cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Truman Capote
In Cold Blood argitaratu osteko urteak
Sasoi honetan Palm Springs zuen bizileku Capotek. Zurrutari ekin zion nabarmen, utzikeriara jota zebilen eta aldartea nahasi: 1950etik maitale zuen Jack Dunphyrekiko harremana gaiztotuz joan zen, eta lagun berriren bila jardun zuen. Gutxi idazten zuen, Paramount ekoizpen etxeak atzera bota zion The Great Gatsby eleberriaren zinemarako gidoia (1974), telebista saioetan usu mozkor agertzen zen... 1972an, eta Lee Radziwill lagun zuela, The Rolling Stones musika taldeak Ameriketako Estatu Batuetan zehar egin zuten kontzertu biran ibili zen kazetari, Rolling Stone (aldizkaria)Rolling Stone aldizkariak hala eskatuta. Mick Jaggerrekin haserretu ei zen, eta ez zuen bere lana bete.
Larramendi kalea (Donostia)
Kaleak
Larramendi kalearen inguruan honako kale hauek daude:
Karpo
Karpoa eskumuturreko hezurdura osatzen duen zortzi hezurreko taldea da. Bi ilaratan daude, hurbilekoa eta urrunekoa. Lehenengo ilaran, hurbilekoan, kanpotik barrura (erpurutik hatz txikira) honako hezur hauek daude:
Kaktxikelera
Estatusa
Ez da ofiziala, Guatemalan hitz egiten diren 25 hizkuntzen artean ofiziala den bakarra gaztelera da. Hala ere, hainbat legeren bidez nolabaiteko babesa lortu du Kaqchikelak, adibidez Guatemalako konstituzioak esaten duenez “herriek eta komunitate indigenek badaukate identitaterako eskubidea, euren balore, hizkuntza eta ohiturekin bat eginik eta Estatuaren funtsezko betebeharra da eskubide horiek bermatzea” eta 2003ko hizkuntza legeak dio “Estatuak onartu, bultzatu eta errespetatu egiten ditu Maya, Garifuna eta Xinka herrien hizkuntzak”.
Esaldi bat: Utz matiox – mila esker
Carmiano
Carmiano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Iris Marga
Lan ibilbidea
1971an Sucedió en la oscuridad, laean parte hartu zuen Susana Rinaldi eta Fernanda Mistralekin.
Atzo (eleberria)
Argumentua
Tobias Horvath-en istorioa kontatzen du eleberriak, Tobias berak azaldua —“Izenik gabeko herri batean jaio nintzen, garrantzi gabeko herrialde batean”—. Gerratik ihesi, babes-herri bat hartzera behartua, fabrika bateko katean kondenatua —“beti zulo bera pieza berean; hamar mila aldiz egunean”—. Eta Kristofen biografia zertxobait ezagutzen duenak berehala ikusiko dio bi bizitzen arteko paralelismoari. Kristofek aitortu zuen Atzo zela bere testurik autobiografikoena. Tobias emakume baten oroitzapenak, hura inoiz elkartuko zaionaren esperantzak bizi du, gainera. Hemen biltzen du eleberri laburraren muina: “Nire bizitzari dagokionez, hitz gutxitan laburbil daiteke: Line etorri zen, eta gero berriro joan zen”.
Zikloi operazioa
Zikloi Operazioa (Operation Cyclone) Ameriketako Estatu Batuetako Inteligentzia Agentzia Zentralaren (CIA) programaren izena izan zen, 1979tik 1989ra bitartean Afganistanen afganistango mujahidinak armatu eta finantzatzeko, SESBek Afganistango Errepublika Demokratikoari laguntzeko egindako esku-hartze militarraren aurretik eta bitartean. Mujahidinek MI6 britainiarraren laguntza ere jaso zuten, ezkutuko ekintza bereiziak egin baitzituen. Programak, batez ere, talde islamista militanteei lagundu zien, baita lotura jihadistak zituzten taldeei ere, bereziki Pakistanen Muhammad Zia-ul-Haq lotutakoei, eta ez Afganistango Errepublika Demokratiko Sobietarraren aurkako beste erresistentzia-talde ez hain ideologizatu batzuei.
Belatxinga
Belatxinga (Pyrrhocorax) Corvidae familiako hegazti paseriformeen genero baten kideen izen arrunta da. Korbido hauek beltzak dira.
Zikloi operazioa
Sobietar inbasioa
1979ko abenduan, Aminen gobernuak Afganistanen zati handi baten kontrola galdu zuen, eta horrek eraman zuen Sobietar Batasuna herrialdea inbaditu, Amin exekutatu eta Parchameko liderra zen Babrak Karmalen presidente gisa ezartzera.
Morgan Liburutegi eta Museoa
Gaur egun, liburutegia, gehigarri bezala, museo eta ikerketa leku bezala erabiltzen diren eraikin multzo batez osatua dago.
Zikloi operazioa
Mendebaldearen erantzuna
Mendebaldean, Afganistanen inbasio sobietarra munduko segurtasunarentzako mehatxutzat hartu zen, baita Persiako Golkoko petrolio-hornidurarako ere. Gainera, sobietar asmoak zehaztasunez ez aurreikustearen ondorioz, AEBetako funtzionarioek berriro aztertu zuten sobietar mehatxua, bai Iranentzat bai Pakistanentzat, nahiz eta gaur egn badakiten beldur horiek gehiegizkoak zirela. Adibidez, estatubatuar inteligentziak hurbiletik jarraitu zituen sobietar ariketak Iranen inbasio baterako 1980an; Brzezinskiren aurreko ohar batek, berriz, "sobietarrak Afganistan menderatzera iritsiko balira, Balutxistan banandu bat susta zezaketen... [hala] Pakistan eta Iran deseginez", beste garrantzi bat hartu zuen.
Programa
MI6k Ahmad Shah Massoud-ek gidatutako lerro gogorreko talde islamiarretako bati lagundu zion, borrokalari eraginkorra zela uste baitzuten. CIAk Massoud-i buruz zalantzak izan arren, MI6ren aliatu giltzarri bihurtu zen ; MI6k bi ofizialen urteko misioa bidali zuen, baita instruktore militarrak ere Massoud-i eta haren borrokalariei. Ezkutuan emandako armetatik, gehienak armada britaniarraren Lee Enfields zaharrak ziren, eta horietako batzuk Indiako Armadari erosi zizkioten. Armategi hori estimatua izan zen Afganistango erresistentzia-taldeen artean. Minak, lehergailuak, irratiak, gerra-informazioa eta 300 misil-jaurtitzaile inguru bidali ziren Afganistango erresistentziara. Bitartean, Aireko Zerbitzu Bereziak trebakuntza funtsezkoa eman zuen Afganistan barruan eta kanpoan.
