cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lucrecia Arana
Biografia
1887an, hemeretzi urte besterik ez zituela, Madrilgo Price antzokian La mascota antzezlanean bigarren mailako papera egin zuen. Julián Romea Konpainiarekin berriz, Espainiako hainbat tokitan abestu zuen. Horietako saio bat iraileko jaietan izan zen Haron, bere jaioterrian.
Mariano Benlliure eskultore valentziarrarren bikote, seme bakarra izan zuten, José Luis Mariano Benlliure López de Arana arkitekto eta margolaria, 1898ko uztailaren 5ean jaio eta 1981ean hil zena.
Cabo Huertas (TRAM Alacant)
Cabo Huertas Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.
TUSEM Essen
TUSEM Essen (izen osoa Turn- und Sportverein Essen-Margarethenhöhe e.V. 1926,), Alemaniako eskubaloi talderik indartsuenetakoa izan zen 80. hamarkadan, Alemaniako Eskubaloi Liga 3 aldiz eta Kopa ere beste 3 aldiz irabazteaz gain Europako Errekopa ere irabazi baitzuen. Essen hiriko eskubaloi taldea da.
Papeles de Son Armadans
Kolaboratzaileak
Penintsulako hizkuntza desberdinen lanak ere argitaratu ziren, batez ere katalanez, eta hori ere benetako berrikuntza izan zen. Elementu grafikoek ere garrantzi handia izan zuten; horrela, Joan Miró, Benjamín Palencia, Pablo Picasso... Egile eta artxibo desberdinen xilografiak jaso ziren baita ere.
Antio
Antio, Antioko baseliza edo Antioko ermita, batzuetan Antiguako Andre Mariaren eliza izenez ezaguna, Gipuzkoako Urola Garaia eskualdeko Zumarraga udalerriko lursailetan eta Beloki mendiaren magalean dagoen baseliza erromaniko-gotikoa da, barnealdeko zureria ikusgarriagatik ezaguna. Harriz eta zurez egindako eraikin honek harlanduzko sei zutabe ditu, eta horiexek eusten dute zureria. Tronpeta itxurako leihoak ditu, gezileihoak, gotikoak.
Historia
XVI. mendean Andre Maria eliza eraiki zen arte Antio Zumarragako parrokia izan zen.
Eraikina
Egun jauresten den Ama Birjinaren irudia ez da elizan jarri zen jatorrizkoa, hura, estilo erromanikoko zena, arrastorik utzi gabe desagertu baitzen. Elizak bi kupula eta ganga faltsuak izan zituen eta 1960ko hamarkadaren azkeneko urteetan kendu ziren, estaltzen zuten barne-multzo osoa agerian utziz.
Épenouse
Épenouse Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Épenouse udalerrian erroldatutako biztanleak 126 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Tully (Leitrim konderria)
(irlanderaz  An Tulach) Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena.
Olarraingo zubia
Historia
Olarrain paper-fabrikaren alboan zegoen, hortik bere izena. Zubi honetatik antzinako N-I errepidea pasatzen zen, gerora Tolosan sartzen ez den gaur egungoa autobidea egin zuten arte.
Saint-Étienne-de-Boulogne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Asier Burguete
Asier Burguete Rubio (Irun, Gipuzkoa, 1998ko urtarrilaren 25a ) euskal aktore eta dantzaria da, batez ere Goǃazen telesailean hiru denboralditan zehar egindako lanagatik ezaguna, Markel Aranbururen paperean.
NGC 4128
NGC 4128 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Pafos
Nea-Pafos (Pafos berria)
Lurrikara handi batek Pafos suntsitu zuela dio Senekak baina ez du zehazten bi Pafosetatik zein izan zen suntsitua. Augusto enperadoreak berriro eraiki zuen eta Augusta izena eman bazion ere Pafos izena erabiltzen jarraitu zuten bertakoek.
Aro klasikoaren ondoren
Bizantziarrek Pafosko gaztelua eraiki zuten itsasportua zaintzeko. 1222. urtean lurrikara handi batek jo zuen Zipre eta Nikosia eta Limasol ere kaltetu zituen arren Pafos izan zen kalte handienak jasan zituena. Biztanle ugari hil zen eta hainbat eraikin suntsitu zituen, portuko gaztelua eta Saránda Kolónes gotorlekua adibidez. Lusignan erregeek gaztelua berreraiki egin zuten XIII. mendean. 1570. urtean otomandarrek Zipre eskuratu zutenean gotortu egin zuten berriz.
Lovdarita
Lovdarita silikato motako minerala da eta zeolita taldearen kidea da.
Vaux-sur-Blaise
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 igeltseroa.
Wizz Air
Wizz Air Europan dagoen kostu baxuko hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Budapesteko Ferenc Liszt aireportuan dago, eta gaur egun Europa ekialdeko kostu baxuko airelinearik garrantzitsuena da.
Medici Riccardi jauregia
Ezaugarriak
Fatxada hiru solairutan banatua dago aparailu errustikoen tratamendu ezberdinaren eta bere harresiaren kuxinduaren bidez. Harlandu kuxindu baten gradazioa dago behealdean kuxindu leun eta landuago batera eboluzionatzen duena goialdean. Solairu bakoitza erlaitz irten bidez banatzen da.
Garrantzitsua da dobelajea. Honen barnean bao biforoak ikus daitezke, antzinaro klasikotik hartua.
Eraikin honek Pizkundeko toskanar jauregientzako oinarriak jartzen ditu. Honela adibide oso antzekoak ikusiko dira, Rucellai jauregia eta Pitti jauregia kasu.
Orne
Prefektura Alençon hirian dago.
Domenico Tintoretto
Hala ere, margolaritzaren historian egin zuen ekarpen handia bere erretratuak izan ziren.
Fivemilebourne
Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena.
Bigarren sexua
Simone de Beauvoirren ustez emakumezkoa edo, zehatzago, emakumetzat jotzen duguna (atsegina, polita... izatea) sozialki eraikitako produktu kultural bat da. Emakumezkoa beti beste zerbaitekiko konparatuz definitu izan da historian zehar: ama, emaztea, alaba edo ahizpa. Hortaz, emakumezkoaren zeregin nagusia da bere identitate propioa berreskuratzea, betiere haren irizpidearen arabera. Emakumezkoek dituzten ezaugarri horietako asko eta asko ez baitira berezkoak, ez dira genetikoak, jaso duten heziketak baldintzatuta baizik. Teoria hori laburbiltzen duen esaldia ezaguna da: «Emakume ez da jaiotzen: egin egiten da».
