cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jaron Lanier
Wikipedia eta jakinduria kolektiboaren orojakintza (2006)
2006ko abenduan, Lanierrek jakinduria kolektiboaren kritikarekin jarraitu zuen Edgen Kontuz sareko kolektiboarekin izeneko artikuluarekin. Lanierrek idazten du:"Neure buruari galdetzen diot ea giza izaeraren alderdiren batek eboluzionatu ote duen multzo lehiakorren testuinguruan. Litekeena da genetikoki kableatuta egotea jendetzaren erakargarritasunaren aurrean zaurgarri izateko... Zerk eragoz dezake sareko jende anonimo baina konektatutako multzo batek, bat-batean, jendetza gaizto bihurtzea, jende-masek giza kultura bakoitzaren historian behin eta berriro egin izan duten bezala? Harrigarria da xehetasunek, lineako softwarearen diseinuan, halako potentzial desberdin agertzea gizakien portaeran. Botere horri buruz, oinarri moral baten pentsatzeko garaia da."Lanierrek dio edozein arlotan informazio sakonagoa bilatzeko, goiz edo beranduago, pertsona bakar batek edo gizabanako dedikatu batzuek sortutako informazioa aurkitzea eskatzen duela: «Hizkuntzak bere osotasunean esanahia izan dezan, nortasuna sentitzeko aukera izan behar duzu». Hau da, mugak, komunikazio modu gisa, partzialki interesatuta dauden hirugarrenek ekoitzitako entziklopedia baten erabilgarritasunean soilik ikusten ditu.
Nancy Usero
Entrenatzaile gisa
2000ko irailean egin ziren Sidneyko Joko Olinpikoak. Muntaia berriak egin zituzten, bai 3 zintako eta 2 eraztuneko ariketarako, Los Activos eta Vicente Amigoren musikarekin, bai 10 mazarena, The Corrs eta Loreena McKennitten domina batekin. Igone Arribas, Marta Calamonte, Lorena Guréndez (kapitaina), Carolina Malchair, Beatriz Nogales eta Carmina Verdúk osatutako talde espainiarrak lau urte lehenago Atlantan lehiaketa berean lortutako urrezko domina berriro baliozkotzeko aukera zuen. Hala ere, bi ariketak egitean zenbait akats gertatu ziren, hala nola zinta bateko korapilo bat eta bi maza-erorketa. Horren ondorioz, Espainiako konbinatua 10. eta azken postuan geratu zen sailkapen-fasean, eta, beraz, ezin izan zuen finalean parte hartu.
2019ko azaroaren 16an, Emilia Bonevaren heriotza zela eta, 70 gimnasta nazional inguru, besteak beste Nancy, tapizean elkartu ziren Euskalgymen omenaldia egiteko. Ekitaldia Barakaldoko Bilbao Exhibition Centren izan zen 8.500 parte-hartzaileren aurrean egin zen, eta, ondoren, omenaldi-afaria egin zen haren omenez.
Cristina Elena Grigoras
1980
Moskuko Olinpiar Jokoetan taldekako zilarra eskuratu zuen, Sobietar Batasunaren ondoren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik.
Helen Mack Chang
Biografia
1993an Helen Mack-ek Myrna Mack Fundazioa sortu eta bere zuzendari exekutiboa bihurtu zen. Myrna ahizparentzat justizia bilatzeaz gain, Fundazioak Guatemalan giza eskubideak sustatzeko beste jarduera eta programa askotan parte hartzen du. Gerraren biktimei laguntzen die eta herri indigenen garapen politiko eta ekonomikoa sustatzen du.
Tatiana Bilbao
Tatiana Bilbao estudioa
Tatiana Bilbaok adierazi duenez, "Lehiaketa publikoak gutxi ireki dira herrialdean [Mexiko] eta gobernu-proiektuak zuzenean esleitu dira". Hori dela eta, bere enpresaren nazioartekotzea oinarrizko estrategia izan da bere enpresarentzat, eta, besteak beste, Txinan, Estatu Batuetan eta Europan lortu ditu proiektuak.
Agaricus pilatianus
Deskribapena
Orriak: Libreak, hasieran ia zuriak, gero arrosak ertz antzu eta zuriarekin, azkenik marroi-txokolate kolorekoak.
Sasoia eta lekua
Udazkeneko espeziea, baina batzuetan udaberrian ager daitekeena, lorategi eta parkeetako lur hareatsuetan.
Chris Heunis
Jan Christiaan "Chris" Heunis (Uniondale, 1927ko apirilaren 20a - Somerset West, 2006ko urtarrilaren 27a) hegoafrikar politikaria izan zen. Hegoafrikako presidentea izan zen 1989an.
Bakterio-populazioaren hazkundea
N= bakterioen kopurua amaieran; N0 = hasierako bakterioen kopurua eta n = belaunaldien zenbakia
Escherichia coli, hazkuntza-ingurune egoki batean, 20 minutuero erdibiditzen da. Horrek esan nahi du 48 ordutan 144 belaunaldi pasatu direla:
Ecaterina Szabo
Kirolari ibilbidea
1973an hasi zen gimnasia artistikoaren diziplinan, Onesti-ko gimnastika-eskolan, Maria Cosma eta Mihai Agoston izan zituen entrenatzaile. 1980an urrezko lehen dominak lortu zituen gazteen txapelketetan. 1982an urrezko bi domina lortu zituen eta parte-hartze nabarmena izan zuen gainerako gaitasun guztietan.
Azpibeltz eraztunbiko
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm arteko diametrokoa; zuritik hori zikinera, zuri-grisaxka; oso haragitsua, 1 eta 2 cm arteko lodierakoa, trinkoa eta ezkatatsu samarra; ertza lodia eta beherantz oso biribilkatuta. Subglobosoa, ondoren laua, azkenean zabaldua eta hondoratua erdian.
Myrna Mack
Biografia
1973ko azaroaren 16an jaio zen Lucrecia Hernández Mack, Guatemalako mediku eta politikaria, eta 2016. urtean Guatemalako Osasun Ministerioaren buru izan zen lehen emakumea izan zen.
Guatemalara itzuli zenean, landa-lana zuzendu zuen gerra zibilak deserrotu zituen hainbat komunitatetan. Kausarekin bat egin zuen eta giza eskubideen aldeko ekintzaile bihurtu zen. Komunitate indigenetan egindako lanetik abiatuta, gobernu-indarren erasoez jabetu zen. 1986an, Inforpress Centroamericanako lankide batzuekin, Asociación para el Avance de las Ciencias Sociales sortu zuen Guatemalan.
Anis-azpibeltz
Deskribapena
Hanka: Liraina, banangarria, oinarrirantz lodituta, zuri grisaxka, hori-arrosaz tindatua, purpura kolorekoa eraztunetik gora. Eraztun iraunkorra, baina hauskorra, mehea eta biguna.
Agaricus cappellianus
Deskribapena
Hanka: Lodia, sendoa, zuria, marroia oinarrian, leuna eraztunaren gainetik, fibrilosoa eta ildaskatua, oinarrirantz.
Lekeitioko hilketak (1972)
Gertaerak
Aurreko egunean hitzartuta zuten bilerara ez agertzeak lagunak (Jose Benito eta Mikel) uxatu eta bertan egongo ez zirela pentsatu zuten. 9ː00ak arte eutsi zioten izkutalekuaren berri eman gabe. Ordu horretan propaganda Benito eta Mikel emana zela aitortu zuten eta beraien helbidearen berri eman zioten poliziari.
