cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karlo Boromeo
Vivo
Je la antaŭenpuŝado de la koncilio de Trento li ludis gravan rolon. Kiel nevo de Pio la 4-a li estis kardinalnepoto, rezignis tamen libervole sian privilegiitan pozicion je la roma kurio, por transpreni en 1565 la ĉefepiskopujon de Milano konsideratan kiel dekadenca, kiun li evoluigis al modela episkopujo. Jam antaŭe li estis fondinta en 1561 je la universitata urbo Pavia apartena al la ĉefepiskopujo Milano la studentinternejon Collegio Borromeo, por helpo precipe pli malriĉajn studentojn, kiuj ne disponis pri sufiĉaj monrimedoj por studrestado en Pavia.
Kadre de la kontraŭreformacio Karlo Boromeo engaĝiĝis kaj por morala renovigo de la romkatolika eklezio kaj ankaŭ por la batalo kontraŭ la protestantismo. Liaj reformaktivecoj trafis sur reziston je kelkaj monaĥaj ordenoj, aparte je la Humiliatoj. Kvar anoj de ĉi tiu ordeno faris en 1569 kontraŭ la episkopon murdatencon, kiu tamen fiaskis.
Kiel papa inspektisto por Svisujo Karl Boromeo aktivis ĝis en la plej alte troviĝaj lokoj de Engadino kaj fondis en 1579 la pastroedukejon Collegium Helveticum. Dum kiam li en la duklando Milano baziĝis sur la profana potenco, en Grizono li trafis sur la reziston de la aŭtoritatoj, kiuj permesis neniujn procesojn pro herezo. Kiam en 1583 la ĉefkonsilantaro de la plejparte katolika Mesoĉina Valo petis helpon de Boromeo kontraŭ la protestantoj – ofte rifuĝintaj el Italujo –, ĝi preteriris ĉi tiun ĝenaĵon per tio, ke ĝi kulpigis la suspektatojn pro sorĉarto. Tion la profanaj aŭtoritatoj de Grizono ne kontraŭis. La profana potenco mortbruligis dek unu el la 108 akuzitoj, la restaj timigite reaniĝis en la katolika eklezio. En la najbara Kalanka Valo la procedo estis simila.
Dum la jaroj de la pesto 1576–1578 li engaĝiĝis por ampleksa prizorgado, kio estis malavantaĝa por lia sano. Karlo Boromeo mortis en la aĝo de 46 jaroj.
Memoro
En 1716-1737 laŭ ordono de la imperiestro Karolo la 6-a ĉe Karlsplatz en Interna urbo de Vieno (Aŭstrio) estis konstruita Karlskirche dediĉita al la imperiestra patrono Karlo Boromeo. Tiel la imperiestro plenumis sian promeson, donitan en 1713, kiam la lasta epidemio de la bubona pesto trafis Bohemion, mortiginte 100 mil homojn. Diversaj seminarioj nomiĝis por li Borromaeum.
Carlo Minnaja
Carlo MINNAJA (IFA: ; naskiĝis la en Romo) estas itala matematikisto. Li estas denaska Esperanto-parolanto kaj vortaristo kaj membro de la Akademio de Esperanto.
Minnaja magistriĝis pri matematikaj sciencoj en Pizo en 1963; doktoraj studoj pri analitiko ĉe Scuola Normale Superiore, Pizo 1963-65; unua profesorposteno ĉe la ŝipakademio en Livorno en 1965. Poste li iris al la Universitato de Padovo kiel profesoro de la inĝeniera fakultato, pri diversaj matematikaj fakoj; de 1973 li estas konstanta profesoro. Inter 1979 kaj 1994 li estis membro de la Scienca Konsilio de la Instituto pri Komputa Lingvistiko en Pizo. En 1983/84 li estis gastprofesoro Fulbright-a ĉe Virginia Polytechnic Institute kaj University of California en Los-Anĝeleso. Li prelegis ĉe pluraj eŭropaj universitatoj, estas aŭtoro aŭ kunaŭtoro de ĉirkaŭ 50 sciencaj kaj didaktikaj verkoj pri matematiko; verkinto de pluraj libroj kaj multaj artikoloj koncernantaj la internacian lingvon. En 1980 li estis distingita de la Itala Ĉefministro per "Premio de la kulturo".
Minnaja estas membro, senatano kaj vicprezidanto de AIS San-Marino.
En la 1960aj jaroj Carlo Minnaja estis estrarano de TEJO pri fakaj sekcioj kaj servoj. Li tre aktivas pri esperantologio kaj esperanto-literaturo. Li estis ano de la literatura rondo La Patrolo. En 1981 aperis lia traduko en Esperanton "La locandiera" de Carlo Goldoni; en 1982 liaj tradukoj de poemoj de Cesare Pavese; en 1990 li redaktis antologion de tradukitaj italaj poemoj de la 20a jarcento Enlumas min senlimo (Millumino d'immenso), eldonita de LF-Koop.
En 1996 publikiĝis lia pli ol 1400paĝa vortaro itala-esperanta. Ĝi estas la plej ampleksa tiutipa, kiu ĝis nun aperis, kaj komparebla nur kun la samkategoriaj vortaroj germana-esperanta de Krause (2007), la hispana-esperanta de De Diego (2002) kaj la hungara-esperanta de Szerdahelyi kaj Koutny (1996).
Minnaja estas ano de la scienca komitato de Itala Interlingvistika Centro, konstanta kunlaboranto de Literatura Foiro ekde ĝia fondo (ĝia ĉefredaktoro en 2014), kaj regula literatura recenzanto de la magazino Monato.
Li ankaŭ kontribuis al BA2, kaj partoprenis en En la mondon venis nova lingvo, festlibro por Ulrich Lins.
En 2015 li kunaŭtoris (kun Giorgio Silfer) la fundamentan verkon "Historio de la esperanta literaturo", plurfoje premiitan. En 2018 Itala Esperanto-Federacio eldonis lian verkon "Historio de la Akademio de Esperanto".
Verviers
Verviers (france: [verVJE] aŭ Vervî) estas municipo en Belgio, kiu en la jaro 1825 ricevis la honortitolon "urbo". Komence de ĝi havis  loĝantojn.
6100 Kunitomoikkansai
6100 Kunitomoikkansai estas tre malgranda sed neordinare hela duopa asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga (gubernio Ŝiga, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Ikkansai Kunimoto (japane: 国友一貫斎 Kunitomo Ikkansai, 1778–1840). Fabrikanto de pistoloj, li konstruis la unuan japanan teleskopon en 1831.
Satelito
Ĝia satelito estis malkovrita en decembro 2016 de M. Conjat, F. Colas, R. Montaigut, R. Behrend, M. Devogele, B. Carry, D. Vernet, kaj J.-P. Rivet uzinte observojn de elde la Observatorio de Nico, de Pic du Midi de Bigorre kaj de la Altebenaĵo de Calern, anoncita la.
Tiu satelito havas diametron de almenaŭ 1,44 km, orbitan taksata je 7 km kaj orbita periodo de 0,7692 tago (18,46 horoj). La rotacia periodo de la satelito estas ankoraŭ nekonataj.
