cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Itala nacia teamo de futbalo
La teamo gajnis la Eŭropa Futbal-Ĉampionado 2020, origine planita por 2020 sed aranĝita dum 2021, en la finala matĉo kontraŭ la Anglio.
2976 Lautaro
2976 Lautaro estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la ĉila astronomo Carlos Torres elde la observatorio de Cerro el Roble, sur la monto Cerro el Roble en Ĉilio.
Ĝiaj orbitaj ecoj similas tiujn de la anoj de la Cibela grupo.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la mapuĉa militestro Lautaro (1535 - 1557), rezistinto kontraŭ la konkistadoroj.
Palenciana
Palenciana estas vilaĝo kaj municipo de la Aŭtonoma Komunumo Andaluzio, en la provinco Córdoba, sude de Hispanio. La areo de la municipo estas 16 km2 kie loĝas 1594 geloĝantoj, do loĝdenso estas 99.6 loĝ./km2. Palenciana situas je 104 km de la provinca ĉefurbo Córdoba.
Demografio
Laŭ statistikoj de la andaluza registaro (SIMA, 2007) la 1594 geloĝantoj de la municipo Palenciana estas 791 inoj kaj 803 viroj. Lasta konata nombro de naskiĝoj po jaro estis 16, 11 inoj kaj 5 viroj, kaj mortis 8, 2 inoj kaj 6 viroj. Tiel la natura kresko estis 8 (0.5%). La laborkapabla loĝantaro estis 773 homoj (48.5%).
26238 Elduval
26238 Elduval estas tre malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Santo Antônio do Planalto
Santo Antônio do Planalto estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (Noroeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Carazinho. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 1 987 loĝantoj. .
Jessica Meir
Jessica Ulrika MEIR (naskiĝis la en Caribou, Majno, Usono) estas usona-sveda kosmonaŭto, en kosmonaŭtgrupo 21 de NASA. La ŝi komencis kosmoflugon al la Internacia Kosmostacio.
Vivo
Meir kreskis en Caribou, Majno kiel plej juna infano de iraka-israela kuracisto kaj sveda flegistino. Ŝi havas usonan kaj svedian ŝtatanecojn kaj judan religion.
José Ortega y Gasset
José ORTEGA Y GASSET (naskiĝis la en Madrido, mortis la  samloke), estis fama hispana verkisto, ĵurnalisto kaj filozofo.
Biografio
Li estis filo de burĝa riĉa familio. La gepatroj estis posedantino kaj direktoro respektive de grava nacia ĵurnalo kaj tiu "cirkonstanco” markos lin, ĉar tiu etoso estos lia medio kaj plej ofte li estos konata pro siaj ĵurnalaj artikoloj. Li ekstudis en la jezuita lernejo de San Estanislao en Miraflores del Palo (Málaga) 1891-1897. Poste en la Universitato de Deusto, Bilbao (1897-98) kaj en Altlernejo pri Filozofio kaj Beletro de la Universitato de Madrido (1898-1904). Doktoro pri Filozofio de la Universitato de Madrido (1904) per sia mallonga -nekutime en tezoj- verko Los terrores del año mil. Crítica de una Leyenda (La teruraoj de la jaro mil. Kritiko de legendo). De 1905 ĝis 1907 li plu studis en Germanio: Lepsiko, Nurenbergo, Kolonjo, Berlino kaj ĉefe Marburgo.
Reveninte en Hispanion li estis supera profesoro pri Psikologio, Logiko kaj Etiko de la Porinstruista Altlernejo de Madrido (1909) kaj en oktobro de 1910 atingis altan profesoradon de Metafiziko de la Centra Universitato, pro vako post la morto de Nicolás Salmerón. Tiele li formis iamaniere intelektulan skolon ĉirkaŭ si en la tiama Madrido. Foje oni konas ĝin per la nomo Generacio de 1914, diferenca de tiu de 1898 pro la klopodo modernigi Hispanion per mikso de ĵurnala agado kaj politikaj movadoj. Vere en tiu jaro de 1914 Ortega fondis la Liga de Educación Política (Ligo por Politika Edukado) per kio li atakis la malnovajn kacikismon kaj oligarkion kaj proponis la socian edukadon kiel politikan proponaron bazitan sur liberalismo kaj naciigo. Dum tiu epoko li fondis kelkajn revuojn, nome Faro (Lumturo, 1908), España (Hispanio, 1910), Europa (Eŭropo, 1915), El Espectador (La spektanto, kie li estas la ununura redaktoro), kaj poste El Sol, plej granda liberala ĵurnalo, kunfondita en 1918 kun Nicolás María de Urgoiti, kie li estos la ĉefartikolisto ĝis 1931 kaj kie li publikigis laŭ maniero de felietonoj du gravegajn verkojn: España invertebrada (Senvertebra Hispanio) kaj La rebelión de las masas (La ribelo de la amasoj).
Tiu Ligo ne multe sukcesis kaj krome venis politika, milita kaj laborista krizoj en 1917 kaj rezulte de ili la puĉo de Primo de Rivera en 1923, apogata de la reĝo Alfonso la 13a. Tiam provizore Ortega forlasis politikon kaj koncentriĝis en filozofion, iĝante iom pli konservativa: li observas la ekiron de la amassocio kontraŭe al la fakto, ke la socian evoluon direktu kultura elito -ne nepre ekonomia-. Tion li disvolvos en La rebelión de las masas (1930), kaj krome li publikigos dum la 20aj jaroj siajn plej konatajn eseojn kiel España invertebrada (1921), El Tema de nuestro tiempo (La temo de nia tempo, 1923), La deshumanización del arte (La malhumanigo de la arto, 1925), Mirabeau o el político (Mirabeau aŭ la politikisto1927), ¿Qué es filosofía? (Kio esta filozofio, 1929), Misión de la universidad (Misio de la universitato, 1930)... En La deshumanización del arte li pristudas la ecojn de la moderna arto -ĉefe en pentrado- sed tiu analizo validas ankaŭ por literaturo kaj utilos al la samtempa Generacio de 1927.
En 1923 li fondis la Revista de Occidente (Revuo de Okcidento), kies direktoro li estis ĝis 1936 kaj poste ties eldonejon; per ambaŭ rimedoj li klopodis konigi kaj disvastigi en Hispanio la atingojn de la plej elstaraj tiamaj sciencistoj, artistoj kaj intelektuloj eŭropaj.
Lia kontraŭstaro de la diktatora reĝimo preciziĝis en fama frazo famigita de li mem “Delenda est Monarchia”, kio signifas en la latina "Monarkio detruendas". Li apogis la starigon de reĝimo respublika per fondo de centrodekstra politika organizo Agrupación al Servicio de la República kun Gregorio Marañón kaj Ramón Pérez de Ayala, kiu partoprenos la unuan respublikan parlamenton kaj verkadon de la nova Konstitucio. Dum la Dua Hispana Respubliko li estis elektita deputito je Leono en kies posteno li restis dum unu jaro. Tamen li seniluziiĝis por la radikala evoluo de tiu reĝimo kaj fine de 1931 li fermas la ASR kaj eliras definitive el la politiko. Nepras ne konfuzi lin kun lia frato Eduardo Ortega y Gasset, kiu plu estos deputito kaj politikisto respublika.
