cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nerbio-sistema
Zirkuitu eta sistema neuralak
Historikoki, urte askotan, nerbio-sistemaren funtzioaren ikuspegi nagusia estimulu-erantzunarekin lotu da. Diseinu honetan, neurona sentsorialak aktibatzen dituzten estimuluekin hasten da prozesamendu neuronala, bizkarrezurraren eta garunaren konexio-kateen bidez ugaltzen diren seinaleak sortuz, azkenean neurona motorrak aktibatu eta muskuluen kontrakzioa sortuz. Descartesek uste zuen animalien portaera guztiak, eta gizakien portaera gehienak, estimulu-erantzun zirkuituen bidez azal zitezkeela, nahiz eta uste zuen hizkuntza bezalako funtzio kognitibo altuagoak ezin zirela mekanikoki azaldu. Charles Sherringtonek, 1906ko bere liburuan, "The Integrative Action of the Nervous System", estimulu-erantzun mekanismoen kontzeptua garatu zuen, eta konduktismoa, XX. mendean psikologia menperatzen zuen eskola, giza portaera guztia estimulu-erantzun mekanismoen bidez azaltzen saiatu zen.
Gaixotasun neurologikoak
Gaixotasun neurologikoak nerbio-sistema zentralaren gaixotasunak deskribatzeko erabilitako kontzeptua da, garunak, bizkarrezur muinak edo nerbioek jasandako kalte fisikoak eraginda eta, NSZ edo NSP-ri eragin diezaioketenak. Beste kausa batzuk alderdi biomedikoetan zenbait aldaketak izan daitezke edo kausa ezezaguna ere izan dezakete, baina, hala ere, nerbio-sistema zentralean eraginak ikusgai izan. Gaixotasun neurologikoek hurrengo hauek barne hartzen dituzte: dementzia, adibidez, alzheimerra, parkinsona, Huntington...; gaixotasun zerebrobaskularrak, esaterako, migraina edo antzeko buruko minak; kondizio degeneratiboak, esate baterako, esklerosi anizkoitza... Gaixotasun hauek oso hedatuta daude eta gehienbat adineko jendeari eragiten dizkiete ondorio larrienak. Heredatutako mutazioak nerbio sistemaren garapen anormal bat, disfuntzio edo gaixotasunak eragin ditzakete. Gainera, inguruko faktoreek mutazio genetikoak eragin ditzakete, alzheimerra bezalako gaixotasunak esaterako.
Souyeaux
Souyeaux Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Souyeaux udalerrian erroldatutako biztanleak 275 ziren. Familiak 109 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montagny-sur-Grosne
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 36 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 56 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (26 gizon eta 15 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montagny-sur-Grosne udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Erromatar arkitektura
Erromatar arkitektura Antzinako Erromak eraikitako arkitektura da.
Arkitekturaren ezaugarriak
Kanpoaldearen gainetik barnealdea eta plastikotasunaren gainetik funtzionaltasuna hobetsi zituen espazio-kontzeptuaren zerbitzura zeuden materialak eta elementuak. Gizarte eta politikaren antolamenduaren arabera, ezinbesteko gertatu zen gizabanakoa Inperioko partaide sentiaraztea; baina, era berean, ondo gogoan eduki behar zuen partaidetza hori izugarri txikia izango zela beti Inperioaren handitasunaren aldera; horregatik bideratu zituzten erromatarrek hain eraikin eta esparru itxi handiak Hori bera sentitu behar zuen Urbseko biztanleak eta, hark bezala, urrunekoak ere. Urruneko hiritarrari begira eraiki zituzten ingeniaritzako obra handiak (galtzadak, zubiak, etab.), hiriarekiko komunikazioak okerrik izan ez zezan.
Adreilu erromatarra
Erromatarrek buztin egosizko adreiluak egiten zituzten, gutxi gorabehera inperioaren hasieratik, eguzkitan sikatutako adreiluak ordezkatuz. Erromatar adreilua gaur egungoaren oso antzekoa da altueran, baina garai hartan forma eta tamaina desberdinetakoak egin ziren; formen artean karratuak, laukizuzenak, triangeluak eta biribilduak zeuden. Tamainari dagokionez 1½ oin erromatar x 1 oin erromatar ziren normalean, baina baziren 15 hazbetekoak ere ohikoak ziren, horren adibide da Konstantino Treveriskoaren Basilika.
Etxea (Bizitza Pribatua)
Erromako hiritarra asko errespetatzen zuen bizitza pribatua. Domusean esate baterako bi zati dituela esan genezake, bizitza pribaturako gelak eta bizitza publikorako gelak bereizita daude eta. Baina, Inperioaren jaiotako ideia berriak etxebizitzetan ere izan zuten bere esanahia. Hala nola, Inperioa iritsi arte etxeek ez zuten inongo aldaketa aipagarririk jasan, baina Augustoren garaian, K.a. I. mendearen etxea luxuz eta dekorazioz bete zen. Hots, Domusak sortu ziren. Edozein egoera egokia zen etxeko marmol garestiak erakusteko edota tablinumean gordetzen ziren familiako hildakoen bustoak erakusteko.
Paradoxus
Paradoxus Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Paradoxus osyridellus da.
Nok kultura
Aurkikuntza
Hamabost urte geroago, 1943an Nok herritik gertu, Nigeria erdialdean, buztineko figura sail berri bat istripuz aurkitu ziren eztainu meatzetan. Minetako arduradun batek buru bat aurkitu zuen eta etxera eraman txorimalo, gisa jartzeko, paper hau urtebetez bete zuen (ongi), ñame lursailean. Txorimalo honetaz Bernard Fagg, garai hartan Cambridgeko Unibertsitatean arkeologia ikasi zuen administrari bat zena, ohartu zen. Faggek txorimaloaren buruak Youngek aurkitu zuen eskulturarekin antzekotasuna zuela nabaritu zuen. Josera bidaiatu zuen non Youngek berriki aurkitutako terrakota figura berriak erakutsi zizkion. Azkenean, argi geratu zen eztainu meatzeek, Nok eta Jema'a inguruetan, material arkeologikoa aurkitzen eta suntsitzen ari zirela.
