cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mouvement de libération des femmes
1971 aurreko garaia
1970eko udazkenean, Libération des femmes agertu zen, zero zenbakia, François Maspero kolonialismoaren aurkako editoreak 1961ean fundatutako Partisans aldizkariaren zenbaki berezi bat. Edizio hori emakumeek bakarrik egin zuten, eta militante anonimoen testigantzak eta frantsesek eta estatubatuarrek sinatutako testuak bildu zituen. Aurkezpenean hauxe irakur zitekeen: "Fenomenoa ez dago AEBetara mugatuta. Mendebaldeko Europa osoan, duela bi urte baino gehiagotik, aldi berean, Ingalaterran, Herbehereetan, Suedian eta Danimarkan, Alemanian, Frantzian, orain Italian, emakume-taldeak berez trebatu dira opresioaren aurka nola borrokatu hausnartzeko.
1971. urtea: auzoetako ekintzak eta Le Torchon brûle
1971ko maiatzean, Le Torchon brûleren sei zenbakietako lehena kioskotan banatu zen, 1970ko irailean sortutako Tout! egunkariarekin batera ,eta handik itzultzen da testuen zati bat; 1973ra arte argitaratu zen, eta "denentzat" irekita dago. Argitalpen-zuzendaria Marie Dedieu da (1945-2011), baina zenbaki bakoitza talde batek egin du. Irakurtzen da: "Mugimendua beren iraultzaren gainean biltzen diren emakume guztiak dira, hobeto ulertzeko zergatik eta nola eta elkarrekin borrokatu ahal izateko. Emakumeen askapen-mugimendua ez da erakunde bat, ez dago eta ez da zuzendaritza-talderik izan behar" (Le Torchon brûle ren 2. zenbakiaren editoriala).
Arnegu
Motak
Arneguak hiru forma har zitzakeen:
Sandra Uve
Museoak eta arte-zentroak
2017. urteko urrian, Ink of Dracula - A Comic Tribute erakusketa kolektiboan parte hartzera gonbidatu zuten. Borja Crespok komisariatu zuen, Sitgesen egin zen Kataluniako Zinema Fantastikoaren Nazioarteko Jaialdiaren programazioaren barruan.
Léonie Duquet
Bizitza
Ondoren, Buenos Aires handira itzuli zen, Castelarreko Jesusen Bihotz Sakratuan lan egiteko eta Ramos Mejian katekesi askatzailea eskaintzeko. Hantxe finkatu zuen bere etxea.
Eli Whitney
Kotoi-makina
Kotoi-makina bakar batek 55 libra (25 kg) kotoi garbi zitzakeen egunero. Horrek Estatu Batuetako Hegoaldeko garapen ekonomikoan, kotoia hazteko eremu nagusian, asko lagundu zuen; historialari batzuen ustez, asmakizun horri esker, Afrikako esklabotza sistema, Estatu Batuetako hegoaldean, jasangarriagoa izan zen bere garapenaren une kritiko batean.
Pieza trukagarriak
Whitneyk, 1798an, mosketoiak fabrikatzeko kontratua onartzeko arrazoiak diruarenak izan ziren, gehienbat. 1790eko hamarkadaren amaieran, Whitney porrot egiteko zorian zegoen, eta kotoi-makinaren auziak zor handia utzi zioten. Bere New Haveneko kotoi-makina fabrika zimenduetaraino erre zen, eta auziek, hala, gainerako baliabideak zapuztu zizkioten. Frantziako Iraultzak gatazka berriak piztu zituen Britainia Handiaren, Frantziaren eta Estatu Batuen artean. Amerikako gobernu berria, gerrarako prestatzeko beharraz jabetuta, berriro hasi zen armatzen. Gerra Sailak 10.000 moskete fabrikatzeko kontratuak egin zituen. Whitneyk, bere bizitzan inoiz pistolarik egin ez zuena, 1798ko urtarrilean 10 mila eta 15 milen arteko moskete egiteko kontratua lortu zuen, 1800ean entregatzeko. Garai hartan ez zituen pieza trukagarriak aipatzen. Hamar hilabete geroago, Ogasun idazkariak, Oliver Wolcott Juniorrek, «armak fabrikatzeko teknikei buruzko atzerriko liburuxka bat» bidali zion, ziurrenik Honoré Blancen txostenetako bat, eta ondoren hasi zen Whitney trukagarritasunari buruz hitz egiten, lehen aldiz. 1798ko maiatzean, AEBko Kongresuak (Frantziarekin gerra piztuz gero) arma txikiak eta kanoiak ordaintzeko zortziehun mila dolar erabiliko zituen legedia esleitu zuen, eta 5.000 dolarreko pizgarri bat eskaini zuen (5.000 dolar gehiagorekin diru hori agortuz gero) gobernuarentzat doitasunezko armak ekoizteko gai zen pertsonarentzat. Kotoi-makinek, beraz, agindutako irabaziak eman ez zizkiotenez, eskaintza onartu zuen. Kontratua urtebeterako bazen ere, Whitneyk ez zituen armak entregatu 1809ra arte, atzerapenerako hainbat aitzakia erabiliz. Duela gutxi, historialariek aurkitu dute Whitneyk, 1801-1806 bitartean, dirua hartu eta Hego Carolinara joan zela kotoi-makinatik etekina atera asmoz.
Léonie Duquet
Gorpua eta ehorzketaren identifikazioa
Cattanik EAAFeko Kordobako Immunogenetika eta Diagnostiko Molekularreko laborategira bidali zituen hezurrak. Besteak beste, Léonie Duqueten iloba baten odol-lagina bidali zuen epaileak. Laborategiko emaitzen arabera, gorpuzkiak 1977ko abenduaren 8tik 10era bitartean bahitutako taldekoak ziren. 2005eko abuztuaren 29an, Cattani epaileak txostena jaso zuen, eta adierazi zuen GL-17 bezalako banakako hondakinak Léonie Duquetenak zirela.
Bobby Jones (golf-jokalaria)
Bere garaipen handienak 1923 eta 1930 artean lortu zituen, parte hartu zuen 21 txapelketetatik 13 (% 62) irabazi zituen. Erresuma Batuko Golf Irekia hiru aldiz irabazi zuen, AEBetako Irekia lau aldiz, AEBetako Afizionatuen Txapelketa bost aldiz eta Britainia Handiko Afizionatuen Txapelketa behin. 1930ean, Jonesek aipatutako lau txapelketak irabazi zituen.
Bestalde, 1922 eta 1930 artean Walker Kopa jokatu zuen, AEBetako golf amateurren ordezkari gisa.
Ibilbidea
1974an bere izena Munduko Golfaren Ospearen Aretoan inskribatu zuten.
Natalia Kutxinskaia
Kirolari ibilbidea
Dortmundeko Munduko Txapelketan (1966), sei domina eskuratu zituen:
Hana Říčná
1983
Budapesteko 1983ko Munduko Txapelketan, zilarra eskuratu zuen oreka-habean, Olga Mostepanova sobietarraren ondoren eta Lavinia Agache errumaniarraren aurretik.
Joiki arrunt
Joiki arrunta (Clavariadelphus pistillaris, sinonimoa: Clavaria pistillaris) Clavariadelphaceae familiako onddo espezie bat da. Erdipurdiko jangarria, bere zapore garratzagatik. Nahiko arrunta da Euskal Herrian.
Deskribapena
Himenioa: Karpoforoaren azalera estaltzen du.
