸۸، باعث شد آخرین مرحله همگن‌سازی در جمهوری ارمنستان انجام شود. در نهایت جمعیت ارمنیان به ۹۸٪ از کل جمعیت ارمنستان رسید. مسئولیت این حوادث بر ناسیونالیستهای ارمنی و نیز دولت جمهوری تحمیل شد، بازماندگان جمعیت آذری‌ها در سال ۱۹۹۱ از ارمنستان رانده شدند. بنا بر گزارش کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان، جمعیت مردم آذری، که بزرگترین اقلیت قومی در ارمنستان تا سال ۱۹۸۸ بودند، با کمک مقامات محلی پس از قتل عام ارمنیان در سومگاییت و باکو رانده شد. امروزه ارمنستان تنها کشور در بین جمهوری‌های سابق اتحاد جماهیر شوروی می‌باشد که جمعیتی بالغ بر ۹۷٫۹٪ از اقوام ارمنی دارد. برآوردهای کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان جمعیت آذری‌ها در ارمنستان را تنها بیش از ۳۰ نفر برآورد می‌کند. که اکثریت آنان در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و از اعضای خانواده‌های مخلوط (معمولاً زنان آذری با مردان ارمنی ازدواج کرده‌اند). تغییرات در مشخصات فردی، تغییر نام شهرک‌ها و شهرها در قلمرو جمهوری سوسیالیستی ارمنستان شوروی همراه شد. در مجموع نام بیش از ۶۰۰ منطقه در SSR ارمنستان از سال ۱۹۲۴ به ۱۹۸۸ تغییر یافت. الباقی موارد تغییر نام ترکی به ارمنی که در یافتن نام جدید به طول انجامیده بود در سال ۲۰۰۶ به بعد نام ۲۱ شهرک نیز عوض شدند. سهم آذری‌ها از تنوع فرهنگی ارمنستان به مانند فرهنگ عاشیق دچار خسارات زیادی شد. که در نهایت فرهنگ آذری از این کشور ناپدید گشت.
تغییرات ساختار جمعیتی در ایروان
در سال ۱۸۹۷، در شهر ایروان ۲۹،۰۰۶ نفر سکونت داشتند، که ۱۲،۵۲۳ از آن‌ها ارامنه، ۱۲،۳۵۹ نفر را آذربایجانی‌ها تشکیل می‌دادند. با توجه به سرشماری امپراتوری روسیه در سال ۱۸۹۷، آذربایجانی‌ها (تاتارها) تا ۱۲،۰۰۰ نفر (۴۱٪) از ۲۹،۰۰۰ نفر جمعیت ایروان را شامل می‌شدند. با این حال، در دوره پاکسازی‌های قومی سیستماتیک در طول سال‌های بسیار و مهاجرت ارامنه از ایران و امپراتوری عثمانی، پایتخت ارمنستان با جمعیت فراوان ارمنی روبرو شد. با توجه به سرشماری سال ۱۹۵۹، ارامنه تا ۹۶ درصد از جمعیت کشور و در سال ۱۹۸۹ بیش از ۹۶،۵ درصد را شامل می‌شدند. و آذربایجانی‌ها تنها ۰،۱ درصد از جمعیت ایروان در سال ۱۹۸۹ تشکیل می‌دادند. تغییرات جمعیتی اجباری در ایروان با کمک ناسیونالیست‌های ارمنی از حزب "فدراسیون انقلابی ارمنی" اجرا شد. آن‌ها جمعیت ایروان به نفع ارامنه با تهدید و ارعاب مسلمانان محلی تغییر دادند. به عنوان نتیجه یک پاکسازی قومی، نه تنها آذربایجانی‌ها از ایروان دور رانده شدند، بلکه مسجد آذربایجانی‌ها در ایروان نیز نابود شد.
