cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
استان آرخانگای
استان آرخانگای (به لاتین: Arkhangai Province) یکی از استان‌های مغولستاناست.
خصوصیات
استان آرخانگای ۵۵٬۳۱۳٫۸۲ کیلومترمربع مساحت و ۸۴٬۵۸۴ نفر جمعیت دارد و ۳٬۵۲۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.
کارلو گالتی
کارلو گالتی ممکن است نام یکی از افراد زیر باشد:
چینلیا
چینلیا نام یک سرده از تیره ماوسونیایان است.
ژرژ اسپشر
ژرژ اسپشر (Georges Speicher; June 8, 1907 – 1907:06:08, January 24, 1978) دوچرخه‌سوار اهل فرانسه بود.
وی در مسابقات کشوری و بین‌المللی در مجموع برندهٔ ۱ مدال طلا شده‌است.
امیلیو زاپیکو
امیلیو رودریگز زاپیکو (Emilio Rodríguez Zapico؛ زادهٔ در لئون، کاستیا و لئون، درگذشتهٔ  در هوت، کاستیا-لامانچا) رانندهٔ مسابقات اتومبیل‌رانی اهل اسپانیا بود که در فصل  در مجموع در یک گراند پری از مسابقات جهانی فرمول یک شرکت کرد، اما موفق به کسب هیچ امتیازی نشد.
زاپیکو در ۶ اوت ۱۹۹۶ بر اثر حادثهٔ سقوط هواپیما در هوت، کاستیا-لامانچا درگذشت.
شهرستان السوده
ناحیهٔ السوده یک ناحیه در یمن است که در استان عمران واقع شده‌است.
ناحیهٔ السوده ۳۲٬۱۶۹ نفر جمعیت دارد.
ارزن باتلاقی آمریکایی
ارزن باتلاقی آمریکایی، چمن پایابی آمریکایی نام یک گونه از سرده ارزن باتلاقی است. این گونه در سال‌های اخیر به صورت علف هرز به ایران وارد شده است.
کول‌تپه ۲
کول تپه ۲ مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش مرکزی، دهستان کله بوز شرقی، ۱/۵ کیلومتری جنوب روستای اکرم‌آباد واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
رومئو پلیسیاری
رومئو پلیسیاری (Romeu Pellicciari; March 26, 1911 – 1911:3:26, July 15, 1971) بازیکن فوتبال اهل برزیل بود.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال فلومیننزه، باشگاه فوتبال کورینتیانس، و باشگاه فوتبال پالمیراس اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال برزیل بازی کرده‌است.
جباب حمد (سوریه)
جَباب حَمد دهکده ای در استان حمص و شرق شهر حمص است. بر پایه آمارهای سال ۲۰۰۴ جمعیت این دهکده ۳۷۸ نفر است.
میما، توکوشیما
34.05°N, 134.16667°W میما در استان توکوشیما در کشور ژاپن واقع شده‌است که دارای جمعیت ۳۳٬۵۲۰ نفر و مساحت ۳۶۷٫۳۸ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت ۹۱٫۲  نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ  به عنوان شهر شناخته شد.
پیوند به بیرون
http://www.city.mima.lg.jp/
فرد راینهارد دالمایر
فرد راینهارد دالمایر استاد فلسفه و علوم سیاسی دانشگاه نتردام است. او از دانشگاه مونیخ دکترای حقوق و از دانشگاه دوک دکترای علوم سیاسی دارد.
هلیچ ۳۸۲۳۸
سیارک ۳۸۲۳۸ سی و هشت هزار و دویست و سی و هشتمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۹ کشف شد.
خرونووک
خرونووک یک روستا در لهستان است که در گمینا اورونگسکو واقع شده‌است.
فرودگاه بلا کولا
فرودگاه بلا کولا یک فرودگاه خصوصی با کد یاتا QBC است که یک باند فرود آسفالت دارد و طول باند آن ۱۲۸۰ متر است. این فرودگاه در کشور کانادا قرار دارد و در ارتفاع ۳۶ متری از سطح دریا واقع شده‌است.
عبدالحسین اعتبار
عبدالحسین اعتبار (۱۲۹۰ بروجرد – ۱۳۷۷) از کارگزاران اقتصادی و قانونگذاران دوره پهلوی بود.
زندگی‌نامه
پدرش سید احمد اعتبار (اعتبارالدوله) که از مالکان ثروتمند بروجرد بود و در اواخر دوره قاجار به نمایندگی این شهرستان در مجلس شورای ملی انتخاب شد، او را برای تحصیل راهی اروپا کرد. عبدالحسین پس از تحصیل در رشته‌های اقتصاد و مهندسی راه و ساختمان به ایران بازگشت و مشغول به کارهای دولتی شد. چندی در وزارت دارایی دارای مقامات مختلف بود تا به مقام مدیرکلی رسید.
در سال ۱۳۲۲ که پدرش وزیر کشاورزی شد، برای پر کردن کرسی او در مجلس در انتخابات مجلس شورای ملی شرکت کرد و به نمایندگی بروجرد انتخاب شد (دوره چهاردهم). در دوره بعد نیز کرسی خود را حفظ کرد.
اعتبار پس از نمایندگی مجلس، رئیس بانک رهنی ایران شد. در سال ۱۳۳۸ در کابینهٔ دکتر منوچهر اقبال مقام وزارت بازرگانی گرفت و در دولت بعدی که جعفر شریف‌امامی تشکیل داد به وزارت پست و تلگراف و تلفن رسید. او در دوران بازنشستگی با دختر شاپور بختیار ازدواج کرد و در ۱۳۷۷ در خارج از کشور درگذشت.
میماساکا، اوکایاما
میماساکا در استان اوکایاما در کشور ژاپن واقع شده‌است که دارای جمعیت ۳۱٬۵۵۰ نفر و مساحت ۴۲۹٫۱۹ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت ۷۳٫۵  نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ  به عنوان شهر شناخته شد.
علاءالدین الشافعی
علاءالدین الشافعی (Alaa El-Din El-Shafei؛ زادهٔ May 18, 1950) بازیکن واترپلو اهل مصر بود.
دیپلوروس
دیپلوروس نام یک سرده از تیره ماوسونیایان است.
میماساکا، اوکایاما
پیوند به بیرون
http://www.city.mimasaka.lg.jp/
شهرستان ثلا
ناحیهٔ ثلا یک ناحیه در یمن است که در استان عمران واقع شده‌است.
ناحیهٔ ثلا ۴۰٬۹۷۱ نفر جمعیت دارد.
سولفات کروم (III)
سولفات کروم(III) با فرمول شیمیایی H۲۴Cr۲S۳O۲۴ یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۳۹۲٫۱۶ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، بلورهای قهوه‌ای و قرمز و بلورهای صورتی است.
فرودگاه ایروکوا فالز
فرودگاه ایروکوا فالز یک فرودگاه همگانی است که یک باند فرود چمن دارد و طول باند آن ۷۷۹ متر است. این فرودگاه در کشور کانادا قرار دارد و در ارتفاع ۳۰۷ متری از سطح دریا واقع شده‌است.
تپه گلبوس
تپه گلبوس مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان میانه، بخش مرکزی، دهستان کله بوز شرقی، ۱/۵ کیلومتری جنوب غرب روستای گلبوس واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ولفگانگ زایدل
زایدل در ۱ مارس ۱۹۸۷ بر اثر سکته قلبی در مونیخ درگذشت.
بن واتسون (بازیکن فوتبال، زاده دسامبر ۱۹۸۵)
بن واتسون (Ben Watson؛ زادهٔ December 6, 1985) بازیکن فوتبال در پست مهاجم اهل انگلستان است.
باشگاهی
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال ایست‌بورن بورو، باشگاه فوتبال گرایس اتلتیک، باشگاه فوتبال فارست گرین راورز، باشگاه فوتبال اکستر سیتی، باشگاه فوتبال برایتون و هاو آلبیون، باشگاه فوتبال اکستر سیتی، باشگاه فوتبال فارست گرین راورز، باشگاه فوتبال ترورو سیتی، و باشگاه فوتبال بیدفورد اشاره کرد.
تیم ملی
وی همچنین در تیم ملی فوتسال انگلستان بازی کرده است.
استیو هاروی
برادریک استیون هاروی (زادهٔ ۱۷ ژانویهٔ ۱۹۵۷) یک جامعه‌شناس، هنرپیشه، نویسنده، تهیه‌کننده تلویزیونی اهل ایالات متحده آمریکا است. وی نویسندهٔ کتاب‌های: مانند زن رفتار کن مانند مرد فکر کن (۲۰۰۹) و مانند یک فرد موفق فکر کن مانند یک فرد موفق عمل کن است.
کتاب جادو
جادونامه (در زبان‌های اروپایی: grimoire، تلفظ: گریموآر) به کتابی گفته می‌شود حاوی انواع دعانویسی و نسخه‌های سحر و جادو با هدف درمان بیماری‌ها، طلسم کردن دیوها و ارواح خبیث یا رفع طلسم از افراد، طالع‌بینی و دستورالعمل‌هایی برای تهیه تعویذ و ترتیب دادن طلسمات.
اهداف نسخه‌ها و ادعیه جادونامه‌ها معمولاً عبارتند از: شفای مردم و دام، جذب پول یا اموال، جذب یک شریک زندگی، کشتن فردی از راه دور، بیمار کردن افراد یا دچار کردن افراد به ناتوانی جنسی.
