cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elise Harmon
Lan ibilbidea
Bigarren Mundu Gerran, Estatu Batuetako Itsas Ikerketako Laborategiko Aireontzien eta Elektrizitatearen Dibisioan lan egin zuen. 1950aren hasieran, Harmonek Arauen Bulegorako eta Washingtongo Itsas Ikerketako Bulegorako lan egin zuen. 1953an, Aerovox Corporation-erako zirkuitu inprimatuen ikerketa-buru bihurtu zen, eta New Bedford-en (Massachusetts) egoitzako 2. solairuan. Orduan, ikerketa eta garapena zuzentzeko ardura zuen, baita zirkuitu inprimatuen eta zirkuitu inprimatuen osagaien metodo berrietarako plantako prozedurak ezartzeko ere. 1970eko hamarkadan, Aerovox Corporationeko zirkuitu inprimatuko jardueren zuzendaria izan zen. American Chemical Society, Irrati Ingeniarien Institutua eta Texasko Zientzien Akademia sortu ziren.
Ghost World (filma)
Argumentua
Enid eta Rebecca, bi lagun onenak, uda osoa dute bere aurrean Bigarren Hezkuntzako graduazioaren ondoren. Biak moldatu gabeak diren arren, Rebeccak Enidek baino arrakasta gehiago du mutilekin. Ofizialki graduatzeko, Enid udako arte-ikastaro batera joan behar da. Artista gisa talentua duen arren, Roberta irakasleak arteak sozialki esanguratsua izan behar duela uste du, eta Eviden zirriborroak «entretenimendu arin» gisa kalifikatzen ditu.
Harry Hammond Hess
Harry Hammond Hess (New York, 1906ko maiatzaren 24a - Woods Hole (Massachusetts), 1969ko abuztuaren 25a) estatubatuar geologo eta militarra izan zen, ozeano hondoen hedapenaren inguruko ikerketak egin zituena. Gaur egun plaken tektonikaren teoriaren sortzaileetako bat kontsideratzen da Hess.
Josefa Masegosa Gallego
Lanak
Emakumeak eta Zientzia arloan, astronomiei buruzko hamar artikulu argitaratu ditu, eta astronomo historikoak nahiz gaur egungoak ikusarazi ditu; hainbat hitzaldi eman ditu, eta emakumeak zientzian duen zeregina zabaltzeko hainbat ekitaldi antolatu ditu. Nabarmentzekoa da UNEDek "Mujeres en las Estrellas" TVErako emandako programaren koordinazioa, 2. kanaletan emana. AMIT-Andaluzia nodoaren sortzaileetako bat izan zen 2012an, eta kargu hauek bete zituen: bokala eta koordinatzailea -Jaén-Almeria 2013ra arte, eta gero lehendakariordea.
Ourenseko Zubi Nagusia
Historia
Erromatarren garaian altxatua, XII. mendean, zubiaren arku nagusiak amore eman zuen, eta, ondorioz, konponketa eta erorketa amaigabeak egin ziren; XVII. mendera arte ez ziren amaitu. Azken erreforma Melchor de Velasco Aguerok zuzendu zuen, eta gaur egungo itxura eman zion zubiari, Erdi Arokoa, zalantzarik gabe, jatorrizko elementu erromatarrak mantendu arren, hala nola hasierako arkuak.
Lil Hardin Armstrong
Lan ibilbidea
Louis Armstrong-ekin ezkondu zen 1924an, eta Hot Five eta Hot Seven piano-jotzaile bihurtu zen. Estudioetatik kanpo, berriz, 1925etik zuzendu zuen bere orkestra. Armstrongekin egindako grabazio-saioen muina zen: hitzorduak markatzen zituen eta atariko saiakuntzak girotzen zituen. Horrela grabatutako obra batzuk Lil Armstrongen konposizioak dira (Struttin With Some Barbecue, Hotter Than That, Don't Don't Jive Me, Two Deuces, Knee Drops) Keppardekin itzuli zen berriro 1928an. Harlem Opera House 1931n emakumezkoen orkestra bat zuzendu zuen.
Banandu ondoren (1931 ) eta 1938an Satchmorengandik dibortziatu ondoren, New Orleans musika-talde batzuetan laguntzaile gisa lan egiten zuen batez ere. 1930eko hamarkadaren bigarren erdian piano-jolea izan zen Deccaren etxean, eta 26 abesti grabatu zituen, batez ere abeslari gisa, hala nola Just For a Thrill.
1971ko abuztuaren 27an hil zen, Louis Armstrong baino hilabete geroago, tronpeta-jotzailearen omenezko telebista-ekoizpen batean pianoan eserita zegoela, St. Louis Blues. Lincoln hilerrian lurperatuta dago.
Paul van Zeeland
1936ko udaberrian dimititu zuen, Rexismoak sustatutako asalduraren ondorioz, baina lehen ministro izaten jarraitu zuen maiatzeko hauteskundeen ondoren. Gutxieneko soldatari, ordaindutako sei opor-eguni eta astean gehienez 40 orduko lan-ordutegiari buruzko akordioekin konpondu zituen langileen grebak. Rexistak gerra-legearekin zapaldu zituen, langabeziaren aurkako neurriak hartu zituen eta neutraltasun politikara itzuli zen. 1937ko udaberrian dimititu zuen, Léon Degrellek Belgikako Banku Nazionaletik dirua jasotzea leporatu ondoren.
Messier 73
Messier 73 (M73 eta NGC 6994 izenez ere ezaguna) Aquarius konstelazioko lau izarren multzo txiki bat da.
Paulina Lira
Biografia
2002. urtetik Txileko Unibertsitateko Zientzia Fisiko eta Matematikoen Fakultateko Astronomia Saileko irakaslea da 2002tik. 2019az geroztik, irakasle titularraren kargua du, unibertsitate horretako hierarkia handieneko kargua.
Olatz Peon
Ibilbidea
2019ko udal hauteskundeetan berriz ere EAJren alkategaia izan zen. Alderdiak zinegotzi bat galdu arren, alderdi bozkatuena izan zen eta Peonek alkatetza mantendu zuen PSE-EEko zinegotziaren botoari esker.
Elizabeth Lee Hazen
Kanpo estekak
<
Ceroplesis aestuans
Ceroplesis aestuans ceroplesis kakalardo generokoa da, Cerambycidae familiakoa, Lamiinae azpifamiliakoa. Per Olivier ikerlariak 1800en deskribatu zuen.
Louis de Bonald
1822an Estatuko ministro izendatu zuten, eta Frantziako pare izendatu zuten; beraz, Pareen Ganberan sartu zen. 1827an Zentsura Batzordeko buru izateko izendatu zuten. 1830eko uztaileko Iraultzaren garaipenaren ondoren, bizitza publikotik erretiratu zen.
Ingeborg Hochmair
Biografia
Ingeniaritza elektrikoko ikasketak Vienako Unibertsitate Teknologikoan hasi zituen 1971n, eta 1979an doktoretza (ohorez) lortu zuen lehen emakumea izan zen. Tesiaren izenburua hau izan zen: “Entzumen-nerbioaren estimulazio multikanal kronikorako sistemaren errealizazio teknikoa eta ebaluazio psikoakustikoa” (Technical realization and psychoacoustic evaluation of a system for multichannel chronic stimulation of the auditory nerve).
