cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ezko oliba-zuri
Deskribapena
Kapela: 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa; hasieran koniko kanpai formakoa, ondoren zabaldu egiten da eta erdian titi kamuts baten inguruan hondoratuta egoten da. Arre-oliba kolorekoa edo marroi-grisaxka-horixka, titian ilunagoa. Azal lodia, mehea, eguraldi hezean likatsu-glutinosoa, Ertz inkurbatua.
Carlijn Achtereekte
2018 / 2019
2018 ko azaroaren 2an, Munduko Kopako sailkapenean, 1.500 metroko proban 20. postua lortu ostean, txapelketako gainerako zatiak uztea erabaki zuen sabeleko. Herbehereetako Txapelketetako distantziak aldera, Inzelllen Distantzia Munduko Koparako eta Calgaryko Allround World Cuperako sailkapen denboraldiaren bigarren zatirako anbizioa adierazi zuen.
Ezko arrosa-ubel
Banaketa eremua
Europa, Quebec, Appalacheak eta Ipar Japonia.
Anne-Marie Lagarde
Bizitza
Anne-Mariek haurtzaroa artzain eta dantzarien familian igaro zuen. Ibilbide akademikoa berriz, luzea du bizkarrean. Literatura eta Letra Modernoak ikasi zituen Paueko Unibertsitatean, Psikologia Orokorra eta Soziala Bordeleko Unibertsitaten, Euskal Ikasketak Baionan. Txomin Peillen eta Mari-Jean Saureten zuzendaritzapean idatzi zuen doktorego tesia: Universe psychique des basques: une instauration de la symétrie des sexes.(Euskaldunen univer psikikoa: sexuen simetriaren ezarpena) L’Harmatan argitaletxeak laburturik argitaratu zion atzera, Les basques: societé traditionnel et symétrie des sexes (Euskaldunak: gizarte tradizionala eta sexuen simetria) izenburupean.
Antropologiaren arloko makina bat artikuluk darama zuberotarraren sinadura, baita bi eleberrik ere (Grand-Mère Soleil: Eguzki amanderea eta Au chemin de Maia). Euskal tradizioko parekidetasun ereduez eta gizarte modernoko ezberdintasunen jatorriaz hainbat ikerketa egin ditu.
Cacia anancyloides
Cacia anancyloides cacia kakalardo generoa da, Cerambycidae familiakoa. Stephan von Breuning ikerlariak 1911n deskribatu zuen. Borneon aurkitzen da.
Platanus
Platanus Ipar Hemisferioan bizi diren hiru zuhaitz espeziez osatutako generoa da. Egun Platanaceae familiako kide bakarra da.
Antonio Salado
Antonio Jesús Salado Góngora (Sestao, ) bizkaitar futbolaria da, erdilari moduan aritzen dena. Bere anai bikia Rubén futbolean aritzen da ere.
Victoria Kaspi
Victoria Michelle "Vicky" Kaspi CC FRS FRSC (1967ko ekainaren 30a) estatubatuar-kanadar astrofisikaria da eta McGill Unibertsitateko irakaslea. Batez ere neutroi- eta pulsar-izarrak ikertzen ditu.
Karen Masters
Konpromiso publikoa
Masters-ek Galaxy Zoo iturri kolektiboko galaxiak sailkatzeko proiekturako zientzialari ikertzaileak koordinatzen ditu. BBC Sky At Night-en agertu zen.
Tofane
Tofane Dolomitak mendikatean kokatutako hirugarren mendi garaiena da. Italiaren ipar-ekialdean kokaturik dago Cortina d'Ampezzo herritik gertu. 3.244 metrotako altuera du eta gailurrak 1.369 metrotako prominentzia du.
Bhitarkanika Parke Nazionala
Bhitarkanikako parke nazionala Indiako parke nazionala da, Kendrapara barrutian, Odisha estatuan, herrialdearen ekialdean dagoen. Parkeak 145 kilometro karratuko gune bat hartzen, oihan eta mangladiak nagusiki, Brahmani, Baitarani eta Dhamara ibaien deltek osatzen duten hezegune multzoa.
Pauline Guelle
Pauline Guelle (Paue, Okzitania, 1992ko irailaren 21a) Politologoa eta Zuzenbide publikoko doktoregaia da. Torturaren gaia landu du. UEUko talde eragileko kidea ere bada, eta Ipar Euskal Herriko Tartarika hitzaldi zikloaren arduradunetako bat, besteak beste.
Ibai Sanz
Ibai Sanz Bancalero (Barakaldo, 2003ko abuztuaren 13a) Euskal Herriko futbolaria da. Aurrelari moduan aritzen da. Athletic eta Barakaldoko harrobietan ibili da.
Maurice Bishop
Maurice Rupert Bishop (Aruba, Holandarren Antillak, 1944ko maiatzaren 29a - Fort Rupert, Saint George's, 1983ko urriaren 19a) grenadar politikaria izan zen. Grenadako lehen ministroa izan zen 1979tik 1983ra.
Guraso grenadarren semea Aruban jaio zen eta sei urte eman zituen bertan. Guraso grenadindarren semea Aruban jaio zen eta sei urte eman zituen bertan. 1970ean Grenadara itzuli zen eta 1973an New Jewel Mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen. 1976an parlamentuko kide hautatu zuten eta 1976tik 1979ra oposizioko buru izan zen.
1983ko urriaren 16an Bernard Coardek estatu kolpe batean kanporatu zuen eta hiru egun geroago exekutatu egin zuten.
Speke mendia
Speke mendia Rwenzori mendikatean kokatutako mendia da. 4.890 metrotako altuerarekin Ugandako mendien artean bigarren altuena da.
Historia
Nilo ibaiaren iturburuaren bila zebiltzan esploradoreak izan ziren mendi hau ikusi zuten aurreneko europarrak. John Speke esploratzaile britainiarrak kokatu zuen aurrenekoz mapa batean eta haren izena jarri zitoen mendiari, berak inoiz igo ez bazuen ere. Speke mendiaren lehenengo igoera Luis Amadeo de Saboyak egin zuen 1906an.
Le Reculet
Altuera
Le Reculetek 1.718 metro neurtzen ditu eta Frantziako Ain departametuan kokaturik dago, Suitzako mugatik oso gertu. Antzina Jura mendiguneko garaiena zela esaten zen baina Crêt de la Neige mendia 2003an berriz neurtu zuten eta 2 metro altuagoa zela ikusi zen.
Crêt de la Neige
Crêt de la Neige Jura mendietako gailurrik altuena da. Frantziako Ain departametuan kokaturik dago, Suitzako mugatik oso gertu. 1.720 metrotako garaiera du eta tontorrak 1.260 metrotako prominentzia.
Pastel de massa tenra
Errezeta
OSAGAIAK
DART (argipena)
DART siglak hainbat adiera du:
Egoera begetatibo iraunkor
Egoera begetatiboak kontzientzia-egoera patologikoak dira, irizpide hauek definitzen dituztenak:
Coptops andamanica
Coptops andamanica Cerambycidae kakalardo familiako intsektua da, Coptops generokoa. Stephan von Breuning ikerlariak 1935ean identifikatu zuen.
Hur Gorostiaga
Le journal du Pais Basque / Euskal Herriko kazetan (2001-2008)
2001ean Euskal Herriko egunkari-zuzendaririk gazteena bihurtu zen, Le journal du Pais Basque / Euskal Herriko kazeta egunkaria sortu zutenean. Ipar Euskal Herrian argitaratutako egunkaria izan zen. Urruñako Baigura Communication SARL enpresak plazaratu zuen, 2001etik. 2013ko abenduaren 21ean plazaratu zen azken alea. Erronka zaila zen horrelako egunkari bat plazaratzea, eta 12 urtez irautea lortu zuten.
