cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paul Rudd
Zinema eta telebista
2012an Ruddek Bobby Newport pertsonaia jokatu zuen lau ataletan NBCren Parks and Recreation telesailean. Udaleko kontseilurako hautagaiaren papera egiten du, Leslie Knope protagonistaren aurka, azken hori Amy Poehler-ek jokatua. Paper horrengatik Critic’s Choice Awards sari bat irabazi zuen, Best Guest Performer in Comedy Series (Komedia telesail bateko Antzezle Gonbidatu Onena), hain zuzen ere. 2014an, Hyundai-ren telebistako iragarkietako esataria izaten hasi zen. John Hodgman-en The Areas of My Expertise (2005) eta More Information Than You Require (2008) audioliburuetako ahotsa ere izan zen.
Ruddek Wet Hot American Summer filmeko Andy pertsonaia berriro ere jokatu zuen Netflixeko Wet Hot American Summer: First Day of Camp prekuelan, lehenengo filmeko beste aktore batzuekin batera: Bradley Cooper, Amy Poehler eta Elizabeth Banks. Denek jokatu zituzten 2001ean izan zituzten rolak. 2016an The Fundamentals of Caring komedia-draman agertu zen Selena Gomez-ekin batera, eta The Little Prince eta Sausage Party pelikuletan bikoiztaile lanetan aritu zen. Nerdland (2016) animaziozko komedian ere John izeneko pertsonaia bikoiztu zuen, hamaika arazo zituen aktore bat. Patton Oswalt-ekin batera The Catcher Was a Spy (2018) filmean ere parte hartu zuen Ruddek. Moe Berg protagonista gorpuztu zuen, II. Mundu Gerran OSSra batu zen Boston Red Sox beisbol taldeko jokalari bat. 2018ko abuztuan Living withYourself Netflixen komedia telesailerako hautatu zuten Rudd, Aisling Bea- rekin batera. Produktore eragile ere izan zen, eta 2019ko urriaren 18an estreinatu zen.
Vanuatu
Etimologia
Herrialdearen gaur egungo izena vanua (lurra edo etxea) —Austronesiako zenbait hizkuntzatan erabiltzen den terminoa —, eta zu (gelditu) hitzetatik dator. Oro har, Vanuatu izenak herrialde berriaren independentzia-estatusari egiten dio erreferentzia.
Historia
Vanuatu uharte askotan, duela milaka urtetik bizi da gizakia, 2000 urte inguruan Lapita kulturako austronesiarrek kolonizatu ondoren. 1606an, Pedro Fernandes de Queirós esploratzaile portugaldarra uharteetara iritsi zen lehen europarra izan zen; Terra Australisera iritsi zelakoan, artxipelagoa Terra Austrialia del Espíritu Santo izenarekin bataiatu, eta kolonia bat sortu zuen: Jerusalem Berria, Espiritu Santo uhartean. Europako beste potentzia batzuk XVIII. mendearen amaieran hasi ziren finkatzen uharteetan: lehenik Bougainvilleko Kondearen esplorazioekin, 1768an, uhartea Ziklada Handiak izenarekin berbataiatu zuen eta, ondoren, James Cook esploratzaile britainiarrarekin, zeinek (Yasur sumendiaren argi distiratsuak erakarrita) uharteak bisitatu zituen 1774ko abuztuan egindako bigarren bidaian Hebrida Berriak deituz. Han, Port Resolution sortu zuen, Tanna uhartearen ekialdeko muturrean dagoen herrixka.
1887an, Hebrida Berriak frantziarren eta britainiarren arteko itsas-batzorde bat hasi zen administratzen. 1906an, Frantziaren eta Britainia Handiaren jabekidetza ezarri zen.
Bigarren Mundu Gerran, Estatu Batuek Efate eta Espiritu Santo uharteak base militar gisa erabili zituzten, eta horrek dirua ekarri zion herrialdeari, eta, batez ere, pentsatzeko modu berriak, eta Vanuaturi bere independentziarako bidea ireki zion. 1957an, Aholku Batzordea sortu zen. 1960ko hamarkadan, aborigen vanuatuarrek autogobernua eta ondorengo independentzia eskatu zituzten; 1974an, abertzaleek Aholku Batzordea indargabetzen zuen Legebiltzarraren hautaketa irabazi zuten, eta, 1978an, ministro buru batek zuzendutako kabinete bat sortu zen.
2002tik aurrera hainbat gobernu izan zen, baina ustelkeria salaketagatik dimisioa eman behar izan zuten; ustelkeria eskandaluek eragina izan zuten orobat ekonomian. 2005ean, Manaro sumendiaren erupzioagatik milaka lagun ebakuatu behar izan zituzten Aoba uhartetik. 2007ko martxoan, liskar gogorrak izan ziren hiriburuko aldirietan, lur okupatzaileen eta lur jabeen artean: hiru lagun hil ziren, eta ehunka atxilotu eta zauritu izan zen. Pam zikloiak kalte larriak eragin zituen 2015eko martxoan, eta gutxienez 44 pertsona hil ziren. 2016ko hauteskundeetan Charlot Salwai hautatu zuten lehen ministro.
Kaltenhouse
Biztanleria
2007an Kaltenhouse udalerrian erroldatutako biztanleak 2.143 ziren. Familiak 740 ziren, horien artean 122 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 228 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 315 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 75 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.402 ziren, horien artean 1.009 aktiboak ziren eta 393 inaktiboak ziren. 1.009 pertsona aktiboetatik 893 lanean zeuden (482 gizon eta 411 emakume) eta 116 langabezian zeuden (75 gizon eta 41 emakume). 393 pertsona inaktiboetatik 112 erretiraturik zeuden, 102 ikasten zeuden eta 179 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Dolores Gonzalez Katarain
Bizitza
Dolores Gonzalez Katarain —ezagunagoa Yoyes goitizenaz— Ordizian jaio zen, Gipuzkoan, 1954ko maiatzaren 14an. Gurasoak Luis González eta Angelita Katarain izan zituen, eta 9 seme-alabetatik bigarrena izan zen. Aitaren aldeko aitona Leongoa zen eta janari-denda jarri zuen herrian, familiaren bizibide bilakatuko zena. Gonzaleztarrak herriaren kanpoaldean zegoen eta amaren familiatik zetorkien etxe batean bizi ziren.
Sedliacka Dubová
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1397. urtekoa da.
