cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
یولیوس اشترایشر
یولیوس اشترایشر (زاده ۱۲ فوریه ۱۸۸۵ - درگذشته ۱۶ اکتبر ۱۹۴۶) یک سیاستمدار آلمانی و از سال ۱۹۲۹ تا ۱۶ فوریه ۱۹۴۰ گاولایتر فرانکونی بود. وی همچنین ناشر هفته‌نامه نازی در «اشتورمر» بود. وی در دادگاه نورنبرگ به مرگ محکوم شد.
اوایل زندگی
وی در فلاینهاوزن در امپراتوری آلمان زاده شد و یکی از نه فرزند آموزگاری به نام فریدریش اشترایشر و همسرش آنا بود.در جوانی برای مدتی هم‌چون پدرش آموزگار مدرسه ابتدایی بود.در سال ۱۹۱۳ با دختر یک نانوا در نورنبرگ ازدواج کرد که حاصل این ازدواج دو پسر به نام‌های لوتهار و المار بود.وی در ۱۹۱۴ برای شرکت در جنگ جهانی اول به ارتش پیوست و در جنگ به وی مدال صلیب آهنین درجه یک و دو نیز اعطا شد، گرچه برخی گزارش‌ها از عملکرد ضعیف او در جبهه حکایت می‌کنند.پس از پایان جنگ به نورنبرگ بازگشت و شغل آموزگاری را از سر گرفت اما در سال ۱۹۱۹ به دلایل نامعلومی ناگهان تبدیل به یک ضد یهود افراطی شد.
فعالیت‌های سیاسی اولیه
وی در فوریه ۱۹۱۹ به عضویت یک سازمان ضد یهودی ناسیونالیستی درآمد.در ۱۹۱۹ یا ۱۹۲۰ به حزب سوسیالیست آلمان پیوست که از بسیاری جهات نزدیک به حزب تازه‌کار نازی بود.وی شاخه حزب را در نورنبرگ ایجاد کرد و در گسترش آن نقش داشت.
وی با بسیاری از سازمان‌های سوسیالیستی و ضد یهودی در آلمان ارتباط داشت.سخنان اشترایشر علیه یهودیان به حدی بود که رهبر اتحادیه کارگران آلمان وی را فردی خطرناک دانست و او را به دلیل نفرتش از یهودیان و دیگر نژادهای خارجی مورد انتقاد قرار داد.
نازیسم
اشترایشر باور داشت که سرنوشت او این است که به هیتلر خدمت کند.وی در همان سال به حزب نازی پیوست.در می ۱۹۲۳ هفته‌نامه در اشتورمر (به معنای مهاجم) را پایه‌گذاری کرد.این هفته‌نامه به یکی از پرسروصداترین و افراطی‌ترین نشریات ضد یهودی در آلمان تبدی شد.
اشترایشر در نوامبر ۱۹۲۳ در کودتای مونیخ شرکت کرد.وی در جریان کودتا در ردیف جلو همراه با هیتلر حرکت می‌کرد.وی به دلیل شرکت در کودتا از کار خود به عنوان آموزگار در مدرسه معلق شد.اما وفاداری وی به هیتلر، او را تبدیل به یکی از معدود دوستان صمیمی هیتلر کرد.حتی هیتلر در کتاب نبرد من از اشترایشر به دلیل تلاشش برای پیوستن حزب سوسیالیست آلمان به حزب نازی تمجید می‌کند.هیتلر چنین کاری را برای موفقیت ناسیونال سوسیالیست‌ها ضروری می‌دانست.هنگامی که هیتلر در ۲۰ دسامبر ۱۹۲۴ از زندان آزاد شد، اشترایشر یکی از معدود پیروان بود که در آپارتمان وی در مونیخ منتظر او بود.
وی در سال ۱۹۲۵ به عنوان گاولایتر فرانکونی منصوب شد که به نوعی پاداش وفاداری او بود.گرچه این سمت در آن زمان تنها یک سمت حزبی و بدون قدرت واقعی بود، اما در سال‌های پایانی جمهوری وایمار که نازی‌ها روزبه‌روز در حال قدرت گرفتن بودند، گاولایترها رهبران منطقه‌ای حزب محسوب می‌شدند.
در اشتورمر
اشترایشر از هفته‌نامه در اشتورمر نه تنها به عنوان بلندگویی برای حملات نژادپرستانه‌اش، بلکه برای زیر سؤال بردن شهرت یهودیان مشهور در آلمان به وسیله پروپاگاندا استفاده می‌کرد.به عنوان مثال این هفته‌نامه، یولیوس فلایشمان یکی از مقامات یهودی شهر نورنبرگ را متهم کرده بود که در زمان خدمت در جنگ جهانی اول از قرارگاهش جوراب می‌دزدید.گرچه فلایشمان در دادگاه اثبات کرد که این ادعا بی‌اساس است و اشترایشر به پرداخت ۹۰۰ مارک محکوم شد، اما شهرت وی ضربه بدی خورد.شعار کارکنان در اشتورمر چنین بود:"Die Juden sind unser Unglück"(یهودیان بدبختی ما هستند).
یکی از موضوعاتی که اشترایشر همواره آن را در هفته‌نامه‌اش مطرح می‌کرد، ادعای اعمال خشونت جنسی علیه زنان آلمانی توسط یهودیان بود.وی این موضوع را در هفته‌نامه‌اش همراه با تصاویر نیمه‌پورن پوشش می‌داد.تصویر یهودیان به عنوان انسان‌های پست و شیطان مرتباً در این هفته‌نامه به چاپ می‌رسید.این تصاویر در باعث می‌شد که مردم آلمان تصویری غیرانسانی از یهودیان پیدا کنند.هیتلر از این هفته‌نامه کاملاً حمایت می‌کرد و اعلام کرده بود که در اشتورمر نشریه مورد علاقه‌اش است.
بر سر قدرت
آوریل ۱۹۳۳، پس از آن که گاولایترها افزایش قدرت چشمگیری یافتند، اشترایشر دستور تحریم یک روزه کلیه کسب و کارهای یهودیان در فرانکونی را صادر کرد. این تحریم در واقع به منظور ارزیابی آمادگی جامعه برای اقدامات ضدیهودی بعدی سازماندهی شده بود. مردم به وی به دلیل انجام اقداماتی از این قبیل لقب «پادشاه نورنبرگ»، «هیولای فرانکونی» و «پیشوای فرانکونی» داده بودند.
اشترایشر در یک تجمع بزرگ ضدیهودی در سال ۱۹۳۵ گفت یهودیان در حال آماده‌سازی برای بزرگ‌ترین قتل آئینی تاریخ هستند؛ جنگی جدید. او یهودیان را دشمنان نژادی ابدی آلمانی‌ها خواند و آن‌ها متهم به نمایندگی سرمایه‌داری شرور و مارکسیسم شرور کرد. او آن‌ها را مسئول تورم، رکود و بیکاری دانست. او مدعی شد ۹۰ درصد از تن‌فروشان در آلمان توسط یهودیان به این عمل سوق داده شده‌اند.
اشترایشر در سال ۱۹۳۸ و در جریان تخریب‌های شب بلورین دستور نابودی کنیسه بزرگ نورنبرگ را داد. بعدها اعلام کرد علت این دستور تنها این بوده که این بنا از نظر هنر معماری مورد تأیید نبوده و شهر را از زیبایی انداخته بود.
سقوط
افراط اشترایشر حتی از طرف دیگر نازی‌ها نیز محکوم می‌شد.رفتارهای وی غیر مسئولانه و مایه شرمساری رهبر حزب خوانده می‌شد و هرمان گورینگ که در سلسله مراتب نازی بعد از هیتلر قرار می‌گرفت، از وی اعلام انزجار کرده بود و حتی خواندن در اشتورمر را برای افراد ستادش ممنوع کرده بود.
گرچه وی رابطه نزدیکی با هیتلر داشت، اما از سال ۱۹۳۸ به بعد از قدرت او کاسته شد.وی متهم به نگه‌داری اموال یهودیان پس از شب بلورین شده بود.هم‌چنین وی اتهامات نادرستی را به هرمان گورینگ و خانواده‌اش نسبت داده بود (مانند این که ادا گورینگ دختر هرمان گورینگ به روش درون‌کاشت مصنوعی آبستن شده است).گاولایترهای دیگر نیز از او شاکی بودند و می‌گفتند که اشترایشر به آن‌ها ناسزا می‌گوید.در نهایت وی در فوریه ۱۹۴۰ از سمت‌های خود برکنار شد و از انظار عموم پنهان شد، گرچه هم‌چنان به انتشار هفته‌نامه در اشتورمر ادامه می‌داد.
هیتلر، حتی با وجود بدنامی اشترایشر، دوستی خود را با او ادامه داد.
دستگیری، محاکمه و اعدام
وی پس از تسلیم آلمان در جنگ جهانی دوم و ورود متفقین به خاک آلمان در می ۱۹۴۵، با منشی سابق خود ازدواج کرد.همسر سابق وی دو سال پیش درگذشته بود.وی در نهایت در ۲۳ می ۱۹۴۵ در شهر وایدرینگ در اتریش توسط نیروهای آمریکایی دستگیر شد.