Krumsín
Krumsín estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Prostějov, en Regiono Olomouc. Vivas ĉi tie. Krumsín situas nur kelke da kilometroj de Plumlov.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1349.
Sekve de malgrandigo de armea spaco Březina estis al la 1-a de januaro 2016 alligita katastra teritorio Osinky u Krumsína.
Loĝantaro
Evoluo de nombro de loĝantoj por la tuta municipo; por la ties unuopaj partoj indikas tabeleto malpli supre, en kiu bildiĝas ankaŭ aparteneco de unuopaj partoj al la municipo aŭ sekva forŝiro.
Naturaj rilatoj
Okcidente de la municipo fluas rojo Osina.
Nordoriente de la municipo etendiĝas naturrezervejo Kněží hora.
Okcidente de la municipo etendiĝas arbaroj de armea spaco Březina.
Nussair Yassin
Nussair Yassin (transliterata kaj pronocata kiel: Nucejr Jasin, نصير ياسين; naskiĝis la 9-an de februaro 1992) estas araba-israela blogisto kiu kreis ĉiutagajn videojn alŝutitajn sur Fejsbukon kaj Jutubon per videomarko nomita Nas Daily. Li difinas sin kiel palestinano - israelano.
Vivo
Yassin estis naskita en Arraba, Israelo, al arab-islama familio, kaj ankaŭ difinas sin kiel palestinano. Li estas la dua el kvar infanoj, lia patrino estas bazlerneja instruistino kaj lia patro psikologo. Lia gepatra lingvo estas la araba; Krome, li parolas la anglan kaj la hebrean sed nefluan.
Li studis en duonprivatan lernejon en Saĥnin. Post diplomiĝo, li volis studi aeronaŭtikon, sed opiniis ke kiel israela arabo kiu ne servis en la armeo, liaj ŝancoj esti akceptita por tiuj studoj en Israelo estis malaltaj. Li provis esti akceptita al unu el la Ivy League universitatoj en Usono, kaj en la aĝo de 19 li estis akceptita por studi aeronaŭtiko en Universitato Harvard. Poste li elektis studi ekonomikon kaj komputikon.
Dum siaj studoj li estis partnero en la establado de Kindify, "retejo por dividado kaj direktado de agoj de bonkoreco ĉie en la socia mondo", en 2014 li diplomiĝis kaj en septembro de tiu jaro komencis labori kiel softvaristo por Venmo, celulara pagservo posedata de PayPal.
Nas Daily
En 2016, post ŝparado de ĉirkaŭ 60 000 USD, triono de kiu estis en kontanta mono, li forlasis sian laboron ĉe Venmo kaj komencis vojaĝi tra la mondo. La motivo de lia eksiĝo kaj foriro al la vojaĝo estis la deziro vivi bonan vivon kaj ne malŝpari tempon en la laboro. Li decidis malfermi Fejsbuko- paĝon nomitan " Nas Daily ", kie la vorto "Nas" en la araba signifas "homoj", kaj entreprenis por krei videon ĉiun tagon, dum periodo de 1,000 tagoj. La ideo por tio naskiĝis du jarojn pli frue, vojaĝinte post lernejo, li fotis homojn, kiujn li renkontis, solvante hungaran kubon. Yassin alŝutis la videon al Jutubo kaj trafis sukceson kiu instigis lin fari pli da videoj. La unua lando kiun li vizitis estis Kenjo. 18 tagojn post ekvojaĝo, li komencis gajni monon el ĝi, kiam li estis petita instrui kvin homojn en Niĝerio kiel krei filmetojn por $ 3,000 monate. Yassin rimarkis, ke liaj videoj estas nur unu minuton, ĉar liaj spektantoj estas okupataj. Li alŝutis siajn videojn sur Fejsbuko nur, kaj eĉ argumentis kontraŭ afiŝado sur Jutubo. asertinte, ke en Fejsbuko li povas enspezi pli kaj ke tio estas pli komunuma platformo, kie la kontoj de uzantoj ligas kun realaj homoj, male al Jutubo. Mark Zuckerberg, invitis Yassin al renkontiĝo kaj rekrutis lin por reklami la retserialkanalon nomata Watch. Malgraŭ tio, proksimume ses monatojn post kiam li alŝutis videon kontraŭ Jutubo kaj reklamis sian amon en Fejsbukon, Yassin suspektis, ke ŝanĝoj en la politiko de la firmao grave, nome la algoritmo de reklamado, malhelpis la ekspozicion de liaj videoj. Li filmis la videojn uzante SLR-fotilon kun mikrofono alkroĉite, redaktis ilin dum nokte, kaj publikigis ilin la venontan matenon. Videopreparo daŭris mezumon de 9 horoj, 6 horojn da filmigo kaj 3 horojn da redaktado. Li elektis la temojn por la videoj el sugestoj, kiujn li ricevis de siaj adeptoj en Fejsbuko, en personaj renkontiĝoj aŭ per interretaj babilejprogramoj. La regula fino de liaj videoj estas la frazo: "Tiu estas unu minuto, ĝis morgaŭ!". Unu el la varmarkoj de Yassin estas la T-ĉemizo kun bildo ĉe la fronto de ŝarĝanta strio, kiu simbolas la tempon, kiun supozeble al li restas por vivi. Yassin kalkulis, ke viroj en Usono vivas averaĝe ĝis la aĝo de 76 jaroj, do en la aĝo de 24 li jam elĉerpis 32% de sia vivo. Fontoj de enspezo dum la 1.000-taga projekto estis anoncoj sur la Fejsbuko-paĝo, vendante T-ĉemizojn kiuj estas lia ikono, kaj konsilante homojn interesitajn pri plurmedio. En junio 2021 la paĝo havas 20 milionojn da sekvantoj.
Yassin faris kelkajn videojn traktantajn la israel-palestinan konflikton, kaj montris la streĉitecojn en la lando inter la judoj kaj la araboj, same kiel klarigante sian opozicion al palestina terorismo kaj islama antisemitismo aldone klarigante lian amikecon al Israelo kaj la judoj. Interalie li prezentas feminisman enhavon kaj apartenas al la maldekstra flanko de la politika mapo.
Post Nas Daily
La 1-an de februaro 2019, post 27-taga paŭzo, Yassin revenis al afiŝi videojn, ĉi-foje pli longajn kaj unufoje semajne.
Persona vivo
Aktuale en 2019 Yassin estas vegana. En video kiun li publikigis en 2020, li diris ke en la pasinteco li timis de la penso de ne manĝi viandon, sed ŝanĝis siajn kutimojn sekvante sian partneron Aline Tamir kaj lian amikon kaj partneron Egon Hayer, kiuj estas ambaŭ vegetaranoj.
Erich Dahlmann
Erich DAHLMANN [eriĥ dalman] (naskita en 1901; mortinta la 21-an de marto 1970 en Berlino) estis germana esperantisto, pli ol 20 jarojn delegito de UEA. Jam antaŭ la dua mondmilito li estis membro de UEA. Post la dua mondmilito li loĝis la Berlina kvartalo Frohnau.