Lurrunketa-tanga
Lurrunketa-tanga ebaporimetro mota bat da, nahiko zabala eta nahiko sakona den edukiontzi edo ur-tanga bat duena, non lurrunketaren eraginez ur mailaren aldaketa neurtzen den. Tangek 1 eta 5 metro arteko diametroa dute eta 10 eta 70 cm arteko sakonera. Lurraren gainean edo barnean (lurpeko tangak) edo uretan (tanga flotatzaileak) jartzen dira. Edonola ere, uraren maila hurreko distantzian mantentzen da tangaren ertzetik. Uraren maila aldakuntzek, tarte finkoetan neurtuta, lurruntze intentsitatea islatzen dute.
Koldo Mitxelena Institutua
Nortasun ezaugarriak
KOLDO MITXELENA BHIk ezaugarri hauek ditu: euskal gizartearen beharrak aintzat hartzen ditu, inguru sozial eta kulturalean sustraiturik dago, parte hartzailea da, desberdintasunak orekatzen ditu, aniztasuna zaintzen du, hezkidetzaz arduratzen da, plurala da, euskalduna da, laikoa da eta demokratikoa da.
ExCeL London
Ezaugarriak
Royal Victoria Dock kaildean 400.000 m²-ko azalera hartzen du eremuak eta bertan bi eraikin daude, bakoitzak 32.500 m²-ko azalera duelarik.
Millena
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 654 biztanle zituen.
Heiner Müller
Heiner Müller (Eppendorf, Saxonia, - Berlin, 1995eko abenduaren 30a) alemaniar antzerkigilea. Bigarren Mundu Gerraren azken egunetan zerbitzu militarra egitera derrigortu zuten eta amerikar soldaduek preso hartu zuten; 1949an itzuli zen Alemaniako Errepublika Demokratikora. 1950eko hamarraldian, liburu-denda batean eta kazetari gisa aritu zen lanean; aldi berean, antzerki-lanak idazten zituen. Estreinatu zen lehenengo lana Mundua izutu zuten hamar egun (1957) izan zen, arrakasta handia izan zuena. Ondoren Nekazariak (1961) idatzi zuen, baina debekatu egin zuten errealistegia zelako. Eraikuntza lana (1965), berriz, Erich Honecker politikariak salatu egin zuen, lan horretan langileei dirua ematen zien funtzionario bat ageri baitzen, lana lehenago amai zezaten. Hala, Müllerrek erabaki zuen ez zuela arazo gehiago nahi eta antzinako greziar tragedien egokitzapenak egiten hasi zen. Baina 1979an Alemaniari buruzko lanetara itzuli zen, Prusiako Grundling Federicoren bizitza, Lessingen ametsa eta oihua lanarekin. Alemania Demokratikoa desagertu zenean, Müllerrek Hamlet/Hamlet makina (1990) aurkeztu zuen Berlingo Alemaniar Antzokian. Berliner Ensemble antzerki konpainiako zuzendari izan zen.
Esne-hauts
Esne-hautsa edota esne deshidratatua esne pasteurizatua deshidratatuz lortzen den produktua da. Prozesu hau atomizazio dorre berezien bidez burutzen da, hauetan esneak duen ura lurrundu egiten da, oraindik esnearen ezaugarri naturalak mantentzen dituen hauts zuri-horixka bat lortuz.
Flensburg
Historia
Hiria protestantea zen eta hizkuntza aldetik ere Danimarkakoa baino Alemaniako hiri baten antza hartuz joan zen. Azken lau mendeetan Danimarkako bigarren kai handiena izan zena 1864ean Prusiak eskuratu zuen Bigarren Schleswigeko Gerran eta 1889an hiri askea bihurtu zen. Nazioen Ligak 1920an erabaki zuen Alemania eta Danimarka arteko muga Schlewigeko Dukerriko biztanleek erabaki behar zutela erreferendum bidez. Flensburgetik gora zeuden herriek Danimarka izatea erabaki zuten eta hegoaldera zeudenek aldiz Alemania. Flensburg bera Alemanian gelditu zen.
Parafenilendiamina
Errodentizida gisa ere erabiltzen dute. Irensteak goiko arnasbidea buxatzea eta akats multiorganikoa eragiten ditu.
Ekoizpena
ClC6H4NO2 + 2 NH3 → H2NC6H4NO2 + NH4Cl
Monforte del Cid
Monforte del Cid Espainiako udalerria da, Vinalopó Mitjà eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
Agama
Agama Agamidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Afrikan zehar barreiatuta bizi dira.
Veličná
Veličná Eslovakiako udalerri bat da, Dolný Kubíngo barrutian kokatuta. 29,30 km²ko azalera du eta 1240 biztanle 2017ko datuen arabera.
Francisco Ribalta
Francisco Ribalta (Solsona, Lleida, 1565eko ekainaren 2a - Valentzia, 1628ko urtarrilaren 12a) kataluniar pintorea izan zen. Caravaggio pintore italiarraren molde errealisten lehen jarraitzaileetako bat izan zen; argi-ilunak lantzeko zuen teknikak eta haren koadroetako ilunpe efektuak eragin handia izan zuten Espainiako XVII. mendeko pintoreengan. Bartzelonan bizi izan zen gaztetan eta Madrila aldatu zen gero. El Escorialgo pintore manieristekin lan egin zuen hasieran, Navarrete Mutua pintorearekin bereziki. Molde horretakoa da bere lehen lan ezaguna, Kristo gurutzean iltzatua (1582). 1598an Valentziara joan eta lantegi bat sortu zuen han Juan de Ribera artzapezpikuak lagunduta. Hurrengo urteetako lanetan ez zuen aparteko obrarik eskaini (1603-1610, Algemesíko elizako erretaulako berrogeita bi erretratuak), baina 1612az geroztik guztiz obra ederrak egin zituen: Kristo San Bernardoren besoetan, Porta Caeliko erretaula, eta San Frantzisko Asiskoaren ikuskaria. Joera errealista, forma indartsuak eta konposizio guztiz soila izan zituen, argi-ilun indartsuekin batera, ezaugarri nagusiak Ribaltaren pinturak. Adituek, Diego Velázquez, Francisco de Zurbarán eta José de Ribera pintoreen aitzindaritzat jo izan dute Ribalta.
Goualade
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gizarte filosofia
Autoritatea kontratu sozialaren alderdi bat ere bada filosofia sozialean. Gizarteko maila handiek elkarrekiko eta gizarte osoarekiko betebeharrak dituzten bezala, boterean daudenak ere mugatuta daude eskubide eta erantzukizunengatik. Horrek autoritatea duen pertsona batek egin dezakeena eta egin ezin duena definitzen laguntzen du, baita besteekiko dituen betebeharrak eta trukean jasotzen dituen pribilegioak ere.
