cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Voľa
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis de 1357. En 1910 loĝis en Laborcfalva 420 da homoj, (374 slovakoj, 26 hungaroj, 20 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Laborcfalva apartenis al Hungara Reĝlando, al Zemplén (reĝa departemento), al distrikto de Nagymihályi, poste al Ĉeĥoslovakio, fine dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 loĝis en Voľa 242 da homoj, (238 slovakoj kaj aliaj).
Ivano la Terura
Biografio
La karaktero de la caro havis ekstremajn trajtojn. Li firme defendis sian dian rajton esti aŭtokrato kaj ĉiam strebis al senbrida potenco. Estinte kruela, li estis suspektema kaj havis manion de persekuto. Ivano terure likvidis siajn kontraŭulojn, realajn kaj ŝajnajn. En 1581 li en akto de rabio mortigis sian duan filon Ivanon, kiu estus lia heredonto. La caro estis tiom kruela, ke nuntempe li estas konata en la okcidenta mondo ĉefe kiel Ivano la Terura.
Pri la nomepiteto
Kaj antaŭ ĉio, la epiteto Terrible (terura), kiun mi devis meti en la titolon de mia libro ... estas misa. (...) La germanoj hezitas inter der Schreckliche (la terura) kaj der Grausame (la kruela) — el la du fuŝaj versioj la dua estas pli misa. Neniam la moskvianoj tiel nomis Johanon la Kvaran. Li estis грозный.
Jedlová
Preĝejo
En preĝejo de Vizito de Sankta Maria konserviĝis frugotikaj krucaj volboj en presbiterejo, suda portalo el la tempo ĉirkaŭ la jaro 1300, ĥorejo rearanĝita en la jaro 1792, okcidenta fronto el 18-a jarcento, sakristio rekonstruita en la jaro 1833.
La ĉefaltaro estas klasikisma el la jaro 1799, portala kun bildo de J. Umlauf kaj statuo de Dipatro kun du anĝeloj, super la flankaj enirejoj troviĝas statuoj de Sankta Katarino kaj Sankta Barbara el la jaro 1808. Du flankaj altaroj estas pseŭdobarokaj el la jaro 1887, la predikejo rokoka, orgeno ornamita per rokokaj lignoskulptaĵoj, sur oratorio troviĝas statuo de Madono el tempo ĉirkaŭ la jaro 1600 kun nova poliĥromio, baptujo estas el la 17-a jarcento kun rokoka kovrilo.
Otto de Greiff Haeusler
Otto de Greiff laboris dum pli ol 40 jaroj en la Nacia Universitato de Kolombio : kiel ĝenerala sekretario ekde la 10a de februaro de 1937 ĝis 1953, kaj tuj poste kiel profesoro pri matematiko, ĝis la jaro 1980. En 1955 dek-naŭ matematikistoj fondis la Kolombian Societon pri Matematiko, kaj Otto de Greiff estis elektita kiel unua sekretario-trezoristo de la ĵus fondita organizaĵo.
En literaturo, krom siaj propraj poemoj, li estis bona tradukisto de poetoj kiel Goethe, Friedrich Hölderlin, Heine, Schiller, Rilke kaj Samuel Taylor Coleridge, inter aliaj. El lia originala poezio oni konas nur unu libron: Grafismos del Grifo Grumete, kiu enhavas poemojn verkitajn proksimume inter 1920 kaj 1930.
kun vento del maro saleca,
ŝprucas el suno, sun' ora.
el bela urbo Surabaja.
Gvarania lingvo
Gvarania lingvo en Paragvajo
Pro la kreskanta uzado de la gvarania ankaŭ en la eduka sistemo kaj kiel oficiala lingvo oni parte konsideris la fakton, ke pli ol 80 % de la paragvaja loĝantaro estas gvaranilingvaj kaj sufiĉe granda parto havas nur rudimentajn scipovojn de la hispana.
Fonetiko kaj fonologio
La gvarania permesas nur silabojn, kiuj konsistas el vokalo aŭ konsonanto plus vokalo; silaboj, kiuj finiĝas per konsonanto aŭ du aŭ pli da konsonantoj kune (krom "digrafoj"), ne eblas. Tio korespondas al la skemo (C)V(V).
Vokaloj
La y estas vokalo inter [i] kaj [u], kiu ankaŭ ekzistas en la pola, rusa kaj turka (tie: i sen punkto). Krome ekzistas de ĉiuj 6 vokaloj ankaŭ nazalaj variaĵoj (ã, ẽ, ĩ, õ, ũ, ỹ). La nazalaj vokaloj estas distingivaj nur en akcentata silabo, la antaŭtonaj vokaloj nazaliĝas pro nazala asimilo antaŭ sekvaj nazalaj vokaloj aŭ nazalaj konsonantoj, en aliaj kazoj ili estas nenazale prononcataj.
Akcento kaj eklipso
La akcento troviĝas ĉefe sur la lasta silabo de la radiko, la sufikse aldonitaj gramatikaj morfemoj estas neakcentataj (enklize).
Gramatiko
En gvarania lingvo estas ne tiel forte distingataj substantivoj kaj verboj kiel en Esperanto kaj multaj eŭropaj lingvoj.
Substantivoj
Kelkaj postpozicioj fakte estas substantivoj kun la finaĵo -pe aŭ kun alia finaĵo, ĉe kio la sekvaj havas lokan signifon: Se ili komenciĝas per r, ili estas derivataj de plurformaj substantivoj. Tie la formo por la tria persono komenciĝas per h, ekz. hapykuéri „malantaŭ li“.
Demonstrativaj pronomoj
La Gvarania havas la sekvajn demonstrativajn pronomojn, ĉe kio en pluralo ekzistas apartaj vortoj.
Dua tipo (che-verboj)
Ĉi tiu tipo (verbos chendales ) uzas la supre apud la pronomoj nomitajn personajn prefiksojn. Ĉi tiuj vortoj povas esti nur parte traktataj kiel verboj, ĉar la plej multaj ankaŭ povas esti uzataj kiel adjektivoj aŭ substantivoj.
Orala verbo japu „mensogi“.
Persona hierarkio kaj markiloj
La prefiksoj de la a-serio ligiĝas al ĉiuj transitivaj reprezentantoj kaj reprezentantoj de la klaso de intencaj agoj.
Modaj morfemoj kaj verboj
Kiel modalaj verboj estas uzataj la sekvaj vortoj.
Morfologio
En la gvarania lingvo, novaj vortaj signifoj kreiĝas per kunmeto de vortoj aŭ vorteroj, kompreneble ne ekzakte kiel en Esperanto, sed en simila kvanto: ekzemple la vorto "alfabeto" aŭ "aboco" en la gvarania estas achegety - el tio a, che kaj ge estas la unuaj tri literoj de la gvarania alfabeto, kaj ty signifas grupon, kunmetaĵon aŭ aron. Pliaj ekzemploj kun la sufikso -ty (nazale -ndy) estas la jenaj vortoj : La polisema morfemo -ha uzeblas por la kreado de tiel nomataj nomen agentis aŭ nomen loci. Sed por nomen agentis ankaŭ uzeblas la sufikso -hára.
Lokaj kaj aliaj nomoj
En Argentino, Bolivio, Urugvajo, Paragvajo kaj Brazilo ekzistas multaj esprimoj por aĵoj sed ankaŭ loknomoj, kiuj devenas el la gvarania aŭ la proksime parenca Tupia. Tiuj estas skribataj depende de la lando laŭ la hispana aŭ portugala ortografio.
