cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Santa Catarina Zapoquila
Santa Catarina Zapoquila estas unu el la 570 komunumoj de la meksika subŝtato Oaĥako (Oaxaca). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Santa Catarina Zapoquila. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la nacia geografia instituto INEGI estas 20 373.
Geografio
Santa Catarina Zapoquila apartenas al la distrikto Huajuapam al kiuj apartenas entute 28 komunumoj. Ĝi situas en la miŝteka regiono de Oaĥako (regiono Mixteca), kiu apartenas al la nordokcidenta parto de la subŝtato. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 407 loĝantojn. El tiuj estis 189 viroj kaj 218 virinoj. La komunumo havas surfacon de 112,27 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1980 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 8 indiĝenoj. Ĉiuj 8 aĝis pli ol 5 jaroj kaj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la nacia geografia instituto INEGI pri la censo de 2005 (hispane: Conteo de Población y Vivienda de 2005).
Sezímky
Sezímky estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Kravaře. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km oriente de Kravaře. Kondukas tra ĉi tie ŝoseo I/15. Estas ĉi tie registritaj 17 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Sezímky situas en katastra teritorio Kravaře v Čechách kun areo 10,44 km².
(17312) 7622 P-L
(17312) 7622 P-L estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels de la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la Palomar–Leiden survey.
Graflando de Nico
La graflando de Nico ( "comté de Nice", Countea de Nissa en la nica lingvo) estas malnova ŝtato de la Duklando Savojo. Ĝi estis kreita en 1388, fine de la hereda milito por la graflando Provenco, per la alligo de Nico al Savojo. La graflando malaperis unue per la reorganizado de la regno de Sardio en 1818, kiu modifis ĝian nomon, poste per la aneksado al Francio en 1860.
Laŭlonge de la tempo, la limoj de la graflando de Nico iomete evoluis. Ĝi respondas nun proksimume al la arondismento de Nice, en la departemento Alpes-Maritimes, kaj plu estas kultura regiono, konata per la nomo nica lando.
Toponimio
Post la alligo de Nico al Savojo, la teritorio nove submetita al la aŭtoritateco de la domo de Savojo estis nomita « Terres neuves de Provence » ( Novaj teroj de provenco). Tiuj ĉi estus preninta la nomon « graflando de Nico » en 1526, en la aktoj de la kancelierejo de Savojo.
En 1818, Viktoro Emanuelo la 1-a de Savojo reorganizis la administradon de la regno de Sardio, kiu forigis la nomon « graflando de Nico » profite al « provinco de Nico », mem alligita al divizio de Nico (divisione di Nizza). En 1859, tiu lasta fariĝis la provinco de Nico, konsistanta el tri « arondismentoj » (circondari). Tiel, la traktato pri dono de Savojo kaj Nico al Francio en 1860, mencias la nomon « circondario di Nizza », tradukita kiel « arondismento de Nico ».
Geografio
La teritorio de la graflando de Nice respondas proksimume al la nuna arondismento Nice en la departemento Alpes-Maritimes. Ĝi enhavas tiel marbordon longan je trideko da kilometroj (ekskludante tiun de Monako) kaj la valojn de la riveroj Var, Tinée, Paillon, Vésubie, Bévéra kaj Roya, ĝis la alpa akvopartiga linio, kiu apartigas ĝin de la graflando Piemonto. Tamen, la graflando de Nico estas konsiderata de la italaj geografoj kiel parto de la itala geografia regiono, de kiu la rivero Var estas la okcidenta limo.
La graflando de Nico estis dum jarcentoj la sola marbordo de la Ŝtatoj de Savojo (escepte de la enklaveto de Oneille) ĝis kiam la Ĝenova Respubliko, kiu enhavis la nunan Ligurion kaj parton de la nuna Malsupra Piemonto (Novese kaj Ovadese), estis aneksita de la regno de Sardio en 1815.
La ĉefa urbo de la graflando ĉiam estis Nico.
Rivero Roya
La rivero Roya (okcitane Ròia) estas marborda rivero, kiu fontas en Francio en la montpasejo Tende, en la departemento Alpes-Maritimes kaj aliras Mediteraneon en Italio en Ventimiglia. Ĝia longo estas, nur la dek kvin lastaj kilometroj situas en Italio, proksime de Ventimiglia.
Rivero Vésubie
Vésubie estas rivero de Alpes-Maritimes, alfluanto al rivero Var, kiu fontas je el la Lago Blanka.
Rivero Tinée
Ĉefa alfluanto al Var maldekstra flanke, Tinée estas longa je 69,9 kilomètres. Ĝi fontas je norde de montaro Mercantour-Argentera.
Alligo de Nico al Savojo
En 1380, la grafino Johana la 1-a de Provenco (1348-1382) — pli konata kiel la reĝino Johana — sen infanoj, adoptis Ludovikon de Anĵuo, la fraton de la reĝo de Francio Karlo la 5-a. La kuzo de Ludoviko, la duko Karlo de Duras (aŭ Durazzo), gvidis tiam la Unuiĝon de Aix, la provencan partion kontraŭanĵuan, kaj murdis Johanan, kondukante al hereda milito, kiu finiĝos per la venko de la anĵua partio. Profitante la perturbojn, la grafo de Savojo Amedeo la 7-a la Ruĝa, kiu deziras akiri aliron al la maro, traktis kun Johano Grimaldi de Bueil. Tiu-ĉi, barono de Beuil, reganto de Nico kaj seneskalo, volis elirigi el la suvereneco de la graflando Provenco, sian orientan parton situantan maldesktre de la rivero Var kaj Estéron.
Siaflanke, la grafo de Savojo opiniis ke la alligo de Nico al Savojo estis bona okazo por plivastigis siajn bienojn. Sub influo de Jean Grimaldi de Bueil, kiu regas la garnizonon de Nico, la nicanoj submetiĝis kaj akceptis sian novan suverenon laŭ la provencaj tradicioj.
Moderna epoko (15a - 18a jarcentoj)
En la 16-a jarcento, la reĝoj de Francio Karlo la 8-a, Ludoviko la 12-a kaj Francisko la 1-a kondukis militojn en Italio.