چشم رع
چشم رع موجودی در اساطیر مصر باستان است که همتای زنانهٔ خدای خورشید، رع است. او با نیرویی خشونت‌آمیز دشمنان خود را مقهور خویش می‌سازد. چشم در راستای قدرت رع و برابر با «قرص خورشید» است؛ اما به صورت مستقل از آن عمل می‌کند. این ویژگی‌های چشم رع می‌تواند برای طیف گسترده‌ای از الهه‌های مصر از جمله حاثور، سِخمِت، باستِت، وادجـِت و موت در نظر گرفته شود. الهه چشم به عنوان مادر، خواهر، همسر و دختر خدای خورشید است. او با رع در چرخهٔ زایشش، که موجب تولد او در سپیده‌دم شد، شریک بوده‌است. خشونت چشم از رع در برابر شورش‌های دشمنان او — که حکومتش را تهدید می‌کنند — محافظت می‌کند. این جنبهٔ خطرناکِ الههٔ چشم اغلب به صورت یک ماده شیر یا اورائوس یا مار کبرا — که نماد حفاظت و اقتدار سلطنتی است — نشان داده می‌شود. چشم رع شبیه به چشم حورس است، که متعلق به یک خدای حورس بوده و مفاهیم مشابهی از آن را نشان می‌دهد. اثرات فاجعه‌آمیزِ از کنترل خارج شدن این قدرتِ قهریه و تلاش دیگر خدایان و الهگان، مایه‌ای برجسته و مکرر در اساطیر مصر هستند.
چشم رع در بسیاری از قسمت‌های دین مصریان باستان، از جمله در میان فرقه‌های متعلق به الهه‌هایی با قدرت برابر با او، حضور داشت. قدرت رشد و زندگی‌بخشی او در معابد جشن گرفته می‌شد و از جنبهٔ خطرناکش برای حفاظت از فرعون، مکان‌های مقدس و مردم عادی و خانه‌هاشان استفاده می‌شد.
خورشید
مصریان اغلب به خورشید و ماه، به عنوان «چشم»های خدایانِ شاخص می‌نگریستند. به‌طور مثال، چشم راست خدای حورس برابر با خورشید و چشم چپش برابر با ماه در نظر گرفته می‌شد. گاهی نیز مصریان چشم قَمَری را «چشم حورس»، با مفهومی پیچیده، اسطوره‌ای و نمادین، و چشم شمسی را «چشم رع» می‌نامیدند؛ رع خدای برجستهٔ خورشید در آیین مصریان باستان بود. اما در مصر، اعتقاداتِ بسیار متنوع و اصطلاحات و مفاهیمِ سیالی وجود داشت، چنان‌که گاه خورشید را هم «چشم حورس» تعبیر می‌کردند.
قرص زرد یا قرمز رنگ خورشید، نمادی از چشم رع در هنر مصری بود. به دلیل اهمیت خورشید در دین مصریان، این نماد از شایع‌ترین نمادهای مذهبی در هنر مصر است. اگرچه مصرشناسان معمولاً این علامت را «قرص خورشید» می‌نامند، اما شکل محدّب آن در مجسمه‌های نقش برجسته به شکل یک کُره است. این علامت اغلب به صورت کره‌ای در بالای سر خدایانِ مرتبط با خورشید از جمله رع — به عنوان نشانی از این ارتباط — قرار داده شده‌است. قرص حتی گاهی به شکلِ فیزیکیِ رع تصویر شده‌است. گاه نیز خدای خورشید در اشکال مختلفی درون قرص به تصویر کشیده شده و در آن محصور است. مصریان اغلب حرکت خورشید در آسمان را به شکل حرکت یک قایق کرجی در آب تشبیه می‌کردند که رع و خدایان نزدیک به او را حمل می‌کند؛ این موضوع می‌تواند بعدها موجب برابر دانستن کرجی با قرص خورشید یا دلیل کشیدن کرجی درون قرص شده باشد. در متون مصری اغلب قرص را به عنوان «دختر» رع خوانده‌اند.
به عنوان خورشید، چشم رع یک منبع گرما و نور است و در ارتباط با آتش و شعله‌های آن است. این ارتباط از سرخ‌فام بودنِ نور خورشید هنگام طلوع آفتاب و ستارهٔ صبح اقتباس شده‌است.
