cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eugénie Le Brun
Feminismoa
Le Brun-ek uste zuen publikoa eta pribatua bereizketa negoziatzeko modurik onena jarduera intelektualen bidez zela. Hala, 1890eko hamarkadaren erdialdetik aurrera,Feminists, Islam, and Nation: Gender and the Making of Modern Egypt. Egipton emakume aberatsen asteroko areto baten anfitrioia izan zen. Literatura-diskurtsoan zentratu zen arren, askotan aretoetako bilera gogorretan eztabaidatzen ziren gaiak politikoak ziren batez ere. Behin batean, Le Brun-ek "feminismoa, zinematografoa, estatubatuar natiboak, Boxtarren matxinada, ametsen interpretazioa" eta Karl Marx-en arteko gaiak aipatu zituen.
Weidenthal
Weidenthal Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Altzegi
Altzegi, Nafarroa topa dezakegun euskal mendia da. Altzegi mendia, Altzadi bezala ere ezagutua, 1019 altuera duen eta Nafarroa probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.127165 eta -1.916972 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Eskibar, Leitza, Plazaola.
Huda Sha'arawi
Konpromiso nazionalista eta feminista
1944an, feminismoa eta nazionalismo arabiarra elkartzen zituen lehen Kongresu Feminista Arabiarra egin zen Kairon, Sha'arawik berak antolatuta. 1945ean, Batasun Feminista Arabiarraren lehendakaria eta sortzailea izan zen.
Polemika
Aberats eta pobreen arteko bereizketa horrexek ere ez du zerikusirik beren borrokaren emaitza desberdinekin. Aipatutako autobiografiaren epilogoak dioenez, Harem years, The memoirs of an Egyptian Feminist/ Haremgo urteak: Egiptoko feminista baten memoriak, 1879-1924, goi-mailako klasearen barruan, gizonen eta emakumeen arteko oztopoak gutxitu egin ziren, eta borroka feministaren klasearen testuinguruan, emakumeen arteko mugak murriztu egin ziren, desagertu gabe.
Aiako Harria, Erroilbide
Aiako Harria, Erroilbide, 837 topa dezakegun euskal mendia da. Euskal Herriko mendi ikusgarrienetako bat da Aiako Harria. Berezia ere bada, izan ere jatorri bolkanikoa duen mendia da, granitozkoa. Historia ere luzea du, erromatarrek arrasto ugari utzi baitzuten bere magalean, Arditurriko meategietan eta inguruetan. Arditurriko aldea, Oiartzun aldera jotzen duena da ikusgarriena, amildegi ikusgarriak baititu alde horretara. Jendeak dio Oiartzun aldetik begiratuta Napoleonen buruaren itxura hartzen zaiola (kapela eta guzti), etzanda dagoen aurpegia (Francoren aurpegiaren aipamena ere entzun izan dut). Iparraldetik begiratzen diotenek "la couronne du roi" esaten diote.
Kanpo estekak
Aiako Harria, Erroilbide, http://www.euskal-herria.org/.
Labazar
Labazar, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Labazar mendia, Arangachas, Arangatxa, Telleta bezala ere ezagutua, 923 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.920362 eta -2.952046 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Andagoia, Izarra, Delika.
Antxorizko haitza
Antxorizko haitza, Nafarroa topa dezakegun euskal mendia da. Basoak eta sastrakak estaltzen du mendiaren gainaldea, IEan nabarmentzen diren haitz muturrak izan ezik. Haitz mutur horiek ere ez dute ordea igotzeko erraztasun handirik ematen eta harriari heldu egin behar zaio ezinbestean panoramika osoaz gozatu nahi izanez gero. Batek gurutzea jasotzen du herrira begira, eta buzoia besteak. Landaretza trinkoa izanagatik, bada mendian gora eta behera ibiltzeko senda eroso ugari (mendizaleak ibiltzen diren seinale), ibilbide polit askoak egiteko aukera ematen dutenak.
Weilerbach
Weilerbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Argarai
Kanpo estekak
Argarai, http://www.euskal-herria.org/.
Safia Zaghloul
Emakume taldea
Paradela, N. (2014). “Feminismo arabiarra eta emakumearen eskubideen aldeko borroka”. Diziplina anitzeko topaketak, 46. 2 Al- Kharusi.M. (2017). The Role of Arab Women in The Revolutionary Struggle Movements. John Marlow. “Saad Zaghlul, egiptian statesman” https://www.britannic.com/biography/Sad-Zaghlul. Egiptoko emakumeen izenean hitz egin eta dokumentu hauek sinatu zituzten: “Egiptoko Damak” edo “Egiptoko Emakumeak”.
Safiyiaren presentzia eredugarria eta erreferentea izan zen manifestazio horretan parte hartu zuten gazteentzat. Ondoren hitzaldiak, sinatzen zituen dokumentu guztiak eta lankideekin bidaltzen zituen gutunak hartu zituzten eredutzat. Adituek goretsi egiten dute irudi publikoa nola landu zen, nola hitz egin zen edo argazkiak nola atera ziren (gertaera horren ezaugarri izan zen agerraldien eta mugimendu politikoen barruan leku nabarmena izan zuten gainerako emakumeen aldean gordetzen diren argazki ugari izatea). Irudi hori oso zaindua eta esanahiz betea zegoen, eta, Beth Baronek idazkietan aipatzen duen bezala, polemika ere ez zen falta izan, beste lan eta dokumentu batzuetan, Safiyiak berak ekintza bakoitzean transmititu nahi zuen irudiaren kontra aritu baitziren.
Apario
Kanpo estekak
Apario, http://www.euskal-herria.org/.
Portugesezko Herrialdeen Komunitatea
Portugesezko Herrialdeen Komunitatea (portugesez Comunidade dos Países de Língua Portuguesa, CPLP) alde anitzeko foroa eta nazioarteko erakundea da, portugesa hizkuntza duten herrialdeen artean sortua 1996an.
Historia
CPLP 1996ko uztailaren 17an eratu zen Lisboan, zazpi estatuk osatuta (Angola, Brasil, Cabo Verde, Ginea-Bissau, Mozambike, Portugal eta Sao Tome eta Príncipe). Ekialdeko Timor 2002an elkartu zen Indonesiarekiko independentzia lortuondoren.
Alkaxuri, Iruegiko kaskoa
Alkaxuri, Iruegiko kaskoa, Nafarroa topa dezakegun euskal mendia da. Leku guztietatik urruti dagoen mendia dirudi Alkaxurik. Biderik motzenak Sumus aldetik eta Gorramendi aldetik datoz, eta Iparraldeko ertza eta Hegoaldeko ertzean gora datoz hurrenez hurren. Hiru hegi aipatzen dira bigarren izenean eta ertzak ere hiru dira, baina hirugarren ertza ez da beste biak bezain erosoa; Aritzakun aldera amiltzen den ertz hautsi eta malkartsua da. Tontorrean harri pila bat baino ez dago. Panoramika ikusgarria da oso, bere oinean zabaldutako Aritzakun eta Urritzateko haranak inguratzen dituzten mendietara zabal-zabalik baitago: Artzamendi, Iparla eta Gorramakil dira horietan nabarmenenak.
