cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arapongas
Arapongas estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 104.161 enloĝantojn en 2010.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Dua movimento
La dua movimento, presto, havas la funkcion de skerco. La kun dufoje ok taktoj mallongega skercoparto enhavas simplan, kvartonan motivon laŭ speco de populara melodio. Ĉi tiu temo estas kontraŭstarigata al temo konsistanta el sforzatoj.
Tria movimento
La movimento konstistanta el tri partoj kombinas variacian kaj sonatan movimenton. Kiel Beethoven esprimis al sia amiko Karl Holz, kiu ankaŭ ludis en la Schuppanzigh-kvarteto proksima al Beethoven kiel 2-a violonisto, ĉi tiu movimento estas verkita laŭ »trarompita stilo«. Karl Holz opinias, ke tio »celas la dispartigon de la roloj«, kiam Beethoven diris al li: »Vi rimarkos novan specon de kontrapunkto.«
En la unua parto de la movimento melankolia motivo antaŭiras la poste komencantan skercando-humoron. La dua parto de la movimento staras en D♭-maĵoro kaj estas variita reekprenado de la unua parto. La tria parto estas kodo kun elementoj de tralaborado kaj ŝanĝiĝas inter sereneco kaj melankolio. La enkonduka motivo de la movimento denove eksonas kaj estas sekvata de tritono-intervaloj kaj etaj melankoliaj sekundoj, antaŭ ol la movimento finiĝas serena.
Kvara movimento
La kvara movimento origine estis destinata por la arĉkvarteto n-ro 15 en a-minoro op. 132. Ĝi estas verkita laŭ stilo de »germana danco«, praformo de valso. La popularan modestan humoron de la movimento ĝenas ekzemple maltrankvila dinamiko same kiel kresĉendoj kun subitopiano-finaĵo. Ĉi tiu evidentiĝas ankaŭ per kodo en disfaloprocezo, ĝis kiam nur je la fino de la movimento pene revenas la idilio.
Saint-Bazile
- jen france, prononco [], okcitane Sent Basaris - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Vienne, en la administra regiono Nova Akvitanio kaj en la historia kultura regiono Limoĝio. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Rochechouart kaj al la kantono .
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Kvina movimento
La kvina movimento estas lirike, esprimplene kaj kantece formita kavatino. Karl Holz raportis, ke ĉi tiu movimento por Beethoven estis la »krono de ĉiuj kvartetmovimentoj kaj lia plej ŝatata peco«: »Li vere komponis ĝin kun larmoj de malĝojo kaj konfesis al mi, ke neniam lia propra muziko kaŭzis al li tian impreson kaj ke eĉ la resentado de ĉi tiu peco kostas al li ĉiam novajn larmojn«.
Saint-Bazile
La teritorio havas komunan limon kun.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Kvina movimento
Kiel ankaŭ en la antaŭaj kvartetoj Beethoven jen aplikis, kiel kutime en lia malfrua verkaro, kantajn teknikojn, por atingi rektan kaj modestan esprimon. Tio montriĝas en tio, ke la 1-a violono dum la tuta movimento restas en la tonamplekso de la homa voĉo.
La movimento estas dividita en tri partojn: la ĉefan parton sekvas, kiel Beethoven nomis tion, »prema« mezparto, antaŭ ol en la ripetado de la ĉefparto revenas la kantableco de la movimentkomenco.
La ĉefparto konsistas el du alineoj, kiuj ambaŭ ripetiĝas. Je tio la ripetado de la unua ĉefparta alineo, parto A, estas multe pli libera ol la ripetado de la dua ĉefparta alineo, parto B. La mezparto de la movimento estas recitativa kaj staras en pianissimo. Paŭzoj kaj transligitaj notoj kondukas al tio, ke nur kvarfoje kunfalas unu noto kaj unu akompantrioleto. Sekvas la ripetado de la ĉefparto, la ĉefparta reekpreno. Ĉi tiu reekprenado ripetas la parton A preskaŭ neŝanĝita. Ĝin sekvas kodo, kiu estas ankoraŭ pli libere verkita ol la ripetado de parto B en la unua ĉefparto de la movimento.
Sesa movimento
La fugon, komence formanta la finalon de la kvarteto, Beethoven publikigis duonjaron post la komponado de la kvarteto kiel »Granda Fugo op. 133 B♭-maĵoro« (por kromaj informoj pri »Granda fugo« vidu tie). Anstataŭis la »Grandan fugon« rondelofinalo laŭ popularmelodia karaktero.
La ĉeftemo de la ekspozicio, tenata en popularstilo, estas akompanata per simplaj Murky-basoj. Dumpase de la ekspozicio multaj skercando-elementoj estas izolite vicigitaj unu post la alia. En la tralaborado enrompas enmeze de la prilaborado de la ĉeftemo kantebla temo en A♭-maĵoro. La reekprenado distingiĝas de la ekspozicio per kelkaj detaloj, ekz. per la interŝanĝitaj voĉoj. La kodo pli intense prilaboras la temon ol la tralaboraĵo, tiel ke ĝi formas la pezocentron de la movimento.
Efiko
En januaro de 1826 la Schuppanzigh-kvarteto komencis per la proboj cele al la unua prezentado planita por la 21-a de marto 1826. Jam baldaŭ Karl Holz raportis al la komponisto: ''»Ĉio iros facile krom la fugo. La kantileno (en Cavatina) estas la plej facila, senrigarde la prezentadon, sed tio estas afero de Schuppanzigh. Lia moŝto petas ŝanĝi nenion en la Cavatine«''. Post kiam Beethoven montris rilate la ludaj malfacilaĵoj relativan komplezemon, Schuppanzigh okupiĝis fundamente pri la fugo.
Komence la kvarteto estis destinita por vendo al la berlina eldonisto Adolf Martin Schlesinger, iris tamen dumpase de la januaro 1826 je prezo de okdek dukatoj al Mathias Artaria en Vieno, kiu publikigis ĝin unuafoje duonjaron poste kun voĉoj kaj partituro (ankoraŭ kun la origina fugofinalo).
Ofra Haza
Haza naskiĝis la plej juna de naŭ infanoj en la malriĉa Tel-Aviva kvartalo Hatikva. Jam je frua aĝo ŝi devenis loka kaj poste landa sukceso. Ŝia muzika arto rapide disvastiĝis al pli vasta mezorienta aŭskultantaro. Haza kantis multlingve (hebree, angle kaj kelkfoje en aliaj lingvoj) kaj kunfandis en sia muziko tradiciajn kaj pli komercajn kantomanierojn, elementojn de orienta kaj okcidenta muzikoj. Dum ŝia kantokariero ŝi gajnis multajn internaciajn platenajn kaj orajn diskojn.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Efiko
Je la unua prezentado, dum kiu krom la kvarteto ankaŭ eksonis kelkaj pli facilaj pecoj, i. a. la lido de Beethoven „Adelaide“, nur la 2-a kaj 4-a movimentoj de la kvarteto estis sukcesaj; ili tuj devis esti ripetataj. Karl Holz raportis pri la ĉagrenita reago de Beethoven, kiu forestis la unuan prezentadon: ''»Beethoven atendis min post la prezentado en la plej proksima gastejo. Mi rakontis al li, ke la du [mezaj] partoj devis esti ripetataj. ›Jes!‹, li diris je tio ĉagrenite, ĉi tiuj frandaĵoj! Kial ne la fugo?‹ «''. . Karl Holz opiniis la kvarteton n-ro 13 la plej gravan el la tri Golicin-kvartetoj, je kio Beethoven respondis »Ĉiu laŭ sia maniero!«.
