cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
33390 Hajlasz
Nomo
Ĝia nomo honoras Natalia Hajlasz, finalistinon de la Regeneron Science Talent Search de 2017, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri kemio. Ŝi lernis ĉe la Taylor Allderdice High School de Pittsburgh (Pensilvanio).
Conop
Conop (konop) (hungare: Konop) estas komunumo en Rumanio oriente de Lipova.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 116 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 581.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1510. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad).
Fajrorezista materialo
La fajrorezista materialo aŭ refraktara materialo estas tiu refraktara (PIV) materialo, kiuj - en publika opinio - eltenas plurcent celsius-gradojn. En la tekniko oni parolas pri ceramikaĵoj kaj aliaj materialoj, kiuj eltenas pli ol 600 °C. Laŭ difino de DIN 51 060, nur tiuj materialoj estas fajrorezistaj, kiuj estas pli ol SK 17, kiu egalas al ĉ. 1500 °C. Tiu temperatura limo gravas por dogano kaj mineja juro.
La ĉefkomponentoj de neorganikaj nemetalaj materialoj (ceramiko kaj vitro, glasceramiko, vitrofibroj kaj mineralfibroj) estas oksidoj kiel silicia oksido, aluminia oksido, magnezia oksido, kalcia oksido, cirkonia oksido (4) kaj krom-oksido (3). Pluaj gravaj elementoj estas la karbono (C) kaj silicia karbido (SiC). Krom tiuj gravas la refraktaj metaloj (molibdeno, volframo) kaj la alt-temperature fandiĝantaj platengrupaj metaloj (nobla metalo) kaj iliaj alojoj.
Oni uzas fajrorezistan materialon en interna kovro de la kamena aperturo (ŝamoto), la vidfenestreton (plej ofte el vitroceramiko [Robax]) de la forno.
Tokugawa Ieyasu
Infaneco (1543-1555)
Ieyasu naskiĝis Matsudaira Takechiyo (松平竹千代) la 31-an de januaro 1543, nepo de la daimio Matsudaira Kiyoyasu, kiu konkeris la tutan provincon de Mikawa. Lia patro estis Matsudaira Hirotada (松平広忠), daimio de Mikawa, lia patrino O-Dai-no-kata (於大の方), filino de najbara samurajo Mizuno Tadamasa (水野忠政). Liaj gepatroj estis nur 17- kaj 15-jaraj kiam li naskiĝis. Du jarojn poste O-Dai-no-kata estis resendita al sia familio kaj la paro plu neniam vivis kune. Ambaŭ gepatroj regeedziĝis kaj havis gefilojn, tiel Ieyasu fine havis 11 duongefratojn. Li estis heridonto de la klano Matsudaira, malgranda provinca klano el Mikawa disŝirata inter la potencaj klanoj Oda kaj Imagawa.
En 1548 kiam la Oda-anoj invadis Mikawa-on, la patro de Ieyasu, Matsudaira Hirotada, petis helpon de Imagawa Yoshimoto, daimio de la Imagawa-klano, por forpeli la malamikojn. Imagawa akceptis, kondiĉe ke Hirotada sendu sian filon kiel garantiulon al Sumpu. Hirotada kunsentis kaj la 6-jara Takechiyo foriris al Sumpu (la nuna Shizuoka). Survoje li estis kaptita de Oda Nobuhide, daimio de la Oda-klano, kiu eksciis pri la aranĝo. Tiu ĉi menacis mortigi la knabon, se la patro rifuzos neniigi la konsenton kun Imagawa Yoshimoto, sed kvankam Hirodata rifuzis, Nobuhide fine neniel mistraktis la knabon. Dum la sekvaj tri jaroj Ieyasu vivis en la sanktejo Mansho-ji en Nagoya.
En 1549 Hirodate, la patro de Ieyasu, mortis 24-jara. Proksimume samtempe Oda Nobuhide mortis dum epidemio. Armeo sub gvido de Imagawa Sessai sieĝis la kastelon de Oda Nobuhiro, la plej aĝa filo de Nobuhido kaj nova daimio. Kiam la kastelo preskaŭ malvenkis, Imagawa Sessai ofertis kontrakton al Oda Nobunaga, la dua filo de Nobuhide: li forlasos la sieĝon, se la juna Ieyasu estos transdonita al la Imagawa-klano. Nobunaga akceptis kaj la 9-jara Ieyasu iris kiel garantiulo al Sumpu. Li vivis tie sufiĉe bone kiel tiama garantiulo kaj iama onota alianculo de la Imagawa-klano ĝis li iĝis 15-jara.
Al potenco (1556–1584)
En 1556, Ieyasu, laŭ tradicio, ŝanĝis sian nomon al Matsudaira Jirosaburo Motonobu (松平次郎三郎元信). En la sekva jaro, 16-jara, li edziĝis kaj ŝanĝis sian nomon al Matsudaira Kurandonosuke Motoyasu (松平蔵人佐元康). Li rajtis reveni al Mikawa, sed la Imagawa-klano postulis de li bataladon kontraŭ la Oda-klano. Ieyasu gajnis sian unuan batalon dum la sieĝo de Terabe kaj poste sukcesis liverigi materialon al lima fortikaĵo dum nokta atako.
Post la morto de Yoshimoto, Ieyasu decidis aliĝi al la Oda-klano. Sekreta kontrakto necesis, ĉar liaj edzino kaj beba filo, Matsudaira Nobuyasu loĝis kiel garantiuloj en Sumpu ĉe la Imagawa-klano. En 1561 Ieyasu oficiale rompis rilatojn kun la Imagawa-klano kaj kaptis la fortikaĵon de Kaminojo. Tio ebligis al li ŝanĝi siajn edzinon kaj filon kontraŭ la edzino kaj filino de la kastelestro de Kaminojo.
Dum la sekvaj jaroj Ieyasu laboris pri reformo de la Matsudaira-klano kaj pacigo de Mikawa. Li ankaŭ sekurigis siajn ĉefajn vasalojn donacante al ili grundon kaj kastelojn en Mikawa. Tiuj vasaloj estis Honda Tadakatsu, Ishikawa Kazumasa, Koriki Kiyonaga, Sakai Tadatsugu, kaj Sakakibara Yasumasa.
En 1567 Ieyasu ŝanĝis sian nomon denove. Lia familia nomo iĝis Tokugawa kaj lia persona nomo Ieyasu. Tiel li postulis kiel prauloj la Minamoto-klanon. Sed neniu pruvo ekzistas, pri tiu parenceco kun la imperiestro Seiwa, tenno, 56-a imperiestro de Japanio.
Ieyasu restis amiko de Oda Nobunaga kaj liaj Mikawa-militistoj estis parto de la Oda-armeo kiu kaptis Kioton en la jaro 1568. Samtempe Ieyasu pligrandigis sian teritorion. Li aliancis kun Takeda Shingen, daimio de la Takeda-klano en la provinco Kai por konkeri la tutan Imagawa-teritorion. En 1570 la trupoj de Ieyasu venkis la provincon Totomi kaj la trupoj de Shingen tiun de Suruga (kun la ĉefurbo Sumpu).
En oktobro 1571 Takeda Shingen, tiam alianculo de la Hojo-klano, atakis la Tokugawa-teritorion de Totomi. Ieyasu petis helpon de Nobunaga, kiu sendis ĉirkaŭ 3.000 militistojn. En la komenco de 1572 la du armeoj renkontiĝis dum la batalo de Mikatagahara. La trupoj de Nobunaga fuĝis frue kaj la Takeda-armeo, sub la sperta gvidado de Shingen, batadis la lastajn trupojn de Ieyasu. Ieyasu fuĝis kun nur 5 homoj al proksima kastelo. Tiu estis gravega perdo al Ieyasu, sed Shingen ne sukcesis profiti pro sia venko, ĉar Ieyasu rapide starigis novan armeon kaj rifuzis batali denove kontraŭ Shingen.
