cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zenonas Eimutis Sabalys
Esperantista agado
Pri la lingvo Esperanto Z. Sabalys sciiĝis de sia patro, sed decidiĝis pri ĝi kiam novembre de 1956 en la Kaŭna Politeknika instituto fongiĝis lingvostuda E-rondeto. Tie la lingvon li lernis ĉe E-instruisto artisto Ignas Balčiūnas. En sekva jaro li ekkorespondis kun eksterlandaj esperantistoj. En 1959 li jam estis prezidanto de la instituta E-rondeto. Somere de 1959 Z. Sabalys, inter aliaj naŭ litovoj, partoprenis la unuan BET (tiam Junulara-studenta ĉebalta E-tendaro) apud Riga. En 1962, post la translokiĝo loĝi en Šiauliai, li ekgvidis E-kurson ĉe Mekaniza administrejo kaj fariĝis vicprezidanto de la urba E-rondeto. Nun dum kelkaj lastaj jaroj li instruas Esperanton en Universitato de Šiauliai. Li estas multjara estrarano de la urba Esperanto-klubo "Ruto" kaj ĉiam kunorganizas ĉiujaran aprilan E-aranĝon "Rideto". Li estas membro de UEA kaj partoprenas en UK. Z. Sabalys estis ŝlosita homo en organizado de la 43-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj en Šiauliai somere de 2007 li organizis eldonadon kaj speciale financadon la libreto de Romualdas Rutkauskas "Ruto" levis esperon" pri Esperanto en Šiauliai. Okaze de BET-43 li organizis eldonon de informa turizma libreto pri Šiauliai. Turisma informcentro de Šiauliai eldonis 64-paĝan plenkoloran informan libreton en Esperanto “Šiauliai. Turisma gvidilo”, kiun al Esperanto li tradukis. Ĝi estas eldonita en 500 ekz. Eldonaĵon financis Ministerio pri mastrumado de Litovio. Tiun ĉi gvidilon donace ricevis ĉiu partopreninto de la 43-aj Baltiaj Esperanto-Tagoj, okazintaj la 14-22-an de Julio, 2007 en Šiauliai. Flegis kontaktojn kun urbaj instancoj, akiris financan subtenon por la aranĝo. Z. Sabalys kolektis imponan personan E-bibliotekon, kiu onidire, enhavas eĉ bibliografiajn raraĵojn. Ekde decembro 2008 li estas estrarano de LEA. Lin oni povas ofte renkonti en Universalaj Kongresoj de Esperanto. En sia urbo li estas bone konata ne nur kiel konstruisto, bankisto, sed ankaŭ kiel arda esperantisto.
Arrou (stacidomo)
Arrou estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Arrou, en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Chartres - Bordeaux-St-Jean (500000).
Mosina
Mosina estas urbo en Grandpollando en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Mosina en distrikto Poznański.
Martino Altomonte
Martino ALTOMONTE (naskiĝinta Martin Hohenberg la en Napolo, mortinta la  en Vieno) estis itala kaj aŭstra pentristo kiu iĝis unu el la plej gravaj barokaj pentristoj de Aŭstrio kiel ankaŭ Johann Michael Rottmayr.
Trejniĝinte en Romo, li venis en 1684 kiel kortega pentristo Varsovion ĉe la reĝo Johano la 3-a Sobieski al Varsovio. En 1703 li reiris uesten.
Ankaŭ lia filo Bartolomeo estis pentristo. De ambaŭ admireblis multaj altaraj bildoj en preĝejoj de Aŭstrio.
Fonto
Herders Conversations-Lexikon. Freiburg im Breisgau 1854, volumo 1, p. 142 (tie ĉi interrete)
Marcello Capra
Marcello Capra (1953) estas itala gitaristo de rok-muziko kaj bluso
Talayuela
Talayuela [Talajŭela] estas municipo de Hispanio, en la provinco de Cáceres, regiono de Ekstremaduro. La nomo de Talayuela devenas de atalayuela, diminutivo de la hispana vorto de deveno araba atalaya, kiu signifas "gvato-turo".
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas Talayuelanos. La censita populacio en 2009 estis de 9.222 loĝantoj.
Situo
Talayuela estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la komarko aŭ distrikto Campo Arañuelo, je altitudo de 287 m; je 132 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 182 km de Mérida, la regiona ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 229 km².
Geografio
Talayuela estas situa ĉe la valo de la rivero Tiétar, grava alfluanto de la rivero Taĵo, kaj apartenas al la komarko de Campo Arañuelo, sed ĉe la komarko de la Vera. La tereno de la zono estas ebena, propra de valo, kun altitudo de ĉirkaŭ 364 m super marnivelo. Posedas Talayuela grandan kaj fruktodonan pinaron, krom multnombrajn kverkarojn utilajn por paŝtejoj. Krome en la lagunetoj trovas rifuĝon multaj migrantaj birdoj.
Demografio
La populacio estas de 9.582 loĝantoj (laŭ la Nacia Instituto de Statistiko 2007), inklude la disajn loĝantarojn en bienoj. El tiuj 10.432 loĝantoj, pli da 2.000 apartenas al diversaj submunicipoj kiuj eksendependiĝis administre. La populacio plialtiĝis dum la lastaj jaroj pro la alveno de enmigrantoj, ĉefe marokanoj, kiuj estas foje preskaŭ la duono de la loĝantaro, sed ĉar plej parto estas neleĝaj, malfacilas la statistikoj. Ĉiukaze en Talayuela estas loĝantoj de 22 diversaj ŝtatanecoj, kiuj superas la 33% de la aktuala loĝantaro.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado. Ĉefe elstaras la kultivo de tabako, kvankam dum la lastaj jaroj tiu kultivo malpliiĝis pro malapero de la helpo de la Eŭropa Unio. En Talayuela estas aliaj gravaj kultivoj, kiel tiuj de la asparago, kiu ebligas la funkciadon de industrio de konservado. Krome oni produktas kapsikojn (papriko), tomato kaj maizo. Novaj alternativoj por la tradicia kultivo de tabako estas safrano, kotono kaj aliaj. Ĉiukaze la ĉefaj estas tabako kaj asparagoj kiuj komplementas sin ĉar rikoltoj kaj laboroj okzas ne samtempe. La reston de la jaro la kampolaboristoj elmigras al la rikoltoj de vinberoj aŭ oranĝoj en aliaj regionoj.
Eblas ankaŭ rura turismo kaj la sportoj en golfejo.
Historio
Talayuela fondiĝis en la 16a jarcento el Plasencia kaj tiam oni konstruis la preĝejon de Sankta Marteno. La komenco de la loĝado estis malfacila pro la malsano de la malario abunda en la areo.
Mărculeni
Mărculeni [mərkulenj] (hungare: Márkod) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Târgu Mureș. Administre ĝi apartenas al Măgherani.
Loĝantoj
En 1910 ĝi havis 650 loĝantojn (hungaroj), en 1992 316 (96% hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Malvarma Jupitero
Malvarmaj Jupiteroj (foje nomataj Jupiter-ĝemeloj ) estas tipo de planedo kies maso estas simila aŭ pli granda ol tiu de Jupitero (1.9 × 1027 kg) kaj orbitas sian stelon je simila distanco. En la Sunsistemo, Jupitero kaj Saturno estas ekzemploj de tiaj planedoj. La termino implicas ke la planedo orbitu en la ekstera kaj malvarma zono de la stelsistemo, sen konsideri la internan varmigon de la propra planedo.
