cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jackie Robinson
Jack Roosevelt Robinson (Cairo, Georgia, 1919ko urtarrilaren 31 - Stamford, Connecticut, 1972ko urriaren 24a) Beisbol Liga Handian sartu zen lehen beisbol jokalari beltza izan zen. Bere karrera profesionalaren zatirik handiena Brooklyn Dodgers taldean jokatu zuen. Jokalari gisa egindako ibilbide nabarmenaz gain, eskubide berdintasunaren eta diskriminazioaren aurkako borrokaren aldeko jarduera politiko eta komunitario sendoa egin zuen.
Ondarea
2013an, 42 filma estreinatu zen, Jackie Robinsonen bizitza kontatzen duena, Chadwick Boseman paper nagusian, Harrison Ford Branch Rickey (hark kontratatu zuen), Christopher Meloni Leo Durocher (zuzendaria) gisa, Lucas Black "Pee Wee" Reese gisa, T. R. Knight Harold Parrot gisa eta John C. McGinley Red Barber gisa. Filmak azalaren koloreagatik jasan behar izan zituen gorabeherak erakusten ditu.
Han Gaozu enperadorea
Qin dinastiaren aurkako matxinada
K.a. 209an Chen Shengek Qin dinastiaren aurkako matxinada hasi zuen eta "txu handiaren errege" titulua hartu zuen. Pei Chu lurraldean zegoen. Liu Bangek Li mendirantz eskoltatzen zituen presoak askatu zituenean, bera iheslari bihurtuz, Xiao He Pei barrutiko magistratuaren idazkaria zen.
Min Xinek agindu zuen Guanzhong eskualdea, Shaanxi erdialdeko lautada, Qinen jatorrizko lurraldea, lehenengo okupatzen zuenari emango zitzaiola erresuma pertsonal gisa. Berak eman zion Liu Bangi misio hau, neurri batean, Liu gizon zuzen eta onbera bezala estimatzen zuelako, Xiang Yu ez bezala, anker eta oldartsu bezala ikusten baitzuen. Xiang Yu Qin armadako soldadu nagusiarekin borrokan ari zen bitartean, Liuk Guanzhong inbaditzea lortu zuen nahiko erraz.
K.a. 207ko abenduan, azken Qin Ziying (子嬰) gobernadoreak, Liu Bang eta bere gudaroste matxinatuaren aurrean amore eman zuen. K.a. 206an Liu Bang Qin Xianyangeko hiriburuan sartu zen. Hala ere, Xiang Yu oraindik matxinadako gizon indartsutzat hartzen zen, eta Liu Bangek Xianyangen gaineko kontrola Xiang Yuri eman behar izan zion. Horrek, aurrerago «Hong ateko oturuntza» bezala ezaguna izango zen afari batean Liu hilarazteko aukera ere aztertu zuen, azkenean hilketa plana burutzeari uko egin bazion ere.
Vega Asensio
Formakuntza
Tesia amaitzean, Zientziaren eta Artearen arteko nahasketa horri, Ilustrazio Zientifikoari, aukera bat ematea erabaki zuen.
Zanzibar (hiria)
Aireportua
Zanzibarreko Nazioarteko Aireportua Zanzibar hiritik 5 kilometro hegoaldera dago, eta Afrika ekialdeko, Ekialde Ertaineko eta Europako beste toki batzuetarako konexioak ditu. Hasiera batean terminal operatibo bat zuen, baina 2011ko urtarrilean bigarren terminal bat eraikitzen hasi ziren, aireportuari bere edukiera milioi eta erdi bidaiariraino handitzeko aukera emango diona.
Jeanne Fusier-Gir
Biografia
Jeanne Fusier-Gir Parisko Maisons-Laffitten (Frantzia) hil zen, 1973an, 88 urte zituela.
Ken Burns
Bi Oscar Sari proposamen (1981ean, Brooklyn Bridge, eta 1985ean The Statue of Liberty filmengatik) izan ditu eta hainbat Emmy Sari irabazi ditu, besteak beste.
Webben Lehen Eremu Sakona
Emaitza zientifikoak
Irudiak SMACS 0723 galaxia-kumulua erakusten du, duela 4.600 milioi urte ikusten zen bezala. Webb-en irudiak zeruko zati ñimiño bat estaltzen du. Bere angelu-tamaina zein den ikusteko, gutxi gorabehera, harea pikor bat hartu dezakezu eta besoa luzatu: harearen tamaina da irudiak erakusten duen zeru zatia. Irudikatutako entitate kosmologiko askok gorriranzko lerrakuntza handia dute, haiengandik irradiatzen den argiaren adin izugarria dela eta.
Galanperna erdizuritu
Deskribapena
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa.
Vladislav Tretiak
Biografia
Tretiak SESBn hazi zen. Bere gurasoak Dmitrovsky auzokoak dira. Bere aitak 37 urte izan zituen pilotu militar gisa eta ama gorputz hezkuntzako irakaslea zen. Hasieran anaiari igerilari moduan jarraitu bazuen ere, txikitan Tretiak kirol askotan nabarmendu zen. Hala ere, bere belaunaldiko haur askoren antzera, hockeya maite zuen, eta 11 urterekin Armadako Kirol Klub Zentraleko Haur eta Gazteentzako Kirol Eskolan sartu zen (CSKA siglez ezagutzen dena). Bere lehen entrenatzailea Vitaly Erfilov izan zen.
Ibilbidea
1978an Leninen Ordena jaso zuen, SESBko kondekorazio gorenetako bat.
2014ko Sotxiko Olinpiar Jokoetarako, su olinpikoa piztu zuen Irina Rodninarekin batera.
Gaur egun, Errusiako Izotz Hockey Federazioko presidentea da.
Jean Adair
Biografia
Violeta McNaughton gisa jaio zen, eta antzerkian egin zuen lan batez ere. Hala ere, bere karreraren amaieran, hainbat agerraldi egin zituen zineman, eta batez ere Cary Grant-en izeba bat, Martha Brewster gisa, Arsenic and Old Lace filmean, Broadwayn sortu zen paper bat interpretatzeagatik da gogoratua. Bere azken emanaldia Salemgo sorginak-en jatorrizko produkzioan Rebecca Nurse matriarka maitea izan zen. Garai hartako beste antzerki-aktore askok bezala, vodevil-ekoizpenetan ere parte hartu zuen.
Dielo Truda
1926. urtera arte ez zen argitaratu Plateforme d'organisation de l'Union générale des Anarchistes (Projet) izeneko panfletoa («Anarkisten Batasun Orokor bat antolatzeko programa - proiektua»). Proiektua ere deitua, militantzia anarkistaren egituraketa eta batasuna planteatzen zuen Errusiako Iraultzaren porrotaren ikusin ondoren. Polemikoa izan zen garai hartako anarkisten artean, hala nola Errico Malatesta, Max Nettlau, Camillo Berneri edo Luigi Fabbri, anarkismoa «boltxebizatzea» leporatu baitzieten. 1927 an konferentzia bat egin ondoren eta 1929 an proiektuari egindako kritikei buruzko artikulu bat argitaratu ondoren, proiektuak ez zuen beren helburua lortu nazioartean, baina eragina izan zuen zenbait mugimenduetan.