NGC 6166A
NGC 6166A (aliaj indikoj — MCG 7-34-50, PGC 58254) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Masakro de Hula (Sirio)
La Masakro de Hula okazis 2012-05-25 kaj dum la mateno de la 26-a en la regiono Hula en Sirio, ankaŭ nomita Haula aŭ Al-Hula, en araba الحولة‎.
Laŭ ĝisnunaj raportoj mortis en ĝi 108 homoj, inter ili 25 viroj, 34 virinoj, 49 infanoj, krome pli ol 300 estis vundigitaj. La masakro okazis en kunteksto kun la ribelo en Sirio.
Akuzitaj estas la siria armeo kaj milicioj ne ekzakte identigitaj. La siria registaro kontraŭe akuzis rebelajn militistojn kaj asertis, ke la armeo ne estis en tiu regiono.
Reagoj
2012-06-01 la konsilio pri homaj rajtoj de la UN voĉdonis por kondamni la sintenon kaj agadon de Sirio kaj postulis la punadon de la agantoj per la internacia kortumo.
Observantoj de la UN raportis pri indikoj, ke armitaj Schabiha-bandoj de la registaro estas agaoj de la masakro.
La dek kvin ŝtatoj de la konsilio de sekureco de Unuiĝintaj Nacioj unuanime kondamnis la sirian registaron pro pafado per grandaj armiloj kontraŭ civiluloj.
2012-05-29 Aŭstralio, Bulgario, Germanio, Francio, Britio, Italio, Kanado, Nederlando, Svisio, Hispanio kaj Usono komune eligis ambasadorojn kaj diplomatojn de Sirio. La tagon 2012-05.30 ankaŭ Turkio kaj Japanio sekvis.
Jānis Loja
Jānis LOJA (naskiĝis 1896, mortis 1970) estis latva lingvisto kaj esperantisto.
Esperanton li lernis en 1913. Li estis sinsekve lektoro kaj profesoro en diversaj universitatoj kaj altlernejoj de Leningrad, Moskvo, Gorkij, Riga kaj Liepaja. Iama vic-direktoro de la Eldonejo de Vortaroj, li mem verkis vortarojn latva-rusan kaj rusa-latvan. En siaj lingvistikaj verkoj li ofte pledis por la Internacia Lingvo.
Ryuga Suzuki
Ryuga Suzuki (鈴木 隆雅, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashima Antlers, JEF United Chiba, Tochigi SC kaj Ehime FC.
Marcus Woelfle
Marcus Adrian Woelfle (* 1-an de februaro 1964 en Munkeno) estas germana verkisto kaj ĵurnalisto pri ĵazo, kiu ankaŭ ludas ĵazviolonon.
Woelfle – filo de italino kaj germano – studis literatursciencojn kaj fariĝis poste ĵurnalisto. Ekde 1993 li laboris kiel radioĵurnalisto por la radiostacioj Jazz Welle Pluskaj LORA München kaj ekde 1997 por la Bavara Radio (BR). Li estas redaktisto ĉe diversaj ĵazrevuoj kaj laboras ĉe diskeldonejo ZYX Music, kie li prizorgas serion pri ĵazmuzikistoj nome „Birthday Celebration“. Li verkis konsultlibron pri ĵazo kaj ekz. aŭdlibron pri Chet Baker, Charles Mingus, Thelonious Monk. Por la Munkena Ĉambrorkestro li verkas programkajerojn.
Afrikcentrismo
Afrikcentrismo (ankaŭ Afrikcentreco) estas alproksimiĝo al la studo de la historio de la mondo kiu fokusas al la historio de la popoloj de ĵusa deveno el Afriko. Ĝi estas en kelkaj aspektoj ia reago al la tutmondaj (eŭropcentrismaj) sintenoj pri la afrikaj popoloj kaj iliaj historiaj kontribuoj; ĝi klopodas korekti tion kion ĝi konsideras eraroj kaj ideoj daŭrigitaj pere de la rasismaj filozofiaj subtenoj de la okcidentaj akademiaj sciencoj kiel disvolvigitaj dum kaj ekde la frua Renesanco de Eŭropo justigantaj tialojn por la sklavigo de aliaj popoloj, por ebligi pli akuratajn rakontojn ne nur pri afrikanoj sed pri la kontribuoj de ĉiuj popoloj al la historio de la mondo. Afrikcentreco temas ĉefe pri la memdetermino kaj la afrika agado kaj estas tutafrikisma vidpunkto por la studo de kulturo, filozofio kaj historio.
Afrikcentrismo estas akademia movado kiu intencas rekonduki la esploradon kaj la edukadon al temoj de la tutmonda historio, el la perspektivo de la historiaj afrikaj popoloj kaj regosistemoj. Ĝi adoptas kritikan sintenon pri eŭropcentrismaj principoj kaj mitoj pri la historio de la mondo, por atingi metodologiajn studojn de tiu lasta. Kelkaj el la kritikantoj de la movado kredas, ke ĝi ofte neas aŭ minimumigas la kulturajn influojn el Eŭropo, Proksima Oriento kaj Azio, troigante kelkajn aspektojn de la historiaj afrikaj civilizaoj kiuj sendepende plenumis gravan nivelon de kultura kaj teknika disvolvigo. Ĝenerale, Afrikcentrismo estas kutime montrata kun fokuso al la historio de Afriko kaj ties rolo en la nuntempa afrik-amerika (respektive afrik-usona) kulturo inter aliaj.
Anita Tóth
Anita Tóth naskiĝis la  en Debrecen.
Biografio
Anita Tóth akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1998. Ŝia ĉefinstruisto estis Gábor Zsámbéki. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Teatro Katona József, kie ŝi restis ĝis 2018. Ŝi estis videbla ankaŭ en alternativaj teatrejoj. Ŝi verkis ankaŭ teatraĵon. Ŝi ricevis teatrajn premiojn inter 1999-2014.
Fréthun
Fréthun estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Fréthunois.
Calais - Fréthun (stacidomo)
Calais - Fréthun estas franca stacidomo sur linioj - Fréthun (LGV) kaj  -, situanta en  Fréthun, en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Allen Toussaint
Allen TOUSSAINT (/ˈtuːsɑːnt/; 14a de januaro, 1938 – 10a de novembro, 2015) estis usona muzikisto, kantoverkisto, aranĝisto kaj disko-produktoro, kiu estis influa figuro en la novorleana ritmenbluso el la 1950-aj jaroj ĝis la fino de la 20a jarcento, priskribita kiel "unu el la popularaj plej grandaj figuroj de la helpoĉambro de muziko". Multnj muzikistoj registris komponaĵojn de Toussaint, kiel “Whipped Cream”, "Java", "Mother-in-Law", "I Like It Like That", "Fortune Teller", "Ride Your Pony", "Get Out of My Life, Woman", "Working in the Coal Mine", "Everything I Do Gonna Be Funky", "Freedom For the Stallion", "Here Come the Girls", "Yes We Can Can", "Play Something Sweet", kaj "Southern Nights". Li estis ankaŭ la produktoro de centoj da registraĵoj (respektive diskoj), inter kiuj la plej bone konataj estas "Right Place, Wrong Time", de lia longdaŭra amiko Dr. John ("Mac" Rebennack), kaj "Lady Marmalade", de Labelle.