Joanes Illarregi
Biografia
Magisteritza ikasi du EHUn. Anaia gaztea Xabat ere bertsolaria da.
Coptops vomicosa
Habitat
Vietnamen eta Kanbodian bizi da.
Juliana
Juliana eran edo lerrotan, 5 zentimetro inguruko lerro edo tira oso finetan barazkia k mozteko moduari esaten zaio.
Nagore Muriel
Filmografia
2021- Zin dagit (Bideo musikala)
Lamiinae
Genero batzuk
Callimetopus
Leptostylopsis
Urographis
Garuneko hipoxia
Kausak
Burmuinera doan oxigenoa murrizten duen eritasuna denez, askok eragiten dute garuneko hipoxia izeneko oxigeno-ekarpenik eza. Bihotz-biriketako geldialdiak, hipotentsio-egoerak (hala nola, gorputzeko bolemiaren galera edo bihotz-ponparen alterazioa), asma-erasoak, karbono monoxidoaren inhalazioa, kea arnastea, pozoidurak, arnas-egitea oztopatzen dituzten kaxa torazikoko traumatismoak, asfixia, itotzea eta deskarga elektrikoak, besteak beste, pazientea hipoxia egoera batera eraman dezakete.
Astaputz belzkor
Deskribapena
Haragia: Gleba, hasieran, trinkoa eta zuria da, perretxikoa gaztea denean, ondoren kolore arre-purpura bat hartzen du esporak heltzen direnean, azkenik, masa ilunago bat geratzen da, espora-masak osatua.
Banaketa eremua
Amerika osoa, Europa, Errusia, Australia, Kaukasia.
Alice Archenhold
Biografia
2010ean, Treptow-Köpenickeko kale bati Alice Archenhold Weg izena eman zioten.
Justizia klimatiko
Ikuskera desberdinak
Beste ikuskera batzuek klima-aldaketa zenbait mugaren barruan geldiarazteko beharra azpimarratzen dute, hala nola 1,5 ºC-ko Parisko Hitzarmenaren helburuaren baitan; bestela, klima-aldaketak ekosistema naturaletan izango dituen inpaktuak hain larriak izango direnez, belaunaldi eta populazio askorentzat justizia-aukera eragotziko baitute. Gainera, beste batzuen arabera, klima-aldaketa arintzeko trantsizioen inplikazio sozialei heltzen ez bazaie, tentsio ekonomiko eta sozial sakonak sor litezke, eta beharrezko aldaketak atzeratu. Berotegi-efektuko gasen emisioak sozialki modu justuan murrizteko moduak, berriz, — «bidezko trantsizioa» deiturikoa—,  posible direnez, horiek hobestek dituzte, egokiagoak direlakoan giza eskubide garaikideekin, bidezkoagoak, etikoagoak eta, ziurrenik eraginkorragoak direla argudiatuta.
Historia
Justizia klimatikoaren kontzeptuak eragin sakona izan zuen klimari buruzko negoziazioetan, «justizia klimatikoa» terminoa bera erabiltzen hasi baino urte batzuk lehenago. 1990eko abenduan, Nazio Batuek Negoziaziorako Gobernu Arteko Batzorde bat izendatu zuten, Klima Aldaketari buruzko Konbentzio Markoa (FCCC) egin zuena, 1992an Rio de Janeiron egindako Ingurumenari eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Konferentzian (UNCED) onartua.
Woman Walks Ahead
Woman Walks Ahead (euskaraz Aurrean Doan Emakumea), 2017ko Susanna White britainiarrak zuzendutako western] film bat da. Jessica Chastain, Michael Greyeyes, Chaske Spencer eta Sam Rockwell aktoreek antzeztu zuten.
Edurne Azpitarte
Legatua
Azpitartek hasierak gogoan ditu, Elorrioko Buskantzaren kontra jokaturiko partida. Betigolen historiako lehenengo partidua euren kontra jokatu zuten, Elorrion, eta 17-0 galdu zuten. Talde hasiberria (Betigol) oso eginda (Buzkantza) zegoen baten kontra… beste maila bat zen. Bueltakoan, ordea, etxean, 0-0 berdindu zuten.
Justizia klimatiko
Migratzaile klimatikoak
Migratzaile klimatikoak ingurumen-migratzaileen azpimultzo bat dira, eta «klima-aldaketaren hiru inpaktuetako batekin (itsas mailaren igoera, muturreko fenomeno meteorologikoak, eta lehortea eta ur eskasia) zerikusia duten bat-bateko edo pixkanakako ingurumen-aldaketak direla eta» ihes egin behar izan zutenak. Aldaketa klimatikoa mehatxu horien biderkatzaile gisa deskribatu ohi dute, denboran eta espazioan krisiak sortzen dituelako. Nazio Batuen Errefuxiatuei buruzko Mundu-eragin txostenak ezartzen duenez, «berez errefuxiatu-mugimenduen kausak ez badira ere, klimak, ingurumen-degradazioak eta hondamendi naturalek gero eta elkarreragin handiagoa dute errefuxiatu-mugimenduen bultzatzaileekin». Hala ere, migrazio klimatikoa ezegonkortasun politikoari, gatazkari eta segurtasun nazionalari buruzkoa da. Lehenik eta behin, lekuz aldatutako pertsonak klima-aldaketaren eraginen aurrean geografikoki kalteberak diren eskualdeetan birkoka daitezke. Bigarrenik, klima-aldaketaren ondorioak daude, epe laburrera zein luzera. Epe luzeagoko efektuen inpaktu metatuak gatazka politikoa, matxinada, pobrezia eta bestelako desberdintasun sozioekonomikoak eragin ditzake.
2017tik aurrera, nazioarteko zuzenbidean ez zegoen errefuxiatu klimatikoaren definizio estandarrik. Hala ere, NBEren Dispatch argitalpeneko artikulu batek honako hau adierazi zuen: «klima-aldaketaren ondorioz deserrotu diren pertsonak mundu osoan daude — nahiz eta nazioarteko komunitateak denbora behar izan duen halakotzat aitortzeko».
Ibilita ikasten da erortzen
Azala
Ze Esatek! taldeak berak sortu zuen, Zirrikitu-ren laguntzarekin.
Justizia klimatiko
Klima defendatzeko xedez aurkeztutako auziak
2017an, nazioarteko konpromisoak gorabehera, CO2aren isurketak hazten joan diren arren, Nazio Batuen Ingurumen Programaren txosten batek 894 ekintza judizial erregistratu zituen munduan.
Alemania
Nekazariek gobernuari aurre egin zioten, hark onartu baitzuen 2020rako ez zituela berotegi efektuko gasak murrizteko helburuak beteko. 2018ko uda lehorrena izan zen 1911z geroztik, eta galera handiak ekarri zituen nekazarientzat. Administrazio-auzitegiak erabaki behar izan zuen helegitea onartu ala ez.
Estatu federalaren aurkako epaiketa
2019ko ekainaren 3an, bederatzigarren zirkuiturako Apelazio Federaleko auzitegiak bi aldeen azalpenak entzun zituen.
AEBetako estatuen edo haien aurkako auzibideak
Alaskan, porrot baten ondoren (epaimahaiak salaketa baztertu zuen 2014. urtean, Alaskako gobernuari egindako gaitzespenei dagokienez nahiko zehatza ez delako), haur talde batek bigarren salaketa bat aurkeztu zuten.