María Cristina Pineda Suazo
María Cristina Pineda Suazo de Carias (Honduras, 1954) hondurastar fisikari astronomoa, fisikaria eta ingeniari zibila da, Hondurasko katedradun eta zientzia-dibulgatzailea. Ikasketa Astronomikoen Zentroko zuzendaria izan zen (CE-UNAH). Katedraduna da Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoko Zientzia Espazialen Fakultatean.
Lan ibilbidea
2012an, Hondurasko errepublikaren erdian, Comayagua departamentuan meteorito bat erorketari buruzko Ikerketa Zientifikoko Taldearen koordinatzaile izendatu zuten. Gertaera hori meteorito baten erorketaren aurretiko txostenean azaldu zuen. María Cristina Pineda de Carías, Zientzia Espazialen Fakultatea. Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoa, 2012ko abendua.
Amaia Iturriotz
Amaia Iturriotz Etxaniz (Urretxu, 1993) bertsolaria eta familia-medikua da.
Kiste (biologia)
Ingurumen-baldintza kaltegarriak, hala nola oxigenorik edo elikagairik eza, muturreko tenperaturak, hezetasunik eza edo kimiko toxikoak egotea, organismoa garatzeko egokiak ez direnek kistea sortzea eragiten dute.
Maila trofiko
Maila trofikoa organismoek bazka-sarean janaria lortzeko duten moduaren arabera bereiz daitezkeen mailetako bakoitza da: ekoizleak (autotrofoak), kontsumitzaileak (heterotrofoak) eta azpimailak.
Mirjana Povic
Mirjana Pović (Pancevo, Serbia, 1981eko abuztuaren 8a) serbiar astrofisikaria eta aktibista da.
Astrofisikako ikerketa eta esperientzia
Haren ikerketa nagusia astronomia estragalaktikoan garatzen da, eta, bereziki, galaxien eraketan eta eboluzioan, galaxietako jarduera nuklearrean, galaxien propietate morfologikoetan eta sailkapenean, galaxietako izarren eraketan, galaxietako kumuluetan. Zenbait lankidetzari eta doktoratu ondoko zenbait proiektutan parte hartzeari esker, posible izan zen hurbileko unibertsoko galaxia-laginekin ere lan egitea, uhin-luzera desberdinetako datuak erabiltzea (X izpietatik infragorriraino), eta datu fotometrikoak eta espektroskopikoak erabiltzen ikastea.
Bere lanaren zati garrantzitsu bat galaxia aktiboen sailkapen morfologikoarekin eta ALHAMBRA gisa kartografiatutako galaxien azterketa morfologikoarekin lotuta dago, baita sailkapen morfologikoko metodoen analisiarekin ere. Unibertsoko kartografiatu handietan, sailkapen morfologikoa funtsezkoa da edozein estatistika-azterketa egiteko. Bai nukleo aktiboetako galaxia normalen eta anfitrionen propietateei dagozkienak, bai eskala handiko egiturei dagozkienak eta galaxien eraketa eta bilakaera oro har, hala nola GLACE, SAFIR, OTELO, MIGHTEE. Haren ikerketei esker, berrogeita hamar artikulu argitaratu ditu nazioarteko aldizkarietan, eta antzeko ekarpen ugari biltzarretan, Espainian eta nazioartean.
Denise C. Stephens
Denise C. Nuttall Stephens (AEB, 1973 edo 1974) estatubatuar astronomiako irakasle laguna da Brigham Young Unibertsitateko Fisika eta Astronomia Departamentuko Fisika eta Matematika Zientzien Eskolan.
Saturno nebulosa
NGC 7009 1782an aurkitu zuen William Herschelek, eta lehen aurkikuntzetako bat izan zen. Horrela deitu zuen Lord Rossek 1840ko hamarkadan, teleskopioek hobera egin zutenean Saturnoren forma bereiz zitekeelako.
Guabonito (kraterra)
Historia
Guabonito 2004ko urrian hartutako Cassiniren irudietan ikusi zuten lehen aldiz, eta hainbat aldiz ikusi dute ordutik.
Leire Artola
Ibilbidea
2019ko udal hauteskundeetan EAJren zerrendan bigarren postuan aurkeztu zen, eta alkateorde kargua bete zuen legealdi hasieran. 2020ko abenduan Aitor Aldasoro alkateak kargua utzi zuen legebiltzarkide izendatu zutelako. Artolak hartu zuen bere lekua alkatetzan, herriko lehen emakume alkatea bilakatuz. 2019-2023 legealdian Gipuzkoako Batzar Nagusietako batzarkidea ere izan zen, eta, besteak beste, Hizkuntza Berdintasuneko Batzordeko idazkaria izan zen.
Jessie Christiansen
Jessie L. Christiansen (Australia, XX. mendea) astrofisikari eta ikertzaile australiarra da. Zientzia Exoplanetarioko Institutuko ikertzailea da, NASAren Azterketa eta Prozesamendu Infragorriaren Zentroko kidea. 2018an NASAren ingeniaritzako aparteko lorpenaren domina irabazi zuen.
NGC 6751
Hubble espazio-teleskopioarekin lortutako irudiek nebulosaren zenbait ezaugarri nabarmen eta gutxi ulertzen dituzte. Eskualde urdinek erdiko izarraren inguruan zirkulu-formako eraztun batek eratzen duen gasik beroena adierazten dute. Kolore laranja eta gorriko gas hotzena duten tokiak, barrutik kanpora begira dauden izpi luzeetan eta nebulosaren kanpoko ertza inguratzen duen eraztun irregularrean egoteko joera dutenak. Nebulosaren barruan hodei hotzago horien jatorria ez da ziurra, baina izpiak argi dago erradiazioak eta izar-haizeek beren forman eragiten dutela.
Carolyn Porco
Voyager
1983an doktoretza lortu ondoren, Carolyn Voyager-eko irudi-taldeko kide bihurtu zen, eta Voyager II zundak 1986an Urano eta 1989an Neptunotik pasatzean bidalitako datuak aztertzeaz arduratu zen. Uranoren eraztunak aztertzeko behar zen ezagutza zuen, eta hori garrantzitsua izan zen taldean sartzea erabakitzeko orduan. Voyager misioan lanean ari ziren 178 zientzialarietatik zazpi baino ez ziren emakumeak. Pozik zegoen zientzian interesa zuten beste emakume eta neska batzuentzat eredu izan zitekeelako, nahiz eta kontu horri garrantzia kentzen saiatzen zen hura sortzen zenean. Boston Globeri azaldu zion zientziaren edertasuna, denok benetan bilatzen duguna egia dela; beraz, pertsona bat, gizona edo emakumea, egiten duen horretan ona eta eskuduna bada, bistan da gai dela, eta, azkenean, mundu guztiak lagunduko diola.
Urano eta Neptuno misio horren bigarren mailako helburuak ziren NASAko zientzialarientzat (helburu garrantzitsuenak Saturnoren eraztunak, bere globoa eta atmosfera, eta Titan, haren orbitako ilargirik handiena), baina garrantzitsua zen hura aztertzea. Lurreko teleskopio ahaltsuenekin ere, puntu lauso txikiak baino ezin izan ziren aurkitu, edo, gehienez ere, orban urdin txiki bat. Esploratu gabeko lurraldeetan murgiltzea zen, eta hori, Carolyn-en aburuz, misio 'handi' egiten zuen.