Jeffrey Sarpong
Ibilbidea
Ajaxeko jokalaria izan da 2006tik 2010eraino. 2010ean N.E.C.era joan zuen mailegu moduan eta denboraldiaren amaieran, Real Sociedaden jokalaria bilakatu zen.
Latour-de-France
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 4 administrazio publikoko enpresak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Félix Cariñanos San Millán
Félix Cariñanos San Millán (Viana, 1948ko ekainaren 10a) Nafarroako idazle, historialari, hizlari, argazkilari eta antropologo ezaguna da. Vianako ikastolarekin kolaboratu du ekimen desberdinetan.
Hiru tximino jakintsuak
Hiru tximinoen gaia oso konplexua eta anitza da; bai filosofia kodea eta santai moralaren jakitun zen intelektual elitearentzat nahiz herri xehearentzat, hiru tximinoek "sistemaren aurrean errenditzearen" esanahi zuten, jokamolde kode honek injustizia ez entzun ez eta ikusi, eta bakoitzaren atsekabea ez aipatzeko zuhurtzian oinarritzen zen, eta gaur egun arte esanahi berberarekin iruan izan du. Beste bertsio edo interpretazio baten arabera, tximinoak jainkoek gizonen ekintza txarrez ohartzeko bidalitako espioiak lirateke; tximino itsua, gorra eta mutuaren irudikapena aipatutako espioitza horren aurkako defentsa magiko modura sortu omen zen. Antzinako Vadjra japoniar jaikoaren hiru aurpegien errepresentazioa izango ote zen ere aipatu izan da.
Carolina Cerezuela
Bizitza pertsonala
2007an Carlos Moyá tenislariarekin harremana hasi zuen eta 2011n ezkondu ziren. Hiru seme alaba dituzte, Carla, Carlos eta Daniela.
NGC 4132
NGC 4132 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
C-1 linea (Bilboko Renfe Aldiriak)
Flota
Linean 5 ibilgailuk egiten dute lan guztira.
Tarifak
Linea honek Bilboko Renfe Aldiriak sareko tarifak aplikatzen ditu.
Guneak
Lineak Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2 gune zeharkatzen ditu:
Bulan
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Moenkhausia orteguasae
Moenkhausia orteguasae Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Santa Bárbara (Txile)
Santa Bárbara Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko izen bereko probintzian dago. 2002ko erroldan, 14.387 biztanle zituen.
Condé-sur-Marne
Diru sarrerak
2009an Condé-sur-Marne udalerrian 282 unitate fiskal zeuden, 730 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.503 euro zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
NGC 4134
NGC 4134 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Lampedo
Lampedo ("suzi piztua") Amazonen erregina izan zen bere ahizpa Marpesiarekin batera. Ahizpa biek Ares gerraren jainkoaren alabak zirela zioten gerlari etsaiak izutzeko.
Polcenigo
Mugakideak
Polcenigok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Salem (Hego Carolina)
Salem Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oconee konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Begoña Cava
Begoña Cava Mesa euskal historialaria da. Filosofia eta Letrak ikasi zituen eta Historia moderno-garaikidean espezializatu zen, Deustuko Unibertsitatean. Unibertsitate berean, historian doktoregoa lortu zuen notarik altuenarekin (1988an); gainera, Cátedra de Historia de América-ko titularra izan zen. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea da.
Ebanjelio
Ebanjelioa edo Berri Ona  Jesus Nazaretekoaren mezua nahi hura biltzen duten liburuetatik bakoitza da.
Ebanjelioa zabaltzea eta ezagutaraztea adierazteko, kristauek ebanjelizatu hitza erabiltzen dute. Horrela, kristau-misiolarien zeregina Ebanjelioa zabaldu eta jendea kristautzea da.
Le Bosc (Hérault)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 6 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
La Vieille itsasargia
1882-1887 bitartean eraiki zen. 1925-1926 bitartean itsasargi hau ezbehar larri baten lekuko izan zen: itsas enbata bortitz baten ondorioz itsasargia olatu izugarrien menpe jarri eta bertan zeuden bi gizon isolaturik gelditu ziren, bienbitartean itsasargia argirik gabe gelditu zenez La Surprise itsasontziak hondoa jo eta bere eskifai guztia hil zen, halere Plogoff udalerriko itsasontzi bat nola edo hala itsasargira inguratu eta bertako bi gizonak kable baten bidez erreskatatzea lortu zuen.
Galiax
Biztanleria
2007an Galiax udalerrian erroldatutako biztanleak 170 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Opioideen epidemia Ameriketako Estatu Batuetan
CDC erakundearen arabera, ia 841.000 pertsona hil ziren Estatu Batuetan drogen gaindosiengatik 1999 eta 2021eko martxoa bitartean. 2021eko uztaila eta 2022ko ekaina bitartean, beste 107.000 pertsona inguru hil ziren droga gaindosiengatik. Gehienen kasuan, errezeta bidez jasotako analgesikoak izan dira menpekotasuna eragin zutenak; hau da, merkatuko botika legalak, eta tartean osagileen errezetak egon direlarik. 2020ko hamarkada hastearekin, ekoizteko merkea eta oso indartsua den fentanilo opioide sintetikoak gero eta paper handiagoa izan du krisian, eta beste substantzia garestiago batzuk ordezkatu ditu, hala nola heroina.
Salina (New York)
Salina Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Onondaga konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lesquerde
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Goikoetxe baserria
Goikoetxe Laudioko (Araba) baserri bat da, ibaiaren ondoan kokatua. 2009ko otsailaren 19an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Baoak ez daude ardatz bertikalen inguruan jarriak. Beheko solairuko erdiko eta ezkerreko leihoak (leihoburua, leiho-zangoa eta harlanduzko alboak pieza batean dituztenak) eskuinerantz desplazatuak geratzen dira dagozkien lehenengo solairukoekiko (egurrezko markodunak), bata horma-atalean eta bestea bilbaduran, karga-habea frontala baino baxuxeago dutelarik. Teilatu-hegalak hegada txikiagoa du alde honetan.
