cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pierre-Auguste Renoir
Pierre-Auguste Renoir estis la patro de aktoro Pierre Renoir (1885-1952), kino-reĝisoro Jean Renoir (1894-1979) kaj ceramikisto Claude Renoir (1901-1969). Li estis la avo de kino-reĝisoro Claude Renoir (1913-1993), filo de Pierre.
János Lemény
LEMÉNY János grafo (pro.leme:nj), Pap, estis rumana grekkatolika episkopo en Transilvanio naskita en Koloĵvaro la 23-an de aprilo 1780 kaj mortinta en Vieno la 29-an de marto 1861.
Biografio
János Lemény, Pap, finis teologion en Nadjvarado kaj oni elektis lin episkopo en 1832 en Fogaras. Li laciĝis por la interamikiĝo de rumanoj kaj hungaroj kiel prezidanto de la rumana kunveno de Balázsfalva la 14-an de aprilo 1848. Pli poste li prezentis sian vidpunkton en la landkunveno de Peŝto. Post la liberecbatalo de la hungara revolucio de 1848 oni kondamnis lin al 20 jara fortikaĵmalliberejo. Li ricevis amnestion, sed oni senigis lin de lia posteno en 1850. Li pasigis siajn lastajn jarojn en franciskana klostro de Vieno.
Blussans
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Kolomano Kovaĉ
Kolomano KOVAĈ aŭ KOVÁCS Kálmán (naskiĝis 1911 - mortis la 20-an de majo 1977 tragike en Novi Sad) estis esperantisto, emerita juĝisto, vortaristo.
Zoltán Rátóti
Zoltán Rátóti, laŭ hungarlingve kutima nomordo Rátóti Zoltán estas hungara aktoro, voĉoaktoro, teatrestro, reĝisoro, anoncisto.
Zoltán Rátóti naskiĝis la  en Cegléd.
Biografio
Zoltán Rátóti akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1983, lia ĉefinstruisto estis István Horvai. Post siaj studoj li aliĝis al teatra kompanio de Teatro József Attila, poste en la teatra jaro 1990 al Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). En la 1990-aj jaroj li estis membro en pli malgranda teatro aŭ li estis senstatusa aktoro. Inter 2000 kaj 2002 li apartenis al Teatro Szigligeti (Szolnok), poste al Nacia Teatro (Budapeŝto). Ekde 2000 li ankaŭ reĝisoradas. En 2006 kaj 2010 li estis elektita vilaĝestro de Magyarföld. Inter 2010-2016 li estis teatrestro de Teatro Csiky Gergely (Kaposvár), poste li denove estas aktoro en la Nacia Teatro. Ekde 2012 li estas ankaŭ anoncisto de la Hungara Televizio. Komence li havis bonvivantajn rolojn, baldaŭ ĉiuspecajn rolojn. Li ricevis 3 premiojn inter 1993-2015, poste premion Kossuth en 2022.
Peto (komunumo)
Peto estas unu el la 106 komunumoj de la meksika subŝtato Yucatán, kiu estas unu el la tri meksikaj subŝtatoj sur la duoninsulo Jukatano. La ĉefurbo de la komunumo estas la samnoma Peto. La komunumo apartenas al la regiono 9 "Sur". La regiono "Sur" limas al la meksika, federacia subŝtato Campeche (okcidente) kaj al Quintana Roo (oriente). Krome norde ĝi limas al la regiono 8 "Sur Poniente" kaj al la regiono 5 "Centro Sur". La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 31058.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 22386 loĝantojn. El tiuj estis 11073 viroj kaj 11313 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1427 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 35 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 82,9 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 26,4 °C. Ĝenerale la klimato estas varma kaj duonhumeda. La pluva sezono ĝenerale komencas fine de majo kaj ĝi daŭras ĝis oktobro. Plej malvarmaj monatoj estas januaro kaj decembro kaj plej varmaj monatoj estas julio kaj aŭgusto.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 12550 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 9836 scipovis legi kaj skribi kaj 2696 personoj estis analfabetoj. Do 21,48% de la personoj pli aĝaj ol 15 en la komunumo estis analfabetoj.
En la jaro 2000 en la komunumo vivis 21284 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 13419 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 63% de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon. La ĉefa indiĝena lingvo en Yucatán estas la jukatana majaa lingvo, ankaŭ nomita Majatano.
Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)
Karolo Filipo Teodoro (naskiĝis la  ĉe Bruselo; mortis la   en Munkeno), el la vitelsbaĥa dinastio, estis ekde la  kun la nomo "Karolo la 4-a" palatinata grafo kaj princo-elektisto de Elekto-Palatinato kaj duko de Jülich-Berg. Ekde la li estis kun la nomo "Karolo la 2-a" ankaŭ princo-elektisto de Bavario. Lia regado gravegis por la kultura, ekonomia kaj infrastruktura evoluo de suda Germanio en la dua duono de la 18-a jarcento.
Princo-elektisto de Elekto-Palatinato
Karolo Teodoro efektivigis multajn reformojn en klerisma spirito kaj estis malavara mecenato. Sub lia regado floris ekonomio, kulturo kaj scienco. La palatinata ĉefurbo Mannheim iĝis centro de eŭropa baroko. La kulturan vivo riĉigis interalie nomoj kiel Mozart, Voltaire kaj Schiller.
Antónia Hetényi
Antónia Hetényi [hetEnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Hetényi Antónia estis hungara migra aktoro, operetkantisto.
Antónia Hetényi naskiĝis la  en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempe en Slovakio), ŝi mortis la  en Ádánd (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
Biografio
Antónia Hetényi fariĝis infana aktoro en migra teatra trupo de sia patro ekde 1845. De 1860 ŝi estis konata kiel sukcesa operetkantisto ludanta en bonegaj teatraj kompanioj. Ŝiaj direktoroj inkluzivis Imre Szigeti (Arad (urbo), 1860-1861), István Bényei (Buda, 1867), Andor Sztupa (1870–1871, 1876–1878, 1879–1882), Ignác Krecsányi (1874–1875), Béla Szilágyi (aktoro) (1883–1884), Árpád Balogh (teatrestro) (1885–1886) kaj Sándor Csóka (1878–1879). En 1889 ŝi retiriĝis de la aktora vivo en teatra trupo de Ferenc Komlóssy (aktoro).
Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)
Princo-elektisto de Elekto-Palatinato
1742 heiratete er im Alter von 17 Jahren seine Kusine Elisabeth Auguste, älteste Enkelin des Kurfürsten Karl Philipp, an deren 21. Geburtstag. Während dieser Ehe kam erst nach zwanzig Jahren als einziges Kind ein Sohn namens Franz Ludwig Joseph zur Welt. Der lang ersehnte Stammhalter starb jedoch zur großen Bestürzung der Eltern einen Tag nach seiner Geburt am 29. Juni 1762. Dieses Ereignis entfremdete die Ehegatten zunehmend von einander. Trotz der Kinderlosigkeit seiner Frau, ihrer Liebhaber und der zahlreichen eigenen Mätressen verstieß Karl Theodor seine Gattin jedoch nicht. Er ging erst nach ihrem Tod im Jahre 1794 eine weitere Ehe ein, die jedoch zum unglücklichsten Abschnitt seines Lebens werden sollte. Die junge, temperamentvolle Erzherzogin Maria Leopoldine von Österreich-Este lehnte jeden körperlichen Kontakt mit ihm ab. So blieb auch diese Ehe kinderlos.