Earth Smiled (Lurraren irribarrea)
"The day the Earth Smiled" (Lurrak irribarre egin zuen eguna) Carolynek sortutako proiektua da, Cassinik Saturnoren irudiak harrapatu zituelako. Hirugarren aldi horretan, orbitan zegoela, planetari argazkiak atera zizkion eguzki-eklipse batean. Ordukoan desberdina izango zen, irudiak koloretan lortuko ziren, eta gure planeta ikusi ahal izango zen Saturnorekin eta haren eraztunekin batera. Lurreko biztanleek beren planetaren argazkia ezagutzeko aukera izango zuten, bilioika kilometrotara hartuta. 2013ko uztailaren 19an eman zitzaion izen hori, eta egun horretan Saturnoren orbitatik iristen ziren irudiekin lotutako munduko jarduera guztiei. Web gune bat sortu zen proiekturako gune, eta ekitaldi horri lotutako gertaera eta azpiproiektu guztien informazio-iturri. Gune horretan, parte-hartzaileek informazioa jasotzeaz gain, informazioa, iruzkinak eta gogoa truka zitzaketen.
Unibertsoan bizia bilatzen
Unibertsoa aztertzen eta astronomia planetarioko misio garrantzitsuenetan parte hartzen igarotako urte horien ondoren, Carolynek unibertsoan bizitzeko aukera duten tokiei buruzko hausnarketa egin zuen: Marte, Europa (Jupiterren satelitea), Titan (Saturnoren satelitea), Encédalo (Saturnoren satelitea). Ondorioak dira Martek, lehenago ur jario oparoa izan zuela, baina oraingo baldintzek oso kaltegarria egiten dutela bizitzarako; beraz, gaur egun, planetan iraganeko bizi zantzuak bilatzen saiatzen da. Europa sateliteak, gure Ilargiaren antzeko tamainarekin, ozeanoa du bere glaziazio-gainazalaren azpian, baina erradiazio biziaren mende dago. Hala ere, etorkizuneko misioek Europako izotzetik kanporatzen den materiala aztertzeko asmoa dago, bizi-zeinu kimikoak izan ditzakeelakoan. Titan atmosfera distiratsua metano organikoz beteta dago, eta haren gainazalak metano likidozko dunak eta lakuak ditu, baina oso giro hotza da, ia 149 °C zeropean; beraz, bizitzarako behar diren erreakzio kimikoak oso zailak izango lirateke. Encélado etorkizun handieneko tokia dirudi. Cassinik Titán ere pentsatzen zuen, eta hegoaldeko polotik geyserren bidez askatutako materialaren laginak hartu zituen. Material hori, itxuraz, gureak bezain gazia den ozeano baten barnetik dator, eta silikato-partikulek arnasbide hidrotermikoak ere adieraz ditzakete. Lurrean, gure ozeanoetako arnasbide hidrotermikoak bizi-oparoak dira. Carolynen ustez, Encéladok bizitzako osagai guztiak ditu, eta gertutik jarraitu behar da.
Agnes Mary Clerke
Agnes Mary Clerke (Skibbereen, Irlanda, 1842ko otsailaren 10a – Londres, Erresuma Batua, 1907ko urtarrilaren 20a) astronomo eta idazle britainiarra izan zen, batez ere astronomiari buruzko liburuak idatzi zituena.
Familia
Skibbereen herrian jaio zen, Cork konderrian, Irlandan, eta Londresen hil zen. Agnes Clerke John William Clerkeren (1814 – 1890) eta haren emazte Catherine Mary Deasyren (1819 inguruan jaioa) alaba zen. Aita erregistroko epailea zen. Bi neba-arreba zituen: Ellen Mary, 1840an jaioa, eta Aubrey St. John, 1843an jaioa. Hirurak etxean bertan eskolatu zituzten.
Ruth Handler
Ruth Handler, jaiotzaz Ruth Marianna Moskowicckk (Denver, AEB, 1916ko azaroaren 4a - Los Angeles, 2002ko apirilaren 27a) estatubatuar enpresaburua izan zen, Mattel, Inc. jostailu-enpresako lehendakaria, eta, batez ere, Barbie panpinaren marketinean izan zuen paperagatik gogoratzen dute.
Svante Pääbo
Ibilbide profesionala
2018an, beste hibridazio baten berri: Denisova leizeko beste hezur batean, ama neandertala eta aita denisovarra zuen neskato baten ebidentzia aurkitu zuen Pääboren taldeak.
Aurkikuntza horiengatik Nobel Saria irabazi zuen 2022an. Hori garrantzitsua da, adibidez, gaur egun gizakiaren immunitate sistemak infekzioei nola eragiten dien aztertzeko.
Arnasketa (fisiologia)
Birikak dituzten animalien kasuan, arnasketa fisiologikoak arnastutako eta arnastutako arnasketa-zikloak eskatzen ditu. Inhalazioa mugimendu aktiboa izaten da. Diafragma uzkurtzeak presio-aldaketa eragiten du, arnas sistemaren osagai elastikoek, erresistiboek eta inertzialek eragindako presioen berdina. Aitzitik, eshalazioa prozesu pasiboa izaten da. Arnastu, eraman airea biriketara, non airearen arteko gas-trukea gertatzen den albeoloetan eta odola biriketako kapilarretan.
Isaac Santesteban
Hastapenak eta Iturralde Espeleologia Taldean
Zenbait esplorazio era informalean burutu eta gero, lagun batzuen artean talde bat eratzea pentsatu zuten, Juan Iturralde Suit jakintsuaren izena emanez: horrela sortu zen 1948an Iturralde Espeleologia Taldea. Hasierako kideak Dormitaleria kale inguruko lagunek osatzen zuren: Pedro Etxaleku eta Isaac Santesteban (lehenengo); gero Juan Razkin, Miguel Bengoa, Jose Maria Saenz bildu zitzaizkien; geroago Mario Bregaña, Ignacio Barea, Daniel Palos eta Adolfo Eraso. Talde honetan, inolako diru laguntzarik gabe, esplorazioetan trebatu ziren aurkikuntza garrantzitsuak eginez. Orduan eginiko esplorazioen artean, aipatu daitezke: Larraun lurpeko ibaia Lezegaldetik zehar, Tximua / Morillo Ondoko Leizea, Nabaskoze, Benasa, Ezpileta, Alkerdi-Berroberria, Zugarramurdi, Ikaburua, Basaletz, Frankelizena, Ormazarreta, Urederra, Ponsolua, Itxitxoa... Hastapenetik bertatik, lan hauetan katalogazio eta artxibazio sistematikoa erabili zuten, artean existitzen ez zen Nafarroako probintzia mailako katalogo bat eratzeko asmoarekin.
Nafarroako Foru Aldundian
(Richard Grebeude, Spéléo Club de Belgique)
Salbamendua
Era berean, 1966ean Aralarko Sima del Vizcaíno leizean eginiko salbamendu ariketetan parte hartu zuenetako bat izan zen.
Azken urteak
Zahartzaroan ondo sartuta ere, Santestebanek ez zuen sekula espeleologiarekin harremana eten: 90 urte inguruan, oraindik Izabako Ibon kobazulora joan ohi zen egunero, uraren tenperaturak hartzera. Era berean, elkarrizketak egitera joaten zitzaizkien espeleologo gazteak adeitsuki hartzen zituen, azalpen ugariak emanez. Azken urteak, osasun egoerak derrigortuta, erresidentzia batean eman zituen; eta bisitan joaten zitzaizkion senide eta lagunek kontatzen dute Isaacen kasuan, zahartzaroan ohikoa den dementziak ere kutsu espeleologiko hunkigarria hartu zuela: gaztaroko kobazulo eta esplorazioetan zegoela uste izaten baitzuen. Horrela hartu zuen lo betirako, 2022ko urriaren 1eko goizaldean.