Mendebaldeko altxaera harlanduzko hormaz egina dago erabat, eta horma-izaera du, ia horma itsua. Horma-atalaren erdi aldera, hormigoi armatuzko balkoia duen leiho bat dago, bai eta adreiluz eraikitako leiho bat ere (biak lehenengo solairuan, eta anilezko kareztatzez azpatuta). Horiekin batera, ukuiluko argi-zuloa dago (ukuiluaren ardatzarekiko ezkerrera desplazatuta pixka bat). Horiek dira bao bakarrak. Teilatu-hegala ekialdekoaren antzekoa da, daukan ebakia salbu, balkoitik eskuinerantz; bertatik zintzilikatzen da dagoen teilatu-hodi zati bakarra.
Lavilletertre
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 higiezinen agentzia.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guatemalako San Carlos Unibertsitatea
Lehen aldia: Guatemalako Errege eta Unibertsitate Pontifikala
Unibertsitatean sartzea ez zen erraza izan: beltzak, txinatarrak, marroiak, mulatoak eta Ofizio Santuak zigortutakoak edo beraiek zoritxar hori jasan zutenak kanpoan geratu ziren. Indigenek bazuten matrikulatzeko eta tituluak lortzeko eskubidea eta batzuk egin zuten. 1763an, Frantziskotarren Ordenako probintzialak bere nagusien eskutitz bat jaso zuen, ohiko ikasketetan metodo berriak ezartzeko aginduz; gutun horretan Fortunato Brixia fraidearen Physica experimental testua gomendatzen zen eta probintzialak José Antonio de Liendo y Goicoechea fraide frantziskotarra aukeratu zuen Unibertsitateko hezkuntza erreformatzeko eta zientzia —kimika, fisika, anatomia eta matematika— sartzeko.
Unibertsitatea Manuel Estrada Cabreraren gobernu garaian
Salvador Mendieta nikaraguarra, gizonentzako Institutu Zentral Nazionaletik kanporatua izan zen José María Reyna Barrios jeneralaren eskutik, institutuko zuzendariaren aurkako mugimendua abiatzeko asmoa zuen elkarte bat sortu zuelako. 1899ko ekainaren 18an sortu zuen beste lankide batzuekin batera, "El Derecho" ikasleen elkartea, non zuzenbide, ingeniaritza eta medikuntza ikasle talde batek parte hartu zuen, joera unionistak zituen. Publikoki ezagutzera eman zen 1899ko irailaren 15ean, Guatemala Hiriko alkateak kide batzuk Erdialdeko Amerikako independentzia ospatzeko ekitaldietan parte hartzera gonbidatu zituenean, Zuzenbide Fakultatean, 9. etorbidean.
Laugerud eta Lucas Garcíaren gobernu militarrak
Hamabost egunera bere ordezkoa ere desagertarazi zuten, Antonio Ciani García, eta ondorengo 18 hilabeteetan lotura politikoa zuten ikasle buru eta unibertsitateko irakasle ia guztiek (baita alderdi juridikoekin ere) mehatxuak, bahiketak eta erailketak pairatuz. Besteak beste, Alberto Fuentes Mohr, Ricardo Martínez Solórzano, Manuel Lisandro Andrade Roca, Manuel Colom Argueta hiriburuko alkate ohia erail zituzten Saúl Osorio Paz errektoreak, erretoretzan hasi zen bizitzen, FRENTE unibertsitateko alderdiko ikasle brigadek babestuta. Aurrekaririk gabeko kasu batean, errektoreak ia bi urtez zuzendu zuen Unibertsitatea klandestinitatean.
Espainiak Guatemalan duen enbaxada erretzea
Osorio Paz errektorea erbesteratzea erabaki zuten, Mexiko eta Costa Rica artean, Leonel Carrillo Reeves, orduan Kimika eta Farmazia Zientzien Fakultateko dekanoak ordeztu zuen funtzioetan.
Drogen salmenta campusean
1980ko hamarkadaren hasieran Campus Nagusiko Aula Magna inguruetan droga saltzaileak jardun zuten, horri esker gune gorri gisa ezagutarazi zen. 1989an poliziaren komando bat unibertsitatera sartu eta saltzaileak erretiratu zituen.
1985eko Konstituzioa: Magistratuen hautaketa
1985eko Guatemalako Konstituzio berriarekin, Zuzenbide Fakultateari eta San Carloseko Unibertsitateari estatuko auzitegi gorenetako magistratuen hauteskunde prozesuetan ordezkariekin parte hartzeko ardura eman zitzaien, baita Kontu-hartzailetza Nagusia, eta Ministerio Publikoko burua. Era berean, Unibertsitateari Auzitegi Konstituzionalaren aurrean Magistratura agintzeko eskumena esleitu zitzaion, hau da, Konstituzio-kontrakotasuneko gaiak epaitzen dituen auzitegia. 1988an, Cipriano Soto Tobar Zuzenbide Fakultatearen dekanoak errektoretza hartu zuen.
1985eko herri-protestak eta militarrek Campus Nagusiaz jabetzea
Mejía Jeneralak jakinarazi zuen hezkuntza zentroak itxiko zirela jakinarazi zuen, kontsumo-gaien prezioak izoztu eta azkenik ere, LHko eta DBHko ikasleek hiri-autobusetan doan bidaiatzeko bonoa ezarri zuen.
Olabide ikastola
Olabide ikastola Lasarten (Gasteiz, Araba) dagoen ikastola da, 1963an Gasteizko guraso batzuek sortutako hezkuntza kooperatibak kudeatua. Arabako ikastolarik handiena da, haur hezkuntzatik batxilergoraino 1500 ikasletik gora baitu.
Kirol elkartea
1974ean sortu zen “Urgatzi” izenarekin. Urgatzi izenak Olabide ikastolatik gertu, Berroztegietatik gora, Zaldiaran mendiaren ondoan, dagoen mendi muino bati egiten dio erreferentzia eta "lagundu" aditzaren sinonimo, egun gutxi erabilia, da. 2000. urte inguruan izena aldatu zitzaion Olabide Kirol Elkartea deituz eta 2014. urtetik aurrera berriz ere Urgatzi izena hartu du.