En 1519, Karlo la 5-a estis elektita imperiestro. La konestablo de Burbono perfidis la reĝon de Francio kaj alservis Karlon la 5-an, kiu nomumis lin generalo de siaj armeoj en la sudo. Karlo la 2-a de Savojo, malgraŭ la traktato de Liono subskribita kun Francisko 1-a, la 10-an de septembro 1523, alianciĝis kun Karlo la 5-a. La 30-an de junio 1524, la trupoj, konsistantaj el, komandataj de la konestablo de Burbono atingis Nicon post transpaso de la montpasejo de Tende. La armeo transpasis la riveron Var, atingis Draguignan-n la 26-an de julio, kaj bivuakis antaŭ Marsejlo la 7-an de aŭgusto. La alveno de la trupoj komandataj de Francisko la 1-a kaj Anne de Montmorency devigis lin foriri el Marsejlo la 24-an de septembro, retranspasante la riveron Var la 29-an de septembro. La 10-an de oktobro, tiam la konestablo de Montmorency estis antaŭ Nico. Sed la konestablo pluiris por kuniĝi al la reĝo en Italio kie la kampanjo finiĝis per la batalo de Pavio kaj la malvenko de la francaj trupoj.
En 1543, Nico estis sieĝita de la francaj armeoj de grafo de Enghien kaj de la otomana ŝiparo de Kajradina Barbaroso, la bejo de Tuniso, rezulto de la alianco de Francisko la 1-a kaj de Sulejmano la 1-a kontraŭ la imperiestro Karlo la 5-a. La urbo estis konkerita post dudek tagoj, sed sekve de la rezistado de la lastaj defendantoj de la kastelo, la ŝiparo foriris.
Peguerinos
Peguerinos [pegeRInos] estas municipo en la plej orienta pinto de la provinco Avilo, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio, lime kun la provincoj Madrido kaj Segovio. Ĝi apartenas al la jurisdikcia teritorio de Avilo, en la centro de la provinco.
Blazono
En la blazono oni montras bovinon en la malsupra duono (kiel simbolo de la brutobreda tradicio), kaj en la supra duono inter du pinoj (kiel simbolo de la forsta tradicio) ekzempleron de endemia isabela papilio, Graellsia isabellae, malkovrita de la hispana sciencisto Mariano de la Paz Graells en Peguerinos en 1848. Li nomis ĝin kiel Saturnia isabellae omaĝe al la reĝino Isabel la 2-a de Hispanio. Poste la specio estis renomita Graellsia isabellae omaĝe al la malkovrinto. ​
Geografio
Ĝia municipa teritorio estas formata de du loĝlokoj, nome Peguerinos mem kaj Hoyo de la Guija; ĝi okupas totalan areon de 87,01 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 273 loĝantojn. Ĝi perdis 700 loĝantojn el la mezo de la 20-a jarcento pro migrado al urbaj areoj. Ĝi distas 48 km de Avilo, provinca ĉefurbo.
Ĝi limas kun El Espinar (Segovio), Dehesa de la Cepeda (Madrido), Guadarrama (Madrido), Las Navas del Marqués, San Lorenzo de El Escorial (Madrido), Santa María de la Alameda (Madrido). La municipa teritorio estas montara ĉe la Gvadarama montaro.
Historio
En Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Kastilio.
Graflando de Nico
Moderna epoko (15a - 18a jarcentoj)
Tamen, la milito inter Francio kaj Savojo redaŭris en la 17-a jarcento, kaj la graflando de Nico estis okupita de Francio de 1691 ĝis 1697 kaj de 1707 ĝis 1713.
Peguerinos
Historio
Dum la Hispana Enlanda Milito la vilaĝo estis konkerita de la frankismaj trupoj la 30an de Aŭgusto 1936 fare de falangistoj kaj marokaj koloniaj trupoj kiuj fifaris kruelaĵojn: la vunditoj de la milthospitalo instalita en la preĝejo estis tie tuj ekzekutitaj (kion faris kutime la marokaj koloniaj trupoj dum la milito) kaj du flegistinoj kaj kelkaj virinoj —inter kiuj knabino 14-jara— estis perfortitaj; multaj domoj estis rabitaj kaj bruligitaj. ​
Graflando de Nico
Sardia resurtronigo
La graflando refariĝis, la 23-an de aprilo 1814, sub la regado de la reĝo de Sardio Viktoro Emanuelo la 1-a (1759-1824).
Peguerinos
Historio
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj) kaj ĉefe brutobredado kaj rilata komercado. Lastatempe kultura kaj rura turismo ekgravis (popola arkitekturo, historia heredo, piedirado).
Graflando de Nico
Dua aneksado al Francio
En 1859, la Dua Imperio de Francio kaj la Regno de Sardio subskribis aliancon por forpeli Aŭstrion el Norda Italio, Francio tiam devus ricevi la graflandon de Nico rekompence pro sia helpo. La saman jaron, Napoleono la 3-a subskribis la traktaton de Villafranca di Verona kiu finis la kampanjon de Italio. Tamen, Veneto restis aŭstra, Britio kaj aliaj nacioj en Eŭropo, kontraŭis la aneksadon de Savojo kaj Nico al Francio, same kiel Giuseppe Garibaldi.
La 24-an de marto 1860, Napoleono la 3-a kaj Viktoro Emanuelo la 2-a subskribis la traktaton de Torino, kiu antaŭvidis la aneksadon de Nico al Francio interŝanĝe de helpo de Napoleono la 3-a kontraŭ aŭstroj kaj al Viktoro Emanuelo la 2-a en ties deziro unuigi Italion.
Lingvoj
La lingvafrankao de la graflando de Nice estas variaĵo de la okcitana lingvo kaj konsistigas origine formon de la malnova provenca lingvo, kun tamen ligura influo en la valo de la rivero Roya.
Juziers
Juziers estas franca situanta en departemento Yvelines, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Juziérois.
Graflando de Nico
Tradicioj
La danco la plej simbola de la graflando estas estas la farandolo kaj ties variaĵoj : brandi, mourisca (aŭ mauresque), passa cariera ( passe-rue). Knabinoj kaj knaboj dancis sur la stratoj kaj placoj, la tagon de la patrona festo de la vilaĝo, laŭ la sono de la fifro kaj de la tamburo, kelkfoje de la violono aŭ de la vjelo.
451
En la jaro 451 post Kristo okazis, interalie:
Fundamenta Krestomatio
Fundamenta Krestomatio de la Lingvo Esperanto, unuafoje eldonita en 1903 de L. L. Zamenhof, estis frua kolekto de diversaj modelstilaj verkaĵoj en Esperanto, kaj originala literaturo kaj tradukaĵoj.
Historio
La Fundamenta Krestomatio estiĝis pro la deziro de L. L. Zamenhof doni al sia nova lingvo korpuson, kiu ekzemplus kaj pli precize difinus (ol la 16 reguloj) la novnaskitan lingvon. La verko estis unue eldonita en 1903, 16 jarojn post la publikigo de la lingvo (1887), de la Francia eldonejo Hachette (kiu ankaŭ eldonis multajn aliajn Esperantajn librojn).