Armen Dzhigarkhanian
Erevanen jaio eta hazi zen, eta hiriko antzoki akademiko eta errusiarretan hasi zen antzezten, Moskura joan aurretik antzezten jarraitzeko. 1960az geroztik, film armeniar batzuetan agertu zen. 1970eko hamarkadan, film sobietarretan jokatutako hainbat rolekin ezaguna egin zen: The New Adventures of the Elusive Avengers (1968), bere segidako The Crown of the Russian Empire edo Once Again the Elusive Avengers (1971) eta The Meeting Place Cannot Be Changed (1979). Ia 30 urte Maiakovski Antzokiko eszenatokian egon ondoren, Dzhigarkhanianek VGIK-n irakatsi zuen, eta, 1996an, bere antzerki propioa sortu zuen Moskun.
Aktorea
1967an, Dzhigarkhanian Moskura joan zen Lenkom antzokian karrera egitera. Anatoli Efros-en zuzendaritzapean jarduten hasi zen; hala ere, elkarrekin lan egin zuten aldi labur batez. Dzhigarkhanianek Molièren papera jokatu zuen Mikhail Bulgakoven Hipokriten kabala lanean. Efros joan ostean, paper gehiago eman zizkioten, baina berak ez zuen jarraitu nahi izan antzoki hartara ekarri zuen zuzendaririk gabe.
Zuzendaria
1990eko hamarkadaren erdialdean, Dzhigarkhanianek, Gerasimov Zinematografia Institutuan (VGIK), bere ikasleak bilduko zituen antzerki bat sortzea erabaki zuen. 1996ko martxoan, Dzhigarkhanianek bere antzerki propioa sortu zuen, "D" izenekoa, eta, gaur egun, Moskuko antzokia, Armen Dzhigarkhanianek zuzendua (Московский драматический театр пода руковод Московский театр пода руковод) du izena. Bere antzokiak hainbat antzezlan famatu taularatu ditu, besteak beste, Samuel Beckett-en Krapp's Last Tape eta Harold Pinter-en The Homecoming.
2018ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
2018ko Ikusleen saria Xake Produkzio aren "Lur" lanak jaso zuen eta kartelaren egilea Iñaki Uranga izan zen, lehiaketa bidez.
Juana Millán
Biografia
Diego Hernández jatorri sevillarreko inprimatzailearekin ezkondu zen berriro. 1545eko inprimategiaz arduratu zen 1549an hil zen arte, eta berriro agertu zen Juanaren izena, Diego Hernandezen alarguna, inprimaki guztietan, 1550ean hil zen arte.
Imre Lakatos
Biografia
Imre Lipschitz Bigarren Mundu Gerra rekin batera abizen judua aldatu zuen, lehenengo Imre Molnar izanik eta gero, Imre Lakatos. Debrecen, Budapest, Moskuko Estatu Unibertsitatean eta Cambridgeko Unibertsitatean ikasu zuen. Hungariako Hezkuntza Ministerioaren Idazkaria izan zen. 1950etik 1953ra espetxeratua. 1956an Londresera ihes egin zuen eta London School of Economics-en irakatsi zuen, 1960tik 1974ra, Karl R. Popper ordeztuz.
Laura Muntz Lyall
Ibilbidea
Finantza-baliabide mugatuak handitzeko, ingeleseko eskola partikularrak eman zituen eta apartamentu bat partekatu zuen Wilhelmina Hawley margolari estatubatuarrarekin (1860-1958). Hawleyk, seguru asko, akuarelaren teknika irakatsi zion Muntzi. Elkarrekin joan ziren Rijsoordera, Herbeheretako hegoaldean, pintatzen egon ziren lekura. 1896an, Colarossi Akademian, bere arreta eta talentua aitortzeko, massière edo ikasketa-buru izendatu zuten.
Noravank SC
Historia
Talde oso berria da. 2020an sortu zen eta 2021ean lehen mailara igo zen. Denboraldi horretan Armeniako Kopa irabazi zuen.
Zhou Xuan
Ibilbidea
1932an, Zhou Li Jinhui de la Bright Moon Song and Dance Troupe-ko kide gisa hasi zen. 12 urte zituela, bigarren saria irabazi zuen Shangaiko kantu-lehiaketa batean, eta "Urrezko ahotsa" ezizena jaso zioten (金嗓子), esfortzurik gabeko melodagengatik.
Galanperna puntadun
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Luzea, 12-15 cm ingurukoa, banangarria, zilindrikoa edo zertxobait meheagoa goialdean, oinarrian erraboilarekin, zuntz-duna, hutsa muinarekin, kolore okre argi jaspeatua du. Eraztun sinplea, osoa, zuria goitik eta arre argia behetik.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, baso mistoetan, soilguneetan eta mendiko zelaietan.
Margaret Jones
Ingalaterra Berrian sorginkeriak egikaritutako beste pertsona batzuk
Mary (Bliss) Parsons de Springfield (eta geroago Northamptoni) sorginkeriagatik akusatu zuten, delitua askatuta eta exekutatu gabe. Baina Mary (Lewis) Parsons de Springfield (itxuraz ez zuen zuzeneko harremanik beste Mary Parsons batzuekin) infantizidioaren errudun deklaratu zuten. Ez dago exekuzioaren berririk eta kartzelan hil zela uste da.
Baso sakratu
Afrika
Saharaz hegoaldeko Afrika osoan baso sakratuak daude. Ziur aski, ezagunenak mendebaldeko Afrikako Ghanako baso sakratuak izango dira. Ezagunenetako bat Techiman hiriko Buoyem izenekoa da, non Megachiroptera azpiordenako 20.000 saguzar inguru dauden.
Afrikako beste baso sakratu batzuk Kenyako Kaya basoa, Etiopiako Sheka basoa eta Senegalgo Oussouye edo Usuy komunitateko baso sakratua dira.
Japonia
Antzinako japonierazko mori (森) hitza, "baso" esan nahi duena, 杜 ("baso sakratu") edo 社 ("santutegi") idatzi dezake. Japoniako baso sakratuak xinto edo jinda santutegiei lotuta egon ohi dira. Japoniar zedroa praktika xintoistetan gurtutako zuhaitz mota bat da.
Aokigahara, Zuhaitzen Itsasoa izenaz ere ezagutzen dena, Fuji mendiaren ipar-mendebaldean dagoen 35 kilometro karratuko baso bat da, Yamanashi eta Shizuoka prefekturen artean dagoena. Leku hau oso arriskutsua da; japoniar askok suizidioa egiteko leku gogokoena izateagatik dekretatu zuten horrela.
Laspaulesko sorginkeria prozesua
Tortura eta exekuzioa
Epaiketak egin aurretik, emakumeak torturatu egin zituzten, aitorpena lortzeko. Prozedura horietan, tortura egiteko ohiko metodoa emakumeen eskuak bizkarrera lotzea zen, gero sabaian polea bati lotutako soka batetik zintzilikatzeko. Kasu batzuetan, gainera, mina areagotzen zuen harri bat jartzen zitzaien. Dokumentatutako lehen exekuzioa 1592ko martxoaren 4an egin zen. Urkatzeak Rodero de San Roc-en egin ziren, Laspaúlesetik hurbil zegoen mendixka batean, eta herritarrei aukera ematen zien sarraskia herritik bertatik ikusteko.
Catalina Carlota De la Gardie
Baztangaren txertaketaren aitzindaria
Ezagutzen den bi ekintzetako bat baztangaren txertaketan aitzindaria izatea da. Txertaketaren erabilera sustatzeko egin zituen ahaleginak, batzuetan, herritarren artean baztanari txertoa jartzeko aurrerapauso handia izan direla esan izan da, eta hori gehiegizkoa izan daitekeen arren, garai hartan oso polemikoa zen metodoaren jarraitzailetzat jotzen da.