Basoetako azpibeltz
Basoetako azpibeltza (Agaricus sylvaticus) Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Ez da Agaricus arvensis bezain bikaina, baina gero eta onartuagoa da.
2022ko Turkiako Itzulia
2022ko Turkiako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 57. edizioa izan zen. 2022ko apirilaren 10ean hasi eta apirilaren 17an amaitu zen.
Basoetako azpibeltz
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, erdi esfera formakoa edo globo itxurakoa, arre-okre antzeko koloretik, arre-gorrixkara doan kolorekoa, fibriloso-ezkatatsua.
2022ko Turkiako Itzulia
UCI ProSeriesko 2.Pro mailan egon zen eta Patrick Bevin zeelandaberritarrak irabazi zuen.
Lekeitioko hilketak (1972)
Eusko Jaurlaritzaren aitorpena
Urte askoan kasua isilpean egon ondoren, 2016ko urriaren 2an, Lekeitioko Udalak Gogora Institutuari eskatu zion ikerketa bat zabaldu zezala gertatutakoaren gaineko egia azaleratzeko. Bi urte geroago, hildakoen senideek eta Egiari Zor fundazioak Jaurlaritzari errekurtsoa aurkeztu zioten, 2016. urtean indarrean jarri zen 107/12 legearen bidez —lege horren xedea da 1960tik 1978ra bitartean «motibazio politikoko indarkeriaren testuinguruan giza eskubideen urraketak jasan dituzten biktimei errekonozimendua eta erreparazioa» ematea—, eta gertatutakoa ikertzeko eskatu zioten. Azterketa luze baten ondoren, ekainean iritsi zitzaien legearen bidez aitortzak emateko sortutako balorazio batzordearen ebazpena.
Ekitaldi politikoa
2022ko irailaren 2an ostiralean ekitaldi politikoa antolatu zuen Egiari Zor fundazioak, Egia jakiteko garaia da lelopean, Lekeitioko Dendari kalean zuela 50 urte bi etakideak hil zituzten lekuan bertan. 50 urte Xenki eta Murgi plataformarekin batera antolatu zuten, eta hildakoen senideak ere bertaratuko ziren. Ekitaldi politikoaz gain, lore eskaintza egin zitzaien Mujika eta Martinez de Murgiari. Lekeitioko Udalak harrera instituzionala egin zien senideei ekitaldiaren aurretik.
Agaricus langei
Deskribapena
Hanka: Zurixka-arrosa, 8 - 12 x 1 - 3 cm-koa, zilindrikoa, oinarrirantz sendotuaz, gorritu egiten da zapaltzean. Eraztun zuria, iraunkorra, zabala, mehea eta mintzezkoa.
Lola Robles
Biografia
Beste antologia batzuen artean, Ábreme con cuidado agertzen da (Dos Bigotes, 2015), non Carson McCullers idazlean oinarritutako testu bat idazten baitu.
2023ko Eurovision Abesti Lehiaketa
Artista gonbidatuak
Bigarren finalerdiko pausartean, Maria Jaremtxuk (2014ko edizioko ukrainar partaidea), Otoy eta Zlata Dziunka abeslariak ukrainar musika pot-purri batean aritu ziren, eta "Be Who You Wanna Be" ikuskizunak Miss Demeanour, Miss Mercedes Bends eta Tomara Thomas drag artistak Podilya dantza-konpainiarekin elkartu zituen.
Paul Nurse
Biologia ikasi zuen Birminghamgo Unibertsitatean. 1973tik 1979ra Edinburgoko Unibertsitatean ikertzaile izan zen eta ziklo zelularraren progresioa kontrolatzen duten geneak aurkitu zituen. 1984tik 1988ra Minbizia Ikertzeko Zentro Inpetialean lan egin zuen. 1988an Oxfordeko Unibertsitatean mikrobiologiako irakasle izendatu zuten eta 1993an Rockefeller Unibertsitateko presidente. 2010etik 2015era Royal Societyko buru izan zen.
Novenera
Historia
XII. mendetik XIII. mendera bitarteko igarobidean, Konpostelako ibilbideetan hainbat burgu sortu ziren, biztanle frankoak, erregeak berehala babestuak, askatasunak ematen dizkietenak eta beren merkataritza- eta artisau-jarduerak garatzeko egokia den estatutua (Lizarra, Zangoza, Gares, Iruñea); kasu horiei aplikatutako eredu juridikoa lehentxeago Jakari emandakoa izan zen 1076an.
Banaketa
Gaur egun, Zebron jenderik gabe geratu da, eta Berbintzana, Larraga udalerrikoa zena, udalerri independentea da.
San Pedro eliza (Mañeru)
Eraikina
XVIII. mendearen amaieran egin zen eraikin neoklasikoa, zaharragoa zen beste baten lekuan (XVI-XVII. mendeak). Oinaldeko elementu batzuk baliatu ziren. Gurutze latindar formako oinplanoa duen eraikin gisa proiektatu zen, gurutzadurari dagokion espazio karratu handi bat duelako, petxinen gaineko kupula jasotzen duena, eta beso ez oso sakon batzuk, iparraldeko eta hegoaldeko aldeei dagozkienak, forma erdizirkularrekoak eta labe-ganga jasotzen dutenak. Burualdea ere zirkuluerdi-formakoa eta zertxobait sakonagoa da, eta ganga-sistema berak estaltzen du; hari atxikita, sakristia dago, ebanjelioaren aldetik. Habearteak hiru atal desberdin ditu; lehenak goi-korua hartzen du, eta haren gainean kanpandorrea dago, tenpluaren etapa zaharrenekoa da eta ertz-ganga du. Jarraian, zirkuluerdi-formako bigarren zati bat dator, labe-ganga duena, hirugarren eta azkenekoarekin lotzen dena, eta luneto-gangaz estaltzen dena. Eliza berriaren proiektua Santos Angel Otxandategi arkitekto gipuzkoarrari esleitu zaio, XVIII. mendearen azken hamarkadan.
Atzapar zuri
Deskribapena
Himenioa: Karpoforoaren adarren azalera osoa estaltzen du.
Haragia: Zuria, zaila, zapore leuna, amaieran zapore mingotsa. Usain gabea.
Martxel Rodriguez Etxabide
Fisikan graduatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), non, horretaz gain, Irakaskuntzan aritzeko masterra eskuratu baitzuen. Nolanahi ere, laster bideratu zuen bere ibilbide profesionala dantzaren mundurantz, Dantzaz Konpainia izeneko taldearekin (2013). Han zenbait koreograforekin lan egin zuen: besteak beste, Itzik Galili, Jone San Martin, Paolo Mohovich eta Lukas Timulak-ekin. Black Box Dance Company talde daniarrean sartu zen (2014), eta konpainia horren Marie Brolin-Tani zuzendariarekin lan egin. Konpainia horretan goi mailako koreografoekin topatu zen; hala nola, Tim Rushton eta Edhem Jesenkovic-ekin. Israelera joan zen bere prestakuntza osatzera eta, ondoren, Oskara proiektuan sartu. Valentziako Erkidegoko Premis de les ArtsEsceniquesen, dantzari onenaren sarirako proposatu zuten (2019). Urte horretan berean, Kultura Kudeaketako masterra lortu zuen Kataluniako Universitat Obertan. Gainera, 2016tik aitzina, freelance dantzari gisa lan egiteaz gain, bere konpainia zuentzen du, Led Silhouette izenekoa eta egoitza Lesakan duena; talde horretan, Jon Lópezekin batera, etapa berri bati ekin dio, konpainiaren sortzaile eta zuzendarikide gisa.
