cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rafael Molina Sánchez
Bizitza
Manuel de Molina Niño de Dios banderilleroaren semea izan zen.Txiki-txikitatik izan zuen zezenekiko zaletasuna, bederatzi urterekin zekorrak toreatzen baitzituen jaioterrian. Banderillero hasi zen, eta haren garaiera eta izaera biziagatik "Lagartijo" ezizena jarri zioten.
Frécourt
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sapporo Dome
Azalera erretiragarria
Domea bi gainazal guztiz ezberdinen artean aldatzen da: beisbol partidak azpiko belar artifizialeko zelaian jokatzen dira, eta futbol partidak, berriz, estadioan sartu, eta kanpora irristatzen den belar-zelaian egiten dira behar bezala.
Sciaenochromis benthicola
Sciaenochromis benthicola Sciaenochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
1996ko Espainiako Itzulia
Azkenik, podiuma erabat suitzar jatorrikoa izan zen, Alex Zülle garaile bezala, Laurent Dufaux bigarren postuan eta Tony Rominger hirugarrenean, azken honek mendiko sailkapena ere irabazi zuelarik.
Euskal Herria
Euskal Herria
Historian zehar asko izan dira izen hori erabili dutenak. Aipamen idatzirik zaharrenak XVI. eta XVII. mendeetakoak dira. Joanes Leizarraga lapurtarraren Testamentu Berrian (1571n argitaratua, Arroxelan) hiru aldiz ageri da; Joan Perez Lazarraga arabarraren eskuizkribuan (1567tik 1602ra bitartean idatzia) ere, hiru aldiz ageri da; Esteve Materra frantziar euskaldunduaren Doctrina Christiana liburuxkan (1617an argitaratua, Bordelen) bost aldiz ageri da; Axular nafarrak, Gero maisulanean (1643n argitaratua, Bordelen), liburuaren aitzin solasean erabili zuen, eta Euskal Herriko zazpi lurraldeak ere aipatu zituen.
Lurralde zatiketa
Gaur egun, Euskal Herria zatitua dagoen administrazio eremuak izendatzeko bestelako izenak ere erabiltzen dira. Ipar Euskal Herria deritzona frantsesezko Pays Basque ere bada. 2017ko urtarrilaren 1etik aurrera Ipar Euskal Herriko udalerriek, Eskiula k eta Jeztaze k ez beste, Euskal Hirigune Elkargoa erakundearen barnean egituraketa administratibo bateratua dute.
Hego Euskal Herriko bi autonomia erkidegoetako bati, Euskal Autonomia Erkidegoari, askotan deitzen zaio ere Euskadi zein Euskal Herria, nahiz eta hiru herrialde baino ez izan. Hala, Gernikako Estatutuaren arabera, «Euskadi zein Euskal Herria» da autonomia erkidego horren izena, Espainiako Estatuaren barruan eratua. Estatutu horrek berak dioenez, Nafarroa Garaiak ere badu «Euskal Herriko Autonomia Erkidegoa osatzeko eskubidea», baina EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi duenez, Euskal Autonomia Erkidegoko eskola curriculumean Euskal Herria izena erabiltzean ezin da Nafarroako Foru Erkidegoa barne hartu.
Geografia fisikoa
Euskal Herriko muturreko puntu geografikoei dagokionez, Samatze da iparraldeenen dagoen udalerria, Cortes hegoaldeenen, Lanestosa mendebaldeenen eta Eskiula ekialdeenen. Beriain mendiaren ingurunean dago Euskal Herriko zentro geografikoa. Tokirik garaiena Hiru Erregeen Mahaiaren tontorra da, itsas mailatik 2.438 metrora.
Geologia
Euskal Herriko geologia markatuta dago orogenia alpetarrarengatik. Estrukturalki, Pirinioen eta bere mendebaldeko hedapenaren parte da. Arrokarik zaharrenak Pirinioetako arroka plutonikoak dira. Aiako Harria Karbonifero eta Siluriar garaiko arroka metamorfikoz osatuta dago. Bere gainean dagoen gehiena, Euskal Herriko mendigune gehienak markatzen dituena, Jurasiko eta Kretazeoko kareharriak dira, sakonera eskaseko itsaso tropikal batean sortutako koral arrezifeek osatuak. Denborarekin, Iberiar plaka eta Eurasiar plakak talka egin zuten, Pirinioak altxatuz eta Euskal Arkua izena duen eremua goratuz. Euskal Arkuaren muinean dauden arroketan, Bizkaiko sinklinorioan kokatuak, Paleogenoko arrokak daude, baita Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunean eta Urbasa inguruetan ere.
Mendiak
Euskal Herria oso menditsua da. Mendilerro gehienak mendebalde-ekialde ardatzean kokatzen dira. Arroka nagusia kareharria da, baina beste material batzuez osatutakorik ere badago; adibidez, Aiako Harria granitoz osatuta dago.
Ibaiak
Euskal Herriko kostaldean ura isurtzen duten ibaietatik Aturri da luzeena eta ur emari handiena duena. Tourmalet inguruan jaiotzen denetik Baionan itsasoratu arte, 335 kilometro inguru zeharkatzen ditu, azken 30ak euskal lurretatik. Bide luze horretan, Pirinioetan jaiotako hainbat ibai eta errekaren emaria jasotzen du (Biduze, Errobi, Harana...). Aturrik bezala, beste ibai askok ere Bizkaiko golkoan isurtzen dituzte urak: Nerbioik, Bidasoak, Oriak, Debak, Urolak, Urumeak... Nerbioi ibaia da, hain zuzen ere, Bizkaiko golkoan itsasoratzen direnen artean Euskal Herriko lurraldeetan ibilbiderik luzeena egiten duena (75 km).
Saint-Pierre-de-Genebroz
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-de-Genebroz udalerrian 112 unitate fiskal zeuden, 317 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.579 euro zen.
Euskal Herria
Frantses Iraultzaren astindua
1813ko irailean, frantseste ia amaieran, Cadizko agintarien aliatuek, britainiar eta portugaldarrek, Donostia suntsitu zuten. Ipar Euskal Herrian, Kode Napoleonikoaren aplikazioak oinordekotza tradizionala eta herri lurren erabilera errotik aldatu zuen. Askok erbesterako bidea hartu zuten, Ameriketara. Lapurdik eta Ipar Euskal Herriak berezko dinamika bat izatetik estatu handi baten periferia izatera pasa ziren, eta eliteen turismorako atsedenleku: 1854tik aurrera, Baionara burdinbidea heltzearekin batera, Biarritz turismogune bihurtu zen eta bide bera jarraitu zuten Kanbok, Donibane Lohizunek, Hendaiak eta abarrek. Burdinbideak estatu frantses berriaren oinarriak ekarri zituen.
