cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salazar jauregia
Deskribapena
Beheko solairua oin angeluzuzeneko erdiko atondo edo ezkaratz zabal baten inguruan antolatzen da. Bertara, portaletik sartzen da. Ezkaratzean eskailera-gune nagusia dago. Eskailera bi tartekoa da eta eskailburua du, exentua da eta eskuairan antolatuta dago. Mailak eta baranda harrizkoak dira. Portalearenaren luzapena den gatzariak atondoa korritzen du. Gatzaria toskanar zutabe baten gainean dago eskaileren ondoan, eta zutabe-erdi baten gainean atondoaren eta portalearen arteko horman. Bi euskarri horiek armarria dute: Salazartarren izarrak. Ataria zenbait gelatarako da: ezkerraldean, sukaldea eta egongela; eskuinaldean, bainu-gelak eta biltegia; eta mendebalde osoa betetzen, ukuilua. Lehen solairuak gela nobleak eta egongela ditu fatxada nagusiari begira. Sukalde zaharra hegoaldeko alboan dago, eta irteera du etxe-eguterara. Zeramika zaharreko zoladurak marrazki desberdinak egiten dituzte gelen arabera. Hormak adreiluzko uztaiak dira eta egurrezko gapirioen arteko tarteak kare-mortairuz beteta daude.
Etsaitasun
Komunikazio ez-berbala
Funtzionamendu mental automatikoak iradokitzen du giza etsaitasun-adierazle unibertsalen artean hortzak estutzea edo astintzea, ukabilak estutzea eta astintzea eta keinuak egitea. Desmond Morrisek oinen zanpaketa eta kolpea gehituko zituen. Zeelanda Berriko Hakak etsaitasun zeinu ez-ahozkoen multzo erritualizatua adierazten du.
Maria Antonella Barucci
María Antonella Barucci (Italia, XX. mendea) astronomo italiar ezaguna da, hiru planeta txiki aurkitu dituelako.
Danes handi
Osasuna
Beste arraza askok bezala, Daniar Handian ere osasun-arazo ugari izan daitezke.
Pseudocraterellus undulatus
Pseudocraterellus undulatus, sinonimoa: Pseudocraterellus sinuosus Cantharellaceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Hanka: Irregularki zilindrikoa, luzetara ildaskatua, oinarrian betea, baina muinduna edo barnehutsa goialdean. Himenioa baino gris-arre ilunagoa. Oinarri bakarretik bi edo hiru ale ateratzen dira.
Catherine Heymans
Ibilbidea
Heymans ezagunagoa da Unibertsoari buruz gehiago ikasteko lente grabitazional ahul kosmikoen teknika erabiltzen egindako lanagatik. Zehar-ebakien probako programako EP1 gaitasuna zuzendu zuen, eta Teleskopioaren Lega-Hawaii-ko Inkesta: CFHTLenS izeneko lenteen laguntza zuzentzen du.
Nancy Holt
Land art-en tradizioa
Land art herrialdeko eskualde urrunetan eta jenderik gabeetan sortu zen, bereziki hego-mendebaldean. Zenbaiten ustez, artistek Estatu Batuetako 1960ko eta 1970eko hamarkadetan nahasmenetik ihes egiteko beharra zuten, mendebaldeko lur ireki eta ustelgabera joanda. Holtek uste zuen mugimendu artistiko hori Estatu Batuetan sortu zela, paisaia amerikarraren handitasunagatik. Earthwork edo Land art horiek jendearen eskura jartzen ez zirenez, argazkiak, bideoak eta marrazkiak ezinbestekoak bihurtu ziren ikusi ahal izateko. Land art-en lehen erakusketa garaikidea New Yorkeko Virginia Dwan Galleryn egin zen 1968an. Garai horretan sortu ziren Land art-eko beste artista batzuk, hala nola, Robert Smithson, James Turrell, Walter De Maria, Michael Heizer, Dennis Oppenheim edo Peter Hutchinson.
Tunnelak
Great Basin Desert basamortuan dago Sun Tunnels, Lucin hiri mamutik (Utah) kanpo, 41.303501 113.863831º W kokalekuan. Lana Holtek desertuan eguzkiak duen intentsitatearen aldaketa handiagatik duen interesaren ondorioa da, hiriko eguzkiarekin alderatuta. Holtek urruneko leku huts bat bilatu eta aurkitu zuen.
Sky Mound
"Sky Mound"-ren kokalekua oraindik amaitu gabe dago, eta jende askorentzat ikusgai eta eskuragarri dago. Holtek uste zuen lanak areagotu egingo zuela gure hondakinak eta zaborra ezabatzeko arazo konplexuaren kontzientzia. Amaitu gabeko lanak galderak sortzen ditu eguzkiari buruz, ekosistema bakoitza haren energiaren mende baitago bizirik irauteko. 1991n, eten egin zen Sky Mound-en finantziazioa, lekuan bertan azterketa teknologiko bat egiteko; gero, eraikuntza atzeratu egiten da.
Gloria Suzanne Koenigsberger Horowitz
Ibilbide profesionala
Sei urtez Astronomia Ikerketarako Unibertsitateen Elkarteko (AURA) zuzendaritza-batzordeko kide izan zen, eta 2007tik erakunde horretako auditoria-batzordeko kide da.
Gibelhori orrilaranja
Deskribapena
Orriak: Meheak, hauskorrak hasieran horiak eta gero hori-laranja kolorekoak. batzuetan izokinaren koloreko tonuekin.
María Luisa Aguilar
Biografia
Laguntzaile sutsua izan zen, El Comercio peruar egunkariaren "Dominical" gehigarriaren zientzia- eta astronomia-gaietan.
Gibelilun orrimin
Nahasketa arriskua
Russula densifolia delakoa, antzeko espeziea da. Honen kapela ez da hain likatsua eta, batez ere orriak ez dira minak, ia gozoak dira. Russula adusta eta Russula nigricans espezieak ere antzekoak dira.
Gibelubel orriahul
Gibelubel orriahula (Russula romellii) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Deskribapena
Orriak: Subadnata-tik emarginada-ra doazenak, estu, zabalak, hauskorrak, zainekin, batzuk urkilatuak; krema-horixka koloretik horixka-laranjara doazenak eta ertza osorik dute eta kolore berekoak.
Banaketa eremua
Europa eta Ipar Amerika.
Gibelmarroi ildaskatu
Gibelmarroi ildaskatua (Russula amoenolens) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Perretxiko hau guztiz deserosoa da, garraztasun izugarria baitu, zapore txarraz gain.
Deskribapena
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok.
Gibel hori-ubel
Deskribapena
Kapela: 3,7 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, zurruna, lehenik ganbila gero hondoratua, hori-berde kolorekoa, oliba-horixka orban karmin-moreekin edo gorrixka-arrexka kolorekoekin; azala itsatsia, ertza ildaskatu samarra.
Hanka: 3,7 - 7 x 1 - 3 cm-koa. Solidoa eta zurruna, ondoren harroa eta leizetsua, kolore hori argikoa, more-purpuraz edo purpura zikinez garbitua.
Jangarritasuna
Jangarria, baina kalitate kaskarrekoa.
Gibelaranja orindun
Banaketa eremua
Europa.
