cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cindy Sherman
Nolako lana
Lehen lanaren eta azken ahaleginaren arteko alde handia dela eta, beharrezkoa da bi etapak ahalik eta hobekien bereiztea. Shermanek bere lehen fotograma-bildumetan protagonista gisa jokatzen duen abilezia nabaria izan arren, hauek gazteriaren xalotasuna dute; gaztea eta erakargarria da; beraz, bere buruaz hartzen dituen argazkiek atsegin dute ikuspuntu erotikotik eta, aldi berean, inplizituki, eraikitzaileak dira. Arte Modernoaren Museoaren erakustaldiaren hasieran zuri-beltzeko tamaina txikiko irudietan bertan ikus daiteke oreka horren irismena.
Lehen lanak
Beti izan da osagai surreala sentikortasunean —fotogramek ikusmina aldatu egiten dute azkenean adimenaren emaitza den errealitate bat iradokitzean—. Furunkulu izugarriak dituzten pare bat atzealderen irudiak —Sin título#177 (1987)—, nahita iraindu nahi du gure ideia: duintasun fisikoa, gure duintasuna eta, oro har, jendearena. Shermanen indar estetikoaren zati handi bat ideia honetatik dator: gu ere gizateriaren debacle orokorraren parte gara, nahiz eta erraza izan argazki estralurtar eta arrunt horietatik urruntzea.
Transgresioa performancearen balioa gogorarazteko egiten da; laurogeiko hamarkadaren erdialdetik laurogeita hamarreko hamarkadaren hasiera arte erabat zentzugabea izatera iristen da, karikaturizatua, barregarri bihurtzeraino. Laurogeiko hamarkadaren amaieran, Shermanek maisu-maistra handien iruditeria sartu zuen; irudigintza errenazentista, desitxuratzean oinarritzen dena, artearen historiaren autoritatea zentsuratzeko modu gisa. Sin título#215 (1989) bere lanbidearen jantziekin jantzitako apaiz gazte bat erakusten digu. Berriro ere, harrituta ikusten dugu distantzia, hegaleko tolestuan ia ikusten ez den gurutzearen ikurra. Beste lan batean, Sin título#183 (1988) Shermanek Errenazimentuko emagin baten rola interpretatzen du; eskotetzarrak haren bular sakonak, bular faltsu ikaragarriak erakusten ditu. Marfil koloreko soinekoak kontrastea egiten du Shermanen ezpain gorriekin, argazkian kolore-nota bakarra baita. #224(1990) titulurik gabe lanean, Caravaggio emulatzen du. Togaz dotore jantzitako Shermanek mahats berdeak ditu eskuan eta mahai gainean mahats gorri mordoa dago. Deskribapen horiek Shermanen mozorroak zein diren erakusten digute, baita haien sormen-gaitasuna ere, zeinaren errepertorioa infinitua dirudien.
Zoriaren gurpila (Tarot karta)
Deskribapena
Waiteren kartan, beste batzuetan nahitaez agertu ez arren, lau izaki hegodun daude txartelaren izkinetan, lau ebanjelisten sinboloak irudikatzen dituztenak (Lehoia, Idia, Gizakia eta Arranoa). Lau ebanjelista horiek lau zeinu astrologiko finkoek ere irudikatzen dituzte: Taurus, Leo, Scorpius eta Aquarius. Gainera, Anubis jainkoaren irudikapen bat ikusten da gurpila eskuinaldean altxatuz, eta Typhon, berriz, ezkerreko aldean jaisten. Gurpilean, T-A-R-O letrekin txandakatuz, י-ה-ו-ה hebrear letrak dira, gehienetan YHWH (Yahvé - hebrearra Jainkoak) bezala transliteratuak.
Samlesburyko sorginkeria prozesua
Aurrekariak
Jakobo I.a erregea, Eskoziako Erreformaren ondoren, 1603an iritsi zen Ingalaterrako tronura. Jacobo liluratuta egon zen sorginkeriarekin, eta, 1590eko hamarkadaren hasierarako, sinetsita zegoen sorgin eskoziarrak konspirazio bat egiten ari zirela bere aurka. 1597ko bere liburuak, Daemonologie, bere jarraitzaileak trebatzen zituen, sorginkeria salatzeko eta edozein praktikante edo hurbilekoren atzetik ibiltzeko. 1604an, Jacobo tronuan koroatu eta hurrengo urtean, lege berri bat atera zen sorginkeriari buruz, Konjurazioaren, sorginkeriaren eta espiritu gaizto eta deabrudunen aurkako legea. Lege horren bidez, kapital zigorra ezarri zen, magia erabiliz edo helburu magikoetarako hilotzak hobiratuz mina eragiteagatik. Hala ere, Jacobok zalantzak zituen sorginen aurkako epaiketetan aurkeztutako ebidentziaz, baita salatutako sorgin batzuen aurka aurkeztutako testigantzetan desadostasunak pertsonalki azaltzeko puntuaz ere.
Epaiketa
Grace izan zen ebidentzia eman zuen lehena. Haren lekukotasunean esan zuen Jennet eta Ellen Bierley amonak eta izebak txakur bihurtzeko gai zirela, eta urtetan atzetik ibili eta molestatu egin zutela. Gainera, esan zuen lastategi baten goiko aldera eraman zutela eta beste batean itotzen saiatu zirela. Graceren arabera, senideek Thomas Walshmanen eta haren emaztearen etxera eraman zuten, haiengandiko haur bat hartu zuten odola hartzeko. Gracek esan zuen umea hurrengo gauean hil zela, eta, Samlesburyko elizan ehortzita, Ellenek eta Jennetek gorpua atera eta etxera eraman zutela, han, sukaldatu egin zutela, zati bat jan eta gainerakoa eraldatzeko gaitasuna ematen zien pomada prestatzeko erabili zutela.
Gracek adierazi zuen, halaber, bere amona eta izeba, Jane Southworth, ostegun eta igande gauero Red Banken, Ribble ibaiaren iparraldeko ertzean, egiten zen akelarre batera joaten zirela eta bilera sekretu horietan, jaten, dantzatzen eta sexu-harremanak izaten zituzten subjektuekin topo egiten zutela (baina ez gizakiekin).
Sermoi
Helburua
Helburua Bibliako eta elizako magistergoan oinarri hartuz, dogmaren eta moralaren alderdi doktrinazkoak adieraztea da.
Kahoze
Bertako biztanleak kahoztarrak ziren.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Miren Irigoien Aizarna
Ikasketak
Garai hartan, oraindik ez zegoen gaur egun ezagutzen dugun Haurtzaroren eraikin nagusia. Ikastolako gurasoak udan ibiltzen ziren lokalak lortu eta prestatzen, ikasturte hasieran ikasleentzako prest egon zitezen. Mirenen aita urte askotan egon zen Haurtzaro Ikastolako Kontseilu Erretorean.
1985: Ingalaterran hilabete batzuk au pair gisa, ingelesa ikasteko.
Andre Maria eliza (Berbintzana)
Andre Maria eliza Argako Erriberako Berbintzana udalerrian kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da, XVIII. mendean berraikia barroko estiloan.
Arlas (Azkoien)
Bertako biztanleak arlastarrak ziren.
