cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
János Csonka
CSONKA János [ĉonka] (n. 22-an de januaro 1852, Szeged, Hungario – m. 27-an de oktobro 1939, Budapeŝto) estis hungara meĥanika inĝeniero, unu inventinto de la karburilo. Li lernis en Szeged, praktikis sin en forĝista metiejo de lia patro. Li plu akiris spertojn en grandaj fabrikoj de Vieno, Zuriko, Parizo kaj Londono. Post kiam li revenis al Hungario, laboris en maŝinmetiejo de la Teĥnikuniversitato József ĝis 1925.
Li pretigis en 1877 la unuan gasmotoron en Hungario, en 1884 gas- kaj kerosen-motoron. Li patentigis kun Donát Bánki je la benzinan karburilon. Tio helpis ellaboron de efika motoro, disvastiĝinta en la mondo. Ili kune kreis en 1893 la unuan hungaran motorciklon kaj motorboaton.
Li produktis por la hungara poŝto, privataj personoj veturilojn komence de la 1900-aj jaroj. Li pensiiĝis en 1924 kaj fondis familian entreprenon por produkti la aŭtomobilojn. La entrepreno iĝis fabriko en 1929 pro la inundo de la mendoj. La fabriko transformiĝis al Akcia Kompanio en 1939, sed plilarĝigon de la produktado li jam ne vidis. (La komunistoj ŝtatigis la fabrikon en 1948, sed ĝi reakiris sian nomon en 1994 kaj nun funkcias kiel Csonka János Gépgyár Kft.)
Li edziĝis kun Johanna Winkler, fratino de Lajos Winkler, pli posta fama kemiisto. Lia filo estis Pál Csonka.
La asteroido 131762 Csonka estis nomata en lia honoro.
Kirchentellinsfurt
Kirchentellinsfurt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Tübingen kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Kieva kokaĵo
La kieva kokaĵo aŭ kijiva kokaĵo estas ukraina recepto de brusta kokaĵo premita kaj rulita ĉirkaŭ ajla butero aldone kun herboj, poste panigita kaj fritita. Tiu koka blankaĵo povas ankaŭ estis papilote kuirita.
Origino
Tiu recepto estas atribuita ĉefe al Ukrainio kaj Kievo ties ĉefurbo. Buŝa tradicio en Kievo atribuas tiun inventan recepton al la restoracio de la hotelo Continental en la komenco de la 20-a jarcento. Tiu luksa hotelo konstruita en 1897 enhavis en sia menukarto la "Kievan kokaĵon". La konstruaĵo estis detruita dum la dua mondmilito, poste rekonstruita kaj iĝis la Kieva Konservatorio. Tamen tiu recepto estis reprenita de multaj restoracioj kaj disvastiĝis en la tuta mondo.
Frua referenco de "Kievaj kotletoj el kokido aŭ bovido" estas trovita en la kuirarta libreto: Кулинарный сборник (1915), kolekto de receptoj kiuj estis publikigitaj en la Moskva Ĵurnalo por dommastrumantoj en 1913-1914.
Leogang
Leogang estas vilaĝo en Pinzgau, Aŭstrio. Ĝi landlimas al Tirolo je alteco de 788 metroj. La najbara komunumo salcburgia estas Saalfelden.
En la 1.1.2017 ĝi havis 3.265 loĝantojn. Tre gravas la turismo, vintre ĉe lao suda monto Asitz kie ekzistas koneksoj multaj al la famega vintrosportejo Saalbach-Hinterglemm ĉe la alian montoflankon.
Historio
La vilaĝo unue menciitis endokumente en la jaro 930 sub la nomo Liuganga. Leogang estas unu el la plej malnovaj minadaj lokoj en Salcburgio. Minista kapelo Sankta Anna en la vilaĝokvartalo Huetten atestas tian tradicion. Leogang estis vera centro de protestantismo. Post la ekepiskopeco de Leopold Anton von Firmian en 1727, kiu favoregis kontraŭreformacion, la protestantoj decidis kontraŭstari. En la 5.8.1731 ili ĵuris ĉe Schwarzacher Salzlecken resti fidelaj al la protestantisma kredo. En la 31.10.1731 la ĉefepiskopo promulgis la t.n. Elmigrigan patenton, per kiu inter 4000 kaj 5000 geservistoj devis forlasi la patrujon. En 1732 metiistoj kaj kamparanoj el tuta Salcburgio sekvis. Ili migris per 16 karavanoj en protestantisman Prusion kiun ĉ. kvarono neniam atingis. La ministoj estis foririntaj jam antaŭe, ne devante permespeti. Pro la elmigro de multaj kapablaj homoj sekvis malfloro ekonomia, minejoj kadukiĝis kaj 1776 bienoj estis neokupitaj.
Nuna urbestro estas la konservativisto Josef Grießner de Aŭstria Popola Partio. Dum multaj jaroj urbestris Albert Steidl.
Situo kaj kvartaloj
La komunumo prenas la tutan Leogang-an valon. Ĝi troviĝas inter la montoĉeno Leoganger Steinberge (kies pinto plej alta/2634 m nomiĝas Birnhorn) norde kaj la montoĉeno Kitzbüheler Alpen sude. Tra la vilaĝo fluas la rivero Leoganger Ache. Inter Salcburgio kaj Tirolo troviĝas la Grießen-transpasejo ĉe strato kondukanta al la nordtirolakomunumo Hochfilzen.
Leogang havas 16 kvartalojn (Berg, Ecking, Grießen, Hirnreit, Hütten, Leogang, Madreit, Otting, Pirzbichl, Rain, Rosental, Schwarzleo, Sinning, Sonnberg, Sonnrain, Ullach), kiuj al la ses katastraj komunumoj Ecking, Grießen, Leogang, Pirzbichl, Schwarzleo kaj Sonnberg.
Rethava orobanko
Rethava orobanko, Reta orobanko aŭ Retorobanko (Orobanche reticulata) estas parazita senklorofila herboplanto de la familio de Orobankacoj. La specia nomo (reticulata) indikas la eston ĉe la floroj de rimarkindaj vejnaroj retoformaj.
Ĝi estas el 20 al 40 cm alta. Ĝi ne havas foliojn, aŭ estas reduktitaj al iuj spiralecaj skvamoj. La radikoj estas faskoformaj kaj setlas sur la radika sistemo de la parazitata planto. La tigo estas stara, rekta kaj sen branĉoj.
La polinigo estas farata de insektoj, la reproduktado per malgrandegaj semoj el infloreskoj, kiuj estas transportataj de insektoj el tipo de formikoj.
Tiu specio estas parazita de la specioj de la genroj Carduus, Cirsium kaj Carlina (familio Asteracoj) kaj Scabiosa, Knautia (familio Dipsakacoj).
12077 Frankthorne
12077 Frankthorne estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas en orbita resonanco 4:9 kun Marso.
Nomo
Ĝia nomo honoras Frank Thorne, kiu mentoris finaliston de la Regeneron Science Talent Search 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la University School of Milwaukee, Milvokio (Viskonsino).
Vaporigilo
Vaporigilo estas maŝino por varmigi ion tiel, ke la dezirataj ĥemiaĵoj vaporiĝas, sed la cetero ne vaporiĝas. La plej baza formo de vaporigilo konsistas de ampolo, sed multe pli ampleksaj vaporigiloj estas komerce mendeblaj.