Je eksplodo de Intercivitana Milito kaj sekve de minacoj faritaj de la du flankoj li translokiĝas en Francio kaj poste en Argentinon kaj Portugalion. Li neniam diris malferme tion, sed li simpatiis plie kun la frankisma flanko ol kun la respublika. Li fakte malakceptis kaj faŝismon kaj komunismon, sed ĉe-fone komunismo respegulas tiun amasribelon kiun li jam kontraŭstaris per sia eseo La rebelión de las masas. Laŭ Ortega komunismo -kaj ĉiu laboristarismo- kunigas revolucian spiriton al raciisma idealismo, kiuj ne estas kunigeblaj. La rekta agado de amasoj ne indas. Li elektis la ordan flankon anstataŭ la revolucian kaj ŝajne ne klare rigardas en la faktaron de la unuaj jaroj de la frankisma reĝimo. Spite malfacilaĵojn de la ekzilo, malsano kaj malpliriĉo, Ortega daŭre filozofas nun per kreado de la teorio de la historia racio post tiu de la viv-racio per artikoloj poste kolektitaj en verkoj kiel En torno a Galileo (Ĉirkaŭ Galileo, 1933), Historia como sistema (Historio kiel sistemo) kaj Del imperio romano (Pri la romia imperio, 1940), Sobre la razón histórica (Pri la historia racio, 1940 / 1944), Una interpretación de la historia universal (Interpreto de la universala historio, 1948). Per tiuj 40a-jaraj verkoj Ortega kontraŭstaras la militistajn diktaturojn laŭ historia analizo. Pli malpli silente li kondamnas la frankisman reĝimon per ĉirkaŭa parolmaniero sen mencii ĝin por iam rajti reveni.
Li mortis relative izolita kaj nekomprenita la 18an de oktobro de 1955. Lian laikan enterigon organizis maloficiale studentoj kiel unuan publikan manifestacion en la frankisma Hispanio. Sekve de ĝi kaj ties subpremo ekis movado de universitata protestado kontraŭ la reĝimo kaj unua krizo. La liberala pensaro de Ortega utilos por frankismaj intelektuloj kiuj iompoiome distanciĝos de la reĝimo kaj demokratiiĝos dum la 70aj jaroj.
Ideara evoluo kaj influo
Li legis verkojn de la membraro de la grupo Generacio de 1898, per kiuj li ekkonis la filozofion de Nietzsche kaj konsciiĝis pri la dekadenca stato de Hispanio komence de la 20a jarcento kaj eblaj solvoj per regeneriĝo. Ortega prenis de la movado nomata krausismo la ideon, ke ĉiu politika problemo havas kulturan solvon.
En Germanio li spertis influon de la novkantiismo de Hermann Cohen kaj Paul Natorp, inter aliaj. Poste li estos akra kritikanto de la heredaĵo de Kant, klopodante preterpasi la raciisman idealismon.
Ekde Revista de Occidente li apogos tradukojn kaj komentariojn de la plej gravaj filozofiaj kaj scienciaj tendencoj en intelekuloj kiel: Oswald Spengler, Johan Huizinga, Edmund Husserl, Georg Simmel, Jakob Johann von Uexküll, Heinz Heimsoeth, Franz Brentano, Hans Driesch, Ernst Müller, Alexander Pfänder, Bertrand Russell kaj aliaj.
Ortega y Gasset profunde influis en la hispana filozofio de la 20a jarcento ne nur pri la temaro de la filozofia verkaro, sed ankaŭ pro sia vigla literatura stilo, donkiĥoteska, kiu helpis lin tuŝi la ĝeneralan publikon. Fakte lia plej elstara merito baziĝas sur la fakto, ke li igis filozofion atingebla por ĉiu, eĉ por la nefakuloj, per disvastiga uzado de artikoloj, prelegoj kaj similaj rimedoj anstataŭ la klasika libro pri filozofio tute malproksima de la meza leganto hispana. Pro tio multaj kritikis lin, ke li ne estas vera filozofo, ĉar li povas pritrakti ĉian aferon, sed neniun science. Kontraŭ tio defendis lin ĉefe lia disĉiplo Julián Marías.
Li influis en pensistoj, priserĉistoj kaj verkistoj kiel Antonio Machado, Manuel García Morente, Joaquín Xirau, Xavier Zubiri, José Gaos, Luis Recaséns Siches, Manuel Granell, Francisco Ayala, María Zambrano, Pedro Laín Entralgo, José Luis López-Aranguren, Julián Marías, Francisco Soler Grima, Antonio Rodríguez Huéscar, Juan David García Bacca, Jorge Millas Jiménez, Martín Cerda, Hernán Larraín, Arturo Gaete, Arturo García Astrada, Félix Schwartzmann, José Ferrater Mora, Octavio Paz, Mario Vargas Llosa, Antonio Skármeta, Luis Sánchez Latorre, Albert Camus, Paulino Garagorri.
Cirkonstanco
La filozofio de Ortega troviĝas ligita al la vorto "cirkonstanco", kiu estas ties kerno kaj kiun li famigis per sia esprimo: "Yo soy yo y mi circunstancia, y si no la salvo a ella no me salvo yo" (Mi estas mi kaj mia cirkonstanco kaj, se mi ne savos ĝin, mi ne savos min mem) el Meditaciones del Quijote, (Donkiĥotaj meditoj, 1914). Per tiu ideo Ortega intencas substreki la unuon kaj ununuron de la vivo de ĉiu homo, kiu ne estas transsendebla ĉar ties cirkonstanco ne samas kun la cirkonstanco de alia. La cirkonstancoj markas ĉiun homon kaj oni ne povas nei ilin ĉar tio neus la homon. Tiu cirkonstancismo iamaniere apudas la tiaman ekzistismon.
Perspektivismo
Dua idearo konstruita de Ortega estas perspektivismo aŭ pli precize historia perspektivismo. La historio estas pristudenda laŭ diversaj perspektivoj. Ĉiu individuo havas propran, sed ankaŭ aliaj havas ties proprajn. La sumo de ĉiu perspektivo donus veran realan mondokomprenon. Sekve de tio oni respektu ĉiujn perspektivojn eĉ se ili kontraŭas la onian. Tiu nekongruo estas valora ĉar nur tiel oni atingas la kolektivan komprenon. Toleremo nepras.
Historia konscienco
Homo devenas de pasinto kaj de tiu pasinto alportas konojn kaj atingojn. Ĝi nepre konu sian historion por eviti erarojn; oni havu historian konsciencon. La homo ĉiam ŝanĝas kaj dum tiu ŝanĝo nepre oni konservu la historian heredaĵon. Krome la homo serĉas la veron pri la ĉirkaxua realo kaj tio atingeblas danke al perspektivismo. Sed ekzistas ankaŭ historia vero ŝanĝebla laŭ la epokoj. En tiuj historiaj ŝanĝoj aperis en la 20a jarcento la amashomo, tio estas la homo kiu posedas la atingojn de pasinto sed ne plenumas devojn; estas homo nerespondeca, kiu estriĝas laŭ la plimultoj kaj ne serĉas kvaliton aŭ plibonigon de la mondo.