وی برای محاکمه به دادگاه نورنبرگ فرستاده شد.در دادگاه ادعا کرد که پس از دستگیری توسط سربازان متفقین مورد اذیت و آزار قرار گرفته است.گرچه او عضو ارتش نبوده یا در برنامه‌ریزی هولوکاست یا حمله به دیگر کشورها نقش نداشته، اما نقش محوری وی در تحریک احساسات نژادپرستانه علیه یهودیان برای برگزارکنندگان دادگاه کافی بود تا او را در رده بالاترین جنایت‌کاران جنگی در اصلی‌ترین دادگاه برگزارشده در نورنبرگ قرار دهند.وی به روند دادگاه به کلی اعتراض داشت و ادعا می‌کرد که تمامی قضات یهودی‌اند.بیشتر اسنادی که در دادگاه علیه وی استفاده شدند، از میان سخنرانی‌ها یا مقالات خود وی در طول سالیان جمع‌آوری شده بود.گرچه وی خود مرتباً تکرار می‌کرد که از هولوکاست اطلاعی نداشته است، اما تمام شواهد عکس این موضوع را اثبات می‌کرد.وی در دادگاه مرتباً یهودیان، متفقین و خود دادگاه را مورد حمله قرار می‌داد و بارها توسط افسران حاضر در دادگاه ساکت می‌شد.حتی دیگر متهمان نیز از او دوری می‌کردند.
وی از اتهام جنایت علیه صلح تبرئه شد، اما به جرم جنایت علیه بشریت به اعدام با طناب دار محکوم شد و در نهایت در ۱۶ اکتبر ۱۹۴۶ به دار آویخته شد.وی در پایین چوبه دار با گریه فریاد زد:"هایل هیتلر!"هنگامی که از جایگاه بالا رفت گفت:"پوریم‌فست" که مشخصاً به واقعه پوریم اشاره داشت.پیش از آن که سرباز جلاد طناب دار را بر گردن اشترایشر بگذارد، وی خطاب به آن سرباز گفت:"بلشویک‌ها یک روز تو را به دار خواهند آویخت."هم‌چنین هنگامی که طناب دار بر گردن او پیچیده شد، وی ظاهراً گفته:"آدله، همسر عزیزم!" و این آخرین کلمات او پیش از مرگ بود.
با این حال شاهدان اعدام وی گزارش داده‌اند که اعدام وی به درستی پیش نرفت و مرگ سریع و بی‌دردسری در انتظار او نبود.جوزف کینگزبری-اسمیت که خبرهای مربوط به اعدام‌ها را پوشش می‌داد گزارش داده که اشترایشر پس از خالی شدن زیر پایش از طناب دار زنده آویزان ماند و جلاد خود مداخله کرد تا کار را تمام کند.به گزارش اسمیت، آن سرباز نه تنها هیچ اصراری نداشت که کار را درست انجام دهد، بلکه به آن افتخار هم می‌کرد.
جنازه وی و نه فرد اعدام‌شده دیگر در کنار جنازه هرمان گورینگ که پیش از اعدام خودکشی کرده بود، به اوستفریدهوف فرستاده شد و در آن‌جا بدن‌ها سوزانده شد و خاکستر آن‌ها به رود ایسار ریخته شد.
مجید روشنگر
مجید روشنگر ناشر، نویسنده، مترجم و منتقد ادبی ایرانی است.
تحصیلات
وی در تهران و در بازارچهٔ کربلایی عباسعلی در محلهٔ سنگلج به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان شهر گذراند و پس از فارغ‌التحصیلی از دانشکده حقوق دانشگاه تهران در دانشگاه آکسفورد و سپس دانشگاه سیدنی ادامه تحصیل داد و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ حقوق بین‌الملل با پایان‌نامه‌ای در زمینهٔ سیاست خارجی ایران دریافت کرد.
وی در سال ۱۳۴۰ با همکاری سه نفر از دوستانش - فریدون نیکنام، منوچهر حسن‌زاده، و پرویز علی‌بیگ - انتشارات مروارید را با تأسیس کرد تا بتواند کتاب‌هایی را که نمی‌توان آن‌ها را در تیراژ بالا و زیر نظر سازمان کتابهای جیبی چاپ کرد، توسط این انتشارات و به طور مستقل به چاپ رساند.
روشنگر در سال ۱۳۴۳ در وزارت امور خارجه استخدام می‌شود و تا سال ۱۳۴۷ یا ۱۳۴۸ که برای مأموریت خارج از کشور به سوئیس اعزام می‌شود، علاوه بر مسوولیت در وزارت امور خارجه، مدیریت سازمان کتابهای جیبی و مشارکت در مدیریت انتشارات مروارید را بر عهده داشت. همچنین او در سال ۱۳۴۴ انتشار نشریهٔ بررسی کتاب را آغاز می‌کند که تا به امروز ادامه دارد.
وی پس از انقلاب و در دولت مهدی بازرگان به خدمت خود در وزارت امور خارجه ادامه داد و به‌عنوان سرکنسول به هنگ‌کنگ اعزام شد و در نهایت در سال ۱۳۶۰ به درخواست خود بازنشسته شد و برای زندگی نزد فرزندانش به خارج از کشور رفت.
بازارچه کربلایی عباسعلی
بازارچهٔ کربلایی عباسعلی نام محله‌ای در تهران قدیم است که روبه‌روی خیابان جنوبی پارک شهر (که امروزه خیابان بهشت نام دارد) و بین خیابان شاهپور و خیابان امیریه قرار داشته است.
منابع
از کتابهای جیبی تا انتشارات مروارید و بررسی کتاب؛ گفت‌وگو با مجید روشنگر، جهان کتاب، سال دوازدهم شماره ۵ و ۶، شهریور و مهر ۱۳۸۶، صص. ۶–۱۱.
فرودگاه ترمذ
فرودگاه ترمذ  یک فرودگاه همگانی با کد یاتا TMJ است که یک باند فرود بتن دارد و طول باند آن ۳۰۰۰ متر است. این فرودگاه در شهر ترمذ کشور ازبکستان قرار دارد و در ارتفاع ۳۱۳ متری از سطح دریا واقع شده است.
کلروپیکرین
کلروپیکرین با فرمول شیمیایی CCl۳NO۲ یک ترکیب شیمیایی سمی است که به عنوان یک سلاح شیمیایی از نوع عامل تنفسی نیز شناخته می‌شود. که جرم مولی آن ۱۶۴٫۳۷۵ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، مایع بی‌رنگ است.
گوتنبا، شیزوئوکا
گوتنبا در استان شیزوئوکا در کشور ژاپن واقع شده‌است که دارای جمعیت ۸۸٬۰۷۸ نفر و مساحت ۱۹۴٫۶۳ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت ۴۵۳ نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ به عنوان شهر شناخته شد.
پیوند به بیرون
http://www.city.gotemba.shizuoka.jp/
چیسووک (استان وارمی-ماسوری)
چیسووک یک روستا در لهستان است که در گمینا دوبنگنکی واقع شده‌است. چیسووک ۳۴ نفر جمعیت دارد.
لائو سنترال ایرلاینز
لائو سنترال ایرلاینز یک شرکت هواپیمایی با کد یاتا LF است که در ۲۰۱۰ میلادی تأسیس شده‌است. دفتر مرکزی لائو سنترال ایرلاینز در وینتیان، لائوس واقع شده‌است و قطب این شرکت هواپیمایی در فرودگاه بین‌المللی واتایی قرار دارد و به ۸ مقصد، پرواز انجام می‌دهد.
محوطه بنادارسیل
محوطه بنادارسیل مربوط به عصر آهن ۳ است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش ویسیان، دهستان شوراب، روستای تل مینه واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تی‌تی و بچه خرسی
تی‌تی و بچه خرسی یک مجموعه تلویزیونی محصول سال ۱۳۸۹ به کارگردانی پرستو شاه‌محمدی و حسین خردمند، نویسندگی افتخارسادات رئوفی و عاطفه رئوفی و تهیه‌کنندگی پرستو شاه‌محمدی می‌باشد که از برنامه کودک و نوجوان شبکه جهانی جام جم پخش شد. این مجموعه در ۷۵ قسمت تهیه شد.
۳۰۹۲۸ جفرسون
سیارک ۳۰۹۲۸ سی هزار و نهصد و بیست و هشتمین سیارک کشف شده‌است که در ۹ اکتبر ۱۹۹۳ کشف شد.
روزالیند (قمر)
روزالیند (Rosalind) نام یکی از اقمار داخلی اورانوس است. این قمر از طریق بررسی تصاویر وویجر ۲ کشف شد و در ابتدا S/1986 U 4 و بعدتر Uranus XIII نامیده شد. اما در نهایت بر اساس یکی از شخصیت‌های نمایشنامه هر طور شما دوست دارید از شکسپیر روزالیند نامیده شد.
پرتغال و جنگ ایران و عراق
مشارکت پرتغال در جنگ ایران و عراق شامل تأمین جنگ‌افزارهای ساخت پرتغال به ایران و عراق و ایفای نقش در ماجرای ایران-کنترا است. از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۶، ۷۵ درصد از صادرات تسلیحات پرتغال (۳۵٫۷ میلیارد اسکودو) به خاورمیانه می‌رفت که بیشتر آن به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به ایران یا عراق می‌رسید.
شرح
در ۱۲ نوامبر ۱۹۸۰، بیانیهٔ مشترک وزارت دفاع و امور خارجهٔ پرتغال که به تحریم وضع‌شده توسط ایالات متحده ملحق شد، اعلام کرد که پرتغال به ایران سلاح نمی‌فروشد یا ارسال نمی‌کند. در ۴ دسامبر ۱۹۸۰ در سانحهٔ هوایی کامارات، یک هواپیمای خصوصی کوچک حامل فرانسیسکو د سا کارنیرو نخست‌وزیر پرتغال و آدلینو آمارو دا کوستا وزیر دفاع در کامارات لیسبون سقوط کرد. تحقیقات اولیه به این نتیجه رسید که این حادثه یک تصادف بوده‌است، اما تحقیقات بعدی پارلمان شواهدی از وجود بمب در زیر کابین خلبان پیدا کرد. در سال ۲۰۰۴، هشتمین تحقیق پارلمانی در مورد این ماجرا، به سرپرستی نونو ملو، در گزارش نهایی به اتفاق آرا به این نتیجه رسید که این حادثه توسط یک وسیلهٔ انفجاری در هواپیما ایجاد شده‌است. ملو در سال ۲۰۱۳ به "استعلام X" برای بررسی نقش فروش جنگ‌افزار به ایران و صندوق "Fundo de Defesa do Ultramar" ارتش گفت که دا کوستا در ۲ دسامبر ۱۹۸۰ از ارتش در مورد فروش جنگ‌افزار به ایران سؤال کرده‌است. در ۵ دسامبر، یک روز پس از مرگ او، ارتش پرتغال دستوری صادر کرده بود که به‌طور غیرقانونی فروش جنگ‌افزار را تحت صلاحیت خود و نه وزارت دفاع اعلام کرده بود.