Vaporigiloj estas ofte uzataj por fumi kanabon sen enspirado de kancerigiloj.
Trikordo
Trikordo (angle "tricorder") en la fikcia universo de Star Trek estas mekanismo uzita kiel skanilo, sensilo, analizilo de datumoj, kaj registrilo.
Tri ĉefaj variaĵoj de la trikordo aperas en klasika Star Trek. La normala trikordero estas ĝenerala uzata ĉefe por esplori nekonatajn areojn, fari detalan ekzamenon de vivantaj aĵoj, kaj registri kaj revizii teknikajn datumojn. La kuracista trikordo estas uzata de kuracistoj por helpi diagnozi malsanojn kaj kolekti korpajn informojn pri paciento; la ŝlosila diferenco inter ĉi tiu kaj norma tricorder estas ŝovebla mano-alt-rezolucia skanilo konservita en kupeo de la trikordero kiam ĝi ne estas uzata. La inĝeniera trikordero estas uzata por inĝenieraj celoj en stelŝipo.
La trikordero, kiel vidite en Star Trek: The Original Series, estas tre simila al tiutempa portebla kaseda rekordilo, nigra, rektangula aparato kun pint-surĉevala turnanta kapuĉo, du malfermaj kupeoj, kaj ŝultropo. La supraj rotundoj malfermiĝas, eksponante malgrandan ekranon kaj kontrolajn butonojn.
San Agustín Amatengo
San Agustín Amatengo estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Agustín Amatengo. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 20 080.
Geografio
San Agustín Amatengo apartenas al la distrikto Ejutla al kiuj apartenas entute 13 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centraj valoj de Oaĥako, en la centro de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1455 loĝantojn. El tiuj estis 662 viroj kaj 793 virinoj. La komunumo havas surfacon de 58.69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1360 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 6 indiĝenoj. El tiuj 6 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 6 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Beynac
La teritorio havas komunan limon kun.
NGC 539
NGC 539 (aliaj indikoj — NGC 563, PGC 5269, ESO 542-10, MCG -3-4-63, NPM1G -18.0062) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 539, NGC 563.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Diskurso
La termino diskurso (latine: discursus, "kuri al kaj de") havas sian originon en retoriko, sed ankaŭ estis adoptita de lingvistiko. Laŭ iuj lingvistoj, parolado estas ĉefe parola produktado. Laŭ aliaj, ĝi estas ĝenerala esprimo por diversaj specoj de tekstoj, per kiuj ili signifas aŭ skribajn aŭ parolajn produktaĵojn , , ,. Laŭ PIV diskurso estas politika parolado, ordigita kaj iom longa, celanta konvinki.
Diskurso en lingvistiko indikas skribajn kaj parolajn komunikaĵojn, kiel, ekzemple, la jenaj:
Tiele la esprimo, la formulo, "la deklaro", ne estas unuo de semiotikaj signoj, sed abstrakta konstruaĵo, kiu permesas al la signoj asigni kaj komuniki specifajn, ripeteblajn rilatojn al kaj inter objektoj, subjektoj, kaj deklaroj. Tial, diskurso estas kunmetita de semiotikaj sekvencoj (rilatoj inter signoj) inter objektoj, subjektoj, kaj deklaroj. La esprimo diskursiva formacio koncipe priskribas la regulajn komunikadojn (skribajn kaj parolajn) kiuj produktas tiajn diskursojn. Kiel filozofo, Foucault uzis la diskursivan formacion en la analizoj de grandaj korpoj de scio, kiel ekzemple ekonomiko kaj naturhistorio.
En la unua senco (semantiko kaj diskursanalizo), la vorto diskurso estas studita en lingvistika korpuso. En la dua signifo (la kodigita lingvo de kampo de enketo), kaj en la tria signifo (deklaro, énoncé), la analizoj de diskurso estas realigitaj en la intelektaj tradicioj, kiuj esploras kaj determinas la rilatojn inter lingvo kaj strukturo kaj ageco, kiel en la kampoj de sociologio, feminismaj studoj, antropologio, etnografio, kultursciencoj, literaturteorio kaj la filozofio de scienco. Krome, ĉar diskursoj estas korpusoj de teksto kiuj intencas komuniki specifajn datenojn, informojn, kaj scion, tiel ekzistas internaj rilatoj ene de antaŭfiksita diskurso, kaj eksteraj rilatoj inter diskursoj, ĉar diskurso ne ekzistas en izoliteco (en si mem), sed rilate al aliaj diskursoj, kiuj estas determinitaj kaj establitaj per interdiskurso kaj interdiskursiveco. Tial, ene de kampo de intelekta enketo, la terapiistoj foje diskutas diskurson "Kio estas" kaj "Kio ne estas", laŭ la konceptaj signifoj (signifo kaj implico) utiligitaj en la antaŭfiksita kampo de studo.
Hans-Dieter Platz
Hans-Dieter PLATZ (naskiĝis la 28-an de februaro 1943, mortis la 20-an de aprilo 2018) estis germana esperantisto.
En la 1970-aj jaroj li estis estrarano de Germana Esperanto-Junularo, interalie respondeca pri organizado de pluraj Internaciaj Seminarioj kaj pri lobiado ĉe la nacia ministerio pri junularo por havi subvenciojn por la partoprenantoj. Ekde la jaro 1979 li organizis la Internaciajn Festivalojn por (en la unuaj jaroj) 25- ĝis 50-jaraj esperantistoj, la "meza generacio", kaj komence de la 1980-aj jaroj sekve de la antaŭaj lobiaj spertoj ankoraŭ reprezentis la asocion GEJ en ties tiutempa tegmenta asocio de plurspecaj junularaj organizaĵoj en Germanio, nomata Arbeitskreis zentraler Jugendverbände.
Dum pluraj jaroj li estis unu el la lokaj vinkultivistoj de la najbaraj lokoj Maikammer kaj Sankt Martin (Palatinato) en sudokcidenta Germanio, kaj produktis vinojn kun esperantlingvaj botelaj etikedoj, sed jam fine de la 1980-aj jaroj translokiĝis al Niedenstein iom sudokcidente de la urbo Kaselo.
Julius Martov
Julius Martov, naskiĝis kiel Julij Osipoviĉ Cederbaum la en Konstantinopolo, mortis la  en Schömberg, estis rusa politikisto.
Julius Martov fondis en 1895 kun Lenin la Peterburgan Batalan Asocion por Liberigo de la Laborista Klaso, unu de la unuaj politikaj laboristaj organizaĵoj en Rusio. Dumtempe li estis ekzilita (1897-1900) kaj poste li emigris en 1901. Ekde 1903 li estis gvidanto de la menŝevikoj, unu grupo de moderataj komunistoj de la Socialdemokrata Laborista Partio de Rusio, kiuj (kiel la rusa nomo montras) restis en malplimulto. En la revolucio en 1905 Julius Martov estis unu el la gvidantoj de la laboristaj sovetoj. En 1907 iris li denove en ekzilon, sed li unufoje revenis (1917-1920) por vivi en Rusio, sed li forlasis la landon post kverelo de Lenin pri ties teroristaj metodoj.