زایش و خلقت
چشم‌های خدایان مصر اگرچه جنبه‌ای از قدرت خدایان بودند، ولی گاهی اوقات خود نقش فعالی در اساطیر به عهده می‌گرفتند که احتمالاً ریشه در کلمهٔ «چشم» در زبان مصری کهن دارد؛ jrt به معنی «چشم» مشابه و هم‌آوای واژهٔ «انجام دادن» یا «عمل» نیز بوده‌است. وجود پسوند مونث -t در jrt ممکن است توضیح دهد که چرا چشم‌های برخی اسطوره‌ها به عنوان شخصیت مستقل یک زن در نظر گرفته شده‌است. به‌طور خاص، چشم رع در جریان ایجاد خدای خورشید عمیقاً درگیر بوده‌است.
در اساطیر مصر، طلوع خورشید در هر صبحگاه را به تولد رع تشبیه می‌کنند و در واقع، آن را یادآور اتفاقاتِ منجر به ایجاد هستی می‌دانند. رع از بدن یک الهه که نشان‌دهندهٔ آسمان است — معمولاً نوت — پدید آمد. توصیفات از طلوع خورشید، اغلب رع را به عنوان یک کودکِ مُحاط در قرص خورشید نشان داده‌اند. در این زمینه مصرشناس، لانا تروی، معتقد است که قرص هم ممکن است نشان‌دهندهٔ رحمی که از آن، رع متولد شده، باشد و هم می‌تواند جفت در هنگام زایش او باشد؛ لذا چشم رع می‌تواند به صورت یک الهه تصور شود، که با توجه به آنچه تروی گفته‌است، هم نقش مادر (رحم) را داراست و هم مانند خواهر (جفت) اوست. گاه نیز گفته شده خدای خورشید هر شامگاه در بدن الههٔ آسمان وارد شده و او را آبستن کرده تا برای تولد مجددش در طلوع بعدی آماده گردد. در چنین حالتی، چشم در جایگاه رحم مادر و رع در جایگاه کودک است و در عین حال چشم نقش همسر رع بالغ را نیز دارد. همچنین رع بالغ نقش پدر را در طلوع بعدی خورشید خواهد داشت. چشم در نتیجه، همتایی زنانه برای قدرتِ خلق در شخصیت مردانهٔ رع است، و بخشی از دیدگاهِ گسترده‌ترِ مصریان در بیان خلقت و رستاخیز و استعاره‌ای از تولید مثل جنسی است. رع دخترش، چشم، را رشد می‌دهد، در حالی که خودْ پسر اوست و این چرخه، مداوم تکرار می‌گردد.
یک افسانه در مورد چشم از اشارات متون تابوت در دورهٔ پادشاهی میانه (حدود ۲۰۵۵–۱۶۵۰ سال پیش از میلاد) شناسایی شده و توضیحات کامل‌تر آن در پاپیروس برمنر-رایند از دوره متأخر (۶۶۴–۳۳۲ پیش از میلاد) آمده، که روابط نزدیک چشم با رع و آتوم را نشان می‌دهد و به توانایی او برای مستقل عمل کردن اشاره می‌کند. اسطورهٔ چشم پیش از خلقت جهان و زمانی که خورشید خلق شود — یا رع و آتوم در کار باشند — به تنهایی وجود داشته‌است. شو و تفنوت، فرزندان این خدای خالق، به سوی آب‌های نو — که از دید مصریان قبل از خلقت وجود داشته — می‌روند و رع برای یافتن آنان چشم خود را روانه می‌کند. چشم به دنبال شو و تِفنوت می‌گردد ولی متوجه می‌شود که خالق، چشم جدیدی را آفریده و به جای او نشانده‌است. خدای خالق با بخشیدن جایگاه والاتری بر روی پیشانی خود، او را آرام و راضی می‌کند که این چشم روی پیشانی در قالب اورائوس درآمده و به نظر می‌رسد نماد کبرا — که اغلب در هنر مصری، به ویژه در تاج سلطنتی، حضور دارد — نشانی از آن است. برابر کردن چشم با اورائوس و قرارگیری نقش چشم بر روی تاج، در تاج‌های رع، فرعون و آن‌ها که با رع مرتبط هستند، اعمال می‌شد. پس از بازگشت شو و تفنوت، خدای خالق اشک ریخت ولی خود نمی‌دانست که این اشک از خوشحالیِ بازگشتِ فرزندانش است یا از ناراحتی خشمِ چشم؛ این اشک‌ها منجر به ظهور اولین انسان شد. در گونهٔ دیگری از این داستان، چشم اشک می‌ریزد و بدین شکل او جَدّ بشریت می‌شود.