Bonŝanco venis dum la sekva jaro, en 1573, kiam mortis Takeda Shingen dum sieĝo. Al Shingen sukcedis sia filo Takeda Katsuyori. En 1575 la Takeda-armeo atakis la kastelon Nagashino en la provinco Mikawa. Ieyasu denove postulis helpon de Oda Nobunaga kaj rezulte Nobunaga persone venis kiel estro de grandega armeo (eble 30.000 homoj). La Oda-Tokugawa-armeo de entute 38.000 homoj gajnis grandan venkon la 28-an de junio 1575 en la batalo de Nagashino.
Takeda Katsuyori supervivis la batalon, sed retiriĝis en la provincon Kaj. Dum la sekvaj sep jaroj Ieyasu kaj Katsuyori bataletadis, kaj fine la trupoj de Ieyasu gajnis kontrolon de la provinco Suruga.
La fino de la milito kontraŭ Takeda alvenis en 1582, post kiam Oda-Tokugawa-armeo atakis kaj konkeris la provincon Kai. Takeda Katsuyori kaj lia plej aĝa filo Takeda Nobukatsu estis batitaj dum la batalo de Temmokuzan kaj devigitaj harakiri.
Je la fino de 1582 Ieyasu estis proksime al Osako kaj malproksime al sia teritorio kiam li eksciis, ke Oda Nobunaga estis murdita de Akechi Mitsuhide. Ieyasu sukcesis danĝeran vojaĝon reen al Mikawa, evitante Mitsuhide-trupojn survoje, kiuj provis trovi kaj mortigi lin. Nur semajno post lia alveno en Mikawa la armeo ekmarŝis por puni Mitsuhide-n. Sed ili alvenis malfrue, Hideyoshi-on jam mortigis lin dum la batalo de Yamazaki.
La morto de Oda Nobunaga signifis ke kelkaj provincoj estritaj de liaj vasaloj, povis esti konkeritaj. La provincestro de Kai mortigis unu el la helpantoj de Ieyasu. Pro tio Ieyasu tuj invadis la provincon kaj konkeris ĝin. Hojo Ujimasa, estro de la Hojo-klano respondis sendante multe pli grandan armeon en la provincojn Shinano kaj Kai. Neniu batalo tamen okazis inter la armeoj de Ieyasu kaj la pli granda de Hojo; post negociado ambaŭ flankoj konsentis, ke Ieyasu estru la provincojn Kaj kaj Shinano, dum Hojo kontrolos la provincon Kazusa (kaj partojn de Kai kaj Shinano).
Samtempe, en 1583, batalo por regi super Japanio okazis inter Toyotomi Hideyoshi kaj Shibata Katsuie. Ieyasu ne partoprenis en tiu konflikto, daŭre konstruante sian reputation pri zorgemo kaj saĝeco. Hideyoshi provokis Katsuie-n dum la batalo de Shizugatake kaj post sia venko iĝis la plej potenca daimio en Japanio.
Ieyasu kaj Hideyoshi (1584–1598)
En 1584 Ieyasu decidis subteni Oda Nobuo, la plej aĝan filon kaj heredinton de Oda Nobunaga, kontraŭ Hideyoshi. Tiu estis danĝera ago kaj povintus okazigi la neniigon de la Tokugawa-klano.
Kiam la trupoj de Tokugawa konkeris la Oda-fortikaĵon de Owari, Hideyoshi sendis tien armeon. La Komaki-kampanjo estis la nura fojo, kiam la grandaj unuigintoj de Japanio batalis unu kontraŭ la alia: Hideyoshi kontraŭ Ieyasu. Dum tiu evento Ieyasu gajnis la nuran notindan batalon de la kampanjo, la batalon de Nagakute. Post monatoj de senfruktaj marŝoj kaj ŝajnbataloj, Hideyoshi finis la militon per negociado. Unue li paciĝis kun Oda Nobuo, poste li proponis pacon al Ieyasu. La kontrakto estis subskribita je la fino de la jaro; unu el la kontraktero diris, ke la dua filo de Ieyasu, O Gi Maru, iĝos adoptita filo de Hideyoshi.
Ishikawa Kazumasa, helpanto de Ieyasu, elektis sekvi la eminentan daimion kaj tiel transloĝiĝis al Osako, ĉe Hideyoshi. Tamen nur malmultaj aliaj Tokugawa-anoj sekvis tiun ekzemplon.
Hideyoshi kompreneble malfidis Ieyasu-n kaj nur kvin jarojn poste ambaŭ batalis kiel alianculoj. La Tokugawa-klano ne partoprenis la sukcesajn invadojn de Hideyoshi de Ŝikokuo kaj Kiuŝuo.
En 1590 Hideyoshi atakis la lastan sendependan daimion en Japanio, Hojo Ujimasa. La Hojo-klano regis super la ok provincoj de la Kanto-regiono en la nord-orienta parto de Japanio. Hideyoshi postulis, ke ili submetiĝu al lia aŭtoritao, sed ili rifuzis. Ieyasu, kvankam amiko kaj iama alianculo de Ujimasa, kunigis sian grandan armeon de 30.000 samurajoj al la grandega armeo de Hidejoshi, kiu nombris kelkajn 160.000 homojn. Hideyoshi atakis diversajn kastelojn ĉe la limoj de la Hojo-klano dum la pli granda parto de sia armeo sieĝis la kastelon de Odawara. Post ses monatoj la trupoj de Hideyoshi sukcesis kapti Odawara-n. Dum tiu sieĝo Hideyoshi proponis kontrakton al Ieyasu: li ricevos la ok provincoj de Kanto, kiujn ili gajnos de Hojo, kontraŭ la kvin provincoj, kiujn Ieyasu tiam estris, inkluzive sian hejmprovincon de Mikawa. Ieyasu akceptis la proponon. Antaŭ la forto de la Toyotomi-armeo la Hojo ne plu batalis, la estroj memmortigis sin kaj Ieyasu marŝis en la provincojn por estri ilin, fininte 450-jaran estron de la Hojo-klano en la regiono.
Ieyasu forlasis la estron de siaj kvin provincoj (Mikawa, Totomi, Suruga, Shinano, kaj Kai) kaj translokiĝis ĉiujn siajn militistojn kaj vasalojn al la Kanto-regiono. Li mem ekloĝis en la kastelturo de Edo en Kanto. Tiu eble estis la plej riska afero, kiun Ieyasu iam faris - forlasi sian hejmprovincon kaj translokiĝi al regiono, en kiu li ne povis fidi la lojalecon de la samurajoj. Sed fakte, tio estis brila afero al Ieyasu. Li reformis la Kanto-provincojn, kontrolis kaj pacigis la Hojo-samurajojn kaj plibonigis la ekonomian infrastrukturon de la lando. Ĉar Kanto estis iom izolita de la cetero de Japanio, Ieyasu povis konservi unikan nivelon de aŭtonomio kontraŭ la estreco de Hideyoshi. Dum kelkaj jaroj, Ieyasu iĝintis la dua plej potenca daimio en Japanio. Ekzistas japana proverbo, kiu rilatas al tiu evento: "Ieyasu gajnis imperion retirante."