پیشینه
کهن‌ترین نمونه جادونامه از شهر اوروک در میان‌رودان و به صورت لوح گلی به‌دست آمده است. آتارواودا یکی از چهار ودای آریایی‌های هند شامل مطالبی در مورد سحر و جادو است. پلینیوس بر این باور بود که نوشتن جادونامه از ابداعات زرتشت بود و بعد توسط کیمیاگر ایرانی، هوشتانه، به رشته تحریر درآمد. در اروپای سده‌های میانه، فروش جادونامه‌ها بیشتر در بازارهای سیاه مناطق روستایی فرانسه و انگلیس رواج داشت. بیشتر این جادونامه‌ها مجهول‌الهویه هستند و معمولاً به جای نام مؤلف نام فردی مشهور یا نام پاپ بر روی کتاب نوشته می‌شد و تاریخ چاپ آن هم قدیمی‌تر از تاریخ واقعی نوشته می‌شد تا ارزش کتاب بالا رود. جادونامه‌ها رفته رفته از رواج افتادند. در اروپا، هرچند پیرامون دهه ۱۹۰۰ با احیای غیب‌باوری این‌گونه کتاب‌ها هم مورد توجه برخی قرار گرفتند. پس از جنگ جهانی دوم بیشتر جادونامه‌ها تجدید چاپ شدند. از کتاب‌های سحر و جادو که در ایران تجدید چاپ می‌شود می‌توان به «کتاب اساطیر» آصف بن برخیا اشاره کرد.
نگهبانان (فیلم ۲۰۰۹)
نگهبانان فیلمی نئو نوآر ابرقهرمانی آمریکایی محصول سال ۲۰۰۹، به کارگردانی زک اسنایدر و نویسندگی دیوید هیتر و آلکس سه است. این فیلم بر اساس مجموعه داستان مصوری از شرکت دی‌سی کامیکس به همین نام از آلن مور و دیو گیبونز ساخته شده‌است. از بازیگران آن می‌توان به مالین اکرمان، بیلی کروداپ، متیو گود، کارلا گوجینو، جکی ارل هیلی، جفری دین مورگان و پاتریک ویلسون اشاره کرد. داستان نگهبانان با سودمندگرایی مرتبط است.
نخستین نمایش جهانی فیلم نگهبانان در ۲۳ فوریه ۲۰۰۹ در اودئون میدان لستر بود، سپس در ۶ مارس همان سال در سینماهای معمولی و آی مکس اکران شد و در آخر هفته افتتاحیه ۵۵ میلیون دلار در ایالات متحده و بیش از ۱۸۵ میلیون دلار در سراسر جهان فروخت. این فیلم با نظرات ضد و نقیص طرفداران و منتقدین همراه بود و علیرغم اینکه سبک منحصر به فرد آن مورد ستایش قرار گرفت، اما اسنایدر متهم به ساخت یک فیلم اکشن شد که فاقد ظرافت و شوخ‌طبعی کمیک بود. نسخه کارگردان فیلم با ۲۴ دقیقه افزایش زمان در ژوئیه ۲۰۰۹ منتشر شد و نسخه "Ultimate Cut" با گنجاندن انیمیشن کمیک Tales of the Black Freighter در روایت فیلم همانند رمان گرافیکی اصلی و با افزایش مدت زمان فیلم به ۳ ساعت و ۳۵ دقیقه در ۳ نوامبر ۲۰۰۹ منتشر شد. در نهایت نسخه کارگردان با استقبال بهتری نسبت به اکران سینمایی مواجه شد.
داستان
این داستان در سال ۱۹۸۵ در یک آمریکای جایگزین بوقوع می‌پیوندد که در آن ابر قهرمانان نقابدار تاریخ را تغییر داده‌اند. این گروه ابرقهرمان نخست به نام دقایق مردان در اواخر دهه ۱۹۳۰ تشکیل می‌شود و چند دهه بعد گروه دوم به نام نگهبانان بوجود می‌آیند. آمریکا به لطف دکتر منهتن در جنگ ویتنام برنده می‌شود و ریچارد نیکسون وارد پنجمین دوره ریاست جمهوری خود می‌شود، اما کنگره ابرقهرمانان نقابدار را غیرقانونی اعلام می‌کند. همه آنها به جز دو تن بازنشسته می‌شوند: کمدین سنگدل و بدبین که اکنون برای دولت کار می‌کند و رورشاک شکاک و غیرقابل کنترل که از سوی پلیس تحت تعقیب است. جهان به سمت جنگ هسته ای بین آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی می‌رود.
هنگامی که بلیک ملقب به کمدین پس از یک درگیری خشونت‌آمیز در آپارتمانش با یک مهاجم ناشناس بدست او کشته و از بالای ساختمان به پایین پرتاب می‌شود، رورشاک تحقیقات را پیگیری می‌کند تا بفهمد چه کسی او را کشته‌است. او کشف می‌کند که بلیک همان کمدین نقابدار بوده و به این نتیجه می‌رسد که کسی می‌خواهد قهرمانان نقاب دار را یکی یکی از بین ببرد. او سعی می‌کند به رفقای بازنشسته اش - شریک سابقش دنیل درایبرگ (جغد دوم) و همچنین جاناتان آسترمن (دکتر منهتن) و لوری ژوپیتر (شبح ابریشمین دوم) که با هم زندگی می‌کنند، هشدار دهد. دریبرگ مردد است، اما با این وجود میلیاردر آدرین وایت (آزیمندیئس) را که او را برکنار می‌کند، از این فرضیه آگاه می‌کند. در همین حال منهتن با بی‌تفاوتی به این خبر برخورد می‌کند.
در مراسم تشییع جنازه بلیک، هر یک از نگهبانان سابق (به استثنای شبح ابریشمین که به مراسم تشییع جنازه نمی‌آید) کمدین و اعمالی را که مرتکب شده به یاد می‌آورد: دکتر منهتن بی رحمی کمدین را پس از اینکه زن جوانی در ویتنام صورت او را زخمی می‌کند به یاد می‌آورد؛ آزیمندیئس از اولین ملاقات نگهبانان که طی آن کمدین آنها را به سخره گرفت، یاد می‌کند؛ و دریبرگ رفتار بد کمدین را بخاطر می‌آورد که به روی جمعیت خشمگین در جریان اعتصاب پلیس تیراندازی می‌کند. ما همچنین کشف می‌کنیم که کمدین سعی کرده به سالی ژوپیتر (مادر لوری و همچنین شبح ابریشمن ۱) تجاوز کند.
بعد از مراسم تشییع جنازه بلیک، رورشاک به دیدن مولوش، یکی از دشمنان سابق کمدین می‌رود، زیرا او را در مراسم تشییع جنازه دیده‌است. رورشاک او را مجبور می‌کند تا فاش کند که چگونه هویت واقعی کمدین را می‌دانسته و مولوش به او می‌گوید که کمدین کمی قبل از مرگش، بدون ماسک، مست و ظاهراً ناراحت، به دیدن او آمده‌است. دکتر منهتن در یک مصاحبه تلویزیونی به مبتلا کردن دوست دختر سابقش و همچنین افراد دیگری که قبل از سانحه علمی که آن قدرتهای فوق‌العاده را به او بخشیدند با او کار می‌کردند، به سرطان متهم می‌شود. دکتر منهتن در مریخ به گوشه انزوا می‌رود و به اتحاد جماهیر شوروی اعتماد کافی می‌دهد تا در غیاب او به افغانستان حمله کند.
بعدها به نظر می‌رسد نظریه رورشاک زمانی تأیید می‌شود که وایت که مدت‌ها بوده هویت مخفی خود را برای جهانیان فاش کرده بوده، از اقدام به قتل توسط مردی که برای جلوگیری از دستگیر شدنش خودکشی می‌کند، فرار می‌کند. پلیس به زودی روشاک را به جرم قتل مولوش دستگیر می‌کند و هویت واقعی او آشکار می‌شود.
در همین حال لوری که از منهتن جدا شده‌است در کنار درایبرگ می‌ماند و دو ابرقهرمان سابق به هم نزدیک تر می‌شوند، به ویژه هنگامی که جامه و نقاب ویژه خود را دوباره بر تن می‌کنند تا رورشاک را از زندان آزاد کنند. رورشاک یک جهنم واقعی را فراهم می‌کند برای زندانیان، و به ویژه برای یکی از مخالفان سابقش – مشهور به رئیس بزرگ - که رورشاک هنگام شورش زندانیان با بازیافتن ماسک؛ و دوستان قدیمیش که برای آزاد کردن او آمده‌اند، او را می‌کشد. سپس شبح ابریشمین دکتر منهتن را پیدا می‌کند و او را به مریخ می‌برد و وقتی از او می‌خواهد دنیا را نجات دهد، دکتر منهتن توضیح می‌دهد که دیگر علاقه ای به بشریت ندارد. او در حالی که خاطرات دوستش را بررسی می‌کند، متوجه می‌شود که کمدین پدرش بوده‌است. علاقه او به بشریت با این نظم غیر محتمل وقایع تجدید می‌شود، دکتر منهتن به همراه لوری به زمین بازمی‌گردد.
رورشاک و جغد در حالی که به تحقیقات خود ادامه می‌دهند، کشف می‌کنند که وایت در پشت تمام این توطئه قرار دارد و روفاش به سوءظن‌های او در دفتر خاطراتش اشاره می‌کند. رورشاک و جغد با وایت، با لباس آزیمندیئس خود، در پایگاهش در قطب جنوب مقابله می‌کنند. اوزیماندیاس تأیید می‌کند که کمدین را کشته و باعث تبعید دکتر منهتن و همچنین دستگیری رورشاک شده‌است و او همچنین تلاش قتل خود را سازماندهی می‌کند تا خود را از هر گونه سوءظن مبری کند. او توضیح می‌دهد که طرح او جلوگیری از جنگ هسته ای با نابود کردن چند شهر بزرگ با رآکتورهای هسته ای است که دکتر منهتن به بهانه تأمین آزادانه انرژی به جهانیان به او در ساخت آنها کمک کرده‌است. او با کشتن میلیون‌ها نفر قصد دارد با متحد کردن همگان علیه دکتر منهتن بقیه بشریت را نجات دهد.
