cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silva Kaputikjan
Literatura kariero
Entute ŝi verkis pli ol sesdek librojn en la armena kaj iuj en la rusa. Ŝiajn verkojn tradukis Bulat Okudjava, Yunna Morits, Jevgenij Jevtuŝenko, Andrej Voznesenskij, Bella Aĥmadulina, kaj aliaj.
Morto kaj entombigo
Kaputikjan mortis en Erevana hospitalo la 25-an de aŭgusto 2006 dum operacio pro rompita kruro. Ŝia korpo estis en la Placo de la Opero la 29-an de januaro, de kie ŝia ĉerko estis portita al la prestiĝa Panteono Komitas , kie ŝi estis enterigita. Prezidanto Koĉarjan, verŝajne pro la konstanta kritikado de Kaputikajn de lia regado de la lando, partoprenis nek ŝian funebran publikan montradon, nek ŝian entombigon.
Persona vivo
Kaputikjan estis edziĝinta al la konata poeto Hovhannes Ŝiraz. Ilia sola filo, Ara Ŝiraz (1941–2014), estis eminenta skulptisto. Laŭ Vanand Ŝiraz, la filo de Ŝiraz de posta geedziĝo, ili disiĝis ĉar "la ĉeesto de du personecoj en unu familio estas malfacila. "  Verkisto kaj artkritikisto Levon Mutafjan esprimis similan vidpunkton: "Hovhannes Ŝiraz kaj Silva Kaputikjan poste divorcis ĉar ŝajnis kvazaŭ la du potencaj individuoj ne povus vivi kune, sed Ara funkciis kiel la ponto kiu ligis ilin ."
Politikaj vidpunktoj kaj agadoj
Laŭ Mark Malkasjan, Kaputikjan apartenis al "facilmova tavolo de la armena intelektularo". Dum jardekoj ili streĉiĝis laŭ fajna linio inter armena naciismo kaj oficiala soveta internaciismo. Pri la Karabaĥa afero, la genocidaj aferoj, kaj aliaj aferoj karaj al la armena animo, ili parolis per la voĉo de sia popolo. Samtempe ili ĝuis bonan pozicion kun Moskvo kaj atingis la supran tavolon de la soveta intelektularo". Kaputikjan ĉiam montris la rolon de soveta Armenio kiel la centron de la armena nacio, dum forigis la armenan diasporon al duaranga pozicio.
Kaputikjan laŭdis la eminentan rusan defendanton de homaj rajtoj Andrej Saĥarov kiel "la konscienco de la soveta popolo".
Armena genocido
La 24-an de aprilo 1965, je la 50a datreveno de la Armena genocido, granda manifestacio okazis en Erevano. Kaputikjan estis inter la parolantoj, kiuj memorigis en siaj paroladoj la armenajn intelektulojn deportitajn kaj mortigitajn en 1915. Kune kun la poeto Parujr Sevak, ŝi estis unu el la ĉefaj figuroj dum la manifestacio. Poste, ŝi kaj Sevak estis invititaj al Moskvo, kie la soveta registaro sankciis la konstruadon de monumento pri armena genocido en Erevano, kiu estis finita en 1967. Ŝi poste kritikis la sovetan gvidadon por iliaj politikoj koncerne la memorceremoniojn de aprilo 1965 en soveta Armenio. Ŝi kontrastis la "senbridajn memorceremoniojn" en la armena diasporo kompare kun la memorfestoj en Erevano, al kiuj laŭ ŝi "mankis la necesaj profundo kaj amplekso". En 1966 ŝi citis la sendependecon de la soveta armena registaro kiel kaŭzon de la manifestacio.
Darfo Boario Terme
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la provinco Breŝo de la regiono Lombardio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Angolo Terme, Artogne, Esine, Gianico, Piancogno kaj Rogno (BG).
Listo de vulkanoj en Germanio
La listo de vulkanoj en Germanio entenas elekton de iamaj aktivaj aŭ estingintaj vulkanoj en Germanio.
Silva Kaputikjan
Politiko pri sovetia lingvo/nacieco
Ŝi defendis la naciajn rajtojn kaj aspirojn de la ne-rusaj popoloj en parolado publikigita en Samizdat en 1965-1966. En 1980 ŝi "timis, ke armenaj gepatroj sentis sin devigitaj sendi siajn infanojn al ruslingvaj lernejoj por plilarĝigi siajn karierajn ŝancojn". En majo 1987 ŝi estis la unua ne-rusa homo, kiu publikigis artikolon en Pravda pri la nacieca temo, en kiu ŝi kritikis la sovetian registaron "konstante disvastigi la sferon de ruslingva uzado koste de la armena, kaj nerekte sugestis, ke la rusa ŝovinismo daŭre malhelpis rilatojn inter la popoloj de Sovetunio". Ŝi aldonis: "Kun ĉiu pasanta jaro, la sfero de nia gepatra lingvo malvastiĝas en Armenio. Vera patriotismo, inspirita de popola historio kaj kulturo, estas fidinda ŝildo protektanta junulojn de fremdaj eksteraj influoj".
Listo de vulkanoj en Germanio
La terciaran vulkanismon en Germanio plejparte kaŭzis la plialtiĝo de la Alpoj. Ke tiu proceso ankoraŭ ne finiĝis montras la tertremoj en la Malaltebenaĵo de Supra Rejno ĝis la tertrema zono kolonja golfumo. La indikoj malantaŭ la vulkanaj regionoj estas la aktivadtempoj.
Silva Kaputikjan
Armena armita lukto
En la 1980-aj jaroj "oni demandis ŝin, ĉu la armitaj operacoj kaj bombadoj povus misfamigi la armenan nacion antaŭ la okuloj de la mondo. Ŝia kaŭstika respondo reflektis la vidpunktojn de multaj armenaj observantoj: "Kaj ĉu silenti, petegante al la turkoj, adorantoj de la imperio, defendi potencojn nome de la Armena Afero, humiliĝi ĉe iliaj piedoj kaj lasante malplenmanajn fojojn meriti nian nacion? "
En 1983 Kaputikjan verkis rekviemon por Levon Ekmekĝjan kiu estis nomata "Nokta Rekviemo" (Գիշերային ռեքվիեմ), kiu unue estis publikigita en 1987. Ekmekĝjan estis unu el la ĉefaj krimintoj de la atako en la Esenboğa Internacia Flughaveno en 1982, pro kio li estis pendigita en Turkio la 29-an de januaro 1983.
Kaputikjan estis inter armenaj intelektuloj, kiuj esprimis sian subtenon al Varuĵan Garabedjan, kiu estis liberigita el franca malliberejo en 2001 kaj deportita al Armenio en 2001.
Amsoldingen
Amsoldingen estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Thun kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Thun en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 805 loĝantojn je la 31-a de decembro 2010.
Silva Kaputikjan
Karabaĥa movado
Ŝi estis unu el la fruaj gvidantoj de la Karabaĥa movado, kune kun Zori Balajan kaj Igor Muradjan. Laŭ Levon Ter-Petrosjan, la unua prezidanto de Armenio kaj la posta estro de la Karabaĥa Komitato, Kaputikjan, Balajan, Muradjan, kaj aliaj formis la "unuan Karabaĥan Komitaton", kiu havis nur unu celon: rekuniĝo de la armen-loĝata Montara Karabaĥo, tiam Aŭtonoma provinco, kun sovetia Armenio "uzante la sovetian sistemon". Ter-Petrosjan sugestis, ke "Por ili aferoj kiel demokratio aŭ sendependeco de Armenio simple ne ekzistis."