En 1592 Hideyoshi invadis Koreion kiel unua etapo por ataki Ĉinion. Tokugawa Ieyasu neniam partoprenis tiun kampanjon. En la komenco de 1593 li estis ordonita iri al la kortego de Hideyoshi en Nagoya kiel militista konsilisto. Li restis tie de tempo al tempo dum la sekvaj kvin jaroj. Malgraŭ liaj oftaj malĉeestoj, la filoj de Ieyasu kaj lojalaj vasaloj kontrolis kaj plibonigis Edon kaj la aliaj Tokugawa-landoj.
En 1593 Hideyoshi havis filon kaj heredonton, Toyotomi Hideyori. En 1598 lia sano malpliboniĝis kaj Hideyoshi inicis kunvenon por krei la konsilon de la kvin regantoj, kiu respondecos pri regado de sia filo post lia morto. La kvin regantoj, kiuj estis elektitaj regantoj (tairo) por Hideyori estis Maeda Toshiie, Mori Terumoto, Ukita Hideie, Uesugi Kagekatsu kaj Ieyasu, kiu estis la plej potenca el la kvin.
La Sekigahara-kampanjo (1598–1603)
Post tri monatoj de grandiĝinta malsano, Hideyoshi mortis la 18-an de aŭgusto 1598. Lin sukcedis lia juna filo Hideyori, kiu estis nur 5-jara. La vera povo estis en la manoj de la kvin regantoj. dum la sekvaj du jaroj, Ieyasu aliancis kun diversaj daimioj, ĉefe kun tiuj, kiuj malŝatis Hideyoshi-n. Feliĉe al Ieyasu la plej maljuna kaj pleje respektita reganto, Toshiie, mortis post unu jaro en 1599. Tiam Ieyasu kondukis armeon al Fushimi kaj prenis la kastelon de Osako, la loĝloko de Hideyori. Tio malplaĉis al la aliaj tri regantoj kaj militplanoj estiĝis ĉiuflanke.
En junio 1600 Ieyasu kaj liaj alianculoj venkis super la Uesugi-klanon. Ieyasu tiam gvidis la plej grandan parton de sia armeo okcidenten al Kioto. Fine de la somero la Ishida-trupoj kaptis Fushimi-n.
En la provinco Shinano Ieyasu lasis 36.000 Tokugawa-militistoj estritaj de Tokugawa Hidetada. Ieyasu sciis, ke la Kobayakawa-klano, kondukita de Kobayakawa Hideaki, kaj ankaŭ la Mori-klano planis kuniĝi kun li, forlasonte Ishida-n. La armeo de Hidetada estis surloke por certiĝi, ke tiuj klanoj aliĝis al la Tokugawa-anoj.
Tiu batalo estis la plej granda kaj eble la plej grava batalo en la historio de Japanio. Ĝi ekis la 21-an de oktobro 1600 kun 160.000 viroj. La batalo de Sekigahara finiĝis per kompleta Tokugawa-venko. La okcidenta flanko estis neniigita kaj dum la sekvaj tagoj Ishida Mitsunari kaj multaj aliaj okcidentflankulaj nobeloj estis kaptitaj kaj mortigitaj. Tokugawa Ieyasu estis nun la estro de Japanio.
Tuj post la venko de Sekigahara, Ieyasu redisdonis la landon al la vasaloj kiuj helpis lin. Kelkajn okcidentflankajn daimiojn Ieyasu lasis sendamaĝe, kiel la Shimazu-klanon, sed aliaj estis tute neniigitaj. Toyotomi Hideyori (la filo de Hideyoshi) estis rajtigita iĝi normala civitano, kaj dum la sekvaj 10 jaroj vivis trankvile en Osako dum Ieyasu regis Japanion.
En 1600 okazis ankaŭ la Sieĝo de Tanabe.
En la sekvaj jaroj la vasaloj kiuj ĵuris fidelecon al Ieyasu antaŭ la batalo de Sekigahara nomiĝis fudai-daimioj, dume tiu, kiuj ĵuris nur post la batalo (t.e. kiam lia potenco estis nedubinda) nomiĝis tozama-daimioj. Tozama-daimioj estis konsiderataj malsuperaj al fudai-daimioj.
Ŝoguno Ieyasu (1603–1605)
En 1603 Tokugawa Ieyasu ricevis la titolon ŝoguno de la imperiestro Go-Yozei. Ieyasu estis tiam 60-jara, li forpuŝis ĉiujn potencajn virojn tiamajn: Oda Nobunaga, Hideyoshi, Shingen. Li estis ŝoguno kaj uzis la sekvajn jarojn por krei kaj solidigi la ŝogunan reĝimon, la trian ŝogunan registaron (post tiu de Minamoto kaj Ashikaga). La ŝoguna reĝimo de Tokugawa regos super Japanio dum la sekvaj 250 jaroj.
Sekvante establitan japanan modelon Ieyasu abdikis sian oficialan postenon kiel ŝoguno en 1605. Lia sukcedanto estis lia filo kaj heredonto, Tokugawa Hidetada. Li eble faris tion por eviti lacigon pro ceremoniaj devoj kaj parte por malhelpi al liaj malamikoj ataki la veran centran potencon. La abdiko de Ieyasu havis nenian efikon al la lia potenco aŭ regno; sed Hidetada tamen havis rolon kiel oficiala estro de la bakufu-administracio.
Ogoŝo Ieyasu (1605–1616)
Ieyasu, agante kiel klostrita ŝoguno aŭ Ogosho (大御所), estis la vera estro de Japanio kaj restis tia ĝis sia morto. Ieyasu retiriĝis al Sumpu, sed li ankaŭ supervizis la konstruadon de la Edo-kastelo, grandega konstruprojekto, kiu daŭris ĝis lia morto. La fina rezulto estis la plej granda kastelo en la tuta Japanio, la kosto de la kastelkonstruaĵo estis pagita de ĉiuj aliaj daimioj, sed Ieyasu eltiris la beneficon. La centra turego, aŭ tenshu, brulis en la 1657-a Meireki-incendio. Multaj el al eksteraj konstruaĵoj estis detruitaj dum la 1868-a Boshin-milito. Nuntempe la imperia palaco troviĝas sur la loko de la iama kastelo.
Ogosho Ieyasu supervizis ankaŭ la diplomatajn aferojn kun Nederlando kaj Hispanio. Li elektis distancigi Japanion de la eŭropanoj ekde 1609, kvankam la bakufu-registaro donis al la nederlandanoj ekzkluzivajn komercrajtojn kaj permesis al ili konservi "fabrikon" (factory) por komercaj celoj. De 1605 ĝis lia morto, Ieyasu konsultis anglan protestantan piloton dungitan de nederlandanoj, William Adams, kiu ludis rolon en la politiko de la ŝoguno rilata al Hispanio kaj la katolikan eklezion.
En 1611 Ieyasu vizitis Kioton kondukante trupon de 50.000 viroj por asisti la kronon de la imperiestro Go-Mizuno, tenno. En Kioto Ieyasu ordonis modifon de la imperiestra korto kaj konstruaĵoj kaj devigis la okcidentajn daimiojn signi fidelĵuron al li. En 1613 li verkis la Kuge Shohatto'-n, dokumenton, kiu establis supervizon super la kortegaj daimioj, kies roloj estis de tiam nur ceremoniaj. La influo de kristanismo, kiu tiam traktis la reformacion kaj ties sekvojn, estis problemo al Ieyasu. En 1614 li signis la edikton, kiu forpelis el Japanio fremdlandanojn, kristanojn kaj kristanismon kaj malpermesis al japanaj kristanoj praktiki sian religion. Rezulte multaj Kirishitan-oj (fruaj japanaj kristanoj) fuĝis al hispanaj Filipinoj.