Elkartearen helburuak dira kirol jarduera bultzatzea ikasleen artean, eta sustatzea ikasleei eskainitako hezkuntzaren osagarri den kirola eta kirolari lotutako baloreak.
Baronatarren dorretxea
Baronatarren dorretxea Gaubeako Villanañe herrian dagoen gaztelua da. Eliza eta lorategiarekin eraikin multzo bat eratzen du, 2002ko otsailaren 19an, Eusko Jaurlaritzak monumentu-multzo izendatu zituen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Biolentzia politiko
Estatu batek egindako biolentzia
Biolentzia era honetan estatuak edo estatuaren aparatuek zibilei gauzatutako biolentziak sartzen dira, hauek indar fisiko edo psikologikoa erabiltzen dituzte objektuen, instituzioen edo pertsonen kontra helburu politiko batzuk lortzeko.
Errusia eta Ukraina estatuen arteko gerra
2022ko otsailaren 24an hasi zen Errusia bere ondoko herrialdea, Ukraina, inbaditzen. Vladimir Putin Errusiako presidenteak Ukraina bonbardatzeko eta inbaditzeko agindu zien bere tropei, 1945ean Bigarren Mundu Gerra amaitu zenetik eta Alemanian nazien diktadura amaitu zenetik Europan izan den mota honetako lehen eraso handia den honetan.
Hauteskunde-indarkeria
Gatazkek eragindako herrialdeetako hauteskundeek, gobernuek eta gizarte zibilak duten gatazka-arriskua da. Gaur egun badauzkagu honen adibide batzuk, hala nola: Etiopia ko 2021eko hauteskundeak non, zailtasun tekniko ugari izan ostean, Etiopiako Hauteskunde Batzorde Nazionalak (NEBE) legebiltzarrerako hauteskundeak atzeratu zituen ekainaren 5etik 21era, bozketa bigarren aldiz atzeratuz. Oposizioko alderdi nagusietako batzuk boikota egiten ari ziren, eta ez zen bozketa egin Tigrayk kolpatutako gerra zibilean edo segurtasun ezari aurre egin behar dioten beste lurralde batzuetan.
Baronatarren dorretxea
Jauregia
Lehen solairuan dago baronatarren etxebizitzaren alde nagusia, ikusgarria, benetan, dituen elementu apaingarri eta higiezinengatik. Elementu horiek batzuk zaharberritze bidean dira, beste batzuk zaharberritzekotan eta beste batzuk, zaharberrituta daude dagoeneko.
Cessoy-en-Montois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Bojan
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.320 etxebizitza zeuden, 1.197 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 85 hutsik zeuden. 1.096 etxeak ziren eta 218 apartamentuak ziren. 1.197 etxebizitza nagusietatik 822 bere jabearen bizilekua ziren, 341 alokairuan okupaturik zeuden eta 34 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 50 etxek bi zituzten, 208 etxek hiru zituzten, 361 etxek lau zituzten eta 559 etxek bost zituzten. 899 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 573 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 540 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Zangitu
Historia
Erdi Aroan herri bat egon zen bertan, eta Donalallari eskainitako baseliza bat zegoen, urdiaindarrek ordaindua, bi herriak Burundaren parte zirenean. 1720an akordio batera iritsi ziren, Urdiainek bere azienda lur horietara eraman ahal izateko. Urdainek prozesioa eta meza egiten zuen bertan, urtero, otsailaren 12an, eta baselizaren zaintzaz arduratzen zen. 1795an, Konbentzioaren Gerran, frantziarrek erre zuten.
Gil Parrondo
Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria birritan irabazi zuen, Patton (1970) eta Nicholas and Alexandra (1971) filmeetako eszenatokiengatik, eta Travels with My Aunt (1971) filmeko eszenatokiak diseinatzeagatik sari berdinerako izendapena jaso zuen.
Épenoy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Hipodamo Miletokoa
Miletokoaz gain, beste hainbat hiri helenistikoren zabalguneek ere eredu bera jarraituko zuten ondoren, besteak beste, Olintok edo Prienek. Sare hipodamikoak, halaber, jarraitutasuna eduki izan zuen erromatarren zenturiazioaren bidez.
Maitasun likido
Kontzeptuaren garapena
Baumanek gaurko maitasuna indibidualismo larriagotu baten produktu gisa deskribatzen du, joko bihurtu da, arrisku joko bat, modernoa, konplexua, non sekretua ez den beste harreman batzuei ateak itxita uztea; Ahultasun edo aspertze zantzuekin deskonektatu daitezkeen konexioak dira, eta harremanak eguneratuta edukitzeko modu bakarra zure lasaitasuna inoiz ez galtzea da. Bauman-ek hizpide duen postmodernismoa egungo harreman kapitalisten produktua da, ez dago ezer ziurrik, non ziurgabetasuna eguneroko ogia den eta konstante bakarra kide ez izatea, filiazioa, ideologien amaiera den. Postmodernismo horrek hedonismoa eragiten du. Hori, gutxiengo aberrazio bat baino gehiago, gero eta bidaiatuagoa den bidea bihurtzen da, berehalako gogobetetzearekin, nartzisismoarekin eta joera banalekin egungo gizabanakoaren ezaugarri definitzaileekin.
Pellafol
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sampson (Wisconsin)
Sampson Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chippewa konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pellafol
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Étienne-de-Fontbellon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 165 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 38 eraikuntza enpresak ziren, 41 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 15 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Txilderiko I.a
Txilderiko I.a (440 - 481, Tournai) 457 eta 481 urteen artean saliar frankoen errege izan zen. Klovis I.aren aita ere izan zen bere emaztea aldiz Basina Turingiakoa izan zen. Errege gisa 457 edo 458 urtean bere aita zen Meroveo oinordetu zuen. Guda gizon frankoekin batera hiriburua Tournai hirian kokatu zuen.