Racivitalismo
Ĉirkaŭ 1920 Ortega disvolvigis la terion "racivitalismo", kiu bazas la konon sur la radikala realo de la vivo, unu el kies ecoj estas racio. Tiu teorio estas influita de Dilthey kaj Simmel kaj proponas la preterpason de idealismo kaj vitalismo per metodo de perspektivismo. Laŭ Ortega, vivo -en sia cirkonstanco- estas la vera radikala realo, el kio eliras ĉiu filozofia sistemo ebla. Por ĉiu homa estaĵo vivo preciziĝas laŭ konkreta maniero. Li nomis "vitala racio" (aŭ viv-racio) novan tipon de racio kaj "racivitalismo" pensmanieron apogitan sur lia nova koncepto de racio. La vitala racio estas acio defendanta sin konstante per la vivo el kie ĝi eliris.
Frestedt
Frestedt estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Dithmarschen de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Maison Planeix
Vilao Planeix, ankaŭ Maison Planeix, estas domo en Parizo, desegnita de Le Corbusier kaj Pierre Jeanneret en 1928. Ĝi estas en la 13-a arondismento de Parizo. Ĝi estis mendo de la skulptisto Antonin Planeix. En 1976 ĝi estis listita kiel historia monumento.
4-Metilbenzila klorido
4-Metilbenzila klorido aŭ 1-Klorometila-4-metilbenzeno estas organika kombinaĵo rezultanta per klorigo de la 4-metiltolueno. Ĝi estas senkolora likvaĵo, kiu reakcias kun la akvo, kaj estas solvebla en etanolo, kloroformo, acetatoj kaj eteroj. 4-Metilbenzila klorido posedas 8 karbonatomojn, 9 hidrogenatomojn, kaj 1 kloratomon. 4-Metilbenzila klorido uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de kloridaj deerivaĵoj.
Distrikto Třebíč
Distrikto Třebíč estas distrikto en Ĉeĥio situanta en Regiono Vysočina. La distrikto estas unu el kvin distriktoj de tiu ĉi Regiono. En la distrikto troviĝas 172 urboj kaj vilaĝoj.
Ŝanĝo de la limo de la distrikto
Ĝis la 1-a de januaro 2007 estis en distrikto Třebíč enmembrigitaj ankaŭ municipoj:
Radiosendilo
En elektroniko kaj telekomunikado radiosendilo estas elektronika aparato kiu, kun la helpo de anteno, elsendas radioondojn. La sendilo  produktas  alternan kurenton, kun radiofrekvenco kiu estas aplikita al la anteno. Ekscitita de tiu alterna kurento, la anteno elsendas radioondojn. Krom ilia uzo en radiofonio, sendiloj estas necesaj partoj de multaj elektronikaj aparatoj kiuj komunikas per radioondoj, kiel ĉelaj telefonoj, senkablaj komputilaj retoj, Bluetooth ebligitaj aparatoj, garaĝa pordo malfermiloj, dudirektaj radioj en aviadilo, ŝipoj, kosmoŝipo, radaro  kaj navigilo j.
La termino radiosendilo estas kutime limigita al ekipaĵo kiu produktas radioondojn por komunikadaj celoj aŭ navigado, kiel radaro kaj navigiloj. Generatoroj de elektromagnetaj ondoj por varmigo aŭ industriaj celoj, kiel mikroondiloj aŭ diatermiaj ekipaĵoj, ne estas kutime nomitaj radiosendiloj kvankam ili ofte havas similajn cirkvitojn.
Priskribo
La celo de plejparto de radiosendiloj estas dissendo de informoj  trans distanco. La informo estas provizita al la sendilo en la formo de elektronika signalo, kiel aŭdsignalo de mikrofono, videa (televida) signalo de videokamerao aŭ en senkable interkonektantaj aparatoj cifereca signalo de komputilo. La sendilo kombinas la informan signalon kun la radiofrekvenca signalo kiu produktas la radioondojn. Ĉulasta estas nomata la portanta signalo aŭ portondo. Ĉi tiu procezo estas nomiĝas modulado. La informo povas esti aldonita al la portanta ondo en pluraj diversaj manieroj, depende de la tipo de sendilo. En amplitudo modulanta (AM) sendilo, la informo estas aldonita al la radioondo variante ĝian amplitudon. En frekenco modulanta (FM) sendilo, ĝi estas aldonita variante la frekvencon de la radio signalo. Multaj aliaj tipoj de modulado estas uzataj.
Historio
La unuaj primitivaj radiosendiloj (nomataj oscililoj de Hertz) estis konstruitaj de la germana fizikisto Heinrich Hertz en 1887 dum liaj pioniraj eksperimentoj. Ili produktis la radioondojn per  alttensia fajrero inter du konduktiloj.
En la 1920aj jaroj la fruaj teknologioj estis anstataŭigitaj de vakutubaj sendiloj. Ili estis malmultekostaj kaj produktis kontinuajn ondojn, kiuj povis esti modulitaj kaj elsendi aŭdosignalojn uzante amplitudan moduladon (AM). Tio ebligis komercan AM radioelsendado n, kiu komencis ek de 1920. La elsendo per modulita frekvenco (FM) estis inventita de Edwin Armstrong en 1933. Eksperimenta televida dissendo estis farita de radiostacioj ekde la lastaj 1920aj jaroj, sed praktika televida elsendado komencis nur en la 1940aj jaroj. La evoluo de radaro dum la dua mondmilito estis granda stimulo por la evoluo de altfrekvencaj sendiloj en la UHF kaj mikroondaj gamoj. La inventaĵo de la transistoro ebligis la evoluadon en la 1960aj jaroj el malgrandaj porteblaj sendiloj kiel senkablaj mikrofonoj kaj walkie-talkies, kvankam la unua walkie-talkie uzanta vakuajn tubojn estis efektive produktita por la militistaro dum la dua mondmilito.
Kiel ĝi funkcias
Radiosendilo estas elektronika cirkvito, kiu per elektra povumo de baterio aŭ alia elektra energifonto produktas alternan kurenton kun radiofrekvenco. La energio de tiu rapide oscilanta kurento povas esti dissendata de konduktilo (la anteno) kiel elektromagneta onda (radiondo). La sendilo impresas al la radiofrekvenca kurento ankaŭ informon kiel aŭdio- aŭ video-signalon, kiu estas kunportata de la radioondoj. Kiam ili atingas la antenon de la radioricevilo, la ondoj ekscitas similan (sed malpli potencan) radiofrekvencan kurenton en ĝi. La radioricevilo eltiras la informon de la ricevitaj ondoj. Praktika radiosendilo kutime konsistas de ĉi tiuj partoj:
Weiß
Weiß estas germana familia nomo.
Variantoj
Weis, Weiss, Weisz, Weihs, Wyss.
