cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ambliopio
La vidakreco de unu aŭ ambaŭ okuloj malgrandiĝis, ke la ulo ne povas, aŭ povas malfacile legi per tiŭ okulo. Li povas pli bone orientiĝi en la spaco, ol en la paĝo. En severaj kazoj tiŭ okulo povas esti blinda. En multaj kazoj ĝi vidas pli ruĝe, ol la sana okulo.
Brigito (persona nomo)
Diverslandaj variantoj
Brigido
Ambliopio
Rekonado
La plej certa metodo estas la kovra testo. En trankvila cirkonstanco oni kovras alterne la okulojn de la bebo. Se li krias aŭ protestas, la bona okulo estas kovrita. La pli grandaj infanoj, kiuj povas legi, legas per unu okulo, poste per la alia okulo. Krome oni ekzamenas la infanon serĉante la signojn de la strabismo.
Robert Peel
Du jarojn poste li respondecis kiel ŝtata sekretario pri Irlando, li kontraŭis enparlamentiĝon de la katolikoj. Li iĝis en 1817 parlamenta reprezentanto de la Oksforda Universitato, en 1819 prezidanto de la deviza komisiono.
Globasnitz
Globasnitz estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Karintio kaj al la distrikto Völkermarkt. Fine de en la komunumo vivis.
Robert Peel
Kiam ŝanĝiĝis persono de la ĉefministro en 1827, Peel abdikis protestante kontraŭ la egalrajtigo de la katolikistoj. Komence de 1828 li revenis kiel ministro pri la internaj aferoj kaj kiel gvidanto de la Malsupra Ĉambro.
Peel plibonigis la eksterlandajn rilatojn al Francio kaj Usono. Post kiam fiaskis la komploto de O'Connor en Irlando (1843), Peel starigis komisionon pri analizo de situo de la bienuloj kaj la irlandaj luistoj. Li akceptigis en 1845 leĝon pri larĝskala studebleco de la irlandanoj.
Transilien R
La Linio Transilien R, plej ofte simple nomita Linio R, estas linio de suburba trajno kiu priservas sud-orientan Francilion. Ĝi ligas la stacidomon de Parizo-Gare de Lyon al tiuj de (Seine-et-Marne) kaj  (Loiret).
Albert Williams
Vivo kaj kariero
Li diplomiĝis en la konektikuta teologia seminario kiel sacerdoto, finis la universitatojn en Kembriĝo (Cambridge), Anglio, en Marburgo, Germanio. Kelkajn jarojn poste li servis kiel presbitero en Novjorko. En 1917 aperis lia unua verko – "En ungoj de la germana aglo", kiu havis sukceson ĉe publiko. Tiam komenciĝis lia verkista kariero.Junie de 1917 li venis Petrogradon, Rusio kiel raportisto de la novjorka ĵurnalo "The New York Evening Post". Li tie atente observis Oktobra Revolucion kaj eĉ konis multajn ĝiajn gvidantojn, inkluzive Lenin.
Svisa domoasocio
Gazeto
La ascocio eldonas dumonatan gazeton kun (itala) titolonomo  Casa Nostra ("domo nia" aŭ "nia domo"). Oni havas ankaŭ arĥivon pri gazeto, vidu la oficialan retejon.
Mamlukoj
Dua regado
Eta grupo da postvivintoj laŭdire sukcesis fuĝi al Sudano kaj unue dungiĝis kiel soldatoj, por iom poste ankaŭ tie transpreni regajn poziciojn. Almenaŭ la nunaj regantoj de Egiptio uzis tiun aserton, por dum la jaro 1820 ataki kaj konkeri Sudanon.
NGC 1805
NGC 1805 (alia indiko — ESO 85-SC32) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Federacia Ĉefurba Teritorio (Niĝerio)
La Federacia Ĉefurba Teritorio aŭ en angla oficiale Federal Capital Territory estas la hejmo de Abuĝo, nome ĉefurbo de Niĝerio. Tiu Teritorio estis formita en 1976 el partoj el iamaj ŝtatoj Nasarava, Niĝera, kaj Kogi. Ĝi estas en la centra regiono de la lando. Malkiel la Ŝtateoj de Niĝerio, kiuj estas regataj de elektitaj guberniestroj, ĝi estas administrata de Federacia Ĉefurbteritoria Administrado, estrita de ministro nomumita de la Prezidento.
Gravita konstanto
kio signifas, ke G estas la malplej precize konata el la gravaj universalaj konstantoj.
Linz am Rhein
Linz am Rhein (esperante: Linz ĉe Rejno) estas urbeto en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Neuwied de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro 2011 la komunumo havis 5758 loĝantojn.
Rivilla de Barajas
Geografio
Ĝi limas kun Muñosancho, Fontiveros, Salvadiós, Crespos, Narros del Castillo kaj Vita.
Da capo
La esprimo Da capo al kodo signifas, ke oni ripetas ekde la komenco kaj saltas ekde konforme markita loko en la postludon nomata kodo (laŭvorte vosto, komp. lat. cauda).
Malnovaj majstroj
Kolektoj de malnovaj majstroj
Aparte gravaj kolektoj de malnovaj majstroj troviĝas en la sekvaj muzeoj en Eŭropo:
Zalacsány
Situo
Zalacsány situas sur ebenaĵo, Zala (rivero) preterfluas, laŭ ĉefvojo Balatonszentgyörgy-Zalaegerszeg. Hévíz troviĝas 8, Keszthely 14, Pacsa 15, Zalaszentgrót 19, Balatonszentgyörgy 24, Zalaegerszeg 25, Sümeg 29 km-ojn.
Vince Berzeviczy
Vince Berzeviczy naskiĝis la  1781 en Hungara reĝlando en Daróc (nuntempa Šarišské Dravce en Slovakio). Li mortis la 1834 en Kassa (nuntempa Košice en Slovakio. (Laŭ  li naskiĝis en Kassa.)
La tri turoj de San-Marino
La Tri Turoj sur la kresto de monto Titano estas la simbolo de la Respubliko San-Marino. Ili aperas en ĝia blazono kaj en ĝia flago, kronataj de plumoj.
Papus
Vivo
Filo de kemiisto Louis Encausse (1832–1907) kaj Irène el domo Pérez. Kiam estis en la aĝo de kvar jaroj lia familio translokiĝis al Francio, kie edukiĝis. Junaĝe ekinteresiĝis pri alkemio, taroko, magio, kabalo, kaj enprofundiĝis en verkoj pri tio en la pariza Nacia Biblioteko de Francio. En 1887 estis kunfondinto de Teozofia Societo, sed en 1890 foriris de ĝi kreante propran esoteran rondon – Groupe indépendant d’étude ésoterique. Ankaŭ membriĝis al Ordre Kabbalistique de la Rose-Croix. Pli malpli samtempe akceptis pseŭdonomon Papus, prenitan de la verko de Apolonio de Tiano Nykthemeron. En 1894 ĉe Sorbono ricevis titolon doktoro de medicino.
La tri turoj de San-Marino
La Unua Turo
Ankaŭ la kerna fortikaĵo fakte konsistas el pluraj konstruaĵoj, precipe la Torre della Penna (turo de la plumo) kaj la Torre campanaria (sonorilturo). Krome ekzistas domo, kiu iam servis kiel prizono, kaj kapelo dediĉita al Sankta Barbara. Altaro al la sanktulino jam de jarcentoj troviĝis en la turo, sed la nuna kapelo datiĝas el 1960.