Mariapreĝejo (Krakovo)
La Mariapreĝejo en Krakovo, Polujo, estas romkatolika baziliko kaj apartenas pro siaj historio, arĥitekturo kaj artaj trezoraĵoj al la rekoniloj de la urbo Krakovo.
Historio
Sur la lokon de romanika preĝejo el la jaroj 1221 ĝis 1222 oni starigis ekde la fino de la 13-a jarcento ĝis la komenco de la 15-a jarcento kiel klasikan ekzemplon de pola gotika arĥitekturo la Mariapreĝejon ĉe la nordorienta angulo de la foirejo.
Pro la kreska germana komunumo en la mezepoko la pollingvaj predikoj dumpase de la temp estis elŝovataj el la Mariapreĝejo en la najbaran preĝejon Sankta Barbara. Dum vintra kunsido de la pola parlamento en 1536/37 je Krakovo reĝo Sigismondo la 1-a ordonis transloki la predikojn pollingvajn denove en la Mariapreĝejon. Tio ĉi estis unuflanke atesto pri la komenciĝa nacia memkonsciiĝo, aliaflanke tamen ankaŭ la konsekvenco de poliĝo de la germana burĝaro.
Turoj
La Mariapreĝejo havas du turojn: pli altan nordan (81 metrojn) kun pinta tegmento kaj horloĝsonorilo kaj pli malaltan sudan de 69 metroj. Ĝi entenas krom plua horloĝsonorilo la kvarvoĉan, mezepokan sonorilaron. Laŭ legendo la turojn konstruis du fratoj konkurence. Dum kiam la pli aĝa frato jam estis finkonstruinta sian turon, lia pli juna frato ankoraŭ konstruadis. Pro timo, ke lia frato povus konstrui pli altan turon, li ponardis lin. La ponardo ĝis nun estas videbla ĉe la tukohalo.
Mihály Polányi
Mihály Polányi [mihAj polAnji], laŭ la hungara skribmaniero Polányi Mihály estis hungara-brita sciencisto, kemiisto, fizikisto, filozofo, pedagogo. Lia filo estis Nobel-premiito John Charles Polanyi.
Bear Stearns
The Bear Stearns Companies, Inc. estis la  patrina entrepreno de usona investa banko Bear Stearns & Co Inc., kiu estis fondita en 1923 kun ĉefsidejo en Novjorko. Ekde 1985, Bear Stearns aperis en la Novjorka borso kiel akcia kompanio kaj estis en la akcia indekso S&P 500. La bilanca sumo estis en majo de 2007 je 423,3 miliardoj da USD. Surbaze de la Subprime-krizo de 2007, pro likvida krizo ĉe Bear Stearns, ĝin aĉetis JPMorgan Chase & Co. per apogo de la usona notbanko Federal Reserve.
Mihály Polányi
Mihály Polányi naskiĝis kiel Polacsek Mihály la 1891 en Budapeŝto. Li mortis la 1976 en Northampton.
Biografio
Mihály Polányi devenis el juda familio. Li finis la lernadon en 1913. En la sekva jaro li soldatiĝis, baldaŭe li vundiĝis. En 1920 li migris al Germanio, kie li edziĝis baldaŭe havanta filon. Li konatiĝis kaj amikiĝis kun Eugene Paul Wigner. En 1933 li migris al Britio pro la nazioj. Tie li iĝis profesoro en universitato de Manchester.
Mariapreĝejo (Krakovo)
Turoj
En la norda turo troviĝas je proksimume 54 metroj la blovinstrumentistejo. Ekde la 14-a jarcento fajrobrigadisto je ĉiu plenhoro tintigas la horloĝsonorilon permane kaj ludas la krakovan trumpetosignalon „Hejnał“ en ĉiujn kvar kompasdirektojn. Ĝi derompas meze de la ludado kaj memoru per tio pri la atako de Tataroj en 1241, dum kiu sago tatara laŭ la legendo mortigus la tiaman trumpetiston dum la blovado de la alarmsignalo.
Etienne Bacrot
Etienne BACROT naskiĝis en Pikardio, Francio) estas franca grandmajstra ŝakisto.
Li lernis ŝakon frue kiam li estis 4 jaraĝa. En marto 1997, li akiris la titolon de grandmajstro kiam li aĝis nur 14 jarojn kaj 2 monatojn, igante lin la plej juna grandmajstro en la historio.
En julio 2005, Bacrot apartenis al la 10 plej bonaj ludantoj de la monda FIDE ranglisto.
Distrikto Chobe
Chobe Distrikto estas administracia distrikto en la norda parto de Bocvano, kun la sidejo en Kasane. En 2001 ĝi estis kombinita kun Ngamiland kaj ĝis 2006 ĝi dividis kun Ngamiland la Norda-Okcidenta Distrikta Konsilio kiel loka registaro. Chobe Nacia Parko estas en la Chobe Distrikto.Laŭ censo de 2011, la totala loĝantaro de la distrikto estis 23,347 komparita al 18,258 en 2001. La kreskiga indico de loĝantaro dum la jardeko estis 2.49. La totala nombro de laboristoj konsistigis 12,059 kun 6,113 viroj kaj 5,947 virinoj, kun plimulto de ili laboranta en publika administro.
Kasane kaj Chobe Nacia Parko, la dua plej granda nacia parko en la lando, estas la grava turisma allogaĵo de la distrikto. Chobe Nacia Parko ankaŭ havas la plej grandan populacio de elefantoj en Afriko. La distrikto dividas la internacian landlimon de la lando kun Namibio kaj Zambio en la norda, Zimbabvo en la orienta, kaj ankaŭ la distriktaj landlimoj laŭ Norda-Okcidenta distrikto de la lando.
La Distrikto konsistas el naŭ vilaĝoj, kiuj estas Kasane, Kachikau, Kazungula, Kavimba, Lesoma, Mabele/Muchinje, Parakarungu, Pandamatenga kaj Satau. Kasane estas la urba centro de la Distrikto.
Turkio
Turkoj formas la plej vastan majoritaton de la nacia loĝantaro kaj Kurdoj estas la plej granda minoritato. Ankara estas la ĉefurbo de Turkio, dum Istanbulo estas la plej granda urbo kaj la socia, kultura kaj financa centro.
Ceteraj informoj
turka (oficiala), *alfabeta: 82,3% (1995 takso)
Valuto: turka liro. De la 1-a de januaro 2005 nova liro (TRY) = 1.000.000 da malnovaj (TRL).
Historio
Anatolio estas unu el la kontinue loĝataj ekde plej frua antikveco teritorioj de la mondo, ĉefe pro ĝia strategie grava situo inter Eŭropo kaj Azio, kaj ankaŭ pro la bonaj naturaj kondiĉoj de la regiono.
La unua granda imperio de la regiono estis tiu de hititoj, post la 18-a ĝis la 13-a jarcento antaŭ Kristo. Preskaŭ la tuta teritorio estis regata de persoj en la 6-a kaj 5-a jarcentoj aK, kiujn poste venkis Aleksandro la Granda en la jaro 334 aK. Poste Anatolio aspektis kiel aro de helenismaj reĝlandoj, kiuj subiĝis al Roma Imperio dum la 1-a jarcento aK. En la jaro 324 la romia imperiestro Konstantino la 1-a elektis lokon por la nova ĉefurbo, la urbon Konstantinopolo (nun Istanbulo).