Portugesezko Herrialdeen Komunitatea
CPLPren garrantzia
CPLPko liderren ustez Angola eta Mozambikeko bakeak eta Ekialdeko Timorren independentziak erraztuko dute CPLParen geroko garapena eta alde anitzeko lankidetza sendotzea.
Weiler bei Monzingen
Weiler bei Monzingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Weingarten (Renania-Palatinatua)
Weingarten Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Soporro
Kanpo estekak
Soporro, http://www.euskal-herria.org/.
Weisenheim am Sand
Weisenheim am Sand Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Arralde
Kanpo estekak
Arralde, http://www.euskal-herria.org/.
Argañeta
Argañeta, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Auzatik Hra luzatzen den gandorra altuera galtzen doa pixkanaka Berderizko lepoan 700 metrotik behera etorri arte. Tarte horretan hainbat muino nabarmentzen dira eta horietan bereziena Argañeta da. Izenak ondo dioen bezala, haitza gailentzen da tontorrean, amildegi ikusgarriak harrotuz gainera Aldude aldera. Baztan aldeko isurialdea ordea leunagoa da, ibiltzeko eremu erraza eta polita, basoak estalia gehiena. Buzoirik ez da ageri tontorrean. Tontorrak estatuen arteko muga zaharrarekin bat egiten du (113. mugarria tontorretik gertu dago, Baztan aldera luzatzen den bizkar harritsuan). Ibilbidea luzatu nahi izanez gero Auza ez da urruti gelditzen (nabarmenak dira gandorrari jarraituz harantz doazen bideak). Urruska izeneko beste gain bat du aldamenean bestela, ia bera adinakoa, basoak estalita.
Arxuria
Arxuria, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi honen magalean gordetzen dira Sarako leizeak, bisitarientzako prestatuak (500 pta sarrera, gidari eta guzti). Hegoaldeko hormatan eskaladarako aproposak diren hormak ditu, zailtasun handirik gabekoak, eta horietako batzuk berariaz prestatuta daude. Zugarramurdi ere gertu gelditzen da. Ibilbide polita: Sarako leizeak > Atxuriako tontorra (hegoaldetik hobe, horma gainditzeko pasarteren bat bilatuz) > Zugarramurdi > Zugarramurdiko leizeak ikusi eta abiapuntura itzuli. Zailtasun bakarra hegoaldeko hormak gainditzea da, hegoaldetik joanez gero: atzera eta aurrera eginez gero, ordea, ez da zaila erraz igotzeko moduko xendaren bat aurkitzea.
Barazea / Xardekagaina
Kanpo estekak
Barazea / Xardekagaina, http://www.euskal-herria.org/.
Weitersweiler
Weitersweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Aztio
Kanpo estekak
Aztio, http://www.euskal-herria.org/.
Wershofen
Wershofen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bargondiako atxa
Bargondiako atxa, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Cumbre de fácil acceso, jalonada por dos buzones.
Lily Tomlin
Sariak
Tomlinek sari ugari jaso ditu, besteak beste, lau Emmy sari, ordutegi nagusian; 1977ko Tony berezi bat, Broadwayko Appearing Nitely pertsona bakarreko ikuskizunean agertzen zenean; bigarren Tony sari bat emakumezko aktore onenaren atalean, bi Drama Desk Awards sari eta Outer Critics Circle Award sari bat, The Search for Signs of Intelligent Life in the Cabiverse pelikulan egindako interpretazio pertsonalarengatik.
Beligaina
Kanpo estekak
Beligaina, http://www.euskal-herria.org/.
Puntabarrena
Kanpo estekak
Puntabarrena, http://www.euskal-herria.org/.
Bohokortea
Kanpo estekak
Bohokortea, http://www.euskal-herria.org/.
Blanca Muñoz
Besteak beste, 1999ko Grabatu Sari Nazionala jaso zuen.
Grabatua
Erroman, bere ikasketa-etapan, grabatua aztertu zuen. Grabatu kalkografikoarekin jarraitu zuen Mexikon eta Londresen egindako egonaldietan. 90eko hamarkadan sendotu egin zen artista grafiko gisa Espainiako lehiaketa nagusietan, eta 1999an Grabatuko Sari Nazionala lortu zuen.
Eskultura
Blanca Muñozen eskultura-jarduerak espazio publikoetako esku-hartzeetan jarraitu du, eta agerian utzi du erabilitako materialen elkarreraginak eta kolore zehatzak eskulturak ingurunera ezin hobeki egokitzea lortzen dutela, bai hiri ingurura, bai paisaia ingurura. Hauexek dira monumentu-eskuhartze horietako batzuk:
Bildumetako eta museoetako lanak
Bere lana museo eta bilduma askotan dago, besteak beste:
Ane Maruri
Kaxarranka
Ane Marurik, aurreko urteetan legez, hiru pieza klasiko dantzatu zituen: 'zortziko' bat, 'fandango' bat eta 'arin arin arin' bat, ondoren kofradiaren aurreko zelaigunera joateko. Azken emanaldia plazan izan zen.
Emakumezkoen aurreskua
1975ean Etorkizuna dantza-talde bereko emakumeek emakumezkoen aurreskua dantzatu zuten berreskuratutako pieza bakarra. Zortzi edo hamabi neskak dantza egiten dute, eta horiek, aldi berean, beste horrenbeste gizonezko ateratzen dituzte ikusleen artetik.
Arranoaitz
Lur eremu honetan ere 2007-8an Bergaratik Irunera doan gas bidea pasatzen da lurpetik.
Cerro
Cerro, Araba eta Burgos probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Cerro mendia, 900 altuera duen eta Araba eta Burgos probintzietan topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.709917 eta -2.748332 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Caricedo, Dordoniz, Tarabero.
Wiersdorf
Wiersdorf Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Costoria
Kanpo estekak
Costoria, http://www.euskal-herria.org/.
Wickenrodt
Wickenrodt Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Erretzü
Kanpo estekak
Erretzü, http://www.euskal-herria.org/.
Iraututurru
Kanpo estekak
Iraututurru, http://www.euskal-herria.org/.
Etxekortea
Etxekortea, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Etxekortea mendia, Etxekortia bezala ere ezagutua, 1206 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.132477 eta -0.998949 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Ahüzki, Donaixti-Ibarre.