Darfo Boario Terme
Kristanaj patronoj estas la legendaj martiroj Faustinus kaj Jovita, kies komuna memortago sekve estas la komunuma festotago.
9852 Gora
9852 Gora estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona naĝisto Ronald Gora, kies rimarkinda sporteco impresis multajn, kiam li malkvalifis sin, konfesante al la oficialuloj sian propran malobservon kontraŭ la reguloj dum konkuro en Japanio.
Provinco Adana
Adana estas provinco de Turkio. Ĝia ĉefurbo Adana portas la saman nomon. La regiono situas sur parto de la mezepoka Armena reĝlando en Kilikio kaj armenoj estis amase murditaj en la okazintaĵoj konataj kiel Adana masakro.
Geografio
Adana estas 100 kilometrojn de oriento ĝis okcidento. Adana estas la kvina metropolano de Turkio, kio estas gvida komerca kaj kultura centro en la lando. Adana estas en la Anatolia regiono en la sudo de la lando kaj ĉe la marbordo de Mediteranea Maro. Adana situas je 36°30-25°38 norda kaj 34°48-36°41 suda.
Vidindaĵoj
Ripozloko Aslantaŝ. Nacia parko Karatepe. Fortikaĵoj Adana kaj Anavarza. Moskeo Ulu, moskeo Akĉa. Ponto Taŝkjoprju (Taşköprü). Akvorezervejo Sejĥan (Seyhan).
En la urbo Adana estas interesa etnografia muzeo.
Silva Kaputikjan
Karabaĥa movado
Dum kunveno en la 15-a de februaro 1988 de la Verkista Unio de Armenio, Kaputikjan parolis por subteni la karabaĥajn armenojn. La 26-an de februaro Kaputikjan kaj Balajan renkontis sovetian gvidanton Miĥail Gorbaĉov en Kremlo por diskuti la Karabaĥan temon. Laŭ Thomas de Waal "Ambaŭ armenaj verkistoj kombinis lojalan [komunistan] partianecon kun armena naciismo sed estis tre malsamaj laŭ naturo". Li priskribas Kaputikjan tiele:
"Silva Kaputikjan havas pli trankvilan kaj reĝan sintenon. Kun plata nazo, verdaj okuloj kaj eleganta blanka bufa hararanĝo, ŝi aspektas kiel granda sinjorino de la kortego de Ludoviko la 15-a. Kaputikjan estas la plej fama vivanta poeto de Armenio kaj, kiam ĝi eliris de la renkontiĝo, konsideris al Raisa Gorbaĉevon kiel unu el ŝiaj adorantoj. Malgraŭ ŝiaj naciismaj opinioj, ŝi ofte parolis por akordigo kaj dialogo kun Azerbajĝano."
Post kiam ili revenis al Armenio, ili persvadis la manifestaciantojn paŭzi la amaskunvenojn. Ĝenerale, ŝia rolo en la karabaĥa movado estas konsiderata kontraŭdira.
Ekologiismo
Dum manifestacio de oktobro 1987 organizita de Zori Balajan, Kaputikyan postulis la aŭtoritatojn fermi ĉiujn kemiajn plantojn en Armenio kaj avertis: "Ne lasu la Ruĝan genocidon sekvi ĉi tiun nevideblan genocidon!" Dum kunveno de la 26-a de aprilo 1988 ĉe la konstruaĵo de la Verkista Unio en Kievo, Ukrainio, memorante la duan datrevenon de la ĉernobila katastrofo, oni legis la telegramon de Kaputikjan "esprimanta solidarecon en malĝojo". En januaro 1989 Kaputikjan deklaris, ke la nuklea centralo Mecamoro en Armenio devas esti fermita kaj ke "ĝi minacis detrui la gentipon mem de la armena nacio ."
Sendependa Armenio
En 1996 Kaputikjan estis inter grupo de 14 intelektuloj, kiuj subskribis malferman leteron petante al Ĝenerala Prokuroro Artavazd Gevorgjan agi kontraŭ Defenda Ministro Vazgen Sargsjan, kiu, post la prezidanta elekto de 1996, deklaris, ke lia ministerio ne rekonos la opoziciajn gvidantojn "eĉ se ili gajnos 100 procenton de la voĉoj".
Kaputikjan ĉiam pli kaj pli kritikis la registaron de la dua prezidanto de sendependa Armenio, Robert Koĉarjan. La 14-an de aprilo 2004, ŝi skribis malferman leteron kun la titolo "Koĉarjan devas foriri" («oc պետք է հեռանա»), kie ŝi alvokis lian eksiĝon kaj protestis kontraŭ la perfortan kontraŭpremon al opozicia manifestacio la 12an / 13an de aprilo, kiu postlasis dekojn da vunditoj. Ŝi ankaŭ resendis la Medalon Mesrop Maŝtoc per kiu ŝi estis premiita fare de Koĉarjan en 1999. Koncerne la batadon de la opozicia politikisto Aŝot Manuĉarjan, Kaputikjan deklaris: "Batado en Armenio fariĝis la baza rimedo de politiko kaj la plej influa parto de ŝtata teroro. Ĉiuj kazoj, kiam forto estis uzata, estu rigardataj de ĉi tiu vidpunkto.  " ArmeniaNow raportis, ke ŝi tiel fariĝis "opozicia famulo". Ŝi ankaŭ skribis ke respondeca politikisto eksiĝintus post la pafado en la armena parlamento en 1999 kiam ĉefministro Vazgen Sargsjan kaj parlamenta prezidanto Karen Demirĝjan estis murditaj, inter aliaj. Responde, Koĉarjan deklaris, ke la Medalo Mesrop Maŝtoc ne estas lia medalo, sed tiu de la Respubliko Armenio. Li aldonis, ke li bedaŭras, ke tiel Kaputikjan rigardas la "esencon de nia ŝtato" kaj ne kontribuas al "la respekto de nia nacio al edukado de la juna generacio. "
Rekono kaj heredaĵo
En 1989 ĵurnalisto kaj politika analizisto Bohdan Nahaylo priskribis Kaputikjan kiel unu el la "tre respektataj nerusaj kulturfiguroj" de Sovetunio.
Ĉe ricevo de februaro 1988 en Kremlo, sovetia ĝenerala sekretario Miĥail Gorbaĉov diris, ke lia edzino, Raisa, tre admiras la poezion de Kaputikjan.
Lernejo en Erevano ricevis la nomon de Kaputikyan en 2007.
La 20-an de januaro 2009, je la 90-a datreveno de ŝia naskiĝtago, inaŭguriĝis en Erevano la Domo-Muzeo Silva Kaputikjan en ĉeesto de prezidanto Serĵ Sargsjan kaj ŝia filo, Ara. La strato sur kiu la muzeo situas, antaŭe konata kiel Baghramjan Lane 1, estis renomita strato Kaputikjan.