Karlos Emanuel IV.a Sardiniakoa
Frantsesek Paris eta lurralde kontinentalak okupatu zituzten 1798an, eta Karlos Manuel Sardiniako uhartean geratu zen. Eragin handia izan zuen emaztearen heriotzak 1802an, eta bere anaia Viktor Emanuel I.a Sardiniakoaren alde abdikatzea erabaki zuen. Henrike Estuardo lehengusua hil ondoren, britainiar koroaren erregegai bihurtu zen 1815ean Jesusen Lagundiaren botoak eman zituen, nahiz eta ez zen apaiztu.
Tmesisternus monticola
Tmesisternus monticola kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gestro ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1876an.
Gibelmarroi ildaskatu
Banaketa eremua
Zeelanda Berria, Europa, Ipar Amerika, Errusia, Indonesia, Japonia, Taiwan eta Australia.
Tmesisternus arfakianus
Tmesisternus arfakianus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gestro ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1876an.
Melissa George
Asmatzaile
Hona zer esan zuen Melissa Georgek Britain's Live aldizkarian:"'Ez naiz aktore hutsa, milioika librako asmatzailea naiz. Duela urte batzuk, bururatu zitzaidan emakumezkoei heminak aldatzea ahalbidetzen dien zerbait... Produktu horrek 15 milioi dolar baino gehiago lortu ditu azken 10 hilabeteetan'."Beste bi asmakizunetan ere ari da lanean George, eta, azkenean, eguneroko arazoei irtenbideak eskaintzen dizkien kate minorista bat sortzea espero du. Hauxe gaineratu zuen Melissak: "'Orain hiru patente ditut. Beste biei buruz ezin ditut hitz egin, sekretu handikoak direlako. Nire hurrengo plana txikizkako dendak irekitzea da, denda horietan sartu eta arazoa beren bizitzan konpon dezaten. Alkandoran botoi berri bat, belarriak xiringatan jartzeko, dena dela. Neska-lagunarekin banandu bazara, norbait egongo da han zuri laguntzeko... Nire dendetan galtzak konponduko dizkizute eta bihotza 'konponduko' dizute aldi berean'."
Aktore
Zuri-beltzean biluzik zegoen argazki-erreportajea egin zuen. Playboy aldizkariaren edizio australiar baterako elkarrizketa eta argazki-erreportajea ere egin zituen.
2006. urtea oso lanpetua izan zen Melissarentzat, eta hainbat filmetan agertu zen, besteak beste, John Stockwellen Turisten suspense-filma, Ron Livingstonen Music Withinen drama musikala, WAZ thrillerra eta 30 Days of Night eleberri grafikoaren egokitzapena, Josh Hartnettekin batera.
2008an, Grey's Anatomy telesailean hasi zen Seattle Grace ospitaleko kide gisa, eta paziente bat izan zen In treatment-en lehen denboraldian.
2010ean, Lie to Me seriean aritu zen, Clararen paperean, Cal Lightman-en negoziatzaile eta ikastun gisa.
Gibelilun zuri-beltz
Deskribapena
Kapela: 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa. Erregularra eta ganbila eta erdialdea oso ondoratua, haragitsua, trinkoa, kolore arre iluna du, tonalitate gorrixkekin, fuliginoso gorrixka, gero kolore beltzera pasatzen da.
Nahasketa arriskua
Russula nigricans delakoekin, hauek orriak zabal izaten dituzte. ''Russula albonigra var. pseudonigricans eta Russula densifolia'' espezieak berriz, belztu aurretik gorritu egiten dira.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Kanariar uharteak, Turkmenistan, Georgia, Errusia, Japonia, Australia eta Txina.
Gibelokre orrizuri
Deskribapena
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Farinipes epitetoa hankaren gainazalari dagokio; goialdea irinaren antzeko hautsez estalita dagoelako.
Gibelzuri orribildu
Deskribapena
Haragia: Gogorra, trinkoa eta zuria; zapore gozokoa eta fruta usainekoa,
Tmesisternus herbaceus
Hedapena
Ginea Berriko mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 10-14 mm. ditu.
Marisa Roa Vicente
Marisa Roa Vicente (Lizarra, Nafarroa Garaia,   ) Puyko Basilikako eta Lizarrako Santiagoko LX kofradiako abesbatzaren zuzendaria da 2008tik.
Bizitza
Puyko Basilikako eta Lizarrako Santiagoko LX kofradiako abesbatza Antonio Roa Irisarrik jarri eta zuzendu zuen 2008an hil zen arte. Une horretatik aurrera, Marisa Roa Vicente alabak du koruaren “batuta”. Koruak urtean behin, gutxienez, erromesaldia egin du Espainiako hainbat herritara eta Santiago apostoluaren eta Mariana ezagunen inguruko herrialdeetan. Jerusalemera joatea ametsetariko bat zen eta 2013an gauzatu zuten.
Tmesisternus lepidus
Hedapena
Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 16-22,5 mm. artean ditu.
Edward Fitzalan-Howard (Norfolkeko XVIII. dukea)
Norfolkeko dukearen kategorian konde-mariskal kargua ere badu. Karguaren zereginen artean estatu zeremonia handiak antolatzea dago, hala nola hiletak eta koroatzeak. 18. dukea Elizabeth II.aren hiletaren eta Karlos III.aren koroatzearen antolatzailea da.
Gibelubel orrikrema
Deskribapena
Haragia: Zuria, samurra, usaingabea. Zapore ona du.
2017ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
2017ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak gertakari honen 35.Edizioa izan zen. Azaroaren 1etik 26ra ospatu zen Soreasu Antzokia n. Hala ere, Dinamoa Sormen Gunean, gaztetxean eta enparantza nagusian ere antzezlan batzuk egin ziren.
Edizio honetan Corrado Masacci ren erakusketa eta txontxongilo tailerra ere izan zen Azpeitiko Foru Ibilbideko aretoan, "Txotxongiloaren ametsak" izeneakoa. Lantegi honetan herriko eskolek parte hartu zuten.
Azpeitiko Udala, gainera, Zubi proiektuaren lankidetza sarera batu zen edizio honetan. Proiektu hau euskal sortzaile berriei bultzada emateko sortutako ekimena da, eta bertako kideek hautatua den proiektuari babesa emateko hartzen duten konpromisoa du oinarritzat.
Giacomo Antonio Perti
Biografia
10 urte bete baino lehen Crevalcoretik Boloniara joan zen bere osaba Lorenzo Pertirekin musika ikastera; osaba hiri honetako San Prieto katedraleko kapera maisua zen. Bere lehen lanetako bat 8 ahotseko meza bat izan zen, 1678an San Tomaso al Mercato elizan interpretatu zena. 1681ean Accademica Filharmonican onartu zuten konpositore gisa eta hilabete batzuk geroago Parmara joan zen hilabete batzuetan Giuseppe Corsiren zuzendaritzapean kontrapuntua ikastera. 1682 eta 1690 artean Bolonian bizi izan zen nagusiki, non musika sakroko eta operetako lan ugari konposatu zituen, Veneziara eta Florentziara hainbat alditan bidaiatuz operak ekoiztera. 1690ean bere osaba Lorenzo ordezkatu zuen kapera maisu gisa San Pietron (Bolonia) eta urte batzuk geroago kapera-maisu izendatu zuten San Petronio basilikan.
