cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zarauztik Debara (Donejakue bidea)
Zarautz – Deba. 21.8 km
A- Itsas pasealekutik: Getariako herria bisitatu nahi duten erromesentzat gomendatutako aukera. Itsaso ondoko itsas pasealeku zoragarri batek, footing edo paseatzeko bizilagunek baliatzen dutena, Zarautz eta Getaria lotzen ditu.
B- Menditik: Bide ofiziala da, gezi horiz seinalatua. Herriaren amaieran, Andre Maria Erreginaren elizaren parean, ezkerrera egingo dugu, eta 150 metrora, Santa Barbarako ermitara igotzen den eskuineko bidea hartuko dugu, bista ederrekin. Handik gutxira, eskuinetara hartuko dugu GI-3391 errepidea, beherantz. 3,8. Getaria. Kostaldetik joanez gero, udaletxeko plazatik Juan Sebastián Elkano ren jaioterritik aterako gara Herrerieta kaletik gora. Laster eskuinetara bide harriztatu bat jarraituko dugu, lehenbizi gora eta gero behera. GI-3292 errepidea hartu, 500 metro jarraitu eta ezkerretara bidezidorrean zehar Askizu herrixkara iristeko. 500 metro aurrerago, eskuinetara pista bat hartuko dugu, eta Zumaia ko porturantz jaitsiko gara, bista ikusgarriekin. Aurrerago, Urola ibaia gurutzatuko dugu ontziola ondoko zubitik, eta eskuinetik Narrondo ibaia ren gaineko oinezkoentzako zubi obalatua zeharkatuko dugu.
Maxstadt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 110 lanean zeuden (63 gizon eta 47 emakume) eta 14 langabezian zeuden (6 gizon eta 8 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Maxstadt udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 492 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Piute konderria (Utah)
Piute konderria (Piute County) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Junction da. 2010eko zentsuaren arabera 1,556 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Neolebias gracilis
Neolebias gracilis Neolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Distichodontidae familian sailkatzen da.
Baulme-la-Roche
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 73 ziren, horien artean 56 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 56 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (29 gizon eta 24 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ahti Karjalainen
Biografia
Lehen aldian Kanpo Arazoetako ministro zela, Finlandiako neutraltasun politika erabat aldatu zuen, Stalinen ondorengo Sobiet Batasunari hurbildu baitzitzaion. 1962an Lehen Ministro izatera iritsi zen, baina 1963an kargua utzi zuen, berriz ere Kanpo Arazoetako ministro izateko. 1967 arte jardun zuen zeregin horretan. 1970-1971 bitartean berriro Lehen Ministro aukeratu zuten, Berde-gorri izeneko koalizio aurrerakoiaren gobernuko buru. Epe horretan bere herriko politika neutralzalea indartu zuen, eta Alemaniako Errepublika Demokratikoarekiko erlazioak izan zituen.
1979an Finlandiako Bankuaren zuzendaritza hartu zuen eta 1982an Sobiet Batasunarekiko Harremanetarako Batzordeko presidentetza.
Sufers
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Le Causé
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ile apaindegia zen.
Karibeko Unibertsitatea
Historia
2016an, unibertsitateak STEM programa akademikoak zabaldu zituen.
Harkaitz-zozo urdin
Harkaitz-zozo urdina (Monticola solitarius) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, hegoaldeko Europan, ipar-mendebaldeko Afrikan, erdialdeko Asian, iparraldeko Txinan eta Malasian bizi dena.
Mongauzy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
Xoloitzcuintle
Ezaugarriak
Nazioarteko Federazio Zinologikoak 5. taldean du sailkatua bere arraza-izendapen ofiziala, spitz, podenko eta primitiboekin.
John Michael Kosterlitz
Eskozian jaio zen Alemaniako judu emigratu familia batean. Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen eta Oxfordeko Unibertsitatean fisikan doktoratu zen. 1982an Brown Unibertsitateko irakasle postua lortu zuen.
Scottie Pippen
Horrez gain, Estatu Batuetako selekzioarekin bi urrezko domina lortu zituen Bartzelona 1992 eta Atlanta 1996 Olinpiar Jokoetan.
Pirateria
Historia
Pirateria historiak merkataritzak beste urte ditu. Jadanik k. a. V. mendean piratak zebiltzan Persiar Golkoan edo Txinako itsasoan. Antzinako Greziako mitoek ere pirateria egin zuten: Jasonek urrezko ardilarru lapurtu zuenean, Ulisesek Itakara bueltan, eta abar.
Guar egun, pireteriak oraindik dirau, batez ere hiru herrialdetan: Somalia (Afrikako adarrean), Indonesia eta Malasia (Malakako itsasartean).
Kala Patthar
Kala Patthar, urduera, nepalera eta hinduz "Mendi Beltz" esan nahi du, Himalaiako mendi bat da, Pumori mendiaren hegoaldean, Nepalen. 5.644 metroko garaiera du.
Laudano
Bestalde ebakuntzak burutzean ere erabiltzen zen, baina gerora kloroformoak ordezkatu zuen.
Andernach
Andernach Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Les Chalesmes
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
Noatun
Edda prosaikoaren Gylfagginingen kontatzen denaren arabera, Njörðrek eta Skaðik, ezkondu ondoren, Njörðren egoitza zen Noatun eta Skaðiren aita zen Þjaziren bizilekua zen Þrymheimen artean, txandakatuz, bederatzi eguneko epe batean bizitzea erabaki zuten. Jainkosak, Noatunen lorik ezin zuela egin zioen, olatuen eta kaioen soinuaren ondorioz, eta Njörðri beste horrenbeste gertatzen zitzaion bere emaztearen bizilekuan otsoen uluen ondorioz. Azkenik, bikotea banatu egiten da, eta, bakoitza, bere bizilekura joaten da bizitzera.
Takuya Shiihara
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara eta Mito HollyHock.
Daryl Hannah
Daryl Christine Hannah (Chicago, Illinois, 1960ko abenduaren 3a) estatubatuar aktore bat da.