Ekde fino de la 1-a miljaro pK tjurkaj oguzaj triboj ekloĝis en la oriento de Anatolio. Komenciĝis poioma veno de tjurkoj okcidenten, kiu finiĝis ĉe la 16-a jarcento en la pinto de la Otomana Imperio, kies areo estis 5,6 mln km². La potenco de la imperio estis haltigita nur per granda peno de alianciĝintaj eŭropaj ŝtatoj.
Post la aro de krizaj jaroj Otomana Imperio eniris en la Unuan mondmiliton en la alianco kun Germanio kaj rezulte estis venkita. Laŭ la Pakto de Sevro granda parto de la imperio estis forprenita de aliaj landoj, i. a. ankaŭ parto de Anatolio ĉirkaŭ la nuna urbo Izmiro — al Grekio. Grekia militistaro helpe de aliancanoj okupis la novakiritan teritorion. La 19-an de majo 1919 ekflamis turka kontraŭstaro, kiun gvidis Mustafa Kemal Paŝa, poste famiĝinta kiel Atatürk. La kontraŭstaro rezultiĝis en milition, kiun modernaj turkoj nomas la Milito por Sendependeco (Kurtuluş Savaşı). En septembro 1922 la alilandaj armeoj estis forpelitaj, kaj tiam naskiĝis la moderna turka ŝtato. La 1-an de novembro 1922 la Granda Nacia Asembleo oficiale nuligis la regadon de sultano, tiel fininte la historion de 631 jaroj da Otomana Imperio. Kemal Paŝa iĝis la unua prezidento de la respubliko kaj en 1934 estis honore nomumita de la Asembleo Atatürk ("la Patro de Turkoj"). Turkio de Atatürk estis konstruata kiel okcident-tipa laika respubliko, eĉ la malnova lingvo estis reformita (ne nur ĝia skribo, sed ankaŭ la vortprovizo).
La Dua Konferenco de Kairo de 4a al 6a de decembro 1943 okazis en Kairo, Egiptio, kaj celis la eblan kontribuon de Turkio al la flanko de la Aliancanoj en la Dua Mondmilito. Partoprenis la Usona Prezidento Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill, Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando, kaj la Prezidento İsmet İnönü de la Respubliko Turkio. Por la momento Turkio pluhavis sian neŭtralecon.
Post la Dua mondmilito Turkio trovis sin en la fronto de Malvarma milito. Tio donis al ĝi signifan subtenon flanke de Usono kaj, post la partopreno de internacia invado al Koreio, membrecon en NATO (ekde 1952).
Turkio travivis serion de puĉoj en 1960, 1971, 1980 kaj 1997. La du jardekoj 1970-aj kaj 1980-aj karakteriziĝis per granda politika malstabileco kaj akra kontraŭstaro de dekstruloj kaj maldekstruloj. La, grupo de armeanoj provis denove krei puĉon, sed malsukcesis.
Politiko
Turkio estas demokratia parlamenta respubliko. Gravan rolon en la interna politiko ludas la armeo, kiu estas teoria garantiulo de la laika kaj unitara ŝtato, kian konstruis Atatürk.
La plej gravaj ekonomiaj kaj politikaj rilatoj de Turkio estas kun Eŭropa Unio kaj Usono. Turkio estas asocirilata membro de la Eŭropa Unio ekde 1964, nun la ŝtato estas en la procezo de aliĝo kun kelkaj obstakloj sur la vojo, kiel i. a. problemo de la Norda Cipro, respekto al homaj rajtoj, historia kontraŭstaro kontraŭ Grekio ktp. Historie tre komplikajn kaj neamikajn rilatojn Turkio havas kun Grekio. Kelkfoje la situacio akriĝis ĝis preskaŭa komenco de milito, eĉ malgraŭ la fakto ke ambaŭ membras en NATO. Lastatempe la rilatoj stabiliĝis ĝis tia grado, ke Grekio eĉ parte subtenas aliĝon de Turkio al EU.
La Partio de Justeco kaj Disvolviĝo (turke: Adalet ve Kalkınma Partisi), mallongigita al AKP aŭ AK Parti en la turka, estas socia konservativa politika partio kiu hegemonias en Turkujo. Ĝi evoluadis el islamismo, sed oficiale anstataŭis tiun ideologion per “konservativa demokratio”. La partio estas la plej granda en Turkujo, kaj havas plimulton en parlamento kun 316 membroj. La partiestro, Binali Yıldırım, estas la landa ministroprezidento; iama estro, Recep Tayyip Erdoğan, estas prezidanto de Turkujo.
Ekstera politiko
Prezidanto Recep Tayyip Erdoğan klopodas realigi sendependan eksteran politikon, manovrante inter Usono, Eŭropa Unio, Rusio kaj islamaj landoj. Turkio subtenis opozicion en Sirio dum la Siria enlanda milito kaj post ties malvenko okupis en oktobro 2019 nordan parton de la lando por krei sekurecan zono kaj preventi komunikadon de siriaj kurdoj kun iliaj turkaj gefratoj, inkluzive la militan kooperadon.
Longan tempon daŭras teritoriaj disputoj inter Turkio kaj Grekio. Turkio asertas, ke la grekaj insuloj en la Egea maro kaj Orienta Mediteraneo ne devas esti konsiderataj dum kalkulado de la greka ekonomia zono dum Grekio asertas ke tio kontraŭas la internacian juron. Grekio havas ĉirkaŭ 6000 insuloj en la Egea kaj Ionia maroj, el kiuj pli ol 200 estas senhomaj. Geologia prospektorado en ĉe la bordoj de Grekio kaj Kipro en 2020 estigis protestojn de ambaŭ landoj, sed daŭras.
Turmuelejo
La turmuelejo estas ronda, fortike konstruita brika ventmuelejo por mueli grenon, kiu unue estis menciita en la jaro 1450.
Turkio
Ekstera politiko
En konflikto de Armenio kaj Azerbajĝano pro Montara Karabaĥo Turkio ĉiam subtenas Azerbajĝanon. Ekde la Milito en Montara Karabaĥo landlimo kun Armenio estas fermita, diplomatiaj rilatoj nuligitaj, ekonomia kaj alia kunlaboro ne okazas. Post konfrontiĝo de armenaj kaj azerbajĝanaj trupoj en julio 2020 Turkio sendis trupojn al Azerbajĝano por komunaj ekzercoj.
Turmuelejo
En Nederlando de ĉi tiu tipo ankoraŭ restas ekzempleroj en Lienden, Zeddam, Zevenaar (Gelderland) kaj Gronsveld (Limburgo).
Turkio
Ekstera politiko
Rilatoj kun Rusio jen pliboniĝas — kadre de kontraŭstaro al la hegemoniaj intencoj de Usono en la regiono, konstruado de nuklea stacio fare de rusia firmao Rosatom, komuna gasdukto, planj de Turkio aĉeti misilan sistemon S-400, jen malboniĝas — pro anekso de Krimeo, malsamaj vidpunktoj pri Sirio.
Listo de la reĝoj de Nubio
La listo de la reĝoj de Nubio enhavas ĉiujn konatajn nomojn.