Als Folge der fehlgeschlagenen Geburt seines Sohnes ließ er 1766 ein Entbindungsheim mit angeschlossener Hebammenschule gründen.
Er vollzog im Geiste der Aufklärung zahlreiche Reformen und betätigte sich als Mäzen. Im Jahre 1753 stattete ihm Voltaire einen wohl recht spontanen Besuch ab. Dieser war gerade aus Preußen weggegangen und hatte einen die damalige Öffentlichkeit empörenden, mehr als einen Monat dauernden Arrest in der Freien Reichsstadt Frankfurt durchlitten. Der Kurfürst entschädigte ihn durch die verschwenderisch gestaltete und in Voltaires Korrespondenz gelobte Aufführung von vier Theaterstücken. Dabei verausgabte er sich jedoch finanziell derart, dass er Voltaire in der Folge um 100.000 Francs bat.
Der Name Karl Theodor steht für die wirtschaftliche und kulturelle Blütezeit Mannheims im 18. Jahrhundert und für den Aufstieg der Stadt zu einem der Kristallisationspunkte des europäischen Barock. In seiner Regierungszeit wurden der Bau der kurfürstlichen Residenz mit Schloss und Schlosskirche - eine der größten barocken Schlossanlagen in ganz Europa - sowie der Sommersitz in Schwetzingen vollendet. Das Leben in Mannheim entfaltete bislang nicht gekannten höfischen Glanz.
Karl Theodor war ein aufgeklärter Landesherr, gerühmt für seine intellektuelle Neugierde und Toleranz, seine Bildung und seinen Kunstgeschmack. Wissenschaft und Kunst förderte er weit über das übliche Maß hinaus. So ließ er Johann Stamitz als „Instrumental-Musicdirektor“ die Hofkapelle reformieren und vergrößern. In konsequenter Strenge erzogen, wurde sie zu einem Elite-Ensemble, das herausragende Instrumentalisten aus ganz Europa vereinigte. Hinzu kamen exzellente Sängerinnen und Sänger. Wolfgang Amadeus Mozart gab 1777 etliche Konzerte am Hof und war Musiklehrer der fürstlichen Kinder.
Doch Karl Theodor genügte es nicht, sich im Glanz prachtvoller Opernaufführungen zu sonnen. Er ermöglichte auch die Weiterentwicklung eines bis dahin unbekannten besonderen Instrumentalstils, mit dem seine Hofkapelle zum Wegbereiter der europäischen Klassik wurde: Als „Mannheimer Schule“ ging dieser Stil in die Musikgeschichte ein. Außerdem beteiligte sich der Kurfürst engagiert an einer Diskussion über die Erneuerung der Oper seiner Zeit: weg von der italienischen Opera seria hin zur deutschsprachigen Oper.
Diese „goldene Ära“ Mannheims endete abrupt im Jahre 1777, als die bayerische Linie der Wittelsbacher ausstarb. Karl Theodor erbte Bayern und musste seine Residenz nach München verlegen. Viele wichtige Solisten der Hofkapelle folgten ihm, ebenso das höfische Publikum. Das Ende der kulturellen Blütezeit in Mannheim schien besiegelt und damit auch das weit vorangetriebene Bemühen um die Gründung eines dortigen Nationaltheaters gefährdet. Die Idee einer solchen Institution zur Förderung und Weiterentwicklung des deutschen Dramas, der deutschen Sprache und Literatur war damals in Theaterkreisen allgegenwärtig - spätestens seit einem ersten von Gotthold Ephraim Lessing mitgetragenen, jedoch 1769 gescheiterten Versuch in Hamburg.
Doch Karl Theodor bestimmte, dass das Schauspiel als wichtiger Wirtschaftsfaktor in Mannheim verbleiben sollte, bewilligte die notwendigen Mittel zum Engagement eines festen Ensembles im gerade neu gebauten Schauspielhaus im Quadrat B 3 und ernannte Freiherr Wolfgang Heribert von Dalberg zum ersten Intendanten. Günstiger hätte die Gelegenheit kaum sein können: Gerade erst hatte der Herzog von Gotha sein Hoftheater geschlossen. Dalberg verpflichtete dessen Spitzenkräfte, darunter August Wilhelm Iffland, nach Mannheim. Am 7. Oktober 1779 nahm das neu gegründete Ensemble den Spielbetrieb auf und entwickelte sich binnen weniger Jahre zu einer der angesehensten Bühnen Deutschlands. Ein erster Meilenstein war die legendäre Uraufführung der Räuber am 13. Januar 1782. Dalberg hatte Mut bewiesen und das ungestüme Drama eines damals unbekannten jungen Autors - Friedrich Schiller - auf seiner Bühne vorgestellt. Mit Erfolg: Das Mannheimer Nationaltheater war plötzlich in aller Munde; bis heute ist ihm der Beiname Schillerbühne geblieben.
In Heidelberg erinnern die Carl-Theodor-Brücke, deren Bau er in Auftrag gegeben hatte, sowie das Karlstor, das zu seinen Ehren errichtet wurde, an den Kurfürsten. Auch in Neckargemünd wurde ihm zu Ehren ein Stadttor gebaut. In mehreren Orten der ehemaligen Kurpfalz gibt es eine Carl-Theodor-Straße (z. B. Schwetzingen, Mosbach).
Herzog von Jülich und Berg
In Düsseldorf, der Hauptstadt der Herzogtümer Jülich und Berg, geht die klassizistische Stadterweiterung auf Karl Theodor zurück. Dieser Stadtteil trägt seither den Namen Carlstadt. Baugeschichtlich bedeutend ist auch das Schloss Benrath, das der Kurfürst zwischen 1755 und 1773 als Jagd- und Sommerresidenz errichten ließ. Im damals jülich-bergischen Mülheim am Rhein, erst 1914 nach Köln eingemeindet, gibt es eine Karl-Theodor-Straße. -->
Princo-elektisto de Palatinato-Bavario
Tiu ĉi "ora erao" de Mannheim ĉesis subite en la jaro 1777, kiam formortis la bavara linio de la Vitelsbaĥoj kun Maksimiliano la 3-a Jozefo. Karolo Teodoro nun heredis la bavaran tronon kaj princo-elektistecon. Li tamen ne fariĝis duobla princo-elektisto – ekzistis jam antaŭa interkonsento por ĝuste tiu heredo-kazo, ke la nun kunigita lando "Palatinato-Bavario" nur havu unu princo-elektistan voĉon.