Du jarojn poste, partoj de la Krestomatio (Ekzercaro, la Esperanta traduko de la 16 reguloj) estis reeldonita kaj oficialigita en la Fundamento de Esperanto (1905).
Poste, la verko estis multfoje eldonata. Notinda estas la reeldono en 1992 por la Jubilea Kolekto, la 18-a eldono entute, kaj prinotita de Gaston Waringhien.
Enhavo
La Fundamenta Krestomatio konsistas el ok partoj, kiuj prezentas diversan gamon da ĝenroj, kaj originalaĵoj kaj tradukoj, kontraŭ la fondontoj de la Ido-movado (Otto Jespersen, Louis Couturat), kiuj asertos (la Krestomatio estis eldonita antaŭ la kreo de Ido) ke la internacia lingvo taŭgas ĉefe por simpla kaj scienca komunikado, ne beletro.
La teksto prezentas artikolojn represitajn el La Esperantisto de 1889–1895 kaj el la unuaj verketoj aperintaj inter 1887 kaj 1902.
"Ĉiuj artikoloj en Fundamenta Krestomatio estas aŭ skribitaj de mi mem, aŭ - se ili estas skribitaj de aliaj personoj - ili estas korektitaj de mi en tia grado, ke la stilo en ili ne deflankiĝu de la stilo, kiun mi mem uzas." .
El la ok partoj:
Ⅰ. Ekzercoj
La Ekzercoj konsistas el 31 pedagogiaj alineoj, prezentanta la lingvon ekde la plej facilaj frazoj (“Leono estas besto”) ĝis la plej malfacilaj (“Ni ĉiuj kunvenis, por priparoli tre gravan aferon; sed ni ne povis atingi ian rezultaton, kaj ni disiris.”). La ekzercoj poste formis la plejparton (de la Ekzercaro de la Fundamento de Esperanto (1905).
Ⅲ. Anekdotoj
La tria parto konsistas ĉefe el mallongaj spritaĵoj kaj humuraĵoj. Notinda estas mallonga tekstaĵo de Mark Twain, elangligita de S. Borovko.
Ⅳ. Rakontoj
Ĉi tiu parto konsistas el ok rakontoj aŭ noveloj, plejparte tradukita.
Lavaufranche
Lavaufranche estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 246 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Fundamenta Krestomatio
V. El la Vivo kaj Sciencoj
Ĉi tiu paragrafo konsistas el kelkaj prozaĵoj, 4 sciencaj (kalendaro; entomologio; medicino; astronomio) kaj 2 komercaj.
Ⅵ. Artikoloj pri Esperanto
En ĉi tiu parto, interalie aperas Esperanto-versio de la 16 reguloj de Esperanto, kiu poste oficialiĝos en la Fundamento de Esperanto.
Lavaufranche
Geografio
Lavaufranche etendiĝas sur 16,34 km², kaj havis 246 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 15 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Lavaufranche situas je alteco de 485 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Lavaufranche apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Stacio Keikyū-Taura
Stacio Keikyū-Taura (japane: 京急田浦駅 [Kejkjuu-Taura-eki], angle: Keikyū Taura Station) estas fervoja stacio en Jokosuka, Gubernio Kanagaŭa, Japanio. La stacio servas 1 linion de Korporacio Keikyū: Linio Keikyū (ĉefa).
Lavaufranche
Administrado
Lavaufranche apartenas al la kantono de Boussac, kies ĉefurbo estas Boussac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Pendkorbeto
Tiel oni uzas malplenan spacon en la ŝranko.
En Nederlando la korbeto nomiĝas Barbertje (Barbanjo) laŭ parabolo (Barbanjo devas pendi) el la libro Max Havelaar de Multatuli.
Fundamenta Krestomatio
Ⅶ. Poezio
Ĉi tiu parto konsistas el granda nombro de poemoj, kelkaj el kiuj estas tradukitaj. Multaj poemoj antaŭe aperis, en malsama formo, en La liro de la esperantistoj (1893). Pri tio, Gaston Waringhien asertas jene:
Visolaje
Visolaje (hungare Viszolaj [visolaj]) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio. Ĝis 1927 la oficiala slovaka loknomo estis Visolaj.
Fundamenta Krestomatio
Ⅷ. Aldono
La lasta parto konsistas el nur unu himno:
Visolaje
Situo
Visolaje situas laŭ rojo, apud aŭtovojo el Bratislavo. Púchov troviĝas je 8 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la Grandmoravia Regno. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1327 laŭ tiama hungara ortografio "Wizolay". En 1784 loĝis tie 595 vilaĝanoj (108 familioj) en 99 domoj, en 1828 829 vilaĝanoj en 92 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Viszolaj 741 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Trencsén (reĝa departemento), al distrikto de Ilava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Visolaje 951 homoj, (ĉiuj slovakoj).
Zoltán Fekete (agronomo)
Zoltán Fekete naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Zsarnóca (nuntempa Žarnovica en Slovakio), li mortis la  en Budapeŝto.
Mallongigoj uzataj en babilejo
Jen kelkaj mallongigoj kiuj neofte estas uzataj en babilejo.
Laurent Bonnevay - Astroballe (stacio en Liono)
Laurent Bonnevay - Astroballe estas stacio sur linio A de la Metroo de Liono, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Villeurbanne. Ĝi estis malfermita la.
Hindeŭropa lingvaro
La hindeŭropa lingvaro estas lingvaro devena de la hindeŭropa pralingvo, la pralingvo de granda familio de lingvoj kiu enhavas la plimulton de lingvoj en Ameriko, Barato, Eŭropo kaj Irano.
Kun nur proksimume cent lingvoj, la hindeŭropa lingvaro ne grandas je kvanto da lingvoj, sed ĝi estas la plej granda familio je kvanto de parolantoj: proksimume 1 700 milionoj da homoj denaske parolas hindeŭropan lingvon.
La hodiaŭa hindeŭropa lingvaro dividas sin inter naŭ sublingvaroj: ĝermana, kelta, italika, helena, albana, armena, balta, slava kaj hindirana.
(Noto: Lingvoj "kursive" titolitaj ne plu estas denaskaj lingvoj de grandaj komunumoj.)
Santa Rita de Jacutinga
(prononco: santahita deĵakutinga, oficiale Município de) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono Juiz de Fora (esperante: Ĵuisdefora) kaj al la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Fondita en 1832, fine de en la municipo vivis.
Hindeŭropa lingvaro
Klasifiko
Vidu ankaŭ la tabelon ĉe lingva familio.
El etnografia vidpunkto, la hindeŭropa familio estas familio de popoloj, kiu dividiĝas je (1) Albana, (2) Armena, (3) Balta, (4) Greka, (5) Ĝermanida, (6) Hindarja, (7) Irana, (8) Kelta, (9) Nuristana, (10) Romida kaj (11) Slava grupoj. Suma kvanto: 2.174 milionoj da homoj.