En 1615 Ieyasu preparis la buke shohatto-n, dokumento priskribanta la estontecon de la Tokugawa-reĝimo.
La kulmino de la vivo de Ieyasu estis la sieĝo de Osako (1614–1615). La lasta minaco al la estreco de Ieyasu estis Hideyori, la filo kaj heredinto de Hideyoshi. Li nun estis juna viro vivanta en la kastelo de Osako. Multaj samurajoj, kiuj oponis Ieyasu-n, kuniĝis ĉirkaŭ Hideyori postulante ke li estis la vere rajtigita estro de Japanio. Ieyasu uzis bataleton inter adeptoj de Hideyori kaj siaj samurajoj kiel pretekston por mortigi la lastan heredinton de la Hideyoshi-familio. Komence la Tokugawa-trupoj estis forpuŝitaj de la adeptoj de Hideyori, sed Ieyasu havis grandegajn rimedojn. Kun grandega armeo lia filo, ŝoguno Tokugawa Hidetada sieĝis la kastelon dum pli ol jaro. Iam Tokugawa uzis la patrinon de Hideyori por provi haltigi la batalon. Tamen tuj post akcepto de la proponita kontrakto, Tokugawa plenigis la fosegojn de la kastelo per sablo por ke liaj trupoj transiru ilin. Tiam li ignoris la kontrakton kaj atakis la kastelon. Fine de 1615 la kastelo malvenkis kaj preskaŭ ĉiuj defendintoj estis mortigitaj, ankaŭ Hideyori, ties patrino Yodogimi, vidvino de Hieyoshi, kaj fileto. Senhime, edzino de Hideyori kaj nepino de Ieyasu, rajtis vivi. Post tiu neniigo de la Toyotomi-familio, neniaj minacoj restis al la suvereneco de Tokugawa super Japanio.
En 1616 Ieyasu mortis 75-jara pro vundiĝo dum la batalo de Osaka. La unua Tokugawa-ŝoguno ricevis la postmortan nomon Gongen aŭ Gongen-sama. La nomo gongen devenas de la ŝoguna titolo, Tōshō Dai-Gongen (東照大権現). Gongen rilatas al gonge (権化) kaj signifas reenkarniĝintulon, la tuta nomo signifas granda reenkarniĝintulo iluminanta la orienton. Dumvive la Gongen esprimis deziron esti deigota postmorte. La Gongen-maŭzoleo en la sanktejo Tosho-gu (日光東照宮) en Nikko enhavas liajn restojn. La arkitektura stilo de la maŭzoleo estis konata kiel gongen-zukuri aŭ gongen-stilo.
Personeco
Ieyasu havis ecojn, kiuj ebligis al li atingi famiĝon kaj grandecon. Li estis kaj zorgema kaj kuraĝa, ĝustaloke kaj ĝustatempe. Kalkulante Ieyasu lerte pasis de unu alianco al la alia, kiam li opiniis profiti pro la ŝanĝo. Li alianciĝis al la Hojo-klano, poste kuniĝis kun la armeo de Hideyoshi, kiu detruis la Hojo-klanon kaj mem alpropriĝis ties landojn. Tiaj estis la tiamaj daimioj dum epoko de perfortoj, mortigoj kaj perfidoj. Oni ne multe ŝatis lin kaj li ne estis populara, sed lin oni timis kaj respektis pro liaj gvid- kaj juĝkapabloj. Tiel li saĝe ne partoprenigis siajn militistojn en la katastrofa koreikampanjo de Hideyoshi.
Aŭstralia marleono
La Aŭstralia marleono (Neophoca cinerea), ankaŭ konata kiel la griza neofoko kiel adapto de la latina scienca nomo, estas specio de marleono kiu estas la nura endemia pinipedo en Aŭstralio. Ĝi estas nun monotipa en la genro Neophoca, kun la formortinta Pleistocena Novzelanda marleono Neophoca palatina la nura konata samgenrano. Kun populacio kalkulita ĉirkaŭ 14,730 animaloj, la "Wildlife Conservation Act" de Okcidenta Aŭstralio (1950) listigis ilin kiel “en neceso de speciala protekto”. Ties konservostatuso estis listigita kiel endanĝerigata. Tiuj pinipedoj estas specife famaj pro siaj nenormalaj reproduktaj cikloj, kiuj varias inter 5-monata reprodukta ciklo kaj 17-18-monata ekstersezona reprodukta ciklo, kompare kun aliaj pinipedoj kiuj funkcias laŭ 12-monata reprodukta ciklo. Inoj estas ĉu arĝentecaj ĉu sablokoloraj kun kremkolora subventro kaj maskloj estas malhelbrunaj ĉokoladaj kun flava krino kaj estas pli grandaj ol femaloj.
Tokugawa Ieyasu
Personeco
Li kapablis montri grandan lojalecon. Post kiam li alianciĝis al Oda Nobunaga, li plu neniam kontraŭstaris lin kaj ambaŭ gvidantoj profitis de tia longa alianco. Li estis lojala al personaj amikoj kaj vasaloj, kiujn li rekompencis. Sed tamen li ankaŭ memoris tiujn, kiuj iam faris malbonon al li. Oni rakontas, ke li ekzekutis viron, ĉar tiu insultis lin kiam Ieyasu estis junulo.
Ieyasu protektis multajn iamajn Takeda-vasalojn kontraŭ Oda Nobunaga, kiu tute malamis la Takeda-klanon. Ieyasu sukcesis transformi multajn el ili al helpemaj lojalaj sekvantoj.
Aŭstralia marleono
La Aŭstralia marleono estas pinipedo, plej rilata al aliaj specioj de marleonoj kaj felfokoj kiuj formas la familion de Otariedoj. Tiuj mamuloj uzas siajn naĝilojn por peli sin en akvo kaj povas piediri surtere per siaj naĝiloj. Aŭstraliaj marleonoj kunhavas distingajn trajtojn kun aliaj marleonoj. Tiuj estas mallonga felo, mallongaj naĝiloj kaj fortika korpo.
Tokugawa Ieyasu
Personeco
En siaj personaj rilatoj Ieyasu montris samajn temperamentarekstremojn kiel kontraŭ fremduloj. Li havis 19 edzinojn kaj kromvirinojn, kaj de ili 11 filoj kaj 5 filinoj. La filoj estis Matsudaira Nobuyasu (松平信康), Yuki Hideyasu (結城秀康), Tokugawa Hidetada (徳川秀忠), Matsudaira Tadayoshi (松平忠吉), Takeda Nobuyoshi (武田信吉), Matsudaira Tadateru (松平忠輝), Matsuchiyo (松千代), Senchiyo (仙千代), Tokugawa Yoshinao (徳川義直), Tokugawa Yorinobu (徳川頼宣) kaj Tokugawa Yorifusa (徳川頼房). [En tiu listo la du filoj sen familinomo mortis antaŭ ol plenkreskiĝi.] Liaj filinoj estis Kame hime (亀姫), Toku hime (徳姫), Furi hime (振姫), Matsu hime (松姫), Eishōin hime (_姫) kaj Ichi hime (市姫). Li prizorgis siajn gefilojn kaj genepojn, establante tri inter ili, Yorinobu, Yoshinao kaj Yorifusa kiel daimioj de la provincoj Kii, Owari kaj Mito. Samtempe li povis esti tre senkonsidera, kaj tiel ekzemple ordonis la ekzekuton de sia unuaj edzino kaj filo.