Ofra Haza
Kariero
En 1983, Haza partoprenis la Eŭrovido-Kantokonkurson kaj atingis la duan rangon malantaŭ Luksemburgo kun la kanto Ĥaj (viva). La aŭtoro John Kennedy O'Connor skribas en The Eurovision Song Contest – The Official History (La Eŭrovido-Kantokonkurso – La oficiala historio) ke la prezento de tiu ĉi kanto estis ege simbola ĉar ĝi entenas la vortojn «Israelo estas viva». La tuta albumo Ĥaj de 1983 devenis ŝia plej bone vendita albumo.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Efiko
La fugo tamen tuj trafis sur unuvoĉa rifuzo. Konforme al tio „Allgemeine Musikalische Zeitung“ skribis:
Eldonisto Mathias Artaria - kiu staris en neniu rilato al firmao Artaria & Comp. - celis produkti aparte imponan eldonon de la kvarteto kun elegante gravurita nototeksto kaj kiel grandformato; ankaŭ por la farado de la titolpaĝo la kuprogravuristo estis zorge elektata. Karl Holz iniciatis kaj flegis la kontakton inter Beethoven kaj la eldonisto kaj prizorgis la korektadon de eraroj per tio, ke li korektlegis kaj plurfoje traludis la kvarteton kune kun siaj kolegoj el la Schuppanzigh-kvarteto.
Ofra Haza
Internacia artisto
La plej granda internacia sukceso de Haza estis ŝia kanto Im Nin’Alu el ŝia albumo Shaday de 1988. La kanto rangis unue en la germana Media-Control-Charts-furorkantaro dum du samajnoj en 1988 kaj en aliaj eŭropaj furorkantaroj.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Efiko
Samtiel tre frue ekestis laŭ propono de Artaria pianoversio de la fugo; ĉi tiun verkis Beethoven post finfarado de la arĉkvarteto n-ro 14 (c♯-minora) op. 131, post kiam al li malplaĉis la pianoversio pretigita fare de pianisto Anton Halm.
En ĉi tiu fazo Beethoven sentis sin devigita pro la negativa reago pri la fugo, publikigi tiun ĉi duonjaron poste aparte kiel „Granda fugo B♭-maĵora“ kaj komponi novan finalon por op. 130. Ĉi-lasta okazis dum la restado de Beethoven sur la bienego de sia frato Johann van Beethoven en Gneixendorf; la nova finalo estis krom la arĉkvarteto n-ro 16 (F-maĵora) op. 135 estonta la lasta kompletkomponaĵo de Beethoven, la lasta verko de la komponisto antaŭ lia morto. Al novkomponado de la finalo Beethoven-on kuraĝigis Karl Holz, kiu jam antaŭ la forvojaĝo de Beethoven al Gneixendorf diris: »Post unu horo vi estos preta«. . Ankaŭ kun la nova finalo op. 130 ankoraŭ estus »kvarteto de Beethoven, kaj al la eldonisto la eldono kostus ne tiom multe« ; krome ĝi rezultigis »pli da mono«.
Ofra Haza
Internacia artisto
Im Nin’Alu estis inkludita en la videoludo Grand Theft Auto: Liberty City Stories de 2005, kaj ĝi aperis en la 2009-a albumo Indian Timing de Panjabi MC.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Efiko
La viena unua eldono de la arĉkvarteto op. 130 (kun nova finalo) okazis la 10-an de majo 1827, mallonge post la morto de Beethoven, fare de Mathias Artaria kune kun la »Granda fugo« kiel op. 133 same kiel ties pianaranĝaĵo (op. 134). La 2-an de junio 1827 okazis la unua publikigo en Berlino.
Ofra Haza
Internacia artisto
En 1994, Haza publikis ŝian unuan hebrean albumon dum sep jaroj, Kol ha-neshama (La tuta animo). Ĝi ne estis dekomenca komerca sukceso, sed la kanto Le'oreĥ ha-jam’ (Laŭlonge de la maro) devenis modkanto post kiam Haza prezentis ĝin dum la memoriga kunveno por la murdita ĉefministro Jicĥak Rabin.
Oppligen
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 3,41 km², de kiuj 32,0% estas kovritaj de arbaro, 54,5% servas por agrikulturo kaj 12,0% por setlado.
13-a arĉkvarteto (Beethoven)
Efiko
Kun la nova finalo la kvarteto estis prezentata dum la unuaj 50 jaroj post sia ekesto 214-foje, kiel rezultis statikisto de korfakulo kaj amatorkvartetisto Ivan Mahaim. La „Granda fugo“ tamen travivis en ĉi tiu tempospaco nur 14 prezentadojn.
Oppligen
Najbaraj komunumoj
La komunumo Oppligen limas en nordo al Wichtrach, en nordoriento al Herbligen, en sudoriento al Brenzikofen, en sudo al Heimberg, kaj en okcidento al Kiesen.
Ofra Haza
Filmoj
Ŝia muziko estis kelkajn fojojn uzata en filmoj, ekzemple la kanto Elohi – specife verkita – en la franca-itala-germana filmo La reine Margot (La reĝino Margo, 1994) kaj Deliver Us en la usona animacia filmo La princo de Egiptujo (The Prince of Egypt). En ĉi tiu filmo ŝi ankaŭ donis la voĉon al la figuro Joĥebed en pluraj lingvoj.
Oppligen
Trafiko
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 229 de Burgdorf al Thun, kiu ĉe la okcidenta komunumlimo kuniĝas kun la kantona ĉefvojo n-ro 6 de Berno al Thun. De la kantona ĉefvojo n-ro 6 rapidvojo kondukas al la svisa aŭtovojo A6, kiu pasas du kilometre okcidente de la komunumo laŭlonge de Aro. Oppligen mem ne disponas pri konekto al la publika transportreto, la stacidomoj de Brenzikofen kaj Kiesen tamen troviĝas en proksimeco.
Historio
La unua dokumenta mencio de Oppligen datiĝas el la jaro 1006 kiel Oponlengis. En Oppligebärgli estis trovitaj remparo el la bronzepoko kaj en la arbaro Hasliwald romiaj moneroj. En la gruminejo de Kastelo Kiesen estis malkovritaj victombejoj el la frua mezopoko kun armiloj. Ek de la 13-a jarcento aŭ eĉ jam pli frue bienposedanto en Oppligen estis la Monaĥejo Interlaken. Post ties mondigo pro la reformacio de la jaro 1528 Oppligen estis unue atribuita al la tribunalo de Steffisburg kaj samjare pro peto de la vilaĝanoj al la tribunalo Wichtrach sub la alta jurisdikcio de Konolfingen. Post la fino de la Helveta Revolucio en la jaro 1803 Oppligen estis atribuita al la distrikto Konolfingen, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la administra distrikto Berno-Mezlando.
Ofra Haza
Edziniĝo
La 15-an de julio 1997 Haza edziniĝis al Doron Ashkenazi. Ili ne kune havis infanojn. Ashkenazi mortis pro suspektata superdozo de drogo la 7-an de aprilo 2001 kaj postlasis filinon de sia antaŭa edziĝo kaj la 14-jaran adoptitan filon Shai Ashkenazi.