Frantzia
2020ko urtarrilaren 31n, Frantziako Konstituzio Kontseiluak irizpen bat eman zuen, esanez «ingurumenaren babesak justifikatzen ditu[ela] ekintzaile izateko askatasuna mugatzea». Hori zela eta, arrazoitzen zuen Frantziako pestizida-ekoizleei ezarritako debekua, hirugarren herrialdeetara esportatu ez zitzaten Europar Batasunak debekatutako substantziak dituzten produktuak, nekazaritzaren eta elikaduraren legeak (Egalim) aurreikusten zuen bezala, eta, hala, arrazoia kentzen zien Landareen Babeserako Industriaren Batasunari (UIPP) (kide dira, besteak beste, Syngenta, Bayer eta BASF).
Herbehereak
2020ko irailean, Ordezkarien Ganberak CDA, VVD, PVV eta SGP alderdien mozio bat onartu zuen, gobernuari eskatzeko azter zezala nola Herbehereek bultza ditzaketen enpresak energia nuklearrean inbertitzera, berotze globalari aurre egiteko.
Europar Batasuna
2019an, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak irizpena eman zuen Brusela, Madril eta Parisko hirien alde, Europako Batzordea auzitara eramana baitzuten Euro 6 diesel ibilgailuek nitrogeno dioxidoa igortzeko Europako araua gainditzeko baimena emateagatik.
Claude Iruretagoyena
Biografia
2005az geroz, Jon bere semearekin elkarlanean, sorkuntzak burutzen dituzte. Iruretagoyena aita-semeek pedagogiaren axola bera partekatzen dute: dantza irakatsi (eta ez dantzak), pertsona bakoitza bere gorputz adierazpenaren aurkitzera lagundu, oinarrizko urratsak zehaztu, haien konbinazio anitzek mugarik gabe sortzeko ahala ematen baitute.
Sariak
2020: Eusko Ikaskuntza - Baiona Hiria Ohorezko Saria.
Inoiz egin dugun diskorik onena
Grabaketa eta abestiak
Karlos Osinaga soinu-teknikariarekin Bonberenea Ekintzak estudioan (Tolosa, Gipuzkoa) grabatu zen diskoa.
65803 Didimos
65803 Didimos (behin-behineko izendapena, 1996 GT) kilometro azpiko asteroidea eta sistema bitar sinkronikoa da. Arriskugarri gerta daitekeen asteroide gisa eta Apolo taldearen Lurretik gertu dagoen objektu gisa sailkatu da. Asteroidea 1996an aurkitu zuen Spacewatch ikerketak Kitt Peak-eko Behatoki Nazionalean, eta 160 metroko diametroa duen asteroide satelite txikia, Dimorfos izenekoa, 2003an aurkitu zuten. Bere izaera bitarra dela eta, Didimos izendatu zuen asteroidea, 'biki' greziar hitzetik.
Nahaski
Nahaskia, arrautzar ekin burututako sukaldaritza ko prestaketa bat da. Nahaskien berezitasuna zera da, arrautza zartagin ean mamitu ahala, desegin edo puskatu egiten dela,  modu honetara arrautza zatitua bezala ikusiko delarik.
Tapetum lucidum
Tapetum lucidum (Latinezko 'tapiz argia'; pl. tapeta lucida) animalia ornodun eta ornogabe batzuetan begiaren barnean aurkitzen den ehuna da. Egitura honek funtzio katropikoa betetzen du, argia islatuz fotoerrezeptoreek argi gehiago xurgatu dezaten.
Mikele Landa Eiguren
Zinemagile
Mikele Landa Eigurenek NEST Zinema Ikasleen Film Laburren Topaketaren 21. edizioko sorta, eta 2022an aurkeztu zuen Noizko basoa filma Elias Querejeta Zinema Eskolako ikasle izan zen bitartean egindakoa. .
Edmund Stoiber
1993 eta 2007 bitartean Bavariako ministro-presidentea izan zen. Bavariako Batasun Sozial Kristaua alderdiko presidente ere izan zen 1999tik 2007ra. 2002an Alemaniako kantzilergo federalerako hautagai izan zen, baina Gerhard Schröderrekin galdu egin zuen.
Marisa Linton
Heziketa
1988an, Historiako lizentziatura lortu zuen ohorezko aipamenarekin Middlesex-eko Unibertsitatean; 1989an, gradu-ondoko titulua aipamen bereziarekin; eta 1993an, Sussex-ko Unibertsitatean, Historiako doktoretza.
John Romita Sr.
1965ean Avengers superheroi taldearen komikiak tintatzen eta Daredevilen komikiak marraztu zituen, Spidermani buruzko komikietako ohiko marrazkilarietako bat bilakatuz. La horri esker konpainian garrantzia bereganatu eta Lau Izugarriak eta Captain Americaren komikietan bildumetan parte hartu zuen, azkenean argitaletxearen zuzendari artistiko postura iritsiz. Kargu honetan Wolverine eta Punisher superheroien sorkuntzan parte hartu zuen.
Sustrai-kanal
Sustrai-kanala edo kanal erradikularra hortz baten sustraiaren barruan naturalki agertzen den espazio anatomikoa da. Kanala mamiaren ganbera da (hortzaren koroaren barruan). Hortz baten sustraia hezur albeolarrean dagoen hortzaren zatia da, masailezurraren hezur basalean edo barailean dagoena.
Teresa Lago
Maria Teresa Vaz Torrão Lago (Lisboa, Portugal, 1947ko urtarrilaren 18a) Portoko Unibertsitateko Astrofisika Zentroa sortu zuen eta Portugalgo astronomiako lizentziaturako lehen programa sortu zuen. Lago Nazioarteko Astronomia Batasuneko idazkari nagusia izan da. Izar-objektu gazteen bilakaeran oinarritzen da haren ikerketa, eta astronomia eta kultura zientifikoa sustatzen ditu.
Lan ibilbidea
Lago Erresuma Batuko Errege Elkarte Astronomikoko eta Europako Akademiako kidea da.
Michèle Riot-Sarcey
Biografia
2005ean, Gérard Noiriel eta Nicolas Offenstadt-ekin batera, Comité de vigilance face aux usages publics de l'histoire (CVUH - Historiaren Erabilera Publikoak Zaintzeko Batzordea) Batzordea sortu zuen.
Diosdado Macapagal
Alaba Gloria Macapagal-Arroyo Filipinetako presidentea izan zen 2001etik 2010era.
Gemma Lavender
Lanak
Besteak beste liburu hau argitaratu diu:
Hezur albeolar
Hezur albeolarra hortzen sustraiak mantentzen diren hortz-albeoloak dituen masailezurraren edo barailaren hezurra da. Hezur fin eta trinkoa da, zulaketa ugari eta txikiak dituena, eta bertatik igarotzen dira odol-hodiak, nerbioak eta linfa-basoak.
Mesosa
Espezieak
Perimesosa azpigeneroa
Anja Cetti Andersen
Hainbat lan akademiko eta liburu idatzi ditu, hitzaldiak ematen ditu eta zientzia dibulgatzaile onenetakotzat hartzen da. Bere lana hauts kosmikoan kontzentratzen da, eta molekula konplexuen, izarren eta planeten eraketan duen rola.