La etnogeografia distribuo de la familio estas la jena (nombroj - milionoj da etnanoj):
SU - Teritorio de iama Sovetunio sen baltaj landoj.
Alsónána
Alsónána (alŝOnAna) estas malgranda vilaĝo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Tolna, en subregiono de Szekszárd. Alsó signifas: suba.
Situo
La vilaĝo situas en valo de rojo, laŭ traira flankovojo. Bátaszék troviĝas 10, Szekszárd 12, Bonyhád 14 km-ojn for.
Historio
La unua mencio devenis el 1494 en formo Nana. Ŝajnas, dum la turkoj la vilaĝo senhomiĝis. En la 17-a jarcento serboj poste germanoj alvenis. Post la 2-a mondmilito la germanoj estis deportitaj al Germanio.
Vilaĝservo estas poŝto.
Grajvoron
Grajvoron (Грайворон) estas urbo en Belgoroda provinco en Rusio.
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 14232501.
La urbo estis fondita en jaro 1678.
Ĝi havas statuson de urbo ekde jaro 1838.
La interurba telefona kodo estas 07261, la enurbaj telefonnumeroj estas kvinciferaj (en jaro 2005).
La loka tempo estas la sama kiel moskva tempo (en jaro 2005).
La urbo estas ĉe rivero Vorskla (Ворскла) (kiu enenfluas en riveron Dnepr (Днепр)) ĉe enenfluo en ĝin de rivero Grajvoronka (Грайворонка).
En jaro 1959 la urbo havis 5,1 mil loĝantojn.
En jaro 2002 la urbo havis 6,2 mil loĝantojn.
Farnezila glutamato
Farnezila glutamato aŭ C35H57NO4 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la glutamata acido kaj farnezolo. Farnezila glutamato estas kemia reakciaĵo, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Farnezila glutamato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Farnezila glutamato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
San Dimas
San Dimas estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo estas Tayoltita. Al San Dimas apartenas entute 397 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10026.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 19303 loĝantojn. El tiuj estis 9959 viroj kaj 9344 virinoj. La komunumo havas surfacon de 5620,5 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 520 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 1050,0 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 28,5 °C.
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 19495 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 1 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,01 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
12709 de la loĝantoj de San Dimas en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 1414 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 11,13 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 11,64 % (709 el 6092), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 10,65 % (705 el 6617).
El la loĝantoj (pli aĝaj ol 5 jaroj en la jaro 1995), 17563 personoj apartenis al la katolika religio kaj 336 personoj al la protestantisma religio. 320 personoj apartenis al aliaj religioj kaj 1044 personoj statistike apartenis al neniu religio.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
350
En la jaro 350 post Kristo okazis, interalie:
Fromaĝo
Fromaĝo estas manĝaĵo produktita el la lakto de diversaj bestoj, plej ofte de bovoj, sed ankaŭ de kaproj, ŝafoj, rangiferoj kaj bubalo j. Ĝi estas produktata en ampleksa gamo de gustoj, teksturoj kaj formoj pere de la koagulado de la lakta proteino kazeino. Dum la produktado, la lakto estas kutime acidigita, kaj la aldono de la enzimo ĉimozino okazigas la koaguladon. La solidoj estas separataj kaj premitaj en fina formo. Kelkaj fromaĝoj havas ŝimon en la ekstero, aliaj eĉ interne. Plej fromaĝoj fandas je kuirtemperaturo.
Ĉar fromaĝo enhavas, en modifita formo, la pliparton de la laktaj konsistigaĵoj escepte de la akvo, ĝi estas nutra koncentraĵo, kiu enhavas ne nur proteinojn kaj grason, sed ankaŭ kalcion kaj la vitaminojn A, B2, B5 kaj B12.
Ekzsitas ĉirkaŭ milo da tipoj de fromaĝoj kaj estas nuntempe produktitaj en tre variaj landoj. Iliaj stiloj, teksturoj kaj gustoj dependas de la origino de la lakto (eĉ de la dieto de la laktoprodukta animalino), ĉu ili estis pasteŭrizitaj, la enhavon de butergraso, de bakterioj kaj de fungoj, de la procezado, kaj de kiom longe ili aĝas. Herboj, spicoj aŭ lignofumado povas esti uzataj kiel gustigiloj. La flava al ruĝa koloroj de multaj fromaĝoj estas produktitaj per aldonado de bikso. Aliaj ingrediencoj estas aldonitaj al kelkaj fromaĝoj, kiel nigra pipro, ajlo, ŝenoprazo aŭ oksikokoj. Estas fakuloj kiel specialistaj vendistoj de fromaĝoj, kiuj kapablas elektadi fromaĝojn, aĉeti, ricevi stokadi kaj maturigi ilin.
Ĉe kelkaj fromaĝoj, la lakto estas kazeigita per aldonado de acidoj kiel vinagro aŭ suko de citrono. Plej fromaĝoj estas acidigitaj je pli malalta grado per bakterioj, kiuj ŝanĝas laktajn sukerojn en laktata acido, kaj poste aldono de ĉimozino finkompletigas la kazeigon. Vegetaraj alternativoj de ĉimozino estas disponebaj; plej estas produktitaj per fermentado de fungo Mucor miehei, sed aliaj estis elprenitaj de variaj specioj de la kardofamilio de Cynara. Fromaĝistoj ĉe laktoprodukta regiono povas profiti el pli freŝa, malmultekosta lakto, kaj pli malaltaj transportaj kostoj.
Historio de fromaĝproduktado
Ne estas sciate, kiu kie produktis la unuan fromaĝon. La plej malnovaj spuroj pri la produktado de la fromaĝo estas el Mezopotamio, el la nuntempa Irako, el la jaroj ĉirkaŭ 3000 a. K. Fromaĝigo estas la plej malnova metodo por igi nutraĵon konservebla.
La kreskinta paŝtado provizis la homojn per pli kaj pli da lakto. Supozeble hazarde iu rimarkis, ke ĉe certaj kondiĉoj la lakto koaguliĝas kaj el ĝi produkteblas konservebla manĝaĵo. Tre eblas, ke ĉasistoj atentiĝis pri la fakto, ke la idoj de remaĉuloj havis en siaj stomakoj (abomasoj) ne likvan lakton, sed bulojn de koaguliĝinta lakto. El tio eble rezultis la ideo uzi la stomakojn de ĉasitaj bestidoj por artefarite koaguligi lakton.
