cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historio de Italio
Unuaj loĝantoj
La informoj pri la loĝantaro de la duoninsulo dum praromia epoko estas, en kelkaj kazoj, nekompletaj kaj temoj pri daŭraj revizioj. Popoloj kun hindoeŭropaj originoj transloĝiĝintaj en Italio de la orienta kaj centra Eŭropo dum pluraj ondoj de migradoj (Pravenetanoj, Umbroj, Samnitoj, Latianoj, ktp), surmetiĝis inter prahindoeŭropaj etnoj jam ĉeestantaj en la aktuala Itala teritorio, aŭ ensorbante ilin aŭ starigante pacan kunvivon kun ili. En Norda Italio, kune kun Keltoj (komune nomataj Gaŭloj), estis Liguroj (origine nehindoeŭropa popolo poste unuiĝitaj kun Keltoj) lokiĝitaj en Ligurio kaj en parto de la Piemonto, dume en la Nordorienta Italio vivis la Pravenetanoj kun eblaj iliraj originoj aŭ, laŭ kelkaj fontoj, devenantaj de Malgrand-Azio.
En Italio, kune kun Etruskoj, kunvivis tuta aro da popoloj, plejparte de hindoeŭropea origino, inter kiuj: Umbroj en Umbrio; Latianoj, Sabenoj, Faliskoj, Volskoj kaj Ekvoj en Latio; Picenoj en Markio kaj en Norda Abruco; Samnitoj en Suda Abruco, Moliso kaj Kampanio; Mesapianoj en Apulio; Lukanoj kaj Brutioj en la Suda parto de la duoninsulo; Sikeloj, Elimianoj kaj Sikanoj (ne hindoeŭropanoj, eble aŭtoktonaj) en Sicilio. Sardio estis loĝata, ekde la 2-a jarmilo a.K., de Sardoj, eble unuiĝo inter la jam ekzistanta megalita loĝantaro de la insulo kaj la mistera popolo de la Ŝerdenoj.
Ekde Romia imperio
Italio, ĉefe meza kaj suda Italio, estas jam de antikvo grava eŭropa kulturcentro kaj estis la centro de la Romia imperio. Dum la epoko de Cezaro ĝi etendiĝis ĝis Rubikono ĉe Rimini, sub la imperiestro Aŭgusto Cezaro ĝi estis pligrandigita ĝis la piedoj de la Alpoj kaj Istrio.
Post la invado de la gotoj (410) kaj ĉefe de la langobardoj (568) la imperio eriĝis al serio de sendependaj teritorioj. En la 8-a kaj 9-a jarcentoj, ĉefe sub Pipino kaj Karolo la Granda regis la frankoj, sed estiĝis sub la posteuloj de Karolo memstara regno Italio. Ekde Oto la 1-a Italio estis parto de la Sankta Romia Imperio, la sudo restis longe bizanca. Ekde 827 la araboj konkeris Sicilion kaj partojn de suda Italio.
Komence de la 11-a jarcento normandoj ekkonkeris sudan Italion.
Pro komerco kaj trafiko la urboj de norda Italio gajnis pli kaj pli da sendependeco dum la 11-a jarcento. La normandoj kaj multaj urboj de supra Italio subtenis la papon dum la investitura polemiko. Pro la malapero de sia dinastio la Ŝtaŭfoj malsukcesis sian provon renovigi la imperiecon de Italio. Ekde 1268 la franca dinastio de la Anjou regis la sudon, kaj la nordo eriĝis al preskaŭ sendependaj urboj, kvankam oficiale ili estis parto de la Sankta Romia Imperio.
En la 14-a kaj 15-a jarcentoj estiĝis dum la Renesanco potencoj kun grandega ekonomia kaj kultura avantaĝo. Kvin potencoj: la suditala regno (kiu influiĝis pli kaj pli de Hispanio), la Papa Ŝtato, Florenco, Milano kaj Venecio dividis en ŝanĝemaj koalicioj la politikan potencon.
Ekde la fino de la 15-a jarcento Hispanio venkis Francion rilate al la potenco en Italio. Tamen Venecio sukcesis pro ŝanĝemaj koalicioj ekvilibrigi la potencon, tiel ke la hispana influo vidiĝis ĉefe en la sudo, kvankam ĝi ree kaj ree atingis ankaŭ Ĝenovon kaj Milanon.