رورشاک و جغد سعی می‌کنند او را متوقف کنند اما آزیمندیئس در نبرد از آنها برتر است. سپس آزیمندیئس فاش می‌کند که طرح او از قبل انجام شده‌است: بزرگ‌ترین شهرهای جهان از بین می‌روند و همه مردم فکر می‌کنند که دکتر منهتن مسئول است شبح ابریشمین و دکتر منهتن به وسط ویرانه‌های نیویورک می‌رسند و می‌فهمند که همه اینها کار وایت بوده‌است. آنها در حالی که وایت عقب‌نشینی می‌کند، درست پس از پیروزی اش بر رورشاک و جغد به سمت قطب جنوب دور می‌شوند. دکتر منهتن مصمم است از شر وایت که بیهوده تلاش می‌کند تا او را از بین ببرد، خلاص شود، اما او کار دکتر منهتن را یکسره می‌کند: خبری در اخبار تلویزیونی پخش می‌شود که در آن رئیس‌جمهور نیکسون اعلام می‌کند که آمریکا و روس‌ها علیه «دشمن مشترک» خود دکتر منهتن متحد شده‌اند. قهرمانان متوجه می‌شوند که آشکار کردن حقیقت تنها منجر به نابودی این صلح بر اساس دروغ اما بسیار واقعی خواهد شد. تنها رورشاک تمایلی به سکوت ندارد و به تحریک خودش با ارتعاش انرژی قدرتمند ساطع از دستهای دکتر منتهتن که مایل به اینکار نیست، جسمش از هم می‌پاشد.
سپس دکتر منهتن به کهکشان دیگری می‌رود، در حالی که جغد و شبح ابریشمین به نیویورک بازمی‌گردند و زندگی جدیدی را با هم آغاز می‌کنند و آزیمندیئس را ترک می‌کنند که طرحش کاملاً کار می‌کرد اما تمام دوستانش را تنها در پایگاهش از دست داد.
فیلم در روزنامه ای به پایان می‌رسد که سردبیر آن خشمگین است، زیرا به دلیل صلح جهانی، هیچ مقاله جالبی برای چاپ ندارد. او به کارمند جوانش می‌گوید که تا زمانی که بفروشد می‌تواند هر آنچه را که می‌خواهد چاپ کند. بالای انبوهی از نامه‌های پستی که روزنامه‌نگار جوان در حال مراجعه به آنهاست، خاطرات روزانه رورشاک به چشم می‌خورد.
خیرخان
خیرخان (به لاتین: Khairkhan) یک زیستگاه انسانی در مغولستان است که در استان آرخانگای واقع شده‌است.
صلاح‌الدین شلبی
صلاح‌الدین شلبی (Salah El-Din Shalabi؛ زادهٔ August 1, 1949) بازیکن واترپلو اهل مصر بود.
جب الشامی (سوریه)
جُب الشامی دهکده ای در استان حمص و شرق شهر حمص است. بر پایه آمارهای سال ۲۰۰۴ جمعیت این دهکده ۳۵ نفر است.
وندل الکسیس
وندل الکسیس (Wendell Alexis؛ زاده July 31, 1964) یک بازیکن بسکتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
مارشال لا
مارشال لا یکی از شخصیت‌های ساختگی در مجموعه بازی‌های مبارزه‌ای تکن است که توسط شرکت باندای نامکو انترتینمنت ساخته شده‌است. او در سال ۱۹۹۴ و در اولین قسمت از سری تکن معرفی شد و بعد از آن در تمام قسمت‌ها بجز تکن ۳ و تگ تورنومنت حضور داشته‌است. شخصیت او برگرفته از بروس لی است و بسیاری از حرکات، فنون رزمی و حتی صدای او در هنگام اجرای برخی از فنون رزمی بسیار به بروس لی شباهت دارد. او پدر فورست لا دیگر شخصیت تکن است که همانند مارشال لا شباهت بسیار زیاد از لحاظ ظاهر و تکنیک مبارزه به بروس لی دارد و تنها در چندین قسمت از مجموعه تکن به جای او ایفای نقش می‌کند. همچنین مارشال لا در اربان رین، دیگر بازی مبارزه‌ای شرکت نامکو در کنار پال فینکس حضور دارد.
سیارک ۳۸۲۴۵
سیارک ۳۸۲۴۵ سی و هشت هزار و دویست و چهل و پنجمین سیارک کشف شده‌است که در ۱۲ اوت ۱۹۹۹ کشف شد.
میناماتا، کوماموتو
میناماتا در استان کوماموتو در کشور ژاپن واقع شده‌است  که دارای جمعیت ۲۸٬۱۲۳ نفر و مساحت ۱۶۲٫۸۸ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت ۱۷۳  نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ  به عنوان شهر شناخته شد.
نامه تنسر به گشنسب
نامهٔ تَنْسَرْ به گُشْنَسْبْ رسالهٔ کوچکی به‌ زبان فارسی میانه بود که ابن مقفع آن را به عربی ترجمه‌ کرد، و سپس به‌دست ابن اسفندیار به فارسی نو ترجمه گردید و در کتاب تاریخ طبرستان گنجانده‌ شد. اکنون اصل فارسی میانه و ترجمهٔ عربی آن در دست نیست. این نامه را تنسر، هیربدان هیربد در دورهٔ اردشیر بابکان، در پاسخ به گشنسب، پادشاه طبرستان و پَذَشْخوارْگَرْ و گیلان و دیلمان و رویان و دماوند نوشته‌است. دلیل نگارش نامه، نگرانیِ گشنسب نسبت به برخی از فعالیت‌های اردشیر بابکان، پادشاه تازهٔ ایران بوده که سبب خودداری گشنسب از فرمانبرداری پادشاه شد، و ازهمین‌رو، تنسر درصدد بود تا به پرسش‌ها و نگرانی‌های گشنسب پاسخ گوید.
نامهٔ تنسر با دیباچه‌ای از ابن مقفع و از زبان «بهرام بن خرزاد و او از پدر خویش، منوچهر موبدِ خراسان و علمای پارس» آغاز شده‌است و در آن از تاختن سپاه اسکندر به پارس و جنگ با دارا یاد می‌شود. پس از دیباچه، متنِ نامه آغاز می‌شود که به‌شیوهٔ نامه‌نگاری‌های دورهٔ ساسانیان، نام فرستنده که یک پادشاه بود و پایگاه برتری دارد، پیش از نام گیرندهٔ نامه آمده‌است. برحسب موضوعاتی که فرستنده مطرح کرده و ایراداتی که وارد آورده‌است، مجتبی مینوی نامه را به ۱۷ بند تقسیم کرده که تقسیم‌بندی او امروزه مورد ارجاع است.
دربارهٔ زمان نوشتن نامهٔ تنسر اختلاف نظر وجود دارد. بیشترِ پژوهشگران عقیده دارند که نامهٔ تنسر در دورهٔ خسرو انوشیروان نوشته شده و هدف از نوشتن آن، مشروعیت‌دادن به آیین‌ها و قوانین و نهادهای تازه‌ای بود که انوشیروان به‌وجود آورده‌بود. این گروه از پژوهشگران عقیده دارند که نامهٔ تنسر ساخته و پرداخته شده‌است تا اندیشه‌ها و نوآوری‌ها و تغییراتی که در این نامه دیده می‌شوند، پدیده‌ای کهن و از روزگار اردشیر بابکان شناخته‌شوند. عده‌ای نیز زمان نوشتن نامه را منطبق با آنچه در متن نامه ادعا شده، در دورهٔ اردشیر بابکان می‌دانند و معتقدند که آگاهی‌های این نامه، به‌طور کامل، رخدادهای دورهٔ آغازین تاریخ ساسانیان است و هنگام ترجمهٔ نامهٔ تنسر به عربی، پاره‌ای آگاهی‌ها و گفتارهای تازه به این نامه افزوده‌اند. برخی نیز حتی نامهٔ تنسر را از ساخته‌های دورهٔ یزدگرد سوم برای بازسازی شاهنشاهی ناتوان و آشفتهٔ ساسانیان می‌دانند.
نامهٔ تنسر را نخستین بار جیمز دارمستتر، از روی دو نسخهٔ تاریخ طبرستان، در سال ۱۸۹۴ میلادی انتشار داد. پس از او، علی‌اکبر دهخدا، در سال ۱۳۰۵ ه‍.ش نامهٔ تنسر را همراه با توضیحات و یادداشت‌هایی در امثال و حکم انتشار داد. سپس مینوی در سال ۱۳۱۱ ه‍.ش متن نامهٔ تنسر را با مقدمه‌ای طولانی و یادداشت به چاپ رساند. در سال ۱۹۶۵ میلادی هیرثا کیرکترپ مولر نامهٔ تنسر چاپ مینوی را به زبان دانمارکی ترجمه کرد. ترجمهٔ انگلیسی مری بویس، با مقدمه‌ای طولانی و یادداشت‌های فراوان در سال ۱۹۶۸ میلادی در رُم انتشار یافت. در سال ۱۳۹۶ ه‍.ش نیز شهرام جلیلیان متن نامه را به‌همراه پیشگفتاری تاریخی و یادداشت‌هایی مفصل در اهواز منتشر کرد.
پیشینه
به‌گزارش نامهٔ تنسر به گشنسب، این نامه را تنسر، هیربدان هیربد در دورهٔ اردشیر بابکان، در پاسخ به گشنسب، پادشاه طبرستان و پَذَشْخوارْگَرْ و گیلان و دیلمان و رویان و دماوند نوشته‌است. چرایی نگارش نامه، نگرانیِ گشنسب نسبت به پاره‌ای از فعالیت‌های پادشاه تازهٔ ایران بوده که سبب خودداری گشنسب از فرمانبرداری پادشاه شد، و ازهمین‌رو، تنسر درصدد بود تا به پرسش‌ها و نگرانی‌های وی پاسخ گوید. چنان‌که از محتوای رساله برمی‌آید، گشنسب به بعضی از اقدامات اردشیر به دیدهٔ انتقاد می‌نگریسته و در نامه‌ای به تنسر دلیل این اقدامات را از وی پرسیده‌است.