Vico de Fourier
Vico de Fourier — prezento de perioda matematika funkcio kiel vico de trigonometriaj funkcioj.
Gattatico
Gattatico estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la provinco Reggio Emilia kaj la regiono Emilio-Romanjo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Brescello, Campegine, Castelnovo di Sotto, Parma (PR), Poviglio, Sant'Ilario d'Enza kaj Sorbolo (PR).
Vico de Fourier
Enkonduko
En la naturo kaj teĥniko okazas multegaj periodaj procesoj. Ekzemplo: muzika tono, osciladoj en radioteĥniko, televido, elektroniko. Tiujn gravajn periodajn procesojn la homaro konas ekde jarmiloj kaj bezonas matematikan ilon por priskribi ilin. Jam en 18a jarcento la matematikistoj konis tian matematikan prezenton de kelkaj periodaj funkcioj kiel malkompono en trigonometria vico. La franca matematikisto Joseph Fourier malkovris en 19a jarcento kaj publikis en sia verko Théorie analytique de la chaleur, ke periodaj funkcioj estas prezenteblaj kiel trigonometriaj vicoj. Fourier ankaŭ proponis elegantan manieron de komputado de vico por periodaj funkcioj. Poste kelkaj matematikistoj dum 19a jarcento (ekz. Dirichlet) precizigis la matematikajn kondiĉojn, kiam la funkcio estas prezentebla kiel vico de Fourier. Lennart Carleson en 20a jarcento pruvis, ke la teorio de Fourier estas ĝusta por popece kontinuaj funkcioj, se la nocion de konvergenco iom malfortigi. Cetere tiu klaso de funkcioj enhavas praktike ĉiujn funkciojn okazantaj en naturo kaj teĥniko. Tial la vicoj de Fourier havas grandegan praktikan valoron.
Antiliga molekula orbitalo
Duatomaj molekuloj
Antiligaj molekulaj orbitaloj (MO) estas normale pli altaj en energio ol ligaj molekulaj orbitaloj. Ligaj kaj antiligaj orbitaloj formiĝas kiam atomoj kombiniĝas en molekulojn. Se du hidrogenaj atomoj estas komence ege disaj, ili havas identajn energinivelojn. Tamen, dum la interspaco inter la du atomoj fariĝas pli malgranda, la elektronaj ondfunkcioj komencas interkovriĝi. Ĉiu energinivelo de la solaj atomoj (ekzemple, la fundostata energinivelo, 1s) disiĝas en du molekulajn orbitalojn apartenatajn al la paro, unu pli malalta en energio ol la originala atoma nivelo kaj unu pli alta. La orbitalo kiu estas pli malalta ol la orbitaloj de la apartaj atomoj estas la liga orbitalo, kiu estas pli stabila kaj plifortigas la ligon de la du H atomoj en H2. La pli altenergia orbitalo estas la antiliga orbitalo, kiu estas malpli stabila kaj kontraŭas ligadon se ĝi estas okupita. En molekulo kiel H2, la du elektronoj normale okupas la pli malaltenergian ligecan orbitalon, do la molekulo estas pli stabila ol la apartaj H atomoj. Molekula orbitalo fariĝas antiliga kiam estas malplia elektrona denseco inter la du kernoj ol se estus neniu liga interago. Kiam ŝanĝiĝas la signumo de la molekula orbitalo (de pozitiva al negativa) ĉe noda ebeno inter du atomoj, oni diras ke ĝi estas antiliga rilate al tiuj atomoj. Oni ofte markas antiligajn orbitalojn per asterisko (*) en molekulaj orbitalaj skemoj.
6403 Steverin
6403 Steverin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomino Eleanor Francis Helin elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kantono San Diego en Usono).
Vico de Fourier
Enkonduko
La kompreno de tiu ĉi artikolo postulas konojn en matematiko, nome en trigonometrio, matematika analizo.
6403 Steverin
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Steven Newburn kaj Erin Fischer je okazo de lia geeziĝo. Steven Newburn estas la filo de la astronomo Ray L. Newburn, (vidu asteroidon 2955 Newburn), scienca kunordiganto de la "projekto terrenkonta objekto" de la Jet Propulsion Laboratory.
Vico de Fourier
Formoj de prezento
Vicoj de Fourier estas prezenteblaj en tri ekvivalentaj formoj: sinus-kosinusa prezento, amplituda-faza prezento kaj kompleksa prezento.
Antiliga molekula orbitalo
Duatomaj molekuloj
En homonukleaj duatomaj molekuloj, σ* (sigma stelo) antiligaj orbitaloj havas neniun nodan ebenon pasantan tra la du kernoj, kiel sigma-ligoj kaj π* (pi stelo) orbitaloj havas unu nodan ebenon pasantan tra la du kernoj, kiel pi-ligoj. La principo de ekskludo postulas ke neniuj du elektronoj en interaga sistemo havu la saman kvantuman staton. Se la ligaj orbitaloj estas plenigitaj, tiam eventualaj pluaj elektronoj okupu antiligajn orbitalojn. Tio okazas en la molekulo He2, en kiu kaj la 1sσ kaj 1sσ* orbitaloj estas plenigitaj. Pro tio ke la antiliga orbitalo estas pli antiligeca ol la liga orbitalo estas ligeca, la molekulo havas pli altan energion ol du apartaj heliumaj atomoj kaj tial ĝi estas malstabila.
Fânațe (Câmpani)
Fânațe [fınace] (Fonóháza) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Oradea. En 1910 ĝi nombris 597 loĝantojn (rumanoj), en 1992 752. Ĝi estis unue menciita skribe en 1600. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre ĝi apartenas al Câmpani.
Antiliga molekula orbitalo
Pluratomaj molekuloj
En molekuloj kun pluraj atomoj, iuj orbitaloj povas esti dislokiĝintaj tra pli ol du atomoj. Specifa molekula orbitalo povas esti ligeca rilate al kelkaj apudaj atomparoj kaj antiligeca rilate al aliaj atomparoj. Se la ligecaj interagoj nombre superas la antiligecajn interagojn, oni diras ke la MO estas ligeca, dum, se la antiligecaj interagoj nombre superas la ligecajn interagojn, la molekula orbitalo estas antiligeca.
Ekzemple, butadiene havas pi-orbitalojn kiuj estas dislokiĝintaj tra ĉiuj kvar karbonaj atomoj. Estas du ligecaj pi-orbitaloj kiuj estas okupitaj en la fundostato: π1 estas ligeca inter ĉiuj karbonoj, dum π2 estas ligeca inter C1 kaj C2 kaj inter C3 kaj C4 kaj antiligeca inter C2 kaj C3. Estas ankaŭ antiligecaj pi orbitaloj kun du kaj tri antiligecaj interagoj kiel montrite en la skemo; ĉi tiuj estas vakaj en la fundostato, sed povas esti okupitaj en ekscititaj statoj.
Simile benzeno kun ses karbonaj atomoj havas tri ligecajn pi-orbitalojn kaj tri antiligecajn pi-orbitalojn. Pro tio ke ĉiu karbona atomo kontribuas unu elektronon al la π-sistemo de benzeno, estas ses pi-elektronoj kiuj plenigas la tri plej malaltenergiajn pi-molekulajn orbitalojn (la ligecajn pi-orbitalojn).