اشک چشم رع بخشی از ارتباط کلی چشم و گریه است. علاوه بر این، چشم در اینجا می‌تواند با ستارهٔ صبحگاهی و شباهنگ در ارتباط باشد. هر تابستان با شروع سال نو در گاهشماری مصری، با کنار روزیِ شباهنگ قبل از غروب آفتاب، ستاره به بالای افق می‌رود که خود منادی شروع فصل طغیان رود نیل و سیراب و بارور شدن زمین‌های کشاورزی در مصر است؛ بنابراین چشم رع به بالا می‌رود و اشکی می‌بارد که باروری را به تمامی مصر می‌آورد.
خشونت و حفاظت
چشم رع همچنین می‌تواند نشانگر جنبهٔ قدرتِ مخربِ رع نیز باشد: گرمای خورشید که در مصر می‌تواند بسیار سخت و سوزان باشد، گاه توسط مصریان باستان به شلیک پیکانی از سوی خداوند برای نابود کردن ستمکاران، تشبیه شده‌است. اورائوس نمادی منطقی برای این قدرت خطرناک به‌شمار می‌رود. در آثار هنری، غالباً قرص خورشید همراه با یک یا دو اورائیِ مارپیچ در اطراف آن است. اورائوسِ شمسی نشان‌دهندهٔ چشم به عنوان یک نیروی دهشتناک است که گرداگرد خدای خورشید را فرا گرفته و از او، با شعله‌های آتشی که همچون سَمّ کبرا گسیل می‌گردند، در برابر دشمنانش محافظت می‌کند. گاهی چهار اورائی، کرجی رع را در خود محاط می‌کنند. مجموعاً آن‌ها را «حاثور و چهار صورتش» می‌خوانند و نشان‌دهندهٔ خشونت چشم در تمامی جهات هستند.
خوان آرمون
خوان آرمون (Juan Arremón; February 8, 1899 – 1899:02:08, June 15, 1979) بازیکن فوتبال اهل اروگوئه بود.
چشم رع
خشونت و حفاظت
دشمنان رع نیروهای هرج و مرج هستند که ماعت، نظم کیهانی که رع ایجاد کرده‌است، را تهدید می‌کنند. دشمنان، افرادی هستند که به گسترش بی‌نظمی دامن می‌زنند و قدرتی کیهانی دارند؛ مانند آپـِپ که تجسمی از هرج و مرج است و رع، همراه با دیگر خدایانِ حاضر در کرجی، هر شب با او می‌جنگند. نحسی زل زدن آپپ، خود یک سلاح قوی در برابر رع است و چشم رع یکی از چند قدرتی است که می‌توانند به مقابله با آن بشتابند. برخی از تعابیر نامشخص در متون تابوت به این مطلب اشاره می‌کنند که تصور می‌شده آپپ قادر به مجروح کردن یا سرقتِ چشم رع از استادش در طول مبارزه است. در متون دیگری از کمک قدرتِ آتشینِ چشم به آپپ برای تخریب و بی‌نظمی اشاره شده‌است. چشم‌نظر یا بلاگردان، عملکردِ چشم رع و دیگر چشم‌های مشابه آن را دارد و اعتقاد به دفع شر توسط آن وجود دارد.
خوان آرمون
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال پنیارول اشاره کرد.