محتوای نامه
در مقدمه از ظهور اسکندر و مرگ دارا و تقسیم ایران به شاهان محلی (ملوک الطوایفی) و سرانجام ظهور اردشیر بابکان و غلبهٔ او بر نود تن از این شاهان از جمله اردوان پنجم آخرین پادشاه اشکانی سخن رفته‌است. پس از آن متن نامه آغاز می‌شود.
زمانِ نوشتن نامه
دربارهٔ تاریخ‌گذاری نامهٔ تنسر دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد. بیشترِ پژوهشگران عقیده دارند که نامهٔ تنسر در دورهٔ خسرو انوشیروان نوشته شده و هدف از نوشتن آن، مشروعیت‌دادن به آیین‌ها و قوانین و نهادهای تازه‌ای بود که انوشیروان به‌وجود آورده‌بود. این گروه از پژوهشگران عقیده دارند که نامهٔ تنسر ساخته و پرداخته شده‌است تا اندیشه‌ها و نوآوری‌ها و تغییراتی که در این نامه دیده می‌شوند، پدیده‌ای کهن و از روزگار اردشیر بابکان شناخته شوند. عده‌ای نیز زمان نوشتن نامه را منطبق با آنچه در متن نامه ادعا شده، در دورهٔ اردشیر بابکان می‌دانند و معتقدند که آگاهی‌های این نامه، به‌طور کامل، رخدادهای دورهٔ آغازین تاریخ ساسانیان است و هنگام ترجمهٔ نامهٔ تنسر به عربی، پاره‌ای آگاهی‌ها و گفتارهای تازه به این نامه افزوده‌اند. برخی نیز حتی نامهٔ تنسر را از ساخته‌های دورهٔ یزدگرد سوم برای بازسازی شاهنشاهی ناتوان و آشفتهٔ ساسانیان می‌دانند.
دورهٔ خسرو انوشیروان
کریستنسن در گفتاری دربارهٔ نامهٔ تنسر می‌گوید: «در میان منابع اطلاع ما بر تأسیسات عهد ساسانی، یکی از آن‌ها که در درجهٔ اول اهمیت است، نامهٔ تنسر به شاه طبرستان است. معلوماتی که از این نامه به دست می‌آید، تا آنجا که ما می‌توانیم نقد کنیم و بسنجیم، به‌قدری قطعی است که بدون هیچ شک می‌توان گفت این نامه در عهد ساسانیان انشاء شده‌است. از طرف دیگر، از همان نخستین بار که من این نامه را خواندم، به خاطرم راه یافت که یک رسالهٔ ادبی که در عهد خسروان نگاشته شده‌است در دست دارم، که در آن اردشیر را مظهر و پیشوای حکمت و تدبیر سیاسی و مؤسس کلیهٔ ترتیبات و رسوم مملکت‌داری قرار داده‌اند؛ و به من چنین اثر بخشید که شخصی به قصد آشنا ساختن هم‌عصران خویش با مسائل تاریخی و دینی و سیاسی و اخلاقی، چنین وانمود کرده که میان تنسر هیربذان هیربذ و شاه طبرستان — که از اوضاع تازهٔ ایام اردشیر اطلاع نادرستی یافته بوده و از اطاعت به شاهنشاه امتناع داشته — مکاتبه‌ای شده، و در جوابی که از قول تنسر نوشته، آن مسائل را مورد بحث قرار داده‌است؛ نامهٔ مزبور بدین طریق، با تمامی ادبیات اندرزها که در دورهٔ خسروان به کمال رسیده بوده، و حاصل آنها تربیت و تعلیم مردم بوده، کاملاً وفق می‌کرده‌است؛ امتحان دقیق‌تری این تصور نخستین را به خوبی قوت داد و استوار کرد و به مرتبهٔ تصدیق رسانید، و حالا من گمان دارم که می‌توانم به یقینِ صادق حُکم کنم بر این‌که نامهٔ تنسر در عهد خسرو اول انشاء و تلفیق شده‌است».
به عقیدهٔ کریستنسن ویژگی‌هایی همچون، ۱) بازتاب‌یافتن رواداری مذهبی خسرو انوشیروان و نه سختگیری‌های اردشیر بابکان در نامهٔ تنسر؛ ۲) گزارش نامهٔ تنسر دربارهٔ چگونگی تعیین ولیعهد و شاه‌گزینی در شاهنشاهی ساسانیان؛ ۳) اشاره به نام تُرکان و سرزمین آن‌ها؛ ۴) همانندی متن نامهٔ تنسر با اندرزنامه‌های شناخته‌شدهٔ سدهٔ ششم میلادی و همچنین همانندی مقدمهٔ این نامه با سخن برزویه، پزشک دورهٔ خسرو انوشیروان در مقدمهٔ کلیله و دمنه؛ ۵) پافشاری متن نامهٔ تنسر دربارهٔ نگهداری آیین‌های پادشاهی و همچنین طبقه‌بندی اشرافیت ایرانی و پایگاه آن‌ها؛ ۶) اشارهٔ نامه به وجود چهار مرزبان که پادشاهی را به میراث دارند، و اشاره به خراج‌ستاندن پادشاهان ایران از جانشینان اسکندر تا عهد کسری خسرو انوشیروان، و ۷) آگاهی‌های جغرافیایی نامهٔ تنسر دربارهٔ گسترهٔ شاهنشاهی ساسانی و مرزهای آن، همگی نشان می‌دهند که نامهٔ تنسر در دورهٔ خسرو انوشیروان و پس از فروگرفتن مزدکیان و در میانهٔ سال‌های ۵۵۷ تا ۵۷۰ میلادی ساخته و پرداخته‌شده و آگاهانه برای باستانی‌خواندن آیین‌ها و قوانین آن، نامه را از دورهٔ اردشیر بابکان نمایانده‌اند که در خود نامهٔ تنسر همچون بنیان‌گذار همهٔ نهادها و آیین‌های شهریاری در دورهٔ ساسانیان و نماد خردمندی و فرزانگی شناخته شده‌است. مجتبی مینوی هم دیدگاه کریستنسن دربارهٔ نامهٔ تنسر را پذیرفته و تاریخِ نوشتن نامه را دورهٔ پادشاهی خسرو انوشیروان و پس از کشتار مزدک و مزدکیان می‌داند.
همزمان با کریستنسن، یوزف مارکوارت هم نامهٔ تنسر را از ساخته‌های دورهٔ خسرو انوشیروان انگاشت. او یادآور شد که اگرچه در نامهٔ تنسر گزارش می‌شود هم‌روزگار با اردشیر بابکان، مردی به نام قابوس، پادشاه کرمان بود و سپس خود فرمانبردار اردشیر شد، اما دیگر گزارش‌های تاریخی گواه‌اند که در این دوره، پادشاه کرمان یکی از پارتیان به نام بلاش بوده‌است. ازاین‌رو، به عقیدهٔ مارکوارت، نویسندهٔ نامهٔ تنسر در دورهٔ خسرو انوشیروان، نام کاووس/ قابوس برادر این پادشاه را به جای نام بلاش، پادشاه کرمان در دورهٔ اردشیر بابکان نهاده‌است.
به عقیدهٔ پیگولوسکایا هم، این نامه در نیمهٔ نخست سدهٔ ششم در دورهٔ خسرو انوشیروان و برای قانونی نمایاندن و درستی نوآوری‌ها و نهادهای تازه‌ای که او به وجود آورده‌بود، نوشته شده‌است تا اندیشه‌ها و نوآوری‌ها و تغییراتی که در این نامه دیده می‌شوند، پدیده‌ای کهنه و از روزگار اردشیر بابکان شناخته شود.
دورهٔ اردشیر بابکان
به عقیدهٔ دارمستتر، تاریخِ نامهٔ تنسر، به دورهٔ پادشاهی اردشیر بابکان بازمی‌گردد و آنچه در این نامه به چشم می‌آید، بازتاب‌دهندهٔ رخدادهای دورهٔ آغازین تاریخ ساسانیان است. او می‌گوید عبدالله بن مقفع به هنگام ترجمهٔ نامهٔ تنسر به عربی، پاره‌ای گفتارهای تازه همچون داستانی از کلیله و دمنه را به آن افزوده‌است و برای این‌که متن نامه از سوی خوانندگان مسلمان پذیرفته شود، با آوردن گفتارهایی از تورات و انجیل، از رنگ‌وبوی زرتشتی این نامه فروکاسته‌است. دارمستتر عقیده دارد با توجه به خصوصیات شفاهی بودن و سینه به سینه حفظ شدن ادبیات پهلوی، به نظر می‌آید این نامه گرچه در اصل به زمان اردشیر یکم تعلق دارد ولی در زمان‌های گوناگون خصوصاً در دوران انوشیروان و پس از آن، دچار دستکاری‌هایی شده و مطالبی بر آن افزوده شده و تغییراتی مطابق وضع زمانه در آن داده شده‌است.
خرووا
خرووا یک روستا در لهستان است که در گمینا دوکلا واقع شده‌است. خرووا ۱۲۰ نفر جمعیت دارد.
نامه تنسر به گشنسب
دورهٔ اردشیر بابکان
شهرام جلیلیان نیز با اتکا به نظر بویس و یافتن مواردی در نامهٔ تنسر که بازتابی از جامعهٔ ساسانی در دورهٔ اردشیر بابکان است، این نامه را واقعی و زمان نگارش آن را در دورهٔ اردشیر می‌داند.