Namenportantoj
{{TOC
Moleo
Moleo estas rekta aŭ kurba digo-forma konstruaĵo el ŝtono aŭ ligno, kiu etendiĝas en lagon aŭ maron, kutime solide konstruita kaj apogita sur la fundo.
Ĝi servas kiel ĝeto (ondorompaĵo), kaj ĝia (kontraŭ maro kaj vento) protektita flanko (leo) ofte servas kiel elŝipejo por boatoj kaj ŝipoj.
Tenango del Valle
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 68.669 loĝantojn. El tiuj 33.332 viroj kaj 35.337 virinoj. La komunumo havas surfacon de 208.88 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 260000 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 950.0 milimetroj.
Moleo
Moleoj povas esti plurcent metrojn longaj, ofte ili estas parto de haveno.
Tenango del Valle
Geografio
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 6′ norda latitudo kaj 99° 35′ okcidenta longitudo.
Moleo
Piero similas al moleo, sed ne havas ĝetan funkcion.
Licinio
Flavio Galerio Valerio Liciniano Licinio (latine: Flavius Galerius Valerius Licinianus Licinius) (ĉ. 250 - 325) estis romia imperiestro el 308 al 324.
De malriĉa deveno el Dacio, li naskiĝis en la Supra Moesio. Licinio akompanis sian amikon, nome la imperiestro Kaio Galerio en lia kampanjo en Persio en 297. Post la morto de Flavio Valerio Severo, Galerio donis al Licinio la titolon Augustus en Okcidento en la 11-a de novembro de 308 kaj respondecigis lin pri la provincoj Ilirio, Trakio, kaj Panonio.
Post la morto de Galerio en majo de 311, Licinio kunregis la tutan imperion kun Maksimino Daia. La Dardaneloj kaj la Bosporo formis la landlimon.
En marto de 313, li edziĝis al Flavia Julia Konstantia, duonfratino de Konstantino, en Mediolanum (aktuale Milano). Tiam ili proklamis la faman Edikton de Milano, kiu redonis posedaĵojn al la komunumoj de kristanoj. Tiu edikto laŭleĝigis kristanismon, sed ne faris ĝin ankoraŭ oficiala religio de la imperio. La venontan monaton (30-a de aprilo), Licinio reagis al atakaj klopodoj fare de Maksimino, kaj venkis lin definitive en la Batalo de Ciralo. Li konsolidigis sian kontrolon en Oriento, dum Konstantino restis kiel suprema imperiestro en Okcidento.
En 324 Konstantino, tentita de la "maljueco kaj nepopularaj malvirtoj" de Licinio, deklaris alian militon kontraŭ li kaj, malvenkinte super lia armeo en la batalo de Adrianopolo (3-a de julio de 324), kaptis lin ene de la muregoj de Bizanco. La malvenko de la ŝiparmeo, teorie supera, de Licinio fare de Krispo (la plej aĝa filo de Konstantino) devigis lin retiriĝi al Bitinio, kie la batalo de Krisopolo (en la 18-a de septembro), estis lia fino kaj okazigis lian definitivan submetadon. Li estis enkarcerigita en Tesaloniko sub ia tipo de enhejma arestado. Kiam li klopodis rekruti kelkajn barbarojn (necivitanojn) por formi armeon, Konstantino ordonis la murdon de Licinio kaj tiun de sia iama kunimperiestro Martiniano.
Etila fenil-acetato
Etila fenil-acetato estas etila estero de la fenilacetata acido, senkolora likvaĵo kun agrabla odoro, uzata kiel solvanto kaj en kemiaj sintezoj. Ĝi estas brulema kaj irita substanco. Etila fenil-acetato nature trovatas en pomo-suko, ananaso, tritika pano, kraketanta pano, nigra teo, pomo-brando kaj frago-vino.
(14557) 1997 VG8
(14557) 1997 VG8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde Woomera (Aŭstralio).
Teoloyucan
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 73.696 loĝantojn. El tiuj 36.553 viroj kaj 37.143 virinoj. La komunumo havas surfacon de 31.52 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2270 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 1,000.0 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 45′ norda latitudo kaj 99° 11′ okcidenta longitudo.
251 Sophia
251 Sophia estas mezgranda hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Eosa familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita de la aŭstria astronomo Johann Palisa elde la observatorio de Vieno la.
Corneille de Lyon
Corneille de Lyon (naskiĝinta en 1500 en Hago - mortinta en 1575 en Liono) estis pentristo el Nederlando kiu fariĝis la portretisto de Henriko la 2-a (Francio) kaj de Katerino de Mediĉo. Establita en Liono, en Francio oni lin nomas Corneille de La Haye pro sia naskiĝloko.La portretoj faritaj de Corneille sufiĉe maketas, ĝenerale je grandeco de bildokarto. Li plejparte laboris olepentre kaj sur lignaj paneloj. La haŭtajn regionojn pentris li tre maldike, tamen la verdecajn fonojn pentris li pli dike. Similaĵoj kun la verkaĵoj de Hans Holbein eble indikas la utilizon de paŭskadroj de ambaŭ pentristoj. Lia verkaĵoj troviĝas ĉe Luvro en Parizo kaj ĉe la Metropola Muzeo de Arto en Novjorko. La Bostona Muzeo de Belartoj posedas du fajnajn ekzemplojn, sed ili malofte elmontratas.
Arianismo
La termino "Arianismo" estis kreita kiel malestima moknomo fare de episkopo Atanazio de Alexandrio kiu kontraŭbatalis la teorion de Ario kaj uzis la moknomon por diferencigi tiujn kiuj malkonsentis kun sia doktrino pri la Sankta Triunuo, eĉ se ili ne estis plene identigitaj kun la teorio de Ario. Nur ĉirkaŭ mil jarojn poste, kun la reformacio, leviĝis ne trioblaj teologioj.
Ario, pastro de Egiptio, instruis, ke Jesuo Kristo ne estas Dio sed estas supernatura kreito de Dio. Jesuo ja estas perfekta, dia, sed nek egala al Dio nek eterna (ĉar Jesuo, kiel kreito, havas ekeston). Li estas la Filo de Dio, la Logos de Dio, sed ne Dio mem. Do arianismo ne kredis je la Sankta Triunuo.
Arianismo floris ekde la 4-a jarcento precipe inter gotoj kaj aliaj ĝermanoj, dum la latinlingvanoj plejparte apartenis al la granda eklezio kiu ne ankoraŭ splitiĝis inter katolikismo kaj ortodoksismo.
Por batali kontraŭ sia "hereza" rivalo, la katolik-ortodoksa eklezio formulis la Nicean Kredon je 325 ĉe la Koncilio de Niceo, sed la arianismo ne estis tute kondamnita ĝis la Unua koncilio de Konstantinopolo je 381. Sankta Atanazio estis la ĉefa kaj la plej fama batalinto kontraŭ la arianismo.
La reakcio kontraŭ arianismo ne nur helpis difini katolikismon, sed ankaŭ naskis nestorianismon.