چشم رع
خشونت و حفاظت
پرخاشگریِ چشم حتی ممکن است دامن‌گیر خدایان دیگر — که بر خلاف آپپ شرور نیستند — نیز شود؛ شواهدی که در اوایل متون تشییع جنازه آمده، نشان می‌دهد که هنگام سپیده‌دم، رع دیگر خدایان را می‌بلعد و این خدایان به ستارگانی که در صبحگاه محو می‌شوند، تعبیر شده‌اند. با انجام این کار، او قدرت خدایان دیگر را جذب می‌کند و در نتیجه شور و نشاط خود را بازمی‌یابد و شب هنگام دوباره آنان را تف می‌کند. گفته شده چشم رع در این عمل با رع همدستی کرده و به ذبح خدایان می‌پردازد تا رع آنان را ببلعد. نور سرخ‌رنگ سحر تعبیری از خون به‌راه‌افتاده از این کشتار است.
در اسطوره‌ای به نام نابودی بشریت که در کتاب آسمانی گاو در دورهٔ پادشاهی جدید (در حدود ۱۵۵۰–۱۰۷۰ پیش از میلاد) نوشته شده، رع از چشم به عنوان یک سلاح استفاده می‌کند تا در برابر انسان که علیه اقتدار او شوریده بایستد. او چشم — یا همان حاثور، با خشونتی که به صورت ماده شیری از الههٔ سخمت ظهور یافته — را به قتل‌عام آن‌ها می‌فرستد. اما پس از اولین روز کشتار، رع تصمیم می‌گیرد برای جلوگیری از کشتن همهٔ بشریت، او را بازگرداند. او فرمان می‌دهد آبجو رنگ قرمز گیرد و بر روی زمین ریخته شود. الههٔ چشم نوشیدنی آبجو را به اشتباه به جای خون می‌نوشد و از سرخوشیِ آن بدون توجه به قربانیان دیگر، نزد رع بازمی‌گردد؛ لذا او از طریق مستی، به شکل بی‌ضرری بازگشته است. نادین گویلهو معتقد است که بیداد چشم اشاره به گرما و بیماری‌های گستردهٔ مصر و به‌طور خاص به روز کبیسهٔ قبل از سال جدید دارد که به عنوان بداقبالی شناخته می‌شدند. قرمزی آبجو ممکن است در اشاره به قرمزی گِل‌ولای باقی‌مانده از طغیان نیل باشد، که مصریان عقیده داشتند وجود آن برای پایان یافتن بداقبالی لازم است.
هنگامی که چشم شمسی، طبیعتِ خشن خود را نشان دهد، کنترل آن حتی برای استادش سخت خواهد بود. در اسطورهٔ «الهه‌های دور» بن‌مایه‌ای از ناراحتی چشم نسبت به رع وجود دارد، که موجب می‌شود او از رع دور شود. در برخی از نسخه‌ها این خشم در اثر جایگزینی چشم دیگری توسط رع، هنگام جستجو برای یافتن پسران او بود، ولی در نسخه‌های دیگر، شورش چشم پس از تکامل هستی رخ می‌دهد. دیمیتری مکس و کریستین فاوارد-مکس این حوادث را واکنش چشم به فریب خوردنش توسط رع پس از کشتار بشریت تفسیر کرده‌اند. در حالی که کارولین گریو-براون آن را به عنوان بُعدی پیچیده از افسانه‌های کتاب آسمانی گاو می‌پندارد. با رفتن چشم، رع آسیب‌پذیر می‌شود و در برابر دشمنان خود از بخش زیادی از قدرتش بی‌بهره می‌ماند. غیاب چشم و تضعیف خورشید ممکن است داستانی اساطیری در اشاره به خورشید گرفتگی باشد. علاوه بر این ممکن است بخشی از یک بن‌مایهٔ بزرگ‌تر در اسطوره‌های مصر باشد که در آن یک چشمِ خدا از دست می‌رود و او با الههٔ دیگری آن را جایگزین می‌کند. این بن‌مایه برای چشم حورس نیز به‌کار برده می‌شود که در افسانهٔ ازیریس پاره‌پاره شده و باید بازگردانده شود یا شفا یابد تا حورس قدرت از دست رفته‌اش را بازیابد.