En mezepoko estis specialiĝo de fromaĝproduktado al regionaj specoj. La libro Domesday Book, kompilita en 1068 laŭ ordono de Vilhelmo la Konkeranto, menciis la anglan Cheshire-fromaĝon. Grujero estis atestita en 1115, Edama kaj Gouda fromaĝo en 1184, Ementala fromaĝo en 1200.
La en Svislando estis malfermita la unua fromaĝ-fabriko.
Dum jarmiloj empirie perfektiĝis kaj specialiĝis la tekniko de fromaĝ-produktado. Nur en la 19-a jarcento, kiam Louis Pasteur, Ferdinand Cohn, Ilja Meĉnikov kaj aliaj esploris fermentadon kaj aliajn mikrobiologiajn procezojn, eblis scienca esplorado de la fromaĝigo de lakto.
Etimologio
La vorto fromaĝo eniris Esperanton el la franca lingvo, kie ĝi nomiĝas fromage [fromaĵ']. En 1180 estis dokumentita la malnova formo formage; poste okazis metatezo. La itala kaj kataluna lingvo j ankoraŭ konservas la originan formon (formaggio, formatge).
Kredeble la franca vorto deriviĝis en la 12-a jarcento el la latina esprimo (caseus) formaticus, proksimume "formita kazeo" aŭ "formita fermentaĵo".
Pluraj eŭropaj lingvoj prenis sian vorton por fromaĝo el la "kazea" parto de "caseus formaticus", kiu iĝis queso (hispana lingvo), queijo (portugala), queixo (galega), casu (sarda) Käse (germana), kaas (nederlanda), cheese (angla), Sies (saterfrisa) aŭ cáis (irlanda). La portugalan vorton transprenis ankaŭ la malaja lingvo en la formo keju. La anglan vorton transprenis la japana en la formo chīzu (チーズ), la korea en la formo cijŭ (치즈), la samoa en la formo sisi kaj aliaj.
Produktado
Alia metodo fermentigi la lakton estas la uzo de laktobacilaloj; tian fromaĝon oni nomas acidlakta fromaĝo. Plia metodo uzas selakton, kiu restis de fromaĝproduktado, kaj traktas ĝin per varmo por estigi albuminon. La produkto nomiĝas selakta fromaĝo.
Al kelkaj fromaĝspecioj oni aldonas bakteriojn, kiuj malaltigas la acidecon kaj kreas specialan guston.
Claravis
Claravis estas genro de birdoj de la familio de Kolombedoj kiu inkludas turtojn kaj kolombojn. Tiu ĉi enhavas tri speciojn de grundokolomboj kiuj vivas en la Nova Mondo. La kolomboj de la genro Claravis havas ruĝajn okulojn kaj rozkolorajn krurojn kaj troviĝas ĉu solaj ĉu en paroj ĉu en etaj aroj en arbaroj. Ili estas preskaŭ arboremaj, strange inter grundokolomboj. La kolomboj de tiu genro havas diferencan flugomanieron rilate la aliajn grundokolombojn.
Fromaĝo
Produktado
La jara monda fabrikado sumas je 17 milionoj da tunoj, el kiuj 2 milionoj estas produktataj en Francio. Por unu kilogramo da fromaĝo necesas, depende de la speco| inter kvar kaj 16 litroj da lakto.
Claravis
Specioj
Genro Claravis
Fromaĝo
Produktado
Monde plej granda produktanto de fromaĝo estas Usono. La sekva tabelo listigas la produktaĵon (en miloj da tunoj) en 2006 kaj 2010; la 27 landoj de Eŭropa Unio estas kunigitaj :
Ene de Eŭropa Unio la plej grandaj produktantoj estas Germanio kaj Francio, kun preskaŭ po du milionoj da tunoj jare. La monde plej altan personan konsumadon havas grekoj kun 31 kg jare (en 2009) kaj francoj kun 24 kg jare.
Produktado kaj konsumo en la mondo
Fromaĝo estas unu de la ĉefaj produktoj de brutobredado de la mondo. Laŭ la Organizaĵo pri Nutrado kaj Agrikulturo (ONA, FAO) de la Unuiĝintaj Nacioj, en 2004 oni produktis en la tuta mondo pli ol 18 milionoj de tunoj. Tiu kvanto estas supera al la jara produktado de grajnoj de kafo, folioj de teo, grajnoj de kakao kaj tabako kune enkalkulita. La plej granda produktanto de fromaĝo estas Usono, kie oni produktas 30 procento de la tutmonda produktado, sekve de Germanio kaj Francio.
Pri eksportado, la lando kun plej alta monvaloro pro tio estas Francio, sekvita de Germanio, kiu estas ankaŭ la plej granda laŭ kvanto. De la dek plej grandaj eksportantaj landoj, nur Irlando, Nov-Zelando, Nederlando kaj Aŭstralio havas merkaton majoritate orientita al eksportado, kun 95, 90, 72 kaj 65 procento de ties produktado eksportata, respektive. Spite la fakton ke Francio estas la plej granda eksportanto, nur 30 procento de la produktado estas eksportata. Kaj tiu de Usono, la plej granda produktanto, estas praktike sensignifa, ĉar la plej parto de ties produktado estas por la enlanda merkato. La landoj kiuj plej da fromaĝo importas estas Germanio, Unuiĝinta Reĝlando kaj Italio, laŭ tiu ordo.
En porpersona konsumado, Grekio estas en la unua rango de la tutmonda rangado, kun 27,3 kg de averaĝo konsumitaj por loĝanto (el kio feta estas tri kvaronoj de la totala konsumado). Francio estas la dua tutmonda konsumanto, kun 24 kg por persono, kaj la fromaĝoj ementalo kaj kamemberto estas la plej komunaj fromaĝotipoj. En tria rango estas Italio, kun 22,9 kg por persono. En Usono la konsumo pliiĝas rapide, kaj praktike triobliĝis inter 1970 kaj 2003. La konsumo porpersona atingis en 2003 la 14,1 kg, estante la mocarelo (baza ingredienco de la pico) la plej favora fromaĝo de la usonanoj, kun unu triono de la totalo konsumita.
Fromaĝoj laŭ laktotipo
Ĉi ĉiuj bestospecoj estas remaĉuloj. Oni provis fromaĝigi la lakton de porkoj, sed ĝi enhavas tro malmulte da kazeino. Ekzistas fromaĝoj el azena lakto, ekz-e la serba fromaĝo Pule, sed oni bezonas 25 litrojn por 1 kg da fromaĝo, tial tiu fromaĝo estas karega.
Pasteŭrizado de la lakto ne malhelpas la fromaĝigon, ĉar ĝin efikas la labfermento. Ĉar pasteŭrizado evitigas certajn problemojn de fromaĝproduktado, ĝi ofte estas aplikata al fromaĝigota lakto. Fromaĝo produktita el lakto, kies temperaturo neniam (antaŭ la koagulado) superis 40 °C, rajtas en kelkaj landoj nomiĝi "krud-lakta fromaĝo".