La ariana eklezio ludis gravan rolon por la evoluo de la gota lingvo. Ĝia episkopo Vulfilo faris gotan tradukon de la Biblio, dum pli-malpli samtempe lia ortodoksa-katolika kolego Hieronimo faris Vulgaton. Partoj de la gota traduko restas en Codex argenteus aŭ la Arĝenta Libro.
Kostolné
Situo
Kostolné situas en valo de rojo, laŭ flankovojoj. Myjava troviĝas je 12, Senica je 35 km.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la bronzepoko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1392 en formo "Koztolna". En 1753 oni komputis tie 117 familiojn. En 1787 loĝis tie 1712 vilaĝanoj en 221 domoj, en 1828 1946 vilaĝanoj en 278 domoj. Ĝis 1902 la oficiala hungara loknomo estis Kosztolna, poste ĝi ricevis hungaran nomon pro la hungariga politiko. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Nagyegyházas 2181 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Myjava, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kostolné 684 homoj, (669 slovakoj).
(154020) 2002 CA10
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo NEAT (Near Earth Asteroid Tracking) elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Orbito
Ĝia orbita periodo, 698,836 tagoj, estas tres proksima de tiu de Marso (686,971 tagoj).
Ĝia discentra orbito krucas tiujn de Marso, de la Tero kaj de Venuso, ĝia suprenira nodo estas proksima de la venusa orbito.
Decembro de 2009
Jen listo de okazaĵoj en decembro de 2009.
Porpeto
Porpeto (foje nomata ankaŭ propeto) estas preĝo, per kiu oni petas Dion pri io.
Ĝi estas unuavice peto favore al ("por") aliaj homoj.
Porpetoj estas parto de la katolika liturgio, kie la vortigon de ĉiu porpeto sekvas la vortoj de la paroĥanoj "Ni petas Vin, elaŭdu nin". Ekzemploj de porpetoj troviĝas en la Roma Meslibro kaj la kristana preĝ- kaj kantlibro ADORU (n-roj 058.9 kaj 060.8).
Propetado estas, ĝenerale, interveno, kiun oni faras ĉe potenculo por obteni favoron avantaĝe al tria persono.
Propeto en Kristanismo
Plilarĝigante kaj pliprecizigante la originan signifon, laŭ iuj kristanaj konfesioj propeto estas interveno ĉe Dio, por ke estu donacita io grava, san-rilata kaj/aŭ spirita, aŭ labor-rilata, aŭ pli ĝenerale ekonomia aŭ alispeca al bezonulo; aŭ, pli specife, propeto estas alvoko al sanktulo, por ke tiu «propetu» ĉe Dio kaj la petanto ricevu favoron aŭ gracon.
Katolikoj, ortodoksuloj kaj protestantaj konfesioj (ekzemple, anglikanoj) fide kredas ke per preĝa alvoko al sanktulo, oni povas malpli nedigne akiri favoron ĉe Dio. Nepropre oni diras ke la sanktulo «liveras la favoron». Sed laŭ tiuj konfesioj estas ĉiam Dio kiu «donas» la gracon, kaj ĝuste el Dio la sanktulo obtenas aldonate sian preĝon al tiuj de la fideluloj alvokantaj lian propeton. Oni kutime petas propeton ne nur ĉe sanktuloj kaj beatuloj oficiale tiaj proklamitaj fare de katolika kaj ortodoksa Eklezioj (kaj ne nur), sed ankaŭ ĉe ĉiuj kiujn oni kredas ĝuantaj la beatigan vizion (Paradizo). Eĉ, unu el la kondiĉoj por ke tiuj eklezioj proklamu iun personon beatulo estas ke mem certigu pri sia propeto per miraklo; alia dua miraklo estas postulata por la sanktuligo.
Foje katolikaj kaj ortodoksaj kristanoj adresiĝas aparte al kelkaj kategorioj de sanktulo, laŭ la tipo de graco petita; sed tio foje koncernas pli folklorajn aŭ devotecajn aspektojn ol kredajn. Tamen la popola devoteco tiel sin esprimas:
Noto ĝenerala kaj esenca: la kristana kredo, kiu invitas al propeto, samtempe instruas ke Dio ne restas ligita al la propeto kaj ke la koncedo de la graco estas tute sendependa de la propetantoj. La sincera preĝo, tamen, estas ĉiam akceptita ĉe Dio kiu donas tion kio necesas por la eterna saviĝo.
Krome kristana teologio substrekigas ke la propeto de unuj por aliaj estas logika konsekvenco de la dogmo de la komuneco kun la sanktuloj.
Bibliaj propetoj kaj propetantoj
Jen iuj kazoj el multaj:
Abrahamo propetas por ke Sodomo kaj Gomoro ne estu bruligitaj.
Moseo propetas por sia popolo kaj por la Faraono (El 8,26ss).
Jona estas riproĉata pro sia malkontento pri la konvertiĝo de imagitaj Ninivanoj.
Jjobo (42,7–8) preĝas por siaj amikoj lin erare juĝantaj.
En la Nova Testamento oni invitas por la kristanoj persekutataj (Ag 4,23-31), (1 Tm 2,1–4).
„…dum, en iliaj preĝoj por vi ili manifestas la ardan korinklinon por vi.“ (2 Kor 9,14).
„Ĉar ni ne povas fari ion kontraŭ la vero, sed nur por la vero. 9 Ĉar ni ĝojas, kiam ni estas malfortaj kaj vi estas fortaj; ankaŭ ni preĝas por via perfektiĝo“ (2 Kor 13,7–9).
„Mi dankas mian Dion ĉe ĉiu rememoro pri vi, 4 ĉiam en ĉiu mia preĝo por vi ĉiuj farante la peton kun ĝojo“, Fil 1,3–4)".
„Kaj mi preĝas, ke via amo abundu ankoraŭ plie kaj plie, en scio kaj ĉia saĝo,“ (Fil 1,9).
„Konfesu do viajn pekojn unu al la alia, kaj preĝu unu por la alia, por ke vi resaniĝu. Petego de justulo multe efikas per sia energio“ (Jakobo 5,16).
„Se iu vidas sian fraton pekantan pekon ne al morto, tiu petos, kaj Li donos al li vivon, por la pekantoj ne al morto. Ekzistas peko al morto; ne pri tio mi diras, ke li petegu.“ (1 Joh 5,16).
Chilevisión
Chilevisión (ofte mallongigita kiel CHV) estas ĉilia senpaga televida kanalo. Ĝi estas la tria plej malnova ĉilia televidreto, posedata de WarnerMedia Latin America. Fondita de la Universitato de Ĉilio, ĉi tiu eduka institucio vendis signifan procenton de sia televida kanalo al Venevisión, ŝanĝante sian nomon al Chilevisión. Ĝi poste estis vendita al Claxson Interactive Group kaj poste al ĉilia investanto kaj prezidanto Sebastián Piñera.