Francisco Morales-Bermúdez
Francisco Remigio Morales-Bermúdez Cerrutti (Lima, 1921eko urriaren 4a - ibidem, 2022ko uztailaren 14a) perutar militarra eta politikaria izan zen. Peruko presidentea izan zen 1975etik 1970ra.
1975eko abuztuaren 29an, Velasco presidentea kanporatu zuen estatu-kolpe batean. Herrialdea zuzendu zuen krisi ekonomiko latzean, eta Peruko iraultzaren joera sozialistetatik aldendu zen. Kondor operazioan parte hartu zuen Hego Amerikako beste diktadura batzuekin batera.
1980an hauteskundeak egin eta Fernando Belaunde hautetsiari eman zion boterea. Italiako justiziak kondenatu zuen Kondor Operazioan egindako lanagatik.
Galanperna mamigorrizka
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Jangarritasuna
Jangarri ona.
FC Gomel
Historia
1992an Bielorrusiako Liga abiatu zen eta lehen mailan hasi bazuen ere aurreneko denboraldian maila galdu zuen. 1995ean FC Gomel bihurtu zen. 1998an lehen mailara itzuli zen eta 2002an Kopa eta 2003an Liga irabazi zituen. 2011n bigarren Kopa eskuratu zuen eta 2012an UEFA Europa Leaguen Liverpoolen aurka jokatzeaa egokitu zitzaion. Etxean 0-1 galdu zuen eta Anfielden 3-0.
Laura Morera
Laura Morera (Madril, 1977ko azaroaren 6a) ballet dantzaria da, Royal Ballet-eko dantzari nagusia da.
Hautatutako errepertorioa
Morerak Royal Balletarekin duen errepertorioan honako hauek sartzen dira:
Villanugako sorginak
Villanugako sorginak XV. mendean Aragoiko Villanuga herrian sorginkeriaz (eta, beraz, sorginez) akusatutako emakumeak aipatzen ditu. Collarada mendigunearen azpian (2.884 m.), Villanua de Jaca udalerrian, Las Güixas haitzuloak edo "sorginen etxea" deiturikoak daude.
Guirandana de Lay
Epaiketa
1461eko martxoaren 24an, Layk galdeketa berri bat izan zuen Jakan, eta epaiketako kostuak ordaintzeko eskatu zioten. Fiskalak zordunen tasazioa eskatu zuen eta epaileak eskaera hori exekutatzeko agindu zuen, akusatuaren ondasunak bahituta. Akusatua erre zutela imaginatzea besterik ez dago, prozesuan ez baita epai hori ageri.
Dan Rather
Daniel Irvin Rather Jr. ( Wharton, 1931ko urriaren 31) estatubatuar kazetari eta berri emailea da.
Guillaume Dufay
Guillaume Dufay, Du Fay, edo Du Fayt (c. 1397 – Cambrai, 1474ko azaroaren 27a), Pizkunde goiztiarreko konpositore eta musika-teoriko franko-flandiarra izan zen. Bere garaiko konpositore europar nagusitzat hartzen da, bere musika luze eta zabal interpretatu eta kopiatu baitzen. Borgoinako Eskolako zenbait konpositorekin, bereziki Gilles Binchois lagunarekin, harreman estua izan zuen, Borgoinako kaperako kide izatera inoiz heldu izan ez zen arren. Binchoisengan bezala, Dufayengan ere eragin handia izan zuen John Dunstaple konpositorearen contenance angloise estiloak (XV. mendeko polifonia ingeles bereizgarria), eta hau beste estilo askorekin batera sintetizatu zuen; tartean garaiko Missa Caput ezaguna edota bere garaikide ziren Johannes Ockeghem eta Antoine Busnois gazteen teknikak.
Walter Cronkite
Walter Leland Cronkite Jr. (St. Joseph, Missouri, 1916ko azaroaren 4a - New York, 2009ko uztailaren 17a) estatubatuar kazetaria eta telebistako aurkezlea izan zen.
Balea muin
Ezaugarriak
Sperma ceti konposatu konplexua da, argizariak eta triglizeridoak dituena. Alkoholez purifikatuta, osagai nagusia ateratzen da, zetina edo zetilo-palmitatoa (isohexadekanolaren eta azido palmitikoaren esterra):. Itxura oliotsua, zuria eta usaingabea du, argazari-esterren familiakoa. Ur hotzean eta alkoholean disolbaezina da, baina oso disolbagarria da alkohol irakinetan, eterrean, kloroformoan eta karbono disulfuroan.
Erregaia da.
Karch Kiraly
Unibertsitateko karrera
Kiraly UCLAko ospearen aretoan sartu zuten 1992an, eta, 1993an, bere elastikoa erretiratu zuten.
Bizitza pertsonala
Misty May-Treanor ume bat zela, Kiralyk zaintzen zuen.
Sariak eta ohoreak
AEBko ospearen areto olinpikoa 2008an.
FK Makedonija Ǵorče Petrov
Historia
1932an sortu zen HASK (Hanrievski amaterski sportski klub) izenarekin. Ondoren beste izen batzuk ere izan ditu; Lokomotiva, Rudar, Industrijalec eta Jugokokta. Gaur egungo izena 1989-90 denboraldian hartu zuen. Ǵorče Petrov Mazedoniako iraultzaile garrantzitsu bat izan zen XIx mendearen amaieran eta XX mendearen hasieran.
Josu Rekalde Izagirre
Josu Rekalde Izagirre (Amorebieta, 1959) diziplina anitzeko sorkuntza artistikoak egiten dituen euskal artista da, bideo esperimentala eta instalazio eskultorikoa teknologia berriekin konbinatuz. Lantzen diren gaiak pertsonarekin eta kontzientzia kolektiboarekin lotzen dira. Bere obra 1980ko hamarkadan hasi zen eta nazioarteko dimentsioa hartu du. 2020ra arte, sorkuntza artistikoa eta irakasle lana uztartu zituen Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Arte Ederretako fakultatean.
Marasmio zolahori
Zapore mina duenez ezin da jangarritzat hartu, hala ere, batzuek zenbait gisatutarako gozagarri gisa erabiltzen dute.
Royal Ballet
Historia
Ninette de Valois, Erresuma Batuan jaiotako dantzariak Arte Koreografikoaren Akademia sortu zuen 1926an, neskentzako dantza-eskola bat zena. Ballet-konpainia eta eskola bat sortu nahi zituen, eta, horren ondorioz, Lilian Baylis antzerki-ekoizlearekin eta Old Vic eta Sadler's Wells antzokien jabearekin lankidetzan aritu zen.
Sadler's Wells berriz ireki zen 1931n, eta Vic-Wells balet-eskola eta Vic-Wells balet-eskola antzerkiko lokaletan ezarri ziren. Egungo Royal Balletaren, Birminghameko Royal Balletaren eta Baleteko Errege Eskolaren aurrekariak, hain zuzen ere. Britainia Handira itzuli aurretik, Ninette Balet Russes-eko kide izan zen, 1929an desegin zena, Serge Diaghilev sortzailea hil ondoren. Valoisek Vic-Wells Balleta osatu zuenean, konpainiako izar batzuk bereganatu zituen; besteak beste, Alicia Markova, Anton Dolin eta Tamara Karsavina. Musika zuzendari sortzailea Constant Lambert zuzendari eta konpositorea izan zen.