Bobby Hull
WHA-ko karrera
Arerioko ligan sartu zenez, Hull-i ezin izan zitzaion Kanadako taldea ordezkatu 1972ko Summit Series-en, Kanadako NHL jokalaririk onenak SESB selekzio nazionalaren aurka jarri baitzituen. Bi urte beranduago, bigarren Summit Series bat ospatu zen eta bertan Hull eta WHAko beste izarrek (Gordie Howe barne, hasierako Summit Series garairako NHLtik erretiratu zena) sobietar selekzio nazionalaren aurka lehiatu ziren. WHAk lau partida galdu zituen, eta bat bakarrik irabazi (hiru berdinketarekin amaitu ziren), Hullen zazpi golak izan arren. Hala ere, 1976ko Kanadako Kopa irabazi zuen Kanadako selekzioko kide garrantzitsu bat izan zen, zazpi partidatan bost gol eta hiru asistentzia lortuz.
Idi-mihi (onddoa)
Deskribapena
Etimologia: Fistulina terminoa fistulako hodiaren txikigarria da. Hepática epitetoa latinetik dator, gibela esan nahi duen "hepatikos" hitzetik. Gibelaren antza duelako.
Andreea Raducan
1999
Tianjingo 1999ko Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen lurzoru-proban —Simona Amanar herrikidearen eta Svetlana Khorkina errusiarraren aurretik—, zilarra oreka-barran —Ling Jie txinatarraren atzetik eta Ukrainako Olga Raschupkinaren aurretik, eta urrea talde-lehiaketan, Errusiaren eta Ukrainaren aurretik.
Cafes La Brasileña-Manik
Cafes La Brasileña-Manik, txirrindularitza talde amateurra izan zen. Bertan, Imanol Murga, Jon Unzaga, Javier Murgialdai, Javier Lukin, Arsénio González, Íñigo Cuesta edota César Solaun txirrindulari profesionalak izan ziren.
Espainiako emakumezkoen Errugbiko Ohorezko B maila
Lehiaketa sistema
2021-22 denboraldian, 8 talde aritu ziren ligan, bi itzuliko sisteman, denak denen aurka. Puntuak honela banatzen dira:
San Migel eliza (Artazu)
Eraikina
Jatorriz, eraikuntza gotikoa zen, baina XVIII. mendean zaharberritze luze baten ondorioz, ezaugarri neoklasikoko ezaugarriak nagusitu ziren, elizak gaur egun duen itxura hartuz.
Fermín de Marichalar y Arano
Alvaro eta Jaime de Marichalarren arbasoa.
Gazta-pikorrak
Legenda
Legenda batek, funtsik gabea baina interesgarria, gaztaren jatorria 1760 inguruan kokatuko luke. Europako kolonoek gazta egiten irakatsi nahi izan zieten Abenakiei, Quebeceko jatorrizko herri bati. Errezeta galdu ondoren, gazta xehatua lortu zuten, gaur egungo gazta-pikorren antzekoa.
Cătălina Ponor
Lurzoruan eta oreka barran aditua. "Oreka-barraren erregina" ere esaten zaio (Queen of Beam).
Goebbels haurrak
Goebbels haurrak bost neskato eta mutiko bat izan ziren, Joseph Goebbels, Propaganda Ministro naziaren eta bere emazte Magdaren seme-alabak. Haurrak 1932 eta 1940 artean jaio ziren, eta 1945eko maiatzaren 1ean hil zituzten gurasoek Berlinen, biek beren buruaz beste egin zuten egun berean. Magda Goebbelsek seme zaharrago bat zuen, Harald Quandt, bere lehen ezkontzaren fruitua, hogeita hiru urte zituena bere anaia txikiak hil zituztenean. Bikoteak haurrak sarritan nazien ekimenetan aurkeztuak zituen.
Haurren izenak
Tesi hori Auguste Behrend Magdaren amak defendatu zuen, eta familiak joko errugabe bat egin zuela adierazi zuen, ondorengo seme bakoitzarentzat «h» letrarekin hasten ziren izen berriak bilatzean zetzana.
Heriotzak
Sobietarren tropek Alemania okupatu zutenean izandako basakeriari buruzko istorioak Berlinen zebiltzan, eta Führerbunkerrean suizidioari buruz eztabaidatzen ari ziren, sobietarrek inolako umiliaziorik egin ez zezaten. Joseph Goebbelsek idatzi zuen familiarekin ez zuela Berlin utzi nahi, eta Magdak eta bere seme-alabek hiriburua uzteari uko egin ziotela eta bunkerrean hiltzeko erabakia hartu zuela adierazi zuen.
Biharamunean, Magdak eta Josephek erabaki zuten Helmut Kunz SSetako dentistak morfina injektatzea sei seme-alabei, konorterik gabe uzteko eta zianurozko anpoila bat ahoan sartzeko. Kunzek ondoren esan zuen umeei morfina injektatu ziela, baina baieztatu zuen Magdak eta Ludwig Stumpfeggerrek, Hitlerren mediku pertsonala, izan zirela pozoi-dosiak eman zituztenak.
María Ángela Nieto
Bere ibilbidean zehar jasotako sarien artean aipatzekoa da L 'Oréal-UNESCO For Women in Science Nazioarteko Saria, bost kontinenteetako bost emakume zientzialari ospetsu karrera bikainekin aintzatesten dituena. Horrela, Margarita Salasen ondoren, 1998an sortu zenetik, nazioarteko sari ospetsu honekin aintzatetsitako bigarren espainiarra da.
Urbeltz argal
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nobusuke Kishi
Nobusuke Kishi (岸 信介) japoniar politikaria izan zen. Japoniako lehen ministroa izan zen 1957tik 1960ra.
Dina Kotxetkova
Kirolari ibilbidea
1996an San Juanen (Puerto Rico) egindako Munduko Txapelketan, oreka habean urrea eskuratu zuen.
Viktoria Badengoa
Frederiko I.a Badengoa eta Luisa Prusiakoaren alaba izan zen. 1881ean Suediako eta Norvegiako printze oinordeko Gustavorekin ezkondu zen eta hiru seme izan zituzten (Gustaf VI.a Adolf Suediakoa, Gilen printzea, Södermanlandeko dukea eta Erik printzea, Västmanlandeko dukea).
Gerra-ordain
Jada Lehen eta Bigarren Gerra Punikoetan Antzinako Erromak Kartagoari gerra-ordain handiak ezarri zizkion, baina ospetsuenak XX. mendean gertatu ziren, Lehen eta Bigarren Mundu Gerretan.
Gabriel Zuchtriegel
Biografia
Arkeologia klasikoa, historiaurrea eta filologia grekoa ikasi zituen Berlingo Humboldt Unibertsitatean, 2001etik 2006ra bitartean.
Soalarko iruinarria
Ezaugarriak
2004an egindako azterlan batek berretsi zuen menhir horrek tunika batekin eta gerriko batekin lotutako gerlari bat irudikatzen duela, eta hortik alabarda bat zintzilik dagoela. Bi daga eta eguzki-disko antzeko bat ere baditu, armarritzat hartu zena, eta aurpegian suge antzeko bat agertzen zen.
Ion Azkuna
Ion Azkuna (1976, martxoaren 9a) Euskal Herriko txirrindulari ohia da.
Borja Abasolo
Borja Abasolo Roman, (Abadiño, 1988ko azaroaren 1a) Bizkaiko txirrindulari ohia da.