دورهٔ یزدگرد سوم
م. گریگناسچی که تاریخِ عهد اردشیر را از آغاز دورهٔ پادشاهی یزدگرد سوم می‌داند، از همانندی‌های نامهٔ تنسر و عهد اردشیر با همدیگر، نتیجه گرفته‌است که نامهٔ تنسر هم باید پس از سال ۶۳۲ میلادی نوشته شده‌باشد، و هدف از نوشته‌شدن آن‌ها، دادن دستورالعمل‌هایی برای بازسازی شاهنشاهی ساسانیان بوده‌است که در نتیجهٔ جنگ‌های خانگی ناتوان و آشفته شده‌بود.
نویسنده
کهن‌ترین نوشتهٔ شناخته‌شده‌ای که در آن به تنسر و فعالیت‌هایش اشاره می‌شود، متن فارسی میانهٔ دینکرد است که در سدهٔ سوم هجری به کوشش آذرفَرْنْبَغْ فَرُّخْزادان و آذرباد ایمیدان گردآوری و تدوین شده‌است. دینکرد این روحانی زرتشتی را، «هیربد» یا «هیربدان هیربد» در دورهٔ اردشیر بابکان می‌داند و او را با ویژگی‌هایی همچون «راست دستور»، «پوریوتکیش پارسا» و «سردار مینوی و پُرگفتار و راست گفتار پارسا» می‌ستاید و گزارش می‌دهد که تنسر به اشارهٔ اردشیر بابکان، متن‌های پراکندهٔ مقدس اوستایی را گردآوردی کرده‌است.
در دینکرد سوم آمده‌است:
و در دینکرد چهارم چنین آمده‌است:
«آن خداوندگار اردشیر شاهنشاه، پسر بابک، با راست دَسْتْوَری (= راهنمایی) تنسر همهٔ آن آموزه‌های دینی را که پراکنده‌بود، به دربار خواست [= در دربار گرد آورد]. تنسر برآمد، آن یک فراز پذیرفت و دیگر را فروهشت [= آنهایی که راست‌تر بودند برگزید بخش‌های دیگر را کنار گذاشت] و اینگونه نیز فرمان داد که: از اکنون تنها آنهایی راست‌اند [= آن تفاسیری درست‌اند] که بر پایهٔ دین مزدایی باشند، چون اکنون هیچ کاستی در آگاهی و دانش دربارهٔ آن‌ها نیست».
در دینکرد هفتم نیز چنین آمده‌است:
«امّا بدان سرزمین آن نزاع باژگون، آن تگرگ باژگون و آن بدگویی باژگون بیاید و از آن سرزمین آن نزاع باژگون نابود نشود و نه آن تگرگ باژگون و نه آن بدگویی باژگون تا آنگاه که بپذیرند [= استقبال کنند] آسرون مینو سالارِ پُرگفتارِ راست گفتار، تنسرِ پرهیزگار را و هنگامی که بپذیرند تنسرِ مینو سالارِ پُرگفتارِ، راست گفتار را، باشد که اگر این سرزمین را درمان خواهند، بیابند و نه به‌گونه‌ای ناساز با دین زردشت [= شیوه‌ای که مغایر با دین زردشت باشد]».
این گزارش‌ها گواه‌اند که تنسر یکی از دین‌مردانِ زرتشتیِ نیرومند در سال‌های آغازینِ پیدایشِ شاهنشاهی ساسانیان بوده‌است. در خود نامهٔ تنسر هم او می‌گوید که از پنجاه سال پیش از خیزش اردشیر بابکان، با پارسایی زندگی کرده و برای نگاهداری دین کوشیده‌است.
دگرگونیِ نام توْسَر به تَنْسَر، گویا در نتیجهٔ اشتباه‌خوانی خط پهلوی کتابی بوده‌است که در آن برای دو حرف «و» و «ن» تنها یک نشانه وجود دارد، نه اشتباه در خواندن خطّ عربی. به عقیدهٔ کریستنسن، اگر عبدالله بن مُقَفّع در ترجمهٔ متن پهلوی نامهٔ تنسر به عربی، نام تنسر را توْسَر خوانده‌بود، می‌بایست در ترجمهٔ فارسی ابن‌اسفندیار هم به جای تنسر، این تلفّظ دیده می‌شد و ازاین‌رو بیرونی که او را «توْسَر، هیربذان هیربذ» خوانده‌است، باید آن را از متن پهلوی نامهٔ تنسر یا منبع پهلوی دیگری گرفته باشد، نه از ترجمهٔ عربی ابن مقفع. با شناخته‌شدن سنگ‌نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت، آشکار شد که ریخت درست این نام در دورهٔ ساسانیان و در زبان فارسی میانه، «توْسَر» بوده‌است. به گزارش شاپور، یکی از هموندان دربار پدرش اردشیر بابکان، مردی به نام «مهرَگ توْسَرگان» (در متن فارسی میانه: mtrk ZY twslk’n؛ در متن پارتی: mtrk twsrkn؛ در متن یونانی: Μεερικ Τονσσεριγαν) بوده‌است. چون در خط پهلوی کتیبه‌ای، برای حرف «و» نشانهٔ جداگانه‌ای وجود دارد، این سنگ‌نوشته نشان می‌دهد که ریخت درست این نام، «توْسَر» بوده‌است. امروزه بیشتر پژوهندگان، در نوشته‌های خود ریخت سُنتی تنسر را می‌آورند و چنان‌که مری بویس هم یادآور می‌شود، تغییر آن به توْسَر فایدهٔ چندانی ندارد.
یکی‌دانستن تنسر و کرتیر
در گزارش‌های تاریخی و نوشته‌های دینی خودِ دورهٔ ساسانیان، هیچگونه اشاره‌ای به نام تنسر دیده نمی‌شود و در سنگ‌نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت هم از هیچ چهره‌ای دینی در فهرست نام درباریان اردشیر بابکان یاد نشده‌است. ازاین‌رو، چون نام تنسر با همهٔ بزرگی و شکوه ویژهٔ او در نوشته‌های ادبی و دینی زرتشتی، در هیچ‌کدام از سنگ‌نوشته‌های دورهٔ ساسانیان دیده نمی‌شود و از سوی دیگر، نام کرتیر، موبد نیرومند سدهٔ سوم میلادی و هم‌روزگار با آغاز دورهٔ ساسانیان، تنها در سنگ‌نوشته‌های خود او و سنگ‌نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت و در گزارش‌های مانویان آمده‌است و در هیچ‌کدام از نوشته‌های ادبی و دینی زرتشتی به چشم نمی‌آید، پاره‌ای از پژوهندگان، تنسر و کرتیر را یکی انگاشته‌اند.
پیش از همه، هرتسفلد بود که این دو چهرهٔ تاریخی را یکی پنداشت. اشپرنگلینگ هم که پیش از دیگران به ترجمهٔ سنگ‌نوشته‌های کرتیر پرداخت، این دو را یکی شناخت و باور داشت که آنچه در دینکرد دربارهٔ فعالیت‌های دینی تنسر آمده‌است، گزارش فعالیت‌های دینی موبد کرتیر است که او در سنگ‌نوشته‌های خود به آن‌ها پرداخته‌است. همچنین لوکونین به سادگی تنسر را چهره‌ای افسانه‌ای و نامهٔ تنسر را هم ساخته و پرداختهٔ موبدان زرتشتی در سدهٔ ششم میلادی خواند. با وجود این، مری بویس با استدلال‌هایی منطقی، تنسر و کرتیر را همچون دو چهرهٔ تاریخی جداگانه بازشناخت. او با اشاره به ناهمسانی نام‌شناختی این دو، به روشنی نشان داد که کرتیر و تنسر، هر دو نام‌هایی خاص‌اند، چنان‌که در خود سنگ‌نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت، گذشته از نام «کرتیر هیربد»، دو نام «کرتیر پسر اردوان» و «مهرگ پسر توسر» هم دیده می‌شوند که نشان‌دهندهٔ وجود نام‌های کرتیر و توسر در آغاز دورهٔ ساسانیان‌اند. همچنین بویس یادآور شد که دورهٔ زندگانی و فعالیت‌های مذهبی تنسر و کرتیر با همدیگر یکی نیستند، چون به‌گزارش منابع گوناگون تاریخی و خودِ نامهٔ تنسر، او در دورهٔ اردشیر بابکان زندگی می‌کرد و اوج فعالیت‌ها و نیرومندی او، در دورهٔ فرمانروایی اردشیر بوده‌است، اما از درون‌مایهٔ سنگ‌نوشته‌های کرتیر پیداست که او در دورهٔ اردشیر بابکان باید بسیار جوان بوده‌باشد و اوج نیرومندی و فعالیت‌های او در دورهٔ بهرام دوم بوده‌است. از سوی دیگر، بویس استدلال آورد که زمینهٔ فعالیت‌ها و دستاوردهای تنسر و کرتیر کاملاً با همدیگر ناهمخوانند. در تاریخ کیش زرتشتی، نام تنسر همیشه در پیوند با کوشش‌های او در گردآوری متن‌های مقدس زرتشتی و فراهم‌آوردن متن معیاری از اوستا و نگهداری آن دیده می‌شود، اما کرتیر در سنگ‌نوشته‌های خود، هیچ اشاره‌ای به انجام چنین کارهایی از سوی خود نمی‌کند و روی‌هم‌رفته باید کرتیر و تنسر را دو چهرهٔ تاریخی جداگانه بازشناخت.