Karrera
Baina 1984an egin zen ospetsu, Ron Howarden Splash filmean Madison izeneko sirenaren papera egin zuenean, txarteldegiko arrakasta handia izan zena, non galai bezala Tom Hanks izan zuen. Film honek Hannah zine izar mailara igo zuen. Hurrengo urtean, oraingoan ere Tom Hanksekin batera, Zapata gorridun gizona protagonizatu zuen.
Papourdin
13 cm inguru luzea. Papo-urdin arraren lepoaldeko lumek kolore urdin bizia hartzen dute udaberrian. Bizkarraldekoak beti arreak izaten ditu eta sabelekoak zurixkak. Emeak luma beltzez osatutako eraztun moduko bat izaten du lepoan; gainerakoan arraren antzekoa izaten da. Uda Europako iparraldean eta erdialdean, eta Asian ematen du. Negu hasieran Afrikara nahiz Asiako hegoaldera migratzen du. Intsektuak eta arrak jaten ditu.
Emakumeak ingeniaritzan
XX. mendeko 1970eko hamarkada funtsezko garaia izan zen emakumeak ingeniaritza-ikasketetan, esparru publikoan eta, batez ere, lan-merkatuan sartzeko. Horrek kultura-ereduen aldaketa-prozesuaren hazkundea ekarri zuen, emakumeei ate asko irekiz.
Azken urteotan, izugarrizko aldaketa gertatu da emakumezkoen eta gizonezkoen ikasketen aukeraketan, handituz joan baita emakumezkoek ikasketa teknikoak aukeratzeko tasa. Dena den, historian zehar hainbat emakumek lan izugarriak burutu dituzte ingeniaritza eta zientziaren arloan; baina haiek egindako aurkikuntzek edo lanek ez dute gizonezkoen aurkikuntzen oihartzun bera izan gizartean. Gaur egun oraindik ere, emakumeak gizonak baino gehiago ahalengindu behar dira lan-merkatuan sartzeko; baina oraindik, zoritxarrez, haiek baino aukera gutxiago dituzte. Ondorioz, berdintasun falta dago gizarte honetan, eta horrek muga bat ezartzen du bi generoen artean.
Hipatia Alexandriakoa (370-415)
Hipatia emakume zientzialari, filosofo, neoplatoniko eta maisua izan zen. Bere jakinduria eta ikasketekin, matematika eta astronomia garatzen lagundu zuen.
Erlijioen historia, oratoria, filosofia eta irakaskuntzaren printzipioak ere ikasi zituen. Bere garaiko epaileek kontsultak egiten zizkioten sarri; hain zuzen, politikan eragin handia izan zuen, mekanika eta teknologiarekin ere interes handia baitzuen. Badakigu ura iragazteko makina, likidoen dentsitatea neurtzeko hidrometroa eta uraren maila neurtzeko aparatua asmatu zituela; alegia, ingeniaritzako lanak ere egin zituen.
Inma Hernaez (1960-)
Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan, telekomunikazio-ingeniaritzako ikasketak egin ondoren, gaur egun Bilboko Ingeniaritza Eskolan dihardu lanean irakasle gisa.
Nižná Myšľa
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1270. urtekoa da.
Emakumeak ingeniaritzan
Inma Hernaez (1960-)
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, Hernaezek idatzitako dozenaka lan azaltzen dira.
Mécleuves
Mécleuves Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Phi (estatistika)
Estatistikan, phi koefizientea 2x2 kontingentzia tauletarako erabiltzen den asoziazio neurria da. Khi-karratu estatistikoak independentzia eza edo asoziazioa khi-karratu independentziarako testaren bitartez erakutsi duenean bakarrik erabili beharko litzateke.
Konputagailu-sare
Su-ebakiak
Suhesi edo suebakia segurtasunari begirako sareko tartekaria da. Bideratzaile baten ezaugarriak ditu baina harago doa, 3. mailako kontrol-informazioaz gain garraio-mailako eta aplikazio-mailako informazioa ere arakatu behar du erabaki ahal izateko trafikoa segurua den al ez erabakitzeko. Segurtasun-arazorik ez badago bideratze-lan arrunta gertatuko da, baina arazoak detektatzen baditu arazoari dagozkion paketeak blokeatuko ditu.
Ethernet eta IEEE 802 protokoloa
IEEE 802.11 esandarra, WLAN edo WiFi izena ere hartzen duena, haririk gabeko komunikazio-protokolo ezagunena da, etxe askotan erabiltzen baita.
Sierra Aránzazu
Sierra Aránzazu bizkaitar merkantzia-ontzia izan zen, 1964ko irailaren 13an Movimiento de Recuperación Revolucionaria (MRR) kastrismoaren aurkako erakundeak eraso zuena.
Konputagailu-sare
Estranet
Estranet bat ere Antolaketa-unitate baten ardura dagoen sare multzo antolatua eta segurua da, baina kasu honetan kanpoko sareetako eragiketa kontrolatua onartzen da. Ohiko da hornitzaileei edo bezeroei sarbide ematea zerbitzu batzuk zuzenean erabil ditzaten.
San Mamesko arkua
Ezaugarri teknikoak
Arkua elementu arkitektoniko babestua zen Bilbon, maila goreneko babesarekin. Baina 2006ko maiatzaren 12an D mailara jaitsi zuten, bertatik kentzeko aukera ematen zuena, Herria Aurrera hautes-plataformaren oposizio bakarrarekin.
Villebois-Lavalette
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
Squalius svallize
Squalius svallize Squalius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Brains-sur-les-Marches
Biztanleria
2007an Brains-sur-les-Marches udalerrian erroldatutako biztanleak 233 ziren. Familiak 101 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Monprimblanc
Monprimblanc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
L'Incal
L'Incal, Incalen saga edo John Difoolen abenturak izenez ere ezaguna, zientzia-fikziozko istorio bat da, 1980tik 1988ra Alejandro Jodorowsky gidoilariak eta Moebius komikigileari eta ilustratzaile frantsesak egina.
Nonards
Diru sarrerak
2009an Nonards udalerrian 180 unitate fiskal zeuden, 425,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.571 euro zen.