Saint-Pierre-de-Trivisy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
Ossubtus xinguense
Ossubtus xinguense Ossubtus generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
TechnipFMC
TechnipFMC petrolio eta gas arloko multinazional frantziarra da, energia-industriarako zerbietzuetan espezializatua. Taldea FMC Technologies estatubatuarra eta Technip frantziarra 2017an elkartu ondoren sortu zen. Bulego nagusiak Londresen, Houstonen eta Parisen ditu.
Oteitzako geralekua
Egoera
Geralekua Iruña—Donostia burdinbidearen 12,0 kilometro-puntuan zegoen, 472 metroko altueran, Berriogoiti eta Saratsa geltokien artean. Tartea bide bakarra da eta ez zegoen elektrifikatuta.
Cleber Alexandre Gomes
Cleber Alexandre Gomes (1976ko maiatzaren 7a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Giacomo Leopardi
Lehenengo ikasketak eta klasikoen eragina
Leopardi familia noble batean sortu zen, eta aitaren eta apaizen eskutik jaso zuen lehen heziketa. Heziketa kontserbadorea izan zuen, eta giro konformista eta erreakzionarioan hezi zuten, baina Leopardik berehala baztertu zuen giro hura eta bere kasa hasi zen ikasten. Horrela, 16 urte zituela grekoa, latina eta zenbait hizkuntza moderno ikasi zituen, eta hainbat obra klasiko itzuli zituen. Bi tragedia, italierazko zenbait poema eta beste obra batzuk ere idatzi zituen, adibidez Storia dell'astronomia («Astronomiaren historia») eta Saggio sopra gli errori popolari degli antichi (1815, «Antzinatekoen akats ezagunei buruzko saiakera»), Europa guztian ospetsu egin zutenak. Obra horietan Leopardiren heldutasun aroko zenbait ezaugarri eta gai nabarmentzen dira, iluminismoaren eragina eta klasikoek eta antzinateko izpirituak izpiritu modernoaren gainean zuten nagusitasuna, adibidez.
Saint-Amant-de-Bonnieure
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Harald V.a Norvegiakoa
Harald V.a (1937ko otsailaren 21a - ) Norvegiako egungo erregea da, 1991ko urtarrilaren 17tik. Olaf IV.aren ondoren (1370ean jaioa), Norvegian bertan jaiotako lehen erregea da. Estatu buru izateaz gain, Norvegiako Elizaren eta Norvegiako Armadaren burua ere bada.
Little Armenia (Los Angeles)
Little Armenia (Փոքր Հայաստան, euskaraz Armenia Txikia) AEBetako Los Angeles hiriko komunitate bat da, Hollywood barrutian. East Hollywood eremuan dago.
Kauffenheim
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nova Cruz
Nova Cruz Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Agama kaimosae
Agama kaimosae Agama generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
La Cantabricako geltokia
La Cantabrica Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Bàscara
Banaketa administratiboa
Hamar herritan banaturik dago:
Madame Tussauds
Madame Tussauds Ingalaterrako Londres hiriburuan egoitza duen argizarizko pertsona irudien museo bat da. Bestalde, munduko beste hainbat hiritan ere ordezkaritzak baditu: New York, Hong Kong, Las Vegas, Amsterdam eta Berlin.
Puntius paucimaculatus
Puntius paucimaculatus Puntius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
1389ko konklabea
1389ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma) izan zen eta Bonifazio IX.a hautatu zuten aita santu gisa.
Lotura estua (zelula)
Epitelio eta endotelio ehunetako zelulen alde apikalean agertzen dira eta zelularen perimetro guztia hartzen dute, gerrikoen antzera. Hesi iragazkaitz baten gisa zelula artean ura eta elektrolitoak gal daitezen ekiditeko funtzioa dute.
Transamerica
Transamerica 2005eko estatubatuar komediazko eta dramazko filma da, Duncan Tucker estatubatuar zinema zuzendariak zuzendua eta Felicity Huffman eta Kevin Zegers aktoreak protagonista dituena.
Kore Peploduna
Kontserbazioa
Artelana Atenasko Akropoliaren Museoan (Grezia) dago ikusgai.
Wayback Machine
Ezaugarriak
Webgune horrek web orriaren eduki guztia gordetzeko egiten duena oso sinplea da, baina burutsua: iturburu-kodearen html edukia bakarrik biltegiratzen du, eta ez ditu irudiak gordetzen kodea baizik; horregatik, irudi-zerbitzari batek jatorrizko webguneko irudiren bat ezabatzen duenean, irudi hori ez da erreproduzitzen, 404 errore gisa markatzen da. 2012an, 10 informazio-petabyte zituen, eta hilean 20 terabyte inguru hazten zen ; 2019ko urrian, 20 petabyte baino gehiago zeuden biltegiratuta. 2020ko abenduan, 70 petabyte baino gehiago zeuden biltegiratuta.
Alberto Arbasino
Alberto Arbasino (Voghera, - ibidem, 2020ko martxoaren 22a) italiar legegizona eta idazlea izan zen.
Psikologia kognitibo
Ikuspegi kognitibistak pertsonaren adimenean edo kognizioan gauzatzen diren barne-prozesuetan oinarritu dira. Aztertzen dituen prozesu mentalak honakoak dira: Pertzepzioa, memoria, arreta, motibazioa, lenguaia, pentsamendu logikoa etb. Psikologia kognitiboa garun barnean ematen diren prozesuak ulertzen saiatzen da eta horrela gizakiaren jokaerak aurre esan edo zuzentzeko asmoa du. Garun barruan ematen diren prozesuak hala nola Zentzumen organoetatik lortzen dugun informazioa biltegiratzea, berreskuratzea, ezagutzea, ulertzea, antolatzea eta berriro erabiltzea da.
Bonnelles
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
1406ko konklabea
1406ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Erroma izan zen eta Gregorio XII.a hautatu zuten aita santu gisa.
Sargé-lès-le-Mans
Sargé-lès-le-Mans Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Ondara
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 6.546 biztanle zituen.
Scotocerca inquieta
Scotocerca inquieta Scotocerca generoko animalia da. Hegaztien barruko Incertae sedis/Aves familian sailkatua dago.