En 1796 francaj revoluciaj trupoj venkis. En 1805 Napoleono kronis sin mem en Milano reĝo de Italio. Post la fino de lia regno ekis la epoko de la Unuiĝo de Italio (1815-1870). Italio akiris sendependecon la, kiel la regno de Italio, sed nur unuiĝis en 1870, per la konkero de Romo de la Papa Ŝtato. Antaŭe Italio longe estis dispecigita inter la Papa Ŝtato, la Sankta Romia Imperio kaj lokaj princoj kaj urboj.
Post 1900
Post la komenco de la unua mondmilito, Italio, jam aliancita kun la Germana Imperiestra Regno kaj la imperio de Aŭstrio-Hungario en la Triopa Alianco, en 1915 aliĝis al la Triopa Entento kiu en la traktato de Londono promesis grandajn teritoriajn gajnojn. La milito inter la italaj kaj aŭstraj trupoj kaŭzis gravajn perdojn sur ambaŭ flankoj (pli ol 650.000 italaj soldatoj mortis) kaj finis kun la itala venko de Vittorio Veneto.
Post la milito la itala reĝlando estis sur la rando de bankroto. Dum multaj italoj estis forlasitaj en la nove fondita reĝlando Jugoslavio, duona miliono de slavoj, kaj du cent mil germalingvaj tirolanoj iĝis parto de la regno de Italio. Post la pactraktatoj de Saint-Germain, Rapallo kaj Romo, Italio akiris la plej multajn el la promesitaj teritorioj, sed ne Dalmation (krom Zara), permesante al naciistoj difini la venkon kiel " mutilitan ".
La socialismaj agitadoj kiuj sekvis la ruiniĝon de la Unua Mondmilito, inspirita fare de la Rusia revolucio de 1917, kondukis al tumulto kaj anarkio ĉie en Italio. En oktobro 1922 la faŝistoj gviditaj de Benito Mussolini post la "Marŝo al Romo" kaptakiris la regadon. Dum la sekvaj jaroj, Mussolini ekskludis ĉiujn partiojn kaj limigis personajn liberecojn, tiel formante diktaturon. Mussolini konkludis diversajn akordojn kun Nazia Germanio. Fine Italio partoprenis al la dua mondmilito kiel aliancano de la Akso-potencoj.
La Itala kontraŭnazia rezistmovado (en itala: Resistenza italiana aŭ simple la Resistenza) estas terminego por italaj rezistogrupoj dum la Dua Mondmilito. Ĝi opoziciis al fortoj de Nazia Germanio same kiel de ties pup-ŝtata loka reĝimo, nome la Itala Sociala Respubliko, post la de Germanio milita okupacio de Italio okazinta inter septembro 1943 kj aprilo 1945. La movado kiu stariĝis inter italoj de diversaj sociaj klasoj kaj ideologioj estis konata ankaŭ kiel Itala rezistado kaj kiel Italaj partizanoj (partigiani [partiĴAni] en itala), kaj la terura konflikto kie ili partoprenis estas referencita kiel Itala Liberiga Milito alude al la Kampanjo de Italio kontraŭ la Akso Romo-Berlino-Tokio aŭ kiel Itala Enlanda Milito (reference specife al la konflikto kontraŭ la italaj faŝistoj). La moderna Itala Respubliko estis teorie deklarita kiel fondita sur la lukto de la rezistado.
En julio 1943 Sicilio estis invadita fare de la aliancanoj, kaŭzante la kolapson de la faŝista reĝimo kaj la falon de Mussolini. La Italio kapitulacis. La germanoj baldaŭ sukcesis pri prenado de kontrolo de norda kaj centra Italio. La lando restis batalkampo por la resto de la milito. Norda Italio estis konkerita de Aliancanoj kaj italaj partizanoj dum la Ofensivo de printempo 1945.