Haurrak sexu-esplotazio eta sexu-abusuarengandik babesteko Europako Eguna
Historia
Haurren kontrako sexu-abusu eta sexu-esplotazioa etxeam, zein eskola eremuan eman daitezke, eskolaz kanpoko ekintzetan, kalean, mugikorrean edota internet bitartez. Kasu gehienetan (%70 eta %85 bitartan) haurraren ezaguna den pertsona bat da erantzule, bere konfiantzazko ingurukoa dena, eta bizi osorako eragin fisiko eta psikologikoak izan ditzake. Kasuen %90a ez da salatzen. Egoerari aurre egiteko, Europako Kontseiluak Haurrak sexu-esplotazio eta indarkeria sexualatik babesteko Europako Kontseiluaren Hitzarmena adostu zuen 2007an, baita bostetik bat kanpaina zabaldu ere.
Begoña Carrascal
Begoña Carrascal Platas zientzialari eta matematikaria da. Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle erretiratua da, Logika eta Zientziaren Filosofiako sailean, ILCLI institutuan eta Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea n aritu izan zen irakasle eta ikertzaile.
Haurren Eskubideen aldeko Genevako Adierazpena
Haurren Eskubideen aldeko Genevako Adierazpena haurrek berariazkoak dituzten eskubideak jasotzen dituen lehenengo testu historikoa da. Adierazpena izanik, testuak ez du indar loteslerik estatuentzat.
Edukia
Adierazpenak 5 artikulu ditu:
Arne Åhman
Arne Åhman (Nordingrå, 1925eko otsailaren 4a - Umeå, 2022ko uztailaren 5a) suediar atleta izan zen, jauzi hirukoitzean espezialitatua.
Sarah Wildes
Familia
Sarah beste etorkin ingeles batekin ezkondu zen, John Wildesekin (1615-1618 inguruan jaioa), zortzi seme-alaba zituen alarguna, eta seme komun bat izan zuten, Ephraim. Ephraim hiriko diruzain eta alguazil karguak betetzen zituen konspirazioaren garaian. Haiek Topsfielden bizi ziren, Salem hiriko ondoko herrian, Massachusetts badiako probintzian. Senarrak hainbat kargu izan zituen herriko gobernuan, eta "Viejo Padre Wildes" deitzen zioten.Johnen bi alabari, Sarah (Wildes) Bishop eta Phoebe (Wildes) Day, eta suhi bati, Edward Bishop Jr. ere sorginkeria leporatu zieten.
An Unseen Enemy
An Unseen Enemy (Etsai ikusezin bat) 1912ko Biograph Companyk egindako film labur mutu bat da, D. W. Griffithek zuzendua, eta Lillian Gish eta Dorothy Gish aktoreek antzeztu zuten lehen filma da. Garaiko kritikari batek adierazi zuenez, "Gish ahizpek emanaldi zoragarria eman zuten film honetan". Filma Jerseyn filmatu zuten.
Mercedes Hurtado de Álvarez
Mercedes Hurtado de Álvarez (Popayán, Nueva Granada Errepublika, 1840 – Bogota, Kolonbia 1890) emakume idazle kolonbiarra izan zen. Onartuta dago Kolonbian liburu bat plazaratu zuen lehenengo emakumea bera izan zela. Bere alaba ere idazlea izan zen, Mercedes Álvarez de Flores.
Sarah Wildes
Azterketa
Azterketa hurrengo egunean egin zen. Sarah Bibber berariaz izendatu zuten gorteko artxiboetan eraso bat izan balu bezala, Sarah-ren espektroa "habearen gainean" ikusi zuela alegatuz, eta beste akusatzaileek adibideari jarraitu zioten. Ann Putnam Jr.-ek Sarah-ren azterketan bera torturatu zutela frogatu zuen geroago, eta Mary Walcott, Mercy Lewis eta Abigail Williamsen torturen lekuko izan zela. Sarahk errugabea zela adierazi zuen, eta esan zuen akusatzaileak ez zituela inoiz ikusi. Mary Reddington Johnen koinata ohiaren salaketa zaharrak berpiztu egin ziren.
Amienseko Gutuna
Amienseko Gutuna aldarrikatzen duten erakundeak
Frantzian, CGT, Langileen Indarra, UNSA, Force ouvrière, l'UNSA, l'Union syndicale Solidaires, CNT, FSU, l'UNL,  MNL eta UNEF beti aldarrikatzen dute Amienseko Gutuna. Hala ere, erakunde sindikal horietako batzuek utzi egin dute beren eduki iraultzailea.
Aitzitik, talde politiko leninistek baztertu egiten dute. Batzuek iritzi filosofikoekiko mespretxua aurpegiratzen diote, abangoardiako alderdi ugarietako kideen ekintza itunduarekin bateraezina. Anarkistei dagokienez, Amsterdamgo Nazioarteko Kongresu Anarkistan (1907), eztabaidak ere handiak izan ziren, eta, hein batean, Errico Malatesta eta Pierre Monatte aurka agertu ziren. Hala, Malatestaren hitzetan, sindikalismoak bere kabuz konpondu nahi du arazo soziala: "Sindikalismoa ez da eta ez da izango mugimendu legalista eta kontserbatzaile bat besterik, beste helbururik gabe — eta are gehiago! — lan-baldintzak hobetzea baino."
Honela amaitu zuen: «Anarkistak, funtzionari iraunkor eta sindikatu bateko langile izatea onartu duenak, galduta dago anarkismoarentzako». Horri erantzun zion Monattek, "anarkia bazen azken helburua", beharrezkoa zela sindikalismoa gizarte-eraldaketarako tresna bihurtzea "garaiak [aldatu baitziren]", eta, beraz, beharrezkoa zela "mugimenduaren eta iraultzaren ikuskera aldatzea".
Haurrak sexu-esplotazio eta indarkeria sexualatik babesteko Europako Kontseiluaren Hitzarmena
Edukia
Hitzarmena berresten duten estatuek harreman sexualak izateko adostasuna erakutsi ezin duten haurrekin sexu-jarduerak izatea kriminalizatzen da, baita haur-pornografia, haurren prostituzioa, grooming delakoa eta turismo sexuala.
GP Thimister Kermesse
Kanpo estekak
http://autobus.cyclingnews.com/results/1998/jul98/thimister98.html
Maria Montferratokoa
Elisabet I.a Jerusalemgoa eta Konrado Montferratokoaren alaba izan zen. Maria erregina bihurtu zen hamahiru urterekin, ama hil zitzaionean eta osaba Joan Ibelingoa arduratu zen erregeordetzaz. Irailaren 14an, 1210, Joan Briennekoarekin ezkondu zen, eta urriaren 3an koroatu zituzten biak.
Bill Tilden
Tilden, nazioarteko tenisaren munduan, 1920ko hamarkadaren lehen erdian nagusitu zen, eta, 1911tik 1930era 20 urteko amateur garaian, lehiatutako 192 txapelketatik 138 irabazi zituen. Garai guztietako teniseko lorpen ugari ditu, besteak beste, ibilbideko partida irabazien errekorra eta AEBko Txapelketan ibilbideko garaipenen ehunekorik altuena. 1929ko AEBko Txapelketa Nazionalean, Tilden, Grand Slameko ekitaldi berean, hamar finaletara iritsi zen lehen jokalaria izan zen. Tildenek, Estatu Batuetako Lawn Tennis Elkartea zurrunarekin, desadostasunak izan zituen bere amateur egoera eta egunkarietako artikuluetatik eratorritako diru-sarrerak zirela eta. 1930ean irabazi zuen bere azken titulu nagusia, Wimbledonen, 37 urte zituela. Urte horren amaieran, profesional bihurtu zen, eta, hurrengo 15 urteetan, bira bat egin zuen beste profesional batzuekin.