Sargé-lès-le-Mans
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 107 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Atlantikoko Harresia
Atlantikoko Harresia (alemanez, Atlantikwall) Bigarren Mundu Gerran zehar Alemania naziak Mendebaldeko Europako Atlantiko kostaldean zehar etengabe eraiki zuen bunker eta gotorlekuz osatutako defentsa lerro bat izan zen, hasi Norvegiako Ipar lurmuturretik eta Hendaia udalerriraino. Aliatuek Britainiar Uharteetatik abiatuta Europa itsasoz inbaditu ez zezaten saihesteko helburua zuen; hortaz, eraikuntzak luze jo zuen.
Euskal Herrian harresi horretako atalik hegoaldekoena zegoen, zehazki Lapurdiko kostalde osoa barne hartzen zuena.
Holandar saltsa
Prestaketa
Atera maria bainutik eta gehitu gurin gardendua poliki-poliki hagatxoarekin irabiatzen dugun bitartean.
Oinarri banda
Sarrera
Seinale baten transmisioak kanal osoa hartzen du, ondorioz kanalaren banda-zabalera, osorik erabiltzen du. Informazio-iturri desberdineko datu multzoen aldibereko transmisioa, pultsuak tartekatuz lortzen da, hau da, denbora-multiplexazio prozeduraren bidez (TDM).
Jon Koldo Urien
Anaia José Ángel txirrindularia ere bazen.
Baka (Eslovakia)
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1264. urtekoa da.
Tetsuya Nishiwaki
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
King of the Hill
Argumentua
Arlenen garatua, Texasen. Telesailak Hill familia du ardatz, Hank Hill, arduratsua, langilea, leiala, diziplinatua eta zintzoa. Telesailaren izenburua Hanki buruzkoa da, familia-buru gisa eta, metaforikoki, 'King of the Hill' haur-jolasari buruzkoa.
Etxarri (Iruñerria)
Inguru naturala eta kokapena
Etxarri Iruñerriko gune metropolitarraren mendebaldean dago, Iruñeko merindadearen hegoaldean. NA-7010 errepideak herria zeharkatzen du Ziritza eta Bidaurreta bitartean.
Keffenach
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
Etxarri (Iruñerria)
Inguru naturala eta kokapena
Herriak Ziritzarekin egiten du muga iparraldean; Zabaltzarekin hegoalde eta ekialdean; eta Bidaurreta eta Gesalatzekin mendebaldean.
Udal hauteskundeak
2003an bezala, 2007an Etxarriko alkatea "AEA" herri ekimeneko Patxi Xabier Iltzarbe Legaria atera zen. 2007an herriska honetako zinegotzi bakarra izan zen. Baliogabeko botoak bi izan ziren (emandako guztien %5,00) eta boto zuriak zortzi (%21,05). Abstentzioa %40,30ekoa izan zen.
Ezkongabe
Ezkongabetasuna, legezko aitorpenarekin, ezkontiderik ez duen pertsonaren egoera zibila da, ezkonduaren (lehenetsitako edo ordezko egoera zibilaren) aurkakoa. Egoera horretan dagoen pertsonari ezkongabea deitzen zaio. Hedaduraz, ezkongabe terminoa bikotekiderik (neska-lagunik edo mutil-lagunik) ez duen pertsonari ere aplikatzen zaio.
Saint-Salvi-de-Carcavès
Saint-Salvi-de-Carcavès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Feliks Dzerzhinski
Hasierako urteak
1894an, hamazazpi urterekin, talde marxistetan militante sartu zen eta Polonia eta Lituaniako Alderdi Sozialdemokratako kide egin, hots, Rosa Luxemburgek zuzendutako alderdikide. Hemeretzi urterekin, 1897an, lehen aldiz atxilotu zuten, eta Viatka probintziara derrigorrez lekualdatua; hau lehen atxilo-aldia izan zen, izan ere, 1917a arte denbora gehiago eman zuen kartzelan edo barne-erbestean askatasunean baino (guztira sei aldiz izan zen atxilotua, horietatik hirutan ihes egitea lortu zuen).
Murillo (Longida)
Bertako biztanleak murilloarrak edo mureluarrak dira.
Politika
Murilloko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Martin Huarte Ollo da.
Frankfurt (argipena)
Frankfurt hitzak hainbat adiera ditu:
Jury
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Feliks Dzerzhinski
Dzerzhinski eta Lenin
1918an, Brest-Litovskeko Itunaren aurka agertu zen. Eztabaida gogorrak izan zituen Leninekin autodeterminazioaren gaia zela eta Dzerzhinski ez baitzen Lenin bezain aldekoa (gaztetako luxemburgismoak agian eraginik izan zuen posizio horretan). Beste hainbat kargu ere izan zituen- 1919 eta 1923 artean Errusiako Barne Arazoetarako Herri Komisario (ministro) izan zen, adibidez. Errusiako Gerra Zibila bukatzerakoan, Dzerzhinskiren administrazio eta antolakuntzarako trebetasunak kontutan hartuz, lur jota zegoen herrialdea altxatzeko lanetara bideratu zuten: 1921ean Garraioetarako Herri Komisario izendatu zuten, eta 1924 eta 1926 artean Ekonomiarako Herri Komisario; azken lan honetan 1921eko krisi ekonomikotik ateratzeko eta Errusia altxatzeko lana egin zuen (Politika Ekonomiko Berria indarrean jartzeko arduradun nagusietako bat izan zen).
Graves-Saint-Amant
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bluetooth
Etorkizuna
Bluetooth teknologia hardwarez eta softwarez osatzen da. Telekomunikazio eta informatika fabrikatzaile handien parte hartzea behar izan da: Ericsson, Nokia, Motorola, Toshiba, IBM e Intel. Beste sektoreetako enpresak, industri automatizazioa, makineria, aisialdia, etxeko tresna elektrikoen fabrikatzaileak, jostailugintza... gehitzea espero da, baita laster etxeko tresnek zein lanekoek erabateko komunikagarritasuna izango dutela ere.
Banda zabala
Sarrera
Seinalearen fluxua noranzko bakarrekoa da eta banda-zabalera nahikoa izanez gero aldi berean hainbat transmisio egin daitezke.
One International Finance Centre
Rocco Design Ltd. eta César Pelli & Association Architects arkitekto taldeek diseinatu zuten.