Ikerketak
Anja Andersenen ikerketaren ezaugarria da fisika, kimika, geologia eta biologiaren arteko elkargunean garatzen dela, eta diziplinarteko ikuspegia dagoela bere lan-metodoan. Berak dio «astronomo atipiko sentitzen dela, askotan laborategian egoten naizelako meteoritoen konposizio kimikoa aztertzen, eguzki-sistemak nola eratzen diren jakiteko eredu teorikoetan ezagutza hori erabili ahal izateko».
Ekambareswarar tenplua
Ezaugarriak
Tenpluaren konplexuan areto asko daude; nabarmenena Vijayanagar garaian eraikitako aretoa da, non "Mila zutabeen" korridorea dagoen. Gaur egunera iritsi diren harrizko egitura gehienak Cholako dinastian eraiki ziren IX. mendean, eta ondorengo hedapenak Vijayanagarako agintariei egozten zaizkie.
Highland behi
Arrakasta komertziala
Highland behien haragia oso samurra da, baina kalitate handiko haragiak behera egin du merkatuan. Gainbehera horri aurre egiteko, ohikoa da Lur Garaiko behi-inudeak arraza onuragarriagoak direnekin haztea, esate baterako, Shorthorn edo Limousin zezenekin. Horri esker, gurutzatutako Highland behiak amaren aragi samurra eta hiltegian, karkasa forman, balio komertzial handiagoa duen txahal bat ekoizteko aukera ematen du. Behi-inude gurutzatu horiek Highland amen gogortasuna, ustiapena eta ama izateko gaitasunak, eta beren aiten karkasaren konfigurazio hobetua heredatzen dituzte. Hala nola gurutzatutako behi-inudeak gehiago gurutza daitezke Limousin edo Xaroles bezalako zezen moderno batekin kalitate handiko behi-haragia ekoizteko.
Darwinen tuberkulu
Darwinen tuberkulua (edo tuberkulu aurikularra) belarriaren sortzetiko egoera bat da. Darwinen tuberkulua agertzen da helixaren goiko eta erdiko herenak elkartzen direnean.
Kasten gerra
Gatazkaren jatorria
Kreole populazioari egiten zion mesede handiena egitura horrek. Kastena dei zitekeen egiturak (penintsulako espainiarrak, kreoleak, indigenak, mestizoak, beltzak eta haien konbinazio desberdinak) iraun zuen, eta egia esan, eskema horretan maiea indigenek maila sozialean postu baxuago izan zuten beti.
2022ko Nord Streameko gas isurketa
Isurketaren autoretzaz, hipotesi desberdinak aztertu ziren hasieratik. Ukrainak eta Mendebaldeko analistek zein hedabideek Errusia jo zuten sabotajearen egile seguruentzat, Errusiak Europako gas hornikuntza etengo zuelako zurrumurruen artean. Aldiz, 2023ko martxoaren 9an Seymour Hersh idazle eta Pulitzer saridunak zabaldu zuenez, AEBko itsas armadako urpekariek jarri zituzten bonbak NATOren maniobra batzuetan. Norvegiaren laguntzarekin zartatu omen zituzten, Biden AEBko presidenteak eta Washingtongo administrazioak hodia mehatxutzat ikusten zutelako, Alemania Errusiaren eraginpean jar zezakeelakoan.
Carmen Pérez Rodrigo
Biografia
Elikadura eta ingurumen osasuntsuak uztartzen ditu, garaiko barazkiak lehenetsiz: "Elikaduran, osasunaz gain, ingurumena eta iraunkortasuna ere hartu behar dira kontuan, eskutik helduta baitoaz. Gure kasuan, produktu gehienak gertuko baratzeetakoak dira edo izan dira orain gutxira arte. Gure paisaia jan behar dugu; garaian garaikoa, eta gertukoa. Sukalde tekniketan, halaber, ondare kultural bat badugu, eutsi beharrekoa, osasungarria delako. (Berria, 2019ko ekainean)"
Olga Smirnova
Hezkuntza
San Petersburgon jaioa, Smirnova baletarekin loturarik ez duen familia batekoa da. Haren amak Vagànova akademian eman zuen izena, eta Lyudmila Kovalevaren agindupean ikasi zuen.
Helen Lines
Bizitza pertsonala
Helen Chambliss Williams Forrest Cityn, Arkansasen jaio zen. Russell Williamsen alaba eta Borden Williamsen etxean jaio zen. Aita Forrest Cityko poliziaburua zen. Lines Richard Damon ingeniari zibilarekin ezkondu zen 1936an. Alaba bat izan zuten, Chambliss. Richard Lines 1992. urtean hil zen, eta Helen Lines 2001ean hil zen, 82 urterekin, Searcyn (Arkansas).
Aline Griffith
Bizitza pribatua eta soziala
Urtetan biriketako enfisema izan ondoren hil zen, 1997ko abenduaren 11n, 97 urte zituela. Bere familiak Guadalajaran duen panteoian lurperatu zuten.
Sebastián Félix de Mendiola
Sebastián Félix de Mendiola (Euskal Herria, XVII. mendea–Asunción, 1706) Espainiako goi kargua Amerikan izan zen. Haren biografiari buruzko informazio asko falta da.
Astaputz arrunt
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, oso ohikoa koniferoen eta hostozabalen basoetako lurzoruan. Leku hareatsu eta lehorretan.
Elizabeth Beckley
Ibilbidea
Beckley Kew Behatokiko beste langile batekin ezkondu zen, Matthew Whipplerekin. Bi seme-alaba izan zituzten. Zaharrena, Robert Whipple, tresna zientifikoen bildumagilea izan zen, eta Cambridgeko Zientziaren Historiaren Whipple Museoa sortu zuen; gazteena, berriz, Francis Whipple, Kew Behatokiko superintendentea izan zen 1925etik 1939ra.
Coming-of-age (generoa)
Bildungsroman edo ikaskuntza-eleberria coming-of-age literatura azpigenero espezifikoa da, protagonistaren garapen psikologiko eta moralean oinarritzen dena.
Amy Barger
Sariak
Hainbat sari eta beka jasotakoa da, besteak beste,
Farzana Aslam
Farzana Aslam (Wah Cant, Pakistan, XX. mendea) fisikari eta astronomo pakistandarra da. Matematika, fisika eta astronomiako graduko irakaslea da Coventryko Unibertsitatean. Aurretik fisika eta astronomia irakasle bisitaria izan zen Pakistango Karachi Unibertsitateko Espazio eta Astrofisika Planetarioaren Institutuan.
Fisikako karrera
Gainera, aktiboki parte hartu du hedapen-programan, Ogden irakaskuntza-bekaren bidez, Manchesterreko Unibertsitateko ingeniaritza- eta fisika-programan parte-hartze handiagoa izateko. Beka honen helburua lanean ari diren zientzialariak britainiar eskola publikoetan umeentzako eredu gisa inplikatzea da, belaunaldi berriak zientzia eta ingeniaritza ikastera animatzeko. Bere ekarpenagatik, 2004ko irailaren 5etik 9ra Glasgown Institute of Physics-ek antolatutako Photon 04 konferentzian sari bat jaso zuen.
Kathleen Ollerenshaw
Biografia
1956an, Manchesterreko zinegotzi izendatu zuten kide kontserbatzaile gisa. 1980ko hamarkadan, Margaret Tatcher lehen ministro britainiarrarentzako hezkuntza-aholkularia izan zen.
Aintzatespenak
1970ean, Britainiar Inperioko Ordenako Dama Komandante izendatu zuten hezkuntzarako egindako zerbitzuengatik.