Tenisaren hasiera eta amateurreko ibilbidea
Tilden Germantown Academy-ra joan zen; ez zuten bere tenisarengatik ezagutzen, eta, azkenean, ez zen nahikoa ona izan bere unibertsitateko taldean jokatzeko. Gazte lotsatia, bere baitan bildua eta harroputza batzuetan, Pennsylvaniako Unibertsitatea utzi, eta, 1910ean, bere jokoa pareta atzeko alde baten aurka praktikatzen hasi zen, eta jokoari eskainitako ikasle ere bihurtu zen. Hurrengo urtean, bere lehen txapelketak irabazi zituen, Germantowneko junior banakako eta binakako titulua. Hiru urtetan bakarrik, mailaz gora egin zuen. Bere lehen titulu nazionala, Mary Brownerekin, binakako txapelketa mistoa irabaztea izan zen, 1913an, eta, 1914an, arrakastaz defendatu zuten titulua.
Mari Jose Zarate
1984an doktore-tesia defendatu zuen izenburu honekin: "Dirichlet-en L-funtzioen batezbesteko balioak eta L-funtzio orokortua".
Bill Tilden
Tenisaren hasiera eta amateurreko ibilbidea
1920ko hamarkadaren amaieran, "Lau Mosketariak" izenez ezagututako jokalari frantses handiek, azkenean, Davis Kopa irabazi zieten Tilden eta Estatu Batuei, baita bakarkako txapelen nagusitasuna Wimbledon eta Forest Hills-en ere. 1928an, gizonezkoen bakarkakoa irabazi zuen Ojaiko Tenis Txapelketan. Tilden aspalditik zegoen Estatu Batuetako Lawn Tennis Elkarteko zuzendari amateur zurrunekin eztabaidan tenisari buruzko egunkarietako artikuluetatik eratorritako diru-sarrerak zirela eta. 1930ean irabazi zuen bere azken txapelketa nagusia Wimbledonen, 37 urte zituela, baina, ordurako, ezin zuen nahierara titulurik irabazi.
Mari Jose Zarate
2014an Ekuazio diferentzialak liburua argitaratu zuen Naiara Arrizabalaga Uriarte eta Mari Jose De Velasco Camara-rekin.
Bill Tilden
Tenisaren ibilbide profesionala
1930eko abenduaren 31n, diru premian, profesional bihurtu zen, eta, 1927an, pro bira hasiberrian sartu zen. Hurrengo 15 urteetan, bera, Hans Nüsslein eta Karel Koželuh bezalako beste profesional batzuk erabat larrutu zuten Estatu Batuetan eta Europan zehar gau bakarreko ibilbidetan. Oraindik, Tilden jokatzen ikusteagatik ordaintzen zuen jendeak. Tildenek 50-17 irabazi zion Koželuh-ri 1931ko biran. Nahiz eta aurkari gisa Ellsworth Vines, Fred Perry eta Don Budge bezalako handiak izan, denak egungo edo izandako lehen zenbakiak, askotan, Tilden zen leihatilako sarrerak ziurtatzen zituena eta, oraindik ere, jokalari gazteagoen aurka aurre egin zezakeena lehen joko batean edo noizbehinkako partida batean. Ray Bowersek munduko lehen postuan sailkatu zuen Tilden 1931n eta 1932an, eta Ellsworth Vinesek, 1933an.
Delmira Agustini
Delmira Agustini Murtfeldt (Montevideo, 1886ko urriaren 24a - ib., 1914ko uztailaren 6a) Uruguaiko poeta modernista izan zen.
Estiloa
Bere poesia garaiko korronte modernistan inskribatu zen, baina poetaren ariman gordetzen ziren sentimenduak inolako trabarik gabe adieraz zitekeenean, bere hitzek dimentsio egiazkoagoa hartzen zuten poema bikainak sortuz: «Explosión», «Íntima», «Lo inefable», «Visión», «Otra estirpe», «Plegaria».
Su Song
Su Song (Quanzhou, 1020 - 1101eko ekainaren 19a) Song dinastiako ordulari, ingeniari mekaniko, poeta, naturalista, antikuario, enbaxadore eta astronomo txinatarra zen.
Candido Albistur Iturria
Bere garaian bandaretzako konposatzaile moduan nahikoa estimatua izan zen Albistur eta bere hainbat konposizio inpretara emanak izan ziren. Musikari lesakarraren lanik bikainenekotzat jotzen dira Lesakako oroipenak (Sorterriko doinu eta dantzak bildu eta nahasten dituen bandarentzako obra) eta Abesti maiteak. Biak ere galduta daude.
Sam Walton
Biografia
Hazitzean, Depresio Handian, Waltonek lan ugari egin zituen bere familiari ekonomikoki laguntzeko. Familiako behiak jezten zituen, eta gero soberakinak botilaratu eta bezeroei banatzen zizkien. Geroago, egunkariak etxeetara eramaten zituen eta aldizkarien harpidetzak ere saltzen zituen. Gradua amaitzean, bere belaunaldiko "Mutilik polifazetikoena" izendatu zuten.
Bizitza pertsonala
Walton 1992ko apirilaren 5ean, igandean, hil zen, mieloma anizkoitzak jota Little Rock-en, Arkansasen. Haren heriotzaren albistea satelite bidez helarazi zen 1.960 Walmart denda guztietara. Garai hartan, bere enpresak 380.000 langile zituen.
Robert Jarvik
Biografia
Robert Jarvik Midland-en (Michigan) jaio zen. Gurasoak Norman Eugene Jarvik eta Edythe Koffler Jarvik ziren, eta Stamford-en (Connecticut) hazi zen. Murray Jarviken iloba da, nikotina adabakiaren asmatzailea izan zen farmakologoa.
Trimetilsilil kloruro
Erabilera
Trimetilsililazioa azido karboxilikoen eta azukreen lurrunkortasuna emendatzeko usa daiteke gas-kromatografia erabili nahi denean teknika analitiko moduan. Adibidez, erabili egiten da glukosaren gas-kromatografia bideragarria egiteko.
Juana Martín Manzano
Biografia
2005ean, Cibeles ibiltokian hasi zen lanean, eta Andaluziako lehen emakumea, Kordobako lehen emakumea eta Cibeles ibiltokira iritsi zen lehen emakume ijitoa izan zen. Arrakasta handia izan zuen. Hasi zenetik, MERCEDES BENZ FASHION WEEK programaren edizio bakar batean ere ez da falta izan. Desfileak Manuel Lombo flamenko-kantariaren eskutik egiten dira.
Jose de Tellechea
Jose de Tellechea (Lesaka, Nafarroa Garaia, ? - Baeza, Jaen, ?) Musikaria eta Ganba-maisua.
Magnus Felix Ennodius
Eliza Katolikoko santua da.
Amaiurko monolitoa
Historia
Gainera, bertako Francisco Javier Arraiza gogor lehiatu zen Espainiako bandera eta Karlos V.a enperadorearen armarria jartzeko. Ideia horren kontrako Arturo Kanpionek eta haren irizkideek dimisioa eman zuten Komisiotik, eztabaida gogorren ondoren. Bada, Arraiza buru zuela, Komisioak agindu zuen Karlos V.aren metalezko armarria jartzea iparraldeko aldean, Plus Ultra inskripzioa zuela, 1927an egin zena.