پرتغال با فروش ۳٫۵ میلیارد اسکودو در سال ۱۹۸۲ و ۶ میلیارد اسکودو در سال ۱۹۸۳ به یکی از تأمین‌کنندگان عمدهٔ تسلیحات به عراق تبدیل شد. با مشکلات فزایندهٔ عراق در پرداخت هزینهٔ جنگ‌افزارهای پرتغالی، در ۲۹ سپتامبر ۱۹۸۳، دولت ماریو سوارز به‌صورت مخفیانه اجازهٔ فروش جنگ‌افزار به ایران را صادر کرد. چند ماه بعد، رئیس‌جمهور پرتغال، آنتونیو رامالو ایانس، از اطلاع یافتن از حضور یک هواپیمای ایرانی حامل جنگ‌افزار در فرودگاه لیسبون ابراز شگفتی کرد. ترتیبات امنیتی حضور یک هواپیمای جامبو جت ایران ایر به گونه‌ای بود که دیپلمات‌های عراقی در لیسبون نیز از آن مطلع شده بودند. در سال ۱۹۸۴ پرتغال ۱٫۵ میلیارد اسکودو جنگ‌افزار به ایران فروخت و ایران به دومین مشتری بزرگ جنگ‌افزارهای پرتغالی پس از عراق تبدیل شد.
ایران – کنترا
نشریهٔ پرتغالی اکسپرسو در ژانویهٔ ۱۹۸۷ فاش کرد که در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۶، ۸٫۳ میلیون دلار جنگ‌افزار پرتغالی توسط مقامات آمریکایی درگیر در ماجرای ایران-کنترا به کنتراهای نیکاراگوئه تحویل داده شده‌است. این جنگ‌افزارها بالغ بر ۱٬۹۰۰ تُن اسلحه و مهمات، از جمله ۱٬۵۰۰ تُن مربوط به سال ۱۹۸۵ بودند. اکسپرسو گفت که پرتغال همچنین یک نقطهٔ ترانزیت برای ارسال جنگ‌افزارهای اسرائیل و بلوک شرق به مقصد کنتراها بوده‌است و ۱۵ پرواز حمل جنگ‌افزار از اسرائیل از طریق فرودگاه لیسبون را شناسایی کرده‌است.
در نوامبر ۱۹۸۵، تلاش برای ارسال موشک‌های هاوک با منشأ اسرائیل به ایران از طریق پرتغال، پس از برخاستن هواپیمای حامل آن‌ها، شکست خورد و هواپیما مجبور به بازگشت شد. نیویورک تایمز در ژانویهٔ ۱۹۸۷ نوشت که «یکی از مقامات ارشد دولت، اخیراً گفته‌است که پرتغال به‌عنوان نقطهٔ اصلی انتقال جنگ‌افزار به کنتراها فعالیت و همکاری کرده‌است.»
نامیبیا کامرشیال اوییشن
نامیبیا کامرشیال اوییشن یک شرکت هواپیمایی است. دفتر مرکزی نامیبیا کامرشیال اوییشن در ویندهوک، نامیبیا واقع شده‌است.
هاینریش بروگش
هاینریش کارل بروگش (به انگلیسی: Heinrich Karl Brugsch) خاورشناس آلمانی قرن نوزدهم است که دو بار به ایران سفر کرده‌است. سفیر پروس در ایران همزمان با قحطی و شورش نان در تهران.
زندگی
بروگش خاورشناسی آلمانی است که در ۱۸ فوریه سال ۱۸۲۷ میلادی دیده به جهان گشود و در جوانی و کهنسالی سفرهایی به آسیا و آفریقا نمود و دو بار نیز به ایران مسافرت کرد. وی در نهم سپتامبر ۱۸۹۴ دیده از جهان فروبست.
آثار
بروگش آثار زیادی را به نگارش درآورده که از جمله دو کتاب خاطرات وی دربارهٔ ایران با نام‌های در سرزمین آفتاب و در محضر سلطان صاحب قران به فارسی ترجمه شده‌است. وی همچنین دربارهٔ مصر نیز تالیفاتی دارد)
ینس بورنزن
ینس بورنزن (Jens Böhrnsen؛ زادهٔ June 12, 1949) یک سیاست‌مدار اهل آلمان است.
تامسون اولیها
تامسون اولیها (Thompson Oliha؛ October 4, 1968 – 1968:10:4, June 30, 2013) یک بازیکن فوتبال اهل نیجریه بود.
وی همچنین در تیم‌های ملی فوتبال نیجریه نیجر بازی کرده است.
کادمیم (I) تتراکلروآلومینات
کادمیم(I) تتراکلروآلومینات با فرمول شیمیایی Cd۲Al۲Cl۸ یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۵۶۲٫۴۱۲۳ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، بلور سفید است.
تپه ظهراب
تپه ظهراب مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان دورود، بخش سیلاخور، روستای پوش کشان واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.نام خانوادگی ظهرابی از این تپه بر گرفته شده است.
حوزه انتخابیه چهارم مینه‌سوتا
حوزه انتخابیه چهارم مینه‌سوتا یک حوزه انتخابیه مجلس نمایندگان آمریکا است که در ایالت مینه‌سوتا قرار دارد.
منابع
Wikipedia contributors, "Minnesota's 4th congressional district," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Minnesota's_4th_congressional_district&redirect=no&useskin=monobook&oldid=557445161 (accessed July 12, 2013).
پایگاه نیروی هوایی نلیس
پایگاه نیروی هوایی نلیس یک فرودگاه پایگاه نیروی هوایی است. این فرودگاه در شهر لاس وگاس در ایالت نوادا ایالات متحده آمریکا قرار دارد.
ورزشگاه تله۲ آرنا
ورزشگاه تله۲ آرنا (Tele2 Arena) یک ورزشگاه فوتبال در استکهلم، سوئد است.
این ورزشگاه که در سال ۲۰۱۳ میلادی تأسیس شده دارای سقف متحرک و ۳۰٬۰۰۰ نفر ظرفیت می‌باشد. ورزشگاه تله۲ آرنا ورزشگاه خانگی باشگاه فوتبال دیورگاردن و باشگاه فوتبال هامارابی است.
گوتو، ناگاساکی
گوتو در استان ناگازاکی در کشور ژاپن واقع شده است که دارای جمعیت ۴۲٬۴۴۷ نفر و مساحت ۴۲۰٫۷۷ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 101 نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ به عنوان شهر شناخته شد.
پیوند به بیرون
http://www.city.goto.nagasaki.jp/
زینگا
زینگا (به لاتین: Zinga, Lobaye) یک زیستگاه انسانی در جمهوری آفریقای مرکزی است که در لوبایه واقع شده‌است.
آلتینو دومینگز
آلتینو دومینگز (Altino Domingues؛ زادهٔ November 2, 1951) بازیکن فوتبال اهل ایالات متحده آمریکا است.
وی همچنین در تیم ملی فوتبال ایالات متحده آمریکا بازی کرده‌است.
انتشارات مروارید
انتشارات مروارید نام یکی از مؤسسات انتشاراتی ایرانی است.
تاریخچه
این مؤسسه در سال ۱۳۴۰ به دست مجید روشنگر و فریدون نیکنام و منوچهر حسن‌زاده و پرویز علی‌بیک با سرمایهٔ اولیهٔ ۱۰ هزار تومان در دفتری در خیابان نادری راه‌اندازی شد. روشنگر، که در آن زمان مدیر سازمان کتابهای جیبی نیز بود، هدفش از تأسیس انتشارات مرواید را چنین بیان می‌کند:
نخستین کاری که انتشارات مروارید چاپ کرد رمانی بود به نام دلشکسته کارِ ناتانیل وست که به ترجمهٔ عبدالله توکل منتشر شد. فعالیت این انتشارات با چاپ اشعار بیژن جلالی برای اولین بار ادامه یافت.
در سال ۱۳۴۱ با اجارهٔ مغازه‌ای روبه‌روی دانشگاه تهران در خیابان شاهرضا (خیابان انقلاب اسلامی بعدی) فروشگاه کتاب انتشارات مروارید با نام «خانهٔ کتاب» راه‌اندازی شد.
در سال ۱۳۴۲ فروغ فرخزاد برای چاپ کتاب شعر جدیدش - تولدی دیگر - به مروارید مراجعه کرد. سال ۱۳۴۵ بهرام بیضایی دنیای مطبوعاتی آقای اسراری را برای انتشار به مروارید سپرد. بدین ترتیب فعالیت انتشارات مروارید ادامه یافت و صدها کتاب در سالیان بعد منتشر کرد.
منابع
از کتابهای جیبی تا انتشارات مروارید و بررسی کتاب؛ گفت‌وگو با مجید روشنگر، جهان کتاب، سال دوازدهم شماره ۵ و ۶، شهریور و مهر ۱۳۸۶، صص. ۶–۱۱.
خارج از دید (فیلم ۱۹۹۸)
خارج از دید یک فیلم جنایی آمریکایی است. این فیلم توسط استیون سودربرگ کارگردانی شده و براساس رمانی به همین نام و به نویسندگی المور لئونارد ساخته شده‌است. جنیفر لوپز در نقش کارن سیسکو و جورج کلونی در نقش جک فولی در این فیلم به ایفای نقش پرداخته‌اند. این فیلم سرآغاز همکاری‌های متعدد بین سودربرگ و جورج کلونی شد.