Karlistaldiak eta foruen amaiera
Napoleon Bonaparte Europan garaituta, Fernando VII.a "Espainietako Errege" izendatu zuten, absolutista berrezarri zuena, eta foruen aldekoa. Horrek euskaldunen babesa ekarri zion, Cadizko Konstituzioaren kontra. Inkisizioa berrezarri zen, eta ez zuen eragotzi neurri zentralizatzaile berriak ezartzea. Trafalgarko Guduaren ondoren, Espainiako Borboien armada suntsituta geratu zen, tartean zela Euskal Herriko gehiena. Bretainia Handia bilakatu zen Atlantikoaren jaun eta jabe eta, itsas azpiegitura hautsita, Ameriketako independentzia prozesua hasi zen.
Industrializazio masiboa eta turismoa, nazio estatuen pean
Gerra legea ezarri zen 1876an Hego Euskal Herrian, bi urtez. Trukean, Arabak, Bizkaiak eta Gipuzkoak Ekonomia Ituna eskuratu zuten 1878an, Fermin Lasalak eta Canovas del Castillok bultzatua. Hasieran, aldi baterako zen itun horrek arrakasta handia izan zuen, industria garapen handia eta irabaziak barra-barra ekarriz tokiko eliteentzat, eta formula errepikatu egin zen behin eta berriz. Espainiako merkatu gatibuak Bilbo Handiko industria garapena ekarri zuen, eta Espainiatik esku merke ugari erakarri. Euskaldunek, berriz, hamar milaka hartu zuten deserriko bidea, Ameriketara gehienetan. Hor kokatzen zen Jose Mari Iparragirre. Karlismoa indartsu hazi zen Hego Euskal Herrian.
Gerra, diktadura eta kontsumoaren gizartea
1978an, berriz, Franco hil eta hauteskunde demokratikoen sistema ezarri zen, 1980an, Euskal Autonomia Erkidegoa sortu zen, baita ekonomia itunak berrezarri ere. Nafarroak Foru Hobekuntza erregimenaren bidea jarraitu zuen, PSOEk bere jarrera aldatu ostean. Protesten eta ETAren erasoen indarrez, Lemoizko zentral nuklearra itxi zen. Industria astuna, aldi berean, birmoldatzen hasi zen, depresio giroan. Estatu arteko mugak irekitzen hasi ziren: 1993ko urtarrilean, Frantzia-Espainiakoa, Europar Batasunaren barruan. Eusko Jaurlaritzak teknologia-berrikuntzaren eta IKTen alde egin zuen; Euskaltel sortu zuen (1995), eta Guggenheim Museoa eztabaidagarria eraiki (1997). Ikastolak ugaldu egin ziren, eta euskal hedabideak indarra hartzen joan ziren, tartean zela Euskaldunon Egunkaria.
Demografia
Bost biztanletik lauk (% 79k) erdara dute lehen hizkuntza. Horien artean % 74,1ek gaztelania edo frantsesa dute lehen hizkuntza, eta % 4,9k beste hizkuntzaren bat. Horien artean 34 hizkuntza antzeman dituzte inkesta egileek. Euskara lehen hizkuntza duten herritarrak % 15,6 dira, eta euskara eta beste bat edo beste batzuk % 4,6. Euskara edo gaztelania eta frantsesa ez den beste hizkuntza bat dakiten gehienek (% 85,2) erabiltzen dute hizkuntza hori senide edo herrikideekin. Beste % 9,9k erabili nahiko lukete. Euskal herritar gehienak eremu pribatuan norbere kultura mantentzeko eskubidearen aldekoak dira (% 93,2). Administrazioak kultura bat baino gehiago bultzatzearen aldekoak: % 64,2. Hezkuntza sisteman bertan bizi diren kolektiboen hizkuntzek eta kulturek toki bat izan beharko luketela % 56,3k babesten du. Euskal herritarren % 80,2k uste dute migratzaileei gaztelania eta frantsesa jakiteko eskatu behar zaiela. Askoz gutxiago dira, berriz, euskara jakin behar dutela diotenen portzentajea: % 53,2.
Hizkuntzak
Euskal Herrian, euskara, gaztelania, frantsesa eta gaskoiera mintzatzen dira. Gaztelania eta frantsesa nagusi dira, lehena Hegoaldean eta bigarrena Iparraldean. Hala ere, gutxi gorabehera biztanleen herenak egiten du euskaraz. Gaskoia, aldiz, Baiona inguruan (BAB) eta Nafarroa Behereko iparraldeko ingurune batzuetan hitz egiten da, baina oso ahul dago. Gainera, migrazioen eraginez, beste hainbat hizkuntza hitz egiten dira Euskal Herrian. Ahotsak proiektuak abiarazitako 101L egitasmoak 100 hizkuntza ezberdin detektatu zituen Donostian. Arabiera, errumaniera, wu txinera, amazighera edo wolofera ohiko hizkuntza dira euskal herritar askorentzat.
Erlijioak
Gizakerrek 2006an egindako inkesta baten arabera, gaur egungo euskal herritarren artean %50,4k Jainkoren batengan sinesten du, erantzun zuten gainontzekoek euren burua agnostiko edo ateo gisa identifikatzen zuten bitartean. Herrialdeen artean, sinesdun gutxien Araban zegoen (%43) eta gehien Ipar Euskal Herrian (%56,2). Gazteen artean erlijio eszeptizismoak gora egin du azken urteotan, 35 urtetik beherakoen artean soilik %36,2k esan zuen, 2006an, Jainkoan sinesten zuela. 2012an egindako beste inkesta baten arabera, EAEko herritarren %58,6k euren burua Erromatar Eliza Katolikoaren barne sentitzen zuten, espainiar estatuko baxuena (Melilla kenduta). Ez sinesdun gisa agertzen ziren EAEn %24,6 eta Nafarroan %22,2 eta EAEko %12,3 ateo gisa aurkezten ziren.
Ereserkia
Ereserkiei dagokionez, gaur egun ez dago behar bezain onarpen zabala duen abestirik. Historikoki, Euskal Herritarren ereserkiaren papera bete duten zenbait kantu izan dira, molde batean edo bestean. Gernikako Arbola (Iparragirrek sortua eta XVIII. mendearen erdialdetik aurrera hedatu zena), San Ignazioren martxaren aldaera den Iñaki Deunaren Ereserkia (1932ko Aberri Egunean erabilia), Euzko Abendaren Ereserkia (XX. mendearen zati batean Euskal Herriari lotua baina 1983an EAEko ereserki ofizial denetik, lurralde guztiak biltzeko ezegokitzat jo daitekeena) eta Eusko Gudariak (Espainiako gerra zibilean frankisten kontrako gudariek kantatua eta gaur egun ezker abertzaleari lotua) nabarienak izan litezke.