Antiligaj orbitaloj estas ankaŭ gravaj por klarigi kemiajn reakciojn laŭ la molekula orbita teorio. Roald Hoffmann kaj Kenichi Fukui kune ricevis la 1981 Nobel-Premion pri Kemio pro ilia laboro kaj plia evoluigado de kvalitaj molekulorbitalaj klarigoj por kemiaj reakcioj.
Rjugasaki
Rjugasaki aŭ Ryugasaki (龍ケ崎市, latinliterigo laŭ sistemo Hepburn Ryūgasaki-shi) estas urbo de Japanio, kiu apartenas al la Gubernio Ibaraki. La urbo situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Laŭ takso de junio 2019 la urbo havis loĝantojn.
Vico de Fourier
Sinus-kosinusa prezento
Funkcion f kun periodo T>0 povas esti prezentita per vico de sinusoj kaj kosinusoj, kies frekvencoj estas opoj de baza frekvenco :
La angula rapido \omega skalas ĉi tie la periodon 2\pi de sinuso kaj kosinuso sur rilata periodo T. Ĉe praktika uzo oni interrompas la vicon post fina kvanto de membroj. Oni obtenas tiam nur proksimigon de f en formo de trigonometria polinomo:
La delokigo de la intervalo c servas por simpligo kaj povas esti elektita iu ajna.
Simplaj proprecoj de malkompono:
Se la origina funkcio estas nekonata aŭ estas disponeblaj nur certaj ciferecaj datoj (ekzemple datoj de mezuro), oni alproksimigas a_k, b_k nur el apogaj punktoj (Trigonometria interpolado).
Amplituda-faza prezento
En la supra prezento la signalo konsistas el sinusa kaj kosinusa spektro. Sed ekzistas ankaŭ prezento per fazo kaj Amplitudo, ĉar oni povas prezenti la sumon de sinuso kaj kosinuso kiel kosinusa oscilado kun delokiga fazo:
Oni kalkulas A_n kiel:
La komputado de \varphi_n estas sufiĉe laborplena.
Kompleksa prezento
Oni povas ĉiun paron (amplitudo kaj fazo) prezenti kiel kompleksan nombron en polusaj koordinatoj.
kie
Konverĝeco de vicoj de Fourier
La konverĝeco havas pli teorian rolon ol praktikan, ĉar la vicoj de Fourier de funkcioj okazantaj en teĥniko, kutime konverĝas bone. Oni nomas serio de Fourier finian sumon de la elementoj de vico de Fourier, kiu konverĝas.
Teoremo de Dirichlet
Peter Gustav Lejeune Dirichlet pruvis, ke la vico de Fourier de diferencialebla perioda funkcio, 2 \pi popunkte konverĝas al funkcio origina.
Ĉe kondiĉo, ke f eĉ estas kontinue diferencialebla, la teoremo plifortiĝas.
Se estas kontinue diferencialebla funkcio kun periodo 2 \pi, tiam la vico de Fourier de f konvergas egalmezure al f.
Teoremo de Carleson
La teoremo de Carleson estas profunda rezulto pri konverĝeco de Fourier-vicoj.
Teoremo de Fejér
Leopold Fejér pruvis, ke la aritmetika meznombro de partaj sumoj de Fourier-vico de kontinua, 2 \pi-perioda funkcio konverĝas egalmezure al la funkcio.
Triangulaj impulsoj
La triangula funkcio alproksimiĝas per sinusoj aŭ kosinusoj ĉe tauga fazo. Se la triangulo ne estas en tiuj ĉi du fazoj, la malkomponaĵo enhavas ambaŭ - sinusojn kaj kosinusojn. La amplitudon h de la kurbo oni kalkulas per la formulo
Rektangulaj impulsoj
La rektangulan osciladon prezentas la esprimo
Sekve, la funkcio havas periodon 2\pi. Jen la vico:
Kiel la triangulajn impulsojn, ankaŭ la rektangulajn oni prezentas per senfina vico. Oni ofte uzas rektangulajn impulsojn en elektroniko por testi elektronikajn cirkvitojn por frekvenca konduto.
Akustiko kaj muziko
En akustiko pli taŭgas la amplituda-faza prezento de sono. Pli ekzakte, nur amplituda prezento ĉar homo ne distingas sonojn kun samaj amplitudoj kaj diversaj fazoj. Kontraŭe, eĉ malgrandajn ŝanĝojn de amplitudoj homo aŭdas kiel ŝanĝon de sonkoloro. Sekve la sonkoloron difinas nur la amplituda spektro. Ĉiun kutiman (ne elektronikan) muzikilon karakterizas propra sonkoloro. La plimulto de elektronikaj muzikiloj kapablas krei tonojn kun diversaj sonkoloroj imitante diversajn tradiciajn muzikilojn.
Socet
Socet [soĉet] estas la nomo de pluraj lokoj en Rumanio
Ghenci (Căuaș)
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1 521 loĝantojn (hungaroj); en 1992 1 331 (rumanoj, 65 % da hungaroj).
Gunningen
Gunningen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Tuttlingen, en la Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ghenci (Căuaș)
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1328. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Szatmár).
Fazano
Fazano estas grupo, nomo de diversaj grandaj birdoj en la ordo kokoformaj. Fakte estas vorto kiu taŭgas por pli teknikaj terminoj, kiaj subfamilio de Fazanenoj ene de familio de Fazanedoj.
La fazanojn karakterizas forta seksa dimorfismo, virbirdoj estas ornamaj per brilaj koloroj kaj havas longajn vostoplumojn kaj bridojn. La virbirdoj estas pli grandaj ol inbirdoj kaj havas pli longajn vostojn. Maskloj ne helpas en prizorgo de la idoj. Fazanoj tipe nutras sin per grajnoj kaj insektoj.
Estas 35 specioj de fazanoj en 11 genroj. La plej konata fazano estas la ordinara fazano, kiu vivas tra la tuta mondo ĉefe pro enmetitaj populacioj kaj ĉe farmoj. Ekzistas aliaj tre konataj specioj kiel la Ora fazano (Chrysolophus pictus).
Uzoj de fazanoj
Fazanoj estas pafataj por sporto kaj por manĝo (ekz., en Britio), kaj valoras pro sia bela aspekto.
Joel Vilkki
Joel VILKKI (naskiĝis la 8-an de Aŭgusto 1899, mortis la 14-an de Julio 1976) estis suoma rektoro de mezgrada lernejo kaj unu el la plej elstaraj figuroj en la suoma Esperanto-movado post la milito.
Li estis ĉefo-delegito de UEA (IEL) de 1937 ĝis 1971, dumviva membro, kaj en la lastaj 15 jaroj membro-subtenanto. Kiel estro de mezlernejo li ebligis kaj gvidis eksperimentan instruadon de Esperanto en la urbo Somero (1958-1963). La eksperimento celis studi la pedagogian kaj lernofaciligan valoron de la Internacia Lingvo (vidu revuon Esperanto 1974, p. 43). Dum parto de tiu periodo, la instruado de Esperanto estis deviga kaj ĝin oficiale inspektis la Centra Administrejo de Lernejoj.