Calais - Fréthun (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Eurostar, TGV inOui, TERGV kaj Hauts-de-France.
Howard McGhee
Howard McGhee (* 6-an de marto 1918 en Tulsa, Oklahomo; † 17-an de julio 1987 Novjorko, Novjorkio) estis usono ĵaztrumpetisto.
Vivo kaj kariero
Howard McGhee transloĝiĝis kun sia familio al Detrojto, kiam li estis ses monatojn aĝa. Sian unuan muzikinstruon li havis pri ludado de klarneto en la mezgrada lernejo. Forlasinte la lernejon li transiĝis al tenoraksofono, iris al Kalifornio, kie li ludis en la bando de Gene Coy. En 1935 McGhee ŝanĝiĝis al trumpetludo, kiun li en la bando Art Bronson evoluigis al majstraĵo. Louis Armstrong tiam estis lia granda modelulo. Ekde 1936 ĝis 1940 li ludis kun lokaj bandoj, ĝis kiam lin malkovris Lionel Hampton: Tiu enigis lin en la bandon de Andy Kirk. Dum tiu tempo li renkontiĝis kun Dizzy Gillespie, kiu li muzike ege influis. Sekvis mallongaj gastludoj je Charlie Barnet kaj Coleman Hawkins.
La lernanto de Dizzy Gillespie baldaŭ sin turnis al bibopo kaj estis en tio influita de Roy Eldridge, majstro de svingo. Meze de la 1940-aj jaroj li ludis en la bando de Charlie Parker kiel postsekvanto de Miles Davis, suriĝis je multaj sondiskoj - i.a. por diskeldonejo Black & White Records („Ooda Coo Bop“) - kaj muzikis kun Lester Young, Sonny Criss, Dodo Marmarosa kaj Hampton Hawes. Li famiĝis per sia sesopo kaj la kunlaboro kun Coleman Hawkins, kiel kies posteulo ĉe tenorsaksofono li poste enprenis Teddy Edwards. Kun la koncertaro Jazz at the Philharmonic de Norman Granz’ McGhee vojaĝis en 1947.
Siaflanke McGhee stampis interalie la trumpetiston Fats Navarro kaj la fratojn Percy kaj Jimmy Heath, kiujn li je 1947/48 enprenis en sian bandon. Komunaj surdiskigoj ekestis en 1948 ankaŭ kun kantistino Mary Ann McCall, saksofonisto Dexter Gordon kaj por Savoy kun la sesopo, kune direktata kun Milt Jackson.
Kun Charlie Parker, Bud Powell kaj Bessie Smith McGhee apartenis al la „grandaj tragikuloj“ de ĵazo. Al la mito ankaŭ kontribuis, ke li julion de 1987 mortis ekzakte 20 jarojn post John Coltrane kaj samtempe la 28-a mortotago de "Lady Day" Billie Holiday (1959). Brian Priestley taksas McGhee kiel grava ĉenero inter svingo kaj bibopo.
Provinco Montecristi
Montecristi (literumita foje kiel Monte Cristi) estas unu el 32 provincoj de la Dominika Respubliko, situa en la plej norkocidenta areeo de la lando. LA ĉefurbo estas same nomata Montecristi (literumita foje kiel Monte Cristi aŭ oficiale San Fernando de Monte Cristi).
Monte Cristi estis fondita de Nicolás de Ovando en 1506 kaj reloĝata de Juan de Bolaños kaj 60 familioj de la Kanarioj la 30an de majo de 1533; poste la areo senloĝiĝis dum la oficiala semloĝigo fare de la guberniestro Osorio en 1606, kaj el ties loĝantaro kaj el tiu de Puerto Plata oni fondis Monte Plata. Poste ĝi estis reloĝata la 25an de aprilo de 1879, kiel Distrito Marino, kaj poste, en novembro de 1907 kiel Provinco.
La hegemonio de la provinco okazis en la lasta kvarono de la 19a jarcento.
Preĝejo Stefano la 1-a (Apc)
Preĝejo Stefano la 1-a (Hungario) estas romkatolika historia monumento en Hungario, en vilaĝo Apc.
Historio
En tiu vilaĝo kirko funkciis jam dum la mezepoko, la unua mencio okazis en 1332. Laŭ onidiro unue oni uzas la paroĥon, baldaŭ sanktejo estis konstruita, ĉirkaŭ 1720 jam la navo. Oni komencis konstrui la nun videblan preĝejon en 1720. Dokumento el 1732 mencias ŝtonan kirkon, priskribo el 1746 mencias kirkon en bona stato. Estas fakto, ke la kirko estis trakonstruita laŭ baroko en 1775. Dum la mezepoko ĝi estis ĉirkaŭita per defenda ŝtonmuro (parte ankaŭ nun videbla). La turo estis konstruita ĉirkaŭ 1800. La preĝejo estis renovigita inter 1917-1928. La orgeno estis farita en 1932, trakonstruita en 1968 kaj 1979. La mebloj devenis parte el la 18-a jarcento, parte el la sekvanta jarcento.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola en korto en mezo de la vilaĝo. La fasado estas simetria, meze la enirejo estas videbla, pli supre estas fenestro, la plej supre la kvadrata turo. La turopinto estas malalta piramido. La absido estas oklatera poligono kaj ĝi situas en la orienta flanko. Ambaŭflanke de la navo po unu sakristioj aliĝas. En norda flanko de la absido sakristio funkcias. La navo kaj la absido havas pilierojn. Interne la ĉefaltara bildo pri Stefano la 1-a estis pentrita inter 1775-1779.
Süplingen
Süplingen estas eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2012 la komunumo havis 925 loĝantojn. Ekde la 1-a de januaro 2014 la loĝloko estas parto de la komunumo Haldensleben.
25677 Aaronenten
25677 Aaronenten estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nikela (II) karbonato
Nikela (II) karbonato aŭ karbonato de nikelo (II) estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la nikela (II) hidroksido kaj karbonata acido. Ĝi estas klarblua solidaĵo, nesolvebla en akvo. Nikela (II) karbonato posedas 1 karbonatomon, 1 nikelatomon, kaj 3 oksigenatomojn. Nikela (II) karbonato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de karbonataĵoj kaj nikelaj derivaĵoj.
25677 Aaronenten
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Aaron Christopher Enten, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2009 pro sia projekto pri materiala kaj biologia inĝenierarto. Li estis lernanto ĉe la American Heritage School de Plantation (Florido, Usono).
(8360) 1990 FD1
(8360) 1990 FD1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.
Sestino
estas komunumo en Italio. Ĝi apartenas al la regiono Toskanio kaj al la provinco Areco. Fine de en la komunumo vivis  loĝantoj. Kristana patrono estas la sankta Pankracio, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj.