Alenush Terian
Ibilbide profesionala
1947an graduatu zen Teherango Unibertsitateko Zientzia Departamentuan. Unibertsitate horretako fisikako laborategian hasi zuen karrera, eta urte horretan bertan laborategiko eragiketen buru izendatu zuten.
Frantziarako ikasketa-beka baterako eskaera aurkeztu zuen, baina Mahmoud Hesabi Hezkuntza Ministroak baztertu egin zuen, Terianen ikasketak emakume batentzat aski zirela uste baitzuen.
Andoni Fernandez Jordan
Estatistikak
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Gibelubel polit
Deskribapena
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok.
Annapurni Subramaniam
Ibilbidea
Annapurni ikertzaile bekaduna izan zen Indiako Astrofisika Institutuan. Gero doktoratu ondoko bekadun bihurtu zen 1998an Institutuan, eta zientzialari gisa jarraitzen du bertan lanean. Nazioarteko Astronomia Batasuneko kide aktiboa da.
Tmesisternus humeralis
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 12 eta 14 arteko mm. ditu.
Australiako emakumezkoen errugbi selekzioa
Australiako emakumezkoen errugbi selekzioa Australiaren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1994an jokatu zuen lehenbiziko partida. 1998tik aurrera, Munduko Errugbi Kopa guztietan parte hartu du. 2010ean lortu zuen posturik hoberena: 3.a.
Silvia Torres Castilleja
Silvia Linda Torres Castilleja edo Silvia Torres (Mexiko Hiria; 1934) astronomian doktorea, titulua lortu zuen lehen emakume mexikarra. 2015ean, Nazioarteko Astronomia Elkarteko presidente izendatu zuten. 2009an, Astronomiaren Urteko koordinatzaile gisa aritu zen Mexikon, eta bi urte geroago, 2011n, L’Oréal Unesco saria lortu zuen Nazio Batuen Erakundearen eskutik. Izarren gaineko aditu ospetsua da mexikar zientzialaria.
Eldey
Ezaugarriak
Bere labarrak hegazti askoren bizilekuak dira, baita munduko zanga-koloniarik handiena- 16.000 kide ingururekin- ere. Hegazti populazio-dentsitatea hain da handia, ezen, espazio faltagatik, ez baita ugaltzen ez den alerik ikusten. 3 hektarea inguru hartzen ditu eta 77 metroko altueraraino igotzen da.
Silvia Torres Castilleja
Biografia
2012an, Silvia Torres hautatu zuten Nazioarteko Astronomia Elkarteko (ingelesez, IAU siglengatik) lehendakari, 2015etik 2018ra bitarteko kargua betetzeko. Aldi hori nazioarteko erakunde horrek XXIX. Batzar Orokorra amaitzean hasten da. Catherine Jeanne Cesarskyk hartu zuen kargua 2006-2009 aldian. Hainbatetan, emakumeek karrera zientifikoan aktiboki sartzeko dituzten zailtasun gehigarriekiko kezka adierazi du. Paris Pishmish astronomiako doktorearen ekarpen aitzindariak ere aintzat hartzen ditu, Turkian jaioa eta Mexikon nazionalizatua, oso paper garrantzitsua jokatu zuen UNAMen astronomia-azterlan modernoak sortu eta sustatzeko.
Kolibia erroluze
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm arteko diametrokoa, lehenik kanpai itxurakoa, gero ganbila, ondoren laua, titi apur batekin, ertza ildaskatua. Azal likatsua eguraldi hezean, arre kolorekoa edo gris-marroixka.
Willi Stoph
1949an Alemaniako Alderdi Sozialista Batuaren Batzorde Zentraleko kide izendatu zuten eta 1953an Politburon sartu zen. Ekialdeko Alemaniako Barne (1952-1955) eta Defentsa ministroa (1956-1960) izan zen. Ministro Kontseiluko buru izan zen 1964tik 1989ra, 1973-1976 aldian izan ezik, aldi horretan estatuburu izan baitzen. 1970ean Willy Brandtekin negoziatu zuen bi Alemanietako buruzagien arteko lehen topaketan.
Palomino
Palominoarekin nahasitako koloreak
Palominoak ez diren askok ere ile-geruza urrezkoa edo beltzarana eta zurda eta buztan argia izan ditzakete.
Izena emateko baldintzak
Estatu Batuetan, palomino oinarrizko koloredun zaldientzako bi erregistro daude: Palomino Horse Association (PHA) eta Palomino Horse Breeders of America (PHBA).
Urbeltz elurzuri
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako interesik gabea.
Paris Pişmiş
Marie Paris Pişmiş de Recillas (jatorriz Mari Sukiasyan (Մարի Սուքիասեան) (Turkia, 1911ko urtarrilaren 30a - 1999ko abuztuaren 1a) astronomo mexikarra izan zen, Turkian jaioa eta armeniar jatorrikoa. Turkiako zientzia fakultate batean lizentziatu zen lehen emakumea izan zen, eta Mexikoko lehen astronomo profesionala.
Caterina Scarpellini
Biografia
1854ko apirilaren 1ean kometa bat aurkitu zuen. 1856an Erroman estazio meteorologiko bat ezarri zuen.
Aritmetika arazoak
Hitzak
Abestiak aritmetikaren bidez galdetzen du Euskal Herriaren egoeraz. Galdera guztiek egitura berekoak dira,
Albert Sarraut
1907an senataria eta Barne idazkariordea zen eta ez zuen Languedoc-eko mahastizainen matxinadaren errepresioan parte hartu nahi izan. 1912tik 1914ra eta 1917tik 1919ra Frantziar Indotxinako gobernadore orokorra izan zen. 1928a Kolonietako ministroa izendatu zuten.
Begoña García Retegi
Begoña García Retegi (Zumarraga, Gipuzkoa, 1955eko azaroaren 2a) gipuzkoar mediku eta politikaria da, PSOE alderdiaren kidea eta goi kargua. UGTko militantea izan da.
Pilar Ruiz-Lapuente
Ibilbidea
1998an, Supernova Cosmology Project-eko kideetako bat izan zen, eta unibertsoaren hedapena azkartzen ari dela jakin zuen. 2004an, nano zuri baten lagun izan zen izarraren bila zebilen lan-taldearen buru izan zen. 1572 SN supernoba ezagunean izan zen, besteak beste, Tycho Brahe astronomo ospetsuak 1572an behatua. 2012an, Jonay González Hernándezekin eta beste kolaboratzaile batzuekin batera, SN 1006 supernoba historikoaren eremua aztertu zuen. Haren lanak supernoba hori bi nano zuriren fusiotik datorrela iradokitzen du.
Giau mendatea
Mendiko larre eremu zabal baten erdian dago, Nuvolau mendiaren (2574 msnm) azpian, eta Marmolada, Tofane, Croda Rossa, Cristallo, Sorapiss, Croda da Lago, Lastoni di Formin eta Cadini di Misurina mendien ikuspegi panoramiko bikaina du.
Monica Rubio (astronomoa)
Biografia
2015. urtean, Nature aldizkarian argitaratutako azterlan baten buru izan zen, izarretako 'amatasun-modu' berri bati buruzkoa, Wolf-Lundmark-Melotte-ren (WLM) teilatu-hegalari izarren "inkubagailu" bat aurkitu ondoren; Lurra planetatik hiru milioi argi-urtera dagoena.