Karolo Teodoro komence ne volis akcepti la heredaĵon kaj provi interŝanĝi la bavarajn teritoriojn kun Jozefo la 2-a kontraŭ aliaj. Tiun interŝanĝon tamen malhelpis Prusio, kaj li devis kontraŭvole akcepti iĝi bavara reganto. En 1778 li translokigis sian rezidejon de Mannheim en Palatinato al Munkeno en Bavario, kien li ankaŭ alportis siajn palatinatajn konsilistojn.
La nova situacio ne estis populara en Palatinato, nek en Bavario. La kultura vivo en Palatinato perdis gravan subtenanton, ĉar Karolo Teodoro pli multe okupiĝis pri la nova, pli granda, regno-parto Bavario. En Bavario li estis multe malpli ŝatata ol en Palatinato, kie oni konsideris lin kaj liajn konsilistojn fremdaj regantoj. En 1784 kaj 1785 li forte malpermesis ĉiajn asociojn sen eksplicita oficiala permeso, kaj aparte forte agadis kontraŭ iluminatoj kaj framasonoj.
Ankaŭ en Bavario li efektivigis reformojn kaj subtenis arton, sciencon, bonfarton kaj edukadon, sed lia regado iĝis pli kaj pli aŭtoritara.
En 1799 li mortis pro apopleksio.
<!-- Bereits am 22. September 1766 unterzeichneten Karl Theodor und Kurfürst Max III. Joseph von Bayern eine Erbverbrüderungs-Erneuerung, in der erstmals Bayern und Pfalz als unteilbarer Gesamtbesitz behandelt wurden. Als 1777 der bayerische Kurfürst starb, trat Karl Theodor seine Nachfolge an und verlegte 1778 seine Residenz von Mannheim nach München. Auch seine landfremden pfälzischen Räte brachte er mit. Der neue Doppelstaat wurde gemeinhin Pfalz-Baiern genannt. Da Kaiser Joseph II. Niederbayern und die Oberpfalz für Österreich beanspruchte, war Karl Theodor bereit, im Tausch gegen Vorderösterreich auf diese Landesteile zu verzichten. Dies führte jedoch zum Eingreifen Friedrichs II. von Preußen. Im Bayerischen Erbfolgekrieg verlor Karl Theodor 1779 im Frieden von Teschen das Innviertel an Österreich und erhielt dafür die Anerkennung der Rechtmäßigkeit seiner Erbfolge. Am 26. April 1782 empfing er Papst Pius VI. in München.
Danach versuchte er, ganz Bayern gegen die Österreichischen Niederlande zu tauschen, was ihn bei der Bevölkerung unbeliebt machte. In Verhandlungen mit dem Kaiser hoffte er auf ein eigenes mittel- und niederrheinisches Königreich Burgund, doch scheiterten auch diese Pläne am Widerstand Friedrichs II., der 1785 den Fürstenbund mobilisierte und so das Tauschgeschäft verhinderte.
Anders als in der Pfalz war Karl Theodor daher in Bayern sehr unbeliebt. Er umgab sich nur mit Pfälzern und interessierte sich lange Zeit wenig für bayerische Angelegenheiten. Erst nach dem Scheitern der Tauschpläne wurde seine Regierung in Bayern bedeutsam. 1784 verbot er alle Vereinigungen, die ohne ausdrückliche landesherrliche Erlaubnis gegründet worden waren. 1785 wurde dieses Verbot durch ein Edikt erneuert, in dem namentlich die Illuminaten und die Freimaurer als "landesverräterisch" und "religionsfeindlich" genannt wurden. Graf Rumford wurde zum Adjutanten und Kammerherrn ernannt und reformierte das Militär- und das Staatswesen, welches bis dahin von Ämterkauf und Ämtervererbung geprägt worden war.
Csurgó
Csurgó [ĉurgO] estas urbo kun titolo vinvilaĝo en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Somogy, en Distrikto Csurgó, kies centro estas.
Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)
Princo-elektisto de Palatinato-Bavario
1788 verlegte Karl Theodor im Streit mit dem Münchner Rat die Residenz nach Mannheim. Obwohl der Kurfürst bereits im darauffolgenden Jahr nach München zurückkehrte, kam es am 21. Mai 1791 zu einem neuen Eklat: Der Rat der Stadt wurde gezwungen, in der Maxburg vor einem Bildnis Karl Theodors Abbitte zu leisten.
Csurgó
Situo
Csurgó situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Kaposvár-Murakeresztúr.
Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)
Princo-elektisto de Palatinato-Bavario
Karl Theodors Maßnahmen hatten ihre Schwerpunkte in den Bereichen Kunst, Wissenschaft, Wohlfahrt und Bildung. Nach der Französischen Revolution von 1789 und dem Verlust seiner Stammlande verschärfte er den Kampf gegen die Illuminaten. Die letzten Jahre seiner Regierungszeit waren von Überwachung und obrigkeitsstaatlichem Druck bestimmt.
Csurgó
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1019. La komunumo iĝis kampurbo en 1405 havanta fortikaĵon. Inter 1543-1545 tie vivis muzikisto-poeto Tinódi Lantos Sebestyén, inter 1792-1799 poeto Mihály Csokonai Vitéz. Poste alvenis hungaroj, germanoj, slovakoj kaj judoj. La sinagogo en 1762 konstruiĝis. En 1850 la komunumo denove iĝis kampurbo kaj 1989 urbiĝis.
Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)
Princo-elektisto de Palatinato-Bavario
Auf seine Initiative hin entstand in München unter anderem auch der Englische Garten. An seinen Namen erinnert heute noch das Karlstor und der offizielle Name des Stachus: Karlsplatz, ein Name, der jedoch von den Münchnern wegen der Unbeliebtheit des Kurfürsten traditionell kaum benutzt wird. Karl Theodor ist dennoch Ehrenbürger der Stadt München.
Csurgó
Famuloj
En Csurgó naskiĝis: En Csurgó mortis:
Karolo Teodoro (Palatinato kaj Bavario)
Princo-elektisto de Palatinato-Bavario
Im 75. Lebensjahr stehend, starb der Kurfürst am 16. Februar 1799 an den Folgen eines vier Tage zuvor erlittenen Schlaganfalls. Er wurde später in der Theatinerkirche zu München beigesetzt; sein Herz ruht in der Altöttinger Gnadenkapelle. Da er trotz seiner zwei Ehen keinen Thronfolger hinterließ, folgte ihm Herzog Maximilian IV. Joseph von Pfalz-Zweibrücken als Kurfürst nach. -->
Familio
Karolo Teodoro edziĝis dufoje:
Krom tio, li tamen havis plurajn eksteredzecajn gefilojn kun diversaj amatinoj.