Beatie Edney
Beatrice Edney (Londres, 1962ko urriaren 23a) Ingalaterrako aktorea da, Highlander filmean Heather MacLeod-en rola betetzeagatik ezaguna.
Nonards
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Nonards udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 351 hektarea erabiltzen.
Princeton University Press
Princeton University Press estatubatuar argitaletxea da, batez ere lan akademikoak argitaratzen dituena. Princetongo Unibertsitateari estuki lotua, Whitney Darrowek 1905ean sortu zuen, Charles Scribnerren laguntzarekin, hasiera batean Princetongo komunitatea zerbitzatzeko inprenta bezala. Bere lehen liburua John Witherspoonen Lectures on Moral Philosophy lanaren 1912ko edizio berri bat izan zen.
Tarpan
Bere altuera soin gurutzera 130 cm inguruan zegoen. Garai moderno arte iraun zuten tarpanaren bi mota ezagutzen dira; estepetako tarpana eta basoko tarpana. Edozein kasutan, kontuan hartzekoa da espeziea hainbesteko banaketa eremua izanik, tokiz tokiko tarpan azpiespezie eta mota asko egongo zirela. Horrez gain, enzebroaren kasua dago. Abere horiek, hainbat ikerlariren ustez, azken tarpana iberiarrak izan ziren. Hondar aleak XVI. mende arte iraun zuten Iberiar Penintsulako hego ekialdean.
Ondo dokumentatutako azken tarpan abelburua, 1876. urtean Ukrainan harrapatua izan zena, Moskuko Parke Zoologikoan hil zen 1909. urtean, baina zalantzan dago ea aberea arraza garbikoa ote zen ala etxeko zaldiekin nahastutako alea;. Horregatik, beste hainbat iturrik 1887. urtean Municheko Hellabrunn Zooan hildako tarpana aipatzen dute espezieko azken aberetzat. Jakina da arraza garbiko tarpanak desagertu eta gero, XIX. mende osoan eta XX. mendearen hastapenetan, bizirik eta libre Ukrainako estepetan etxeko zaldiekin nahasi ondoren berriro basati bilakatutako hainbat aberek iraun zutela. Zenbait adituren arabera, baliteke arrazak bizirik iraun izana Ukrainan 1918 arte eta Polonian 1919 arte, hori dioten hainbat lekukotasun baitaude. Datutan zehazten zaila da, ordea, eta kontuan hartu behar da, lehen esan den bezala, azken ale basati horiek etxeko abereekin nahasitako tarpanak izatearen aukera.
Langtang Lirung
1978ko urriaren 24ean japoniar espedizio bateko bi mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Tarpan
Tarpanaren hedapena
Hasiera batean basazaldiek ingurumen berriei egokitzea lortu bazuten ere, azkenean leku askotan iraungi egin ziren. Dena den zaila da zehaztea zer mailarako habitaten aldaketak ekarri omen zuen basa zaldien galera edo, berriz, gizakien aldetik emandako ehiza ekarri omen zuen. Edozein moduan Neolitikoak egoera are gehiago areagotu zuen.
Nafarroako Zatoiako arkeologia aztarnategian egindako lehendabiziko aurkikuntza funtsezkoa izan zen teoria hau deuseztatzeko eta zera ziurtatzeko; zaldia etengabe bizi izan dela Euskal Herrian Paleolitiko Aurignac aldiaz geroztik, hau da, duela 42.000 urtetik gaur egun arte. Hego Euskal Herrian barne.
Espeziearen taxonomia eta sitematikari buruzko eztabaida. Tarpana zaldi modernoen arbasoa
Era berean eztabaida handia dago Europako labar artean agertzen diren zaldi marrazkien taxonomiaren inguruan.
Izena eta etimologia
Tarpan edo tarpani izena turkieraren familiako kirgizera eta kazakhera hizkuntzetik dator, eta zaldi basatia esan nahi du.
Zoritxarrez, tarpanak iraun zuen bitartean, zoologoek ez zuten harengan arreta gehiegi jarri, eta, ondorioz, haren deskribapen edo marrazki gutxi dago.
Tarpanaren historia
Azken tarpanen inguruko bi ikuspegi ezberdin daude. Aurrenak dio tarpanak Pleistozenoko zaldi basatien ondorengo zuzenak zirela, kontutan hartu gabe haietako zenbat etxekotu edo etxeko zaldiekin nahastu ziren. Bigarrenak dio berez zaldi basatiak zirela, besterik gabe, eta haien antzinatasuna kontutan hartu gabe.
Historiaurreako garaietan, tarpan basatiak Europa guztian barrena Iberiar Penintsulatik Asiako Turkestaneraino bizi omen ziren.
Ez bakarrik garai paleolitikoetan, baizik eta aro modernoan ere etengabe ehizatu zituzten tarpan basatiak. Ukrainan, esate baterako, ohikoa zen errusiar militarrek entretenimendu gisa tarpanak ehizatzea. Hondar tarpanak, beste aldetik, etxeko zaldiekin nahasiz joan ziren, arraza galdu zen arte. Egoera hori ohikoa izaten da espezie baten kopurua bat-batean murrizten denean.
Aberea ikusi zuen Paul Sisoyev errusiar zaldi-hazleak honela deskribatu zuen azken tarpan behor hura:
Pottoka.
Berriki saiakera bat egiten ari da Kataluniako Pirineoetan Euskal Herritik eramandako pottokekin arraza baldintza nahiko basatietan mantenduz "basatze" prozezua aztertzeko. Baita Extremadurako mendimultzo batean, non 1.200 hektarea inguruko gune batean baldintza basatietan dauden pottokak askatu dituzte eta beraien "basatze" prozezua jarraitzen ari dira Lucy Rees etologo galestarraren eskutik.
Tarpana literaturan
Nibelungoen kantan basoko tarpan agertzen da kantaren heroiak, Sigfrido, "zaldi basati eta amorratu batekin" borroka egiten duenean.
Saxicola torquatus
Saxicola torquatus muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Arabian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dena.