Mycena inclinata
Deskribapena
Hanka: Normalean oso luzea, kapelarekin konparatuta neurriz kanpokoa, askotan okerra, distiratsua, ilegabea; batzuetan fibriloso samarra eta ildaskatua. Goitik kolore zurixkakoa, eta oinarrian arre-horixkatik gaztaina kolorera. Oinarrian beste oin askorekin elkartuta, lore sorta itxura hartzen du.
Haragia: Zurixka, mehea, hauskorra. Xaboiaz oroitarazten duen usain zaharmindu bat botatzen du; zaporea ere antzekoa du.
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzako baliorik; gainera usain desatsegina botatzen du, eta horregatik baztertu egiten da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Afrika iparraldea, Asia, Ozeania.
Animaliek egindako arte
Animalia margolariak
Mota askotako animaliak margotzeko gaitasuna erakutsi dute:
Nico Diederichs
Alderdi Nazionaleko kide izan zen 1953tik 1975era. Ekonomia Gaietarako ministroa (1958tik 1967ra), Meatzeetako ministroa (1961etik 1964ra) eta Finantza ministroa (1967tik 1975era) izan zen, eta "Urrezko Jauna" ezizena jaso zuen. Rand Afrikaans Unibertsitateko lehen kantzilerra ere izan zen.
Susana Rinaldi
Ibilbide profesionala
1946an, ganbera-kantua ikasi zuen Musika Kontserbatorio Nazionalean, eta 1955ean Antonio Cunil Cabanellas Arte Dramatikoko Eskola Nazionalean sartu zen, bi urtez. 1957an, Canal 7 Televisión-en debutatu zuen. 1959an Canal 7k transmititutako Historia de jóvenes saioan parte hartu zuen, eta urte hartako Martín Fierro saria jaso zuen telenobelatan.
Vera Panova
Vera Fidorovna Panova, jatorrizko errusieraz, Вера Фёдоровна Панова (Rostov, Errusiako Inperioa, 1905eko martxoaren 20agreg./martxoaren 7ajul. - Leningrado, Sobietar Batasuna, 1973ko martxoaren 3a) idazle eta kazetari errusiarra izan zen. Errealismo sozialistan interesatua, pertsonen ontasuna eta errukia azpimarratuz. Hiru sari nazional irabazi zituen eta bere liburuak berrogeita hamar hizkuntzatara baino gehiagotara itzuli ziren. Ipuin onenetako batzuk haurrei zuzenduta daude, eta hezkuntza moralaren arazoak aztertzen dituzte.
Biografia
Bere garaikidea izan zen Anna Andreevna Ajmátova poetisaren ondoan dago hilobiratuta, Leningradoko Komarovon.
Nándor Hidegkuti
Nándor Hidegkuti (Budapest, 1922ko martxoaren 3a - ibidem, 2002ko otsailaren 14a)
India Arie
Diskografia
George Harrisonen "While My Guitar Gently Weeps" abestiaren bertsio bat grabatu zuen Carlos Santana eta YoYoMarekin batera.
Kanpaitxo arbiusain
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, arrunta konifero eta hostoerorkorren basoetan, batez ere hosto hiletan, koniferen lumetan eta adaxketan.
Belarri zurixka
Jangarritasuna
Jangarria. Espezie hau Pleurotus ostreatus bezala, landatu egiten da.
Orri-onddo hankagabe
Orri-onddo hankagabea (Tapinella panuoides; sinonimoa: Paxillus panuoides) Tapinellaceae familiako onddo espezie bat da.
Paxillus involutus espeziaren hurbil egoteak toxikoa den susmagarri egiten du. Pinu motzondoetan sorta ederretan irteten du.
Deskribapena
Orriak: Kolore hori bizikoak, zainen bidez zeharka oso lotuak. Kapelatik erraz askatzen dira azazkalarekin hazka egitean (Paxillus guztien ezaugarria da).
Haragia: Zurixka edo horixka samarra. Zapore eta usain zehaztu gabea.
Etimologia: Tapinella terminoa latinezko "tapiz" hitzetik datorrela diote autore batzuek eta alfonbra esan nahi duela.
Ziza marroi ezkatatxiki
Deskribapena
Etimologia: Tricholoma grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Imbricatum epitetoa latinetik dator, "imbres" hitzetik, teila esan nahi du. Teilatu baten antzera dauden ezkatengatik.
Sasoia eta lekua
Udazkenaren hasieran koniferetan.
Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
Sorrera
1983an, euskal antzerkigintza indatzeko, taldeak ezagutarazteko, antzerki berriak sortzeko eta euskara bultzatzeko asmoz, Azpeitiko Udalak pauso handia eman zuen. Hain zuzen, Imanol Elias alkate eta Maria Jesus Aranburu kultur zinegotzi zirela, lehen Euskal Antzerki Topaketak antolatu zituzten, Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzaren eta Antzertiren laguntzarekin, Soreasu Antzoki zaharrean.
Aipagarria da ere 1991an Euskal Antzerki Topaketak izatetik Euskadiko Euskal Antzerki Topaketak izatera pasatzen dela. Aldaketa hau, 2002ko ediziora arte mantendua, euskara hutsezko antzerki topaketa bakarra izateagatik egiten da, baita bertara Euskal Herri osoko antzerkigileak hurbiltzen zirelako ere.
Agertokiak
Agertoki nagusiak horiek izan diren arren, topaketen baitan antolatutako bestelako ekintza eta antzezlan batzuk herriko beste zenbait gunetan egin dira. Hala nola, Enparan Dorretxean, Antxieta eraikinean, Loiolako Gogartetxean, udaletxean, kaleetan eta enparantza nagusian, Gaztetxean, Sanagustin Kulturgunean, Dinamoan, etab.
Azpeitia, antzerki sortzaile
Maritxu nora zoaz, Matxinada eta Herriye antzezlanak ere aipagarriak dira, izan ere, herritar ugarik parte hartutako produkzioak izan baitira.
OARGI Antzerki Taldea
1956an, parrokiarekin lotura zuen OARGI (Organización Artística de Gipuzkoa) taldea sortu zen, bertan Imanol Elias partaide zela. Talde honen asmoa kultura ekimenak bultzatzea zen, hala nola, herriko festak, dantza ekitaldiak eta antzerkigintza, beti ere euskara lehentasun izanda. 1966an, diktadura garaia zela eta baimenak "Censura Teatral" sailari eskatu behar zitzaizkionez, Grupo Artístico Azpeitiano izena jarri zitzaion Oargi taldeari.
Espainiako Herriaren Defendatzailea
2021eko azaroaren 18an, eta Francisco Fernández Marugán-en ordez, Gorte Nagusiek Ángel Gabilondo Pujol izendatu zuten titular berri.
Pleurocybella porrigens
Pleurocybella porrigens (sinonimoa : Pleurotellus porrigens) Marasmiaceae familiako onddo espezie bat da.
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Miranda Arga)
Jasokundeko Andre Mariaren eliza Argako Erriberako Miranda Arga udalerrian kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da.
Pleurocybella porrigens
Deskribapena
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Miranda Arga)
Eraikina
Miranda Argako Andre Mariaren irudi gotikoak, Los Arcos, Berbintzana eta Mendigorriko irudiekin batera, talde hautatua osatzen du, XIII. mendean. Eskema, Ama Birjinaren eta Haurraren antolaketan, ezaugarrietan eta jantzietan aldaketa gutxi dituena, Domingo Reyk 1714an aplikatutako polikromia barrokoarekin aberasten da hemen.