Sanmigelbizkar
Sanmigelbizkar, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Itzaga inguratzen duen mendi zerrenda apal horretako tontorretako bat da Sanmigelbizkar, Iriso herriaren gainean. Ingurunea itxuraz lehorra izanagatik, landaretza oparoak menderatzen du mendi osoa. Tontorra bera haritz eta ezpelez osatutako basoak estaltzen du eta ez dago besterik ikusterik. Landaretza horrek berak estu hartzen ditu tontorraren inguruko bidezidorrak eta arretaz ibili beharra dago arrastoa ez galtzeko. Igoera errazena hegoaldeko isurialdean dagoen Iriso herritik abiatzen da, pista nabarmen batean gora. Erpin geodesiko batek markatzen du tontorra.
Kanpo estekak
Sanmigelbizkar, http://www.euskal-herria.org/.
Hornillo
Hornillo, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Harrotu egiten da Hornillo Kanpezuri begira eta artadiak estali ezin izan dituen karaitzezko horma biluziak erakusten ditu Hegoaldera. Haien babesera etorrita zegoen Pierolako konbentua, baina gaur egun hutsik dago eta hondakin eta sasi artean zutitutako eliz ataria eta horma batzuk besterik ez dira gelditzen zutik. Haren aldamenetik abiatzen da ohiko igoerabidea, artadi trinkoan barrena gora eginez, buzoia eta bi antena handi jasotzen dituen tontorrera heldu arte. Goi aldean artadia bakandu eta larre eremuan sakabanatzen da, inguruko mendiak ikusteko abagunea eskainiz.
Guratz
Kanpo estekak
Guratz, http://www.euskal-herria.org/.
Isterbegi
Kanpo estekak
Isterbegi, http://www.euskal-herria.org/.
Kalamendi
Kanpo estekak
Kalamendi, http://www.euskal-herria.org/.
Elosumendi / Kerexeta Goiegia
Elosumendi / Kerexeta Goiegia, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Elosumendi / Kerexeta Goiegia mendia, 878 altuera duen eta Gipuzkoa probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.159375 eta -2.364293 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Bergara, Elosu, Soraluze
Larla
Larla, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Iparlako harresiaren ekialdean iparretik hegora goititzen den bizkar luze batek osatzen du Larla mendia, Bidarrai, Arrosa eta Baigorri artean. Nahikoa bananduta dago eta bere bizkar soilak ikusmira zabala eskaintzen du noranahi, nahiz eta mendebaldean paisaia ixten duen Iparlako harresi ikusgarria nabarmendu gehien. Larre garbiak hedatzen dira tontorraren inguruetan eta ugariak dira urteetan zehar artzantzak utzitako arrastoak, harrizko hesiak eta bordak batez ere, orain lurra jota gehienak. Ekialdeko isurialde malkartsuan meagintzak ere utziak ditu bere arrastoak.
Lemoatxa / Gantzabal
Kanpo estekak
Lemoatxa / Gantzabal, http://www.euskal-herria.org/.
Maiaga
Maiaga, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Maiaga mendia, 403 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.321266 eta -2.712706 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Gernika, Lumo, Errigoiti.
Mehalzu
Kanpo estekak
Mehalzu, http://www.euskal-herria.org/.
Lizartzu
Lizartzu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bi tontor ageri dira Otsondo mendatea eta Arranomendi lotzen dituen gandor luze horren erdialdean, batean erpin geodesikoa dago (Lizartzu) eta buzoia bestean (Antsestegi). Kilometro bat izango da bien artean eta ez dago alde handirik altueran, nahiz eta altuagoa izan Antsestegiko gaina (800 m. inguru). Antsestegin dagoen buzoian ordea, beste tontorraren izena (Lizartzu) eta altuera (792 m) aipatzen da, antza denez. Izen berarekin ezagutuko ziren lehen beharbada.
Kanpo estekak
Lizartzu, http://www.euskal-herria.org/.
Nethe
Nethe, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nethe mendia, 764 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.171476 eta -1.094371 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Hozta.
Kanpo estekak
Nethe, http://www.euskal-herria.org/.
Ilso / Eguen
Kanpo estekak
Ilso / Eguen, http://www.euskal-herria.org/.
Arrisku moral
Historia
Rowell-ek eta Connelly-k arrisku moral terminoaren sorreraren deskribapen zehatza eskaintzen dute Erdi Aroko teologia eta probabilitate literaturan identifikatzen diren pentsamendu ekonomikoaren aldaketa nabarmenak identifikatuz. Haien artikuluak aseguru-industriaren literaturan aurkitzen den arrisku moralaren kontzepzioa (nagusiki normatiboa) literatura ekonomikoan aurkitutako interpretazioa, gehienbat, positiboarekin konparatzen eta kontrastatzen du. Aseguru-literaturan, askotan, "arrisku moral" gisa deskribatzen dena, irakurketa zehatzago baten ondoren, eztu lotuta dago kontzeptuaren deskribapenarekin: kontrako hautapena, alegia.
Finantza
Beste titulartasun-mota batean, "etiketa pribatua" izenez ezagutua, titulartasun-entitateak ez du, oro har, lehenespen-arriskua atxikitzen. Horren ordez, titulartasun-entitateak lehenetsitako arriskua inbertitzaileei pasatzen die. Titulartasun-entitateak, beraz, pizgarri nahiko gutxi du sortzaileak kontrolatzeko eta maileguaren kalitatea mantentzeko. "Etiketa pribatua" titulartasuna finantza-erakundeek egituratutako titulartasunei dagokie, hala nola inbertsio-bankuei, merkataritza-bankuei eta banku gabeko hipoteka-emaileei.
Pellüsagaina
Kanpo estekak
Pellüsagaina, http://www.euskal-herria.org/.
Arrisku moral
Finantza
Arrisku morala mailegu-hartzaileekin ere gerta daiteke. Baliteke mailegu-hartzaileek zuhurtziaz ez jokatzea (mailegu-emailearen iritziz) funtsak arduragabeki inbertitzen edo gastatzen dituztenean. Esate baterako, kreditu-txartelen konpainiek maiz mugatzen dute beren txartelekin mailegu hartzaileek gastatu dezaketen kopurua, zeren, muga horiek gabe, mailegu-hartzaileek arduragabekeriaz gastatu ditzaketelako eta, ondorioz, kontratua ez betetzera darama.
Mendigaña
Kanpo estekak
Mendigaña, http://www.euskal-herria.org/.
Belbún / Borreguil
Kanpo estekak
Belbún / Borreguil, http://www.euskal-herria.org/.
Matiel Mogannam
Lan ospetsua
Lana bi liburutan banatzen du: lehenengoa "emakume arabiarra" da, eta ibilbide historiko bat egiten du, ezkontzarekin, dibortzioarekin, emakumearen bereizkeriarekin eta haren eskubideekin zerikusia duten gizarte-erreformak zalantzan jartzeko, eta, hala, mugimendu politikoetan eta erresistentzia-mugimenduetan antolatutako emakumeen egungo egoerara iristeko. Betiere, Leku Santuak, Jerusalem, Palestina osatzen dituen lurraldearen barruan erlijio-bizikidetzak duen garrantziari begira.