Zientzia eta teknologia
Zientzia museoak ere ugari dira, Eureka! Zientzia Museoa, Abadia jauregia, Arabako Natura Zientzien museoa edota Iruñeko planetarioa adibidez. Zientzia ikerketak egiteko hainbat elkarte garrantzitsu ere badaude: Aranzadi Zientzia Elkartea, Elhuyar Fundazioa, DiPC, TECNALIA, Biodonostia eta NanoGUNE besteak beste.
Ura
Euskal Herrian, uraren kudeaketa tokiko administrazio publikoaren esku dago; zuzenean zein enpresa publiko edo pribatu bidez. Eskumenak Foru Aldundienak, eskualdeenak edo herriko etxeenak izan daitezke.
Hezkuntza eta azpiegiturak
B eredua eta gisa bereko eredu elebidunak badira hainbat ikastetxetan, adibidez Ipar Euskal Herriko Ikas-bi zentroetan. A ereduak gazteleraz ematen du irakaskuntza osoa, baina euskara ikasgai bat da. Eredu hau ofizialki Euskal Autonomia Erkidego osoan eta Nafarroa ia osoan har daiteke. G eredua ere existitzen da, non euskara ere ez den irakasgai bat. Eredu hau edo baliokide bat Trebiñun, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoan eta Nafarroako Eskualde Ez-euskaldunean ematen da. G ereduaren oso antzekoa (eskaintzaren aldetik) dugu ere, EAEan, X eredua.
Euskal Herriko erdal literaturak
Beste hizkuntzetan idatzi duten egile ezagunak ere badira: Hebreeraz, Yehuda Halevi (1070-1141) eta Benjamin Tuterakoa (1130-1173) ditugu, biak juduak eta Tuterakoak; arabieraz, Al-Tutili (1092-1126), Tuterako poeta; gaskoiaz, Pierre Lesca de Hitze (1729-1807) eta François Batbedat, (1745-1806); eta okzitanieraz, Gilen Tuterakoa (1199-1214), Jan Gaztelu-Etxegorri, ezizenez Jan deu Sabalòt (1896-1981) edo Joan-Miquèu Dordeins (1954).
Euskal Herriko eskulturagintza
Jorge Oteizaren eskutik etorri zen benetako iraultza euskal eskulturaren eremura eta, oro har, euskal estetikaren mundura. Eskultore handia izateaz gainera, teoriagile gisa ere garrantzi handia izan du Oteizak. Oteizaren planteamenduek berehalako oihartzuna izan zuten euskal artista gazteagoengan eta, oro har, Euskal Herriko arte mugimendu orotan. Haren arrimuan gorpuztu zen (Gaur taldea, 1966) Nestor Basterretxea, Remigio Mendiburu, Vicente Larrea, Jose Ramón Carrera, Agustin Ibarrola eta Ricardo Ugarte eskultore garrantzitsuen obra eta beste hainbat eta hainbat artistaren jardun apalagoa. Eduardo Txillida ere euskal artista ezaguna bihurtu zen nazioartean. Gaur taldearen inguruko mugimenduan parte hartu zuen, Oteizarekin batera. Oteizarenean ez bezala, Txillidak askoz azalpen teoriko gutxiago egin zituen. Egungo eskulturan ere izen handiak daude: Xabier Santxotena (1946), Cristina Iglesias (1956), Koldobika Jauregi (1959)...
Musika
Euskal Herriko musika anitza da eta hainbat hizkuntzatan egiten da. Musika klasikoari dagokionez, besteak beste, Joanes Antxieta, Juan Crisostomo Arriaga (Los esclavos felices), Hilarion Eslaba, Aita Donostia, Jose Maria Usanditzaga (Mendi-Mendiyan), Jesus Guridi (Amaya, Diez melodias vascas eta El caserio), Maurice Ravel eta Francisco Escudero musikagile handiak eman ditu Euskal Herriak.
Kirolak
Euskal Herria munduko hainbat bazterretan famatua da Euskal Herrian sortutako pilota jokoa, batez ere zesta punta bertsioan. Frontoi ugari daude pilotan aritzeko eta hainbat enpresek kudeatzen dute, gaur egun, pilota profesionala. Herri kirolak abeltzaintza, nekazaritza, arrantza eta artisautza jardueretan oinarriturik Euskal Herrian antzinatik jokatu izan diren kirolak dira. Herri kirolen jatorria, izan ere, garai bateko lan jarduerak aisialdira bideratzea izan da. Abeltzain, nekazari, arrantzale nahiz artisauek ogibidez egin behar zituen lanak kirol bilakatu dira denborarekin, indartsuago, bizkorrago, trebeago... nor zen erakutsi nahian. Halakoak ditugu aizkora proba, traineru estropadak, harri zulaketa, sokatira edo harri jasotzea. Hainbat herri kirol konbinatzen dituzten frogak ere badira, Zazpi Herrialdeen Arteko Txapelketa eta Euskal pentatloia adibidez.
Mitologia
Euskal mitologia Euskal Herriko lurraldeetako mitoen multzoa da. Bertan nahasturik antzematen dira eragin kristau zein paganoak.
Onomastika
Euskaltzaindiak urtetan argitaratu ditu onomastikari buruzko txostenak, Onomasticon Vasconiae izenburupean, Jimeno Jurio, Juan San Martin, Henrike Knörr, Roberto Gonzalez de Viñaspre, Elena Martinez de Madina, Patxi Salaberri, Mikel Gorrotxategi, eta beste hainbat filologo ibili dira lan horietan. Baina euskal onomastikaz egindako ikerketa lan guztiak ez dira Onomasticon Vasconiae bilduman sartu.
Propultsio nuklear
Propultsio nuklearra egiteko bi modu erabiltzen dira gaur egun, arlo zibilean nahiz militarrean: erreaktore nuklearren bidez eta sorkuntza elektrikorako isotopo erradioaktiboen bidez.
Easton (Maine)
Easton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Shaoang Liu
Ibilbidea
2022ko Pekingo Jokoetan hiru domina eskuratu zituen, urrezkoa 500 metrotan eta brontzezkoak 1.000 m eta 2000 m errelebotan.