Jelena Zamolodchikova
2003
2003ko Anaheimeko Munduko Txapelketan, zilarra eskuratu zuen jauzi proban, Yun Mi Kang iparkorearrarekin berdinduta, biak Oksana Chusovitina uzbeka irabazlearen atzetik:
Jacinto Ceballos Mentxaka
Palmaresa
2004
Bizantinismo
Terminoa XIX. mendean sortu zen, eta batez ere konnotazio negatiboak ditu, konplexutasun handiegia eta autokrazia dakartenak. Ospe negatibo hori nabarmena izan zen bere ministerioen antolaketaren konplexutasuna, bere gorteko zeremonia landuak eta ohorezko tituluen ugaritasuna, eta ustezko lidergo falta gerra-gaietan. Era berean, bizantziar sistemak "intriga, konspirazio eta hilketekiko zaletasuna ere iradokitzen du, eta, oro har, egoera politiko ezegonkorra." Inperioaren beste ezaugarri garrantzitsu bat zesaropapismoa zen, edo Eliza Estatuaren mende egotea.
Las Eretas museoa eta aztarnategi arkeologikoa
Aztarnategiaren Kronologia eta beste ezaugarriak
Aztarnategi hau, interes kulturaleko ondasuna babestua izendapena du eta Ebroko arroaren goialdean aurkitutako aurrekaririk zaharrenetako bat da. Honen morfologia aldaketa handirik gabe iraun zuen Behe Erdi Arora arte.
Jesus Isasi
Iñaki semea ere, txirrindularia izan zen.
Sarjentu
STANAG 2116 NATOren gradu militarren eskalan OR-6 izena hartzen du.
Lagopsis
Lagopsis Lamiaceae familoiakoak diren landare loredun sei espezie dituen genero bat da.
Olga Teslenko
Olga Teslenko (Ukrainako Errepublika Sozialista Sobietarra, 1981eko maiatzaren 23a) Ukrainako gimnasta artistikoa da, 1999an munduko brontzezko domina lortu zuena taldekako lehiaketan.
Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato
Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato (Sassoferrato 1609ko abuztuaren 25a - Erroma, 1685eko abuztuaren 8a) italiar margolaria izan zen.
Errensa jainkosari eskainitako aldarea
Transkripzioa
Carmen Castillo eta Jesús María Bañalesen irakurketa.
Jelena Produnova
1995-96
1996an gimnasia artistikoko talde errusiarreko kide izateko hautatu zuten, Atlantako 1996ko Udako Olinpar Jokoetan lehiatzeko, baina orpoko lesio batek Olinpiar Joko haietara joatea eragotzi zion.
Chamaescilla
Chamaescilla Hemerocallidoideae azpifamiliako belar-generoa da, Asphodelaceae familiaren barruan, Australian aurki daitekeena. Hosto basalak eta sustrai tuberosoak dituzte. Loreek sei petalo (bakoitzak hiru nerbio ditu) eta sei lorezil dituzte. Hazi-kapsulek hazi beltz eta distiratsuak dituzte.
Vitali Stxerbo
Biografia
15 urte zituela Sobietar Batasuneko selekzioan sartu zen. Nazioarte mailan, 1989an ezaguna egin zen, Japoniako Nagoya herrian urtero ospatzen den Txunitxi Kopa ospetsuan 4. postuan amaitu zuenean.
1990ean bere lehen Europako Txapelketan parte hartu zuen Lausanan, Suitzan, non hiru urrezko domina irabazi zituen aparatuaren finalean, 10.00 puntuko ariketa bat barne. Urte horretan bertan ere banakako lehiaketa irabazi zuen Seattleko "Goowill Games"-en.
1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan Vitali Stxerbok bere bizitzako lehiarik onena egin zuen, eta modu erabatekoan nagusitu zen, inoiz gimnastarik egin ez zuen bezala Joko batzuetan. Zortzi domina posibleetatik, Stxerbok sei irabazi zituen, guztiak urrezkoak, banakako lehiaketa barne, non bere taldekideen aurretik Grigori Misutin (zilarra) eta Valeri Belenki (brontzea) irabazi baitzuen. Bere beste dominak taldekako lehiaketan izan ziren, eta eraztunetan, zaldiko-jauzian, barra paraleloetan eta zaldi arkudunean.
1995eko abenduaren 13an, Irina emazteak auto-istripu larria izan zuen, eta hilabete eman zuen koma-egoeran. Denbora horretan Vitalik entrenatzeari utzi zion berarekin egoteko. Pisu handia hartu zuen eta, gainera, alkoholaz abusatu zuen. Medikuek esan zuten bizirik irauteko aukera gutxi zituela, baina, komatik ateratzea lortu zuen, eta bere senarra entrenatzeko bultzatu zuen Atlantako 96ko Olinpiar Jokoetan bermeekin lehiatu ahal izateko.
Vitalik 1997ko Lausanako Munduko Txapelketan parte hartzeko asmoa zuen, baina hilabete batzuk lehenago moto istripu bat izan zuen eta eskua hautsi zuen, bere kirol ibilbideari amaiera emanez.
Cantharellus cascadensis
Historia
Cantharellus cascadensis eta Cantharellus roseocanus, Cantharellus cibarius-en barietatetzat hartu ziren lehenik, Cantharellus formosus-enak ondoren. Cantharellus cascadensis bere espezietzat sailkatu zen genetikoki 2003an.
Oinarrizko Hezkuntza Orokorra
Oinarrizko Hezkuntza Orokorra (OHO ; Educación General Básica, EGB) derrigorrezko eskolatze 8 ikasturtez osatuta zegoen Espainian. Legeak bi etapatan banatzen zuen:
Fomitopsis rosea
Fomitopsis rosea Fomitopsidaceae familiako onddo espezie bat eta poliporo arrosa bat da, Ipar Amerikako mendebaldean eta Europan aurki daitekeena. Beste ardagai arrosa baten (Fomitopsis cajanderi) hurbileko ahaidea da. F. cajanderi landare-patogenoa da, eta F. rosea, berriz, detritiboro bat.
Habitata
F. rosea mendebaldeko Ipar Amerikan hazten da, maizago izei-basoetan. Vancouver Island, Prince George eta Wells Gray Park-en aleek espeziea bereizten lagundu dute. Ardagai hau hildako egurretan baino ez da hazten, eta Picea, Pseudotsuga edo Populus enborrek dute lehentasuna. Pudrizio kubiko marroia eragiten du.
Yevgueniya Kuznetsova
Kirolari ibilbidea
Tianjingo 1999ko Munduko Txapelketan zilarra eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Errumaniaren atzetik eta Ukrainaren aurretik.
Glutinoglossum glutinosum
Sasoia eta lekua
Ohikoa abenduan eta urtarrilean, belardi goroldiotsuetan, bere tamainagatik erraz pasatzen da oharkabean.
Abian
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Josef
Josef (יוֹסֵף, lit.: «hark gehituko du» ; hebreera estandarrez: Yōsef, tiberieraz: Yōsēp̄ edo יְהוֹסֵף, lit. «Jaunak gehituko du»; hebreera estandarrez: Yəhōsef; tiberieraz: Yо̆hōsēp̄ ; يوسف; Ἰωσήφ) Bibliako «Hasiera»'' liburuko pertsonaia garrantzitsua da. Jakoben eta Rakelen bi semeetatik lehena izan zen (Jakoben hamabigarren ondorengoa eta hamaikagarren semea). Bere istorioak Israelek Egipton izandako egonaldiaren azalpen gisa kontatzen da. Jakob patriarkaren seme kuttuna da, eta bere anaia jeloskorrek esklabotzat saltzen dute Egipton, non, azkenean, espetxeratua izango den. faraoiaren ametsak zuzen interpretatu ondoren, ordea, Egiptoko bigarren aginte-buru izatera igoko da, eta, gosete batean, Egipto salbatzen du. Jakoben familiak Egiptora bidaiatzen du gosetetik ihes egiteko, eta, haren bidez, Goshen eremutan finkatzeko baimena ematen zaie (Niloko deltaren ekialdeko aldea).