Morto
Ofra Haza mortis la 23-an de februaro 2000 je la aĝo de 42 pro AIDS-rilata pneŭmonio. Kvankam la fakto de ŝia HIV-infektiteco estas nun ĝenerale akceptata, la decido de la granda Israela ĵurnalo Haarec raporti pri ĝi mallonge post ŝia morto kaŭzis kontroverson en Israelo.
Post la morto de Haza la ĉefministro Ehud Barak laŭdis ŝian laboron kiel kulturan ambasadoron kaj komentis ke ŝi ankaŭ reprezentis la Israelan historion de sukceso: «Ofra eliĝis el slumo kaj atingis la kulminon de la Israela kulturo. […] Ŝi eniris la koron de multaj en Israelo kaj tra la mondo».
Kastel-Staadt
Kastel-Staadt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Trier-Saarburg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Ofra Haza
Morto
Raportoj indikas ke ŝi povus esti akirinta la viruson kiel rezulto de transfuzo en turkia malsanulejo post aborto.
Ŝi estas entombigita sur Jarkon'-tombejo de Tel-Avivo.
Heredaĵo
Bezalel Aloni, la manaĝisto de Haza dum 28 jaroj, publikis la libron Miĥtavim l’Ofra (Leteroj al Ofra) en 2007. La libro estas parte aŭtobiografio de Aloni mem kaj parte biografio de Haza, kaj ĝi ankaŭ enhavas kompilon de leteroj al Haza skribitaj de Aloni.
La 22-an de marto 2007, je la 17-a datreveno de ŝia morto la komunumo de Ĵaffo, Tel-Avivo, kaj la Tel Aviv Development Fund (Tel-Aviva evoluiga fonduso) renomis parton de la publika parko en la Hatikva-kvartalo al Gan Ofra (Parko de Ofra). La parko situas ĉe la fino de la strato Bo'az, kie la infaneca domo de Haza troviĝas. La celata kampo havos infanludejon, simbolizanta ŝia amo kaj de infanoj kaj de la malnova kvartalo kie ŝi grandiĝis.
Dokumentadaj filmoj
Post ŝia morto ekestis pluraj dokumentadaj filmoj, kiuj celis interalie pliklarigi la cirkonstancojn de la morto de Haza. La hebrea filmo Life & Death of Ofra Haza (Vivo kaj morto de Ofra Haza, 2002, kanalo 2, Israelo, 2002/01/29) traktas la tuta vivo kaj kariero de Haza ĝis ŝia morto. Sodot (Secrets, kanalo YES, Israelo, 2005), hebrea kaj parte anglalingva, provas doni respondojn al demandoj pri la morto de Haza. Ankaŭ hebrea kaj parte anglalingva, Lost Treasure of Ofra Haza (Perdita trezoro Ofra Haza, kanalo 10, Israelo, 2010/02/22) enfokusigas la heredaĵon de Haza.
Ŝakdomo Tigran Petrosjan
La ŝakdomo situas sur strato Ĥanĝjan, ene de la Cirkla Parko de la distrikto Kentrono. Ĝi estas hejmo de la Erevana ŝaklernejo funkcianta ekde 1971.
Laŭ multaj vizitantoj, la ŝaka domo estas unu el la plej bonaj ŝakaj centroj en la mondo. Multaj grandaj internaciaj eventoj regule okazis en la konstruaĵo, inkluzive de la Tigran-Petrosjana Memorejo. Ĝi ankaŭ estas la ejo de la ĉiujara hejma ĉampioneco.
La Tigran Petrosjana Ŝakdomo publikigas la semajnĵurnalon "Ŝaĥmatajin Hajastan" (armene: Շախմատային Հայաստան, kun la signifo Ŝaka Armenio) ekde 1972.
En 1989, la statuo de la ĉampiono Tigran Petrosjan, kreita de la armena skulptisto Ara Ŝiraz, estis starigita antaŭ la ŝakdomo.
En 2002 malfermiĝis la Ŝakakademio de Armenio.
La ŝakdomo ankaŭ funkcias kiel la hejmo de la Ŝaka Federacio de Armenio. La prezidanto de Armenio Serĵ Sargsjan, estas la nuna estro de la Ŝakfederacio de Armenio.
La konstruaĵo de la ŝakdomo estas listigita inter la historiaj kaj kulturaj monumentoj de la urbo Erevano.
Macajuba
Macajuba estas municipo en la brazila subŝtato Bahio, kiu havis 11.229 loĝantojn en 2010.
Sepbraka kandelabro (preĝejo)
Sepbraka kandelabro troviĝas kiel ero de la preĝeja ekipaĵo en kelkaj, plejofte mezepokaj preĝejoj.
Hans Dominik
Verkoj (elekto)
Jenaj libroj estas listigitaj lau la nuna stato de la Dominik-esplorado. Nur la grandaj kaj konataj romanoj kaj rakontoj estas atentitaj. La kompleta verkaro taksatas nombre je kelkaj miloj da artikoloj, rakontoj kaj faklibroj!
Ethistorioj
'Ethistorioj de Dominik aperis en la periodikaĵo "Das Neue Universum"
Yahyalı
Yahyalı estas urbo en provinco Kayseri en Turkio.
Ariadna Gil
Ariadna GIL I GINER (naskiĝinta en Barcelono je la 23-a de januaro 1969) estas kataluna aktorino.
Ŝi unue aktoris en filmo de Bigas Luna de 1986, "Lola". Post 4 filmoj en kataluna lingvo, ŝi partoprenis sukcesan en Hispanio filmon de Emilio Martínez Lázaro, "Amo tu cama rica", en 1991.
Inter 1993 kaj 2007, ŝi estis aktorino en pli ol 31 filmoj, kiel "Libertarias", de Vicente Aranda; "El laberinto del fauno", de Guillermo del Toro aŭ "Soldados de Salamina" de sia koramiko David Trueba.
Kalvinana kirketo (Debrecen)
Kunveno
En 1860 oni tie aranĝis kunvenon de protestantaj eklezioj. Speciala delegito de la Habsburgoj ekstaris kaj diris: "Mi malpermesas la kunvenon en nomo de la reĝo!" Poste tuj ekstaris episkopo de la urbo kaj diris: "Mi tamen malfermas la kunvenon en nomo de Dio!" Post 1849 estis la unua okazo, ke ordono de Habsburgoj neniiĝis.
Dankovci
Situo
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flanko vojo, laŭ fervojo Hungario-Murska Sobota.
Historio
La unua mencio devenis el 1365 en formo "Donkolch" tiam apartenanta al fortikaĵo de Lendva. Ĝis fine de la 1-a mondmilito la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Vas (reĝa departemento), al distrikto de Muraszombat, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, ekde 1929 al Jugoslavio. En 1941 la germana armeo senbatale okupis la komunumon kaj post 10 tagoj transdonis al Hungario. Ĝis 1945 tio estis parto de Hungario, ekde 1991 de Slovenio.
Komunumoj pri őr (= sentinelo) en Hungara reĝlando
Post alveno de hungaroj la sentineloj gardis ankaŭ internajn limojn inter la gentoj.
Anni kaj Montmartre
Anni kaj Montmartre estas 128-paĝa romaneto de Raymond Schwartz eldonita en Parizo en la jaro 1930. Dansk Esperanto-Forlag represis ĝin ofsete en 1974.