Ondorioak
1991n, Charlie Wilsonek Ganberako Inteligentzia Batzordeari eskatu zion mujahidinen finantziazioarekin jarrai zezala, eta 1992ko zerga-urterako 200 milioi dolar eman zitzaizkien. Saudi Arabiako funtsekin, 400 milioi dolar izan ziren urte hartan. Afganistango tribuek estatu Batuek Iraketik Golkoko Gerran harrapatu zituzten armak ere jaso zituzten.
Zikloi operazioa kulturan
Charlie Wilson's War (euskaraz Charlie Wilsonen Gerra), 2007ko Mike Nichols estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako biografia drama-komedia film bat da. 2003ko George Crile kazetariaren Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History liburuan oinarritua dago, Charlie Wilson politikariak eta Gust Avrakotos CIAko agenteak operazio honetan izandako papera aztertzen duena. Tom Hanks, Julia Roberts, Philip Seymour Hoffman, Amy Adams eta Ned Beatty aktoreek antzeztu zuten.
Elizkaitz
Berezitasunak
Elizkaitz mendiak, bere tontorrean, Euskal Herriko beste hainbat mendik bezala, burnizko gurutze bat du. Elizkaitzeko Hortza ere nabarmendu behar da.
West Des Moines (Iowa)
West Des Moines Iowako hiri bat da. Dallas konderrian kokatua dago. 2010ean 56,609 biztanle zituen, 99.94 kilometro koadrotan banatuta.
Ocako pazoa
Kokapena
Ocako pazoa Ulla ibaiaren lurretan dago, Boo eta Mao ibaiak biltzen diren tokitik gertu, Pontevedrako probintzian.
Craménil
Biztanleria
2007an Craménil udalerrian erroldatutako biztanleak 163 ziren. Familiak 67 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tepeyollotl
Gaueko zortzigarren orduko jainkoa zen. Batzuetan, Eguzkirantz jauzi egiten duen jaguar bat bezala irudikatzen zen. Mictlantecuhtli, Tlaltecuhtli eta Teoyaomquiren berbera izan daiteke.
Sainte-Marie-en-Chaux
Sainte-Marie-en-Chaux Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Denbora sideral
Denbora sideralaren eta eguzki orduaren arteko aldeak
Hala ere, izarrek itxurazko higidura apur bat desberdina dute. Egun batean zehar, Lurra pixka bat mugituko da Eguzkiaren inguruko bere orbitan; beraz, distantzia angeluar pixka bat gehiago biratu behar du Eguzkia bere puntu gorenera iritsi baino lehen. Izarrak hain urrun daude, ezen Lurrak bere orbitan zehar egiten duen mugimenduak itxurazko norabidearekiko diferentzia, apenas nabarmena, sortzen duela (ikus, nolanahi ere, paralajea); beraz, 24 ordu edo eguzki eguna baino gutxiagotan itzultzen dira puntu gorenera. Batez besteko egun sideral batek 23 h 56 min inguru irauten du (eguzki eguna baino ia 4 minutu laburragoa da). Lurraren biraketa-abiaduraren aldaketen ondorioz, erloju sideral ideal baten abiadura erloju zibilaren edozein multiplo soiletatik aldentzen da. Praktikan UTC−UT1 aldearekin kontabilizatzen da, irrati-teleskopioen bidez neurtzen dena, eta IERS eta Estatu Batuetako Itsas Behatokiaren bidez gordetzen, eta publikoaren eskura jartzen da.
Urtarrileko Altxamendua
Soldaduskara deitutako poloniarren matxinadara laster batu ziren goi-mailako ofizial lituanariarrak eta klase politikoko kideak etorri ziren. Matxinadazaleak, oraindik gaizki antolatuta zeudenak, oso gaindituta zeuden eta ez zuten nahikoa atzerriko laguntzarik, eta gerrillarien taktika arriskutsuak egin behar izan zituzten. Errepresaliak azkarrak eta zorrotzak izan ziren. Exekuzio publikoek eta Siberiara egindako deportazioek, azkenean, poloniar asko borroka armatua uztera bultzatu zituzten. Gainera, Alexander II tsarrak lurjabeen aurka egin zuen, ekonomia osoan eraginez, 1864an Polonian joputza deuseztatzeko erabakia hartu baitzuen. Ondoren, finkak hautsi eta nekazari asko kargutik kendu zituztenez, poloniar klase hezia konbentzitu zituzten "lan organikoaren" ideiara.
Pragako zirkulu linguistikoa
1926.urtean Pragako Zirkulu Linguistikoa antolatu zen Vilem Mathesiusen zuzendaritzapean eta berak ospatutako bilera hauetan ez zuten bakarrik literatura eta hizkuntzan adituek parte hartu, baizik eta hizkuntzen azterketan ziharduenek ere hartu zuten parte. Hasiera-hasieratik ekintza linguistiko eta estetikoen inguruko ikerketen ardura hartu zuten eta Jakobson nabarmendu zen hasiera batetik askok bera sortzailetzat jotzeko muturreraino.
Ibilbidea
Pragako zirkulu Linguistikoa 1926. urtean sortu zen, Vachelek, Trnkak, Trubetzkoik eta Jakobsonek, garrantzi handia izan zuten Pragan ospatu zen eslaviarren lehenengo nazioarteko kongresuan, eta bertan aurkeztu zuten hizkuntzalaritzaren betebeharren programa bat, batez ere eslaviarrarena, azken honetan zehazki eta guztietan, oro har, erabili beharreko teoria eta metodologiak azaltzen zituen. Programa honek, 1929ko Tesiak deitua, hizkuntzalaritza funtzionalaren edo funtzionalismoaren hasierak islatzen ditu.
Mando baten gainean
Hitzak
Moko deitzen zioten Bilintxi garai hartan itsusi amorratua zelako.
Pragako zirkulu linguistikoa
Ibilbidea
Saussurerengan aurkezten den beste dikotomia bat da sintagma eta paradigmaren artekoa, Pragakoek ere garatzen dutena eta gaur egunekoa dena: erlazio sintagmatikoak eta paradigmatikoak.
Antagonista
Istorioek ez dute heroi edo maltzur bezala identifika daitezkeen pertsonairik izan behar. Horren ordez, antagonista, istorioaren protagonista nagusiaren aurka egiten duten pertsonaia, pertsonai taldea edo indar naturalak izango lirateke. Antagonista, ez da, derrigorrez, gizakia izan behar, ezta "gaiztoa" edo "ona" ere. Antagonistak, elementu psikologiko edo mistiko bat ere irudika dezake.