Deskribapena
Lau aldeetan armarri bana ditu: Amaiurkoa, Arabakoa, Gipuzkoakoa (kanoiak kendu baino lehen) eta Bizkaikoa. Aurrealdean eta ate aldean, beste armarri bi ditu: Nafarroakoa bata, eta sei merindadeek osatua bestea (Iruñekoa, Erriberrikoa, Lizarrakoa, Zangozakoa, Tuterakoa eta Nafarroa Beherekoa), Almandozko haitzurdin zuriz eginak.
Funesko gaztelua
Historia
Berreraiki egin behar izan zuten, 1516an eta 1521ean emandako eraiste-aginduetatik libratu ziren bakanetako bat izan omen zelako. Hala ere, denborak eta gizakiek suntsituko zuten.
Carmen Martínez Sancho
Sevillan
Carmen 1932ko irailean iritsi zen Sevillako Institutu-Eskolara, Berlingo egonaldia amaitu ondoren. Carmenentzat oso oroitzapen polita izan zen hura, irakasle garaian izandako esperientziarik onenetakoa. Gainera, han ezagutu zuen gero bere senarra izan zen Alberto Melendez irakaslea, berarekin ezkondu zen eta Alberto Melendez Martinez semea izan zuen.
Heriotza
Hainbat hamarkadatan bigarren hezkuntzako eta unibertsitateko irakaskuntzan aritu ondoren, Malagako San Pedro Alcántarako Zaharren Egoitzan eman zituen azken egunak. 1995eko urriaren 15ean hil zen, laurogeita hamalau urte zituela.
María José Gómez Redondo
María José Gómez Redondo (Valladolid, Espainia, 1963) artista garaikidea da, argazkigintzan espezializatua.
Bekak
Madrilgo Complutense Unibertsitate beka, diziplina anitzeko proiektuetarako.
Jose Emilio Esparza Viela
Eladio Esparza Aginagaren semea izan zen.
Urtzi Iraizoz Remiro
Urtzi Iraizoz Remiro (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1983ko abenduaren 11) nafar txistularia eta musikagilea da.
Haritz-marasmio
Gymnopus dryophilus du izen zientifiko ohikoena, eta sinonimo bat ere badu: Collybia dryophila.
Natibitateko Andre Mariaren eliza (Faltzes)
Natibitateko Andre Mariaren eliza Argako Erriberako Faltzes udalerrian kokatutako Erdi Aroko kristiau eliza bat da.
Hasselt-Spa-Hasselt
Hasselt-Spa-Hasselt, belgikako txirrindularitza lasterketa bat zen. Hasselt, Maastricht-etik 30 km mendebaldera dagoen hiria da. Lasterketa handik ateratzen zen eta ibilbide laua zuen, zenbait muino izan ezik. Normalean, Maiatzean ospatzen zen eta 185 km-ko luzeera izaten zuen. 1984tik 2008ra egin zen. 1996tik 2004ra ( biak barne), 1.5 profesional maila izan zuen. Podiumeko poztu gehienak txirrindulari belgikarrak bete zituzten. Hauetako ezagunenak Tom Boonen eta Greg Van Avermaet izan ziren. Atzerritarren artean, Danilo Di Luca italiarra ( 4. 1998ko ekitaldian ) edo Iñaki Barrenetxea Bilbotarra (26. 1997ko ekitaldian ) aipa daitezke.
Mycena crocata
Sasoia eta lekua
Udazkenean, pagadietan, adaxketan edo orbel geruzaren gainean.
John Michael Bishop
Harvardeko Unibertsitatean medikuntza ikasi zuen eta bere lehen lana Alergia eta Gaixotasun Infekziosoen Institutu Nazionalean egin zuen. 1968an Kaliforniako Unibertsitatea San Frantziskon sartu zen,, eta bertako errektore izan zen 1998 eta 2009 artean.
Andreas Zaimis
Andreas Asimakis Zaimis (Ανδρέας Ζαΐμης; Kerpini, Kalavryta, 1791 - Atenas 1840ko maiatzaren 4a) greziar politikari eta askatasunaren aldeko borrokalaria izan zen.
Harold E. Varmus
Familia judu batean jaio zen eta Harvardeko Unibertsitatean ingelesa ikasi ondoren medikuntza ikasi zuen Columbiako Unibertsitatean. Osasun Publikoan lan egin ondoren Kaliforniako Unibertsitatera iritsi eta John Michael Bishopekin ikertzen hasi zen eta biek onkogene erretrobiralen jatorri zelularra aurkitu zuten.
Zenbozain
Zenbozain Argako Erriberako Funes udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erriberagoiena eskualdean.
Chlorobium
Chlorobium berde kolorekoak dira, eta hortik bakterio horien goitizena (sufrearen bakterio berdeak). Fotosintesi bakteriarra anaerobioa denez, oxigenorik gabeko ur sakonetan bizi dira Chlorobium generoko bakterioak.
Antonia Maymón
Bibliografia
Agulló Díaz, Mª del Carmen; Molina Beneyto, Pilar Antonia Maymón. Anarquista, maestra, naturista. Virus editorial, Bartzelona. 2014.
Fälensee
Fälensee edo Fählensee, Suitzako Alpeetan dagoen aintzira bat da, Alpstein mendikatean eta Appenzell Innerrhoden kantonamenduan.
1.446 metroko garaieran dago eta 0,12 kilometro karratuko azalwra.
Koskojeta
XV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Azkoiengo Udalara pasa ziren.
Navarra Televisión sariak
Kategoriak
Eroski, Tres Reyes hotela, Banco de Santander, Urzante, Caixabank eta Nafarroako Gobernua.
3. edizioa
2018ko abenduaren 11n ospatutako III. edizioan, Amaia Romero (Guillermo Hermoso de Mendoza eta Alicia Griffiths-en aurka) gazteen baloreetan, Maitane Melero (Javier Eseverri eta Ricardo Abad-en aurka) kirol balioetan, Telephone la Esperanza (aurka). Chrysalllis Nafarroa eta Asvona) gizarte-balioen kategorian, Comparsa de Gigantes de Pamplona (Tuterako Orden del Volatín eta Raúl de la Fuenteren aurka) kultur balioen kategorian, Grupo Idoate (Congelados de Navarra eta Lacturaleren aurka) enpresan. balioak eta Ujué (Petilla de Aragón eta Huarte Araquilekin alderatuta). Blas Cantó, Marta Soto eta Aroa Berrozpe aritu ziren galan.
Fernando Sapo
Fer Apoa Aragoi-n, jaiotako letrista eta abeslaria da. 2002 ezkeroztik Euska Herrian bizi da.
Abateen Andre Mariaren eliza
Eraikina
Erretaula nagusian, manierista estilotik barrokorako pasabidea ikus daiteke, 1660ko-1670eko hamarkadetan koka daitekeena. Bi estiloen arteko konpromiso hori nabaria da arkitektura-balioetan manierismoa argi eta garbi aipatuz. Barrokoan, berriz, salomondar zutabe bikoitzak eta jada naturalista den dekorazio-hizkuntzaren zati bat nabarmentzen dira. Joera horren barruan dago, halaber, hedapen ikonografikoa, Valladolideko eskola ezagutzen duen eskultore bati esker. Barrokoaren barruan, San Blasen erretaula dago, XVII. mendearen amaieran datagarria, landaretza ugariz jositako trazarekin. San Fermin irudikatzen duen teilatupearen mihisea Vicente Berdusanen zirkuluarekin erlazionatu behar da. Luxuzko arteen artean nabarmentzekoak dira José Velat eta José Estruchek 1777an Bartzelonan brodaturiko terno zuri bat, XVII. mendearen lehen erdiko mantensorio purista bat eta Mexikoko eta Diego González de la Cueva urregilearen puntzoiak dituen besoko erlikia-ontzi bat.