Cifuentes
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas cifuenteño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 1 830 loĝantoj kaj la denseco estas de 8,32 loĝ/km².
Historio
La origino de la urbeto, same kiel de multaj aliaj de la komarko, datas el la tempo de la konkero de la Tajfo de Toledo fare de la kristanoj de Kastilio, fine de la 11-a jarcento. En la 12-a jarcento, pro la reconquista de Kvenko, ĝi stariĝis kiel eklezia ĉefurbo kaj la ĉefa kaj plej granda urba kerno de la komarko.
75-a simfonio (Haydn)
Muziko
Ensemblo: fluto, 2 hobojoj, 2 fagotoj, 2 kornoj pokaze en D, 2 trumpetoj en D, timbaloj, 2 violono, vjolo, violonĉelo, kontrabaso. Klaviceno ne estas eksplicite notita, tamen tre verŝajne kunludus.
Cifuentes
Kulturo
Tie naskiĝis monaĥo Diego de Landa, gravulo en la historio de Meksiko, partikulare en Jukatano. Tie naskiĝis ankaŭ la Princino de Éboli kaj pasis Camilo José Cela en sia fama Viaje a la Alcarria (Vojaĝo al Alkario, farita en 1946 kaj publikigita en 1948). La teritorio estis vizitata de gravuloj el eŭropaj reĝaj familioj. Por ekzemplo, en 1925-1930 estis vizitata de Karl Ludwig, grafo de Luksburgo, Princo de Carolath-Beuthen kaj Princo de Schoenaich-Carolath, kaj en 1994 estis vizitata de la reĝoj de Hispanio kun okazo de la inaŭguro de la lernojaro.
Vortaro de Esperanto
Moderna kritiko
Bernhard Pabst en la enkonduko kaj komentoj al la enhave senŝanĝa reeldono de 2013.
Spondias mombin
La fruktoj estas manĝeblaj freŝe aŭ kunsukero kuirita. Eblas fari el ili ĵeleon aŭ marmeladon. La kernoj en la ŝtonoj ankaŭ estas manĝeblaj. De la suko oni povas fari fruktsukon aŭ aliajn trinkaĵojn. En Meksiko nematuraj fruktoj oni faras konservaĵon kun salo kaj kapsiko. En Venezuelo kaj Gvatemalo oni faras malfortan alkoholan trinkaĵon, kies gusto similas al tiu de cidro. En Brazilo estas farata fruktvinon ('Vinho de Taperiba'). La junaj folioj estas manĝeblaj kiel legomoj. Medicina uza de folitisano oni uzas por kuraci inflamojn, ventdoloron kaj lakson. La relative malpeza ligno taŭgas kiel konstruligno kaj por fari alumetojn.
La origina disvastigejon de la flava mombrino estas Karibio kaj la malaltaj regionoj de Meksiko ĝis Peruo, Brazil, Venezuelo, Gujano, Surinamo kaj franca Gujano. La planto estas kultivata ĝis alteco de 1000 m en la tropikoj de la Nova mondo, en Afriko kaj en sudorienta Azio (inter alie en Hindio, Indonezio kaj Malajzio)
Konstantin Sergejeviĉ Stanislavski
Konstantin Sergejeviĉ STANISLAVSKI (Константин Сергеевич Станиславский) estis rusa aktoro, reĝisoro kaj teatra pedagogiisto, kiu famiĝis tutmonde kiel kreinto de la Metodo Stanislavska.
Linio de Sceaux
Ĝi estis origine konstruita per ŝpuro de kaj tre streĉaj kurboj en la areo ĉirkaŭ : Arnoux konceptis novan artikan sistemon kiu ebligis al radoj de trajnoj turniĝi, nome "Sistemo Arnoux" (système ferroviaire dit Arnoux), kaj la linio estis destinita provi liajn prototipojn. Mallongan tempon post la malfermo, la boĝio estis inventita en Usono, farante la sistemon de Arnoux nenecese komplika. La sekcio de trakoj de Bourg-La-Reine ĝis Sceaux estis rekonstruita al la nuna finstacio de Robinson.
Konstantin Sergejeviĉ Stanislavski
Biografio
En liaj lastaj jaroj progresiva paralizo lin malproksimigis de la scenejo, sed li daŭrigis sian laboron kiel reĝisoro kaj pedagogo ĉe la estrado de la Teatro de Arto kaj de la Studo de Opero de la Teatro Bolŝoj.
Estis enoficigita membro de la Akademio de Sciencoj de Sankta Petersburgo en 1917 kaj Artisto de la Popolo en 1936.
Oficejo de Unuiĝintaj Nacioj por Kunordigo de Homaj Aferoj
La Departemento pri Homaj Aferoj estis establita tuj poste de la Ĝenerala Sekretario, sed en 1998 estis kunfandita, kiu fariĝis la ĉefa fokuso de UN pri gravaj katastrofoj. La mandato de OCHA poste plilarĝiĝis por inkluzivi kunordigan humanecan helpon, politikan disvolvon kaj humanecan pledadon. Ĝiaj agadoj inkluzivas organizadon kaj kontroladon de humaneca financado, reklamado, decidado de politikoj kaj interŝanĝo de informoj por faciligi rapidrespondajn teamojn por krizhelpo.
Evangelio laŭ Johano
Intenco
La mirakloj (la "signoj") de Jesuo havas la saman celon. Kelkfoje la rakonto fakte estas nur enkonduko por la sekva longa parolo de Jesuo, tio estas por detala kredo-konfeso pri Jesuo. Simile kiel paraboloj en la sinoptikaj evangelioj montras, kio estas la Regno de Dio, tiel en Johano miraklo-rakontoj montras, kiu estas Jesuo Kristo.
István Ruha
RUHA István estis hungara violonisto, koncertmajstro, instruisto naskita en Carei la 17-an de aŭgusto 1931 kaj mortinta en Cluj-Napoca la 28-an de septembro 2004.
Dornach
Historio
La unua dokumenta mencio de Dornach datiĝas el la jaro 1223 kiel Tornacho.
Dražkovce
Situo
Dražkovce situas laŭ flankovojoj kontaktiĝanta kun Diaková. Martin troviĝas je 4 km.
László Dienes
Biografio
La mezlernejon László Dienes finis en Debrecen, la juron en Budapeŝto. Li studis du jarojn ankaŭ an Parizo. En 1918 li estis direktoro de la Ĉefurba Biblioteko, unu el fondintoj de la hungara komunista partio (KMP). Post la falo konsilantrespubliko li elmigris Vienon, poste Rumanujon. Li estis unu elfondintoj de Bukaresti Hírlap, rubrikestro de Nyugati Szemle. En Genius kaj Periszkop li publikis surrealismajn novelojn. En 1922-1925 li estis redakciano de Keleti Újság, inter 1926-1928 fondinto kaj ĉefredaktoro de Korunk en Kluĵo. En 1928 li elmigris en Berlinon, en 1931 en Moskvon. Ekde 1945 li estis direktoro de Ĉefurba Biblioteko Szabó Ervin, ekde la fino de 1948 katedrestro en la fakultato de juro kaj ekonomio.