Erromatar arkitektura
Zirkua
Erromako lehenengo zirkua Zirku Nagusia izan zen K.a. VII. mendean eta Palatino eta Aventino muinoen arteko aranean kokatzen zen. Dianaren tenplua eta Foro Boarioarekin batera Servio Tulioren Erromako bihotza osatzen zuen.
Basilikak
Antzinako Historian ez dago beste eraikuntzarik hain legatu garbia utzi zuenik ekialdeko arkitekturan. Bizantziar arkitekturan, meskita arabiarrean eta Kristautasunaren garaian, erdi aroko eta berpizkundeko elizen eredua izan zen. Majentzioren Basilika da, beharbada, historian zehar errepikatuena izan den eraikuntza.
Nok kultura
Fruta
Nok gune askotan fruta basatien hobi gogorrak aurkitu dira. Gune batzuetan, beste basa-landareen fruituak eta haziak aurkitu ziren, hala nola, belarrak eta lekaleenak.  Oro har, ez dago landare hondarren aukeraketa handirik, baina hau izan, baina horrek esan nahi dezake ez direla mantendu, besterik gabe.
Erromatar arkitektura
Monumentu oroitzaileak
Garaipen arku, zutabe eta eraikuntza geometriko batzuen bidez aldarrikatu zuten erromatarrek, euren enperadore eta estrategek historian bizirik irauteko zuten nahikundea. Monumentu haien bidez ospatzen zituzten gudu-lekuetan lorturiko garaipenak.
Nok kultura
Lapurretak eta aberriratzea
1979an, Nigeriako Museo eta Monumentuen Batzorde Nazionalaren Dekretu bidez Museo eta Monumentuentzako Batzorde Nazionala (NCMM) sortu zuen, Nigeriako kultur ondarea kudeatzeko. NCMMaren 77. Dekretuak legez kanpo uzten du antigualeko objektuen salerosketa baimendutako pertsolana ez den edonorri Nigeria barruan edo NCMMaren baimenik gabe esportatzea. 1990eko hamarkadaren amaieran, Nigeriako gobernu federalak NCMM ezarri zuen, lapurreta arazoei aurre egiteko estrategiak landu eta ekintza plan bat prestatzeko ekintzak burutu zituenak. Legeak arautzen dituen antigualeko objektuak eta delitugileei zigorrak zorrozki betearaztea, eta gune arkeologikoak kontrolatu beharra, izan zen adostasun orokorra. NCMMek azalpen publikoko kanpainen oldarkortasun handiagoa eta nazio osoan sentsibilizazio programak ere gomendatu zituen. Programa hauek arrakastatsutzat jotzen dira ordena publiko ageenteen kontzientzia handiagoari dagokionez, eta baita Nigeriako aduana-agintzaritza eta Interpolen ere. Hala eta guztiz ere, gomendio guztiak ez ziren inplementatu, Nigeriako gobernuak ez zuelako nahiko baliabide erronka batzuen izugarritasunari aurre egiteko..Adibidez, gobernuak ez zituen baliabiderik arkeologi gune guztietan monitoreak kokatzeko, eta terrakota figurak Nigeriako mugetatik igarotzen jarraitzen dute.
Ransom (1996ko filma)
Argumentua
Tom Mullen (Mel Gibson) hegazkin enpresa bateko jabe aberatsa da. Bere bizitza lasai eta zoragarria Sean (Brawley Nolte) semea bahitzen diotenean guztiz aldatuko da. Bahitzaileak mutikoa aske uzteko dirua ordaintzera doan unean ezusteko gertaraki batek bere estrategia aldatzera bultzaraziko du: nahiz eta FBIa eta bere emaztea (Rene Russo) bera ere haren jokamoldearen aurka egon, behitzaileekin negoziatzeko oso ohikoak ez diren metodoak erabiltzea erabakiko du.
Olmito (Texas)
Olmito Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cameron konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arrosadia
2020ko maiatzean 18 185 biztanle erregistratu zituen, horietatik 8 670 gizonak eta 9 515 emakumeak.
Leku-izenak
Bi izen koofizialak, Arrosadia eta Milagrosa, erakunde eta dokumentu ofizialetan modu berean erabiltzen diren arren, Milagrosa leku-izena, auzoaren goialdeari erreferentzia egiteko erabiltzen da, Taxoare, Blas de Laserna eta Keiles ibaia kaleen iparraldean dagoena. Aitzitik, Arrosadia leku-izena, batzuetan Arrosadía bezala erdaldundua, ez da zuzena, baina gehiago erabiltzen da kale horien hegoaldeko eremuari erreferentzia egiteko, gaur egun eraikitzen ari den eremua baita. Baina beste leku-izen batzuk ere badaude auzoan:
Parkeak
Auzoak parke gutxi ditu, 1960ko eta 1970eko hamarkadetako kontrolik gabeko hirigintzak ez baitzituen kontuan hartu. Hala ere, Arrosadia inguruan parke berriak diseinatu dituzte horien falta arintzeko. Hiru parke handi aurki ditzakegu:
Etorbideak
Harrigarria bada ere, auzoak etorbide bakarra du, Zaragoza etorbidea. Honek, auzoa, bere mendebaldeko aldetik, iparraldetik hegoaldera egituratzen du. Izan ere, Azpilagaña auzotik banatzen du. Gainera, hirirako sarbide nagusietako bat da, eta hegoaldetik sartzeko garrantzitsuena.
Beste kaleak
Arrosadia
Hezkuntza
Haur Hezkuntza
Energia elektrikoaren garraio
Kontrola
Funtzionamendu segurua eta aurresangarria bermatzeko transmisio-sisteman hainbat kontrol-elementu daude. Tentsioa, potentzia, frekuentzia, karga-faktorea eta transmisio-sistemaren fidagarritasuna ondo diseinatuta daude errendimendua ziurtatzeko.
Ingurumen-inpaktua
Energia elektrikoa transmititzeko lineek ingurumenean izan dezaketen inpaktua hainbat ataletan sailka daitek: garraio-sarea, bide-eskubidea, banaketa-hondartzak, azpiestazioak eta sarbiderako edo mantentze-lanetarako bideak. Transmisio-linearen egitura nagusiak linea bera, eroaleak, dorreak eta euskarriak dira.
Matera
2019an Europako kultura-hiriburua izaten ari da, Plovdivekin batera (Bulgaria).