Pragako zirkulu linguistikoa
2. tesia
Sistema linguistiko baten azterketan landu beharrekoak.
a)Hizkuntzaren funtzioaren inguruan.
Hizkuntza baten azterketan kontuan hartu behar dira funtzio linguistikoak eta bere erabilerak.
b)Hizkuntza literarioen inguruan.
Hizkuntza literarioaren ezaugarriak etenik gabeko lengoaian, eta batez ere, idazlan idaztietan aurkitzen dira, eta azken honek hitz egiten den lengoaia literarioan eragina du. Hitz egiten den lengoaia literario hau ez dago hain urrun herri lengoaiatik nahiz eta bien arteko muga nabaria den.
Hizkuntza literarioak tendentzia bikoitza du: alde batetik, hedatzeko tendentzia; eta bestetik, monopolioarena, biak antzeman daitezke hizkuntzaren aspektu fonikoaren aldaketa eta kontserbazioan.
Castri di Lecce
Mugakideak
Castri di Leccek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sphagemacrurus grenadae
Sphagemacrurus grenadae Sphagemacrurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Massimo Troisi
Massimo Troisi (San Giorgio a Cremano, 1953ko otsailaren 19a - Ostia, 1994ko ekainaren 4a) italiar aktore, gidoigile eta zinema zuzendaria izan zen, Il Postino filmean egindako lanagatik ezaguna.
Kevin Chamberlin
Ikasketak
2013ko Disney Channel pelikulan ere agertu zen, Ross Lynch eta Maia Mitchell protagonista dituen Teen Beach Movie-n.
Ventabren
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Vroil
Vroil Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vroil udalerrian erroldatutako biztanleak 107 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 7 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 11 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Westgate (Iowa)
Westgate Iowako hiri bat da. Fayette konderrian kokatua dago. 2010ean 211 biztanle zituen, 0.92 kilometro koadrotan banatuta.
Sphagemacrurus hirundo
Sphagemacrurus hirundo Sphagemacrurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Caecilia gracilis
Caecilia gracilis Caecilia generoko animalia da. Anfibioen barruko Caeciliidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Western Union
Western Union komunikazio eta finantza zerbitzuen multinazionala da, Greenwood Villagen egoitza duena. Gaur egun zerbitzu hori jada eskaintzen ez duen arren, Western Unionen telegramen zerbitzua AEBetako ezagunena izan zen.
Seraincourt (Ardenak)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dourdan
Dourdan Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Diru sarrerak
2009an Dourdan udalerrian 4.047 unitate fiskal zeuden, 9.698,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.723 euro zen.
Voulx
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Voulx udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Ángel José Sarrapio
Txirrindularitza profesionaletik erretiratu zen ordurarte aritu zen taldea, Wigarma denboraldiaren erdialde inguruan desagertu zenean, 1992an.
Tin Cup
Tin Cup (euskaraz Latoizko Kopa), 1996ko Ron Shelton estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta John Norville gidoilariarekin elkarlanean idatzitako kirol drama-komedia film bat da. Kevin Costner, Rene Russo, Cheech Marin eta Don Johnson aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Roy McAvoy (Kevin Costner) iraganean golfari ospetsua izan zena autokarabana batean garagardoa edanez eta oglf ikastaroak emanez bizi da, baina denbora laburrean bi proposamen jasoko ditu: Molly Griswold (Rene Russo) emakume erakargarriari golf ikastaroak irakastea, eta aldi berean haren mutilaguna den eta bere iraganeko kirol arerioa David Simms (Don Johnson) golfari ospetsuaren caddya izatea.
Charlotte Brontë
Charlotte Brontë (1816ko apirilak 21-1855eko martxoak 31) eleberrigile ingeles bat izan zen.
Bizitza
Ondoren, hiru ahizpek eleberriak argitaratzeari ekin zioten. Argitaratu zen lehena Jane Eyre izan zen, 1847an, Charlottek idatzia, berehalako arrakasta izan zuena, Annen Agnes Grey eta Emilyren Tontor Ekaiztsuak aurrerago agertu ziren urte hartan bertan. Denbora batez euren editoreak ikustera joan ondoren, Haworthera itzuli zirenean, Branwell hil zorian topatu zuten. Bere ahizpa Emily tuberkulosiak jota hil zen 1849an, bere bigarren eleberria zen Wildfell Halleko maizterra argitaratu ondoren eta Shirley idazten ari zen bitartean.
7. linea (Araba Bus)
Ordutegiak
Beste eremu batzuetan ez bezala, non linea bakar batek ematen duen zerbitzua, Trebiñu eta Bernedori eta edo lineek ematen diete zerbitzua. Hala ere, lineak ez dira gainjartzen, bata bestearen ordez baizik. Horrela, neguan, Bastidatik linea egiten denean, lineak Armentiatik igarotzen diren ibilbideak hartzen ditu. Hala ere, udan lineak Urizaharran eta Bernedon egiten duenean ibilbidea, lineak murriztu egiten ditu bere zerbitzuak, eskaria dagoeneko artatuta baitago, Lagranen izan ezik.
Marie-Charlotte Dupouy
Etxetxuri etxean jaioa, aita Donostiako Londres hotelaren jabea izan zen. Jesusen Bihotzeko elkartean sartua, Jesus eta Mariaren Bihotz Guztiz Santuaren Misionistak sortu zuen.
Finantza-zerbitzu
Finantza-zerbitzuetako enpresak ekonomikoki garatutako kokapen geografiko guztietan daude, eta tokiko, estatuko, eskualdeko eta nazioarteko finantza-zentroetan elkartzeko joera dute, hala nola Londresen, New Yorken eta Tokion.
Pierre Basterretxe
Pierre Basterretxe (Baiona, - ?) lapurtar armadore eta politikaria izan zen. 1819 eta 1820 artean diputatu izandakoa, Joseph Basterretxe politikariaren aita izan zen.
Castrignano del Capo
Mugakideak
Castrignano del Capok honako udalerri hauekin egiten du muga:
2998 Berendeya
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.9 da.
Saint-Loup-Géanges
Saint-Loup-Géanges Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria
Eusko Jaurlaritzako lehendakaria Eusko Jaurlaritzaren burua da, hau da, Euskal Autonomia Erkidegoko gobernuburua. Lehendakariaren inguruko erakundeari Lehendakaritza deritzo. Historiako zenbait unetan Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Euskal Herriko euskaldun guztien ordezkaritzat jokatu izan du, nagusiki erbestealdian, garai hartan ez baitzegoen beste erakunde demokratikorik Hego Euskal Herrian. Lehendakaria, gaur egun, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ordezkari gorena da, baina Nafarroa Garaikoa ere izan daiteke baldin eta Espainiako Konstituzioko laugarren xedapen iragankorra abiaraziko balitz.