Legoland' Germanio
Miniland
Duonon de tiuj konstrueroj, do pli ol 25 milionojn da Lego-briketoj, 140 modelkonstruistoj uzis por krei plurajn miniaturajn panoramojn pri tipaj scenoj el kvar okcidenteŭropaj landoj en skalo 1:20. Reprezentiĝas pluraj regionoj de Germanio, kun multaj historiaj konstruaĵoj, sed ankaŭ moderna haveno, flughaveno kaj futbala stadiono. Krome reprezentiĝas la urbo Venecio el Italio, kaj tipaj urbopanoramoj el Nederlando kaj Svislando. Pri la modeloj impresas la detalemo: Rimarkindas miniaturaj mevoj en la haveno de Hamburgo, senbrida dancanto dum popmuzika parado en Berlino, sunbruniĝanta knabino ĉe nordgermania mara plaĝo kaj multegaj pliaj detaletoj. Por plia vivo en la miniatura lando "Miniland" zorgas multaj movigoj: Per premo de butono aŭ movo de navigilo la vizitantoj povas ekigi multajn movojn vivigitajn per elektromotoretoj en la panoramoj. Cirkulas aŭtoj, busoj, kamionoj kaj motorcikloj, en la flughaveno moviĝas aviadiloj, kaj survojas ankaŭ ŝipoj kaj fervojoj. El kaŝitaj laŭtparoliloj aŭdeblas voĉoj, muziko kaj pliaj sonoj (ekzemple mevaj ŝrikoj aŭ la sono de muĝantaj maraj ondoj). Vespere strataj lanternoj kaj lumigitaj loĝdomoj kreas etosajn impresojn.
Hamburgo
La haveno de Hamburgo prezentiĝas kun kajoj, stokejoj, kargoŝipoj kaj boatetoj, spektantoj kaj mevoj.
26806 Kushiike
26806 Kushiike estas malgranda, malhela kaj malrapide rotacianta asteroido de la asteroida zono proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Jussiape
Jussiape estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 8.031 loĝantojn en 2010.
Hudson (Nov-Jorkio)
Binghamton estas urbo en orienta Usono. Ĝi apartenas al la subŝtato Nov-Jorkio kaj estas la administra centro de la ĉirkaŭa Columbia. Laŭ la stato de la censo en la loĝloko vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Mike Bloomfield
Michael Bernard BLOOMFIELD (28a de Julio, 1943 – 15a de Februaro, 1981) estis usona gitaristo kaj komponisto, naskiĝinta en Ĉikago, Ilinojso, kiu iĝis unu el la unuaj popularaj muzikaj supersteluloj de la 1960-aj jaroj kiu havigis sian reputacion preskaŭ tute el sia instrumenta kapablo, ĉar li rare kantis antaŭ 1969. Respektta pro sia gitarluda lerteco, Bloomfield konis kaj ludis kun multaj el la legendoj de Ĉikaga bluso antaŭ atingi sian propran famon kaj ludis gravan rolon en la popularigo de bluso meze de la 1960-aj jaroj. Li estis rangigita la 22an en la listo de la gazeto Rolling Stone por la "100 Plej Grandaj Gitaristoj Ĉiutempaj" en 2003 kaj la 42an fare de la sama gazeto en 2011. Li estis enmetita en la Blusa Famulejo en 2012 kaj, kiel membro de la Paul Butterfield Blues Band, estis enmetita en la Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo en 2015.
Pierre Boulez
Pierre BOULEZ (naskiĝinta la en Montbrison, mortinta la  en Baden-Baden) estis franca komponisto, direktisto kaj pianisto.
Verkoj kaj graveco
En 1976 li fondis la instituton "Institut de Recherche et de Coordination Acoustique/Musique (IRCAM)", kiun li gvidis ĝis 1991. Ĝi troviĝas ene de la Pompidou-Centro pariza kaj nombriĝas inter la plej gravaj elektronikmuzikaj studioj de la mondo. Tie fakuloj kaj komponistoj el la tuta mondo renkontiĝadas por evoluigi novajn komputilteknikaĵojn konektitajn al muziko. Boulez mem uzis elektronikajn sonojn malofte, unue en la verko Explosante-Fixe (1972). La plej juna versio de tiu ĉi verko estas de 1994 - tiel Boulez substrekis aspekton specialan de li: daŭre prilabori la proprajn verkojn. Tiamaniere estiĝis tuta serio da "ankoraŭ ne finfaritaj verkoj", i.a. Repons (ekde 1981) aŭ Eclat/Multiples (ekde 1965).
Kalle Väisälä
Li renovigis instruadon de matematiko en finnlandaj lernejoj. Li partoprenis esperanton.
Konstruaĵo de Administro de la Eklezio
Servanta kiel ĝia sidejo kaj troviĝinta en Sallaga Urbo, Utaho, Usono, la konstruaĵo situas apud la Placo de la Templo, inter la Joseph Smith Monumenta Konstruaĵo kaj la Leona Domo, ĉe Suda Templa Stirado. Ĝi malsamas de la Eklezio Oficeja Konstruaĵo en kio ĝi estas multe pli malgranda kaj garnas oficejojn por la Unua Prezidanteco kaj la Kvuorumo de la Dek du Apostoloj.
Angl-Iraka Milito
La Angl-Iraka Milito estis militkampanjo de la Brita Imperio de 1941 kontraŭ la ribela registaro de Raŝid Ali en la Regno Irako dum la Dua Mondmilito. Operacoj daŭris el la 2a al la 31a de Majo 1941. La kampanjo rezultis en la re-okupado de Irako fare de la Brita Imperio kaj la reveno al la povo por la aliancano de la Brita Imperio nome Regento de Irako, Princo 'Abd al-Ilah. Oni registris nur 60 mortojn en la flanko de la britoj dum ĉirkaŭ 500 en la iraka flanko.
Regiono (geografio)
Regionoj povas esti naciaj, kiuj troviĝas en konsisto de unu sola ŝtato (Anatolio, Siberio, Tibeto), kaj internaciaj, kiuj kovras la teritoriojn de du aŭ kelkaj ŝtatoj (Kaŭkazio, Skandinavio, Polinezio).
Ĉambro de lordoj
Nuntempa konsisto
Antaŭ 1999, ĉiuj nobeloj rajtas ĉeesti kaj voĉdoni pri leĝoj en la supera ĉambro. Ekde tiam, kiam leĝiĝis la House of Lords Act 1999 (Leĝo pri Ĉambro de lordoj), nur 92 nobeloj, elektitaj de iliaj egaluloj, rajtas daŭri tion. Oni proponadis forigi ĉi tiuj heredintuloj per sekvanta reformo.
Historio de la supera ĉambro
La angla parlamento originas de la Witan koncilioj de la 11-a jarcento, kiuj enhavis religiajn estrojn, potenculojn kaj reĝajn ministrojn. Saksaj reĝoj konsultis tiujn konciliojn. Ekde la 13-a jarcento, senditoj de grafujoj, urboj kaj municipoj ĉeestis la konsiliojn. Ekde la 14-a jarcento ekaperis du "ĉambroj" - unu enhavis senditojn kaj eknomiĝis la Commons (Komunuloj); la alia enhavis religiajn estrojn (Lords spiritual, aŭ Lordoj spiritaj) kaj potenculojn (Lords temporal, aŭ Lordoj tempecaj), kaj eknomiĝis la Upper House (Supera ĉambro). La du ĉambroj unue amasiĝis en la halo Westminster en 1320.
Dénes Buday
Dénes Buday [dEneŝ budai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Buday Dénes, en Germanio Dénes von Buday estis hungara komponisto. Lia plena nomo estis Buday Dénes József Mihály. Dénes Buday naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Budapeŝto.
Dezső Korda
Dezső KORDA [deĵO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Korda Dezső estis hungara inĝeniero, inventisto, altlerneja instruisto.
Zimbabvo
Geografio
Ĉefurbo estas Harareo kaj alia grava urbo Bulawayo (676.000 loĝ).