Chasse-sur-Rhône
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
Colméry
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Les Assions
Etxebizitza
2007an 479 etxebizitza zeuden, 285 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 186 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 445 etxeak ziren eta 31 apartamentuak ziren. 285 etxebizitza nagusietatik 211 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 68 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 116 etxek bost zituzten. 258 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 140 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 123 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Les Assions udalerrian 274 unitate fiskal zeuden, 598 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.585 euro zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Saint-Bonnet-de-Bellac
Saint-Bonnet-de-Bellac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Vernoux-sur-Boutonne
Vernoux-sur-Boutonne Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sainte-Eugénie-de-Villeneuve
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Easton (New Hampshire)
Easton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
The Times
Historia
1966an, Roy Thompson egunkarira iritsi zenean, lehen aldiz argitaratu ziren albisteak azalean – lehen mota guztietako iragarkiak jartzeko erabiltzen zen –. Hainbat enpresa liskarren ondoren, 1981ean Rupert Murdochen News UK enpresak The Times egunkaria erosi zuen. Herrialdeko beste egunkari handi batzuekin lehiatzeko (The Daily Telegraph, The Guardian eta The Independent) aldaketa handiak ezarri ziren 2004. urtean, hala nola formatu txikian inprimatzea eta unitate-prezioa 60 peniketan ezartzea.
Hedapena
Hasiera-hasieratik, egunkari erreferentea izan da Erresuma Batuan. Salmenten zifrak hobetzeko asmoz, 1996an egunkariaren web orria sortu zuten. Salmenta fisikoen zifrak egunean 600.000 kopia inguru mantentzen ziren bitartean, Interneten hasierak oso oparoak izan ziren. Punturik altuena 2009an iritsi zen, hilean 21 milioi irakurle izan baitzituen Interneten. 2010etik aurrera, egunkariak online kontsumorako hileko ordainketa-kouta ezarri zuenean, zifrak hilean 2,7 milioira jaitsi ziren. Reuters Institutek egindako ikerketa baten arabera, The Times egunkariak 400.000 harpidedun izan zituen 2021. urtean.
1737 Severny
1737 Severny asteroide gerrikoan aurkitutako 1737. asteroidearen izena da. 1966ko urriak 13an aurkitu zuen Lyudmila Chernykhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1966 TJ zen.
Vinnytsiako oblasta
Vinnytsiako oblasta (ukraineraz: Вінницька область, translit. Vinnyts’ka oblast) Ukrainako erdialdeko oblasta da. Iparraldean Zhytomyrko oblastarekin du muga, ekialdean Kiev, Txerkasi eta Kirovohradeko oblastekin, hegoaldean Odesako oblasta eta Moldaviarekin eta mendebaldean Txernivtsi eta Khmelnytskyko oblastekin. 26.513 km²ko azalera du eta 2008an 1.675.236 biztanle zituen.
Chronique d'une liaison passagère
Chronique d'une liaison passagère 2022ko Emmanuel Mouret frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Fresnes-sur-Apance
Etxebizitza
2007an 162 etxebizitza zeuden, 82 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 160etxeak ziren. 82 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Argentinaren Bigarren Mendeurrena
Kronograma
Malvinetako Gerrako beteranoek ere parte hartu zuten, Aintza Malvinetako 649 heroiei jartzen zuen bandera bat zabaldu zutenak.
Sphaerodactylus notatus
Sphaerodactylus notatus Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Mauka Gorri
Cochise eta Victorio buruzagien senidea izan zen.
Ilunpeko itsasoa
Ilunpeko Itsasoa, "Mare Tenebrosum" latinez, "Bahr al-Zulumat" arabieraz) Ozeano Atlantikoaren izenetariko bat izan zen Erdi Aroan. Paul Lunde historiagilearentzat izen horren zergatia Portugaletik mendebaldera ikusten ziren hodei multzo trinkoetan bilatu behar da. Izen horrek kristauentzat deabruaren beraren irudia zekarren lotuta. Atlantikoak ere beste izen batzuk izan zituen, besteak beste, "Itsaso Iluna", "Bahr al-Muslim" arabieraz. Dena dela, beste izen batzuk ez ziren hain ezkorrak izan: Al-Masudi historiagile eta geografo arabiarrak "Itsaso Berdea" eta "Inguratzen duen Itsasoa", "Bahr al-Muhit" arabieraz, esan zion; azken izen hau ohikoena bihurtu zen. . Itsasgizonentzak itsaso hori garaiezina zen.
Ilunpeko Itsasoaren denominazioa aurkikuntzekin batera hurrundu joan zen. 1434.urtean Gil Eanes nabegatzaile portulgaldarrak egun osoa eman zuen Atlantikoan sartzen. Datuak garrantzi berezia izan zuen ezen geroztik beste nabigatzaileak ozeano horretan saiatu baitziren. XV. mendearen hasieran beldurraren muga Bojador muturrean kokatu zen: aizeen eta itsas korronteen eraginez haratago ezin zela jo pentsatzen baitzen.
Lycodes japonicus
Lycodes japonicus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
QoS
QoS edo zerbitzuaren kalitatea (ingelesez, Quality of Service) denbora tarte batean datu kopuru baten transmisioa bermatzeko erabiltzen diren mekanismoak dira. Sare batek puntutik-punturako (end2end) QoS mekanismoa eskaintzeko, beharrezkoa da elkarkonexio puntu guztietan QoS mekanismoa edukitzea, horrela aplikazioaren lan egokia lortuko dugu.
Energia maremotermiko
Energia maremotermikoa, ozeanoen diferentzia termikoak erabiliz elektrizitatea lortzea eragiten duen itsas-energia mota bat da. Itsasoaren azalako eremuetan (beroa) eta eremu sakonenetan (hotza) dagoen uraren tenperatura desberdintasunak energia baliogarria lortzeko erabiltzen dira. Energia hori gehienetan elektrizitate moduan erabiltzen dugu.
Idiazabal
Kokapena
Donostiatik 45 kilometrora, N-I errepideari jarraitu beharko dio Idiazabalera heldu nahi duenak. Herrira jotzeko, kilometro pare bat lehenago dagoen bidegurutzetik sartu behar da.
Mehun-sur-Yèvre
Biztanleria
2007an Mehun-sur-Yèvre udalerrian erroldatutako biztanleak 6.889 ziren. Familiak 2.947 ziren, horien artean 922 pertsona bakarrekoak ziren (303 bakarrik bizi ziren gizonak eta 619 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.030 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 811 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 184 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
Ipar-mendebaldea (Hegoafrika)
Ipar-mendebaldea (North West; Bokone Bophirima; Noordwes) Hegoafrikako bederatzi probintzietako bat da. Herrialdearen iparraldean dago, eta Botswanarekin du muga. 104.882 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 3.748.435 biztanle zituen 2016an. Biztanleen % 65 inguru tswanera hiztunak dira. Mahikeng da hiriburua.