Egun, Euskadi nahiz Eusko Jaurlaritzako lehendakaria EAJko Iñigo Urkullu da.
Anas melleri
Anas melleri Anas generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Chavín de Huántar
Artea
Chavín estiloak K.a. 400-200 urteen artean iritsi zuen garai oparoena. Estilo honen ezaugarriak harlanduetan, erlaitzetan, ateburuetan, obeliskoetan eta abarretan antzematen da, eskulturan batez ere, baina baita zeramikan, urregintzan eta kotoiaren lanketan ere.
Bassaleg
, 'Basaleg', Galesko Newport hiriko auzune bat da.
Maxim Iglinsky
Palmaresa
2005
Kosakoen atamanerria
Historia
1654an, Errusiako tsarren agintepera igaro zen, Pereiaslaveko itunaren ondorioz, eta 1667ko Andrusovoko tratatuaren ondorioz lurraldea Errusiaren eta Poloniaren artean banatu zen. Zatiketa horrek gerra zibila eragin zuen alderdi kosakoen artean Ukrainan, XVII. mendearen amaieran amaitu zena.
Siriako geografia
Datu orokorrak
denetara: 2.253 km
Muturreko garaierak:
Lur ureztatua: (2010) 13.410 km²
Euskararen Gaitasun Agiria
Euskal Herriko erakunde hauek banatzen zuten EGA: Eusko Jaurlaritzak Euskal Autonomia Erkidegoan, Nafarroako Gobernuak Nafarroako Foru Erkidegoan eta Euskaltzaindiak Ipar Euskal Herrian. 2019an Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan EGA Euskara Gaitasun Agiriaren azken azterketa egin zuten. Aurrerantzean, euskara maila hori frogatu nahiko dutenek HABEren C1 azterketa egin beharko dute EAEn, nahiz eta Nafarroan eta Iparraldeko eskualdeetan EGA mantendu.
Cueto mendiko kastroa
Cueto mendiko kastroa (castro Monte Cueto) Castro Urdialesko Cueto mendian zegoen kastroa da. Egun, mendi tontorrean, Burdin Aroko harresien aztarnak geratzen dira, irratigintza-antena, goi-tentsioko dorre eta eukaliptoen artean.
Jonathan Hivert
Palmaresa
2012
Mouilleron-en-Pareds
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Anas smithii
Anas smithii Anas generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Institución Libre de Enseñanza
Sortzaileak
Erakundea Madrilen 1876an sortu zuen intelektual talde batek. Taldean Madrilgo Unibertsitatetik baztertutako katedratikoak ziren nagusi eta, unibertsitatetik kanporatuta, erakunde pribatu bat sortzera behartuak ikusi ziren: Francisco Giner de los Ríos, Gumersindo de Azcárate, Teodoro Sainz Rueda eta Nicolás Salmerón beste batzuen artean. Guztien Katedra Askatasuna defenditzen zuten eta ez zuten onartzen irakaskuntza dogma ofizialekin, moralekin, erlijiosoekin edo politikoekin lotzea. Hasieran unibertsitate irakaskuntzan zentratu baziren, poliki-poliki maila guztietara zabaldu zuten haien ekintza.
Erakundearen aldizkaria
Erakundeak buletin bat argitaratzen zuen, Boletín de la Institución Libre de Enseñanza izenburupean. Kolaboratzaileen zerrenda ikusita ekimenaren garrantziaz jabetu gaitezke: Bertrand Russell, Henri Bergson, Charles Darwin, John Dewey, Santiago Ramón y Cajal, Miguel de Unamuno, Maria Montessori, Leon Tolstoi, H. G. Wells, Rabindranath Tagore, Juan Ramón Jiménez, Gabriela Mistral, Benito Pérez Galdós, Emilia Pardo Bazán, Azorín, Eugenio d'Ors, Ramón Pérez de Ayala. Aldizkariaren beste sinadurak erakundearekin zuzenean lotuta zeuden, esaterako, Julián Sanz del Río, Antonio Machado Álvarez eta Antonio Machado eta Manuel Machado semeak, Julio Rey Pastor, Constancio Bernaldo de Quirós, Luis Simarro, Nikolas Atxukarro, Francisco Barnés Salinas, Alice Pestana.
Wargemoulin-Hurlus
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Matthias Sammer
Bere jokoaren ezaugarriak
Nahiz eta atzelari izaten amaitu, baloia beti jokatuta ateratzen zuen atzetik. Oso teknika zoragarria zuen eta baloia beti tratatu zuen ongi. Gainera, golak sartzeko erraztasuna erakutsi ohi zuen jokatu zuen talde guztietan.
Lassi
Lassi Indiako edari tradizionala da. Oso ezaguna da eta, barietate desberdinetan, asko edaten da azpikontinente osoan. Edariaren oinarria jogurt da. Freskagarri gisa hartzen da, hotza.
Laufen barrutia
Laufen barrutia Basilea Herrialdea kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Laufen da. 89,55 kilometro koadroko azalera du eta 19.591 biztanle.
Kantabriar Neptuno
Bere jatorria ezezaguna da eta zenbait teoria daude:
Enontekiö
Ingurunea
Udalerria zirkulu polar artiko paraleloaren gainean dago, 200-350 bat km iparrera; horrenbestez, gauerdiko eguzki, gau zuri eta gau polar fenomenoak urtero izaten dira. Lehenengo bietan eguzkia edo eguzkiaren argitasuna udalerriko zeruaren jabe izaten da maiatzaren 25etik uztailaren 18ra; gau polarraren garaia edota iluntasuna nagusitzen den garaia, aldiz, abenduaren 6tik urtarrilaren 6ra izaten da. Enontekiöko klima nagusia azpiartikoa da eta, ondorioz, tenperatura epelak izaten dira udan, baina neguak hotzak eta luzeak izan ohi dira. Hala ere, neguak ez dira Lappi erdialdean bezain izozgarriak, Ozeano Artikora iristen den ur-korronte beroak neguak leuntzen dituelako. Orokorrean, elurrak udalerriko lurzorua estaltzen du urri amaieratik maiatza bitartean, gutxi gorabehera, 185 bat egunez; eta izotzak ere aintzira eta ibaien gaina hartzen du beste horrenbeste egunetan. Bestetik, Kilpisjärvi herri inguruko eremuetan eta 600 metro goitiko mendietan klima polarra nagusitzen da. Samiek antzinean eta gaur egun oraindik ere erabiltzen duten egutegiaren arabera, Lappiko eta udalerriko klima ulertzeko lagungarri diren zortzi garai bereizten dira: Giđđadálvi (udaberri-negua), Giđđa (udaberria), Giđđageassi (udaberri-uda), Geassi (uda), Čakčageassi (udazken-uda), Čakča (udazkena), Čakčadálvi (udazken-negua) eta Dálvi (negua). Ipar argiak, azkenik, nahiko ohikoak izaten dira neguko gau ilun eta oskarbietan; irail eta martxo bitartean lau gautatik hirutan izaten den fenomenoa da, urrian eta martxoan bereziki.