Essonnes - Robinson (stacidomo)
Essonnes - Robinson estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Corbeil-Essonnes, kvartalo Robinson, departemento Essonne, regiono Francilio.
Orgenkomponaĵoj (Bach)
Tokato kaj fugo
Pluaj tokatoj estas tokato kaj fugo en F-maĵoro (BWV 540), la ofte tiel nomata „dorika“ tokato kaj fugo BWV 538 (la tonalo estas vera d-minoro) kaj tokato, adaĝo kaj fugo C-maĵoro (BWV 564), kiu laŭstrukture aludas la konĉertformon.
Pluraj movimentoj
La ses sonatoj (BWV 525–530), kiuj komence havis instrucelon (nome la muzikan edukadon de lia plej aĝa filo Wilhelm Friedemann), validas kiel kulmino de trivoĉa orgenkomponaĵo kaj apartenas pro la plena inkludo kaj egalrajtigo de la pedalaro al la plej malfacilaj verkoj de Bach. La komponaĵoj ne sekvas la kvarmovimentan formon de la sonata da chiesa, sed jam surmontras la pli modernan sekvon de tri movimentoj orientiĝantan je la itala konĉerto.
Je la ses konĉertoj (BWV 592–597) temas pri aranĝaĵoj de konĉertoj de aliaj komponistoj, kiujn Bach pretigis por studoceloj.
Ottó Benedikt
Biografio
Ottó Benedikt post abituriento li batalis dum la 1-a mondmilito. En 1918 li aliĝis al la komunistoj. En la sekva jaro li estis sendita al Vieno por prepari komunistan revolucion, sed la polico arestis lin kaj deportis lin al Hungario. Dum la Hungara Sovetrespubliko li estis sekretario de Béla Kun. Post la falo ankaŭ tie li estis arestita, sed en 1920 li sukcese rifuĝis al Vieno, kie komence li estis simpla laboristo. Li aliĝis al la aŭstraj komunistoj, redaktis komunistan periodaĵon, krome li frekventis universitaton ricevinta diplomon en 1930. En 1932 li translokiĝis al Moskvo, kie li ricevis postenon en fabriko. Inter 1939-1955 li estis katedrestro en trafika universitato en Moskvo, poste li hejmenvenis. Ankaŭ en Budapeŝto li estis katedrestro en la teknika universitato. En la studjaro 1957 li estis rektoro. Li havis edzinon, kiu naskis filinon. Li okupiĝis precipe pri elektraj lokomotivoj kaj eksterordinaraj motoroj. Li ricevis premion Kossuth en 1959 krome precipe poste ankaŭ aliajn premiojn.
Biel-Benken
Historio
Ĝis la jaro 1972 la du vilaĝoj Biel kaj Benken estis memstaraj komunumoj. La unua historia mencio de Benken datiĝas el la jaro 1259 kiel Beinkon.
Atlaso (luno)
Formo
Grand-precizeca fotoj far de sondilo Cassini en julion 2005 montras ekvatoran kreston, kiu faras la lunon diskoforma. Tiu kresto aspektas pli glata ol la "polusaj" regionoj. Plej verŝajne estas amaso da polvo (aŭ "neĝo") altirata el la ringo. Oni trovas similan strukturon ĉe Pajno kaj Japeto. La alto de la kresto estas komparebla kun la grando de la lobo de Roche de la luno, tio signifas, ke kroma kumulo da polvo estus forbalaita de tajda forto.
Maso
Maso (el la greka: μᾶζα, máza, "hordea kuko," "pastobulo") estas fizika grando de materiaj korpoj, kiu determinas ilian dinamikan konduton kiam ili estas submetitaj al influo de eksteraj fortoj.
Brulmonteto
La unuaj instalaĵoj estis trovitaj de arĥeologoj ĉirkaŭ Baile Bhuirne (Ballyvourney) en la graflando Corcaigh. Tipa estas 1,8 m longa kaj averaĝe 1,0 m larĝa ortangula trapezforma trogo. En la sudokcidenta parto kuŝis vertikale stariganta ŝtonplato en kadrigita forno. En la nordoriento kuŝis ŝtone enkadrigita tertruo de du metrojn longeco, kiu fariĝis pli mallarĝa direkte al la fino de 1,8 m al 0,8 m. Ĝi estas identigita kiel bakforno aŭ rostejo. Neregula kabano enhavis truojn de palisoj. Tiaj ejoj estas tre disvastigitaj, ekzemple en Teeronea, graflando Corcaigh, kaj Derrybrusks, Graflando Fear Manach.
Kialo
Ili povas esti restoj de bierfarejo, kuirejo, tekstilfarejoj aŭ saŭnoj. Ĉirkaŭ 1600 brulmontetoj estas listigitaj en la nacia listo de monumentoj de Skotlando. En Irlando Anne-Marie Denvir kalkulas kun 20 000 tiaj lokoj. Nur en la graflando Corcaigh troviĝas pli ol 2 000.
Nova Hanso
En la jaro 1980 en la nederlanda urbo Zwolle fondiĝis la interurba ligo Nova Hanso (Die Hanse). Ĝia celo estas plividebligi kaj intensigi la komunajn kulturajn ligojn inter tiuj urboj, kiuj ĉiuj dum la mezepoko apartenis al la interurba komerca ligo Hanso. Krom la subteno de interurba komerco, la celoj de la ligo estas spertointerŝanĝo pri la protektado de mezepokaj konstruaĵoj kaj monumentoj, subteno de la urba turismo kaj la flegado de kulturaj tradicioj el la mezepokaj Hansaj jarcentoj.
Lipporn
Historio
La teritorio ĝis la jaro 1806 apartenis al la landgraflando Hesio, kaj post mallonga okupiĝo per la armeo de Napoleono en 1816 iĝis parto de la duklando Nassau. En 1866 ĝi estis aneksita de reĝlando Prusio post la Prusia-Aŭstria milito kaj fariĝis prusia provinco "Hesio-Nasaŭo". Post la Dua Mondmilito, kiam Prusio estis dissolvita, la komunumo ekapartenis al la nuna federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Regiono (statistiko)
La ĝenerala nombro de loĝantoj en unu regiono (proponita por efektiveco) estas ĉ. 1-2 milionoj (tiel oni elformas en Hungario el la 19+1 distriktoj (departementoj) 6-7 pli grandajn regionojn).
RS-82
La RS–82 kaj la RS–132 (ruse:  Реактивный Снаряд  en esperanto „reakcia pafaĵo”) estis nedirektita raketo, fabrikita kaj uzita en la dua mondmilito en la Sovetunio. Ĝi estis muntita al aviadiloj kaj oni uzis ĝin ĉefe al surteraj celoj, sed ankaŭ kiel aerbatalo-raketon. La konstruo kaj la funkcio de la du tipoj samis, ili diferencis nur en la grando, la tipsigna numero aludas je diametro de la raketo. Ĝiaj modifitaj versioj estis uzataj poste kiel pafaĵoj de la raketa seria-ĵetiloj BM.
Ruĝokula vireo
LaRuĝokula vireo, Vireo olivaceus, estas specio de birdo de la familio de Vireedoj kaj genro de Vireoj, kiuj estas malgrandaj paserinoj de Ameriko, de koloroj olivverdecaj al sablokoloraj. Ĝi estas iom simila al silvioj sed ne estas proksime rilata al la Paruliedoj. Ĝi estas komuna en sia ampleksa teritorio kaj ne estas konsiderata minacata en la listoj de la IUCN.