Izaera ausart eta kementsukoa zen, baina baita gonazalea ere, horregatik frantziar jaunak euren emazteekin izaten zituen amodio abentura eta maitakerien ondorioz sumindu, denen artean elkar hartu eta Txilderiko erregetzatik bota zuten. Honenbestez, Txilderikok Alemania ihes egin zuen. Han bere aurreko akatsak errepikatu zituen: bere babeslea zen Basino erregearen emaztea, Basina Turingiakoa limurtu eta bereganatu egin zuen.
Printze ahaztezin honen azken balentria Alemaniaren konkista izango da. Handik gutxira zendu zen, bere erregealdiaren hogeita laugarren urteurrenean, eta Tournai udalerrian hilobiratu zuten. Bere hilobia 1653an topatu zuten.
Conflans-sur-Seine
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Conflans-sur-Seine udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 190 hektarea erabiltzen.
Garravet
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
Pontivyko gaztelua
Historia
Barneko jauregia XVIII mendekoa da eta lorategi ederrak ere baditu barnean.
Egurtzao (ibaia)
Egurtzao edo Egurzanos Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. 13,3 kilometro luzerarekin, Urraulgoitin Aldaxur mendiko magalean jaiotzen da, 943 metroko altueran, eta Zaraitzu ibaian isurtzatzen da, Nabaskoze almiranterriko Aizpurgi kontzejuan, 541 metroko altueran.
Baronatarren kondaira
Kondairaren omenez Villanañen Mariaren ohorezko harri-irudia, kaska eskuan duela, jarri dute.
Labiako mendilerroa
Labiako mendilerroa Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Larrogain mendia da, 1.277 metrorekin.
García Orcoyen Ospitalea
Garraioa
Lizarrerria Buseko linea hauekin ditu loturak:
Dermochelyidae
Dermochelyidae dortoka familia bat da. Gaur egun genero bakarra ezagutzen da, baina hainbat genero fosil familia honen barruan sailkaturik daude.
Mira Murati
Bizitza
Murati 1988an jaio zen Albanian, eta Columbia Britainiarrera joan zen 16 urte zituela, Pearson United World Collegera. Ingeniaritza mekanikoko lizentziatura lortu zuen Dartmouth College-ko Thayer School of Engineering-en, 2012an.
Zibilizazio
Kontzeptuaren historia
Zibilizazio hitza latinezko civilis-etik (zibila), civis (hiritarra) eta civitas-etik (hiria) dator. Funtsezko tratatua Norbert Eliasen The Civilizing Process (1939) da, Erdi Aroko kortesiazko gizartetik Lehen Aro Modernoraino gizarte-ohiturak aztertzen dituena. Zibilizazioaren filosofian (1923), Albert Schweitzerrek bi iritzi azaltzen ditu: bata, materiala, eta, bestea, materiala eta etikoa. Munduko krisia gizadiak zibilizazioaren ideia etikoa galtzean zetzala esan zuen: «gizakiak ekintza-esparru guztietan eta ikuspuntu guztietatik egindako aurrerapen guztien batuketa, aurrerapenak norbanakoen gogo-hobekuntzarantz, aurrerapen ororen aurrerapen gisa, laguntzen duen heinean».
Ezaugarriak
Zibilizazio guztiak nekazaritzaren mende egon dira bizirauteko, beharbada Peruko lehen zibilizazio batzuk izan ezik, zeinak itsas baliabideen mendekoak izan baitaitezke.
Entitate politiko batek zer zibilizazio-mailara iritsi den jakiteko balioespenak oinarritzen dira: nekazaritzak merkataritza- edo manufaktura-gaitasunen aldean duen garrantzia erlatiboan, bere boterearen lurralde-hedapenetan, bere lanaren banaketaren konplexutasunean eta bere hiriko karga-ahalmenaren aldean. Bigarren mailako elementuak bare baitan hartzen dute: garatutako garraio-sistema, idazkera, neurketa estandarizatua, dirua, kontratuetan eta kalteetan oinarritutako sistema juridikoak, artea, arkitektura, matematika, ulermen zientifikoa, metalurgia, egitura politikoak eta erlijio antolatua.
Sistema konplexuak
Teoriko askok diote mundu osoa jada mundu-sistema bakar batean integratuta dagoela globalizazioa izenez ezagutzen den prozesu batean. Mundu osoko zibilizazio eta gizarte desberdinak ekonomikoki, politikoki eta are kulturalki elkarren mendekoak dira modu askotan. Eztabaida dago integrazio hori noiz hasi zen eta zer nolako integrazioa (kulturala, teknologikoa, ekonomikoa, politikoa edo militar-diplomatikoa) den funtsezko adierazlea zibilizazio baten hedadura zehazteko. David Wilkinson-ek proposatu du Mesopotamiako eta Egiptoko zibilizazioen integrazio ekonomiko eta militar-diplomatikoak eragin zuela Zibilizazio Zentrala deitzen duen sorrera K.a. 1500. inguruan. Erdialdeko zibilizazioa, gero, Ekialde Hurbila eta Europa osoa barneratuz zabaldu zen, eta, ondoren, mundu mailara zabaldu zen Europako kolonizazioarekin, Amerikak, Australia, Txina eta Japonia integratuz XIX. mendean. Wilkinsonen ustez, zibilizazioak, kulturalki, heterogeneoak izan daitezke, Zibilizazio Zentrala bezala, edo homogeneoak, Japoniako zibilizazioa bezala. Huntingtonek zibilizazioen talka deitzen duena, Wilkinsonek zibilizazio global bakar baten barneko kultur esparruen talka gisa defini dezake. Beste batzuek globalizazioaren lehen urratsa Gurutzaden mugimendua dela adierazten dute. Ikuspuntu konbentzionalena da gizarte-sareak antzinatik hedatu eta txikitu direla eta egungo ekonomia eta kultura globalizatua Europako kolonialismo berriaren produktua dela.