José Roberto de Oliveira
José Roberto de Oliveira, Zé Roberto (1980ko abenduaren 9a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Flamengo, Vasco da Gama eta Internacional.
Johns Hopkins University Press
Johns Hopkins University Press estatubatuar argitaletxea da, batez ere lan akademikoak argitaratzen dituena. Johns Hopkins Unibertsitateari estuki lotua, 1878an sortu zuten, hasiera batean bertoko komunitatea zerbitzatzeko inprenta bezala.
Naoki Ishikawa
Naoki Ishikawa (石川 直樹, 1985eko irailaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Ferrera
Ferrera Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nižný Čaj
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1335. urtekoa da.
Ángel Lasunción
Ángel Lasunción Goñi (Bera, ) nafar enpresaburu eta politikaria da. Dallasko Unibertsitatean irakasle, 1979an Espainiako diputatua izan zen.
Beaumont-sur-Vingeanne
Diru sarrerak
2009an Beaumont-sur-Vingeanne udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 188 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.274 euro zen.
Chambéria
Diru sarrerak
2009an Chambéria udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 175 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.420 euro zen.
Sanpete konderria (Utah)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 27,822 pertsonetatik 26,728 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,619 dira. 209 beltzak edo afroamerikarrak. 241 amerikar natiboak ziren eta 132 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 145 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 31 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 336 pertsonek kokatzen zuten.
Arte minoiko
Jauregiak
1900tik aurrera arkeologoek Kretan bost aztarnategi aztertu zituzten: el inglés Knossos: Arthur Evansek aztertu zituen, 1900tik aurrera.
Bost aztarnategietan arkeologoen hitzetan «jauregiak» aurkitu zituzten, hau da, egitura konplexuak baina harresirik gabekoak. Egitura horiek patio handiak erakusten dituzte, freskoekin margotutako aretoak, biltegiak, ikaragarrizko eskailerak... Garbi ikusten zen luxuzko eraikinak zirela.
Zeramika eta pintura
Lehenengo jauregien garaian (K.a. 2000-1700 inguruan) zeramika mota berezi bat egin zen Kretan, teknikaren bikaintasunarengatik eta apaindura zurrunbilotu dinamikoagatik ezaguna. Apaindurazko pintura horretan, ordea, ez da 1600-1450 bitarteko loraldi arestian aipatu horretan hain pintura lan bikainak egingo zirenik aurreikusten.
Mégange
Biztanleria
2007an Mégange udalerrian erroldatutako biztanleak 214 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Springer Publishing
Springer Publishing estatubatuar argitaletxea da, liburu eta aldizkari akademikoetan espezializatua, eta erizaintza, gerontologia, psikologia, gizarte lana, counseling, osasun publikoa eta errehabilitazio neuropsikologikoa ditu ardatz. Bernhard Springerrek 1950ean sortu zuen eta egoitza New Yorkeko Midtown Manhattanen du, Salmon Towerren 15. solairuan.
Mégange
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 74 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 67 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Domat/Ems
Domat/Ems Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mégange
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mégange udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Alejandro Armendáriz (semea)
Alejandro Pablo Miguel Armendáriz (Alejandrito) (Saladillo, Buenos Aires, 1967ko ekainaren 29a) Argentinako medikua eta politikaria da Unión Cívica Radical alderdikoa, Buenos Aireseko gobernadore ohiaren semea (1983-1987), Alejandro Armendarizek ikasi zuen Platako Unibertsitatean eta mediku titulua lortu zuen.
Sinn Féinen historia
Pazko matxinadaren partehartzearen mitoa
Herritarren uste orokorraren arabera bezala, organu ofizialentzat ere Irlandar Boluntariak erakundea "Sinn Féinen Boluntarioak" ziren, eta gerra aurretik bi erakundeen aldizkarien editorialak ezberdintzeko ezaugarri nabarmenik ez zegoenez, 1916ko Pazko Altxamendua berehala "Sinn Féinen Altxamendua" bezala bataiatua izan zen. Apirilaren 28an, Boluntarioen kapitulazio eguna aurretik, The Irish Times egunkariak "Sinn Féinen Matxinada" aipatu zuen. Maiatzaren 3an, Herbert Asquith britainiar lehen ministroak Boluntarioak "Sinn Féinen afiliatuak" bezala izendatu zituen. Guzti hau heurak informatzen zituzten aholkularien txostenei zor zaie, haiei ere, modu batean ala bestean, Sinn Féinnen inguruko deskribapenak entzuten baizizkieten.
Kathleen Clarke, Tom Clarken alargunaren ustez, 1916ko Pazko Altxamendua "Sinn Féinen Matxinada" izendapena jasotzearen ardura Irlandako Alderdi Parlamentarioarena omen zen, eta Altxamenduaren aurka egiteko erabili zuen. Halere, bitxia dirudien arren, Altxamenduaren ondoren, Kathleen eta emakume talde bat atxilotu zituztenean, beren buruak Sinn Féineko afiliatutzat deskribatu zituzten.
1916-1917
Handik gutxira gazteen artean "Sinn Féinen egotea" modan jarri zen, nahiz eta agintariek inoiz atxilotuak ez izan. Noski, hobe zen atxilotuak izanak baziren, nahiz eta paradojikoki, preso ohi horietako asko inoiz "Sinn Féinen egonak" ez zeuden. Michael Laffanek 1916ko ekainaren 8an datatutako Dublingo Unibertsitate Ikastetxeko ikasle baten gutuna aipatzen du, Ingalaterrako espetxe batean dagoen irlandar preso bati igorria: "Orain zuek guztiok heroi handiak bilakatu zarete. Inoiz ez nuke horrelako solasaldi erradikalik imajinatuko. Gaurko egunez, unibertsitate campus osoan Sinn Féinen jarraitzaileak ez diren dozena erdiren bat ikasle bakarrik egongo dira. Gu guztiok Grafton Streetetik errepublikar banderak daramatzagula ikusi beharko zeniguke". Beste neska ikasle batek preso berdinari Dublingo Unibertsitate Ikastetxeko neskak Altxamenduaren ondoren atxilotutako gizon presoengatik erakarpena besterik ez zutela sentitzen ziurtatzeko idatzi zion: "gutako apalena ere ez zen hemen gelditu diren horiekin aterako. Edozein "kakaumek" jada ez gaitu erakartzen".