Priskribo kaj sistematiko
Tiu birdo, pli aŭdebla ol videbla, povas kanti dum longe; ŝajne ĝi senfine ripetas la saman kanton kvazaŭ demando kaj respondo. Ĝi havas rekordon de plej multaj kantoj faritaj en ununura tago inter birdospecioj.
Iam la Flavverda vireo (V. flavoviridis) kaj la Noronja vireo (V. gracilirostris) estis konsiderataj subspecioj de la Ruĝokula vireo.
Federico Fellini
Komencaj filmoj (1950–1953)
En 1953, finfine I Vitelloni trafis la favoron kaj de kritikistoj kaj de publiko. Ricevinte la Arĝentan Leonon en Venecio, ĝi havigis al Fellini lian unuan internacian distribuanton.
Trans neorealismo (1954–1960)
Dum la aŭtuno, Fellini esploris kaj disvolvigis traktadon bazitan sur kinadaptado de la romano de Mario Tobino nome Libere donne di Magliano (Liberaj virinoj de Magliano). Kun agado en mens-institucio por virinoj, la financaj apoguntoj konsideris, ke la temo ne havas potencialon kaj la projekto estis abandonita.
Kun Pinelli, li disvolvigis Veturo kun Anita por Sophia Loren kaj Gregory Peck. Estante "invento naskita el intimacia vero", la scenaro estis bazita sur la reveno de Fellini al Rimini kun amatino por la funebro de lia patro. Pro nedisponeblo de Loren, la projekto estis prokrastita kaj revivigita dudek kvin jarojn poste kiel Viaggio con Anita (1981), komedio reĝisorita de Mario Monicelli kun Goldie Hawn kaj Giancarlo Giannini. Por Eduardo De Filippo, li kunverkis la scenaron de Fortunella, adaptante la ĉefan rolon por kongruigi ĝin kun la partikulara sensokapablo de Masina. La fenomeno de la Tibera Holivudo de 1958 en kiu usonaj studoj profitis el la malmultekosta studilaboro disponebla en Romo havigis la fonon por fotoĵurnalistoj kiuj ŝtelis fotojn de famuloj en via Veneto. La skandalo provokita per la subita danconudigo fare de la turka dancisto Haiŝ Nana en noktoklubo kaptis la imagopovon de Fellini: li decidis finigi sian lastan verkatan scenaron, Moraldo en la urbo, en tut-nokta "orgio" en ĉemara vilao. La fotoj fare de Pierluigi Praturlon al Anita Ekberg piediranta vestita en la Fontano Trevi havigis plian inspiron por Fellini kaj liaj scenaroj.
La boata kurumo
Deveno
La dua kurumo okazis 1836 nun en Londono de Westminster al Putney. Dum la venontaj du jaroj ekzistis malkonsento pri kie la kurumo okazu. Oksfordanoj preferis Henley kaj Kembriĝanoj preferis Londonon. Post la oficiala fondiĝo de la Oksforda Universitat Boata Klubo la evento rekomencis 1839 sur la tajdo-influita parto de la Tamizo. La venkito defias la venkinton al nova konurso en la posta jaro.
Iamaj konkursejoj
Virinoj
Sugio
La sugioj povas kreski ĝis 70 metrojn altaj kaj atingi diametron de 4 metroj. La ŝelo estas ruĝbruna kaj disigas en vertikalajn striojn. La folioj staras spirale, pinglosimile, 0,5 ĝis 1 centimetron longaj. La strobiloj estas rondaj, kun diametro de 1 ĝis 2 centimetroj.
Che
Che [ĉe] estas esprimo uzata en la hispana lingvo en Argentino, Urugvajo kaj partoj de Bolivio, kaj en portugala lingvo de sudo de Brazilo kun signifo simila al ulo aŭ por voki. En la ceteraj landoj de Latinameriko ĝi estas uzata por alnomi la argentinanojn. De tiu esprimo devenas la nomo, per kiu estas konata la revoluciulo Ernesto Guevara, el Che.
Villexavier
Villexavier [] estas franca komunumo en la departemento Charente-Maritime, en la regiono Puatuo-Ĉarentoj. Ĝi havis 265 loĝantojn en la jaro 2012.
Geografio
Villexavier situas en la sudo de Charente-Maritime, sude de Cognac.
Domagnano
Domagnano [domanjano] estas municipo ("kastelo") de San-Marino. Ĝi havas areon de 6,62 km² kaj, laŭ takso de 2006, 2865 loĝantojn. Situante centre en la lando ĝi limas al la municipoj Borgo Maggiore, Faetano kaj Serravalle kaj, oriente, al la itala municipo Coriano (provinco Rimini).
Maria de Francio, Grafino de Ĉampanjo
Maria estis literatura patronino, inkl. de Chrétien de Troyes kaj Andreas Capellanus.
721 Tabora
721 Tabora estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Cibela grupo.
Mitsubishi
Mitsubishi (per japanaj karaktroj 三菱, laŭ la japanaj vortoj "micu" kaj "hiŝi", laŭvorte "tri romboj" - la kompaniara emblemo, en esperantlingva latinliterigo principe Micubiŝi, sed tiu formo ne estas ofte uzata eĉ en esperantlingvaj tekstoj) estas japana ekonomia grupiĝo de pluraj sendependaj entreprenoj (Keiretsu): Sub ĝia tegmento grupiĝas pli ol 200 diversaj entreprenoj, konzernoj, fondaĵoj kaj pliaj organizaĵoj, kiu agas interalie en aŭtomobila industrio, elektrotekniko, kemia industrio, farmacio, grafika kaj papera industrioj, peza industrio, bankaro, komerco kaj minado. Tiu ekonomia formo ekestis post la Dua mondmilito, kiam sub politika premo devis dispartiĝi la antaŭa konzernego Mitsubishi.
Historio
Post la fino de la Dua Mondmilito la usonaj okupaj instancoj, administrantaj Japanion, postulis dispartigon de la konzernego en plurajn unuopajn entreprenojn, kiuj estu ĉiurilate sendependaj, sed rajtas pluuzi la komunan emblemon kaj nomon.
Regiono (politiko)
Politika regiono estas politika kaj administra unuo sub la nivelo de ŝtato.
Sinabelkirchen
Sinabelkirchen estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Weiz. Fine de en la komunumo vivis.
Subŝtatoj de Niĝerio
1991-1996
{|
19367 Pink Floyd
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la brita muzikgrupo de progresiva roko Pink Floyd, kiu verkis plurajn kanzonojn kun astronomiaj temoj, kiel Interstellar Overdrive kaj Astronomy Domine. La muzikalbumo The Dark Side of the Moon (1973) de tiu grupo estas unu el la klasikaj rok-muzikaj registaĵoj.
Tombos
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono Muriaé. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Hangács
Situo
Hangács situas sur malebenaĵo, fine de tre longa sakovojo. Edelény troviĝas 15, Miskolc 25 km-ojn.
Calixto García
Biografio
Calixto García Iñíguez naskiĝis en Holguín la 4an de aŭgusto 1839. Li estis granda memlernanto ĉar li neniam ricevis universitatajn studojn. La plejparton de lia persona klereco li obtenis per lia propra merito, li ege profitis la jarojn kiam li estis ekzilita en Hispanio (1874-1878 kaj 1880-1895), li lernis super ĉio la arton de la milito pro ĝia estonta utilo en la kubaj sendependentismaj bataloj kontraŭ la hispanaj koloniistoj.