Alemana lingvo
El lingvoscienca vidpunkto
Anstataŭ nur konsideri la interkompreniĝon, kiu ne nur de objektiva sed ankaŭ de multaj subjektivaj faktoroj dependas, alia grava kriterio ĉu temas pri du dialektoj de sama lingvo aŭ sendependaj lingvoj, estas la kohereco de la gramatiko. Kaj ĉi tie oni devas konstati, ke inter la nederlanda kaj la normgermana ekzistas relative granda kohereco gramatika, dum la alemana havas komplete malsaman gramatikan strukturon ol la germana. La verba sistemo de la alemana estas komplete alia: La germana konas ses tempoformojn, la alemana nur du, dum la alemana havas supinon, kiu entute mankas en la germana! Laŭ gramatikaj vidpunktoj fariĝas tute evidenta, ke la alemana estas memstara lingvo kaj ne simple dialekto de la germana. Se oni prenus ĉiujn lingvajn kriteriojn, tiam oni fakte kun multe pli da pravo konsideru, ke hispana, kataluna kaj itala lingvoj estas dialektoj de la sama novlatina lingvo. Konkludo: Ke oni konsideras tiujn tri lingvojn kiel lingvoj dum oni diras, ke la alemana estas dialekto germana, estas pure politika afero, sed neniel lingvistika.
Kanalo de Opatovice
Sporto kaj turismo
Laŭlonge de la kanalo, ĉirkaŭita de bela naturo, estis krome konstruita biciklovojo.
Vaijanta pego
Kutimoj
La Vaijanta pego ricevis la nomon honore la francan esploriston, kolektiston kaj ornitologon, François Le Vaillant.
Lernolibro de lingvo Esperanto
Interese
Unu ekzempleron de la libro la aŭtoroj donacis al German Titov (kosmonaŭto №2), kiu en 1989 jaro donacis ĝin al Perepelica Vladimir. German Titov estis famega heroo, grandpotenca generalo kaj okupis altrangan postenon en kosmaj trupoj de Sovetia armeo. Perepelica Vladimir estis soldato militservanta en kosmodromo Bajkonur. Okaze Vladimir Perepelica demandis la famulon pri lia rilato al Esperanto. German Titov respondis, ke lia patro estis esperantisto, tamen li estas tro okupita por okupiĝi pri Esperanto. Post kelkaj monatoj ĉefo de regimento, kie militservis Vladimir Perepelica, dum oficiala kunveno enmanigis ekzempleron de la lernolibro kaj komentis, ke ĝi estas donaco de German Titov. (Flustre la regimentestro aldonis, ke se la soldato denove sinturnos al la altega generalo, do la soldato estos punita)
Koro
Kormalsanoj
La korinfarkto, konata popole kiel koratako estas medicina situacio en kiu la koro ne ricevas sangon pro obstrukco en unu el la arterioj kiuj kondukas al la kormuskolo. Ĉi tiu plej ofte okazis pro hernio de la ateroma nivelo de lipidoj kaj rubo-celoj. La rezulta iskemio (manko de oksigeno) kaŭzas damaĝon kaj eblan morton de kora histo. Ĝi estas medicina krizo, kaj la ĉefa kaŭzo de morto por viroj kaj virinoj tutmonde.
Helena Willman-Grabowska
Plenkreska vivo
De oktobro 1927 eklaboris ĉe Jagelona Universitato en Krakovo. Tie instruis gramatikojn de la veda sanskrito, avesta lingvo, malnovpersa lingvo, palia lingvo, dravida lingvaro, tibeta lingvo kaj la sogda lingvo. Samtempe ŝi lekciis baratajn literaturojn kaj la hindan filozofion kune kun kompara gramatiko de la hindirana lingvaro, kaj ankaŭ ŝi analizis kun studentoj klasikajn tekstojn de Barato (inter alie la himnojn de Rigvedo). Ŝiaj ekinteresiĝoj ne limiĝis al historiaj problemoj, sed ankaŭ ampleksis novhindarjajn lingvojn kune kun la nuntempaj ekonomiaj kaj sociaj problemoj de Barato.
Aĉalpur
Historio
Aĉalpur estis sidejo de Raŝtrakuta dinastio en la 8-a jarcento. Ĝi restis sub hindua administrado ĝis 1318, poste rekte sub islama administrado el Delhio. Baldaŭ diversaj sultanlandoj sekvis, pli poste la Mogola Imperio. En 1853 la areo estis deklarita parto de Brita Imperio, tamen formale parto de la Hajderabado-ŝtato ĝis 1903, poste jam plenrajte.
Klimato
Aĉalpur havas tropikan klimaton (Aw) kun influo de musono. La averaĝa pluvo jare estas pli ol 800 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed pli ofte inter junio-septembro. La temperaturo varias inter 20-33 °C.
9269 Peterolufemi
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Peter Ajiboye Olufemi, kontribuinto de la NASA-a misio Lucy al la kiel Estro pri Sekureco kaj Oficisto pri Asekuro de Misio.
Discus rotundatus
Discus rotundatus estas specio de malgrandaj, surteraj, pulmohavaj helikoj en la familio Diskedoj.
Slava Esperanto-Studado
Historio
La 1-a SES okazis en la jaro 2007 en Slovakio en vilaĝo Pribylina en hotelo Esperanto. Partoprenintoj lernis en 3 grupoj:
Nigrakapa verdpego
La Nigrakapa verdpego aŭ Ruĝpuga verdpego (Picus erythropygius) estas granda birdo de la familio de pegedoj kaj genro de Pegoj, kiu estas disvastigita en sudorienta Azio, nome Kamboĝo, Laoso, Birmo, Tajlando kaj Vietnamio.
René Roy (astronomo)
La asteroido 14533 Roy estis nomita en lia honoro.
Stanjonaj insuloj
La insuloj de la Granda Lageto de Marsala  (Isole dello Stagnone di Marsala) estas malgranda grupo de insuloj en la Mediteraneo, lokita tre proksime de la okcidenta marbordo de Sicilio, en la urbeto Marsala (Provinco Trapanio).
21514 Gamalski
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Andrew David Gamalski, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2006 pro sia projekto en teamo pri komputado. Li estis lernanto ĉe la Corona del Sol High School en Tempe (Arizono, Usono).
François Hollande
Lia kunulino Ségolène Royal estis la antaŭa kandidato al la prezidanta baloto. Ili kune havas kvar gefilojn - Thomas (1984), Clémence (1985), Julien (1987) kaj Flora (1992). En junio 2007, unu monaton post la Prezidanta baloto de 2007 en Francio, la paro anoncis ke ili disiĝas.
Nelonge post la sciigo de lia disiĝo disde Ségolène Royal, la franca retejo lepolitique.com publikigis detalojn pri la rilato inter Hollande kaj la franca ĵurnalistino Valérie Trierweiler. Multaj konsideris tion kiel trarompon de la strikta sinteno al la privata vivo de francaj politikistoj. En novembro 2007, Valérie Trierweiler malkaŝe diskutis pri sia rilato kun Hollande en intervjuo aperinta en la semajna magazino Télé 7 Jours.
Politika kariero
Regiona Konsilio
Nezvěstice
Historio
La unua skribmencio pri la municipo estas el la jaro 1350.
François Hollande
Politika kariero
Urbestro de Tulle: 2001-2008 (Rezigno).
Foncegrive
Najbaraj komunumoj
Ĝiaj najbaraj komunumoj estas.
3604 Berkhuijsen
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan radioastronomon Elly M. Berkhuijsen, de la Max-Planck-Instituto pri Radioastronomio de Bonn.