Fromaĝoj laŭ akvoenhavo
Estas utile dividi fromaĝospecojn laŭ la relativaj kvantoj de tri konsistigaĵoj: Graso, akvo kaj la ceteraĵo, nomata "seka ekstrakto" aŭ "sengrasa fromaĝaĵo", kiu konsistas precipe el proteinoj, vitaminoj kaj mineralaĵoj. La (mal-)moleco de fromaĝo dependas malmulte de la enhavo de graso, sed precipe de la rilatumo inter la akvo kaj la seka ekstrakto. Laŭ tiu rilatumo oni dividas la specojn de fromaĝoj:
Diversaĵoj
Multaj fromaĝoj estas spicitaj, kiel la franca mimoleto, kiu enhavas anaton, kolorigaĵon de la grajno de la orelan-arbedo.
Aktualaj esploroj
Ĉar fromaĝo enhavas konsiderinde da graso, kun saturitaj grasacidoj kaj kolesterolo, estas esploroj por redukti la enhavon de tiuj substancoj sen tro malbonigi la guston.
Ĉar por produkti fromaĝon necesas multa da remaĉula lakto kaj remaĉuloj produktas metanon, iuj argumentas, ke fromaĝproduktado pligrandigas la mondan varmiĝon pro la forceja efiko, pli ol viandoproduktado.
Ekzistas surogataj fromaĝoj produktitaj ekzemple el sojlakto, rizolakto, migdalosuko aŭ gisto, kiuj havas tute alian konsiston ol lakta fromaĝo; ĝenerale ili ne enhavas kazeinon. En kelkaj landoj, ekzemple en Eŭropa Unio, estas malpermesite vendi tiajn surogatojn sub la nomo "fromaĝo".
Deponado kaj maturigo
Fromaĝo gustas plej bone, se ĝi konvene deponiĝas kaj maturiĝas.
La truoj en multaj fromaĝspecoj estiĝas per karbona dioksido (produktita de la laktoacidaj bakterioj) en la maturiĝanta fromaĝo, la iom grandaj truoj formiĝas per aldono de propionibakterioj depende de la aervaporeco, temperaturo, maturiĝa tempo (ementala fromaĝo).
Kulturaj aferoj
La fromaĝo ne havas signifan gravon en la azia kuirarto, nek kiel ĉiutaga laktoprodukto, nek kiel ingredienco en aliaj pladoj. La tialo estis studita de la kultura antropologio, kaj estas de tiuj malmultaj kiujn Marvin Harris agnoskas kiel havanta genetikan okazigon (nome la genetika hegemonio de la netolereco de laktozo en la plenkreskuloj, kio tamen estas rara en la hindeŭropa loĝantaro), kvankam li klopodas ankaŭ trovi kroman ekosocian tialon:
Spite tion, en Ĉinio aktuale la konsumo estas pliiĝanta rimarkinde, kun la duoblo de vendoj en 2006 de tiuj de 1996 (kvankam ankoraŭ kun malgrandaj kvantoj de tridek milionoj de usonaj dolaroj jare). Tradicia ĉina manĝaĵo estas tofuo, kies fabrikado kaj teksturo estas tre similaj al tiuj de fromaĝo, ĉar ĝi konsistas en la koagulado de la lakto de sojo (bazita sur sojo kaj akvo). La tofuo estas foje nomata “ĉina fromaĝo”. En aliaj partoj de Azio estas trovebla fabrikita el lakto de gruntbovino, aŭ eĉ de ĉevalino en la siberiaj stepoj, en la ema daci, nome plado tipa de Butano, farita el hejma fromaĝo kaj pikanta kapsiko); aŭ en Barato, kie estas uzata varianto nomata "panir" por akompani la kareaĵon.
La plej striktaj sekvantoj de la dietaj reguloj de judismo kaj islamo povas konsumi fromaĝojn kies ĉimozino devenas de animalo mortigita laŭ tio specifigita en la islama halalo, aŭ tio povas esti anstataŭita per ĉimozino de vegetala (en la juda koŝero judío). Multaj judoj malpli striktaj konsideras, ke la procezo al kiu oni submetas ĝin ŝanĝas ties naturon ĝis la punkto ke oni ne povas malobei la koŝerajn leĝojn. Ĉiuokaze, ĉar fromaĝo estas konsiderata unuaranga manĝaĵo, neniam povas esti konsumita de judo kombinita kun viando. Plej striktaj judoj ne apudigas laktaĵon kun viandon, ekzemple en fridujo aŭ sur la sama telero.
Multaj vegetaranoj evitas ankaŭ la konsumon de fromaĝo fabrikita per ĉimozino de animala deveno. Pro tio estas ampleksa vario de fromaĝo fabrikita per ĉimozino akirita per fermentado de la fungo mucor miehei. La veganoj kaj aliaj vegetaranoj ne konsumas realan fromaĝon, kvankam ja ekzistas surogatoj kun ingrediencoj de deveno nur vegetala, normale prilaboritaj el produktoj sur bazo de sojo.
Eĉ en kulturoj kun longa tradicio en fromaĝo, estas facile trovi personojn kiuj malŝatas ĝin, speciale en tiuj tipoj kun plej fortaj gustoj kaj odoro, kiel rokforto. Harold McGee, specialisto en kemio de manĝaĵoj, asertas, ke la fromaĝo akiras sian guston kiel parto de kontrolita malkomponiĝado, kaj ke kelkaj el la molekuloj kiuj okazigas ĝiajn odoron kaj guston povas aperi ankaŭ en la putriĝanta manĝo.
Proverbo
Ekzistas proverbo pri fromaĝo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Kontraŭrasismo
Kontraŭrasismo estas la kredo, la movadoj, kaj la politikoj adoptitaj aŭ disvolvigitaj por kontraŭi la rasismon Ĝi baziĝas sur la kredo ke ĉiuj homoj estas egalaj kaj havas la samajn rajtojn. Ĝenerale, la kontraŭrasismo intencas helpi la starigon kaj pliformigon de socio egaleca kie la personoj ne kontraŭstaru la diskriminaciadon pro atento al raso. Pro sia naturo, la kontraŭrasismo tendencas apogi la rigardon ke la rasismo en preciza socio estas domaĝa, kaj ke la ŝanĝoj partikularaj en politikaj, ekonomiaj aŭ sociaj etosoj necesas por forigi ĝin. Evidente kontraŭrasismo aperas ĉefe en socioj kie ekzistas rasismo, kaj ĉefe kie pli supera raso aŭ parto el ĝi, ekzemple de blankuloj, ĝuas pli privilegian statuson ol alia, ekzemple de nigruloj, ekzemple en Usono, kie fakte funkciis (kaj funkcias) dum jardekoj tiaj tensioj (vidu Afrikusona Civilrajta Movado aŭ Martin Luther King).