Kastelo de Csákánydoroszló
Historio
La bienoj de Csákánydoroszló apartenis al familio Batthyány inter 1524 kaj 1945. La tiam renesanca etaĝa kastelo estis konstruita en la 1570-aj jaroj. En 1600 la proksimiĝantaj turkoj okupis fortikaĵon de Kanizsa, tial la menciita kastelo devis transpreni ankaŭ defendajn taskojn. La kvadrata turo estis alkonstruita en la 1610-aj jaroj. En 1646 la konstruaĵo estis trakonstruita al burgo fare de Ádám Batthyány. En 1690 fortikaĵo de Kanizsa estis reokupita, tiu burgo jam estis superflua. La bastionoj estis malkonstruitaj. En 1728 la burgo iĝis baroka kastelo, en 1853 ĝi trakonstruiĝis. Depost fino de la 2-a mondmilito la ŝtato forprenis la kastelon. Oni profitis la kastelon arbarista centro. En 1967 incendio okazis en la tegmento. Nuntempe mensaj handikapuloj vivas en la kastelo.
Pischelsdorf am Kulm
Pischelsdorf am Kulm estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Weiz. Fine de en la komunumo vivis.
Sumoo
La sumoistoj havas sumoajn nomojn per kiuj ili povas famiĝi. En januaro 1993 la usona havaj-devena Akebono Taro(曙太郎), kies vera nomo estis Chad ROWAN, iĝis la unua fremdlandana jokozunao.
Zootaxa
Zootaxa estas duoble reviziita scienca gazeto for animalaj taksonomiistoj. Ĝi estas publikigita de Magnolia Press (Auckland, Novzelando). Tiu gazeto estis kreita de Zhi-Qiang Zhang en 2001 kaj oni eldonas novajn numerojn multajn fojojn semajne. Je Decembro 2012 pli ol 26,300 novaj taksonoj estis priskribita en la gazeto. Disponeblas kaj presitaj kaj retaj versioj.
Flavverda vireo
Tiu nearktisa birdo vivas en la kanopeo kaj mezaj niveloj de helluma arbaro, arbarbordoj, ĉeriveraj arbustaroj kaj ĝardenoj je altitudoj el marnivelo al 1500 m. La tasforma nesto 6.5-cm larĝa estas konstruita de la ino el ampleksa gamo de plantaj materialoj, kaj ligita al fortika branĉo normale 1.5–3.5 m supergrunde en arbo, sed eventuale ĝis 12 m alte. La normala ovodemetado estas de 2 al 3 brunmarkitaj blankaj ovoj demetitaj el marto al junio kaj kovataj nur fare de la ino, kvankam la masklo helpas manĝigi la idojn. La reproduktantaj birdoj revenas al Centrameriko el komenco de februaro al marto, kaj plej parto eliras suden meze de oktobro.
Flavverdaj vireoj manĝas insektojn kiujn ili kaptas el la arbofoliaro, kaj nutras sin ĉefe el raŭpoj kaj skaraboj. Ili manĝas ankaŭ malgrandajn fruktojn, inklude berojn de visko kaj en vintrejoj tiujn de Cymbopetalum mayanum (Annonaceae) kaj Simarubo (Bursera simaruba).
Maristo
Profesiaj rangoj
La maŝinistoj de la ŝipo estas
16718 Morikawa
16718 Morikawa estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japanaj astronomoj Kin Endate kaj Kazurō Watanabe elde la observatorio de Kitami en Abaŝiri-subgubernio (insulo Hokajdo).
Municipoj de San-Marino
La sekva tabelo prezentas ilin laŭ la loĝantaro.
Monstranco
Monstranco (alia vorto laŭ PIV estas hostimontrilo) estas ilo por montri la konsekritan hostion, la korpon de Kristo, en la katolika liturgio. En la monstranco oni ekspozicias la Plejsanktaĵon por adorado. Oni portas la monstrancon dum eŭkaristiaj procesioj, prefere je la festo de la Korpo kaj Sango de Kristo, kaj oni utiligas ĝin por doni la sakramentan benon.
Municipoj de San-Marino
La nomo kastelo respondas proksimume al la itala esprimo comune (komunumo, municipo). Ankaŭ por la malpli granda strukturo, kiu itale nomiĝas frazione (kvartalo, frakcio), San-Marino havas apartan vorton, curazia. Ĝi devenas el la eklezia lingvo kaj origine signifas la influterenon de unu sola preĝejo, kiu ne konsistigas paroĥon, sed tamen ne estas subigita al alia paroĥo.
Monstranco
Teknike monstranco estas malgranda, plej ofte ronda, vitra montrofenestro kun trunko kaj piedo. La hostio estas tenata per eta lunarkforma tenilo, la hostiingo aŭ luneto (latine: lunula), kiun oni povas enŝovi de malantaŭe en la fenestron de la monstranco. Kiam la hostio ne estas ekspoziciita, ĝi estas enŝovita pere de la hostiingo en hostiujon (greke: pyxis), kiun oni gardas en la tabernaklo.
Tidaholm
Partneraj urboj
Inter la partneraj urboj de Tidaholm estas
San Vicente de Arévalo
Geografio
Ĝi limas kun Langa, Nava de Arévalo, Donjimeno, Cabezas de Alambre, Pedro-Rodríguez kaj Tiñosillos.
Catherine Parr
Frua vivo
Ŝi naskiĝis en la kastelo de Kendal, Westmorland kaj estis la plej aĝa ido de Kavaliro Thomas Parr de Horton House, Northamptonshire, kiu devenis de Eduardo la 3-a (Anglio), kaj ties edzino Maud Green. Thomas Parr estis ŝerifo de Northamptonshire kaj ministro de Henriko la 8-a; Maud Green, Damo Parr, servis en la domanaro de Katerino de Aragono, la unua edzino de Henriko la 8-a. Catherine Parr havis fraton, William Parr (1-a grafo de Essex), kaj fratinon, Anne Parr (grafino de Pembroke).
Termohigrografo
Klasikaj modeloj de termohigrografo estas konstruitaj kiel tamburskribilo kun naturaj haroj, bimetalo kaj mekanika aŭ elektronika horloĝmekanismo. La tamburo povas havi turniĝotempon de unu ĝis 31 tagoj. La mezurvaloroj estas registritaj kiel mezurkurboj sur papero.
Los Balbases
Los Balbases [losbalBAses] estas loĝloko kaj municipo en la okcidento de la provinco Burgoso, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la okcidento de la komarko Odra-Pisuerga.
Bărdești
Bărdești [bərdeŝtj] (hungare: Marosbárdos [maroŝbardoŝ]) estas vilaĝo en Rumanio norde de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al la komunumo Sântana de Mureș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 415 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 311 (rumanoj).
Rekordoj de mamuloj
Ekzistas proksimume 5400 specoj (5490 laŭ la Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj) de mamuloj, disvastigata en proksimume 1200 genroj, 153 familioj, kaj 29 ordoj (kvankam tio varias laŭ enklasiga metodo). Mamuloj grandas el la 30-40 milimetra Burda vesperto al la 33 metra Blua baleno.
La plej grasa mamulo
Ĉirilate eble la plej grasaj mamuloj estas idoj de ringita foko (Phoca hispida). La ringita foko estas pole disvastiĝinta kaj fine de aŭtuno kaj vintre adoltoj restadas ĉefe en akvo sub glacio, kie estas pli varme ol sur surfaco (la akvo reteniĝas senĉese daŭran temperaturon ĉirkaŭ 3 °C). Idoj naskiĝas laŭ klimataj kondiĉoj en kuŝejo el neĝo ekde duono de marto ĝis duono de junio. En la tempo, kiam la ino ĉesos mamnutri la idon, neta graso kreas 50 % de la pezo de ido.