Aro Modernoa
Sassietako bizitza XVIII. mendetik aurrera okertuz joan zen, gainpopulazioa zein egoera ekonomikoa zela eta. Sassietako biztanleak bertatik kanporatuak izan zirenean (1950eko hamarkada) "lotsa nazionala" zela esaten zen. Kondizio sozialak geroz eta zailagoak ziren eta ghetto itxura hartu zuen. Populazioa 15.000raino igo zen eta jendea lehenago biltegi eta zisternak zirenak etxebizitza gisa erabiltzen hasi ziren. XIX. mendean noblezia eta elizaren esku zeuden lurrak banatzen hasi ziren, baina honek kontraste handiak sortu zituen herritarren artean. 1860ko abuztuan Gattini kondearen erailketa gertatu zen. Noblezia erreakzionarioa eta legitimistek,Italiako Batasunaren aurreko egunetan, irabaziz gero lurren banaketa egingo zutela esan zuten. Materako nekazariak, xaxatuak, hainbat lurjaberen aurkako erasoak egin zituzten, eta Gattini kondea eta bere bi langile erail zituzten. Gertakari hau brigantismoaren (helburu politikoak ere zituen bandolerismo mota bat) hasieratzat har daiteke. Materako eskualdean Rocco Chirichigno Montescagliosokoa, Vincenzo Mastronardi Ferrandinakoa eta Eustachio Fasano Materkoaren bandak zeuden, azken hau 1860an gartzelatik ihes egin zuena. 30 urte beranduago Eustachi Chita Chitaridd Materako inguruetan zegoen bandolerismoa egiten, modu isolatuan, eta ez lehen zegoen Italiaren Batasunaren osteko brigantismoa bezala.
NGC 6495
NGC 6495 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Herbeuval
Herbeuval Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Enzebra
Enzebrak XII. mendean oraindik zabalpen handiko lurraldea zeukan Iberiar Penintsulan, baina XIV. menderako hego ekialdean besterik ez zuen irauten. XV. mende inguruan galdu omen ziren azken populazioak gehiegizko ehiza zela medio. Batzuek ordea gehiago luzatzen dute iraungipen data, eta tarpanaren teoriaren defendatzaileek, enzebroaren oinordeko zuzenak egungo sorraia arrazako zaldiak direla diote. Eurasiako gainerako lekuetan Equus hydruntinus goi eta erdi pleistozenoan galdu zen.
3944 Halliday
Orbitaren ezaugarriak
3944 Halliday asteroidearen orbitak batezbeste 2,386 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,018 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,755 distantziara. Eszentrikotasuna 0,154 da, eta makurdura orbitala 1,95ºkoa da.
Antràs (Ariège)
Biztanleria
2007an Antras udalerrian erroldatutako biztanleak 73 ziren. Familiak 38 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (14 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 5 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 5 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 5 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 88etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 10 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-Hilaire-le-Petit
Biztanleria
2007an Saint-Hilaire-le-Petit udalerrian erroldatutako biztanleak 284 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hasiera 1:3
Testua
Jatorrizko testu hebrearrak dio וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים יְהִי אוֹר וַיְהִי אוֹר‎ (Wayyōmer Ělōhîm "yǝhî ôr," wayǝhî ôr). Euskarazko bertsioan hala itzuli da:
Hitzaren ondorio
Gerhard von Raden ustez, inplikazioa da "Sortzailea eta izakiaren arteko bereizketarik erradikalena. Sorkuntza ezin da Jainkoaren jariotzat hartu, ezta urrundik ere; ez da inola ere bere izatearen, hau da, bere izaera jainkotiarraren gainezkatze edo isla, baizik eta bere nahimen pertsonalaren emaitza".
Leis Adrets
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 kirol-denda zen.
Antràs (Ariège)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Enzebra
Enzebroaren etimologia
Equus hydruntinusen izena abere hau deskribatu zuten lehendabiziko arkeologia aztarnategitik dator, Italiako Otranton izan baitzen hori. Otranto Hydruntum baita latinez.
Enzebroa toponimian
Gune hau izan zen enzebrek gehiago iraun zuten lekua. Toponimia handia dago animali hauekin, bereziki Albacete herrialdean: Las Encebras-Albacete. Casa de las Encebras-Almansa. Nava de las Cencebras-El Bonillo (Parajea). Volcán de la Encebra-Ciudad Real. Linchas de la Cebrera-Alcalá del Júcar (Parajea). Casas de Oncebreros, Ceja de Oncebreros (Gailurrra), Loma de Oncebreros (Parajea), Los Oncebreros (Paraje)-Higueruela. Acequia de Oncebreros, Oncebreros (Etxea)-La Herrera. Casas de las Encebras, Cortijo de las Encebras (Parajea), Collado de las Encebras-Letur. Las Encebras, (Parajea)-Lezuza. El Encebrico, (herrixka)-Paterna del Madera. Las Encebras, (Etxeak)-Pozo Cañada. Letur- Barranco de las Encebras.El Acebrón-Cuenca. Las Encebras-Montalbo. Valcebro-Teruel. Las Encebras-Chinchilla de Monte-Aragón. Pico Cebrón-Sevilla.
Arabako zaldi-sasiak
Toponimoak:
-Salsisasi, 1713. Deredia.
Muñomer del Peco
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 151 biztanle zituen.
Silley-Bléfond
Etxebizitza
2007an 31 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 31etxeak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Quincy-Voisins
Diru sarrerak
2009an Quincy-Voisins udalerrian 1.802 unitate fiskal zeuden, 5.059,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.523 euro zen.
Lœuilley
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lœuilley udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 545 hektarea erabiltzen.
Rochester (Indiana)
Rochester Indianako hiri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 6,218 biztanle zituen, 12.15 kilometro koadrotan banatuta.
Yznaga (Texas)
Yznaga Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cameron konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cloverfield
Filmak arrakasta handia lortu zuen mundu osoan, zinemetan ia 200 milioi dolar eskuratuz.
Laughter (filma)
Argumentua
Peggy Foliesko dantzariak helburu bat du: milioidun bat ezkontzea. C. Morton Gibson agurea ezkonduko du baina laster aspertu eta beste nonbait entretenimendu bilatuko du.
Klarionak (Oteiza)
Oteizak 1959an tamaina handiko eskultura betiko baztertzen zuela iragarri zuen, baina klarionak eta beste material batzuekin (latorria, igeltsua, papera, zura...) modelo txikiak egiten jarraitu zuen.