Turkio
Geografio
[[Dosiero:Turkey-areas.gif|eta|220px|Turkiaj geografiaj regionoj:
]]
Turkio situas inter kvar maroj (el nordo kaj kontraŭhorloĝe Nigra, Marmora, Egea, Mediteraneo) kaj sur du kontinentoj (Azio (97 % el la teritorio), kaj Eŭropo). La azia kaj la eŭropa parto de la lando estas dividitaj per la Dardaneloj, la Marmora Maro kaj la Bosporo, kiuj siavice kune ligas la Mediteraneon kun la Nigra Maro. Eŭropa Turkio enhavas nur 3 procenton el la tutlanda teritorio. Turkio kovras areon de 783 562 km², el kiuj 755 688 km² estas en Azio kaj nur 23 764 km² estas en Eŭropo. La lando estas ĉirkaŭita de maroj triflanke: nome Egea Maro okcidente, Nigra Maro norde kaj Mediteraneo sude. Turkio enhavas ankaŭ la malgrandan Maron Marmara nordokcidente. Neniu punkto de la lando distancas pli ol 600 km de iu maro; eĉ ne pli ol 500, se inkluzivi Kaspion inter la marojn.
Ĝiaj regionoj havas signifajn geofizikajn kaj klimatajn diferencojn. Malgraŭ la longa marbordo, la altaj partoj de la lando atingas alton de pli ol 5 000 metroj (monto Ararato). Turkio estas dividata en sep geografiaj regionoj: nome Marmara, Egea (Ege), Nigramara (Karadeniz), Centra Anatolio (İç Anadolu), Orienta Anatolio (Doğu Anadolu), Sudorienta Anatolio (Güney Doğu) kaj Mediteranea (Akdeniz). La neregula nordanatolia teritorio laŭlonge de la Nigra Maro similas longan, mallarĝan zonon. Tiu regiono enhavas proksimume unu sesonon el la totala terareo de Turkio. Kiel ĝenerala tendenco, la interna Anatolia Altebenaĵo iĝas pli kaj pli kruta se temas pri plej orienten. La terasoj de Pamukkale estas formataj el travertino, nome sedimenta roko kreita de minerala akvo el varmaj fontoj. La areo estas fama pro la karbona mineralo lasita de la fluado de varmaj fontofluoj. Ĝi estas en la Interna Egea Regiono de Turkio, en la valo de la rivero Menderes, kiu havas moderan klimaton dum plej el la jaro. Ĝi estis aldonita kiel Monda heredaĵo de Unesko en 1988 kun Hierapoliso.
Orienta Trakio estas la eŭropa parto de Turkio, en la plej orienta bordo de Balkanio. Ĝi formas la landlimon inter Turkio kaj ĝiaj najbaraj landoj Grekio kaj Bulgario. La azia parto de la lando konsistas ĉefe el la duoninsulo Anatolio, kiu siavice konsistas el alta centra altebenaĵo kun mallarĝaj marbordaj ebenaĵoj, inter la montaroj Köroğlu kaj Ponta norde kaj Taŭruso sude.
La Orientanatolia Regiono korespondas ĉefe al la okcidenta parto de Armena Altebenaĵo (nome altebenaĵo inter la Anatolia Altebenaĵo okcidente kaj Malgranda Kaŭkazo norde) kaj enhavas la Monton Araraton, nome la plej alta montopinto de Turkio kun 5 137 metroj, kaj la plej grandan lagon de Turkio, kiu estas lago Van, senelflua, kun areo de 3713 km². Orienta Turkio havas montaran pejzaĝon kaj estas hejmo de la ekfluejoj de riveroj kiel Eŭfrato, Tigriso kaj Aras. La Sudorienta Anatolio inkludas la nordajn ebenaĵojn de Supra Mezopotamio.
Malproksime de la marbordo la klimato de Turkio tendencas esti kontinenta, sed aliloke estas moderklimata, kaj iĝas pli varma, kaj pli seka en kelkaj partoj. Estas multaj specioj de plantoj kaj animaloj. La kabo Baba (en turka Baba Burnu), estas la plej okcidenta punkto de Turkio.
Biodiverseco
La eksterordinara ekosistemo kaj habitata diverseco produktis konsiderindane specidiversecon. Anatolio estas hejmo de multaj plantoj kiuj estis kultivataj por manĝo ekde la apero de agrikulturo, kaj de la naturaj prauloj de multaj plantoj kiuj nuntempe havigas bazajn manĝaĵojn por la homaro kiuj ankoraŭ kreskas en Turkio. La diverseco de la faŭno de Turkio estas eĉ pli granda ol tiu de ĝia flaŭro. La nombro de animalaj specioj en la tuta Eŭropo estas ĉirkaŭ 60 000, dum en Turkio estas ĉirkaŭ 80 000 (ĉirkaŭ 100 000 se enkalkuli subspeciojn).
La Nord-anatoliaj koniferaj kaj foliaj arbaroj estas ekoregiono kiu kovras plej el la Ponta Montaro en norda Turkio, dum la Kaŭkazaj miksaj arbaroj etenduĝas tra la orienta pinto de la montaro. Tiu regiono estas hejmo de eŭrazia natura bestaro kiel la nizo, la reĝa aglo, la blankŝultra aglo, la malgranda kriaglo, la Kaŭkaza tetro, la ruĝfrunta kanario, kaj la tikodromo. La mallarĝa marborda strio inter la Ponta Montaro kaj la Nigra Maro estas hejmo de la Foliarbaroj apud Nigra Maro kaj de Kolĉido, kiu enhavas kelkajn el la malmultaj moderklimataj pluvarbaroj de la mondo.
La Turka pino (Pinus brutia) troviĝas ĉefe en Turkio kaj aliaj orientmediteraneaj landoj; la aliaj ofte troveblaj specioj de la genro Pinus (pino) en Turkio estas la nigra, la sylvestris, la pinea kaj la halepensis. La Turka kverko (Quercus cerris) kaj nombraj aliaj specioj de la genro Quercus (kverko) ekzistas en Turkio. La plej ofta trovebla specio de la genro Platanus (platano) estas la orientalis. Kelkaj naturaj specioj de tulipo estas indiĝena de Anatolio, kaj tiu florplanto estis por la unua fojo enkondukita en Okcidenta Eŭropo per specoj prenitaj el la Otomana Imperio en la 16-a jarcento.
La Anatolia leopardo ankoraŭ troviĝas en tre malgrandaj nombroj en la nordorientaj kaj sudorientaj regionoj de Turkio. La Eŭrazia linko kaj la Eŭropa sovaĝa kato estas aliaj felisedaj specioj kiuj estas nuntempe troveblaj en la arbaroj de Turkio. La Kaspia tigro, nuntempe formortinta, vivis en la plej orientaj regionoj de Turkio ĝis la dua duono de la 20-a jarcento.
Famaj hejmaj animaloj el Ankaro, la ĉefurbo de Turkio, estas la Angora kato, la Angora kuniklo kaj la Angora kapro; kaj el la Van Provinco la Van-kato. La naciaj hundorasoj estas Kangal, Malakli kaj Akbaŝ.
Ekonomio
Ekonomio de Turkio kreskis averaĝe po 7,5% jare inter 2002 kaj 2005, kio estas unu el la plej bonaj rezultoj en la mondo, komparebla kun la ekonomia kresko en Ĉinio kaj Barato. Inflacio signife malgrandiĝis, la valuto stabiliĝis, samtempe malgrandiĝis la registara ŝuldo.