Jaiotza eta gaztaroa
Josef, Jakobek izandako hamabi semeetatik, hamaikagarrena izan zen, eta bere ama Rakel izan zen. Bibliako testuak dio Jakobek gehien maite zuen emaztea zela. Horregatik, Jakobek, Israel ere deituak, beste semeak baino gehiago maite zuen Josef, eta horrek anaien inbidia eragin zuen. Josefek, berriz, anaien gainetik jasorik agertzen ziren ametsak zituen, eta etorkizuneko gertaerak aurresaten zituen. Gustukoena zuen, eta Jakobek, hirugarren patriarka hebrearrak, bere ondorengoa izatea nahi zuen, beraz, bereizi, eta koloretako tunika bat egin zion, eta horrek are gehiago haserretu zituen bere anaiek, eta, orduan, mendeku hartzeko aukera bilatu zuten. Behin, anaiek beren dendetatik urrun zegoen leku batera eraman zituzten animaliak bazkatzera.
Historikotasuna
XX. mendearen erdialdean, ohikoa zen, akademikoen artean, esatea patriarkei buruzko narrazio biblikoek funts historikoa zutela. Adostasun hori, gaur egun, ez da existitzen, nahiz eta obra konfesionaletan errepikatzen jarraitzen den. Hipotesi horretan, Josefen historia errege hiksoren aldiari zegokiola uste zen, edo Amenofis III.aren erregealdiari gutxiengo baten artean. Baina ez dirudi guztiz zehatza denik, kritikatu izan baita Egiptoko dinastien data-aniztasun horrek Bibliarekin bat ez datozen aldaerak dituela.
Silvia Rau
1983
Budapesten egin zen Munduko Txapelketan, taldekako brontzea lortu zuen, Sobietar Batasunaren eta Errumaniaren ondoren.
Fèves au lard
Batzuetan beste osagai batzuk gehitzen zaizkio. Fèves au lard, normalean, alde bat bezala zerbitzatzen da gosaltzeko garaian, baina alde bat bezala ere zerbitza daiteke bazkalorduan edo afarian, eta otordu gisa zerbitza daiteke.
Sun Yang
2021etik aurrera, Sun Yangek 1.500 metroko munduko errekorra du, oraindik ere, gizonezkoen estilo libreko probetako munduko errekor bakarra, goi-mailako teknologiako bainu-jantzia erabili gabe; izan ere, 2008-09 denboraldiko garaipenak eta igeriketa-erregistroak eztabaida piztu zituen.
2018ko irailean, Sunek gertakari garrantzitsua izan zuen bere etxean, lehiaketetatik kanpoko dopin-proba batean. FINAK ondorioztatu zuen Sunek ez zituela dopinaren aurkako arauak urratu. 2020ko otsailaren 28an, Kirolaren Arbitraje Auzitegiak (CAS) bere ondorioak atera zituen, FINA enpresaren erabakia baliogabetuz eta Sun-i zortzi urtez lehiatzeaz debekatuz dopina kontrolatzeko prozesua manipulatzeagatik. Hala ere, CASek ere diktaminatu zuen Sun-ek ez zuela bere domina bakar bat ere galduko, izan ere, "2018ko irailean abortatutako dopin-kontrola baino lehentxeago eta geroago atletan egindako dopin-probak negatiboak izan ziren", eta "atletak dopin-jardueran parte har zezakeela 2018ko irailaren 4az geroztik, baita FINAren Hego Koreako Munduko Txapelketetan ere 2019an.  2021eko ekainaren 22an, kasuaren judizio berriaren ondoren, CASek debekua berretsi zuen, baina etenaldia 4 urte eta hiru hilabetera murriztu zuen.
Astaputz erraldoi
Sinonimoa: Calvatia maximun, Langermannia gigantea.
Nahasketa arriskua
Tamaina handikoa izanik, ez da erraza nahastea.
Frankensteinen munstro
Deskribapena eta izaera
Jaio eta ia berehala, zutik jartzeko, ibiltzeko eta arropak janzteko gai da: beraz, zinemak erakutsi ohi duenaren kontra, nahiko izaki argia da. Gainera, oso sentibera eta emozionala da, konpainia eta afektua irrikatzen ditu eta bere helburu bakarra bere existentzia bere antzeko sentimenduz hornitutako beste izaki batekin partekatzea da. Oso adierazgarria eta artikulatua da, eta frantsesez eta, beharbada, alemanez eta ingelesez ere zuzen hitz egiten eta idazten du. Edertasuna miresten du, eta bere plazerrik handiena "loreak, txoriak eta udako gala alai guztiak" ikustea da. Joera baketsuak ditu, eta haragiaren erabilera ezagutzen duen arren, nahiago du soroan aurkitzen dituen sustrai, baia eta intxaurrez elikatzea, barazkijalea izanik. Irakurtzea gustatzen zaio, eta irakurtzen dituen liburuetako batzuk honako hauek dira: Miltonen paradisu galdua (haren heroiak, Satanek, miretsi egiten du, eta harekin alderatzen da "zure Adan izan beharko luke, baina zure aingeru eroria naiz"), Frankensteini esatera iristen zaio, eta bide batez sorkuntzaren eta jainkotasunaren nozioak ulertzeko balio dio), Werther gaztearen desbenturak, Goetherena (honek ere miresmen handia pizten dio eta giza harremanen munduan sartzen du) eta Plutarcoren Bizitza paraleloak (Antzinaroko gertaera historiko nabarmenenak ezagutzeko aukera ematen diote). Hala ere, objektu izatearen etengabeko arbuioak izaki bakarti, mingostu eta mendekati bihurtzen du. Hala eta guztiz ere, etengabe atsekabetzen dute damuek, literatura gotikoko beste munstro batzuetatik bereizten baitute, hala nola Drakula edo Polidoriren Lord Ruthven banpiroa, inoiz damurik sentitzen ez dutenak. Zenbait alderditan, garai hartan ohikoa zen "basati onaren" arketipo literarioarekin antz handia du. Ilustrazioan Rousseauk eta beste idazle batzuek ezagun egin zuten, gizakia berez ona dela eta gizarteak galbideratzen duela esanez.
Irudikapen nabarmenak
Oso txikitatik, Mary Shelleyren lanak egokitzapenak izan zituen hainbat hedabidetan. Lehenengoetako bat antzerkia izan zen: Richard Brinsley Peak e-ren Presuntzioa edo Frankensteinen patua obra, 1823 an estreinatua, ezagunenetako bat izan zen. Munstroaren papera, eleberrian ez bezala eta ondorengo zinema-egokitzapenetan gertatuko zenaren antzera, Thomas Potter Cook ek antzezten zuen, paper honengatik nabarmenkeria handia lortuko zuena. Garai hartako grabatuengatik eta deskribapenengatik, jakina da sare urdin batzuk zeramatzala soinean, greziar ttantta moduko bat eta ileorde handi eta mardul bat.
1973 ko Frankenstein minisailean, benetako istorioa, Munstroa Michael Sarrazin ek interpretatzen du, eta gizon arrunt, eder baina adimen mugatukoa bezala agertzen da, pixkanaka munstro grotesko bihurtuz doana.