<!--
Eheliche Nachkommen
Kurfürst Karl Theodor heiratete am 17. Januar 1742 in Mannheim Pfalzgräfin Elisabeth Auguste, Tochter des Erbprinzen Joseph Karl Emanuel von Pfalz-Sulzbach und seiner Gattin Prinzessin Elisabeth Auguste Sofie von der Pfalz, die ihm folgenden Sohn schenkte:
In zweiter Ehe heiratete er am 15. Februar 1795 in Innsbruck Erzherzogin Maria Leopoldine von Österreich-Este (1776–1848), Tochter des Erzherzogs Ferdinand von Österreich-Este und seiner Gattin Prinzessin Maria Beatrix von Modena. Die Ehe blieb kinderlos.
Uneheliche Nachkommen
Aus der Verbindung mit der französischen Schauspielerin Françoise Després-Verneuil († 1765), später Gräfin von Parkstein: Aus der Verbindung mit Maria Josefa Seyfert (* 1748; † 24. Dezember 1771), später Gräfin von Heydeck: Aus der Verbindung mit Maria Christine Edle von Hauer (* 1734; † 1796), verheiratete Freifrau von Stengel:
Eksteraj ligiloj
-->
Kaulitz
Kaulitz ekde la unua de januaro 2010 estas parto de la urba komunumo Arendsee en Germanio - antaŭe temis pri memstara komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Altmark Salzwedel de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 30-an de junio 2006 la komunumo havis 207 loĝantojn.
Nove Klinove
Nove Klinove, ukraine Нове Клинове estas malgranda ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv en municipo Nevetlenfolu. Nove signifas: nova.
84015 Efthymiopoulos
84015 Efthymiopoulos estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampajno Campo Imperatore Near Earth Object Survey (CINEOS) elde la Stacio de Campo Imperatore de la Observatorio de Abruco (L'Aquila, Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la greka astronomo Christos Efthymiopoulos Direktoro de Esplorado ĉe la Esplora Centro de Astronomio de la Akademio de Ateno, kaj kiu instruas pri Dinamika Astronomio ĉe la Departemento de Fiziko de la Universitato de Ateno. Li servis kiel Vic-Prezidento de la Helena Astronomia Societo.
Broadway
Broadway (kio en la angla signifas "larĝa vojo") estas, kiel la nomo implicas, granda, larĝa strato en Novjorko (Nov-Jorkio, Usono).
Ĝi estas unu el la plej malnovaj ĉefaj nordaj-sudaj trairejoj en la urbo, datiĝanta el la unua nederlanda setlejo Nov-Amsterdamo. Ĝi trakuris la longecon de Manhatano, la centra komunumo de la urbo. Broadway estas la nura strato, kiu iris preskaŭ de la suda pinto de la insulo, komenciĝante ĉe Bowling Green (Kegloluda Verdejo), al la norda pinto. Ĝi tie transis la riveron Harlem sur la Broadway-Ponto kaj pluiras tra Bronkso kaj en Westchester County. (Estas ankaŭ apartaj stratoj nomataj "Broadway" en la urbo, unu en ĉiu el la tri Nov-Jorkaj urbaj komunumoj Kvinzo, Broklino kaj Staten-Insulo; kaj pli malgrandaj stratoj uzantaj ĝian nomon tia kia Orienta Broadway, Okcidenta Broadway, Malnova Broadway, kaj aliaj en Manhatano mem.)
Broadway iras plu, trakurante pluajn Hudson-Riverajn urbojn de konteo Westchester. Poste, ĝi estiĝas la "Poŝta Vojo de Nov-Jorko al Albeno", kaj kuras norden ĝis la ĉefurbo de la ŝtato, Albeno. Ĉar ĝi diagonale transiras la Komisian Planon de 1811 de manhatanaj stratoj, la kruiciĝoj de Broadway kun aliaj stratoj estas markataj de "placoj" (foje nur triangulaj tranĉaĵetoj de malferma spaco). Ĉi tio kreis iom interesan arkitekturon, ekzemple de la fama Flatiron-Konstruaĵo.
Alia fama parto de Broadway estas apud Times Square (Tempa Placo) en la centro de Manhatano, tra kiu Broadway pasas, la hejmo de multaj Broadway-teatroj, kun eterne ŝanĝiĝanta vico de komercaj, grandskalaj teatraĵoj, speciale muzikaĵoj. Ĉi-tiu parto de Broadway estas ankaŭ konata kiel la Granda Blanka Vojo kaj altiras milionojn da turistoj el la tuta mondo. Steliĝado en sukcesa Broadway-muzikaĵo estas konsiderata de plejmultaj kantistoj, dancistoj kaj aktoroj kiel la pinta sukceso en sia elektita profesio, kaj multaj kantoj, historioj kaj muzikaĵoj estis mem bazitaj ĉirkaŭ la ideo de tia sukceso. La ĉiujara Premio Tony rekonas iujn de la plej sukcesaj novaj montraĵoj kaj revivigaĵoj ĉiujare.
Pli malproksime al la nordo, Broadway sekvis la malnovan Bloomingdale-Irejon kiel la ĉefan spinon de la Supra Okcidenta Flanko, pasante la terenon de Universitato Kolumbio sur Morningside Heights.
Campina do Simão
Campina do Simão estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 4.076 loĝantojn en 2010.
ISO 3166-2:LB
ISO 3166-2:LB estas subaro de la normo ISO 3166-2 rilate Libanon. La kodojn havas ok gubernioj. Ĉiu kodo konsistas el du partoj, apartigitaj per streketo. La unua estas <tt>LB</tt>, la ISO 3166-1 dulitera (alpha-2) kodo de Libano. La dua parto estas du literoj.
Someșul Mic
Someșul Mic ("malgranda Someŝ") estas rivero en Rumanio. Ĝi ekestas per kunfluo de Someșul Cald ("varma S.") kaj Someșul Rece ("malvarma S.") en la lagon Gilău, okcidente de la urbo Gilău. Oriente de Dej ĝi kunfluas kun Someșul Mare por formi la riveron Someș.
Ĉe Florești la rivero estas barita kaj formas lagon 1,5 km longan.
Oriente de Gilău la Transilvania Aŭtovojo (Autostrada Transilvania) transpontas la riveron.
En Kluĵo la tra-urba koridoro de la rivero estas uzata por konduki elektran lineon. Multaj metal-ĉarpentaĵaj kadroj estis konstruitaj super la rivero; de ili pendas la elektraj dratoj. Ekster la urbocentro tiuj dratoj pendas ne de kadroj, sed de ordinaraj mastoj, kiuj staras apud, parte eĉ en la rivero.
György Baloghy
György Baloghy [djordj balogi], laŭ hungarlingve kutima nomordo Baloghy György estis hungara advokato, juĝisto, prokuroro, ministro. Lia nobela antaŭnomo estis balogi.
György Baloghy naskiĝis la  1861 en Hungara reĝlando en Derencsény (nuntempa Drienčany en Slovakio). Li mortis la 1931 en Budapeŝto.