Claudine Rinner
Biografia
Ottmarsheimen (Alsazia, Frantzia) bizi da Rinner.
MOSS behatokia
Newton motako teleskopioak 500 mm-ko ispilu primario bat du, F/3ra irekia. Lehen argia 2011ko urriaren 5ean izan zuen.
Sara Seager
Seager-en ekuazioa
non:
FL = bizitza duten haurren frakzioa
Tmesisternus venatus
Tmesisternus venatus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Thomson ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1864an.
Michael Ancher
Estilo errealistan arrantzaleak, aintzirak eta Skagengo beste jende eta paisaia batzuk margotu zituen.
Julia Riley
Julia M. Riley, ezkongabetan Julia Hill (Erresuma Batua, 1947) britainiar astrofisikaria da.
Sweet Emma Barrett
Biografia
1965ean, Preseration Hall Jazz Band The Cincinnati Kid filmean agertu zen, labur, eta Barrett aurkeztu zuen kantari eta piano-jole gisa, eta haren lehen planoa erantsi zen.
Tmesisternus schaumii
Hedapena
Moluketan, Australian eta Salomon Uharteetan ezagutzen da. 17 eta 24 mm. arteko ditu.
Tmesisternus prasinatus
Tmesisternus prasinatus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Heller ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1914an.
Pastéis de bacalhau
Patata egosiarekin, arrautzarekin eta bakailaoarekin eginiko kausera modukoak dira, frijitu egiten direnak. Arbi hostoekin edo tomatearekin eginiko arroza izaten du hornigai askotan.
Ezkotxo
Sasoia eta lekua
Batez ere udazkenean, belarretan eta sasietan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Pastéis de bacalhau
Errezeta
OHARRA
Tarō Asō
Alderdi Liberal Demokratikoko kide eta katolikoa da. Bere izen kristaua Francisco da.
Collybia tuberosa
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean hazten da, perretxiko batzuen hondar deskonposatuetan, adibidez, Lactarius vellereus edo Russula nigricans delakoetan.
Ezko gorri-txiki
Sinonimoa: Hygrocybe ccocinea
Tmesisternus pauli
Tmesisternus pauli kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Heller ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1897an.
Tmesisternus triangularis
Tmesisternus triangulari kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Breuning ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1953an.
Lipizzan zaldi
Fundazioko zaldiak
Lipizzan arrazen erregistroek eskatzen duten izen-eredu tradizionalak erabiltzen dira, bai garañoentzat, bai behorrentzat ere. Tradizionalki, bi izen ematen zaizkie garañoei; lehena, aitaren lerrotik datorrena, eta, bigarrena, amaren izenetik datorrena. Adibidez, Maestoso Austria izena Maestoso Trompeta garañotik eta Austria izeneko behorretik sortutako zaldia da. Zaldiaren aitaren lerroa Maestoso lerro-fundatzailearen aitaren arrastoraino heltzen da. Behorren izenak, berriz, «Lipizzan ohiko lerro izenen osagarriak» izateko aukeratzen dira, eta ―a― letraz amaitu behar dute.
Lurraren gaineko aireak
Lurraren gaineko aireak lipizzandarrek ospetsu egin zituzten «goi mailako» zaldi-hezierako mugimendu zailak dira. Amaitutako mugimenduak honako hauek dira:
Georg August Schweinfurth
Georg August Schweinfurth (Riga, Errusiar Inperioa, 1836ko abenduaren 29a - Berlin, 1925eko irailaren 19a) Baltikoko alemaniar esploratzaile, etnologo eta botanikaria izan zen.
Tmesisternus geelvinkianus
Tmesisternus geelvinkianus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Gestro ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1876an.
Suge-hozkada
Pertsona batek suge-hozkada bat jasotzeak lesioa eta, batzuetan, pozoitze ofidikoa eragin dezake. Suge-espezieak duen hortzeria motak zehazten du espezie hori pozoitsua den ala ez, eta hori egokitzapen ebolutibo baten emaitza da.
Nahiz eta suge-espezie gehienak pozoitsuak ez izan eta oro har harrapakinak konstrikzioz hiltzen dituzten pozoia erabili beharrean, suge pozoitsuak aurki daitezke kontinente guztietan, Antartikan izan ezik. Sugeek, maiz, haginka egiten diote harrapakinari ehiza-metodo gisa, baina haginka ere egin dezakete harraparien aurkako defentsa gisa.
Sugearen hozkada baten ondoren izu-sentimenduak agertzen dira, eta nerbio-sistema autonomoak sintomen multzo bereizgarri bat sor dezakete, hala nola takikardiak eta goragalea.
José Gaspar Rodríguez de Francia
Paraguaitarrek "Doktore Frantzia" edo "Karai Guasu" ("Jaun Handia" guaranieraz) deitzen zioten, eta indiar batzuek uste zuten naturaz gaindiko botereak zituela astronomiarako zaletasunagatik.
Emiliano Boffelli
Emiliano Boffelli (Rosario, 1995eko urtarrilaren 16a) argentinar errugbilaria da, hegaleko, erdiko eta atzelari postuetan jokatzen duena. 2021etik, United Rugby Championshipen aritzen da Edinburgh Rugby taldearekin. 2017an egin zuen debuta Argentinako errugbi selekzioarekin.
Standardbred
Historia
XVII. mendean, lehenengo trosta-lasterketak egin ziren Ameriketan; normalean zela gainean, zelaietan. Dena den, XVIII. mendearen erdialderako, ibilbide ofizialetan egin ziren trosta lasterketak, zaldiek arnesa zutela. Standardbred arrazaren oinarri izan diren arrazak hauexek izan dira: Narragansett Pacer, Canadian Pacer, Odolgarbia, Norfolk Trotter, Hackney eta Morgan.
Tmesisternus ruficornis
Hedapena
Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 15 eta 25 mm. artean ditu.
Scoville eskala
Eskalak bere sortzailearen izena darama, Wilbur Scoville farmazialari estatubatuarrarena, zeinaren 1912ko metodoa “Scovilleren froga organoleptikoa” bezala ezagutzen den. Scovilleren proba organoleptikoa ebaluazio subjektibo bat da, piper minak jatera ohituta daudenen sentikortasunetik eratorria.
Eskala
Capsicum piperminak mundu osoko sukaldeetan pikantea jartzeko erabiltzen dira. Scoville eskalak adierazten duen pikante maila tartea 500 SHU unitatetik (piper gozoak) 1,5 milioi baino gehiagora doaz (pipermin oso minak). Piper batzuk ez dira ageri, SHU kopuru zabala baitute.
Jadiyetu El Mohtar
Ibilbidea
Sahara Librearen ahotsa izan zen, Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoko Irrati Nazionalaren bidez (1975eko azarotik 1977ko otsailera), Espainiar kolonialismo garaian askatutako eremuetatik emititzen zituen programak gaztelaniaz.