Willie Mays
New York/San Frantzisko Giants
1957an, Giants-ek New York hirian jokatutako azken urtean, Maysek jarraian segidako hamabi Urrezko Eskularruetatik lehena irabazi zuen. Bakarrik Mays, Roberto Clemente, Omar Vizquel, Ozzie Smith, Greg Maddux, Jim Kaat, Brooks Robinson, Keith Hernández, Mike Schmidt, Johnny Bench, Andruw Jones, Roberto Alomar, Iván Rodríguez eta Ken Griffey Jr.-ek hamar Urrezko Eskularru edo gehiago irabazi dituzte.
Francesc d'Assís Galí i Fabra
Obra
Bere margolanetatik nabarmentzekoak dira Bartzelonako Correos eraikineko freskoak, 1928ko Palau Nacionalaren kupulakoak, 1929ko Nazioarteko erakusketaren karietara eginak, eta Bartzelonako Hiriko Etxeko Kixotearen Aretoko margoak, 1958an eginak.
Hank Aaron
Negro Liga eta liga txikien ibilbidea
6 ft eta 180 lb-rekin hasi zen jokatzen, labur-geralari posizioan, eta, hilero, 200 dolar irabazten zituen. Indianapolis Clowns taldearekin egindako joko nabarmenaren ondorioz, Aaronek MLBko bi talderen eskaintza jaso zituen telegramen bidez: bata, New York Giants taldearena eta, bestea, Boston Braves-ena. Urte batzuk geroago, Aaronek gogoratuko zuen:"Eskuartean nuen Giants taldearen kontratua. Baina Bravesek hilero berrogeita hamar dolar gehiago eskaintzen zizkidaten. Willie Mays eta biok taldekide izatetik saihestu gintuen gauza bakarra hori izan zen, berrogeita hamar dolar."Clowns taldearekin egon zen bitartean, arrazakeria pairatu zuen. Behin bere taldea Washington, DCn zegoeneko hau gogoratzen zuen Aaronek:"Euria noiz geldituko zain geunden bitartean, gosaldu egin genuen, eta oraindik irudika dezaket Clowns taldea Griffith Estadioaren atzean dagoen jatetxe batean, denok eserita eta jaten amaitu ondoren sukaldeko plater guztiak hausten entzutea. Soinu izugarria zen. Ume nintzenean bezala, ironiak jo ninduen. Hiriburuan geunden, askatasunaren eta berdintasunaren lurraldean, eta gizon beltzen ahotan ibilitako sardexkak ukitu zituzten platerak suntsitzen ari ziren. Plater horietatik txakurrek jan baldin bazuten garbituko zituzketen."Howe Sports bulegoak, Aaron, batez besteko 366 bate-kolperekin akreditatzen du Negro Ligako 26 partida ofizialetan, bost home run, 33 bate-kolpeko korrikaldi (RBI), 41 kolpe eta bederatzi lapurtutako baserekin.
Urte horretan bertan, Aaronek bere andregaia ezagutu zuen, Barbara Lucas. Elkar ezagutu zuten gauean, Bravesen partidara joatea erabaki zuen Lucasek. Aaronek, jokoan, bakarkako bat, bikozko bat eta home run bat jo zituen. Urriaren 6an ezkondu ziren Aaron eta Lucas. Aaronen emaztea 1958an konturatu omen zen behe-denboraldi sasoietan esertzea eta western filmak ikustea gustatzen zitzaiola, baita kozinatzea eta arrantza egitea ere.
Marta Calamonte
Marta Calamonte Márquez (Merida, Badajoz, 1982ko uztailaren 30a) gimnasta ohia, entrentzailea eta fisioterapeuta da. Sevillako Munduko Txapelketan (1998) 3 zinta eta 2 eraztunetako munduko txapelduna izan zen. Horrez gain, Espainiako gimnasia erritmikoko selekzio nazionalarekin beste hainbat sari lortu zituen, hala nola Munduko Txapelketa horretako zilarra edo Europako zenbait domina. 2000 Sidney Udako Olinpiar Jokoetan. Gero, Club Gimnastico Almendralejo entrenatzen aritu zen.
Espainiako selekzioa
{| width="100%"
Helen Vlachos
Biografia
Gerraren ondoren, aitaren egunkarian lan egin zuen berriro kolunnista gisa. Bere zutabeak "E" izenburua besterik ez zuen, "Eleni" rentzat, bere izena grekoz. Grezian oso ezaguna egin zen, gobernua bere zutabetik kritikatzen zuelako.
Orduan, egunkariak berrargitaratzeko presioa jaso zuen. Are gehiago, Papadopoulos berak egindako presioari ere aurre egin zion, mehatxatu eta bere iruzkinei erantzun ez zielarik, isiltasuna gordez. Eleni Vlachou izenburua zuen ondorengo elkarrizketa batean: Kazetari batek, ERT rekin, Greziako irrati nazionalak, esan zuen, batzarrari erantzuten ez zionean, haren "isiltasuna bere ahotsik indartsuena zela". Batzordearen eskaerak ere baztertu zituen, honako hau esanez: "Ezin didate esan nire egunkariak nola zuzendu, tankeak nola erabili esan diezaiekedan baino gehiago".
Hank Aaron
Omenaldiak
Truist Parkeko 2021eko munduko serietako 3. jokoaren aurretik, zeremonia bat egin zen Hank Aaronen omenez, non bere seme Hank Aaron juniorrek zeremoniazko lehen jaurtiketa egin zuen. Braves taldeak, 2021eko munduko serieak irabazi ostean, Bravesen World Series txapelketako eraztunean omendu zuten Aaron. Eraztunak, guztira, 755 diamante ditu Aaronen home runen errekorra ospatzeko, eta esmeralda-landutako 44 diamante, Aaronek Bravesekin eramandako elastikoaren zenbakia irudikatzeko.
Bizitza pertsonala
Aaronen lehen ezkontza Barbara Lucasekin izan zen 1953an. Bost seme-alaba izan zituzten elkarrekin: Gary, Lary, Dorinda, Gaile eta Hank Jr. 1971n, Barbaraz dibortziatu, eta Billye Suber Williams-ekin ezkondu zen 1973ko azaroaren 13an. Bere bigarren emaztearekin, seme bat izan zuen, Ceci.
Jacobus Arminius
Biografia
Arminius Oudewateren jaio zen, Utrechteko probintzian, 1560ko urriaren 10ean. Aita txikitan hil zitzaion, amarekin bakarrik utzita. Theodorus Æmilius elizgizonak semetzat hartu zuen eta Utrecht hiriko eskola batean matrikulatu zuen. Ama Espainiako administrazioaren aurka Oudewater-en izandako matxinadaren biktima hil zen, 1575ean. Garai horretan Arminius Leidengo Unibertsitatera teologia ikastera bidali zuten lagunen babespean.
Teologia
Arminius eta Franciscus Gomarus-en artean Leidenen sortu ziren eztabaidek oihartzun sozial eta politiko sakoneko konfrontazioa sortu zuten, bai Holandan, bai Europa protestantean.
Boriana Stoyanova
Boriana Stoyánova (Sofia, Bulgaria, 1969ko azaroaren 3a) bulgariar gimnasta artistikoa da, zaldi-jauziko proban espezialista. 1983an munduko txapelduna izatea lortu zuen.
Hank Aaron
Sariak eta ohoreak
2021eko munduko serieko hirugarren jokoaren aurretik omendu zuten.