Premioj kaj titoloj
Premioj
Amsoldingen
Geografio
Amsloldingen situas en Berna Oberlando sudokcidente de la urbo Thun en la Svisaj Antaŭalpoj ĉe la bordo de la Lago de Amsoldingen. En okcidento de la komunumo krome situas la Lago de Uebeschi kaj inter la du lagoj la marĉo Rotmoos. La komunumo konsistas el la vilaĝo Amsoldingen (sur alteco de 643 m s.m.) kaj la setlejoj Stäghalte (sur alteco de 640 m s.m. en nordo de la komunumo), Galgacher (sur alteco de 640 m s.m. sudoriente de Stäghalte), Hurschgasse (sur alteco de 642 m s.m. rekte sudoriente de la vilaĝo Amsoldingen) kaj Teufmatt (sur alteco de 647 m s.m. en sudoriento de la komunumo oriente de la lago). Krome al la komunumo apartenas pluraj biengrupoj kaj izolitaj bienoj.
Silva Kaputikjan
En kulturo
Karikaturisto Aleksander Saruĥan prezentis Kaputikjan en karikaturo de 1963, nun konservita ĉe la Nacia Galerio de Armenio.
Amsoldingen
Geografio
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 4,71 km², de kiuj 21,9% estas kovritaj de arbaro, 60,3% servas por agrikulturo kaj 7,4% por setlado.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Amsoldingen limas en nordo al Thierachern, en oriento al Thun, en sudoriento al Zwieselberg, en sudo kaj okcidento al Höfen ĉe Thun, kaj en nordokcidento al Uebeschi.
Trafiko
Amsoldingen situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Tra la komunumo pasas la vojoj n-ro 1106 de Uetendorf al Reutigen kaj la vojo n-ro 1107 de Thun al Oberstocken. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A6 troviĝas 2 kilometrojn nordoriente de la komunumo en Thun. Per la buslinio de la regiona trasportreto Thun-Interlaken de Blumenstein al Steffisburg la komunumo estas konektita al la publika transportreto.
Ekonomio
Amsoldignen konservis sian kamparan karakteron, kvankam nuntempe pligranda parto de la loĝantaro laboras en la proksima urbo Thun. En Amsoldingen estas produktita la amsoldinga fromaĝo, dura fromaĝo el kruda lakto, kio iomete similas al la fromaĝo de Emme-Valo.
Historio
La unua dokumenta mencio de Amsoldingen datiĝas el la jaro 1175 kiel Ansoltingen. Dum la mezepoko la sorto de Amsoldingen dependis de la Abatejo Amsoldingen. Post la reformacio Berno submetas Asoldingen al la tribunalo Thun sub la supera jurisdikcio de la Kampartribunala Seftigen. Dum la tempo de la Helveta Respubliko de 1798 ĝis 1803 Amsoldingen estis la ĉefloko de la helveta distrikto Oberseftigen. Post la fino de la Helveta Respubliko Amsoldingen estis atribuita al la distrikto Thun, kiu en la jaro 2010 estis integrita al la nova administra distrikto Thun.
Jakoba vojo
La preĝejo de Amsoldingen estis dum mezepoko stacio de de la Jakoba vojo tra Berna Oberlando.
Daverio
Daverio estas komunumo de Italio.
Silva Kaputikjan
En kulturo
Kaputikjan aperis en la dokumenta filmo, (1992) Paraĝanov: La lasta printempo, pri Sergej Paraĝanov, produktoro de armena deveno persekutita de la sovetaj aŭtoritatoj.
AR TV kaj Publika Televido de Armenio («Միայն ապրելը քիչ է ինձ համար», 2014) produktis dokumentajn filmojn pri Kaputikjan.
Santiago Apóstol
Geografio
Santiago Apóstol apartenas al la distrikto Ocotlán al kiuj apartenas entute 20 komunumoj. Ĝi situas en la regiono Centro (ankaŭ nomata Valles Centrales), kiu estas en la centro de la subŝtato Oaxaca. La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 3825 loĝantojn. El tiuj estis 1694 viroj kaj 2131 virinoj. La komunumo havas surfacon de 21,69 kvadratkilometroj. La meza alteco estas 1470 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 3653 indiĝenoj. El tiuj 3234 aĝis pli ol 5 jaroj. Entute 3234 personoj estis dulingvaj (hispana kaj indiĝena lingvoj).
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Fontibre
Ĝi situas en la centro de la distrikto Valo de Campoo, je 930 m de alteco, inter la montoj La Guariza (sude) kaj la montoj Arbejón kaj Campana (norde), en kies flankoj abundas fagoj kaj kverkoj. La kalkoŝtonaj materialoj estas abundaj kaj tio klarigas la formiĝon de la fonto de la rivero Ebro (fakte, simpla reapero de la rivero Híjar).
En 2004 ĝi havis 87 loĝantojn. Agrikulturo estas la plej elstara ekonomia fonto. La plej grava festaĵo estas la tago de Sankta Fernando, celebrita la 30-an de majo.
En Fontibre elstaras la kirko de Sankta Felikso (San Félix), datita de la 12-a jarcento, kaj ties retablo, de la 18-a jarcento. La vilaĝo estas fama pro akva elŝprucejo, kiun oni tradicie konsideras la naskofonto de la rivero Ebro (kvankam al ĝi alflugas la rivero Híjar, pli akvoabunda kaj kun pli alta fonto). Apud la fonto estas populara parko.
WWT Slimbridge
WWT Slimbridge estas naturrezervejo en humidejo administrata de Wildfowl and Wetlands Trust (nome britia bonfara organizaĵo) ĉe Slimbridge, Gloucestershire, Anglio. Slimbridge estas duone survoje inter Bristol kaj Gloucester ĉe la estuaro de la rivero Severn. La rezervejo estis al unua centro malfermita de WWT, nome la 10a de novembro 1946, danke al strebo de artisto kaj naturalisto Sir Peter Scott. En Britio estas nune ok lokoj de WWT.
La rezervejo ekzistas por zorgi kaj studi anasojn, anserojn kaj cignojn tutmondajn. Estas dekses rigardejoj por birdumantoj ĉe la kampoj, rojoj kaj lagoj borde de la rivero Severn kaj la Kanalo Gloucester kaj Sharpness.
WWT Slimbridge estas hejmo ankaŭ de WWT Consulting, filia entrepreno de la entreprenaro kiu havigas al klientoj per prihumidejaj konsultaraj servoj.
Pierrefitte
Pierrefitte estas la nomo de pluraj artikoloj.
Abatejo Barking
Abatejo Barking estis monaĥinejo fondata de Sankta Erkenwald en 666. La unua abatino estis ties fratino Sankta Aethelburg. Origine ĝi estis dediĉata al Sankta Maria, kaj poste al tiu kaj Aethelburg. La abatinejo situis en la nuna Barking and Dagenham.
En 675 la abatejo fondis la preĝejon All Hallows-by-the-Tower proksime al la Turo de Londono por servi kiel misia centro.
Sankta Aldhelm (m. 709) dediĉis al la "damoj de Barking" sian verkon De Laude Virginitatis (Laŭdi virgecon).
En 870 la abatejo estis detruata de la vikingoj. Malfrue en la sekvanta jarcento ĝi reestiĝis kiel reĝa fondaĵo. En 1066 Vilhelmo la Konkerinto pasis sian unuan kristnaskon en Anglio ĉe Abatejo Barking.
En 1541 la abatejo fermis laŭ komando de Henriko la 8-a. Oni uzis ŝtonojn por aliaj konstruaĵoj, kaj la loko estis kultivata kiel bieno. Tamen restaĵoj kaj turo ankoraŭ videblas.
