PAIGC
La milito kiu kondukis al la starigo de la partio
En ĉi tiu punkto estis decidite, ke la kolonia armeo devus uzi aermilitadon por malfortigi la tenon de la PAIGC sur diversaj areoj de Gvineo Bisaŭa, tiel batante la nutraĵprovizan transiron kaj provante malsatigi la FARP-fortojn al morto. Preparoj por tiu atako, frue en 1967, komenciĝis kun la deplojo de armitaj helikopterpatroloj por protekti fortojn kaj disponigi armilojn kaj provizojn. La portugala atako preskaŭ paralizis la FARP, la vilaĝanoj fuĝis al najbaraj landoj kaj postlasis siajn kultivaĵojn, la soldatoj malsatis kaj komencis pridubi la militinveston. La 28-an de februaro 1968, nokte, FARP kontraŭaviadila unuo atakis Bisblancan Flughavenon, kie estis postenigita la Portugala Aera Forto. Tiu operacio frakasis la portugalan senton de sekureco en Gvineo Bisaŭa. En la fruaj 1970-aj jaroj, la FARP vastigis siajn atakojn sur ĉiuj tri frontoj. Kiel rezulto de tiu vastiĝo la portugaloj estis devigita retiriĝi. La nova reganto de la kolonio, António de Spinola, turnis sin al politika fronto per kampanjo serĉanta detrui la PAIGC-infrastrukturon en Gvineo Bisaŭa. Li volis gajni la subtenon de Gvineaj loĝantoj en la vilaĝoj disponigante ekonomiajn avantaĝojn, lanĉante sociajn kaj medicinajn disvolvajn programojn kaj pli. Krome, li establis popularajn kongresojn kiuj konsistigis asembleojn kiuj funkciis kiel konsilaj korpoj al la Gvineo-Bisaŭa registaro. Spinola ankaŭ establis infrastrukturan forton kontraŭ tiu de la PAIGC-Unuiĝinta Liberigfronto (FUL-SPINOLA). Tiuj fortoj agis sur la ĉefŝoseoj de Gvineo Bisaŭa por fortigi la loĝistikan kapablecon de la portugala armeo. Ankaŭ, afrikaj milicoj estis establitaj, civilprotektaj grupoj kunmetitaj de lokaj kamparanoj, kontraŭuloj de la PAIGC. Kontraŭ tio, la komandanto Cabral de la PAIGC-fortoj starigis similan forton kiu unuigis kontraŭulojn en komuna fronto kontraŭ la portugaloj. Spinola starigis specialan komandforton kies celo estis elimini la FARP-batalantojn. Post kiam tiu tasko estis kompletigita li malbaris la tutan PAIGC-infrastrukturon. La FARP provis rebati sed sen sukceso. Ili estis dividitaj en du specialajn fortojn: la popola milico, kaj la nacia armita forto. Ĉe tiu punkto ŝajnis ke la PAIGC pretas negoci por paco. La prezidanto de Senegalo funkciis kiel mediaciisto, sed la partioj batalis pri la partoj kiujn ili ricevos sub sia kontrolo. La portugaloj deziris la insulojn dum Cabral estis nevola prirezigni la Kabo-Verdajn Insulojn, surbaze de ilia strategia graveco por Portugalio. Cabral volis eltiri la tempon en intertraktadoj kiam liaj fortoj serĉis pezajn armilojn kaj aviadilojn faritajn en Rusio, tra kiuj ili povis kontraŭi Spinolon sur la batalkampo. En la sama tempo, Spinola agis por kidnapi la PAIGC-gvidanton Cabral, esperante ke sen li la milito finiĝos sed tio ne funkciis. En frua januaro 1973, Spinola bombis la sudon por igi rifuĝintojn moviĝi al Konakrio. Kun tiuj rifuĝintoj miksiĝis eksaj politikaj kaptitoj, agentoj de la portugaloj kaj dizertintoj de la portugala armeo. Ili komencis konspiri por faligi Cabral kaj poste murdi lin. La murdo de Cabral havis pozitivan efikon al la armea strategio de la PAIGC, la subtenantoj esprimis persistemon rebati kaj venĝi. En septembro 1973, la PAIGC deklaris la liberigitajn regionojn sendependa ŝtato de Gvineo Bisaŭa. 75 landoj agnoskis ĝin kiel unupartian ŝtaton. La Organizaĵo por Afrika Unueco agnoskis la novan landon kiel sian 42-an membron. La Ĝenerala Asembleo de UN decidis, ke Portugalio devus ĉesi malamikecojn kaj retiriĝi kun siaj fortoj. La batalado inter la PAIGC kaj la portugaloj daŭris ĉe tiu punkto, sed la portugaloj ŝajnis esti perdinta sian volon batali. En majo 1974 la nova portugala registaro konsentis pri batalhalto kaj intertraktadoj. En julio 1974 Spinola mem donis sendependecon al Gvineo Bisaŭa prelegante en la televido. Tiun saman monaton la portugaloj komencis retiriĝi, kaj en oktobro 1974 Gvineo Bisaŭa estis jam sub la kontrolo de la PAIGC.