Historia
Mugen itxiera eta beraien bizimoduaren aldaketa ozenago salatzeko, 1877. urtean, gaur egun udala osatzen duten herriak batu eta udalerri berri bat sortu zuten. Baterakuntza horri "Eanodat" edo "Enontekiö" izena eman zion batzarrak, udalerriak gaur egunera arte mantendu duen izena. Errusiaren menpe ehun urte egon ondoren, Finlandiak 1917ko Gerra Zibilean independentzia lortu zuen. Estatus aldaketa hau oraindik errotu eta egonkortu gabe zegoenean, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen kontinente zaharrean. Herrialdeak bere independiente estatusa mantendu nahian eta SESB bere lurraldetik urruntzeko helburuarekin, Alemania naziarekin bat egin zuen. Norvegiatik iritsitako tropa alemaniarrak udalerriko herrixketan egokitu ziren eta Ozeano Artikoaren defentsa antolatzeari ekin zioten; Enontekiön, esaterako, aireportua eta gaur egun museo bat den Sturmbock gotorlekua eraiki zituzten. Finlandia astindu zuten Neguko Gerra eta Jarraipenaren Gerraren ondoren, herrialdeak SESBekin Moskuko armistizioa izeneko bake-akordioa sinatu behar izan zuen; akordio hau gauzatzeko, finlandiarrek sobietarren baldintza nagusia onartu behar izan zuten, alegia, alemaniarrak finlandiar lurretatik botatzea. Horrela, gutxira arte soldadu nazien kide izandako finlandiarrak hauek jazartzeari ekin zioten eta bizilagun den Norvegiara, Hirugarren Reicharen herrialde satelitera, alde egitea galarazteko, soldaduak Enontekiö eta gainontzeko mugako udalerrietan kokatu ziren. Laponiako Gerra hasi zen. Ondorio garratzak pairatu zituen udalerriak, alemaniarrek herrixka gehienak erre eta suntsitu baitzituzten -haien artean, Hetta eta Kilpisjärvi-, baina finlandiarren garaipenak, behintzat, hauen berreraikitzea arindu zuen.
Banaketa
Herri gehienak hego-mendebaldean daude, Könkämäeno eta Muonio ibaien ertzean, Suediako mugan; hauen artean, aipatzekoak dira turista gehien jasotzen dituen eta herrialdearen ipar-mendebaldeko muturrean dagoen Kilpisjärvi edo Gilbbesjávri, bostehuna biztanle dituzten eta bi herrialderen artean banaturik dauden Kaaresuvanto/Gárasavvon eta Kuttanen/Cuhttás, Näkkälä/Neahčil sami herria, eta historian garrantzi handia izan duen Markkina edo Márkan. Hala ere, herri nagusia, 800 bat biztanle dituen Hetta/Heahttá herrigunea da. Bertan daude eliza, denda, bulego eta azpiegitura nagusiak, eta udalerriari kohesioa ematen dion erdigunea da. Hauek dira Enontekiöko herrigune nagusiak: Lehen izendapena finlandieraz, bigarrena ipar samieraz, eta kako artean inariko samieraz.
Museoak eta Ondasun nabarmenak
Denen artean, hauek dira udalerriko eraikin eta oroitarri ezagunenak:
Ospakizun bereziak
Azkenik, kirol proba aipagarrien artean, OunasTriathlon triatloia eta 2010ean lehenbiziko aldiz ospatu zen Sami Eski Lasterketa (ofizialki Saami Ski Race) daude. Azken lehiaketa hau apirilean ospatzen da eta 90 km-ko lasterketan eskiatzaileek Hettatik Kautokeino udalerri norvegiarreraino joan behar izaten dute. Nahiz eta helmuga Kautokeinon dagoen, 30 eta 60 km-ko ibilbideak ere egiteko aukera dute partehartzaileek, bidean dagoen Näkkälä sami herriraino. Ekitaldia sami kultura ezagutarazteko helburuarekin sortua izan zen eta, gutxi gorabehera, 200 bat eskiatzailek parte hartu ohi du. Proba garrantzitsuenetako aurtengo irabazleak Daniel Strand, Thor Eirik Skaret Monsen eta Thomas Sandberg Suhr norvegiar eskiatzaileak izan ziren, hurrenez hurren, 90, 60 eta 30 km-ko lasterketetan; nesketan, aldiz, garaileak Emilie Kristoffersen, Mija Nivala eta Marit Klevstad Jakobsen izan ziren.
Iruñeko katedrala
Barnealdea
Alboko habearteetan zehar atxikita, kapera batzuk daude, epistolaren aldetik gurutzaduratik hurbilen dauden bi tarteak izan ezik. Horiek espazio zehaztugabe bati ematen diote bide, eta hori eliza jada amaituta zegoen klaustroaren sarrerarekin lotzeko beharrarekin azaltzen da. Nahiz eta kapera gehienak kontrahormen artean geratzen den habeartearen zati bati dagozkion, mendebaldeko fatxadatik hurbilen dauden bi kaperek bi atali dagokien espazioa hartzen dute. Guztiak laukizuzenak dira eta 5,2 metroko zabalera eta 6,5 metroko luzera dute, luzera hori bikoizten duten bikoitzak izan ezik, eta kasu guztietan altuera alboko habearteen berdina da.
Munduko indartsuena
Biomen
Biomen (jatorrizko japonieraz バイオマン Baioman) Cochin eta Uiro Doktoreak sorturiko gerlari taldea da. Fisikoki Saibaiman-en oso antzekoak dira eta hauek bezala behin erabiltzeko soldadutzat hartzen dira.