Pinu-ziza arrunt
Deskribapena
Etimologia: Tricholomopsis terminoa grekotik dator, "ósis" hitzetik, azalpen, esan nahi du. Tricholoma-ren antzekua. Rutilans epitetoa latinetik dator, "rutilans" hitzetik, eta distiratsu esan nahi du. Kolore bizia duelako.
Ziza eraztun-hori
Deskribapena
Etimologia: Tricholoma terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Cingulatum epitetoa berriz latinetik dator, gerria esan nahi duen "cingulum" hitzetik. Eraztun bat duelako.
Arkhip Kuindzhi
Arkhip Ivanovitx Kuindzhi (Архи́п Ива́нович Куи́нджи; Αρχίπ Κουίντζι; Mariupol, Errusiar Inperioa, 1841ko urtarrilaren 27aGreg./urtarrilaren 15aJul. - San Petersburgo, 1910eko uztailaren 24aGreg./uztailaren 11Jul.) errusiar margolaria izan zen.
Paisaien margolaria izan zen eta gai sozialekin lotu zituen. Bere heldutasunean argi efektuak eta kolore biziak erabili zituen argiztapenaren ilusioa sortzeko.
Laura Penagos
Kanpo estekak
Laura Penagosen Instagram kontua
Laura Penagosen Facebook profila
Ziza marroi
Deskribapena
Orriak: Oso estu, ugari, meheak, kako forman itsatsiak, kolore zurixkakoak, modu irregularrean zikinduak, kapelaren kolorekoak.
Jangarritasuna
Gutxi estimatutako jangarria.
San Migel Goiaingeruaren eliza (Larraga)
Eraikina
Parrokiaren barnealde zabalean hainbat erretaula daude, eta handiena nabarmentzen da; 1696ko obra barrokoa da, Iruñeko Fermin Larraintzar maisuak egina. Itxura ez oso berritzailea du, baina zutabe salomoniko batzuez eta garai hartan ohikoak ziren hostotza aristatuz apainduta dago. Nitxo nagusiak San Migelen tailu bat hartzen du, XVI. mendearen erdialdeko espresibismoari dagokiona. Erretaulari Gurutze Santuaren irudia ere gehitu zaio, XIII. mendeko tailu erromanikoa, interesgarria Nafarroan estilo honetako Gurutziltzatu gutxi dagoelako. Alboetan, bi erretaula neoklasiko daude, Sortzez Garbia eta Doloretako Ama Birjinari eskainiak. Arrosarioko Ama Birjinaren aldarea da interesgarriena, XVIII. mendearen erdialdeko obra barroko ikusgarria, apaindura ugari eta finez hornitua. XVI. mendearen hasierako Ama Birjina eseria da titularra. Mende berekoa da harrizko bataiarri bat, kikara abeneratukoa eta emakume buruekin tartekatutako kerubinez egindako dekorazio ikusgarrikoa.
Ainhoa Arregi
Proiektuak
"Benetako elebidunak izateko euskaldunok aktibo izan behar dugu eta euskarazko produktuak kontsumitu."
Draupadi Murmu
Bizitzako lehen urteak
Draupadi Murmu Mayurbhanj barrutiko Baidaposi herrixkan, Odishan jaio zen; Biranchi Narayan Tudu-ren alaba. Santal komunitatekoa da. Bai Tudu bai bere aitona herrixkako buruak izan ziren, Panchayati Rajen sistemaren pean.
Agnes Meyer Driscoll
Biografia
Driscollek Japoniako Itsas Armadaren eskuzko kodeak, 1920ko hamarkadan Liburu Gorriaren Kodea eta 1930eko hamarkadan Liburu Urdinaren Kodea deszifratu zituen.
Torturaren eta beste tratu edo zigor krudel, anker edo apalesgarrien aurkako Hautazko Protokoloa
Protokoloa
Nazio Batuen Batzar Nagusiak onetsi zuen 2002ko abenduaren 18an eta 2006ko ekainean sartu zen indarrean. Torturari eta bestelako Tratu edo Zigor Krudel, Anker edo Apalasgarriei Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Azpibatzordea (gaztelaniaz, SPT) izeneko tratatu-organoa sortu du. Aldi berean, estatu bakoitzak torturari aurrea hartzeko mekanismo nazional bat edo gehiago (gaztelaniaz MNP) ezarri behar ditu. Mekanismo horien bidez, askatasunik gabeko pertsonak dauden edo egon daitezkeen establezimendu guztietara aldizkako bisitak egin behar dira.
Giza Eskubideen ikuspegia
Beste ikuspegi batzuetan ez bezala, torturari aurrea hartzea ez da giza eskubideen urraketen gaitzespen publikoan kontzentratzen, hau da, estatuen arteko lankidetza sustatzen du, atxiloketa-baldintzak hobetzeko eta giza eskubideak urratzeko arrisku-faktoreak murrizteko eta beharrezkoak diren aldaketak egin ditzaten.
Torturari eta bestelako tratu edo zigor krudel, anker edo apalasgarriei aurrea hartzeko Nazio Batuen Azpibatzordea
Azpibatzordea 2007ko otsailean hasi zuen bere jarduera, eta 25 kide ditu, zeintzuk modu independientean jarduten dute.
Landa-landaz gain, Azpibatzordeak urtean hiru batzar izaten ditu, eta bilerak Nazio Batuek Genevan duten Bulegoan izaten dira.
Sindikalismo iraultzaile
Sindikalismo iraultzaileak kapitalismoa hausteko estrategia bat proposatzen du, langileen autoantolaketa eta langileen autonomia proposatzen dituena, ekintza zuzenarekin eta desjabetze greba orokorrarekin batera.
Libe Agirre
Libe Agirre Llona (Meñaka, Bizkaia, 1961eko ekainaren 5a) kazetaria, irrati esataria eta Euskaltzain urgazlea da.
Ibilbidea
1990ean Bizkaia Irratia sortu zen eta urte horretan Telebistako Informatiboetako lana utzi eta SUSTRAIA lehen sektoreari eskainitako saioan albistegietako aurkezle lanak 10 bat urtez egin zituen, Bizkaia Irratiko lanarekin jarraituz, beraz, irratiari eta telebistari, biei batera lotuta 10 urte.
Axel Merckx
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
―: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu
Ludo Dierckxsens
Palmaresa
1997
1999
Hans De Meester
Taldeak
Tonissteiner-Saxon (1998)
1931ko Urkiolako Igoera
Garailea, Ricardo Montero izan zen eta 47x22 erabili zuen. Beste batzuk 44x22 erabili zuten.
Gina Gogean
1993
Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketan, zilarra eskuratu zuen banakako jeneralean —Shannon Miller estatubatuarraren ondoren eta Tatiana Lysenko ukrainarraren aurretik—, baita zilarra ere lurrean —berriro ere Shannon Millerren atzetik, eta, oraingoan, Natalia Bobrova errusiarraren aurretik—, eta brontzea Lavinia Milosovici herrikidearen eta Dominique Dawes  estatubatuarraren atzetik, oreka-habean.
1997
Azkenik, kirol-ibilbide emankor horri amaiera emanez, 1997an Lausanan (Suitza) egindako Munduko Txapelketan hiru urrezko domina eskuratu zituen: lurzorua, oreka-habea eta taldea; horrez gain, brontzezko domina lortu zuen zaldi-jauzian, Simona Amanarren (urrea) eta Zhou Duanen (zilarra) ondoren.