در این بین، چشم در سرزمین‌های دور — همچون نوبه، لیبی یا پونت — سرگردان می‌شود. او به شکل یک گربه‌سان درمی‌آید که مانند نیروهای هرج و مرج، خطرناک و غیرقابل کنترل است. به منظور برقراری نظم، یکی از خدایان برای بازگرداندنش روانه می‌شود. در یکی از نسخه‌های شناخته‌شده، اشارات پراکنده‌ای به خدای جنگجو اَنحور در جستجوی چشم شده — که شکلی از الههٔ مِحیت را به خود گرفته — از مهارت‌های خود مثل یک شکارچی استفاده می‌کند. در داستانی دیگر شو در جستجوی تفنوت است؛ در اینجا چشم به عنوان خدایی مستقل نشان داده می‌شود. همچنین احتمال دارد تحوت که اغلب به عنوان یک رسول و میانجی در میان خدایان مصریان بوده، به دنبال چشم رفته باشد و نقش خود را در بازگشتِ چشم رع به همان شکل که در افسانهٔ ازیریس برای چشم حورس انجام داده، ایفا کند. در پاپیروس‌های دوره متأخر لقب «اسطوره چشم خورشید»، برای متقاعد کردن چشم رع به بازگشت از طریق ترکیبی از سخنرانی‌ها، ترفندها و داستان‌های سرگرم‌کننده، به تحوت اهدا شده‌است. تلاش‌های او همواره موفق نبوده؛ در یک جا الهه از سخنان تحوت بسیار خشمگین شده و از یک گربه‌سان خوش‌خیم تبدیل به ماده شیری آتشین‌کام بدل می‌شود که تحوت را از جای می‌پراند.
زمانی که الهه متقاعد شد که بازگردد، او را برای بازگشت به مصر همراهی می‌کنند. بازگشت او نشانهٔ آغاز آب‌گیری نیل و سال جدید است. بدین طریق الههٔ چشم یک بار دیگر نزد خدای خورشید، یا در برخی از نسخه‌های این داستان نزد خدایی که موجب بازگشت او شده، خواهد رفت و همسری او را خواهد کرد. محیت همسر آنحور شده، تفنوت با شو برابر است و همسر تحوت گاه به نِحمِتاوی — الهه‌ای کوچک به شکل آرام شدهٔ چشم — است. در بسیاری از موارد، الههٔ چشم و همسرش یک فرزند الهی می‌آفرینند که خدای خورشید بعدی خواهد شد. تغییر حالت الهه از شکل خصومت‌آمیزش به گونهٔ صلح‌آمیز یک گام کلیدی در تجدید خدای خورشید و پادشاهی‌ای است که او نمایندهٔ آن است.
ماهیت دوگانهٔ الههٔ چشم از منظر گریوز-براون نشانگر «دیدگاه مصریان بر طبیعت دوگانهٔ زنان، شامل هر دو احساس شدید خشم و عشق است.» این همان نظر دربارهٔ زنانگی است که در متونِ توصیفِ ویژگی‌های زنان در آموزش آنخششونگ آمده‌است، که می‌گوید زمانی که یک مرد می‌تواند همسرش را خوشحال نگه دارد، او همچون یک گربه است و زمانی که نتواند چنین کند، مانند یک ماده شیر می‌شود.
ارتباط با دیگر الهه‌ها
به‌طور کلی شخصیت چشم رع بخش مهمی از مفاهیمِ حاملگیِ زن در الوهیت مصر را تشکیل داده و گاه چشم برابر با الههٔ بسیار برجسته‌ای مانند حاثور یا آن گونه که در کتیبه‌ای آمده، برابر با ماده شیری مبهم به نام مِستجِت قرار گرفته‌است.