La 28an de aŭgusto 2010, estis sciigite ke Turner Broadcasting System Latin America atingis interkonsenton por aĉeti ĝin. Ĉi tiuj aktivaĵoj ne inkluzivas la frekvencon de analoga televida kanalo, kiu estas ankoraŭ posedata de Universitato de Ĉilio kaj estas uzata laŭ pagita uzfrukta plano, simila al luado. Ĉi tiu kontrakto eksvalidiĝis en 2018 kaj nur influis la analogajn oftecojn uzitajn de la stacio. La vendo finiĝis la 6an de oktobro 2010.
Poŝta tutaĵo
Poŝta tutaĵo aŭ simple tutaĵo estas speco de poŝta valoraĵo (kovertoj, kartleteroj, poŝtkartoj, aerogramoj), kies karakteriza signo kaj necesa distingilo estas alpresita (enpresita) poŝtmarko de certa difinita valoro, eventuale bildo aŭ desegno ĝin anstataŭanta.
Formularoj sen alpresita poŝtmarko (kovertoj kaj poŝtkartoj kun diversaj alpresitaj tekstoj) ne apartenas al tutaĵoj. La samo validas, se oni nuligis valoron de alpresita poŝtmarko per surpreso.
Sur tutaĵoj povas esti alpresitaj krom poŝtmarko ankaŭ bildoj, diversaj sloganoj, tekstoj ktp. Foje tian alpreson faris aŭ iniciatis privata persono aŭ organizaĵo nur post eldono de tutaĵo, origine eldonita pro alia kaŭzo, en kelkaj landoj ankaŭ tiuj ĉi poste faritaj alpresoj estis oficiale aprobitaj. Similaj alpresoj ekzistas ekzemple sur svisaj poŝtkartoj, sed ili aperis jam dum la unua mondmilito sur aŭstraj poŝtkartoj, pli poste en Kubo kaj en pluraj aliaj landoj.
Foje esperantistaj organizoj eldonis tutaĵojn kiel propagandiloj kaj kiel sistemo por produktado de filateliaj valoraĵoj.
Alvokbuso
La Alvokbuso (nederlande belbus, Rufbus) estas formo de publika transporto kiu estas interalie uzata en Flandrio. Alvokbuso nur veturas post kiam oni ĝin telefone mendis (tial la nomo alvok-buso). Alvokbusojn oni enkondukis en regionojn kie loĝas ne sufiĉe da homoj por povi organizi regulan busservon. Tiuj busoj finfine plejofte veturus sen pasaĝeroj.
Alvokbuso havas fiksan nombron de haltejoj, sed ne veturas laŭ fiksa vojo aŭ fiksa horaro. La buso haltas nur je haltejoj kiuj anticipe estas menditaj. Vojaĝo per alvokbuso kostas nur same multe kiel vojaĝo per normala buso. Alvokbusoj kutime estas malpli grandaj ol normalaj busoj kaj havas kapaciton de 10-15 pasaĝeroj.
Pascual Jordan
Ernst Pascual Jordan (naskiĝis la 18-an de oktobro 1902, mortis la 31-an de julio 1980) estis teoria kaj matematika fizikisto kiu faris gravajn kontribuojn al la kvantuma mekaniko kaj al la kvantuma kampa teorio. Li kontribuis multon al la matematika formo de matrica mekaniko, kaj disvolvigis kanonajn kontraŭkomutaciajn rilatojn por fermionoj. Dum la Jordana algebro estis uzata por kaj estas ankoraŭ uzata en la studado de matematikaj kaj konceptaj fundamentoj de kvantuma teorio, ĝi estis trovinta aliajn matematikajn aplikaĵojn. Li aliĝis al la Nacisocialisma Germana Laborista Partio kaj al la aerarmeo Luftwaffe en 1939. Li proponis projektojn pri novinventaj armiloj, sed oni ne atentis lin.
La Esperanta Gazetejo
La Esperanta Gazetejo estis retpaĝo kiu arigas informojn pri esperantaj gazetoj kaj havebligis retajn versiojn de gazetaj numeroj. Cele, ĝi similis al alia retprojekto, Gazetoteko Lanti. Laŭ la stato de septembro 2010, la projekto "gazetejo" havis 2042 eldonojn de sume 120 esperantlingvaj gazetoj. Ekde 2013, ĝi perdis sian retejan adreson kaj nun nur konsulteblas per arkivigitaj versioj ekzemple en la retejo Internet Archive. Granda parto de la enhavo tamen ankaŭ rekte plu atingeblas per la reta biblioteko de Hispana Esperanto-Federacio je la retadreso bitoteko.esperanto.es.
Ken Miner
Ken MINER (1936) estas usona esperantisto.
Li doktoriĝis en la Universitato de Indiano en 1975, instruis lingvistikon en la Universitato de Viskonsino/Milwaukee en 1973-1976, poste iĝis profesoro en la Universitato de Kansaso (1977-79) kaj specialiĝis en indiĝenaj lingvoj de Nordameriko, fonologio kaj pragmatiko.
Esperanto
Li esperantistiĝis 14-jaraĝa (1950). Li ĉiam konservis dedistancan rigardon al la movado, sed tamen aktivis iomete en Novjorko.
"En sia artikolo La neebleco de priesperanta lingvoscienco Ken Miner argumentas ke ĉar Esperanto ne havas indiĝenajn parolantojn, kiuj povus servi kiel fidinda datumfonto pri la gramatikeco kaj signifo de Esperantlingvaj frazoj, ne eblas priskriba lingvoscienco pri Esperanto."
Ekstera ligilo
Retejo de Ken Miller al terminologiaj kolektoj en Espernto
Otto Dittmann
Vivo
Dittmann estis i.a. membro de la societo lepsika Gesellschaft für Erdkunde zu Leipzig.
9198 Sasagamine
9198 Sasagamine estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la monto Sasagamine, 1860 metroj alta, en la centro de la montoĉno de Ŝikoku.
Eichstruth
Eichstruth estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Eichsfeld de la federacia lando Turingio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Uder, ligo de pluraj najbaraj komunumoj por komuna plenumo de pluraj taskoj kaj servoj, kun administra centro en la samnoma komunumo Uder.
9198 Sasagamine
Nomo
Oni ne konfuzu ĝin kun 6800 Saragamine.
Oliva de Palermo
Oliva aŭ Olivia de Palermo (itale Oliva di Palermo, sicilie Uliva di Palermu), Palermo, 448 - Tunizo, 10 junio 463, laŭlegende estas kristana virgulino, en kristanismo honorigata kiel martiro. Ekde la mezepoko ŝi estas la loka patrono de la sicilia urbo Palermo kaj ankaŭ nomumiĝis kristana patrono de la siciliaj komunumoj Erice (Monte San Giuliano), Termini Imerese, Alcamo, Pettineo kaj Cefalù.
Ŝia festotago estas la 10-a de junio kaj ŝi reprezentiĝas kiel juna virino kun olivaj branĉoj ĉirkaŭantaj ŝin, tenante krucon en sia dekstra mano.
At the Edge of Time
At the Edge of Time (esperante: "je la tempolimo") estas la deka muzikalbumo de la muzikgrupo Blind Guardian, publikigita de Nuclear Blast Records en 2010.