Biografio
György Baloghy akiris juran diplomon en Reĝa Universitato de Budapeŝto. Komence li estis advokato, ekde 1888 juĝisto, ekde 1901 prokuroro. En 1912 li partoprenis en tiu verdikto, kiu kaŭzis abdikon de Kabineto Lukács. En la jaro 1919 li estis ministro pri justico nur monaton en Kabineto Friedrich. Poste li estis ĉefjuĝisto ĝis la emeritiĝo en 1927. Li edziĝis dufoje pro eksedziĝo, lia unua edzino naskis 2 filinojn (1893, 1895).
Jupitero (dio)
Jupitero (latine: Iuppiter) estas romia similaĵo de grekia dio Zeŭso. Li estis la plej grava el la dioj de la romia panteono, patro de dioj kaj homoj kaj li estis parto de la ĉefa triopo, kune kun sia fratino kaj edzino Juno, kaj sia filino Minerva.
Jupitero ankaŭ estas nomata Jove (Iovis). Liaj atributoj estas aglo, fulmo kaj sceptro.
Francisko Azorín registras erare la nomon Jupitro kiel Roma ĉefdio, kiu regis la mondon; la artistoj lin reprezentis per glora, majesta homo sur nuboj, kun fulmoj en la mano k. aglo ĉe la piedoj. Li indikas etimologion el la latina Jupiter, Djupiter, Djovis, Jove el la hebrea Jehova, Dishova.
Priskribo
Komence li estis ligata prefere kun elementoj. Estis mastro de ĉielo, tondroj kaj fulmoj, pli poste estis al li ankoraŭ aldonita rolo de protektanto de Romia imperio kaj leĝoj.
La Romianoj kredis, ke lia favorinklino estas signifa momanto en milito, ĉar li estas signita donacanto de venko, kaj tial ili strebis akiri lian favoradon.
Meze de septembro okazis solenoj honore de Jupitero, konsistanta el oferoj, solenaj procesiaj marŝadoj kaj ludoj en cirko. Kulto de Jupitero, kun kiu ofte koincidis diversaj kultoj de orientaj religioj, persistis ĝis tempo de frua kristanismo. La plej granda, plej malnova, plej impona kaj plej grava templo konsekrita al Jupitero kune kun lia edzino Junono kaj kun Minerva staris sur Kapitolo. Ĝi estas konservita nur en fragmentoj de fundamentoj de la Kapitola muzeo.
Deveno
Jupitero estas origine hindoeŭropa diaĵo de ĉielo. La nomo Jupitero venis de la hindeŭropa Dʰ(e)h₁s ph₂tér. La esprimo estas derivita de la radiko Djaus kaj havas paralelojn en nomoj Zeŭso pater (greka), Djaus Pitar (veda Ĉiela patro), Tiro (germ.) k.a.
Ĉe li estas trovebla atributo de la perdita mano. Dum liaj solenoj li estis prezentata per viro sur veturilo en kostumo kun kovrita dekstra antaŭbrako, same kiel ĉe germana Tiro kaj ĉe friza dio Sabazio, kiu estis bildigata kun bronza dekstra mano ornamita per simboloj de boneco kaj afableco.
En vedoj lian funkcion rolis Djaus Pitar, origine la plej aĝa diaĵo. En multaj hindoeŭropeaj religioj li estis pli poste ombrigita de origine pli malaltaj diaĵoj (de Odino ĉe nordaj germanaj triboj, de Indro ĉe hindoj) aŭ li tenis sin la estran pozicion en triopo de la plej altaj diaĵoj (kelta Teŭtato, balta Dievs, romia Jupitero kaj greka Zeŭso). En la slava panteono li verŝajne aperis kiel Svarogo, bazo de kies nomo estas hindoeŭropa svar (lumo), kaj koheras ankaŭ kun sanskrita esprimo svarga (ĉielo) kaj írana hvar (suno).
Al Jupitero la Romianoj dediĉis tagon de la semajno – ĵaŭdon.
Lia birdo estis la aglo, kaj lia besto estis la virbovo. Li donis sian nomon al la planedo Jupitero, la plej granda planedo de la sunsistemo.
Berlina Traktato de 1926
La Berlina Traktato de 1926 estis amikeca kontrakto inter Germanio kaj Sovetunio, subskribita la 24-an de aprilo 1926. Ĝi estis daŭrigo de Traktato de Rapallo (1922) kaj celis montri al la Sovetunio, ke Germanio volas kunlabori kun Sovetunio eĉ post la Traktatoj de Locarno kun okcidentaj landoj.
La traktato enhavis interkonsentojn pri komerco kaj pri la jam ekzistanta armea kunlaboro, kiun la Manchester Guardian senvualigis en decembro de 1926. Germanio certigis Sovetunion pri sia neŭtraleco okaze de milito inter Sovetunio kaj tria lando (oni celis per tio ĉefe Pollandon).
La traktato estas subskribita por tempodaŭro de 5 jaroj kaj estis en 1931 plilongigita je 3 jaroj.
Bostona tea festo
Bostona tea festo (angle Boston Tea Party) estis evento la, kiam en bostona haveno loĝantoj alivestitaj kiel indianoj akvenĵetis 342 kestojn da teo, kiujn transportis Brita Orienthinda Kompanio ( East India Company). Ili protestis per tio kontraŭ plialtigo de imposto por teo, kiun postulis Granda Britio.
Ekzistas Usona mito ke la Bostona Tea Festo temis pri protesto kontraŭ imposta plialtigito. Reale, la kosto de teo malpliiĝis per la Tea Akto de 1773; tiel la Brita Orienthinda Kompanio eblis subtranĉi la koston de 'nigra-merkata' teo en Nordameriko. Kvankam la teo kune kun sia imposto fiksita malpl kostis kontraŭ la Usona teo, laŭ la Townshend-aj Aktoj akcepto de la Tea Akto implicite konsentus al la ideo ke la Brita parlamento rajtus imposti la kolonianojn. Tial, la Bostona Tea Festo staris kontraŭ Britaj impostoj mem, ne necese kontraŭ la teaj impostoj.
La bostona tea festo estis preludo de batalo de usonaj kolonioj kontraŭ Britio, kiu gvidis al sendependeco de Usono.
Vortludante pri la fakto, ke la angla vorto "Party" povas signifi aŭ "Festo" aŭ "Partio", dekstrema fakcio de la Respublikana Partio aktuale nomas sin la Tepartio.
Peto
En Peto ekzistas ŝtata radio, kiu elsendas en la jukatana majaa lingvo. La stacio nomiĝas: XEPET-AM (La Voz de los Mayas – "La voĉo de la majaoj").
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Pritisjanske
Pritisjanske, ukraine Притисянське estas malgranda ne memstara vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Vinohradiv en municipo Fanĉikovo.
Historio
En popolnombrado de 2001 vivis en Pritisjanske resume 124 homoj, inkluzive 4 hungarojn.
Campo Largo
Campo Largo [kampo largo] estas municipo kaj grandurbo de la brazila subŝtato Paranao. Ĝi estas antaŭurbo de Curitiba kaj ĝi apartenas al urbaro de Curitiba. La loknomo havas geografian originon: larĝa kampo.