Guararapes
Guararapes Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ruper Ordorika
Pott Bandaren eragina eta lehen diskoak
Ni ez naiz Noruegako errege (Elkar, 1983) etorri zen ondoren. Aurrekoaren ildo elektro-akustikoan sakondu zuen, baina taldearen soinua eta elkar ulertzea sendotzea ekarri zuen. Disko horretan dago Berandu dabiltza, ziurrenik Ordorikaren abestirik ezagunena dena. Bakarlari oñatiarra lan horretan ausartu zen lehenengo aldiz bere hitzak sartzen, Joseba Sarrionandiak —kartzelan zegoela idatzi zuen Galtzetako koblak—, Joxemari Iturraldek eta Atxagak idatzitakoekin batera.
Musikan jarraitu nahi ote zuen zalantzak uxatu ostean, formaz eta interpretazioaz arduratu zen hirugarren diskoan, arlo musikala modu berezian zainduz. Disko horretako hitz guztiak berak idatzitakoak dira. Etenaldia egin zuen disko berrien sorkuntza prozesuari dagokionez, baina kontzertuak emateko aprobetxatu zuen, eta Hertzainak taldearen hirugarren estudioko lanean, Salda badago (Elkar, 1988) diskoan, ekoizle lanetan aritu zen. Segidan, Gasteizko taldea lagundu zuen Europako biran.
Mugalaris taldearen sorrera eta New Yorkeko musikarien eragina
1990era arte ez zuen beste diskorik atera, baina ez zen gelditu. Henry Bengoa Inventarium Atxagarekin landutako ikuskizuna taularatu zuen, esaterako. Hurrengo lana, Ez da posible (Gasa-Wea, 1990), Madrilgo diskoetxe batekin argitaratutako lehenengoa izan zen. Rock soinura inoiz baino gehiago hurbildu zen Ordorika lan horretan, eta entzuleria zabalagoa bereganatu zuen, gero eta kontzertu gehiago emanez. Diskoan parte hartutako zenbait musikarirekin (Nando de la Casa, Jose de la Casa eta Javier Antoñana), Mugalaris taldea sortu zuen, ordutik hona zuzeneko emanaldietan lagun izan ohi duen taldea. Haiekin grabatu zuen Ruper Ordorika & Mugalaris (Emak Bakia, 1992) disko txikia, Estatu Batuetara sei hilabeterako joan aurretik. New Yorkeko egonaldi hura erabakigarria suertatu zen Ordorikaren ondorengo ibilbidean, inprobisazioaren munduko musikari asko ezagutu eta esperientzia anitz pilatu baitzituen. Aurrerantzean maiz jo du New Yorkeko musikariengana soinu berri baten bila bere diskoetarako.
Jon Kortazar
Bibliografia
Irakasleak lan handia egin du orain arte: 170 bat artikulu, 44 kapitulu eta beste hainbat liburu. Hemen garrantzitsuenak biltzen ditugu:
Villefagnan
Villefagnan Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Villefagnan udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 180 ikaslekin.
Houdan
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 103 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 8 banku bulegoak, 3 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 autoeskolak, 8 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 7 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 21 jatetxeak, 13 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 5 apaindegiak.
Rhäzüns
Rhäzüns Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
EMUN
Sorrera
Euskara planekin industria kooperatiba erreferentzialetan hasi zuen ibilbidea eta askotariko enpresa eta erakunde publikoetara hedatu du bere sarea urteotan.
Zerbitzuak
Hasierako egonkortze eta hedapen faseen ondotik, EMUNek jauzia egin zuen Debagoienatik Euskal Herrira eta euskara planetan metatutako esperientziari esker, aholkularitza zerbitzuen dibertsifikazioari ekin zion 2009 urtean, euskara planez gain zerbitzu arlo berrietan aholkularitza eskaintzen hasiz: kultura planak, aniztasun planak, parte-hartze prozesuak, berrikuntza sareak…
Estalinismo
Estalinismoa teoria politiko bezala
Stalinen ideia nagusiak praktika politikoak hauek izan ziren:
Andere Arriolabengoa
Bertsolaritza
2022ko apirilaren 3an Andere Arriolabengoa aramaioarrak irabazi zuen Trebiñun Arabako XV. Bertsolari Txapelketako hirugarren final-zortzirena. Arriolabengoak 192,5 puntu lortu zituen. Haren atzetik sailkatu ziren, hurrenez hurren, Xabi Igoa (191), Asier Rubio (176), Irati Anda (175,5), Danel Herrarte (174) eta Oier Arbina (172,5). Gai-jartzaile lanetan Lierni Altuna aritu zen.
Tønder
Historia
Al Idrisi geografo arabiarrak jadanik aipatu zuen XII mendean Tu(r)ndira izenaz, zeina Tønder edo 4 kilometrotara dagoen Møgeltønder herrixka izan daitekeen.
Kailash
Kailash, Kailasa, Kangrinboqê edo Gang, tibeteraz གངས་རིན་པོ་ཆེ, txinera sinplifikatuz 冈仁波齐峰, txinera tradizionalez =岡仁波齊峰, sanskritoz कैलास, Himalaiako mendi bat da, Tibeten. 6.638 metroko garaiera du.
Pomona
Vertumnus eta Pomona
Ovidiok bere Metamorfosiak idazlanean, Vertumno eta Pomona arteko sedukziozko istorioa kontatu zuen.
Ummagumma
Ummagumma Pink Floyden 4. albuma da, 1969an egina. Disko bikoitza da, lehena zuzenekoa eta bigarrena, estudikoa. Taldekide bakoitzak kanda batzuk ondu zituen.
Samuel Doe
Samuel Kanyon Doe (Tuzon, Liberia, 1951ko maiatzaren 6a - Monrovia, Liberia, 1990eko irailaren 9a) liberiar militarra eta politikaria izan zen.