Saint-Pierre-de-Soucy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 239 ziren, horien artean 170 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 170 pertsona aktiboetatik 161 lanean zeuden (93 gizon eta 68 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Lycodes jenseni
Lycodes jenseni Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Lorienteko Interzeltiar Jaialdia
2000
Ronan Le Bars (Brittany) | Dan Ar Braz (Brittany) | Arz Nevez (Brittany) | Avalon (Scotland) | Robin Huw Bowen (Wales) | Cajuns Denbo (Wales) | Capercaillie (Scotland) | Carré Manchot (Brittany) | The Chieftains (Ireland) | Clandestine (USA) | Rita Connolly (Ireland) | Diwall (Brittany) | Djiboudjep (Brittany) | Liam O'Flynn (Ireland) | Alasdair Fraser (Scotland) | Gaelic Storm (USA) | Deborah Henson-Conant (USA) | José Angel Hevia (Asturias) | Yann-Fañch Kemener (Brittany) | Manu Lann Huel (Brittany) | Donal Lunny (Ireland) | Eileen Ivers (USA) | Erik Marchand (Brittany) | Karen Matheson (Scotland) | Merzhin (Brittany) | The Mollag Band (Isle of Man) | Elaine Morgan (Wales) | Carlos Nuñez (Galicia) | Rag Foundation (Wales) | Red Cardell (Brittany) | Melanie O'Reilly (Ireland) | Sacred Turf (Cornwall) | Tan Ha Dowr (Cornwall) | Gilles Servat (Brittany) | Skyedance (Scotland) | Sharon Shannon (Ireland) | The Silencers (Scotland) | Soldat Louis (Brittany) | Sonerien Du (Brittany) | Telenn Du (Brittany) | Michel Tonnerre (Brittany)
You Only Live Twice (filma)
You Only Live Twice (euskaraz Bi Aldiz Bakarrik Bizi Zaitezke) 1967ko Lewis Gilbert ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma bat da. Ian Fleming idazlearen You Only Live Twice eleberrian oinarritua dago, James Bond pertsonaia protagonista delarik. Bertan, Sean Connery, Mie Hama, Donald Pleasence eta Akiko Wakabayashi aktoreek antzeztu zuten.
Serranochromis angusticeps
Serranochromis angusticeps Serranochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Su Ta Gar
Historia
Urte honen irailean berriro estudioan sartu eta Munstro Hilak izeneko 3. lana kaleratu zuten. Disko horretan eboluzioa nabarmena da, erritmoak astunagoak dira, Metallica eta Pantera musika taldeen eraginak argi uzten eta nortasun indarra galdu gabe. Bitxikeria bezala esan behar da "Hortzak Estuturik" eta "Munstro Hilak" lanetan, nabaria dela Aitorren ahotsean aldaketa bat dagoela. Bere ahotsa orain grabeagoa da, lehen tinbrea agudoagoa zelarik. 1995ean Borxak istripua larria eduki zuen taldea utzi behar izan zuen, behintzat agertokietan. Beraz, Galder —Borxaren anaia gaztea— hasi zen bateria-jotzaile lanetan.
Horrela 1996eko maiatzean Sentimenak Jarraituz izeneko 4.diskoa kaleratu zuten. Hamalau kantuko lan honekin batera, lehenengo aldiz, bideoklip bat aterako zuten, diskoari izena ematen dion abestiarekin. Bideoklipak hainbat sari jaso zituen. Musikaren aldetik, "Sentimenak jarraituz" nahiko disko zabala da Rock esparruan, non, bitxikeria gisa, "Errepide hontan galdurik" izeneko Ska abesti bat sartzen duen taldeak.
Urte bereko uztaila eta iraila bitartean estudioan sartu ziren disko berria grabatzeko asmoz. Azaroaren 8an Gor diskoetxearekin batera Homo_Sapiens? izeneko estudioko 6. lana atera zuten. Lan honetan lehenengo diskoetako freskotasuna berreskuratzen dute, neurri batean, thrash metalarekin nahastuta baina "Agur Jauna gizon txuriari" baino pixka bat azkarrago eta melodikoagoa.
"Homo_Sapiens?" diskoak salmenta kopurua handituko zuen, eta askorentzat taldearen diskorik onenetariko bat da. Zuzenean aurkezteko argi muntaia berezia erabili zuten, horregatik soilik Euskal Herrian aurkezpenak egingo zituzten. Beraien erakustaldia argitaratzeko asmoz, Iholdi Iparraldeko herrian, 2000ko apirilaren 1ean, bideoa grabatu eta "Homo Sapiens Tour 2000" izenarekin argitaratu zuten. Hau diskoetxe berberarekin atera zuten. Zinta honetan azken hiru diskoetako 14 kanta bilduko zituzten, gehigarri gisa maketako "Basamortuetako zalduna" kantua ere sartuko zutelarik.
Isola Dovarese
Isola Dovarese Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Réaup-Lisse
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 362 ziren, horien artean 254 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 254 pertsona aktiboetatik 235 lanean zeuden (133 gizon eta 102 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Saint-Michel-d'Halescourt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amy Johnson
Britainiar Inperioaren Ordena jaso zuen komendadore gisa (CBE).
Cinqueux
Etxebizitza
2007an 652 etxebizitza zeuden, 608 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 609 etxeak ziren eta 39 apartamentuak ziren. 608 etxebizitza nagusietatik 536 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 84 etxek hiru zituzten, 150 etxek lau zituzten eta 336 etxek bost zituzten. 526 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 225 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 342 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Amy Johnson
Heriotza
"HMS Haslemere" itsasontziko tripulazioak jausgailua jaisten ikusi zuen eta Amy Johnson uretan bizirik ikusi zuen, laguntza eske. Itsaso zakarra eta marea handia zegoen, elurra botatzen zuen eta hotz handia zegoen. Itsasontziaren komandantea zen Walter Fletcher teniente komandanteak, uretara salto egin zuen Johnson erreskatatu nahian. Fletcherrek huts egin zuen saiakeran eta, gainera, hotz handiaren ondorioz, ospitalean hil zen egun batzuk geroago. 2016an Alec Gill historialariak esan zuen tripulatzaile baten semeak adierazi zuela Amy Johnson itsasontziko helizeen palek harrapatu zutelako hil zela; tripulatzaileak ez zuen hori gertatzen ikusi, baina hala izan zitekeela suposatu zuen. Baieztapen hori ezin izan da egiaztatu, Johnsonen gorpua ez baitzen inoiz berreskuratu.
Chassignieu
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Iniciativa Merindades de Castilla
Iniciativa Merindades de Castilla (IMC) (euskaraz Gaztelako Merindadeak Ekimena) Espainiako eskualde mailako alderdi politikoa da, Merindadeak eskualdean (Burgos) kokatua, 2003an sortua. Bere helburu nagusia Burgosko eskualde honetako biztanleen interesak defendatzea da.