خارج از دید در تاریخ ۲۶ ژوئن ۱۹۹۸ اکران شد. این فیلم در دو قسمت فیلمنامه اقتباسی و تدوین نامزد دریافت جایز اسکار بود. فیلم مذکور موفق به دریافت جایزه ادگار برای بهترین فیلمنامه و کسب جوایز بهترین فیلم، فیلمنامه و کارگردانی از انجمن ملی منتقدان فیلم شد. این فیلم منجر به ساخت سریال تلویزیونی کارن سیسکو گردید. فیلم موضوعی درام را روایت می‌کند.
خلاصه داستان
«جک فولی» پس از سرقت یک بانک دستگیر می‌شود و سر از زندانی در فلوریدا درمی‌آورد. او با کمک دوستش، «بادی براگ» از زندان می‌گریزد و ناچار می‌شود یک پلیس زن به نام «کارن سیسکو» را به گروگان بگیرد.
پیریلامین مالئات
پیریلامین
اشکال دارویی: قرص
مکانیسم اثر
پیریلامین مالئات از اولین نسل از آنتی هیستامین‌ها است. این دارو به سرعت به مغز نفوذ کرده و موجب خواب‌آلودگی می‌شود. همچنین از این دارو به عنوان ماده اصلی کرم‌های آنتیزان ، نئوآنترگان استفاده شده‌است. این کرم‌ها در درمان گزیدگی حشرات و کهیر کاربرد دارند.
موارد مصرف
کاربرد اصلی آن در درمان حساسیت و خارش است. برای درمان رینیت آلرژیک به ویژه تب یونجه و بیماری‌های آلرژیک پوستی از قبیل کهیر و آنژیوادم نیز مصرف می‌شود. امروزه کمتر مصرف می‌شود.
عوارض جانبی
شایع‌ترین عوارض آن تضعیف سیستم عصبی مرکزی، خواب آلودگی و عوارض آنتی کولینرژیک مانند خشکی دهان، خواب آلودگی و خستگی است.
جستارهای وابسته
حساسیت
آنتی‌هیستامین
منابع
http://en.wikipedia.org/wiki/Mepyramine
سیارک ۳۰۹۳۳
سیارک ۳۰۹۳۳ سی هزار و نهصد و سی و سومین سیارک کشف شده‌است که در ۱۷ اکتبر ۱۹۹۳ کشف شد.
اوهام (گروه موسیقی)
اوهام یک گروه موسیقی ایرانی است که سبک موسیقی آن تلفیقی از راک و موسیقی ایرانی به همراه اشعار حافظ و مولوی می‌باشد. این گروه در سال ۱۳۷۸ با سه عضو اصلی شامل شهرام شعرباف، بابک ریاحی‌پور و شاهرخ ایزدخواه شکل گرفت. بابک و شاهرخ در سال ۱۳۸۲ از گروه جدا شدند و شهرام فعالیت گروه را ادامه داد. اوهام تا مدت‌ها مجوز فعالیت رسمی نداشت و در این زمان ۴ آلبوم را به‌طور غیر رسمی منتشر کرد و برای دانلود در اختیار طرفدارانش قرار داد. سرانجام شهرام شعرباف توانست در شهریور سال ۱۳۹۱ تحت عنوان گروه شهرام شعرباف فعالیت رسمی خود در ایران را آغاز و پس از سال‌ها در تهران کنسرت برگزار کند. این گروه پنجمین آلبوم و نخستین آلبوم رسمی خود را در سال ۱۳۹۲ با عنوان این خرقه بینداز منتشر کرد.
تاریخچه
گروه اوهام در سال ۱۳۷۸ توسط شهرام شعرباف (خواننده و آهنگ‌ساز) به همراه شاهرخ ایزدخواه (گیتار الکتریک) و بابک ریاحی‌پور (گیتار بیس) در تهران تشکیل شد. اولین آلبوم خود نهال حیرت را در تابستان همان سال ضبط کرد و با یک شرکت برای انتشار آن قرارداد بست. اما وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از دادن مجوز به اوهام خودداری کرد و موسیقی آنان را اثری غربی و فاقد استانداردهای قانونی دانست. اوهام که نتوانسته بود برای آلبوم نهال حیرت از وزارت ارشاد مجوز بگیرد، در زمستان ۱۳۷۹ وب‌گاه رسمی خود را راه انداخت و تمام آهنگ‌های نهال حیرت را به صورت رایگان در اختیار شنوندگان قرار داد. بدین ترتیب آهنگ‌های اوهام در مدت کوتاهی بین جوانان ایرانی پخش شد و توانست طرفداران بسیاری بدست آورد. اوهام در این مدت همچنان به تلاش‌های خود برای انتشار قانونی آلبوم و نیز اجرای زنده ادامه می‌داد که هیچ‌کدام به ثمر نرسید.
در زمستان ۱۳۸۰ اوهام توانست اولین اجرای زنده خود را به صورت خصوصی در کلیسای روس ارتودکس تهران برگزار کند، و در آن آلبوم نهال حیرت را به صورت کامل اجرا کرد. اما گروه همچنان از اجرای زنده به صورت رسمی محروم بود. در پاییز ۱۳۸۱ اوهام دو آهنگ جدید خود را با نام‌های «حافظ عاشق است» و «راه عشق» ضبط کرد. این دو آهنگ که به صورت مجموعه‌ای به نام حافظ عاشق است عرضه گردید، آخرین کار گروه با اعضا اولیه خود بود. این دو آهنگ قبل از عید ۱۳۸۲ از طریق وب‌گاه رسمی اوهام عرضه شد که در همان هفته اول بیش از ۱۵۰۰۰ بار بارگیری شد.
در اوایل ۱۳۸۲ شاهرخ و بابک هر کدام به دلیلی از گروه جدا شدند، و گروه برای مدتی از هم پاشید. تا اینکه شهرام پس از اقامت کوتاه خود در کانادا به ایران بازگشت و دوباره گروه را به تنهایی راه انداخت. در بهار ۱۳۸۳ شهرام گروهی را تشکیل داد و برای اجرای زنده کارهای خود به شهرهای برلین، هامبورگ و روستوک آلمان سفر کرد. پس از بازگشت به تهران گروه توانست چندین اجرای زنده دیگر داشته باشد که از جمله آن می‌توان به اجرا زنده گروه به مناسبت روز جهانی ایدز (که به صورت خیریه برگزار می‌شد) اشاره کرد.
اواخر ۱۳۸۳ شهرام شروع به ضبط نهایی آهنگ‌هایی کرد که طی دو سال گذشته آماده و ضبط کرده‌بود. در تابستان ۱۳۸۴ توانست آن‌ها را به صورت یک آلبوم به نام آلوده در آورد، و شرکت «بم آهنگ» در کانادا مسئولیت چاپ و پخش آن در آمریکای شمالی و اروپا را بر عهده گرفت. در این آلبوم علاوه بر اشعار حافظ در چهار قطعه از اشعار مولانا استفاده شده بود.
اوهام در ۳۰ مهر ۱۳۸۵ (۲۲ اکتبر ۲۰۰۶) یکی از شرکت‌کنندگان در جشنواره میان‌کهکشانی موسیقی ایرانی در زندام هلند بود.
در سال ۱۳۸۸، شهرام شعرباف به مناسبت ده سالگی گروه، آلبومی شامل ۱۵ رمیکس از آهنگ‌های قبلی اوهام را در قالب آلبومی به نام ایهام (E-HUM) منتشر کرد. همچنین قطعه پیر مِی فروش که در سال ۱۳۷۸ در آلبوم نهال حیرت به‌صورت دمو منتشر شده بود به‌طور کامل به‌همراه این آلبوم منتشر شد.
فعالیت رسمی و برگزاری کنسرت
شهرام شعرباف در تابستان سال ۱۳۹۱ و پس از دریافت مجوز فعالیت در ایران تحت نام گروه شهرام شعرباف، قصد داشت بعد از ۱۲ سال با مجوز رسمی وزارت ارشاد در تهران آهنگ‌های اوهام را بر روی صحنه اجرا کند؛ اما این اجرا به دلایل نامعلومی لغو شد و اوهامی‌هایی که بلیط خریده بودند، تنها توانستند در زیرزمین یک استودیویی صدابرداری و در غالب یک اجرای پژوهشی به شنیدن آهنگ‌های اوهام بنشینند. اما سرانجام چندی بعد در روزهای آخر تابستان ۱۳۹۱ شهرام شعرباف موفق شد با گروه تازه خود در مجموعه فرهنگی برج آزادی در طی ۳ روز و ۶ سانس، آهنگ‌های قدیمی گروه اوهام را پس از ۱۳ سال برای نخستین بار به‌طور رسمی در ایران به روی صحنه ببرد که با استقبال بی‌سابقه طرفداران این گروه مواجه شد. صبح روز بعد از آخرین اجرا، اوهام در صفحه فیس‌بوک خود عکسی از پوستر بزرگ کنسرت با تصویر شهرام شعرباف در پس‌زمینه‌ای که برج آزادی در آن پدیدار بود منتشر کرد و نوشت: اوهام در آزادی.
به دنبال رفع مشکل فعالیت رسمی اوهام در ایران، گروه سال ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ را با اجراهای پرشور و انرژی خود (از جمله در سالن اریکه ایرانیان) سپری کرد. با توجه به اینکه وزارت ارشاد ایران مجوز فعالیت رسمی گروه را به نام "گروه شهرام شعرباف" صادر کرده، گروه اجازه استفاده از نام "اوهام" را در تبلیغات رسمی خود در داخل کشور ندارد.