Arrisku moral
Arrisku moralaren pizgarriak kontabilitate-arauetan
Banku-erregulatzaileek neurriak hartu dituzte diskrezioa mugatzeko eta balorazio-arriskua murrizteko, hau da, finantza-tresnen balorazio-ziurgabetasunetatik eratorritako bankuen balantzeetarako arriskua murrizteko. Arauzko dokumentuen sail bat eman izan da kontabilitate-arauekin, harreman-puntu asko dituztenak eta arrisku moralaren pizgarriak murrizteko zeharkako eragina eta zuhurtzia-eskakizun zehatzak ematen dituztenak ere, bankuei utzitako diskrezioa mugatuz finantza-tresnak balioesterakoan.
Aseguruen industria
Bi jokabide mota alda daitezke. Bat, jokabide arriskutsua bera da, gertakariaren aurretik arrisku morala sortzen duena. Orduan, asegurudunek modu arriskutsuagoan jokatzen dute, eta, ondorioz, aseguratzaileak ordaindu behar dituen ondorio negatiboagoak sortzen dira. Esate baterako, automobil asegurua kontratatu ondoren, batzuek automobila itxita uzteko kontu gutxiago izan dezakete edo gehiago gidatzeko gogo edo asmoa izan dezakete, eta, ondorioz, lapurreta edo istripu bat izateko arriskua areagotzen da. Sute-asegurua hartu ondoren, batzuek suteen prebentzioan kontu gutxiago izan dezakete (esate baterako, ohean errez edo sute-alarmetako bateriak ordezkatu gabe utziz). Uholde-arriskuaren kudeaketan, beste adibide bat identifikatu da, non aseguru edukitzeak jendea uholdeen babeserako eta erresilientzia-neurriak txertatzera bultzatzeko ahaleginak ahultzen dituen uholdeak jasan dezaketen ondareetan.
Talde-lana eta jarraipen bateratua
Esaterako, David C. Chan-ek garatutako eredu batean, erizainek kudeatutako sistemaren barruan, informazio asimetrikoa normalean erizain-kudeatzaileen eta mediku-langileen artean gertatzen dela azaldu zuen. Medikuek, lan-eremu handiagoak esleitu ez degien, benetan dauden baino lanpetuagoak eta optimizatuagoak agertzeko joera izan dezakete. Horrek, aldi berean, "oinak arrastatzearen" ekintza dakar, non medikuek pazienteak nahitaez behar duten baino denbora gehiago artatzen dituzten lan-kargaren benetako kontrol-guneak desitxuratzeko. Topaketa hauek murrizteko, sistema autogestionatua onuragarria dela erakusten da. Sistema mota hori edukita, erizainek kudeatutako sistema zaharrean aurkitzen den oin arrastaketa erlatiboa murriztuko litzateke, eta medikuek bakoitzaren benetako lan-kargari buruzko informazio hobea eskuratuko dute une egokian paziente egokiak aukeratu ahal izateko.
Rodil
Kanpo estekak
Rodil, http://www.euskal-herria.org/.
Santa Engrazia
Santa Engrazia, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi handia ez izanagatik erraz nabarmentzen da Santangrazi alde guztietatik tontorrean jasotzen duen ermita ederrari esker. Oso txukun dago eta zabalik gainera, beste asko ez bezala. Horiek guztiak baino harrigarriagoa da ordea kanpaiaren hotsa entzutea orduero, paraje hartan egonda. Lan handia egin du norbaitek hor.
Ilarratxa (San Kristobal)
Ilarratxa (San Kristobal), Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Kontrasta herriaren gainean erakusten dituen hormak izango dira mendi honen bereizgarri, baina Kontrastatik begiratuz gero nahikoa itxura zatarra erakusten du, idortutako buztinezko aldapa biluziak, antena instalazioa gain-gainean... ez da hori tontorra ordea, tontorra mendebalderago dago, pagadi eder baten azpian eta bere oinean zabaltzen den haran luzeari begira. Iturrieta aldetik dator antena instalaziora heltzen den asfaltozko pista.
Kanpo estekak
Ilarratxa (San Kristobal), http://www.euskal-herria.org/.
San Vitores
San Vitores, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. San Vitores mendia, 892 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.807036 eta -2.868235 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lasierra, Mandaita, Olabarri.
Sarimendi
Sarimendi, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Sarimendi mendia, 1484 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 42.987183 eta -0.890954 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Belagua. Santa Grazi.
Santa Barbara / Malkorraundi
Santa Barbara / Malkorraundi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Tontorreko ermitatik datorkio izena, haitzaren gainean eraikitako ermita txikia. Bere inguruan hainbat harrizko hormaren hondakinak atzeman daitezke eta ikusten da garai baten leku estimatua zela. Gorriti aldetik abiatuz gero erraz menderatzen den mendia da, autobiaren azpitik (Gorritiko irteera) nahiz gainetik (Pagozelaiko zubia) pasata. Iparraldeko pagadian barrena (pista) edo Hegoaldeko gandorretik igo daiteke. Ibilbidea osatu nahi izanez gero Elosta mendia gertu da, Hegoaldean. Igoera luzeago bat egin nahi izanez gero, berriz, Atallu edo Arribe aldetik igo beharko duzue.
Sesiarte
Sesiarte, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Izarraitz aldeko beste tontorretako bat da Sesiarte, hura bezala karaitzez egina, baina hura baino apalagoa. Karaitzak eratutako ingurune horretan aipagarria da tontorraren hegoaldean luzatzen den goi-ibar txikia, Sagarreta izenekoa, eta Agido, IMan zutitzen den beste karaitz mutur bat, metro batzuk beherago, eta bien artean sakondutako bailara karstikoa.
Hernaniko gudua
Antzokiak Berrezarkuntzan
Hala ere, nahiz eta aktoreen kalitatea handia izan, nahiz eta Taylor baroiak Cicéri dekoratzailea errekrutatu, antzerki-dekoratuaren artea irauli zuena, Théâtre-Français-eko antzezpenak areto ia hutsetan egiten ziren, hain zen nabarmena ezen jendea aspertu egingo zela «deklamatzaileak entzuten, metodikoki hitzaldi luzeak errezitatzen». Ikusleek garaiko gustuekin bat ez zetorren estetika dramatikoari uko egin ziotenez, Théâtre-Français-en egoera finantzarioa izugarria zen: antzezpen batek batez beste 1.400 franko balio bazuen, ez zen oso ohikoa takilla 150 edo 200 frankoetatik ez pasatzea, 24 zatitan banatzera, eta horietatik 22 aktoreei zuzenduta zeuden. Hala, bada, Théâtre-Français-en biziraupena jasotzen zituen diru-laguntza publikoen mende zegoen zuzenean; lan erromantikoak izan ezik, irabaziak ematen baitzituzten. Egoeraz jabeturik, Théâtre-Françaiserako obra berrien hornitzaile nagusiek, tragedia neoklastikoen egileek, Karlos X.ari eskatu zioten, 1829ko urtarrilean, drama erromantikoa leku horretan irudikatzea debekatzeko. Erregeak uko egin zion errekerimenduari. Hugok, beraz, han estreinatzeko aukera zuen.