ETC (televida kanalo)
ETC estas ĉilia kabla televida kanalo nuntempe posedata de Mega. La slogano de la kanalo estas "Todo pasa por Etc..." (Ĉio Okazas ĉe Etc...). Lanĉita en 1996, la kompanio antaŭe estis posedata de Telefilms Ltda. Komencante kun malalta buĝeto, la kanalo estis origine konceptita kiel "diversa" kanalo (la nomo de la kanalo, ktp, baziĝas sur ktp), temigante infanajn programerojn kaj iujn nordamerikajn serialkomediojn en sia unua jaro. En 1997, kiam la kanalo elsendis Sailor Moon kaj Saint Seiya, ĝi spertis pliiĝon en siaj rangigoj, igante ĝin malvastigi sian fokuson por inkludi ĉefe japanan animeon, kvankam, en la lastaj jaroj, ĝi ankaŭ aldonis iun sudkorean programadon inkluzive de K-popmuzikaj kaj koreaj dramoj.
Nextel-Pokalo
Nextel-Pokalo - la ĉampioneco de la plej alta ligo en NASCAR. Inter 1948 kaj 1970, la ĉampioneco nomiĝis Grand National, inter 1971 kaj 2003, la ĉampioneco nomiĝis la Winston-Pokalo. Pro grandaj malhelpoj kontraŭ reklamado de siaj cigaredaj varoj, Winston ĉesis sian patronadon de NASCAR. Usona firmo Nextel aĉetis la rajton nomi la ĉampionecon dum 10 jaroj, kontraŭ altega prezo, komence je 2004.
Antaŭ 2004, fariĝis ĉampiono tiu piloto kiu amasis la plej grandan kvanton da poentoj dum ĉiuj la kuradoj dum la jaroj. Komence je 2004, la 10 pilotoj plej altaj laŭ rango konkursos dum la finaj 10 kuradoj por determini kiu ĉampionas.
Antonio Roldán Betancur
Antonio Roldán Betancur (1946—1989) estis kolombia kuracisto, politikisto, kaj departementestro de Antjokio, (Kolombio).
Li oficis en pluraj postenoj:
33282 Arjunramani
33282 Arjunramani estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Arjun Srinivasan Ramani, finaliston de la Regeneron Science Talent Search de 2017, kaj kiu gajnis la duan rangon en la Intel International Science and Engineering Fair de 2016 pro sia projekto pri komputado. Li estis lernanto ĉe la West Lafayette Junior-Senior High School de West Lafayette (Indianao).
Estrogeno
La estrogenoj aŭ oestrogenoj estas steroidaj seksaj hormonoj (devenaj de la ciklopentanoperhidrofenantreno) ĉefe de ina tipo, produktitaj de la ovarioj, la placento dum la gravedeco kaj, malplie, de la surrenaj glandoj.
Ili derivas de la androgenoj, nome viraj seksaj hormonoj.
Pro ties endokrina funkciado, la oestrogenoj trapasas la ĉelmembranon por alveni al la kerno, kie ili okupiĝas por aktivigi aŭ malaktivigi precizajn genojn, regulante la sintezon de proteinoj.
Teotihuacan (komunumo)
Teotihuacán estas komunumo en la meksika subŝtato Meksikŝtato (Estado de México). La ĉefurbo de la komunumo estas Teotihuacán de Arista. La komunumo estas mondvaste konata pro la piramidoj de Teotihuakano.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la Inegi) 46 779 enloĝantojn. El tiuj estis 23 131 viroj kaj 23 648 virinoj. La komunumo havas surfacon de 82,66 kvadratkilometroj kaj ĝi situas je 2270 metroj super la marnivelo. La kvanto de precipitaĵo estas 100 milimetroj.
La geografia koordinatoj de la komunumo estas 19° 41′ norda latitudo kaj 98° 52′ okcidenta longitudo.
Birda Vivo Internacie
Birda Vivo Internacie (BirdLife International) estas internacia organizaĵo dediĉita al protektado de birdoj kaj iliaj medioj. Temas pri federacio por globala konservado per monda reto de partneraj organizaĵoj.
Birda Vivo Internacie estis fondita en 1922 de Gilbert Pearson kaj Jean Theodore Delacour sub nomo International Council for Bird Preservation ("internacia konsilio cele al protektado de birdoj"). Temis pri grupo por premado kiu maluziĝis post la Dua Mondmilito. Ĝi reaktiviĝis en 1983 per nomumo de profesia direktoro kaj ŝanĝis sian nomon en 1993.
Aktuale honora prezidentino estas princino Takamado de Japanio. Lasta prezidentino estis Reĝino Noor de Jordanio.
Lancoforma garolo
La Lancoforma garolo aŭ Nigrakapa garolo (Garrulus lanceolatus) estas specio de birdo de la familio de Korvedoj kaj genro Garrulus, kiu enhavas nur aliajn du speciojn kaj kiuj loĝas en Azio.
Aspekto
Ĝi estas preskaŭ samgranda kiel ties proksima parenco la Eŭrazia garolo, sed iomete pli svelta escepte pri la beko kio estas pli mallonga kaj dika. Same estas similkolora pri la ĝenerala bruna koloro kaj markoj ĉefe bluaj en flugiloj, sed ankaŭ blankaj kaj nigraj en flugiloj kaj vosto. Sed en flugiloj estas pli da nigro supre kaj ĉefe la tuta kapo estas nigra kun elstara kresto kaj gorĝo striita de blanko sur la nigra fono. Krome la vosto estas pli longa kaj blua anstataŭ nigra. La pugo estas bruna anstataŭ blanka.
Disvastiĝo
Ĝi loĝas en orienta Afganio kaj Himalajo tra Nepalo en arbara habitato kun grandaj areoj de malferma grundo pli ol densa arbaro. Ili loĝas ankaŭ en kelkaj kultivataj areoj kaj eĉ ĉe vilaĝoj se estas sufiĉe da arboj kaj arbustoj proksime.
Kutimoj
Ili manĝas kaj surgrunde kaj en arboj kaj manĝas preskaŭ la saman ampleksan gamon de planta kaj animala materialo kiel sia proksima parenco, inklude ovojn kaj birdidojn kaj restaĵojn ĉe homaj setlejoj.
Ili nestumas en arboj kaj taŭgaj arbustoj kaj ankaŭ pri tio ili similas al la Eŭrazia garolo. La ino demetas kutime 3-5 ovojn kiuj estas kovataj dum 16 tagoj. Ambaŭ gepatroj manĝigas la idojn.
La voĉo estas tre simila al tiu de la proksima parenco kaj estas plej ofte laŭta ĉirpado sed kun pli longaj intermezoj.
Banko Mediĉo
La banko Mediĉo (1397 - 1494) estis la plej grava kaj plej respektita banko de Eŭropo dum la 15-a jarcento. Laŭ taksoj de pluraj historiistoj, la familio Mediĉo estis dum certa periodo la plej riĉa familio de Eŭropo. Danke al tiu financa potenco, la familio akiris politikan potencon, unue en Florenco kaj poste en Italio kaj Eŭropo.
Giovanni di Bicci de' Medici estis la unua membro de la familio Mediĉo, kiu entreprenis sendependan bankan karieron. Kvankam li estis sufiĉe potenca, la Mediĉoj ne fariĝis la veraj, neoficialaj estroj de Florenco antaŭ la alveno de Kosimo de Mediĉo en 1434.
(14592) 1998 SV22
(14592) 1998 SV22 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la aŭstralia amatora astronomo Frank B. Zoltowski elde Woomera (Aŭstralio).
Platbeka anaso
La platbeka anaso (Anas platyrhynchos), kiu estas la plej ofte trovebla anaso de Eŭropo kaj aliaj lokoj, estas birdospecio de la grupo de plaŭdanasoj kiu reproduktiĝas tra moderklimataj kaj subtropikaj regionoj de Ameriko, Eŭropo, Azio, kaj Nordafriko, kaj estis enmetita en Novzelando kaj Aŭstralio.
La virbesto havas brilverdan aŭ bluecan kapon, dum la ino estas helbruna. Tiu anaso loĝas en humidejoj, manĝas akvoplantojn, kaj estas gregema. La platbeka anaso estas la praulo de la plej multaj variaĵoj de hejmaj anasoj, kaj povas interreproduktiĝi kun aliaj specioj de la genro Anas. Inter la plej proksimaj parencoj de la platbeka anaso tiu hibridiĝo povas kaŭzi genetikan svagigon, kio povas kontribui al malpliiĝo de la plej maloftaj specioj de anasoj.
Taksonomio kaj evoluo
La platbeka anaso estis unu el la multaj birdospecioj origine priskribitaj de Linnaeus en ties verko de la 18a jarcento nome Systema Naturae, kaj ankoraŭ portas la unuan dunoman nomon kiun ĝi ricevis tiam. Platbeka estas termino kiu tradukas la specifan nomoparton platyrhynchos el la latina en Esperanton.
La Platbeka anaso estas la praulo de preskaŭ ĉiuj varioj de Hejma anaso, dum aliaj devenas el la Moska anaso aŭ de la Oranĝkrura anaso. La anasoj apartenas al la subfamilio de Anasenoj de la familio de akvobirdoj nomata Anasedoj.
La Platbekaj anasoj ofte interreproduktiĝas kun siaj plej proksimaj parencoj en la genro Anas, kiaj la Oranĝkrura anaso, kaj ankaŭ kun specioj pli malproksime rilataj, ekzemple la Pintvostanaso, kio kondukas al variaj hibridoj kiuj povas esti tute fekundaj. Tio estas tre malkutima inter malsamaj specioj, kaj ŝajne ĝi okazas ĉar la Platbeka anaso evoluis tre rapide kaj antaŭ ne tro longa tempo, nur dum la fina Plejstoceno. La malsamaj evolulinioj de tiu radiado kutime restas apartaj pro nekoincido de teritorioj kaj pro nuancoj ĉe kutimaro, sed ili ne estas ankoraŭ tute genetike nekongrueblaj. La Platbekaj anasoj kaj ties hejmigitaj samspecianoj estas kompreneble ankaŭ tute interfekundaj.
La Platbeka anaso ŝajne estas pli proksima al siaj hindo-pacifikaj parencoj ol al siaj amerikaj laŭ biogeografio. Konsiderinte informon pri DNA, ili povus esti evoluintaj plej probable ne en la ĝenerala areo de Siberio; la ostoj de Platbeka anaso subite aperas en manĝorestoj de antikvaj homoj kaj aliaj kuŝejoj de ostoj en fosilioj en Eŭropo, sen bona kandidato por loka antaŭula specio. La granda glaciepoka paleosubspecio kiu formis almenaŭ la eŭropeajn kaj okcidentaziajn populaciojn dum la Pleistoceno estis nomata Anas platyrhynchos palaeoboschas.
Haplotipoj tipaj de la amerikaj parencoj de la Platbeka anaso kaj de la Punktobeka anaso povas troviĝi ĉe Platbekaj anasoj ĉe la Beringa Maro. La Aleŭtoj rezultis enhavi populacion de Platbekaj anasoj kiuj ŝajne evoluis al subspecio, dum la genfluo kun aliaj populacioj estas tre limigita.
La grando de la Platbekaj anasoj varias laŭkline, kaj la birdoj el Gronlando, kvankam pli grandaj ol la birdoj pli sudaj, havas pli malgrandajn bekojn kaj estas pli fortikaj. Ili estas foje separataj kiel subspecio, nome la Gronlanda platbeka anaso (A. p. conboschas).
Aspekto
La Platbeka anaso estas 50 – 65 cm longa (el kio la korpo estas ĉirkaŭ du trionoj), havas enverguron de 81 – 98 cm, kaj pezas 0.72 – 1.58 kg.
La Platbeka anaso estas tipa anaso. Ambaŭ seksoj estas tute malsimilaj pro seksa duformeco. Virbirdo reproduktanta estas nekonfuzebla, havas brilegan botelverdan kapon, brunan bruston, grizan korpon kaj nigran voston. La beko estas flavoranĝeca (povas enhavi ankaŭ iome da ruĝo) kun nigra pinto (diference el la nigroranĝeca beko ĉe inoj). Li havas blankan kolumon kiu separas la kapon el la purpurnuanca malhelbruna brusto, grizbrunecajn flugilojn, kaj palgrizan ventron. La malhela vosto havas blankajn bordojn.
Tamen inoj estas helbrune makulecaj, kiel plej parto de inoj de plaŭdanasoj, kaj apenaŭ havas koloran markon. Ŝi havas sablokolorajn vangon, superokulon, gorĝareon kaj kolon kun pli malhela krono kaj okulstrio.
Post eloviĝo, la plumarkoloro de la anasido estas flava sube kaj ĉe la vizaĝo (kun ĉeokulaj strioj) kaj nigra dorse (kun kelkaj flavaj punktoj) ĝis kapopinto kaj nuko. Ankaŭ ties kruroj kaj beko estas nigraj. Kiam ĝi alproksimiĝas al la unumonata aĝo, la anasida plumaro ekiĝas senkolora, simila al tiu de la ino (kvankam ties plumaro estas pli strieca) kaj ties kruroj perdas sian malhelgrizan koloron. Du monatojn post eloviĝo, la anasida periodo finas kaj la anaso estas jam junulo. Inter tri kaj kvar monatoj de aĝo, la junulo povas finfine ekflugi ĉar ties flugiloj estas jam disvolvigigtaj por flugo (kio povas esti konfirmata de la vido de la purpurblua speguleto). Ties beko tuj perdos sian malhelgrizan koloron kaj ties sekso povas jam finfine esti distingata pro tri faktoroj. La beko estas flava ĉe maskloj, nigroranĝa ĉe inoj. La brustoplumoj estas ruĝecbrunaj ĉe maskloj, malhelbrunaj ĉe inoj. La centraj vostoplumoj estas kurbaj (buklaj) ĉe maskloj, dum estas rektaj ĉe inoj.