Fernanda Canales
Karrera
Arkitekto eta proiektugile gisa, Fernanda Canalesek nazioarteko bulegoetan lan egin du. Tokion, Japonian,Toyoo Itō Architects and Associates enpresan lan egin zuen, eta Bartzelonan, Espainian, Ignasi de Solà-Morales arkitektoaren bulegoan. Mexikon Fernanda Canales arkitektura-estudioaren sortzailea da, eta bertatik modu independentean lan egiten du. Lan askoren arkitektoa da, horietako asko bere diseinuagatik aintzatetsiak eta sarituak; horien artean, Elena Garro Kultur Etxea nabarmentzen da.
Julian Ordoki Fagoaga
Julian Ordoki Fagoaga “Julianmari” (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1959ko maiatzaren 5a) futbolari ohia da. Futbolaren munduan Ordoqui izenez ezaguna, defentsa balioaniztuna izan zen, erdiko atzelari zein hegalean joka zezakeena.
Uribarriren hitzetan, oinarrizko jokalaria zen, "ofizioa badaki, baldintza bikainak ditu eta altuera ere bai (1,81 metro)," eta kaudimenez jokatzen zuen ezker hegalean. Delfin Alvarezek erdiko atzelari gisa jarri zuen, eta emaitza bikaina eman zuen. Horren froga da prentsak bere errendimendu eta iraunkortasunagatik saritu zuela. Tomas Santosek idatzi zuen: «Ondo erdiko atzelari gisa jokatzen duenean, eta oso ondo hegalean jokatzen duenean».
Bere anaia gaztea Javier Sansen jokatu zuen ere.
Alice Salomon
Bizitza pertsonala eta profesionala
1920an BDFtik dimisioa eman zuen propaganda antisemitoaren beldur zelako. Bost urte geroago, Deutsche Akademie für soziale und pädagogische Fallenarbeit (Emakumeen gizarte eta hezkuntza lanerako akademia alemana) sortu zuen, gizarte-laneko prestakuntza akademikoaren oinarriak ezartzen zituena. Albert Einstein, Carl Gustav Jung, Helene Weber, Ernst Cassirer, Gertrud Bäumer eta antzeko beste batzuk izan ziren hizlari.
Nazien jazarpena
1933. urtean, boterea eskuratzean, alderdi naziak kargu guztietatik kendu zuen, judutar jatorria izateagatik. Alice Salomon eskola suntsitu egin zuten, justizia sozialera bideratutako emantzipazio-eskola izan arren, irakasleak eta ikasleak kanporatu zituzten. Salomonek Alemaniatik atera behar zuten gizarte-langile juduen aldeko laguntza-batzordea sortu zuen. Bera ere 1937an emigratzera behartu zuen Gestapok, jatorri juduak, ideia humanista kristauak, bakezaletasuna eta nazioarteko ospea zela eta, Alemaniatik bota zuten.
Timothy Hunt
Sir Timothy Richard "Tim" Hunt (Neston, Cheshire, 1943ko otsailaren 19a) ingeles biokimikaria da. 2001eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Paul Nurse eta Leland Hartwellekin batera proteina-molekulen aurkikuntzagatik eta zelula-zikloaren erregulazioan duten eginkizunagatik.
O. J. Simpson
Bibliografia
Pablo Fenjves idatzi zuen If I Did It liburua 2007an, Simpsonekin izandako elkarrizketetan oinarritua. Beaufort Books-ek argitaratu zuen liburua. New York hiriko argitaletxe bat da, Kampmann & Company/Midpoint Trade Books enpresa matrizearena. Liburuaren eskubide eta onura guztiak Ron Goldman hilketa-biktimaren familiari eman zitzaizkion.
Artaxoako Erresuma
Historia
Hain zuzen, liskarrez eta batailaz betetako urte nahasi batzuen ondoren, 1157an Alfontso VII.a Gaztelako erregea hil zen. Antso III.a Gaztelakoa semeak Gaztelako tronuan hartu zuen bere lekua, eta Artaxoako Erresuma libre utzi zuen. Artaxoako Erresuma Antso VI.a Jakintsua errege nafarrari itzuli zion, Iruñeko Erregearen titulua behin betiko utzi eta Nafarroako Erregearena hartu eta 1158. urtean bere koroari itzuli zion.
Astaputz ilun
Jangarritasuna
Sukaldaritzako interesik gabea
Astaputz udarekara
Deskribapena
Karpoforoa: 2 eta 5 cm arteko diametrokoa, arrauzkara, udare edo bonbilla itxurakoa, kamutsa edo titi apur batekin, errizomorfoak dituen kirten antzeko batekin amaitzen da. Exoperiodoa pikortsutik, garatxo finetara doa, garatxo txiki erorkorrez osatuta dago. Endoperidioa mintzezkoa, mehea, zaila, hasieran zurixka, gero arre-horixka edo arre-marroixka.
Ezkazuri lingirdatsu
Ezkazuri lingirdatsu edo ezko-zuri lingirdatsua (Hygrophorus eburneus) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Etimologia: Hygrophorus hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. Eburneus epitetoa, bolia, bolia bezalako zuria esan nahi duen "ébur ivory" hitzetik dator.
Kepa del Hoyo
Biografia
Hil ondoren egindako azterketen arabera, bere heriotza baino bost egun lehenago beste bihotzekoa pairatu zuen. Osasun arreta ez zen oso egokia izan, dirudienez.
Elena Espinosa
Ibilbidea
2012ko martxoaren 4an, XII. Kongresuan aurkeztu zuen bere hautagaitza Galiziako Dos Sozialisten Alderdiko Idazkaritza Nagusirako (PSdeG- PSOE). Kongresua martxoaren 9tik 11ra izan zen, baina ez zuen Pachi Vázquez arerioa gainditu. Handik gutxira, utzi egin zuen politika, eta lehengo enpresan sartu zen, Rodman Taldearen lehendakaritzaren alboko gisa.
Sawao Kato
Urrezko zortzi domina olinpiar edo gehiago irabazi dituzten hamar atletetako bat da. Gizonezkoen Olinpiar Jokoetako historiako gimnastarik arrakastatsuenetako bat da: urrezko zortzi dominak eta hamabi guztira, Nikolai Andrianov-en, zazpi urre eta 15 ororekin; Boris Shakhlin-en, zazpi urre eta 13 ororekin; eta Takashi Ono-ren, bost urre eta 13 ororekin alderatu daitezke. Beste edozein japoniarrek baino urrezko domina olinpiko gehiago irabazi zituen, eta, Onoren atzetik, bigarrena da domina kopuru osotan. 2001ean, Kato Gimnasia Ospearen Nazioarteko Aretoan sartu zen.
2010etik aurrera, Tsukuba Unibertsitateko irakasle emeritu izan zen. 2021eko maiatzaren 14an, 43212 Katosawao asteroide joviarra, 2000. urtean LINEAR estudioko astronomoek aurkitu zutena, Katosawao izendatu zuten bere omenez.
Suge-ziza teilakolore
Suge-ziza teilakolorea (Hypholoma sublateritium) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da.
Sawao Kato
Gimnasta gisa
Zortzi urrezko domina irabazi ditu Olinpiar Jokoetan, atleta japoniar batek irabazitako kopururik handiena. Hala, Olinpiar Jokoetan, bigarren aldiz jarraian eta "bakarkako aparatu guztietan" irabazi dituzten lau atletak hauexek dira: Alberto Bralia italiarra, Viktor Chukarin Sobietar Batasunekoa, Kohei Uchimura eta Sawao Kato japoniarrak dira.
