La_KOVIM-19-kronvirusa_pandemio_de_2020_en_Hungario
Proklamo de la tutlanda danĝersituacio
La 11an de marto la ministro pri la ĉefministrejo Gergely Gulyás anoncis, ke la registaro decidis pri la enkonduko de la tutlanda danĝersituacio. La instruado en la universitatoj estos suspendita (transiro al teleinstruado), neniu, krom hungaraj civitanoj, rajtos enveturi Hungarion el la kvar plej infektitaj landoj (Ĉinio, Irano, Italio kaj Sud-Koreio). La registaraj oficistoj kaj ŝtatsekretarioj rajtos veturi eksterlanden nur kun ministra permeso. Ĉe la slovena kaj aŭstra landlimoj estos restarigita la kontrolo, el ĉi tiuj landoj ne povos veni trajnoj, aŭtobusoj kaj aviadiloj en la landon. Por hungaroj, revenintaj el la areo kun veturmalpermeso estos aŭtomate deviga 14-taga kvaranteno. Estas malpermesitaj aranĝoj en fermita spaco kun pli ol 100 personoj, interalie ekzemple teatraj prezentoj, pli grandaj subaeraj sporteventoj kun pli ol 500 homoj povas esti aranĝitaj malantaŭ fermitaj pordoj. Suspendita estos la programo „Senlime” kaj ankaŭ la eksterlanda lingvolerna programo de hungaraj lernantoj. Ĉar laŭ fakaj opinioj la viruso estas danĝera eksplicite por maljunuloj, malpli por infanoj, tial la instruado en lernejoj portempe ne ĉesos, kaj en la kazo de infanĝardenoj kaj infanvartejoj rajtos decidi la lokaj registaroj, ĉu ili enkondukos limigajn disponojn. Gulyás diris, se estos motivite, ankaŭ la lernejoj estos fermitaj. Li aldonis, ĉi tiuj dispozicioj validos ĝis retiro, antaŭvideble ili povos resti eĉ dum monatoj. La ministro pri la ĉefministrejo diris, ke la disponoj „validas pormomente ĝis retiro, sed ne videblas, ĝis kiam necesos teni ilin validaj, sed konsente oni opinias, ke temas ne pri semajnoj sed monatoj”. La ''registara dekreto 40/2020. (III. 11.) pri la proklamo de la danĝersituacio aperis en la Hungara Bulteno n-ro 39'' de la 11-a de marto 2020. La registaro nomumis la ĉefministron kiel registaranon, respondecan por la deturno de la danĝersituacio. La dekreto ekvalidis je la 15a h de la tago de sia proklamo. La eksterordinara jura ordo teneblas dum 15 tagoj, poste ĝi bezonas la aprobon de la parlamento, kiu sola rajtas ĝin plilongigi. Post la anonco la Ministerio de Homaj Resursoj petis en letero la gvidantojn de la institutoj renonci ĉiujn lernejajn programojn, la festenon de la 15-a de marto kaj aliajn festenojn, ankaŭ la tendarojn, arbarajn lernejojn, vojaĝojn eksterlanden, klasekskursojn, la programojn Senlime, Erasmus kaj Erasmus+, la eksterlandajn lingvokursojn, vizitojn de fratajn lernejoj. Al la demando de ĵurnalisto, kiel la ŝtato kompensos la funkciigantojn de kinejoj, Gergely Gulyás parololis pri la divido de la damaĝoj, respondante, ke laŭ la malnova jura principo lex Rhodia la damaĝojn, kaŭzitajn sekve de komunaj interesoj oni devas alpreni komune. En sia vendred-matena intervjuo de la 13-a de marto ĉefministro Viktor Orbán diris, ke la fermo de la lernejoj ne estas motivita parte pro tio, ke pri la gardado de la infanoj devus zorgi la gepatroj, la instruistojn oni devus sendi al senpagaj ferioj. Sed laŭ laborafera portalo la eldiro de la ĉefministro estas kontraŭa al la validaj jurreguloj. Sed post kiam vendrede ĉiuj parlamentaj frakcioj (la registar-partiaj kiel ankaŭ la opoziciaj) parolis por la fermo de la lernejoj, la ĉefministro ankoraŭ samtage vespere anoncis, ke ekde lundo estos fermitaj ĉiuj instruejoj. En dek regionoj estis starigitaj agadgrupoj, interalie (kiel poste evidentiĝis en Kiskunhalas) estos konstruita provizora hospitalo el konteneroj por la tempo de la epidemio. Kiel kvina, ankaŭ Israelo estis listigita inter la landoj, de kie eksterlandanoj ne rajtos enveturi Hungarion. Post kiam ekde la 16-a de marto estis ordonite fermi la lernejojn kaj enkonduki la ciferecan laborreĝimon, la Instrua Oficejo publikigis la 14-an de marto sian unuan metodikan proponon. La 14-an aperis la dekreto, kiu ordonis en la tribunaloj eksterordinaran paŭzon de juĝado. La 16-an de marto en sia antaŭ-tagorda alparolo en la parlamento Viktor Orbán konigis novajn disponojn. Ekde nokto ĉiuj landlimoj estos fermitaj antaŭ nehungaraj civitanoj, kaj estos malpermesitaj ĉiuj aranĝoj. La restoracioj kaj kafejoj povas esti malfermitaj nur ĝis la 15-a horo. La 27-an de marto estis anoncite, ke ekde la sekva tago ĝis la 1-1a de aprilo validos limigoj de eliro sur la teritorio de la tuta lando. Ĉiuj rajtos restadi eksterhejme nur kun funda motivo (ekzemple laborplenumo, aĉetado), kaj en la vendejoj rajtos aĉeti inter la 9-a kaj 12-a horoj nur pli aĝaj ol 65 jaroj, cetere nur homoj 65-jaraĝaj kaj pli junaj. Ekde la medicinfakaj 30-a de marto estis nomumitaj t.n. hospitalkomandantoj, kies ĉefa tasko estos kunhelpi en la provizo- kaj resurso-mastrumado de la hospitaloj. En demandoj ili ne rajtos decidi, nek fari proponojn. La 16-an de aprilo 11 iranaj civitanoj forlasis la landon, ok el ili memvole, tri sekve de oficiala ellandigo. Kelkajn tagojn poste novaj tri irananoj devis ellandiĝi. Inter ili estis ankaŭ tiuj, kiuj pli frue per sia kontraŭorda konduto lezis la regulojn de la kvaranteno. Laŭ unu el la iranaj studentoj nur unufoje eksplodis „pli malgranda tumulto” en unu malsanulĉambro, kaj laŭ li ilia kolero estis komprenebla. Kiel li rakontis, unu de la studentoj havis pozitivan testorezulton, sed la kuracisto malpermesis malkaŝi tion al siaj kunuloj, kun kiuj li estis en unu ĉambro. Kiam liaj samĉambranoj sciiĝis pri tio, ilin „kaptis indigno” kaj prirespondecigis la kuraciston, kial li ne informis ilin.