Musika
Irekitze abestia (opening)
Allactaga major
Allactaga major Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Maite Idirin
Bizitza
Ordurako kantagintza «krisian» zegoen, «rockeroengatik»: «Rockeroak indarrean sartu ziren Euskal Herrian eta kantari askok utzi zioten kantatzeari. Ni ere horrela gelditu nintzen: ‘Zer egingo dut, utzi, ala klasikoaren bidetik segitu?'». Hurrengo urteetan, Alejandro Zabala pianistarekin lan egin zuen —Ametsetan (Elkar, 1992)—, eta soprano bakarlari aritu da Xaramela abesbatzarekin —Felipe Gorritiren omenez (1839-1896), Chants Sacrés du Pays Basque...— eta Groupe Vocal Presence ahots taldearekin atera ditu diskoak. Horrez gain, hamaika disko kolektibotan parte hartu izan du, hala nola Javier Bello Porturen omenez, edo beste gisakorik, Lemoizko zentral nuklearraren aurkakoan kasu.
Elkar argitaletxearen sorrera
Maite Idirinek, Jokin Apalategik eta Paulo Iztuetak lotura handia izan zuten Elkar argitaletxearekin.
Elkar argitaletxearen lehen sortzaileak Ipar Euskal Herriko 20 gazte izan ziren, 9 emakumezkoak eta 11 gizonezkoak, Manex Pagola izan zen ideiaren bultzatzaile nagusia Gexan Alfaroren laguntzarekin. Bazkide bakoitzak orduko 1.000 franko jarri zituen, garai hartako hilabete bateko soldata. Hauek izan ziren 1972ko haiek:1987an Manex Pagolak eta Martxelin Arberbidek Elkar argitaletxean zituzten partaidetzak saldu egin zituzten, beste proiektu artistiko-kultural batzuek martxan jartzeko, beraien partaidetzak Antton Pocheluk eta Jeanne Hiriartek erosi zituzten.
Zizur Nagusiko politika
1983ko udal hauteskundeak
ALKATEA: Luis Ibero Elía (AIZM)
2011ko udal hauteskundeak
Nafarroako Herriaren Batasuna(UPN) bozkatuena izan zen, nahiz eta zinegotzi bat galdu, PPra pasatu baitzen. Bildu koalizioa indar handiarekin sartu zen eta Nafarroa Bai bezala, 3 zinegotzi atera zituen. EB eta Batzarre koalizioari dagokionez, Izquierda-Ezkerrak bi zinegotzi lortu zituen. Alderdi sozialista, berriz, asko jaitsi zen, 3 zinegotzitzik 1era igaro zen. PPk eta CDNek zinegotzi bana lortu zuten.
Saint-Remy (Saona Garaia)
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
2021eko taliban erasoaldia
Iheslariak
Sare sozialen bidez mundu osoan zehar zabaldu ziren talibanengandik ihes egin nahi zutenen Afganistaneko aireportuetako irudi lazgarriak. Jende andana, milaka pertsona, Kabuleko Hamid Karzai aireportuan —herrialde osoan martxan zegoen aireportu bakarra— AEBek bere hiritarrak bertatik ateratzeko bidali zituen hegazkinetara nola edo hala igo nahian ikusten ziren. Batzuek sartzea lortu zuten, eta beste batzuk hegazkinen kanpoaldean lotzea lortu zuten ere bai. Hegazkinek aire hartu zutenean lurrera erorita hil ziren iheslari batzuk, zazpi pertsona gutxienez, BBC katearen arabera. Efe informazio agentziak, ordea, eroritakoan hildakoak bi izan zirela azaldu zuen, eta beste lau pertsona aireportuan izan zen estatubatuarren eta talibanen arteko tiroketa batean hil zirela: hiru afganiar eta taliban bat.
Verquières
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 306 etxebizitza zeuden, 282 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 282 etxebizitza nagusietatik 204 bere jabearen bizilekua ziren, 62 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 88 etxek lau zituzten eta 153 etxek bost zituzten. 238 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 116 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 153 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 526 ziren, horien artean 387 aktiboak ziren eta 139 inaktiboak ziren. 387 pertsona aktiboetatik 345 lanean zeuden (192 gizon eta 153 emakume) eta 43 langabezian zeuden (20 gizon eta 23 emakume). 139 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 52 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Draveil
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 78 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 8 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 11 okindegiak, 9 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 3 arraindegiak, 7 liburu dendak, 8 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 5 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 3 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 8 lore-dendak ziren.
2000. urtean Draveil udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 8 haur-eskola eta 10 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Draveil udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen. eta lizeo teknologiko bat zegoen.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.575 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 61 eta lizeo teknologikoetan 624.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
PuntuLLI
PuntuLLI leonera hizkuntzarentzat eta Leongo kulturarentzat ICANNi .lli interneteko domeinuaren sorrera eskatuko dion elkartea da.
Allactaga severtzovi
Allactaga severtzovi Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Aurizko zaldi
Banaketa
Esan bezala, arraza Auritz inguruetan dauka jatorria eta bereziki Erronkari, Aezkoa eta Artzibar ibarretan zabaltzen da. Baina baita ugaria da mendebalerago, Urbasa eta Andimendi mendilerroetan. Auritzeko zaldia azken hamarkadetan Euskal Herriko beste herrialdetara zabaldu da baita ere.
Gagliano del Capo
Gagliano del Capo Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gagliano del Capok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gipuzkoako armarria
Bertan agertzen diren hiru zuhaitzak hagin arruntak dira (Taxus baccata). Kondairek diotenez, barduliarrek, Erromatar Inperioaren aurrean ez errenditzeko, euren burua pozoitu zuten hagin arruntaren haziekin.
I, Tonya
Argumentua
Tonya Harding patinaia artistiko txapelketa batean axel hirukoitz bat egitea lortu zuen lehen emakume estatubatuarra izan zen 1991an. Baina izotz gainean izandako arrakastak ez zion beti zoriontasunik ekarri bere bizitza pertsonalera.
Saint-Loup-de-Varennes
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hizkuntza hil
Arrazoiak
Ekonomiaren eragina. Kasu honetan gurasoek seme-alabek beste hizkuntza bat ikasiz etorkizun hobea izango dutela pentsatzean gertatzen da. Belaunaldi bitan jatorrizko hizkuntza desagertzeko zorian egon daiteke. Ingelesak beste hizkuntza askoren aurka egiten duen presioaren kasua da hau, daniera edo norvegiera bezalako hizkuntza garrantzitsuak barne, nahiz eta hauek oraindik arriskuan ez izan.
Ekonomiaz gain, arrazoi politikoek ere eragina dute hizkuntzen heriotzan, izan ere, plangintza politikoak gauzatzen dira hizkuntzen heriotza eragiteko.
Canis lupus baileyi
Otso hau tamaina txikikoa da, azpiespezie guztietan txikienetarikoa eta Amerikako otsoetan txikiena.
Hizkuntza hil
Berreskuratzea eta hizkuntzen biziraupena
Desagertzear zeuden hizkuntzen artean, txikiak zein handiak biziraunarazteko saiakerak izan dira, arrakasta gutxi ala gehiagorekin.