Jelena Davydova
Lehen urratsak
1974an SESBeko talde nazional juniorrean sartu zen. 1975ean, SESBeko junior txapelketetan, hirugarrena izan zen, jauzi eta barra asimetrikoetan urrea eskuratuz
Moskuko Joko Olinpikoak
1980ko Moskuko Joko Olinpikoetara joan zen taldea SESBeko Kopan erabaki zen, ekainean, Kieven (Ukraina). Han, Davperrek eroso garaitu zuen Natalia Xapoxnikova aurkari nagusia.
Diana Morawe
Diana Morawe (Alemania, XX.mendea) alemaniar gimnasta artistikoa da. Ekialdeko Alemaniarekin lehiatuz, 1983an brontzezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan.
Jelena Davydova
Moskuko Joko Olinpikoak
Hamazortzi urte zituela, Jokoetako izar handienetako bat bihurtu zen Davinsdova, menderaezina zirudien Nadia Comăneci garaitu zuelako. 1980ko abuztuan bere aurpegia agertu zen Newsweek-en Europako edizioaren azalean.
Anitz
Bertako biztanleak aniztarrak ziren.
Bengodi Herria
Hona hemen Dekameronen aipamena:
Ludivine Furlon
Kirolari ibilbidea
1995ean Sabaen (Japonia) Munduko Txapelketan, brontzezko domina eskuratu zuen, Gina Gogean (urrea) errumaniarraren eta Ji Liya (zilarra) txinatarraren ondoren,
Ulrike Klotz
1985
Montrealgo Munduko Txapelketan, 1985ean, brontzezko domina lortu zuen lurreko proban, Oksana Omelianchik (urrea) eta Yelena Shushunova (zilarra) sobietarren atzetik eta brontzezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan. Sobietar Batasunaren eta Errumaniaren atzetik. Taldekideak: Jana Furhmann, Martina Jentsch, Dagmar Kersten, Gabriele Faehnrich eta Jana Vogel izan ziren.
1987
Rotterdameko 1987ko Munduko Txapelketan, taldekako brontzea irabazi zuen, Errumaniaren (urrea) eta Sobietar Batasunaren (zilarra) atzetik. Taldekideak: Dörte Thümmler, Gabriele Faehnrich, Martina Jentsch, Klaudia Rapp eta Astrid Heese izan ziren.
Mitra muin
Mitra muina edo mitra ziza (Gyromitra esculenta) Gyromitra generoko onddo espezie bat da.
Basava
Basaveshwara edo Basavanna XII. mendeko indiarra izan zen, filosofo eta poeta, Kalyani Chalukya/Kalachuri dinastiaren erregealdian Hindu Shaivitea, gizarte-erreformatzailea. Bijala II.aren erregealdian lortu zuen botere gehien Karnatakan, Indian.
Annia Hatch
Annia Portuondo izenez jaiotzan, eta 1997an Hatch abizendun estatubatuar batekin ezkondu ondoren haren abizena hartu zuen.
Ardagai hostotsu
Ardagai hostotsua edo Maitake (Grifola frondosa) zuhaitzen oinarrian hazten den perretxiko poliporosoa da, batez ere haritz zaharretan edo astigarretan; normalean, udaren amaieran eta udazkenaren hasieran egoten da. Txina, Europa eta Ipar Amerikakoa da.
Andreea Cacovean
1993
Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketan, brontzezko domina eskuratu zuen barra asimetrikoen proban, Shannon Miller (urrea) eta Dominique Dawes (zilarra) estatubatuarren atzetik.
Birus bilgarri
Eskuarki, infektatutako zelula birus-partikulez kargatzen da aldi luze batez.
Otto Grotewohl
1925ean Alemaniako Reichstageko kide hautatu zuten eta 1933ra arte berrautatu zuten. Naziak boterera iritsi zirenean Reichstagetik bota zuten eta hainbat aldiz atxilotu zuten.
Marasmius cohaerens
Deskribapena
Kapela: 2 - 4 (4,5) cm-ko diametrokoa, hemisferiko-kanpai itxurakoa, gero ganbil-kanpai itxurakoa, azkenik lau-ganbila eta titi zabal batekin. Ertz mehea, laua, ildaskatua eta kapela baino zertxobait zurbilagoa, azal glabroa, matea, erradialki kizkurra, azkenik belusduna; arre-grisaxka koloretik beix-okrera, ilunagoa erdian eta ertzerantz argitzen.
Adingabeen Epaitegia
Aurrekari historikoak Espainian
Pare d’Orfens erakundea Aragoin, Valentzian eta Nafarroan ibili zen 1794 arte, urte horretan Karlos IV.ak kanporatu baitzuen.
Egun, Espainian, 12ko 5/2000 Lege Organikoa da, adingabeen erantzukizun penala arautzen duena, 14 urtetik gora eta 18 urtetik beherako nerabeei zuzenduta dago..
Dominique Dawes
1992
Bartzelonako (Espainia) Olinpiar Jokoetan 1992an: brontzezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan, Talde Bateratuaren eta Errumaniaren ondoren. Taldekideak Wendy Bruce, Shannon Miller, Betty Okino, Kerri Strug eta Kim Zmeskal izan ziren.
1993
Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketan, zilarrezko bi domina lortu zituen: oreka-habean, Lavinia Milosovici errumanieraren ondore eta asimetrikoan, Shannon Miller estatubatuar bere herrikidearen ondoren.
2000
Kirolari ibilbide arrakastatsuari amaiera emanez, Sidney 2000ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen, taldekako lehiaketan, Errumaniaren (urrea) eta Errusiaren (zilarra) atzetik. Taldekideak Jamie Dantzscher, Amy Chow, Kristen Maloney, Elise Ray eta Tasha Schikert izan ziren.
Mirela Tugurlan
Mirela Tugurlan (Focșani, Errumania, 1980ko irailaren 4a) gimnasta artistikoa da, 1997ko taldekako lehiaketan munduko txapelduna.
Inocybe dulcamara
Deskribapena
Haragia: Mehea, horixka eta arrexka oinean; ezti usaina orriak igurztean, zapore gozoa hasieran gero mikatza.
Inozibe hiltzaile
Nahasketa arriskua
Espezie hau nahastezina da bere kolore eta tamainagatik.
Inozibe zolaurdin
Inozibe zolaurdina (Inocybe calamistrata edo Inosperma calamistratum) Inocybaceae familiako onddo espezie bat da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, pinu eta izeien basoetako lurrean. Bakanagoa da hostozabaletan.
Andreea Ulmeanu
Kirolari ibilbidea
2001ean Ganten (Belgika) egindako Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen taldeen arteko lehiaketan, Errusiaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak Andreea Raducan, Sabina Cojocar, Silvia Stroescu, Carmen Ionescu eta Loredana Boboc izan ziren.
Inocybe praetervisa
Deskribapena
Haragia: Zuria, kolorez aldatzen ez dena, usain espermatikoa, ez oso atsegina.
Etimologia: Inocybe terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. Praetervisa epitetoa latinetik dator, aldatuta esan nahi duen "Praetervisus" hitzetik. Beste Inocybe-ekin nahasteko erraztasunagatik.
2022ko Europako bero-bolada
Euskalmet meteorologia agentziak historikotzat jo du 2022ko uztailaren 11tik 18ra bitartean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izan den beroaldia, aurrez inoiz ez baitira horrelako tenperaturak erregistratu. Baliorik altuenak Gardeako estazioan (43.5 °C); Arrasaten eta Saratxon (42,9 °C); eta Ordunten eta Orozkon (42.4 °C) neurtu zituzten.