Constance M. Rockosi
Ikerketak
Rockosik landu dituen aurreko ikerketa-proiektuak zeruaren eta izarren mapaketan oinarritu dira, izar-formazioak hobeto ulertzeko. Hari eta haren ikasleei gaur egun galaxia espiralak zergatik sortzen eta existitzen diren ulertzen laguntzeko jarraitu du ikerketak.
Martha Betz Shapley
Ondorengo bizitza
Shapley-ren senarra 1952an erretiratu zen eta bikotea New Hampshire-ra joan zen, baina Shapley-k eklipsatzaile bitarrei buruzko lanarekin jarraitu zuen. 1956an, Kopalekin batera, bere azken lan garrantzitsua argitaratu zuen: Catalue of the Elements of Eclipsing Binaries. 1972an senarra hil ondoren, Arizonara joan zen berriro. Bera Tucson-en hil zen 1981eko urtarrilaren 24an.
Caroline Furness
Biografia
1922an, Royal Astronomical Societyko kide hautatu zuten.
Emakumeen hezkuntzaren defendatzailea izan zen, bereziki gutxien garatutako herrialdeetan, artikulu batzuk idatzi zituen Japoniako emakumeen goi-mailako hezkuntzaren egoerari buruz, eta National Alliance of Unitarian Women erakundearen tokiko adarreko kide garrantzitsua izan zen.
Sabotage (1936ko filma)
Sabotage (euskaraz Sabotaje), AEBetan  The Woman Alone (Emakumea Bakarrik), 1936ko Alfred Hitchcock britainiarrak zuzendutako espioitza thriller film bat da. Joseph Conrad poloniar idazlearen The Secret Agent (1937, Agente Sekretua) eleberrian oinarritua dago. Sylvia Sidney, Oskar Homolka eta John Loder aktoreek antzeztu zuten.
Bernard Lagat
Lagat-ek 5 aldiz hartu du parte olinpiar jokoetan 2000, 2004, 2008, 2012 eta 2016ko jokoetan parte hartuz. Hamahiru aldiz korri du Munduko Txapelketetan eta Joko Olinpikoetan, urrezko bost domina lortuz. 41 urte zituela, 5.000 metroko finalean 5. amaitu zuen Rioko Joko Olinpikoetan.
Alicia M. Soderberg
Alicia Margarita Soderberg (Boston, Ameriketako Estatu Batuak, 1977) astrofisikaria da, irakasle laguntzailea Harvardeko Unibertsitatean, eta doktoratu ondoko akademikoa Harvard–Smithsonian astrofisika-zentroan. Supernobak ikertzen ditu.
Olga Smirnova (borrokalaria)
2006ko Asiako Jokoetan, 55 kg-ko kategorian zilarrezko domina lortu zuen. Bi Udako Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, Pekingo 2008ko zazpigarren postua lortu zuen eta Atenasko 2004ko edizioan bederatzigarra.
Hans-Peter Tschudi
Hans-Peter Tschudi (Basilea, 1913ko urriaren 22a - ibidem, 2002ko irailaren 30a) Suitzako presidentea izan zen. Alderdi Sozialdemokratako kide eta Suitzako Estatu Kontseiluko (1959-1973) kidea izan zen. Kontseilu federalaren barruan Barne ministro kargua bete zuen. Estatuburua izan zen 1965 eta 1970 urteetan.
Azken hitzak
Azken hitz ospetsuak
Baliteke azken hitzak heriotza baino lehenagoko hitzak ez izatea. Kasu askotan, baliteke hitz horiek modu fidagarrian idatzi edo grabatu ez izana, eta gerora oker aipa daitezke hainbat arrazoirengatik.
Mugimendu erlijioso, nazionalista edo iraultzaile bateko martiri edo heroi gisa tratatutako pertsona batek emandako azken hitzek esanahi politikoa hartzen dute askotan, literaturan asko aipatzen dituzte eta eslogan gisa erabiltzen dituzte; kasu batzuetan, ordea, hitz horien benetakotasun historikoa zalantzazkoa da.
Nazioarteko Adopzioaren gaineko Hagako Ituna
Haurren Babesari eta Nazioarteko Adopzioaren arloko Lankidetzari buruzko Hagako Hitzarmena (edo Hagako Adopzio Hitzarmena) nazioarteko hitzarmen bat da, eta nazioarteko adopzioa, haurrak zuritzea eta haurren trafikoa ditu helburu, tartean ustelkeria, gehiegikeria eta explotazioa direlarik. Konbentzioa funtsezkotzat jo da nazioarteko adopzioaren nazioarteko eta gobernu arteko aintzatespen ofiziala ematen duelako, Konbentzioaren araberako adopzioak oro har onartzen direla eta beste herrialde batzuetan eragina dutela bermatzeko.
Politikak eta prozedurak
1993ko Nazioarteko Adopzioari buruzko Hitzarmenaren aplikazioa eta funtzionamendua: Praktika egokien gida, HCCHk prestatua, Konbentzioaren funtzionamenduari, erabilerari eta interpretazioari laguntzen dio.
Mercedes Diaz Morales
Haurtzaroa
1922ko maiatzaren 22an Pedro Razquinekin ezkondu zen. Razquin Maeztura Vasco-Navarro trenaren eraikuntzan lan egitera joandakoa zen eta Mercedesen ostatuan zegoen.
Emakumeak Parisko Komunan
Bizimodu baldintza eskasak
Bigarren Inperioan, soldaten arteko desberdintasunak oso handiak ziren: gizonek emakumeek baino bi aldiz gehiago irabazten zuten, eta horregatik emakumeak beren lehiakidetzat hartzen zituzten, oso lansari txikien truke lan egiten zutelako. Gehienak langileak ziren. Oro har, etxean bertan egiten zuten kanporako lana, horrela familiaren zaintzaz ere arduratu zitezkeelako. Etxean, gainera, askotan alkoholak eragindako arazo larriak jasan behar izaten zituzten. Beste aldetik, lehia handia zegoen industriaren eta doako esku-lanaz baliatzen ziren moja komentuen artean, eta horrek ere emakumeen soldaten jaitsiera ekartzen zuen. Batzuetan, emakumeek prostituzioa izaten zuten familiaren bizimodua ateratzeko bidea.
Emakumeen mugimenduaren sorrera
Lehen feminista frantsesak 1860ko hamarkadaren ondoren agertu ziren. André Léok, adibidez, Bigarren Inperioaren lehen urteetan egon zen askatasun apurraz baliatuta, argitaratu ahal izan zituen genero-berdintasunari buruzko zenbait lan. 1866an Emakumeen Irakaskuntza Hobetzeko Elkartea sortu zuen eta 1868an generoen parekotasunaren aldeko testu bat argitaratu zuen, Frantziako lehen talde feministaren sorreran eragina izango zuena. Badira emakumearen emantzipazioaren aldeko beste aitzindari batzuk, hala nola, Julie Daubié, 1861ean batxilergoa lortu zuen lehen emakumea, Paule Minck, Amélie Bosquet edo Adèle Esquiros. Emakume horien guztien gogoetek ondorioak izango zituzten, haiei esker hainbat aldizkari eta elkarte agertu baitziren, adibidez Léon Richer-en Le Droit des femmes aldizkaria (1869) edo André Léok urte berean sorturiko Société pour la revendication des droits civils de la femme. Emakumeen egoera hobetzeko ekimenek helburu desberdinak izaten zituzten. Batzuen xedea neskentzako hezkuntza lortzea zen, eta beste batzuek, berriz, parekotasun legala eta zibila zuten helburu.