En la 1930-aj jaroj Vilkki interesiĝis ankaŭ pri Novial kaj tradukis lernolibron de la lingvo en la suoman. Li mem priskribis sian rilaton al la du planlingvoj dirante, ke li, kun alia esperantisto samurba, simple konstatis, ke "Esperanto funkcias".
Li verkis artikolojn kaj informajn broŝurojn pri Esperanto. Lia vortaro Suomi-Esperanto-Suomi aperis en 1963. Ĝian duan eldonon, kiu aperis post lia morto en 1982, reviziis lia filino Heljä Favén (449 p.). Ĝi estas plu uzata kiel la precipa vortaro inter la suoma kaj Esperanto.
Puebla del Prior
Puebla del Prior estas municipo de Hispanio, en la provinco de Badajoz, regiono de Ekstremaduro.
Situo
Puebla del Prior estas situa en la suda parto de Ekstremaduro, en la komarko Tierra de Barros je altitudo de 323 m; je 89 km de Badajoz, provinca ĉefurbo. La surfaco de ties teritorio estas de 35,9 km².
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Nigravizaĝa emberizo
La Nigravizaĝa emberizo, Nigravizaĝa zonotriĥo aŭ Nigravizaĝa plumzonulo, Zonotrichia querula, estas mezgranda birdospecio membro de la grupo de Amerikaj paseroj indiĝena de Nordameriko kaj membro de la genro de zonotriĥoj, kiu enhavas speciojn de brunstriecaj dorsoj kaj distingaj kapobildoj.
La plej rimarkinda karaktero de tiu specio diference de la samgenranoj estas nigra kapozono kiu nomigas ĝin laŭ la komuna nomo kiu konsistas el nigraj krono, ampleksa bridareo, gorĝareo kaj disiĝe al supra brusto kiel horizontala strio plu brustocentra makulo. La resto de la kapo estas helgriza (al sablokolora) kun iomete pli malhelgriza orelareo kun pli markata malantaŭa bordo preskaŭ nigreca. La fortika beko kaj la kruroj estas rozkoloraj. La supra dorso montras nigrecan vertikalan striecon super helbruna al helgriza fono kiu pluas al suba dorso kaj pugo senstriaj; la vosto estas iomete pli malhela. La subaj partoj estas helgrizaj kun nigreca strieco en brustaj flankoj. La okulirisoj estas brunaj.
La komuna nomo de tiu specio en la angla nome Harris's Sparrow rememoras la usonan amatoran ornitologon nome Edward Harris (1799–1863).
Arrou
Arrou estas malaperinta franca situanta en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Arroutains.
Ĝi nun formas parton de Commune nouvelle d'Arrou, t.e. Nova komunumo de Arrou.
Kajko kaj Kokoŝo
Kajko kaj Kokoŝo (Kajko i Kokosz) estas serio de polaj komiksoj de Janusz Christa, kiu iĝis la plej populara verkaro de la aŭtoro. La ĉefroluloj de la komikso estas Kajko kaj Kokoŝo, du slavaj militistoj, kiuj loĝas en Mirmilurbo regata de la kastelestro Mirmilo. Iliaj ĉefaj malamikoj estas Ŝteldatoj (ŝtelistoj-soldatoj) regataj de Hegemono kaj lia subestro Kaporalo. Aliaj gravaj personoj de la komikso estas: la edzino de Mirmilo, Lubava, la drako Miluo, la sorĉistino Jaga kaj ŝia edzo - la rabisto Korporompo, kaj la malsprita ŝteldato Gapulo.
La unua bildstrio kun ĉi tiu intrigo aperis en la gazeto Wieczór Wybrzeża en 1972 kaj enhavis parton de la rakonto Złote prosię (Ora porko), poste eldonita sun la ŝanĝita titolo Złoty puhar (Ora pokalo). La sekvaj tiel eldonitaj kajeroj estis: Szranki i konkury (Dueloj kaj amindumoj) kaj Woje Mirmiła (Militistoj de Mirmilo). Nelonge poste la aŭtoro eklaboris por la komikso-revuo Świat Młodych. Albumojn de Kajko kaj Kokoŝo oni eldonadis ĝis 1990; baldaŭ Janusz Christa ĉesis desegni pro malsano. En februaro 2003 la eldonejo Egmont Polska komencis reeldoni la serion.
En 2016 aperis oficiala daŭrigo de la serio titolita Kajko i Kokosz - Nowe Przygody (Kajko kaj Kokoŝo - Novaj Aventuroj), kreata de aliaj aŭtoroj en la formo de pli mallongaj rakontoj.
Komiksoj el la serio
La aventuroj de Kajko kaj Kokoŝo unue aperadis en tagĵurnaloj kaj revuoj. En albuma formato ili aperis en jena ordo:
Kajko kaj Kokoŝo en Esperanto
En decembro 2017 la eldonejo Egmont Polska aperigis la unuan tradukon de la komikso en Esperanto. Temas pri la kajero Trezoroj de Mirmilo tradukita de Przemysław Wierzbowski.
Kátlovce
Kátlovce (Kátló, Katlowitz) estas vilaĝo en Slovakio.
Famuloj
En la iama Kátlóc naskiĝis hungara inĝeniero Móric Krippel.
Melč
Melč estas vilaĝo en Ĉeĥio situanta en montaro Nízký Jeseník kaj 16 km sudokcidente de urbo Opava. Vivas ĉi tie. Melč estas parto de naturparko Moravice. Vilaĝo Melč estas unuafoje menciata en 1377 kiel parto de vikŝtejna senjorujo en posedaĵo de opavaj princoj, al kiuj ĝi apartenis ĝis la jaro 1671. Tiam Anna Magdaléna, filino de Vilém Alexandr Oderský, kiu edziniĝis al František Filip el Hodice, akiris Melč-on. Familio de Hodicidoj ĉi tie komence de la 18-a jarcento konstruis barokan kastelon, kiu estis pli poste alikonstruita en stilo de empiro. Parto de la kastelo estas ankaŭ ampleksa parko kun raraj lignokreskaĵoj. La konstruaĵo de la kastelo kaj la parko estas nun ŝirmata kulturmemorigaĵo. La kastelo estis en pasinteco eluzata kiel banloko, resaniĝejo, malsanulejo kaj komence de la 20-a jarcento ĉi tie estis establita interna aparta lernejo, kiu ĉi tie funkciis ĝis la jaro 1985, kiam ĝi estis transformita je infana hejmo.
Richard Bandler
Richard Bandler (Richard Wayne Bandler; naskiĝis la 24-an de februaro 1950) estas usona psikologo kaj kunevoluinto de la psikologia konceptaro Neŭro-lingvistika programado (NLP).
Vivovojo
Post la fino de la kolegia lernado, Richard Bandler iĝis studento pri psikologio, informadiko kaj matematiko en la Universitato de Kalifornio en Santa Cruz. La studon li finis dum marto 1973. Dum 1975 li magistriĝis pri teoria psikologio en la kolegio Lone Mountain en San-Francisko.