Etorkizuna
Morris Berman kultur historialariak Dark Ages American dio: the End of Empire lanean, Estatu Batuetako kontsumitzaile korporatiboetan, garai batean handitasunera bultzatu zuten faktoreek —muturreko indibidualismoak, lurralde eta ekonomia hedapenak eta aberastasun materialaren bilatzeak— bultzatu dutela kolapsoa saihetsezina den atalase kritiko batera. Politikoki gehiegizko irismenarekin lotuta eta aberatsen eta txiroen arteko aberastasunaren agortzearen eta polarizazioaren ondorioz, egungo sistema azkar iristen ari dela ondorioztatu du egungo sistemaren jarraipena defizit handiz eta hutsunez beteta dagoen egoera batera; ekonomia fisikoki, sozialki, ekonomikoki eta politikoki ezinezkoa da. Askoz sakonago garatu arren, Bermanen tesia, nolabait, Urban Planner-en antzekoa da; Jane Jacobsen ustez, Estatu Batuetako kulturaren bost zutabeak gainbehera larrian daude: komunitatea eta familia; goi-mailako hezkuntza; zientziaren praktika eraginkorra; fiskalitatea eta gobernua, eta ikasitako lanbideen autoerregulazioa. Zutabe horien korrosioa, dio Jacobsek, gizartearen gaitzekin lotuta dago, hala nola ingurumen krisiarekin, arrazakeriarekin eta aberatsen eta pobreen artean gero eta handiagoa den aldearekin.
Pseudorabdion ater
Pseudorabdion ater Pseudorabdion generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Óscar Landerretche
Karrera politikoa eta publikoa
Gaztaroan Alderdi Sozialistan sartu zen (PS) eta 1971 eta 1972 bitartean entrenamendu militarra eta inteligentzia-entrenamendua jaso zituen Kuban. Salvador Allende presidentea 1973ko irailean erori ondoren, PS berrantolatzen aritu zen. 1974an erbestera joan zen, Kolonbiako enbaxadan babestu ondoren.
Pierre Bidart
Biografia
2010ean hil zenean Sofian (Bulgaria) zegoen, bi urterako hara bidali baitzuten Frantziako enbaxadak agindutako lan bat egitera.
Kulturaren alorrean Comité Izpegi taldearen sortzaile eta presidentea izan zen; taldeak Éditions Izpegi argitaletxea eta bestelako ekimenak bultzatu egin ditu.
Lanak
Hil zenean ''Le Sanglier de feu. Les formes sensibles du politique'' Ipar Euskal Herriko abertzaletasunari buruzko lana prestatzen ari zen.
Tronsanges
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 iturgina eta 3 jatetxeak.
Villa Las Estrellas
Osasun-zerbitzua
Badago FACH Hospital bat da mediku eta erizain batekin, eta honekin hornitua: X-izpiak, laborategia, kirurgia, anestesia makina, esterilizatzailea, eta farmazia zerbitzuak, eta larrialdi eta kirurgia gaitasun mugatuak. Bi ospitaleko ohe erabilgarriak dira eta hortz-klinika bat. Larrialdietan, Antartikako Txileko Institutuaren eta Txileko Unibertsitatearen lankidetzaren bidez, medikuntza irudiak partekatu ahal dituzte Hego Amerikako eta Europako osasun-zentro espezializatuekin diagnostiko bat egiteko.
Egiptoko espedizioa
Parisera itzuli da Bonaparte estatu-kolpea ematera
Kontestu horretan, Napoleon Frantziara itzuli zen 1799ko abuztuan, horretarako agindu militarrik eduki ez arren (bere kontrakoek desertzioa deitu zioten). Egiptoko aginte gorena bere Kléber jeneral nagusiari eman zion.
Kanpainaren amaiera eta porrota
Frantsesak Frantziara itzuli ziren britainiar ontzietan. Bi herrialdeetako gobernuek negoziazioak hasi zituzten; 1802ko martxoan Amiensko Bakea sinatu zen.
Penol
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Chailly-en-Bière
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Tabako mosaikoaren birusa
Historia
1883an Adolf Mayerrek gaixotasunaren lehenengo deskribapena egiterakoan esan zuen landare batetik bestera bakterioen infekzioen antzera transmititzen zela, baina 1889an Dmitri Ivanoskik frogatu zuen bakteriarik gabeko ingurune batean ere infekzio bere horretan jarraitzen zuela.
Ostalariak eta sintomak
Izenak dioen bezala tabako landareei kalte nabarmena eragiten die baina guztira bederatzi landare familia infektatzen dituela ikusi da, tabakoa, tomatea, piperra, luzokerra eta hainbat lore apaingarri besteak beste. Hosto berrien zainetan kolorazio berde argia ikusten da eta hosto helduetan orbain beltzak eta azla latz eta zimurtua. Birusak ez du landarea hiltzen baina landare sortu berria denean gertatzen bada hazkuntzan eragiten du.
Luberoita
Luberoita sulfuro motako minerala da.
Esteroide
Esteroideak ziklopentanoperhidrofenantreno molekulan oinarrituriko lipido saponifikaezinak dira. Kimikaren ikuspegitik triterpeno ziklikoak dira.
Arazoak
Esteroideen ondorioak ez dira beti kontsumitzailek bilatzen dutenak, hauen kontsumizioak (pastillen edo injekzioen bidez) ondorio sekundarioak dakartzate. Gizonetan eta emakumetan ez dira erreakzio berdinak suertatzen.
Indiako ekonomia
Ekonomia independentziaz geroztik
Gobernu berriak egokitzapen estrukturaleko plangintza bat onartu zuen orduan, Nazioarteko Diru Funtsaren eta Munduko Bankuaren laguntzarekin: aurrekontuen defizita murriztu zen, dirulaguntzak gutxitu, rupia baliogabetu zuen esportazioak bultzatzeko. Erreforma horien emaitza ez da oso argia.
Ikasteko ingurune birtual
Osagaiak
Honako hauek dira ikasteko ingurune birtual edo onlineko hezkuntza curriculumak behar dituen osagai nagusiak.
Ebaluazioa
Harnish and Reeves-ek irizpide sistematikoko ikuspegi bat eskaintzen du prestakuntza, inplementazioa, sistemaren erabilera, komunikazioa eta laguntza oinarri hartuta.