Sándor Szathmári
Lernejo, studado
Li bakalaŭriĝis en Lugos (pron: lugoŝ) (nun Lugoj, Rumanio) kaj en 1915 enskribiĝis en la maŝininĝenieran fakulaton de la budapeŝta (Hungario) Teknika Universitato, sed trovis tion tre enua, pensokatena. Dum la studado – inter la militaj cirkonstancoj – li neniam havis sufiĉan monon, daŭre malsatis. Li paŭzigis sian studadon inter 1919-1921 kaj revenis al Lugos. Komence li volis forlasi Budapeŝton nur provizore pro la komunista regado, sed estiĝis ebleco pri hejma instruo de lernantoj.
La rumana registaro (Lugos apartenis post la Traktato de Trianon al Rumanio) pli kaj pli malfaciligis la vivon de la hungaroj kaj hungaraj oficistoj. En 1921, la patro de Szathmári devis decidi: ĉu pluservi la rumanan registaron aŭ veturi al Hungario. La patro kun la 6 infanoj restis kaj surprenis la humiligan procedon: li iĝis rumana oficisto, kio kaŭzis la perdon de la simpatio de la konatuloj, lokaj hungaroj. Kvankam la patro celis savi de la mizero sian familon, la rumana registaro emeritigis lin kaj forgesis pagi lian pension.
Pro la mizero de la familio, liaj gefratoj ne havis ŝancon studi en altlernejo, universitato kaj eĉ mem Szathmári devis ofte interrompi la studadon por helpi la familion. Li eklaboris en 1920 en la marmora minejo de Ruskica kiel teknikisto. En la minejo li rimarkis, ke la minejo trompas la laboristojn pagante al 3 laboristoj unusolan bankbileton. La laboristoj devis veturi – el propra mono, libertempo - al la banko kaj tie ŝanĝi la monon. Li protestis, li ricevis la salajron precize, sed li ne plu kuraĝis streĉi la kordojn.
Kvankam la hungara armeo trovis lin 6-foje maltaŭga por rekrutiĝo, la rumana armeo devigis lin jam je la unua fojo rekrutiĝi. Li decidis reveni al Hungario kaj fini la studadon. Printempe de 1921 li revenis kaj ricevis rajton pri senpaga studado. Li finstudis post 5 jaroj en 1926. Li vivis dum 1921-1922 en mizerego, daŭre malsategis kaj iĝis ofte senloĝeja aŭ vivis en amasbarako sen hejtado.
Politiko dum la studado
Dum la studado li partoprenis en asocio Székely Egyetemi és Főiskolai Hallgatók Egyesülete (SZEFHE ~ Asocio de Sikulaj Universitataj kaj Altlernejaj Studantoj), kie li ekkonis la movadojn de la Kontraŭhabsburga Ligo (Habsburgellenes Liga) kaj Asocio de Bartha Miklós (BARTHA Miklós Társaság)
Kiam Karlo la 4-a volis repreni la tronon de Hungario en 1921, la junuloj prenis armilojn je alvoko de Asocio de Sikulaj Universitataj kaj Altlernejaj Studantoj kaj atendis la batalon ĉe Kelenföld, sed sen sufiĉa municio. Szathmari ricevis kontraŭ la moderna germana mitralo eĉ ne unu kartoĉon.
Profesia vivo
Li laboris inter 1924-1957 kiel inĝeniero en la Hungara Ŝtata Vagonfabriko (hungara mallongigo: MÁVAG) en la hungara pezindustria ministerio kaj en projekta buroo.
Esperanto
La familio laboris en la Monarkio plej ofte inter minoritatoj (slovakoj en Alsókubin - Dolný Kubín ; rumanoj kaj germanoj en Lugos). La junulon do trafis tre frue la problemo de la interetna komunikado (lin priridis ekz. slovakoj, kiam li ne komprenis ilin ĉe bordo de rivereto). Li sentis sin tiam "anime" jam esperantisto, ĉar li ekdeziris pri lingvo, kiu interligu la popolojn.
Li ekvidis en la librovendejo de Lugos gramatikon de Esperanto kaj aĉetis ĝin. La lernado fakte ekis nur en 1919, kiam li revenis en Lugos-on, kie li organizis la Rondon Széchenyi (elp. Se’ĉenji), kiu estis bazo de la Libera Organizo de Kristansocialistaj Studantoj. Li lernis en la Rondo kun siaj amikoj la lingvon de Zamenhof, sed sen instruisto tio ne tre sukcesis. Li iĝis parolanto de la lingvo ekde 1935, kiam li partoprenis en laborista kultura kurso en Budapeŝto, kiun gvidis la fama esperantista poeto Emeriko Baranyai. EMBA helpis al Szathmári trovi la vojon al SAT, kies ano li restis ĝismorte.
Aliaj ideologioj
Kiam la familio loĝis en Szombathely, la patro volis enskribi Szathmári-on al la romkatolika lernejo, ĉar ĝi estas la plej proksima. Sed en la lernejo regis la sola konfesio kaj oni ne volis akcepti la junulon, ĉar li ne estis romkatolika. „Nu kaj se ni baptu lin romkatolika – demandis mia patro?" La instruistoj iĝis surprizitaj, sed ĝojis ke venas nova ŝafido al la ŝafaro. Eĉ la episkopo kapjesis, sed la baptado ne okazis, sed li rajtis jam lerni en la bazlernejo. (Szathmari restis dum la tuta vivo reformita kaj entombigis lin eĉ reformita pastro.)
Witold Stępniewski
La 17-n de oktobro 2012 li aktive partoprenis en la Esperanto-konferenco en Pola Senato organizita de Pola Asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE-Pollando) kaj Mecenato de Esperanto Etsuo Miyoshi prezentante la referaĵon.
Sándor Szathmári
Aliaj ideologioj
Kiam la familio translokiĝis al Alsókubin, la luterana pastro klarigis, ke li ĝis tiam lernis nur misaĵojn kaj feliĉe li povas konatiĝi kun la vera religio.
Kvankam li foriĝis de la eklezioj, restis lia kredo je Jesuo, kies instruojn li taksis tre alte.
Politiko post studado
Meze de la 1920-aj jaroj li malkovris por si la ideojn de Dezső Szabó ( deĵo’ sAbo’; SZABÓ) kaj iomete plenigis tempon sur la ideologia dekstra flanko.
Li estis afergvida direktoro de 1932-1933 de la Asocio Miklós Bartha (BARTHA).
Ekde 1935 kunlaboranto de la Hungara Komunista partio, sed en 1948 li seniluziiĝis kaj forlasis komunismon.
Li kaj la literaturo
Li tre ŝatis fruaĝe la bibliajn rakontojn, sed ĝis 1917 li ne interesiĝis pri la literaturo, kvankam en la gimnazio lia instruisto pri literaturo estis VAJTHÓ László, kiu ŝatigis la literaturon por multaj lernantoj. La juna Szathmáry pensis enua elpensi romanojn, por li estis pli interesa la elpenso de maŝinoj.
Li konatiĝis en 1917 kun la verkoj de Frigyes Karinthy (elp. kArinti frIdjeŝ), kaj poste adoris lin. Je efiko de Karinthy, li ekverkis inter 1919-1921 matematikan lernolibron kaj surpaperigis la unuan provetojn pri beletro (La serioza homo (A komoly ember ~a kOmoj Ember) montras satiran vidpunkton pri homo, kiu parolas pri senperforta konvinko, sed fine batas alian personon).