Ekde la jaro 1972, Richard Bandler observis kaj protokolis sesiojn de Gestalt-terapio, gviditajn de Fritz Perls, kaj baldaŭ ekgvidis proprajn grupojn de Gestalt-terapio. En la universitato de Santa Cruz, li petis la profesoron pri lingvistiko John Grinder partopreni liajn grupojn kiel observanto. Pli poste la du sciencistoj interŝanĝis la rolojn de observanto kaj grupa gvidanto. Komune ili tiumaniere komencis esplori la (aparte senlingvajn) komunikajn mekanismojn en psikoterapio. Ekde la jaro 1974 ili modeligis propran terapian koncepton, kiu aparte enplektis sukcesajn psikoterapiajn teknikojn de la terapiistoj Fritz Perls, Virginia Satir, Milton Erickson kaj (pli poste) Gregory Bateson.
En la publikaĵoj The Structure of Magic (2 volumoj, kies unua aperis dum 1975) kaj Patterns of the Hypnotic Techniques of Milton H. Erickson (2 volumoj, 1975 kaj 1977) la duopo aparte analizis kaj adaptis la ekkonojn de Milton Erickson pri hipnota terapio. Per tiuj kaj sekvaj libroj John Grinder kaj Richard Bandler donis la fundamenton por la psikologia konceptaro Neŭro-lingvistika programado (NLP).
Freedom House
Freedom House estas usona fondaĵo, pensfabriko kaj neregistara organizo kun sidejo en Vaŝingtono kaj kun oficejoj en ĉ. dekduo da landoj. Ĝi okupiĝas pri esploroj kaj disvastigas la demokration, la politikan liberecon kaj la homajn rajtojn. La organizo estis fondita de Wendell Willkie, Eleanor Roosevelt, George Field, Dorothy Thompson, Herbert Bayard Swope, kaj aliaj en 1941. Origine ĝi estis kreita kontraŭ la ideologia minaco de naziismo, kvankam nuntempe ĝi difinas sin kiel «voĉo favore al la demokratio tutmonde». Ĝi estas financata precipe per mono de la registaro de Usono. Ĝi estas intime ligata al grandaj korporacioj kiel la Monda Ligo por la Libereco kaj Demokratio kaj kun usonaj registaraj organismoj kiel Radio Libera Eŭropo aŭ la CIA.
Ĝia ĉefa prublikigaĵo estas la raporto pri libereco en la mondo, kiu komparas la politikajn rajtojn kaj la civilajn rajtojn en la mondo. Ĝi estas eldonata ekde 1972 kun komentoj kaj aktualigoj pri la demokratio en 193 nacioj kaj 15 teritorioj. La metodo kalkuli la demokration estas inter 1 (plej libera) al 7 (malplej libera) en diversaj kategorioj.
Ĝia retpaĝo inkluzivas mapo-resumon kie videblas la statuso de ĉiu nacio ekde 2002.
Dóra Keresztes
Dóra Keresztes [keresteŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Keresztes Dóra estas hungara grafikisto, ilustristo, afiŝisto, filmoreĝisoro. Ŝia edzo estas István Orosz. Dóra Keresztes naskiĝis la  en Budapeŝto.
Biografio
Dóra Keresztes frekventis mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste ŝi akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1977, fine ŝi plulernis 2 jarojn samloke. Ŝiaj plej gravaj instruistoj estis János Kass, Árpád Szabados (pentristo), Líviusz Gyulai, György Haiman. En 1984 ŝi ricevis stipendion en Romo. En ŝiaj artaĵoj oni rekonas elementojn de la hungara popolarto. Inter 1980 kaj 1990 ŝi estis arta redaktoro de revuo. Ŝi ricevis premiojn inter 1977-2010.
Kardifo
Kardifo (ˈkɑːdɪf; Cardiff aŭ Caerdydd (kaɪrˈdɨːð — kimre) estas la ĉefurbo de Kimrio. La urbo situas ĉe la Sud-Kimria marbordo, ambaŭflanke de la rivero Taff. La nomo de la urbo en la kimra lingvo signifas Fortikaĵo en la Taff, de kiu venas ankaŭ la angla nomo.
Historio
Kardifo estiĝis en 1093 ĉirkaŭ kastelo de la vikingoj. En la sama loko antaŭe troviĝis Romia kastelo. Ĝis la 19-a jarcento Kardifo estis relative malgranda urbo. Danke al la industriigo kaj la karbominejo la urbo forte kreskis. En 1883 fondiĝis en Kardifo universitato; la urbodomo estis konstruita en 1904. Jaron poste Kardifo ekhavis urbajn rajtojn (1905). Kvindek jarojn poste Kardifo iĝis la ĉefurbo de Kimrio (1955). En la 1980-aj jaroj la havena areo malpligraviĝis pro la karbokrizo. Intertempe en tiu loko troviĝas kontoroj kaj libertempejoj.
Religio
Kardifo estas la sidejo de la anglikana Episkopo de Llandaff (nun Mary Stallard) kaj de la katolika Ĉefepiskopo de Kardifo (nun Mark O'Toole).
Turismo
Grava turisma allogaĵo de la regiono estas la Kastelo de Cardiff. Krome en Kardifo troviĝas la Nacia Asembleo de Kimrio, nacia muzeo kaj la parko Cathays. La Nacia Operejo de Kimrio en novembro 2004 iĝis parto en la Wales Millennium Centre.
Huércal de Almería
Huércal de Almería estas urbeto kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Almería, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 21 km2 kie loĝas 12757 geloĝantoj, do loĝdenso estas 607.5 loĝ./km2. Huércal de Almería situas je 5 km de la provinca ĉefurbo Almería, ene de ĝia urba aglomeraĵo sed je altitudo de 69 msm. La proksimeco al Almerio triobligis la loĝantaron en la lastaj du jardekoj.
Ene de la municipo estas la jenaj kvartaloj: Los Callejones, El Mirador, La Fuensanta, Villa Inés, Las Mascaranas, Las Zorreras, Buenavista, Visiedo, Urb. Club de Tenis, El Huevo, El Cercado, El Bulevar, Los Pinos, La Lustra, El Palomar, Las Cumbres, El Carmen, La Peinada kaj Zamarula.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 12757 geloĝantoj de la municipo Huércal de Almería estas 6228 inoj kaj 6529 viroj. En la 21-kvadratkilometra teritorio estas 8 setlejoj, kie loĝas 12529 geloĝantoj, kaj aliaj 228 geloĝantoj loĝas dise en kamparo. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 263, 135 inoj kaj 128 viroj, kaj mortis 34, 20 inoj kaj 14 viroj. Tiel la natura kresko estis 229 (1.8%). La laborkapabla loĝantaro estis 4174 homoj (32.7%).
Vilaĝoj kaj komunumoj
En Huércal loĝis 5.492 homoj en 2007. Aliaj vilaĝoj, loĝlokoj kaj komunumoj en la municipa teritorio estas la sekvantaj:
Santa Teresinha (Bahio)
Santa Teresinha estas municipo de la brazila subŝtato Bahio, kiu taksis 9.648 loĝantojn en 2010.
Zala (rivero)
Zala estas rivero en Hungario, la plej granda, kiu fontas kaj finiĝas en Hungario. La nomo estas latine Salla, slave Sala. En Hungario Zala signifas ankaŭ departementon, vilaĝon, baptonomon kaj en formo de Szalai ĝi estas ofta familia nomo.