در بهار سال ۱۳۹۲ شهرام شعرباف ضبط اولین آلبوم رسمی اوهام در ایران را به همراه اعضای جدید گروه که در ۳ سال گذشته با اوهام فعالیت نموده بودند آغاز نمود. ضبط آلبوم از ۲۰ خرداد ۹۲ آغاز شد و تا پایان مهر ۹۲ ادامه داشت. در پی امضای قرارداد یک ساله اجرای کنسرت در ایران با شرکت "آوای دوران" در شهریور ۹۲، پس از پایان ضبط آلبوم و قبل از میکس و مسترینگ آن، اوهام در آبان ۹۲ در سالن "اریکه ایرانیان" به روی صحنه رفت و چند آهنگ از آلبوم جدید خود را برای طرفداران اجرا نمود که با استقبال گرم آن‌ها روبرو شد.
پنجمین آلبوم اوهام و اولین آلبوم رسمی گروه در ایران از سال ۱۳۷۸ تا به امروز به نام "این خرقه بینداز" ۱۷ اسفند ۱۳۹۲ در ایران و سراسر جهان منتشر شد. با توجه به اینکه سایت رسمی اوهام در داخل ایران فیلتر شده، شهرام شعرباف با راه‌اندازی سایت شخصی خود ارتباط دوباره‌ای با طرفداران برقرار نمود.
در اردیبهشت ۱۳۹۳ اوهام برای ۲ شب در مجموعه میدان آزادی (که تبدیل به مکانی محبوب برای طرفداران اوهام شده) به روی صحنه رفت و آلبوم جدید خود را به همراه قطعات محبوب طرفداران از آلبوم‌های قبلی اجرا نمود که با استقبال طرفداران مواجه شد. همین کنسرت در تاریخ ۳۰ خرداد ۹۳ برای یک شب دیگر تمدید شد و گروه برای این اجرا آهنگ‌های دیگری از آلبوم‌های قدیم و جدید خود را به لیست اجرا افزود.
در نیمه دوم سال ۱۳۹۳ برنامه کنسرت‌های گروه اوهام که قرار بود طبق برنامه‌ریزی در شهرهای مختلف ایران برگزار شود لغو شد. در بهمن ۱۳۹۳ شهرام شعرباف، طی دو نامه خطاب به پیروز ارجمند، ریاست وقت دفتر موسیقی وزارت ارشاد که به‌طور رسمی نیز انتشار یافت، ضمن گلایه از مجموعه تحت مدیریت وی و شرح مشکلاتی که بر سر فعالیت گروه ایجاد شده به نشانه اعتراض خواهان لغو مجوز رسمی فعالیتش شد.
اعضای گروه
اعضای فعلی کیبورد
اعضای پیشین
ماسولاس
ماسولاس (به ایتالیایی: Masullas) یک کومونه در ایتالیا است که در استان اریستانو واقع شده‌است.
فرودگاه ترلت
فرودگاه ترلت  (به زبان بومی: Vliegveld Terlet) یک فرودگاه همگانی است که یک باند فرود چمن دارد و طول باند آن - متر است. این فرودگاه در شهر آرنهم کشور هلند قرار دارد و در ارتفاع ۸۴ متری از سطح دریا واقع شده است.
حوزه انتخابیه دهم میشیگان
حوزه انتخابیه دهم میشیگان یک حوزه انتخابیه مجلس نمایندگان آمریکا است که در ایالت میشیگان قرار دارد.
چیسوونگتسا
چیسوونگتسا یک منطقهٔ مسکونی در لهستان است که در گمینا گولشوو واقع شده‌است. چیسوونگتسا ۹٫۵۹۶۷ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۷۰۵ نفر جمعیت دارد.
محوطه قلعه بردی (۲)
محوطه قلعه بردی (۲) مربوط به عصر آهن ۳ - دوره اشکانیان است و در شهرستان پل‌دختر، بخش مرکزی، دهستان جایدر، ۲/۵ کیلومتری شمال شرق روستای ولیعصر واقع شده و این اثر در تاریخ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
گوتسو، شیمانه
گوتسو در استان شیمانه در کشور ژاپن واقع شده است که دارای جمعیت ۲۶٬۹۵۸ نفر و مساحت ۲۶۸٫۵۱ کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 100  نفر در کیلومترمربع است و در تاریخ  به عنوان شهر شناخته شد.
پیوند به بیرون
http://www.city.gotsu.lg.jp/
کیستون ایر سرویس
کیستون ایر سرویس یک شرکت هواپیمایی است که در ۱۹۸۵ میلادی تأسیس شده‌است. دفتر مرکزی کیستون ایر سرویس در وینیپگ واقع شده‌است و به آسیای مرکزی، پرواز انجام می‌دهد.
گریگوری منکیو
گریگوری منکیو (به الفبای اوکراینی : Григорій Манків، تلفظ می‌شود: ) (زاده 1958) استاد دانشگاه هاروارد و فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های ام‌آی‌تی و پرینستون است. از وی مقالات و کتاب‌های بسیاری در زمینهٔ اقتصاد به چاپ رسیده است و کتاب‌های او از پرفروش‌ترین کتاب‌های درسی در زمینهٔ اقتصاد در دانشگاه‌ها محسوب می‌شوند. او سرپرستی طرح‌های اقتصادی در دانشگاه‌های کمبریج و ماساچوست، و مشاورهٔ بانک مرکزی آمریکا و دفتر بودجهٔ مجلس آمریکا را در کارنامهٔ خود دارد. او همچنین مقاله‌نویس مجلهٔ فرچون است.
کتاب‌های «مبانی اقتصاد»، «نظریهٔ اقتصاد کلان»، «نظریهٔ اقتصاد خرد» و «کلیات علم اقتصاد» از جمله کتاب‌های او هستند که به فارسی نیز ترجمه شده‌اند.
نظریات و رویکرد علمی
منکیو به خاطر کارهایی که در زمینه تعدیل قیمت‌ها، عوامل تعیین‌کننده هزینه‌های مصرفی، تئوری و بررسی تجربی رشد اقتصادی انجام داده شناخته می‌شود. او یکی از پیشروان مکتب اقتصاد کینزی جدید است.
توپ گرد
توپ گرد یک مجموعه تلویزیونی محصول سال ۱۳۸۱ به کارگردانی بهروز بقایی، نویسندگی علی خودسیانی و تهیه‌کنندگی شهاب‌الدین حجازی می‌باشد که از برنامه کودک و نوجوان شبکه یک پخش شد.
فردوسی
ابوالقاسم فردوسی توسی (۳۲۹ – ۴۱۶ هجری قمری) شاعر حماسه‌سرای ایرانی و سرایندهٔ شاهنامه، حماسهٔ ملی ایران، است. فردوسی را بزرگ‌ترین سرایندهٔ پارسی‌گو دانسته‌اند که از شهرت جهانی برخوردار است. فردوسی را حکیم سخن و حکیم توس گویند.
پژوهشگران سرودن شاهنامه را برپایهٔ شاهنامهٔ ابومنصوری از زمان سی سالگی فردوسی می‌دانند. تنها سروده‌ای که روشن شده از اوست، خود شاهنامه است. شاهنامه پرآوازه‌ترین سرودهٔ فردوسی و یکی از بزرگ‌ترین نوشته‌های ادبیات کهن پارسی است. فردوسی شاهنامه را در ۳۸۴ ه‍.ق، سه سال پیش از برتخت‌نشستن محمود، به‌پایان برد و در ۲۵ اسفند ۴۰۰ ه‍.ق برابر با ۸ مارس ۱۰۱۰ م، در هفتاد و یک سالگی، تحریر دوم را به انجام رساند. سروده‌های دیگری نیز به فردوسی منتسب شده‌اند، که بیشترشان بی‌پایه هستند. نامورترین آن‌ها به صورت مثنوی به نام یوسف و زلیخا است. سرودهٔ دیگری که از فردوسی دانسته شده، هجونامه‌ای در نکوهش سلطان محمود غزنوی است. برابر کتابشناسی فردوسی و شاهنامه، گردآوری ایرج افشار، با به‌شمارآوردن سروده‌های منسوب به فردوسی مانند یوسف و زلیخا تا سال ۱۳۸۵، تعداد ۵۹۴۲ اثر گوناگون در این سال‌ها نوشته شده‌است.
فردوسی دهقان و دهقان‌زاده بود. او آغاز زندگی را در روزگار سامانیان و هم‌زمان با جنبش استقلال‌خواهی و هویت‌طلبی در میان ایرانیان سپری کرد. شاهان سامانی با پشتیبانی از زبان فارسی، عصری درخشان را برای پرورش زبان و اندیشهٔ ایرانی آماده ساختند و فردوسی در هنر سخنوری آشکارا وامدار گذشتگان خویش و همهٔ آنانی است که در سده‌های سوم و چهارم هجری، زبان فارسی را به اوج رساندند و او با بهره‌گیری از آن سرمایه، توانست مطالب خود را چنین درخشان بپردازد. در نگاهی کلی دربارهٔ دانش و آموخته‌های فردوسی می‌توان گفت او زبان عربی می‌دانست، اما در نثر و نظم عرب چیرگی نداشت. در «پیشگفتار بایسنقری» نام فردوسی با «حکیم» همراه است، که از دید برخی اشاره به حکمت خسروانی دارد.