Geografio
Campo Largo situas sur altebenaĵo en suda parto de la lando. Curitiba troviĝas 29, San-Paŭlo (urbo) 363, Guarulhos 374, Campinas 376, Porto Alegre 537, Nova Iguaçu 686, Campo Grande 760, Rio-de-Ĵanejro 699, São Gonçalo 723, Belo Horizonte 840, Goiânia 975, Braziljo 1086, Salvador de Bahio 1802, Maceió 2281, Teresina 2374, Recife 2478, São Luís 2611, Natalo (Brazilo) 2664, Belém 2670, Manaus 2724 km.
Historio
En tiu ĉi loko la unuaj eŭropanoj estis orserĉantoj en la 16-a jarcento. La sekvaj alvenintoj estis bredistoj de brutoj. Nature alvenis ankaŭ sklavoj en Afriko.
Ekonomio
Campo Largo estas plej konata pri produktado de porcelanoj. Aliaj famaj produktaĵoj estas la mineralakvo, faboj kaj maizoj.
Klimato
Campo Largo situas en subtropika klimato. La temperaturo en la jaro varias inter 11-21 °C. La varmo kulminas en decembro kun averaĝe 27 °C, malkulminas en julio kun averaĝe 6 °C. Foje okazas frostoj, dum jardeko unufoje neĝas.
27440 Colekendrick
27440 Colekendrick estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Coleman J. Kendrick, finalisto de la Broadcom MASTERS de 2011, konkurso pri matematiko kaj scienco por gestudentoj de mezlernejo, pro lia projekto pri fiziko. Li estis lernanto ĉe la Los Alamos Middle School de Los Alamos (Nov-Meksiko).
Campina da Lagoa
Campina da Lagoa estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 15.393 loĝantojn en 2010.
4531 Asaro
4531 Asaro estas hungaria asteroido de la interna asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan nuklean kemiiston Frank Asaro de la laboratorio "Lawrence Berkeley" de la Universitato de Kalifornio. Kun siaj kolegoj Luis kaj Walter Alvarez kaj Helen Michel, li malkovris nenormalan ĉeeston de nobla metalo en la kretacea-terciara limo, pruvo ke granda alfrapo de asteroido aŭ kometo estas kaŭzo la kretacea-terciara evento. Li malkovris ankaŭ aliajn nenormalaĵojn pri nobla metalo en eoceno kaj mioceno, kiuj indikis ke aliaj grandaj alfrapoj estus kaŭzoj de amasaj formortoj.
14972 Olihainaut
14972 Olihainaut estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la belga astronomo Olivier Hainaut, fakulo pri la malproksimaj kometoj kaj. Aktiva observanto kaj malkovrinto de pluraj kometoj, li estas nun estro de la Eŭropa suda observatorio de La Silla.
Şabanözü
Şabanözü estas urbo en provinco Çankırı en Turkio.
Timuso
Anatomio kaj funkcio
La homa timuso estas dubranĉa organo: ĉe novnaskita bebo ĉiu el la du duonoj longas pli-malpli 5 centimetrojn kaj larĝas pli-malpli 2 centimetrojn. En la unuaj du vivjaroj la organo ankaŭ iom kreskas, ĝis la pubera aĝo tiam tenas sian grandon, kaj tiam pli kaj pli anstataŭiĝas per senfunkcia grasa histo.
La aliaj memuloj havas du simetriajn kolajn branĉojn, centran istmon kaj unu torakan lobon. Birboj ĉe ambaŭ flankoj laŭlonge de la kolo havas plurajn malgrandajn timusajn lobojn.
Aparte en la timusa mjelo ĉe homoj kaj la plej multaj aliaj vertebruloj situas la tiel nomataj Hassall-korpetoj, limfata histo tipa por la organo. En la ogano sangaj ĉeloj nomataj timusocitoj ("pra-T-limfocitoj") transformiĝas al T-limfocitoj. La timusocitoj el la vertebra mjelo tra la sanga sistemo migras al la timusa ŝelo, poste trairas la timuson de ekstere internen kaj dum tiu proceso maturiĝas. Komence per hazra rekombinado ekestas limfocitoj kontraŭ ĉiaj eblaj celmolekuloj. El la timuso por timusocitoj nepasebla membrano inter la organo kaj la sanga sistemo evitas la kontakton al antigenoj de el ekster la korpo. Tiuj limfocitaj klonoj, kiuj povas rekoni enkorpajn MHC-molekulojn kaj sekve estas funkciopovaj por la homa imuna sistemo, reproduktiĝas en la timuso, dum aliaj klonoj estas malkonstruataj. La rekono de la enkorpaj MHC-molekuloj kombine kun eleksterkorpaj antigenoj poste aktivigas la specifan imunan defendon kontraŭ eleksterkorpaj substancoj. En dua paŝo tiuj T-limfocitoj, kiuj direktiĝas kontraŭ enkorpaj antigenoj kaj atakus enkorpajn ĉelojn, estas same malkonstruataj. La rezultaj T-limfocitoj do toleras la histon de la propra organismo, sed specife atakas korpofremajn antigenojn. De la timuso la rezultaj T-limfocitoj tra la sanga sistemo migras al la duarangajn limfatajn organojn, kie ili povas ekaktiviĝi en kazo de bezono.
Antikva helena medicino
La antikvaj helenaj medicinistoj opiniis, ke en la timuso situus la θυμός aŭ timós, kio tradukeblas per "vivoforto" aŭ ankaŭ "emociaro". Pluraj medicinaj fakterminoj kiel katatimio kaj paratimio havas sian etimologian radikon en tiu antikva koncepto.
Holzdorf (Ŝlesvigo-Holstinio)
Holzdorf (dane: Holttorp) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Schlei-Ostsee, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la urbo Eckernförde, kiu tamen mem ne apartenas al la komunumara teritorio.
Tepetitlán
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 8893 loĝantojn. El tiuj estis 4255 viroj kaj 4638 virinoj. La komunumo havas surfacon de 179,9 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 2020 metroj super la marnivelo.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Paul Signac
Paul Signac (plennome Paul Victor Jules Signac, naskiĝis la 11-an de novembro 1863 en Parizo - mortis la 15-an de aŭgusto 1935 samloke) estis franca pentristo, reprezentanto de postimpresionismo. Kune kun Georges Seurat li eltrovis kaj en siaj verkoj utiligis teknikon de punktismo, komponado de bildo el malgrandaj koloraj punktoj. La plej oftaj motivoj de liaj pentraĵoj estas maro kaj marŝipoj.
Lazarevko (Simferopola distrikto)
Lazarevko estas vilaĝo en la Trudova komunumo de la Simferopola distrikto (Aŭtonoma Respubliko Krimeo). Laŭ la censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 89 homoj. Antaŭ la jaro 1948 la vilaĝo havis krime-tataran nomon Bura.