Satrustegiko haitza
Satrustegiko haitza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Tontor asko dituen mendia da hau, izan ere Txurregin hasi eta Leziza alderaino luzaten den gandor luze honetan mutur asko dira nabarmentzen direnak. Horietako batean dago erpin geodesikoa, 1140 m-ra, bada beste bat Mendebalderago 1208 m-koa, harripilaz markatua, eta beste bat, azkenik, buzoi eta guzti oraindik mendebalderago, 1272 m-koa. EHMKan aipatzen den kokapena eta altuera azken honi dagozkio. Izen berezirik ere ez du gainera mendi honek, aldameneko herriarena egokitu zaio, beste askotan bezala. Nolanahi ere gandorra bera da gauzarik aipagarriena, izan ere gorabehera handirik gabeko 7 km-ko gandor zorrotz baten erdi-aldeak osatzen du mendiaren bizkarra. Eta ez da ibiltzeko erosoa eta gogaikarri samarra gerta daiteke osorik zeharkatu nahi izanez gero: amildegia iparraldeko isurialdean, ezpela hegoaldean eta harri muturren gaineran ibiltzera behartzen zaituen gandor estua erdian.
Hernaniko gudua
Marion de Lormetik Hernanira
Hugok beste drama bat idaztea proposatu zuen, oraingoan Espainian girotua. Baina, lokalizazioaren aldaketa estrategiko hori gorabehera (edo hari esker), politikoki Marion de Lorme baino arriskutsuagoa izango zen. Kontua ez litzateke Luis XIII.aren erregealdiaren amaiera deskribatzea, baizik eta Karlos V.aren boterera enperadore izatera nola ailegatu zen kontatzea: Cromwell baino hobeto, Karlosek Napoleon gogoratuko luke.
Hernaniren aurkako konspirazioa
Askok uste zuten, beraz, obra ez zela estreinalditik pasatuko, eta antzezpen bakar horretarako eserlekuak azkar agortu ziren. Hugok, bestalde, bere erara konpondu zuen claquearen arazoa. Claquea antzezlanetako une estrategikoetan txalo egiteko ordaintzen zitzaien ikusle-taldea zen, artisten sarrerak txalotu zitzaten eta, behar izanez gero, ikusle gatazkatsuak kanporatzeko ardura hartuko zuten. Baina ohiko claquea antzerkigile klasikoen zalea zen, eta ez zegoen prest etsaiaren lana gogo biziz babesteko. Beraz, Hugok erabaki zuen bere zerbitzuak alde batera uztea eta bere claque propioa errekrutatzea.
1830eko otsailaren 25a: estreinaldiaren garaipena
Otsailaren 25ean, Hugoren aldekoek (horien artean zegoen Théophile Gautier; «iritziei eta trufei gutxiesgarri» ile luzeak zeramatzana, eta txaleko gorri edo arrosa bat, ospetsu egin zena) Théâtre-Françaisen aurrean aurkeztu ziren arratsaldeko ordu batetik, jada kolan jartzeko, ondoren itxi behar zen ate baten aurrean. Prefekturan, gazte inkonformisten masa hori sakabanatzera behartuko zuten istiluak espero ziren. Antzerkiko langileek beren erara laguntzen zieten ordenaren indarrei, erromantikoak bonbardatuz balkoietatik zaborrarekin (kondairak dio Balzac-ek aurpegi betean aza baten kolpea jaso zuela). Baina azken hauek estoikoki jasan zituzten eta antzokira sartu ziren ateak itxi aurretik. Iluntasunean lau ordu itxaron behar izan zuten gainerako ikusleak iritsi baino lehen. Hugok, aktoreentzako oihalaren zulotik, ikusi gabe begiratzen zien tropei. Gainerako ikusleak palkoetara sartu zirenean, ez ziren gutxi harritu, besaulki-patioan jarritako erromantiko-sortaren aurrean. Baina laster jaiki zen oihala. Dekoratuak logela bat irudikatzen zuen.
Mugitutako irudikapenak
Hernaniri buruzko liskarraren adierazpen guztiak ez ziren parodia hauek bezain adeitsuak izan: gazte bat duelu batean hil zen Victor Hugoren pieza defendatzeagatik.
Somo
Kanpo estekak
Somo, http://www.euskal-herria.org/.
Malak Hifni Nasif
Hezkuntza
Nasifen borrokarik handiena emakumeen hezkuntza izan zen. Emakumeak hezkuntzara iristea eragozten zuten lege diskriminatzaileen erruz, emakumeek ezjakintasuna jasaten zutela salatzen zuen. Lehen Hezkuntzan irakaskuntza haur guztietara hedatzearen alde zegoen. Hala ere, ez zuen zalantzan jartzen emakumeak gizartean duen zeregina. Uste zuen emakumeen hezkuntzak emakumeei ama eta emazte hobeak izaten erakusteko balio behar zuela. Uste zuen gizarte tradizionalak zigortu zuen emakumearen lausotasuna zela emakumearen gaitz handienetako bat. Bere ideiak adibidetzat hartuta ezarri zituen: alabak zituzten gurasoak konbentzitu zituen haiek irakasten jarraitzeko, etxez etxe joanda irakasle zenean. Haren arabera, emakumeen irakaskuntza ona izango zen gizarte osoarentzat, eragin positiboa izango baitzuen haurren hezkuntzan. Emakumeen Hezkuntzarako Batasuna sortu zuen.
Literatura-lana
Haren literatura-lana Al-Jarida bezalako egunkari eta aldizkarietan argitaratu zen, Adhmad Lufti Sayyid, Ummaren Alderdiaren sortzaileetako bat, buru zuen egunkarian. Badithat al-Badiya izengoitiaren azpian, iruzkin irekiak egiten hasi zen, hainbat gairi buruz: emakumea, hezkuntza, lana, isolamendu femeninoa, ezkontza eta poligamia. 1909an, Ummaren Alderdiaren egoitzan antolatutako emakumeentzako hitzaldietan publikoki hitz egiten lehenetariko bat izatera gonbidatu zuten. Hurrengo urtean, hitzaldi hori, gutun batzuk eta Jaridako zutabe batzuk al-Nisa'iyat (Emakumezkoen eskubideak) izeneko obra oso batean bildu ziren.
Apellidos vascos
Liburuan 670 sarrera
Trikimailu hori erabili ei zuen hasieratik zeukan zenbaki sistema goitik behera ez aldatzeko, ordenagailu gabe lan egiten zen garai haietan.
Euskal deitura zer den
Mitxelenarentzat irizpide fonetiko-fonologikoak seguruagoak dira hiztegi kontuak baino euskarazko hitzak diren edo ez diren ebazteko.