Hektor Ortega
Biografia
Deustuko Unibertsitatean Geografia eta Historian lizentziatua. Ortega kazetaria eta editorea da Sua Edizioak argitaletxean, eta bere ibilbide profesionalaren zati handi bat kazetari gisa eman du Euskal Herriko hedabide desberdinetan: Bilbao aldizkaria,
Meng Fei
1997
1997ko Munduko Txapelketan, Lausanan (Suitza), zilarrezko domina eskuratu zuen asimetrikoetan, Svetlana Khorkina errusiarraren ondoren, eta Bi Wenjing txinatarraren aurretik (brontzea); halaber, brontzezko domina lortu zuen taldeen arteko lehiaketan —Errumania eta Errusiaren atzetik—, Liu Xuan, Kui Yuanyuan, Duan Zhou, Bi Wenjing eta Mo Huilan taldekideekin.
David Brewster
Brewster bere optika fisikoko lan esperimentalagatik ezaguna da, bereziki argiaren polarizazio alorrean eta Brewster angeluaren aurkikuntzagatik. Horrez gain, errefrakzio bikoitza ikertu zuen kriistaletan konpresiopean eta fotoelastizitatea aurkitu zuen, mineralogia optikoaren alorra eratuz. Argazkilaritzan pioneroa zen, Brewster-ek estereoskopioa hobetuz, "estereoskopio lentikular" izenpean, eta lehen 3D-tan ikusteko gailu eramangarria eratuz. Gainera, kamara binokularra, bi motatako polarimetroak, lente polizonalak, itsasargiko argiztatzea, eta kaleidoskopioa asmatu zituen.
Amy Chow
1996
1996ko Atlantako Olinpiar Jokoetan (Estatu Batuak) urrea eskuratu zuen taldeen arteko lehiaketan —Errusia eta Errumaniaren aurretik—, eta zilarra barra asimetrikoetan, Svetlana Khorkina errusiarraren ondoren eta Bi Wenjing (brontzea) txinatarraren aurretik.
Terror by Night
Argumentua
Sherlock Holmesek (Basil Rathbone) zaindu behar du Rodesiako Izarra, Lady Carstairsena den diamante baliotsua. Roland, bere semea, beldur da Londresetik Edinburgora doan trenean harribitxi ospetsu eta gutiziatua ebatsiko ote dioten. Eta bere beldurrak bete egiten dira: Roland hilik agertzen da trenean eta diamantea desagertu egin da. Holmesek, Watson doktorearen eta Lestrade inspektorearen laguntzarekin, harribitxia berreskuratzen saiatuko da.
Robert Metcalfe
Biografia
Metcalfe 2016ko Etorkizuneko Zientzia eta Teknologia Buruzagien Kongresuan hizlari nagusia izan zen eta 2019an Bernard Price Memorial Lecture aurkeztu zuen Hegoafrikan.
Ipar Euskal Herriko blokeo eguna
Aferaren jatorria
Ekain bukaeran iragarri zuten mobilizazio erraldoia, gatazka konpontzeko prozesuan Frantziako Gobernuarekin duten blokeo egoera gainditzeko; Ion Parot eta Jakes Esnal presoen egoera azpimarratu zuten bereziki. «Mendekuaren gainean oinarritzen diren aterabideak ez ditugu onartuko», esan zuen Anaiz Funosasek, mugimenduaren bozeramaileak. Ipar Euskal Herri osoko errepide sarea osoki blokeatzeko asmoa zuten, Paris mugiarazteko.
John George Kemeny
Ibilbidea
Kemeny eta Kurtz aitzindariak izan ziren jende arrunten arten ordenagailuak erabiltzen. ALGOL 30 eta DOPErekin lehen esperimentuak LGP-30en egin ondoren, 1964an, BASIC programazio lengoaia asmatu zuten, baita denbora partekatzeko munduko lehen sistemetako bat ere, Dartmouth Time-Sharing System (DTSS) hain zuzen. 1974an, American Federation of Information Processing Societies-ek sari bat eman zien Kemeny eta Kurtz-i Informatika Konferentzia Nazionalean, BASIC eta denbora partekatzean egindako lanagatik. BASIC izan zen, 80ko hamarkadan zehar, Apple II, Commodore, TRS-80 eta IBMren PCren sorreran idatzitako software gehienetan erabilitako hizkuntza.
Kemeny Dartmoutheko presidente izan zen 1970etik 1981era, eta graduko ikastaroak ematen, eta ikerketak egiten eta lanak argitaratzen jarraitu zuen presidente izan zen garaian. Dartmoutheko hezkidetzako buru izan zen 1972an. Urte osoko eragiketetan ere «Dartmouth Plana» ezarri zuen, horrela ikasle gehiagotara iristea eraikin gehiagorik gabe lortuz. Bere administrazioan, Dartmouth proaktiboago bihurtu zen gutxiengoetako ikasleak erreklutatzean eta atxikitzen, eta Amerikako indiarrei hezkuntza eskaintzeko konpromisoa berreskuratu zuen. Kemenyk ikasleen ordenagailuen erabileran aitzindari bihurtu zuen Dartmouth, eta ordenagailuen konpetentziak irakurtzeko gaitasunarekin parekatu zituen. 1982an irakasle lanaldi osora itzuli zen.
Ivano Balić
Ivano Balić (Split, 1979ko apirilaren 1a) kroaziar eskubaloi jokalari ohia da. Munduko jokalari onenetarikotzat hartu zuten, nazioarteko txapelketa nagusietan sei aldiz MVP bozkatu zutenez gain. Oso jokalari polifazetikoa zen, nahiz eta normalean erdiko atzelari gisa jokatzen zuen.
Pendleko sorginkeria prozesua
Aurrekari erlijioso eta politikoak
Sorgin akusatuak Pendle Hillen inguruan bizi ziren Lancashiren, XVII. mendearen amaieran agintariek eskualde basatitzat eta legerik gabekotzat jotzen zuten konderrian: «legendazko eremua, bere lapurreta, indarkeria eta laxotasun sexualengatik, non Eliza ohoratua zen jende arruntak bere doktrinak gehiago ulertu gabe». Whalleyko zistertar abadia Enrike VIII.ak desegin zuen 1537an. Bertako biztanleek gogor jasan zuten neurri hori, eta ordura arte abadiak eragin handia izan zuen haren bizitzan. Nahiz eta abadia itxi eta abadea exekutatu, Pendleko jendea leial egon zen bere sinesmen katolikoekin, eta katolizismora itzuli ziren Maria erregina 1553an tronura igota. Mariaren ahizpa erdia, Isabel, 1558an tronura iritsi zenean, apaiz katolikoek klandestinitatera pasatu behar izan zuten berriro, baina Pendle bezalako urruneko eremuetan meza sekretuak egiten jarraitu zuten.
Malkin Tower-en bilera
Lau emakumeak kartzelaratzea eta ondoren epaitzea izan zitekeen gaiaren amaiera, Elizabeth Devicek Malkin Towerren (Demdikeen etxea) antolatutako bilera baten ondorioz izan ez balitz, 1612ko apirilaren 6an, ostiral santu batean. Gonbidatuak elikatzeko, James Devicek auzoko ardi bat lapurtu zuen.