Arrakasten artean Finlandiako gobernuak finera berpizteko egin zuen ahalegina dago, suedieraren prestigioaren aurrean arriskuan baitzegoen. Euskara eta bretainiera indartzeko egin diren ahaleginak ere aipatzekoak dira.
Honelako kasuak dauzkagu Europan, baina herrialde pobreagoetan egoera askoz zailagoa da: ez dago diru nahikorik hizkuntza prestigiodunetako hiztunek dauzkaten aukerak eskaintzeko: eskolatzea, telebista, irratia...
Trini Cornellana Puigarnau
Ibilbidea
Lleidako herri txiki batean jaioa, txikitatik naturarekiko zaletasun handia izan zuen. Herritik gertu zeuden Cadi Moixero izeneko mendiak eta haiei begira egoten zen txikitan. Orduan ez zegoen mendira joateko zaletasunik. Oinez bai, asko ibiltzen ziren garai hartan. Zuhaitzetara igotzea zaletasuna bihurtu zen harentzat, eta gauean zerura begira ere orduak pasatzen zituen. 1966an, oso gazterik, Iruñara ikastera etorri zen, lehendabizi Unibertsitate aurreko ikasketak (PREU izenarekin ezaguna) egitera eta gero Medikuntza burutzera.
Mouilleron-le-Captif
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Trini Cornellana Puigarnau
1977-1978, urte emankorrak
1977 an, Aljeriako hegoaldera joan zen Hoggar mendigunera, Assekrem, Illamane, Souinam, Taridalt, Teulags, Aoukenet, Garet el Djenoun... mendi bolkanikoetan eskalatzera.
Mouilleron-le-Captif
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 8 margolariak, 5 zurginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
Brynglas
, Galesko Newport hiriko eremu bat da.
Mouilleron-le-Captif
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Trini Cornellana Puigarnau
«Pirinioetako zeharkaldia. Gida grafikoa» izeneko gida-liburua
Hurrengo urtean, 1984an, Pirinio mendien zeharkaldia burutu zuen, Kantauritik Mediterraneora bitarte. Amaitutakoan, «Pirinioetako zeharkaldia. Gida grafikoa» izeneko gida-liburua idatzi zuen Juan Manuel Errea, Juan Mari Eguillor eta Eduardo Ezkurra mendizaleekin batera. Iruñako Anaitasuna SCDRko Mendi Saila arduratu zen edizio lanez. Ordurarte eginak ziren gidaliburuetan egileak frantziarrak izateaz gain, ibilbideen bertsioak ere frantziarrak zirela ohartuta zeuden. Gainera, etapa bakoitzeko profil grafiko bat ere erantsi zuten, eguneko ibilbidearen berezitasunak laster eta argiro ikusteko.
Urigoiti
Itxinako mendiguneak hego-ekialdean babesten du auzoa.
Jose Luis Uribezubia
Palmaresa
1976
Canis lupus arctos
Otso artikoa, otso polarra edo otso zuria (Canis lupus arctos) Canidae familiako ugaztun haragijalea da, otsoaren azpiespezie bat.
Ezaugarriak
Isatsarekin batera 1-2 metro luze artekoa da, 63-78 cm-ko garaiera du eta batez besteko pisua 45 kilotan dauka (80 kiloko aparteko arrak ikusi diren arren).
Itsasoari begira
Itsasoari begira Benito Lertsundi eta Jon Maia k euskal abesti herrikoi bat da. Azken arnasa eman nahi nuke izena ere erabiltzen da batzuetan.
Hitzak
Xake taularen zuri beltzetan
Adarrak dauzka ertzetik haruntz
Nola haizea ur azalean
Giuggianello
Giuggianello Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Canis lupus communis
Erreferentziak
IUCN-ko mehatxaturiko espezieen zerrenda gorria
Manuel Irujo Apeztegi
Jaiotza eta Ikasketak
Agian gazteena zelako, Manuel izan zen anai-arreben artean goi mailako ikasketak amaitu zituen bakarra. Ikasketak Iruñeko Seminarioan amaitu zituen, baina apaiza izateari utzi eta zuzenbidea ikasi zuen Zaragozako Unibertsitatean. Zuzenbidean eta kanonetan lizentziatua izateak eta Manuel Solanoren abokatu bulegoan praktikak egiteak, Nafarroan abokatu karrera garatzea lagundu zion.
Gerra eta Erbestea
1838ko maiatzean Nafarroako Behin-behineko Aldundi Karlistako kide izendatu zuten, lehendik zegoen gobernu batzordea ordezkatu zuena, eta horrek agintari liberalen Irujorengan zuten interesa areagotu zuen. Litekeena da garai hartan Irujo Lizarran bizitzea eta Iribasekin harremanetan egotea. Kontseilu horretako kidea izan zen 1839ko ekainera arte, hots, gerra amaitu arte.
Karlistekin hartutako konpromisoak areagotu zuen liberalen jazarria. Domingo Luis Jauregi Nafarroako buruzagi politiko liberalak 1838ko uztailaren 17an agindu zuen Frantzian karlisten alde laguntza eske joan ziren pertsona susmagarrien zerrendan osatzea. Jeneralak, brigadistak, elizgizonak eta lurjabeak biltzen zituen zerrenda horrek adierazten du Irujo Nafarroako karlisten artean ekintzaile nabarmenetariko bat zela. 1838ko ekainaren 15eko erret agindua betez, Espainiar estatuko estatu idazkaritzak Frantziako Hegoaldeko kontsulei bidali zuen pertsona hauen inguruko informazioa eskatuz. Montpellieretik 30 bat kilometrora dagoen Herault departamenduko Sete hiriko kontsulak “Nafarroan agertzen diren hemeretzi goi mailako” karlisten eta beste batzuen deskribapen fisikoa jaso zuen, muga zeharkatzen saiatzen zirenean komunika zezan. Irujoren deskribapen fisikoak honela dio: “Manuel Irujo, laikoa, beste aldundi [karlistako] kide. 34 urte, altuera erregularra, ile beltza, begi beltzak, sudur erregularra, bizar itxia, aurpegi luzea, kolore osasuntsua, apur bat burusoila”.
Epigenetika
Hala ere, histonen aldaketen kasuan ikertzaile batzuek ez dute onartzen prozesu epigenetiko modura sailkatzea, ez baitago frogaturik aldaketa horiek heredagarriak direnik.
Castleton (Newport)
Castleton, 'Cas-bach', Galesko Newport hirian dagoen herrixka bat da.