Verlaine
Verlaine (france: [verLEJN]) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Chapon-Seraing, Seraing-le-Château kaj Bodegnée apartenas al Verlaine, la ĉefa municipo.
Izopropila heksanato
Izopropila heksanato aŭ C9H18O2 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la heksanata acido kaj izopropila alkoholo, senklora likvaĵo kun fruktodoro uzata kiel gustigagento en la nutrondustrio. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Izopropila heksanato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo, acetono, benzeno kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Izopropila heksanato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj.
Stacio Sumijoŝi (Tokio)
Stacio Sumijoŝi (japane: 住吉駅 [Sumijoŝi-eki], angle: Sumiyoshi) estas metroa stacio en Kvartalo Koto de Tokio, Japanio. Ĝi servas 1 linion de la metroa reto Tokjo Metro: Linion Hanzomon kaj 1 linion de Metroo Toej: Linion Ŝinĝuku.
Ekspresoj de la linio Ŝinĝuku ne haltas ĉe ĉiu ĉi stacio.
Kajoj
La kajoj de la linio Hanzomon situas en malsamaj etaĝoj.
Monthermé
Ĝiaj loĝantoj en la franca kutime nomiĝas baraquin(ne)s.
La Paloma
La Paloma (la kolombo) estas urugvaja banloko kaj havenurbo ĉe la Atlantiko en la Departemento Rocha. Ĝi estas krome sidejo de la samnoma municipo. La urbo troviĝas en la suda zono de la Departemento Rocha, ĉe la Kabo Santa María, kaj ĉe la kruco de la naciaj ŝoseoj 10 kaj 15. La disto el Montevideo, ĉefurbo de Urugvajo, estas de 240 km, kaj ĝi situas proksimume je 90 km de Punta del Este kaj je 160 km de Chuy, urbo landlima kun Brazilo.
En la informkesto la bildo montras parta vido de la urbo el la lumturo, fone la insulo La Tuna kaj la haveno.
79991 Umbertoleotti
79991 Umbertoleotti estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la elde la Observatorio San Vittore en Bolonjo (Italio).
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 7:3 kun Jupitero.
Nomo
Ĝia nomo honoras Umberto Leotti, arkitekton, kiu, de 1973 ĝis 1975, servis ĉe la Observatorio San Vittore de Bolonjo, kun intenco komenci esploron pri malgrandaj plandoj. Li kontakiĝis kun Paul Herget por ricevi la Minor Planet Circulars kaj kun G. A. Ĉebotarev por ricevi la ĉiujaran volumon de Ephemerides of Minor Planets.
NGC 6166B
NGC 6166B (aliaj indikoj — MCG 7-34-76, ZWG 224.45, KUG 1627+396, PGC 58299) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Ryuta Miyauchi
Ryuta Miyauchi (宮内 龍汰, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashima Antlers.
Tyburcjusz Tyblewski
Tyburcjusz TYBLEWSKI [tiBURcjuŝ tibLEVski] (naskiĝis la en Sompolno; mortis la  en Jelenia Góra) estis pola pedagogo, psikologo kaj esperantisto.
Laborinte kiel montsavisto kaj turisma ĉiĉerono, poste kiel instruisto, li en 1963 ekstudis en la pedagogia kaj psikologia fakultato de la Varsovia Universitato kaj magistriĝis en 1968. En 1975 li doktoriĝis samloke. De 1977 ĝis 1981 li instruis kiel adjunkto en la Universitato kaj Medicina Akademio en Vroclavo.
En 1987 li docentiĝis ĉe AIS kaj en 1990 iĝis ties orda profesoro kaj poste senatano.
Li tradukis verkojn el la pola al Esperanto, ekzemple Formoj de vizaĝo de Tadeusz Różewicz (1987) kaj Antologion de infanaj verkoj (1996). En la publikaĵo El la valo li aperigis la fragmentojn de la verkoj de Sławomir Mrożek, Tadeusz Różewicz, Czesław Miłosz, Tadeusz Boy-Żeleński kaj Stanisław Grochowiak. Originale li multe verkis por Scienca Revuo, Monato, Acta Sanmarinensia kaj aliaj, ekzemple:
Trooz
Trooz (france: [TRO] aŭ valone: Li Trô) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Forêt, Fraipont kaj Nessonvaux apartenas al Trooz, la ĉefa municipo.
Dániel Irányi
Dániel IRÁNYI estis hungara politikisto. Li naskiĝis en Toporc, en la 24-an de februaro 1822, li mortis en Nyíregyháza, en la 2-an de novembro 1892. Lia origina familia nomo estis Halbschuh, sed ekde 1842 li elektis negermanan formon por apogi la hungaran ideon.
Li frekventis lernejojn en Eperjes, Késmárk kaj Rozsnyó. En 1844 en Pest li iĝis advokato. Li konatiĝis kun Lajos Kossuth kaj aliĝis al junuloj, kiuj aranĝis la revolucion en 1848. Post la revolucio li iĝis parlamentano kaj fervora fidelulo de Kossuth. Post fiasko de la liberecbatalo li estis kondamnita je morto (eĉ li simbole estis pendumita), sed li sukcese rifuĝis al Parizo. Tie li vivtenis sin, kiel ĵurnalisto, sed ankaŭ tie apogis Kossuth-on. En 1868 li elektiĝis parlamentano de Pécs, tio nuligis la kondamnon, tial li hejmenvenis. En Budapeŝto li iĝis partiestro.
Tönning
Tönning (dane: Tønning, frise: Taning) estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Norda Frislando de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio, en la sudorienta parto de la duoninsulo kaj historia pejzaĝo Eiderstedt borde de la Norda Maro. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Aristotelaj kvar kaŭzoj
Aristotelaj kvar kaŭzoj  aŭ Aristotela teorio de kaŭzeco referencas al la koncepton pri la kaŭzeco ellaboritan de la filozofo Aristotelo. Forĝita en la 4-a jarcento a.K., tiu vidpunkto pri la kaŭzeco tre malsamas el tio kio modernajn tempojn oni alestiĝas per “kial”. Laŭ Aristotelo la kaŭzo ne estas simple tio kio antaŭas la efikon: ĝi estas kompleksa metafizika nocio. Li distingas kvar tiojn de kaŭzoj:
Tiu tipologio de kaŭzoj estas ellaborita en diversaj verkoj de la aŭtoro, kaj aparte en la Fiziko (II, 3-9). La kaŭzeco gravas en la sino de la filozofia penso de Aristotelo: ĝuste li difinis sian filozofian esploron kiel priserĉo pri kaŭzoj.
Ĝi estis tiom signifa ke malfacile troviĝis, en mezepokaj kaj renesancaj periodoj, filozofoj kiuj pri tiu teorio ne diskutis aŭ tute aŭ parte resumis aŭ komentis. Hodiaŭ, iom post iom malpliiĝis la intereso pri ĝi ĝis esti preterlasata kaj konservas sian gravecon nur ĉe iuj skoloj de la novskolatikismo, precipe de la branĉo novtomisma, kie la interpreto orientiĝas pli al la metafizikaj aspektoj ol al tiuj fizikaj, (Vidu bibliografion).