Geografio
La vilaĝo situas en la sudorienta parto de la Simferopola distrikto (proksime al ties limo kun la Belogorska distrikto) ĉirkaŭ 10 kilometrojn for de Simferopolo. Lazarevko situas sur la nordokcidentaj deklivoj de la Dolgorukova altebenaĵo je la alto de ĉirkaŭ 515 metroj super la marnivelo. La plej proksimaj loĝlokoj estas la vilaĝoj Ivanovko (situanta ĉirkaŭ 1 kilometron nordokcidente), Denisovko (situanta ĉirkaŭ 3,5 kilometrojn okcidente), Opuŝko (situanta ĉirkaŭ 2 kilometrojn norde) kaj Druĵno (situanta ĉirkaŭ 3 kilometrojn sude).
Historio
La unua certa skriba mencio pri Lazarevko (sub la nomo Bore) aperis en la jaro 1784. La formo Bura estis unuafoje menciita en la jaro 1802. Laŭ la statistikaj informoj de la jaro 1805 la vilaĝo konsistis el 32 kortoj kaj estis loĝata de 66 homoj (ĉiuj ili estis krime-tataroj).
Meze de la 19a jarcento la vilaĝo ege malkreskis pro amasa elmigro de krime-tataroj en Turkion. Tamen, iom post iom la vilaĝo rekreskis, kvankam ĝi neniam estis granda. Laŭ la rezultoj de la tutsovetia censo de la jaro 1926 en la vilaĝo loĝis 144 homoj (inter ili 143 rusoj kaj 1 ukraino). Dum la Dua mondmilito multaj loĝantoj de la vilaĝo partoprenis la partizanan movadon.
La 18an de majo 1948 per la ukazo de la Prezidio de la supera konsilio de RSFSR la nomo de la vilaĝo estis ŝanĝita de Bura al Lazarevko. Post la Dua mondmilito la vilaĝo ne plu signife kreskis.
Nuntempo
Laŭ la rezultoj de la tutukrainia censo de la jaro 2001 en la vilaĝo loĝis 89 homoj (la pli ĝisdataj pritaksoj de la jaro 2009 mencias 111 loĝantojn ). La areo de la vilaĝo estas 15,2 hektaroj, la kvanto de kortoj estas ĉirkaŭ 50.
Iuj ekonomiaj entreprenoj en la vilaĝo mankas; la loĝantoj nutras sin per propraj legomĝardenoj aŭ laboras en la apuda vilaĝo Ivanovko. Per la busa transporto la vilaĝo estas ligita al Simferopolo kaj al la apudaj vilaĝoj.
Alternativa Maldekstro
La Alternativa Maldekstro (el la germana) aŭ La Maldekstro (el la franca kaj itala) (germane Alternative Linke, france La Gauche, itale La Sinistra) estas politika partio en Svislando. Ĝi fondiĝis la 29-a de majo 2010 en la urbo Laŭzano.
Dinosaŭro
Dinosaŭroj, la plej grandaj rampuloj, estis la dominantaj ter-bestoj antaŭ 233 - 66 milionoj da jaroj. Tio estas multe pli longa tempodaŭro, ol homoj estas sur la Tero. Oni trovis restaĵojn de dinosaŭroj preskaŭ ĉie sur la Tero, tamen la plej riĉa tombejo de dinosaŭroj troviĝas en Mongolio.
La subita malapero de ĉi tiuj kreitaĵoj neniam estis klarigita kontentige. Unu teorio atribuas la malaperon al dramecaj ŝanĝoj en klimato. Multaj sciencistoj opinias, ke asteroido kolizianta kun la Tero produktis tiom da polvo en la atmosfero, ke sunlumo estis blokita dum longa tempo. Ĉi tiu evento povis kaŭzi malaperon de manĝaĵo en ĉirkaŭaĵo kaj malhelpi al la kresko de plantaro.
Pli da subtenoj por la asteroida teorio venis en 1991, kiam sciencistoj fokusigis sian atenton sur du grandegaj, antikvaj krateroj en la Tera surfaco. Unu kratero, en Siberio norde de la Arkta Cirklo, mezuris ĉirkaŭ 95 kilometrojn en diametro; la alia, en la Jukatana duoninsulo de Centra Ameriko, havas grandon pli ol 160 kilometroj en diametro. Krateroj de tiu grandeco povus esti faritaj de asteroidoj, kiuj falis je kelkaj mil km po horo. La dato de la Siberia kratero estas difinita per 66 milionoj jaroj, kiu fakte konformas al la estingo de la dinosaŭroj.
La studado de dinosaŭroj
Scioj pri dinosaŭroj venas de diversaj fosiliaj kaj nefosiliaj atestaĵoj, inkluzive fosiligitaj ostoj, fekaĵoj, spuroj, gastrolitoj, plumoj, kaj premsignoj de haŭto, visceroj kaj mola karno. Multaj studkampoj kontribuas al nia kompreno pri la dinosaŭroj, inter ili la fiziko, kemio, biologio, kaj la tersciencoj (de kiu paleontologio estas subfako). La scienco kiu pristudas dinosaŭrojn estas la Dinosaŭrologio kiel faka scienco ene de la Paleozoologio.
Oni trovis restaĵojn de dinosaŭroj sur ĉiu kontinento, inkluzive Antarkton. Oni trovis multajn fosiliojn de la sama dinosaŭra specio sur tute diversaj kontinentoj, konfirmante la ĝenerale akceptitan teorion ke ĉiuj termasoj iam estis kunigitaj en superkontinento nomata Pangeo. Pangeo ekdisiĝis dum la Triasa epoko antaŭ pli-malpli 230 milionoj da jaroj.
La nuntempa "dinosaŭra renaskiĝo"
La esplorado pri dinosaŭroj spertas burĝonon de aktiveco kiu komenciĝis en la 1970-aj jaroj kaj daŭras ankoraŭ nun. Ĝin kaŭzis, almenaŭ parte, la malkovro de Deinoniko (Deinonychus), aktiva, atakema rabobesto kiu eble estis varmsanga, kio kontrastis kun la ĝis tiam ĝenerala mensobildo pri dinosaŭroj kiel malviglaj kaj fridsangaj. La paleontologio pri vertebruloj, la ĉefa scienca fako laboranta je la esplorado pri dinosaŭroj, fariĝis tutmonda scienco. Gravajn novajn eltrovojn de dinosaŭraj restaĵoj faris paleontologoj laborantaj en antaŭe ne esploritaj terenoj kiel Barato, Sudameriko, Antarkto kaj, eble plej grave, Ĉinio (la mirinde bone konservitaj plumaj dinosaŭroj en Ĉinio plue konkretigis la supozatan ligon inter dinosaŭroj kaj iliaj vivantaj posteuloj, la modernaj birdoj). La vasta utiligo de kladistiko, kiu rigore analizas la rilatojn inter biologiaj estaĵoj, ankaŭ montriĝis ege utila en la klasado de dinosaŭroj. Kladista analizo, inter aliaj modernaj teknikoj, helpas kompensi la mankojn de ofte nekompleta fosilaro.