Post la dua mondmilito, la provizora registaro okazigis referendumon por decidi ĉu Italio daŭre estu reĝlando aŭ iĝu respubliko. La sudaj regionoj de Italio plej favoris monarĥion, dum la nordaj regionoj forte subtenis respublikon; la averaĝa tutlanda rezulto tamen favoris respublikon. La Italio ekhavis konstitucion havigita de la Konstitucianta Asembleo de la Itala Respubliko, kaj dum la sekvaj jaroj la lando eniris plurajn internaciajn organizojn: ĝi iĝis membroŝtato de NATO (en 1949), de la onta Eŭropa Unio (de kiu Italio iĝis fondinta lando, en 1950) kaj de la Unuiĝintaj Nacioj (en 1955).
Nuntempe Italio daŭre rolas kiel unu el la plej integriĝemaj landoj de Eŭropa Unio; dum la 1990-aj jaroj ĝi eniris Ŝengenion, kaj ekde 1999 adoptis eŭron kiel nacian monunuon. Eksa itala ĉefministro Romano Prodi rolis kiel estro de la Eŭropa Komisiono ekde 1999 ĝis 2004, dum alia eksa ĉefministro, Giuliano Amato, partoprenis dum la sama periodo la Eŭropan Konvencion, taskigita pri la verkado de la Eŭropa Konstitucio.
Goshen (Nov-Jorkio)
Goshen estas urbeto (town) kaj ene de ĝi samnoma historia vilaĝa loĝloko en orienta Usono. Ĝi apartenas al la subŝtato Nov-Jorkio kaj la centra vilaĝa loĝloko estas la administra centro de la ĉirkaŭa kantono Orange. Laŭ la stato de la censo en la urbeto vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
22639 Nickanthony
22639 Nickanthony estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Nick Alan Anthony, finalisto de la The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC) de 2006, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro lia projekto pri biokemio, medicino, sano kaj mikrobiologio. Li estis lernanto ĉe la Three Oaks Middle School de Fort Myers (Florido).
NGC 1844
NGC 1844 (alia indiko — ESO 85-SC48) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Hagyárosbörönd
Hagyárosbörönd [hadjAroŝborond] estas malgranda unuigita vilaĝeto kaj municipo en Hungario, en regiono Okcidenta Transdanubio, en departemento Zala, en Distrikto Zalaegerszeg.
Geografio
Hagyárosbörönd situas sur mildaj deklivoj, laŭ ĉefvojo Szombathely-Zalaegerszeg. Zalaegerszeg troviĝas 16, Körmend 17, Vasvár 22, Nova 30, Budapeŝto 230 km-ojn.
Historio
La unua mencio okazis pri vilaĝo Hagyáros en 1251 laŭ tiama hungara ortografio "Hagarus", pri Börönd en 1332 en formo "Berend". Ili unuiĝis en 1942.
En Hagyárosbörönd migra poŝto servas.
The United Irishman
La United Irishman estis titolo de tre populara gazeto en Irlando kaj kelkaj revuoj samnomaj estis publikigitaj laŭ ĝi.
Skive
La komunumo Skive en Danio en sia nuna formo ekestis komence de la jaro 2007 kadre de administra reformo de la lando. La 1-an de januaro 2008 la komunumo havis 48.356 loĝantojn. Skive estas parto de la - same nove kreita - administra regiono Meza Jutlando – dane Region Midtjylland.
Puigpunyent
(jen katalune) estas municipo de la mediteranea insulo Majorko, en la aŭtonoma komunumo de la Balearaj Insuloj apartenanta al Hispanio kaj al la Eŭropa Unio. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Sándor Károly (verkisto)
Biografio
Sándor Károly lernis en sia naskiĝurbo la metion de presisto, kaj ĝis la unua mondmilito li laboris en presejoj de Arad, Nagyvárad kaj Budapeŝto kiel kompostisto. Dume siaj fakvojaĝaj vagadoj li estis en pluraj urboj de Aŭstrio kaj Italujo. El rusa, itala kaj serba frontoj li sendis raportaĵojn al gazetoj budapeŝtaj kaj aradaj. En 1918–19 li redaktis en Békéscsaba la gazeton Csabai Napló. Reveninte al Arad li estis ĵurnalisto ĉe la Aradi Közlöny, poste Arad és Vidéke, ekde 1923 denove li estis interna kunlaboranto de Aradi Közlöny. Ekde 1925 ĝis ĝia ĉeso en 1940 li estis raportisto, respektive redaktoro de Aradi Hírlap. Dum la dua mondmilito li estis laborservulo. Post 1945 li estis redaktoro de Szabadság en Arad, poste raportisto de Jövő (1948–49). En 1950 oni maldungis lin pro lia artikolo verkita en 1937 kontraŭ Stalin, kaj li laboris unue en sukerfabriko, poste kiel magazenisto. Ekde la 60-aj jaroj li denove povis publiki.