Materia kaŭzo
Temas pri la kaŭzo malpli alirebla, la malpli precizigebla, spite ke samtempe ĝi estas la pli evidenta. La materio kaj la formo estas bazita sur la “sinolo”, (substanco formita de materio kaj formo. Kaj se eblas por la homa intelekto disigi la formon el la materio, kio igas la scio ebla, ne eblas por la sama intelekto konstati la materion senforman: ĝi restas pensebla kaj nespertebla.
En la ĝenerala konceptado de Aristotelo, la potenco estas asociita al la materio: nur la materio entenas la kapablon esti modifita aŭ perfektigita ricevante novan formon.
Formala kaŭzo
La formo de objekto nenio alio estas ol ĝia geometria formo: estas tiu kiu igas ĝin difinebla. Ekzemple, tio kio diferencigas la homon el statuo kiu lin reprezentus, estas la posedo de animo. Pli ol la fizikaj karakterizoj, estas la posedo de tiu fakultato kiu permesas difini la homon; tiel, la animo estas la formo de la homa korpo. La formo de artverko estas la ideo kiu movis la artiston.
Esence gravas la formo en la sciteorio de Aristotelo.
Kaŭzo movanta aŭ efika
La disĉiplo de Heraklito asertis ke ne eblas koni tion kio estas tiu aĵo, fakte de ĉiuj aĵoj, ĉar ili estas ĉiam en stato de ŝanĝa kondiĉo: pro tio Platono proponis sian teorion de ideoj aŭ senŝanĝaj formoj. Laŭ Aristotelo la movo ne estas kaosa, sed obeas eĉ mem al leĝoj: la universo alirebla al la sensoj estas, tial, konebla en si mem. La mekanika movo reflektas, laŭ Aristotelo, signifon tre li ampleksa ol tiu akceptita hodiaŭ: ne temas nur pri movo nure loka: fenomenoj kiel “generado” kaj “koruptado”, laŭ Aristotelo, estas formoj de movo. Tamen, diversaj skolatikuloj interpretis tiun movon kiel metafizikan, nome kiel bezono de kaŭzo efika por ke realiĝu la fenomenon. Tiu estas, ĉiukaze, vere metafizika bezono kiel aperas en la famaj kvin vojoj de Tomaso de Akvino por pruvi racie la ekziston de Dio.
Kaŭzo cela
Foje malfacilas ĝin distingis el la kaŭzo formala. Temas pri motivo de la ekzisto de la aĵo, por kio ĝi ekzistas: temas pri io intrinseka kio direktas la evoluiĝon de la estaĵo, al kiu povas aldoniĝi la kapablon ricevi aliajn celojn.
Aristotelo vidas tiun tipon de kaŭzeco en ĉio, en tuta movo de la universo.
Pasigo
Pasigo (tagale: Pasig; hispane: Pásig) estas metropolo, romkatolika diocezo kaj universitata urbo en Filipinoj.
Geografio
Pasigo situas en norda parto de la lando proksime de Manilo kaj Kezonurbo.
Historio
Pasigo fondiĝis en 1573. En 1901 la urbo iĝis centro de nove fondita provinco. Ekde 1994 ĝi apartenas al urbaro de Manilo.
Klimato
En Pasigo jare pluvas po ĉirkaŭ 2000 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed precipe inter junio-decembro. La temperaturo estas sufiĉe konstanta, kiu varias inter 21-32 °C.
Andrijan Nikolajev
Andrijan Grigorjeviĉ NIKOLAJEV (Андриян Григорьевич Николаев; naskiĝis la 5-an de septembro 1929 en Ŝorŝeli, Ĉuvaŝio, Rusio, mortis la 3-an de julio 2004 en Ĉeboksari. Li estis rusia kosmonaŭto, aviada generalo, heroo de Soveta Unio.
Li estis etna ĉuvaŝo el distrikto Mariinsko-Posadskij de Ĉuvaŝio. En 1947 li finis Mariinsko-Posadskij-an forstoteknikan lernejon kaj laboris kiel majstro de trusto "Juĵkarelles" en provizadoj de ligno en Karelio ĝis 1950, kiam li estis rekrutigita en la Sovetian armeon.
Dekomence li studis en kurso de aviadaj pafistoj, kaj en aŭgusto de 1951 estis akceptita en militaviadan lernejon. Post kiam li finis ĝin en 1954, li servis en aviadaj formacioj apud Moskvo.
En 1960 li estis envicigita en la taĉmenton de kosmonaŭtoj, trairis plenan kurson de preparado al flugoj sur ŝipoj de tipo "Vostok". Estis anstataŭanto de German Titov dum flugo de ŝipo "Vostok-2". Lia unua flugo en la kosmoŝipo Vostok-3 okazis de la 11-a ĝis la 15-a de aŭgusto 1962. La flugo daŭris 3 tagnoktojn, 22 horojn kaj 22 minutojn. Unuafoje estis plenumita grupa flugo de du pilotataj ŝipoj (Vostok-3 kaj Vostok-4). Post la flugo li daŭrigis preparadon en la taĉmento de kosmonaŭtoj, ekde 1963 ĝis 1968 estis komandanto de la taĉmento de kosmonaŭtoj.
En 1963 li edziĝis al la unua kosmonaŭtino Valentina Vladimirovna Tereŝkova. Sed interrompo de la ĉefa laboro li finis en 1968 Militaviadan inĝenieran akademion. En jaroj 1968-1974 li estis vicestro de Centro de preparado de kosmonaŭtoj. Li trairis preparadon laŭ la luna programo, estis komandanto de unu el la ŝipanaroj. Post malfermo de la sovetia luna programo li prepariĝis al flugoj sur ŝipoj de tipo "Sojuz", estis komandanto de dublanta ŝipanaro dum flugo de ŝipo "Sojuz-8" (oktobro de 1969). La 1-an -19-an de junio 1970 li faris sian duan flugon kiel komandanto de ŝipo "Sojuz-9". Ĝis tiu momento tio estis la plej longa kosma flugo. Post alteriĝo pro tio, ke la kosmonaŭtoj malmulte okupiĝis pri fizikaj trenadoj, aperis problemoj kun adaptado de organismo al teraj kondiĉoj. La kosmonaŭtoj malbone sin sentis, ne kapablis iri. Ĉi tiu stato ricevis en medicina literaturo nomon "la efekto de Nikolaev". La flugo daŭris dum 17 diurnoj 16 horoj 58 minutoj 55 sekundoj. Entute li troviĝis en la kosmaj flugoj dum 21 diurnoj 15 horoj 20 minutoj 55 sekundoj. En 1974 li estis nomumita unua vicestro de Centro de preparado de kosmonaŭtoj kaj servis en ĉi tiu ofico ĝis demisio.
Li estis deputito de Supera Soveto de Sovetunio ekde 6a ĝis 11a kunvoko, popola deputito de Rusio ekde 1990 ĝis 1993.
Li estas dufoje promociita kiel Heroo de Sovetunio kaj ricevis du ordenoj de Lenin, ordenon de Labora Ruĝa Standardo, ordenon de Ruĝa Stelo, medalojn, premiojn de multaj landoj. Per la nomo de Nikolaev estis nomata kratero sur la Luno.