Elkarrizketa-programa
Programa horietan, aurkezleak elkarrizketak egiten dizkie telebistaren mundutik kanpoko protagonistei, pertsona arruntei, bizitzen ari diren edo bizi izan dituzten esperientzia pertsonalen testigantzak eman ditzaten. Arazo sozial, familiar edo sexualekin zerikusia duten gaiak izaten dira, eta ikusleen arreta erakartzen dute, beren sentimenduei interpelazioa egiten baitiete, eta asko lekukotza batzuekin identifikatuta senti daitezke. Horrelako programetan, beraz, berehalako harremana dago aurkezlearen eta gonbidatuen artean. Gainera, zenbait arlotako adituek ere parte hartzen dute batzuetan (psikologoak, abokatuak, soziologoak), eta beren iritziekin parte har dezakete, landutako gaiaren arabera ikuspegi profesionalago batetik. Eta, azkenik, platotik bertatik ikusleek zein telefonoz ikusleek parte har dezakete, gonbidatuaren aldeko iritzia emanez edo gonbidatuak esaten duenari aurka eginez (pertsona horiek elkarrizketatuarekin nolabaiteko harremana izaten dute eta ez daude ados haren lekukotzarekin).
François Remetter
François Remetter (Estrasburgo, 1928ko abuztuaren 8a - 2022ko urriaren 2a) frantziar futbol atezaina izan zen.
Anne Shirley
Pertsonaiaren biografia
1914ko Lehen Mundu Gerrak gauzak aldatu zituen, eta Anneren hiru semeak (baita Nan eta Rillaren senargaiak ere) gerran borrokatzeko borondatez aurkeztu ziren. Walter sentikor eta poetikoa, Anneren semeetako bigarrena, Courceletten hil zuten 1916an.
Harrera munduan
Anne Shirley Japonian pertsonaiarik maitatuenetako bat da. Anne of Green Gables derrigorrezko irakurketa egin zuten Japoniako eskoletan 1952an.
Sóllerreko burdinbidea
Datu teknikoak
Burdinbideak 27,26 km ditu, Palmako eta Sóllerreko bi geltoki nagusien artean, eta beste 4,87 km Sóllereko herrigunetik porturaino. Bi zatietan, trenbideak zabalera bera dauka, ingeles yarda bat (0,9144 m). Zabalera hori hobetsi zen, alde batetik, makinaria berarekin trenbidearen bi zatiak egin ahal izateko; eta, bestetik, Marllorcako gainerako trenbide sarearen zabalera bera izateko, ordurako 122,5 km baitzituen eraikiak.
Anton Zeilinger
Anton Zeilinger (1945eko maiatzaren 20 -) fisikari kuantiko austriarra da. 2022an Fisikako Nobel Saria jaso zuen, Alain Aspect eta John Clauserrekin batera. 2008an, Fisika Institutuko (EB) Isaac Newton Inaugurazio Domina jaso zuen, "fisika kuantikoaren oinarriei egindako ekarpen kontzeptual eta esperimental aitzindariengatik, zeinak informazio kuantikoaren eremu ebolutiboaren giltzarri bihurtu baitira". Zeilinger fisikako irakaslea da Vienako Unibertsitatean, eta Optika Kuantikoaren eta Informazio Kuantikoaren Institutuko zientzialari seniorra, Zientzien Akademia Austriarrean. Ikerketaren zatirik handiena korapilatze kuantikoaren funtsezko alderdiei eta aplikazioei dagokie.
Rachel Somerville
Rachel S. Somerville (AEB, XX. mendea) estatubatuar astronomoa da. Galaxien eraketari eta bilakaerari buruzko ikerketa teorikoagatik da ezaguna. Astrofisikarako Dannie Heineman 2013 saria jaso zuen “Galaxien eraketari eta bilakaerari buruzko oinarrizko ezagutzak emateko, eredu semianalitikoen, simulazioen eta behaketen bidez.”
Hezkuntza eta ibilbidea
Rutgers Alec Walen zuzenbide eta filosofiako irakaslearekin ezkonduta dago.
Chanda Prescod-Weinstein
Konpromiso soziala
Esparru zientifikoan aniztasuna areagotzearen alde egiten du, elkarganekotasuna kontuan hartuz eta ezagutza zientifikoa sortzen laguntzen duten talde gutxietsien garrantziaren arabera balioa emanez. National Society of Black Physicists-eko batzorde exekutiboko kide izan da. 2017an osoko hizlaria izan da Women in Physics Canada kongresuan.
Dobro
1925ean John Dopyera eslovakiar-estatubatuar asmatzaileak sortu zuen eta 1929an bere anaiekin batera musika tresna hau seriean ekoizten zuen Dopyera Brothers enpresa sortu zuen, laburbilduta Do.Bros.
Itzaltze (astronomia)
Ezaugarri orokorrak
Normalean, Johnson-Cousin-en sistema fotometrikoaren V bandako izarren arteko itzaltze-tasak 0,7tik 1,0ra parsec-eko magnitude balioak hartzen ditu eguzki-auzo bakoitzeko.
Izarputz
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Geastrum vulgatum espeziarekin, honen exoperidioaren haragia gorrixka da eta erraz pitzatzen da, Geastrum triplex delakoarekin ere bai, hau irekitzean, lerde-zapi edo lepokoaren antzeko batekin geratzen da.
Sarah Tuttle
Ikerketa eta lan ibilbidea
Tuttle-ren ikerketak hardware-ikuspegi berriak aplikatzen dizkio espektrogmetroen tresneriaren diseinuari, batez ere izarren eraketaren erregulazioa galaxietan isolatzeko, izarren arteko igorpenen eta infallaren bidez.
Galanperna faltsu
Deskribapena
Orriak: Zuriak edo krema kolorekoak, estu samar eta zabalak. Zahartzean arre-oliba kolorera pasatzen dira.
Cesarea Garbuno Arizmendi
Beste
Gainera, inbertsioak hainbat industria-sektoretan banatu zituen, besteak beste, La Papelera Española enpresako akziodun handienetakoa izan zen. Bere enpresen martxa onari esker, 1887an Donostiako badia aurrean, Mirakontxan zegoen Villa Londaiz etxetzarra erosi zuen.
Etxe bikiak: Eguzki soro eta Eguzki alde
Cesarea Garbunoren birbiloba den José Gaytán de Ayalak etxe horietako oroitzapenak aipatu ditu: ''“Bi etxeak XIX. mendearen amaieran nire birramonak, Cesarea Garbuno Arizmendik, amonarentzat eta osaba aitonarentzat eraikitzeko agindu zituen. Emakume superekintzailea zen, izaera handia zuen eta Gipuzkoako industria- eta enpresa-munduak errespetatzen zuen. Nire ama etxe horretantxe jaio zen eta nik txikitatik gogoratzen dut etxe hau abegitsua eta zaratatsua zela, beti jendez, lehengusuz eta osabaz betea, amona edo osaba-izebak ikustera etortzen ginenean. Gogoan dut oratorioa, non familiako ezkontzak antolatzen baitziren, bizikleten gela, autoak garbitzen genituen gaztetxotan... Une horretan bakarrik uzten ziguten mutilei gorbata ez eramaten. Gogoan dut bazkariak, askariak eta afariak, euskal etxe onak bezala, ordu finkoetan egiten zirela eta erritua zutela: afaldu edo bazkaldu ondoren, emakumeak kabinete batera pasatzen ziren, jantokiaren ondoan, berriketan; gizonak, berriz, lorategira joaten ziren, erretzera. Gogoan ditut gurasoen eta nesken logelak lehen solairuan, eta mutilenak txapituletan''.