Li laboris inter 1930-1934 pri romana trilogio, sed kiam tio estis preta, li jam ne rekonis sian verkon, tial ĝi restis neeldonita. Li skribis en 1931-32 la pasinton (Látván nem látnak ~ Vidante oni ne vidas), somere-aŭtune de 1932 la estonton (Hiába ~Vane), printempe de 1935 la nuntempon (Kazohinio).
La unua parto de la trilogio nomiĝas Látván nem látnak ~ Vidante oni ne vidas, kiu estis pala provo kun troa karaktera prezento. La dua parto de la trilogio (1932) nomiĝas Hiába ~Vane, scenas en la estonta socialisma Hungario (2080).
Li ekskribis en 1935 sian ĉefan laboron, la Kazohinio-n (Gulliver utazása Kazohiniában, Budapeŝto 1941; Kazohinia Budapeŝto 1957, 1972). La eldono de (1946?) entenis la pli frue – pro la milita cenzuro – elrestintajn partojn kaj li eĉ novajn detalojn aldonis. Li eĉ modifis la eldonaĵon de 1957. Tiun verkon li honor-ofertis – kiel veturon de la moderna Gulivero - al Frigyes Karinthy. La interesaĵo de la ĝenro estas, ke ĝi kunigas en si la satiron kaj la utopion.
Verko en Esperanto
La internacia Movado familiariĝis kun lia nomo nur en 1958, post la apero de lia romano Vojaĝo al Kazohinio. Tamen, laŭ lia propra aserto, lia unua artikolo en Esperanto aperis en 1934, en Sennaciulo. Inter la jaroj 1937 kaj 1942, Szathmari estis afergvida prezidanto de Hungara Esperanto-Societo. Krom la romano Vojaĝo al Kazohinio, kiu estis originale verkita en 1935 kaj antaŭ la apero de sia Esperanta originalo, kiu trifoje traduke eldoniĝis en la hungara, libroforme de Szathmári aperis ankaŭ la novelaro Maŝinmondo (J. Régulo, 1964), Tréfán kívül, hungarlingva traduko de Kredu min, sinjorino! de Cezaro Rossetti (1957) kaj la Esperanta traduko de la hungara infanlibro Ĉu ankaŭ vi scias?. Szathmári estas reprezentita en la antologia novelaro 33 Rakontoj (J. Régulo, 1964) per unu novelo.
Luís Boa Morte
Luís Boa Morte (naskiĝis la ) estas portugala futbalisto. Li interalie estis membro de la portugala nacia teamo de futbalo konkuranta pri la Futbala Mondpokalo 2006 en Germanio.
Sándor Szathmári
Verko en Esperanto
Pliaj noveloj de Szathmári aperis en Norda Prismo, La Nica literatura Revuo, Belarto, Monda Kulturo kaj Hungara Vivo. Per artikoloj pri movadaj kaj beletraj temoj li kontribuis i.a. al Sennacieca Revuo, La Praktiko, Sennaciulo, Hungara Vivo, kaj Monda Kulturo. Szathmari ne verkis abunde, sed li, malgraŭ siaj stilaj mankoj (kiujn pluraj elstarigas), sukcesis trudiĝi kiel unu el la plej seriozaj kontribuintoj al la Esperanta prozo, eble la sola proza verkisto en la Internacia Lingvo kun krea formato atentinda ankaŭ ekster la Movado. Traktantaj regule iun imagitan, ne plu tiel foran, estontecon de la homaro, la verkoj de Szathmári satire vipas la homan socion, farante tion sen ideologiaj rezervoj kaj sen ajnaj percepteblaj tempaj aŭ lokaj precizigoj.
Afero kun Tamkó Sirató Károly
En 1924, en la nova loĝejo li konatiĝis kun junulo, kun kiu ili iĝis amikoj poste malamikoj. La kolegia samĉambrano estis Károly Tamkó Sirató, tiam ankoraŭ Tamkó Károly, kiu studis juron kaj poste iĝis elstarulo de la hungara avangarda poezio. Li ekis proceson en 1958 kontraŭ Szathmári, ke ankaŭ li kunverkis la romanon Kazohinia. Szathmári venkis en la proceso kontraŭ li. (Kvankam la Kazohinia aperis en 1941, 1946, Tamkó ekis la proceson nur post la tria eldono (1957)). La romano Hiába (Vane) estus povinta pruvi la saman stilon de la verkinto, sed la prezento de la (kontraŭkomunista) romano en 1958 estus minacinta lin je prizono.
Tamkó legis la trilogion de Szathmári nur en 1936, kiam li revenis el Parizo.
Vivkvalito kun lupuso
Esploroj
En 2014 L. Holloway kun kunaŭtoroj analizis 68 verkojn pri vivkvalito de pacientoj kun lupuso kaj konkludis ke la du ĉefaj problemoj estas laceco kaj doloro. Tion konfirmis esploro de S. DanoffBurg kaj F. Freidberg, kiuj pritaksis staton de 112 pacientoj kun lupuso, uzante skalojn de fizika sano. Ĉe tio 90,2% de la pacientoj plendis pri laceco kaj 80,4% pri doloro, el kiuj 67% parolis pri forta doloro. Ĉe pacientoj pli ol 40 jarojn aĝaj estis trovitaj pli malaltaj indicoj de skaloj, karakterizantaj fizikan sanon (rilatumo de ŝancoj — 0,933, konfida intervalo — 0,878–0,991). N. Moses kaj kunaŭtoroj per speciala enketilo, taksanta malkontenon de 386 malsanuloj kun lupuso je diversaj sferoj (SLENQ), trovis simptomojn de laceco ĉe 81% kaj doloron ĉe 73%. Du sendependaj esploroj konstatis proksiman ligon inter simptomoj de laceco kaj indekso de damaĝo (SLICC/ACR).
En 2007 Ad Hoc Committee on Systemic Lupus Erythematosus Response Criteria for Fatigue analizis 35 esplorojn, kies rezultoj estis publikigitaj en 1970-2006 kaj enhavis pritaksojn de influo de diversaj faktoroj sur simptomon de laceco ĉe pacientoj kun lupuso (surbaze de 15 specifaj enketiloj por mezurado de laceco ĉe lupuso) kaj ĝian ligon kun indeksoj de aktiveco (SELENA-SLEDAI, SLAM, BILAG), skaloj de depresio, akompanaj malsanoj, doloro, perturboj de dormo kaj indicoj de la ĝenerala enketilo SF-36. Oni trovis, ke laceco dependas de aktiveco de malsano, taksita laŭ indeksoj SLAM kaj BILAG: ju pli aktiva estas lupuso, des pli fortaj estas simptomoj de laceco. Indekso SELENA-SLEDAI inverse ne montris ligon al simptomoj de laceco. Krome manifestiĝoj de laceco fortiĝis sur fono de doloro, dormoperturboj (sendormeco, interrompa dormo, frua vekiĝo), anemio. La aŭtoroj konkludis ke plej disvastiĝintaj kaŭzoj de laceco estas dormoperturboj (15%). Kuraciloj povas kaŭzi lacecon, sed neniu esploro pritraktis tion. Influon de depresio sur lacecon traktis nur 9 verkoj (26%), tiun de doloro — 5 (14%).
Krom laceco kaj doloro pacientoj multe plendis pri kognaj perturboj, ligitaj al lupuso. 86% plendis pri malboniĝo de memoro kaj pri "malkapablo klare pensi".