Vasanello
Vasanello estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Latio kaj al la provinco Viterbo. Fine de en la komunumo vivis.
Uraka (persona nomo)
Uraka estas virina persona nomo hispania (signife: pigo).
Tupac Shakur
Biografio
Tupac Shakur kreskis kiel filo de Afeni Shakur en malfacilaj cirkonstancoj. Lian korpan patron li neniam rekonis, lia duonpatro Dr. Mutulu Shakur – frato de Assata Shakur kaj patro de duonfratino de Tupac – estis enprizonigita je 60 jaroj pro bank-prirabo. Shakur plenumis plimulton de sia junaĝo kun la patrino kaj kun la duonfratino, en cixam ŝnĝiĝantaj loĝejoj, en Novjorko. Liaj gepatroj estis fiduloj de la movado de nigra pantero, al kiu estis dankebla la nomo Tupac Amaru.
La familio translokiĝis en 1986 al Baltimore, Maryland, kie vizitis Shakur la lernejon Baltimore School for the Arts. Li vizitis kursojn pri literaturo kaj baleto, legis multe kaj ludis en teatro. Li samtempe komencis repi. La familio translokiĝis en 1988 al Kalifornio, kio kaŭzis rompon ĉe Shakur kaj tie li konatiĝis kun la drogkomercado, sed ankaŭ kun aliaj muzikistoj de repgrupo Digital Underground. Lia prezento de „Same Song“ en Digital-Underground, alportis atenton je li kaj li tiel ricevas la unuan soloalbuman eblecon ĉe entrepeno Interscope Records. Lia unua albumo aperis en 1991 (2Pacalypse Now), du jarojn poste sekvis ĝin la albumo Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z. Krom la muziko, li rolis en diversaj filmoj.
Shakur estis en 1994 pafita, kiam li renkontiĝis kun Christopher Wallace – pli bone konata „The Notorious B.I.G.“ – kaj Sean Combs kiel Puff Daddy en la studio de Time Square's Quad Recording, Novjorko. Lin trafis 5 kugloj, el kiu unu eĉ la kapon. Li travivis kaj kupigis Combs kaj Wallace pro la atenco.
Oni juĝis lin en 1995 – pro seksa atenco – je 4,5-jara prizono, sed li plenumis nur 11,5 monatojn, ĉar ĉefo de la abumfirmao Death Row Records, Suge Knight, demetis la kaŭcion de 1,4 milionoj da usonaj dolaroj. Shakur berkis en la prizono la scenlibron Live 2 Tell, kiu priskribas elpaŝon de drogreĝo.
Tupac Shakur estis pripafita la 7-an de septembro 1996 en Las Vegas, post kiam li, Suge Knight kaj aliaj amikoj spektis boksadon en MGM Grand Hotel. Li mortis la 13-an de septembro je la vundiĝoj.
La pafado okazis ĉe ruĝa lampo, ĉe angulo East Flamingo Road/Koval Lane. La pafoj trafis la nigran BMW 750i de la repisto. Kvar kugloj trafis la pneŭojn, kvin la apudpordon kaj tri la antaŭan (glaco)vitron. La kugloj trafis Shakur en la bruston kaj disŝiris koro-pulman arterion, alia kuglo trafis la dekstran kokson, plia la maldektran manon. La kunveturanto Suge Knight suferis tirtrafon ĉe la kapo.
La kaŭzo, la persono de la murdisto estas ĝis hodiaŭ neklara.
Click on this link
Diskografio
{|width="100%" align="center"
Albumoj
Postmorte
Näfels
Näfels estis ĝis la 31-a de decembro 2010 komunumo en Kantono Glaruso, en Centra Svislando. Ĝi havis 3953 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008. Kun efiko de la 1-a de januaro 2011 Näfels estis integrita al la nova komunumo Glaruso Nordo.