Assize de Lancaster, 1612ko abuztuaren 18tik 19ra
Elizabeth Deviceri James Robinson, John Robinson eta Alice Nutter hiltzea eta Demdikerekin batera Henry Mittonen hilketa leporatu zioten. Pottsek idatzi zuenez, «sorgin gorrotagarri honek» aurpegiko deformazioa zuen, ezkerreko begia eskuineko begia baino beherago baitzegoen. Deviceren lekuko nagusia haren alaba izan zen, Jennet, bederatzi urte inguru zituena. Jenneti bere burua zutik jartzeko eta amaren aurka ebidentzia emateko eskatu zitzaionean, Elizabeth garrasi egiten eta alaba madarikatzen hasi zen, eta horrek epaileak behartu zituen probak entzun baino lehen aretotik erretiratzera. Jennet mahai baten aurrean jarri zuten eta bere ama hiru edo lau urtetan sorgina izan zela uste zuela esan zuen. Bere amak Ball izeneko senidea zuela ere esan zuen, txakur marroi baten itxuran agertzen zena. Jennet-ek esan zuen Ball eta bere amaren arteko elkarrizketak ikusi zituela, eta Ballek laguntza eskatu zion hainbat hilketarekin. James Devicek ere ebidentziaz hornitu zuen amaren aurka, biktimetako baten (John Robinson) buztin-irudi bat egiten ikusi zuela esan zuenean. Elizabeth Device errudun aurkitu zuten.
Katherine Hewitt (Mould-Heeles ezizena) akusatu egin zuten eta Anne Foulds-en hilketagatik errudun aurkitu zuten. Colneko jostun baten emaztea zen, eta Malkin Towerren egon zen, Alice Grayrekin batera. James Devicek aurkeztutako ebidentziaren arabera, bai Hewittek bai Greyk gainerako parte-hartzaileei esan zieten Anne Foulds, Colneko neskato bat, hil zutela. Jennet Devicek ere Malkin Tower-eko bileran parte hartu zuela esan zuen.
Carlos Pizarro Leongómez
Corinto, Hobo eta Medellingo akordioak
1984ko abuztuaren 24an, Korinto, Hobo eta Medellingo Akordioak sinatu ziren, EPLrekin batera, Armada Nazionalaren segada batean Pizarrok jasandako atentatuaren ondoren (Iván Marino Ospina burkideari egindako beste batekin batera). Atentatu horretan, neska-lagunarekin batera zauritu zuten, Corintora (Cauca) zihoazenean.
Yarumaleseko bataila
Armak uzteko asmoa izan arren, Armada Nazionalaren aurkako Yarumalesko Bataila zuzendu zuen Pizarrok, amnistiatutako kide nagusienei eta su-etenean zeudenei armadak eraso egin ondoren. Yarumaleseko kanpamendua bera su-etenean zegoen. Hau izan zen Kolonbiako historiako borrokaldirik luzeena eta Kolonbiako gerrilla baten posizioaren lehen defentsa arrakastatsua.
Kolonbia zutik kanpaina
1985ean, Kolonbia zutik (Campaña de pie Colombia) kanpaina aurkeztu zen, Korintoko akordioak hautsi ondoren hiri nagusietan ekintzak egin zituzten. Otsailaren 13tik 17ra Los Roblesen (Cauca) egin zen Bakearen eta demokraziaren Kongresua, eta bertan beste erakunde gerrillari eta politikoek parte hartu zuten. Martxoaren 5ean hasi zen Calin, Bogotan, Medellinen, Zipakiran, Barrankillan eta Bukarangan M-19 bakerako herri-kanpalekuen instalazio publikoa. 1985eko martxoaren 15ean, M-19k Bogotan antolatutako "Bakearen eta demokraziaren aldeko kalteordaina" (desagravio por la paz y la democracia) izeneko martxa egin zen.
Zaldizko
Zineman eta literaturan oso kontzeptu erabilia da.
Sienako Palio
Zaldi-lasterketa
Auzoarentzako saria palioa, drappellone edo zitioa da, zetazko estandarte angeluzuzena, margotua eta makila zuri eta beltz baten gainean bertikalki eutsia, alboetan jaisten diren bi gandor zuri eta beltz dituen zilarrezko plater batean muntatua.
Kontradak
Egungo antolaketa 1729an ezarri zen. Orduan Violante Bavierakoa kontrada bakoitzaren mugak ezarri zituen. Batzuek, bestetik, ezabatu ziren: Gallo (oilar), Leone (lehoi), Orso (hartz), Quercia (haritz), Spadaforte (espata-gogor) eta Vipera (sugegorri). Lasterketaren aurreko 'segizio historikoan', sei zaldizko ateratzen dira sei kontrada horiek gogorarazteko.
Nabyla Maan
Musika ibilbidea
2017ko maiatzean, DalalχAl-Andalûs albuma sinatu zuen. Hiru urteko ikerketaren eta esperimentuen emaitza izan zen, eta Nabylak musika tradizionaleko maisu handiak eta espezialistak ezagutu zituen. Batez ere Tarik Hilal albumaren ekoizleak eta Nor Eddine Bahha jazz-eko espezialistak eta Jazzology obraren egileek osatu zuten.
Terin Humphrey
Kirolari ibilbidea
2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, barra asimetrikoetan eskuratu zuen zilarra, Émilie Lepennec (urrea) frantziarraren ondoren eta Courtney Kupets (brontzea) herrikidearen aurrean. Taldekakoan ere eskuratu zuen zilarra —Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik—, eta kide izan zituen: Mohini Bhardwaj, Annia Hatch, Courtney Kupets, Courtney McCool eta Carly Patterson.
Willy Willems
Palmaresa
1992 1993 1995 1996
Aziz Sancar
Aziz Sancar (Savur, 1946ko irailaren 8a) turkiar biologoa da. 2015eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Tomas Lindahl eta Paul Modrichrekin batera DNAren konpontzeari buruzko ikerketengatik.
DNAren konpontzeari, ziklo zelularraren kontrolei eta erloju zirkadianoari buruzko ikerketak egin zituen.
Gaspard Monge
Biografia
Egiptorako espedizioan parte hartzera gonbidatu zuten, baina zegoeneko zaharregia zela esan zuen konpromiso horretan parte hartzeko. Hala ere, Napoleonek konbentzitzea lortu zuen eta iritziz aldatu zuen. Egiptoko jeneral gaztearen konfidenteetako bat bihurtu zen, 1798ko abuztuan sortutako Egiptoko Institutuko lehen presidente izendatuta. Horrez gain, ispilatzeei buruzko lan bat prestatu zuen Ekialdeko egonaldian.
Geometria deskribatzailea
Monge geometria deskriptiboaren asmatzailetzat hartzen da  objektuen gainazal tridimentsionalak bi dimentsioko gainazal batean irudikatzea ahalbidetzen duen sistema bat. Horretarako balio duten hainbat irudikapen-sistema daude, hala nola, perspektiba konikoa, plano mugatuen sistema, etab. baina beharbada garrantzitsuena sistema diedrikoa da, Monge sistema izenez ere ezaguna, Mongek 1799an bere lehen argitalpenean garatu zuena.
Animalienganako krudeltasun
Animalienganako krudeltasunak, baita animalia-krudeltasuna, animalia-abusu edo animalienganako tratu txar ere, gizakiak ez diren animalietan berariazko mina, sufrimendua edo estresa sortzen duten jokabideak barne hartzen ditu. Zehazki, gizakiak burutzen dituen jokabideak dira eta honakoak izan daitezke:
Anis-belarri
Jangarria, baina ez preziatua, ez da gomendatzen kontsumitzea. Nahiko ohikoa Euskal Herrian. Espezie nahasezina, bere itxuragatik eta anis usain eta zaporeagatik.