Lüdenscheid
Lüdenscheid estas urba komunumo en Germanio. Ĝi estas la administra sidejo de la distrikto Mark (germane Märkischer Kreis) kaj apartenas al la distriktaro Arnsberg de la federacia lando Nordrejn-Vestfalio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Lüdenscheid estas parto de la regiona pejzaĝo kaj mezalta montaro Sauerland [prononco "Saŭalant"] kaj historie apartenis al la Graflando Mark (germane Grafschaft Mark), al kio ankoraŭ aludas la distrikta nomo.
Germigney
Germigney estas la nomo de du komunumoj en Francio:
Malá Bystřice
Malá Bystřice estas vilaĝo en distrikto Vsetín en Ĉeĥio, situanta meze de Vsetínské vrchy, sude de valbaraĵo Bystřička. Katastro de la vilaĝo okupas areon 18,32 km² kaj en ĝi vivas.
Historio
La vilaĝo estiĝis ĉirkaŭ la jaro 1620 el disigitaj domoj sur arbarhakejoj, kiuj ĉi tie fondis servutuloj el sinjorujo el Rožnov pod Radhoštěm. En 1629 oni jam diferencigis inter Velká (Granda) Bystřice (hodiaŭ Valašská Bystřice) kaj Malá Bystřice, ĉar oni parolas pri Bystřička. Loĝantoj okupiĝis per agrikulturo.
Post pereo de patrimonia establo en 1849 la vilaĝo estis parto de politika kaj juĝeja distrikto Valašské Meziříčí, ekde 1960 ĝi estas parto de distrikto Vsetín.
Fidesz
Fidesz – Magyar Polgári Szövetség (Fidesz – Hungara Civitana Unio), antaŭe: Fidesz - Magyar Polgári Párt (Fidesz - Hungara Civitana Partio). Fidesz estas akronimo de Fiatal Demokraták Szövetsége (Asocio de Junaj Demokratoj) - politika partio aganta en Hungario. Sono de la mallongigo fidesz estas ankaŭ identa kun latina vorto fides, signifanta certecon, fidindecon.
Bestoĝardeno de Twycross
Tiu bestoĝardeno allogas ĉirkaŭ 500,000 vizitantojn jare kaj estas malferma la tutan jaron, escepte Kristnaske.
Fidesz
Historio
Fidesz estis fondita la 30-an de marto 1988 de grupo de studentoj kaj intelektuloj kiel sendependa junulara organizaĵo. Programon kaj statuton oni akceptis dum la unua kongreso oktobre kaj novembre. Tiam elektiĝis ankaŭ regopovoj de la organizaĵo. Unu jaron poste dum la dua kongreso plimulto de delegitoj decidis, ke ilia grupiĝo partoprenos liberan parlamentan baloton. Kiel sian simbolon la partio akceptis oranĝon, simboligantan generacian ŝanĝon en la hungara politiko. Dum balotado la 25-an de marto kaj la 8-an de aprilo 1990 Fidesz akiris ĉ. 9% de voĉdonoj kaj 22 mandatoj. La partio estis dividita. Klare montris sian ĉeeston du frakcioj. La unua opiniis, ke oni povas kaj valoras krei koalicion kun postkomunistoj, la dua, radikala kaj pli liberala, gvidata de Viktor Orbán ekskludis ajnan kunlaboron kun ili. Rezulte de tiu ĉi divido sekvis rompo: du vicprezidantoj kaj kunfondintoj de la partio Gábor Fodor kaj Péter Molnár forlasis Fidesz en 1993 rezignante pri membreco kune kun ĉ. 500 aliaj membroj – en plimulte da kazoj transirante al Asocio de Junaj Demokratoj. Sekvan baloton, maje 1994 por Fidesz voĉdonis 7 procentoj de elektantoj, kio donis al la partio 20 mandatojn.
Bestoĝardeno de Twycross
En 2000 Badham kaj Evans kunverkis Molly's Zoo, libro rakontanta la historion de la Bestoĝardeno de Twycross.
Fidesz
Historio
En laŭvica baloto, maje 1998 Fidesz akiris 29% de apogo kaj la plej grandan nombron da mandatoj. Plurjara aktivulo de la partio Viktor Orbán iĝis ĉefministro.
Komence de 2003 oni entreprenis radikalan reformon de la partio: dum kongreso maje 2003 oni ŝanĝis statuton kaj nomon de la partio. Ekde tiam ĝi nomiĝas Fidesz – Magyar Polgári Szövetség. La ŝanĝoj estis elemento de preparoj por baloto al Eŭropa Parlamento junie 2004. La baloton ĝi decide venkis akirante 47,4% da voĉoj. En 2006 la partio malvenkis parlamentan baloton kun Hungara Socialista Partio. Tamen post kelkaj monatoj pro kontraŭregistara tumulto la apogo por Fidesz komencis kreski. En laŭvicaj Eŭropaj balotoj de 2009 Fidesz ankaŭ decide venkis kun pli bona rezulto ol 5 jarojn antaŭe, akirante 56,36% da voĉoj.
La partio gajnis parlamentan baloton en 2010, kaj poste laŭvicajn en 2014, krome ĝi gajnis aŭtonomecan baloton, kiu okazis la 12-an de oktobro 2014. En la plej grandaj urboj ĝi akiris 22 el 23 urbestraj mandatoj (kune kun la ĉefurba Budapeŝto). Viktor Orbán rezulte de la venko de la 6-a de aprilo 2014 kreis sian trian registaron.
Thaumatomyia notata
Thaumatomyia notata estas specio de insekto el la familio Chloropidae.
Priskribo
La adolto estas flava kaj nigra. Iliaj halteroj estas blankaj. Ĝi longas 3 mm. Kelkfoje oni vidas amasojn da aldoltoj kiu klopodas travintri ĉe vakuaj loĝejoj. Larvoj manĝas afidojn de radikoj.
Fontoj
Fliegen und Mücken: Beobachtung, Lebenweise 1998 J. kaj H. Haupt.
Nakhonsavan
Nakhonsavan, taje นครสวรรค์ estas universitata urbego kun pluraj kampusoj, provinca kaj distrikta ĉefurbo en orienta Tajlando. La loknomo signifas: "ĉiela urbo".
Situo
Nakhonsavan situas en norda-centra landoparto de sur ebenaĵo, kie 2 riveroj konverĝas por formi unuigitan riveron. Bankoko troviĝas je 220 km-oj.
Historio
Nakhonsavan estis fondita en tiu loko kie povas establi konvenan riveran havenon por liveri agrikulturajn varojn.
Ekonomio
Nakhonsavan estas la ĉefa rivera haveno por rizo. La urbego havas muelilojn por pretigi rizojnn, lignaĵojn kaj paperojn. Rizo, faboj, grenoj (ĉefe maizoj), kotonoj, jutoj estas produktitaj en la ĉirkaŭaj lokoj.
Trafiko
Nakhonsavan kuŝas laŭ ĉefvojo Bankoko-Birmo, laŭ fervojo Bankoko-Ĉiang Mai. La urbego havas ankaŭ flughavenon kaj riveran havenon.
Klimato
Nakhonsavan troviĝas en la tropika klimato. La pluvsezono aŭ musonosezono daŭras de majo ĝis oktobro, sed ankaŭ en la cetraj monatoj iom pluvas. En la jaro pluvas resume 1119 mm. La averaĝa jara temperaturo estas 28 °C, tio ŝanĝiĝas inter 22-34 °C.