Geografio
Näfels situas ĉe la okcidenta bordo de la rivero Linth sude de la Linth-Ebenaĵo ĉe la enirejo al la Glarusa valo. Dum la ĉefa setlejo situas en la valo apud la rivero kaj havas urbecan karakteron, la komunumo etendiĝas okcidenten en montaran regionon de la Antaŭalpoj. Al la iama komnumo apartenas la Obersee-Valo kun la lageto Obersee. En okcidento la komunumon limiags la montopinto Brünnelistock kun alteco de 2133 m s.m. kaj en sudo Rautispitz kun alteco de 2283 m s.m., Schijen kun alteco de 2259 m s.m. kaj tute en sudokcidento Mutteristock, kiu kiun 2294 m s.m. estas la plej alta punkto de la komunumo. Pli norde paralele al la Obersee-Valo troviĝas la Schwändi-Valo ĉe kies orienta fino troviĝas la lageto Haslensee.
Näfels posedas multajn historiajn konstruaĵojn kiel ekzemple la "Freuler-Palacon", kiu estis kontruita inter la jaroj 1642 ĝis 1647 kaj gastigas la "Muzeon de la Lando Glaruso", aŭ la franciskana Monaĥejo Mariaburg, kiu situas sur monteto estiĝinta el restaĵoj de iama montofalo.
Najbaraj komunumoj ĝis la komunuma reformo
La iama politika komunumo Näfels limis en nordo al Oberurnen, en oriento al Mollis, en sudoriento al Netstal, en sudokcidento al Glarus, kaj en okcidento al Innerthal (SZ).
Trafiko
Näfels situas ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Rapperswil tra Uznach al Glaruso kaj Linthal.
La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A3 situas proksimume 2 kilometrojn norde de la antaŭa komunumo en Niederurnen.
Historio
La 9-an de aprilo 1388 okazis en Näfels la Batalo de Näfels, dum kiu malplimulto de ĵurkomunumanoj venkis habsburgan armeon. Al la batalo memorigas memorejo kaj la ĉiujara Näfels-Pilgrimado (germane Näfelserfahrt).
Kadre de la Glarusa Komunumreformo la komunumo Näfels estos kun efiko de la 1-a de januaro 2011 kunigita kun al komunumoj Bilten, Filzbach, Mollis, Mühlehorn, Niederurnen, Oberurnen kaj Obstalden al la nova komunumo Glaruso Nordo.
János András
ANDRÁS János (andraŝ), plumnomo Vistai; post 1993 Vistai András János estis rumanuja hungara redaktoro, tradukisto naskita en Viştea la 5-an de aprilo 1926 kaj mortinta en Bukareŝto la 25-an de februaro 2006.
Biografio
János András studis en reformita kolegio de Kluĵo, la universitaton li finis en Kluĵo kaj Bukareŝto. Li estis ano de Móricz Zsigmond Kollégium. Unue li publikis en Világosság (1946). Kiel aganto de MNSZ li interesiĝis al kulturaj problemoj. Unue li estis redaktoro de Művelődési Útmutató, poste Tanügyi Újság kaj Îndrumătorul Cultural. Inter 1969 kaj 1974 li estis la ĉefreadtoro de Művelődés. Intertempe (1952-68) li estis lektoro de Literatura Eldonejo. Ekde 1975 li estis kontrolleganto de la Kriterion Könyvkiadó.
Ŝpinilo Jenny
La Ŝpinilo Jenny, estis mult-spindela ŝpinilaro, kaj estis unu el ŝlosilaj disvolviĝoj en la industriigo de teksado dum la komenceo de la Industria Revolucio. Ĝi estis inventita en 1764 fare de James Hargreaves en Stanhill, Oswaldtwistle, Lancashire en Anglio. Tiu aparato malpliigis la kvanton de laboro necesa por produkti fadenon, ĉar unu laboristo kapablis funkciigi ok aŭ pliajn ŝpinilojn samtempe. Tio pliiĝis ĝis 120 kiam la teknologio progresis.
Gleisdorf
Gleisdorf estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Weiz. Fine de en la komunumo vivis.