Zala estas unusola enfluanta rivero de Balatono. La loko de enverŝiĝo estas Malgranda Balatono. Tio estas granda kanejo, rezidejo de fiŝoj kaj birdoj. Balatono ricevas nur filtritan puran akvon de Zala. Kanalo Principális interligas la riveron kun riveroj Dravo kaj Mura ĝuste ĉe la kunfluejo.
Ĉeborda urbo kaj akvonivela indikilo: Zalaegerszeg (ĉefurbo de departemento Zala).
Komunumoj laŭ Zala: Szalafő, Őriszentpéter, Nagyrákos, Pankasz, Felsőjánosfa, Zalalövő, Keménfa, Salomvár, Zalacséb, Kávás, Zalaszentgyörgy, Bagod, Boncodfölde, Zalaegerszeg, Zalaszentiván, Pethőhenye, Alibánfa, Vöckönd, Kemendollár, Pókaszepetk, Zalaistvánd, Dötk, Pakod, Zalabér, Batyk, Zalaszentgrót, Zalaszentlászló, Kallósd, Kehidakustány, Zalacsány, Bókaháza, Szentgyörgyvár, Zalaapáti, Zalavár.
Tutmonda loktrova sistemo
Tutmonda loktrova sistemo aŭ tuttera pozicitrova sistemo (Global Positioning System) kutime nomata birada sistemo aŭ GPS (la usona armeo ĝin nomas NAVSTAR GPS) estas satelita pozicitrova sistemo uzata por determinado de ekzakta pozicio kaj provizanta tre ekzaktan spacan referencon preskaŭ ĉie ajn sur la Tero aŭ en la tera orbito. Ĝi ekfunkciis oficiale la. Ĝi uzas aron de almenaŭ 24 satelitoj ĉe la meza tera orbito.
Ekde la lanĉo de la unua eksperimenta satelito en 1978, la birada sistemo fariĝis nepre bezonata helpilo al navigacio tra la tuta mondo kaj grava ankaŭ por fari novajn mapojn. La birada sistemo ankaŭ havigas la ekzaktan tempon por multaj instrumentoj kaj sciencaj studoj.
En birilo sufiĉas indiki la ŝtaton, urbon, straton kaj numeron de la celloko, kaj kutime jam post kelkaj sekundoj aperas sur la ekrano la distanco al la loko, la vojo kiun oni sekvu, la tempo bezonata, la nuna rapideco, ktp. Ekzistas biriloj por aŭtoj, kiuj indikas nur vojojn, kiujn aŭtoj povas uzi, sed ekzistas ankaŭ biriloj por biciklantoj, promenantoj, ktp. Trajnoj uzas la biradan sistemon por informi la pasaĝerojn pri la pozicio kaj daŭro ĝis la venonta stacidomo.
Teknika funkciado
La birilo kalkulas ĝian pozicion tra mezurado de distancoj inter ĝi kaj tri aŭ pli da birilaj satelitoj. Mezuro de tempoprokrasto inter transsendado kaj ricevado de ĉiuj biraj signaleroj donas la distancon al tiuj satelitoj, ĉar la signaloj veturas je konata rapideco. La biraj signaleroj ankaŭ kunportas informojn pri la ekzakta loko de ĉiu satelito. La birilo povas kalkuli ĝian pozicion per plurlaterado (ang. trilateration) trovante la pozicion de kaj la distancon al almenaŭ tri satelitoj. Kutime biriloj ne havas perfektekzaktajn horloĝojn, kaj tial ĝi devas kontakti unu aŭ du pliajn satelitojn por korekti la eraron de la birila horloĝo.
Historio
Ofte modernaj teknikoj naskiĝas en la militista sfero kaj nur poste populariĝas ankaŭ en la civila mondo. Tiel okazis pri la birada sistemo. Jam meze de la pasinta jarcento militistoj sentis la bezonon precize scii, kie ili estas, ekzemple meze de praarbaro aŭ en dezerto. Por faciligi tion, Usono lanĉis aron da satelitoj. Kalkulante la relativajn distancojn al pluraj el ili, oni povis precize determini, kie oni estas. Usono nomis sian sistemon Global Positioning System (GPS) (tutmonda pozicitrova sistemo).
Kompreneble, en la periodo de la malvarma milito Usono ne longe restis la sola ŝtato kun birada teknologio. Sovetio baldaŭ sekvis kaj kreis sian Globalnaja navigacionnaja sputnikovaja sistema (GLONASS) (tutmonda naviga persatelita sistemo), kaj komence de la nuna jarcento la Eŭropa Unio decidis krei sian propran sistemon Galileo, por povi esti sendependa okaze de konflikto. Galileo laŭplane estos preta en 2011.
En decembro 1993 la usona sistemo GPS havis 24 satelitojn, kiuj kovris la tutan tersurfacon. Tio forte popularigis la sistemon, kaj ekde tiam tiu pormilita inventaĵo estis uzata ankaŭ por pacaj celoj. En luksaj aŭtomobiloj oni instalis aparatetojn, kiuj povas determini, kie la aŭto troviĝas (la birilo), kaj krome indiki, kien oni veturu por atingi difinitan celon (la navigilo). Mezume 1,4 milionoj da biriloj estis produktataj jare en la fino de la 20-a jarcento. La unuaj estis tamen tro kostaj por mezuma ŝoforo. Pli popularaj iĝis la navigiloj kune kun la populareco de poŝkomputiloj.
Stacio Mitsuishi (Okajama)
Stacio Mitsuishi (japane: 三石駅 [Micuiŝi-eki], angle: Mitsuishi Station) estas fervoja stacio en Bizen, Gubernio Okajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa).
Marseljezo
La Marseljezo estas la nacia himno de Francio. En la franca lingvo, La Marseillaise signifas "la marsejla". La vortojn verkis la strasburga kapitano Claude Joseph Rouget de Lisle (1760-1836) en 1792, t.e. en la revolucia periodo de Francio. La kanto unue nomiĝis Chant de Guerre pour l'Armée du Rhin (Militkanto por la Rejna Armeo); en 1792 marsejlaj regimentanoj eniris Parizon kantante tiun ĉi kanton... kiun la parizanoj sekve renomis La Marseillaise. Ĝin oni adoptis kiel nacian himnon unuafoje en 1795 (Unua Franca Respubliko); ekde 1879 ĝi denove fariĝis la nacia himno. Ĝi estis kanto ankaŭ de revolucianoj kaj liberanoj en Eŭropo, kelkajn unuajn monatojn de sovetia potenco en Rusio ĝia melodio (kun aliaj, netradukitaj vortoj) estis uzata kiel himno de la Soveta Rusio.
La kanto konsistas el 7 strofoj, inter kiuj la sepa estis poste verkita, kaj nur 3 nun estas ankoraŭ uzataj (1, 6 k 7).
Teksto de la Marseljezo
Unu ĉapitro de Sternstunden der Menschheit de Stefan Zweig temas pri la ekesto de la Marseljezo.
Esperanta traduko de Jacques Manceau
1-a strofo
Rekantaĵo
2-a strofo
3-a strofo
Mońki
Mońki estas urbo en Podlasio en Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo kaj estas la administra centro de ankaŭ samnoma distrikto Mońki.
Tejeda de Tiétar
Tejeda de Tiétar estas municipo de Hispanio, en la provinco Cáceres (Kacereso), regiono Ekstremaduro.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas Tejedanos. La censita populacio en 2009 estis 887 loĝantoj.