Aurora Cáceres Moreno
Biografia
1930eko azaroaren 29an, Batzar Konstituziogilerako hauteskundeak deituta, gutun ireki bat bidali zion Luis M. Sánchez Cerro komandanteari, Gobernu Batzordeko presidentea zenari, emakumeak aukeratzeko eta hautatua izateko zuen eskubidea onar zezan eskatuz.
Basilio Sarobe Aldabe
Basilio Sarobe Aldabe (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1929 - Iruñea, Nafarroa Garaia, 2019ko abenduaren 1a) nafar apaiza, euskaltzalea eta itzultzailea izan zen.
Vatikano II. testu liturgikoak tokia-tokiko hizkuntzetara itzultzeko agindua eman zuenean testu horiek euskara itzultzeko sortutako taldean lan egitea egokitu zitzaion eta modu aktiboan aritu zen zeregin horretan hainbat apaiz euskaltzale ezagunekin ( Karmelo Etxenagusia, Manuel Lekuona, Juan Maria Lekuona, Lino Akesolo...). Lan hau dela eta EIZIE elkarteak ohorezko kide izendatu zuen eta Euskaltzaindia ren omenaldia ere jaso zuen talde hartako bertze kide batzuekin batera. 2012an bere liburutegi pertsonala dohantzan eman zion Euskaltzaindiari.
Estefanía Chávez Barragán
Bizitza akademikoa
1959an, aipatutako Arkitektura Eskola Nazionalean, Domingo García Ramos maisuaren irakasle laguntzaile zela hasi zuen irakasle lana, eta, horrekin batera, Hirigintzako lizentziaturaren sorrera sustatu zuen ikuspegi humanistarekin. 1984an, azkenik, lizentziatura hori sortu eta 9 urtez koordinatu zuen.
Ibilbide profesionala
Mexikoko Plangintzako Elkarteko presidentea izan zen (1968-1976), eta Stockholmen (Suedia) egindako Giza Ingurumenari buruzko Nazio Batuen Konferentzian parte hartu zuen, munduari ingurumen-narriadura geldiaraztearen garrantzia ikusarazten zioten taldeetan. 1976an, Giza Asentamenduen Lege Orokorra sustatu zuen, eta Vancouverrera (Kanada) hirigintzan interesa zuten arkitektoek osatutako gobernuz kanpoko talde bat eraman zuen.
1995etik 1997ra, Habitata eta UNAM proiektua sustatu eta bere kargu izan zituen, FAk eta Hiriko Ikasketen Unibertsitate Programak ezarritakoa, eta, UNAMen ordezkari gisa, Istanbulgo (Turkia) Habitat II NBE 1996 forora joan zen.
Hexano
Erabilera
Laborategietan ur- eta lurzoru-laginetatik koipeak eta olioak erauzteko baliatzen dira hexanoak. Kromatografian disolbatzaile ez-polar tipikoa da.
Berbintzanako zubia
Gaur egun arkupetan zintzilikatuta daude helduleku batzuk eta gazteak ibiltzen dira udan horietan kulunka eta ibaira botatzen.
Liburutegi digital
Artxibo digitalak
Artxibo fisikoak hainbat modutan bereizten dira liburutegi fisikoetatik. Tradizionalki, artxiboak honela definitzen dira:
Artxiboak edukitako materialen izaeragatik bereizten dira liburutegietatik. Liburutegiek banakako argitaratutako liburuak eta serieak biltzen dituzte, edo banakako elementuen multzo mugatuak. Liburutegiek, berriz, dituzten liburuak eta aldizkariak ez dira bakarrak, ale anitz baitaude, eta edozein ale, oro har, beste edozein ale bezain asegarria izango da. Artxiboetako eta eskuizkribuetako liburutegietako materiala «erakundeen erregistro bereziak eta pertsonen eta familien paperak» dira
Liburutegi digitalen ezaugarriak
Liburutegi tradizionalak, izan ere, biltegiratzeko espazioak mugatzen ditu; liburutegi digitalek, berriz, informazio askoz gehiago gordetzeko ahalmena dute, informazio digitalak oso leku fisiko gutxi behar baitute berau edukitzeko. Horrenbestez, liburutegi digitala mantentzearen kostua ohiko liburutegi batena baino askoz txikiagoa izan daiteke. Liburutegi fisiko batek diru kopuru handiak gastatu behar ditu langileak, liburuen mantenua, alokairua eta liburu osagarriak ordaintzeko. Liburutegi digitalek kuota horiek murriztu, edo, kasu batzuetan, ezerezean utz ditzakete. Liburutegi mota biek katalogazio sarrera behar dute erabiltzaileek materiala lokalizatu eta berreskuratzeko. Liburutegi digitalak prest egon daitezke teknologian berrikuntzak ezartzeko eta, erabiltzaileei liburu elektronikoen eta audio-liburuen teknologian hobekuntzak eskaintzeaz gain, wikiak eta blogak bezalako komunikazio-modu berriak aurkezteko; ohiko liburutegiek, beren OP AC katalogorako, sareko sarbidea ematea nahikoa dela uste dezakete. Erabiltzaileentzako, irisgarritasuna areagotzea da bihurketa digitalaren abantaila garrantzitsu bat. Era berean, liburutegi baten ohiko babesle ez diren pertsonentzako, erabilgarritasuna areagotzen dute kokapen geografikoa edo erakunde-afiliazioa dela eta.
Egile-eskubideak Europar Batasunean
Gaia lantzen duten Europako testuak hauek dira:
Egile-eskubideak Espainiako estatuan
℗ sinboloak grabazio baten egile-eskubideen erreserba adierazten du, eta "fonografo", —ingelesez phonograph— edo erregistro fonografiko hitzaren laburpena da. Ikur horrek fonogramari (audio-masterrari) egiten dio erreferentzia, ez grabatutako musika-lanari berari; oso ohikoa da diskoen atzeko azaletan inprimatuta ikustea. Bestalde, © sinboloak lan intelektualak babesten dituen kopia-eskubidea (copyright) aipatzen du, hala nola abesti baten letra eta musika (idazkiak), liburuak, obra dramatikoak, zinemagintza, ikus-entzunezko lanak eta marrazkiak, margoak; programa informatikoak, etab.
Ambroise Vollard
Ambroise Vollard (Saint-Denis, La Réunion, 1866ko uztailaren 3a - Versailles, 1939ko uztailaren 21a) frantziar arte-saltzailea eta galerista izan zen.
Bere jaioterritik joan zen zuzenbidea ikastera Montpellierren eta Parisen. 1893an arte-galeria bat ireki zuen Parisen. Garai hartan ezezagunak ziren artista askori (Paul Cézanne, Aristide Maillol, Pierre-Auguste Renoir, Louis Valtat, Pablo Picasso, André Derain, Georges Rouault, Paul Gauguin eta Vincent van Gogh) erakusketak egitea eskaini zien eta laguntza eskaini zien. Argitaratzailea eta arte bildumagilea ere izan zen.
Leslie Kish
Leslie Kish (László Kiss, 1910eko uztailaren 27a – 2000ko urriaren 7a) hungariar-estatubatuar estatistikaria eta inkesten metodologian aditua izan zen.