Malfrue dum sia vivo li zorgis pri stipendioj kaj religio, patronante klerulojn kiel Hayashi Razan.
Li pretendis, ke li batalis kiel soldato aŭ generalo dum 90 bataloj.
Kelkaj fontoj diras, ke Ieyasu havis la malbonan kutimon mordi siajn ungojn kiam li estis nervoza, kaj ĉefe antaŭ kaj dum bataloj.
Li interesiĝis pri kenjutsu (japana batalarto), estis patrono de Yagyu Shinkage-ryu, kies anoj estis liaj personaj glavinstruistoj.
Svinhoa petrelo
Ili reproduktiĝas sur insuloj en nordokcidenta Pacifiko ĉe Ĉinio, Japanio kaj Koreio. Ili nestumas en kolonioj proskimaj al maro en rokfendoj kie la ino demetas ununuran blankan ovon. Ili pasas la reston de la jaro mare, kun teritorioj el la Hinda Oceano kaj Araba Maro.
Aspekto
Pri strukturo ĝi similas ĉefe al la Forkvosta petrelo kun sia forkoforma vosto, longecaj flugiloj kaj flugmaniero, sed ne havas blankan pugon kaj la alvoko diferencas. Ĝi estas malfacile distingebla el aliaj tute malhelaj specioj de la genro Oceanodroma, kaj la unua angla registro devis esti analizita per DNA por nuligi la eblon ke ĝi estas Forkvosta petrelo, ĉar la populacioj de nordorienta Pacifiko de Forkvostaj petreloj enhavas individuojn kiuj montras tute malhelajn pugojn.
Kutimaro kaj observado
Tiu ŝtormopetrelo estas strikte noktula ĉe la reproduktejoj por eviti predadon fare de mevoj kaj rabmevoj, kaj eĉ evitas veni surteren dum helaj plenlunaj noktoj, Kiel ĉe plej petreloj, ties piediranta kapablo limiĝas al mallonga trenado al nestotruoj. Ĝi estas strikte pelaga for de la reprodukta sezono, kaj tio, kun la malproksimeco de ties reproduktejoj, faras la Svinhoan petrelon malfacile observebla birdo el tero. Nur dum tre ŝtorma vetero povas tiu specio estis puŝita al ĉeftero, sed eĉ tiele tiuj birdoj probable malfidindigas definitivan identigon.
Statuso
Disvastigata tra sia grandaj teritorioj, la Svinhoa petrelo estis iam taksita kiel Malplej Zorgiga fare de la IUCN Ruĝa Listo de Minacataj Specioj, sed suprenlistita al Preskaŭ Minacata en 2012.
Nordatlantika statuso
En 1983 oni kaptis birdon ĉe la insuloj Selvagens, Madejro, la 8an de julio kaj oni konfirmis, ke ĝi estas la unua registro de tiu specio por la Atlantika Oceano. Ekde tiam estis registritaj ĉemare nombraj ŝtormopetreloj montrantaj plumarajn kaj strukturajn karakterojn, ĉefe en Norda Atlantiko, dum oni kaptis aliajn birdojn ĉiam dum someraj monatoj en Francio (1989), Anglio (1989 [du birdoj], 1990 [kun birdoj rekaptitaj el 1991 al 1994]), Hispanio (1994), Norvegio (1996, 1997), kaj denove Madejro (1991, 1994).
Krom ĉe orienta Norda Atlantiko kaj ĉe Mediteraneo oni identigis nombrajn aliajn individuojn en okcidenta Norda Atlantiko. Unu estis fotita ĉe Hatteras (Norda Karolino), la 8an de aŭgusto 1998, sed tiu vidaĵo estis akceptita nek de la American Birding Association nek de la American Ornithologists' Union ĉar ĉemaraj vidaĵoj ne estas kutime tiom fidindaj pro identigaj malfacilaĵoj (AOU 2000). Dua registro ĉe Hatteras la 2an de junio 2008, kiu estis akompanata de bonkvalitaj fotoj, estis multe pli fidinda kaj povus iĝi, post akcepto, reprezentanto de la unua nordamerika registro de tiu specio.
Tiuj registroj sugestas, ke malgranda reprodukta populacio povus esti setliĝinta en Norda Atlantiko sed pri tio ne estas ankoraŭ definitiva pruvaro.
Komitato de UEA 1989-1992
Dum oficperiodo 1989-1992 en Komitato de UEA membris jenaj personoj. En la elektoj de komitatanoj B plej multajn voĉojn ricevis Humphrey Tonkin, John Wells kaj Yosimi Umeda. Por 8 lokoj estis 16 kandidatoj. Entute 1709 membroj voĉdonis.
Observantoj:
(Laŭ revuo Esperanto septembro 1989)
268 Adorea
268 Adorea estas granda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono. Ĝi estis malkovrita elde la observatorio de Marsejlo, de la franca astronomo Alphonse Louis Nicolas Borrelly la.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de unu romia diino "Adorea".
Ĝi estas ano de la Temisa familio.
Reta enciklopedio
Reta enciklopedio aŭ pli longe interreta enciklopedio estas enciklopedio alirebla pere de interreto. La ideo konstrui liberan enciklopedion uzante Interreton povas esti datita almenaŭ al 1994 pro la propono de Interpedia; ĝi estis planita kiel enciklopedio en Interreto al kiu ĉiu povu kontribui per materialoj. Tiu projekto neniam lasis la planstadion kaj estis superita de ŝlosila branĉo de malnovaj presitaj enciklopedioj. Poste venos Vikipedio.
Meksika revolucio
La meksika revolucio estis serio de politikaj, sociaj kaj armeaj luktoj kiuj okazis en Meksiko inter 1910 kaj 1921. Ĝi estis unu el la plej gravaj eventoj en la meksika historio precipe, kaj en la moderna ĝenerale. La revolucio postulis la vivojn de pli ol miliono da meksikanoj, 10% de la loĝantaro el populacio de 15 milionoj en 1910.
Disvolvo
La civila milito proklamita de Francisco I. Madero kontraŭ la kvazaŭ-diktaturo de Porfirio Díaz, la 20-an de novembro 1910, kiu finiĝis per la promulgo de nova konstitucio en 1917, kiu estas efektiva ĝis hodiaŭ.
Díaz demisiis en 1911, kaj estis organizita balotado, en kiu Madero estis elektita prezidanto. Sed la reformoj starigitaj de Madero aperis nesufiĉaj al la plimulto de la loĝantaro kaj tiel estiĝis armitaj ribeloj kontraŭ Madero, la ĉefaj el kiuj estis estritaj de Francisco Villa, en la nordo, kaj Emiliano Zapata, en la sudo.
Madero estis murdita en 1913 de la armea ĉefkomandanto, Victoriano Huerta, kiu tiel fariĝis prezidanto. Ne ĉiuj guberniestroj, tamen, agnoskis la aŭtoritaton de Huerta kaj, sub la komando de Venustiano Carranza, ribelis kontraŭ Huerta.
Carranza proklamis sin prezidanto kaj kunvokis al konstitucia kunveno, kiu efektiviĝis de la fino de 1916 ĝis la komenco de 1917. La 5an de februaro 1917 estis promulgita la nova konstitucio; poste estis kunvokata balotado, el kiu Carranza rezultis elektita prezidanto.
Stabiligo de la situacion kaj ĉesigo de la revolucio
Álvaro OBREGÓN SALIDO, unu el la iamaj subtenantoj de Carranza kiuj ribelis kontraŭ li, kaptis potencon kaj iĝis prezidanto. Li estas tiu, kiu sukcesis unuigi la meksikan popolon kaj gvidi ilin en nova maniero, dum li bremsas la potencon de la Katolika Eklezio, enkondukante relativan socian liberecon kaj metis la fundamentojn por la donado de rajtoj al virinoj.