Froncles
Froncles Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Froncles udalerrian erroldatutako biztanleak 1.633 ziren. Familiak 743 ziren, horien artean 265 pertsona bakarrekoak ziren (98 bakarrik bizi ziren gizonak eta 167 bakarrik bizi ziren emakumeak), 245 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 184 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 49 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Canton
Canton hurrengo gauzak izan daitezke:
Froncles
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Astet
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 28 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboak lanean(11 gizon eta 6 emakume) zeuden.. 11 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Astet udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
J. B. Lenoir
Biografia
Lenoirek garaiko bluesmen garrantzitsuenekin lan egiteko aukera izan zuen New Orleansen, Sonny Boy Williamson edo Elmore James tarteko.
Corancy
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lapphyttan
Testuinguru historikoa
Alemaniako Märkischer Kreis eta Suabiako Jura eskualdeetan ere XIII. mendeko labe garaiak identifikatu dira.
Xanpaina
Xanpaina hitzak adiera bat baino gehiago izan ditzake:
Liburuzaina eta gaizkileak
Egitura
Ipuin honek egitura tradizionala jarraitzen du, hasiera, korapiloa eta amaiera zoriontsua atalak argi bereizten direlarik.
Erreinu (biologia)
Bost erreinu
Robert Whittakerek onddoei (fungus) beste erreinu bat gehiago jarri zien. Elikatze desberdintasunetan oinarritzen da: bere landareak gehienbat autotrofo zelulanitzak ziren, animaliak heterotrofo zelulanitzak eta onddoak saprotrofo zelulanitzak. Gainontzeko erreinuetan, Protista eta Monera, kolonia zelulabakarrak bildu ziren.
Iván Campo
Kirol Ibilbidea
''2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Angela Carter
Estiloa
Angela Carter literatura ahozko tradizioaren ipuinen oihartzun ugari jaso zituen. Estiloa poetikoa eta gertua da. Liburuetan oso atmosfera gotikoa aurki daiteke, batzutan morbosoa. XX. mendeko Ingalaterrako emakume idazle garrantzitsuenetariko bat izan zen.
Saint-Brice-sur-Vienne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Saint-Ferréol-d'Auroure
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 altzari denda zen.
Serranochromis janus
Serranochromis janus Serranochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Irura
Historia
1845. urtetik aurrera, Elisabet II.aren erreformaren ondoren, Irura udalerri bihurtu zen berriz ere.
Euskara
Iruran euskalduna da biztanleriaren %87.67, eta euskararen erabilera %51.3 da. Irurako euskara gipuzkera n katalogaturik dago, zehatzago, erdiguneko gipuzkeraren parte den Tolosaldeko euskara n. Azpieuskalki hau Beterri ko hizkerek eta Tolosaldekoek osatzen dute.
Mitsubishi Ichigokan Museoa
Mitsubishi Ichigokan Museoa, japonieraz 三菱一号館美術館, Mitsubishi Ichigōkan Bijutsukan, Japoniako Tokio hiriburuan dagoen arte museo bat da, Chiyoda auzoko Marunouchi barrutian.
Atenastarren Konstituzioa
Atenastarren Konstituzioa, Aristotelesek zuzendutako lan talde baten lana da. Greziar filosofoak, bere garaiko lege kultura modu entziklopedikoan isladatzeko idazteko egitasmoa zuen 158 konstituzioetako sailetik lehena da.
Lan honetan erabiltzen den metodoa, deskribapenekoa da, Aristotelesek bere lan zientifikoetan erabilitakoaren antzerakoa, enpirikoa behatutakoarekin konbinatuz eta ekarpen kritiko eta balioztatzeko ekarpen garrantzitsuekin.
Oinarrian, bi dira testuko arreta erakartzen duten kontuak: Atenasen historia politikotik ibilbide bat eta Atenastar estatuaren sistema eta antolaketaren deskribapen bat.
Meillant
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Federico Jiménez Losantos
Ezaguna da bere estilo gogor eta zakarragatik. Hori dela eta, irainengatik lautan izan da zigortua Espainiako epaitegietan.
Maddalen Dorronsoro Amiano
Musika ibilbidea
Zuzendari lanetan beste hainbat abesbatzetan aritu da: Donostiako Galiziar Etxeko Abesbatzaren eta Irungo Náyade Txiki Abesbatzaren sortzailea eta zuzendaria izan da. 2009. urteaz geroztik Oiartzungo Lartaun Abesbatzako zuzendaria ere bada. 2009tik 2016ra Easo Musika Eskolako Araoz Gaztetxo abesbatzako zuzendaria izan zen. 2016az geroztik Landarbaso Abesbatzako Gazte taldea eta Kontari proiektuaren arduraduna da.
Yolanda Barcinaren presidentetza
Historia
Alderdi Popularrarekiko harremana 2008an hautsi arren, UPN harekin batera aurkeztu zen 2011ko azaroan Espainian egin ziren hauteskunde orokorretara; Bilduk eserlekurik ez lortzeko, PPren esanetan. UPNk 1. eta 3. postuak lortu zituen Kongresuko zerrendan, eta 1. eta 2. Senatukoan. Halaber, hitzartu zen UPNko diputatuak talde mistoan sartuko zirela, baina Mariano Rajoyren hautagaitza eta haren aurrekontuak babestuko zituztela. Zerrenda bateratu horrek bi diputatu eskuratu zituen Kongresuan (bat UPNkoa eta bestea PPkoa, hortaz) eta 3 Senatuan. Hartara, Carlos Salvador izan zen berriz ere UPNko diputatu bakarra.
Ipar-ipuru
Erabilerak
Hainbat eta hainbat erabilera izan ditu medizina tradizionalean, besteak beste; diuretiko, antiseptiko, antiparasitatzaile, digestioaren aktibatzaile bezala, eta hau guztiaz gaiz abortatzaile natural bezala erabiltze zen hilekoa jaistea bultzatzen baitu.
Enpirismo
Etimologia
«Enpirismo» hitza Antzinako grezierazko έμπειρία-tik dator, latinez experientia gisa itzultzen dena, nondik eratortzen diren esperientzia eta esperimentu hitzak.
Aizkorri II
Irispideak
Beste bide bat, Alabita haranetik abiatzen da. Hau ere, Lizargaratetik geratzen da. Lizargarate lepoko bidegurutzetik eskuinetara doan bidea hartu ondoren, handik gutxira, Alabita arratea edo Alabitarte izeneko tokira heltzen da, Elgea mendilerroaren pare-parean. Hemendik, ekialderantz hartu behar da, Alabita Txikirantz, eta, handik pixkatera, igotzen hasi, mendiaren tontorrera, mendiaren hegoaldeko aldetik heltzeko.