مصریان بسیاری از خدایان مرتبط با خورشید را در قالب گربه‌ایان در نظر گرفته‌اند و خدایان ماده‌شیر همچون سخمت، منحیت و تفنوت را برابر با چشم تعبیر کرده‌اند. باستت به شکلی به تصویر کشیده شد که هر دو حالت گربه و شیر از آن درک گردد و این دوگانگی شمایل او می‌تواند نشان‌دهندهٔ دو جنبهٔ مسالمت‌آمیز و خشونت‌آمیز چشم باشد. یکی دیگر از الهه‌های چشم خورشیدی موت، همسر خدای آمون، از همراهان رع، بود. موت در ابتدا به نام چشم رع، در دورهٔ اواخر پادشاهی جدید، نامیده می‌شد و جنبه‌های شخصیتی او که مرتبط با چشم بود، به‌طور فزاینده‌ای در طول زمان رشد کرد و برجسته شد. موت بیش از اندازه به هر دو فرم شیر و گربه شباهت دارد.
به همین ترتیب، الهه‌های کبرا اغلب نمایندگانی از چشم هستند. در میان چنین الهه‌هایی، وادجت یک خدای قیمومتی از مصر سفلی بود که ارتباط تنگاتنگی با تاج سلطنتی و حفاظت از پادشاه داشت. از دیگر خدایان چشم‌گونهٔ مرتبط با الههٔ کبرا، الههٔ باروری رنه‌نوتت، الههٔ شعبده‌بازی وِرِت‌هِکائو و الههٔ محافظ دفینه‌ها در شهر تبای به نام مرت‌سکر بودند.
خدایانِ در ارتباط با چشم، محدود به اشکال گربه و مار نبودند. شکل غالب حاثور در میان حیوانات، یک گاو است که دارای ارتباط تنگاتنگی با الههٔ چشم مِحِت‌وِرِت است. نِخبِت نیز یک کرکس بود که با وادجت، چشم و تاج مصر مربوط است. بسیاری از الهه‌های چشم به نظر می‌رسد به‌طور عمده در قالب انسان بودند از جمله نیث، که گاهی اوقات خدای جنگاوری و گاهی اوقات مادر خدای خورشید است و ساتِت و آنوکت که مرتبط با آبشارهای نیل و طغیان این رود بودند. از دیگر الهه‌های مشابه، سوثیس، خدای ستارهٔ هم‌نامی، و میت، تجسم نظم کیهانی که دختر رع هم نامیده شده، بوده‌اند. حتی ایزیس که معمولاً به جای رع همراه اُزیریس بوده، یا عشتروت که یک خدای باروری و جنگ در سرزمین کنعان بوده‌است، گاهی با چشم خورشیدی برابر دانسته شدند.
غالباً دو الههٔ مرتبط به چشم با هم ظاهر می‌شوند و هر یک به نمایندگی از یکی از جنبه‌های دوگانهٔ چشم ایفای نقش می‌کنند. در کنار هم قرار دادن این خدایان اغلب برای ارائه نقش‌های زایش و خشمِ شخصیت چشم است که گاهی اوقات حاثور و سخمت آن را ایفا کرده‌اند. وادجت و نخبت می‌توانند برای نشان دادن مصر علیا و سفلی با تاج قرمز و سفید نقش گیرند. به‌طور مشابهی موت، که توسط فرقه‌های شهر تِبای پرستیده می‌شد، گاهی اوقات به عنوان نماینده مصر علیا همتای سخمت بود، که در ممفیس در مصر سفلی، پرستش می‌شده‌است.
پرستش
چشم رع در بسیاری از قسمت‌های دین مصریان وارد شده و اسطورهٔ او با بسیاری از الهه‌ها آمیخته شده‌است و آن‌ها را با نام چشم می‌شناسند.