Arc-et-Senans
Arc-et-Senans [aʁkesnɑ̃] estas franca situanta en departemento, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Arc-et-Senanais.
11063 Poynting
11063 Poynting estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita fizikisto John Henry Poynting (1852–1914), kiu enkondukis en 1884 la teoremon laŭ kiu la fluo da energio je punkto povas esti esprimita en terminoj de la elektra kaj magneta fortoj ĉe tiu punkto. La tiel-nomata "vektoro de Poynting" povas esti uzata por difini la fluon de radiada energio en la ĉirkaŭaĵo de anteno.
Mănăștiur
Mănăștiur [mənəŝtjur] (hungare: Bégamonostor, germane: Monostor) estas vilaĝo kaj komunuma sidejo en Rumanio sudoriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 781 loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992 1 210 (rumanoj, 14 % da hungaroj). Ĝia unua mencio estas el 1427. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario, al Krassó-Szörény. Administre apartenas al ĝi Pădurani, Remetea Luncă, Topla.
Komunumoj pri monostor en Hungara reĝlando
Vidu ankaŭ: Listo de hungaraj loknomoj kun "monostor".
(Monostor signifas: abatejo.)
Ruĝeckrona eremomelo
La Ruĝeckrona eremomelo (Eremomela badiceps) estas specio de la familio de Cistikoledoj (iam lokita en Silviedoj) kaj genro de Eremomeloj, kiu enhavas speciojn de Afriko kun grizaj supraj partoj kaj aliaj verdecaj aŭ flavecaj partoj kiel klaraj markoj, krom aliaj markoj, kuj facile distingas ilin inter si kaj el aliaj cistikoledoj.
Germigney (Haute-Saône)
Germigney estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Ruĝeckrona eremomelo
Ĝi troviĝas en subsahara Afriko kaj ĉefe en landoj de la Golfo de Gvineo suden ĝis Angolo, kaj nordorienten ĝis Sudano kaj nome en Benino, Kameruno, Centrafrika Respubliko, Respubliko Kongo, Demokratia Respubliko Kongo, Eburbordo, Ekvatora Gvineo, Gabono, Ganao, Gvineo, Liberio, Niĝerio, Sieraleono, Togolando kaj Ugando.
Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj sekaj arbaroj kaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj.
Marindoj
La marindoj loĝas en Papua provinco de Indonezio. Ili okupas vastan teritorion, kiu situas ambaŭflanke de la rivero Bian, de ĉirkaŭ 32 kilometroj oriente de Meraŭko ĝis la enfluejo de la rivero Moeli en la okcidento (inter insulo Frederik Hendrik kaj la kontinento, oriente de insulo Yos Sudarso, ĉefe okcidente de la rivero Maro.
Tradicie la socia strukturo de la marindoj estis karakterizita per klana sistemo. Marinda tribo estis dividita en moitim, ĉiu konsistanta el patroliniaj klanoj. Ĉi tiuj klanoj estas subdividitaj en subklanoj.
Marindoj estas ankaŭ rimarkindaj pro sia seksa kulturo. Rita interrilato kun virinoj okazus en la tago de geedziĝo de knabino, kiam post la ceremonio ŝi seksumas kun la vira paro de ŝia nova partnero antaŭ ol seksumi kun sia edzo mem. Ĉi tiu ceremonia interrilato okazas ankaŭ dum aliaj tempoj, kiel ekzemple post kiam la virino naskis.
Marinda kulturo estis esplorita de pluraj etnologoj kaj misiistoj. Ekzemple, la svisa Paul Wirz, la germana Hans Nevermann, kaj la nederlanda kultura antropologo Jan van Baal, kiu estis la guberniestro de Nederlanda Novgvineo de 1953 ĝis 1958.
La Marindaj lingvoj formas malgrandan familion de la trans-novgvineaj lingvoj.
Kozárov
Kozárov estas municipo troviĝanta en Ĉeĥio, en Sudmoravia regiono, en distrikto Blansko. Vivas ĉi tie.
Pramoedya Ananta Toer
Pramoedya Ananta Toer (n. la 6-an de februaro 1925 en Blora, Centra Javo ; m. la 30-an de aprilo 2006 en Ĝakarto) estis indonezia verkisto. Li estas konsiderata la plej grava indonezia aŭtoro de la 20-a jarcento. Liaj verkoj estis publikigitaj en 37 lingvoj kaj li estis nomumita plurfoje por la Nobel-premio pri literaturo.
Dum la japana okupado de Indonezio dum la dua mondmilito, "Pram", kiel li estas plejparte nomata en Indonezio, batalis en la duonmilitista organizaĵo Pemuda (Junularo).
De 1947 ĝis 1949 la nederlandaj okupantoj malliberigis lin pro "kontraŭkolonia pensado". Post lia restado en Nederlando li laboris kiel verkisto kaj redaktoro en Ĝakarto. Pro sia proksimeco al komunistaj organizaĵoj, li estis malliberigita sen proceso post la puĉo de la posta diktatoro Suharto kaj pasigis inter 1965 kaj 1979 en diversaj malliberejoj, unue sur la insulo Nusa Kambangan kaj poste ĉefe sur la insulo Buru. Ĉi tie li verkis Tetralogi Buru (Tetralogio de Buru), sian plej faman verkon. Eksterlande, la Tetralogio de Buru estis publikigita en la angla sub la nomo The Buru Quartet (La Burua Kvarteto). Ĝia tradukisto, Max Lane, kiu estis dungito ĉe la aŭstralia ambasadejo en Ĝakarto ĝis 1981, ankaŭ tradukis la verkon Bumi Manusia anglen sub la nomo Earth Humans (Tero de la homaro) kaj Anak Semua Bangsa sub la nomo Children of All Nations (Infanaro de ĉiuj nacioj). La verko estis tradukita al la rusa en 1986 de E. Rudenko kun la antaŭparolo de V. Sikorsky (titolita "Mir Chelovechesky") kaj eldonita de la rusa eldonejo "Progress".
Bumi Manusia
Bumi Manusia (en Esperanto "LaTero de la homaro") estas unu el la pintaj verkoj en la monda literaturo kiu povas helpi kleriĝi pri la fenomeno kasto. Ne nur en Barato ekzistas kasta sistemo, sed ankaŭ sub la regado de la nederlandaj koloniistoj. La tradukisto de la angla versio (This Earth of Mankind) en la antaŭparolo skribis "ke la nederlandanoj estis la plej alta el la kastoj en tiu piramido, ke diversaj miksrasaj kategorioj estis sur diversaj ŝtupoj, ke la etoson regis la penso ke la pura blankeco estas la pinto de la rajto esti rigardata kiel plene homa".
En 2019 aperis samnoma filmo en Indonezio bazita sur la romano Bumi Manusia, reĝisorita de Hanung Bramantyo.
Pro lia supozata ligiteco kun la malpermesita Indonezia Komunista Partio (PKI), lia nomo estis malpermesita kaj forigita de la indonezia literaturo dum la kontraŭkomunisma epoko Nova Ordo, kiu daŭris de 1966 ĝis 1998.
Verkaro (elekto)
Liaj verkoj reaperis en Indonezio nur ekde 1999.