Suge-ziza teilakolore
Deskribapena
Orriak: Oso estu, Itsatsiak, hasieran buztin kolore zurbilekoak, ondoren beltz-purpurakoak.
Ezko gibel-gorri
Deskribapena
Haragia: Zuria, arrosa ebakitzean, irmoa eta trinkoa, usain leuna eta zapore mikatz samarra.
Minitxerri
Estatu Batuetako Minitxerrien Elkarteak ezartzen du minitxerrien (bost urte edo gehiagokoak) helduen tamaina 50,8 zentimetro altu (20 hazbete) edo 68 kilo (150 libera) baino txikiagoa izan behar dela, horrela sailkatzeko. Elkarte horrek arrazetan oinarritutako sailkapena ere ezartzen du, arraza bakoitzerako forma, neurri eta tamainen estandarrekin. Minitxerri gisa erabiltzen diren hamalau bat arraza daude gutxienez, eta horietatik ezagunenen artean, besteak beste, Juliana, Götttingen, Yucatán, Vietnamdarrak eta potbelly barietateak daude.
Animalien babesa elkarteek hainbat arazo salatu dituzte: hazleen praktika txarrak, endogamia maila altuek eragindako gaixotasunak, garapenaren nahasteak eta desnutrizioa, neurri txikiak lortzeko, iruzur komertzialak eta jabeek abandonatzea.
Olerkari-ezko
Deskribapena
Etimologia: Hygrophorus hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. Poetarum epitetoa latinetik dator, olerkaria esan nahi duen "poetarum" hitzetik.
Ezko elur zuri
Ezko elur zuria (Cuphophyllus virgineus) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Hygrophorus latitabundus
Nahasketa arriskua
Hygrophorus personii txikiagoarekin eta hostozabaletan hazten denarekin nahas daiteke eta hygrophorus olivaceoalbus delakoarekin ere bai, hau ere txikiagoa da, eta izeietan hazten da.
Negu-ezko
Kapelaren haragi urriak eta lirdingak ez dute sukaldaritzan erabiltzeko gogorik ematen.
Maria Mercè Roca
Ibilbide politikoa
Sobirania i Progrés plataformaren bultzatzaileetako bat izan zen 2006an.
Negu-ezko
Deskribapena
Orriak: Zabal, argizariaren itxurakoak, lodiak, okertuak, subdekurrenteetatik dekurrenteetara, zabal eta tartekatutako orritxoekin; zurixkak izatetik horixkak izatera pasatzen dira zahartzean.
Louisa Adams
Londresen jaio zen, merkatari estatubatuar baten alaba. 1797an John Quincy Adamsekin ezkondu zen eta bost seme-alaba izan zituzten. Senarrari lagundu zion kanpaina politikoetan.
Jose Angel Corres
Jose Angel Corres Abasolo (Bilbo, 1959ko martxoaren 1a) Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua Euskal Autonomia Erkidegoan goi kargu desberdinak bete ditu, bereziki Bilboko Merkataritza Ganberako presidentea 2010etik 2022. urtera arte. Aurretik beste hamabi egin zituen Bilboko Portuko Agintaritzan (1996-2009), eta, besteak beste, Euskalteleko (2015-2020) eta Athleticeko (2012-2018) presidenteorde izandakoa da.
Biografia
Eusko Jaurlaritzarentzak lan egin zuen hainbat urtez, Interes Orokorreko Portuen arduradun gisa eta Bilboko Portu Autonomoan Gobernua ordezkatzen zuten sailburuen aholkulari gisa. Ondoren, 1986an, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailaren Azpiegitura sozietate publikoan sartu zen. 1987-1989 aldian Prezio eta Merkataritza Politiken zuzendari gisa lan egin zuen Pinturas Internacional enpresan, eta, gainera, konpainiak Paint Courtalds Group nazioarteko multinazionalarekin zuen harreman komertzialaz arduratu zen. 1989an, Bilboko Gordailu Zabaleko gerente izendatu zuten, 1996ra arte, eta eszedentzian utzi zuten, Bilboko Portuko Agintaritzako presidente izan zenean. 1996ko uztailaren 19an izendatu zuten Bilboko Portuko Agintaritzako lehendakari, eta 2009ko ekainaren 15era arte egon zen karguan. Etapa horretan, Sociedad de Estiba del Puerto sozietatearen pribatizazioan, Uniportek eta Bilboko Portuko Erkidegoak bat egitean eta Bilboko Itsasadarra Itsas Museoa sortzean parte hartu zuen. Hamahiru urtez Bilbao Ría 2000ko Administrazio Kontseiluan egon da. 2002tik Bilboko Ganberaren Osoko Bilkurako kide izan da, batzordekide laguntzaile gisa, eta Itsas-Sektorearen Batzordean ere parte hartu du. 2009ko ekainean, Bilboko Gordailu Zabaleko gerentea izan zen berriro. 2010eko martxoaren 26an Bilboko Merkataritza, Industria, Zerbitzu eta Itsasketa Ganberako presidente izendatu zuten, gaur egun arte. 2013ko martxoaren 18an Euskalteleko kontseilari izendatu zuten, eta, ondoren, konpainia horretako lehendakariordea izan zen 2020ko irailera arte.
Godzilla (1954ko filma)
Sinopsia
"Eiko-Maru" japoniar arrantza-ontziari Odo uhartetik gertu dagoen uretatik sortzen den tximista batek eraso egiten dio eta hondoratu egiten da. Erreskate itsasontzia, "Bingo-Maru", istripua ikertzera bidaltzen dute, baina helmuga bera du. Hirugarren ontzi bat bidali zen gertakaria ikertzeko, batzuk aurkitu zituen bizirik, eta, beste biak bezala, hondoratu egin zen. Bien bitartean, Odo uhartean, arrantzaleek ezin dute arrainik harrapatu: «Orduan, Godzilla izan behar zuen», dio agure batek.
Kanpaitxo errotari
Muskarina toxikotasuna ez izan arren (Mycena pura eta Mycena rosea delakoek badute), haragiaren kalitatea txarra da.
Marco Fincato
Marco Fincato (Padua, 1970eko urriaren 6a), italiar txirrindulari ohia da. 1996 eta 2002 urteen artean profesionala izan zen.
Edward Thorndike
Hastapenak
1899an, Cleveland-eko (Ohio) College for Women of Case Western Reserve-n, hasierako zorigaiztoko enplegu batean, urtebetez lan egin ondoren, Columbiako Unibertsitateko Teachers College-n psikologia irakasle izan zen, non bere karrera osoan egon zen, giza ikaskuntza, hezkuntza eta buruko proba aztertzen. 1937an, Thorndike Psikometrik Elkartearen bigarren presidentea izan zen, Louis Leon Thurstoneren urratsei jarraituz, aurreko urtean elkartea eta bere aldizkaria, Psychometrika, sortu zuena.
Ikuspegi eugenikoak
Thorndike eugenesiaren aldekoa zen. Bere ustez, «hazkuntza selektiboak gizakiak ikasteko, sano mantentzeko, justizia zaintzeko edo zoriontsu izateko duen gaitasuna alda dezake. Ez dago gizakiaren ingurunea hobetzeko modu ziur eta ekonomikoagorik bere izaera hobetzea baino».