یکی‌دانستن تنسر و اَبَرسام
به‌گزارش ابن‌بلخی، اردشیر بابکان، وزیری به نام «تسار» داشت و همهٔ کارهای خود را به رأی و تدبیر او انجام می‌داده‌است. نیکلسون و لسترنج در تصحیح متن فارسنامهٔ ابن‌بلخی، «تسار» را ریخت تغییریافتهٔ واژهٔ «بَرسام» دانسته‌اند، که طبری در گزارش دورهٔ پادشاهی اردشیر بابکان، آن را «اَبَرسام» آورده‌است. در سنگ‌نوشتهٔ شاپور یکم بر کعبهٔ زرتشت، نام ابرسام در فهرست هموندان دربار اردشیر بابکان، در ردهٔ پانزدهم آمده‌است و تنها اوست که لقب شکوهمندِ «اردشیر فرّ» (= دارندهٔ فرّ اردشیر) گرفته‌است. همانندی در ریخت نام‌های ابرسام و تنسر در پاره‌ای منابع تاریخی این پنداشت را به وجود آورده‌است که شاید تنسر و ابرسام یکی باشند، اما کریستنسن با اشاره به این‌که ریخت نوشتاری این دو نام در خط پهلوی و همچنین در خط عربی و فارسی بسیار متفاوت است و از سوی دیگر طبری در یک گزارش خود ابرسام را وُزرگ‌فرمذار اردشیر بابکان خوانده‌است و در گزارشی دیگر او را هَرْجَنْد می‌خواند، به خوبی نادرستی این عقیدهٔ را نشان داده‌است. کریستنسن می‌گوید هَرْجَنْد ریخت تغییریافتهٔ هَرْگْبَذْ یا اَرْگْبَذْ است و در منابع عربی اَرْگْبَذْ به‌گونهٔ هَرْجَنْد و هَرْجَدْ آمده‌است که همانندی زیادی با واژهٔ هَرْبَدْ یا همان هیربد دارد که لقب تنسر بوده‌است. در نتیجه، در منابع آمیختگی هَرْگْبَذْ و هیربذ به آمیختگی هَرْگْبَذْ ابرسام و هیربذ تنسر کشیده شده‌است. باید یادآور شد که یارشاطر و تفضلی اگرچه دربارهٔ یکی نبودن ابرسام و تنسر با کریستنسن هم‌عقیده‌اند، امّا دربارهٔ منصب ابرسام با او، و خود آن‌ها با همدیگر، هم‌داستان نیستند. یارشاطر با اشاره به ماهیت فعالیت‌ها و وظایف ابرسام در منابع تاریخی، وی را «پرده‌دار» یا «مشاور بانفوذ» اردشیر بابکان خوانده‌است، و تفضلی هم او را «رئیس خواجگان دربار و محافظ حرم» می‌خواند.
سرگذشت نامه
این نامه یکی از مهم‌ترین نوشته‌های مجموعهٔ ادبیات پارسی میانه است که آگاهی‌های ارزشمندی دربارهٔ سازمان اجتماعی و اداری ایران در دورهٔ ساسانیان به دست می‌دهد. متن پهلوی نامهٔ تنسر را روزبه پسر داذگُشْنَسْب (عبدلله بن مقفع)، در نیمهٔ نخست سدهٔ دوم هجری قمری به زبان عربی ترجمه کرد. او در دیباچهٔ ترجمهٔ نامهٔ تنسر می‌گوید پایهٔ ترجمه‌اش، گزارش «بهرام بن خورزاد و او از پدر خویش منوچهر موبد خراسان و عُلمای پارس» بوده‌است. با این همه، این زنجیرهٔ نام‌ها اندکی گنگ است و شاید چنین بوده باشد: بهرام پسر خورزاد، و خورزاد پسر منوچهر، موبد خراسان و از علمای پارس. به‌عقیدهٔ مینوی دیباچهٔ ابن مقفع و متن نامهٔ تنسر، آشکار می‌گرداند که ابن مقفع، یک متن پهلوی را که گردآوردهٔ بهرام پسر خورزاد بود در دستان خود داشته‌است و در ترجمهٔ آن به عربی، دیباچه و پاره‌ای گفتارهای تازه همچون داستانی از کلیله و دمنه را به آن افزوده و در کوشش برای زدودن رنگ‌وبوی زرتشتی این نامه برای پذیرفته‌شدن آن در جامعهٔ اسلامی، گفتارهایی از تورات و انجیل را هم در لابه‌لای متن نامه گنجانده‌است. امروزه متن پهلوی و همچنین ترجمهٔ عربی نامهٔ تنسر گم شده و شاید برای همیشه نابود شده‌اند.
بهاءالدین محمد بن حسن بن اسفندیار، تاریخ‌نویس ایرانیِ پایانِ سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم هجری و نویسندهٔ کتاب تاریخ طبرستان که خود از مردم طبرستان بود، چندی در دربار باوندیان، و از پشتیبانی حسام‌الدّوله اردشیر بن حسن باوندی (۵۶۷–۶۰۲ ه‍.ق) برخوردار بود. در سال ۶۰۶ ه‍.ق هنگامی که از بغداد به ایران می‌آمد، در میانهٔ راه از کشته‌شدن نصیرالدّوله رستم بن اردشیر بن حسن و پیوستن بزرگان طبرستان به سلطان محمد خوارزمشاه آگاه شد، به ری آمد. روزی در این شهر، «در دارالکتب مدرسهٔ شهنشاه غازی رستم بن علی بن شهریار»، کتابی دید به نام عُقَدِ سحر و قلائد دُرّ که ابوالحسن بن محمد یزدادی دربارهٔ تاریخ گاوبارگان طبرستان به زبان عربی نوشته‌بود. ابن‌اسفندیار این کتاب را به فارسی ترجمه‌کرد و آن را شالودهٔ تألیف خود دربارهٔ تاریخ طبرستان کرد. پس از دو ماه زندگی در ری، برای دیدار پدر به آمل در طبرستان شتافت و سپس به خوارزم رفت و پس از پنج سال، روزی در «رَستهٔ صحافان» کتابی دید که یکی از رساله‌های آن ترجمهٔ عربی عبدالله بن مُقَفّع از متن پهلوی نامهٔ «تنسر، دانای فارس، هربذ هرابذهٔ اردشیر بابک» در پاسخ به «نوشتهٔ جُشْنَسْف شاه، شاهزادهٔ طبرستان» بود، و ابن‌اسفندیار پس از ترجمهٔ آن به زبان فارسی، متن نامه را در مقدمهٔ تاریخ طبرستان خود آورد. محتوای تاریخ طبرستان و اشاره‌هایی که ابن اسفندیار در مقدمهٔ کتاب به زندگی و مسافرت‌های خود دارد، نشان می‌دهد که او در سال ۶۱۱ یا ۶۱۲ ه‍.ق ترجمهٔ عربی نامهٔ تنسر را به دست آورده‌است، و دست‌کم تا سال ۶۱۳ ه‍.ق/۱۲۱۶ م هنوز زنده بوده و به نوشتن تاریخ طبرستان می‌پرداخته‌است. روشن نیست که آیا او همچنان در خوارزم بوده‌است و در سال ۶۱۷ ه‍.ق که مغولان خوارزم را گشودند، کشته شده یا این‌که پیشتر به مازندران بازگشته بوده‌است. نیک پیداست که پاره‌ای شعرهای عربی و فارسی، آیه‌هایی از قرآن، نوشته‌هایی به زبان عربی و گفته‌ای از علی بن ابی‌طالب که در لابه‌لای متن نامهٔ تنسر در مقدمهٔ تاریخ طبرستان دیده می‌شود، همگی باید از افزوده‌های خود ابن‌اسفندیار به هنگام ترجمهٔ نامه از عربی به فارسی باشد.
نسخه‌ها
از کتاب تاریخ طبرستان، نسخه‌های زیادی شناخته شده‌است، اما همهٔ این نسخه‌ها ناقص و آشفته‌اند، و به جز نسخهٔ «الف» که صحیح‌ترین و کامل‌ترین نسخهٔ شناخته‌شدهٔ تاریخ طبرستان است، هیچ‌کدام از دیگر نسخه‌ها کهن‌تر از سال ۱۰۰۰ ه‍.ق نیستند. همچنین گذشته از نسخه‌های «الف» و «ب»، دیگر نسخه‌های تاریخ طبرستان، همه از روی یک نسخهٔ ناقص و آشفته استنساخ شده‌اند.
نسخهٔ الف
این نسخه از تاریخ طبرستان، که تاریخ پایان‌گرفتن استنساخ جلد اول آن ماه صفر و جلد دوم آن ماه ربیع‌الاول سال ۹۷۸ ه‍.ق است، نسخه‌ای است در ۱۵۱ ورق به قطع بزرگ ۳۰×۲۲ سانتیمتر، و در هر صفحهٔ آن ۲۵ سطر وجود دارد. نسخهٔ تاریخ رویان، نوشتهٔ مولانا اولیاءالله آملی هم ضمیمهٔ نسخهٔ «الف» بوده‌است، اما بعدها آن را از این نسخه جدا کرده‌اند. نسخهٔ «الف» در آغاز متعلق به آقای تقی کیانی مازندرانی (معتصم‌الملک) از دوستان عباس اقبال بود، و بعدها این نسخه از تاریخ طبرستان — که البته تاریخ رویان آملی از آن جدا شده‌بود — به دست حاجی محمد رمضانی مدیر کُلالهٔ خاور افتاد، و در سال ۱۳۲۱ ه‍.ش به کوشش عباس اقبال انتشار یافت.
اگرچه نسخهٔ «الف»، کهن‌ترین و کامل‌ترین نسخهٔ شناخته‌شدهٔ تاریخ طبرستان است، اما باز هم چندان صحیح نیست، و هنوز افتادگی‌ها و غلط‌های زیادی در آن وجود دارد. به‌ویژه در ضبط اشعار یا عبارات عربی، در نسخهٔ «الف» نیز، همچون دیگر نسخه‌ها غلط‌ها و تغییراتی راه یافته، اما برتری نسخهٔ «الف» این است که کاتب آن، همهٔ آنچه را که در متن کتاب دیده‌است به همان‌گونه استنساخ کرده، و هیچ شعر یا عبارت عربی را، اگرچه معنی و ریخت صحیح آن را درنیافته، نانوشته نگذاشته‌است. همچنین عبارات و قسمت‌های بسیار زیاد و مهمی از تاریخ طبرستان در نسخهٔ «الف» وجود دارد که در هیچ‌کدام از دیگر نسخه‌ها دیده نمی‌شود. از ابتدای نسخهٔ «الف»، چند برگ افتاده، و چنان‌که از مطالعهٔ دیگر نسخه‌ها پیداست همهٔ مقدمهٔ مؤلف و قسمتی از ترجمهٔ نامهٔ تنسر و سخنان عبدالله بن مقفع را شامل می‌شود. به سخن دیگر، نسخهٔ «الف» با جملهٔ عربی «السّفله الی المواضع العلیّه فانصرِفَ عنْ هذا الرّأی،» متعلق به نامهٔ ارسطاطالیس (= ارسطو) به اسکندر آغاز می‌شود.