Banaketa eremua
Europa, Japonia, Errusia, Australia, Ipar Amerika eta Costa Rica.
Maria Guadalupe Moncada
Biografia
Mexikoko historian margolanak sinatu zituela ezagutzen den lehen emakumea da. 1798 urtean margotutako Guadalupeko Ama ren irudia da sinatutako lehen obra hau.
Margolariaren pintura gutxi batzuk baino ez dira ezagutzen, eta horietatik sinatutakoak bi baino ez.
Stephane Hennebert
Stephane Hennebert (Lobbes, 1969ko ekainaren 2a), belgikar txirrindulari ohia da.
Adriana Calcanhotto
Biografia eta ibilbide artistikoa
Ibilbide artistikoa hasteko, tabernetan jo zuen, ondoren antzerki-lanetan, eta, gero, kontzertuetan eta jaialdietan abiatu zen herrialde osoan. Lehen diskoa, Enguiço (1990), oso goretsia izan zen, eta lehen arrakasta Naquela Estação izan zen, Sílvio de Abreuren (1990) Raina da Sucata telenobelaren soinu-banda osatu zuena. Hurrengo urtean, Sharp saria jaso zuen, emakume 'berria' izateagatik. Mário de Sá-Carneiro poeta portugaldarraren olerkiak musikatu zituen 1996an. 2007ko Joko Panamerikarretan, hasierako ekitaldian parte hartu zuen.
Carmen París
Carmen Lanuit, musikal desberdina
1991n, Alfonso Plou dramaturgoak Carmen Lanuit musikala konposatu zuen Carmenentzat: kabaret modernoa, artista protagonista bakarra zena eta bere aktore dohainak ere kantatu, dantzatu eta erakusten zituena. Argumentuak XX. mendeko artista baten bizitza eta bilakaera kontatzen zuen, umorea, alderdi emozional eta hunkigarriagoarekin bateratuz. Lan horrekin nazio osoko hirietan ibili zen eta kritikak oso onak izan zituen.
Jotera zeu izango zara (Warner, 2005)
Estudioko bigarren diskoa izan zen. Disko horretan, jota hainbat soinu-patroitara hurbildu zuen: Hego Amerikako hainbat aire, Mediterraneoko aromak, kadentzia arabiarrak eta Andaluziako erritmoak.
Charles Algernon Parsons
Sir Charles Algernon Parsons OLMO KCB FRS (1854ko ekainaren 13a - 1931ko otsailaren 11) ingeniari anglo-irlandarra izan zen, lurrun-turbina asmatzeagatik bereziki ezaguna. Dinamoaren eta turbinen ingeniaritzan lan egin zuen, eta energia elektrikoaren sorkuntzan aurrerapen garrantzitsuak lortu zituen. Haren lanak eragin handia izan zuen ingeniaritza elektronikoan eta itsasontzi-ingeniaritzan. Ekipamendu optikoa ere garatu zuen, teleskopioa eta argi-fokua esaterako.
Andrea Monrocle
Andrea Monrocle García (Abusu, Bilbo, Bizkaia, 1997ko irailaren 11 -) bizkaitar artista plastikoa da.
Rachel Tidd
Rachel Tidd (Escondido, Kalifornia, 1984ko maiatzaren 20a) AEBetako gimnasta artistikoa da, eta 2001ean munduko brontzezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan.
Mercedes Ferrer
Biografia
The Doors, Bob Dylan edo David Bowieren eragina izan du. Zero divide edo Corazón rebelde frantses musika taldeetan ibili zen, 1984an Madrilera itzuli zen arte, Movida Madrileña delakoa bete-betean zela. Han ezagutu zuen Carlos del Castillo bateria, "Carlos Torero", eta kritika espezializatuan oihartzun handia izan zuten hainbat maketa grabatu zituen. Hasierako bikotean beste musikari batzuk sartu ziren, hala nola Fernando Illán baxuan, eta geroago Arturo Soriano, V. Congreso taldetik zetorrena, saxoan, La Llave izena hartu zuten laburki. Izen horrekin, "Europa", "El burlado" eta "Dame tú la fuerza" abestiak argitaratu ziren, 1985ean Madrileko VIII. rock txapelketa irabazi zutenean, The Cure taldearen teloneroak izan ziren jai amaieran.
Bakarkako lanean hasi zen berehala, eta 1986an Entre mi sombra y yo argitaratu zuen. Ekoizpen horretan, aurretik berarekin lan egin zuten Fernando Illán, José Romero eta Arturo Soriano musikariek parte hartu zuten, baita interpretazio-gaitasun handiko beste batzuk ere, hala nola Jorge Pardo saxofonista. Geroago, 1988an, Tengo todas las llaves argitaratu zuen, baita dueto bat ere, La Union-eko Rafa Sánchezekin, "Tela de araña". Disko horri esker, Popular 1 hilabetekariaren irakurleek Espainiako rock abeslari onena izendatu zuten. 1989an, Yθko Ono ezagutu zuen John Lennoni omenaldia eginez Bartzelonako Zeleste aretoan, eta berak New Yorkera bisitatzera gonbidatu zuen.
2013ko irailean estreinatu zuen The 90's Bootlegs, Vol. 1 lineako zigilu gisa zuen ibilbidea berrabiarazteko, abesti berriak eta Tiempo futuro diskoko bi abesti-bertsio berrirekin.
The 90's Bootlegs, 1 (2013 - EP)
The 90's Bootlegs 24 pistaz osatuta dago, eta besteak beste, hauexek hartzen dute parte: Andrés Calamaro (teklatuak), Pedro Andrea (gitarra), Billy Villegas (bateria) eta Oscar Pozo.
Tarsila do Amaral
Ibilbidea
Tarsila do Amaral zinemara eta telebistara eraman zuten, Ester Góesek Eternamente Pagu filmean (1987) eta Eliane Giardinik Um Só Coração (2004) eta JK (2006) miniserieetan.
Viktoria Karpenko
1999
Tianjingo 1999ko Munduko Lehiaketan, zilarra eskuratu zuen banakako sailkapen nagusian —Maria Olaru errumaniarraren ondoren (urrea) eta Yelena Zamolódchikova errusiarraren aurretik (brontzea); halaber, brontzea lortu zuen taldekako lehiaketan, Errumaniaren eta Errusiaren atzetik, taldekideak: Tatiana Yarosh, Inga Shkarupa, Olga Teslenko, Olga Rashchupkina eta Nataliya Horodny.izan ziren
Paula Ortiz
Biografia
Paula Ortiz Filologia Hispanikoan lizentziaduna da Zaragozako Unibertsitatean (2002), eta Zinemarako eta Telebistarako Idazketan masterra du Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (2003). Hezkuntza Ministerioaren FPU beka bat izan zuen (2004-2008), eta ikertzaile eta irakasle gisa aritu zen Zaragozako Unibertsitateko Artearen Historiako Departamentuko Zinema Ikasketen eta beste Ikus-entzunezko Baliabide batzuen arloan. Lan horren emaitza El guion cinematografía: actualización de sus bases teoría y prácticas izeneko doktore-tesia izan zen, Agustín Sánchez Vidalek zuzendua eta 2011ko urtarrilaren 31n Zaragozako Unibertsitatean defendatua.