Malgraŭ la relativa batalhalto post 1920, la armitaj luktoj ankoraŭ ne finiĝis. La plej fama lukto, kiu okazis ekde la fino de la oficiala revolucio en 1921, estas la lukto inter la subtenantoj de la sekulara socio kaj la apartigo de la religio disde la ŝtato kaj la kontraŭuloj, kiuj volis la revenon de kelkaj el la potencoj de la registaro al la Romkatolika Eklezio kaj la revenon de la pastraro al la statuso kiun ili havis antaŭ la revolucio. La lukto iĝis perforta lukto en 1926, en la Milito de la Kristoj kaj estis decidita la sekvan jaron.
Tamen, la plej multaj historiistoj ne vidas ĉi tiun batalon kaj aliajn batalojn kiuj okazis post 1921 kiel parto de la Meksika Revolucio.
Nur en 1929 la meksika revolucio estis deklarita kiel finita. Kaj la partio, kiu dum longa tempo estis regonta la landon, nomis sin unue "Nacia Revolucia Partio (Partido Nacional Revolucionario), poste "Partio de la Meksika Revolucio" (Partido de la Revolución Mexicana) kaj tiam "Institucia Revolucia Partio" (Partido Revolucionario Institucional), kiom ajn la nocioj "revolucio" kaj "institucio" estas kontraŭdiraj.
Akridino
Akridino aŭ 2,3-benzokinolino estas organika kaj heterocikla kombinaĵo rezultanta per senhidratigo de salikilaldehido kaj anilino. Akridino konsistas je fandita heterocikla kombinaĵo en kiu du benzenaj ringoj fandiĝas kun piridina ringo. Ĝi konsistas je nitrogeno kiel heteroatomo en la 10 pozicio. Akridino estas blanka aŭ flava, nesolvebla en akvo, sed solvebla en dioksano kaj aliaj organikaj nepolaraj solvantoj. Akridino posedas 13 karbonatomojn, 9 hidrogenatomojn, kaj 1 nitrogenatomon. Akridino uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de akridinaj derivaĵoj. Ĝi estis izolita en 1870 fare de Carl Gräbe kaj Heinrich Caro.
Crocna
Crocna (krokna) (hungare: Koroknya) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Sebiş administracie apartenanta al komunumo Dieci. En 1910 ĝi havis 1 010 loĝantojn (rumanoj), en 1992 — 555. Ĝia unua skriba mencio estas en 1553. Ĝi apartenis ĝis 1919 al Hungario (Arad vármegye).
(63290) 2001 DS87
(63290) 2001 DS87 estas troja asteroido de Jupitero, malkovrita la dum la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, en Flagstaff (Arizono, Usono).
Ĝi estas ano de la tiel nomata « Greka Tendaro »: ĝi orbitas, kun nenglektinda febla ioma iometa granda klinangulo, ĉe en la najbaraĵo de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Krassó-Szörény
Krassó-Szörény estas:
Breitenbach (Alzaco)
Breitenbach (jen france, origine germane kaj alemane, prononco ) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Bas-Rhin, en la historia kultura regiono regiono Alzaco kaj la nuna administra regiono Grand Est ("Granda Oriento"). Fine de en la komunumo vivis.
Johannes Sinapius
Johannes Senff (1505-1560) estis germana kuracisto, humanisto, helenisto kaj amiko de Johano Kalvino, frato de Chilian Sinapius (1506-1563), lernanto de Johano Manardo en la Universitato de Ferrara kaj privata kuracisto de Herkulo la 2-a d'Este (1508-1559) kaj lia edzino Renata de Francio (1510-1574). En Ferrara li estis profesoro de la itala poetino Olympia Fulvia Morata (1526-1555), filino de Fulvio Peregrino Morato (1483-1548), mentoro de la infanoj de la duko.
Vivo
Li estis filo de Kaspar Senff (1481-1535), urba konsilanto de la imperia germana urbo Schweinfurt. Kiam infane, li vizitadis la lokan latinan lernejon l enmatrikuliĝis en Erfurto en la pasko de 1520. Tie li enamikiĝis al Joachim Camerarius, la Maljuna (1500-1574). Somere de 1523, li enmatrikuliĝis en Lepsiko kaj bakalaŭriĝis en la 13-a de julio. Li studis la grekan sub gvidado de Petrus Mosellanus (1493-1524) kaj post lia morto li enmatrikuliĝis en Wittenberg por daŭrigi siajn studojn kun Filipo Melanktono (1497-1560).
En la 28-a de septembro 1526 li enmatrikuliĝis en Hajdelbergo kie la katedro pri la greka estis okupata de Simono Grineo (1493-1541), kiun li baldaŭe konatiĝis en Wittenberg. En la 6-a de aŭgusto 1527 li diplomiĝis kiel Majstro pri Artoj kaj ekde tiam li komencis instrui kursoj pri artoj. Unu el la lernanto de Sinapius, en 1528, estis Johann Fichard (1512-1580), kiu restis en Hajdelbergo ĝis 1530, vivante en la domo de Johannes Lotzer -- frato de Sebastian Lotzer (1490-1525) --, persona kuracisto de Ludoviko la 5-a (1478-1544), palatina elektisto. Sinapius dediĉis al Lotzer lia "Declamatio" (1530) kontraŭ la oponantoj de la novaj instruadoj.
Kiam Grynaeus iris al Bazelo, Sinapius sukcedis lin kiel profesoro pri la greka en majo 1529 en la Universitato de Hajdelbergo. Tamen, li seniluziiĝis pro manko de respondo al siaj ideoj kaj faris planojn studi medicinon en Italio. Ĉirkaŭ marto 1531 li iris al Freiburg por viziti Erasmon, kiu instigis lin studi en Ferrara sub gvidado de Giovanni Manardo (1462-1536). En oktobro 1531 li rezignis al sia posteno en Hajdelbergo kaj vizitis Buceron (en la18-a de oktobro) kaj Grynaeus en Bazelo, kie li laboris kiel revizianto al la presistoj Johann Bebel (aktiva inter 1523-1550) kaj Andreas Cratander (1490-1540) sur latina tradukado de la "Vivoj" (Plutarchi Vitae) far Plutarko (1531). Donace Sinapius ricevis de Cratander kopion de sia verko pri Teofrasto (Characters) en la greka kaj latina kun dediĉa mesaĝo kaj aŭtografo, nun en la Brita Biblioteko.
En 1532, Sinapius alvenis al Ferrara, kie li ricevis sian doktoriĝan diplomon kaj komencis instrui medicinon. Samtempe li eniris serve de la duko Herkulo la 2-a d'Est kaj lia edzino Renata de Francio, kiel kortega kuracisto kaj kontrolisto pri la edukado de iliaj infanoj. Pro la komfortableco de ĉi-posteno, post multe heziti, li rifuzis inviton al la Universitato de Tubingeno promociita de Ambrosius Blarer (1492-1564) laŭ rekomendo de Simono Grineo. En 1538 li edziĝis al Françoise de Boussiron apogita de Johano Kalvino.
Pustověty
Historio
Unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1391.
Sorĉado
Sorĉado aŭ sorĉismo estas nocio kiu en la etnologio kaj en la religiscienco signifas la uzon de magiaj potencoj kaj praktikoj por resanigi, vidi en la estontecon, kaŭzi damaĝon aŭ por religio pro tio ke sorĉist(in)o aŭ ŝamano deklaras havi kontakton kun supozataj supernaturaj fortoj (demonoj, praulaj spiritoj, naturo kaj aliaj).