Bessay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bessay udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 882 hektarea erabiltzen.
Snap! (programazio-lengoaia)
Snap!
2018ko uztailaren 9an argitaratutako 4.2.1 bertsiotik aurrera euskaraz erabil daiteke.
Kalakan
Ezagupena: 2011-2012
2021eko martxoan disko berria aurkeztu zuten Donostiako Victoria Eugenia Antzokian egindako kontzertu batean. Artizar izena du eta diskaren azalean ilargia eta artzain izarra (zortzi puntako izarra) ditu. Berezitasuna ordea musika elektronikoa gehitu izana da.
Energia elektrikoaren sorkuntza
Zentral eolikoak
Energia eolikoa airearen mugimenduaren bidez lortzen da, hau da, aire-korronteen edo haize horrek sortzen dituen bibrazioen ondorioz sortutako energia zinetikoaren bidez. Haize-errotak aspalditik erabili izan dira alea ehotzeko, ura ponpatzeko edo energia behar duten beste lan batzuetarako. Gaur egun, elektrizitatea sortzeko aerosorgailuak erabiltzen dira, batez ere haize handien eraginpean dauden eremuetan, hala nola kostaldean, mendi-altueretan edo uharteetan. Haizearen energiak zerikusia du presio atmosferiko handiko eremuetatik presio txikiko alboko eremuetara mugitzen diren aire-masen mugimenduarekin, presio-gradientearekiko abiadura proportzionalekin.
Pila elektrikoa
Pila baten funtzionamendua bi substantziaren arteko ukipenoinarritzen da, elektrolito baten bidez. Elementu bakar batek eman dezakeen korrontea baino handiagoa behar denean, haren tentsioa egokia denean, aldiz, paraleloko konexioan beste elementu batzuk gehitu daitezke. Pila baten kapazitate osoa ampere-ordutan neurtzen da (A·h); elementuak ordu batean eman dezakeen ampere kopuru maximoa da. Balio hori ez da ezagutzen, ez baita oso argia, eskatutako intentsitatearen eta tenperaturaren araberakoa baita.
Erradioisotopoen sorgailu termoelektrikoa
RTG gailuak egokienak dira gizakirik ez dagoen egoeretan, eta ehunka watt-eko potentziak behar izaten dira denbora luzez; egoera horietan, ohiko sorgailuak, hala nola erregai-pilak edo bateriak, ez dira ekonomikoki bideragarriak, eta ezin dira zelula fotovoltaikoak erabili.
Eskaldo
Eskaldoak, Erdi Aroan zehar, eskandinaviar erregeen gorteko olerkari-gerlari bikingoak dira. Erregeak zerbitzatzen zituzten, draparrak bezalako lan poetikoetan laudoriotuz, nagusiki, euren eskuzabaltasuna edo guduren batean erakutsi zuten heroitza nabarmentzeko funtzioa zutenak. Euren lanek, olerkaritza eskaldikoa deritzona osatzen dute, hauen ezaugarriak, hitz neurtu aliteratiboak eta irudi erretorikoak direlarik, azken hauetako bat, kenningarra. Eskaldo ospetsuak sagetako protagonista dira, Egill Skallagrímsson kasu, bere izeneko sagakoa.
Ida Henrietta Hyde
Karrera profesionala
Kansasko Unibertsitateak irakasle elkartu gisa kontratatu zuen 1899an, eta Fisiologia Saila sortu zuen. Sail horretako lehen zuzendaria ere izan zen, eta 22 urtez lan egin zuen han.
Reid Hope King (Texas)
Reid Hope King Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cameron konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kantzer tropikoa
Klima
Kantzer Tropikoko inguruko mendirik altuena Taiwanen dagoen Yu Shan da. Mendi horrek azken Maximo Glaziarrean 2,800 metroraino jaisten ziren glaziarrak bazituen ere, bakar bat ere ez du iraun, eta gaur egun ez dago glaziarrik Kantzer tropikorik 470 kilometroan, Gertuenak, Himalaietako Minyong et Baishui dira iparraldean eta Iztaccíhuatl hegoaldean.
Jane Darwell
Jane Darwell, Patti Woodard jaioa (Palmyra, Missouri, 1879ko urriaren 15a - Woodland Hills, Kalifornia, 1967ko abuztuaren 13a) estatubatuar aktorea izan zen.
Ehun film baino gehiagotan agertu zen mende erdiko ibilbidean. Bere paperik oroituena Joad familiaren matriarka izan zen The Grapes of Wrath filmean. Lan horregatik Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen. Mary Poppins filmean ere emakume txoria izan zen.
Kaprikornio tropikoa
Izenaren jatorria egun horretan antzina Eguzkia Kaprikornio konstelazioan zegoelako eman zitzaion. Gaur egun, hala ere, Ofiuko konstelazioak hartzen du leku hori.
Zibor 17
Zibor definitiboa
Dena galduta zirudien, Super 17 oso indartsua zen eta ez zegoen azpiratuko zuen inor. Batbatean Zibor 18 agertu zen bere senarra mendekatzeko asmoz. Une horretan Son Goku zerbaitetaz konturatu zen: Super 17 guztiz zaurgarria da energia xurgatzen ari zen bitartean. Estrategia bat planeatu zuten bien artean. Gokuk 18ri erasotzen jarraitzeko eskatu zion, eta energi izpi sorta artean sartuta Ryuken baten bidez Super 17 zeharkatzea lortu zuen, eta ondoren Kame Hame Ha indartsu baten bidez ziborra garbitu egin zuen.
Eguzki-erradiazio
Eguzki erradiazioa energia iturri gisa
Eguzki-aprobetxamendu aktiboaren bidez elektrizitatea sortzen ahal da (eguzki-energia fotovoltaikoa) edo beroa lortu (eguzki-energia termikoa).