Drosofila malkodun
Deskribapena
Haragia: Irmoa, oso hauskorra, arrexka edo arre-lehoi kolorekoa, zehaztugabeko usaina du.
Makalhilkari
Deskribapena
Kapela: Haragitsua, 6 eta 20 cm bitarteko diametrokoa, horixka edo arre zurbil kolorekoa, ezkata zuriz estalita, gainazal osoan, iletsuak eta listuak, baina ertzerantz nabarmenagoak. Hasieran hemisferikoa, ganbila, gero laua eta titi apur batekin.
Orriak: Estu, itsatsita, hasieran zurbilak, ondoren arre-tabako kolorekoak.
Hanka: Laburra, sendoa eta kurbatua, ezkataduna eta kapelaren kolore berekoa, oinaren oinarria izan ezik, erraboilduna eta herdoil kolorekoa baita. Errezel partzialak eraztun flokoso oso nabarmena osatzen du.
Melba Liston
Biografia
1940ko hamarkadan banda handi batekin jo zuen lehen emakume-tronboista izan zen.
Jesse Eisenberg
Jesse Adam Eisenberg (New York, 1983ko urriaren 5a) estatubatuar aktorea da.
Alice Coltrane
Piano klasikoko ikasketetan trebatua zen, zazpi urte zituenetik. Laster sartu zen Detroiteko jazz-esparruan, eta Yusef Lateef eta Lucky Thompson saxofoi-jotzaileekin edo Kenny Burell gitarristarekin jo zuen. Parisen egon ondoren, New Yorken jarri zen bizitzen eta Terry Gibbsen laukotean sartu zen. John Coltrane ezagutu zuenean bere taldearekin jo zuen.
Nandankanan
2000n hobekuntza handia egin zen, 1999ko superzikloiak Odishako kostan eragindako kaltearen ondoren. Urtean 2,6 milioi bisitari baino gehiago izaten ditu Nandankananek.
Galanperna zinabrio-kolore
Deskribapena
Haragia: Zurixka, zapore eta usain bereizgarririk gabea.
Nahasketa arriskua
Perretxiko eder bat da, bere kolore gorri-zinabrioagatik, zaila, beraz, nahastea. Cystoderma granulosum delakoak lehoi-gorri kolorea du. Cystoderma carcharias perretxikoarekin ere nahas daiteke.
Egur-ziza bidaiari
Ez du sukaldaritzarako balio.
My Family's Slave
My Family's Slave (Nire familiaren esklaboa) ez-fikziozko istorio biografikoa da, Pulitzer Saria irabazi zuen Alex Tizon kazetariarena. 2017ko ekaineko The Atlantic aldizkariaren azalean izan zen. Tizonek argitaratutako azken istorioa izan zen eta 2017ko martxoan hil ondoren inprimatu zen. Erredakzioko langileek artikulua aldizkariaren azalean agertuko zela erabaki zuten egunean hil zen, haien erabakiaren berri eman baino lehen.
1999ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
1999ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak gertakari honen 17.Edizioa izan zen. Urriaren 30etik abenduaren 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, Enparan dorretxea n ere ekintza batzuk egin ziren.
Ramzan Kadyrov
Akhmat Kadyroven semea, bere aita bezala, Ramzan Txetxeniaren independentziaren alde borrokatzetik Errusiaren aliatu leial izatera igaro zen. 2007ko otsailean Txetxeniako presidente bihurtu zen eta Txetxeniako beste komandante batzuekin boterea lortzeko borroketan parte hartu zuen. Gainera, 2015etik Errusiako Federazioko Estatu Kontseiluko kide da.
Inbutu (onddoa)
Deskribapena
Orriak: Estu, erabat dekurrenteak. Zuriak edo zurixkak.
Ainhoa Nadia Douhaibi
Ainhoa Nadia Douhaibi Arrazola (Oñati, 1983) gizarte hezitzailea, ikertzailea eta idazlea da. Arrazismoa eta islamofobia ditu hizpide.
Wanuri Kahiu
Gobernuz kanpoko erakundeen kritika
Kahiuk Gobernuz Kanpoko Erakundeek (GKE) Afrikari buruzko herri-irudimena nola kontrolatzen duten kritikatu du. Adierazi duenez:"Kenyan zinemagile izateko dirua lortzeko, GKEak une horretan finantzatzen ari direnari buruzko filmak egin behar dituzu -HIESari edo emakumeen mutilazio genitalari buruzkoak."Irudi horiek, Kahiuk dioenez, Afrika "bestea" bezala eratzen dute berriro.
Kiernan Shipka
Aktore ibilbidea
Kritika bikainak izan ditu Shipkak Mad Men filmean. Dale Roe kritikariak Emmy sarietarako hautagai idealtzat izendatu zuen, eta honako hauxe esan zuen: "'10 urteko aktore hau Sally Draper problematikoa bezain eraginkorra izan zen aurreko denboraldian, eta harrigarria dirudi pertsonaia erregularrera igo izana. Shipkaren lana Mad Men enpresan -gurasoen dibortzioaren borroka tarteko- 3. denboraldian bezain ikusgarria izaten jarraitzen badu, datorren urtean bete daiteke Emmy saria'. "Hasieran, Shipka izar gonbidatua zen telesailean, baina laugarren denboraldian erregularra izan zen.
Margaret Mayall
Lana
Bihotz-gutxiegitasun kongestibo baten ondorioz hil zen Cambridgen, Massachusetts-en, 1995eko abenduaren 6an, 93 urte zituela.
Donetsk eta Luhanskeko 2022ko ebakuazioa
2022ko Donetskeko eta Luhanskeko ebakuazioa Luhanskeko Herri Errepublikako eta Donetskeko Herri Errepublikako egoiliarren ebakuazio masiboari dagokio, Errusiako Federaziora, 2022ko otsailetik aurrera. Horrekin Ukrainak erangidako erasoetatik populazio babestu omen nahi zuten.
Accursioren jauregia
Accursioren jauregia, italieraz Palazzo d'Accursio edo Comunale, Italiako Bolonia hiriaren erdigune historikoan dagoen jauregi bat da, bertako Piazza Maggioren. Gaur egun hiriko udaletxea da.
Ourenseko katedrala
Deanbulatorioa
XVII. mende hasierakoa, aurretik zegoen elizaren abside erromanikoa mutilatu zuen. Estilo grekoerromatarra dauka, eta abside formako bost kapera ditu.
Phoebe Waterman Haas
Hezkuntza eta lan goiztiarra
Phoebe Waterman Ipar Dakotatik New Yorkera joan zen Vassar Collegen, emakumeentzako unibertsitatean, ikastera. 1904an lizentziatura titulua jaso zuen. Bi urte geroago, Matematika eta Astronomiako maisutza lortu zuen, Caroline E. Furnessekin lanean.
Ezkontza
1913an, Argentinako Behatoki Nazionalaren laguntzaile izendatu zuten Phoebe Kordoban (Argentina). Buenos Airesera doan ontzian Otto Haas kimikaria ezagutu zuen. 1914ko otsailaren 22an ezkondu ziren. Bi seme-alaba izan zituzten: Fritz Otto eta John C. Haas.