فردوسی در شاهنامه، فرهنگ ایران پیش از اسلام را با فرهنگ ایران پس از اسلام پیوند داده‌است. از شاهنامه برمی‌آید که فردوسی از آیین‌های ایران باستان مانند زروانی، مهرپرستی و مزدیسنا اثر پذیرفته، هرچند برخی پژوهشگران سرچشمهٔ این اثرپذیری‌ها را منابع کار فردوسی می‌دانند، که او به آن‌ها بسیار وفادار بوده‌است. همچنین، وی به‌سبب خاستگاه دهقانی، با فرهنگ و آیین‌های باستانی ایران آشنایی داشت و پس از آن نیز بر دامنهٔ این آگاهی‌ها افزود، به‌گونه‌ای‌که این دانسته‌ها، جهان‌بینی شعری او را بنیان ریخت. آنچه که فردوسی به آن می‌پرداخت، جدای از جنبهٔ شعری، دانشورانه نیز بود؛ او افسانه ننوشت. فردوسی خرد را سرچشمه و سرمایهٔ تمام خوبی‌ها می‌داند. او بر این باور است که آدمی با خرد، نیک و بد را از یکدیگر بازمی‌شناسد و از این راه به نیک‌بختی این جهان و رستگاری آن جهان می‌رسد. فردوسی با ریزبینی، منابع خود — که بیشترینِ آن‌ها شاهنامهٔ ابومنصوری بود — را بررسی می‌کرد. او توانست از میان انبوه دانسته‌هایی که در دسترس داشت، مطالبی را گزیده و گردآوری کند که در یاد ایرانیان، ترکان و هندیان زنده بماند.
زمینهٔ تاریخی
در روزگار فردوسی اندکی از شور جنبش شعوبیه کاسته شده‌بود. بااین‌همه، هنوز برخی از ایرانیانِ میهن‌پرست در اندیشهٔ گذشتهٔ نیاکانیِ خویش بودند. راوندی می‌گوید بدین ترتیب، بسیاری از دانشمندان و نویسندگانِ ایرانی برای زنده‌کردنِ تاریخ ایران باستان گام برداشتند. برای این هدف، همهٔ نوشته‌های تاریخی، ادبی و اجتماعی که از دستبردِ یورش اعراب بی‌گزند مانده‌بود، گردآوری و برای نگارش تاریخ‌ها و شاهنامه‌ها آماده شدند. ابُوالْمُؤَیِّد بَلْخی شاهنامه‌ای را به نثر نوشت و مسعودیِ مَرْوَزی به نظم. فردوسی از همان روزگارِ کودکی، بینندهٔ کوشش‌های مردمِ پیرامونش برای پاسداریِ ارزش‌های دیرینه بود و خود نیز در چنان زمانه و زمینه‌ای پابه‌پای بالندگیِ جسمی به فرهیختگی رسید و رهرو سخت‌گام همان راه شد.
زبان و ادب پارسی در روزگار فردوسی
لازار بر این باور است که دوریِ خراسان و فرارود از خلافت بغداد و وجود فرمانروایی‌های ایرانی، — که در عمل مستقل از خلافت بودند — دلیل پیدایش ادب پارسی در خاورِ ایران و محدود بودن بالندگی آن تا اواخر سدهٔ چهارم ه‍.ق به این سرزمین‌ها بود. این فرمانروایان ایرانی و به‌ویژه امیرانِ سامانی در اندیشهٔ گسترش ادب ملی و میهنی بودند، اما نمی‌توان این اندیشه و خواسته را تنها انگیزه یا انگیزهٔ بنیادین دانست، چراکه این خواسته را جنبشِ همگانیِ ریشه‌دار در شرایط اجتماعی به‌وجود آورد. برخلاف ناحیه‌های فارس و جِبال — که نزدیک‌تر به بغداد و بیشتر زیرِ نفوذِ فرهنگ عرب بودند — در خاور ایران، طبقهٔ دهقانان هنوز وجود داشت و دست‌نخورده به‌جامانده‌بود و فرهنگ عرب در زندگی آنان اثری کوچک داشت؛ و گمان می‌رود آنان پیدایش و بالندگیِ شعری را پشتیبانی کردند، که از هر دو ویژگی ترکیب‌های شعر عربی رسمی و آیین‌های ایرانی نگاه‌داری‌شده در سروده‌های مردمی و نیمه‌مردمی بهره داشت. دلیل دیگر این موضوع این بود که هنوز ادبیات پارسی میانه در سدهٔ سوم ه‍جری در فارس کاربرد داشت و موبَدانِ زرتشتی از آن بهره می‌بردند و ازهمین‌رو — برخلاف خاور ایران که زبان دری یکه‌تازی می‌کرد — میدانی برای پیدایش زبانی نوین در غرب ایران نبود. همچنین در شرق کاربرد و شناخت عربی گسترهٔ کمتری داشت و زبان ادبی هم، چنان توانی نداشت که از پیدایش زبان نوین جلوگیری کند. آیین مَزْدَیَسْنا در این ناحیه چندان ریشه نداشت. فرهنگ ایرانی در قالب روایت‌ها و سروده‌های شفاهیِ فراوانی به زبان دری وجود داشت. اما این فرهنگِ نیمه‌مردمی — که در برابر فرهنگ طبقهٔ اشرافِ اثرگرفته از عرب بود — نیاز به آثاری برتر داشت تا در کنار فرهنگِ عرب‌گرا قرار گیرد.
شعر حِماسی در ادب پارسی، در برابر شعر غِنایی جای داشت؛ گونه‌ای از شعر که در شعرِ عرب، ناشناخته و به‌طور کاملْ ایرانی و نشانگر پیوستگی ادبیات پیش و پس از اسلام بود. درون‌مایه‌های پیوندی مانند بینش اخلاقی، پند و اندرز برپایهٔ خرد، ناپایداری این جهانی این پیوستگی را برقرار می‌کرد. اثرگذاری اسلام بر این درون‌مایه‌ها بسیار کم بود و ریشه‌های ایرانی آن‌ها کهن و ژرف بودند. حتی برخی درون‌مایه‌های شعر غنایی چون وصفِ طبیعت ریشه در ادب پیش از اسلام داشتند.
به‌باور ذَبیح‌ُالله صفا، یکی از ویژگی‌های شعر پارسی در سدهٔ چهارم و نیمهٔ نخست سدهٔ پنجم ه‍.ق، شمار فراوان سرایندگان است. این موضوع هنگامی اهمیت می‌یابد که به محدودبودن گسترهٔ شعر پارسی به شرق ایران در آن روزگار نگریسته شود. زِبَردستی سرایندگان و توانایی آنان در بیان مضمون‌های نو و رسایی سخن آنان از دیگر موارد این دوران است. چرایی این موضوع را باید افزون بر آمادگی محیط، طبیعی بودن زبان برای سرایندگان دانست؛ به‌گونه‌ای‌که شاعران نیاز بسیاری به یادگیری زبان پارسی نداشتند، آن‌چنان‌که سرایندگان سدهٔ ششم هجری در عراق و آذربایجان و دیگر جای‌ها به این فراگیری نیازمند بودند. از ویژگی‌های دیگر این روزگار، فزونی شعر است. شمارِ بیت‌هایی را که برای رودکی آورده‌اند، به گزارشی یک میلیون و سیصدهزار و به گزارشی قابل‌قبول‌تر، یکصدهزار بیت بوده و شاهنامه را هم شصت‌هزار بیت گزارش کرده‌اند. برای دیگر شاعرانِ این دوران نیز چنین بود. از سوی دیگر، علت ازمیان‌رفتن بیشتر سروده‌های این روزگار یکی کهن‌بودن زبان و ترکیب‌های آن و ناآشنابودن آن‌ها برای مردم در دوران‌های پسین، و دیگرْ یورشِ پیاپیِ قوم‌های همسایهٔ خاوری ایران به فرارود و خراسان و نابودی کتاب‌ها و کتابخانه‌های فراوانی در این یورش‌هاست. دیگر ویژگی‌های شعر پارسی در این روزگار، سادگی و روانیِ سخن و اندیشه، دگرگونیِ وزن‌های شعر و تکامل آن‌ها در سنجش با سدهٔ سوم هجری و تازه‌بودن مضمون‌ها و اندیشه‌هاست. بازتاب چگونگیِ زندگیِ سرایندگان و اوضاع اجتماعی و نظامی و سیاسی از دیگر ویژگی‌های شعر این دوران است. چراییِ این بازتاب، واقع‌بینی شاعران و آشنایی آنان با محیط پیرامون و نگرش اندک به نازک‌خیالی و وَهْم — مگر در سروده‌های غنایی و غزل‌گونه — است. زندگی مُرَفَّهِ بیشتر سرایندگان در این روزگار، سبب شده تا در شعرِ این دوران بیشتر از کامرانی و خوشی‌ها و آسایش سخن رود، آن‌چنان‌که خوانندهٔ این سروده‌ها از سرزندگی بیشتر بهره می‌برد.
داستان‌های زندگی
افسانه‌های فراوانی دربارهٔ فردوسی و شاهنامه پرداخته‌شده که بیشتر از شور و دلبستگیِ مردمِ دوستدارِ فردوسی و خیال‌پردازیِ شاهنامه‌خوانان پدید آمده و اغلب بی‌پایه است و با منابع تاریخی و متنِ شاهنامه نمی‌خواند. از این دست می‌توان داستانِ راه‌یافتنِ نسخهٔ پهلویِ شاهنامه از تیسفون به حجاز و حبشه و هند و سرانجام به ایران آمدنش به‌دست یعقوب لیث، رویارویی فردوسی با سه سرایندهٔ دربار غزنویان (عنصری، فَرُّخی، و عَسجَدی)، داستان فرارش به بغداد، هند، طبرستان، یا قُهِستان پس از نوشتن هَجوْنامه، داستان پیشکش کردنِ شاهنامه به سلطان محمود به‌سبب نیازمندی و تنگدستیِ وی در فراهم آوردنِ جهیزیه برای دخترش، داستان فرستادنِ پیشکشی که سلطان محمود به فردوسی نوید داده بوده‌است به‌سان پولِ سیمین به‌جای زر به‌پیشنهاد احمد بن حسن مِیْمَندی و بخشیدن آن پاداش به فُقاع‌فروش و حَمّامی به‌دست فردوسی و پشیمانی سلطان محمود و هم‌زمانیِ رسیدن پاداشِ زر با مرگ فردوسی را برشمرد. ازدیگرسوی، خالقی مُطلَق — با اشاره به این‌که دانسته‌ها دربارهٔ زندگی فردوسی پس از سال ۴۰۰ ه‍.ق فراتر از گزارش چهارمقاله نیست — می‌گوید هرچند که برخی گفته‌ها مانند آنچه که نظامیِ عَروضی آورده، جای تردید دارد، اما از سویی دلیل محکمی هم در رد آن‌ها نیست؛ و برخی از آن‌ها با سنجشِ منابعِ دیگر درست انگاشته می‌شوند. مانند داستانِ سفر فردوسی به غَزنه و رویارویی او با محمود در کتاب تاریخ سیستان، یا نمونهٔ دیگر این‌که نظامی گنجوی و عطّار نیز به کشمکش فردوسی با محمود و ناسپاسی محمود در حقِّ فردوسی و حتی فقاع‌نوشیِ فردوسی و بخشیدن پاداش محمود اشاره کرده‌اند. خالقی مطلق برپایهٔ چهارمقاله، فقاع‌نوشی و بخشیدن پاداش، گریختن از غزنه، رفتن به هرات و سفر به طبرستان نزد اسپَهبُد شهریار باوَند را گزارش می‌کند. اما سفر بغداد و رفتن به اصفهان را — که در برخی پیشگفتارهای دست‌نویس‌ها و بخش‌های الحاقی شاهنامه دیده می‌شود — افسانه می‌داند.