Beizama
Geografia
Udalerriak 16,8 km² dauzka, eta mugakide ditu Beasain hegoaldean, Albiztur eta Bidania-Goiatz ekialdean, Errezil iparraldean, eta Azpeitia sartaldean.
Adelaide Cabete
Ibilbide profesionala
Zenbait urte geroago, 1914an, Odivelasera, Lisboako barrutiko kontzejura, joan zen lanera, "Meninas de Odivelas" izenez ezagun den Instituto Feminino de Educação e Trabalhora. Han, eskolako mediku gisa lan egin ez ezik, Higiene, Haurtzaintza, Anatomia eta Giza Fisiologia eskolak ematen zituen. Ikasle zituen neskei Sexu Hezkuntza ere irakasten zien.
Beizama
Politika
2019ko hauteskunde etan Aurrena Beizama Bai kandidaturak 65 boto lortu zituen. Pedro Otaegi izendatu zuten alkate.
Euskara
Halere, Goierri eta Tolosalde eskualdeekin muga egiten duenez, Goierriko hizkera eta Tolosaldeko hizkeraren eragin handia du.
Nafarroako Erresumako Gortearen ofizioak
Botiliarioa
Botiliarioa (latinez botellarius edo botecarius) upeltegiaz arduratzen zen ofiziala izan zen, egungo sommelier baten moduan. Ez du ematen errotaziozko ogibidea zenik baina zenbait botiliario kopariak ere izan ziren.
Cairac (Tarn eta Garona)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 295 ziren, horien artean 226 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 226 pertsona aktiboetatik 198 lanean zeuden (102 gizon eta 96 emakume) eta 27 langabezian zeuden (15 gizon eta 12 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Sagues (Donostia)
Sagues Zurriola hondartzatik Ulia mendiko magaletara zabaltzen den Donostiako Gros auzoko auzunea da. Bertan daude, besteak beste, Zubiri-Manteo institutua eta Donostiako Hizkuntza Eskola Ofiziala.
Donald Pleasence
Sir Donald Henry Pleasence (1919ko urriaren 5, Worksop, Nottinghamshire - 1995eko otsailaren 2a, Saint-Paul-de-Vence, Itsas Alpeak) ingeles aktore bat izan zen. Ibilbide luzeko aktorea izan zen, lau hamarkadetan zehar 200 filmetan baino gehiagotan antzeztu zuelarik, bere begi urdindun begirada berezia zela eta, maiz begi hipnotikodun aktorea ezizenez deitua izan zelarik.
Brecé
Etxebizitza
2007an 439 etxebizitza zeuden, 352 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 65 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 428 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 352 etxebizitza nagusietatik 259 bere jabearen bizilekua ziren, 91 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 14 etxek bi gela zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 79 etxek lau zituzten eta 205 etxek bost zituzten. 311 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 160 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 154 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Chamblay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arantzibia dorretxea
Arantzibia dorretxea (herri hizkeran Arantzubi edo Antzubixe ) Erdi Aro ko dorretxe a da, Berriatua ko (Bizkaia) Magdalena auzoan.
Kokapena
Berriatuatik Ondarroa rako norabidean, BI-633 errepide tik ikus dezakegu. Artibai ibaia ren meandro batean dago, haitz baten gainean; marea k haraino ailegatzen dira. Antzinan, hain zuzen ere, padura eremua zen hori, eta Artibai ibaia ziurtasunez zeharkatu zitekeen lehen ibia.
Egitura
Garai batean, dorrea harresi z inguratuta egon zen; baina gaur egunean ez.
Montenegroko armarria
Ezkutua urrezko buru biko arrano batez osatua dago, metal bereko mokoa eta atzaparrak eta gules mihia dituena. Arranoak Petrović dinastia ri lotuta zegoen armarri bat dauka paparrean, urrezko xafla batek banatutako zelaia da. Bere goiko tabian, haundiagoa dena, azurrez, igarotzen den urrezko lehoia; behekoa, sinoplea. Arranoak bere atzaparretan urrezko zetro bat eta urdinezko orba bat ditu, bere ekuatorearekin eta urrezko erdimeridianoarekin, metal bereko gurutze batekin errematatuta. Arranoaren buruetan, errege koroaitxia, urrea Montenegroko banderaren erdian armarria agertzen da.
Monségur (Gironda)
Etxebizitza
2007an 815 etxebizitza zeuden, 651 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 58 bigarren erresidentzia ziren eta 106 hutsik zeuden. 689 etxeak ziren eta 113 apartamentuak ziren. 651 etxebizitza nagusietatik 364 bere jabearen bizilekua ziren, 261 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 65 etxek bi zituzten, 132 etxek hiru zituzten, 179 etxek lau zituzten eta 267 etxek bost zituzten. 360 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 306 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 199 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 813 ziren, horien artean 552 aktiboak ziren eta 261 inaktiboak ziren. 552 pertsona aktiboetatik 494 lanean zeuden (262 gizon eta 232 emakume) eta 58 langabezian zeuden (23 gizon eta 35 emakume). 261 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 48 ikasten zeuden eta 124 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Niedernai
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zugarramurdiko sorginkeria prozesua
Gertakari hartan, Espainiako Inkisizioak Zugarramurdiko eta haraneko 300 inguru herritarri sorginkeria egitea egotzi zien, horietako 40 Logroñora atxilotuta eraman zituen, eta haietatik 11 sutan errez hil zituzten (haietariko 5 jada espetxean hil ziren, eta haien irudiak erre zituzten). Espainiako Inkisizioaren ustez, Zugarramurdiko leizeetan akelarreak ospatu ohi ziren. Horregatik, geroago leize horiei Deabruaren katedrala deitu izan zitzaien.
HarperCollins
HarperCollins estatubatuar argitaletxe multinazionala da, Rupert Murdochen News Corporationena dena. HarperCollins, Harper & Row eta William Collins, Sons and Co argitaletxeen konbinazioa da.
Uintah konderria (Utah)
Uintah konderria (Uintah County) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Vernal da. 2010eko zentsuaren arabera 32,588 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 32,588 pertsonetatik 29,329 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,330 dira. 96 beltzak edo afroamerikarrak. 2,375 amerikar natiboak ziren eta 71 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 159 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 548 pertsonek kokatzen zuten.