Nóos afera
Lehenagotik afera horri buruzko arrastoak zabaldu baziren ere, 2010eko ekainean abiarazi zen epaitegietan, ustelkeriazko Palma-Arena aferaren baitan. Urdangarinen enpresen miaketa judiziala izan zelarik, ordea, 2011ko azaroan hain zuzen, plazaratu ziren hedabideetan informazio zehatzak Urdangarinek enpresa horietako buru zelarik justifikaziorik gabeko aurrekontu neurrigabea zuten kontratu publikoei buruz, Noos Institutuaren eta sareko beste enpresen bitartez. Aferak publikoaren arreta bizia erakarri zuen Espainiako Errege Etxearen ospe ona kolokan harrapatzen zuelako. 2011ko abenduan Espainiako Errege Etxearen parte hartze zuzena gertatu zen aferan, Iñaki Urdangarinen agerpen publiko ofizialak bertan behera utzi zirenean. Juan Carlos I.a Espainiako Erregeak gutxienez 2006 urtetik ezagutzen zituen Urdagarinen negozio susmagarriak, ordea, orduan eskatu baitzion modu pribatuan hari bere jarduerak bertan behera uzteko. 2011ko abenduaren 29an sumarioa zabaldu eta Urdangarin auziperatu egin zuen afera kudeatzen zuen epaileak.
Nóos enpresaren azpikeriak
2006ko otsailean Balear Uharteetako PSOE alderdiak balear gobernutik Nóos institutuari egindako legez kanpoko ordainketak salatu zituen. Horren ondorioz, Espainiako Erregeak José Manuel Romero, Fontaoko kodea, ordezkari gisa bidali zuen berehala Urdangarinengana, bere negozio ilunak aztertu eta ustelkeria hauteman ondoren, bertan behera uzteko eskatuz. Geroago, Espainiako Errege Etxetik bertatik Urdangarin eta Cristina Borboikoaren diruak kudeatzeko zuzenbide-aholkulari talde bati laguntza eskatu zitzaion; horrela, ad hoc fundazio baten sorrera gomendatu zitzaion Urdangarini eta horrela Areté erakundea sortu zuten, baina azkenean proiektua bertan behera geratu zen, Espainiako Errege Etxearen onespena jaso ez eta Alberto Aza Espainiako Erregearen idazkariak Urdangarin fundazio horren presidentzia uztera behartu zuelako. Bidenabar, Urdangarini besteren konturako lanpostu batean jarduteko eskatu omen zitzaion, hobe Espainiatik kanpo. Horrela, Urdangarinek Nóos institutuaren buruzagitza utzi egin zuen 2006ko udaberrian, baina teorian soilik. Berehala eta Espainiako Erregearen harremanei esker, Telefónica enpresaren filial baten kontseilaria izendatu zuten Bartzelonan, nepotismozko jokabide nabarmen batez.
2013
2014ko azaroaren 7an, Cristina Borboikoak inputatua jarraitzen zuen. Epaileak ez zuen dirua zuritzeaz inputatu, baina iruzur egiteagatik. Botin doktrina aplikatuko zuen edo ez erabaki behar zuen epaileak.
Espainiako Errege Etxea eta afera
Adierazpen horiek guztiak auziperatzeari buruzko nihil obstat moduan interpretatu ziren, Espaniako Erre Etxea eta Urdangarinen negozioak bereizi eta bere auziperatzeari ateak zabaltzeko. Adierazpen ofizial horiekin kontrastatuz, ordea, Sofia Erregina bidaia egin zuen Washingtonera Cristina alabarekin, Iñaki Urdangarinekin eta bere bilobekin egun batzuk pasatzera. Egonaldi honi buruz ¡Hola! aldizkariak argazki erreportaje zabala egin zuen, erregina Cristina bere alabarekin eta Iñaki Urdangarinekin irribarretsu agertuz. Erreportajea, aldez aurretik prestatu eta adostua, Cristina Infantaren eta Urdangarinen aldeko keinu publiko moduan interpretatu zen hedabide gehienetan. Eguberrietan, ordea, Cristina Infanta, Iñaki Urdangarin eta bere seme alabak ez ziren joan La Zarzuelako Gabon-gaueko ohiko afaria, Cristina eta Iñaki Urdangarin ezkondu zirenetik lehenengo aldiz.
Vez
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Edward Scissorhands
Argumentua
Eguberritan, Edward berriro dago bakarrik denek baitiote beldur. Familia etxea adornatzen ari den bitartean, Edwardek izotzezko aingeru bat egingo du bere goraizekin. Kim dantzan ari da zoriontsu. Jimen deiak Edward distraitu eta ebaki bat egiten dio nahi gabe Kimi. Jimek errua botatzen dio, baina Kim Edwarden alde ateratzen da. Gauzak okertzen doaz hortik aurrera eta Edward ihesi joan beharrean gertatzen da.
Airport
Filmak arrakasta handia izan zuen mundu osoan eta zinemetan 100 milioi dolar baino gehiago eskuratu zuen. Horrez gain, 1970eko hamarkadako hondamendi filmen boladari hasiera eman zion lehen filma izan zen.
Modulu (matematika)
Definizio formala
Zenbait autorek, identitatedunak ez diren eraztunetarako ere definitzen dituzte moduluak. Kasu horretan, ez dute laugarren baldintza ezartzen ezker A-modulua definitzeko. Artikulu honetan bezala lau baldintzak ezartzen diren kasuari aldiz unitatedun ezker A-modulua deritze.
Lutita
Lutita arroka sedimentario detritikoa da, hau da, detrituek osatutakoa, eta buztinaren eta lupetzaren tamainako partikulez eraturik dago.
Pekingo Unibertsitatea
Ezaugarriak
Asiako eta Txinako Herri Errepublikako unibertsitaterik ospetsuenetako bat da, ikerketa eta hezkuntza akademikoaren espiritu humanista ezaugarri nagusietariko bat izanik. Tsinghua Unibertsitatearekin Txinako unibertsitaterik onenaren izendapena izateko leihan dabil. 2019an, mundu osoko 22. unibertsitatea izendatu zuten. Pekinen dago, Txinako hiriburuan, Udako Jauregitik eta Zhongguancun auzotik gertu. Unibertsitateko campusak Yan Yuan du izena, 3 milioi metro karratuko hedadura du eta Asiako kontinente osoko ederrenetakotzat jotzen da. Gaur egun, 30.000 ikasle ditu unibertsitateak, graduko edo unibertsitateko lizentziaturako tituludun ikasleen, graduondoko ikasleen, doktoregoko ikasleen eta bisitari eta nazioarteko ikasleen artean. Horiek guztiak unibertsitatea osatzen duten 31 eskola, 5 fakultate eta 271 ikerketa-zentroetara joaten dira. Gainera, Pekingoak nazioarteko 200 erakunderekin harremanak dituzte lankidetza eta truke akademikoaren arloan; alde hau garrantzitsua da Txinako hezkuntzarako.