پرواز چشم و بازگشتش به مصر یکی از ویژگی‌های مشترکِ مراسم‌های دوران بطلمیوسی و رومی (۳۰۵ قبل از میلاد – ۳۹۰ پس از میلاد) بوده‌است، وقتی سال جدید فرامی‌رسید و رود نیل طغیان می‌کرد، مردم مصر بازگشت چشم از دورهٔ سرگردانیش در سرزمین‌های خارجی را جشن می‌گرفتند. معابد مصریان که در امتداد رودخانهٔ نیل ساخته شده‌اند، حاوی تصاویری از شادی حیوانات و کوتوله‌ها به خاطر ورود الهه هستند. دانشمندان نمی‌دانند که چگونه این اسطوره توسعه یافته و آداب و تشریفات در زمانه‌های قدیم‌تر چگونه بوده‌است. یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌ها، بازگشت موت به معبد خود در تِبای است که هر ساله جشن گرفته می‌شد و این مربوط به اوایل دورهٔ پادشاهی جدید است. در معبدی متعلق به مونت در مدامود جشنواره‌ای از اواخر پادشاهی میانه بوده که شاید بازگشت همسر مونت، رائت‌تاوی، را پاس می‌داشته که می‌توان این اسطوره را برابر حاثور و چشم رع دانست. بازگشت این الههٔ چشم، در قالب باروری و حاصلخیزی، شرایط را برای ازدواج مجددش با مونت و تولد فرزند اساطیری‌شان، که شکلی از حورس بود، مهیا می‌کرد. جشن سال جدید و بازگشت الهه به خانه‌اش در این معبد با نوشیدن و رقص همراه بود، که همتای وضع سرمستی الهه پس از بازگشتش بوده‌است. در شهرهای دیگر دو الهه به عنوان جنبه‌های متخاصم و صلح‌آمیز چشم پرستش می‌شدند؛ مانند آیـِت و نِهم‌ِتاوی در هراکلئوپولیس یا ساتت و آنوکِت در اسوان.
در یک آیین دیگر معابد، فرعون یک بازی تشریفاتی به افتخار الههٔ چشم، به شکل حاثور، سخمت یا تفنوت شرکت می‌کرد که طی این بازی، او توپی به عنوان نمادِ چشمِ آپپ را با چماقی ساخته‌شده از نوعی چوب — که گفته می‌شد حالت ارتجاعی دارد — می‌زد. این مراسم نبرد چشم رع با بزرگترین دشمنش را در قالب یک بازی نشان می‌دهد. مفهوم چشم خورشیدی به عنوان مادر، همسر و دختر خدا با ایدئولوژی سلطنتی درهم‌آمیخت. فراعنه در نقش رع و همسران‌شان در ارتباط با چشم و الهه‌های برابر با آن در نظر گرفته می‌شدند. قرص خورشید و اورائیِ به‌کاررفته در پوشش سر همسران فراعنه در دورهٔ پادشاهی نو، بازتاب‌دهندهٔ این ارتباط است. این زنانِ روحانی به عنوان «همسران» تشریفاتیِ خاصِ خدایان در طول دورهٔ میانی سوم (حدود ۱۰۵۹–۶۵۳ پیش از میلاد) شناخته می‌شدند، مانند «همسر خدای آمون» که روابط مشابهی با خدایانی که بدان‌ها خدمت کرده، داشت. آمنهوتپ سوم حتی یک معبد در سده‌اینگا برای ملکه تیه به عنوان جلوه‌ای از چشم رع اختصاص داد که همتای معبد خود آمنهوتپ در نزدیکی سولب است.
شکل ظاهری چشم نیز در مراسم مذهبی و نمادگرایی به عنوان عامل حفاظت مطرح شده‌است. اورائی در پوشش سر سلطنتی و الهی به نقش الهه‌های چشم به عنوان محافظان خدایان و پادشاه‌هان اشاره دارد. به شکل مشابه، اورائی در بالای حرم و سایر سازه‌های مقدس دیده می‌شود و به صورت نمادین از آن‌ها در برابر قدرت‌های خصمانه محافظت می‌کند. بسیاری از آیین‌های معبد به الهه‌های چشم مربوط هستند تا از معبد یا حاکم مقدس دفاع کنند. اغلب، متون مربوط به چنین آیینی به‌طور خاص شامل مجموعه‌ای از چهار اورائی دفاعی هستند. این اورائی‌ها گاهی در قالب‌های مختلفی از الهه‌های مرتبط با چشم شناسایی می‌شوند، اما آن‌ها همچنین می‌توانند به عنوان نشانی از «حاثور چهار چهره» شناخته شوند، که وظیفهٔ حفاظت از کرجی خورشید را داشته و به مکان‌های خاصی در زمین گسترش یافته‌است.