Kosko-ziza lingirdatsu
Deskribapena
Haragia: Biguna, zuria, errefauaren usain leunarekin eta astringente samarreko zaporearekin.
Letania (botanika)
Landaketa eta erabilerak
Hotza erlatiboki jasaten du ale heldua denean, baina ez gaztea denean. Neurriko ureztatzeak eta eguzkitara edo erdi itzaletan egotea behar ditu.
Okzitania izena
Okzitania beste hizkuntzetan
Latinetik kanpo beste hizkuntzetan ere hitza agertzen joan zen:
Barietate
Ez da nahastu behar kultibar terminoarekin, barietatea “naturala” baita eta sailkapen zientifikoan erabilia, eta kultibarra “artifiziala” baita, lorezaintzan eta baratzezaintzan erabilia. Hala ere, hainbat sektoretan ohitura dago barietate erabiltzea kultibar baino, nahiz eta okerra izan, adibidez mahastizaintzako mahats barietateak.
Ezaugarriak
Gehienetan, ezaugarri morfologikoak (anatomikoak), kimikoak edo organoleptikoak (kolorea, usaina) edo ekologikoak (habitata, lurzorua) dira, horiek guztiak barietate “tipo”aren jarraipen genetikotik kanpo eboluzionatzen dutela jotzen baita.
Japoniar urteberri-egun
Tradizioz, kadomatsu delakoa abenduaren 14an jarri behar dute, data horren ondoren mendietara pinuak moztera joatea debekatuta baitago. Dekorazio zuhaitz hau urtarrilaren 14ra arte mantentzen dute.
1989 (Taylor Swiften albuma)
Albuma zazpi single izan zituen, US Billboard Hot 100 taulako lehen postura ailegatutako hiru abestiekin: "Shake It Off", "Blank Space" eta "Bad Blood". Kritikoek Swiften abestiaren idazkera goraipatu zuten, pop eszenan ohikoa ez zen konpromiso emozionala eskaintzeagatik. Albuma 2010ko hamarkadako album onenen hainbat argitalpenen zerrendetan agertu zen eta Rolling Stoneren 2020rako bere 500 Graduest Albums of All Time berrikuspenean agertu zen. 2016ko Grammy sarietan, 1989, Album of the Year eta Best Pop Vocal Album irabazi zituen. 1989 arrakasta komertziala izan zen. Estatu Batuetan, Swift lehen artista izan zen hiru albumekin milioi bat ale baino gehiago saltzen lehen astean. Albumak 11 aste eman zituen Billboardeko 200 taularen lehen postuan. Australian, Kanadan eta Erresuma Batuan ere multi-platinozko irabaziak zituen, eta 21 milioi ale baino gehiago saldu zituen.
Kliment Voroxilov
Bizitza
Metalurgiako langilea zen eta 1903an alderdi boltxebikean sartu zen. 1917an Petrogrado defenditzen zuen batzordeko buru izan zen eta urte bete geroago, Stalinekin batean, Tsaritsingo defentsako zuzendaritzaz arduratu zen. Guardia Gorriko buruzagia izan zen 1919-1920 urteetan eta Denikinen aurka borrokatu ondoren, Polonia eta Sobietar Batasunaren arteko gerran jardun zuen. 1925-1940 urteetan gudarosteko eta itsas-armadako komisarioa izan zen eta 1935. urtean mariskal izendatu zuten.
Reckless
Beste datu batzuk
Artikulu hau portugesezko eta ingelesezko wikipedietatik itzulia dago.
Moko-txirula
Txilibituak
Txilibitu arruntak sei edo zazpi zulokoak izaten dira. Zortzidun eskala ematen dute, baina gehienak zortzidun bat eta erdi ematera iristen dira.
François de Malherbe
François de Malherbe (Caen, 1555 - Paris, 1628ko urriaren 16a) frantses olerkaria izan zen. Angulemako Henrikeren idazkari izan zen Aachenen, hamar urtez. Angulemako Henrike hil ondoren Normandiara joan zen bizitzera. 1605ean, Vauquelin de La Fresnayek gortean aurkeztu zuen. Ondoren, Bellegardeko dukearen ezkutari eta Henrike IV.aren ganberako kide izan zen. Luis XIII.a erregeak ere bere babespean izan zuen. Bizitzako azken urteak atsekabean murgildurik iragan zituen, bere seme Marc-Antoine hil ondoren. Idatzi zituen lehen olerkiak italiar poeten eragina zuten. Malherberen lanen ezaugarri nagusia formalismoa da, oso-osorik betetzen baititu bere garaiko poesiagintzaren arau guztiak. Gortearen ospakizunak eta erregeren balentriak kantatzen ditu batez ere. Hauek ditu lan azpimarragarrienak: Prière pour le Roi allant en Limousin (1605, Otoitza Limousinera doan erregeren alde), Henrike IV.aren garaikoa; Ode pour le roi allant châtier la rébellion des rochellois (1628, Oda rotxelatarren matxinada zigortzera doan erregeren alde), Luis XIII.aren garaikoa. Ospe handikoak dira, bestalde, Malherbek idatzi zituen gutunak.
Horacio Guarany
Hasierako urteak
Bere aita, Jorge Rodríguez, Corrientes ko probintziako indigena indigena bat zen, eta bere ama, Feliciana Cereijo de Rodríguez, Leonen jaiotako espainiar etorkin bat.
Carièch
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
Horacio Guarany
Debuta
Bere musika-konposizio ospetsuetako askok Juan Eduardo Piatelli Tucumandar poeta handiaren letrak lagundu zituzten, "Canción del perdón" edo "No quisiera quererte", besteak beste.