Ikasle ospetsu batzuk
Beste historia luzean unibertsitate honek eragin handia izan du Txinako kulturan. Adibide gisa hona hemen bertan ikasitako pertsonalite batzuk:
Brooks Stevens
Bizitza
Stevens Milwaukeen, Wisconsin, jaio zen 1991ko ekainaren 7an jaio zen. Txikitan polioa jasan zuen, eta gaixo egon zen bitartean marraztera bultzatu zuen bere aitak. Beranduago, 1929. urtetik 1933era, arkitektura ikasi zuen Cornell Unibertsitatean. 1934. urtean, Milwaukeen altzairu diseinu baltzua sortu zuen. Hil zenean, bere seme Kipp Stevens arduratu zen baltzuaz.
Appy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Alfabeto erruniko
Historia
Herri germanikoekiko lotura argia da, baina anglo-saxoien inskripzio kopurua oso mugatua da (50 inguru); eskandinaviarren artean, berriz, milaka eta milaka daude.
Kristautzearen ondorioz, 700. urte inguruan erdialdeko Europan eta 1100. urte inguruan iparraldeko Europan latindar alfabetoak ordezkatu zituen. Adituek idazkera sistema honen gailurra IX. eta XI. mendeen artean kokatzen dute, bikingoen aroaren amaieran. Danimarkan, ordea, ez da erabiltzen XII. mendetik aurrera. Suedian gehiago iraun zuten, Dalekarlia eskualdean.
Islandia bikingoek kolonizatu arren, errunak ez ziren bertara iritsi eta sagak latindar letretan idatzita daude. Hala ere, Islandiako idazkeran, gaur egun ere, badaude itxura errunikoa duten letrak (Þ, þ), baina hauetan ere jatorria ez dago errunetan, baizik eta idazki ingeles zaharretan, anglo-saxoien oroigarri. Groenlandian Kingigtorsuak aztarnategian aurkitu da erruna inskripzio iparraldekoena, baina zeinu sekretuz idatzita dago.
Bílsko u Hořic
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1386 urtean egin zen.
Herpy-l'Arlésienne
Biztanleria
2007an Herpy-l'Arlésienne udalerrian erroldatutako biztanleak 185 ziren. Familiak 71 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 122 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (52 gizon eta 36 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Natalia Xelikhova
Natalia Alekseievna Xelikhova, Наталья Алексеевна Шелихова, (Okhotsk, Errusiar Inperioa, 1762 - 1810) errusiar enpresaburua izan zen, Erruso Amerikar Konpainiaren sortzaileetako bat. Bere senarra, Grigori Xelikhov, errusiar itsasgizona, enpresaburua eta Errusiar Alaskaren lehenengo kolonizatzaileetako bat izan zen.
Bizitza
1780ko hamarkadaren amaieran Irkutskera bizitzera joan ziren. Bere senarraren urrunaldietan, honek bere enpresaren kudeaketa Nataliaren esku uzten zuen, konpainiaren arlo ekonomiko eta negozio-harreman guztiak kudeatuz. Albiste nabarmen guztien berri zekien jeneralen emazteen bidez. Bere senarraren agenteek ere Natalia berari zekitenaren berri ematen zioten. Negozio arloan negoziazioak egin zituen bere senarraren ordezkari gisa. XVIII. mendeko Errusian erabat ezohikoa zen emakumeen parte-hartzea maila horretako merkataritzan, baina gizartean pertsona garrantzitsu gisa agertzea lortu zuen. 1795ean bere alaba Anna Nikolai Rezanov ofizialarekin ezkondu zen, eta horrek familiari gobernuarekin lotura bat eman zion.
Roboam
Roboam (רְחַבְעָם‬; Ροβοαμ; Roboam) Judako lehen erregea izan zen, K.a. 931-915 urteetan; Salomonen semea zen.
Topaze (1933ko filma)
Argumentua
Auguste A. Topaze (John Barrymore) irakasle zintzoa Philippe de La Tour-La Tour (Reginald Mason) baroiaren azpijokoetan sartuko da.
Indar zentripetu
Fisikan, indar zentripetua deritzo higidura kurbatuaren kasuan ibilbidearen kurbadura-zentrorako noranzkoa duen indarraren osagaiari; beste hitz batzuekin esanda, indar zentripetua ibilbide kurbatuaren barruranzko osagai normala da. Indar izenari gehitutako “zentripetu” adjektiboa latinezko “centrum” (zentroa) eta “petere” (-rantz zuzendua) hitzetatik dator, honako kontzeptu hau adierazteko: «zentrorantz hurbilarazteko joera duena», eta egoki lotzen zaio indar zentripetuaren izaerari. Newtonen bigarren legean oinarrituz ondoriozta daitekeenez, kurbadura-zentroranzko indar zentripetua egitean noranzko horretako azelerazioa sortzen da objektuan, zeinari azelerazio zentripetua deritzon.
Planoko higidura kurbatuko azelerazioaren osagaiak
Objektu puntual batek plano batean higitzean higidura kurbatua duenean, beraren higiduraren azterketa dinamikoa egiteko, oso baliagarria da ibilbideko puntu bakoitzeko abiadura eta azelerazio bektoree k ibilbidearekin loturiko bi norabide berezitan dituen osagaiak aztertzea: batetik, puntu horretan ibilbideak duen norabide tangentzialeko osagaia eta bestetik, puntu bereko norabide perpendikularrean duena.
Errepideetako bihurguneak eta ibilgailuen indar zentripetua
Errepide etan edozein motatako ibilgailu an goazela bihurgune batera iristean, kontuan izan behar da bihurgunea osatzean jasaten den indar zentripetua, zeren bestela irrist egin, tangentetik irten eta istripua izateko arriskua baitago. Nola egiten da hori? Bi eginbide izango ditugu horretan: batetik ibilgailuen gurpilen eta errepideko asfalto aren arteko marruskadura; bestetik, bihurguneetan errepideetan eraikitzen den peraltea edo goragunea.