Izar-zinematika
Abiadura handiko izarrak
2019ko uztailean, astronomoek mota honetako izar bat aurkitu zutela jakinarazi zuten. Izar horrek 1.755 km/s egiten ditu, orain arte detektatutako beste edozein izar baino azkarrago. Izarra hegoaldeko zeruko konstelazioetan dago, eta Lurreko 29.000 argi-urte ingurura. Galaxiaren erdian dagoen zulo beltz supermasiboarekin elkarrekintzan aritu ondoren, litekeena da Esne Bidetik kanporatua izana.
Hiperabiaduraren jatorria
Neutroi-izar batzuk antzeko abiadurekin ibiltzen direla ondorioztatzen da. Horrek zerikusia izan lezake abiadura handiko izarrak kanporatzeko mekanismoarekin. Neutroi-izarrak supernoba-leherketen ondorio dira, eta haien muturreko abiadurak supernoba-leherketa asimetriko bat izango du kausa. Adibidez, RX J0822-4300 neutroi-izarra, Chandraren X izpien behatokiak 2007an 1.500 km/s-ko abiaduraz (argiaren abiaduraren %0,5) neurtu zuena, lehen moduan gertatu zela uste da.
Talde zinematiko ezberdinak
Astronomoek izarrak taldetan sailka ditzakete, adin, metalikotasun eta zinematika bera baitute talde bereko kideek. Izarrak gas-hodei beretik hurbil eta ia aldi berean sortu zirenez, nahiz eta geroago marea-indarrek aldatu, antzeko ezaugarriak dituzte.
Asoziazioa
Viktor Ambartsumian astronomo armeniarrak aurkitu zituen lehen aldiz izar-taldeak 1947an. Talde baten izen konbentzionalak konstelazioaren (edo konstelazioen) izenak edo laburdurak erabiltzen ditu.
Mequinensako ikatz arroa
Ebroko karboniferoa
Mequinenzako meatze-arroan populazio elur-jauziak meatze-koloniak handitu zituen eta inguruko herri guztiak ere hazten joan ziren. Hazkundea batez ere Mequinenzan gertatu zen, nahiz eta herriak ez zuen hiri hedapena handitu. Populazio iritsi berria alokatutako logeletan sartzen ez zenean, korta, kuartel eta mota guztietako behin-behineko espazioetan egon ziren. 20 urtetan, 1900etik 1920ra, 2.400 biztanle izatetik 4.200 izatera pasa zen herria, gehienak gizonezkoak. Berrogeiko hamarkadan errepikatzen zen elur jausia. Zenbakiak ez dira oso zehatzak, baina 1945ean Zaragoza barrutiko ingeniari nagusiak adierazi zuen meatzarien populazioa, langileen eta familien artean, 4.132 pertsona zela, Mequinenzako sei meatzaritza komisaldegietako eta meatzaritza kolonietako erregistroak kontatzearen emaitza. Virgen del Pilar, Flix-en iragarpena eta elektrokimika. Mequinenza meatze-hiria bihurtu zen bikaintasunez, eta bertan iritsi ziren Aragoiko meatzariak ( Andorra, Utrillas, Montalbán, Alcorisa edo Aliagatik ) eta Asturiasetik, Andaluziatik, Múrciatik eta Galiziatik. Meatzaritzak tokiko komunitatea eraldatu zuen eta jarduera ekonomiko tradizionala aldatu zuen, euritako nekazaritzan oinarrituta, zeren eta, beste meatze eremu batzuetan bezala, meategiko lana eta soroan uztartzen zituen meatzari-nekazariaren figura zabaldu zen.
Llautak eta ikatza
Mendearen erdialdean Ebro lurrunarekin nabigatzeko proiektua ametsa baino ez bazen, XX. Mendearen hasieran ibaiaren zirkulazio baxuak Flix-en Elektrokimikako alemanek 1902an asmatu zuten asmakizuna eragotzi zuen. lurrunezko pala sokatira- eta La Carbonífera del Ebro industrialki erabil litezke. Llaut zorrotzak eta eraginkorrak ordezkaezinak ziren; Diskretuak baina egokituak eta ibaiarekiko sinbiosi osoz, zortzi metroko luzera duten 30 tona lignito garraiatzeko gai ziren. Herrialdeko egur nobleekin eraikiak, llautsek ibaiaren korrontea aprobetxatu zuten hegoalderako bidaia egiteko, eta Mequinenzara itzuli behar zutenean aldeko haizea aprobetxatu zuten, ahal izanez gero, zaindariak maniobratzen zituen bela karratuak luzatuz.
Izar-zinematika
Izar-sortak
Izar-sorta, inoiz globulu-kumulu edo galaxia nano bat zen galaxia bat orbitatzen zuen izar-elkarketa bat da; grabitate-indarren ondorioz bertatik urrundu zena.
Mequinensako ikatz arroa
Jesus Moncada
Jesús Moncada Mequinenzako idazleak Mequinenzako arroaren meatze eremuak literaturan sartu zituen, batez ere " Camino de Sirga " eleberrian, antzinako Mequinenzaren suntsipena kontatzen duen eleberrian, eta idazle garaikide onenetako bat bezala ezarri zuen. Jesús Moncadak bezalako inork ez du deskribatu estalpeko bidea eta ibaiertzeko jendeak Ebrorekin izan duen harreman aparta, oro har, eta bereziki Mequinenzaneko jendea bertako ibaiekin.
Monte Cremasco
Mugakideak
Monte Cremascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ibai
Kutsadura
Ibaietako ura kutsatzen duen faktore handiena izaki bizidunak dira. Hauek mota hauetako hondakinak botatzen dituzte ibaietara:
Muga politikoak
Ibaiek garrantzia izan dute muga politikoak erabakitzeko eta herrialdeak defendatzeko unean. Adibidez, Danubio Erromatar Inperioaren muga luzea izan zen, eta gaur egun Bulgaria eta Errumania artekoa zedarritzen du. Ipar Amerikan ezaguna da AEB eta Mexiko arteko ekialdeko muga, Rio Grande/Rio Bravok zedarritua. Euskal Herrian ere, garrantzi handikoa izan da historian zehar Bidasoak eragindako muga Espainia/Gipuzkoa eta Frantzia/Lapurdi artean.
NGC 2499
NGC 2499 galaxia espiral bat da, Canis Minor konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Sainte-Reine (Savoia)
Biztanleria
2007an Sainte-Reine udalerrian erroldatutako biztanleak 145 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Lineo
Haurtzaroa
1724an Växjöko Gimnasioan sartu zen. Bertan erlijio ministro batek behar zituen ikasketak egin zituen, aitaren bidea jarraitzeko. Teologia, grekera, hebreera eta matematikak ikasi zituen baina azken urtean Nils aita gimnasiora semeaz galdezka joan zenean irakasleek "Lineo inoiz ez da ikasle ona izango" erantzun zioten. Johan Rothmanek medikuntzan etorkizuna bazuela esan zion aitari eta bere etxean hartu zuen fisiologia eta botanika irakasteko.