Lévignen
Lévignen Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 341 etxebizitza zeuden, 315 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 304 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 315 etxebizitza nagusietatik 243 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 42 etxek hiru zituzten, 69 etxek lau zituzten eta 180 etxek bost zituzten. 265 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 117 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 182 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 583 ziren, horien artean 445 aktiboak ziren eta 138 inaktiboak ziren. 445 pertsona aktiboetatik 428 lanean zeuden (235 gizon eta 193 emakume) eta 18 langabezian zeuden (9 gizon eta 9 emakume). 138 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lévignen udalerrian 306 unitate fiskal zeuden, 841 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.123 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gaudonville
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Fabiana Zudaire
Fabiana Zudaire Jauregi (Idiazabal, Gipuzkoa, 1894 ko urtarrilaren 20 a - Donostia, Gipuzkoa, 1970 ko urriaren 4a) musikaria eta musika irakaslea izan zen.
Le Bousquet-d'Orb
Etxebizitza
2007an 1.086 etxebizitza zeuden, 748 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 174 bigarren erresidentzia ziren eta 164 hutsik zeuden. 678 etxeak ziren eta 401 apartamentuak ziren. 748 etxebizitza nagusietatik 428 bere jabearen bizilekua ziren, 279 alokairuan okupaturik zeuden eta 42 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 158 etxek hiru zituzten, 308 etxek lau zituzten eta 236 etxek bost zituzten. 396 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 334 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 254 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Eintracht Frankfurt
Historia
Ordurarte talde guztiak futbol eta gimnasia taldeak ziren baina 1937an federazioak banatu egin ziren eta Turngemeinde Eintracht Frankfurt von 1861 (gimnasia) eta Sportgemeinde Eintracht Frankfurt (FFV) von 1899 (futbol) taldeek bide berriak hasi zituzten.
Uniformea
Eintracht Frankfurt taldearen koloreak berau sortu zuten bi taldeek erabiltzen zituztenak dira, Frankfurter FC Viktoria (gorria eta zuria) eta Frankfurter FC Kickers (beltza eta zuria). Historikoki kolore gorria eta beltza erabili izan ditu nagusiki, baina 2016-17 eta 2017-18 denboraldietan kolore nabarmenena zuria izan zen.
Paradigma zientifikoa (Khun)
Normalean onartutako paradigma baten adibidea fisikaren eredu estandarra litzateke. Metodo zientifikoek zientzialari ortodoxoek eredu estandarrarekin kontraesankorrak edo kontrajarriak izan daitezkeen fenomeno asko ikertzea ahalbidetuko lukete. Hala ere, askoz zailagoa da haientzako adostasuna lortzea, esperimentu horiek aztertuko luketen eredu estandarraren printzipio onartuen dibergentziaren arabera. Horrela, bereziki, neutrinoen masa edo neutroi desintegrazioa ikertzeko esperimentu batek finantzazio gehiago jasoko luke une kontserbazioaren urraketak bilatzen zituen edo denboran bidaiatzeko ingeniaritza aztertzeko asmoa zuen esperimentu batek baino.
Kuhn eta paradigma aldaketa
Kuhnen ideia iraultzailea zen bere garaian, izan ere, garapen zientifikoei ikuspegi historikoarekin begiratzeko beharra ezarri zuen, eta zientzia giza enpresa bat dela onartu zuen, eta, beraz, historia gisa, eraldatu daitekeena. Zientziaren garapenari ikuspegi historikotik begiratzeko beharrari buruzko behaketa kuhniarra, berez, "Aldaketa paradigmatikoa" izan zen zientziaren historian, soziologian eta filosofian.
Carlos Arias Navarro
Prestakuntza eta lehen urteak
Ekonomikoki ondo zegoen familia industriari batean jaio zen. Erlijio katolikoari oso lotuak, aita 1912an hil zitzaion, Carlosek 3 urte besterik ez zituenean eta amarekin harreman estua izan zuen bizitza osoan.
1936ko uztailaren 18ko estatu kolpea eman zutenen alde agertu zen Espainiako Gerra Zibilean. Hala ere, Manuel Fraga Iribarne eta Jose Maria Areiltzak gerraren aurretik Ariasek hainbat esparrutan ezkerrari estimu arina baziola zioten, hala nola, antiklerikalismoan. Egia esateko, haren prestakuntzan berebiziko eragina izan zuten Sánchez-Román katedratikoak eta Azañak eta azken horren agindupean lan egin zuen Justiziaren Ministerioan.
Frankismo garaiko karguak
Diktadura frankistaren ondoren, Leóngo gobernadore zibila izendatu zuten (1944) eta, geroago, Tenerifekoa (1951).
1957an Segurtasuneko agintari nagusia izatera heldu zen, ordena publikoaz eta poliziaren kontrolaz arduratzen zen erakunde handia. Denboraldi horretan, Julián Grimau komunista buruzagiaren atxiloketa (geroago heriotzara kondenatua izan zen) nabarmendu zen. Arias Segurtasun Zuzendaritza Nagusitik nabarmentzen zen antifrankisten aurka egin zuen errepresio lanengatik, Gobernazioko ministro Camilo Alonso Vegaren laguntzaile nagusia izanez. Kargu horretan denbora luzez jardun zen, 1965ean Madrilgo alkate izendatu zuten arte.
1973ko ekainean, Gobernazio ministro izendatu zuten, Luis Carrero Blanco almiranteak zuzendutako kabinete berrian. Handik gutxira, diktadorearen familiarekin zuen gertutasunari esker, gobernuko presidentearen hilketak (1973ko abenduaren 20a) Ariasek haren kargua hartzera eraman zuen.
Franco gabeko frankismoa
Aldaketen aurreko haren borondate txarrak eta demokrazia normalizazioa eskatzen zuen gizartean diktadorearen legatua mantentzeko setatu izanak ekarri zuen bere eroaldia. Beste alde batetik, gobernuaren izena zikindu zuten bi gertaera jazo ziren: batetik, 1976an Gasteizko martxoaren 3ko sarraskia, bertan Polizia armatuak hainbat manifestatzaile tirokatu eta 5 hildako eta ehun zauritu baino gehiago izan ziren; bestetik, hilabete batzuk geroago, Jurramendiko hilketak, Nafarroan.
Itsas garapen iberiarra (1400-1600)
Iberiar erresumek ekarpen garrantzitsuak egin zizkioten itsas berrikuntzari Esplorazioaren Aroa n. Espainiak eta Portugalek mundua esploratzea eta kolonizatzea posible izan zen iberiarrek garatu eta nabigatu zituzten ontziei esker.