Johnny Cash
Ahots sakona, janzkera iluna, Cashek horrela hasi ohi zituen bere emanaldiak: Hello, I'm Johnny Cash (Kaixo, Johnny Cash naiz). Abesti asko eta askok ("I Walk The Line", "Folsom Prison Blues", "Man in Black"...) tristura islatzen dute, errua, moralitatearen kezka eta barkamena. Umorea ere erakusten du, ordea: "One Piece At A Time", "The One On The Right Is On The Left", "A Boy Named Sue", eta beste gai ugari era bai. Hala ere, arrakasta handienetako batzuk beste artista batzuen abestiekin lortu zituen, hala nola, Nine Inch Nailsen "Hurt", Depeche Moderen "Personal Jesus", eta Joe Strummerrekin batera grabatu zuen Bob Marleyren "Redemption Song"-en bertsioekin.
Muga errazak hautsi nahian
1950eko hamarkadaren bukaeran, Cashek anfetaminak hartzen zituen, baina 1960ko hamarkadaren hasieran izan zen hori benetako arazo. Konpultsioz edaten zuen eta anfetak hartzen zituen erruz, adikto bihurtu zelarik. Johnnyk drogak ezkutatu ohi zituen, baina ez gutxitan ahaztu egiten zitzaion non eta pisukideari lapurreta esleitzen zion. Esna mantentzeko hartzen zituen eta aktibitatea ez jaisteko.
Folsom Prison Blues
1958ko urtarrilaren 1ean, eman zuen lehen emanaldia presondegi batean, San Quentinen, eta horrela hasi zen kartzeletan eskaini zituen kontzertu andana. Binilo pare bat irten zen handik: Johnny Cash in Folsom Prison (1968) eta Johnny Cash in San Quentin (1969).
Bois-de-Céné
Etxebizitza
2007an 774 etxebizitza zeuden, 632 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 91 bigarren erresidentzia ziren eta 50 hutsik zeuden. 764 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 632 etxebizitza nagusietatik 512 bere jabearen bizilekua ziren, 109 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 138 etxek hiru zituzten, 177 etxek lau zituzten eta 282 etxek bost zituzten. 547 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 290 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 292 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Aiguina
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Aiguines udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 184 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.318 euro zen.
Rampillon
Biztanleria
2007an Rampillon udalerrian erroldatutako biztanleak 774 ziren. Familiak 271 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 130 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
Beñat Dagorret
Beñat Dagorret (Makea, 1927ko urtarrilaren 31 - 1993ko ekainaren 29a) idazle eta irakasle euskaltzalea izan zen.
Biografia
Bizitokiz aldatu eta Donapaleura joan ziren, Jean Errekart diputatuak deiturik. Lur Berrin hasi zen lanean. Kazetaritza ez zuen utzi eta Basque-Éclair desagertu zenean, argitalpen hau irentsi zuen Sud Ouest egunkarian idatzi zuen.
Pszów
Pszów Poloniako Silesiako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Wodzisław barrutian kokatuta. 20,44 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 14186 biztanle zituen.
Zenbakien teoria
Zenbakien teoria aljebraikoa
Zenbaki konplexu bat algebraikoa dela esaten da, koefiziente arrazionalak dituen polinomio baten erroa bada; adibidez, x^2+x+1 zenbakiaren erro guztiak. Eraztunen teoriako zenbaki idealen, idealen teoriaren eta balorazio-teoriaren garapenarekin batera etorri zen zenbaki-teoria algebraikoaren garapena.
Elvira Navarro
Ibilbidea
2016. urtean Los últimos días de Adelaida García Moralesen (Random House, 2016) argitaratu zuen, fikzioaren mugei buruzko eztabaida sortuz, eta 2019an La isla de los conejos kontakizun-liburua argitaratu zuen (Random House, 2019), Ribera del Duero narratiba laburreko V. sariko finalista, Babeliak urteko hamar libururik onenetarikotzat jo zuen. Liburuak Kritikaren XXVI. Andaluzia saria jaso zuen kontakizun modalitatean. Christina MacSweeneyk ipuin-bilduma hori ingelesera itzuli zuenean, National Book Awarderako izendapena jaso zuen.
Afrixalus spinifrons
Afrixalus spinifrons Afrixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Alba Carballal
Ibilbidea
Arkitektura Viva eta Zenda web literarioetan parte hartzen du.
Sochaux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Buztintxuri-Euntzetxiki
Buztintxuri-Euntzetxiki Iruñeko auzoa bat da, hiriaren iparraldean dago. 2000ko hamarkadan sortutako hirigintza-garapenekin bat dator.
Fusio nuklear
Teknologia
Fusio nuklearrak bi aplikazio ditu nagusiki: lehergailu termonuklearrak eta elektrizitatea ekoizteko fusiozko zentral nuklearrak.
3951 Zichichi
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1986 CK izena zeraman. Ondoren Antonino Zichichi omentzeko izena eman zitzaion.
La traviesa molinera
La traviesa molinera 1934ko Harry d'Abbadie d'Arrast lapurtar zinema zuzendariaren komedia da. Pedro Antonio de Alarcónen 1874ko El Sombrero de Tres Picos eleberrian oinarrituta dago.
Afrixalus stuhlmanni
Afrixalus stuhlmanni Afrixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Haeundae (filma)
Hego Korean 2009 uztailaren 22an estreinatu zen.
Ipar Atlantikoko Ituna
Historia
Alaintzaren proposamena Nazio Batuen Gutunaren 51 artikuluaren gainean egin zen. Horren ondorioa Washingtongo Ituna izan zen.
Biskoupky
Biskoupky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 182 biztanle ditu eta 5,83 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Jesus islamean
Jesusen jaiotza
Koranak Jesusen jaiotza kontatzen du askotan. Maria Belengo basamortuaren erdian zegoela dio erditze-minak etorri zitzaizkiola. Bere agonia arintzeko, Jainkoak Maria edan ahal izateko ibai txiki bat agertzea egin zuen eta palmondo bat astindu behar zuela adierazi zion datilak erori eta haietaz elikatzeko. Oraindik erditze-minek helduta, Mariak «bere azpitik» (Jesusari erreferentzia eginez, oraindik bere sabelean) zetorren ahots bat entzun zuen bera lasaitzeko Jainkoaren hitzak errepikatzen zituena. Egun berean, Mariak Jesus erditu zuen basamortuaren erdian.