Ukerdi
Kanpo estekak
Ukerdi, http://www.euskal-herria.org/.
Urregarai / Igotz
Urregarai / Igotz, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Mendi polita, harkaiztsua tontorrean, baina igotzeko eskilara eta guzti tontorrean bertan dagoen ermita txikia dela eta. Mandaeuliek jan gintuzten ia-ia.
Zaboze
Kanpo estekak
Zaboze, http://www.euskal-herria.org/.
Beoain
Beoain, Nafarroa eta Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ez dago mendi hau EHMFaren zerrenda ofizialean, baina nik uste merezi duela Malloetan bildutako gainontzekoekin batera azaltzea, Aldaon eta Uakorriren artean. Buzoi parea ere badu bere tontorrean.
Zaburu
Kanpo estekak
Zaburu, http://www.euskal-herria.org/.
Santamariñezar
Santamariñezar, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Santamariñezar mendia, Santamañe, Santamarinazar bezala ere ezagutua, 675 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.155137 eta -2.526163 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Zaldibar, Elorrio, Berriz, Aixola urtegia
Asensiomendi
Kanpo estekak
Asensiomendi, http://www.euskal-herria.org/.
Kurutzeta
Kanpo estekak
Kurutzeta, http://www.euskal-herria.org/.
Latxaga
Kanpo estekak
Latxaga, http://www.euskal-herria.org/.
Betaio
Betaio, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Betaio mendia, 753 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.286799 eta -3.218905 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Santa Cruz
Leizadi
Kanpo estekak
Leizadi, http://www.euskal-herria.org/.
Angarillones
Angarillones, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Bardeako mendiak ez dira Piskerran amaitzen. Beste hainbat txoko eta gain ditugu inguru berezi honetaz gozatzeko. Angarillones da horietako bat. Nafarroa eta Aragoi arteko mugan kokaturik, mendikate apal bat zabaltzen da iparretik hegoalderantz. Angarillones da gain altuena, baina Gorra izeneko gailurra da seguruenik ikusgarriena. Bien arteko gandorrean barrena ibiltzea plazer hutsa da.
Kanpo estekak
Angarillones, http://www.euskal-herria.org/.
Azkarregia
Kanpo estekak
Azkarregia, http://www.euskal-herria.org/.
Erregerena
Erregerena, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garai batean Nafarroako erregeena zen mendi hau, baina konkistaren ondotik Espainiako koroak bereganatu zuen. Zorionez, egun jabetza Eugiko kontzejuarena da. Mendi honen malda luzeak pagadi zabalek hartuta daude, zuhaitzak ia gailurreraino bertaraino iristen direlarik. Erregerenak gailur bikoitza du. Iparraldekoa, Arteko Gaina izenekoa, garbia eta garaiena da SITNAren arabera. Bertan izanik, ordea, hegoaldekoak ematen du altuen. Azken gailur hau, hegoaldekoa, basoak harturik dago, baina piramide itxurako harkaitz batzuk daude mendebaldean, ikuspegi mugatu baina eder bat eskaintzen dutenak.
Salbatori
Salbatori, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Urraul Goiti Nafarroako ibarrik despopulatuena da, eta seguruenik ezezagunena ere. Bada, ibar isolatu horretatik hamabi kilometroko errepide bat hartu behar da Adoain herrira iristeko. Kontuak badu interesik, seguruenik Euskal Herriko herririk isolatuena izanen baita.
Kanpo estekak
Salbatori, http://www.euskal-herria.org/.
Arripuia
Arripuia, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Urbasako goi-lautadaren Hegoaldeko ertzeko amildegian nabarmentzen den irtengune batek osatzen du mendi honen gain aldea, han-hemenka azaleratutako karaitz muturrak, pagadia eta zakartutako larreak osatutako paisaiaz. Amildegiak ebakitzen du ia bere inguru guztia; IE basoan barrena datorren bidea, ordea, zailtasunik gabe heltzen da tontorrera. Ez da hori halere aukera onena seguraski, izan ere Urbasako errepidea urruti gelditzen da handik, Lizarragakoa bezain urruti. Errazago helduko zarete Urrako etxaldetik edo Artazatik abiatuta, mendiaren Mendebaldean zabaldutako zirkoan gora, pagadi azpia zeharkatzen duten pista ugarien arrastoari jarraituz. Ertzari Mendebaldera jarrituz gero, berriz, Urederrako amildegietara helduko zarete ordubete inguruko bidea eginez, eta Ekialdera joz gero, Kerezmendira, karaitza eta pagadiak osatutako ingurune ikusgarrian barrena. Ertzetik aldenduz gero berriz, Urbasako baso eremu amaigabe hori besterik ez dago.
Peña de la moza
Peña de la moza, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lakarri harkaitz ospetsuak adar harritsu bat luzatzen du ekialderantz. Gandor ikusgarria izanik ere, eta batez ere Arriasgoiti ibarretik ikusita harkaitz zorrotz eta haidor baten itxuran agertu arren, ez dirudi gailur honek bisita gehiegi jasotzen duenik. Bideak nahiko itxita daude, eta gandor osoa zeharkatzen duen alanbre-hesia ere oztopo ederra da. Hala ere, merezi du traba horiei guztiei aurre egin eta harkaitz honen gailurra bisitatzeak.
Kanpo estekak
Peña de la moza, http://www.euskal-herria.org/.
Ezkirin
Kanpo estekak
Ezkirin, http://www.euskal-herria.org/.
Elorriko Kaskoa
Elorriko Kaskoa, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Auza erraldoia eta Izpegiko mendatearen arteko mendikatetxo laburrak (Usatxarreta eta Olate gainak dira gain nagusiak) adar motz baina interesgarri bat luzatzen du Aldudeko ibarrarerantz.
Kanpo estekak
Elorriko Kaskoa, http://www.euskal-herria.org/.
Arlengo Harria
Arlengo Harria , Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Leurtzako urtegiak inguratzen dituzten gainetatik ezezagunena dugu Arlengo Harria, baina horrek ez du erran nahi mendi interesgarria ez denik. Pagadi zabalen itzala, haren inguruetako monumentu megalitiko ugariak, bide zoragarriak... baita ohiko ibilbideetatik apur bat aldentzeko plazerra ere.
Iguste
Kanpo estekak
Iguste, http://www.euskal-herria.org/.
Kedarbe
Kanpo estekak
Kedarbe, http://www.euskal-herria.org/.
Xaguxelai
Kanpo estekak
Xaguxelai, http://www.euskal-herria.org/.
Aezkoargain
Aezkoargain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Baiguraren iparraldean, gorabehera handirik gabeko goi-ordoki zabal bat hedatzen da, bi Abaurreetaraino zabaltzen dena. Pagadi garbiek estaltzen dituzte profil leuneko gain hauek, lepo eta mendien arteko ataketan larreak agertzen badira ere.