Garapen goiztiarra
Medetan zehar etengabeko gatazkak zirela eta, gerra eta Iberiar Penintsulako eguneroko bizitza elkarrekin erlazionatuta zeuden. Uneoro armada txiki eta arinki hornitutakoak mantendu ziren. Ia etengabeko gerra-egoerak eragin zuen itsas esperientziaren, ontzigintza- teknologiaren, energiaren eta antolaketaren beharra. Honek eraman zuen Aragoiko eta Portugalgo koroei bere ahaleginak itsasoan jartzera. Geroago Gaztelako koroa batuko zen ahalegin hauetara.
Aurrekariak
Atlantikoko uharteak eta Afrikako enklabeak kolonizatuz, Portugalek nahikoa baso zituen bere flota eta diru sarrerak finantzatzeko. Adibidez, Madeira uhartea, literalki zurezko uhartea, hutsik eta egurrezko baso birjinez estalia zegoen aurkitu eta kolonizatu zutenean.
Itsasontzien diseinua
Afrikako kostaldean zehar aurkikuntzen lehen fasea benetan abiatu zuen itsasontzia Portugalgo karabela izan zen. Iberiarrek berehala adoptatu zuten beren merkataritza-ontziteriarako. Afrika iparraldeko arrantza ontzietan oinarritutako garapena izan zen. Bizkorrak eta nabigatzeko errazagoak ziren, 50 eta 160 tona bitartekoak eta 1 eta 3 masta bitartekoak, aurtzaka nabigatzea ahalbidetzen zuten kandela triangeluar latinoekin. Karabelak, bereziki, biratzeko ahalmen handiagoa zuen. Karga eta tripulazio ahalmen mugatua ziren bere eragozpen nagusiak, baina honek ez zuen bere arrakasta eragotzi. Eskifaiaren eta kargaren espazio mugatua, hasiera batean, onargarria zen, ontzi esploratzaile bezala, bere "karga" esploratzaileak lurralde berri bati buruz eginiko aurkikuntzetan zegoena baitzen, soilik pertsona baten espazioa hartzen zuena. Karabela ospetsuen artean Berrio eta Caravela Deikundea daude. Kolonek ere erabili zituen bere bidaietan.
Karabelak eta haien nahitazko eboluzioa
Karabelek eta naoek talde paregabea sortu zuten esploratzaileentzat. Kolonek nau bat, La Santa Maria, eta bi karabela, La Pinta eta La Niña, erabili zituen Atlantikoan zehar egindako bidaian. Arrakasta handia izan zuen defentsarako armak zituelako eta ekipoa oso maniobragarria zelako; suzko potentzia zuten bateria flotatzaileen antzekoak ziren. Vasco da Gamak Kolonen arrakasta ikusi zuen eta 1497an Diasek Indiarako bidea jarraitu zuen eraiki berri ziren bi naus erabiliz, bakoitza ehun tonako pisuarekin, eta karabela bat, berrogeita hamar tonako pisuarekin. 1502an, beste bidaia bat egin zuen hamar nao eta bost karabela armatu erabiliz Afrikako ekialdeko kostaldera joateko. Diseinu berriko itsasontzi horiek erraz txikitu zituzten dhows islamikoak. Patroi honi jarraituz, Magallanesek, bost naoko flota bat osatu zuen, bakar bat, itzulerako bidaian itzultzea lortu zuen arren.
Galeoiak
Itsasoek esploratzaileek baino gehiago zeramaten. Merkataritzak ontziak hobetzeko teknologia berriak bultzatu zituen, baina  berrikuntzen beste faktore bat arrazoi militarrengatik izan zen. Konkista militarra motibazio bat zen; gerraren eskala XVI. mendean aurrekaririk gabeko kopuru batera handitu zen. Herrialdeek beren botere militarra frogatu behar zuten beren subiranotasuna mantendu zezaketela frogatzeko. Hedabide militarrak ere hedapenerako eta hertsadurarako ziren. Horretarako ontzirik onenetako bat galeoia zen, nagusiki gerraontzi gisa erabiltzen zena. XVI. eta XVII. mendeetan eraiki zuten. Gerraontzi bezala erabiltzeaz gain, Ameriketako altxorrak eta karga garraiatzeko ere erabiltzen ziren galeoiak. Garrantzitsua da, garai hartako beste itsasontzi batzuekin alderatuta, galeoiarekin garatzen hasi ziren ezberdintasunak nabaritzea, itsasontzi nagusia kasu, gerra garaian modu eraginkorragoan jardun zezan egin baitzen, uretan nabegarriagoak bihurtzen lagundu zuten estalki gutxiago izatea bezala, marinelentzat errazago goberna zitezkeela ez esateagatik. Horrek ez du esan nahi diseinu perfektua izan zenik; handia eta engorragarria zen, eta 1588an ikasi zenez, itsasontzi hauek erraz gainditu zituzten Ingalaterrako itsas armadako itsasontzi arin eta azkarrenek. Galeoiek hiru dibisio (maila) zituzten, eta itsasontzi handiek, berriz, lau. Beste ezberdintasun bat buruaren forma da; galeoia ez zen luzea, eta denbora horretan nabigatzen zuten itsasontzi handi askok bezala proiektatzen zuen gaztelua. Galeoiaren brankako gaztelua, berriz, txopan amaitzen zen. Galibo luzeago eta meheago bat zuen, galeoi batenarekin alderatu daitekeena, honek, aurrerantz proiektatzen zela esan nahi duelarik. Txopazko ispilua karratua zen eta estalkia txopa estukoa. Batek berariaz begiratu diezaioke aldaera gehien dituen Espainia eta Portugalgo eskualdeari, patinazoak alboetan indartzeko zeuden bezala. Branka eta txopazko mastak tope borobilekin eginak zeuden, eta goiko norabideak eta kandelak eramateko gai ziren, latindar mesana bat edo bi izateaz gain. Laburbilduz, "Galeoia hiru mastakoa eta aparailu karratukoa zen, normalean bi estalkirekin, eta bere bateria nagusiekin alboetan". Ontzi hauek bakarrak ziren bere garaian,
Saint-Étienne-de-Lugdarès
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: