cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj
Antaŭaĵoj
Jurnaturalismo originis de longe, ekde Aristotelo, kaj aperas en la antaŭparolo de la Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj de 1789 en Francujo. La moderna, raciisma naturrajtismo naskiĝis inter 1600 kaj 1700 kaj estas dividebla al du branĉoj: tiu de la klerismo de la fino de la 17-a jarcento (kiu asertis la koncepton de la libero de la individuo, precipe en kontraŭposzicio al absolutismo, la karakteriza regad-formo de la moderna erao), kaj tiu evoluinta el la pensaro de Thomas Hobbes (kiu verdire konsideris la veran naturan rajton nur en la natura stato, do en la kondiĉoj, en kiuj la homo troviĝas antaŭ fari la socian kontraktion, kiu kondukas al la institucio de ŝtato; tial Hobbes ne estas nomebla vera naturrajtisto).
Laŭ la tekstoj de Grotius kaj la raciismaj teoriuloj de naturrajtismo la homoj restas, ankaŭ je ekzisto de ŝtato kaj pozitiva aŭ civila juro, posedaj de kelkaj naturaj rajtoj, kia la rajto je vivo, je posedo ktp., neperdeblaj rajtoj, kiujn leĝoj ne povas modifi. Tiuj naturaj rajtoj estas tiaj, ĉar ili estas racie justaj, ne ĉar establitaj per dia rajto; pli ĝuste, Dio agnoskas ilin kiel rajtojn, ĉar ili respondas al racio.
Kontraŭe, Locke evoluigis la koncepton de natura rajto kiel derivaĵo de diaĵo, ĉar homo estas kreaĵo de Dio, kaj limigis tiun rajton nek al posedo de civitaneco nek al kriterioj de etneco, kulturo aŭ religio.
Deklaracio de 1789 en Francujo
Ekde la 17-a de junio 1789 la temo estis lanĉita voĉdoni oficialan deklaracion pri la homaj rajtoj. Fare de la Konstitucifara Asembleo la diskutoj permesis, ke je la 26-a de aŭgusto 1789 la Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj estu adoptita.
Aplikado
El la Internacia Konvencio pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj ekestis agentejo, la "Komitato por la Homaj Rajtoj" por antaŭenigi la aplikon de la propraj normoj. La 18 membroj de la organizaĵo esprimas opiniojn pri ĉu iu aparta praktiko konsistigas aŭ ne lezon de la Homaj Rajtoj, sed ĝiaj opinioj ne estas jure devigaj.
Modernan interpreton de la Deklaracio de la Homaj Rajtoj donis la Vienaj Deklaracio kaj Agadprogramo, adoptita de la Monda Konferenco pri Homaj Rajtoj de 1993. La grado de interkonsento pri tiaj konvencioj, tio estas kiom da kaj kiuj landoj ilin ratifikas, varias, same la grado de respekto ene de UN. UN starigis certan aron da organoj por studi kaj ekzameni la Homajn Rajtojn, sub la gvido de la Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj (OHCHR). Tiuj organoj estas fakulaj komitatoj sendependaj, kiuj kontrolas la efikigon de la kerno de la internacia traktato pri la homaj rajtoj. Ili estis kreitaj per la traktato mem, kiun ili devas kontroli kaj protekti:
Tago de Homaj Rajtoj
La Tago de Homaj Rajtoj estas internacia tago kiu celebriĝas ĉiujare tra la mondo la 10-an de decembro.
La dato estis elektita honori la adopton kaj proklamon de la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj, la 10-an de decembro, 1948, de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj, la unua tutmonda elparolo de homaj rajtoj. La memortago establiĝis en 1950, kiam la Ĝenerala Asembleo invitis ĉiujn ŝtatojn kaj interesitajn organizojn celebri la tagon kiel ili vidis konvenan.
La tago estas la alta punkto en la kalendaro de UN-a stabejo en Novjorko, Usono, kaj kutime estas markita ambaŭ per alt-nivelaj politikaj kunvenoj kaj renkontoj kaj per kulturaj okazoj kaj ekspozicioj temantaj homajn rajtajn aktualaĵojn. Krome, ĝi tradicie estas la 10-a de decembro kiu la kvin-jara Premio de Unuiĝintaj Nacioj en la Kampo de Homaj Rajtoj estas aljuĝita.
Précey
Précey estas franca situanta en departemento Manche, regiono Normandio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Précéens.
Mária Csoma
CSOMA Mária [ĉoma] estis rumanuja hungara operkantistino (soprano) naskita en Koloĵvaro la 25-an de februaro 1944.
Eksplodmotoro
Eksplodmotoro estas brulmotoro, kiu funkcias per interna brulado. La plej ofta eksplodmotoro estas tiu, kiu bruligas benzinon. Aliaj eksplodmotoroj uzas dizelbrulaĵon, hidrogenon, metanon, propanon, k.a. Motoroj tipe uzas nur unu specon de brulaĵo, kaj bezonas adaptiĝon por alĝustigi la miksaĵon aero-brulaĵan por uzi aliajn brulaĵojn.
Mária Csoma
Kariero
Ekde 1967 ŝi estis anino de la operejo Kolozsvári Állami Magyar Opera. Je la fino de sia kariero ŝi translokiĝis Hungarujon.
Eksplodmotoro
En benzina motoro, miksaĵo benzin-aera disĵetiĝas en cilindron. Piŝto premas la miksaĵon kaj elektra fajrero bruligas ĝin. La eksplodo kreas varmegon, kaj la varmegaj gasoj repuŝas la piŝton. La eksplodgasoj forventumiĝas, kaj la ciklo rekomenciĝas. La movado de la piŝto kreas rondmovadon. Valvoj regas la ĵetadon de la benzinaera miksaĵo kaj ellasas gasojn kiam taŭgas.
Zsédeny
Zsédeny [ĵEdenj] estas malgranda vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár.
Eksplodmotoro
Uzado
Eksplodmotoroj estas plej ofte uzataj por impulso de veturiloj kaj porteblaj maŝinoj. En moveblaj aparatoj eksplodmotoroj estas avantaĝaj, ĉar ili havas altan rilaton inter potenco kaj pezo. Funkciante ĉefe per nafto, tiaj motoroj aperis en preskaŭ ĉiaj transportveturiloj, kiel aŭtomobiloj, kamionoj, motorcikloj, ŝipoj, kaj en multaj aviadiloj kaj lokomotivoj.
Zsédeny
Situo
La vilaĝo situas apud ĉefvojo inter Sopron kaj Balatono, sed ĉefvojo inter Szombathely kaj Győr estas ankaŭ en la proksimeco. Sárvár troviĝas 10, Szombathely 30, Budapeŝto 199 km-ojn.
Eksplodmotoro
Uzado
Kiam bezonatas tre altaj potenco-pezo kvocientoj, eksplodmotoroj estas uzataj en formo de gasturbinoj. Tio okazas ekzemple ĉe reagaviadiloj, helikopteroj, grandaj ŝipoj kaj elektraj generatoroj.
Zsédeny
Historio
La loko estis loĝata dum la ferepoko. La unua mencio devenis el 1238, tiutempe la kampoj apartenis al familio Zsédenyi, poste alfortikaĵo de Sárvár. Baldaŭe Zsédeny situis en fronto de Habsburga Imperio kaj Osmana Imperio.
Eksplodmotoro
Uzado
La diferencaj variaĵoj de la du cikloj, kaj en dizelo kaj en benzino, havas siajn proprajn aplikterenojn.
Zsédeny
Historio
Vilaĝservoj estas biblioteko, migra poŝto, zorganto (kiu liveras la infanojn al la najbara vilaĝo por lernadi, ktp).
Eksplodmotoro
Historio
La invento de la eksplodmotoro povas esti historiigita el du italoj: nome la pastro Eugenio Barsanti, el la ordeno de la Piaristoj, kaj Felice Matteucci, hidraŭlika inĝeniero kaj mekanikisto, kiu jam en 1853 detaligis dokumentojn de funkciigo kaj konstruado de tiaj motoroj kaj patentojn registrotajn en kelkaj eŭropaj landoj kiel Granda Britio, Francio, Italio kaj Germanio.
Zsédeny
Historio
La malgranda vilaĝo havas romkatolikan kaj luteranan preĝejojn. Vidindaĵo estas ankaŭ nobela domo de Maróthy [marOti], kiu nun estas hotelo.
Eksplodmotoro
Historio
Antaŭe estis precedencoj de diversaj inventoj kiuj intencis apliki eksplodaĵojn al mekanismoj. Inter kiuj menciindas jenajn:
La motoro tia kian oni konas ĝin aktuale estis disvolvigita de la germana Nikolaus Otto, kiu en 1886 patentis la dezajnon de brulmotoro de interna brulado kun kvar movomomentoj (rigardu movobildon), bazitan sur la studoj de la franca inventisto Alphonse Beau de Rochas de 1862, kiu siavice bazis sian modelon sur la modelo de interna brulado de Barsanti kaj Matteucci.
Eksteraj ligiloj
Spalovací motor
István Csiszér
CSISZÉR István [ĉise'r] estis hungara aktoro naskita en Etéd kaj mortinta en Torda la 7-an de februaro 1868.
Kariero
István Csiszér post la fino de kolegio en Székelyudvarhely iĝis aktoro kune kun Miklós Feleky. En 1938 li elpaŝis en Csíkszereda, Gyergyószentmiklós kaj Sepsiszentgyörgy. En 1846 kun trupo de Feleki-Gyulai-Tóth li aperis en Koloĵvaro, Temeŝvaro, Arad kaj Nagyvárad. En 1856 li gastludis ankaŭ en Vieno. La 13-an de januaro 1857 li aperis en Nacia Teatro de Pest. Li finis sian karieron en Debrecen post tridekdujara ludo. Lia edzino estis la aktorino Zsuzsanna Sarkadi Nagy (Szatmárnémeti, februaro 1829–Marosújvár, 10-a de julio 1896). En 1846 ŝi ludis ĉe Miklós Feleky, poste kune kun sia edzo.
Avenuo Prado (Havano)
La Avenuo Prado hispane Paseo del Prado, estas avenuo en Havano, la ĉefurbo de Kubo. En ĝia norda-suda itinero troviĝas la plej antikva parto de la urbo Malnova Havano kaj nur je 100 metroj de la strato Industrio, kiu markas la limon kun Centra Havano, ĝi etendiĝas ekde la Fontano de la Indiĝenino kaj la Placo de la Frateco ĝis la Moleo (El Malecón). Ĝi estis konstruita en 1772 dum la kolonia regado de la Markizo de la Torre, Kapitano-Generalo de la insulo, kiu tiutempe estis unu el la plej prosperaj hispanaj kolonioj de Ameriko. Ĝia unua nomo estis Alameda de Extramuros (Aleo de Ekstermurego) aŭ de Izabela la 2-a, ĉar ĝi troviĝis ekster la muregoj kiuj ĉirkaŭis la urbon kaj protektis ĝin kontraŭ la atakoj de piratoj kaj korsaroj. En la avenuno Prado ekzistas ok statuoj pri leonoj el bronzo, kiuj ŝajnigas prizorgi la avenuon aŭ promenejon
Hundopesto
La hundopesto estas epidemia malsano de hundoj, lutreoloj kaj kelkaj kanisedoj, kion kaŭzas viruso (Morbilli-viruso).
karakterizo: inflamo de la supera spirvojo; katara pulmito ŝarĝita kun bakteria komplikaĵo; intestito; encefalito (inflamo de pulmo, intesto, cerbo) kaj kelkfoje haŭta ekzemo. Ĝi estas ofte akuta, alifoje kronika malsano. Se ĝi estas kronika, aperas hiperkeratiĝo de la nazospegulo kaj plando (durplanda malsano). Preventado okazas per vakcinado.
(13485) 1981 QJ3
(13485) 1981 QJ3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Metafiziko (Aristotelo)
Helpa fonto:
Metafiziko estas termino kaj koncepto kiuj faris la historion de la homa pensado laŭlonge de jarcentoj en okcidento.
Origino de la termino kaj koncepto de "Metafiziko"
Per la vorto kaj koncepto “metafiziko” (greke: Μετά τα φυσικά - metà ta physikà, «post la libroj pri Fiziko», sed ankaŭ «trans la fizikaĵoj») oni intencas serion da eseoj verkitaj de Aristotelo.
Greka filozofo Aristotelo verkis serion da eseoj titolitaj sub la voĉo Fiziko. En antikva eldono de liaj verkoj (eble tiu editorita de peripateta Androniko el Rodo aŭ de Eŭdemo el Rodo en la 1-a jarcento a.K., dua serio da verkoj estis poziciita tuj post tiuj kiuj koncernis la fizikon. Tial, la unuaj esploristoj pri Aristotelo komencis referenciĝi al tiuj libroj per la esprimo: τὰ μετὰ τὰ φυσικά, "ta meta ta physika", kio signifas "tio kio kuŝas post la fiziko." La posteularo asignis al la vorto "meta" du signifojn: 'post' kaj 'supre'. En la unua kazo, la termino "meta-fiziko" indikas tiun sciencon kiu science okupiĝas pri la realaĵoj kiuj troviĝas post tiuj la fizikaj: fakte, homo antaŭe spertas kaj konas la realaĵojn kiuj lin ĉirkaŭas (tiuj fizikaj), kaj poste pri tiuj foraj el li; en la dua kazo aludas al afero kies digneco plej altas kompare kun tiuj fizikaj.
Aristotelo nomas tiun sciencon precipe "filozofio unua" ĉar konsideras la unuajn kaŭzojn de la realo kaj ĉar pritraktas la justigon aŭ la defendon de la unuaj principoj de la scio, necesaj al ĉiu alia scienco. Pro tio li asertas ke la filozofio unua estas la "scienco pri la esto kia esto": ĝi fakte referencas al neniu aparta objekto (kiel la aliaj specifaj sciencoj) sed al la realo tuta. Ĉe la fino de la Fiziko, fakte, Aristotelo estis pruvinta la ekziston de senmateriaj substancoj per la nura ebla ekspliko de la movo empirie videbla. La metafiziko, tial, pritraktante pri realo tuta, serĉas la principojn (propraĵoj kaj kaŭzoj) de ĉiuj substancoj (materiaj kaj senmateriaj). Tiam, malsame ol la fisiko, ĝi studos ankaŭ la realaĵojn "trans la fiziko", kiel unika scienco havanta la celon esplori pri la realo transcenda.
Legante 'meta' kiel 'trans', oni povas diri ke la metafiziko okupiĝas pli la relaĵoj lokiĝintaj 'supre' de tiuj fizikaj. Metafiziko, do, estas la scienco kiu esploras la relaĵojn transcendajn.
Kühlungsborn
Kühlungsborn estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rostock de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, borde de la Balta Maro. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Metafiziko (Aristotelo)
Origino de la termino kaj koncepto de "Metafiziko"
Tiuj du signifoj neniel estas nearkordiĝeblaj inter si kiel povus suspektigi: la 'metafiziko' lokiĝas 'post' la fiziko ĉar ĝia objekto lokiĝas 'trans' la fizika realo.
Ontologio
La scienco pri kiu pritraktas la verkaro nin atinginta sub la titolo “Metafiziko” estis nomataj de Aristotelo “filozofio unua” kaj difinita de la filozofo mem kiel "scienco pri la Esto kia Esto". La esprimo “kia” signifas koncerne la aspekton de. Tial, la ontologio (scienco pri la esto) estas la scienco kiu studas la eston ĉar tia kaj ne havas kiel objekton apartan eston, sed la aspektojn fundamentajn kaj komunajn al la tuta realo. Do, se la matematiko studas la eston ĉar kvanton kaj la fiziko la eston kiel movon, nur la metafiziko studas la eston kian eston.
La scienco (σοφὶα, eld. "sofìa") estas laŭ Aristotelo la individuigo de la kaŭzoj kaj de la principoj rilate al la esto (= ĉiu ajn aĵo “kiu estas”), la unuaj kaŭzoj eltiritaj estas tiuj kvar:
La metafiziko ĉar scienco de la esto kia esto (vd supre) serĉos do la kaŭzojn kaj la principojn de la esto (= de tio kio estas); jen do kial la metafiziko fondas la plej gravan de la filozofiaj disciplinoj, la ontologion = parolado pri la esto).
Antaŭ ol procedi gravas substreki iujn metodologiajn aspektojn. La unua metodo estas “starti el tio kio estas plibone konata al tio kio estas malpli konata” (Aristotelo uzas la esprimon “unua laŭ ni” por indiki tion kio estas konata unue kaj plejofte, kaj “nature unua” por indiki la aŭtentan scion pri la aĵoj).
La dua metodo estas “listigi ĉiujn eblajn aspektojn kaj opiniojn, rilatajn al la objekto de la diskuto (ankaŭ por repreni kaj kritiki, aŭ allasi, la teoriojn de la antaŭaj filozofoj) celante ekskludi tiujn malĝustajn kaj precipe taksi tiun kiu meritas la nomon de “aŭtenta scio” (diaporetika metodo).
Kun aparta atento al la esto (objekto de la ontologio), Aristotelo en ĝi rimarkigas la fundamentan multvoĉon: la esto estas dirata diversmaniere.
La precipa tasko de la metafiziko konsistas en la preciza difino pri manieroj por “diri” la eston kaj determini en ĝi la fundamentan sencon. Oni nomas substanco la fundamentan konsiston de la esto. Por difini la substancon utilas sekvi la aristotelan metodon, nome starti el tio konata ĉe ni al tio kio tia fariĝas sianature (vidu metodologiojn supre menciitajn), certiĝi pri la multaj manieroj laŭ kiuj oni povas kompreni la eston kaj malkovri tiun fundamentan. La metafiziko havas tiel du novajn postulojn: elnombri kaj difini la diversajn signifojn de la esto (ĝian multsignifecon) kaj establi la principon sur kies bazo trovi la fundamentan metodologion.
Ĉamil Sijariĉ
Ĉamil SIJARIĈ (naskiĝis la en Šipovice ĉe Bijelo Polje en Montenegro; mortis la  en Sarajevo en Bosnio) estis montenegra novelisto.
Metafiziko (Aristotelo)
Ontologio
Tia principo ne estos nura “metodo” sed estos la principo logiksence (pro tio ke sur ĝi baziĝas ĉiuj sinsekvaj rezonadoj) kaj ontologisence (pro tio ke ĝi reprezentas ankaŭ la aŭtentan “leĝon de la esto”). Temas pri la principo de nekontraŭdiro, alia piliero de la filozofio ĝenerale; la principo de nekontraŭdiro (PNK) estas pritraktata en la kvara libro de la metafiziko kaj asertas: '“ne eblas ke la sama aĵo, samtempe, apartenas kaj ne apartenas al la sama esto, laŭ la sama aspekto”.
Ĉamil Sijariĉ
Ĉamil Sijariĉ vivis en Skopjo, Beogrado kaj Sarajevo. Tamen preskaŭ ĉiuj liaj gravaj verkoj temas pri Montenegro kaj la regiono ĉe Bijelo Polje.
Sijariĉ estis membro de la Montenegra Akademio de Sciencoj kaj Artoj kaj de la Akademio de Sciencoj kaj Artoj de Bosnio kaj Hercegovino. Li mortis pro aŭtoakcidento en Sarajevo.
Metafiziko (Aristotelo)
Ontologio
La gravo de PNK ŝuldas al la fakto ke ĝi estas la plej certa kaj sciebla inter ĉiuj principoj, kaj ke ĝi fundamentigas ĉiujn aliajn dum ĝi havas neniun alian fundamenton: ĝi fakte ĝuas nerefuteblecon kaj samatempe ne estas pruvebla (alimaniere ĝi ne estus la principo “unua”: tiu vokmaniero estus, malokaze, rezervita al la principo surbaze de kiu la PNK mem estus pruvita); la analizo pri tiu nerefutebleco kaj memfundamentiĝo postulas apartan pritraktadon, ĉi tie sufiĉu rimarkigi ĝian valoron kiel “regulon de la penso” laŭ kiu ne eblas aserti kaj malaserti samaĵon samtempe.
Inter la taskoj de la “unua” filozofio surfalas ankaŭ tiu de la studo pri la principoj aplikendaj al la tuta realo kiuj estas antaŭkondiĉoj de ĉiuj sciencoj, kiel la jam aludita principo de nekontraŭdiro aŭ Tertium non datur, Leĝo de neekzisto de tria eblo.
Alia postulo devigas priskribi la eblajn manierojn laŭ kiuj oni predikas pri la esto. Krom la kvar tipoj de kaŭzoj supre indikitaj, Aristotelo listigas la sekvajn stariĝojn de la esto:
Kiel ‘kategorio’, li intencas la fundamentajn aspektojn kiuj por ĉiu aĵo povas esti diritaj:
Substanco kaj Esenco
Unu el la konceptoj kiu ofte estas preterlasita en la ekspono kaj, do, akirita nur mekanike, estas la esprimo "la substanco en Aristotelo estas la “sinolo” sintezo de materio kaj formo, esenco de la esto kaj esto de la esenco". Por klarigi la sencon de tiu ekvalento sufiĉas referenci al banala ekzemplo kiu povus ridetigi "akademianojn", kiuj uzas tre malsamajn argumentadojn, sed kiun la ĉiutaga praktiko malkovrigas aparte efikan cele de definitiva akiro de la signifo pri substanco en Aristotelo.
Oni imagu esti pretiganta siamane likvoron. Oni utiligos alkoholon en kiu oni metos infuzaĵon de ŝelo de la frukto el kiu oni volus eltiri la likvoron. Oni imagu eltiri likvoron el mandarino. Post la infuzado de la alkoholo, la ŝeloj de tiu frukto komplete perdas sian saporon kiun oni povas montri "translokigitan" en tiun kiu origine estis nur alkoholo. Kio “transiris” el la ŝelo al la likvoro? Ĝuste la esenco, nome la ero substanca – vorto tute aristotela – de la mandarina ŝelo. La esenco de la esto, tiu kiun Aristotelo asertas esti la ero fundamenta de "sinolo", la formo, tio per kio iu aĵo estas kio estas. La alkoholo – kiu povus ricevi ene de si ĉiun eblan esencon – reprezentas, en la supra ekzemplo, tute instrucela, la eston de la esenco, aŭ materion, la subportilon kiu konsentas al la esenco de la esto la eksplicitiĝon. Same kiel la esenco laŭ Aristotelo, la alkoholo povas ricevi en sin mem la kontraŭdiron: en nia mensa eksperimento, fakte, oni povintus meti al infuziĝo ĉiun ajn esencon. La likvoro rezultos tial konstituita el iu esenco de la esto, origina konstitua ero de la substanco, kaj el la esto de la esenco, la subportilo pri kiu estis supre dirite. La substanco estos nedividebla “sinolo” de tiuj du partoj kiuj ne povas esti disigitaj. Oni imagu, fine, por definitive absorbi tiun malmulte filozofian ekzemplon, havi gastojn al kiuj proponi ion. Ĉu vi povus proponi al ili, anstataŭ bonegan mandarinan glaseton, aparte alkoholon kaj mandarinon? Evidente ne, kondiĉe ke ne temus pri gastoj malplaĉaj|. Tiel la substanco de Aristotelo estas nedisigebla unio de esto de la esenco (alkoholo) kaj esenco de la esto (tiu kiu "transiras" el la mandarinaj ŝeloj en la likvoron kaj ĝin igas "substanco" likvoro).
Metafiziko kaj teologio
Jam en la Fiziko, unu el la manieroj laŭ kiu estas interpretita la “ŝanĝiĝo” de ĉiu ento (homo, besto, ŝtono, ktp kaj ne) konsistas en la transformiĝo el esto en potenco al esto en akto; tia transformiĝo postulas kontribuon de efika kaŭzo, kiu estas la principo de la movo kaj kiu jam entenas en akto tion kio devas realiĝi (ekzemple, kiam oni varmigas la supon, la supo estas varma en potenco kaj la fajro, kiu estas jam varma en akto, estas la efika kaŭzo: ĝi konsentas la pasadon el la potenco al la akto; tial, ĉiu ŝanĝiĝo estas pasado el la potenco al la akto kiu antaŭsupozas ion jam en akto.
Rimarkindas ke ĉiu efika kaŭzo antaŭsupozas siavice alian efikan kaŭzon. Stimulis la rezonadon de la filozofoj la observado pri multaj naturaj fenomenoj kiuj faritaj el kompleksaj kaŭzaj ĉenoj kiuj, plie, ripetiĝis multfoje sur plantoj, teritorioj diversaj, ktp: ekzemple, la frukto kiu naskiĝas el la floro devenanta de semo prisemita de aliaj plantoj en ciklo kiu ripetiĝas sennombre por ĉiu frukto kiam ankoraŭ oni serĉas la unuan eblan kaŭzon. Tio komencas ĉenon de kaŭzaj koneksoj kiu kurus al la senfino, en kiu ĉiu kaŭzo por efiki bezonus alian eksteran kaŭzon kiu agus el ekstero. Por eviti tiun regreson al la senfino, necesas postuli la ekziston de motoro senmova (io kiu movas sen esti movata) kaj pura akto (nome kiu estus eterne en akto nebezonanta je io kio lin puŝu al pasado de la potenco al la akto) kiu en ĉiu movo komencus novan serion de kaŭzaj koneksoj. Tiu kaŭzo estas identigata kun Dio.
Ne aliri al tiu postulato signifus prokrasti senfine la problemon serĉante la kaŭzon: la naturo mem de la koncepto de kaŭzo implicas la ekziston de io kiu movas sen esti movata kaj sen esti kaŭzata de io ajn. La studo pri tiu unua kaŭzo enkondukas aserti ke ĝi devas esti pura akto nome sena je ĉiu potenca kaj do sena je ĉiu materia kiu ekde Platono estas konsiderata stato inter la la esto kaj la ne-esto nome iu povi-esti, potenco ankoraŭ ne realigita: alimaniere tia unua esto bezonus alian eston kiu kaŭzu la transformiĝon de tiu ero de potenco, transformiĝo kiu nun aŭ poste almenaŭ okazis ĉar la ĉeno de la fenomemoj vere okazas.
Tia esto sena de materio kaj “akta” potenco devas vivi trans la spaco kaj tempo kiuj estas regno de la materio kaj de la “malakto”, en alia dimensio kaj do en transcendeco. Kaj tiun eston Aristotelo nomas Dio.
Tia Dio ekzistas, do, siamaniere, kvankam postulanta specifan studon ĉar vivas malsammaniere ol la ceteraj substancoj, sena je potenco kaj ekstere de la spaco kaj tempo. Kaj tia studo estas teologio.
Jazzmatazz
Jazzmatazz estas bandprojekto, kiun iniciatis la usona repmuzikisto Guru.
Jennifer Aniston
Jennifer ANISTON, naskiĝis en Sherman Oaks en Kalifornio, estas usona aktorino.
Jazzmatazz
La dua albumo de Jazzmatazz prezentas muzikon laŭ tre simila koncepto kiel la unua. Diveneblus certa etendiĝon sur soŭlmuziko pro la kunverkado de muzikistoj kiel Chaka Khan kaj la ensemblo Jamiroquai. Krom kelkaj el la supre menciitaj muzikistoj kunlaboras la repistoj Bahamadia, Kool Keith kaj Big Shug same kiel trumpetisto Freddie Hubbard, saksofonisto Kenny Garrett kaj pianisto Ramsey Lewis.
La tria disko kun la programa titolo Streetsoul [stratsoŭlo] havas nepreteraŭdeblan sonon el soŭlo kaj ritmenbluso. Ĝi kunverkis pli granda aro da soŭlmuzikistoj, i. a. Angie Stone, Erykah Badu, The Roots kaj la francaj kantistoj Les Nubians. Krom tio kunmuzikis la ĵazmuzikistoj Isaac Hayes kaj Herbie Hancock.
Jennifer Aniston
Ŝia vera familia nomo estis Anastassakis, ĉar ŝi havas grekajn radikojn kaj ŝi pasigis unu jaron en sia infanaĝo en Grekio, poste ŝi vivis en New York, kie ŝi vizitis Waldorfan lernejon. Ŝiaj gepatroj divorciĝis, kiam ŝi aĝis 9 jarojn.
Ŝia kariero komenciĝis per la rolo de Rachel Karen Green en la sukcesega televida serio Friends (Amikoj) ĉe NBC.
Ŝi edziniĝis en 2000 al aktoro Brad Pitt, kun kiu ŝi vivis en Beverly Hills ĝis 2005, kiam ili publike sciigis pri sia divorco. Ŝi kaj ŝia edzo estis la plej ŝatata geaktora paro de Hollywood.
Ŝia ludo en la sendependa filmo The Good Girl pruvis ŝian aktoran talenton.
Ŝia patro estas John Aniston, kiu ludas ekde la 1980-aj jaroj en la NBC-serio Days Of Our Lives.
Jukio Miŝima
Jukio Miŝima estis la publiknomo de Kimitake Hiroaka (平岡 公威) (naskiĝis la 14-an de januaro 1925, mortis la 25-an de novembro 1970), japana aŭtoro, poeto, dramaturgo, aktoro, kaj reĝisoro. Miŝima estas konsiderata unu el la plej gravaj japanaj aŭtoroj de la 20-a jarcento. Lia avangarda verkaro montris miksadon de moderna kaj tradicia estetikoj, kaj rompis kulturajn limojn, per fokuso je sekseco, morto, kaj politikan ŝanĝon. Li ankaŭ memoriĝas pro sinmortigo ceremonia de harakiro post fiaska puĉo.
Roscigno
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Jukio Miŝima
Infanaĝo
Miŝima naskiĝis en la Jocuja distrikto de Tokio (nun parto de Ŝinĝuku). Lia patro estis Azusa Hiraoka, registara oficialo, kaj lia patrino, Ŝizue, estis filino de la kvina reganto de la Kajsej Akademio. Ŝia patro, Kenzo Haŝi, estis erudiciulo de ĉinaj klasikaj, kaj la Haŝi familio estis servinta la Maeda klanon dum generacioj en Kaga. La patraj geavoj de Miŝima estis Sadatarō Hiraoka kaj Nacuko (Nacu) Hiraoka. Li havis pli junan fratinon, Micuko, kiu mortis per tifo en 1945 je la aĝo de 17, kaj pli junan fraton, Ĉijuki. Neniu el liaj gepatraj familioj devenis teknike el la plej elitaj familioj en Japanio.
Roscigno
Najbaras la komunumoj Bellosguardo, Corleto Monforte, Laurino, Sacco kaj Sant'Angelo a Fasanella.
Jukio Miŝima
Infanaĝo
Lian fruan infanaĝon ombris la avino, Nacuko, kiu prenis la knabon, disigante lin de lia familio dum pluraj jaroj. Nacu estis la nepino de Macudajra Joritaka, la daimio de Ŝiŝido en Hitaĉi, kaj estis edukita en la hejmo de Princo Arisugaŭa Taruhito; ŝi subtenis grandajn aristokratajn manierojn eĉ post edziniĝo kun la avo, funkciulo kiu estis farinta riĉaĵon ĉe la ĵus malfermita kolonia limo norda kaj kiu poste iĝis guberniestro ĝenerala de Karafuto sur Saĥalino. Nacu estis inklina al perfortaj kaj malsanecaj eksplodoj, kiujn foje aludis Miŝima en siaj verkoj. Kulpigas Nacu-on iuj biografistoj pri la posta fascino de la aŭtoro je sango kaj morto. Nacu ne permesis ke Miŝima risku sin en la sunlumo, entreprenu ian ajn specon de sporto aŭ ludu kun aliaj knaboj; li pasigis la plejparton de sia tempo sole aŭ kun kuzinoj kaj iliaj pupoj.
Miŝima revenis al familio je aĝo de dekdu. Lia patro, viro kun gusto por milita disciplino, uzis edukajn metodojn kiuj inkluzivis tenon de la juna knabo apud la flanko de rapida trajno. Li ankaŭ sturmadis la ĉambron de sia filo por pruvo de "ineca" intereso je beletro, kaj foje ŝiris manuskriptojn.
Miŝima ricevis sciigon pri soldatigo por la Japana Imperia Armeo dum la dua mondmilito. Ĉe la momento de lia rendevuo por medicina kontrolo, li havis malvarmumon, kaj la juna armea kuracisto aŭdis susuron el la pulmoj, do erare diagnozis tuberkulozon, kaj Miŝima estis deklarita nekapabla por servo.
Li estis invitita skribi mallongan rakonton por la Gakuŝuin literatura revuo, kaj li donis Hanazakari no mori (花ざかりの森, "Arbaro plenflorada"), en kiu la rakontanto priskribas la senton ke liaj prapatroj iel ankoraŭ vivas ene de li. La instruistoj de Miŝima estis tiel impresataj, ke ili rekomendis la historion al la prestiĝa literatura gazeto, Bungei-Bunka, kaj en 1944 ĝi eldoniĝis en libra formo. La novelo Tabako (烟草, "La cigaredo"), eldonita en 1946, priskribas iom da la malestimo kiun li alfrontis en la lernejo, kiam li konfesis al anoj de la rugbeo-klubo ke li estis en la literatura socio. Ĉi tiu traŭmateto ankaŭ kontribuis materialon por la posta historio Ŝi o kaku ŝōnen (詩を書く少年, "La knabo kiu skribis poezion") en 1954.
Post 1945
Miŝima diplomiĝis ĉe la Universitato de Tokio en 1947. Li akiris postenon kiel funkciulo en la financa ministrejo, sed li baldaŭ demisiis pro la beletra kariero.
Miŝima skribis romanojn, popularajn seriajn romanetojn, novelojn kaj literaturajn eseojn, kaj ankaŭ aklamitajn teatraĵojn por la Kabukia teatro, kaj modernajn versiojn de tradiciaj Noaj dramoj. Miŝima komencis la novelon Misaki nite no Monogatari (岬にての物語, Rakonto ĉe la Kabo) en 1945, kaj daŭra laboris pri ĝi tra la fino de la dua mondmilito. En januaro 1946, li vizitis la faman verkiston Jasunari Kaŭabata en Kamakura, kunportante la manuskriptojn de Kūsej (中世, "La Mezepoko") kaj Tabako, kaj petante la konsilojn kaj helpadon de Kaŭabata. En junio 1946, per la rekomendoj de Kaŭabata, Tabako eldoniĝis en la nova literatura revuo Ningen (人間, "La homaro").
Ankaŭ en 1946, Miŝima komencis sian debutan romanon, Tōzoku (盗賊, "Ŝtelistoj"), rakonto pri du junaj aristokratoj tiritaj rekte al sinmortigo. Ĝi eldoniĝis en 1948, puŝante Miŝima en la vicojn de la dua generacio de postmilitaj verkistoj. Sekvis Konfesoj de Masko, duonmembiografio de juna sadisma samseksemulo kiu devas sin kaŝi malantaŭ masko por konveni en socio. La romano estis ege sukcesa kaj igis Miŝima famulo en la aĝo de 24 jaroj. Ĉirkaŭ 1949, Miŝima eldonis serion da eseoj en Kindaj Bungaku pri Jasunari Kaŭabata, por kiu li havis ĉiam profundan respekton.
Lia skribado akiris por li internacian famon kaj grandan sekvantaron en Eŭropo kaj Usono, post multaj el liaj plej famaj verkoj estis tradukitaj. Miŝima vojaĝis grandskale; en 1952 li vizitis Grekion, kiu estis fascinanta lin ekde infanaĝo. Elementoj de lia vizito aperas en Ŝiosai (潮騒, "Ondosono"), kiu eldoniĝis en 1954, kaj tiris inspiron el la greka mito de Dafnis kaj Ĥloe. Miŝima edziĝis kun Joko Sugijama la 11-an de junio 1958. Ili havis du infanojn; la unua estas filino nomita Noriko (naskita la 2-an de junio 1959) kaj la dua estas filo nomita Iiĉiro (la 2-an de majo 1962).
Miŝima uzis siatempajn okazaĵojn por kelkaj el siaj verkoj. Kinkaku-ĝi (金閣寺, "La Templo de la Ora Pavilono", 1956) estas fikciigo de la bruligo de la fama templo Kinkaku en Kioto. Utage no ato (宴のあと, "Post la bankedo", 1960) tiom atente sekvis la cirkonstancojn de la politika kampanjo de Haĉirō Arita dum lia provo elektiĝi guberniestro de Tokio ke Miŝima malvenkis en proceso pro privatecofendo. En 1962, lia plej avangarda verko, Utsukuŝii hoŝi (美しい星, "Bela stelo"), kiu proksimiĝas al sciencfikcio, eldoniĝis kaj ricevis miksan kritikan reagon.
La 60-aj jaroj
Tra la 1960-aj jaroj, Miŝima iĝis pli kaj pli verva kaj ekscentra. La antaŭe timema poeto aktoris, ekzercis sin, pozis kiel modelo, kaj partoprenis tumulte en publika vivo. En 1967, Miŝima aliĝis al la Surtera Memdefenda Armeo kaj spertis bazan edukon. Jaron poste, li fondis la Tatenokaj-on ("ŝildosocio"). Ĉi tiu estis privata milico por junaj dekstraj studentoj kiuj studis militajn principojn kaj fizikan disciplinon, kaj ĵuris protekti la Imperiestron de Japanio. Miŝima mem trejnis ilin. Tamen, sub la ideologio de Miŝima, la imperiestro ne estis nepre la reganta imperiestro, sed prefere la abstrakta esenco de Japanio. En Ejrej no Koej (英霊の聲, "Voĉoj de la Heroaj Mortintoj", 1966), Miŝima fakte kondamnis Imperiestron Hirohito pro lia forkonfeso de dieco ĉe la fino de la dua mondmilito. Malgraŭ lia emfazo, pluraj el liaj postaj eseoj montras strangan malsinceron kaj intence filistran stilon kiuj sugestas ke lia patriotismo estis, de komenco al fino, afero de revoj kiujn lia intelekto finfine nek oponis nek direktis. La kontrasto inter la skeptikaj rakontoj kaj la fuŝaj eseoj estas tre frapa.
Puĉprovo kaj morto
La 25-an de novembro 1970, Miŝima kaj kvar anoj de la Tatenokaj, sub preteksto, vizitis la komandanton de la Iĉigaja kazerno, la Tokia ĉefsidejo de la orienta filio de la Memdefenda Armeo. Interne, ili barikadis la oficejon kaj ligis la komandanton al lia seĝo. Kun preta manifesto kaj standardo listiganta iliajn postulojn, Miŝima paŝis sur la balkonon por alparoli la soldatojn kolektitajn malsupre. Lia parolado estis intencita inspiri puĉon por restarigi la potencon de la imperiestro. Li sukcesis nur agaci la soldatojn, kiuj mokegis lin. Post kelkaj minutoj li revenis al la oficejo kaj harakiris kune kun unu sekvanto, Masakacu Morita.
La okazaĵo ege embarasis la amikojn de Miŝima, inter kiuj estis politikistoj kaj pluraj altrangaj viroj. La plimulta opinio estis tre negativa, kaj lia postmorta kariero apenaŭ profitis. Tamen, kelkaj kritikoj konfesis ke liaj lastaj verkoj, en la kvaropa Hōĝō no Umi (豐饒の海, "La maro de fekundeco"), estis inter liaj plej bonaj. Li estis verkinta 34 romanojn, ĉirkaŭ 50 teatraĵojn, ĉirkaŭ 25 novelarojn, pli ol 35 esearojn, unu libreton, kaj unu filmdialogon.
2395 Aho
2395 Aho estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de Richard Eugene McCrosky, Cheng-Yuan Shao, G. Schwartz, J. H. Bulger kaj aliaj teamanoj de la Observatorio Oak Ridge (tiam konata sub la nomo de "Agassiz Station de la Universitato Harvard") en Harvard (Masaĉuseco).
Nomo
Ĝia nomo honoras Arne J. Aho, anon de la teamo de la observatorio.
Ermitejo (apartigilo)
Ermitejo havas kelkajn signifojn:
Franz Kaiser
Franz KAISER (naskiĝis en 1891 en Wiesbaden, mortis en 1964, je la aĝo de 73 jaroj) estis germana astronomo.
Li laboris inter 1911 kaj 1914 en la "Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl" (Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl) de la Universitato de Hajdelbergo, kaj tie prezentis sian doktorecan disertaĵon en 1915
En tiu tempo, Hejdelbergo estis grava centro de esploro pri asteroidoj estrita de Max Wolf, kie li kaj aliaj astronomoj malkovris multenombrajn asteroidojn. Franz Kaiser malkovris dudekunu el ili.
Flaviobriga
Flaviobriga estis romia kolonio fondita la jaron 74 en nuna Castro Urdiales, en Kantabrio (norda Iberio). La imperiestro Vespasiano fondis ĝin sur antikva vilaĝo, nome Portus Amanum (tio estas, Haveno de amanoj), en tiama provinco Hispania Tarraconensis de Romia Imperio.
Celaya
Selaĝo ("Celaya" en la hispana) kun loĝantoj (2005) estas la tria plej granda urbo en la meksika subŝtato Gŭanaĥŭato, Meksiko. Ĉirkaŭ la urbo situas la komunumo Celaya. Kune temas pri ĉ. enloĝantoj. La urbo situas en alteco de proksimume 1750 metroj super la marnivelo.
Historio
La originia setlejo fondiĝis en 1570 de baskaj enmigrintoj. Origine ĝi havis la nomon Villa de la Purísima Concepción de Zalaya.
Je la 28a de septembro 1810 ĝi estis la unua urbo kiun Miguel Hidalgo y Costilla konkeris dum la milito kontraŭ la hispanoj por akiri la sendependecon.
Ekonomio
Ekonomie Celaya estas grava urbo pro la proksimeco al la rivero Lermao.
(19277) 1995 YD
(19277) 1995 YD estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Flaviobriga
Origino
Strabono, Pomponio Mela kaj Plinio diris, ke Flaviobriga estis en regno de varduloj. Precize, Plinio diras, ke Portus Amanum (posta Flaviobriga) estis unu el la plej ĉefaj vilaĝoj en ties teritorio. Ptolemeo diris, ke la marbordo ĉirkaŭ ĝi apartenis al aŭtrigonoj. En la 10-a jarcento, Luitprando diris, ke "Flaviobriga estis la ĉefurbo de la amanaj popoloj, kiuj estas parto de aŭtrigonoj". Tiu ĉi konfuzo estas ordinara pro tio, ke karistioj kaj aŭtrigonoj estis najbaroj de varduloj. Ĉiukaze, la finaĵo -briga estas tipa de keltaj popoloj.
Financa krizo de 1997 en Azio
La financa krizo de 1997 en Azio estis periodo de financa krizo kiu frapis multon de Orienta kaj Sudorienta Azio kiu komencis en julio 1997 kaj okazigis panikon de tutmonda ekonomia kolapso pro la antaŭaj okazoj de financa kontaĝo.
La krizo startis en Tajlando (tie konata kiel la krizo Tom Ĝum Goong; en taja: วิกฤตต้มยำกุ้ง laŭ tipa supo) kun la financa falo de la Tajlanda bahto post la Tajlanda registaro estis devigita reflosigi la bahton pro manko de eksterlanda valuto por subteni la ekvilibron de sia valuto rilate al la Usona dolaro. Tiam, Tajlando estos akirinta grandan eksteran ŝuldon kio faris, ke fakte la lando bankrotis eĉ antaŭ la kolapso de sia valuto. Dum la krizo etendiĝis, en plej el Sudorienta Azio kaj Japanio falegis la valutoj, senvaloriĝis la borsoj kaj aliaj financaj valoroj, kaj eksplodis enorma privata ŝuldo.
Indonezio, Suda Koreio, kaj Tajlando estis la landoj plej tuŝitaj dela krizo. Ankaŭ Hongkongo, Laoso, Malajzio kaj Filipinoj estis frapitaj de la falo. Brunejo, Ĉinio, Singapuro, Tajvano, kaj Vjetnamio estis malpli tuŝitaj, kvankam ĉiuj suferis pro perdo de komercaj peto kaj fido tra la mondoregiono. Ankaŭ Japanio estis tuŝita, kvankam malplej grave.
Saraca asoca
Saraca asoca estas planta specio en la familio de la fabacoj. La natura hejmo estas la Hinda subkontinento: Bangladeŝo, Bharato kaj Srilanko kaj Okcidenta Birmo. La Sanskrita nomo aŝoka signifas "sen ĉagreno". De tio venas la nomo Aŝoka arbo uzata foje por ĉi tiu speco, foje por alia (Saraca indica).
Ĝenerala aspekto kaj folioj
Saraca asoca estas ĉiamverda, rektstara malgranda arbo kaj kreskas ĝis maksimumo de 8 al 12 metroj. Ĝi frue faras branĉojn, kiuj formas vastan kronon.
La folioj estas longaj je ĉ. 30 cm, havas po trunketon kaj kvar al ses parojn da folietoj. La kalvaj, ledecaj folietoj kun longo de 10 ĝis 20 cm estas relative grandaj, kaj oblongaj aŭ lancetformaj. La malgrandaj, enfolitigaj stipuloj forfalas frue.
Floro, frukto kaj semoj
La florado daŭras en Pakistano de januaro ĝis majo. Multaj floroj staras proksime kune en grapolara floraro. Estas malgrandaj, frue paliĝantaj, koloraj brakteoj.
La floroj eligas intensan parfumon. La hermafroditaj floroj estas malforte zigomorfaj kaj havas po kvar folietojn por verticilo. Sur la tubo-forma hipantio, alta je 1,2 ĝis 1,7 cm, sidas la sepaloj. La kvar petalecaj, nur preskaŭ egalaj sepaloj estas ovala. La koloro de la sepaloj ŝanĝiĝas dum la florado: komence de flavo al flav-oranĝo ĝis fine karmezina ruĝo. Estas neniu petalo. Estas unu aŭ du cirkloj, ĉiu kun kvar stamenoj ; ili grandas preter la sepaloj. La stamenoj estas longaj kaj la anteroj estas nur preskaŭ egalaj. La individua tig-hava karpelo enhavas multajn ovolojn. La maldika stigmo estas fleksita kiel ringo, kaj preskaŭ tiel longa kiel la stamenoj.
La frukto, guŝo longa je 15 ĝis 25 cm, malfermiĝas kiam matura, kaj enhavas kvar ĝis ok semojn.
Disvastiĝo
La natura distribua areo de Saraca asoca iras de la Malaja Duoninsulo, tra Birmo, Asamo, Bangladeŝo, Orienta Pakistano kaj Suda Bharato, ĝis Srilanko.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
A-G
! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj
Saraca asoca
Disvastiĝo
Saraca asoca estis por Hindujo en 1998 en la ruĝa listo de endanĝeritaj specioj, kiel "Vulnerable" = "endanĝerigita"; necesas novajn datumojn kolekti. El la arbaraj enketoj en Srilanko rezultis neniu trovo; tio povas signifi, ke tiu specio en Srilanko mankas aŭ nur tre maloftas.
Taksonomio
La unua priskribo estis farita en 1795, sub la nomo Jonesia asoca Roxb. de William Roxburgh en Asiatic Researches, 4 p. 355. La rekombinon al Saraca asoca faris en 1968 Jan Willem Jacobus Oswald de Wilde en Blumea, vol. 15, p. 393. Alia sinonimo por Saraca asoca (Roxb.) De Wilde estas Saraca indica L.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
! width=10%| Identigila kodo ! width=15%| Urbo ! width=10%| Kategorio ! width=20%| Oficiala nomo (ekde kiam) ! width=55%| Notoj El Eventoj n-ro 77 : Insulo Esperanto
Saraca asoca
Uzo
Saraca asoca estas uzata kiel ornama planto.
En la Norda parto de Srilanko oni uzis la lignon por konstrui domojn. La ŝelo estas uzata por la traktado de uterinaj infektoj kaj kiel adstringanto en kazoj de internaj hemoroidoj.
Kultura signifo
Sub la nomo Ashoka (अशोक aśoka), Saraca asoca estas unu el la plej gravaj plantoj en la Sanskrita poezio. La florado de la Aŝoka arbo ofte estas menciata en priskriboj de la printempo. Ĝiaj brile ruĝaj floroj estas komparataj kun sango, kun rubenoj aŭ kun koraloj, kaj pro la formo de la floraro ankaŭ kun virinaj mamoj. La vido de Aŝokaj floroj laŭdire provokas ĝojon ĉe amantoj. De ĉi-tio deriviĝas la nomo Ashoka, laŭvorte "senĉagrena". Sed en la sama tempo, ĝi produktas ĉagrenon en la kazo de tiuj apartigitaj de sia amato. Oni ankaŭ diras, ke la Aŝoka arbo sopiras esti tuŝota de la piedoj de bela virino, kaj tuj kiam ĝi estas tuŝita, ĝi ekfloras.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
''La insulo Esperanto en Danubo, Bulgario, estas unu el la eltrovitaj 985 Zamenhof/Esperanto - objektoj en 53 landoj. La kompleta ĉi-tema ilustrita dokumentaro aperos probable ankoraŭ antaŭ ĉi-jara Universala Kongreso en Finnlando.''
Jákfa
Ne miskomprenu kun Ják aŭ Jákfalva!
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
''La 8-an de septembro 1930 la komunumo de apud-Danuba bulgara urbo Orjahovo (tiama nomo Rakovo) oficiale decidis donaci al la loka Esperanto-societo insulon por ties disponoj. Du tagojn poste, la 10-an de septembro, okazis la oficiala inaŭguro de la insulo Esperanto.''
Gusztáv Károly Mailáth
MAILÁTH Gusztáv Károly (naskiĝis en Bakóca la 24-an de septembro 1864, mortis en Budapeŝto la 18-an de marto 1940) estis grafo, esperantisto kaj inter 1897 kaj 1936 romkatolika episkopo de Transilvanio.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
''La insulo (ĉ. 180 hektaroj) apartenas al la plej grandaj en Danubo; intertempe, ĝi estas pliriĉigita je arbareto kaj plaĝo kaj fariĝis tre alloga loko por ripozado. Preciza situo: ĉe "km 672". En 1985 la insulo estis gastiganto de la Danuba E-Renkontiĝo; okazis oratora konkurso, filmprezentadoj kaj balo.''
Gusztáv Károly Mailáth
Biografio
Li studis juron en Strasburgo, poste en Budapeŝto kaj Vieno teologion. Pli malfrue li estis inspektisto en pastroedukejo de Esztergom, vicparoĥestro en Komárom. En 1897 oni momumis lin episkopo de Transilvanio. Li faris multe por fondado kaj evoluigo de lernejoj kaj kulturaj institutoj. En 1936 pro sanaj kialoj li retiriĝis el sia episkopa ofico, ricevis titolon de ĉefepiskopo kaj loksidiĝis en Budapeŝto.
Jákfa
Jákfa estas malgranda unuigita vilaĝo en Hungario en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Vas (Hungario), en Distrikto Sárvár. Ják estas praa hungara familia nomo, fa estas mallonga formo de vilaĝo.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
el Esperanto Aktuell, 2/95
Gusztáv Károly Mailáth
Biografio
En 1924 li donis al pastro Andreo Cseh libertempon por tute dediĉi sin al la disvastigo de Esperanto. Interalie li ankaŭ estis la protektanto de la Mondjunularo Katolika, en la 1930-aj jaroj ankoraŭ aktiva en 23 landoj, kvankam ĝi jam estis persekutita en pluraj faŝismaj reĝimoj de la epoko, antaŭ ĉio en nazia Germanio.
Jákfa
Historio
Dum la historio iamaj vilaĝoj Rábakövesd en 1914 kaj Terestyénfa en 1928 aliĝis al Jákfa. Vilaĝservoj estas infanĝardeno, migra poŝto.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
La red.
16666 Liroma
16666 Liroma estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomino Carolyn S. Shoemaker elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
Ankaŭ ekzistas alia Esperanto Insulo (остров Есперанто) en Antarkto, la nomon donis Bulgario. Poŝtkarto: Estimata Monsieur le Maire - Hotel de Ville, Mi gratulas vin je mia nomo kaj je la nomo de nia urba Esperanto societo "RADIO" - urbo Pazarĝik, Bulgario, ke vi decidis nomigi straton honore al la inicianto de la internacia lingvo d-ro L.L.Zamenhof.
16666 Liroma
Nomo
Ĝia nomo honoras la familion Meiers, kanadajn amatorajn astronomojn, kiuj vivas proksime de Otavo (Ontario). Li nda estas aktiva observantino. Inter 1978 kaj 1984,  Ro lf malkovris 4 kometojn kaj freŝdate konstruis observatorion. Ilia filo  Ma ttew aliĝis la Otavan Centron de la Reĝa Astronomia Societo de Kanado.
Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj en Bulgario
H-P
En nia urbo estas strato "ESPERANTO" kaj sur øi - bareliefo de d-ro Zamenhof, jam de pluraj jardekoj.
Ni ĝuus ricevi foton de la strat-inauguro, se eble.
Sanon al vi kaj prosperon al viaj noblaj faroj !
Petko Arnaudov - sekretario de Esperanto societo "RADIO"
Q-Z
''Organizas Esperantista domo de kulturo: str. Sv. Kliment EK-3, 7200 Razgrad (Bulgario). Tel: (084) 3-26-94 '' ul. Gurko 34, BU-6000 Stara Zagora, Bulgario. Tel. +359-42-22414.
Fontoj
Listo laŭ libro de Hugo Rolinger "Monumente pri Esperanto - ilustrita dokumentaro pri 1044 Zamenhof/Esperanto Objektoj en 54 landoj". Universala Esperanto Asocio, Rotterdam 1997, ISBN 92-9017-051-4.
Al-Muhtadi
Al-Muhtadī (? – 21a de junio 870) (المهتدي بالله; "gvidita de Dio") estis abasida kalifo en Bagdado de 869 ĝis 870, dum la "Malordo de Samaro".
Post la morto de al-Mu'taz, la turkoj elektis lian kuzon, al-Muhtadi, nome filo de al-Vatik, kiel nova kalifo. Al-Muhtadi montriĝis firma kaj virta kompare kun la lastaj malmultaj kalifoj. Se li estus veninta antaŭe, li estus povinta restaŭri la vivon en la Kaliflando; tamen, tiam la Turkoj jam estis havinta pli da povo.
Sub lia povo la Kortego vidis transformon. Kantistinoj kaj muzikistoj estis elpelitaj; justico estis farita ĉiutage en malferma tribunalo; vino kaj ludoj estis malpermesitaj.
Emi Nakajima
Emi Nakajima (中島 依美 n. ) estas japana futbalisto. Ekde la jaro 2011 ŝi membras en la japana virina nacia teamo de futbalo. Ŝi estis aktiva teamano kiu partoprenis en 65 matĉoj kaj atingis 13 golojn.
Historio de Azerbajĝano
En la jaro 252 p.K la teritorio fariĝis aliancito de la Sasanida Imperio, dume kristanismo estis oficiale adoptata kiel la ŝtata religio en la 4-a jarcento p.K. Malgraŭ la multnombraj sasanidaj kaj bizancaj konkeroj, la kaŭkaza Albanio daŭre estis sendependa ĝis la 9-a jarcento p.K. La moderna teritorio de Azerbajĝano proksimume korespondas al la antikva regno de la kaŭkazaj albanoj. La Omeja dinastio kaj la sasanidoj estis malakceptataj en la kaŭkaza regiono de la bizancanoj kaj Albanio fariĝis aliancito de ĉi-lastaj. Komence de la 11-a jarcento, la teritorio estis laŭgrade subpremata de la tjurkaj triboj venintaj el Centrazio. La unua estis la Gaznavida Imperio, kiu okupiĝis pri la regiono hodiaŭ konata kiel Azerbajĝano en 1030.
La posedaĵoj de la Seljukida dinastio estis kontrolataj de lokaj regantoj, kiuj estis aliancitoj de la seljukidaj sultanoj, kiuj multfoje estis faktaj regantoj. La venonta reganta ŝtato vivis malmulte kaj falis sub la konkero de Tamerlano. La loka dinastio fariĝis aliantica ŝtato de la imperio de Tamerlano kaj helpis lin kontraŭ Toktamiŝo de la Ora Hordo. Post la forpaso de tiu konkerinto, naskiĝis du rivalaj sendependaj ŝtatoj.
De 861 al 1539 ekregas alta grado je memstareco kun lokaj regantoj kaj aliancitoj. Post la Safavida Imperio, la regiono estis regata de persaj dinastioj kiel la Zanda dinastio. Tamen, de jure sub la Persa Imperio, estis sendependaj ĥanatoj kiuj naskiĝis en la regiono, ĉefe post la kolapso de la Zanda dinastio. Pro sinsekvaj konfliktoj tiuj ĥanatoj estis aneksitaj al la Rusa Imperio, post la ruso-persa milito komence de la 19-a jarcento, kiam la Persa Imperio agnoskis la suverenecon de la Ĥanato de Erevano.