Komunaren sorrera
Gobernuak paristarrak armagabetzea erabaki zuenean, herritarrak mehatxaturik sentitu ziren eta istiluak hasi zren. Emakumeak ere, bere haserrea azaltzeko,  paristarren manifestazioetan parte hartzen hasi ziren eta aldez aurretiko planifikaziorik gabe elkartzen. Martxoaren 18an, armada hirian sartu zen kanoiak eskuratzeko asmoz, baina Parisko herria matxinatu eta aurre egin zion. Emakumeak izan ziren soldaduen kontrako borroka hasi zutenak, eurak izan baitziren esnatu ziren lehenak. Louise Michelek Montmartreko muinoko borrokan parte hartu zuen.
Neurri sozialak
1871ko maiatzaren 10ean, Lan eta Trukearen Batzordeak, emakumeen lana antolatzeko helburuarekin, euren sindikatuak sortzeko beharra onartu zuen.
Emakumeen Batasuna
Parisko Defentsarako eta Zaurituen Zaintzarako Emakumeen Batasuna —geroago Emakumeen Batasuna bihurtuko zena— feminista gisa aurkezten zen lehen erakundeetako bat izan zen. 1871ko apirilaren 11n sortu zuten, Parisko Temple kaleko kafetegi batean, Nathalie Lemelek eta Elisabeth Dmitrieffek. Bere lehen deialdian, elkarteak Komuna langile klasea emantzipatzeko borrokaren barruan kokatu zuen, bere bi sortzaileak Langileen Nazioarteko Elkarteko (AIT) kide zirelarik. Hala ere, haien aldarrikapenak interes berrietara zabaldu ziren. Bere ustez, Emakumeen Batasunaren lana AITkoarenari gehitu behar zitzaion, gizonek emakumeen gainean duten nagusitasuna klase-borrokaren osagaietako bat baita.
Beste elkarte batzuk
Emakumeen Batasunaz gain, beste emakume-erakunde batzuek ere jardun zuten Komunan. Arras kaleko Emakumeen Batzordeak, adibidez, tailer kolektiboak antolatu zituen "emakumeek eurek lanaren antolaketa beren kabuz presta zezaten" ; halaber, emakume soldaduak errekrutatu zituen eta ideia iraultzaileak zabaldu zituen.
Ambulancière, kantiniersa eta vivandière
Gerra-kontseiluek epaitutako 1.050 emakumeetatik gehienek zeregin hauetan jardun zuten.
Emakumeen parte hartzea Komunaren gertaeretan
Batzuek ihes egitea lortu zuten, zenbait kasutan familiarekin. Amnistia orokorra 1880an deklaratu zen. 'Komunako emakumeak''. Prison des Chantiers espetxean, 1871ko abuztuaren 15a, Versailles. Eugène Appert-en Crimes de la Commune erretratu-fotomuntaketen bilduman.'''
Perez Sagutxoa
Perez Sagutxoa (Ratoncito Pérez) edo, sinpleki Sagutxoa izaki fantastiko bat da, helduek umeei transmititzen dutena. Esne hortzeria jasotzeaz arduratzen da, Euskal Herriko hainbat txokotan, bereziki Bizkaian Maritxu Telletukok egiten duen bezala.
Jatorria
Espainian, haurren mitologiari egindako sarrera Luis Colomari egotzi izan zaio (Pequeñeces edo Jeromín ere idatzi zuen), 1894 inguruan jesuitari ipuin bat idazteko eskatu ziotenean Alfontso XIII.a errege izango zenarentzat, orduan 8 urte baitzituen, eta hari hortz bat erori baitzitzaion. Hala ere, Benito Perez Galdosen La de Bringas eleberrian, 1884an idatzia eta 1868an girotua, egileak pertsonaia bat, Francisco Bringas zekena, Perez sagutxoarekin alderatzen du, beraz ezaguna izan behar zuen publikoarentzat, Aita Colomaren ipuinaren aurretik ere.
Manx (katua)
Jatorria eta folklorea
Errealitate genetikoa eta historikoa edozein izanda ere, badaude lamarckiar ipuin fantasiatsuak, manxak buztan motza zergatik duen azaldu nahi dutenak. Horietako batek dio: Noe biblikoak ontziaren atea itxi omen zuen euria hasi zuenean, eta atzean geratu zen Manx katuari buztana moztu zion ustekabean. Urteen poderioz, Man uharteko posta-txarteletan marrazki bizidun batzuk agertu izan dira, zeinetan katu bat harrapatu eta arrazoi desberdinengatik buztana moztutako eszenak erakusten dituzten ―motozikletarena barne― uhartean motozikleta lasterketak popularrak direla erakusteko, baita Noeren istorioari buruzko eguneratzea ere. Genea hain nagusia denez eta beste arraza batzuk inbaditzen dituenez (askotan jabearen ezagutzarik gabe) Manxekin gurutzatzen direnean, jendeak uste zuen nahikoa zela Manx katu baten ondoan egotea beste arraza batzuek, nolabait, buztan gabeko katutxoak sortzeko.
Ile-geruza
Ile luzeko Manxak ―katu-erregistro batzuek Cymric izenez ezagutzen dutena― luzera ertaineko geruza bikoitzeko zetazko testura du, "galtza"rekin (hau da, larruaren luzeran jauzi nabarmena atzealdean, belaunerainoko galtza zaharkitu eta zabalen itxura emanez), sabeleko eta lepoko idunekoa, ile-sorta atzaparren artean eta "belarri-osoak" (belarrietako ilea). CFAk uste du Cymric-a Manxen aldaera bat dela, eta ile laburreko dibisioan epaitzen du ile luzeduna izan arren, The International Cat Associationek (TICA) ile luzeko dibisioan epaitzen duen bitartean, Cymric arraza desberdin bat bezala. Ile luzeko aldaera nahiko azken garapena da. Lanek 1903an idatzi zuen arrazari buruzko kapitulu zehatzean: «Manxek, nire ezagutza, informazio eta ustearen arabera, ez du ile luzeko alerik sartzen».
Man uharteko Ile-luze (buztandun)
Funtsean, buztandun Cymric katua, hau da, Cymric (eta, beraz, Manx) katua, Man uharteko ile luzeak Cymric-en ezaugarriak ditu, baina Manx buztanik gabeko genearen adierazpenik gabe. 2013ko martxotik NZCFk arraza estandar batekin soilik aitortzen du. Geruzen koloreak British Shorthairen onargarriak direnetara mugatzen dira, eta Cymric-ek ile-geruza bikoitza, lodi eta luzea behar du.
Manx katuaren genoma proiektua
Ikerketa horren emaitza desiragarria da nahi den arraza osasuntsu mantentzeko erabil daitezkeen probak garatzea, hazi behar ez diren katuak identifikatuz. Gutxienez, hiru katuen gene sekuentziatu beharko dira beharrezko datu genetikoak lortzeko.
Man uharteko ikur nazionala
Man uharteak Manx katua uharteko nazioaren eta bere kultura bereziaren ikurretako bat bezala du. Man uharteko monetan, Manx katua oroigarrizko lau koroako txanpon bereziren atzealdeko gaia da. Lehenengo biak, 1970 eta 1975ean jaulkitakoak, kobre-nikel zein zilarrezko probetan egindako argitalpen autonomoak dira, eta hirugarrenak, berriz, urteroko katu-txanpon sorta bat inauguratu zuen 1988an, urrezkoak ere ekoitzi izan direnak hainbat tamainatan; ia ezkutuan dagoen Manx katu bat agertzen da atzealdean, beste arraza batzuekin, 1989tik aurrera jaulkitako argitalpen bakoitzean. 2012an, berriro, Manx katu bat katutxo batekin izan zen berezitako katua.