Ofte ankaŭ korpo-imago alfrontas problemojn, do ŝanĝiĝas percepto de la korpo de la paciento fare de li mem kaj ĉirkaŭuloj. Plej ofte tion kaŭzas haŭtaj erupcioj, cikatroj kaŭzataj de diskoida lupuso, perdo de haroj, kresko de korpomaso, maldikiĝo de haŭto, apero de strioj kaŭzitaj de terapio per glukokortiroidoj. Esploro de korpo-imago kaj seksa funkcio ĉe 54 pacientinoj kun lupuso kaj ilia komparo kun tiuj ĉe 29 sanaj virinoj montris ke perturbo de la korpo-imago ĉe lupuso estas rekte ligita al depresio kaj laceco. 86% de la pacientinoj konstatis mankon de harmonio en seksaj rilatoj, el ili 64% raportis pri perturbo de la seksa funkcio.
Grave ŝanĝiĝas ankaŭ la emocia sfero. En esploro de S. Danoff-Burg kaj F. Freidberg 91,1% de la pacientoj raportis pri emocia malkontento, el ili 61,1% bezonis psikologian helpon. Aŭstraliaj sciencistoj trovis rilaton inter konstanta prenado de kuraciloj kaj simptomoj de depresio, diagnozinte ĉe 56% de la pacientoj depresian perturbon, kiun kaŭzis lupuso mem, neceso ĉiam preni kuracilojn aŭ flankefikoj de terapio. Ili konstatis, ke ju malpli da tempo pasis de momento de akutiĝo, des pli fortaj estas simptomoj de depresio. Polaj sciencistoj, taksintaj influon de emocia sfero sur vivkvaliton ĉe 83 pacientoj kun lupuso, konkludis, ke ju pli alta estis aktiveco de la malsano, des pli fortaj estis emociaj perturboj (p=0,02; p>0,05).
Granda problemo estas ankaŭ dependeco de aliaj homoj, kiu evoluas sur fono de lupuso. L. Doward kun kunaŭtoroj helpe de enketilo L-QoL trovis ke 86 el 125 havis dependecon de aliaj homoj. К. McElhone kun kunaŭtoroj uzis enketilon LupusQoL, sed venis al similaj konkludoj. Laŭ skalo "Dependeco de aliaj homoj" ili ricevis malaltajn rezultojn (59,19±28,02) kaj ju pli alta estis aktiveco de lupuso laŭ indekso BILAG, des pli malbonaj estis rezultoj rilate dependecon.
Lupuso influas sur la fizikan funkciadon, do plenumon de ĉiutagaj funkcioj kiel marŝado, aĉetumado, lavado ktp. С. Mendelson, esplorinta ĉiutagan vivon de 26 pacientinoj kun lupuso, konkludis ke unu el ĉefaj problemoj ĉi-kampe estas neprognozeblo de la malsano. 76,8% de la pacientoj bezonis socialan subtenon, el ili 59,8% estis zorgitaj pro sia dependeco de la proksimuloj je plenumado de ĉiutagaj funkcioj. М. Mattsson kun kunaŭtoroj analizis influon de lupuso sur ĉiutagan vivon de 17 pacientoj kaj konstatis, ke ĉiuj 17 estis limigitaj en sia profesia agado aŭ tute forlasis ĝin, aŭ trovis alian, pli konvenan al ilia sanstato laboron. Ili ĉiuj plendis pro malcerteco de siaj planoj pro la malsano.
Specifaj enketiloj
Por pritakso de vivkvalito de pacientoj kun lupuso nun estas uzataj ok specifaj enketiloj: SLE Symptom checklist (SSC), SLE-QoL, LupusQoL, L-QoL, LupusPRO и Lupus Impact Trаker (LIT), LUP-QoL, Simple Measure of Impact of Lupus Erythematosus in Youngsters (SMILEY).
SLE Symptom checklist
Efektive ĝi enhavas nur liston de simptomoj de lupuso, do ne havas rektan rilaton al pritakso de vivkvalito.
SLE-QoL
Tiu ĉi enketilo estas sensiva kaj ebligas pritaksi klinike malgrandajn diferencojn (MGD). Dum taksado de kriteria valideco en esploro, komparinta ĝin kun SF-36, estis trovita malalta korelacio laŭ anstataŭebleco de skaloj, pro kio kreintoj de la enketilo rekomendas uzi ĝin kiel aldonan taksilon de vivkvalito.
L-QoL
Ĝi garantias unuecan kalkuladon en la samaj unuoj kaj baziĝas sur bezonoj, priskribitaj en koncepto de vivkvalito rilata al la sano. La unua validigo de la enketilo montris ĝian fidindecon kaj verecon, tamen necesas plua testado por konfirmi tiujn rezultojn. Krome oni ankoraŭ ne esploris sensivecon de la enketilo rilate pacientojn kun alta aktiveco de lupuso.
Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof
Li studis en Varsovia Politekniko 1946–49 kaj diplomiĝis kiel inĝeniero pri konstruado, sekve doktoriĝis pri teknologio de streĉbetono. En 1959 li translokiĝis al Parizo kaj daŭrigis sian profesian karieron en Francio kaj aliaj landoj, realigante konstruaĵojn sur tero kaj maroj. Lia alia kampo de laboro estis didaktiko en la Arkitektura Altlernejo en Parizo kaj Politekniko de Milano. Li publikigis multajn artikolojn kaj librojn pri sia fako. Post la emeritiĝo en 1993 li okupiĝis pri faka konsultado, ĉeestis sciencajn konferencojn kaj kongresojn, inkluzive de Esperanto-kongresoj. Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof edziĝis en 1949 kun Krystyna Tyszka, kiu naskis du filinojn: Hanna (1953) kaj Margaret (1958). Li havis nepinon Klementina Zamenhof-Zaruski kaj nepon Pierre-Louis-Antoine Lebard.
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
LUP-QoL
Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof
Li loĝis en Parizo kun la edzino Juliette, naskita Sekrecka. Li parolis la francan, anglan kaj Esperanton, sed hejme – la polan. Li havis la francan kaj polan civitanecojn, estis honora urbano de Bjalistoko.
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
Ĝi estis kreita en 2006 de Е. Yu kun kunaŭtoroj por pacientoj kun malalta kaj meza aktivecoj de lupuso. La enketilo montris bonajn fidindecon kaj ripeteblecon, tamen ĝia definitiva validigo ankoraŭ ne okazis, do ĝi ne estas aplikata en klinikaj esploroj.
Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof
Feliĉa infaneco (1925-1939)
Li naskiĝis en 1925 kiel Ludoviko Zamenhof, filo de Adam Zamenhof (1888-1940) kaj Wanda Zamenhof (1893-1954). La personan nomon li ricevis honore al sia avo, Ludoviko Lazaro Zamenhof, la kreinto de Esperanto.