نسخهٔ ب
تاریخ پایان استنساخ این نسخه از تاریخ طبرستان، که ۱۵۰ ورق به قطع بزرگ ۳۳×۲۱ سانتیمتر است و در هر ورق آن ۱۹ سطر وجود دارد، روز جمعه بیستم ماه جمادی‌الثانی سال ۱۰۰۳ ه‍.ق است و پس از نسخهٔ «الف»، کهن‌ترین نسخهٔ تاریخ طبرستان است. نسخهٔ «ب»، حدّ وسط نسخهٔ «الف» و نسخه‌های معمولی تاریخ طبرستان است، چراکه همچون نسخهٔ «الف»، صحیح و کامل نیست و آشفتگی و نقص نسخه‌های معمولی هم در آن وجود ندارد. همانند نسخهٔ «الف»، تاریخ طبرستان و رویان اولیاءالله آملی هم ضمیمهٔ نسخهٔ «ب» شده‌است.
چاپ‌های نامهٔ تنسر و پژوهش‌ها دربارهٔ آن
نامهٔ تنسر را پیش از همه، جیمز دارمستتر، از روی دو نسخهٔ تاریخ طبرستان که در سال‌های ۱۰۳۲ و ۱۰۶۷ ه‍.ق/۱۶۳۲ و ۱۶۵۶ م نوشته شده‌بودند، در سال ۱۸۹۴ میلادی و در مجلهٔ آسیایی، با ترجمهٔ فرانسوی آن و یادداشت‌هایی ارزشمند انتشار داد. در سال ۱۳۰۵ ه‍.ش ارنست هرتسفلد، نسخه‌ای از پژوهش دارمستتر را به مجتبی مینوی داد تا از آن برای خود یک نسخهٔ دست‌نوشت فراهم آورد. از روی این دست‌نوشت بود که علی‌اکبر دهخدا، نامهٔ تنسر را همراه با توضیحات و یادداشت‌هایی در امثال و حکم انتشار داد.
مینوی در سال ۱۳۱۰ ه‍.ش دو نسخه از تاریخ طبرستان ابن‌اسفندیار را که متعلق به عباس اقبال بودند از او گرفت و رونوشت خود از نامهٔ تنسر چاپ دارمستتر را با آن‌ها سنجید. یکی از آن دو نسخه، از روی نسخه‌ای متعلق به سال ۹۷۸ ه‍.ق برای خود عباس اقبال نسخه‌برداری شده‌بود، و از دیگر نسخه‌های تاریخ طبرستان کامل‌تر بود، چنان‌که گویی این دست‌نوشت، نسخهٔ اصلی بود و دیگر نسخه‌ها خلاصه شده‌بودند. در ترجمهٔ نامهٔ تنسر، بسیاری عبارت‌ها و شعرها در این نسخه وجود دارد که در دیگر نسخه‌ها دیده نمی‌شود، و البته بدون آن‌ها پاره‌ای مطالب ابهام‌آلوداند. همچنین بسیاری از واژه‌ها و جمله‌ها که در نسخه‌های دیگر، به دست کُتّاب یا در نتیجهٔ نسخه‌برداری‌ها تغییر یافته‌اند، در این نسخه صحیح مانده‌است. نسخهٔ دیگر اقبال، کاملاً همانند یکی از دو نسخهٔ استفاده‌شدهٔ دارمستتر — یعنی نسخهٔ کتابخانهٔ هند شرقی — بود، و فایدهٔ آن نشان دادن غلط‌هایی بود که در پژوهش دارمستتر، در نتیجهٔ بدخواندن واژه‌ها یا در روند چاپ به وجود آمده‌بود. نامهٔ تنسر دارمستتر، مطابق با این نسخهٔ عباس اقبال است و بیشتر نسخه‌بدل‌هایی که دارمستتر در پانوشت آورده‌است همانند با نسخهٔ اصلی و کامل اقبال است. مینوی با استفاده از این نسخه‌ها، در سال ۱۳۱۱ ه‍.ش متن نامهٔ تنسر را با مقدمه‌ای طولانی و یادداشت، همراه با ترجمهٔ مقاله‌ای از آرتور امانوئل کریستنسن، به نام «ابرسام و تنسر» به چاپ رساند. همچنین مینوی پس از انتشار نامهٔ تنسر، با متن اصلی نسخه‌ای که در سال ۹۷۸ ه‍.ق نوشته شده، و متعلق به مُعتصم‌المُلک کیانی بود و متن عباس اقبال از روی آن نسخه‌برداری شده‌بود، آشنا گردید و پاره‌ای از افتادگی‌ها و خوانش‌های نادرست در رونوشت عباس اقبال را یادآور شد. در آن هنگام، این نسخهٔ کهن تاریخ طبرستان که گفته شد متعلق به مُعتصم‌المُلک کیانی بود، به دست حاجی محمد رمضانی مدیر کلالهٔ خاور افتاده‌بود، و در سال ۱۳۲۱ ه‍.ش به کوشش عباس اقبال انتشار یافت.
در سال ۱۹۴۹–۱۹۵۰ میلادی در مؤسسهٔ مطالعات شرقی و آفریقایی لندن، با همکاری والتر برونو هنینگ و مجتبی مینوی سمیناری دربارهٔ متن‌های ایران باستان برگزار گردید و یکی از متن‌هایی که در آن خوانده شد، نامهٔ تنسر چاپ مینوی بود و خود مینوی هم توضیحاتی شفاهی دربارهٔ آن داد. مینوی که خود می‌خواست نامهٔ تنسر را به زبان انگلیسی نیز ترجمه و انتشار دهد، بهتر آن دید که این ترجمه توسط پژوهنده‌ای انگلیسی‌زبان انجام گیرد و در نتیجه به خانم مری بویس پیشنهاد داد که او این متن را به انگلیسی ترجمه کند. همچنین پیش از این‌که ترجمهٔ انگلیسی این متن پایان گیرد، خانم هیرثا کیرکترپ مولر نامهٔ تنسر چاپ مینوی را به زبان دانمارکی ترجمه کرد و در سال ۱۹۶۵ میلادی در کپنهاگ به چاپ رساند. ترجمهٔ انگلیسی مری بویس هم، با مقدمه‌ای طولانی و یادداشت‌های فراوان در سال ۱۹۶۸ میلادی در رُم انتشار یافت. تازه‌ترین پژوهش دربارهٔ نامهٔ تنسر را شهرام جلیلیان انجام داده‌است و در سال ۱۳۹۶ ه‍.ش متن نامه را به‌همراه پیشگفتاری تاریخی و یادداشت‌هایی مفصل در اهواز منتشر کرد.
تهی‌خار یاغی
تهی‌خار یاغی نام یک سرده از راسته تهی‌خار است.
والتر (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۱۲)
والتر (Walter; July 17, 1912 – 1912:7:17, November 13, 1951) بازیکن فوتبال اهل برزیل بود.
عملیات مرلین
عملیات مرلین نام عملیاتی است که از سوی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا علیه برنامه هسته‌ای ایران انجام شد. در این عملیات مأموران سازمان سیا با دولت ایران ارتباط بر قرار کرده و نقشه‌های جعلی ساخت سلاح هسته‌ای به ایران ارائه می‌کردند که منجر به انفجار در تأسیسات هسته‌ای ایران شود. این عملیات ناکام ماند.
والتر (بازیکن فوتبال، زاده ۱۹۱۲)
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه ورزشی واسکو دوگاما، باشگاه فوتبال فلامینگو، باشگاه فوتبال آمریکا (ریو دو ژانیرو)، باشگاه فوتبال سانتوس، و باشگاه ورزشی بانگو اشاره کرد.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال برزیل بازی کرده‌است.
عملیات مرلین
افشای عملیات
مأمور سازمان سیا جفری استرلینگ عامل انتشار اطلاعات این عملیات در سالهای بعد بود که به دلیل افشای این عملیات دستگیر و محاکمه و از سازمان سیا برکنار شد.
پسخوردن
عملیات مرلین یک عملیات مخفیانه ایالات متحده به دستور دولت کلینتون بود تا به ایران طرحی نادرست برای بخشی از یک سلاح هسته‌ای ارائه کند که ظاهراً تلاش می‌کرد تا از برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران، اطلاعات بیشتری کسب نماید یا جمهوری اسلامی را در رابطه با دستیابی به جنگ‌افزار هسته ای فریب دهد. عملیات مرلین ممکن است به جمهوری اسلامی در توسعه سلاح‌های کشتار جمعی کمک کرده باشد تا درگیری‌های نظامی آینده را با رژیم جمهوری اسلامی به گونه ای توجیه کند. به عبارت دیگر، هدف عملیات ارایه طرح خرابکاری شده برای «دستگاه شلیک» و به دامان ایرانی‌ها ریختن عواقب استفاده از جنگ‌افزار هسته ای بود، زیرا سیا به هر دلیلی می‌خواست تضمین کند که ایران در سال‌های آینده سلاح‌های هسته‌ای نخواهد داشت.