Bibliografio
(franca) Antoin Aropp: Dissidence. Pramoedya Ananta Toer, itinéraire d'un écrivain révolutionnaire indonésien, Eld. Kailash, Parizo 2004, ISBN 2-84268-113-4.
(angla) Nagesh Rao (eld): ''Exile. Pramoedya Ananta Toer in conversation with André Vitchek and Rossie Indira,'' Haymarket Books, Ĉikago, 2006, ISBN 1-931859-28-0.
Vidu ankaŭ
Kastosistemo
Bhimrao Ramji Ambedkar
Eksteraj ligiloj
(germana)
(angla) Portalo al Pramoedya Ananta Toer
(angla) "Pramoedya Ananta Toer, 81, indonezia romanverkisto mortis" The New York Times, la 1-an de majo 2006
Pramoedya Ananta Toer: My Cell Mate (angla traduko de James T. Siegel), en: Indonesia 64, oktobro 1997, paĝoj 1-7
Port-Jérôme-sur-Seine
Port-Jérôme-sur-Seine estas nova franca situanta en departemento Seine-Maritime, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Aubervillais, Gravenchonnais, Touffrevillais kaj Triquervillais.
Zingerolo
Zingerolo aŭ C17H26O4 estas kemia komponaĵo, palflava oleeca likvaĵo nesolvebla en akvo sed solvebla en etanolo, kloroformo, etero kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Ĝi estas substanco kun anti-kanceraj, anti-febraj, anti-reŭmataj, anti-oksidigaj kaj anti-inflamaj proprecoj. Ĝi estas nature trovata en plantoj de la familio de la Zingibracoj.
Ĝia gusto estas pika kaj ĝia strukturo similas al tiuj de la kapsaicino kaj piperino, komponaĵoj kiuj donas al la kapsiketoj kaj al la nigraj piproj la respektivajn gustojn. Ĝi ordinare troviĝas kiel pike flava oleo, sed ĝi povas okazi laŭ malalt-fanda kristala solidaĵo. La zingerolo kaj ĝiaj analogaĵoj havas favorajn toksajn profilojn, sed ili estas citotoksaj rilate al granda serio da kancerĉeloj inklude de sango-kancero kaj pulmo-kancero. Zingerolo estis esplorita "in vitro" pro ĝiaj efikoj kontraŭ kancertumoroj de la intesto, mamaj histoj, ovarioj kaj pankreatoj kun pozitivaj rezultoj.
Ferenc Szakál
SZAKÁL Ferenc (saka:l) estis hungara ĉarpentisto, taglibristo naskita en Koloĵvaro ? kaj mortinta en ? ĉirkaŭ 1720.
Kariero
Szakál estis ĝis 1700 kapitano de la malnova urbo, poste ekleziulo en la unitariisma kongregacio. Lian taglibron el jaroj 1698 – 1718 eldonis Károly Szabó kaj Sándor Szilágyi (Történeti Emlékek, II., Pest, 1860).
David Ojstraĥ
David Fjodoroviĉ (Fiŝeleviĉ) OJSTRAĤ (Давид Фёдорович (Фишелевич) Ойстрах) naskiĝis la 30-an de septembro 1908 en Odeso, la Rusia Imperio) mortis la 24-an de oktobro 1974 en Amsterdamo, Reĝlando de Nederlando estis rusia juddevena violonisto, dirigento kaj profesoro, kies talento disfloris dum ekzistado de Sovetunio.
Biografio
David naskiĝis en la familio de negocisto Fiŝel Davidoviĉ Ojstraĥ kaj lia edzino Isabella Stepanovna. Ekde kvinjara aĝo li lernis violonludon. En 1923 - 1926 li perfektiĝis dum studado en Odesa Konservatorio. En 1928 okazis lia debuto kiel solulo en Leningrado.
Ekde 1929 li rezidis en Moskvo, kie laboris kiel muzikisto diversloke. Ekde 1932 li muzikis kiel violonisto kaj direktis la Moskvan Filharmonion.
Ekde 1934 li kiel profesoro instruis violonludadon en la Moskva Ĉajkovskij Konservatorio.
La muzikisto mortis pro koratako la 24-an de oktobro 1974 en Amsterdamo post fino de koncerto. Li estis enterigita en la Moskva Novodeviĉje tombejo (tereno 7).
Familio
Em 1930 en Odeso David edziĝis al pianistino Tamara Ivanovna Rotarjova (1906 - 1976). Tie la 27-an de aprilo 1931 naskiĝis ilia filo Igor Ojstraĥ, kiu ankaŭ muzikas kiel violonisto. En 1961 la geedzoj Igor kaj Natalia Zercalova naskis filon Valerij, kiu ankaŭ estas violonisto.
Liaj muzikiloj
Dum sia multejara praktiko David Oistraĥ por ludado uzis almenaŭ sep violonojn faritajn de granda itala majstro Antonio Stradivari el Kremono. Li komence elektis la 1702 Conte di Fontana, kiun li ludis dum 10 jaroj. En junio 1966 li akiris la aldviolonon (nomata ankaŭ aldo aŭ vjolo) la 1705 Marsick, kiun li ludis ĝis sia morto.
NGC 2908
NGC 2908 (aliaj indikoj — UGC 5152, MCG 13-7-34, ZWG 350.29, IRAS09375+7955, PGC 27831) estas galaksio en konstelacio Drako.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Nurenberga tribunalo
Internacia milita tribunalo (International Military Tribunal - IMT) estis fondita kaj kunvokita, post la dua mondmilito en aŭgusto de 1945, en la germana Nurenbergo.
La 8-an de aŭgusto 1945 Britio, Francio, Usono kaj Sovetunio subskribis londonan interkonsenton pri la Nurenberga tribunalo.
Post ĉefaj procesoj ekde la 9-a de decembro 1946 ĝis la 13-a de aprilo 1949 okazis Nurenbergaj militaj tribunaloj (Nuremberg Military Tribunals – NMTs). De tiuj ĉi tribunaloj estis 12 kaj ili estis plejparte en la manoj de usonanoj. De la ĉefa tribunalo estis akuzitaj 22 plej signifaj naziaj gvidantoj, el kiuj 12 estis kondamnitaj al mortpuno (i.a. Hans Frank kaj Hermann Göring) kaj 3 estis kondamnitaj al ĝismorta puno. Plu falis du dudekjaraj, unu dekkvinjara kaj unu dekjara punoj kaj tri akuzitoj estis malkulpigitaj.
Al la internacia juĝkortumo estis aldiritaj tri kategorioj, laŭ kiuj eblis persekuti la krimojn (artikolo 6 de Statuto):
Rilataj temoj
Informojn pri persekutado de japanaj militkrimuloj vi trovos sur la paĝo: Tokia proceso.
Dinornito
La Dinornito aŭ membroj de la familio de Dinornitedoj estis 11 specioj (en ses genroj) de neflugantaj birdoj endemiaj de Novzelando. La du plej grandaj specioj, nome Dinornis robustus kaj Dinornis novaezelandiae, atingis ĉirkaŭ 3.7 m alte kun etendita kolo, kaj pezis ĉirkaŭ 230 kg.