Manx katu bat, korapilo zelta estilizatu batean, uharteko 1980-1983 zentimokoan ere agertzen da. Arrazako irudiak Man uharteko posta-zigilu ugaritan agertzen dira: victoriar garaiko Manx katuen postaletako artea erreproduzitzen duten 2011ko seiko sorta batean; 1996ko zigilu bakarreko dekorazio orri batean ; zigilu batean 1994ko turismoko 10 zigiluko eskuorri batean; bost zigilu Manx katuaren mundu osoko 1996ko serie batean, eta 1989ko arrazaren multzoa hainbat ile-geruza eredutan, gehi, 1983 eta 1989koak, balio handiko behin betiko bitan. Katua uhartean eta Interneten eskuragarri dauden turismo-ondasun eta Manx harrotasun-elementu ugariren gai eta (triskelion eta lau adardun Manx Loaghtan ardiarekin batera) Man uhartearen ikur gisa agertzen da.
Aritz Eguaras
Ibilbidea
''2022ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Elizabeth Brown
Elizabeth Brown (Cirencester, Erresuma Batua, 1830eko abuztuaren 6a – 1899ko martxoaren 5a) astronomo britainiar bat izan zen, eguzki-behaketetan espezializatu zena, batez ere eguzki-orbanetan eta eguzki-eklipseetan.
Biografia
Liverpooleko Astronomia Elkartearekin bat egin zuen 1883an bere aita hil ondoren. Garai hartan, elkarteak astronomo amateurren elkarte gisa lan egiten zuen Britainia Handian zehar, tokiko erakunde gisa baino gehiago. Brownek 140 miliako bidaia egiten zuen bere etxetik, Cirencesterretik gertu, Liverpooleraino, bere bileretara joateko.
The Old Man (telesaila)
Sinopsia
Urte luzez CIAko agente izandako gizonezko erretiratu bat da zazpi ataleko telesail honetako protagonista. Zibilizaziotik eta hiriguneetatik urrun bizi da orain, eta, bat-batean, ihesari ekin beharko dio, bera erail nahi duten pertsonei izkin egiteko.
Rosaly Lopes
Biografia eta karrera
Graduazioaren amaieran, planeten geologiaz arduratu zen, eta Londresko Unibertsitatean (1986) doktoratu zen ("Comparative Studies of Volcanic Features on Earth and Mars" [Lurraren eta Marteren ezaugarri bolkanikoen azterketa konparatiboak]) lanarekin. Sumendiei buruzko ikasketek JPLn lan egiteko gonbita ekarri zioten.
Gobernuaren Museoa (Chennai)
Gobernuaren Museoa (ingelesez Government Museum, lehen Madrasko Museoa, hiriaren aurreko izenagatik ezaguna) Indiako hegoaldeko Chennai hirian dago eta Indiako museo nagusietako bat da, New Delhiko Museo Nazionalarekin eta Kalkutako Indiako Museoarekin batera.
Ginekologia eta obstetrizia
Erditze garaiko farmakoak (obstetrizian)
konplikazioak prebenitzeko eta tratatzeko erabiltzea gomendatzen dira.
Gobernuaren Museoa (Chennai)
Ezaugarriak
Museoa arkeologia, numismatika, artea, antropologia, zoologia, botanika eta geologia sailetan banatzen da; ondoan haurrentzako atal berezi bat (Haurren Museoa), bi liburutegi eta antzerki eraikin bat daude.
Ford Antzokia
Historia
Petersen etxea eta antzokia batera kontserbatzen dira Ford Antzokia Gune Historiko Nazional gisa, Parke Nazionalen Zerbitzuak kudeatzen duena. Antzerkiaren eta "Hezkuntza Zentroaren" programazioa Ford Theatre Society-k gainbegiratzen du.
Ginekologia eta obstetrizia
Erditze garaiko farmakoak (obstetrizian)
A. Fetuaren sufrimendu akutuaren profilaxia moduan hidratazioa handitzea zain barneko serumen perfusioarekin eta oxitozina erabiliz.
Ginekologia eta obstetrizia EAEn
Ginekologiako eta Obstetriziako Euskal Erakundearen web-orrialden, gaiaren inguruo informazio asko aurkitu dezakegu: http://www.svgo.es/
Rita Gardner
Karrera profesionala
Gardnerren eskualdeko antzerki kredituen artean, Show Boat eta The Impossible Years at the Bucks County Playhouse-n New Hopen (Pennsylvania) (1983), Lucky in the Rain musikala, Goodspeed Opera House (1997), eta Eleanor: A Love Story Ford Antzokian, Washingtonen (1999). Kiss of the Spider Woman (1994) bira nazionalean agertu zen. The Cincinnati Playhouse (2007) filmean, Murderersen kritikak goretsitako emanaldia eman zuen.
Gardnerren telebistako kredituen artean, Law & Order, Law & Order: Special Victims Unit (lehen denboraldiko 18. atalean), Law & Order: Criminal Intent eta Dora the Explorer (Fox amona gisa) agerraldiak daude.
Anis-klitozibe zuri
Anis-klitozibe zuria (Clitocybe fragrans) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da jangarria. Muskarina izan dezakeela uste da.
Abatocera
Abatocera Cerambycidae generoko kakalardoak dira.
Arte-ardagai
Arte-ardagaia (Hexagonia nitida) Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan. Kolore marroi-grisaxka du, eta, batez ere, poro oso handiak, angelutsuak eta hexagonalak.
Sinonimoak: Scenidium nitidum, Daedaleopsis nitida.
Deskribapena
Karpoforoa: 12 cm-ra arteko diametrokoa; dimidiatua, gainaldea laua, eremu zentrokideekin. Kolorea: arrea eta arre-beltzaxkaren artean. Ertza biribildua.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Euriteen ondoren agertzen da arteen enborretan edo adar lodietan. Ez da oso ohikoa. Himenioagatik erraz identifikatzen den espeziea da.
Arte-enborretako ardagai
Arte-enborretako ardagaia (Fuscoporia torulosa) Hymenochaetaceae familiako onddo espezie bat da.
Miriam Burland
Ibilbidea
50eko hamarkadaren erdialdetik, langileen astrofisika bakarra izanik, behatokiko hezkuntza- eta informazio-lotura gisa jardun zuen, txostenak bilduz, bisita publikoak antolatuz eta kontsultei erantzunez. Peter Millmanekin batera, Nazioarteko Urte Geofisikorako (1957-1958) meteoroak behatzeko programa bat koordinatu zuen Kanadan. 1960an, Dominion Radio Astrophysical Observatory-ren inaugurazioan behatokiaren ordezkarietako bat izan zen Columbia Britainiarrean.
1960ko hamarkadan, Kanadarako Batzorde Nazionaleko kide izan zen Nazioarteko Astronomia Batasunean. Journal of the Royal Astronomical Society of Canada aldizkarian aldizka kolaboratu zuen.
Arte-enborretako ardagai
Deskribapena
Haragia: Suberosoa, nahiko arina, herdoil edo arre-lehoi kolorekoa.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Hesola-ardagai
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Alertze-ardagai
Sinonimoa: Ungulina officinalis.
2022ko The Rugby Championship
Lehenbiziko jardunaldia
Malcolm Marx (Hegoafrika) Oharrak:
Alertze-ardagai
Banaketa eremua
Europa, Asia, Ipar Amerika, Maroko.