Kees Hopmans
Kees Hopmans (Hoogerheide, 1964ko urriaren 31) Herbehereetako txirrindulari ohia da.
Bill Wyman
Diskografia
The Rolling Stonesekin
Natalia Ziganshina
2002
Debrecengo 2002ko Munduko Lehiaketan, zilarra eskuratu zuen zaldi-jauziko lehiaketan, Yelena Zamolódchikova bere herrikide irabazlearen ondoren eta Oksana Txusovitinaren uzbekistandarraren aurretik.
Cosme Cortazar
Ibilbide artistikoa
Caracasen zendu zen hesteetako minbiziaren ondorioz. Mundu artistikoan konmozioa suposatu zuen bere heriotzak eta Rajatablaren antzokian bertan egin zitzaion hilbeilara ehunka lagun pasatu ziren azken agurra egitera. Senideen erabakiz Caracasen bertan lurperatua izan zen, hiriburuko Ekialdeko kanposantuan, Venezuelan zoriontsu eta aske izan zelako.
Lanak
Lan ugari antzeztu zituen, esanguratsuenak izanik:
Mukiadar luze
Clavaria generotik bereizten da, likatsua delako eta zurezko substratuan sakontzen den sustrai itxurako zati bat duelako.
Deskribapena
Haragia: Elastikoa eta zaila, denbora hezearekin lirdingatsua, usain eta zapore nabarmenik gabe.
Albert Ellis
Albert Ellis (Pittsburgh, 1913ko irailaren 27a - Manhattan, 2007ko uztailaren 24a) estatubatuar psikoterapeuta kognitiboa izan zen, 1955ean hasita jokabide emozionalen terapia arrazionala (REBT - Rational Emotive Behavior Therapy) garatu zuena. New Yorkeko Albert Ellis Institutuaren sortzaile eta presidente emeritua izan zen. Historian eragin handiena izan duen bigarren psikoterapeuta izatera iritsi zen (hirugarren sailkatu zen Sigmund Freud-en aurretik; lehena Carl Rogers izan zen), 1982an AEBetako eta Kanadako psikologia profesionalen artean banatutako inkesta baten arabera. Ellisen heriotzaren urte berean, Psychology Today "bizidun psikologorik handiena" izendatu zuen.
Jokabide emozionalen terapia arrazionalaren garapena
Ellis-en eragin handienak psikologo hauek izan ziren: Karen Horney, Alfred Adler, Erich Fromm eta Harry Stack Sullivan. Ellisek Alfred Korzybski, eta bere "Science and Sanity" liburua eta semantika orokorrari buruzko ikasketak aintzat hartu zituen, terapia arrazionalaren sorrerarako bidearen hasiera gisa. Gainera, filosofia moderno eta zaharrean eta bere esperientzietan oinarritu zen psikoterapiari buruz teorizatzeko..
Ken Hashikawa
Palmaresa
1995
Kaiola gorri
Deskribapena
Gleba: Basoen barruan sakabanatuta dago eta muzilagoduna da, berde-oliba kolorekoa; bere usain kirasdunak euliak erakartzen ditu.
Izarbeibar-Novenera
Izena
Izarbeibar-Novenera beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Demografia
biztanle zituen Izarbeibar-Novenera eskualdeak.
Errepideak
Izarbeibar-Novenera eskualdea hainbat errepidek antolatzen dute, ibarrak elkarrekin lotzen dituztenak, eta, ondoren, herriak lehen aipatutako ardatz handiekin lotzen dituzten errepide txikiak. Eskualdeko errepide guztiak Nafarroako Gobernuak kudeatzen ditu. Hauek dira ardatz nagusiak:
Sidónio Pais
Portugalek Lehen Mundu Gerran parte hartzearen aurka agertu zen eta 1917ko abenduan estatu kolpe militar baten buru izan zen. Lehen ministro, Gerra ministro eta Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuten. Konstituzioaren zati batzuk bertan behera utzi zituen eta dekretu diktatorialen bidez gobernatu zuen. Vatikanoarekin adiskidetu zen eta 1918ko apirilean presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen nekazari katolikoen laguntzarekin. Maiatzean karguaren zina egin zuen eta urrian larrialdi egoera ezarri zuen eta disidenteak erreprimitu zituen.
Nusantara
Nusantara 2022ko uztailean eraikitzen hasi ziren, lurra eta sarbide-errepideen trazadura garbitu eta lehenengo fasea eraikiz – Gobernuaren Eremu Nagusiko eremua, gobernu-bulegoak, eskolak, ospitaleak eta merkataritza-zentroak barne –. Hasieran, Indonesia osoko 100.000 langile bidaliko dituzte Nusantara aldera, 2022ko uztailean eraikitzen hasteko. Ekialdeko Kalimantaneko tokiko masa-erakundeek gogor kritikatu ondoren probintziatik kanpoko langileak inportatzeagatik, Joko Widodo presidenteak Nusantara Hiriko Agintaritzari agindu zion langileak 150.000 eta 200.000 langile artean izateko, Nusantaran lan egiteko tokiko langileen parte-hartzea bermatzeko.
Rosa Bustamante Montoro
Rosa Alejandrina Bustamante Montoro, Rosa Bustamante Montoro bezala ezaguna (Madril, 1962), Eraikuntza eta Teknologia Arkitektonikoetan espezialista den ikertzaile eta arkitekto espainiarra da.
Ibilbidea
Bustamante ikertzailea da eraikuntzan esku hartzeko tekniketan, eta aldizkari zientifikoetako artikuluetan, txostenetan, liburuetan, talde-lanetan eta kongresuetako komunikazioetan argitaratu ditu bere lanaren emaitzak. Hainbat erakundetan eta unibertsitatetan espezializazio-ikastaroak eta masterrak antolatzen ditu eta horietan parte hartzen du irakasle gisa, adibidez, 2012-2013 ikasturtean Oviedoko Unibertsitatean.
Jerusalemgo Andre Mariaren baseliza
Jerusalemgo Andre Mariaren baseliza Artaxoa udalerrian kokatutako XVIII. mendeko kristiau basilika bat da. Barroko estiloa ditu.
Eraikina
Kanpoaldeak harlanduzko fatxada zaindua du, ordena erraldoiko pilastrekin eta frontoi handiarekin. Elizaren burualdean erretaula barrokoa dago, 1717an egina. Erretaula horretan bankua, gorputza eta atikoa daude, tartekatutako zutabe salomondarrez artikulatuta. San Joakinen eta Santa Anaren tailen artean, gortinaje-errezelaren azpian dagoen marko obal bat dago; Jerusalemgo Andre Mariaren irudiaren tronua da, XIII. mende hasierako erromaniko berantiar batek egina, gotikorako aurrerapenekin, urre koloreko kobrez egina eta kolore biziko esmaltez apaindua. Tafallako bidearen ondoan San Bartolome ermita dago, 1235ean dokumentatua, baina gaur egungo eraikina XIX. mendekoa da. San Gil, San Migel eta Santa Katalina ermitak desagertu ziren.
Charles Hermite
Parisko Eskola Politeknikoko irakasle eta Frantziako Zientzien Akademiako kide izan zen. Funtzio eliptikoei eta zenbakien teoriari buruzko lanak egin zituen bereziki.
Amaia Arroyo
Amaia Arroyo Sagasta (Aretxabaleta, 1983ko apirilaren 15a) irakaslea eta ikerlaria da.