Sed ankoraŭ pli grasaj povas esti kelkaj laboratoriaj bestoj. En kvindekaj jaroj de lasta jarcento estis en "Jackson laboratories" akirita mutaciigita muso de tribo OB (OB = obeza), kiu estis eksterordinare dika. La muso havis genetikan anomalion, kiu malhelpis transiron de kemiaj signaloj (leptonoj) el metita graso en la cerbon. La leptonon perceptas plimulto de mamulo en la cerbo kiel atentigo al kvanto de graso en la korpo kaj dum ilia supermeza kvanto ili plimulte limigas akcepton de nutraĵo. Ĉar la cerbo de OB-muso ne povis tiun ĉi signalon akcepti, la muso estis ĉiam vorema kaj ĉe adoltoj la graso kreis preskaŭ 70 % de ilia pezo.
La plej granda perdo de la pezo
Ino de blua grandega baleno (Balaenoptera musculus) pezanta 132 tunojn perdos dum 7 monatoj de mamnutrado preskaŭ 25 % de sia korpa pezo.
La plej granda rabobesto
Hodiaŭ estas la plej granda surtera rabobesto unu el subspecioj de bruna urso – kodiaka urso (Ursus arctos middendorffi), kiu estas samtempe la plej granda karnovora landa mamulo. La plej granda registrita pezo de kodiaka urso estis 1200 kg (en kaptiteco). Ĝia alteco en rektiĝinta starpozicio estas ĝis 3,8 m, alteco en postkolo povas esti eĉ 1,7 m kaj la longeco estas ofte preskaŭ 3,4 m. Kodiaka urso troviĝas sur insuloj Kodiak (laŭ kiu ĝi ricevis sian nomon), Afognak, Shuyak kaj en Alaska Golfo en Usono.
Sed unuopaj subspecioj de bruna urso montras grandajn diferencojn en la grandeco. Tial eblas konsideri kiel la plej granda rabobesto ankaŭ blankan urson (Ursus maritimus), kies korpaj dimensioj estas multe pli stabilaj.
La plej grandaj kornoj
La plej grandan longecon de kornoj havas parhufulo el subfamilio de bovenoj – akvobubalo (Bubalus arnee) vivanta en Barato. Virseksulo pafmortigita en la jaro 1955 havis kornojn longaj 424 cm, mezurite per ekstera arko de la pinto de unu tra fleksiĝo de la korno kaj la frunto ĝis la pinto de la alia korno.
La plej longa hararo
La plej longajn vilojn havas ovibovo (Ovibos moschatus), kiu vivas en malvarmaj regionoj. Sur la kolo kaj sur la gluteo ties viloj povas kreski ĝis 90 cm. Sur la dorso ili estas malpli longaj.
Plej malmulte kaj multe da kolaj vertebroj
Trifingraj bradipoj (Bradypus tridactylus) estas male konataj per tio, ke ili havas pli da kolaj vertebroj, nome 8 aŭ 9. La plialtigita nombro de la kolaj vertebroj estas evidente adapto je la maniero de vivo en branĉoj de arboj, kie ili estas pendigitaj je ekstremaĵoj per la kapo suben. Dank‘ al pli granda nombro de la kolaj vertebroj ili povas turni la kapon preskaŭ je 270°.
La plej rapidaj mamuloj
Gepardoj atingas sur mallongaj distancoj (ĝis 550 m) maksimuman rapidecon 100 km/horo. En gepardaj konkursoj Cheetah Outreach okazintaj en februaro de 1999, fonditaj de Annie Beckhelling (Kaburbo, Sud-Afriko) ili oficiale mezuris al gepardo de nomo Nyana-Spier je 100 m por 6,08 de sekundo kun akcelo el 0 je 80 km/horo por 3,6 de sekundo, kio signifas mezproksiman rapidecon 59,6 km/horo.
La plej aktivaj mamuloj
Blanknaĝila focenojdo (Phocoenoides dalli) dormas tute neniam. Al tio ĝi estas akomodinta tiel, ke regule alternas aktiveco de ĝiaj cerbaj hemisferoj. Focenojdo povas esti aktiva senĉese, ĉar unu duono de la cerbo estas ĉiam aktiva kaj la alia ripozas. La plej mallongan klasikan dormon (ambaŭ hemisferoj de cerbo estas en trankvila fazo) havas ĝirafo (Giraffa camelopardalis), kiu dormas dum 24 horoj nur 20 minutojn, kaj ankoraŭ en kelke da pli mallongaj tempaj intervaloj.
La plej sentema mamulo
Ni komencu per tio, ke ni seniĝos de kelkaj mitoj pri la talpo. Ĝiaj okuloj estas malgrandaj kaj ofte kovritaj per la hararo. Malgraŭ tio, kvankam oni pensas tion, la talpo ne estas blinda. La talpoj ne kuras, ĉar ili estas kreitaj por fosado. Iliaj antaŭaj kruroj havas ungegojn, kiuj estas por la fosado tiel grandaj, ke ili malhelpas talpojn en la irado, tiel ili do devas iradi sur maleoloj. La talpo havas sur la nazo kaj la vosto vibrajn sensorojn, pli sentemaj ol tiu plej bona sensoro fabrikita de homo. Ili konsistas el miloj da eroj permesante al la talpoj aŭdi kaj detekti kian ajn movon (ekz. eĉ larvojn mordantaj radiketojn) – kaj tio spite al kelke da dekoj de centimetroj da grundo! Dum unu jaro la talpo kapablos manĝi preskaŭ 27 kg da larvoj kaj insekto.
La plej mallonga gravedeco
La periodo de gravedeco de didelfo mukuruo (Didelphis marsupialis) kaj lutra ĥironekto (Chironectes minimus) el meza kaj norda partoj de Sud-Ameriko estas normale 12 – 13 tagojn, sed ĝi povas esti eĉ pli mallonga. Malgrandaj specioj de marsupiuloj havas gravedecon ĉirkaŭ 17 tagoj.
La plej granda manĝulo
En proporcio al sia grandeco la plej vorema besto estas soriko, kiu pro tre rapida metabolismo devas ĉiutage konsumi kelkoblon de la propra pezo. Ĝia metabolismo estas tiel rapida, ke la sorika koro batas preskaŭ 1200foje dum minuto.
La plej granda kaj malgranda trinkemulo
Plej malmulte trinkas kelkaj dezertaj ronĝuloj. Merionoj (Gerbillinae) eĉ ne trinkas entute. Ili akiras ĉiun akvon per absorbado de nutraĵo. Mongolia meriono (Meriones unguiculatus) konsumas el ĉiuj specioj de mamuloj la plej minimuman kvanton de fluidaĵoj, ĝi entute ne trinkas akvon kaj ĉiujn fluidaĵojn ĝi akiras el absorbado el nutraĵo. Mongolia meriono specializas sin al vivo en sekaj regionoj, do ĉefe en dezertoj. Dumtage mongoliaj merionoj antaŭ sekiganta varmego kaŝiĝas sub la teron. Mongolia meriono estas aktiva precipe dum krepusko frumatene kaj ankaŭ vespere.
La plej longa migrado
La plej longan migradon faras griza eŝriĥtio (Eschrichtius robustus), kiu ĉiujare naĝas migradan vojdirekton en la longeco preskaŭ 12000 mejloj.