Miranda Argako zubia
Miranda Argako zubia Argako Erriberako Miranda Arga udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Arga ibaiaren gainean. Mirandako sarrerako ate nagusia, Arga ibaia gainditzen du, Tafallatik datorren errepidearen etorrera ahalbidetuz. Kontserbatzeko lan ugari egin behar izan dira, azkena 1976koa, zubia zabaldu eta gaur egun oraindik ikus daitekeena.
Historia
Ez da gorde gaur egungo gotikoaren aurreko zubi erromatar eta musulmanik. XVII. mendearen erdialdean, Erdi Aroko zubi zaharra erabat eraberritzeko lanak egin ziren, egoera txarrean baitzegoen. Zaharberritze-lanak XVIII., XIX. eta XX. mendeetan zehar egin dira, askotan ibaiaren ur-goraldiek eragindako kalteen ondorioz. Gaur egungo zubia osatzen duten zortzi begi zorrotzek herriaren irteera eta sarrera nagusia ematen diote Mirandari, ibai arrea gainditu eta Tafallarako bidea errazten baitute.
Leslie Kish
Bizitza eta karrera
Ameriketako Estatu Batuetako Erroldaren Bulegoan lan egin zuen 1940tik 1941era, Nekazaritza Saileko Programen Inkesten Dibisiora aldatu zenean. Bigarren Mundu Gerran, meteorologo gisa aritu zen Estatu Batuetako Armadako Aire Gorputzean. Gerra ondoren Nekazaritza Departamentura itzuli zen, baina 1947an Michigango Unibertsitateko fakultatean hasi zen. Michigango Unibertsitatera joan zen Inkesten Ikerketa Zentro sortu berriaren kide gisa. 1949an, Gizarte Ikerketarako Institutu (ISR) berriaren unitate bihurtu zen. Lanaldi osoan ari zela, estatistika matematikoko master bat egin zuen Kishek 1948an, eta soziologiako doktoretza 1952an. Michigango Unibertsitateko irakasle bihurtu zen 1951n, irakasle elkartua 1956an, irakasle katedraduna 1960an eta irakasle emeritua 1981ean.
Dietilzink
Erabilera
Beste erabilera espezifikoagoak baditu, hala nola, dopatze-agente legez mikroelektronikan edo erreaktore nuklearretan korrosioaren kontrako agente moduan usatzen den zink oxidoa sortzeko
Tatiana Lioznova
Biografia
1973an, 12 kapituluko telebistako miniseriea zuzendu zuen: Udaberri bateko hamazazpi une (Yulián Semiov-ek idatzia), eta Urriko Iraultzaren Agindua eman zioten. Gero, sei urtez, Levekin batera, Lev Kulidzhaumekin batera jardun zuen.
María Gil Vallejos
Biografia
1928an, Luis Paris jaunak Conchita Supervía kantariaren piano-jolea izatea proposatu zion, denboraldi horretan mezzosoprano famatuak egin behar zuen tournée baterako. Berehala onartu zuen, eta bizitza osoan zehar abeslariarekin adiskidetu zen. Primeran nahastu ziren eta birak Ingalaterrara joan ziren.
1929an Londresen ezkondu zen Madrilen ezagututako Arthur René de Deney musikologo eta kritikari ingelesarekin.
Piano-teknika
''Mekanismo miresgarria, abiadura harrigarria, hatz-markatze garbia eta argia, fintasuna […] eta, batez ere, batzuetan pianoa leialki errugabetzen duen ezkerreko eskua, eta beste batzuetan, maisu handientzat bakarrik diren leuntasuna eta fintasuna hartzen ditu. Horiek dira María Gilen ezaugarriak''.
María Gilek, beti artista izanik, bere zaletasunak benetan musikala den horretan bideratzen jakin zuen […], bere prestakuntzari klasikoen oinarri sendoa emateko, eta haietan interpretazio-teknika bat lortzeko, kolorez betea, arina eta malgua.
Erlojuaren dorrea (Miranda Arga)
Eraikina
Nafarroako arkitektura mudejarraren presentzia, bitxia ez bada ere, ohikoagoa da Erriberako hegoaldeko herrietan. Hala ere, VIII. mendetik X. mendera, Miranda, etenaldiekin, Banukasitarren dinastiako feudoa izan zen, eta, ondoren, noizbehinka, moriskoen presentzia erregistratu da herrian. Beraz, ez da harritzekoa dorrea eraikitzerakoan estiloa aukeratzea, kontuan hartuta materialaren eskuragarritasuna eta eraikuntza- eta dekorazio-teknika horiek eremuan duten iraupena.
Cindy Sherman
Hastapenak
Cindy Sherman Ikusizko Arteen inguruko interesa pizten hasi zen Buffaloko Unibertsitatean. Shermanek Buffalon egin zuen ibilbidea ez zen amaitu. Lehen urtean, Sherman pintura lantzen hasi zen, baina egun batean konturatu zen ez zela nahikoa. Pinturaren mugek eta ahal zuen guztia egin zuen sentsazioak zapuztuta, etsi egin zuen. Shermanek hauxe sentitzen zuela esan zuen:"'Pinturaren bidez beste arte bat kontu handiz kopiatzen ari nintzen, eta orduan konturatu nintzen kamera erabili eta nire ideiak harekin garatu besterik ezin nuela egin'."Eta horixe egin zuen. Shermanek onartu du inoiz ez duela arrakastarik izan margolari gisa. Pinturarekin jarraitzeko beharrezko lotura kritikorik ez zuenez, Sherman argazkigintzara itzuli zen, eta horixe ikasi zuen Buffalon bere garaian. Denbora horretan, Robert Longo artista ezagutu zuen, eta oso garrantzitsua izan zen bere bizitzan. Longo eta Charles Clough ikaskidearekin batera, Shermanek Hallwalls sortu zuen, artista independentez osatutako saio bat, non berak eta beste artista batzuek erakusketak egiten baitzituzten.
Karrera artistikoa
Graduatu ondoren, 1976an, New Yorkera joatea erabaki zuen, bere karrera artistikoan bete-betean murgiltzeko, Manhattango Fulton Streeteko loft batean. Orduantxe hasi zen bere buruaren argazkiak ateratzen. Argazki horiek, autorretratu kontzeptualak, Complete Untitled Film Stills (1977-1980) izenez ezagutu ziren, non eszenifikatu egiten baitzituen egoerak, argazkiei zinemako fotograma baten itxura emateko jantziekin eta tresneriarekin, zinema beltzaren estetika eta planoak erabiliz. "Erretratu historikoak" izeneko serie ezagun batean, Shermanek Mendebaldeko artearen historiako pintura klasikoen protagonista maskulinoak pertsonifikatu zituen, hala nola Caravaggioren "Bako gaixoa". Argazkietan Sherman agertzen zen arren, berak ez zituen bere autorretratotzat hartzen: Untitled Film Stills filmean, agian Shermanen karrerako lan ezagunenetako bat. 1977an hasi ziren argazki hauetan, Sherman bere burua B motako filmen aktore-lanetan jartzen zuen. Bere argazkietan, ileordeekin, kapelekin, jantziekin eta berea ez zen arroparekin egindako pertsonaiak agertzen ziren. Argazki hauek erretratuekin nahas ziezkeen, baina oso bestelakoak ziren. Argazki horietako bakoitzean, Shermanek rol bat jokatzen zuen, fikzio autofabrikatua. Fikzio horretan, rol femenino estereotipikoak hartzen zituen: etxekoandrea, prostituta, emakumea arriskuan, emakumea negarrez, dantzaria eta aktorea.