Mary Proctor
Lehen urteak
Proctor Dublinen (Irlanda) jaio zen, Maryren eta Richard Anthony Proctorren alaba. Ama 1879an hil zen eta aita 1881ean berriro ezkondu zen. Familiak Estatu Batuetara emigratu zuen 1882an, eta St. Josephen (Misurin) kokatu zen. Aita, Londresen jaioa eta Saint John's Collegen (Cambridge) graduatua, astronomia-dibulgatzailea, hizlaria eta idazlea zen. Maryk astronomiarekiko grina eta gaiari buruzko ezagutzak jaso zituen aitarengandik. Txikitatik, harro zegoen aitak liburutegia zaintzeko eta bere gutunak antolatzeko ardura eman ziolako, eta, gainera, liburuen proba-orriak zuzentzen zituen.
Gabriel Mascaró Febrer
Palmaresa
1964 1965 1969 1970 1971
Jelena Pitieva
Hezkuntza
1972an San Petersburgoko Unibertsitateko Matematika eta Mekanika Fakultatean graduatu zen, astronomia espezialitatean. 1994an Fisika teorikoan masterra lortu zuen eta fisika teorikoan doktoretza bat 2005ean. Georgij A. Krasinsky irakaslearen ikaslea izan zen.
Sally Oey
Sariak
Astronomiaren Amerikako Batasuneko, Nazioarteko Batasun Astronomikoko, Zientziaren Aurrerapenerako Amerikako Elkarteko eta Dark Sky Nazioarteko Elkarteko kidea da.
Sven Nykvist
120 film baino gehiagotan lan egin zuen, eta Ingmar Bergman zuzendariarekin izandako lankidetzagatik nabarmendu zen. Bi Oscar Sari irabazi zituen Viskningar och rop (1972) eta Fanny och Alexander (1982) filmengatik. Woody Allenen lau filmetan ere lan egin zuen.
Morgan zaldi
Arrazaren garapena
XIX. mendean, Morgana bere utilitarismoarengatik aitortu zen. Trosta-lasterketetarako erabiltzen ziren asko, baita zalgurditik tiratzeko ere arnesean arrazaren abiadura eta erresistentzia zela eta. Zamako zaldi eta, orokorrean, zaldi gainean ibiltzeko ere erabiltzen zen, baita lan arinetan gidatzeko ere. Kaliforniako Gold Rush-eko (1848–1855) meatzariek arraza hori erabili zuten, Armadak, Amerikako Gerra Zibilean eta ondoren, bai gainean ibiltzeko, bai arnesetarako ere egin zuen bezala.
Raisa Gorbatxova
Raisa Maksimovna Gorbatxova (Раиса Максимовна Горбачёва. Titarenko Титаренко jaioa ; Rubtsovsk, 1932ko urtarrilaren 5a - Münster, 1999ko irailaren 20a) errusiar ekintzailea izan zen. Sobietar Batasuneko lehen dama izan zen.
Morgan zaldi
Literaturan eta zineman
Marguerite Henryren Justin Morgan Had a Horse, haurrentzako liburua 1945ean argitaratua, Figure eta Justin Morganen fikziozko istorioa izan zen. 1946an, Newbery Honor Book izan zen. Liburuan oinarritutako pelikula bat egin zuen Walt Disney Studios-ek 1972an. Liburua zein filma hainbat zehaztasun ez-historiko edukitzeagatik eta Justin Morgan zein Figureri buruzko mito batzuk sortzea edo iraunarazteagatik kritikatuak izan dira. Zaldi-historialari batek esan zuen: «Hauek ez dira benetako gertakaritzat hartu behar, entretenimendurako bide gisa baizik».
Tmesisternus oblongus
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean eta Papuan aurkitua izan da. Espezieak 8 eta 18 mm. artean ditu.
Xingtian Tenplua
Historia
Tenplua 1967.an eraiki zen, 2014an, airearen kutsadura murrizteko. Xingtian Taiwanen intsentsua erretzea debekatu zuen lehen tenplua izan zen.
Tmesisternus divisus
Hedapena
Ginea Berriaren mendebaldean aurkitua izan da. Espezieak 15 eta 18 mm. artean ditu.
Lycoperdon lividum
Deskribapena
Subgleba: Zati antzua dena, albeolatua da oin txiki batekin oinarrian eta glebatik bereizia, haien artean benetako diafragma bat egon gabe.
Jangarritasuna
Ale gazteak jan daitezke, baina helduak ez dira jangarriak.
Nahasketa arriskua
Espezie hau nahastezina da exoperidioan harea duelako.
Mahiedine Mekhissi-Benabbad
Mahiedine Mekhissi-Benabbad (1985eko martxoaren 15a) jatorri aljeriarreko distantzia ertaineko lasterkari frantsesa da, eta 3.000 metro oztopoetan lehiatzen da batez ere. Dominak irabazi ditu nazioarteko lehiaketa handietan, hala nola Joko Olinpikoetan, Munduko Txapelketetan, Europako Txapelketetan eta Europako Pista Estaliko Txapelketetan.
2014ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
2014ko Ikusleen saria Lakrikun Antzerki Taldearen "Non gaude?" lanak jaso zuen eta kartelaren egilea Cristóbal Aguiló izan zen, lehiaketa bidez.
Reimund Dietzen
Reimund Dietzen, (Treveris, 1959ko maiatzaren 29a) alemaniako txirrindulari ohia da, profesionala 1982 eta 1989 artean. Denbora honetan 27 garaipen lortu zituen.
Laura Mulvey
Zinearen teoria
Visual Pleasure and Narrative Cinema eztabaidagai handia izan zen zinemaren teorialarien artean, baita disziplina arteko gaia nabaria ere, eta 80ko hamarkadaren erdialdera arte jarraitu zuen. Artikuluaren kritikariek adierazi zutenez, Mulveyren argumentuak esan nahi du ezinezkoa dela emakumeek Hollywoodeko zinema klasikoaz gozatzea, eta haren argudioak ez zuela kontuan hartzen genero-lerro arau-emaileen arabera antolatu gabeko ikuslea. Mulveyk King Vidorren Duel in the sun (1946) lanean inspiratutako gai horiek eta beste kritika batzuk jorratzen ditu 1981eko ondorengo artikuluan: Afterthoughts on 'Visual Pleasure and Narrative Cinema (euskaraz,  'Begizko plazera eta zinema narratiboa' lanaren ondoko hausnarketak). Bertan, "trabestismo" metaforikoa argudiatzen du, emakume-ikusle batek emakumearen ikuspuntua eta gizonezkoarena txandaka ditzakeela azalduz. Ideia horiek ikusle homosexualak, lesbianak eta bisexualak ere jokoan egon zitezkeenaren teorietara eraman zituzten. Fanen kulturen izaera konplexuari eta izarrekin duten elkarreraginari buruzko komunikabideetako audientzien azken azterketako aurkikuntzen aurretik idatzi zen artikulua. Richard Dyer zinema-teorikoak garatutako queer teoriak Mulveyn oinarritu du bere lana, gizon eta emakume gay askok zenbait izar femeninotan finkatzen dituzten proiekzio konplexuak aztertzeko (adibidez, Doris Day, Liza Minnelli, Greta Garbo, Marlene Dietrich, Judy Garland).