Plej multe fetoranta mamulo
La fetoro de la skunko estas tiom intensa (ĝi estas sentebla ĝis distanco 800 m), ke nur malmultaj bestoj kuraĝos alproksimiĝi al ĝi. Unusola predanto, kiu regule ĉasas skunkojn, estas virginia gufo (Bubo virginianus). Tiu kapablas ĉasi la skunkon, dank‘ al silentema flugo kaj atako el aero, ankoraŭ pli baldaŭ, antaŭ ol la viktimo ekregistros ĝin. Sed malgraŭ tio tiuj ĉi gufoj estadas ŝprucigitaj per skunkaj sekreciaĵoj. Sed rilate al ties tre malforta flarsento tio kaŭzas al ili neniajn problemojn.
La plej granda grupiĝo de mamuloj
Hodiaŭ gnuoj (Connochaetes taurinus) kreas la plej nombrajn gregojn. La gregoj de gnuoj estas multfoje milmembraj. Unuopuloj engregiĝas en unu gregon, kiu havas preskaŭ 50 membrojn kaj en la tuta tia grego estas sole ununura virseksulo. Kelkaj rekordaj gregoj havas longecon preskaŭ 40 km kaj ili povas havi ĝis 1,3 milionoj da membroj.
La plej malalta kaj alta sonfrekvenco de mamuloj
Ultrasono, kiu estas elsendata en altaj frekvencoj kaj la kapableco de eĥolokigo estas ĉe mamuloj plej multe evoluinta ĉe vespertoj. Vampiroj (Vampyrum spectrum) el la ordo de ĥiropteroj kaj pteropoj (Pteropodidae) aŭdas sonojn kun frekvenco 120 – 210 kHz. Homo kapablas percepti maksimume 20 kHz. Sed kutima delfeno (Delphinus delphis) aŭdas preskaŭ 280 kHz.
Plej disvastiĝinta
Je unueco de la plej disvastiĝinta mamulo de la mondo konkursas hejma muso (Mus musculus), kiu reteniĝas ĉefe en homaj loĝejoj kaj norvega rato (Rattus norvegicus), kiu vivas en libera naturo. Nepre ili estas ambaŭ la plej disvastiĝintaj landaj mamuloj de la mondo. La rato kaj la muso troviĝas en ĉiuj kontinentoj, inkluzive de Antarktido. Hejma rato estis pleje alportita eĉ sur kelkajn malproksimajn oceanajn insulojn.
Tuvoj
Tuvoj (Тывалар) estas tjurka popolo indiĝena al Siberio, kiuj loĝas en Tuvio, Mongolio kaj Ĉinio. Ili parolas la tuvan, kiu estas siberia tjurka lingvo.
Agave fourcroydes
Priskribo
Agave fourcroydes kreskas kundika tigo ka formas rosetoj kun stolonoj. La rigidaj rektaj folioj estas liniilfomaj kaj havas kanelon. Ili estas je la bazo rondigitaj kaj je la malbazo pinte. La floroj longas 120 ĝis 180 cmka larĝas 8 ĝis 12 cm. Ĉe la foliorabdo estas en egalaj distancoj malhelbrunaj, 3 ĝis 6 mm longa dentoj. La forta konusforma dorno estas mallonga kaj havas apertan kanelon. Ĝi longas 2 ĝis 3 cm.
Ferenctanya
Vidindaĵoj
La reformacija preĝejo de Ferenctanya estas periferio de la vilaĝo. La tombejo estas pli proksime de la vilaĝo
Marinus van der Lubbe
Biografio
Oni arestis lin la 27-an de februaro en la brulanta Reichstag-konstruaĵo. Li konfesis poste la bruligon.
Kleomedes
Tri rimarkindaj detaloj el la enhavo:
Takeuĉi Tookiĉi
TAKEUĈI Tookiĉi, nask. 17 dec 1895 en Yamanaka, Isikawa-ken, estis japana pentristo kaj Esperantisto de 1915.
(19369) 1997 YO
(19369) 1997 YO estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Sennevières
Sennevières estas franca komunumo en la departmento d'Indre-et-Loire, en la regiono Centro-Valo de Luaro.
Mustaĉa vireo
La raso de Florido nome V. a. barbatulus estas pli mallongbeka je 15 % ol la subspecio de la norda Karibio nome V. a. bonairensis. Tiu lasta formo estis en Usono kiel vaganto en Florido kaj en Luiziano.
Bazoșu Nou
En 1926 tie eksetlis 46 familioj de saksaj germanoj el Klein-Talmesch (distrikto Sibiu).
Konsekrado
En la meso kristana
Per la Eŭkaristia Preĝo la hostioj kaj la vino estas konsekrataj. Konsekrado signifas, ĉefe laŭ la kredo de katolikaj kristanoj, efiki, ke la pano fariĝas vere la korpo de Kristo kaj la vino vere la sango de Kristo. Kun la skolastika filozofio oni tradicie nomas tiun okazantaĵon transsubstanciĝo.
Maël-Carhaix
(jen france, bretone Mêl-Karaez) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Belbimbre
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 10,23 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 57 loĝantojn. Ĝi perdis multajn loĝantojn dum la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj brutobredado (ŝafoj). Lastatempe plej ekgravis kultura kaj rura turismo, ekzemple piedirado tra naturaj lokoj.
Háromhuta
Historio
En tiu ĉi arbara regiono Francisko Rákóczi la 2-a fondis vitrofarejojn en 1698, kiuj konsumis multe da arboj. Ĝis 1916 oni produktis botelojn precipe por vino de Tokaj. Poste la vilaĝanoj vivtenis sin el forstrumado. Dum la socialismo kolĥozo ne formiĝis, ĉar mankis la agrikulturado. Vilaĝservo estas migra poŝto.
Tagblatt-Bibliotek
Bis 1933 hatte man 412 Werke, auf insgesamt 965 Nummern aufgeteilt, herausgegeben: [4] "In unübersehbarer Reihe schließen sich die schmucken Bändchen aneinander. Sechs Millionen Nummern - eine stattliche Kolonne, die, habt-acht gestellt, etwa von Wien bis Mödling reichen würde. Wieviel Wissen und Gelehrsamkeit, wieviel Können, Bildung, Anregung ist darin umschlossen!" [5] Zur Feier des l0jährigen Bestandes wurde das tausendste Bändchen aufgelegt. Das vorhin erwähnte Jubiläums-Bücher-Verzeichnis schlüsselte die Produktion der Tagblatt-Bibliothek in viele Bereiche auf:
Max Talmey
Tamen en 1908 li pasis al Ido. Li verkis kelkajn librojn en kaj pri Ido, sed dum la 20aj kaj 30aj jaroj li reformadis tiun lingvon, kreante Esperantidojn kun diversaj nomoj: AIL, Arulo, Gloro.
Swansea
Kimra lingvo
Dum censo en 2001 22,5 % de la urbanoj deklaris, ke ili certagrade regas la kimran lingvon. Tio donas al Swansea la 11-an lokon inter la 22 regionoj de Kimrio. Ekzistas kimralingva gazeto nomiĝanta Wilia.
Partneraj urboj
Inter la partneraj urboj estas
Blanka brasiko
Enhavaĵoj
fonto 1: Souci.Fachmann.Kraut 1994
Armenoj en Israelo
Fotistoj
Elia Kahveĝjan (1910-1999), rifuĝinto de la armena genocido, estis unu el la ĉefaj fotistoj en Jerusalemo komence de la 20a jarcento.