Kritika ras-teorio (KRT) estas teoria kadro en la sociaj sciencoj, kiu koncentras sin al la aplikado de kritika teorio, t.e. kritika ekzamenado de la socio kaj kulturo, al la intersekciĝo de raso, juro, kaj povo.
Leyrat
Leyrat estas franca komunumo lokita en la departemento Creuse kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 175 loĝantojn laŭ censo plenumita en 1999.
Geografio
Leyrat etendiĝas sur 18,32 km², kaj havis 175 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas nur 9 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Creuse, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Leyrat situas je alteco de 456 metroj.
Historio
Antaŭ la franca revolucio de 1789 kaj la kreado de la departemento Creuse en 1790, Leyrat apartenis al la franca graflando Marche. Ekde la fino de la 15-a jarcento ĝis proksimume la jaro 1900, tiu regiono estis fama fonto da migrantaj masonistoj, kiuj ĉiujare dum la plej varma periodo laboris en grandaj urbocentroj, precipe en Parizo.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la vilaĝo S-ino Rosine Romaine, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Leyrat apartenas al la kantono de Boussac, kies ĉefurbo estas Boussac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Guéret, unu el la du arondismentoj de la departemento Creuse.
Triangulado
Triangulado estas tekniko de termezurado (geodezio), kiu dividas terenon al trianguloj kaj mezuras ties ecojn (angulojn kaj laterajn longojn).
La apuda skizo montras ekzemplon: Necesas scii la situon de la lokoj A kaj B, do ankaŭ ilian distancon, kaj mezuri la angulojn α kaj β; tiam eblas kalkuli la situon de C kaj ĝiajn distancojn al B kaj A. Poste eblas aldoni pliajn triangulojn.
Multaj ŝtatoj de Ameriko kaj Eŭropo faris trianguladan registradon de siaj teritorioj en la 18-a kaj 19-a jarcentoj, aliaj en la 20-a jarcento.
Triangulado estas uzebla ankaŭ en astronomio kaj por satelita geodezio.
Historio
En la 2-a jarcento antaŭ nia epoko helenaj matematikistoj, Hiparko kaj Menelao de Aleksandrio, esploris la interrilatojn de la elementoj de trianguloj. Ptolemeo aplikis tian scion al geografiaj teknikoj kaj determinis angulajn koordinatojn de pluraj miloj da lokoj.
Supozeble estis araboj, kiuj en la mezepoko portis tiun scion al Eŭropo, kie oni unue aplikis ilin al astronomio. Willebrord Snell (1580–1626) ellaboris la metodojn kaj aplikis ilin al termezurado, mezurante la longon de meridiano. Ekde la fino de la 17-a jarcento ekestis eŭropaj triangulaj retoj, kaj en la 19-a jarcento pluraj eŭropaj landoj registris sian teritorion per triangulado.
Ekde la 1960-aj jaroj la trianguladon komplementis elektronika distanc-mezurado, ekzemple per radaro kaj sonaro. Ekde 1970 la trianguladon pli kaj pli anstataŭis satelita geodezio, kiu aplikas ne nur geometriajn metodojn, sed ankaŭ aliajn. Por dertermini la pozicion de alirebla loko nun multe estas uzata la tutmonda loktrova sistemo (GPS).
1493
En la jaro 1493 post Kristo okazis, interalie:
Munster
Munster havas diversajn signifojn:
127477 Fredalee
127477 Fredalee estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la 14-an de septembro 2002 de la usona astronomo Roy A. Tucker elde la Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Freda Denham Lee (1914–1991), tre ŝatata instruistino, kies kariero ampleksis la aŭroron de la Spacepoko. Kvankam ne trenitaj pri scienco, ŝiaj lernantoj kun scienca menso trovis senlacan mentorinon, kiu fakte gvidis sendependajn esplorojn. Ŝi donacis al tiaj studentoj sciencajn kaj inĝenierajn karierojn
Ŝjako
Ŝjako (angle kaj france: chiac) estas dialekto, varianto de la Akadia franca lingvo miksita kun la angla, parolata kiel ĉefa lingvo de la Akadia komunumo en sudorienta Nov-Brunsviko, precipe inter junuloj, ekz. en la urboj Monktono, Memramcook, kaj Shediac.
Ĝi estas relative nova evoluaĵo de la Franca lingvo, spronita de la influo de la ĉefaj anglalingvaj amaskomunikiloj (radio, televido), pliiĝinta urbiĝado de Monktono kaj kontakto kun la plimulta anglalingva komunumo en tiu regiono, precipe ekde la 1960-aj jaroj.
La vorto mem estas ĝenerale rigardata kiel derivaĵo de la nomo "Shediac," urbo en la areo. Iuj ankaŭ sugestis, ke ĝi estas derivaĵo de la franca slanga vorto chier, kiu signifas "feki", tamen oni konsideras tiun etimologion falsa.
Priskribo
La kolektitaj verkoj de Antonine Maillet, gajninto de la premio Goncourt, kaj ŝia teatraĵo La Sagouine aparte, ilustras bone ĉi tiun variaĵon de la franca.
Stato
Ŝjako estas ofte mallaŭdata de parolantoj, kaj de la franca, kaj de la angla, kiel fuŝkoncipita hibrido — ĉu "malbona" franca, ĉu "malbona" angla.
Tamen ĝi estas brakumita en ĵusaj jaroj de iuj akadiaj grupoj kiel vivanta kaj evoluanta lingvo, kaj kiel parto de ilia kolektiva kulturo. Multaj akadiaj artistoj verkas literaturon kaj muzikon en ŝjako.
Rainer Kurz
Rainer KURZ [rajner kurc] estas germana esperantisto. Li loĝas en Stuttgart kaj parte en Sidnejo, Aŭstralio.
Rainer Kurz studis en la Universitato de Stuttgart kaj doktoriĝis pri telekomunikado. Li laboris interalie por McKinsey kaj Gemini Consulting. De 1999 li estras propran konsultan firmaon Rainer Kurz Business Consulting, kiu laboras por firmaoj en la telekomunikada fako kaj fondis kun kvar studentoj de la Universitato de Hohenheim interretan merkatejon por rifuĝintoj kaj entreprenoj kiuj ŝatas dungi rifuĝintojn.
De 1999 ĝis 2001 li estis prezidanto de Germana Esperanto-Asocio (GEA). Nun li estas estrarano de GEA (pri eksteraj rilatoj) kaj de IKEF.