Situo
Tejeda de Tiétar estas situa en la nordorienta parto de Ekstremaduro en la okcidento de la komarko aŭ distrikto La Vera, je altitudo de 446 m; je 100 km de Cáceres, provinca ĉefurbo kaj je 150 km de Mérida, la regiona ĉefurbo kaj je 216 km de Madrido. La areo de ties teritorio estas de 52,83 km². Ĝi apartenas al la jurisdikcio de Plasencia kaj enhavas unu submunicipon: Valdeíñigos.
Ĝi limas kun la municipoj de Arroyomolinos de la Vera, Gargüera de la Vera, Malpartida de Plasencia, Toril, Majadas de Tiétar kaj Pasarón de la Vera.
Geografio
Norde staras la Sierra de Piornal kaj la Monteto Peñalba. Ĝi ĝuas moderan klimaton, kaj hegemonias la ventoj el nordo kaj oriento. La teritorion trapasas la rivero Tiétar, kiu formas la sudan limon, kaj ankaŭ la torentoj de Gargüera de la Vera, Pasarón kaj Tejeda, kiu venas de Arroyomolínos kaj sekvas ĝis Akvorezervujo.
Limas norde kun la teritorio de Arroyomolinos de la Vera, oriente kun Pasarón, sude kun la rivero Tiétar kaj la teritorio de Malpartida de Plasencia kaj okcidente kun la torento de Gargüera kaj la teritorio de tiu vilaĝo.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Movado 88
La Movado 88 (armene Շարժում 88) estas politika partio de la Respubliko Montara Karabaĥo (Arcaĥo).
La partio partoprenis en la balota alianco de la Armena Revolucia Federacio kaj la Movado 88, gajnis la 19-an de junio 2005 3 el la 33 sidlokoj de la Nacia Asembleo de Montara Karabaĥo.
Riberalta
Riberalta estas grandurbo en Bolivio, ĉefurbo de Provinco Vaca Díez (Beniio). Ĝi estas ankaŭ universitata urbo.
Geografio
Riberalta situas sur ebenaĵo ĉe kunfluejo de riveroj en la norda parto de Bolivio. Trinidad (Bolivio) troviĝas 448, La-Pazo 652 km, sed Brazilo nur 90 km..
Historio
Riberalta fondiĝis en 1884. Post jardeko ĝi estis oficiale vilaĝo. Baldaŭe japanoj alvenis. En 1900 la urbeto iĝis ĉefurbo de la provinco. Post la 1-a mondmilito la kaŭĉuko jam ne estis profitdona, multe da homoj foriris.
Ekonomio
Ĉe Riberalta komence oni okupiĝis pri kaŭĉuko, baldaŭe pri nuksoj, migdaloj, diversaj tropikaj arboj.
Klimato
En Riberalta la averaĝa temperaturo estas 22 °C. La varmo kulminas en septembro averaĝe 35 °C. La malvarmo kulminas en julio averaĝe 19 °C. Jare pluvas po 1740 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, sed tio kulminas en januaro kaj malkulminas julie.
Trafiko
Riberalta havas flughavenon. Aĉaj vojoj kuras al Brazilo kaj al la meza landoparto, ekzemple al Trinidad. La urbego ne havas pontojn tra la rivero.
Patriota Kanto
Patriota Kanto havas plurajn signifojn:
Propila kafeato
Propila kafeato aŭ Propila duhidrokso-cinamato estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la kafeata acido kaj propanolo. Propila kafeato estas kemia substanco, uzata kiel gustigagento kaj odorigagento en la nutrondustrio kaj en la fabrikado de kosmetikaĵoj kaj farmaciaĵoj. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Propila kafeato estas malmulte solvebla en akvo, sed tute solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Propila kafeato reakcias kun fortaj oksidigagentoj kaj fortaj bazoj kaj posedas antifungajn kaj antibakteriajn proprecojn.
Gatteo
Gatteo estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Emilio-Romanjo kaj la provinco Forlì-Cesena. En 2005 la komunumo havis 1589 loĝantojn.
Nacia himno de Nord-Koreio
Aegukka ( 애국가 "Aegukka", La Patriota Kanto), ankaŭ konata kiel Brilu matenan lumon, estas la nacia himno de la Nord-Koreio.
Historio
La Provizora Registaro de la Korea Respubliko (1919-1945) en Ŝanhajo, Ĉinio adoptis kiel sian nacian himnon Aegukka (kiu havas la saman nomon kun malsama romanizinta maniero). Post la Dua Mondmilito, Sud-Koreio konservis la vortojn, metis al nova melodio (ŝanĝita de lia antaŭa melodio de "Auld Lang Syne"), dum Norda Koreio adoptis ĵus skribita peco en 1947. La vortoj estis skribitaj de Pak Seyŏng (1902-1989) kaj la muziko estis komponita de Kim Wŏn'gyun (1917-2002). "Aegukka" estas ankaŭ notinda en la fakto ke tiu aparta nacia himno nek laŭdas la Korea Laborista Partio, nek Kim Il-sung aŭ Kim Jong-il for de la kulto de personeco.
Michael Dukakis
Dukakis, filo de grekaj enmigrintoj, abiturientiĝis en 1955 ĉe la Kolegio de Swarthmore kaj armeservis. En 1960 li diplomiĝis pri juro ĉe la jura fakultato de Universitato Harvard (Harvard Law School).
En 1974 li elektiĝis guberniestro de Masaĉuseco, promesinte ne altigi la vendimposton, kion li poste tamen faris. Interalie pro disputo pri altaj impostoj li perdis la kandidatecon de sia partio en 1978; lia sampartiano Edward J. King iĝis guberniestro. De 1983 ĝis 1990 Dukakis denove havis tiun postenon. En tiu tempo Masaĉuseco prosperis interalie pro furoro de nov-teknikaj entreprenoj, kio akiris la nomon "Masaĉuseca Miraklo".
En 1977 li kaŭzis atenton per publika rehabilito de Sacco kaj Vanzetti, ekzekutitaj en Masaĉuseco kvindek jarojn antaŭe.
Prezidenta kandidateco
Interalie surbaze de la Masaĉuseca Miraklo Dukakis atingis esti prezidenta kandidato de sia partio en 1988. En la elektoj li malvenkis kontraŭ la respublikana kandidato, ĝistiama vic-prezidento George H. W. Bush.
Ĉina lingvaro
La ĉinaj lingvoj (中文 Pinyin: Zhōngwén, 汉语 (simpligita) /漢語 (tradicia) Hànyǔ, 华语/華語 Huáyǔ) estas unu el du ĉefaj subgrupoj de la ĉinotibeta lingvaro, kies alia ĉefa subgrupo estas la tibetobirma lingvaro. Se oni konsideras la ĉinajn lingvojn kiel unu lingvon, ĝi estas sendube la plej parolata lingvo: proksimume 1,2 miliardoj da homoj parolas ĉinan lingvon, do unu kvinono de la homaro.