Taitaoj
La taitaoj estas etno en sudorienta Kenjo. Ili vivas en la Marborda Pprovinco kaj en la distrikto Taita. La plej granda loko nomiĝas Voi (proksimume 60.000 loĝantoj). La inter ili dominanta religio estas la kristanismo.
La unuaj taitaoj kaj ties antaŭuloj posedis irigacisistemon por la plantado de uzplantoj. Ili kultivas milion, maizon, sukerkanon, bananojn, fabojn kaj tabakon.
Cazuza
Agenor Miranda de Araújo Neto, plej vaste konata kiel Cazuza (4-a de aprilo 1958 - 7-a de julio 1990), estis brazila, komponisto kaj kantisto. Same kiel Raul Seixas, Renato Russo kaj Os Mutantes, Cazuza estas konsiderata unu el la plejuloj de brazila rokmuziko, kvankam liaj verkoj estas diversstilaj.
Gaŭlo-itala lingvaro
La gaŭlo-itala lingvaro estas grupo de lingvoj apartenantaj al la latinida lingvaro. Alia lastatempa nomo, enkondukita de la lingvisto Geoffrey Hull en 1982, estas padana.
Geografia distribuado
Tradicie parolita en norda Italio, suda Svislando, San-Marino kaj Monako, plejmulto el la gaŭlo-italaj lingvoj kolapsis en ĉiutaga uzo al itala. La vasta plimulto de nunaj parolantoj estas dulingvaj kun la itala. Tiuj lingvoj daŭre estas parolitaj de kelkaj enmigrintoj en landoj kun itala deveno. La Ligura estas konata en Monako kiel monaka lingvo.
La venecia lingvo estas kutime konsiderita kiel ano de malsama dialektokomunumo, dum kelkaj publikaĵoj lokigas ĝin inter la gaŭl-italaj dialektoj.
Malgranda aŭko
Malgranda aŭko (Alle alle) estas malgranda birdo de la familio Aŭkedoj kaj la ununura specio de la genro Alle.
Ĝi reproduktiĝas sur insuloj kiuj situas arkte. Ekzistas du subspecioj de tiu aŭko: A. a. alle, kiu reproduktiĝas en Groenlando, Islando, Nova Zemlo kaj Spitsbergen, kaj A. a. polaris kiu reproduktiĝas en Franz Jozef Land.
Ĝi estas la ununura atlantika aŭko kun tia grandeco: duona de la grandeco de la Atlantika fraterkulo, tio estas 20 cm longa kun enverguro de 34 ĝis 38 cm. Plenkreska birdo havas nigrajn kapon, kolon, dorson kaj flugilojn, kiu tamen estas blanka subflanke. La beko estas tre mallonga kaj fortika. Ĝi havas malgrandan rondecan voston. Vintre la suba kapo (vizaĝo), la antaŭa beko kaj la brusto blankiĝas.
Ĝi flugas senpere per rapidaj flugetoj pro siaj mallongaj flugiloj. Kiel aliaj aŭkoj, ankaŭ Malgranda aŭko serĉas nutraĵon naĝante subakve. Ĝi precipe manĝas fiŝojn, sed ankaŭ malakostrakojn kaj aliajn senvertebrulojn. Ili ariĝas kaj por elmigri almaren kaj por reveni teren por reproduktado.
Malgranda aŭko kvikas kaj gakas kiam ĝi troviĝas en reproduktanta aro, sed ne mare.
Grandaj nombroj de Malgranda aŭko mortiĝis en kelkaj oleoverŝado de ŝipvrakiĝoj. Troafiŝkaptado kaŭzas etan rezulton, ĉar ties predo estas ĉefe krustuloj, sed klimata ŝanĝo (varmigo) en Suda Gronlando kaj Islando aspektas esti kialo de malpliiĝo en la tiea loĝantaro. La Glacimevo kaj la Arkta vulpo estas la ĉefaj predantoj de Malgranda aŭko, kaj foje oni informis, ke la Polusa urso manĝis iliajn ovojn (Isaksen & Gavrilo 2000).