Herbeheretan eta Ingalaterran
Herbeheretan Johan Frederik Gronovius botanikaria ere aurkitu zuen eta Suediatik zekarren sailkapen sistema berriaren eskuizkribua erakutsi zion. Gronovius txunditurik gelditu zen eta liburuaren argitalpenaren kostoarekin laguntzeko konpromiosa hartu zuen. Isaac Lawson eskoziarraren dirulaguntza ere lortu zuten eta Systema naturæ izenarekin argitaratu zen. Izen osoa Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis da, "Sistema naturala, naturaren hiru erreinuetan, klaseen, ordenen, generoen eta espezieen arabera, eta hauen ezaugarriak, desberdintasunak, sinonimoak eta kokapenak". Liburu honen 10. edizioa 1758an atera zen eta nomenklatura zoologikoaren abiapuntutzat hartzen da.
Eponimia
Londresko Linnean Society of London erakundeak 1888. urtetik aurrera Lineo domina ematen du botanikan edo zoologian egindako ekarpenengatik. Bestalde 2020ko urtarrilaren 1ean Linnaeus Unibertsitatea sortu zuten Växjöko Unibertsitateak eta Kalmarreko eskolak bat egitean.
Nerabezaro
Nerabezaroaren amaiera eta helduaroaren hasiera aldatu egiten da herrialdeen arabera. Gainera, nazio, estatu edo kultura bakar baten barruan ere, adin desberdinak egon daitezke, zeintzuetan gizabanako baten adinagatik heldutzat jotzen den eta gizarteak pribilegio eta ardura jakin batzuk eskatzen dizkion. Pribilegio eta erantzukizun horien artean hauek daude: ibilgailua gidatzea, legezko harreman sexualak izatea, indar armatuetan edo epaimahai batean zerbitzatzea, alkohola erostea eta edatea, tabako produktuak erostea, botoa ematea, kontratuak egitea, hezkuntza maila batzuk amaitzea, ezkontza eta legearen aurrean erantzunkizuna izatea. Nerabezaroan gurasoek edo legezko tutoreek nerabeei independentzia areagotzen diete gehienetan, eta haurtzaroarekin alderatuz gutxiago gainbegiratzen dituzte.
Pubertaroa orokorrean
Pubertaroaren momentuak ondorio psikologiko eta sozial garrantzitsuak izan ditzake. Laster heltzen diren mutilak beren lagunak baino altuagoak eta indartsuagoak izaten dira eta abantaila bat dute: bikoteak erakartzen dituzte eta kirola egiteko aukeratzen dituzten lehenak dira. Mutil punteroek gorputz-irudi ona izan ohi dute, fidakorragoak, seguruagoak eta independenteagoak dira Heldutasun berantiarreko mutilek konfiantza gutxiago izan dezakete beren buruarengan, garatutako lagunekin eta lankideekin alderatuta gorputz-irudi makalagoa dutelako. Horregatik, nerabezaro goiztiarra ez da beti positiboa mutilentzat; mutilen sexu-heldutasun goiztiarrak agresibitatea areagotu egin dezake eragiten dien hormona-sortagatik
Neskentzat, heltze goiztiarrak, batzuetan, autokontzientzia areagotzea ekar dezake, eme helduetan ohikoa den alderdia. Euren gorputzak aldez aurretik garatzen direnez, nerabezaroko neskak seguruago eta menpekoagoak izan daitezke. Ondorioz, sexu-heltzera goizago iristen diren neskek beren kideek baino probabilitate handiagoa dute elikadura-nahasteak (anorexia nerbiosoa, esaterako) garatzeko. Estatu Batuetako batxilergoko nesken dieta guztien ia erdiak pisua galtzeko dira. Gainera, baliteke neskek mutil nagusien aurrerapen sexualei aurre egin behar izatea emozionalki eta mentalki heldu baino lehen. Heldu diren neskek baino lehenagoko sexu-esperientzia eta nahi ez diren haurdunaldi gehiago izateaz gain, heldutasun goiztiarra duten neskek alkoholaren eta drogen gehiegikeriaren menpe daude.
Arriskuak hartzea
Jokabide sexual arriskutsuarekin korrelazioan dauden nerabeen bizitzaren alderdien artean daude gurasoen abusu-tasa altuenak eta gurasoen laguntza- eta ikuskapen-tasa baxuenak
Garapen psikologikoa
Jean Macfarlanek Kaliforniako Unibertsitatea sortu zuen, Berkeleyko Giza Garapenerako Institutua, lehen Haur Ongizatearen Institutua zena, 1927an. Institutua funtsezkoa izan zen garapen osasungarriari buruzko ikasketak hasteko, izaera patologikoetan oinarritutako teoriak nagusi ziren aldez aurreko lanak ez bezala. Depresio Handiaren eta Bigarren Mundu Gerraren garaiko giza garapena aztertu zuten azterketek. Egoera historiko horretan, haur-belaunaldi bat hazi zen. Oakland Growth Study 1931n hasi zen Harold Jones eta Herbert Stolz, eta Oakland inguruko haurren garapen fisikoa, intelektuala eta soziala aztertzea izan zuen helburu. Datu-bilketa 1932an hasi zen, eta 1981era arte jarraitu zuen; hala, nerabezaroaren ondoren helduarora arte hedatu ziren banakoei buruzko luzetarako datuak bildu ahal izan zituzten ikertzaileek. Jean Macfarlanek Berkeley Guidance Study kaleratu zuen, eta haurren garapena aztertu zuen, aurrekari sozioekonomiko eta familiarren arabera. Azterketa horiei esker, Glen Elderrek, 1960ko hamarkadan, nerabearen garapenaren bizi-mailaren ikuspegia proposatu zuen. Elderrek nerabearen garapenaren zenbait printzipio deskribatzaile azaldu zituen. Denboraren eta leku historikoen printzipioaren arabera, gizabanakoaren garapena hazi diren garaiak eta kokalekuak baldintzatzen dute. Denborak bizitzan duen garrantziaren printzipioa bizitzako gertaerek gertatzen diren unetik aurrera garapenean duten eraginari dagokio. Bizitza elkartuaren ideiak dioenez, gizabanakoaren garapena harreman-sare interkonektatuak osatzen du, eta giza agentziaren printzipioak dio bizitzaren ibilbidea gizabanako baten hauteskundeen eta ekintzen bidez eraikitzen dela, bere garai historikoaren eta gizarte-sarearen testuinguruan.