En Esperantujo, li havas diversajn estraranpostenojn:
Kelkaj liaj apartaj projektoj estas:
Rainer Kurz doktoriĝis pri telekomunikado en Stuttgart/Germanio kaj Kitakyushu/Japanio kaj laboras kiel memstara firmaokonsilisto en sia firmao Rainer Kurz Business Consulting. Li ankaŭ estas interreta entreprenisto. Interalie, li kreis kaj licensigis interretajn merkatojn por lberaj profesiuloj laŭ la nomo de Freelance-Market (http://www.freelance-market.com) en diversaj landoj (Germanio, Aŭstralio, Ĉeĥio, Ĉinio, Novzelando).
Joseph Emanuel Fischer von Erlach
Li studvoĵaĝis en Italio, kie konatiĝis kun arkeologo Francesco de Ficoroni, en Francio (1717-1719) kiu li konatiĝis kun Robert de Cotte, Germain Boffrand, Bernard de Montfaucon. Li ankaŭ veturis en Leyden kaj en Londono, kie li studis la nov-malkovritan vapormaŝinon.
Ekde 1722, laboris li kiel kortega arkitekto, ekde 1725 kiel unua kortega arkitekto. Oni nomumis lin kortega kameristo en 1729. Li pli kaj pli dediĉas sin al konstruo de vapormaŝinoj, kiuj helpis en la minado. Pro tio li ricevas la baronan titolon en 1735.
Castegnato
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Breŝo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Gussago, Ospitaletto, Paderno Franciacorta, Passirano, Rodengo-Saiano, Roncadelle kaj Travagliato.
Adenozina pirofosfato
Adenozina 5'-pirofosfato aŭ adenozina 5'-dufosfato (ĉefliteroj ADP) estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la adenozina nukleotido kaj pirofosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, solvebla en akvo. Adenozina pirofosfato posedas 10 karbonatomojn, 15 hidrogenatomojn, 5 nitrogenatomojn, 2 fosforatomojn kaj 10 oksigenatomojn. Ĝi estas grava organika kunmetaĵo kaj esenca al la energifluo en la vivaj ĉeloj. Adenozina dufosfato funkcias kiel neŭrotranssendilo aldone al siaj konataj ĉelaj funkcioj kiel perantoj en energiaj vojoj kaj perantoj de enzimecaj reakcioj aŭ kunfaktoroj. ADP konsistas je tri gravaj strukturaj komponantoj: sukera ringo ligita al adenino kaj du fosfatgrupoj ligitaj al la 5' karbonatomo de ribozo.
NGC 2661
NGC 2661 (aliaj indikoj — UGC 4584, MCG 2-23-4, ZWG 61.8, IRAS08432+1248, PGC 24632) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Miriametro
Miriametro estas arkaika mezurunuo de longo, egala al dekmil metroj aŭ dek kilometroj. La prefikso miria- kaj do ankaŭ miriametro neniam apartenis al la Sistemo Internacia de Unuoj.
Abraham Foxman
Abraham Henry FOXMAN (naskiĝis en 1940 en Pollando) estas la nuna Nacial Direktoro kaj proparolisto de la Anti-Defamation League de B'nai B'rith.
Lin savis de la holokaŭsto en 1940 lia vartistino. Li kreskis kiel katoliko ĝis reunuiĝo ku la familio en 1944. Lia familio elmigris en 1950 al la Usono. Li studis politikan sciencon kaj judajn sciojn.
Giuseppe Grattapaglia
Giuseppe GRATTAPAGLIA (naskiĝis la 15-an de januaro 1931 en Torino Italio, forpasis la 10-an de junio 2023) estis administranto, kun sia edzino Ursula, de fondaĵo Bona Espero, bieno-lernejo en Brazilo.
Li estis aktivulo de Rotario kaj Rotaria Amikaro de Esperantistoj. Eks-inĝeniero de firmao FIAT, li konstruis multajn partojn de la bieno-lernejo.
Raĝkot
Raĝkot, en lokaj lingvoj રાજકોટ kaj राजकोट estas universitata urbo (ankaŭ sidejo de distrikto) en subŝtato Guĝarato en federacia ŝtato Barato.
Situo
Raĝkot situas sur ebenaĵo laŭ 2 riveroj (kiuj escepte la musonon estas sekaj), laŭ ĉefvojo kaj fervojo Ahmadabado-marbordo.
Historio
Raĝkot fondiĝis en 1612. Fortikaĵo konstruiĝis en 1722 kaj tiutempe la loko nomiĝis Masumabad. Dum dominado de britoj konstruiĝis multaj imponaj koloniaj konstruaĵoj. Mahatmo Gandhi vivis tie kaj li fastis. Laij filoj Harilal Gandhi kaj Manilal Gandhi naskiĝis tie.
Trafiko
Raĝkot havas bonajn kontaktojn voje kaj fervoje. La stacidomo estas grava nodo. La urbo havas flughavenon.
Klimato
Raĝkot havas tropikan klimaton kun musono. Inter novembro-februaro la temperaturo estas milda, averaĝe kun temperaturo 20 °C. Tio estas en somere 24-42 °C, vintre 10-22 °C.
San Juan de Guadalupe
San Juan de Guadalupe estas unu el la 39 komunumoj de la meksika subŝtato Durango, kiu situas en norda Meksiko (sed sen limo al Usono). La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas San Juan de Guadalupe. Al San Juan de Guadalupe apartenas entute 60 tiel nomataj loĝlokoj (statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 10027.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 5858 loĝantojn. El tiuj estis 2875 viroj kaj 2983 virinoj. La komunumo havas surfacon de 2343,1 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1520 metroj super la marnivelo.
Gremjaĉinsk
Gremjaĉinsk (Гремячинск) estas urbo en Permja regiono en Rusio.
San Juan de Guadalupe
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 376,0 mm/m² de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 19,4 °C.
Gremjaĉinsk
Kodo de OKATO de la urbo (en jaro 2005) estas 57412.
San Juan de Guadalupe
Sociogeografio
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 6238 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj - personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0.00 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
4159 de la loĝantoj de San Juan de Guadalupe en la jaro 1995 aĝis pli ol 15 jaroj. El tiuj 475 estis analfabetoj, do ne sciis legi kaj skribi. Tio signifas ke 11,42 % de la tuta loĝantaro (pli aĝa ol 15) ne sciis legi kaj skribi. Ĉe la virinoj estis 11,44 % (242 el 2116), kiuj ne sciis legi kaj skribi kaj ĉe la viroj 11,4 % (233 el 2043).
Gremjaĉinsk
La urbo estis fondita en jaro 1941.