Kalmo
Kalmo estas plena senmova aero. (PIV).
Nomo
En lingvistiko kaj gramatiko, laŭ ampleksa senco, nomo estas ĉiu ajn (libera) vorto, kiu ne estas konjugaciita; laŭ strikta kaj pli kutima senco, ĝi estas ĉiu (libera) vorto, kiu difinas objekton.
Zemplínska šírava
Historio
La akvorezervujo konstruiĝis inter 1961-1965 kaj tuj iĝis ŝatata feriejo. La turistoj nomumas ĝin Slovaka maro.
Kanado en la Vintra Olimpiko 1924
La kanada teamo aktiva en la Vintra Olimpiko 1924 en Chamonix havis 12 sportistojn. Ili partoprenis en 3 fakoj. Flagtenanto de la teamo estis Ernie Collett (glacihokeo). La sportistoj atingis unu oran medalon - ĝin akiris glacihokea teamo el Toronto, kiu nomumiĝis la nacia glacihokea teamo de la olimpiko. Sume la teamo en la Olimpiko havis la 8-an rangon. Kunordigis la teamon la Kanada Olimpika Komitato.
Disocio
Disocio (de la latina vorto disassociare "dividi") enhavas plurajn signifojn.
Szentmártonkáta
Situo
Szentmártonkáta situas sur ebenaĵo, laŭ ĉefvojo Budapeŝto-Nagykáta-Cegléd, laŭ fervojo Budapeŝto-Nagykáta-Szolnok apud Nagykáta. La ĉefurbo estas 55, Cegléd 37 km-ojn.
Famuloj
En Szentmártonkáta naskiĝis arkeologo István Gedai.
Astronomio
Antikvo
Ĉirkaŭ la 8-a jarcento a.K. estiĝis la nocio de ekliptiko kaj poste unua formo de zodiako en 12 samaj eroj (tempaj, ankoraŭ ne spacaj). Meze de la unua jarmilo ekzistas kune sistemo de 12 simboloj tre praktikaj por kalkuli la pozicion de la steloj kaj konstelacioj por interpretado astrologia. Nur tiam oni fiksas la periodojn de la cikloj de planedoj kaj aperas la disigo en 360 gradoj de la ekliptiko. La astronomio mezopotamia malsamas ĝenerale de la greka pro sia aritmetika eco: kontraŭe al la greka astronomio, la mezopotamia estas empiria. Oni ne serĉas la kialon de la movoj, oni ne kreas modelojn por ilin prezenti, la fenomenoj ne estas spertitaj kiel aspektoj rezultantaj de geometrie reprezentebla kosmo. Tamen al mezopotamiaj astronomiistoj dankindas detala priskribo de multaj observadoj ekde almenaŭ la 8-a jarcento. La grekaj astronomiistoj profitis tiujn observadojn.
Mezepoko
En la mezepoko ne eblis studi astronomion sen aldonaj kaj necesaj sciencoj kiel matematiko, geometrio, trigonometrio kaj filozofio. Tiu praktiko utilis por kalkuli la pasado de la tempo.
Ekstergalaksia astroscienco
Ekstergalaksia astroscienco ankaŭ esploras la grandskalan strukturon de la kosmo, kiu konsistas el aroj kaj amasoj de galaksioj. Galaksioj ŝajnas situi laŭ fadenoj, kiujn apartigas grandaj malplenoj.
La galaksioj pli proksime al la nia (proksimume 40) estas nomitaj la loka grupo. Inter kiuj troviĝas kelke da tre grandaj kiel la Andromeda galaksio, la Lakta Vojo kaj la Messier 33.
Literaturo
EsperanteAmri Wandel, David Galadí-Enríquez (2001): La kosmo kaj ni: galaksioj, planedoj kaj vivo en la universo, Antverpeno: Flandra Esperanto-Ligo, 2005 (2-a eldono), 222 paĝoj, ISBN 90-71205-92-4. (En la katalogo de UEA)
Doba Mică
Historio
Ĝia unua mencio skribe estas en 1413. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 Kisdoba apartenis al Hungario, (Szilágy). Ĝi estis unuigita kun Doba Mare sub nomo Doba.
Nico Montigiani
Krome, li kontribuis elmontri la kometan econ de la objekto 277P/LINEAR, komence identigita kiel asteroido.
Anote Tong
Anote Tong estas kiribata politikisto. Li naskiĝis la sur la insulo Tabuaeran de Kiribato, do nun estas-jara. Ekde la 10-a de julio 2003 li estas la ŝtata prezidanto de Kiribato.
Pensfabriko
Ĉar la pensfabrikoj dependas de privataj monfontoj, iliajn rezultojn ne ĉiu flanko taksas neŭtrala. Ili ofte servas precipe partiajn interesojn.
Mohamed Ould Abdel Aziz
Abdel Aziz ankaŭ servis kiel Prezidento de la Afrika Unio el 2014 al 2015.
Târnăvioara
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 499 loĝantojn [germanoj, rumanoj).
Paralizo
Paralizo (de la greka vorto παράλυσις, parálisis) en ĝenerala lingvouzo estas la parta aŭ plena perdo de movoj de unu aŭ pluraj membroj aŭ organaj sistemoj de (homa aŭ besta) korpo. En la lingvaĵo de neŭrologio, paralizo estas la parta aŭ plena perdo de la funkcio de difinita nervo, kun rezultantaj funkcioperdo rilate al sentado aŭ muskola moviĝo. En pli vasta senco ankaŭ povas temi pri la subjektiva percepto de paralizo malgraŭ principe kompleta organa funkcio. Ĝin povas akompani anestezo, sensenteco. Laŭ la esploroj de Christopher & Dana Reeve Foundation la 2% de la homoj suferas je io paralizo.
Nové Zámky (Mladeč)
Nové Zámky situas en katastra teritorio Mladeč.
Paralizo
Psike kaŭzataj pseŭdoparalizoj
Inter la psike kaŭzataj pseŭdoparalizoj estas la "disocia mova perturbo", laŭ la Klasifiko Internacia de Malsanoj (versio 10) signita per la kodo F44.4. Krom la mensa distanciĝo de siaj propraj perceptoj kaj emocioj, tiu perturbo karakteriziĝas per kompleta aŭ parta perdo de la moveblo malgraŭ principe kompleta organa funkcio. Ĝia kaŭzoj povas esti doloro, malkoordineco, orgasmo kaj ĉe la infanoj denaska sifiliso.
Specoj
La ascenda paralizo paralizas unue la gambojn, poste la manojn kaj aliaj muskoloj. Ĝi povas esti kaŭzita inter alia per la sindromo de Guillain–Barré aŭ la tick paralizo. La direkto de la descenda paraliso estas kontraŭa, kiu povas esti kaŭzita ekzemple de botulismo.
Animaloj
Multa specoj uzas venenon por protektado aŭ por ĉasado.
Vertebruloj
Iuj hundorasoj estas emaj por paralizo. La rasoj kun longega korpo kaj mallongaj piedoj emas la kalkadon de la mjela kartilago, kiu premas la nervojn kaj kaŭzas ruptojn. La mallarĝaj ruptoj kaŭzas paralizojn, kaj la larĝaj fermas la cirkuladon. Se ĝi ne doloras, la paralizo povas esti kuracita en 24 horoj. Poste la mjelo rapide mortas.
Ĉe tiuj rasoj relative ofte rompas iu mikroskopa peco de la kartilaga disko de la mjelo, kaj fermas arterion de mjelo. La nervoj, kiujn tiu arterio nutras, mortas.