Biografia
2004 hasierako formazio gisa Hezkuntza Bereziko Irakasle Ikasketak burutu zituen. 2012 UNEDen Komunikazioa eta Hezkuntza Sarean masterra burutu zuen eta Mondragon Unibertsitatean IKTak hezkuntzan lantzeko masterra egin zuen. 2017an Arroyok UNEDen Komunikazioan eta Hezkuntzan doktoretza lortu zuen eta Doktoregoko Sari Berezia eskuratu zuen.
San Pedro eliza (Artaxoa)
San Pedro eliza Artaxoa udalerrian kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da. Gotiko estiloa ditu.
Eraikina
XIII. mendeko eraikin gotikoa da, San Saturnino elizaren parean eraikia, garai hartan Rabala zenaren eliza izateko. Erdi Aroko eraikina oso eraldatua izan da mendeetan zehar, nahiz eta harlanduzko hormek eta bi portada txaranbelduek eta dorre prismatiko altu batek jarraitzen duten. Barrualdean, hiru naberen jatorrizko antolaketa erabat berritu zen 1862an, eta gurutze latindarreko oinplano bihurtu zen, alboko kaperekin, ilargixkadun kanoi erdiko gangez estalia, gurutzaduraren erdiko zatia izan ezik, kupula eliptikoa baitu. Pilastrek eta errosetekin kasetoitutako arkuek itxura neoklasikoa ematen diote multzoari. Parrokiako altxorrean Epifaniako triptiko txiki bat nabarmentzen da, zur landu eta polikromatuzko irudiekin, XVI. mende hasierako obra flandestarra eta oraindik gotizista, Anberesko tailerretik etor zitekeena. Urregintzari buruzko kapituluaren barruan, XVII. mendearen lehen erdiko bi kaliza baxenazentista aipatu behar dira, Blazquezek -Jose Velazquez de Medrano Iruñeko zilargileak- eta Hernando Lópezek puntzonatuak, eta Mexikotik datorren hirugarren kaliza rococo bat, 1766koa, Jacinto Martínez de Aguirre kapitainak ekissorio batekin batera bidalia. Bereziki interesgarria da Lignum Crucis erlikia-ontzia, plateresko estilokoa, Luis Suescun zilargileak 1561ean landu zuena. Parrokia honetakoak dira XIV. mendeko hainbat tailu gotiko ere, gaur egun Iruñeko Elizbarrutiko Museoan daudenak.
Amaia Arroyo
Egindako lanak
Erakundearen Ikas Alorra: Ikas-Ziberkomunitatea edo OLE, (ingelesetik bere horretan mailegatua: Organitational Learning Environment) ikasleei beren ikas-prozesuaren gaineko kontrola eta kudeaketa hartzen laguntzen dieten sistemak dira.
Konektibismo a: ikaste-teoria edo pedagogia alorreko teoria da.
Gaitasun digital a: pertsonek jarduera bat burutzeko bakarkako eta gizarte-betekizunetarako dituzten ahalmenen multzoa da, teknologiaren erabilpenari lotuen dagoen ahalmen multzoa hain zuzen.
Carmina Verdú
Carmina Verdú Ferrer (Valentzia, 1983ko apirilaren 9a) gimnasta ohia da, eta Espainiako gimnasia erritmikoko selekzio nazionalean parte hartu zuen, bakarka nahiz taldeka, eta Sidney 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan (10. postua) parte hartu zuen. Club Atlético Montemar taldearekin, beste beste, Espainiako senior txapelduna bakarka (1998) eta Espainiako Kopako txapelduna (1999) izan zen.
2000: Sidneyko Olinpiar Jokoak
2000ko irailean egin ziren Sidneyko Joko Olinpikoak. Espainiako taldeak, Carmina, Igone Arribas, Marta Calamonte, Lorena Guréndez, Carolina Malchair eta Beatriz Nogalesek osatua, lau urte lehenago Atlantan lehiaketa berean lortutako urrezko domina berriro baliozkotzeko aukera zuen. Hala ere, bi ariketak egitean zenbait akats gertatu ziren, hala nola korapilo bat zinta batean eta bi maza-erorketa, eta, horren ondorioz, Espainiako konbinatua sailkapen-fasean hamargarren eta azken postuan jarri zen; beraz, ezin izan zuen finalean parte hartu.
Gimnasia uztea
2017. urteko azaroaren 25ean, Carmina Verdú Valentziako Erkidegoko 9 gimnasta olinpikoen omenaldian izan zen, Valentziako Gimnasia Federazioak antolatuta, Gimnasia Erritmikoko Iberdrola Zirkuituko azken fasean, Alacanteko Pedro Ferrándiz pabiloian. Ekitaldian izan ziren Carmina, Maisa Lloret, Carolina Pascual, Marta Baldó, Marta Linares, Isabel Pagán, Alejandra Quereda eta Elena López. Estela Giménez balta izan zen. Bertan Rosa Menor entrenatzailea ere omendu zuten, gimnasia erritmikoko selekzio nazional ohia. Lora sorta bana eman zitzaien, Alacanteko Udalaren plater kondekoratua eta eraztun olinpikoak zituen urrezko lepokoa.
Vladimir Arnold
Nahiz eta Kolmogórov-Arnold-Moser teoremarengatik ezagunagoa izan (sistema hamiltoniar integragarrien egonkortasunari buruzko teorema), beste ekarpen garrantzitsu batzuk egin ditu zenbait arlotan, hala nola sistema dinamikoen teoria, hondamendien teoria, topologia, geometria aljebraikoa, mekanika klasikoa eta singularitatearen teoria. Bere lehen emaitza nagusitik (1957an Hilberten problemaren ebazpena) 45 urte baino gehiagoeman zituen ikerketan.
Jaycie Phelps
Kirolari ibilbidea
1995ean Sabaen (Japonia) egindako Munduko Txapelketan, taldekako lehiaketan brontzea lortu zuen, Errumaniaren (urrea) eta Txinaren (zilarra) atzetik.
Shannon Miller
1993
Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketan urrezko hiru domina eskuratu zituen: banakako orokorrean, lurzoruan eta asimetrikoetan.
Harmandia
Harmandia landare loredun generoa da. lau espezie bereizi dira Olacaceae familiakoa.
Jaron Lanier
Internet2, ikertzaile bisitaria (1997–2001)
1997tik 2001era arte, Lanier Internet2ko Ingeniaritza Bulegoak zuen Sare eta Zerbitzu Aurreratuen zientzialari buru, eta Tele-murgiltze Ekimen Nazionalaren (Internet2rako aplikazio aurreratuak aztertzen dituen unibertsitateen koalizioa) zientzialari nagusi izan zen. Ekimenak, hiru urteko garapen-aldi baten ondoren, 2000. urtean frogatu zituen telemurgiltze-lehen prototipoak. 2001etik 2004ra, Silicon Graphics Inc-en, zientzialari bisitaria izan zen, non telepresentzian eta telemurgiltzeetan oinarrizko arazoetarako irtenbideak garatu zituen. Columbiako Unibertsitateko Informatika Saileko ikertzaile bisitari (1997–2001), New Yorkeko Unibertsitateko Telekomunikazio Interaktiboko programako artista bisitari eta Eboluzio eta Burmuinaren Nazioarteko Institutuko kide sortzaile ere izan zen.