Inozibe zuri
Inozibe zuria (Inocybe geophylla) Inocybaceae familiako onddo espezie bat da. Efektu azkarreko sindrome muskarinikoa eragiten du (gehienez ere 4 ordu). Sabeleko min handiak, beherakoak, goragalea, okadak, logura, bertigoa, antsietatea.
Sabina Cojocar
Sabina Cojocar (Sibiu, Errumania, 1985eko urriaren 23a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2001eko munduko txapelduna taldekako lehiaketan.
Delinkuentzia antolatu
Krimen antolatuaren terminoa duela gutxi erabili da, besteak beste, drogak edo pertsonak trafikatzen, bahiketak edota hilketak burutzen dituzten pertsona-taldeak seinalatzeko.
Argiñarizibar
Bertako biztanleak argiñarizibartarrak ziren. Ibarburua Argiñaritz herria izan zen.
Henipabirus
Henipabirusa zentzu negatiboko base-paredun RNA birus genero bat da Paramyxoviridae familian, Mononegavirales ordena, bost espezie dituena. Henipabirusak, berez, azeri hegalarietan eta zenbait mikro-saguzar espezietan aurki daitezke. Henipabirusek genoma luzeak eta ostalari-sorta zabala dituzte ezaugarri. Berriki agertu da patogeno zoonotiko gisa, eta etxeko animalietan eta gizakietan gaixotasunak eta heriotzak eragin ditzake.
Alexandra Georgiana Eremia
2003
2003ko Anaheimeko Munduko Txapelketan, zilarra eskuratu zuen taldekako proban, Estatu Batuen ondoren eta Australiaren aurretik. Taldekideak: Catalina Ponor, Oana Ban, Andreea Munteanu, Monica Rosu eta Florica Leonida izan ziren.
2004
Brontzezko domina ere eskuratu zuen habearen edo oreka-barraren proban, Cătălina Ponor herrikidearen eta Carly Patterson estatubatuarraren ondoren.
Nurenbergeko printzipioak
Nazio Batuen Batzar Nagusiaren 177 (II) zenbakiko 177 (a) paragrafoan, Nazioarteko Zuzenbidearen Batzordeari eskatu zitzaion "Nurenbergeko Epaien Gutunean eta auzitegiaren zehaztapenetan aitortutako nazioarteko zuzenbidearen printzipioak formulatzeko". Gai horri buruzko eztabaidetan zehar, galdera bat sortu zen: Batzordeak zehaztu behar zuen ala ez, eta gutunean eta judizioan jasotako printzipioak zenbateraino diren nazioarteko zuzenbidea. Ondorioztatu zen Nurenbergeko printzipioak Batzar Nagusiak berretsi zituenez, batzordearen esku utzitako zeregina ez zela printzipioak nazioarteko zuzenbidea ziren ala ez erabakitzea, baizik eta printzipio horiek formulatzea. Jarraian emandako testua batzordeak onartu zuen bere bigarren bilkuran. Printzipioei buruzko iruzkinak ere jasotzen ditu batzordearen txostenak.
Callinectes sapidus
Karramarro urdina (Callinectes sapidus; Antzinako grezieratik κάλλος,"ederra" + nectes, "igerilaria", eta latinez sapidus, "gotsa"), Atlantikoko karramarro urdina, edo eskualdean Chesapeakeko karramarro urdina bezala, mendebaldeko Ozeano Atlantikoko eta Mexikoko Golkoko uretako eta nazioartean sartutako karramarro espezie bat da.
Memphis (musika taldea)
Ibilbidea
Taldea Mikelek (gitarra, ahotsa) eta Javik (gitarra, ahotsa eta armonika) sortu zuten eta 2019an Kinko (baxua) eta Eneko (bateria) gehitu zitzaizkien. 2021ean aurreneko diskoa atera zuten, Money Gods izena zuena. Aurreneko singlea "Nameless" izan zen.
Hezkuntza Lege Orokorra (Espainia)
Oinarrizko Hezkuntza Orokorra
Oinarrizko irakaskuntza amaitu ondoren, ikasleek Eskola Graduatu titulua jasotzen zuten "ikastaroak behar adinako aprobetxamenduarekin" egin bazituzten, bestela Eskolatze-ziurtagiria jasotzen zuten. Puntu horretan, hezkuntza-ibilbidearekin jarraitu nahi bazuten bi ibilbideren artean aukeratu behar zuten: Batxilergo Bateratu Balioaniztunarekin jarraitzea (BBB) edo Lehen Mailako Lanbide-Heziketako (LH-1) ikasketekin jarraitzea. Eskola-Graduatu tituluak BBB edo LH-1 ikasketak jarraitzeko aukera ematen zuen, eta Eskolatze-Ziurtagiriak, berriz, LH-1 eskuratzeko aukera baino ez zuen ematen.
Euskadi Autonomia Elkartean
Bi hizkuntzak ikasteko guraso edo familien esku geratzen zen seme-alabak zein hizkuntza eredutan hezi. Hiru hizkuntza eredu proposatu ziren derrigorrezko hezkuntzan, hau da lehen hezkuntza n eta DBH n:
! ! width="65" |A eredua ! width="65" |B eredua ! width="65" |D eredua ! width="65" |X eredua !Haur hezkuntza !Lehen hezkuntza !DBH !Batxilergoa !Guztira !%17,3 !%18,1 !%64,1 !%0,5
Isabelle Severino
1996
San Juanen (Puerto Rico) egindako Munduko Txapelketan, barra asimetrikoen ariketan brontzea eskuratu zuen, Svetlana Khorkina errusiarraren eta Elena Piskun bielorrusiarraren ondoren. Biek berdinduta urrezko dominan.
Ugatz-ziza argi
Ugatz-ziza argia (Melanoleuca strictipes edo Melanoleuca evenosa) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Kapela: 6 - 11 (12) cm arteko diametrokoa, hemisferikoa, gero ganbila, azkenean lau samarra, batzuetan ertza altxatua eta erdia hondoratua, baina beti titi kamuts batekin disko-eremuan. Ertz zorrotza, zertxobait kurbatutik laura. Azal leuna, matea, zeta-antzekoa eta, batzuetan, lehortzearen ondorioz hautsia; zuritik kremara eta erdialdea okre-antzekoa.
Nahasketa arriskua
Askotan, Calocybe gambosa delakoarekin batera aurki dezakegu, eta, orduan, biltzaile berria nahastu dezake. Melanoleuca substrictipes espeziearekin ere nahas daiteke, hau zuriagoa da, hurraren zaporekoa da mikatz samarra, eta Melanoleuca verrucipes perretxikoarekin ere bai, zuritik kremarako kolorea du, eta oina ezkata grisez estalia.
Bitigar mingots
Deskribapena
Orriak: Oso estuak, estu, adnatatik-sinuadoetara, hasieran zuri-elur kolorekoak, azkenean krema antzeko kolorekoak.
Nahasketa arriskua
Erraz ezagutzen da, kapelaren kolorea, marroi-gorrixka du, orriak berriz zuri-elur kolorekoak eta nabarmen ikusten delako, eta zaporea mikatza duelako. Leucopaxillus paradoxus espeziearekin ere bai, honek zaporea ez du hain mikatza eta kolore zurixkakoa da.
Ugatz-ziza hankalabur
Deskribapena
Orriak: Subadnatatik sinuosora edo subdekurrenteetara eta estu; krema kolore argikoak, eta gero grisak, distira lila-moreekin.
Bitigar mingots
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Kolonbia, Costa Rica, Europa, Kongo, kanariar uharteak eta Krimeako penintsula.
Mitra marroi
Nahasketa arriskua
Gyromitra esculenta delakoarekin, nahiz eta udaberrikoa izan eta karpoforoak garun itxura gehiago duen.