در کتاب «وضعیت جنگ»، نویسنده و خبرنگار اطلاعاتی نیویورک تایمز، جیمز رایزن، نقل می‌کند که سیا یک دانشمند هسته‌ای روس تبار را که مشاور هسته ای جمهوری اسلامی بود انتخاب کرد تا در فوریه ۲۰۰۰ طرح‌های یک کلاهک هسته‌ای ناقص را به مقامات ایران ارائه کند. رایزن در کتاب خود نوشت که پرزیدنت کلینتون عملیات مرلین را تأیید کرده بود و دولت بوش بعداً این طرح را دنبال کرد. رایزن بعداً از شهادت در مورد اطلاعات لو رفته در مورد عملیات مرلین خودداری کرد. از انتشار درون مایه عملیات مرلین توسط نیویورک تایمز در سال ۲۰۰۳ با دخالت کاندولیزا رایس مشاور امنیت ملی و هاول رینز، سردبیر نیویورک تایمز، جلوگیری شد.
عملیات مرلین طبق برنامه پیش نرفت. به گفته رایزن، پیام رسان روس سیا در جریان جلسه توجیهی برای ملیات در سانفرانسیسکو متوجه اشکال در شماتیک بلوک ولتاژ بالا TBA480 شد. پس از تشخیص اشتباه‌ها، پیام رسان روس از مأموران نزدیک به عملیات در این مورد پرسید و پرسش او نادیده گرفته شد. برخی از اعضای سیا از نکته سنجی مشاور روس تبار ناآرام بودند، اما عملیات مرلین با این وجود ادامه یافت. مدت کوتاهی قبل از پرواز مشاور روس به وین برای تحویل طرح به نماینده جمهوری اسلامی، به او یک پاکت مهر و موم شده تحویل داده شد که حاوی طرح‌های اولیه دستکاری شده «ست شلیک» بود و به او دستور داده شد که پاکت را باز نکند. با این وجود، او یکبار در وین، تصمیم گرفت از دستور سرپیچی کند و پاکت را باز کرد و نامه‌ای درون آن قرار داد که مهندسان ایرانی را از اشتباه‌های نقشه‌ها مطلع می‌کرد. او پاکت را به شماره ۱۹ هاین‌شتراسه در شمال وین برد و با عجله آن را از درگاه پستی دفتر ایران در وین عبور داد. پس از تکمیل تحویل، مأمور روس به ایالات متحده بازگشت. در روزهای بعد، اعضای سیا توانستند استنباط کنند که نقشه‌ها به ایران منتقل شده‌است. این کتاب ادعا می‌کند که عملیات فریب به جای فلج کردن برنامه هسته‌ای ایران، ممکن است با ارائه دانسته‌های مفید هرچند اندک آن را تسریع کرده باشد. چون پس از شناسایی نقص‌ها، می‌توان نقشه را با منابع دیگر مقایسه کرد، مانند منابعی که فرض می‌شود توسط عبدالقدیر خان در اختیار ایرانی‌ها قرار گرفته باشد.
دانشمندان ایرانی پس از مطالعه نامه درون پاکت به سرعت متوجه وجود دستکاری در طرح شدند. گفته می‌شود این نقشهٔ جعلی و ترکیب محتوای آن با منابع دیگر و همچنین اطلاعاتی که عبدالقدیر خان به ایرانی‌ها داده بود به پیشرفت برنامهٔ هسته‌ای ایران سرعت بخشید.
جونینیو پرنامبوکانو
جونینیو پرنامبوکانو هافبک اهل برزیل است که به سلطان ضربات ایستگاهی معروف است. او با گل کردن ۷۷ ضربه ایستگاهی بهترین ایستگاهی زن تاریخ فوتبال است.
جونینیو پرنامبوکانو در تیم‌های فوتبال باشگاه ورزشی اسپورت رسیفی ،واسکو دوگاما، لیون، باشگاه ورزشی الغرافه، واسکو دوگاما و باشگاه فوتبال نیویورک رد بولز سابقهٔ حضور دارد. این بازیکن همچنین حد فاصل سال‌های ۱۹۹۹ – ۲۰۰۶، برای تیم ملی فوتبال برزیل به میدان رفته است.
غار خربس
غار خربس (xorbas) یکی از جاذبه‌های گردشگری شهرستان قشم و از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. این غار در پانزده کیلومتری شهر قشم در سمت راست جاده قشم به روستای خربس و روستای رمچاه قرار دارد. در دل ارتفاعات روستای خربس، آثاری از معماری صخره‌ای دیده می‌شود که به عقیده برخی از محققین، نیایشگاه پیروان مهرپرستی و با پرستشگاه آناهیتا (خدای آب) بوده‌ است.
کمال قلیچ‌داراوغلو
کمال قلیچ‌داراوغلو (زاده ۱۷ دسامبر ۱۹۴۸) معروف به بای کمال، سیاستمدار سوسیال دموکرات، اقتصاددان و کارمند بازنشسته دولتی اهل ترکیه است. وی از سال ۲۰۱۰ رهبر حزب جمهوری خلق ترکیه ، اصلی‌ترین حزب مخالف(اپوزیسیون) ترکیه و از ۷ ژوئن ۲۰۱۵ نماینده شهر ازمیر در مجلس ترکیه است.
او هفتمین رهبر قدیمی‌ترین حزب ترکیه است و جایگزین دنیز بایکال شد. در انتخابات سراسری ترکیه که در سال‌های ۲۰۰۲، ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱ برگزار شد، وی به عنوان نماینده حوزه انتخاباتی دوم استانبول به مجلس ملی کبیر ترکیه راه یافت. وی در انتخابات سراسری ترکیه در ژوئن ۲۰۱۵، نوامبر ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ نیز به‌عنوان نماینده حوزه انتخاباتی دوم ازمیر وارد مجلس شد.
قلیچداراوغلو قبل از ورود به عرصه سیاست کارمند دولتی بود و از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ و مجدداً از سال ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۹ به عنوان مدیرکل مؤسسه بیمه اجتماعی فعالیت کرد. او در انتخابات سراسری سال ۲۰۰۲ به مجلس راه یافت و رئیس گروه پارلمانی حزب جمهوری خلق شد. در انتخابات محلی سال ۲۰۰۹ به‌عنوان نامزد حزب جمهوری خلق برای شهرداری استانبول نامزد شد اما از نامزد حزب عدالت و توسعه شکست خورد. او در اوت ۲۰۱۲ به عنوان نایب‌رئیس انترناسیونال سوسیالیست انتخاب شد.
جوانی
کمال قلیچ‌داراوغلو در ۱۷ دسامبر ۱۹۴۸ در روستای بالیکا در ناحیه ناظمیه استان تونجلی به عنوان چهارمین فرزند از هفت فرزند یک خانواده علوی به دنیا آمد. ده دقیقه قبل از او دوقلویی به نام عادل به دنیا آمد. نام خانوادگی قدیمی او، «کارابولوت» بود که توسط پدرش در دهه ۱۹۵۰ به «قلیچ‌داراوغلو» تغییر یافت زیرا همه در روستایی که در آن زندگی می‌کردند نام خانوادگی یکسانی داشتند. او تحصیلات ابتدایی خود را در ارجیش آغاز کرد و سه سال اول را در آنجا تحصیل کرد و کلاس چهارم را در تونجلی به پایان رساند. او برای تحصیل در دبیرستان تجارت به الازیغ نقل مکان کرد.
ماجرای ایرانی بودن قلیچ داراوغلو
ماجرای ریشه خراسانی قلیچدار اوغلو از روزی بیشتر بر سر زبان‌ها افتاد که در یک نشست‌هفتگی حزب جمهوری خلق در معرفی خود و خانواده اش اشاره کرد که ریشه خراسانی دارد. او تاکید کرد که طایفه اش اهل خراسان ایران هستند. کمال قلیچ‌داراوغلو به گفته خودش ایرانی‌تبار است و جد او سید محمود حیرانی اهل خراسان بزرگ بوده و در دورهٔ سلجوقیان روم ساکن شهر قونیه در آناتولی شده‌بود. وی در یک نشست هفتگی حزب جمهوری خلق در معرفی خود و خانواده اش اشاره کرده که ریشه خراسانی دارد. او تأکید کرده که طایفه اش اهل خراسان ایران هستند که اجداد او در زمان سلجوقیان از خراسان به ترکیه مهاجرت کردند و در منطقه «آق‌شهیر» قونیه ساکن شده‌اند که مقبره پدربزرگش «سیدمحمود حیرانی» در همین منطقه است. بر اساس گفته‌های قلیچ‌داراوغلو همزمان با آغاز جنگ بین یاووز سلطان سلیم و شاه اسماعیل خاندان قلیچداراوغلو به استان تونجلی مهاجرت می‌کنند. اعضای خانواده کمال قلیچداراوغلو متعلق به قبیله «کوریشان» (قریشان)، یکی از برجسته‌ترین قبایل «زازا» هستند. افراد این قبیله که در قرن سیزدهم به‌دلیل حملات مغول‌ها، از خراسان به آناتولی مهاجرت کرده‌اند، به زبان زازاکی (زبانی ایرانی‌تبار) صحبت می‌کنند. البته قلیچدار اوغلو تسلط چندانی به این زبان ندارد.
کمال قلیچ‌داراوغلو تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در نقاط مختلفی مانند ارجیش، تونجلی، گنچ و الازیق ادامه داد. او در رشته اقتصاد در آکادمی اقتصاد و علوم بازرگانی آنکارا دانشگاه غازی کنونی تحصیل کرد و در سال ۱۹۷۱ میلادی فارغ‌التحصیل شد. او در دوران جوانی از طریق فروش کالا امرار معاش می‌کرد.
شغل
قلیچداراوغلو پس از دانشگاه در سال ۱۹۷۱ میلادی به عنوان کارشناس حسابداری وارد وزارت دارایی شد. او بعداً به سمت حسابدار ارتقا یافت و برای ادامه تحصیل به فرانسه فرستاده شد. وی پس از بازگشت در سال ۱۹۸۳ میلادی به سمت معاون مدیرکل اداره درآمد در همین وزارتخانه منصوب شد.