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
SMILEY
Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof
Feliĉa infaneco (1925-1939)
Liaj gepatroj apartenis al la unua generacio de civitanoj de la renaskiĝinta Pollando. La patro Adam Zamenhof, okulisto, partoprenis la militon kontraŭ Sovet-Unio (1919-1920) kaj finis ĝin en la rango de kapitano. La patrino, Wanda Zamenhof, fraŭline Frenkiel, specialiĝis ankaŭ pri oftalmologio. Ili ambaŭ, krom la kuracista praktiko, laboris science en Varsovia Universitato. Adam Zamenhof estis unu el pioniroj de la kirurgia kuracado de retino. Ilia sola filo, Ludoviko Zamenhof ĝuis feliĉan infanecon. Kiel lernanto de la gimnazio, portanta la nomon de Adam Mickiewicz en Varsovio, li lernis la francan kaj latinan lingvojn, sed ne montris intereson al la lingvo internacia. En 1934 Ludoviko esprimis la deziron partopreni en la Universala Kongreso de Esperanto en Stokholmo. Liaj gepatroj asertis, ke partopreni en Esperanta kongreso, sen koni tiun ĉi lingvon mistrafigas la celon. La filo helpata de siaj onklinoj Zofia Zamenhof kaj Lidia Zamenhof entuziasme eklernis kaj ekposedis flue la lingvon internacian. Tiel komenciĝis lia nova rolo de la „eta princo” dum laŭvicaj Esperantaj kongresoj. Li iĝis objekto de interesiĝo por la kongresanaro: en Stokholmo – 1934, en Romo – 1935, en Vieno - 1936 kaj en Varsovio – 1937, kie li nome de la familio Zamenhof, salutis la kongresanojn. Septembre 1939 la germanaj aviadiloj bombardis Varsovion. La domo ĉe la Królewska-strato 41, en kiu loĝis la familio Zamenhof, estis komplete detruita. Tiam Ludoviko estis nur 14-jara knabo.
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
Tiu enketilo estas destinita por infanoj kun lupuso. Se infano estas malpli ol sep jarojn aĝa, la enketilon plenigas la gepatroj.
Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof
Varsovia Geto (1940 – 1942)
La germanaj okupantoj de Varsovio starigis murojn, longajn je 16 km ĉirkaŭ la tuta kvartalo Muranów kaj parto de la urbocentro je la surfaco de 307 ha. Sur tiel malvastan spacon oni setligis 400 000 homojn. Tio signifis ekstreman homamasiĝon. Wanda Zamenhof kun la filo provizore ekloĝis ĉe parencoj en ĉambro kun 11 aliaj personoj. Ili ambaŭ translokiĝis komence de la jaro 1941 al la paroĥa domo apud la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj ĉe la Grzybowski-placo. La likvido de la Varsovia Geto komenciĝis la 22-an de julio 1942 sub la preteksto de ĝia translokigo. Tiucele la Juda Konsilantaro (Judenrat) devis liveri al la fervoja transŝarĝa placo - (Umschlagplatz) (kajo) - ĉiutage 7-10 mil homojn, unuavice infanojn, kiuj estis transportotaj orienten. La vera celo estis la ekstermejo Treblinka, 100 kilometrojn for de Varsovio. Oni evakuis straton post strato, domon post domo. Tiu ĉi sorto trafis la paroĥan domon. La 6-an de aŭgusto 1942 eniris ĝin germanaj SS-funkciuloj, ili elpelis ĉiujn loĝantojn eksteren. Ludoviko Zamenhof, la nepo, tiam 17-jara, ekiris al Umschlagplatz kun la tuta grupo, sed sen la patrino, ĉar ŝi deĵoris en alia loko kiel kuracistino. Li marŝis la Zamenhof-straton, kiun la okupantoj transformis je Wildstrasse. Ludoviko ektroviĝis en t.n. „arja” tereno. Sed li revenis en la geton, retrovis la patrinon kaj sekvan tagon ili ambaŭ forlasis ĝin.
Okupacia libereco (1942 – 1945)
En la polaj okupitaj teritorioj germanaj administrantoj malvalidigis polajn personajn identigilojn kaj enkondukis germanajn (Kennkarten). Janczewski montriĝis membro de la pola rezistmovado AK (Enlanda Armeo), kaj havigis al siaj rifuĝintoj falsajn personajn identigilojn. Ekde tiu ĉi momento la nomo Zamenhof transformiĝis al Zaleski. La patrino konservis sian personan nomon Wanda, sed Ludoviko konvertiĝis al Krzysztof (Kristoforo). Ili ambaŭ, kiel posedantoj de la perfekte falsitaj germanaj legitimiloj, ne devis kaŝi sin plu. Ili luis loĝejon en la kvartalo Praga, trans la rivero Vistulo. Wanda pro la nova nomo ne plu povis praktiki sian kuracistan profesion. Post kelkaj ŝanĝoj de loĝlokoj, kion postulis la konspirreguloj, ŝi ekloĝis en apudvarsovia urbeto Milanówek, kaj tie ĝisatendis la finon de la milito. Ŝia filo, kiel Krzysztof Zaleski, por subteni la patrinon kaj sin mem, faris diversajn laborojn. Interalie li kun amara satisfakcio malkonstruis murojn de la geto, kiu ne plu ekzistis. Fine de 1943 alia amiko de la familio Zamenhof, d-ro Wiesław Waciński helpis la junulon trovi konstantan laboron en la fabriko de ŝtalkonstruaĵoj en la urbo Minsk Mazowiecki, 40 km orienten de Varsovio. En la fabriko agis konspira ĉelo de la pola rezistmovado AK, kiu organizis sabotadon. La ekipaĵoj estis riparataj tiamaniere, ke ili baldaŭ denove paneu. El unu difektita maŝino oni elmuntis foruzitan pecon kaj instalis ĝin en la alian. La novajn pecojn, tute ne uzitajn, oni sekrete forportis eksteren de la fabriko. Kristoforo Zaleski, kiel kontora skribisto, falsis la koncernan dokumentaron. Krome li forportadis malgrandajn pecojn en sia teko, kiam ĉe la elirejo deĵoris konspiraj gardistoj. Tiu ĉi procedo funkciis efike ĝis la duono de 1944, kiam la fabrikon en Minsk Mazowiecki komplete detruis la germanaj taĉmentoj, retiriĝantaj okcidenten pro la alproksimiĝo de la Ruĝa Armeo. La nepo de Ludoviko Zamenhof sukcesis atingi la urbon Milanówek kaj kune kun la patrino ĝisatendis la finon de la milito. Por ambaŭ tio estis duobla liberiĝo, kiun L.C. Zaleski-Zamenhof komentis jene: ''Post la milito mi retroiris al mia naskiĝnomo, sed mi ne scipovis disiĝi de mia milita pseŭdonimo. Se Zaleski savis Zamenhofon, ne decis, ke Zamenhof deturniĝu de Zaleski. Mi identiĝis kun unu kaj la alia kiel Ludoviko Kristoforo Zaleski-Zamenhof. Diferencoj en unueco estas fundamento de la ideo de toleremo, kiun mi akceptis kiel la devizon de mia vivo. La samon celis mia avo, Ludoviko Zamenhof, kiu vidis sian verkon ne kiel kodon por komercistoj, sed kiel helplingvon, servantan kompreniĝon inter homoj kaj popoloj''.
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
LupusPRO
Kuito
Geografio
situas sur altebenaĵo en centro de la lando.
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
Tio estas la sola enketilo, taksanta vivkvaliton, rilatan kaj ne-rilatan al la sano. Ĝi preskaŭ ne havas takson de ekstera valideco (do oni ne taksis, ĉu ĝi enhavas ĉiujn problemojn de la paciento kun lupuso), sed ĝiaj bonaj ripetbleco kaj fidindeco estas konfirmitaj laŭ 7 el 11 skaloj (Cronbach-alfo>0,7). M. Jolly kaj kunaŭtoroj konstatis ke malalta fidindeco de la enketilo estis trovita nur laŭ skalo, taksanta terapion. Oni trovis ankaŭ ke ĝi ne estas altsensiva pri taksado de dinamiko de vivkvalito. Ili trovis ankaŭ bonan interligon de la enketilo kaj indekso de aktiveco BILAG, dum ne estis trovitaj korelacioj kun indeksoj SELENA-SLEDAI kaj SLICC/ACR. En alia esploro la samaj aŭtoroj trovis korelacion inter skaloj de tiu ĉi enketilo kaj la enketilo pri laceco FACIT.