Listo de la reĝoj de Nubio
25-a egipta dinastio
De 746 a.K. ĝis 655 a.K., konata ankaŭ kiel nubia dinastio aŭ dinastio de Kuŝ.
Turkio
Ekonomio
Plejparton de gaso, kiu estas ĝia plej ĉipa energifonto, Turkio ricevas per gasduktoj el Rusio, Irano kaj Azerbajĝano, kaj 29% importas forme de LNG, kies plej granda liveranto estas Kataro, sekvata de Usono. Ĉiujare la ŝtato elspezas tiucele 41 miliardojn da dolaroj. Propra gasproduktado estas magra — en 2019 nur 473,87 miliardojn da kubaj metroj. Ekde 2015 la Turka Petrola Korporacio entreprenas aktivan prospektoradon en la orienta parto de Mediteraneo, Nigra, Ionia kaj Egea maroj. En 2020 oni anoncis malkovron de la plej granda gasminejo en la Nigra maro kaj prognozis similajn malkovrojn en Mediteraneo.
Listo de la reĝoj de Nubio
Napata-epoko
(Ĉiuj jaroj estas nur proksimumaj. La sinsekvo de la regnestroj estas certa.)
Sudaj Kalkalpoj
La Sudaj Kalkalpoj (Alpi Sud-orientali) estas la montaroj de la Orientaj Alpoj sude de Centrorientaj Alpoj ĉefe situaj en norda Italio kaj en la apudaj landoj de Aŭstrio kaj Slovenio. La distingo el la Centraj Alpoj, kie estas la plej altaj montopintoj, estas bazita sur diferencoj en geologia kompono. La Sudaj Kalkalpoj etendas el Monte Sobretta kaj la montaro Gavia en Lombardio okcidente al la Pohorje en Slovenio oriente.
Listo de la reĝoj de Nubio
Meroe-epoko
La sinsekvo estas tre malcerta.
Sudaj Kalkalpoj
La Juliaj Alpoj (slovene Julijske Alpe; itale Alpi Giulie, germane Julische Alpen) estas montaro de la sudaj Kalkalpoj, kovranta partojn de la historia regiono Karniolo nun en Slovenio kaj de la itala regiono Friulo-Venecio Julia.
Turkio
Turismo
Turismo en Turkio pliiĝis preskaŭ ĉiujare en la 21-a jarcento, kaj estas grava parto de la ekonomio. La Turka Ministerio de Kulturo kaj Turismo nuntempe promocias turismon en Turkion laŭ la projekto Turkey Home. Turkio estas unu el la dek pintaj celitaj landoj, kaj la plej alta procento de eksterlandaj vizitantoj alvenas el Eŭropo; speciale el Germanio kaj Rusio en ĵusaj jaroj. En 2019, Turkio rangiĝis la sesa en la mondo laŭ kriterioj de la nombro de alvenoj de internaciaj turistoj malantaŭ Italio, kun 51.2 milionoj de eksterlandaj turistoj vizitantaj la landon. Turkio havas 19 lokojn de monda heredaĵo de Unesko, kaj 84 kandidatajn lokojn de monda heredaĵo. Turkio estas hejmo de 519 strandoj kun blua flago, kio faras ĝin la tria loko en la mondo.
Demografio
Je la momento de fondiĝo de la Turka Respubliko, ĝia loĝantaro estis taksita kiel 12.532 mil homoj. Ekde tiam en la lando okazis 12 censoj. Ekde 1927 la loĝantaro kreskis 4,4-oble, de 1950 ĝis 1985 – 2,5-oble. Rapida kresko de la loĝantaro restas grava problemo de la lando. En 2005 en Turkio loĝis 73 milionoj homoj.
La teritorio de Turkio estas loĝata ne ĉie kun la sama denseco. La plej dense loĝataj estas la bordoj de la Marmora kaj Nigra maroj kaj ankaŭ la regionoj ĉe la Egea maro. La plej dense loĝata urbo estas Istanbulo.
La ĉefa etno de la lando estas turkoj. Krom ili en Turkio loĝas reprezentantoj de almenaŭ 25 etnoj: araboj, armenoj (ĉ. 45 mil), azerioj, grekoj (ĉ. 2 mil), ĉerkesoj, kartveloj, kurdoj (ĉ. 14 milionoj), osetoj kaj aliaj. Politike Turkio konsideras sin nacia ŝtato de la turkoj.
Kulturo
El la libroj de Orhan Pamuk eblas ekscii ke Turkio estas melankolia lando, kio aŭdeblas en la muziko, la dancoj kaj kio senteblas en la tradicioj. Vidu ankaŭ sub Altın Gün. En la hodiaŭ Turkio ekestis multkultura socio kun enorma kultura kaj ekonomia prospero rezulte de migrado.
Muziko kaj danco
Mevlevio aŭ rondirantaj derviŝoj estas ordeno de (tariko) derviŝoj de Turkio, fondita de la disĉiploj de la granda sufia poeto Jalal al-Din Muhammad Rumi en la 13-a jarcento. La centro de la ordeno troviĝas en Konya, (Turkio).
Jarĥuŝto, en armena lingvo Յարխուշտա, prononcite kiel 'jarĥuŝta' estas tre malnova popola kaj bataldanco armena asociita kun la altebenaĵoj de la historia regiono Sasuno en Okcidenta Armenio, nuna Turkio. La jarĥuŝto apartenas al pli larĝa kategorio de armenaj "aplaŭdodancoj" (ծափ-պարեր). Ĝin dancas la viroj, kiuj dancas ĝin pare. La pivota elemento de la danco estas antaŭa movado kiam partoprenantoj rapide aliras unu la alian kaj forte aplaŭdas sur la manpalmoj de dancistoj en la kontraŭa vico. (fonto?)
Literaturo
Inter elstaraj turkaj verkistoj menciindas Nâzım Hikmet, Orhan Pamuk, Doğan Akhanlı kaj aliaj.
Religio
Pli ol 95% de la loĝantaro konsideras sin muslimoj, kvankam multaj ne estas tre religiaj. La dominanata formo de islamo estas sunaismo, tamen ŝijaismo estas disvastiĝinta inter la azerioj en la oriento kaj ĝis 20% de turkoj praktikas islamon de alavita kredo (speciale en centraj regionoj de la lando). Alavitoj ofte akuzas registaron je subteno de nur sunaismo.
Konstitucio garantias liberon de kredo, sed klare malebligas envolviĝon de religiaj societoj en politiko (ekz., per formo de religiecaj politikaj partioj).
Edukado
Mezlerneja edukado en Turkio estas deviga kaj senpaga por la infanoj ekde la aĝo de 7 ĝis 15.
La 15 ĉefaj universitatoj estas en Istanbulo kaj Ankaro. Ĝenerale estas 85 universitatoj en la lando, la ŝtataj estas nemultekostaj, dum studado en neŝtata ("fondaĵa") universitato povas kosti 15 mil USD.
Turkio en Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 17an ĉapitron "Fabeloj el Turkujo" al komentoj pri la lando; poste ŝi rakontas tri anekdotojn pri folklora heroo Nasr-ed-din Hodja.
Hășmaș (Rus)
Hășmaș [həŝmaŝ] (hungare: Alsóhagymás) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Zalău. En 1910 ĝi havis 978 loĝantojn (rumanoj); en 1956 926 (rumanoj). Ĝia unua mencio skriba estas el 1325. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szolnok-Doboka vármegye). Administre ĝi apartenas al la komunumo Șimișna; ĝis 2002 ĝi apartenis al Rus.