Klasado
Dinosaŭroj (inkluzive birdojn) estas arkosaŭroj, same kiel la modernaj krokodiluloj. La diapsidaj kranioj de arkosaŭroj havas du truojn kie ligiĝas la makzelaj muskoloj, la temporalaj fenestroj. La plimulto de la reptilioj (inkluzive birdojn) estas diapsiduloj; mamuloj aliflanke, kun nur unu temporala fenestro, estas sinapsiduloj dum testudoj, kun neniu temporala fenestro, estas anapsiduloj. Anatomie la dinosaŭroj dividaj multajn trajtojn kun aliaj arkosaŭroj, inkluzive dentojn kiuj kreskas el ingoj anstataŭ kresiki rekte el la makzela osto. En de la arkosaŭroj la dinosaŭroj distingiĝas ĉefe laŭ ilia irmaniero: la dinosaŭraj kruroj etendiĝas rekte sub la korpo, dum la kruroj de lacertoj kaj krokodiluloj etendiĝas flanken. Ĉiuj dinosaŭroj estas terbestoj.
Multaj aliaj reptilioj vivis samtempe kiel la dinosaŭroj. Oni ofte, sed malĝuste, opinias iujn el ĉi tiuj dinosaŭroj: ĉefe inter ĉi tiuj estas la plesiosaŭroj (eĉ ne estas proksime parencaj al la dinosaŭroj) kaj la flugsaŭroj, kiuj evoluis aparte de reptiliaj antaŭuloj de la malfrua Triaso.
Kolektive oni konsideras la dinosaŭrojn konsistigi superordo aŭ senranga klado. Oni dividas ilin je du ordoj, la Saŭriskioj (Saurischia) kaj la Ornitiskioj (Ornithischia) surbaze de ilia koksostrukturo. La saŭriskuloj (laŭvorte signifas 'lacert-koksa', de malnovgreka σαυρος = 'lacerto' kaj ισχιον = 'koksa artiko') estas dinosaŭroj kiuj retenis la pelvostrukturoj de sia prauloj. Inter ili estas la Teropodoj (dupiedaj karnomanĝuloj), kaj Saŭropodoj (longkolaj herbomanĝuloj). La ornitiskioj (laŭvorte signifas 'bird-koksa', de malnovgreka ορνιθειος = 'birda' kaj ισχιον = 'koksa artiko') estas la alia dinosaŭra ordo, kies membroj plejparte estis kvarpiedaj herbomanĝuloj. (Notu bone: la terminoj "lacert-koksa" kaj "bird-koksa" estas misgvidaj—birdoj evoluis de saŭriskioj, dinosaŭroj kun "lacertaj koksoj".)
Sekvas simpligita prezento de la klasado de la dinosaŭraj familioj. Oni povas trovi pli detalan version ĉe la artikolo Listo de dinosaŭro-klasoj.
En Esperanto
Marjorie Boulton, en sia mikspota libro Faktoj kaj fantazioj, dediĉas ties 40an ĉapitron "Realaj monstroj de la pratempo" al komentoj kaj priskriboj de dinosaŭroj, inter kiuj diplodoko, igvanodonto, anatosaŭro, brontosaŭro, supersaŭro, tiranosaŭro kaj aliaj. Ŝi markas per asterisko aliajn terminojn kiuj ne aperas en PIV nome brakiosaŭro (ŝultro-lacerto), alosaŭro (saltanta lacerto), spinosaŭro, stegosaŭro, polakanto, triceratopso, ankilosaŭro, strutomimo, deinokeiro (terura mano), kompsognato, nanosaŭro.
Edward Rydz-Śmigły
Edward Śmigły-Rydz propranome Edward Rydz, pseŭdonimo Śmigły, Tarłowski, Adam Zawisza (n. 11-a de marto 1886 en Brzeżany en Podole, en pli posta Vojevodio tarnopola m. 2-an de decembro 1941 en Varsovio estis pola politikisto, marŝalo de Pollando, Armeestro de Polaj Fortoj dum defenda milito el la jaro 1939, formale dum 17 tagoj sekvanto de prezidento de Pollando.
La karieron komencis kiel komandanto de la 3-a bataliono de Polaj Legioj. Kiam Józef Piłsudski kaj Kazimierz Sosnkowski estis malliberigitaj en Magdeburgo, ekgvidis Polan Militaran Organizaĵon (POW). Dum la pola-bolŝevika milito, en la rango de generalo-leŭtenanto komandis i.a. 3-an kaj 2-an Armeon. En 1935, post morto de Piłsudski, estis nomumita de prezidento Ignacy Mościcki ĝenerala inspektisto de Armitaj fortoj, kaj jaron poste en kontroversiaj cirkonstancoj nomumita marŝalo de Pollando.
La 1-an de septembro 1939, unuan tagon de la germana invado en Pollandon, Ignacy Mościcki nomumis lin Supera Komandanto. Tagon post la soveta invado en Pollandon transiris kune kun sia stabo landlimon kun Rumanio, kie estis internigita. La 26-an de oktobro 1941 sekrete revenis de Budapeŝto al Varsovio, kie la 29-an kaŝe ekloĝis kiel Adam Zawisza kaj restis konspire ĝis la morto en decembro 1941.
Dezső Lemhényi
LEMHÉNYI Dezső, Kollmann (pro. lemhe:nji) estis hungara advokato naskita en Nagyvárad (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempa Oradea en Rumanio) la 5-an de februaro 1886 kaj mortinta en Budapeŝto la 23-an de aŭgusto 1979. Lia filo estis Dezső Lemhényi (akvopilkisto).
Biografio
Dezső Lemhényi estis oficiro, sed li rompis de tiu kariero. Li defendis la viktimojn de la blanka teroro post la falo de la Hungara Sovetrespubliko de 1919 kiel sola invitita radikala ano de la Jogvédő Iroda (Rajtdefendficejo). Dum dek jaroj li defendis 300 komunistojn. En 1926 per Kossuth-partia programo li iĝis ano reprezentanta de Ferencváros, poste de Angyalföld en la ĉefurba komitato de leĝfarantaro. Dum la regado de la hungaraj faŝistoj en 1944-1945 li kaŝis persekutitojn. Inter 1945-47 li reprezentis en la landkunveno la maldekstran flankon de la Kisgazdapárt (Partio de bienetularo).
Kresido
En astronomio :
Burgo Meistersel
La burgo Meistersel estas la ruino de rokburgo apud Ramberg en la distrikto Südliche Weinstraße, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. Ĝi troviĝis sur 492 m alta montkupolo supre de la valo de la rivero Modenbach proksime al la montpasejo „Drei Buchen“ apud la strato de Ramberg al Edenkoben.
La nomo venas de la germanaj vortoj „Meister“ (t.e. majstro) kaj „Saal“ ( t.e. salono), do la „majstro de la salono“. Oni kredas, ke sur ĉi-tiu burgo loĝis la regna ĉefoficistoj de la regna burgo Trifels.