Kolorearen teoria
RGB sistema
Argiak sortzen dituen koloreekin lan egiten du. Bere kolore nagusiak(primarioak) gorria, berdea eta urdina dira. Hiru kolore hauen baturarekin lortzen dira beste koloreak. Hala ere, kolore primarioen tonua, asetasuna eta argitasuna aldatzea beharrezkoa da kolore guztiak sortzeko. Beltza, argirik ez dagoenean lortzen da. Sistema hau argiarekin funtzionatzen duten gailuak erabiltzen dute( ordenagailu monitoreak, pantailak, proiektoreak...).
Cheyres
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kolorearen teoria
Kolore tetradak edo osagarri bikoitzak
== Kolore espazioak == Kolore-espazio batek kolorearen konposizio-eredu bat definitzen du. Oro har, kolorezko espazio bat n bektorezko oinarri batek definitzen du (adibidez, RGB espazioa 3 bektorek osatzen dute: gorria, berdea eta urdina), hauen konbinazio linealak erabiliz kolorezko espazio osoa sortzen dute. Kolore-espazio orokorrenak giza begiak ikus ditzakeen ahalik eta kolore gehien biltzen saiatzen dira, nahiz eta kolore-espazio batzuk horietako azpimultzo bat bakarrik isolatzen saiatu..
CMYK espazioa
CMY-k argia xurgatuz lan egiten du (bigarren mailako koloreak). Ikusten diren koloreak, xurgatzen ez den argi zatiak dira. CMYn, magenta + horiak gorria sortzen du; magenta + zianak urdina; ziana + horiak berdea eta cian, magenta eta horiaren konbinazioak beltza.
Humanitateak
Humanitateak (humanitas) giza kulturarekin lotutako diziplina akademikoen multzo bat dira. Badira beste izendapen generiko batzuk, hala nola "letren" kontzeptua, "Zientziak" deiturikoen aurka (bi kulturen eztabaida) erabili ohi direnak. Hala ere, badira beste izendapen batzuk, "Humanitateak" izenekoarekin identifikatzea, lotzea edo bereiztea problematikoagoa dutenak (erabiltzen dituenaren asmoaren arabera) eta hainbat gogoeta epistemologiko eta metodologiko dakartzatenak: "Gizarte-zientziak" eta "Giza-zientziak". Diziplina humanistikoei izaera ideografiko handiagoa ematen zaie: berezitasunak aztertzea lege edo postulatu orokorrik sortu gabe. Jatorrian (Pizkundeko humanismoko studia humanitatis), jakintza humanistikoak edo giza letrak jainkozko letren aurka definitzen ziren. Gainerakoan, humanitateek, giza zientziek ez bezala, ohitura erromaniko eta germaniko handieneko eta sendotasun epistemologiko handiagoa duenak, orientazio anglosaxoi nagusiko ohitura du.
Bonnières-sur-Seine
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 21 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 7 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Veuil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 2 jatetxeak.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Yusuke Shimada
Yusuke Shimada (島田 裕介, 1982ko urtarrilaren 19a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Francisco Mujika Garmendia
1987tik 1992 arte erakundearen buruzagitzan egon zen, garai hartako hainbat hilketaren ardura hartuz, tartean Bartzelonako "Hipercor" supermerkatuaren atentatu odoltsua.
Agama tassiliensis
Agama tassiliensis Agama generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Pont-de-Flandre
Pont-de-Flandre (74), Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Buttes-Chaumont (19) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 24.584 biztanle zituen.
Villemanoche
Villemanoche Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Gaztainerre
Dataren inguruko eztabaida
Etxebarriak garbi dakar bere hiztegian. "'Segundo lunes (después del día de Animas) del mes de noviembre' (TE, 391)."
Villemanoche
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 argiketariak ziren eta 1 ile apaindegia.
Web kolore
HTML izenak
HTML 4.01 bertsioaren zehaztapenak 16 kolore definitzen ditu, ingelesezko 18 gako-hitzen bidez izendatuak (bi sinonimo pare daude), eta horien letra larri eta xeheek ez dute eraginik. Hauek dira, hurrenkera alfabetikoan (Parentesi arteko euskarazko itzulpenak ez dira HTMLn baliozko atributuak):
Mitsuo Tanaka
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Gours (Gironda)
Diru sarrerak
2009an Gours udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 428 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.054 euro zen.
Madison konderria (Tennessee)
Geografia
Madison konderriak 144,684 kilometro koadro ditu. Horietatik 391 ura dira. Beste 144,293 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 67,94 da.
Kontulari publiko
Desberdintasun profesionalak
Are gehiago, askotan kontatzaileek eta kontulari publikoek ez dituzte kontulariak Kontabilitateko Profesionaltzat hartzen. Hala ere, bada salbuespenaː kontulari batek nominak edo txekeak sinatzen baditu, legearen aurrean kontatzaile edo kontulari publiko baten gisako inplikazioa izango du.
Kontabilitatearen historia
Kontularien lanbideak goieneko maila hartu zuen kontabilitatearekin batera, Erdi Aroan zehar. Gogoratzen den agiri bikoitzaren lehen egilea Benedetto Cotrugli da (Benedikt Kotruliévich, 1416-1469). Bere liburuak (Libro de l'arte de la mercatura) 115 urte behar izan zituen inprentara eramateko, eta egindako lanaren izaera osatugabea zenez, kontabilitatearen historian, Luca Paciolirekin aldera ezina geratu da.
Horrez gain, profesionalizatzen joan da lege eta arautegi berrien antzera, herrialde bakoitzak bere merkatuko zuzenbidea errespeta dezan.
RS-232
Ezaugarriak
Adibidez: DTE-k RTS seinale aktibatzen du, modemak erantzuteko moduan egonez gero CTS seinalea aktibatzen ihardesten dio.
Puntius sahyadriensis
Puntius sahyadriensis Puntius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Morihei Ueshiba
Morihei Ueshiba (Tanabe, Japonia, 1883ko abenduaren 14a - Iwama, Japonia, 1969ko apirilaren 16a) Japoniako aikido-irakaslea izan zen, arte martzial horren asmatzailea.
Capivari de Baixo
Capivari de Baixo Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Fétigny
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bell Boeing V-22 Osprey
Bell Boeing V-22 Osprey, erabilera anitzeko tilrotor militar bat da, Bell Helicopter eta Boeing Helicopters enpresek ekoitzia.
Lurmutur Hiriko lehortea
Testuingurua
1995ean 2,4 milioi pertsona bizi ziren Lurmutur Hirian, 2018an 4,3 milioi pertsona; beraz, 23 urtetan biztanleria izugarri hazi da, %79 egin du gora baina, aldiz, denbora tarte berdinean urtegietako ur biltegia %15 soilik hazi da. 2016/2017an, hiriko ur ornidura osoaren %64.5 bizitoki formaletan erabili zen eta %3.6 bizitoki informaletan.