AAVSO lana
Urte askoan, Amerikako Izar Behatzaile Aldakorren Elkarteko (AAVSO) behatzaile, boluntario eta ongile izan zen Phoebe. AAVSO 1911n sortu zen, eta zientzialari, herritar eta profesionalen arteko lankidetza sustatu zuen. John Cranek hazbeteko Clark errefraktorea eskatu zuen AAVSOn. 1927an Phoebe Waterman Haas hil ondoren lortu zuten. Izar aldakorren behaketen berri eman zion Izar Aldakorren Behatzaileen Amerikako Elkarteari (AAVSO), eta 338 behaketa aurkeztu zituen 1928tik 1933ra. Bere seme-alabei eta lagunei ere astronomia erakutsi zien.
Mary Osborne
Karrera profesionala
Mendebaldeko Kostan jazza jotzen jarraitu zuen eta 1973an kontzertu bat eman zuen Los Angeleseko Hollywood Bowl- en.
1992ko martxoaren 4an hil zen Bakersfielden, 70 urte zituela, gibel-gutxiegitasunez, leuzemiaren aurkako hamazazpi urteko borrokaren ondorioz.
Martín de Salvatierra
Martín de Salvatierra (Vitoria, 1525 - Ciudad Rodrigo, 1604ko abenduaren 13an) XVI. mendeko apezpikua
Velma Dinkley
Koadrilako baxuena da, eta jertse laranja bat, gona bat, belaunerainoko galtzerdiak, zapatak eta betaurreko beltzak ditu, erraz galtzeko joerarekin. Haiek gabe, Vilmak berak dioenez, "ezin du ezer ikusi".
Loretta Lynn
Kentuckyko meatzaritza-gune batean jaio eta hamabost urterekin ezkondu zen; ondoren, senarrarekin joan zen Washington estatuko egurgile komunitate batera. Bere bizitzan inspiratu zen abestiak konposatzeko eta 1960an bere lehen diskoa kaleratu zuen. Hamarkadaren amaieran bere lehen arrakasta handiak lortzen hasi zen.
Inozibe udareusain
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Izarputz beltz
Deskribapena
Etimologia: Geastrum terminoa grekotik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik. Melanocephalum epitetoa ere grekotik dator, beltza esan nahi duen "melanos" hitzetik eta burua esan nahi duen "cépalé" hitzetik. Esporen hauts beltzagatik.
Kapar (onddoa)
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Asiako iparraldea, Afrikako hegoaldea, Australia.
Katilu esnehori
Deskribapena
Haragia: Haragia zuria du eta aireak ukitzean horitu egiten da, puskatzean esnearen antzeko kolore zuriko likido bat jariatzen du, gero horixka bihurtzen da eta azkenean okre iluna.
Etimologia: Peziza terminoa grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik.
Katilu ilun
Katilu iluna (Otidea cochleata edo Peziza umbrina) Pyronemataceae familiako onddo espezie bat da. Jangarri kaskarra.
Sasoia eta lekua
Udazkenean ugaria da basoetan.
Banaketa eremua
Europa.
Susan Jane Cunningham
Biografia
Virginian jaio zen, eta matematika eta astronomia ikasi zituen Maria Mitchellekin, Vassar Collegen, ikasle berezi gisa 1866-1867 bitartean. Harvardeko Unibertsitatean, Princetongo Unibertsitatean, Cambridgeko Newnham Collegen, Greenwicheko Behatokian (Ingalaterra) eta Williams Collegen ere ikasi zituen gai horiek.
Kimo adarzuri
Deskribapena
Fruktifikazioa: Adartsua edo klabiformea da, oro har, ezagunena den konidioforoa forman aurkitzen da, horrela agertzen denean, goialdean klabula zuri bat balitz bezala aurkezten da, adarkatu samarra, adar formakoa; kolore zuria, konidioek osatutako haustxoa da. Fase edo forma heldu edo perfektuan, klabula beltz eta pikortsu bat bezala aurkezten da (forma askogenoa), eta kanpoko puntetan, peritezio beltz ugari eta txikiak darama, eta 8 espora arte gordetzen ditu.
Kirats-ziza zuri
Deskribapena
Etimologia: Tricholoma terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Inamoenum epitetoa latinetik dator, ezatsegina esan nahi duen "Inamoenus" hitzetik. Usain txarra duelako.
Nahasketa arriskua
Tricholoma sulphurescens antzeko espeziea da, koniferoen eta hostozabalen basoetan hazten da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, mendiko koniferoen basoetan.
Katilu marroi haundi
Deskribapena
Etimologia: Peziza terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik. Repanda epitetoa berriz latinetik dator, goialdean eta barrurantz tolestuta, esan nahi duen "repandus" hitzetik. Bere formagatik.
Nahasketa arriskua
Peziza arvernensis delakoarekin, pagoen azpian atera ohi dena. Baita, Peziza varia, Peziza cerea eta Peziza micropus espezieekin ere.
Klitozibe teilakolore
Klitozibe teilakolorea (Clitocybe sinopica edo Bonomyces sinopicus) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Hanka: Kapelaren antzeko kolorekoa, haritsua, laburra, nahiko lodia eta oinarrian erro itxurakoak izaten ditu.
Garapenaren biologia
Oinarri genetikoa
Garapena aztertzeko oinarrizkoa da fenotipo eta genotipoaren arteko erlazioa ezagutzea. Genotipoa zelulen gene guztiak barneratzen ditu. Hau da, herentzia genetiko osoaren informazioa biltzen du (DNA guztia), aktibaturik edo inhibiturik dauden geneen artean desberdintasunik egin gabe. Aldiz, fenotipoak organismo batean ikusgarriak diren ezaugarriak jasotzen ditu (fisiko zein portaerazkoak). Fenotipoan erabilgarriak edo adierazgarriak diren ezaugarriak bakarrik azaltzen dira. Beraz, fenotipoa genotipoaren menpe dago, genotipoan ezaugarri zehatz baterako generik egon ezean, ezin da fenotipoan aurkitu. Genotipoen espresioen desberdintasunak ulertzeko geneen arteko dominantzia harremanak bilatu behar dira. Kontzeptu hauek oinarrizkoak dira mutazioen eragina aztertzeko. Enbriogenesian ematen diren mutazioek eragin desberdina izan dezakete, azpirakorrak edo gaineratzaileak izatearen araberakoa. Orokorrean, ezaugarri baten galera eragiten badute, azpirakorrak dira; aldiz, ezaugarri berri baten sorrera badakartzate, gene gaineratzaile bihurtzen dira. Ezaugarri gaineratzaileak fenotipoan ikusgarri gelditzen dira, azpirakorrak bakarrik genotipoan islaturik gelditzen diren bitartean.
Podestàren jauregia (Bolonia)
Podestàren jauregia, italieraz ''Palazzo del Podestà', Italiako Bolonia hirian dagoen jauregi bat da, Piazza Maggioren.
Pazzi jauregia
1458-1469 artean Jacopo de' Pazzi jauntxoak eraikiarazi zuen.
Klitozibe beltz
Sasoia eta lekua
Udazkenean ondo sartu eta gero ikusten da, leku belartsuetan, basoko belarretan, baso ertzetan eta bideetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia.