Falozentrismoa eta patriarkatua
Mulveyk falozentrismoaren ideia freudiarra txertatzen du Visual Pleasure and Narrative Cinema lanean. Freuden pentsamenduak erabiliz, Mulveyk azpimarratzen du irudiak, pertsonaiak, tramak eta istorioak eta filmetako elkarrizketak patriarkatuaren idealetan oinarritzen direla oharkabean, bai testuinguru sexualen barruan, bai kanpoan. Jacques Lacan bezalako pentsalarien lanak eta Josef von Sternberg eta Alfred Hitchcock zuzendarien lanei buruzko hausnarketak ere biltzen ditu.
Zinema feminista
Zinema-konbentzioak errealitate-ilusioari eusten dio, filmazio-prozesuaren mekanismoak, kameraren begirada eta audientzia ukatzea ezkutatuz. Horren aurrean, zinema feministak zera planteatzen du: emakumea objektu pasiboaren posiziotik askatzea tradizioz hartzen duen begiradatik, eta kameraren eta audientziaren garrantzia onartzea, pertsonaiek film-testuaren barruan duten begiradaz gain, Isolina Ballesterosek Espainian Pilar Miróren eta Josefina Molinaren lana seinalatuz.
Jesús España
Espainia ordezkatu zuen lehen aldiz 2001eko Munduko Herrialdeetako Kros Txapelketetan, eta han 11. izan zen lasterketa laburrean. Hurrengo urtean irabazi zuen lehen domina 2002ko Europako Pista Estaliko Atletismo Txapelketan, 3.000 metroetan brontzezko domina lortuta. Aire librean, hamaikagarren iritsi zen 5.000 metrotan 2002ko Europako Atletismo Txapelketan. IAAFren 2003ko Munduko Pista EstalikoTxapelketan beste domina batera hurbildu zen, Luke Kipkosgei brontzezko dominadunaren atzetik segundo bat baina gutxiagora amaituz. 2005ean, 3.000 m-ko urrezko domina irabazi zuen 2005eko Europako Kopan, eta 2005eko Munduko Atletismo Txapelketan lehiatzen jarraitu zuen. Txapeletan deskalifikatu zuten.
Staša Zajović
Ibilbidea
Belgraden, Jugoslavia ohiaren gerran, aktibistetako bat izan zen «Beltzez Jantzitako Emakumeak»en zaintza isilak gidatu zituena. 1991tik 1997ra bitartean izan ziren, aldizka, gerraren aurkako protesta gisa; erregimen serbiarraren politika; nazionalismoa; militarismoa eta gorroto-, diskriminazio- eta indarkeria-mota guztiak. Jugoslaviako errepublika ohi guztien desertoreei laguntza ematen zieten, errefuxiatuak hartzeko ekintzak antolatzen zituzten eta liburuak eta aldizkariak argitaratzen zituzten.
Stasa maiz joan zen Europara, egoera salatzeko eta nazioarteko emakume-sareekiko elkartasuna koordinatzeko, bereziki Italiara, han sortu baitzen Europako Emakume Beltzen lehen taldea (Donne di Nero 1991), Golkoko Gerra zela eta, eta Espainiara. Ondoren, Serbian indar extremistek izandako gorakada eta inboluzio demokratikoaren arriskua salatzen jarraitu zuen. Baita fudamentalismo erlijiosoaren presioa salatzen ere. Eliza eta Komunitate Erlijiosoei buruzko Legearen proposamenari erantzunez parte hartu zuen Stasak 2006an, eta aparteko eskubideak eman zizkion eliza ortodoxo serbiarrari. Beltzez jantzitako emakumeek hainbat erakunderekin batera Estatu Laiko baten aldeko Koalizioa sortu zuen, eta zenbait bilera publiko antolatu ziren legeari buruz eztabaidatzeko, hainbat zuzenketa idatzi zituzten eta, ondoren, Serbiako Parlamentuan kabildatu zituen, onar zitezen. Gaztelaniaz, italieraz eta ingelesez hitz egiten du.
Hainbat saiakera eta artikulu idatzi ditu tokiko, eskualdeko eta nazioarteko hedabideetan, eta aldizkari eta argitalpen ugari argitaratu ditu emakumeari eta politikari, ugalketa-eskubideei, gerrari, nazionalismoari eta militarismoari, emakumeek gerrari aurre egiteari eta antimilitarismoari buruz.
1968ko Urkiolako Igoera
1968ko Urkiolako Igoera bizkaitar lasterketa honen VIII. edizioa izan zen. 9,5 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.
Sultana N. Nahar
Sultana Nurun Nahar (Dacca, Pakistan, 1955eko urtarrilaren 10a) banglades-estatubatuar fisikaria, astronomoa da. Ikertzaile zientifikoa da Ohioko Estatuko Unibertsitateko Astronomia Sailean.
Yaël Nazé
Yaël Nazé (Baidour, Belgika, 1976ko azaroaren 21a) belgikar astrofisikaria eta ikertzailea da eta Liejako Unibertsitatean lan egiten du. Izar masiboetan eta ingurunearekiko elkarreraginetan espezializatua da.
1992ko Urkiolako Igoera
1992ko Urkiolako Igoera bizkaitar lasterketa honen XVIII. edizioa izan zen. 166 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.
1994ko Urkiolako Igoera
1994ko Urkiolako Igoera bizkaitar lasterketa honen XX. edizioa izan zen. 160 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.
Euskal Unibertsitatea (abestia)
Hitzak
Xabier Amurizaren koplak dira abestiaren hitzak. Hona hemen abestiaren lehen eta azken koplak:
Euskal Unibertsitatea sortzeko eskaera
1970an unibertsitatean euskara ez zen bat ere erabiltzen, gainera Euskal Herrian ez zegoen apenas unibertsitaterik. Orduan utopia moduan ikusten zen euskara etorkizunean arlo guztietara naturaltasunez zabaldu ahal izango zela. 1972an Baiona Karlos Santamariak Euskal Unibertsitatea sortzeko premiaz emaniko hitzaldiaren bidetik, Udako Euskal Unibertsitatea antolatu zuten 1973ko udan, Euskaltzaindiaren babespean. Geroago, urteak pasa ahala, hainbat urrats kualitatibo egin dituzte etengabe euskarazko unibertsitatea eraikitzeko bidean.
Quarter zaldi
Arrazaren ezaugarriak
Quarter zaldiak buru txiki, motza eta findua du, soslai zuzena eta gorputz sendo eta gihar onarekin, bular zabala eta atzealde indartsu eta biribilduak dituena. Normalean, 142 eta 163 cm bitarteko altuera dute, nahiz eta kabestru eta ingeles ehiztari motako zaldi batzuk 173 cm izateraino hazi daitezkeen. .
Iturriak
* American Quarter Horse Association (1961). Official Stud Book and Registry Combined Books 1-2-3-4-5. Amarillo, TX: American Quarter Horse Association
Raphael Holzdeppe
Biografia
Bere marka pertsonala 5,94 metrokoa da, eta 2015eko uztailaren 26an lortu zuen Nuremberg-en. Aurreko marka pertsonala 5,80 metrokoa izan zen, 2008ko ekainean, eta munduko errekor juniorra ezarri zuen. Pista Estaliko juniorren munduko errekorra du (5,68 metro), eta 2008ko martxoan Halle n lortu zuen. Balentria horren ondorioz, 2008ko European Athletics Rising Star saria irabazi zuen. Bien bitartean, Abiturra amaitu zuen Helmholtzen lirioan, Zweibrückenen.