Jankovice
Jankovice estas en Ĉeĥio:
Saint-Avertin
Geografio
La areo de Saint-Avertin estas granda je 13.3 km². La komunumo havis 13947 loĝantojn en 2010.
Alice Lux
Alice Lux [elis luks], laŭ hungarlingve kutima nomordo Lux Alice estis hungara skulptisto. Ŝia edzo estis Hugó Gregersen, ŝia onklo estis Elek Lux, ŝiaj geedziĝaj nomvariantoj estis G. Lux Alice, Gregersenné Lux Alice. Alice Lux naskiĝis la en Bustyaháza (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Buŝtino en Ukrainio), ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Universala tradukilo
Stelaj militoj
En la filmserio Stelaj Militoj (Star Wars) oni faris simile kiel en Stargate, uzante en la rakonto "oficialan" lingvon kiu nomiĝas Galaksia Baza (Galactic Basic) kaj sonas rimarkinde simile al la angla, kvankam ĝia skribita formo (Aurebesh) estas distingeble malsama.
Nezbavětice
Historio
Ĝis fino de la jaro 2006 la municipo estis konsisto de distrikto Plzeň-sudo kaj ekde la 1-a de januaro 2007 ĝi estas konsisto de distrikto Plzeň-urbo.
Ziziphus mauritiana
Ekologio
Hinda jujubo estas dura arbo, kiu toleras ekstremajn temperaturojn kaj kreskas sur sekaj kaj humidaj kondiĉoj kaj jara pluvo de 15–225 cm. Komerca kultivado kutime etendas ĝis 1000 m. Trans tiu alto arboj ne bone kultiviĝas, kaj kultivado iĝas malpli enspeza. En Barato, tiu arbo kreskas plej bone sur sableca, neŭtra aŭ iom alkala grundo.
Rikolto
La rikolto okazas mane fare per ŝtupetaro.
Incipit
Klasika retoriko
La klasika retoriko, en Okcidento, konfidis ĝuste al la exordium aŭ proemium (komenca parto aŭ antaŭparolo), la argumentajn regulojn por allogi. La exordium celis direkti la atenton kaj eksciti la favoran dispozicion kaj bonvolemon de la juĝisto al kaŭzo prezentita en la eseado: afero ege malfacila kiam oni disponas pri gradoj de malforta fidindeco”.
Olivier Gourmet
Olivier GOURMET (naskiĝis en Namuro) estas belga aktoro.
Kariero
En kino, li estis rivelita en 1996 de La Promesse de Jean-Pierre Dardenne kaj Luc Dardenne. Ambaŭ belgaj kinistoj fariĝis liaj fetiĉaj reĝisoroj, kaj konfidis al li rolon de vaflo-fabrikisto kaj vendisto en Rosetta en 1999 kaj tiun de lignaxjmetia instruisto, mistere logata de unu el siaj lernantoj en Le Fils en 2002, kio havigis al li premion por vira interpretado en Festivalo de Cannes en 2002.
Paralele, li ekhavis kelkajn gravajn rolojn. En Nationale 7, li ludis handikapiton serĉantan malfermi sin per seksumado, kaj en De l'histoire ancienne, li estis la frato de Guy, zorganta pri la funebro de ilia patro.
Vojaĝo al Lourdes
La pilgrimo
La fratino kiu ŝin konduktis al la trajno, estis rakontinta al Lerrac ke, laŭ la tuta vivo Maria estis malsana. Deksesjare aĝante, ŝi tusadis kaj sputadis sangon, dekokjare agante eksuferis per pleŭrito... Enirinte la hospitalon, ŝi eksuferis pri rigideco kaj ŝvelado de la ventro; komenciĝis la febro... tiom ke la kirurgo ne volis riski. Oni diris al la familio ke ne estis solvo”.
Taglibraj fragmentoj
Fragmentoj de la taglibro entenas rezonadojn skribitajn ekde la 9-a de februaro 1938 ĝis 22-a de julio 1944. La pensoj etendiĝas de la scienco al la religio, kun oftaj aliroj sur la socia organizo.
Meditoj
Alia samtemaj liaj verkoj estas: •	L'homme cet inconnu, 1936, publikigita samtempe en Usono kaj Eŭropo •	Réflexions sur la conduite de la vie, 1950 •	La Prière, 1944.
Eklezia muziko
La okcidenta eklezio ekde la frua mezepoko: La gregoria ĥoralo
La melodiojn de la gregoria ĥoralo oni transdonis ĝis en la 9-a jarcento nur buŝe. La neŭmojn kaj notaciojn, post tio enprenatajn en la meslibrojn, la moderna muzikesploro ekzaktege analizis. De ĝi devenas la surpriza ekkono, ke jam en la 7-a jarcento sub papo Vitaliano (mortinta en 672) okazis fundamenta stilŝanĝiĝo de la roma ĥoralo, kiu kondukis de la diboĉa al la klasike ekvilibra. Ĉi unuan stilon nun oni nomas malnov-roma, la duan novroman.
Sévery
Trafiko
Sévery situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas konekta vojo de Cottens al Pampigny. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A1 situas proksimume 8 kilometrojn sudsudoriente apud Morges. La komunumo ne disponas pri propra konekto al la publika transportreto sur la komunuma teritorio. Tamen 500 metrojn okcidente de la komunumlimo situas la haltejo ĉe la mallarĝspura trajnlinio de Morges al Bière.
Eklezia muziko
La eklezia muziko de la renesanco
Dumpase de la 15-a jarcento oni atingis de la plejofte lokaj muzikaj praktikoj al la tiel nomata komuneŭropa muzikkulturo, kiun decide antaŭenigis la koncilio de Konstanco. Tio signifis, ke kortegaj kapeloj ekhavis la „funkcion de muzikaj institucioj“; okazis ondo de la fondado de kapeloj ĉe katedraloj, kolegiatoj kaj urbaj preĝejoj. Krom tio estas ankaŭ menciinde, ke la plej elstaraj komponistoj norde de la Alpoj ĝis en la 16-a jarcento plejofte devenis el la Malaltaj Landoj. Nur post la reformacio progresis ankaŭ germanaj komponistoj.
La eklezia muziko en la 17-a kaj 18-a jarcentoj
En la ĉirkaŭaĵo de la katolika reformo reaperas la termino eklezia muziko kun nova signifo: oni komprenis per ĝi nun la muzikon de mesoj kaj motetoj. La termino tamen baldaŭ ree ekstermodiĝis jam en la unua duono de la 17-a jarcento. Dum la baroka epoko la eklezia muziko estis ero de la reprezentado de profanaj kaj ekleziaj princoj kaj la eklezimuzikaj stiloj nun fariĝis gradoj de la diserva ceremoniado de la princaj kortegoj. Sed ankaŭ Jezuitoj kaj Franciskanoj uzis la eklezian muzikon konscie kiel allogilon por vizito de diservo.
Alabamo
Geografio
La rivero Alabama ekestas per la kunfluo de la riveroj Tallapoosa kaj Coosa, 10 kilometrojn norde de Montgomery, kaj post vojo de 512 kilometroj kunfluas kun la Rivero Tombigbee por krei la riveron Mobile (kies toponimo rilatas al la indiĝena tribo Mabila). Tiu rivero post pluaj 72 kilometroj fluas en la Golfon de Meksiko (ekzakte en ties "golfeton Mobile"). La tuta longo de la sinsekvaj riveroj Coosa, Alabama kaj Mobile atingas 1051km.