Cucurrillo
Cucurrillo, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafarroako mendebaldeko muturrean, Errioxako mugatik hurbil, mendialde ez oso nabarmen bat hedatzen da. Nahiko zabala izan arren, ez du altuera handirik (gainik altuena Las Llanas da, mendilerroaren mendebaldean, 972 metrorekin). Erliebea ere leuna da, gorabehera handirik gabea. Iparraldeko ardatz batetik hainbat adar luzatzen dira hegoalderantz, altuera galduz Errioxara hurbildu ahala.
Otolo
Otolo, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Uren banalerro nagusiaren ardatzetik Iparraldera, Txarutatik Oronoz-Mugairira luzatzen den bizkar luzean nabarmentzen den gainetako bat Otolorena. Bertizarana eta Donamariako udalerrien artean banatuta daude bere lurrak, eta basoa, larreak eta belardiak nagusi dira bere isurialde gehienetan, gizakiak bere beharretara moldatutako paisaian. Tontorrean ez da ikur berezirik nabari, norbaitek egindako harripila txikia eta mugarri bat baino ez, pagoz inguratutako elorri zuri baten itzalean.
Mendiaundi
Mendiaundi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Pallardi eta Irumugarrieta artean gehien nabarmentzen diren tontorrak bilatzen hasiz gero, bi dira bereziki nagusitzen direnak: Mendiaundi eta Kurutzeaga. Biak altuera berekoak dira, baina ez dute elkarren antza handirik. Mendiaundi barrualdean dago, Malloetako burkailetatik aparte, eta gain zabala du, harri zerrenda batzuekin atonduta, eta hegi leunak bere isurialde guztietan. Kurutzeaga berriz Malloak osatzen dituzten burkailetako bat da eta hegi malkartsuak ditu tontorraren inguruan, Iparraldera begira batez ere. Batere zailtasunik gabe heldu daiteke halere hegoaldeko bizkarrean gora, haitz multzo batez osatutako gainera. Bere izena ez da bestearena bezain segurua, ez da mapa guztietan izen horrekin ageri (Imanol Goikoetxearen mapatik jaso dut nik).
Sierragaina
Kanpo estekak
Sierragaina, http://www.euskal-herria.org/.
Altueta
Kanpo estekak
Altueta, http://www.euskal-herria.org/.
Elkarrikoa
Kanpo estekak
Elkarrikoa, http://www.euskal-herria.org/.
Añezkarko harria
Kanpo estekak
Añezkarko harria, http://www.euskal-herria.org/.
Nafakorta
Nafakorta, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Nafakorta mendia, 1016 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da. Kokapen zehatza 43.049130 eta -2.864796 da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Garrastatxu baseliza, Baranbio, Parketxea
Aldaun
Aldaun, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Ezkabarte eta Xulapain ibarren artean, zonalde menditsu bat hedatzen da, baso trinkoz estalitako bizkar piku eta batzuetan deserosoak. Mendurro ezagunagoaren iparraldean, Aldaun mendia altxatzen da, Erateko lepoak bereizita. Bizkar luze eta harritsua dugu Aldaun, pinuz, ezpelez eta haritzen familiako beste hainbat zuhaitzez estalita. Kontuz ibili beharko dugu bidexka urriak ez galtzeko, bestela geure buruak (eta hankak) nahiko kinka deserosoetan jarriko baititugu. Gailurrean ez dugu sari handirik topatuko... beste gain bat zapaltzeko plazerraz gain. Zeuen esku.
Lexarburu
Lexarburu, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Irakurri eta Iruñarritik abiatzen den adar luzearen gain nagusietako bat dugu Lexarburu. Handik aurrera, adarra Lizartzeta menditik luzatzen da ipar-ekialderantz Loitzateko mendiraino.
Joandaitsasi
Joandaitsasi, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Gutxi izanen dira Ortxikaskoko gailurra bisitatu ondoren, iparralderantz luzatzen den bizkar luzean barrena menturatuko direnak: gailur aipagarririk ez, eta sasien infernu baten promesa.
Gazteluzar
Kanpo estekak
Gazteluzar, http://www.euskal-herria.org/.
Apaola
Apaola, Nafarroa Garaian topa dezakegun mendia da. Arantza inguruko mendikateek ferra baten moduan ixten dira iparraldean, Igantzi herriaren inguruan. Mendebaldeko mendiak (Unanu, Frain) isolatuagoak dira, baina katea ekialdetik ixten duen sokak gorabehera handirik gabe luzatzen da, betiere altuera galduz iparraldera egin ahala.
Zoiolagaina
Zoiolagaina, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Otsanzuloko sakanaren ekialdean, Elimendi eta Zoiola gainek irudi nahasezina osatzen dute, Andiaren klasikoentakoa. Hegoaldeo bere anaia baino apalxeagoa izanik, eta itxura leun eta luzangak ez diote gehiegi laguntzen mendizaleen arreta erakartzen. Gehienetan, Elimendiko txangoaren osagarritzat hartu izan da Zoiola. Nolanahi ere, ederra da beti Andiako larre leunetan barrena ibiltzea, eat Zoiola izan daiteke aitzakia.
Saiberri
Kanpo estekak
Saiberri, http://www.euskal-herria.org/.
Arrizorrotz
Aitzarbilen hegoaldean, erliebe nahasiko mendialde bat zabaltzen da, pagadi amaiezinez estalia, eta batzuetan, karst deserosoek babestua.
Gutxiengo
Historia
Historian zehar, gehiengoek mehatxutzat jo izan dituzte gutxiengoak hainbatetan. XX. mendearen bigarren erditik aurrera hasi ziren herrialde aurreratuenetan ondasun aberasgarritzat hartzen, haiekiko errespetua eta babes berezia sustatuz. Gutxiengo horiek beren komunitatearen portaera edo balioak aldatzen dituztenean, gutxiengoaren eraginaz hitz egiten da.
Sareko
Deskribapena
Kapela: 6 eta 12 cm arteko diametrokoa, laranja-lehoi kolorekoa, likatsua, hasieran kanpai formakoa, gero laua.
Cadillac Eldorado Biarritz
Historia
1953an sortu zen Eldorado modeloa Cadillacen 50. urtemuga markatzeko asmoz, auto ikusgarri batekin ospatu nahi izan zutelarik.
Arthrobacter
Gehienak lurzoruan bizi dira. Bertan, materia organikoaren deskonposizioan eta mineralizazioan parte hartzen dute. Arthrobacter da lurzoruko mikrobiotaren bakterio ugarienetarikoa. Genero honetako espezie batzuk uretan eta animalietan ere badaude.
Ann Putnam, Jr.
Fikzioa
Arthur Miller-en Salem-en epaiketetan oinarritutako, The Crucible izeneko antzezlanean, Ruth deitzen diote, bere amarekin, Ann Putnam-ekin nahas ez dadin.