Tmesisternus gressitti
Hedapena
Indonesian aurkitua izan da. Espezieak 9 eta 13,5 mm. artean ditu.
Tmesisternus froggatti
Hedapena
Ginea Berriko Papuan aurkitua izan da. Espezieak 16 eta 18 mm. artean ditu.
Tmesisternus luteostriatus
Tmesisternus luteostriatus kakalardo espeziea da, Tmesisternus generokoa, Cerambycidae familiakoa. Heller ikerlariak aipatu zuen zientifikoki lehenengo aldiz, 1912an.
Brahman behi
Historia
1924an, Arraza-elkarte bat sortu zuten ―American Brahman Breeders Association―, baita arrazaren genealogia-erregistro bat ere. Brahman izena, JW Sartwelle elkarteko idazkariak aukeratu zuen. 1939an itxi zen genealogia-erregistroa, eta, hortik aurrera, erregistratutako gurasoen ondorengoak soilik erregistratu ziren. 1946an, inportatutako hemezortzi zezen brasildar erregistratzea baimendu zen, batez ere, Indu-Brasil eta Gir arrazakoak, baita geroago inportatutako saldoen gehitze batzuk ere. Elkarteak 1991 urtera arteko Amerikako behi arraza guztiak erregistratu zituen erregistro berean, Gir, Guzerat, Indu-Brasil, Nelore eta Tabapua-ren liburu genealogikoak American Red eta Grey Brahamen arrazak liburutik bereizi ziren arte.
Prionailurus javanensis
Sundako katu lehoinabarra (Prionailurus javanensis) Sonda uharteetako (Java, Bali, Borneo eta Sumatra) eta Filipinetako katu basati espezie autoktonoa da. Prionailurus generoaren parte da, eta Asia hegoalde eta hego-ekialdeko katu lehoinabarrarekiko (Prionailurus bengalensis) espezie desberdindua.
Lepa Mladjenovic
Biografia
Belgraden jaio zen 1954an. Haurtzaroko udako oporrak Sarajevon eta Itsaso Adriatikoan igaro zituen. 2017az geroztik, Belgraden bizi da.
Ardagai beltz
Deskribapena
Kapela: 10 eta 15 cm artekoa, zaldi apatxaren itxurarekin eta hankarik gabe, Phellinus guztiak bezala. Hainbat ildo zentrokidez zehaztutako zirrikitu asko ditu, azala beltzaxka eta distiratsua du, eta ertza okrea edo zurixka.
Emakumeak espazioan
Lasterketa espaziala
Bestalde, Nikolai Kamanin Sobietar Batasuneko kosmonauten prestakuntzako zuzendariak emakume kosmonauten alde egin zuen, 1961ean atzerriko prentsak espazioko emakumeei buruz behin eta berriz egindako galderek inspiratu ondoren. Kamaninek Sergey Korolev programa espazialeko liderraren babesa lortu eta sei hilabete geroago emakume kosmonauten aldeko onespena lortu zuen. Estatu Batuetara 1962an egindako bisita batean, Kamanin-ek Jerrie Cobb ezagutu zuen, orduko "Merkurio 13" ezetsitik. Une batean, Kamaninek hauxe adierazi zuen bere egunkarian: "'Ezin dugu onartu espazioko lehen emakumea estatubatuarra izatea. Hau emakume sobietarren sentimendu abertzaleen kontrako iraina litzateke."Emakume sobietar bat lehen espaziora bidaltzeko probabilitatea handitzeko, emakume kosmonautek gizonak baino lehenago hasi zuten prestakuntza.
Estatu Batuetako lehen emakumeak
2007an, Peggy Whitson Nazioarteko Espazio Estazioaren lehen emakume zuzendaria izan zen. 2009ko urrian, NASAko astronauten bulegoko lehen emakume burua izan zen Whitson, baina postu horretatik kendu eta zerbitzu aktibora itzuli zen 2012ko uztailean. 2013ko NASAko 21 Taldea izan zen emakume eta gizon kopuru bera zuen lehenengo taldea, ondoren 22. taldeak, berriz ere emakume gutxiago izan zituen. 2019ko urriaren 18an, emakumezkoen lehen ibilaldia Jessica Meir eta Christina Koch-ek gidatu zuten.
Hala ere, espaziora joan diren pertsona guztien %10 baino ez dira emakumeak.
Lehenengo emakume errusiarrak
1978an, Tereshkova eta Tatyana Kuznetsovak emakumeentzako kosmonauta-programa berri bat bultzatu zuten. Sobietar Batasunak lehen kosmonauta-taldea aukeratu zuen, 1980ko uztailean, lau gizon eta bederatzi emakume. Emakumeak hauek izan ziren: Svetlana Savitskaya, Galina Amelkina, Yelena Dobrokvashina, Larisa Pozharskaya, Tamara Zakharova, Yekaterina Ivanova, Natalya Kuleshova, Irina Pronina eta Irina Latysheva.
Kanada
Kanadako bigarren astronauta Julie Payette izan zen, Montrealekoa. Payette STB 96ko tripulazioko kide izan zen, Space Shuttle Discoveryan, 1999ko maiatzaren 27tik ekainaren 6ra. Misioan, tripulazioak transbordadorea eskuz eraman zuen lehen aldiz Nazioarteko Espazio Estaziora, eta lau tona logistika eta hornidura eman zizkion estazioari. 2009an, Payette misioko espezialista izan zen. Haren ardura nagusia zen Canadarm izeneko beso robotikoa operatzea espazio-estaziotik.
Japonia
Naoko Yamazaki espaziora hegan egiten zuen bigarren emakume japoniarra bihurtu zen 2010eko apirilaren 5ean. Yamazaki Discovery transbordadorean sartu zen espaziora, ST-131 misioaren barruan. 2010eko apirilaren 20an itzuli zen Lurrera. Yamazakik laurogeita hamarreko hamarkadan lan egin zuen ISS hardwarea garatzeko proiektuetan. Bera ingeniari aeroespaziala da eta arlo horretan ere maisutza du. 2010eko transbordadore espazialeko hegaldian misioaren espezialista izan zen, eta 362 ordu eman zituen espazioan. Yamazakik robotikan lan egin zuen, eta, 2003an, espazioko hegaldien erakunde japoniarra berrantolatu zuen, NASDA (Espazio Garapenerako Agentzia Nazionala) ISAS (Espazio eta Astronautika Zientziaren Institutua) eta NAL (Japoniako Laborategi Aeroespazial Nazionala) erakundearekin bat egin zuenean. Erakunde berriari JAXA (Japoniako Esplorazio Aeroespazialeko Agentzia) deitu zioten.
Espazioaren ondorio fisikoak emakumearengan
Emakume astronautek gizonezkoen ondorio fisiko parekoak dituzte. Horien artean sartzen dira grabitaterik ezaren ondoriozko aldaketa fisiologikoak, hala nola hezur-masa eta muskulu-masa galtzea, izpi kosmikoek eragindako osasunerako mehatxuak, hutsaren eta tenperaturaren ondoriozko arriskuak eta estres psikologikoa.