Li estas aŭtoro de libroj "Ni renkontiĝu sur la orbito" kaj "La kosmo - vojo sen fino".
Li mortis en Ĉeboksari, kie li ĉeestis la 5-ajn Tutrusiajn kamparanajn sportajn ludojn. Li estas entombigita en la vilaĝo Ŝorŝeli, kie li naskiĝis.
NGC 6166C
NGC 6166C (aliaj indikoj — MCG 7-34-48, PGC 58244) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
(8366) 1990 UL1
(8366) 1990 UL1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Atsushi Sugie elde la Observatorio Dynic apud Taga en Japanio.
Velká Hleďsebe
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1587.
Renato Cajá
Renato Cajá (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashima Antlers.
Trodikiĝo
Trodikeco aŭ trodikiĝo, aŭ ankoraŭ obezeco (latine: adipositas aŭ obesitas), estas kronika malsano, kiu tre disvastiĝis tutmonde, ĉefe en riĉaj landoj. Laŭ kalkuloj tiu malsano respondecas pri 5 % de ĉiuj kuracaj kostoj en la industriigitaj landoj.
KMI
La tropezo estiĝas per plimultiĝo de la korpa graso krom la normala maso. Oni uzas por kalkuli ĝin la korpomasan indicon (KMI, angle mallongigite al ’’BMI’’), kiu rilatigas la korpopezon (en kilogramoj) al la korpogrando (kvadrato de la korpoalto en metroj).
La belga statikisto Adolphe Quételet enkondukis la korpomasan indicon en la 19-a jarcento kaj tial oni nomas ĝin en Belgio kaj Nederlando ankaŭ ofte Queteletindico (QI).
Ekzemplo: Por 70-kilograma persono, la korpopezo dividatas per kvadrato de 1,70 m: BMI = 70 : 1,70² = 24,22
Oni parolas laŭ la KMI-nombro:
Ideala pezo ĉe virinoj estas KMI-nombro 22; ĉe viroj 24.
Tiu idelala pezo ne montras la diferencojn laŭ diversa korpostrukturo. Eble muskola homo (aŭ homo kun fortaj, dikaj ostoj) estas tropeza laŭ tiuj kriterioj. Tiel oni diras, ke gravas nur la bonfarto enkadre de la normalpezo kaj oni devas atenti pri la muskolaro je kalkuloj (muskolo pli pezas ol graso).
Broca-formulo
Formulo : Alto en cm − 100 = devas-pezo en kilogramoj
Ekzemplo : 170 cm alto − 100 = 70 devas-pezo en kilogramoj
La ideala pezo por virinoj estas ĉ. 15 % sub la devas-pezo, ĉe viroj 10 % sube. Ekde 20 % super la devas-pezo oni parolas pri trodikiĝo.
Disvastiĝo
La trodikiĝo povas aperi en ĉiu lando, kie la sufiĉa nutraĵ-kvanto disponeblas al preskaŭ ĉiu persono. Eblaj genetikaj kaŭzoj apenaŭ havas influon, ĉar la genaro de la loĝantaro ne ŝanĝiĝis signife en la lastaj 1 aŭ 2 jarcentoj.
En la 20-a jarcento (precipe ekde la 1970-aj jaroj) la disvastiĝo de trodikiĝo okazis pro multiĝo de la sidligitaj laboroj, plia komforto, nesalubra nutrado (ĉi tiu lasta kaŭzis ankaŭ ĉe malriĉuloj trodikiĝon – ekz. troa alpreno de karbonhidratoj anstataŭ fruktoj kaj legomoj).
En la jaro 1995 estis ankoraŭ nur 200 milionoj da trodikaj plenkreskuloj, sed en 2000 jam 300 milionoj (+50 % dum 5 jaroj ?nefidinda fakto?), el kiuj 115 milionoj en evoluantaj landoj. En Aŭstrio estis en 1991 ankoraŭ nur 8,5 % da trodikuloj, en 2000 jam 11 % (nur +2,5%). En Eŭropo 10-20 % de la viroj kaj 15-25 % de la virinoj estas trodikaj. Oni povas rimarki kreskon de la trodikiĝo sude kaj oriente de Aŭstrio kaj eĉ mem en Aŭstrio. Tio estas la sekvo de la kutimoj, ebloj: malriĉuloj povas alpreni ofte la malmultekostajn karbonhidratojn anstataŭ fruktoj, legomoj; dume la riĉuloj havas monon por salubra nutrado, sportoj, operacioj (graso-forsuĉado).
Sekvoj
Trodikiĝo estas tiom kreskanta problemo, ke la Monda Organizaĵo pri Sano kaj ankaŭ la Centers for Disease Control and Prevention parolas intertempe pri tutmonda epidemio (pandemio), tiel aludante pri seriozeco de la afero.
Kaŭzoj
La kaŭzoj, kiuj kondukas kun movmanko al tropezo: Individuaj kaŭzoj
sociaj kaŭzoj
Sanigo
Se temas pri genetika kaŭzo, la sanigo estas preskaŭ neebla. Se temas pri alia kaŭzo, oni devas serĉi la radikojn de la dikiĝo, kiuj kuŝas ofte ĉe malbonaj kutimoj pri nutrado. La patientojn kun korpaj kaŭzoj helpas la simpla informado kaj instigo al pli sana nutrado, moviĝo.
Se la dikiĝon kaŭzas psikaj aferoj, povas helpi familio, amikoj, fine psikologo.
Karnitino
Karnitino estas la ŝlosilo en la batalo kontraŭ trodikiĝo.
Etimologio
Obezeco derivas de la latina obesitas, kio signifas "fortika, grason, aŭ plumpa". El tiu ēsus estas la perfektiva participo de edere (por manĝi), kun ob (super) aldonita al ĝi. The Oxford English Dictionary (La Oksforda Angla Vortaro) dokumentas ĝian unuan uzokutimon en 1611 fare de Randle Cotgrave.
Historiaj sintenoj
La antikvgreka medicino rekonas obezecon kiel medicina malsano, kaj registras ke la antikvaj egiptanoj vidis ĝin laŭ la sama maniero. Hipokrato skribis ke "Trograseco estas ne nur malsano mem, sed la mesaĝisto de aliaj". La hinda kirurgo Suŝruta (6-an jarcenton a.K.) rilatigis obezecon al diabeto kaj kormalsanoj. Li rekomendis fizikan laboron por helpi kuraci ĝin kaj ĝiajn kromefikojn. Por la plej granda parto de homa historio la homaro luktis kontraŭ manĝa malabundeco. Obezeco estis tiel historie rigardita kiel signo de riĉaĵo kaj prospero. Ĝi estis ofta inter altaj oficialuloj en Eŭropo en la Mezepoko kaj la Renesanco same kiel en antikvaj orientaziaj civilizoj.