Eklezia muziko
La eklezia muziko en la 19-a kaj 20-a jarcentoj
En la 19-a jarcento la termino eklezia muziko denove reaperis kaj tiun ĉi fojon kun denove alia signifo: nun oni komprenis sub ĉi tiu termino la idealon de sankta tonarto, kiu distingiĝas de la profana muziko. La muziko tamen ne estas sankta, ĉar ĝi rilatas kun la diservo, sed ĉar ĝi „levas la koron senpere al Dio“. En la jaro 1868 en Germanujo fondiĝis la „Ĝenerala Cecilia-Asocio“, kiu sin donis la taskon, trovi la „vere katolikan eklezian muzikon“ (jen la asocio) kaj prosperigi la eklezian ĥorkantadon (Cecilianismo).
La komencoj
La protestantan eklezian muzikon fondis Martin Luther, Thomas Müntzer kaj la protestanta kantoro Johann Walter. Ili tamen ne uzis la vorton „eklezia muziko“. Temis pri muziko kiel donaco de la Kreanto, aparte por la diserva uzo. En la centro staris la germanlingva ĥoralo kaj la paroĥa kanto. La diversaj fluoj de la reformacio tamen ne same opiniis pri la muziko en la diservo. Ulrich Zwingli elpelis la muzikon longtempe plene el la diservo de la reformita eklezio timante, ke la estetika ĝuo povus forŝovi la enhavon de la mesaĝon. Johannes Calvin repermesis la unuvoĉan paroĥan kanton je striktaj kondiĉoj. Sed nur post lia morto simplaj kvarvoĉaj ĥorkomponaĵoj (ĝeneva psalmaro) ricevis siajn lokon en la reformita diservo. Ankaŭ ene de la reformacia rebaptisma movado ekestis aro da novaj paroĥaj kantoj, kiujn oni pli malfrue presis en la kantaro Ausbund kaj kiuj ĝis nun estas en uzo en la diservoj de la amiŝoj. Lutero, estanta lerta kaj sperta kantisto kaj liutisto, sciis komponi laŭ la polifonio stilo siatempa. Li estis familiara kun la verkoj de gravaj samtempuloj kiel Ludwig Senfl, Pierre de la Rue, Heinrich Finck kaj Josquin Desprez kaj atribuis al la muzikon altan rangon. Liaopinie ĝi havas eksterordinaran moralan kiel animan influon sur la homon.
Bariono
Barionoj, kiuj enhavas na almenaŭ unu s-kvarko, sed ne pli pezaj kvarkoj, nomiĝas hiperonoj.
Cossonay-Penthalaz (stacidomo)
Cossonay-Penthalaz (ĝis 2014: Cossonay) estas fervoja stacidomo en Penthalaz, Svislando.
Voto
Ĝi estas speco de ĵuro, en kiu dio estas ne nur atestanto, sed ankaŭ ricevonto de la promesaĵo.
Postmorto
Kredo je neesto
Panteismo, kaj kelkaj pli intelektaj skoloj de Budhismo kaj eĉ de Hinduismo, akceptas ian inteligentan precipon ekster la materio, kaj kredas, ke homa animo estos en la Universan Tuton post la morto. Laŭ ĉi tiu doktrino, ĉiu homo, kiam li naskiĝas, asimilas parton de tiu principo, kiu fariĝas ties animo kaj donas al tiu vivon, inteligenton kaj senton. Post la morto, tiu animo revenas al la komuna fokuso kaj perdiĝas en la senfino, kiel guto da akvo en oceano.
Erkenbrechtsweiler
Erkenbrechtsweiler estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Esslingen kaj en la distriktaro Stutgarto de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Skolastika de Nursio
Historio
Kelkajn jarojn poste ŝi volis sekvi la fraton en monto Subiaco ĉe Asizo kaj kiam Benedikto fondis la abatejon de Montokasino, ŝi volis lin sekvi kaj ĉepiede de la monto, ĉirkaŭ 7 kilometrojn suden, ŝi fondis la monaĥejon de Vilao Sankta Lucia en Piumarola, kie kune kun kunfratinoj observis la regulon de Sankta Benedikto, originante la virinan flankon de la benediktana ordeno.
Tempesto
Tempesto estas ventabunda vetero, pli forta ol ŝtormo, sed malpli forta ol uragano, responda al la boforta indico 11. Tempesto estas forta vento ofte kun pluvo, hajlo, neĝo aŭ eĉ sablo (ĉe dezertoj).
John Barnes Linnett
Linnett mortiĝis pro pneŭmonito. Lia edzino vendis la patenton al usona.
Morto
La procezo de morto, kvankam ĝi estas tute difinita en kelkaj el ties fazoj ekde la vidpunktoj de neŭrofiziologio, biokemio kaj medicino, ankoraŭ ne estas tute klare komprenita are ekde la vidpunktoj de termodinamiko kaj neŭrologio, kaj ekzistas foje malkonsentoj inter sciencistoj kaj fakuloj tiurilate.
Morto el biologia vidpunkto
Multaj specioj de vivaĵoj mortas pro maljuneco kaj havas limigitan vivodaŭron. En la teorio de evolucio tiu morto havas gravan rolon, ĉar ĝi ebligas la pluevoluon de specioj. Kiam en specio okazas mutacio, kiu donas selektan avantaĝon, tiu avantaĝo eble ne havus ŝancon sukcesi kontraŭ la pli sperta antaŭa generacio. Se tiu generacio formortas pro maljuneco, ĝi donas al la idaro pli bonan ŝancon pluvivi kaj tiel progresigi la specion.
Ĉu vivo postmorta?
La vivo postmorta estas la kredo, ke la esenca parto de la identeco aŭ la fluo de konscio de viva estaĵo pluas post la morto de la fizika korpo. Laŭ diversaj ideoj pri tiu vivo, la esenco de tiu kiu vivas post la morto povas esti parta elemento aŭ la propra supervivado de la animo, spirito aŭ konscio kunportita kiu povas havigi personan identecon. Tamen, la majoritata scienca sinteno asertas, ke ne estas pruvoj de la ekzisto de vivo post la morto: tio devas resti por la fido kaj kredo. Krome, la kredo en vivo postmorta kontrastas kun la kredo en la forgeso post la morto kaj la ne-ekzistado.
2136 Jugta
Nomo
Ĝia nomo estis komponita por honori la usonan patologiiston kaj Jay U. Gunter.
Morto
Sinmortigo
Ĉu plu vivi – aŭ mortigi sin? Jen baza demando de ĉiutaga filozofio. Sinmortigo aŭ memmortigo estas la ago mortigi sin mem propravole, propradecide, ne akcidente.
Simboloj
Tre ofte la morto estas prezentita kiel skeletulo, kutime kun falĉilo enmane.
Morto en arto
La helenoj donis al ĝi aspekton multe malpli funebreca, laŭ la simbolo kiu estas en kelkaj karneoloj: estas flugilhava piedo ĉe kaduceo kaj supre papilio kiu ekflugas. La flugilhava piedo estas indiko pri tiu kiu jam ne ekzistas kaj pluas tra la spaco al Merkuro kaj pro tio la kaduceo; la papilio estas bildo de la animo kiu supreniras al la ĉielo.
Árpád Gergely
Árpád Gergely [gergej], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gergely Árpád estas hungara pentristo, masonisto.