Sare purpurakor
Deskribapena
Hanka: Lodia eta fibrilosoa da, erraboil bat du oinarrian, baztertu samarra eta baso motaren araberakoa da. Urdin-ametista kolorekoa da eta gero gris-arrea, ukitzean purpuraz zikintzen dena eta gortina morexka oparo batez hornitua dago.
Haragia: Lodia eta itxia, more-lila kolorekoa, fruta usainekoa eta zapore gozokoa.
Luigi Cremona
Biografia
1856az geroztik Cremona "Annali di scienze fisiche-ri" eta "Annali di matematica-ri" laguntzen hasia zen. Bere artikuluak Italiako, Frantziako, Alemaniako eta Ingalaterrako matematikako aldizkarietan agertu ziren, hainbat lan garrantzitsu argitaratuz, horietako asko beste hizkuntza batzuetara itzuliak. Bere Estatika Grafikoaren eskuliburua ( Le figure reciproche della statica grafica (1872)) eta bere Geometria Deskribatzaileko Elementuak (Elementi di geometria proiettiva (1873) eta Elementi di calcolo grafico (1874)) ingelesez argitaratu ditu Clarendonek, C. Leudesdorf-ek itzulia.
Samina
Edukia
Liburuari izenburua lehen istorioak ematen dio, eta horixe da bertako luzeena. Parisen gertatzen da, alemanek okupatuta duten garaian, Bigarren Mundu Gerran. Robert Antelme eta Marguerite (egilea) Erresistentzian dabiltza. 1944an, Robert segada batean erori eta Alemaniara deportatu dute, kontzentrazio-esparru batera. Narrazio horretan Roberten itxarote larrigarria kontatzen zaigu, haren emazte Margueriteren ahotsaz. Alemaniako esparruak askatzen ari direla, deportatuak Parisera itzultzen hasiak dira, tantaka bezala, kondizio penagarrietan gehienak. Eta hor dago emaztea (narratzailea) Roberten zain, bere bakardadean; hura oraindik bizi den ala fusilatu duten ez dakiela, ezer ez jakiteak eta itxaron beharrak sortzen dion egonezin saminean.
David Arroyo
Caja Rural (2013–2017)
Talde hau, txirrindulari gazte eta beteranoez osatu zen eta Arroyoren asmoa aurreneko urteetan izandako maila ona berreskuratzea izan zen, baian zenbait lasterketetan aurreneko postuetan amaitu bazen ere eta lesio batzuk zirela medio, ezin izan zuen helburua lortu.
Atariko Andre Mariaren eliza
Atariko Andre Mariaren eliza Aragoiko Erriberako Alesbes udalerrian kokatutako XVI. mendeko kristiau basilika bat da. Barroko estiloa ditu.
Thue Christiansen
Thue Christiansen (Maamorilik, Avaannata, 1940ko otsailaren 25a - Hals, 2022ko ekainaren 26a) groenlandiar irakasle, artista bisuala eta politikaria izan zen.
Bobadillatarren jauregia
Eraikina
Udal-jabetza da, eta duela gutxi zaharberritu da (teilatua, solairuak), egoitza eta ikasgelak barruan dituen tailer-eskolari esker. Aurpegiera modernoagoa eta funtzionalagoa du, eta eskailera ikusgarri bat ere birgaituta dago.
Hepatitisaren Mundu Eguna
Gaiak
Hepatitisaren Mundu Egunak ekintza hauetan arreta jartzeko aukera ematen du:
Mary Eastey
Mary Eastey (Great Yarmuouth, Ingalaterra, 1634ko abuztuaren 24a - Salem (gero Danvers), Massachusetts, AEB, 1692ko irailaren 22a), Massachusetts kolonialeko Salemgp sorginkeria prozesuan  zigortu eta exekutatutako emakumea izan zen.
Sigsbeeko itsas hobia
Sigsbeeko itsas hobia (Sigsbeeko sakonunea ere deitua) Mexikoko golkoaaren alde sakonena den ozeanoko hobi bat da.
Karmengo Amaren komentua
Karmengo Amaren komentua Aragoiko Erriberako Alesbes udalerrian kokatutako XVIII. mendeko kristiau komentu bat da. Barroko estiloa ditu.
Anna Gardell-Ericson
Margolari ibilbidea
Geroago, Per Daniel Holmekin ikasi zuen Stockholmeko Suediako Arteen Errege Akademian, 1875ean Akademiak egindako erakusketa batean estreinatuz. Hurrengo urtean, brontzezko domina jaso zuen Filadelfiako Mendeurreneko Erakusketan.
Azagrako jauregia
Azagrako Armagintza Kaporalgo jauregia Ebroko Erriberako Azagra udalerrian kokatutako Erdi Aroko jauregi bat da.
Alazne Etxebarria Urizar
Ibilbidea
2007. urtean atletismoa egiten hasi zen Urdaneta ikastetxean Antonio Lorenzo entrenatzailearekin: gimnasiako klaseetan korrika egitea gustukoa zuenez, eta ongi pasatzen zuenez,atletismoan izena ematea erabaki zuen. Urte horretan Eskolarteko lehiaketan 220 metroko hesi lasterketan Euskadiko txapelduna izan zen.
2015. urtean Bizkaiko hirugarren absolutua 100 metrotan eta Euskadiko bigarrena 200 metroko estalpeko pistan lortu zuen.
Guðni Jóhannesson
Islandiako Unibertsitateko historia irakaslea izan zen eta Islandiako historia modernoan espezializatu zen. Hautagai independente gisa aurkeztu zen eta 2016ko hauteskunde presidentzialak irabazi zituen. 2020an berriro hautatu zuten, botoen % 92,2 eskuratuta.
María Rosa Bendala Lucot
Hasiera eta arrakasta profesionala
1933an bazkaria egin zen Madrilgo Ritz hotelean martxoaren 8an egindako omenaldian. Manuel Tovar karikaturistaren omenaldian parte hartu zuen, Josefina Carabias kazetariarekin eta Salvador Bartolozzi bezalako beste ilustratzaile batzuekin batera.
Sare bikain
Deskribapena
Orriak: Estu, sabeldunak, zabalak, itsatsiak edo ez oso dekurrenteak, hasieran morexka-zurbilak eta azkenik arre-herdoil kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Espeziearen egoera
Aranzadi Elkartearen arabera, sare bikaina desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.
San Migel eliza (Azkoien)
Eraikina
San Migel basilika, kaputxinoen komentu zahar batekoa, 1629. urtekoa da, eta gurutze latindar formako oinplanoa du, ilargixkak dituzten kanoi erdiko gangez estalia, kupula bat daraman gurutzadura izan ezik. Fatxada nagusia, ordea, eraberritze moderno baten ondorio da. Barruan, XVIII. mendeko erretaula barrokoak eta rokokoak daude, mende bereko irudiekin.
Nerea Castaño
Nerea Castaño Gordon (Getxo, Bizkaia, 1995) abokatu bizkaitarra da.