Kimo mamizebratu
Sasoia eta lekua
Udaberritik udazkenera, eroritako adarren, motzondoen edo hilda edo gaixorik dauden hostogalkorren enborretan. Bereziki lizarretan; askotan suteen ondoren.
Piazza Maggiore
Piazza Maggiore, bolonieraz Piâza Mażåur, euskaraz Plaza Nagusia, Italiako Bolonia hiriko plaza nagusia eta erdigune historikoaren bihotza da.
Podestàren jauregia (Florentzia)
Podestàren jauregia, italieraz Palazzo del Podestà, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.
Nazanin Boniadi
Aktore ibilbidea
Boniadi ere agertu zen Scandalen 3. denboraldiko zortzi ataleko arku batean, Adnan Salif antagonista gisa. Halaber, Estherren papera interpretatu zuen Ben-Hur filmaren 2016ko remakean.
Karraspina ditare
Nahasketa arriskua
Verpa krombholzii txikiagoarekin, oin motzagoa du eta kapela ilunagoa. Verpa pusilla delakoarekin ere bai, honek kolore hori bizia du oinean, Verpa digitaliformis espeziearen miniatura polit bat da.
Konozibe samur
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Nazanin Boniadi
Aktibismoa
2010eko abenduan, Amnistia Internazionalaren eskaera bat hasi zuen Jafar Panahi eta Mohammad Rasoulof zine-zuzendari irandarrentzat, "Estatuaren aurkako propaganda"ren errudun deklaratuak izan baitziren. Eskaera Hollywoodeko zuzendari gailenek eta industriako liderrek ere sinatu zuten, hala nola Paul Haggis, Martin Scorsese, Sean Penn, Harvey Weinstein, Ron Howard eta beste batzuek, eta 21.000 sinadura baino gehiago batu zituen. 2011ko ekainaren 8an, Haggis eta Nazioarteko Amnistia Estatu Batuetako zuzendari exekutiboa, Larry Cox, buru zituen ordezkaritza batekin bat egin zuen, Iranek Nazio Batuen aurrean New Yorken duen Misioari eskaera aurkezteko.
Koroa ubel
Deskribapena
Haragia: Nahiko lodia, zurixka, morea ertzean, hauskorra.
Toxikotasuna
Oso toxikoa, eta hilgarria ere bai gordinik jaten bada.
Sasoia eta lekua
Udaberrian, batez ere apirilean, asko ateratzen da, bai itsas mailako pinudietan, bai mendiko pinudietan. Pagadietan ere aurki daiteke.
Karraspina ditare
Espeziearen egoera
Aranzadi Elkartearen arabera, karraspina ditarea desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.
Koroa ubel
Banaketa eremua
Europa, Israel, Turkiaren Asiako zatia, Ipar Afrika, Ipar Amerika.
Konozibe samur
Jangarritasuna
Ez da jangarria
Agustina Ortiz de Rozas
Familia
1831ko abenduaren 23an jaio zen lehen semea. Lucio Viktorio deitu zuten, aita omentzeko lehen izena eta Santa Victoriari eskerrak emateko bigarrena. Lucio Viktorioren ondoren, Eduarda Damasia iritsi zen 1834ko abenduaren 11n, Agustina Martina 1836ko abuztuaren 3an eta haurtzaroan hil zen, Lucio Norberto 1838ko apirilaren 11n, Agustina 1840ko maiatzaren 15ean eta Carlos Alberto 1841eko abenduaren 15ean.
Klitozibe erraldoi
Deskribapena
Haragia: Lodia, gogorra, zurixka, irin freskoaren usaina du eta zapore gozoa.
Nahasketa arriskua
Clitocybe geotropa delakoarekin, honek azala ez du hain argia (krema kolorekoa, ez zuria), eta oin luzeagoa. Leucopaxillus candidus espeziearekin, hau gaztetan oso zuria da eta gero zuri-okrea. Leucopaxillus lepistoides jangarri bikainarekin ere nahas daiteke, honek azal zuria du eta orriak ez dute arrosa kolorea hartzen zahartzean.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia.
Mahsa Amini
Hildakoak eta zaurituak
Masha Aminiren heriotzagatiko protestek, gutxienez, lau pertsonaren heriotza eragin zuten, eta 75 pertsonatik gora zauritu ziren Irango segurtasun organismoek egindako tiroen ondorioz. Gertaera gehienak Irango Kurdistanen izan ziren. 75 pertsona baino gehiago hil ziren Irango manifestazioen errepresioan, hil ondorengo hamar egunetan, Mahsa Amini gaztearen heriotza gaitzesteagatik.
Hiyab erreketak eta ile mozketak
Emakume irandarrek ilea moztu eta hijab-a ere erre zuten Mahsa Aminiren heriotzagatik protesta egiteko, bere sare sozialetan protesta egiteko modu baketsua jarriz.
Irango kontserbadorismoaren kritikak
Gheis Ghoreishi analista kontserbadoreak bere sare sozialetan esan zuen moralaren polizia sistema politiko teokratiko persiarrarekiko gorroto-fabrika bat dela."“Erlijioso gehienek ez dute babesten seme-alaben aurkako indarkeria, legez kanpokoa eta diziplinarik gabea”."
NBE
Giza Eskubideetarako Ravina Shamdasani Nazio Batuen goi-komisarioaren bulegoko bozeramaileak Mahsa Aminiren heriotzari buruzko ikerketa egiteko eskatu zuen.
Klitozibe zikinusain
Deskribapena
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. Hydrogramma epitetoa ere grekotik dator, ura esan nahi duen "ydor" hitzetik eta zeinu, seinale, esan nahi duen "gramma" hitzetik. Higrofano samarra delako.
Daniel Chester French
Daniel Chester French (Exeter, New Hampshire, 1850eko apirilaren 20, Stockbridge, Massachusetts, 1931ko urriaren 7a) estatubatuar eskultorea izan zen.
Eskultore izateko prestatu zen anatomia eta marrazketa ikasten, eta zazpi urte eman zituen Florentzian Thomas Ball eskultorearen estudioan. Estatu Batuetara itzulita, bere estudioa ireki zuen, lehenik Washingtonen eta gero Bostonen eta New Yorken.
Office of Strategic Services
Office of Strategic Services (OSS) Ameriketako Estatu Batuetako inteligentzia zerbitzua izan zen Bigarren Mundu Gerraren garaian (1942-1945). CIAren aurretikotzat hartzen da.
Amaia Elizagoien
Amaia Elizagoien Varela "Ameli" (Oronoz, Baztan, Nafarroa Garaia, 1994ko azaroaren 29a) bertsolaria, idazlea eta ipuin-kontalari profesionala da.
You.com
You.com pribatutasunari lehentasuna ematen dion bilaketa motorra da. Bilaketaren emaitzak laburbiltzeko webguneen kategoriak erabiltzen ditu, eta ez esteken zerrenda ohiko bilaketa-motorra gehienek bezala. Salesforceko langile ohiek sortu zuten bilaketa-motorra, eta bere beta bertsio publikoa 2021eko azaroaren 9an argitara eman zuten. Elkarrizketa batean, Richard Socher sortzaileetako batek esan zuen pribatutasun- eta pertsonalizazio-oreka duen bilaketa-motorra nahi zutela sortu.