افزون بر این‌ها، در «پیشگفتار بایسُنقُری» داستانی از سفرنامهٔ ناصرخسرو آمده‌است که ناصرخسرو در سال ۴۳۷ ه‍.ق در راه سرخس به توس کاروانسرای بزرگی در روستای چاهه می‌بیند که می‌گویند از پاداشی که محمود برای فردوسی فرستاده بوده‌است، ساخته شده و چون فردوسی در آن هنگام درگذشته بوده، وارثش آن پاداش را نپذیرفته‌است. این داستان در دست‌نویس‌های سفرنامه نیست، اما تقی‌زاده گمان بر درستی آن دارد. نُلدِکه هم در آغاز آن را برساخته می‌دانست ولی سپس‌تر از رأی خویش برگشت.
در روزگار نو
افسانه‌پردازی دربارهٔ فردوسی امّا ادامه یافت و خود هنری شد ستوده. در روزگاران بعدی سخنوران و هنرمندان فراوانی، زندگانیِ فردوسی را به‌داستان کشیده‌اند. ازاین‌دست، بهرام بیضایی در فیلمنامهٔ دیباچهٔ نوین شاهنامه (۱۳۶۵) فردوسی را غریبه‌ای خشمگین از زمانه نشان داده که برای زنده‌کردن میراثِ ایرانِ کهن ،دارایی خود را باخته و جز تهمت و دشنامش نداده‌اند. ساتِم اُلُغ‌زاده نیز در رمانِ تاریخی فردوسی (۱۳۶۹) فردوسی را چنان‌که خود دانسته به‌تصویر کشیده‌است.
ازسوی‌دیگر هم پژوهشگران در جستجوی زندگی واقعی فردوسی از میان انبوه داده‌های تاریخی و افسانه‌ای همواره تاحدودی کامیاب بوده‌اند. دانسته‌هایی ازاین‌دست در پی می‌آید:
زایش
برپایهٔ دیدگاه بیشترِ پژوهشگرانِ امروزی، فردوسی در سال ۳۲۹ ه‍.ق برابر با ۹۴۰ م، در روستای پاژ در شهرستان توس در خراسان دیده به جهان گشود. نظامی عروضی (وفات ۵۶۰ ه‍.ق)، نخستین پژوهنده‌ای که دربارهٔ زندگی فردوسی جُستاری نوشته، زایش فردوسی را در روستای «باز» (پاژ) دانسته‌است. منابع تازه‌تر روستاهای «شاداب» و «رَزان» را نیز جایگاه زایش فردوسی دانسته‌اند، اما بیشتر پژوهشگران امروزی این گمانه‌ها را بی‌پایه می‌دانند.
سال زایش فردوسی در ۳۲۹ ه‍.ق از آن‌جا دریافته شده، که وی در سه پاره از سروده‌هایش، به سنِّ خود اشاره کرده‌است. نخست در داستان «جنگ بزرگ کیخسرو» از تهیدستی خود در شصت و پنج سالگی می‌گوید و پس از آن می‌افزاید که در پنجاه و هشت سالگی و زمانی که جوانی را گذرانده‌بود، فریدون دوباره زنده شده و جهان را به‌دست گرفت که منظور وی، به‌تخت‌نشستن محمود است:
و از آن‌جا که زمان چیرگیِ سلطان محمود غزنوی بر شرق ایران در سال ۳۸۷ ه‍.ق بوده، می‌توان دریافت که سال زایش فردوسی ۳۲۹ ه‍.ق است؛ و همچنین با درنگریستن به این‌که فردوسی در سال ۳۸۷ ه‍.ق، پنجاه و هشت ساله بوده، می‌توان درست بودن این گمان را پذیرفت. بار دوم در داستان «پادشاهی بهرام بهرامیان»، واژهٔ شصت و سه را برای سن خود می‌گوید و این تاریخ را در حدود ۷۳۰ بیت پسین‌تر دوباره می‌آورد و می‌افزاید که در آن هنگام، روز آدینه به هُرمُزْدِ بَهمِن، یعنی روز نخست بهمن، افتاده‌است. بنا بر پژوهش شاپور شهبازی، تنها در سال ۳۷۱ یزدگردی برابر با ۱۰۰۳ م، روز آدینه با روز نخست بهمن برابر افتاده‌است؛ و چنان‌چه ۶۳ سال از آن سال کاسته شود، سال زایش فردوسی ۳۲۹ ه‍.ق به‌دست می‌آید. سومین بار در پایان شاهنامه فردوسی سن خود را هفتاد و یک بیان می‌کند و سال خاتمه شاهنامه را ۴۰۰ ه‍.ق می‌گوید؛ و چنان‌چه ۷۱ از ۴۰۰ کاسته شود، برای بار سوم سال ۳۲۹ آشکار می‌شود.
بااین‌حال، شمار دیگری از فردوسی‌پژوهانْ سال‌های دیگری را برای سال زایش فردوسی آورده‌اند. نلدکه به این نتیجه می‌رسد که او اندکی پس از ۳۲۰ ه‍.ق زاده شده‌است. رُکن‌ُالدّین همایون‌فَرُّخ دیدگاه دیگری دارد و سال ۳۱۳ ه‍.ق را سال زایش فردوسی می‌داند.
نام و نشان
کُنیهٔ وی «ابوالقاسم»، و تخلص و شهرتش «فردوسی» است، هیچ‌گونه آگاهی قطعی از نام و خانواده‌اش در دست نیست. در منابع گوناگون و در دیباچهٔ برخی نسخه‌های دست‌نویس شاهنامه، نام وی منصور، حسن یا احمد آمده و نام پدرش حسن، احمد یا علی و نام پدربزرگش شَرَفشاه یاد شده‌است. از میان این گفته‌های گوناگون، معتبرترین نامِ این شاعرِ ایرانی «ابوالقاسم فردوسی توسی» است. این‌که چرا شاعر تخلص فردوسی را برای خود گزیده‌است، روشن نیست. شاید این موضوع به دیدار وی با سلطان محمود غزنوی بازگردد. گویا سلطان محمود چنین لقبی به فردوسی داده و منظور وی مردی بوده که از بهشت آمده‌است.
نام او همه جا ابوالقاسم فردوسی شناخته شده‌است. نام کوچک او را در منابع کهن‌تر مانند عَجایِب‌ُالْمَخلوقات و تاریخ گُزیدهٔ حَمدُالله مُستُوفی و «سومین پیشگفتار کهن شاهنامه»، «حسن» نوشته‌اند. منابع دیگر همچون برگردانِ عربی بُنداری اصفهانی، «پیشگفتار دست‌نویس فِلُورانْس» و «پیشگفتار شاهنامهٔ بایسنقری» و نوشته‌های برگرفته از آن، نام او را «منصور» گفته‌اند. پیش از همهٔ این‌ها، کهن‌ترین منبعی که از فردوسی و نام و تخلص و شهر او یاد کرده، گَرْشاسْپ‌ْنامهٔ اسدی توسی است. نام پدر او نیز در تاریخ گزیده و «سومین پیشگفتار کهن شاهنامه» «علی» گفته شده‌است. محمدامین ریاحی پس از بررسی کهن‌ترین منابع، نام «حسن بن علی» را پذیرفتنی و این نام را با قرینه‌های دیگری که وابستگی او را به یکی از شاخه‌های تشیع می‌رساند، سازگارتر دانسته‌است، هرچند که همچون بیشتر پژوهندگان زندگانی فردوسی، او را از هرگونه تعصّبِ مذهبی برکنار می‌داند.
برای پدر فردوسی در منابع کم‌ارزش‌تر نام‌های دیگری نیز آورده‌اند، مانند: «مولانا احمد بن مولانا فرّخ» در «پیشگفتار شاهنامهٔ بایسنقری»، «فَخرُالدّین احمد» در هفت اِقلیم، «فخرالدین احمد ابن حکیم مولانا» در مَجالس‌ُالْمؤمنین و مَجمع‌ُالْفُصَحاء، و «حسن اسحاق شرفشاه» در تَذکِرَةُالشُّعَراء. تئودور نلدکه در کتاب حِماسهٔ ملی ایران دربارهٔ نادرست بودن نام «فخرالدین» نوشته که دادن لقب‌های مختوم به «الدین»، در زمان آغاز نوجوانی فردوسی کاربرد پیدا کرده و ویژهٔ «امیران مقتدر» بوده‌است، ازاین‌رو پدر فردوسی نمی‌توانسته چنین لقبی داشته‌باشد.