Hüblingen
Hüblingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
121016 Christopharnold
121016 Christopharnold estas malgranda, tre hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la germana amatora astronomo Jens Kandler elde la Publika Observatorio deDrebach (Saksio, Germanio).
Ŝarpa sturno
La Ŝarpa sturno (Cinnyricinclus sharpii) estas relative malgranda specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj de la genro Cinnyricinclus.
12078 Ikezi
12078 Ikezi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo LINEAR elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ŝarpa sturno
Ĝi troviĝas en Orienta Afriko nome en Burundo, Demokratia Respubliko Kongo, Etiopio, Kenjo, Ruando, Sudano, Tanzanio kaj Ugando.
Ĝi estas simila specio al la samgenraj Violdorsa sturno kaj Abota sturno, tio estas temas pri birdo kun purpuraj al nigrecaj kapo kaj dorso kun blankaj subaj partoj kaj flavecaj irisoj. Diferenciĝas pro pli etenda blanka areo kiu okupas ankaŭ la mentonon kaj gorĝareon kaj iom sablokolora nuanco en ventro.
12078 Ikezi
Nomo
Ĝia nomo honoras Chihiro Ikezi, kiu mentoris finaliston de la Regeneron Science Talent Search de 2019, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Li instruas ĉe la Saint Francis High School, Mountain View (Kalifornio).
(15047) 1998 XG49
(15047) 1998 XG49 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Abota sturno
La Abota sturno (Cinnyricinclus femoralis) estas relative malgranda specio de sturno de la familio de Sturnedoj kaj de la genro Cinnyricinclus.
Disvastiĝo
Ĝi troviĝas en tre malgranda teritorio (5,100 km²) de suda Kenjo kaj norda Tanzanio, kie ĝi estas rara. Ties natura biotopo estas la subtropikaj aŭ tropikaj humidaj montarbaroj.
Ĝi estas minacata pro habitatoperdo ĉar ties arbara habitato malpliiĝas kaj laŭ etendo kaj laŭ kvalito, kio sugestas ke ankaŭ ties malgranda populacio (2,500 al 10,000) probable malpliiĝas kaj pro tio ĝi estas konsiderata "Vundebla". Ĝi videblas en montararbaroj de Monto Kenjo ĉe Naro Moru kaj Embu, aŭ plie en Kerita (Gatamaiju), parto de la Kikuyu Escarpment Forest, ĉe Nairobi kie videblis aroj de ĝis 40 individuoj. En Tanzanio ĉe Monto Kilimanĝaro kaj Kindoroko.
Ili povas fari sezonajn movojn.
Priskribo
Ĝi estas 16-18 cm longa, malgranda sturno de arbaroj, kun nigraj kapo kaj brusto kaj blankaj subaj partoj kaj flavoranĝa iriso. Ĝi estas simila al la parenca Violdorsa sturno, sed pli malhela kaj la kolora supra brusto subeniras centre okupante la tutan bruston. La Pigosturno, Speculipastor bicolor, havas rimarkindajn blankajn flugilmakulojn kaj loĝas en multe pli sekaj arbaroj.
Ĝi estas gregema escepte dum la reprodukta sezono, kiam ĝi nestumas en arbokavaĵoj.
1465 Autonoma
1465 Autonoma estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Arno Arthur Wachmann elde la observatorio de Hamburgo, en Hamburg-Bergedorf.
Nomo
Ĝia nomo honoras la Universidad Autonoma de El Salvador, por danki ĝin pro ties akceptemo por la teamo de la observatorio de Hamburgo.
Samseksemo en Israelo
La rajtoj de la gesamseksemuloj en Israelo estas laŭleĝe agnoskataj, spite al la resto de Meza Oriento, en Israelo estas agnoskataj la samseksaj senedziĝintaj paroj, la infanadoptado, la agnoskado de samseksemaj eksterlandaj geedziĝoj kaj garantio kontraŭ la diskriminacio de la GLATa kolektivo en laborejoj, inter aliaj rajtoj.
Israelo kaj Turkio estas la solaj landoj de Meza Oriento kie samseksemo estas nek kontraŭleĝe nek persekutata de la aŭtoritato. Kvankam en Israelo ankoraŭ ne povas esti oficataj samseksemaj samedziĝoj, la statuso ekvivalentas por la faktaj paroj, post multnombraj apelacioj antaŭ la Supera Tribunalo de Israelo. En novembro 2006, la Supera Tribunalo ordonis la Ministerion de Internaj Aferoj la inskribadon en la Civila Registro de kvin geedziĝoj okazigataj eksterlande, aplikante la Leĝon de Geedziĝoj same kiel al la aliseksaj geedziĝoj kio konvertigis Israelon en la unua lando de la mondo kiu agnoskas samseksemajn edziĝojn ekster ĝiaj landlimoj. La diskriminacio kontraŭ gesamseksemuloj en la laborejo estas rigide malpermesata de la Leĝo.
Israelo havas tre aktivan GLAT-an komunumon, kiu ĉiujare organizas festivalojn de la Geja Fiero en Telavivo, Jerusalemo kaj Eilat ekde 1998. Krome, Telavivo estas la plej grava orient-mediteranea samseksema centro kun multnombraj gej-etosaj lokoj. La lando havas multajn artistojn kiuj estas samseksemaj aŭ transgenraj kaj kelkaj eĉ konataj ekster Israelo kiel la kantistino Dana International, gajninto de Eŭrovido en 1998; la kantisto-komponisto Ivri Lider aŭ la kinartisto Eytan Fox.
Kelkaj gejoj kaj lesboj el Palestino intencas kontraŭleĝe kaŝiĝi en Israelo kun la celo forfuĝi de la ekstrema netoleremo, la fizika perforto, aŭ malakcepto de la familioj. Ekzistas multnombraj grupoj en Telavivo kaj Netanya kiuj helpas ilin kaŝiĝi de la polico.
Menciindas la diferenco de Israelo kaj la resto de la ĉirkaŭaj landoj rilate al samseksemo pro sociaj kaj kulturaj diferencoj de la hebrea ŝtato kaj Islamo, kvankam la Malnova Testamento (la Biblio de la hebreoj) malpermesas kaj kondamnas samseksemon, la nuna israela ŝtato estas eŭropstila demokratio ekde la landa fondiĝo en 1948 kaj ĝia loĝantaro estis origine, en sia plimulto, el Eŭropo. Samtempe, la loĝantaro estas formata de diversalandaj homoj inter kiuj kreiĝis paca kaj tolerema kunvivado kiu akceptas samseksemon.
Geja fiero en Jerusalemo 2005
En 2005 kuniĝis la aŭtoritatuloj de la ĉefaj religioj de Israelo en Jerusalemo por la malpermesado de la defilado de la Geja Fiero, kiu havis la subtenon de la ekstremkonservativa urbestro Uri Lupolianski, sed ĝi perdis antaŭ la juĝejo, eĉ ĝi devis kontribui per fonduso por la okazigado de tiu evento.