Umetokiko eta bularreko erradiazioa eta minbizia
Hala ere, endometrioko, obulutegiko eta bularreko minbizirako gaur egun erabiltzen diren arrisku-ereduen ondorioz, NASAko emakumeek gizonek baino denbora erdia baino ezin dute igaro, eta horrek mugatu egiten ditu beren karrera-aukerak, gizonekin alderatuta.
Haurdunaldia
Epe luzeko espazioko misioei dagokienez, haurdunaldiari eta mikrograbitateko jaiotza-kontrolari buruzko ezagutzarik ez dagoela ikusi da.
Ardagai ezpaingorri
Deskribapena
Karpoforoa: 40 cm arteko luzera eta 20 cm arteko zabalera; dimidiatua edo ungulatua, eremu zentrokide arinekin, azal bereizgarri batekin: hasieran hori-laranja kolorekoa, gero beltzaxka, ertza izan ezik, kamutsa eta hori-gorrixka da; ur tantak exudatu ditzake.
Ardagai ezkatatsu-txiki
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostogalkorren adar hiletan, batez ere haritzetan eta pagoetan.
Karl Buresch
Karl Buresch (Groß-Enzersdorf, 1878ko urriaren 12a - Viena, 1936ko irailaren 16a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1931 eta 1932 bitartean.
Ardagai sendo
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Manuela Martelli
Nazioartekotzea
2013an, Il futuro filmaren protagonista izan zen, Alicia Scherson zuzendari eta gidoilari txiletarrak zuzendua. Roberto Bolaño idazle ospetsuaren Una novelita lumpen eleberrian oinarrituta dago filma. Urte bereko Sundance Zinemaldirako hautatu zuten, eta Rotterdameko Nazioarteko Zinemaldian film onenaren kategorian irabazi zuen. Martellik Biancaren papera interpretatu zuen.
Bacchisa papuana
Bacchisa papuana Cerambycidae kakalardo familiako intsektua da, Bacchisa generokoa. Breuning ikerlariak 1956an identifikatu zuen.
Mercedes Richards
Lan ibilbidea
Azken urteotako erabakirik garrantzitsuenetariko batean parte hartu zuen, UAIko kide zen bitartean: 2006an, erakunde hori Pragan bildu zen eta Plutonek planeta izateari uztea erabaki zuen.
Erakunde astronomiko askoren zuzendaritzan lan egin zuen. Kargu hauek izan zituen, besteak beste: Caribbean Institute of Astronomy erakundeko aholkulari-batzordeko kidea 2002az geroztik, Estatu Batuetako Astronomia Elkarteko kontseilaria 2009tik 2010era bitartean, edo UAIko 42 Batzordeko lehendakaria 2012tik 2015era bitartean. Era berean, Eberly College of Science's Climate and Diversity Committee erakundeko kide ere izan zen, giro tolerantea eta atsegina sortzeko unibertsitateko kide guztientzat (langileak, irakasleak, graduatu ondoko ikertzaileak eta ikasleak).
2010eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
Urte honetan Azpeitiko Enparan Dorretxea Antzerkizale Elkartearen  (EHAZE) ren egoitza bilakatzen da eta topaketen harira jakinarazten da, Azpeitiko udalak erakunde honekin egindako akordio baten ostean.
Astaputz bigun
Jangarritasuna
Gaztetan jangarria.
Kolibia sustraitsu
Deskribapena
Etimologia: Collybia hitza antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Platyphilla epitetoa ere grekotik dator, "platys" hitzetik (zabala esan nahi du) eta "phyllon" hitzetik (orri esan nahi du). Orrien zabaleragatik.
Astaputz tintatzaile
Deskribapena
Gleba: Peridio irregular ugariz osatua. Karpoforoa mozten badugu agerian uzten du gainjarritako hiru geruzatan dagoen peridioen mosaiko hori: behekoak heldu gabeko peridio txikiak ditu, hori-sufre kolorekoak, erdikoa lodiagoa kolore marroi-beltzaxkakoa eta goikoa lehorra eta hautsez betea, arre kolorekoa. Usain fungiko bizia du, baina atsegina, zapore ahula.
Astaputz elur zuri
Jangarritasuna
Jangarri ona da.
Banaketa eremua
Europa eta Ipar Amerika.
Urdintxu
Deskribapena
Kapela: 7 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, Mamitsua, hemisferikoa, gero ganbiletik zabaldu samarrekora. Ertz inkurbatua, zurixka eta ondoren morea. Azala bereizgarria, zetaduna eta likatsua denbora hezean; kolore urdin-biolazeokoa, eta koloregabetu egiten da tonu okreetan, batez ere erdian.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako interesik gabea.
Sanagustin Kulturgunea
Antzerkia
Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak batez ere Soreasu Antzokia n izaten dira, baina Sanagustin Kulturgunean, gaztetxean, eta udaletxeko ganbaran erek egiten dira antzezlan batzuk.
Argizarizko katilu
Nahasketa arriskua
Peziza vesiculosa delakoaren antzekoa da, besikuletan bereizten da; Peziza cerea txikiagoa da eta bere esporak handiagoak dira. Kolore bereko Pezizak bereizteko, azterketa mikroskopikoa egin behar da.
Sultana Khaya
Euskal Herrian
2022ko irailean Mendebaldeko Sahararen egungo egoera azaldu zuen Euskal Herriko hainbat txokotan, zenbait hitzaldiren bidez:
Durangon Jadiyetu El Mohtar.-ekin batera Sultanak azaldu zuen urte asko daramatzala bere bizitza eta osotasuna arriskuan jartzen bere lurraren independentziagatik, eta irten berri zela urte bat eta zazpi hilabetez jasandako etxe barruko atxiloketatik. Bertan, urik gabe, argirik gabe eta lo egiterik gabe egon zela, Marokoko poliziaren jazarpenaren eta erasopean (sexu-erasoak barne).
Azpibeltz almendrausain
Deskribapena
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik. Augustus epitetoa berriz latinetik dator, handi esan nahi duen "Augustus" hitzetik.
Cacia bispinosa
Cacia bispinosa cacia kakalardo generoa da, Cerambycidae familiakoa. Per Olof Christopher Aurivillius ikerlariak 1911n deskribatu zuen. Borneon aurkitzen da.
Hurrizti-esneki berde
Deskribapena
Etimologia: Lactarius terminoa "lac, lactis", esnetik dator; esneari dagokio, latex-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Pyrogalus epitetoa grekotik dator, sua esan nahi duen "pyr" hitzetik eta latex esan nahi duen "gala" hitzetik. Bere latexak ahoa erre egiten duelako.
Urrezko egur-ziza
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Cacia albocancellata
Cacia albocancellata cacia kakalardo generoa da, Cerambycidae familiakoa. Per Stephan von Breuning ikerlariak 1974an deskribatu zuen. Filipinetann aurkitzen da.
Suzanne Madden
Maddenek galaxia nanoak eta izarren arteko ingurunea aztertu ditu beste galaxia batzuetan. Herschel Espazio Behatokian denbora bermatua du.
Jon Odriozola (argipena)
Jon Odriozola pertsona desberdinen izena da:
Ezkotxo gorri
Deskribapena
Orriak: Itsatsiak edo pixka bat dekurrenteak, gaztetan zurixkak eta gero hori-laranja kolorekoak