María Soledad Corchón Rodríguez
Ibilbide profesionala
Zientzia eta Teknologia Ministerioaren finantziazioarekin, Gaztela eta Leongo Juntak edo FECYT ek hainbat talde zuzendu ditu arte paleolitikoa, indusketa arkeologikoak eta arte paleolitikoko aztarnategietako lan zientifikoak aztertzeko eta zaintzeko. María Soledad Corchónek Kantauriko arkeologian eta mesetan zentratu du bere ikerketa, besteak beste, Oviedoko Las Caldas haitzuloetan, Asturiasko Candamo kobako horma-artean, 2008an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu baitzuen, edo Segoviako La Griega eta Burgosko Palomera haitzuloan. Horrez gain, Portugalgo arte paleolitikoko aztarnategiak ikertzen ditu, hala nola Montemor-oNovo, Eskural eta Foz Côako aztarnategiak.
Ikus, gainera
Alicia Perea Caveda
Trinidad Taracena del Piñal
Propithecus edwardsi
Propithecus edwardsi Indriidae familiako primate estrepirrinoa da. Madagaskarreko ekialdeko oihan euritsuaren zuhaiztietako endemikoa da.
Bitigar sendo
Jangarritasuna
Bikaina. Jose Manuel Ruiz Fernandezek lehen saria irabazi zuen perretxiko honekin Galdakaoko sukaldaritza lehiaketan, 1976ko urrian.
Banaketa eremua
Euskal Herria, Espainia, Frantzia, Hungaria, Armenia eta Mendebalde Ertaina.
Microcebus danfossi
Microcebus bongovaensis edo Ambarijeby Madagaskarreko primate estrepirrino endemiko espezie bat da.
Massimo Osanna
Biografia
Osanna Archäologischer Anzeiger eta Ostraka aldizkarietako aholkularitza-batzorde zientifikoetako kide da 2012tik.
Moschiola kathygre
Moschiola kathygre Tragulidae familiako artiodaktilo espezie bat da. 2005ean deskribatu zen. Sri Lankako hezeguneetan bizi da. Antzina, animalia hori Moschiola meminnaren subespezie gisa sailkatuta zegoen, baina espeziearen kontzeptu filogenetikoan oinarrituta bereizi zen.
Milu (komikia)
Milu Hergéren komiki sailetako fikziozko txakurra da. 1929ko Tintin sobieten herrialdean albumean sortua, Milu ile gogorreko grand fox terrier zuri bat da. Bere jatorrizko izena (Milou) 18 urte zituela Hergék lehen neska-lagunari (Marie-Louise Van Cutsem, maitekiro "Milou" deitua) zor dio. Horregatik askok erruz Milu eme bat dela uste dute. Hala ere, maskotaren jarrerek eta chien hitza (txakur arra) etengabe erabiltzeak argi uzten dute Milu arra dela. Tintin ugazaba eta txakurra hain dira banaezinak, ezen erreportari ausartaren abenturei buruzko sailak "Tintin eta Miluren abenturak" izenburua izan baitzuen urte askoan.
Leopardus guttulus
Tirika (Leopardus guttulus) felidoen familiako eta Leopardus generoko ugaztun haragijale bat da, eta Hego Amerikako ekialdeko erdialdeko oihan subtropikaletan banatzen da. Gaua iristean, bere lurraldea bisitatzen du, janaria osatzen duten animalien bila: hegaztiak eta karraskariak.
Habitata
Batzuetan, soroetatik hurbil ere aurki daitezke, batez ere leku horretan karraskari ugari dagoenean.
Alaitz Guridi Agirrezabala
Ikasketak
Alaitzek 19 urte inguru zituenean, Lartaun abesbatza zuzentzen zuen Agustin Mendizabalek animatuta abesbatza-zuzendari izateko ikastaro bat egin zuen eta gerora ere jarraitu du arlo horretako ikasketekin.
Planarioidea
Filogenia
Sluys et al., 2009an proposatutako zuhaitza:
Urki-ardagai
Ötzi, izotzetako gizonak, duela 5300 urte, aldean zeramatzan urki ardagaiak (Fomitopsis betulina) eta Pteridium aquilinum iratzeak propietate antihelmintikoak dituzte, baina ez dago argi erremedio gisa erabiltzen ote zituen. Supizteko ardagaia ere bazeraman, baina hau sua pizteko sistema bitxi baten parte zen, landare batzuekin (dozena bat kasik), suharriekin eta pirita harriekin batera.
Gene-adierazpenaren erregulazio
Erregulazioaren mekanismoak
Aipatu den bezala, hainbat mekanismoren bidez gene-adierazpena aktibatu ala desaktibatu daiteke, maila ezberdinetan: transkripzioan (ohikoena), itzulpenean, RNAren heltze prozesuan, etab. Nola gauzatzen da hori? Hiru dira mekanismo garrantzitsuenak: DNAren metilazioa, kromatinaren kondentsazioa eta RNA ez-kodetzailea.
Gaixotasun epigenetikoak
Ingurumen-faktore nagusiak, gene-adierazpena alda dezaketeenak (onerako ala txarrerako, gure osasunari dagokionez) hauek dira:
Oradour-sur-Glaneko sarraskia
Bizirik atera ziren biktima urrien testigantzari esker, gertaerak berreraiki ahal izan zituzten, baina sarraskian parte hartu zuten soldadu eta ofizial gehienak ondorengo borroketan hil edo desagertu izanak teoria desberdinak sortu ditu, herri hori zergatik hautatu zuten edo erasotzaileen motibazioei buruz. Teoriarik sinesgarriena SS-ko kapitain baten hilketarena izan zen, partisanoek esku-granada batekin bere ibilgailuan hil zutena. Nolanahi ere, Oradour ez zen garrantzitsua ikuspegi militarretik, eta ez zuen zuzeneko harremanik inolako aurretiazko ekintzarekin. Mendebaldeko frontean, naziek erabateko gudako politikaren esparruan aplikatutako izu- eta indarkeria-praktika berezien adibide bat izan zen, biztanleria zibilaren oposizioa eta Frantziako Erresistentzia deituriko partisanoen eta gerrillarien ekintza beldurtzeko.
Ling Jie
2000
Sidney 2000ko Olinpiar Jokoetan, berriz zilarrezko domina eskuratu zuen asimetrikoen proban, Svetlana Khorkina errusiarraren atzetik eta Yang Yun herrikidearen aurretik.
Mitra malgu
Deskribapena
Karpoforoa: 1 eta 3 cm artekoa, muntatzeko aulki baten itxurarekin, erdian hondoratua, alboetan bi intergune osatuz; gainazal biluzia, zuri grisaxka edo lehoi kolorekoa.
Haragia: Mehea, argizari itxurakoa, elastikoa.
Urbeltz ugari
Deskribapena
Haragia: Oso mehea, usaingabea eta ez da delikueszentea.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Afrika, Erdialdeko Amerika, Hegoaldeko Amerika, Asia, Australia, Zeelanda Berria.
Ardagai zapal
Deskribapena
Hanka: Ez dauka.
Marasmiellus candidus
Marasmiellus candidus Marasmiaceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Haragia: Zuria eta usain eta zapore nabarmenik gabea.
Banaketa eremua
Mundu osoan Afrika eta Ekialde Hurbila izan ezik.