Lili Reinhart
2010-2018: Lehen paperak eta Riverdale
2016ko otsailaren 9an, Reinhartek Betty Cooper interpretatu zuen The CWko nerabeentzako telesail dramatikoan; Riverdale, Archie Comics-en pertsonaietan oinarritua. Seriearen sortzailea, Roberto -Sacasa, hasieran Kiernan Shipka bilatu zuen Mad Men lanean ikusi ondoren. Reinhartek aurretik bi aldiz egin zuen papera, aurrena Ipar Carolinako etxetik entzuteko zinta bat bidali zuen, hilabete geroago agertu baino lehen. Telesaila 2017ko urtarrilaren 26an estreinatu zen, eta 2021eko otsailean seigarren denboraldirako berritu zen. Telesailean egindako lanagatik, bi sari jaso zituen 2017. urteko Teen Choice Awards sarietan, Telebistaren Errebelazio Izarra saria barne. 2018an, berriro irabazi zuen sari hori, eta guztira hiru sari irabazi zituen, Telebista Dramatikoko Emakumezko Aktore Onenaren saria barne. 2019an, bigarren urtez irabazi zuen berriro, eta bi estatuatxo eraman zituen, hiru urtean zazpi izatera heldu zen.
2017an, Reinhart Galveston lanerako hautatu zuten, Nic Pizzolattoren 2010eko izen bereko nobelan oinarrituta. Mélanie Laurentek zuzendutako filmean, Reinhartek Tiffanyren papera egiten du. Tiffany haurra zela adoptatu zuten. South by Southwest filma 2018ko martxoaren 10ean estreinatu zen, eta antzerki-estreinaldi mugatua jaso zuen RLJE Films-en bidez, 2018ko urriaren 19an. Galvestonek kritika mistoak jaso zituen eta $190,320 bakarrik bildu zuen leihatilan.
Txori Gorribizia
Astronomia
Txinako konstelazioak txinatar, korear eta japoniar kartografoek erabili zituzten.
Clitoria
Erabilerak
Clitoria ternatearen sustraiak medikuntza ayurbedikoan erabiltzen dira.
Espezieak
Gaur egun honako espezieak onartzen dira:
Identity V
Video jokoa hainbat plataformetan jokatu daiteke, telefono mugikorretan zein ordenagailuetan, eta 7 hizkuntza ezberdin daude eskuragarri, horietako batzuk honako hauek dira; Ingelera, Txinatarra, Japoniera, Arabiarra, Errusiera, Korearra...
Fotometria
Metodoak
Historikoki, infragorri hurbileko fotometria uhin-luzera laburreko ultramorearen bidez egin izan zen fotometro fotoelektriko batekin objektu bakar baten argiaren intentsitatea neurtzen zuen tresna batek bere argia zelula fotosentikor batera zuzenduz, hala nola foto-biderkatzaile baten hodi batera. Neurri handi batean, objektu anitzen irudiak aldi berean har ditzaketen CCD kamerek ordezkatu dituzte, nahiz eta oraindik fotometro fotoelektrikoak egoera berezietan erabiltzen diren, adibidez, denbora-ebazpen fina behar den lekuetan.
Tigre Zuria
Gurtza
Han dinastiaren garaian, Tigre Zuriaren Jainkoa gurtzeko ohitura zaharra zegoen Huiji-n (Zhejiang-en) ilargiaren lehen hilaren 14an Baihu tenpluan, Weiyang-eko lau tenpluetako batean. Testu-ikerketen arabera, tigre zuriaren gurtza antzinako Qiang Rong herrietan agertzen da. Gaur egun, Txinako Yi, Bai, Buyi eta Tujia nazionalitateek, oraindik ere, tigre zuriari «gure» arbaso deitzen diote, bere buruari «Liba» eta «Baidi Tianwang» deituz, Tigre Zuriaren izarra mundura jaitsi eta zazpi gizon eta emakume jaio zirela uste baitute.
Epepeotes uncinatus
Epepeotes uncinatus Epepeotes generoko kakalardo Cerambycidae familiakoa da, Lamiinae azpifamiliakoa. Gahan ikerlariak 1888an zientifikoki deskribatu zuen. Indian, Lao, Myanmar, Nepalen, Txinan eta Butanen banatzen da. 14-28 milimetroko luzetara neurtzen du. Hegaldia martxotik uztaila arte eta urrian egiten dute.
Ontogenia
Ontogenia ikuspuntu desberdinetatik
Ontogenia zelularra: Zelula indibidualek garapenean duten zereginean zentratzen da. Zelulek elkarren artean egitura konplexuak sortzeko elkarreragiten duten ideian oinarritzen da. Ikuspuntu hori Wilhelm Rouxek proposatu zuen lehen aldiz XIX. mendearen amaieran. Rouxek frogatu zuen bi zelulatako igel enbrioi baten zelula bakar baten deuseztapenak enbrioiaren erdia bakarrik sortzea eragin zezakeela (Roux, 1893).
Pauline de Meulan
Pauline Guizot 1827an hil zen tuberkulosiak jota. Hil aurretik, senarraren bigarren ezkontza antolatu zuen bere iloba Elisa Dillonekin.
Hope (Midland konderria, Michigan)
Geografia
Estatu Batuetako Errolda Bulegoaren arabera, udalerriak 60,49 km²-ko azalera du guztira, horietatik 59,63 km² kontinenteari dagozkio eta (% 1,42) 0,86 km² ura da.
Demografia
2010eko erroldaren arabera 1.361 pertsona bizi ziren Hope Township-en. Biztanleriaren dentsitatea 22,5 bizt/km² zen. 1.361 biztanleetatik % 97,06 zuriek osatzen zuten Hope Township, % 0,73 afroamerikarrak ziren, % 0,37 amerindiarrak ziren, % 0,88 asiarrak ziren eta % 0,96 arraza mistoa zen. Biztanleria osotik % 0,88 edozein arrazatako hispanoak edo latinoak ziren.
Ekuatore-koordenatuak
Eguzkiak, Lurraren mugimendu erreala dela eta, ekliptika izeneko ibilbidea egiten du zeru-esferaren gainean, ekliptikaren planoa ere definitzen da antzera. Plano horrekiko lerro perpendikularrari ekliptikaren ardatz deritzo, eta makurdura axial deritzo ekliptikak zeru-ekuatorearekin eratzen duen angeluari. Gaur egun, angeluaren balioa 23º 26' du.
Azido fosforiko
Konposatua azido bat da. hiru ioiak kentzeak fosfato-ioia ematen du. Protoi bat edo bi mugitzeak fosfato-ioia eta  hidrogeno-fosfato-ioia ematen ditu, hurrenez hurren. Azido fosforikoak organofosfato izeneko esterrak eratzen ditu.
Ekuatore-koordenatuak
Koordenatuen eta unitateen jatorria
Ares puntua da ekliptikaren eta zeru-ekuatorekoaren arteko elkargunea. Plano horretatik pasatzen da Eguzkia hegoaldetik iparraldera, ekliptikaren itxurazko mugimenduan. Zeru-ekuatorea Lurreko plano ekuatorialaren eta zeru-esferaren arteko ebakiduratik sortzen den zirkulua da. Hau eta Lurra zentrokideak dira. Lurraren errotazio-ardatza luzatuz, munduaren ardatza edo eguneko mugimenduaren errotazio-ardatza dugu.
Bestelakoak
Ordukako ekuatore-koordenatuak
Distantzia kosmikoen eskailera
Zefeida aldagaiak
Zefeidak Esne Bidetik hurbil dauden galaxia batzuetan ikus daitezke, eta, horrela, haien distantzia zehaztu daiteke.