Kausak
Asko eztabaidatu da Lurmutur Hiriak bizi duen ur eskasiaren arrazoiei buruz. Ukaezina da lehortea bera faktore garrantzitsua izan dela, baina lehortearen larritasun maila zalantzan jarri izan da. Uste da lehorteak eragindako ur eskasia beste hainbat faktoreren eraginez areagotu dela: biztanleriaren igoera, erregistratu gabeko nezkalguneen ureztatzea, espezie inbaditzaileak eta uraren erabileraren planifikazio eskasa.
Eper txakur
Modu figuratiboan erabili izan da euskaraz eper-txakur terminoa, izendatzeko bere buruarentzako bakarrik lan egiten duen pertsona egoista izendatzeko.
Lockheed F-117 Nighthawk
1983an Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadan zerbitzuan sartu eta 2008an erretiratua izan zen.
Kertzfeld
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 874 ziren, horien artean 665 aktiboak ziren eta 209 inaktiboak ziren. 665 pertsona aktiboetatik 626 lanean zeuden (334 gizon eta 292 emakume) eta 39 langabezian zeuden (17 gizon eta 22 emakume). 209 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 70 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Jussy (Mosela)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gonocephalus interruptus
Gonocephalus interruptus Gonocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Rodel
, 'Roghadal', Eskoziako Harris uhartearen hego-ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Kanpoko Hebridetan. Historikoki uharteko hiriburua zen, Tarbert udalerriak titulu hori kendu zion arte.
Bessay-sur-Allier
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jon Egiarte
Ibilbidea
1977an, junior mailan Taldekako erlojupekoan Espainiako txapelduna izan zen (Fede Etxabe, Julian Gorospe eta Jon Urien taldekideekin batera). 1981an amateur mailan txapelketa bera irabazi zuen (Jon Urien, Sabino Angoitia eta Julian Gorospe taldekideekin batera).
Barreiadura troposferiko
Barreiadura troposferikoa (Tropospheric scatter edo troposcatter) zerumugaz haraindiko komunikazio sistema da, mikrouhinak erabiltzen dituena. Eremu eta klima baldintzen arabera, 300 kilometro eta gehiagoko irispidea dauka. 350 MHz eta 8400 MHz bitarteko maiztasuna duten irrati-uhinak baliatzen ditu, troposferaren goiko geruzak zeharkatzean aleatorioki barreiatzen direnak.
Natura-ereduak
Historia
Leonardo Da Vinci (1452–1519) hostoen espiral gisako patroiaz jabetu zen. Horretaz gain, konturatu zen zuhaitzak zahartu ahala horien enborretako eraztunen kopurua handitzen doala. Johannes Keplerrek (1571–1630) Fibonacciren segidaren bidez azaldu zuen zenbait loreen eredu pentagonala, segida hau naturan zegoela frogatuz. 1754.urtean Charles Bonnet (1720-1793) naturalistak landare anitzen espiral filotaxia ikastean, haien hostoen antolaketa urrezko zenbakiaren bidez deskrikatu ahal zela ikusi zuen. Geroago, 1837.urtean Auguste Bravaisek(1811-1863,) eta Louisek, bere anaiak, filotaxi ezberdinen proportzioak Fibonacciren segidarekin erlazionatu zituzten, eta pinaburuetan eta ananetan Fibonacciren segida agertzen zela ikusi zuten. 1854.urtean idatzitako liburuan, Adolf Zeising(1810-1976) psikologo alemaniarrak urrezko zenbakiaren agerpena ikertu zuen kristaletan, landareen atalen antolakuntzan, animalien eskeletoetan eta haien nerbio eta zainen antolakuntzan. 1917.urtean D'Arcy Thompsonek idatzitako liburuak On Growth and Form beste eredu batzuk azaldu zituen; adibidez, ekuazio sinpleen bidez, animalien adarretan eta moluskuen oskoletan aurkitutako espiral gisako patroiak deskribatu zituen.
Kausak
Orkideak, kolibriek eta hegazterren isatsek diseinu abstraktuak dituzte, horregatik artista gehienek diseinu horien formak, patroiak eta koloreak aztertzeko arazoak izan ohi dituzte. Gizakiok naturan ikusten dugun edertasuna, askotan patroiek eragiten dituzten formen ondorioa da.
Simetria
Izaki bizigabeen artean, simetria seikoitza duten elur-malutak nabarmen ditzakegu. Elur-malutaren zati bakoitzaren egitura kristalizazio prozesuan emandako baldintzen erregistroa da, eta sei zatien hazkuntza-patroia ia-ia berdina da. Orokorrean, kristaletan aniztasun handiko simetria aurki daiteke; badaude simetria kubikoa duten kristalak, baita simetria oktaedrikoa dutenak ere. Hala ere, benetako kristalek ezin dute simetria boskoitza izan. Horrez gain, beste simetria mota bat aurki daiteke hainbat arlotan: simetria errotazionala. Simetria mota hori ikus dezakegu, adibidez, ur-tanta bat urmael batean erortzean sortzen diren zipriztinetan, edo Saturno planetaren itxura eta eraztunetan.
Teseladunak
Teselatuak gainazal lau batean baldosak errepikatuz sortzen diren patroiak dira. Guztira 17 talde simetriko lau daude. Artean eta diseinuan ohikoagoak diren arren, naturan aurkitzeko zailagoak dira. Liztorren habietako eta erleek egindako panaletako gelaxkak adibide argiak dira. Narrastiak, hezurrak dituzten arrainak edo salak bezalako fruituak osteodormoari esker babesten dira; eredu hori asko errepikatzen da, tamaina ugaritan. Frilitillaria meleagris loreak, adibidez, dama-patroia du petaloetan. Azkenik, milaka mineral ezagutzen diren arren, kristalean ere patroiak bereiz daitezke.
Patroien eraketa
Alan Turingek (1912–1954), eta geroago James Murray biologo-matematikariak, patroi marratuak edo pikardatuak berez sortzen dituen mekanismo bat deskribatu zuten: erreakzio-difusio sistema bat. Organismo gazte baten zelulek morfogeno deituriko seinale kimiko batez aktiba daitezkeen geneak dituzte. Ondorioz, egitura mota jakin bat hazten da, hala nola ilunki pigmentatutako larruazal zati bat. Morfogenoa alde guztietan badago, pigmentazio uniformea lortzen da, lehoinabar beltzetan bezala. Baina uniformeki banatuta ez badago, marrak edo puntuak sortzen dira. Turingek iradoki zuen morfogenoaren ekoizpenaren berrelikadura-kontrola egon zitekeela. Horrek etengabeko gorabeherak eragin ditzake morfogeno kopuruan, gorputzaren inguruan barreiatzen denean. Bigarren mekanismo bat behar da uhin geldikorren ereduak sortzeko (puntuetan edo arrailetan sortzen direnak): inhibitzaile kimiko bat, morfogenoaren ekoizpena desaktibatzen duena, eta gorputzean zehar morfogenoa baino azkarrago hedatzen dena, eskema inhibitzaile-aktibatzaile baten bidez. Belousov-Zhabotinsky erreakzioa eskema mota horren adibide ez-biologikoa da.
Markos Gimeno
Musika
Musikan, Ermuko taldeetan jardun zuen batik bat. Baxu jolea izan zen The Pepes bere lehen taldean, gero Julio Kageta taldearen azken formazioan, Dantzut-en, eta azkenik, PAM edo Puto Amoak Matematiketan taldean.
WeTransfer
Doako bertsioa
We Transfer Free fitxategi eta formatu anitzeko zerbitzu bat da, doako bertsio bat duena. Bidalketa bakoitzeko bi gigabyte eskaintzen ditu (erregistratu beharrik gabe), eta edozein artxibo (dokumentuak, argazkiak, musika, bideo-aurkezpenak eta abar). eta gehienez ere 20 hartzaileri posta elektronikoaren bidez partekatzea. Aukerako mezu bat gehitzeko aukera dago. Fitxategiak transferitu ondoren, gure ordenagailu pertsonaletik WeTransfer zerbitzarietara igoko dira, eta, bidali ondoren, berrespen-mezu bat jasoko dugu. Halaber, deskargaren berrespen-mezu bat jasoko dugu erabiltzaile bakoitzak deskargatzen duenean. Modalitate honetan fitxategiak 14 egunez deskargatzeko moduan daude. Ez dago zerbitzua erabiltzeko mugarik.
Serieko transmisio
Serieko transmisioa komunikazio kanal bakar batean, datu-entitate bat osatzen duen bit-taldea banaka (ilaran) bidaltzen den transmisioa. Debora-tarte bakoitzean datu bakar bat baino ez da bidaltzen. Paraleloko transmisiori erkatzen zaio.
Tarbert (Harris)
Tarbert, 'An Tairbeart', Eskoziako Harris uhartean dagoen udalerri bat da, Kanpoko Hebridetan. Uharteko udalerri nagusia izateaz gain, bertan Harris uhartea eta Uig eta Skye uharteekin elkarlotzen dituen ferry terminala dago.
Gonyosoma frenatum
Gonyosoma frenatum Gonyosoma generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Boheľov
Boheľov Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 8,29 km²ko azalera du eta 353 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1400. urtekoa da.
Lakeith Stanfield
Short Term 12 (2013) izan zen bere lehen luzemetraia. Ondoren Selma (2014), Straight Outta Compton (2015), Snowden (2016) edo Judas and the Black Messiah (2021) biografia filmeetan antzeztu zuen; azken honengatik Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar sarirako izendapena jaso zuen.
Arapongas
Arapongas Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Aegithalos concinnus
Aegithalos concinnus Aegithalos generoko animalia da. Hegaztien barruko Aegithalidae familian sailkatuta dago.
Aranburu Farmazia Museoa
Aramburu Farmazia Museoa Plentziako Erribera kalean kokaturiko Farmazia- Museo bat da. 1888ko urtarrilaren 4an, lehenengo aldiz ireki zituen Pedro Aramburu Mendieta jaunak farmazia honetako ateak. Geroztik, astez aste, bere eginkizun sanitarioari lotu zaio etengabe, hainbat eta hainbat zeregin profesionaletan: formula magistralak landu, analisi kimikoak, bromatologikoak, klinikoak…
Totalitarismo
Totalitarismoa politika eta gobernu-sistema da, giza eta gizarteko aspektu guztiak finkatzen dituen ideologia total batean oinarriturik dagoena, eta pertsona eta erakunde guztiak ideologia horren mesedetara jartzea helburu duena.
Pentsamendu ekonomikoaren historia
Eskola klasikoa, kapitalismoaren formulazio teorikoa
Egile klasikoek onartzen dute gizartean klaseak izatea eta, hori dela bitarte, errentak eta aberastasuna banatzeko modua zen haien arazorik funtsezkoena eta ekonomilarien zeregina, berriz, hori gauzatzeko legeak aurkitzea.
Adam Smith (1723-1790)
Adam Smith-engandik aurrera pentsamendu klasikoak salbuespenik gabe aldarrikatuko du aberastasuna dela gizartearen eragilea; banako bakoitzak bere fortuna bilatu behar duela gainerako gizakien ardura izan barik.
1776ean plazaraturiko Nazioen aberastasunaren jatorriaren eta zergatien gainean ikerketa lanean agertuko da Adam Smith-en analisiaren muina. Autua izango da aberastasunaren jatorria ezagutzea eta horretarako ekonomia hazkundearen teoria bat osatuko du, nazioen aberastasunaren hazkundea epe luzera gobernatzen duten indarren berri izateko asmoz. Adam Smith-en iritziz lana aberastasunaren, balioaren oinarria da; baina harantzago ere jo zuen analisian: aberastasuna giza lanaren emaitza da eta, gainera, badago egon lan antolamenduaren, lan banaketaren mendean ere. Smith-ek aipaturiko adibiderik ospetsuena orratzen manufakturarena da; langile batek bakarka lan eginda orratz banaka batzuk baino ez ditu egingo lanaldian, baina langile batzuek manufakturan lan eginda askoz ere produktibitate handiagoa erdietsiko dute: “Langile batek alanbrea tenkatuko du, beste batek itxuratuko, hirugarrenak moztuko, laugarren batek zorroztuko, bosgarrenak burua erantsiko eta abar”. Horrela hamar langilek 48.000 orratz ekoitz ditzakete egunean.