Michael Dukakis
Prezidenta kandidateco
Ŝlosilaj faktoj en la elekta kampanjo eble estis lia rifuzo de la mortpuno kaj lia subteno al programo de ferietoj por prizonuloj. Liaj kontraŭuloj uzis ambaŭ faktojn por prezenti Dukakis kiel danĝeron por la publika sekureco. En televida diskuto Dukakis respondis la demandon, ĉu li aprobus la mortpunon, se iu perfortus kaj murdus lian edzinon, per senemocia "Ne, kaj mi supozas, ke vi scias, ke mi kontraŭis la mortpunon dum mia tuta vivo." Multaj opiniis, ke Dukakis estu montrinta iom da emocio, pensante pri kruela krimo al amata homo.
Ĉina lingvaro
Ekzistas du manieroj skribi la ĉinan lingvon: per la simpligita skribo kaj per la tradicia skribo. Kvankam la simpligita skribo simpligis la signojn (do ofte malgrandigis la nombron de uzendaj strekoj), ĝi al kelkaj ne estas pli facila, ĉar ĝi ofte malebligas kompreni kompleksajn signojn kiuj naskiĝis el kunigo de pluraj aliaj signoj.
Michael Dukakis
Plua vivo
Ĉar la ekonomia recesio trafis ankaŭ Masaĉusecon, la politiko de Dukakis estis pli kaj pli kritikata. En 1990 li eksiĝis kiel guberniestro, unue iĝis estrarano de fervoja kompanio Amtrak kaj poste profesoro pri politika scienco en la Nord-orienta Universitato en Masaĉuseco.
Ĉina lingvaro
Ĉina lingvaro
Tamen, 360 milionoj de ĉinoj parolas almenaŭ naŭ aliajn precipajn variantojn de la ĉinaj lingvoj &dash; el kiuj ĉiuj uzas la saman skriblingvon sed kies parolmanieroj estas preskaŭ reciproke nekompreneblaj, kio indikus diversajn lingvojn.
La parolantoj loĝas ĉefe en la kontinenta Ĉinio kaj la regionoj Tajvano, Hongkongo kaj Makao. Ankaŭ pli ol 70% de singapuranoj uzas la simpligitan ĉinan skribon. Krome, ĉinaj fortaj minoritatoj ekzistas en kelkaj sud-orient-aziaj landoj, kaj malpli fortaj dise en la tuta mondo.
Debato pri unusola normlingvo aŭ diversaj lingvoj aŭ dialektoj
La debato, ĉu oni devas paroli pri unu sola lingvo aŭ pri aro da malsimilaj lingvoj, havas politikan signifon kaj estas foje afero de forta debato.
Normlingvo
Multaj homoj diras "ĉina lingvo" kiam ili celas la nordĉinan dialektaron, kiu hodiaŭ nomiĝas putonghua [= 'komuna lingvo'] aŭ la ĉinan norman lingvon, kiu apartenas al tiu dialektaro.
La esprimo "mandarena lingvo" povas signifi kaj la nordĉinan dialektaron kaj la ĉinan normlingvon.
Dialektaro
Oni kutimas konsideri la ĉinajn lingvojn unu lingvo, kiu enhavas multajn dialektojn. Fakte, la diferenco inter la ĉinaj dialektoj kelkfoje estas kvazaŭ la diferenco inter latinidaj lingvoj, kaj parolantoj de diversaj ĉinaj dialektoj apenaŭ povas kompreni unu la alian. Ili tamen povas uzi ĉinan skribon por interkompreniĝi. Kiam vorto bezonas klarigon, oni skribas ĝin per fingro en la alian manon.
Lingvosciencistoj konsideras la ĉinan lingvaron aro de almenaŭ ses diversaj lingvoj.
En simpla modelo, la ĉinaj dialektoj apartiĝas en du grupoj:
La nordaj dialektoj
北方话 (nova), 北方話 (tradicia), pinyin : Běifānghuà
Ili estas la bazo de la nuntempa normlingvo pǔtōnghuà.
Subgrupoj de la nordaj dialektoj estas la nord-orienta dialekto (Pekino) kaj la nord-okcidenta dialekto.
La sudaj dialektoj
Ili havas pli da komunaj eroj kun la klasika ĉina lingvo.
Unu vasta suda dialekto estas ekzemple la kantona, kiu estas parolata en Honkongo, Makao, kaj la provinco de Guangdong. Estas 52.000.000 homoj en Ĉinio, kiuj ĝin parolas, kaj 71.000.000 en la tuta mondo. Homo de Kantono ne povas kompreni la lingvon de homoj de Pekino. Oni aŭdas pli la kantonan ol la normĉinan en Nordameriko, pro tio ke la plimulto de ĉinaj enmigrintoj venis el pli riĉaj regionoj kiel Honkongo.
Aliaj ĉinaj lingvoj estas la vua (regiono de Ŝanhajo) 85.000.000; hunana (Xiāng, ĉine) 35.000.000; la hakaa, 33.000.000; ĝjangŝjia (Gan, ĉine) 32.000.000; ĝina (Jinyu, ĉine) 45,000,000; kaj la sudmina 45.000.000.
Lingva strukturo
La ĉinaj lingvoj estas izoligaj lingvoj.
Simpligita ĉina skribo
La ĉina skribo havas ideogramojn, ne alfabeton. Unu ideogramo estas legata kiel unu silabo kaj havas unu signifon. La vortoj ne ŝanĝiĝas (ekzemple laŭ vortspeco), sed la gramatika rilato inter la vortoj estas decidita per la sinsekvo ene de la frazo.
Ekzemple (mandarene) :
'''我爱她. ' Wǒ ài tā.'' 'Mi amas ŝin.'
'''她爱我. ' Tā ài wǒ.'' 'Ŝi amas min.'
Por la mandarena lingvo (pǔtōnghuà) ekzistas norma latinlitera transskribo, kiu estas uzata ĉefe en vortaroj kaj en komunikado kun ne-ĉinoj. Certaj el la aliaj ĉinaj lingvoj (ekzemple la sudmina) ankaŭ estas foje skribataj per la latina alfabeto kun aldonoj.
Tradicia ĉina skribo
La tradicia ĉina skribo aŭ tradiciaj ĉinaj karaktroj (ĉine tradicie 正體字/繁體字; simpligite 正体字/繁体字; pinjine Zhèngtǐzì/Fántĭzì) estas ĉinaj karaktroj en ajna signaro kiuj ne enhavas karaktrojn aŭ karaktrajn anstataŭaĵojn nove kreitajn post 1946. Ili estas plej ofte la karaktroj en la normigitaj signaroj de Tajvano, Honkongo kaj Makao aŭ en la Kangxi-Vortaro.
Sakuragaŭa
Sakuragaŭa (桜川市, latinliterigo laŭ sistemo Hepburn Sakuragawa-shi) estas urbo de Japanio, kiu apartenas al la Gubernio Ibaraki. La urbo situas en la historia regiono Kanto, sur la insulo Honŝuo. Laŭ takso de junio 2019 la urbo havis loĝantojn.
Kontrabando
Kontrabando estas sekreta liverado de komercaĵoj por eviti doganajn kostojn, devojn aŭ malpermesojn pri importo, eksporto.
Komunumaroj en Morbihan
Departemento Morbihan, en regiono Bretonio, enhavas 7 landoj konsistantaj el 27 komunumaroj (3 aglomeraj komunumaroj kaj 24 komunumaj komunumaroj) arigantaj 251 komunumojn el la 261 de la departemento.