Sorĉoj estas uzataj aŭ por la protektado de la propra persono, de la komisiinto aŭ protektoserĉanto aŭ por defendo kontraŭ malamikaj potencoj (defendosorĉo), ankaŭ por damaĝi al ekkonitaj aŭ supozitaj malamikoj (damaĝosorĉo). Plej ofte temas pri analogisorĉo, en kiu simbolaj agoj kaŭzu analogian sukceson en la realo (ekzemple: kion la sorĉisto faras je pupo, tio okazu je la intencita viktimo).
Moderna sorĉismo
Multaj sorĉist(in)oj de la 21-a jarcento, precipe en Eŭropo kaj Nordameriko, uzas sorĉadon pli kiel spiritan vivmanieron kaj malpli fokusas specifan tradicion. La du plej oftaj "specoj" de tiaj sorĉist(in)oj estas wicca kaj verdaj sorĉistinoj.
Viko (wicca)
Sorĉado estas malsama tra la mondo kaj povas esti vidita kiel bona aŭ malbona, depende de kie vi estas. Romantika sorĉada bildo aperis en la 19-jarcento, kaŭzante la ekeston de novpaganaj grupoj kiel ekzemple Wicca.
Hodiaŭ, multaj homoj praktikas pacan specon de sorĉado, nomata Viko (angle: wicca). Moderna sorĉado (wicca), radikale rompas kun tiu stereotipa bildo kaj emfazas pozitivajn aspektojn kiel ekzemple unueco kun la naturo kaj la egaleco de viroj kaj virinoj.
Verda sorĉismo
Verda sorĉismo povas esti rigardita kiel modifo de tradicia sorĉado, asimilante elementojn de viko (wicca) kaj ŝamanismo. Verda sorĉismo pli fokusas la kulton de la naturo en kiu ritoj ludas sufiĉe malgravan rolon. Kunlabori proksime kun la naturo kaj altnivela scio pri flaŭro kaj faŭno estas karakterizaĵoj de verdaj sorĉismo.
Konstruaĵo
Konstruaĵo estas homfarita teknika konstrukcio, kiu estas firme ligita kun la grundo kaj nemovebla. Ĝi estas plej ofte destinita por daŭra uzo kaj povas servi al multaj diversaj celoj. La vorto konstruaĵo nin kutime pensigas pri ĉiaj specoj de domo, sed ekzistas ankaŭ aliaj konstruaĵoj, kiuj ne estas dom-formaj. Vidu edifico.
Sorĉado
Sorĉado en fabeloj
Fabeloj raportas pri personoj kun kapabloj sorĉi, interalie sorĉistoj, feoj, sorĉistinoj, spiritoj kaj homoj kun sekretaj scioj.
Konstruaĵo
Disdividoj laŭ funkcio
Konstruaĵo povas estis ejo, en kiun la homo povas enpaŝi kaj kiu konvenas aŭ estas destinita por protekto de homoj, bestoj aŭ objektoj kontraŭ maloportunaj influoj el la ĉirkaŭaĵo. Tia konstruaĵo havas murojn, plafono(j)n kaj tegmenton kaj eble ankaŭ kelon. En la ĉiutaga parolo ĝi nomiĝas plej ofte domo.
Sorĉado
Popola kulturo
Sorĉado ofte vidiĝas en arto kaj kino. Multaj filmoj temigis sorĉistinojn kaj sorĉadon kiel ekzemple en Bewitched (Sorĉita), Harry Potter, The Wizard of Oz (La sorĉisto de Oz), Hocus Pocus kaj Rosemary's Baby.
Proverbo
Ekzistas proverbo pri sorĉo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Konstruaĵo
Disdividoj laŭ funkcio
Konstruaĵo ankaŭ povas esti ne-doma ero de substrukturo.
Pliaj diferencigoj
Oni povas grupigi la konstruaĵojn ankaŭ laŭ diversaj pliaj kriterioj:
laŭ situo
oni disdividas la konstruaĵojn je surteraj konstruaĵoj kaj subter(nivel)aj konstruaĵoj.
laŭ konstruo kaj materialo
Ekz.:
masiva konstruaĵo, masonaĵ-konstruaĵo, skeletkonstruaĵo, trabfaka konstruaĵo, adobokonstruaĵo aŭ lignokonstruaĵo, slabokonstruaĵo
laŭ formo, strukturo
Ekzistas solastarantaj konstruaĵoj (solodomo) same kiel ĝemeldomoj kaj ĉendomoj. Ankaŭ altkonstruaĵo, nubskrapulo, turo, pluretaĝa domo, ktp.
Boița (Răchitova)
Boița [bojca) (hungare: Boica, germane: Botzen) estas vilaĝo en Rumanio sude de Hunedoara. En 1910 ĝi havis 653 loĝantojn (rumanoj); en 1992 477. Ĝia unua skriba mencio estas en 1477. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Hunyad vármegye). Administre ĝi apartenas al Răchitova.
42924 Betlem
42924 Betlem estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio de Ondřejov en Ondřejov (Prago-oriento, Ĉeĥio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Hans Betlem, nederlandan meteoran  kaj fondinton de la Dutch Meteor Society (Nederlanda Societo pri Meteoroj) ; li estas bone konata pro siaj fotaj observoj de grandaj meteorfluoj. Li publikigis multenombrajn precizajn trajektoriojn kaj orbitojn de meteoroj kaj organizis plurajn sukcesajn ekspediciojn por observi leonidojn.
Elberfeld
Elberfeld estis ĝis sia unuiĝo kun kvar aliaj urboj al nuna Wuppertal la 1-an de aŭgusto 1929 urbego en la regiono Bergisches Land en la orienta Rejnlando. Nun Elberfeld etendiĝas kiel urboparto de Wuppertal sur la urbodistriktojn Elberfeld, Elberfeld-Okcidento kaj Uellendahl-Katernberg. Ekde 1975 al la urboparto apartenas kelkaj anektaĵoj el la iama urbo Neviges (kies resto iĝis parto de la najbara urbo Velbert).
Rilatoj al Esperanto
En la norda urboparto Uellendahl estas strato nomata "Zamenhofstraße". Certe tio estas indiko pri tio, ke en la urbo iam ekzistis forta Esperanto-grupo, probable laborista.
Emoĝio
Emoĝio (, de, por ‘bildo’ kaj , por ‘skribosigno, litero' ) estas japandevena vorto, kiu estas vorterosigno aŭ signo uzata en retmesaĝoj kaj retejoj. Emoĝioj estas uzataj kiel la miensimboloj ĉefe en tekstaj babiladoj per saĝtelefonoj. Kelkaj el tiuj signoj apartenas specife al la japana kulturo, kiel bildoj de gejŝoj, temploj Doĵo kaj manĝaĵoj kiel suŝio kaj onigirio. Emoĝioj povas helpi komunikiĝi pli facile trans lingvoj kaj kulturoj.
Depost 2014 ĉiujare oni celebras la mondan emoĝio-tagon je la 17-a de julio dum kiu oni festas la uzon de emoĝioj. La kialo pro la elekto je tiu tago estas ĉar la emoji-kalendaro (📅) en iOS (kaj kelkaj aliaj operaciumoj) indikas ĉi tiun tagon.