Báňská dráha
Historio
Ĝermo de Báňská dráha estis fervoja apudrelvojo el stacio Ostrava en Přívoz (do la hodiaŭa Ostrava ĉefstacidomo) ĝis Ferfabriko Vítkovice (FV) kun flankvojo al ŝakto Karolina en Moravia Ostrava. Tiu ĉi fervojo estis donita en trafikon la 1-an de aprilo 1856, unue kun ĉevala trakcio, kiu estis la 17-an de julio 1858 alternigita per vapora trakcio. Tiun ĉi fervojon aĉetis la 1-an de majo 1861 de FV Norda fervojo de imperiestro Ferdinando (NFIF) kaj ligis al ĝi per konstruado de fervojlinio el Moravia Ostrava - Vítkovice (la hodiaŭa stacidomo Ostrava mezo) al minejoj en Michálkovice kun ses deflankiĝoj. Tiel ĉi estiĝis Báňská dráha kun longo 10,318 km (el Přívoz ĝis Michálkovice), kiu estis en la tuta longo trafikigita verŝajne la 3-an de januaro 1863.
Letkov
Letkov (Ledkau) estas municipo en distrikto Plzeň-urbo, regiono Plzeň en Ĉeĥio. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo estas el la jaro 1325.
Suzi Quatro
Ŝi antaŭ ĉio konatiĝis kiel glamroka artistino. Dum la 1970-aj jaroj ŝi estis tre sukcesplena en Eŭropo, Aŭstralio kaj Japanio.
Vic Perrin
Victor Herbert PERRIN (aprilo 1916 - julio 1989) estis usona aktoro, plej bone memorita pro rolado de la "Kontrol-Voĉo" en la originala versio de la televidserio The Outer Limits. Li rakontis la originalan vojaĝon de Spaceship Earth en la Epcot Center de Walt Disney World.
Dum 1960-aj jaroj li laboris ĉe fama filmo Spartacus (kiel rakontista voĉo), en japana filmo Yôsei Gorasu (ankaŭ nur voĉe) inter aliaj kaj televidserioj kiel Disneyland, Have Gun - Will Travel, The Untouchables, Empire, The Virginian, Gunsmoke, Dr. Kildare, Jonny Quest (voĉe), Space Ghost (voĉe), The Big Valley, Aquaman (voĉe), Star Trek, The Invaders kaj Land of the Giants.
7580 Schwabhausen
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la komunumo Schwabhausen en Bavario,kie troviĝas stacio de la Observatorio de Universitato Jena, ĉirkaŭ 10 km okcidente de la urbo. La stacio estis establita en 1962 en la baseno de la riveroj Saale kaj Ilm. Ĝi situas en malgranda konservita arbaro inter la vilaĝoj de Groß- kaj Kleinschwabhausen, kaj la ĉefa loĝejo de malkovrintoj estas apuda. La asteroido estis numerotita rezulte de astrometriaj observoj elde la stacio de Schwabhausen
Duum-dekuma nombroprezento
Duum-dekuma nombroprezento estas esence dekuma nombroprezento, en kiu ĉiun dekuman ciferon anstataŭas ĝia 4-bita duuma prezento. Ekz‑e la nombro 149 en la duuma nombrosistemo estas 10010101, dum duum-dekume ĝi estas 0001 0100 1001.
Ĝamame
aŭ Jamaame estas grandurbo en Somalio. La historia loknomo estis Margherita dum dominado de la italoj. La urbo estas administra centro de la samnova distrikto.
Bamberg
Bamberg estas urba komunumo en la historia regiono Frankonio de la federacia lando Bavario de Germanio. Ĝi estas eksterdistrikta urbo (mem posedas distriktajn rajtojn) kaj krome estas ĉefurbo de la ĉirkaŭa distrikto Bamberg ene de la administra distriktaro Supra Frankonio. La urbo estas loko de universitato, kies fakon pri latinidaj lingvoj estras la esperantisto Martin Haase, kaj estas ekonomia, kultura kaj administra centro de la regiono. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Karviolo
Karviolo estas natura komponaĵo, unucikla terpenoida alkoholo, senkolora aŭ flava brulema likvaĵo kun odoro je pipromento. Ĝi estas solvebla en etanolo kaj oleoj, sed nesolvebla en akvo. Ĝi uzatas kiel odorigilo en kosmetikaĵoj kaj gustigilo en la nutro-industrio.
Neuendorf
Neuendorf havas diversajn signifojn:
Ordinara nomo
Enkondukiĝis en Esperanto sciencaj dupartaj nomoj por multaj plantoj kaj animaloj. Ekzemple Galantus nivalis estas en Esperanto neĝa galanto aŭ neĝborulo (popole).
Vota lingvo
La Vota lingvo (nomita en esperanto foje ankaŭ kiel voda lingvo aŭ vadja lingvo) estas finn-ugra lingvo, hodiaŭ parolata de kelkdeko de votoj en tri vilaĝoj oriente de la enfluejo de rivero Luga al la Finna golfo, okcidente de Sankt-Peterburgo. La vota neniam havis fiksitan ortografion, kaj ĝia literaturo ĉefe estis parola. Tiuj kiuj ja skribis ĝin, ĉefe uzis cirilan alfabeton. En la vota la lingvo nomiĝas vad̕d̕a tšeeli. La vota lingvo estas mortonta.
Laŭ popolnombrado en 1989 parolantoj de la vota estis ankoraŭ 62. Votoj ĉiam estis malgranda popolo kaj ekzemple en 19-a jarcento ilia nombro estis nur 5 000. Pli frue la vota estis parolata ankaŭ en Latvio apud urbo Bauska (t.n. krevenoj). En 2017 Vota havis nur 8 parolantojn sed 40-60 pliaj homoj sciis iom da vota. Ĝi estas parolata en tri vilaĝoj: Krakolo, Luuco kaj, Pesko
Ciklono
Laŭ meteorologio, ciklono estas rotacio de iom da [n]] ĉirkaŭ areo de malalta aerpremo, kiu plejofte ekigas nubojn kaj precipitaĵojn. Pro la Koriolis-forto la rotacio estas kontraŭhorloĝdirekte en la norda duonglobo kaj horloĝdirekte en la suda duonglobo.
Tre fortaj ciklonoj povas kaŭzi trombojn: tornadojn, uraganojn kaj tajfunojn. La centro de ciklono nomiĝas "okulo de la ciklono".
Alasko
Naturo
Unu el la plej grandaj tajdoj de la mondo okazas en Turnagain Arm, ĝuste sude de Anchorage, kie tajdaj diferencoj povas esti pli ol 10,7 m.
Klimato
La klimato de Okcidenta Alasko estas plejparte determinita de la Beringa Maro kaj la Golfo de Alasko. I estas subarkta oceana klimato en la sudokcidento kaj kontinenta subarkta klimato pli norde. La temperaturo estas iom modera konsiderante kiom norda la areo estas. Ĉi tiu regiono havas grandegan kvanton da vario en precipitaĵo. Areo etendiĝanta de la norda flanko de la kosta Duoninsulo ĝis la rivera valo de Kobuk (i. E., La regiono ĉirkaŭ la sono de Kotzebue) estas teknike dezerto, kun partoj ricevantaj 25 mm malpli ol 10 cm da precipitaĵo ĉiujare. Sur la alia ekstremo, kelkaj lokoj inter Dillingham kaj Betel averaĝas ĉirkaŭ 100 in (250 cm) de precipitaĵo.
La klimato de la interno de Alasko estas subarkta. Kelkaj el la plej altaj kaj plej malaltaj temperaturoj en Alasko okazas ĉirkaŭ la proksima areo al Fairbanks. La someroj povas havi temperaturojn atingantajn la 90 ° F (malalt-al-mezaj 30 ° C), dum vintre la temperaturo povas fali sub −51 ° C sub -60 ° F. Pluvokvanto estas malabunda en la Interno, ofte malpli ol 25 cm (10 in) jare, sed kio precipitaĵo falas vintre tendencas resti dum la tuta vintro.
Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio
La plej grava milita gvidanto de la Unuiĝinta Islama Fronto estis verŝajne Ahmed Shah Massoud, kiu regis super 10000 de la 40000 soldatoj de la Fronto. Massoud estis murdita de du membroj de Al-Kaido kiuj ŝainigis esti ĵurnalistoj, la 9-a de septembro 2001, du tagoj antaŭ la famaj terorismaj atencoj de la 11-a de septembro 2001 en Nov-Jorko. Post ĉi tiuj atencoj, Usono decidis invadi Afganion kaj alianciĝis kun la Islama Fronto, kiu konkeris la plej multo de Afganio en novembro kaj decembro 2001, helpataj de Usonaj bombadoj kontraŭ la Talibanoj.
Maŭzoleo de Idris Baba
Historio
Dum dominado de turkoj tiu ĉi teritorio estis tombejo, tial oni konstruis la tombokapelon en 1591. Ekde tiam ĝi estas pilgrimcelo de turkoj. Vivo de Idris Baba estas nekonata, laŭ Evliya Çelebi li estis kredanta kuracisto, laŭ aliaj sanktema homo, amiko de Alaho.
Cardenete
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis el pinto al 517, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe Cardenete, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe Cardenete kie oni falis al la nunaj 200.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Vizitindaĵoj estas preĝejo, ermitejo, fortikaĵo kaj urbodomo.
Maksimilian Voloŝin
La viv-kulmino
Voloŝin mortis pro pneŭmonio la 11-an de aŭgusto 1932. Laŭ lia peto li estis enterigita sur la plej alta punkto de la koktebela golfo - sur la monteto Kuĉuk-Jeniŝar.
Bohunice (distrikto Levice)
Bohunice, hungare Hontbagonya estas malgranda vilaĝeto en Slovakio, en Regiono Nitra, en Distrikto Levice.
1254 Erfordia
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de "Erfordia", latina nomo de Erfurto, urbo kie naskiĝis la malkovrinto.
Hejma kato
La kato kaj sorĉado
Ĉio, kion oni admiris en la katoj (elastaj movoj, individualeco, sopiron pri libereco) fariĝis al ili en la malfrua mezepoko fatala. La mezepoka inkvizicio proklamis la katojn kiel obseditaj per malbonaj spiritoj, ĉar ili havas en la okuloj gehenan fajron, per kiu ĝi estas kunigita kun diablo. La kato estis oficiale proklamita kiel aliancano de sorĉistinoj kaj rekta partoprenanto de nigra magio. Oni komencis timi la katojn kaj oni brulmortigis ilin komune kun iliaj posedantinoj. Oni nome kredis, ke la dudekjara kato ŝanĝiĝos en sorĉistinon kaj la centjara sorĉistino denove en la katon. Dum sorĉistina sabato onidire sorĉistinoj rajdis sur grandegaj katoj. En la tago de festotago de sankta Johano la inkvizicio aranĝis grandiozajn spektaklojn, kie ili dumvive brulmortigadis la katojn, precipe la nigrajn antaŭ pordegoj de preĝejoj. Papo Gregorio la 9-a proklamis, ke nur ekleziaj apostatoj bredas la nigrajn katojn kaj li markis ilin kiel "kreituloj de diablo".
Malgraŭ tio precipe en malriĉaj tavoloj, sed ankaŭ ĉe nobelaro kaj pastraro estis troveblaj ŝatantoj de katoj. Popolmedicino alskribis al la kato kuracigajn efikojn kaj preskaŭ ĉian kataĵon oni uzis por kuracado de diversaj malsanoj.
Senso por ekvilibro
La katoj havas pli grandan senson por ekvilibro ol la homoj, ĉar ili estas kapablaj pli rapide prilabori venantajn impulsojn kaj ekreagi. Por konservi la ekvilibron la kato uzas voston, kiu servas al ĝi simile kiel al la homo iranta sur ŝnurego ties bastono. La kato havas en la orelo la t.n. statokinetikan akceptilon, kiu donas al la cerbo informojn pri la pozicio de la korpo de la kato. Tial la kato kapablas falante el alteco en plimulto da okazoj ĝisfali sur ĉiujn kvar piedojn. Tiun ĉi senson havas evoluiĝinta jam novnaskitaj katidoj. Sed ĉar por plena eluzo de la organo la kato bezonas la vidkapablon, la bezonataj refleksoj plene evoluos nur post la malfermo de la okuloj.
Multiĝado
Oestro daŭras ĉe la katinoj kutime 7 tagoj, sed ties longeco ĉe unuopaj bestoj estas tre varia kaj ĝi povas moviĝi de 3 ĝis 15 tagoj. Regula oestro de la hejmaj katoj okazas printempe kaj aŭtune, sed ĉe la kultivitaj rasoj de katoj ĝi povas montriĝi en kia ajn jarsezono kaj ripeti post tri semajnoj. La oestro estas akompanata per karakteriza konduto de bestoj. La katino fariĝas maltrankvila, ŝi plilongiĝas, fleksigas la dorson, priviŝas sin je la kruroj de bredanto, neregule kaj malmulte ŝi voras kaj ŝi klopodas eliri el loĝejo en proksimecon de virkato. Post pli forta kareso sur la dorso plimulto da oestrantaj katoj ekokupos kopulacian starigon tiel, ke ĝi havas la antaŭajn ekstremaĵojn streĉitaj antaŭen, per la torako ĝi tuŝas sin je la tero, la fleksigitajn malantaŭajn ekstremaĵojn ĝi havas ŝovitaj sub la ventron kaj la voston kunvolvita supren aŭ flanken. Ankaŭ virkatoj montras en la periodo de la oestro de katinoj plialtigitan maltrankvilon, ili pli fiodoras, ili pli ofte urinas kaj plimulte ili postlasas urinvizitsignojn ankaŭ sur muroj aŭ meblaro en la loĝejo, ĉar ili klopodas marki sian teritorion.
Aĝo de kato
Oni tradicias, ke rekalkuli la aĝon de la kato je homaj jaroj estas simpla. Sufiĉas onidire obligi jarojn de ĝia restado sur tero per cifero 7. Sed la fakto estas alia. Ritmo de la maturiĝado de kato pasas alie ol ĉe homo. En suba tabelo estas indikita rekalkulo de la proksimuma aĝo de kato je aĝo homa.
Junaĝo
Malgrandaj katidoj evoluas tre rapide. Vere maturiĝinta por la tuta memstariĝo kaj transdono al nova posedanto ili estas en aĝo de 10 ĝis 12 semajnoj. Ekde la naskiĝo ĝis tiu ĉi aĝo fariĝos el la sendefenda novnaskita katido besteto kapabla memstare akcepti ĉiujn specojn de nutraĵo kaj ĝi havas enfiksitajn higienajn kutimojn. Ankaŭ ĝi estas alkutimiĝinta al homo kreinte rilaton al aliaj katoj, eventuale al aliaj bestoj. Ĉirkaŭ la 3-a monato de la aĝo de katido la antaŭe zorgema katino ĉesas zorgi pri la katidoj devigante ilin al memstareco. Sekvas periodo de rapida kresko. La malgranda katido estas scivolema, ĝi rapide lernas. Finkreas kolorigo de la hararo kaj en tiu ĉi periodo povas okazi dumtempa perdo de harmonio de la korpa konstruo de la katido. Ĉirkaŭ la 5-a monato la katido ŝanĝas la dentojn, plimulte neokulfrape kaj sen pli grandaj malfacilaĵoj. La infaneco finas per finigo de la seksa maturiĝo. Ĉe la katino ĝi montros per la unua oestro kaj la virkato komencas marki sian teritorion. Post la ŝtorma periodo de la junaĝo karakterizanta sin per rapida evoluo sekvas produktiva aĝo de la kato, kiu estas el la homa vidpunkto karakteriza per pli malrapida maljuniĝado.