Maurice Richard
Biografia
Richard bere bizitza osoan zehar omentzen jarraitu zuten,, eta Quebec-eko eta Kanadako pertsonaia ospetsuenetako bat izan zen, azkenean Kanadako Ordena jaso zuen 1967an. Canadiens-ek 1996an Montrealeko Foroa utzi zutenean Center Bell-era joateko, oraindik bizirik zeuden jokalari historikoak omentzea erabaki zuten. Maurice Richardek jaso zuen gaueko txalorik luzeena, hamasei minutu iraun zuena. 1998an NHL-k erabaki zuen goleatzaile nagusien saria Maurice Richard Trofeoa izenez aldatuko zela, Montreal Canadiensek eskainitako garaikur batekin. Eta 1999an, Ligue de hockey junior majeur du Québec-eko frankizietako bati Rocket de Montreal izena jarri zioten jokalariaren omenez.
Kanpaitxo azpilun
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Kanpaitxo arrosa
Kanpaitxo arrosa (Mycena rosea) Mycenaceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Orriak: Estu samar, zabalak, bihurgunetsuetatik itsatsietara, eta tartean orritxoekin; zurixketatik arrosa ahulera eta ertza kolore berdinekoa.
Cecilia Mangini
Biografia
1959an, Maria ei Giorni dokumentalean, Cecilia Manginik Pugliako jaioterriko emakume nekazari baten erretratua egin zuen.
Pinotxa-kanpaitxo
Banaketa eremua
Portugal, Espainia, Euskal Herria, Frantzia, Benelux eta Sardinia.
Lactarius rubrocinctus
Deskribapena
Kapela: 3 eta 10 cm arteko diametrokoa, lau-ganbiletik, zabaldu malgura, azkenik hondoratua. Ertza mehea, lobulatu-uhindua eta kiribildua edo kurbatua. Azala bereizezina, apur bat likatsua, baina berehala lehor, zimur kizkurra erdian; kolore okre-laranjakoa edo gorri-lehoi kolorekoa, ilunagoa erdian eta okre herdoil edo okre-gorrixka koloreko orbanekin, zabalagoak erdialderantz.
Aleksandr Jefimkin
Palmaresa
2006 2007 2008 2009 2011
Lactarius rubrocinctus
Deskribapena
Orriak: Estu, meheak, batzuk urkilatuak, itsatsi-dekurrenteak, tartekatutako orritxoekin, krema edo krema-arrosa kolorekoak edo krema-laranja koloretik okre-laranjara doazen kolorekoak, zaurietan ilundu egiten dira, eta ertz leunekoak, zorrotzekoak, eta lila zurbiletik gorrixkara doazenak.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako interesik gabea.
Ziza zuri-urdin
Deskribapena
Etimologia: Lepista hitza grekotik dator, "lepistós" hitzetik, soil esan nahi du. Apaingarri berezirik ez duen onddoa. Glaucocana epitetoa bere kolore urdin argiagatik da.
Ziza mordoskatu
Ziza mordoskatua (Lepista caespitosa edo Clitocybe fasciculata) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Erdipurdiko jangarria da.
Deskribapena
Haragia: Mehea, hauskorra eta zurixka; usain desatsegina du, igurtziz gero, areagotu egiten dena eta zaporea leunetik mikatzera.
Arrea (jatetxea)
Hamalau urte Donostiako A Fuego Negro jatetxean lanean aritu ostean, itxi egin behar izan zuen, pandemiak eraginda. Erabaki zail hori hartu izanak bere jaioterrira itzultzera bultzatu zuen, eta, horrela, Arrea jatetxea sortu zuen Kanpezun. Jatetxe honen bereizgarri nagusia da beraiek espresuki bildutako produktu freskoekin kozinatzen dutela. Eguneko menuak 20 euro balio ditu, eta bestelako menuak, berriz, 40 euro.
Txakoli Simon
Txakoli Simon Bilbon dagoen erretegia da. Bertoko sukaldariburua Oscar Garcia da.
Kaiju
Kontzeptua
Ekialdean kaiju hitza japoniar tokusatsu eta folkloreko munstroak deskribatzeko erabiltzen bada ere, banpiroak, gizotsoak, Frankensteinen munstroak, momiak, zonbiak eta mendebaldeko mitologiako beste entitate asko japoniarren ikuspegitik kategoria honetan daude, baldin eta izaki erraldoiak izateko baldintza betetzen badute; haien tamaina giza eskalara hurbiltzen bada, berriz, Bakemono (化け物) terminoa erabiltzen dute.
Kaijuak gaitz handiago baten zerbitzura egonik irudikatzen dituzte. Kaiju batzuk eliteko gerlariak dira, bilau handiago baten eskuineko eskua bezala zerbitzatzen dutenak, eta, azken finean, indar heroikoek suntsitzen dituzte. Hori esanda, tokusatsuaren lehen garaietan, munstro "heroikoak" daikaiju eiga filmetan "jaio" ziren, eta geroago hasi zen tokusatsu telebista heroiak erabiltzen. Kaiju hauek munstro klasikoen ezaugarri asko hartu zituzten, hala nola, "izaki ulertezina"rena, berriro ere horren adibiderik onena Godzilla da, zeinak bere existentzia gizakiei erasotzen dien piztia mutatu gisa hasten duen, eta, ondoren, sagan zehar, beste kaiju batzuengandik babesten dituen heroi bat bihurtu zen, hainbat mehatxu egiten dizkiena, eta, azkenik, antiheroiaren kontzeptutik hurbilago dagoen pertsonaia bat eboluzionatzen du, gizakiei baino. Izan ere, gizakiak beren babesaren mende dauden aldi berean, berak ordezkatzen duen arriskuari aurre egin behar diote, eta berak gorrotoa erakusten dio giza arrazari, baina beti babesten ditu.
Kanpaitxo lingirdatsu horixka
Nahasketa arriskua
Antzekoak dira Mycena epipterygioides eta Micena viscosa. Mycena strobilicola udaberriko espeziea da, izei-estrobiloen gainean ateratzen dena, errefau usaina du eta grisaxka-arrea da.
Lactarius acerrimus
Deskribapena
Haragia: Trinkoa, zuria, baina gero apur bat grisaxka; usain gozokoa eta zapore garratz minekoa, latex ugari jariatzen du, zuria eta mina, eta ez da kolorez aldatzen.
Andrejs Rubins
FK Auda taldean hasi zuen bere ibilbidea eta Suedian, Ingalaterran, Errusian eta Azerbaijanen ere jokatu zuen. Letoniako futbolari onenetakoa izan zen eta 117 partida jokatu zituen Letoniako futbol selekzio nazionalarekin.
Tú no eres especial
Sinopsia
Telesaileko protagonista 16 urteko neska bat da: Amaia. Haren hitzetan, «kaka hutsa» da bizi duen bizitza. Bartzelonan bizi izan da orain arte, baina amaren herrira joan beharko du: fikziozko Salabarria herrira. Herri horretan ez da ezer gertatzen, zeharo aspergarria da neskarentzat. Baina, pixkanaka, konturatuko da bere bizitzak bira polita egin dezakeela. Interesgarriagoa bilakatuko da dena, amonaren botereak heredatu dituela jakiten duenean. Ezin izan zuen amona ezagutu, baina baten batek esango dio Salabarria herriko sorgin bakarra izan zela.
Soong ahizpak
Historia
1937an, Bigarren Txina-Japonia Gerra hasi zenean, hirurak 10 urteren ondoren elkartu ziren, eta KMT eta PCC Japoniako Armada Inperialaren aurka biltzeko ahalegin bateratua egitea adostu zuten. Soong Ai-ling pertsonalki aritu zen gizarte-lanean soldadu zaurituak, errefuxiatuak eta umezurtzak artatzen. Bost anbulantzia eta 37 kamioi eman zizkien armadari eta aireko indarrari Shanghain, larruzko 500 uniformerekin batera.