Havebleco
Kvankam origine emoĝioj estis nur troveblaj en Japanujo, pluraj el ili jam estis aldonitaj al la Unikoda normo, tiel ke nun ili estas vaste haveblaj. Sekve de tio, la saĝtelefonoj Nexus de Google, la iPhone de Apple kaj tiuj kun la operaciumo Windows Phone de Microsoft estas kapablaj surekranigi emoĝiojn senbezone de aparteno al japanaj poŝtelefonaj kompanioj. Ili ankaŭ estas troveblaj en retpoŝtaj servoj, kiel Gmail, kaj en tujmesaĝiloj, kiel Telegram, Hangouts kaj WhatsApp. Poste, la operaciumo Android, ekde la versio Jelly Bean, aŭ Interretaj servoj kiel Twitter kaj Facebook ankaŭ aldonis subtenon al emoĝi-signoj.
Firmaoj kiuj kreas lingvon
Filmeto: 'Kio okazos kiam grandaj firmaoj kreas nian lingvon?'
Emoĝio por Esperanto
En ĉi tiu paĝo (angle), oni priparolis proponon al la Unikoda Konsorcio.
Landgraflando Hesio
La landgraflando Hesio aŭ landgrafujo Hesujo, Landgrafschaft Hessen, estis mezepoka princlando de la Sankta Romia Imperio kaj la historia antaŭanto de la hodiaŭa Hesio en Germanio, kun la historia kerna areo en la nordo kaj mezo de hodiaŭa Hesio. La rezidejo estis komence mallongtempa en Marburg kaj Gudensberg, sed ekde 1277 en Kassel. Eĉ antaŭ 1500, la Landgraflando Hesio estis kreskanta teritorie ĝis la riveroj Rejno kaj Neckar. La princlando estis regata de la Hesia dinastio.
Prahistorio
La nomo Hesio devenas de la ĝermana tribo de la Ĥatoj, kiu ekloĝis ĉirkaŭ la tempa turnpunkto ĉe la riveroj Fulda, Eder, kaj inter la supraj riverpartoj de Lahn kaj Werra. Etimologie, la termino disvolvis dum la dua sona movo de la latina: Chatti tra Hatti, Hazzi, Hassi (700) al Hessi (738). Hesoj kaj frisoj estas la solaj ĝermanaj triboj kiuj konservis ĝis hodiaŭ sian nomon kaj sian loĝlokan areon, sed rekta evolua posteuleco de Ĥatoj kaj Hesoj hodiaŭ ne estas pruvebla. Post la fino de la regado de la Konradiner ĝis 918 en Hesio ekestis surbaze de oficiaj graflandoj kelkaj graflandaj regteritorioj. Inter ili, la grafoj Werner akiris en norda kaj centra Hesio en la frankonia Hessengau (graflando Maden), la Gisonoj ĉe la supra kaj meza Lahn, la grafoj de Ziegenhain, la grafoj de Waldeck kaj la Bilsteiner en la mezo de la rivero Werra elstaran gravecon. Per heredo kaj geedzeco, ĉi tiuj graflandoj falis, escepte de Ziegenhain kaj Waldeck, de 1122 al 1247 sub la regadon de la Ludowinger grafoj de Turingio, kiu estis rangaltigita en 1131 kiel landgrafoj de Turingio. Dum ĉi tiu periodo, la areoj de la hesiaj teritorioj estis regataj rekte fare de plej junaj fratoj de la landgrafoj (kiel grafo de Gudensberg aŭ grafo en / de Hesio), sed sen reala sendependeco. Renomaj grafoj de Gudensberg-Hesio el la domo de la Ludowinger estis Heinrich Raspe I., Heinrich Raspe II., Heinrich Raspe III. kaj Konrad Raspe, la posta Grandmajstro de la Ordeno de Germanaj Kavaliroj.
Fondado
Post la malapero de la Ludowinger (1247-1264) sukcese batalis en la milito pri heredsekvoordo inter Turingio kaj Hesio la landgrafa filino Sofi (Sophie de Brabant), geedziĝinta dukino de Brabant, kaj akiris la hesian posedon de la Ludowinger por ŝia filo Heinrich I. de Hesio ( "Henriko la infano") kaj sekurigis denove la sendependecon de Hesio de la heredaĵo de la Ludowinger, akirita de la saksa dinastio Wettin. Henriko estis proklamita en 1247 sur la Mader Heide Landgrafo de Hesio. La 12-an de majo 1292 Henriko ofertis la urbon Eschwege al reĝo Adolf kiel feŭdo kaj ricevis ĝin reen kune kun la kastelo Boyneburg, de ĉi tiu kiel hereda feŭdo. Tiel la landgrafoj de Hesio iĝis imperiaj princoj. Heinrich movis sian rezidejon en 1277 de Marburg kaj Gudensberg al Kassel kaj fondis la hesian princan dinastion. Sub landgrafo Filipo la 1-a iĝis la graflando Hesio 1526 protestanta kiel rezulto de la Homberga Sinodo. Hesio estis kun Saksio kaj Virtembergo potencaj pioniroj de la reformacio en la germana reglando.
Krásna
Krásna, en pasinteco Krásna nad Hornádom, (hungare Abaszéplak [abasEplak]) estas urboparto de Košice en Slovakio, en Regiono Košice. Ĝis 1927 la oficiala slovaka loknomo estis Síplak.
Situo
Krásna situas en sud-orienta rando de Košice laŭ Hornád. La urbocentro troviĝas je 7 km.
Historio
En 1143 parencaro de Samuel Aba fondis abatejon en tiu loko. Baldaŭe ankaŭ vilaĝo formiĝis, kiu estis unue menciita en la jaro 1219 laŭ tiama hungara ortografio "Zeploc" (=bela loĝej'). Proksimume en 1530 ĝi detruiĝis kaj senhomiĝis. Post jardekoj la loko rehomiĝis. En 1910 loĝis en Abaszéplak 1064 homoj, (831 slovakoj, 213 hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Abaúj-Torna, al distrikto de Košice, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Abaszéplak rehungariĝis laŭ la unua Arbitracio de Vieno, ĉar ĝi forte ligiĝis al Kassa. En 1945 la najbara vilaĝo Opátska unuiĝis kun Krásna nad Hornádom. La vilaĝo - kiel Krásna - iĝis urboparto en 1976.
Provinco Pavlodaro
La regiono aŭ provinco Pavlodaro (Павлодар облысы) estas unu el dek kvar precipaj administraj teritorioj, je kiuj dividiĝas la ŝtato Kazaĥio. La provinco en februaro 2013 havis iom pli ol loĝantojn kaj kovras areon de. Ĝia ĉefurbo estas Pavlodaro, kies loĝantaro estas loĝantoj. Alia grava urbo estas Ekibastuz.
Biertan
Biertan (hungare: Berethalom, germane: Birthälm) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio oriente de Mediaş. Administre apartenas al ĝi Copșa Mare kaj Richiș.
Loĝantaro
En 1910 Berethalom havis 2 259 loĝantojn germanoj, rumanoj, ciganoj); en 1992 1 563 (rumanoj). En la censo de 2002 la 2.995 loĝantoj deklaris jenajn etnecojn:
Historio
Ĝi estis en mezepoko saksa vilaĝo. Ĝia unua mencio skriba estas el 1283 (laŭ aliaj: 1224). En 1397 ĝi estis kampurbo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Nagy-Küküllő).
Johann Andreas von Hamilton
Johann Andreas von HAMILTON (naskiĝinta en 1679 en Vieno, mortinta samloke la ) estis aŭstra generalo kavalira (1723–1738) kaj komandanta generalo de la timișoara-a Banato kiel ankaŭ militprezidanto de la landa administrujo de Timișoara (1734–1738).