Maljunaĝo
La katoj komencas malrapide maljuniĝi post la 10-a jaro de la vivo. Se la kato ne suferas pro ia malsano, la maljuneco ekstreme ne montriĝas ĉe ĝi. Pli malfrue komenciĝas aperi problemoj ĉe la dentaro. En pli granda frekvenco aperas tartro, malfortiĝas la vidkapablo, aŭdkapablo kaj flarsenso. La katoj malrapide perdas forton kaj ili pli multe dormetas. La maljunaj katoj estadas sentemaj je ŝanĝo de medio kaj aliaj stresoj.
Karaktero
Priskribi la karakteron de kato ne estas facile. Ekzistas la katoj temperamentaj, flegmaj, koleremaj, kuraĝaj kaj ankaŭ timemaj, kapricaj kaj amikemaj. Sed la kato ne estas solula besto kaj ĝi bezonas ligi sociajn interrilatojn kun sia ĉirkaŭaĵo. Ankaŭ inter la katoj ekzistas solulaj unuopuloj, sed la kato estas socia besto, kio estas jam antaŭ longe pruvita. Ĉe la libere vivantaj katoj ekzistas komplika socia strukturo kaj okazas diversspecaj sociaj interagadoj.
La bredado de katoj
Sub nocio de la bredado de katoj oni ne komprenas nur ilian kultivadon, sed ankaŭ ilian kunvivon kun homo en hejmo, nome aŭ sen ebleco de kurado, kun kurado (do duonlibere) aŭ libere. La katoj, simile kiel homo, estas "personecoj" kun propraj bezonoj, kiuj estas respektendaj. Se oni decidiĝos bredi la katon, oni morale devigos onin zorgi pri la besto por proksimume 15 ĝis 20 jaroj, por kio ĝi donos al oni sian akompanon, amon kaj sindonecon. La zorgado pri la kato ne estas nur nutrado kaj interŝanĝado de substernaĵo, sed ankaŭ veterinara zorgo kaj tempo, kiu estas dediĉenda al ĝi, ĉar la kato estas estulo socia.
La bredado de katoj sen ebleco de kurado
Bredante plurajn katojn en hejmo estas ankaŭ bezonate sekurigi plurajn katajn necesejojn (por ĉiu kato po unu). En necesejon oni metas la t.n. substernaĵo. Iam oni uzis sablon, hodiaŭ ekzistas diversaj specoj de substernaĵoj.
La duonlibera kaj la libera bredadoj de katoj
La kato kun ebleco de la libera bredado vivas plenvaloran katan vivon. Ĝi vivtenas sin per tio, kion ĝi ĉasos – plejparte temas pri ronĝuloj kaj insektoj. La urbaj katoj ankaŭ vivtenas sin per forfalaĵoj kaj restaĵoj el tablo, per kiuj kelkaj homoj nutrigas ilin. Ne temas pri ekvilibrigita nutrado. Ankaŭ tial estas kelkaj libere vivantaj katoj maldikaj, kun nekvalita hararo. Plua kaŭzo estas diversaj parazitoj, internaj kaj eksteraj, per kiuj estas tiaj ĉi katoj atakitaj. La seksa vivo de katoj ankaŭ kontribuas al elĉerpiĝo de organismo kaj do al pli frua morto.
Genetiko de katoj
Bredantoj de katoj bezonas havi por sia agado almenaŭ bazan konon de leĝoj de heredeco. Tiujn ĉi konojn li eluzos dum destinado de „rezultoj“ de sia bredo, do li scias anticipe destini, kiaj unuopuloj povas el kuniĝo de donitaj unuopuloj povas estiĝi. Bredantojn plej multe interesiĝas kolorigo de la hararo de katoj, sed la genetiko estas grava ankaŭ pro anticipado de diversaj konataj heredaj malsanoj.
Inundo
Ĉeriveraj
Subitaj inundoj estas la plej ofta inundotipo en normale sekaj riverkanaloj (riverujoj) en aridaj zonoj (oni memoru la nomon Arizono), konataj per la hispanlingva vorto arroyo [arOjo] (rojo) en Sudokcidenta Usono kaj per la arablingva vorto ŭadi en Nordafriko kaj per multaj aliaj nomoj aliloke, sed kiuj certigas pri tutmondeco de la geografia realaĵo de riverujoj normale sekaj kiuj subite pleniĝas je akvo. Tiele, la unua inunda akvo kiu venas estas uzata por malsekigi la sablecan riverliton. La ĉefa bordo de la inundo tiele antaŭeniras pli rapide ol poste kaj pli alte fluas. Kiel rezulto, la alta pinto ĉe la hidrografo iĝas eĉ pli rapida dum la inundo moviĝas malsupren, ĝis la fluindico estas tiom granda ke la perdo pro malsekigo de la grundo iĝas malgrava.
Unuarangaj efikoj
Inundoj ofte ankaŭ damaĝas instalaĵojn de energitransporto kaj foje ankaŭ de energigenerado, kio siavice rezultas en konsekvencaj damaĝoj pro la perdo de energio. Tio inkludas perdon de akvotraktado kaj de liverado de trinkakvo, kio povas siaviec rezulti en gravaj sekvoj kaj akra akvopoluo. Ĝi povas ankaŭ okazigi en la perdo de instalaĵoj de elfluado de uzita akvo. Manko de pura akvo kombinita kun la feka koliformo el la homa akvelfluado dum inundoj starigas la riskon de malpurakvaj malsanoj, inter kiuj povas esti tifoida febro, "giardia", "cryptosporidium", ĥolero kaj multaj aliaj malsanoj depende el la loko de la inundo.
Profito
Por kelkaj fiŝospecioj, inundata inundebenaĵo povas formi tre taŭgan lokon por la frajado kie estu malmultaj predantoj kaj plibonigitaj niveloj de nutrantoj aŭ manĝaĵoj. Fiŝoj, kiel tiuj de la genro "Misgurnus", faras uzadon de inundoj por atingi novajn habitatojn. Ankaŭ birdaj populacioj povas profiti el la helpo en la manĝoproduktado okazigita per la inundoj.
Editura de stat pentru literatură şi artă
Editura de stat pentru literatură şi artă [Libroeldonejo ŝtata por literaturo kaj arto] estis rumanuja libroeldoneja enterpreno por eldoni belestristikajn kaj literaturhistoriajn verkojn.
Villalba de la Sierra
Situo
Villalba de la Sierra estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Media-Campichuelo kaj Serranía Baja en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 999 m super marnivelo; je 20 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 41 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°14′08″N 2°05′22″Ok.
Bad Godesberg
Partneraj urboj
La urba distrikto havas partnerajn rilatojn al
Márta Ábrahám
Márta Ábrahám naskiĝis en 1971 en Vác.
Felibriĝo
Étymologie
Le nom Félibrige est dérivé du mot félibre (felibre), terme remis à l'honneur par Mistral pour désigner un membre du Félibrige. Une femme est appelée félibresse (felibresso ou felibressa).
Usages courants du mot
Pour Paul Ruat un félibre est « ouvrier de la plume et de la parole qui prend plaisir à parler la langue de son enfance que parlaient ses aieŭ ». Les félibres, au sens large, sont les auteurs qui créent en langue d'oc.