Ezko gibelgorri
Jangarria, baina kalitate gutxikoa.
Jim Brown
2010eko azaroaren 4an argitaratutako NFLko Historiako 100 Jokalari Handienen zerrendan, Brown garai guztietako bigarren jokalaririk onena bezala sailkatu zuten, Jerry Riceren atzetik bakarrik.
Klitozibe ezpaingorri
Zaporegabea, baratxuriekin frijitu behar da edo beste espezie batzuekin nahastu. Mendebaldeko Europako herrialde batzuetan duela mende batzuk kontsumitzen da.
Deskribapena
Kapela: Ez da higrofanoa, 3 eta 7 cm arteko diametrokoa. Lehenik ganbila eta oso hondoratua, gero inbutu itxuran, ertza denbora luzea bilduta, azala okre-gorrixka kolorekoa edo lehoi kolorekoa du.
Jangarritasuna
Jangarri erdipurdikoa.
Sasoia eta lekua
Oso ohikoa udazkenean, konifera basoetan eta hostoerorkorretan.
Frontball
2015ean Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzak aintzat hartu zuen baina harrezkero ez du inolako txapelketa ofizialik antolatu. Izena Jean-Michel Idiartek, Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzako kideak, proposatu zuen.
One-wall
One-wall edo international fronton (nazioarteko frontoi) pilota-kirola da. Zeharkako pilota joko bat da, non batek gomazko pilota txiki bat jotzen duen eskuarekin pareta baten kontra, eta helburua da aurkariari baino puntu gehiago sartzea pilota jotzen duzunean, paretan eta pisuan (kantxako lerroen barruan) errebote dezan. Horrela, zure aurkariak ezin du pilota itzuli eta puntu bat sartzen du. Berez, amerikar pilota (American handball), irlandar pilota, euskal pilota eta beste antzeko kirolen arteko hibridotzat hartzen da.
Alice Domon
Bizitza
Alice Domonek miseria-hiribilduetako biztanleekin lan egin zuen, etxebizitza prekarioen konplexu informal handiekin. 1971n Corrientesera joan zen Nekazari Ligak antolatzen laguntzeko, kotoi-ekoizle txikiak antolatuz.
Desagerpena, bahiketa, tortura eta hilketa
1977ko abenduaren 8tik (osteguna) abenduaren 10era (larunbata), Alfredo Astizen agindupeko militar-talde batek Maiatzeko plazako amekin lotutako 12 pertsonako talde bat bahitu zuen. Besteak beste, Alice Domon, kide zuen Léonie Duquet moja frantziarra eta Azucena Villaflor, Maiatzaren Plazako Amen fundatzailea, eta giza eskubideen aldeko ekintzaile argentinarra.
(Lisandro Raúl Cubasen testigantza, Legajo 6974 zk.)   Léonie Duquet eta Alice Domon ahizpen nazionalitate frantsesak nazioarteko eskandalua sortu zuen, bereziki Frantziarekin. Horregatik, armadako buru eta Batzorde Militarreko kide zen Emilio Masserak bi mojak Montoneros gerrillarien erakundeak bahitu zituela simulatzeko agindu zuen. Horretarako, Domonek, torturatuta, gutun bat idatzi behar izan zion kongregazioko nagusiari. Gutun hori frantsesez idatzi zen, eta bertan Jorge Rafael Videlaren gobernuaren aurkako talde batek bahitu zituela esan zuen. Gero, orrialde horretan dagoen argazkia atera zieten: bi mojak Montonerosko bandera baten aurrean eserita zeuden, La Nación egunkariko ale bat erakusten zutela. Argazkia ESMAko Ofizialen Kasinoko zorupean atera zen, eta bi erlijiosoak torturatu izanaren zantzu nabarmenekin agertu ziren. Frantziako prentsara bidali zuten argazkia.
1990ean, Alfredo Astiz kapitaina betiko kartzela-zigorrera kondenatu zuen Parisko Apelazio Gorteak, Léonie Duquet eta Alice Domon ahizpen heriotzaren errudun gisa.
Munduari bira eman zion ontzia
2023an katalanez (Una volta al món), gaztelaniaz (Una vuelta al mundo) eta galizierazko (Unha volta ao mondo) bertsioak argitaratu zituzten Kalandraka argitaletxearekin.
Germaine Tillion
Ravensbrück
1943ko urriaren 21ean, Tillion Ravensbrück-eko kontzentrazio-eremu alemaniarrera bidali zuten, Berlindik gertu, Émilie amarekin batera. 1943ko urriaren 21etik 1945eko udaberrian soroa erori zen arte, opereta-komedia bat idatzi zuen ezkutuan, presoei egoerari aurre egiteko eta bizirik irauten laguntzeko. Le Verfügbar aux Services-ek "Verfügbar"-eko kanpalekuko bizitza deskribatu zuen (alemanez "erabilgarri", edozein lan motatarako erabil zitezkeen presoen klase apalena, helmuga zehatzik gabea). Aldi berean, kontzentrazio-eremuaren azterketa etnografiko zehatzari ekin zion: "Erabiltzen den mekanika ulertzea, bere engranajea mentalki desmuntatzea, itxuraz desesperatuta dagoen egoera bat xehetasunez aztertzea, odol hotzaren, baretasunaren eta gogo-sendotasunaren iturri garrantzitsua da.”
Ezko hori-koniko
Sinonimoa: Hygrocybe subglobispora
Deskribapena
Kapela: 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran koniko-kanpai formakoa, gero zerbait ireki egiten da eta beti puntazorrotzarekin, pixka bat likatsua, horia, hori-laranja edo hori-urre kolorekoa; ertz lobulatuarekin.
Hermann Weyl
Matematikaren oinarriak
George Pólya eta Weylek, Zuricheko (1918ko otsailaren 9a) matematikarien topaketa batean, matematikaren etorkizuneko norabideari buruzko apustua egin zuten. Weylek aurreratu zuen zenbaki errealak, multzoak eta zenbagarritasuna bezalako nozioen erabateko lausotasunaz jabetuko zirela matematikariak hurrengo 20 urteetan, eta, gainera, zenbaki errealen goiko muga txikienaren propietatearen egia edo faltsutasunaz galdetzea zela Hegelen naturaren filosofiari buruz oinarrizko baieztapenen egiari buruz galdetzea bezain esanguratsua. Galdera horren edozein erantzuna, egiaztaezina izango litzateke, esperientziarekin zerikusirik ez duena eta, beraz, zentzugabea.
1949rako, Weyl guztiz desilusionaturik zegoen intuizionismoaren azken balioarekin, eta idatzi zuen: «Brouwerrekin, matematikak bere argitasun intuitiborik handiena lortzen du. Analisiaren hastapenak, modu naturalean garatzea lortzen du intuizioarekiko kontaktua lehen egin zena baino askoz estuago gordez denbora guztian. Ezin ukatu, hala ere, goragoko eta teoria orokorretara aurreratzean, logika klasikoaren lege sinple aplikaezinak, azkenean, ia jasanezina den baldarkeria dakarrela. Eta matematikariak ikusten du, saminez, nola, bere begien aurrean, hormigoizko blokez eraikitako bere eraikin handiaren zatirik handiena lainoan disolbatzen den». John L Bell-ek dioen bezala: «Pena handia ematen dit Weil ez bizi izana 1970eko hamarkadan analisi infinitesimal leunaren agerpena ikusteko, esparru matematiko bat, zeinaren baitan benetako continuum baten ikuspegia gauzatzen den, elementu diskretuetatik "sintetizatua" ez dena. Azterketa infinitesimal leunaren azpian dagoen logika intuizionista den arren —baztertutako hirugarrenaren legea ez da orokorrean baiezkoa—, eta Weylek goian aipatzen duen "baldarkeria jasanezina" barnean garatutako matematikak saihesten du».