Mỹ Laiko sarraskia
Sarraskia
1968ko martxoaren 16an, Estatu Batuetako tropek Sơn Mỹ eskualdean vietcongen bila operazio bat abiarazi zuten., William Laws Calley bigarren-tenienteari (alferezaren baliokidea) eta bere sailari Mỹ Lai 4 gunea esleitu zioten. Lurreratze gunera iristean, helikopteroek soldaduak utzi eta itxaronlekura joan ziren. Lau ordutan zehar, Calleyk eta bere gizonek emakumeak eta neskatilak bortxatu zituzten, ganadua hil zuten eta etxeei su eman zieten herria erabat suntsituta utzi arte. Amaitzeko, bizirik atera zirenak ubide batean bildu zituzten.
Mitra beltz
Deskribapena
Haragia: Mehea, apur bat elastikoa, baina hauskorra, usaingabea eta zaporegabea.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, basoetan eta bide ertzetan, lurzoru fin eta hareatsuetan.
Helvella solitaria
Jangarritasuna ezezaguna. Haragi gutxi, espezie urria eta sukaldaritzan balio gutxi duelako, ez da gomendatzen jatea.
Sasoia eta lekua
Espezie urria, udan agertzen da basoetan, bakarrik edo elkartuta, sasi azpian, lur buztintsu eta kare lurretan.
Samantha Sheehan
Samantha Sheehan (Cincinnati, Estatu Batuak, 1986ko maiatzaren 20a) Estatu Batuetako gimnasta artistikoa da. 2002an munduko brontzezko domina lortu zuen lurzoruko ariketan.
Kaliza zuri-beltz
Deskribapena
Hanka: Motza, zuria, tolestura batzuekin urratua.
Etimologia: Helvella hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua.
Aurelia Dobre
1988
Banakako lehiaketan, Aurelia Dobre-k porrot egin zuen, eta laster baztertu egin zuten dominetarako. Yelena Shushunova sobietarraren eta Daniela Silivas errumaniarraren arteko borroka bihurtu zen, eta azkenean lehenaren alde ebatzi zen. Dobrek 6. postua besterik ez zuen lortu.
Erretiroa
1991n Estatu Batuetara joan zen bizitzera, eta 1992an Boz Mofidekin ezkondu zen. Harekin lau seme-alaba izan ditu: Cyrus, Darius eta Lucas eta Marcus bikiak.
Tomasz Majewski
Tomasz Majewski (1981eko abuztuaren 30a) pisu-jaurtitzaile poloniarra da eta Udako Olinpiar Jokoetako urrezko medailista bikoitza da. Titulu olinpikoa arrakastaz defendatzen hirugarren jaurtitzailea da. Parry O'Brien izan zen lehena 1956an.
Vladimír Špidla
Biografia
Komisario gisa, Europako gizarte-eredua zaintzeko nahia adierazi zuen, eta esan zuen Europak "gizarte-justiziaren, berdintasunaren, eskubideen errespetuaren eta pertsona bakoitzaren duintasunaren oinarrizko balioak" gorde behar zituela. Haren funtsezko politikak ziren "lanpostu gehiago eta hobeak sortzea", "lanpostu horiek zabaltzearen onurak biltzea", "zahartze demografikoaren eraginari ekitea" eta "gizarte integratzailea sustatzea". Globalizaziora Egokitzeko Europako Funtsa (ingelesez, EGF) ere sortu zuen, Europako Gizarte Funtsaren antzekoa, enpresei globalizazioaren ondorioetara egokitzen laguntzeko.
Le Torchon brûle
Historia
Le torchon brûleren lehen zenbakia kioskotan 1971ko udaberrian saldu zen libera1eko prezioan, 16 orrialde zituen eta 35.000 ale kaleratu ziren.
Martine Franck argazkilariak (1938-2012) Le torchon brûleren lehen edizioaren itxiera betikotu zuen 1971ko maiatzean, eta bertan egunkariko partaideak ikus daitezke: Marie Dedieu, bera ere argazkilaria, Juliette Kahane, Marielle Burkhalter, Nadja Ringart, eta Sylvina Boissonnas.
Ildo editoriala
"Hilekoa" da egunkaria, hilekoaren zikloei erreferentzia eginez, irregularra baita.
Oksana Omeliantxik
1985
Gero, Helsinkiko Europako Txapelketetan parte hartu zuen, eta hirugarren postua lortu zuen banakako lehiaketan, Jelena Xuxunovak irabazi baitzuen. Oreka-barran, ordea, urrea eskuratu zuen.
Handik hilabete gutxira, bakarkako titulua irabazi zuen 1985eko Montrealgo Munduko Txapelketan. Egia esan, taldekako lehiaketan egin zuen lan kaskarrak banakako txapelketarako sailkatzea eragotzi zion, Jelena Xuxunovari gertatu zitzaion bezala. Hala ere, gimnasiako sobietar taldeko arduradunek erabaki zuten Omeliantxik eta Xuxunova Olga Mostepanova eta Irina Baraksanova taldekideak ordeztea, munduko titulua irabazteko aukera gehiago zutela uste baitzuten. Urte batzuk geroago, antzeko zerbait gertatu zen 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan Tatiana Gutsurekin, Rozalia Galiyeva taldekidea ordezkatu eta txapeldun olinpiko izatea lortu baitzuen.
Gerd Kanter
Lehen agerpen olinpikoa 2004an egin zuen, eta urtebete geroago zilarrezko domina lortu zuen 2005eko Munduko Txapelketan. 2006ko Europako Atletismo Txapelketan hautatu zuten, eta domina gehiago irabazi zituen 2009ko (brontzea) eta 2011ko (zilarra) Munduko Txapelketetan.
Cazauxko aire-basea
Cazauxko 120 aire-basea (Base aérienne 120 Cazaux) Frantziako aireportu militarrik nagusienetariko bat da, Frantziako Aire eta Espazioko Armadarena. 1934an eraikia, La Teste-de-Bucheko Cazaux herrian dago, Bordeletik gertu. Bertatik Bizkaiko golkoa kontrolatzen dute.
AC Ajaccio
Athletic Club Ajaccio edo Athletic Club ajaccien (korsikeraz Athletic Club Aiacciu), Korsikako Ajaccio hiriko futbol taldea da, 1910an sortua. Etxeko partiduak Stade François Coty estadioan jokatu ohi ditu.
Historia
1910. urtean sortu zen eta 1967an aurreneko talde korsikarra izan zen lehen mailan jokatzen zuena.
Ardagai ezkatatsu-handi
Deskribapena
Hanka: 5 eta 7 cm bitarteko luzerakoa eta 4 eta 5 cm bitarteko lodierakoa. Lodia, laburra, zilindrikoa, eszentrikoa, tutu dekurrenteak izaten ditu goialdean erretikulu moduko bat osatuz, furfurazeoa eta ondoren glabroa. Beheko aldean, beltzaxka eta tuberkuluduna.
US Cremonese
Unione Sportiva Cremonese Italiako futbol taldea da, Cremona hirikoa. Italiako talde zaharrenetakoa da, 1903an sortua.
Patañjali
Sanskritikozko hainbat obra idatzi eta konpilatu zituela uste da. Horien artean, Yoga Sutras, yogaren testu klasikoa.
Garçon !
Garçon ! 1983ko Claude Sautet frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.
Mado
Mado 1976ko Claude Sautet frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Helvella fusca
Jangarritasuna
Helvella guztiak bezala, egosi ondoren jan daiteke. Gordinik toxikoa da.
Marianne Thyssen
Marianne Leonie Petrus Thyssen (Belgika, 1956ko uztailaren 24a) Europako Lan eta Gizarte Gaietako komisarioa, Alderdi Demokrata Kristauaren eta Flamenkoaren politikaria da (CD&V).