Berrogei egun geroago bere herrira eraman zuen. Han umea tenplura eraman zuen, non gizon guztien iseka jasan behar izan zuen Zakariasena izan ezik, kontzepzio birjinala sinetsi zuen bakarra zena. Juduek Maria ezkonduta ez egon arren beste gizon batekin harremanak izan zituela salatu zuten eta, erantzunez, Ama Birjinak atzamarrarekin seinalatu zizkien semearekin hitz egiteko. Haserre eta Mariaren erantzunak iseka egiten ziela sinetsita, liluratuta geratu ziren umearen ahotik bere lehen profezia entzutean.
Biskupice (Prostějoveko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Ugriar hizkuntzak
Hiru hizkuntza barne hartzen ditu: hungariera (magyar) eta ob-ugriar hizkuntzak, khantiera (Ostyak) eta mansiera (Vogul). Aurreugriar hizkuntza seguru asko K.a. III. milurtekotik K.a. I. milurtekoaren lehenengo erdialdea arte hitz egiten zen, Siberiaren mendebaldean, Ural mendien hego-ekialdean.
Hungarierazko adibideak
ki - 'leku batetik irten'
Polysoma
Polysoma Gracillariidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Polysoma clarki da.
Intentzio
Intentzioa zerbait egiteko asmoa da. Bi zentzu ditu filosofian intentzio hitzak: logikoa eta etikoa. Logikaren arabera, gauza bat ezagutzeko helburua duen ekintza da intentzioa, eta etikaren arabera, helburu jakin bat duen borondatearen ekintza. Etikaren arabera, ekintzak moralak edo immoralak dira, ekintza horiek egitean borondateak izan duen intentzioaren arabera. Kantek zioen intentzioak moralaren legea izan behar zuela kontuan, eta ez norbanakoaren interesak eta ekintzaren ondorioak. Fenomenologia eskolako filosofoek berriz ezagutzaren alorrera mugatu dute intentzioa. Franz Brentanok eta Edmund Husserlek adibidez diote, subjektuaren kontzientzia subjetoa bera ez den zerbaitetara bideratzea dela intentzioa.
Iruñea-Soria autobusak
Nafarroako Hiriarteko Garraioaren NAV-001 emakida Nafarroako Gobernuak diseinatutako NBus sare berriaren hamar emakidetako bat da. Gainerako emakidek ez bezala, ez dio zerbitzurik ematen eskualde jakin bati; aitzitik, nafar eta euskal hiriburuaren eta Soriaren arteko harremanetan zentratzen da bereziki. Iruñea eta Soriaren arteko harremanak ere barne hartzen dira.
Flota
Emakidan 3 ibilgailu daude:
Autokarabana (eleberria)
Egile berak espainierara itzuli zuen liburua 2012an (Pamiela, ISBN 9788476817094).
Abukir
Abukir (ابو قير, edo  ahoskatua; ⲁⲡⲁⲕⲩⲣⲓ) Egiptoko herria, Mediterraneoaren ertzean, Alexandriatik 20 km. iparraldera.
Erradiazio kosmiko
1911. urtean Victor Franz Hess fisikari estatubatuarrak behatu zuen atmosferan gero eta altuago igotzean, ionizazio atmosferikoa gero eta handiagoa zela, eta erradiazio hori kanpo espaziotik zetorrela ondorioztatu zuen.
Onddo ezkatatsu
Oso erraz ezagutzen da, kapela eta oineko apaindura tipiko eta ikusgarriagatik, konifera-pinaburu baten antza baitu. Haragi larrukara eta hariduna du, ez du probatzeko gogorik ematen. Gertatzean zartagina belztu egiten du.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, gris-ilun koloreko ezkata handiz estalia, hondo gris argi, ia zuri baten gainean ia beltza nabarmentzen da. Hasieran esferikoa, gero ganbila edo zabaldua eta ertza luzatuta metxa zabal eta irregularretan.
Hanka: Betea, garaia, mehea, zilindriko-antzekoa, oso hariduna, xerlo geruza lodi batez estalia. Goiko aldea zurixka edo grisaxka du, eta behekoa beltzaxka.
Trobadore
Trobadore edo trobalariak Erdi Aro Klasikoko olerkariak ziren, Proventzako okzitanieran idazten zuena, gorteetan aritzen zena. Trobadoreek eragin handia izan zuten Erdi Aroko olerkigintzan. Estimatuak ziren gorteetan eta hitz egiteko askatasun handia izaten zuten, baita noizean behin politika auzietan parte hartzeko ere. Baina haien lorpenik handiena, gorteko damen artean sortu zuten kultura eta denbora-pasa zaletasuna izan zen. Trobadoreen olerkigintzak garrantzi handiko eskola sortu zuen, eta eragina izan zuen geroko europar olerkigintza lirikoan. Trobadoreen lanak chansonniers (kantu liburuak) izenekoetan gordetzen dira. Gehien erabili zituzten bertso motak cansó, balada, pastorela, débat eta alba izan ziren, maitasunezko kantu labur hunkigarriak, gehienak. Batzuetan, kantuetako doinuak trobadoreek egiten zituzten, baina gehienetan egile anonimoak izaten ziren, eta zenbaitetan, musika latinezko doinu sakratuetan, eta frantses eta alemaniar kantuetan oinarritzen zen. Trobadore nagusiak izan ziren Gilen IX.a Akitaniakoa dukea, Jaufré Rudel, Marcabru, Cercamon, Bernard Marti, Bernard de Ventadour, Raimbaut d’Aurenja, Die-ko kondesa, Arnaud Daniel, Peire Vidal eta Sordel, besteak beste.
Saint-Jean-devant-Possesse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Urriaren 31
Urriaren 31a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta laugarren eguna da, 305.a bisurteetan. 61 egun falta dira urtea amaitzeko.
Hierges
Diru sarrerak
2009an Hierges udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 227,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.264 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 jatetxeak.
Talazac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Invar
Invar edo FeNi36 burdinaren eta nikelaren aleazioa (nikela % 36), beroak oso gutxi handiarazten duena. Ezaugarri hori duelako erabiltzen da neurtzeko eta prezisiozko tresnak egiteko.
Aravaut
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 38 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 26 lanean zeuden (12 gizon eta 14 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden eta 3 ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.