Ezko hori
Nahasketa arriskua
Kolore horiko zenbait espezie erraz nahas daitezke: Hygrocybe aurantiosplendens, Hygrocybe constan, Hygrocybe quieta, eta abar, guztiak jangarriak dira, baina ez dute sukaldaritzarako baliorik. Azterketa mikroskopiko bat egin behar da bereizi ahal izateko.
Roy J. Plunkett
Biografia
1938ko apirilaren 6an, Plunkettek edukiontzi izoztu eta presurizatu bat ikuskatu zuen, CFC hozgarriaren fabrikazioan erabilitako 45 kilogramo tetrafluoroetileno zituena. Klorofluorokarbonoari azido klorhidrikodun tetrafluoroetileno-kantitate bat gehitzeko ontzia ireki zuenean, ezer ez zen edukiontzitik atera. Manometroek ez zuten gainpresiorik adierazten. Beraz, edukia ihes egina behar zuen. Hala ere, egindako pisatze batek aurreko eguneko pisu bera erakutsi zuen. Edukiontzia hurbilagotik aztertzean, aurretik edukiontzian ez zegoen hauts zurzuri bat aurkitu zuen. Ontziaren tetrafluoroetilenoa politetrafluoroetilenoan (teflona) polimerizatua zen propietate harrigarriak zituen hauts zurzurian: korrosioarekiko erresistentzia, gainazalarekiko atxikidura txikia eta beroarekiko erresistentzia handia zuena. 1941eko otsailaren 4an, asmatzaileak 2.230.654 zenbakidun estatubatuar patentea jaso zuen.
Tefloiaren aurkikuntza
Tefloiaren aurkikuntzaren deskribapena, Plunketten hitzekin :
Ezko mingots
Ezko mingotsa (Hygrocybe mucronella edo Hygrocybe reai) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Hygrocybe persistens
Batzuentzat kalitate eskaseko jangarria da, beste batzuek diote, ez dakigula jangarria den ala ez. kapela konikoa, likatsua eta kolore hori deigarria dituen espeziea da. Espezie hau espora handiak dituzten Hygrocybe konikoen taldekoa da.
Danail Petrov
2008
Bulgariako Tourreko bi etapa
Hygrocybe persistens
Deskribapena
Kapela: 3 eta 8 cm arteko diametrokoa, konikoa edo kanpai itxurakoa, hori laranja kolorekoa edo hori-gorrixka. Azal leunekoa, distiratsua, likatsua egoera ezean, pixka bat ildaskatua ertzaren gardentasunagatik.
Ezko mingots
Nahasketa arriskua
Hygrophorus miniatus, Hygrophorus quietus eta Hygrophorus turundus delakoekin nahas daiteke.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Hygrocybe persistens
Deskribapena
Haragia: Horixka, oso mehea, urtsua, hauskorra, usain eta zapore nabarmenik gabea,
Hygrocybe aurantiosplendens
Deskribapena
Orriak: Itsatsiak edo ia libreak, ez oso estu, sabeldun samarrak, orritxoekin, batzuk besteak baino luzeagoak dira, hori kolorekoak, kapelaren kolorekoak baino zurbilagoak, ertz zurixkarekin.
Nahasketa arriskua
Kolore horixka duten beste espezie batzuekin nahas daiteke: Hygrocybe chlorophana, Hygrocybe persistens, Hygrocybe quieta etab. denak jangarriak dira, eta azterketa mikroskopikoa egin behar da bereizi ahal izateko.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Hygrocybe citrina
Deskribapena
Hanka: 2 - 4 x 0,2 - 0,4 cm-koa, zilindrikoa, liraina edo apur bat uhindua, barnehutsa, leuna eta apur bat likatsua eguraldi buztiarekin, eta kapelaren kolorekoa.
Hygrocybe murinacea
Amoniakoaren edo lixibaren usain desatseginak janezina egiten du espezie hau.
Deskribapena
Hanka: 4 - 8 x 0,4 - 0,7 cm-koa. Batzuetan luzetara konprimatua, leuna, hauskorra, barnehutsa. Kolorea kapelarena baino argitxoagoa.
Hygrocybe citrina
Banaketa eremua
Europa, Japonia eta Aintzira Handiak .
Hygrocybe ovina
Hygrocybe ovina Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Ezko gorri-koniko
Deskribapena
Haragia: Mehea, hauskorra; horixka kolorekoa; usain eta zapore gabea.
Nicollet uhartea
Izena
Uhartearen izena Joseph Nicollet kartograforen oroimenez da. Nicolletek 1830eko hamarkadan Mississippiko ibaiaren goi-ibilbideko arroaren jasotze topografikoak egin zituen.
Ezko gorri-koniko
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Asia, Australia, Zeelanda Berria.
Hygrocybe unguinosa
Sasoia eta lekua
Udazken azken aldera, zelaietan. Nahiko urria.
Hygrocybe quieta
Jangarritasuna
Jangarria.
Vera Kolesnikova
Vera Kolésnikova (Perlevka, Errusia, 1968ko urriaren 7a) errusiar gimnasta artistikoa da. 1985ean munduko txapelduna izan zen taldekako lehiaketan, Sobietar Batasunarekin.
Udo Bölts
Palmaresa
2000
Mario Aerts
Palmaresa
1994 1995 1996 1997 1998 1999 2001 2002 2006
Thierry Marichal
Thierry Marichal (Leuze-en -Hainaut, 1973ko ekainaren 13a), belgikako txirrindulari ohia da. 1996an, Cedico taldearekin pasa zen profesionaletara eta 2007ra arte izan zen profesionala. Gero, Cofidis taldearen zuzendaria bilakatu zen.
Gordie Howe
Howe bere jokatzeko estiloagatik, bere indar fisikoagatik, golen eraginkortasunagatik eta bere ibilbidearen iraupenagatik gogoratzen da. Gaur egun, NHLn jokatutako partiden errekorra du (1.767). Hamarkadetan ere puntuazio altuena (1850) lortu zuen jokalaria izan zen, nahiz eta marka hori Wayne Gretzky-k gainditu zuen 1992an.
Bobby Orr
Lorpenak
Hamabi denboraldi eta 657 partidarekin (horietatik bere lehen bederatzi denboraldiak baino ez ziren osatu, guztira 621 partidarekin), eta 27. urtebetetzearen ondoren NHLko 47 partida jokatuz, errekor eta lorpen ugari lortu zituen, eta horietako batzuk oraindik ere mantentzen dira.
Natalia Jurtxenko
1983
Budapesteko 1983ko Munduko Txapelketan urrezko bi domina irabazi zituen: banakako jeneralean eta taldekako lehiaketan, Errumaniaren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik, Olga Bitxerova, Tatiana Frolova, Olga Mostepanova, Natalia Ilienko eta Albina Shishova taldekideekin.
María Herreros
Ibilbide profesionala
2017an, "Autoreak jabetzarik gabe" dokumentalean parte hartu zuen, eta bere sorkuntzen plagio eta lapurreta kasuak azaldu zituen.
Bizitza pertsonala
Seme bat du, Leon, Ricardo Cavolo bikotekidearekin. Besteak beste, Valentzian, Bartzelonan eta Madrilen bizi izan da.