La Tago de la Geja Fiero estis planita por aŭgusto 2005, malgraŭ la protestoj de la religiaj grupoj de la tri grandaj religioj (judismo, islamo kaj kristanismo). Tamen, ĝi devis esti prokrastita pro manko de sekureco, ĉar la israela armeo estis plenplene okupata pro la retiriĝo el Gazo.
Judismo, Kristanismo, Islamo kaj samseksemo en Israelo
Israelo estas grava centro por la tri ĉefaj unudiaj religioj de la mondo. Tri religioj kiuj malakceptas samseksemon. Ortodoksaj partioj kiaj Shas kaj Agudat Israel multfoje esprimis sin kontraŭ la leĝoj kiuj favoras la GLAT-ajn rajtojn kaj kontraŭ la publikajn manifestaciojn de la geja movado.
NGC 540
NGC 540 (aliaj indikoj — PGC 5410, ESO 542-12, NPM1G -20.0055) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Sitelpipo
Sitelpipo estas ilo por fumi kanabon, formita de sitelo kaj plasta botelo. Oni duone tranĉas la botelon, plenigas la sitelon je akvo, kaj metas la botelon en la sitelon. Oni metas la kanabon en la supro de la botelo (kovrita per aluminio), oni ekbrulas la kanabon, kaj tiras la botelon supren. La povo de gravito tiras la fumon malsupren, kaj la botelo plenigas je kanaba fumo. Oni poste elspiras la fumon el la botelo.
Meznokto metropola
Meznokto Metropola estas la unua (kaj provizore sola) poemkolekto de Krys Ungar, aperinta ĉe Flandra Esperanto-Ligo el Antverpeno en la jaro 1991.
Sitelpipo
Vesipiippu
Meznokto metropola
Pluraj el la enaj poemoj kolektis laŭdojn kaj apartajn premiojn, ekzemple en la Belartaj Konkursoj de UEA, per aliaj la aŭtorino gajnis kiel unua virino la titolon "Florluda majstro" en la Internaciaj Floraj Ludoj de Kataluna Esperanto-Asocio en 1990. Pri la poemaro Gerrit Berveling skribis: "Kiaj trezoraj perloj! Kia frazritma impeto! Kia konvinka prezento!"
La poemaro aperis kiel n-ro 14 en la Serio Stafeto kaj estis menciita de William Auld en lia Baza legolisto.
Teresa Mañé Miravet
Teresa MAÑÉ MIRAVET (Barcelono, 29-a de novembro 1865 – Perpinjano, 5-a de februaro 1939) estis instruistino, redaktistino kaj verkistino sub la pseŭdonimo Soledad Gustavo. Edziĝinta al Juan Montseny (kaŝnomo Federico Urales), ŝi estis la patrino de Federica Montseny.
En 1889 li partoprenis en la Dua Socialisma Konkurso okazinta en Barcelono, kie ŝi prezentis sian tekston Libera amo. En 1891 ŝi edziniĝis civile al Juan Montseny Carret, daŭrigante sian literaturan kaj pedagogian laboron.
Post la atako kontraŭ la Kristokorpa Procesio en Barcelono en 1896 kaj la subpremo kiu sekvis la Montjuïc-proceson pro la okazaĵoj, Teresa Mañé kaj Joan Montseny estis ekzilitaj. La paro alvenis en Londonon en 1897, kie ŝi laboris kiel brodisto, kvankam ili revenis al Hispanio nur jaron poste, ekloĝante en Madrido. En 1898 ŝi fondis La Revista Blanca, kies direktorino ŝi estis kaj en kiu ŝi ankaŭ partoprenis per opiniaj artikoloj sub la pseŭdonimo Soledad Gustavo kaj tradukante artikolojn de anarkiismaj aŭtoroj el la angla kaj franca. Juan Montseny ankaŭ diligente kunlaboris en ĉi tiu revuo. Ĉi tiu unua periodo de La Revista Blanca etendiĝis ĝis 1905.
Inter 1925 kaj 1936, la familio revenis por eldoni La Revista Blanca, nun zorge de Joan kaj Federica Montseny. En ĉi tiu dua periodo el la revuo, Teresa Mañé limigis sin al kunlaborado per teoriaj kaj historiaj artikoloj, dum kiu tempo ŝi amikiĝis kun la anarkiisma historiisto Max Nettlau, kiu ankaŭ kunlaboris en la revuo.
Fine de la Hispana Enlanda Milito ŝi ekziliĝis al Francio kaj ŝi mortis la 5-an de februaro 1939 en Perpinjano eĉ antaŭ la fino de la milito.
Pindobaçu
Pindobaçu estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 20.121 loĝantojn en 2010.
Ludoviko la 1-a (Bavario)
Ludoviko la 1-a (germane Ludwig) el la dinastio de la Vitelsbaĥoj, naskita la 25-an de aŭgusto 1786 en Strasburgo, mortinta la 29-an de februaro 1868 en Nico, estis reĝo de reĝlando Bavario inter 1825 kaj 1848
Ludoviko estis filo de Maksimiliano la 1-a Jozefo kaj princino Augusta Wilhelmine Maria de Hesio-Darmstadt. Lia filo Maksimiliano la 2-a estis lia posteulo.
Biografio
En 1810 Ludoviko, katoliko, edzinigis la protestantan princinon Therese von Sachsen-Hildburghausen. La geedziĝa festo fondis la tradicion de la munkena oktobrofesto.
Post la morto de sia patro en 1825 Ludoviko iĝis reĝo de Bavario. Li igis Munkenon rimarkinda pro siaj artaĵoj kaj favoris precipe klasikismon. Inter la domoj, kiujn li igis konstrui, estas la universitato kaj aliaj konstruaĵoj ĉe strato Ludwigstraße, la halo de la strategoj (Feldherrenhalle), la Portalo de la Venko (Siegestor) ĉe Ludwigstraße, la malnova pinakoteko kaj la statuego Bavaria ĉe la Terezia Herbejo. La placon Königsplatz (= reĝa placo) li igis kadri per tri konstruaĵoj imitantaj la tri gravajn klasikajn grekajn stilojn; unu estas kopio de la akropola propileo de Ateno.
Ludoviko ankaŭ progresigis la konstruadon de fervojoj en Bavario.
Lia politiko komence estis modere liberala. Lia regado baziĝis sur la konstitucio de 1818. Eksterlande li subtenis la grekan batalon pri libero; lia dua filo Otto iĝis kiel Otto la 1-a la unua reĝo de Grekio. Grekio eĉ transprenis en sia flago la kolorojn de la bavara flago (blanka kaj blua).
Post la julia revolucio de 1830 en Parizo kaj la disvastiĝo de la revolucia movado al grandaj partoj de Eŭropo la politiko de Ludoviko iĝis pli kaj pli reakciema. Li striktigis cenzuron, tiel helpis al la klerika partio kaj provokis oponemon en la loĝantaro. Lia am-afero kun la dancistino Lola Montez eĉ pli malpopularigis lin. Montez, kiu en 1847 venis al Munkeno, havis fortan influon al la reĝo, kiu eĉ nobeligis ŝin baronino von Rosenthal. Proteste al tio demisiis la ministraro, kaj kiam en 1848 disvastiĝis protestoj de la loĝantaro, Montez devis fuĝi el Bern (Svislando). Ludoviko dum la marta revolucio de 1848 devis konsenti al la "martaj postuloj" kaj abdiki favore al sia filo Maksimiliano la 2-a.