عُمَر فَرّوخ در یادکرد بنداری اصفهانی، نام و نسب فردوسی را «ابوالقاسم منصور بن احمد بن فَرُّخ فردوسی» نوشته‌است. محمدرضا شفیعی کَدکَنی در تصحیح تاریخ نیشابور از روشی سخن می‌گوید که از شیوهٔ نام‌نوشت‌های حاکم نیشابوری که هم‌روزگار فردوسی بوده، برگرفته شده، روشی که از رابطهٔ کنیه‌ها و نام‌ها در روزگار فردوسی در خراسان ساخته شده‌است:
پرورش و بالندگی
برپایهٔ اشاره‌های گذرای فردوسی، دانسته‌شده که او دهقان و دهقان‌زاده بوده‌است. دهقانان طبقه‌ای از زمین‌داران در دوران پیش از اسلام و سده‌های دوم و سوم هجری بودند که بیشتر برای نگاه‌بانی از جایگاهِ مالی و اجتماعیِ خود به اسلام گرویدند و ازهمین‌روی به رسوم و سنت‌های نیاکانی خود عشق می‌ورزیدند و در پاسداری از آن‌ها کوشش می‌کردند. فرزندان دهقانان با آداب و رسوم ایرانی پرورش می‌یافتند و نگهبانان سنت‌ها و فرهنگ ملی ایرانی بودند. دربارهٔ دوران کودکی و جوانی او، نه خودِ شاعر سخنی گفته و نه در منابع کهن جز افسانه و خیال‌بافی چیزی به‌چشم می‌خورد. بااین‌حال از دقت در ساختار زبانی و بافت تاریخی–فرهنگیِ شاهنامه، می‌توان دریافت که او در دوران پرورش و بالندگی خویش از راه خواندن و ژرف‌نگری در سروده‌ها و نوشتارهای پیشینیانِ خویش، سرمایهٔ کلانی را اندوخته، که بعدها دست‌مایهٔ او در سرایش شاهنامه شده‌است. کودکی و جوانی فردوسی در زمان سامانیان سپری شد. شاهان سامانی از دوستداران ادب فارسی بودند. فردوسی در روزگار و شهری می‌زیست که داستان‌های کهن ایرانی مورد علاقهٔ همگان بود — همان‌گونه که خود در دیباچهٔ شاهنامه ستایش و آفرین‌گویی «کِهان» و «مِهان» را از ناموَرنامهٔ ابومنصوری و این‌که «جهان دل نِهاده برین داستان» را بازگفته‌است.
خانواده
از زندگانی فردوسی تا پیش از سرایش شاهنامه آگاهی چندانی در دست نیست. تنها این‌که پسر او در سال ۳۵۹ ه‍.ق زاده شده، پس فردوسی باید پیش از ۳۵۸ ه‍.ق ازدواج کرده‌باشد. از همسر فردوسی چیزی دانسته نیست. پژوهشگرانی چون حبیب یَغمایی، محمدتقی بهار و ذبیح‌الله صفا، زنی را که در آغاز داستان «بیژن و مَنیژه» نام برده شده، همسر فردوسی دانسته‌اند. اگر این گمان درست باشد، احتمالاً او زنی فرهیخته بوده، که توانایی چنگ‌نوازی داشته‌است و مانند خود فردوسی از خانواده‌ای دهقان‌نژاد بوده و از آنچه که در این خانواده‌ها به دختران آموزش داده می‌شده، بهره داشته‌است. پسر فردوسی در سال ۳۹۶ ه‍.ق در ۳۷ سالگی و زمانی که فردوسی ۶۷ ساله بوده، درگذشت. فردوسی از پیشی‌گرفتن پسر بر پدر گِله کرده و از خداوند خواستار آمرزش فرزندش می‌شود. به گزارش نظامی عروضی، از فردوسی تنها یک دختر به‌جای ماند و فردوسی پاداش شاهنامه را برای کابین او می‌خواست. پس از مرگ فردوسی دختر پاداش را نپذیرفت و آن پاداش برای بهبود کاروانسرای چاهه خرج شد.
سروده‌های فردوسی
آغاز سرودنِ شاهنامه را برپایهٔ شاهنامهٔ ابومنصوری از زمان سی سالگیِ فردوسی می‌دانند، اما با نگریستن به تواناییِ فردوسی می‌توان چنین برداشت کرد که وی در جوانی نیز می‌سروده‌است و چه‌بسا سرودنِ بخش‌هایی از شاهنامه را در همان زمان و برپایهٔ داستان‌های کهنی که در داستان‌های گفتاریِ مردم جای داشته‌اند، آغاز کرده‌است. این گمانه می‌تواند یکی از سبب‌های ناهمگونی‌های زیادِ ویرایش‌های دست‌نویسِ شاهنامه باشد. بدین‌سان که ویرایش‌های کهن‌تری از این داستان‌های پراکنده، دست‌مایهٔ نسخه‌برداران شده‌باشد. گذشته از دلایل عقلی، از روایت‌های افسانه‌ای هم چنین برمی‌آید که فردوسی داستان‌هایی را به‌صورت جدا سروده بوده و از این داستان‌ها رونویس‌هایی تهیه می‌شده و دست‌به‌دست می‌گشته‌است. اشارهٔ خود فردوسی در پارهٔ انجامِ شاهنامه نیز به همین نکته است. از میان داستان‌هایی که گمان می‌رود در زمان جوانی وی گفته شده‌باشد، می‌توان داستان‌های «چند پادشاهی نخست» در شاهنامه، «بیژن و منیژه»، «رستم و اسفندیار»، «رستم و سهراب»، «داستان اَکْوانِ دیو» و «داستان سیاوش» را نام برد.
جدای از بیت‌هایی که خود فردوسی از سروده‌های دقیقی دانسته، تنها سروده‌ای که روشن شده از اوست، خود شاهنامه است. سروده‌های دیگری نیز از برای فردوسی دانسته شده‌اند، که بیشترشان بی‌پایه هستند. ناموَرترین آن‌ها مثنوی‌ای به نام یوسف و زلیخا است که در «پیشگفتار شاهنامهٔ بایسنقری» سرودهٔ فردوسی به‌شمار رفته‌است. اما این گمانه از سوی پژوهشگران نادرست دانسته شده و از آن میان مجتبی مینُوی در سال ۱۳۵۵ گویندهٔ آن را «ناظمِ بی‌مایه‌ای به نام شمسی» یافته‌است. سروده‌های دیگری نیز از فردوسی دانسته شده‌اند، مانند چند قطعه، چهارپاره، رباعی، قصیده، و غزل که پژوهشگران در این‌که سرایندهٔ آن‌ها فردوسی باشد، بسیار دودل هستند. و به‌ویژه قصیده‌ها را سرودهٔ روزگار صفویان می‌دانند. در مَخزَن‌ُالْغَرائِب، لباب‌الالباب، تذکرهٔ آتشکده، هفت اقلیم، ریاض‌ُالشُّعَراء و تَذکرهٔ بُتخانه، قصیده و قطعه و رباعی به فردوسی نسبت داده‌اند، که برخی از آن‌ها مورد تردید است. هِرمان اِته این سروده‌ها را گردآوری و به زبان آلمانی برگردانده‌است. اما تقی‌زاده می‌گوید برخی از این سروده‌ها درست نیستند، چراکه دور از زبان و سبک فردوسی و شعر سدهٔ چهارم ه‍.ق هستند. در این میان گمان درست‌بودنِ یک غزل، دو قطعه و دو رباعی و انتساب آن‌ها به فردوسی بسیار است.
سُرایش شاهنامه
شاهنامه پرآوازه‌ترین سرودهٔ فردوسی و یکی از بزرگ‌ترین نوشته‌های ادبیات فارسی است. فردوسی هنگامی سرودن شاهنامه را آغاز کرد که زبان پارسی دری توانایی‌های بایسته را برای بیان موضوع‌های گوناگون یافته، اما هنوز در سراسر سرزمین‌های پارسی‌زبان به‌گونه‌ای یکدست و یکسان درنیامده‌بود؛ و در لهجهٔ هر شهر و ناحیه، واژه‌ها و تعبیرهای ویژه وجود داشت، و گردآورندگانِ کتاب مَسالِک و مَمالِک به برخی نکته‌ها در این زمینه اشاره کرده‌اند.
فردوسی داستان‌هایی را در روزگار منصور بن نوح، امیر سامانی، سروده‌بود. پس از آن در حدود سال ۳۷۰ ه‍.ق، در روزگار نوح دوم پسر منصور و پس از مرگ دقیقی، به‌نظم درآوردن متن شاهنامهٔ ابومنصوری را آغاز کرد. گمان می‌رود که دقیقی به‌دستور شاه سامانی کار نظم شاهنامه را آغاز کرده‌بود. ازاین‌رو، فردوسی برای دنبال کردنِ کار دقیقی، خواست تا به بخارا، پایتخت سامانیان، سفر کند تا هم فرمان ادامهٔ کار را از شاه سامانی ستاند و از پشتیبانی مالی او برخوردار شود و هم این‌که از نسخه‌ای از شاهنامهٔ منثورِ ابومنصور محمد بن عبدُالرَّزّاق — که به‌گمان نگاه‌داری‌شده در کتابخانهٔ دربار سامانی و مورد بهرهٔ دقیقی بود — بهره گیرد. اما پس از این‌که دوستی از همشهریانش — که در «پیشگفتار بایسنقری» محمد لشکری نام برده شده‌است — دست‌نویسی از این منبع را در دسترس او گذاشت، از این رأی برگشت و کار را در شهر خویش آغاز کرد. او در آغاز از پشتیبانی مالی اَمیرَکْ منصور، فرزند ابومنصور محمد بن عبدالرزاق بهره‌مند می‌شود. اما این دوران دیری نمی‌پاید و با کشته‌شدن منصور پایان می‌یابد.