Ibilbidea
1989an, Lujánen, Plumas Verdes izeneko finka bat erosi zuen, artistak berak bere memoria liburuan (Memorias del cantor) emandako azalpenaren arabera, horrela deitua, "Loroaren alaitasunean" geratzen delako, zuhaizti urtetsu eta fruitu-arboladi askorekin. Kantatzeko eta idazteko bere arte eta ofizioarekin jarraitu zuen, nahiz eta 2009ko urriaren 24an bere azken emanaldia eman zuen Luna Parken, baina bere karreran hogei aldiz baino gehiago beteta ikusi zuen lokal hari bakarrik agur esan zion.
Menskirch
Menskirch Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 112 ziren, horien artean 83 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 83 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (43 gizon eta 32 emakume) eta 8 langabezian zeuden (7 gizon eta 1 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Yin Chengxin
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezko domina eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Huang Xuechen, Sun Wenyan, Yin Chengxin, Guo Li, Tang Mengni, Gu Xiao, Li Xiaolu, Liang Xinping eta Zeng Zhen-ek. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezkoa eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Feng Yu, Guo Li, Huang Xuechen, Liang Xinping, Sun Wenyan, Wang Qianyi, Xiao Yanning eta Yin Chengxin-ek.
Objat
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Diru sarrerak
2009an Objat udalerrian 1.678 unitate fiskal zeuden, 3.545,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.401 euro zen.
Merenhor
Ordena Zaharra, Egiptoko VI. dinastiaren amaieran hondoratu zen eta Goi Egiptoko nomoetako gobernariek, euren lurraldeengan nagusitasuna ezarri zuten. Gobernari hau, zailtasun ekonomiko edo politikoen garai batean sortutako denbora baterako agintari kontseilu batetakoa ere izan zitekeen. Egoerak, Menfisen, kaotikoa izan behar zuen, Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, dinastia "Menfiseko 70 erregez, 70 egunez gobernatuz" osatu zela baitio.
Urretxindor arrunt
Kantua
Ez dago txoririk urretxindorrak bezain sakon eta gogotsu kantatzen duenik. Kantu erabat aldakorra du eta beraz, abeslari moduan duen gaitasunagatik da ezaguna urretxindorra.
Berriki deskribatu denez, hiriguneetan urretxindorren kantua ozenagoa da, errazago bereizi dadin.
Elikadura
Urretxindorra batik bat intsektujalea da eta lurrean aurkitutako kakalardo]]ak, inurriak eta armiarmak jaten ditu. Intsektuen larbak ere jan ohi ditu maiz. Udazkenean, fruituez elika daiteke.
Judith Heumann
Sariak
BBCren "Munduko 100 emakume inspiratzaile eta eragingarrienak 2022an" saria jaso zuen.
Ryukyu uharteak
Okinawa da uhartedi honetako uharterik garrantzitsuena.
Mithian
, 'Mydhyan', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Asonele Kotu
Ibilbidea
Asonele Kotu Academy for Women Entrepreneurs-en eta Mandela Washington Fellowship for Young African Leaders-en trebatu da. 2020an Hegoafrikako Youth Lead enbaxadore izendatu zuten, eta hurrengo urtean aholkularia izan zen, bai eta Making Cents International initiative-ren aholkularia ere.
Sucupira do Riachão
Sucupira do Riachão Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Paňovce
Paňovce Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 20,68 km²ko azalera du eta 595 biztanle 2017ko datuen arabera.
Maitasun
Maitasuna edo amodioa atxikimendu eta afektu sentimenduek sortutako emozio eta esperientzia-sorta da. Sentimendu eta emozio horiek positiboki hartu ohi dira, eta pertsonen arteko afektutik plazer sinpleraino hedatzen da. Maitasun kontzeptuarekin adierazten diren esanahi ezberdinen artean ama batek umearekiko duen maitasuna, maitaleek euren artean dutena edo jatun batek janariarekiko duen maitasuna daude. Maitasuna bertute bat izan daiteke ere, gizakiaren ontasunari, errukiari edo besteen ongizateari dagokiona, eta Jainkoari lotuta egon daiteke. Beste gizakiekiko, norberarekiko edo animaliekiko pasioa edo afektibitatea ere adierazteko erabiltzen da.
Maitasuna ikuspuntu etiko eta politikoa
Maitasuna ikuspuntu etikotik aztertuz gero, “nola” eta “bidezkoa da maitatzea” bezalako galderak mahaigaineratzen dira; besteekiko maitasuna edo norbanakoarena zilegia den aztertzen da. Norbait maitatzean hainbat jarrera izan daitezke edota maitasun horrek zerbait eskaini ahal dio maitatzen duenari. Adibidez, maitasun erromantikoa barneratuta izatearen ondorioz hartzen diren jarrera batzuk toxiko gisa defini daitezke psikologiaren laguntzaz. Honela, maitasun mota honek moralki desegokiak diren ekintzak egitera bultzatzen baditu maitaleak, azterketa arlo etikora eraman beharko litzateke.
Scuol
Scuol Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Maitasun
Maitasuna mitologian
Hainbat kulturetan maitasuna jainkoekin lotzen zen:
Iñaki Viñaspre
Biografia
2005ean Arabako Bertsolari Txapelketaren finalerako sailkatu zen lehenengo aldiz, eta ordutik urtero finalista izan da. 2015eko Txapelketan buruz burukoa jokatu zuen Manex Agirrerekin. Bertsoaren inguruko modalitate ugari landu ditu, esate baterako Bertso Rap, Bertso Tavern, Bertxorakeritan... Eskolarteko txapelketetan gai-jartzailea eta epailea izan da eta eskoletan ere bertsolaritza klaseak eman ditu.
Valsot
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Niederrœdern
Diru sarrerak
2009an Niederrœdern udalerrian 357 unitate fiskal zeuden, 931,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.591 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 51 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gannay-sur-Loire
Biztanleria
2007an Gannay-sur-Loire udalerrian erroldatutako biztanleak 409 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Alexander von Humboldt
Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt (Berlin, 1769ko irailaren 14a – Berlin, 1859ko maiatzaren 6a) alemaniar naturalista, geografoa eta esploratzailea izan zen, eta Wilhelm von Humboldt politikari, hizkuntzalari eta euskalariaren anaia gaztea. Botanika eta geografia arloetan egin zituen lanek biogeografia sortu zuten.