Dien Bien Phuko gudua
Aurrekariak
1940an, Bigarren Mundu Gerran Frantziak alemanen aurka porrot egin ondoren, japoniarrek Indotxinako kolonia frantsesa okupatu zuten, baina Vichyko gobernu kolaborazionistari hura administratzen segitzeko aukera eman zioten. Hala ere, japoniarrek administratzaile frantsesak atxilotu zituztenean, Estatu Batuekin lankidetzan aritzeagatik susmagarriak zirelako, eta gainerakoek Alessandri zutabean Txinara ihes egin zutenean, Frantziaren ospea oso kaltetuta geratu zen eta gerra aurreko garaietara itzultzeko aukerak nabarmen murriztu ziren. Nolanahi ere, horretan saiatu ziren, eta 1949an Frantziako indar kolonialen eta Vietnamen independentziarako Ligaren (Viet Minh izenaz ezaguna) arteko lehen liskarrak lehertu ziren Hanoin.
María Aragoikoa
Ondorengoak
Portugalgo Manuel I.a osabarekin izan zuen ezkontzatik hamar seme-alaba jaio ziren:
Dien Bien Phuko gudua
Guda
Azkenean, martxoaren 13an, vietnamdarrek Dien Bien Phuri eraso egin zioten. Bonbardaketen intentsitateak frantziarrak harritu zituen, eta 9.000 obus baino gehiagoko uholdea izan zuten lehen egunean. Bi egun geroago, bi gotorleku galduta, egoera kezkagarria zen. Erabateko porrotaren aurrean, Frantziako artilleriako komandanteak bere buruaz beste egin zuen. Artilleriako su jarraituaren konbinazioak eta Koreako infanteria txinatarraren kargak gogorarazten zituzten giza olatuen erasoek ezaugarritu zituzten Vietnamgo Frantziaren posizioen aurkako erasoak lehen egunetan. Giza kostua oso handia izan zen vietnamdarrentzat (9.000 hildako) eta Giapek taktika aldatu zuen.
Crouttes
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Seuil (Ardenak)
Biztanleria
2007an Seuil udalerrian erroldatutako biztanleak 164 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Errementari
Erremintak
Moldeak metalari forma emateko tresnak dira. Metala urtu eta moldean markatutako irekiduretatik irteten denean berotzen dira. Zulo horietatik metal urtua sartzen da, hoztu eta moldea apurtzen denean metalean nahi den forma metala eukitzeko.. Horrekin, adibidez, koilara, ferra eta abarren forma bereziak egin daitezke.
Guagnano
Guagnano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Psammobatis scobina
Psammobatis scobina Psammobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
Warmeriville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.449 ziren, horien artean 1.072 aktiboak ziren eta 377 inaktiboak ziren. 1.072 pertsona aktiboetatik 997 lanean zeuden (538 gizon eta 459 emakume) eta 75 langabezian zeuden (37 gizon eta 38 emakume). 377 pertsona inaktiboetatik 140 erretiraturik zeuden, 128 ikasten zeuden eta 109 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 26 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 7 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 3 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
Lucia Areitioaurtena
Lehen urratsak
Sasoi hartan Euskal Herrian erraketista asko sortu ziren, pilotarako zaletasun handia baitzegoen. Eta horietako asko eibartarrak edo Eibarko frontoietan ikasitakoak ziren. Astelena frontoian hasi zen Lucia ere pilotan zaletzen eta ikasten. Eibar beste herri batzuk baino irekiagoa zen, ez hain katolikoa; sozialistak eta errepublikanoak ziren nagusi. Emakumeek askatasun gehiago zuten, nahiz eta, batzuek begi onez ikusi ez kirol hau. Mugimendu handiko frontoia zeukan. Hiru pilota eskola sortu zituzten, eta pilotarien harrobia bihurtu zen Eibar.
Alexandria (Pennsylvania)
Alexandria Pennsylvaniako borough bat da. Huntingdon konderrian kokatua dago. 2010ean 346 biztanle zituen, 0.27 kilometro koadrotan banatuta.
Moskuko metroa
Iraultzaren aurreko proiektuak
1898an, Grigori Dubelir San Petersburgoko Burdinbide Ingeniarien Institutuko lizentziatuak Moskuko metroaren eraikuntzari buruzko gradu amaierako lana garatu eta defendatu zuen. Lanaren originaltasunagatik eta garapenen perfekzioagatik, sari berezi bat eman zioten.
Moskuko metroaren eraikuntza
Lehen Mundu Gerrak plangintza haiek eten zituen, Urriko Iraultza eta Errusiako Gerra Zibilarekin batera. SESBeko Alderdi Komunistak 1931ko ekainean erabaki zuen metroaren eraikitzea eta Lazar Kaganovitxek egin zituen lehendabiziko diseinuak. Horregatik, metroak haren izena eraman zuen, 1955. urtera arte (Metropoliten imeni L.M. Kaganovitxa), eta horren ondoren Vladimir Leninen omenez jarri zioten izena (Metropoliten imeni V.I. Lenina). Lehendabiziko lerroa 1935eko maiatzaren 15ean ireki zen, goizeko 7etan, Sokolniki eta Park Kulturi geltokien artean. Smolenskaia geltokira zuzendutako adar bat zuen, eta 1937ko apirilean Kievskaia geltokira luzatu zen. Une hartan Moskova ibaia zeharkatzen zuen zubi batetik. Bigarren Mundu Gerra baino lehen beste lerro bi ireki ziren. 1938an Arbatskaia lerroa Kurskaia geltokira luzatu zen (egungo Arbatsko-Pokrovskaia geltokira – urdin ilun koloreko lerroa). 1938ko irailean, berriz, Gorkovsko-Zamoskvoretsakaia lerroa ireki zen, Sokol eta Plostxad Sverdlova (gaur egun Teatralnaia) bitartean.
Ezaugarriak
2., 6., 7., 9. eta 10. lerroek zortzi bagoirekin hornitutako trenak erabiltzen dituzte; 1., 3. eta 8. lerroetan, aldiz, zazpi bagoirekin osatutako trenak daude. Azkenik, 4., 5. eta 11. lerroetan, sei bagoikoak erabiltzen dira. Bagoi guztiak 19,6 metro luze dira, eta launa ate dituzte alde bietan.
Xerostomia
Gaixotasunengatiko xerostomia
Gaixotasun askok sortzen dute listu jariapenaren gutxipena. Gaixotasun autoimmuneak, hipertentsioak, diabetes mellitusak, gaitz neurologikoek eta depresioak, guruinen parenkima desegiten dute eta ondorioz xerostomia sortzen da. Bestetan gaixotasunek odol hodiei edota nerbioei eragiten diete, efektu itzulgarriak sortuz.