Kun la komenco de la industria revolucio estis ekkomprenite ke la armea kaj ekonomia povo de nacioj estis dependa de kaj la korpgrandeco kaj la forto de iliaj soldatoj kaj laboristoj. Pliigi la mezaveraĝan korpomasan indicon de kio nun estas konsiderita subpezo al kio nun estas la normala intervalo ludis signifan rolon en la evoluo de industriigitaj socioj. Alto kaj pezo tiel ambaŭ pliiĝis tra la 19-a jarcento en la evoluinta mondo. Dum la 20-a jarcento, ĉar loĝantaroj atingis sian genetikan potencialon por alto, pezo komencis pliiĝi multe pli ol alteco, rezultigante obezecon. En la 1950-aj jaroj kreskanta riĉo en la evoluinta mondo malpliigis infanmortoftecon, sed kiam korpopezo pliiĝis koraj kaj renaj malsanoj iĝis pli oftaj. Dum tiu tempoperiodo asekurentreprenoj konstatis la ligon inter pezo kaj vivdaŭro kaj pliigix superpagojn por la dikuloj.
Multaj kulturoj dum historio rigardis obezecon kiel rezulto de karakterdifekto. La obezaj aŭ dikaj roluloj en greka komedio estis nesatigebluloj kaj figuroj de mokado. Dum kristanaj tempoj manĝaĵo estis rigardita kiel enirejo al la pekoj de pigro kaj volupto. En moderna okcidenta kulturo, tropezo ofte estas rigardita kiel nealloga, kaj obezeco estas ofte rilata al diversaj negativaj stereotipoj. Homoj de ĉiuj aĝoj povas renkonti socian stigmatizadon, kaj povas esti celitaj fare de ĉikanantoj aŭ evititaj de memstaraj kunuloj. Obezeco denove estas kialo de diskriminacio.
Publikaj perceptoj en okcidenta socio koncerne sanan korpopezon devias de tiuj koncerne la pezon kiuj estas konsideritaj idealaj - kaj ambaŭ ŝanĝiĝis ekde la komenco de la 20-a jarcento. La pezo kiu estas rigardita kiel idealo fariĝis pli malalta ekde la 1920-aj jaroj. Tio estas ilustrita per la fakto ke la meza alteco de Miss America gajnintoj pliiĝis je 2% de 1922 ĝis 1999, dum ilia mezuma pezo malpliiĝis je 12%. Aliflanke, la opinioj de homoj koncerne sanan pezon ŝanĝiĝis en la kontraŭa direkto. En Britio la pezo ĉe kiu homoj konsideris sin esti obezaj estis signife pli alta en 2007 ol en 1999. Tiuj ŝanĝoj verŝajne ŝuldiĝas al kreskantaj indicoj de obezeco kondukantaj al pliigita akcepto de ekstra korpograso kiel normala.
Obezeco daŭre estas vidita kiel signo de riĉeco kaj bonfarto en multaj partoj de Afriko. Tio fariĝis precipe ofta de kiam la HIV epidemio komenciĝis.
Plinio la Maljuna
Gaius Plinius Secundus konata kiel Plinius maior, tio estas Plinio la Maljuna (por diferencigi lin disde lia nevo Plinio la Juna), naskita ĉirkaŭ la jaro 23 en Novum Comum (Como), mortinta je la 24-a de aŭgusto 79) estis romia klerulo kaj nobelo.
Plinio faris nobelan karieron unue kiel advokato, poste kiel armea komandanto kaj posta guberniestro (procurator) en diversaj provincoj. Li tiel akiris sciojn pri la regionoj ĝermanaj kaj estis akompananto de la imperiestroj Vespasiano kaj Tito dum ties kampanjoj al Ĝermanio.
Li konatiĝis al la posteula mondo per sia verko Naturalis historia ("naturhistorio"). Ĝi estas speco de 37-voluma enciklopedio, dediĉita al Tito, kaj resumas la natursciencan scion de la epoko. Plinio ĝisvivis la publikigon de la unuaj dek volumoj (per mana kopiado); la ceteraĵo estis publikigita nur post lia morto.
Plinio kiel prefekto de la romia ŝiparo en Mediteraneo en la jaro 79 eksciis pri la erupcio de Vezuvio kaj veturis ŝipe al la Golfo de Napolo por esplori la erupcion kaj helpi la viktimojn de la katastrofo. Tie li estis sufokita de vulkanaj gasoj. Lia nevo Gaius Plinius Caecilius Secundus minor, konata kiel Plinio la Juna, 27 jarojn poste skribis al Tacito pri lia morto.
En kelkaj lingvoj oni uzas lian nomon por distingi fortajn vulkanajn erupciojn kiel "pliniajn".
Sesto Fiorentino
Sesto Fiorentino estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Toskanio kaj al la provinco Florenco, kiu ekde la jaro 2015 oficiale nomatas metropola urbo Florenco. Fine de en la komunumo vivis.
Najbaras la komunumoj Calenzano, Campi Bisenzio, Fiesole, Firenze kaj Vaglia.
10325 Bexa
10325 Bexa estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝia nomo aludas al la glacimonto "B10A" kiu havas ĉirkaŭ 80 km obl 40 km, kaj kiu elrompiĝis de la Glaĉero Thwaites en Antarkto en 1992. Formiĝinte dum pluraj centoj da miljaroj, B10A poste drivis en la suda Atlantiko laŭ la marfluoj kaj ventoj.
Stacio Sumiyoshi
Stacio Sumijoŝi (住吉駅 [Sumijoŝi-eki]) povas signifi sekvajn fervojajn staciojn en Japanio:
25678 Ericfoss
25678 Ericfoss estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Eric A. Foss, kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2009 pro sia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la Kentwood High School de Covington (Vaŝingtonio, Usono).
Tinlot
Tinlot (france: [tejnLO]) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Abée, Fraiture, Ramelot, Seny, Soheit-Tinlot kaj Scry (Belgio) apartenas al Tinlot, la ĉefa municipo.
NGC 6166D
NGC 6166D (aliaj indikoj — MCG 7-34-56, PGC 58262) estas galaksio en konstelacio Herkulo.
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Sumijoŝi
Sumijoŝi (japane: 住吉/純義 [sumijoŝi]) povas esti
Süpplingen
Süpplingen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Helmstedt de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Samtempe la loĝloko estas la administra centro de komunumaro, nomata Samtgemeinde Nord-Elm, do de libervola ligo de pluraj administre principe sendependaj komunumoj, kiuj tamen decidis komune plenumi iujn administrajn taskojn kaj servojn. Membroj de la komunumaro estas la komunumoj:
Piroska Berényi
Piroska BERÉNYI [berEnji] hungara pentristino, grafikistino. Ŝi naskiĝis en Arad en 1916.
Kariero
Piroska Berényi studis en Arta Altlernejo de Budapeŝto. De 1938 li loĝis en Egiptujo, poste en Brazilo. En 1971 ŝi ekspoziciis ankaŭ en Hungarujo, en 1982 en Műcsarnok okaze de 2-a ekspozicio de artistoj vivantaj eksterlande.
Carlinhos Paraíba
Carlinhos Paraíba (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Omiya Ardija, Júbilo Iwata kaj Tokushima Vortis.