Dinornitoj estis membroj de la ordo de Strutoformaj kvankam kelkaj fontoj agnoskas ilin kiel separata ordo de Dinornitoformaj. La dekunu specioj de Dinornitoj aŭ laŭ loka lingvo Moaoj estas la ununuraj birdoj senflugilaj, kaj ne havis eĉ la vestiĝiajn flugilojn kiujn ĉiuj aliaj Strutoformaj havas. Ili estis la hegemoniaj herbivoroj en la novzelandaj arbaroj, arbustaroj kaj ĉealpaj ekosistemoj dum miloj de jaroj, kaj ĝis la alveno de Maorioj ili estis ĉasataj nur de la Aglo de Haast. Ĝenerale oni konsideras, ke plej multaj, se ne ĉiuj specioj de Dinornitoj iĝis formortintaj pro ĉasado fare de Maorioj kaj habitata malpliiĝo antaŭ la eŭropa malkovro kaj setlado.
Runaj alfabetoj
Runaj alfabetoj (nomataj ankaŭ futhark pro la nomoj de ties 6 unuaj literoj: ᚠᚢᚦᚮᚱᚴ) estis nelatinaj alfabetoj uzitaj inter la 3-a jarcento kaj 20-a jarcento de nordeuropaj ĝermanaj popoloj. Oni opinias, ke ili rezultas el mikso kaj influo de helenaj, latinaj, italikaj kaj "alpaj" literoj. Ili konjekteble estis elpensitaj en la du unuaj jarcentoj; la lasta regiono, kie ili estis plu uzitaj, estas Skandinavio.
Konstruado kaj tipoj
La runaj alfabetoj ekzistas en pluraj formoj; La ĝermanaj aŭ maljunaj, la anglosaksaj aŭ la frisaj, la danaj aŭ junaj, la svedaj aŭ mallongbranĉetaj kaj la Mezepokaj runoj. La diversaj tipoj ne uziĝis samtempe; sed pli bone estus rigardata kiel pluraj malsamtempaj evoluiĝaj variantoj de la sama skribsistemo. Nur estas unu ekzemplo de enskribo kiu havas plurajn diversajn malsamtempajn variantojn, La Rök-ŝtono.
Ĝermanaj runoj
La ĝermana runalfabeto ekuziĝis dum la 3-a jarcento en la tuta ĝermana mondo. La plej malnova surskribaĵo estas La Kylver Ŝtono sur la baltmara insulo Gotlando kun la tuta alfabeto. Oni supozas, ke la surskribaĵo estas de sorĉa tipo, ĉar ĝi estas skribita en interna flanko en tombo, eble por malebligi la reaperon de la mortulo. Ne estas multaj surskribaĵoj kun ĝermanaj runoj, eble ĉar oni skribigis rune sur branĉetpecoj kaj ostoj kiu polviĝis en la tero. La tekstoj de tiu periodo estas ekskluzive magitipaj formuloj aŭ nomoj de mortaj homoj.
La ĝermana runalfabeto ne estis deĉifrita ĝis la 19-a jarcento, tiam oni komparis La Anglosaksan Runpoemon, kiu rakontis pri la nomoj de la anglosaksa runalfabeto kun la ĝermana. Ĉar tiuj alfabetoj similas, la runsciencistoj de Skandinavio finfine deĉifrigis la sonojn kaj ektradukigis la ĝis tiam netradukitajn tekstojn.
La ĝermana runalfabeto havas dudek kvar literojn kiuj reprezentas dudek kvar sonojn kaj egale da signifoj. La signifoj eble uziĝis por diveni, sed tio ne estas certa. La romana historisto Tacitus menciis en sia libro Ĝermanio, ke la ĝermanaj divenistoj uzis pecojn de branĉetoj, kiam ili divenis kaj eble runoj estis surskribitaj sur tiuj. En Nova Epoko-movado, la novpaganistoj uzas nove verkitan sistemon por uzi la ĝermanan runalfabeton divenaĵe, tia sistemo ne estas orginala aŭ malnova – ĝi evoluis dum la 7-a jardeko en britaj kaj usonaj neopaganistaj grupoj, sed nuntempe estas uzata tutmonde kiel aŭtentika sistemo. Legu plu ĉi-sube.
La nomoj de la ĝermanaj runoj estas:
La Anglosaksaj runoj
La anglosaksa runalfabeto similas al la pli malnova ĝermana, sed ĝi havas pli da literoj por sonoj parolitaj en la anglosaksa lingvo. Estas proksimume ducent surskriboj kun anglosaksaj runoj, ĉefe sur la Britaj insuloj kaj en Frislando (la alfabeto ankaŭ nomiĝas la frisaj runoj). La anglosaksaj popoloj (kiuj en la 4-a jarcento ekmigris de Frislando, Jutlando kaj Saksio al Anglio) uzis ĝin ekde la 4-a jarcento ĝis la fino de la 10-a jarcento, kiam la latina skribsistemo elpremigis la runojn.
En La anglosaksa runpoemo la nomoj de ĉiu anglosaksa runo estas enskribita kun sia signifo - sed iuj de la runoj ne estas deĉifritaj, ĉar ni ne konas la signifojn de la ĝermanaj vortoj. En la ĝermana runalfabeto ankaŭ estas runoj sen deĉifritaj signifoj, sed oni devas memori ke la ĝermana alfabeto malhavas orginalan runpoemon, kaj la signifoj kaj nomoj de la runoj estas postkonstruaĵoj - ĝi ne estus rigardata kiel absoluta vereco.
Aliaj tipoj de la anglosaksa runalfabeto ekzistis en la regionoj ĉirkaŭ Bavario, la markomanaj runoj - kiuj erare ricevis la nomon laŭ la Markomanoj, ĝermana tribo kiu loĝis en nuntempa Bavario. Ĝi estas miksaĵo inter ĉefe la anglosaksaj runoj kaj la ĝermanaj kaj ĝi estas preskribiĝita en 8-a jarcenta manuskripto De Inventione Litterarum.
La Danaj runoj
Iutempe inter la 5-a kaj la 6-a jarcentoj ŝanĝiĝis la malnova, ĝermana runalfabeto al nova sistemo; la pli novaj runoj aŭ la danaj runoj. Oni ne certe scias kial tio ŝanĝo okazis, la ŝanĝoj ne aperis gradon post grado sed subite. En la 9-a jarcenta runŝtono de Rök (bildo) ambaŭ sistemoj estas uzitaj, fakto kiu diras al ni, ke eble la nova sistemo estis verko de sola homo aŭ grupo.
La danaj runoj havas pli malmulte da literoj, kio plifaciligas la sistemon je skribado, sed igas ĝin pli malfacile legebla. Tial evoluis sistemo por uzi la saman runliteron por du aŭ pli sonoj, por diferencigi la sonojn oni metas punkton en la signon, tia runo nomiĝas pikiĝa runa.
La nomo "Danaj runoj" estas iomete misgvidanta. Nuntempe la dana lingvo estas la lingvo de Danio, sed dum la vikinga epoko, "Dana lango" estis la nomo de la tutskandinava lingvo. Pluraj sciencistoj ne uzas la terminon, ĉar ĝi estas iomete tro arĥaika, la nomo pli nova runalfabeto estas opiniata ke pli korekta. Fakte, estas pli multaj de malkovritaj enskriboj danrunaj en Svedio ol en Danio.