Zereginak banatuz gero, dio Smithek, mundua bera bihurtuko da lantegi handi bat non bakoitzak bere espezializazioa eta ardurak izango baititu. Ondorioz, ohiko merkatuak hedatuko dira, horrelako manufaktura batek merkatu jakin baten beharrak erraz gainditzen ditu-eta; horiek horrela lanaren antolamenduaz harantzago marrazten hasten da lana nazioartean bertan banatzeko beharra. Balioaren jatorria lan antolatua dela finkatu ondoren, ekonomia balioa nola zehazten den aztertuko du Simth-ek. Kontzeptuaren balioa berez da bikoitza: badira erabilera balioa eta truke balioa. Erabilera balioak gauzaren baliagarritasuna neurtzen du, eta truke balioak, berriz, ondasun jakin baten trukean zer lor daitekeen. Noiz edo noiz distortsio handia izan daiteke bi balioen artean; urak erabilera balio handia du baina truke balio txikia, eta diamanteak, aldiz, truke balio handia izan arren, ia ez du erabilera baliorik.
David Ricardo (1772-1823)
Adam Smith-en lana ekoizpenetik eta lan banaketatik hasten bazen ere, Ricardo-k bereari eutsiko dio salgaien balioez gogoeta eginda. Smith-en antzera, bi ondasun desberdinen balioa neurtzeko izendatzaile komunaren bila abiatuko da eta, aurrekoak legez, lana bera dela esango du.
Jean-Baptiste Say (1767-1832)
Bere teorian hasikin moduan aurkituko dugu neoklasikoek landutako eskaintzaren eta eskariaren arteko oreka mekanismo automatikoaren teoria.
Balioa eta lana
Balioaren teoria lantzeko, Marx lanaren kontzeptutik abiatu zen, bere iritziz horixe da-eta oinarrizko errealitate ekonomikoa.
Lana da gizakiak natura eraldatze ko eta beharrizanak asebetetzeko egindako jarduera; baina lana ezin har daiteke isolatu gisa, prozesu baten barnean baizik, lanaren prozesuan, hiru osagairen batzetik baitator:
Lan biziak osagaitzat ditu lan indarrak eginiko lan beharrezkoa eta lan soberakina.
Plusbalioaren kontzeptua
Ekoizpen prozesu horren baitan sortzen da plusbalioa, hau da, Dtik D’rako tartea azaltzen duen balio sorrera (D’ – D = Plusbalioa).
Pentsamendu ekonomiko neoklasikoa
Horren guztiaren ondorioz, arrazoiketa neoklasikoa mikroekonomia analisira bideratuko da, hau da, unitate erabakitzaileen (familiak, enpresak) ekonomia jokaera aztertzera eta ekonomia agenteen aukerak prozesu antolatu nola bihurtzen diren ikertzera.
Walras
Oinarri desberdinak erabiliz ekonomia berreraikitzea helburu du, sozialisten argudioak deuseztatzeko. Walras justizia sozialaren alde dago, baina lehia librea proposatzen du hori lortzeko baliabide bakar moduan. Liberalismoa (ekoizpen hedapenaren segurtatzen duena) eta sozialismoa (justizia sozialaren bermatzen duena) elkar hartuko dituen doktrina bat gauzatzen ahalegintzen da eta horretarako beharrezkoa izango da giza jardueran bereiztea zer datorren zientziatik eta zer moraletik; ekonomia zientziak esango digu zergatik den lehia aberastasuna banatzeko bide bakarra eta moralak adieraziko du noiz eta nola esku hartu aberastasuna zuzentasunez banatzen dela segurtatzeko.
Ekonomiaren hizkerak dioenez, eredua errealitatearen ordezko eraikin abstraktu eta sinplifikatua da, ekonomiaren lege oinarrizkoak nabarmentzekoa. Walrasen ereduak definizio horri erantzuten dio, bateko ekonomia legeen funtzionamenduaren eredu deskribatzailea delako, besteko eredu arauemailea delako, bete beharreko legeak biltzen dituenez gero.
Walras-en ekonomia ereduak oinarri du merkatu desberdinetako (ondasunen merkatua, lanaren merkatua, kapitalaren merkatua) eskaintza funtzioa eta eskari funtzioa elkarren aurka egotea; prezioak malguak izatean, eskainiriko eta eskatutako kopuruak doituko dira eta oreka egoeraraino helduko da merkatu guztietan, gatazkarik, langabeziarik, lan esplotaziorik eta abarrik gabeko mundu batean. Walras-en arabera, horrela segurtaturik dago baliabideak ahalik eta bikainen izendatzea.
Estrukturalismo ekonomikoa
1950eko hamarkadan garatutako pentsamendu ekonomikoko eskola da estrukturalismoarena, psikologo eta soziolohoen artetik sortua batik bat. Estrukturalismoa oso hedaturik dago europar pentsamenduan, anglosaxoian izan ezik, baina ez da inoiz muntaduna izan Estatu Batuetan.
Laburbiltzeko, osotasuna, elementua, kokalekua edo posizioa, erlazioa eta aldaketa ditugu analisi estrukturalaren mami teorikoa.
Gainera, aipatzekoa da estrukturalismo latinamerikarra deritzon joera. Besteak beste, Raúl Prebischen lanak eta Nazio Batuetako Latinamerikako Batzordea (CEPAL) abiapuntu harturiko egile multzo batek herri latinamerikarren azpigarapen arazoak eta ekonomia garapenaren muga modu osoago, errealistago eta sozial batean aztertuko du ohiko ekonomia teoriek eskainitakoa baino. Osvaldo Sunkel, Pedro Paz eta beste egile batzuen lanek pentsamendu lerro bat osatuko dute, mendekotasunaren eskola izenekora lerratzeko.
Paraleloko transmisio
Transmisio paraleloa seriekoa baino arinago da. Baina distantzia handitzen doan heinean, ez dira kableak bakarrik garestitzen, igorgailuaren eta hargailuen konplexutasuna ere handitzen da, urruneko distantzietan seinaleak igortzeko eta jasotzeko zailtasunak areagotzen baitira. Urruneko distantzietan paraleloko transmisioa garestiegia bihurtzen da.
Pentsamendu ekonomikoaren historia
Instituzionalismoaren bigarren aroa
Eskola horrek beste egile ospetsu batzuk eman zituen XX. mendearen lehenengo erdialdean: John Commons, Wesley Mitchell, John A. Hobson eta John M. Clark. Ilunaldi baten ostean, batez ere Keynes-en ekonomia berria indarrean jartzeak eta geroko sintesi neoklasikoak eragida, tradizio instituzionalista estalita egon ostean, joera berpizturik azalduko da atzera ere mila bederatziehun berrogeita hamargarren urtetik aurrera, neoinstituzionalismoa izendapenaren pean.