Rachel Mandelbaum
Ikerketa
Mandelbaum-ek kosmologia aztertzen du grabitazio-lente ahulen teknika erabiliz. 2011tik aurrera 100 artikulu baino gehiago argitaratu ditu.
2022ko The Rugby Championship
Bosgarren jardunaldia
Oharrak:
Óscar Humberto Mejía Víctores
Gobernu-plana
Lucas Garcíaren gobernuan bezala, gobernu-errepresioaren parte ziren galdeketak base militarretan, polizia-estazioetan eta gobernuaren segurtasun-etxeetan. Informazioa torturen bidez lortzen zen. Segurtasun-indarrek informazio hori erabiltzen zuten Guatemala hirian izan zitezkeen gerrillarien sarekadak egiteko. Prozesu horretan, gobernuak isilpean harrapatu eta desagerrarazi zituen ehunka pertsona, eta orduan aurkitutako gorpuak torturatuta eta mutilatuta agertzen ziren. 1984tik 1986ra, G-2ko polizia sekretuak Guatemalako hego-mendebaldean izan zituen kontrako operazio-zentroak, Retalhuleuko base militarrean. Han, G-2 operazio-zentro klandestino batean zebilen, gerrillari edo matxinatuen laguntzaile izatearen susmagarriei galdeketa egiteko. Susmagarriak urez betetako putzuetan harrapatzen ziren, oinarriaren perimetroan, presoak ito ez zitezen. Hiltzen ziren edo desagertzeko seinalatu ziren presoen gorpuak IAI Arava hegazkinetan eramaten ziren, eta Ozeano Barean botatzen ziren «heriotzaren hegaldi»etan.
Donostiako ardagai
Donostiako ardagaia (Inonotus tamaricis) Hymenochaetaceae familiako onddo espezie bat da.
Juan Jose Lanz
Biografia
Bilbon jaioa, doktoreago tesia Madrilen, 1993an, burutu zuen, Complutense Unibertsitatean, 1968ko Espainiako belaunaldi poetikoaren inguruko ikerketa batekin. Euskal Herriko Unibertsitatean, Gasteizen irakasle, unibertsitate askotan lan egin du, besteak beste, University of Sheffield, Université de Picardie Jules Verne, University of Birmingham, University of Manchester, University of Hull, Buenos Airesko Unibertsitatea, Mar de Plata Unibertsitate Nazionalean eta Madrilgo Complutense Unibertsitatea. Literatura kritikaren inguruko aldizkari askotan idatzi du: Revista Hispánica Moderna, Ínsula, Cuadernos Hispánicos, Bulletin of Hispanic Studies, Revista de Occidente, Bulletin Hispanique, Bilbao aldizkaria, e.a.
Kukumelo ilun-hori
Deskribapena
Orriak: Libreak, estu, desberdinak, zuriak, batzuetan ertzean beltzez punteatuak.
Lur-ardagai
Deskribapena
Haragia: Zuria, apur bat haragi kolorekoa, haritsu-larrukara barrutik eta harroa gainetik.
Sasoia eta lekua
Udaberri amaieratik udazkenera arte. Basoetan sortzen da, sustrai hondarretan edo lurrean, enborren inguruan. Ugariagoa da pagoen eta haritzen basoetan. Ohikoa da gure eskualdean.
Reysa Bernson
Biografia
Désiré Verhaeghe eta Dweira Bernson-Verhaegheren alaba zen, biak doktoreak. 1920an, gurasoak banandu egin ziren, baina ez ziren dibortziatu. Banandu ondoren, Reysak maiz erabili zuen amaren abizena, Verhaeghe. Bere aita 26 urte zituenean hil zen.
Motzondo-belarri leun
Deskribapena
Haragia: Tinkoa, larrukara edo elastikoa, zurixka; normalean fruta usainekoa, nahiz eta batzuetan errefaua gogorarazten duen.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Enbor hiletan eta hostozabalen adarretan hazten da, batez ere Fagus, Populus eta Betula zuhaitzetan.
Andrea Elson
Biografia
New Yorken jaio zen. Haurra zela familia San Diegora aldatu zen (Kaliforniara) baina lau urte beranduago New Yorkera itzuli ziren, oraingoan Westchester konderrira. 1983an Los Angelesera aldatu ziren berriz.
Saul Kripke
Lana
Kripke-k filosofiari egindako ekarpenak honako hauek dira:
4. Bere egiaren teoria.
Sagasti-ardagai
Deskribapena
Tutuak: Hainbat geruzatan 2 eta 4 mm arteko luzerakoak, arre-lehoi kolorekoak.
Jangarritasuna
Gogorra delako, ezin da jan.
Belarri orrihori
Belarri orrihoria (Phyllotopsis nidulans) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Nahasketa arriskua
Paxillus panuoides delakoarekin nahas daiteke, baina hau gaztetan ez da zuria inoiz eta ez du laranja koloreko tonurik.
Arteadar-ardagai
Deskribapena
Hanka: Ez du, zuzenean bat egiten du substratuarekin, zarakar bat osatuz.
Banaketa eremua
Europa osoa Uraletaraino.
Supizteko zume-ardagai
Deskribapena
Tutuak: Geruzatuak eta kolore gorrixkakoak,
Bolbizio hori
Bolbizio horia (Bolbitius vitellinus) Bolbitiaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da erabiltzen sukaldean, haragi urtsua eta urria duelako.
Deskribapena
Haragia: Oso mehea, hauskorra, usain eta zapore nabarmenik gabea.
Onddo-ardagai zolabeltz
Deskribapena
Poroak: Oso txikiak, 4-5 mm-ko, dekurrenteak.
Bitigar horiska
Nahasketa arriskua
Leucopaxillus candidus delakoaren antz apur bat badu eta nahas daiteke, baina hau zuriagoa da eta habitat desberdina du.
Neuritis optiko
Sintomak
Sintoma ohikoenak ikusmena bat-batean galtzea izaten da, ordu gutxiren buruan ager daitekeena. Begiari mugimenduak egitean koloreak bereizteko gaitasuna galtzea eta mina izatea ere ohikoa izaten da.
Venetia Stevenson
Sweetheart Stout
Stevensonen argazki bera Sweetheart Stout-eko lata eta botiletan agertu da 1958az geroztik.
Bitigar hirukolore
Banaketa eremua
Europa.
Boega uhartea
Boega uhartea (Ilha da Boega) Portugalgo Miño ibaian dagoen uhartea da, Loivo eta Gondarem fregesien artean, Viana do Castelo barrutian.
Deskribapena
Uharte txikia da, gutxi gorabehera 1.400 metroko luzera eta 400 metroko zabalera duena, ibaiak eramandako sedimentuak metatzearen eta, ondoren, belar-landarez estaltzearen ondorioz. Uhartea zuhaitz-ilara batek inguratzen du (haltzak, sahatsak eta akaziak), eta barnealdea artzaintzarako erabiltzen diren belarrez estalita dago.
Oñatiko Artzain Txakurren Nazioarteko Txapelketa
Historia
1989 eta 2000 artean bost ekitalditan kanpotik etorritako artzainek irabazi zuten txapelketa, Bernard Lacoste eta Jean Marc Chicorp frantsesek eta jordi Muxach katalanak. 2022ko ekitaldiko txapela ere Mallorcara joan zen, Miguel Adrover izan zen garailea.
Luisa Savoiakoa
Luisa Savoiakoa (Pont-d'Ain, 1476ko irailaren 11 - Grez-sur-Loing, 1531ko irailaren 22a) frantziar noble eta erregeordea izan zen.