La danaj runoj estas la runoj de la famaj runŝtonoj – ekzistas iom da ĝermanrunaj runŝtonoj kaj runenskribitaĵoj, sed ili ofte estas mallongtekstaj kaj/aŭ nedeĉifrataj. La skandinava literaturo ekis kiam la enĉizis poemojn, rakontojn kaj tombtekstojn en la skandinava granito – la plej konata, longa kaj grava teksto de pra-historia skandinavio estas la Rök-ŝtono kun la unua ekzemplo de sveda poezio, la poemo pri Teodoriko la granda (kiu fakte priskribas faman statuon de li en Ravenna, Italio, poste en Aĥeno, Germanio ĉar Karolo la granda movigis ĝin tie): ''Teodoriko la brava / ĉefo de la marmilitistoj, / regis ĉi tiojn marbordojn de Hreið-maro. / Nun li sidas arme / en sia gota ĉevalo, / ŝildo ŝovita en brako, / princo de la Mæringoj.''
La Svedaj runoj
La mallongbranĉaj runoj estis la ĉefe uzita skribsistemo de la vikingoj – malmultaj neŝtonaj enskribaĵoj de la vikingoj estas konservitaj, sed kelkaj enskriboj sur porkaj ripoj estas ĉiujare trovitaj dum prifosadoj en ekz. Sigtuna kaj Lödöse. Ĉi tiuj enskribaĵoj koncernas normalajn aferojn kiel amo, festo kaj religio kaj la plejparto de la runoj estas mallongbranĉaj. La uzado de mallongbranĉaj runoj sur ŝtono estas malpli normala ol uzado de danaj runoj, sed kelkfoje la runisto miksas la leterojn; eble kaŭze de eraro sed pli probable ĉar li ne konis la diferencon.
La sentrunkaj runoj
Varianto de la mallongbranĉaj runoj estas la sentrunkaj aŭ la helsinglandaj (laŭ la provinco de Svedio kie la plejparto de la enskribaĵoj estas trovata). La mallongbranĉaj runoj ŝparas tempon kaj spacon al la skribisto kaj estas pli facile enskribitaj sur molaj materialoj kiel ligno aŭ mura strukaĵo; la sentrunkaj runoj estas unu paŝo plu – "la trunko" de la runo; la ĉefa streko en kiu la branĉoj aŭ la aldonaj streketoj estas elĉizitaj, estas forprenita kaj restas nur la branĉoj. La sistemo similas stenografia skribsistemo kaj ŝparas eĉ pli tempon kaj spacon ol la mallongbranĉaj runoj. Pro tial ĝi ankaŭ estas malfacillegebla por aliulo ol la skribisto kaj la signifo de la literoj estis mistero ekde la fino de la vikinga epoko ĝis la solvado de la fama sveda sciencisto Anders Celsius dum la 1700-oj.
Kiel skribi Esperanton runskribe
Ĉar Esperanto havas plurajn nerunalfabetajn sonojn, la Esperantisto, kiu emas skribi per runoj, ofte havas problemon. Ĉi tio nur estas propono (verkita de Robin Rönnlund), aŭ ekzemplo, kiel skribi Esperanton runmaniere.
La Esperanta literumo similas la malnovan runskribon ("duoblaj literoj" ne ekzistas; la malnovsveda "Gunnar" iĝas "gunar"). Tial, la Esperant-runa skribsistemo ne estus tro malfacila por gekomencantoj.
Kimle
Kimle estas vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio en departemento Győr-Moson-Sopron, en Distrikto Mosonmagyaróvár. Kamana slave signifas ŝtono. La komunumo estas kroate Kemlja, germane Kimling.
Situo
Kimle situas ambaŭflanke de Mosoni Duna. Fervojo kaj aŭtoŝoseo M1 inter Budapeŝto kaj Vieno estas ne tro for. Mosonmagyaróvár troviĝas je 8 km-oj.
Historio
La vilaĝo senhomiĝis post la kontraŭturkaj bataloj, poste kroatoj kaj ŝvaboj refondis ĝin. La ŝvaboj estis deportitaj al Germanio en 1946. En 1959 kolĥozo Rákóczi formiĝis en tiama vilaĝo Magyarkimle, poste formiĝis en la proksimeco kolĥozoj Tritikospiko kaj Eta Danubo, kiuj aliĝis al Rákóczi.
En 1966 ponto konstruiĝis tra la riverobranĉo, sekve memstaraj vilaĝoj Horvátkimle, Magyarkimle kaj Novákpuszta unuiĝis. En Novákpuszta kampadejo funkcias.
Famuloj
En la iama Magyarkimle naskiĝis entomologo Gyula Kadocsa.
Dio Filo
En la kristana kredokonfeso Dio Filo estas unu el la tri personoj de la Sankta Triunuo. Laŭ tiu kredo, tipe en Aŭgusteno de Hipono, la Triunuo estas dia esenco. En kiju eblas distingi tri personoj – ĉiu samsubstanca, sameterna,kaj egala al la aliaj (Dio Patro, Dio Filo kaj Dio Sankta Spirito).
La termino Dio Filo alisencas ol la termino Filo de Dio: latina, greka, itala,, franca, angla, hebrea…:
La dieco de la Filo kaj la Nova Testamento
La dieco de la Filo en la Nova Testamento estas asertata kaj aludata multfoje. La Evangelioj mem estas elpensitaj por sciigi al la interesitoj tiun novaĵon: vidu la prologon de Johano, la lastan ĉapitron de Marko, ekzemple, kaj tekstojn de la epistoloj de Sankta Paŭlo kaj Johano ktp.
Guanozina fosfato
Guanozina fosfato aŭ guanilata acido estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la guanozino kaj fosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, solvebla en akvo, kaj posedas 10 karbonatomojn, 14 hidrogenatomojn, 5 nitrogenatomojn, 8 oksigenatomojn kaj 1 fosforatomon. Guanozino 5'-monofosfato estas purina riboza nukleozido 5'-monofosfato havanta guaninon kiel la nukleobazo. Ĝi havas rolon kiel metabolito, biomarkigilo, metabolito de la Escherichia coli kaj metabolito de la muso. Ĝi estas enhavas purinan grupon ligitan al ribozo kiu siavice ligiĝas al monofosfata grupo. Guanosinmonofosfato estas komerce produktita per mikroba fermentado.
(19650) 1999 RY105
(19650) 1999 RY105 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Pieter Bockenberg
Petrus Cornelissonius Bockenbergius (1548–1617) estis nederlanda teologo, historiisto kaj oficisto de la Ŝtatoj Nederlando kaj Zelando. Li studis teologion en la Universitato de Loveno kaj ordiniĝis pastro en 1574. En 1583 li studis beletron en la Universitato de Lejdeno, kie lia onklo Arent Dirksz Bockenberg (m. 1592) estis komandanto de la Teŭtona Ordeno kaj ankaŭ pastro de la Preĝejo de Sankta Petro. En 1589, li edziĝis al filino de Johannes Wijkersloot, rektoro de la Latina Lernejo en Woerden.
Skrotlekado
La skrotlekado estas la seksa ago per kiu viro metas sian skroton en la buŝon de seksa partnero pro plezuro, aŭ sur la vizaĝo aŭ kapo de alia persono.
Kiel formo de ne-penetrema seksumado, ĝi povas esti farita por sia propra plezuro aŭ kiel antaŭludo. La praktiko ankaŭ povas esti farita dum seksa agreso. Ĉi tiu praktiko fariĝis populara en la videoludo de 1990, Counter-Strike, en kiu unu ludanto kaŝe ripetadis la aktivaĵon sur la kadavro de la kontraŭulo.