Louis-Christophe Zaleski-Zamenhof
Profesia kariero (1950 – 1993)
Ludoviko Kristoforo (ekde 1959 Louis Christophe) Zaleski-Zamenhof ne daŭrigis la familian tradicion sur la kampo de medicino. Li studis en la Varsovia Politekniko, diplomiĝis kiel konstruinĝeniero en 1949. Specialiĝis pri la moderna teknologio de streĉbetona konstruado kaj kunverkis la unuan lernolibron pri tiu ĉi fako s.t. „Kordobetono”. Li projektis fabrikon, la unuan en Pollando pri tiu ĉi konstrumaterialo kaj fariĝis ĝia direktoro en la aĝo de 21 jaroj. Sekve projektis kiel la ĉefinĝeniero Fabrikon de Bicikloj en la urbo Bydgoszcz kaj la produktejon de ladoj en Krakovo. Li kunlaboris kun la fama arkitekto Bohdan Pniewski pri la rekonstruo de „Eŭropa Hotelo” en Varsovio kaj la konstruo de „Domo de Kamparano”, en kiu estis aplikitaj liaj modernaj konceptoj. Li doktoriĝis en Varsovia Politekniko. En 1959, do en la tempo de la tiel nomata „degelo de la malvarma milito” inĝeniero Zaleski-Zamenhof ricevis kontrakton de laboro en konstruprojektejo Europe-Etudes en Parizo. Li havis la ŝancon kunlabori kun Eugéne Freyssinet, la inventinto de streĉbetono. En Francio lia profesia kariero multege progresis. Li konstruis vojojn, pontojn, viaduktojn, akvopurigejojn, akvoturojn kaj aliajn objektojn. En Bulonjo-sur-Maro, kie dum la unua Esperanto-kongreso en 1905 Ludoviko Zamenhof ĝuis grandan sukceson, lia nepo konstruis gigantan deponejon por klinkero je kapacito de 60 000 da kubikmetroj. Li konstruis originalajn preĝejojn. Tiu en Freyming (Loreno) karakteriziĝas per neniu 90-grade vertikala muro kaj neniu rekta angulo. Dum kelka tempo li dediĉis sin al konstruado de sportaj objektoj kaj aparte fieras pri la sportkomplekso en Chamonix, la pariza stadiono Parc des Princes kaj la olimpika stadiono en Montrealo. La grandioza monumento, starigita honore al generalo Charles de Gaulle en la ripozo en Colombey-les-deux-Eglise same ligiĝas al la nomo de la inĝeniero Zaleski Zamenhof.
En la lasta fazo de sia longa inĝeniera kariero d-ro Zaleski-Zamenhof montriĝis pioniro de streĉbretona konstruado de platformoj, por ĉerpi petrolon de sub la marfundo. Multajn jarojn li lekciis pri la teorio de konstruado en la Arkitektura Altlernejo en Parizo. Li estis ankaŭ kontrakta profesoro en Politekniko de Milano pri markonstruado el streĉita betono, krome lekciis de tempo al tempo pri la sama studobjekto en pluraj landoj, interalie en polaj politeknikoj en Gdansk kaj Bjalistoko. Louis Christophe Zaleski-Zamenhof emeritiĝis 1993, sed li plu disponigis laŭbezone sian scion kaj sperton kiel konsultisto.
Dr Zaleski-Zamenhof vivis en Parizo kun la edzino Juliette. Li uzis personajn nomojn franclingve Louis Christophe. Tie loĝas ankaŭ lia filino Margaret, kuracistino kaj ŝia filo Pierre-Louis-Antoine Lebard. La filino Hanna translokiĝis el Pollando al Usono en 1981 kune kun sia edzo Andrzej Zaruski kaj la filino Klementyna.
Esperantio
Post la fuĝo el la geto la nepo de Ludoviko Zamenhof, jam kiel Krzysztof Zaleski, rehavis kontakton kun Esperanto. En 1987 Varsovio, kiel „lulilo de Esperanto”, estis ĝusta loko por celebri la centjaran jubileon de la lingvo internacia. La 72-a Universala Kongreso de Esperanto en la ĉefurbo de Pollando evidentiĝis la plej granda en la historio de la movado. Ĝi allogis 6 mil partoprenantojn, sen kalkuli proksimume unu milon da gastoj, kiuj alvenis sen la formala aliĝo el Sovet-Unio kaj el aliaj t.n. socialismaj landoj. La direktoro de UEA, Simo Milojević, sukcesis retrovi en diversaj landoj de la mondo sep membrojn de la Zamenhofa familio, kiuj alvenis kiel honoraj gastoj, inter ili Louis Christophe Zaleski-Zamenhof kun la edzino Juliette. Li, kiel la nepo de la kreinto de Esperanto, varsoviano kaj monde renoma konstruisto de „artefaritaj insuloj” sur maroj kaj oceanoj, montriĝis aparta allogaĵo por ĵurnalistoj, sed ankaŭ por la kongresanoj.
Louis C. Zaleski-Zamenhof, reaperinte en la movado post dudekjara paŭzo, jam firme restis en ĝi. Li engaĝiĝis en la popularigon de la lingvo internacia kaj ĝia ideo per siaj intervjuoj por amaskomunikiloj. Li ankaŭ renkontiĝadis kun esperantistoj, kion respegulas la filmo aperinta en la Pola Televido s.t. „Śladami Dziadka” (Spuroj de la Avo). En ĝi la nepo estas montrita en kelkaj lokoj, ligitaj kun lia avo Ludoviko Zamenhof.
Bjalistoko iĝis ofta vizitcelo de L.C. Zaleski-Zamenhof. En la jaro 2000 li akceptis simbolan diplomon pro la fakto, ke lia avo Ludoviko Zamenhof gajnis la unuan lokon en la plebiscito por „Bjalistokano de la 20-a jarcento”. La 26-an de septembro 2004 li aktive partoprenis kiel honora gasto en la E-Debato en Varsovio organizita de japana Mecenato de Esperanto Etsuo Miyoshi kun helpo de Eduardo Kozyra por polaj eŭropdeputitoj (MEP). En la jaro 2007 li estis nomita honora urbano de Bjalistoko apud 14 aliaj distingitoj, inkluzive de Józef Piłsudski kaj Lech Wałęsa. Li plurfoje vizitis Bjalistokon kiel membro de la Fondumo Zamenhof respondeca pri la konstruo de Zamenhof-Centro
Vivkvalito kun lupuso
Specifaj enketiloj
LIT
Kuito
Historio
Silva Porto fondiĝis en 1750, kiel ideala loko de sklavokomercado. Baldaŭe pro la bona vetero portugaloj loĝis tie. Komence de la 20-a jarcento la trajno faris kontakton al la maro. En la 1960-aj jaroj la urbo estis grava trejna bazo de la armeo. Dum la interna militado inter 1993-1999 la urbo travivis sieĝon kun blokado, multe da homoj mortis.