Chemy
- prononco laŭ sistemo IFA - estas komunumo de Francio kadre de la historia pejzaĝo Franca Flandrio, Frans-Vlaanderen respektive Flandre française. Ĝi situas en la departemento Nord [], nederlande/flandre Noorderdepartement, en la regiono Hauts-de-France (prononco [], laŭvorte "supraĵo de Francio" pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la antaŭa regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais, nederlande/flandre Noord-Nauw van Calais). Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Lille (france Arrondissement Lille, nederlande Arrondissement Rijsel respektive okcidentflandre Arroundissement Rysel), kaj al la kantono .
Nataŝa Koroljova
Natalia Korolova aŭ Natalia Vladimirovna Porivay (cirile Наташа Королёва, naskiĝis en Kievo, Sovetunio, do nun -jara) estas kantistino rusa.
Frankfurto
La vorto Frankfurto havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:
法蘭克福 (消歧義)
Deklaro de Schuman
La Deklaro de Schuman de la 9-a de majo 1950 estis propono de Robert Schuman, tiama ministro pri eksterlandaj aferoj de Francio, por krei novan organizan formon de ŝtatoj en Eŭropo. Post la spertoj de la du mondmilitoj, Francio agnoskis ke certaj valoroj kiel justico ne povus dependi nur de la ŝtata aparataro. Efektiviĝis multe pli ol nur teknika Komunumo por subigi la karban kaj ŝtalan industriojn de Francio, Okcidenta Germanio kaj aliaj landoj sub komunan Altan aŭtoritaton de la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo. La strebo gvidis al paca reorganizado de la post-mondmilita Eŭropo. La propono gvidis unue al fondo de la Eŭropa Komunumo pri Karbo kaj Ŝtalo (EKKŜ). Tiu estis la antaŭanto de kelkaj aliaj Eŭropaj Komunumoj kaj ankaŭ tio kio nun estas la Eŭropa Unio (EU). La eventon oni ĉiujare festas kiel la Tagon de Eŭropo kaj Schuman mem estas konsiderata unu el la patroj de la eŭropa konstruado.
Kreuter
Kreuter estas familia nomo de jenaj personoj:
Rigardu ankaŭ:
Heusden-Zolder
Heusden-Zolder (nederlande, proksimuma prononco ) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn. Heusden-Zolder situas en la procinco Limburgo, en la okcidento de la nederlandlingva Flandra Regiono - loke aldone ankaŭ parolatas variaĵoj de la proksime parenca limburga dialektaro. La municipo apartenas al la distrikto (aŭ arondismento) Haselto.
Toki Zenmaro
TOKI Zenmaro (naskiĝis la 8-an de junio 1885 en Tôkyô-si, mortis la 15-an de aprilo 1980 en Meguro, Japanio) estis japana esperantisto, literatursciencisto, lirikisto kaj ĵurnalisto en Tokyô Asahi.
Nahe (apartigilo)
Nahe estas la nomo de:
rigardu ankaŭ:
Araneuloj
La araneuloj - latine araneae - (ordo Araneae) estas aer-spiraj artropodoj, kiuj havas (kontraste al la insektoj) 8 krurojn kaj mordilojn chelicerae, kiuj povas injekti venenon, kaj ne havas flugilojn. Ili estas la plej granda ordo de Araneoidoj kaj rangas sepa en totala specidiverseco inter ĉiuj ordoj de organismoj. Ili alkutimiĝis al diversaj vivlokoj, kaj troviĝas en ĉiu kontinento krom Antarkto kaj ili setlis en preskaŭ ĉia habitato kun la escepto de aera kaj mara koloniigo. Ĝis Novembro 2015 oni rekonis almenaŭ 45,700 speciojn, de kiuj ducento kapablas vere mordi aŭ venenigi homojn. Almenaŭ 114 familioj estis registritaj de taksonomiistoj. Tamen, estis malkonsento ene de la scienca komunumo pri kiel tiuj familioj estu klasitaj, kiel evidentiĝas pro la ĉirkaŭ 20 diferencaj klasigoj kiuj estis proponitaj ekde 1900.
Anatomie, araneuloj diferencas el aliaj artropodoj je tio ke la kutima korpaj segmentoj estas fuzitaj en du tagmoj, nome cefalotorako kaj abdomeno, kaj kunigitaj de malgranda, cilindra pedicelo. Malkiel ĉe insektoj, araneuloj ne havas antenojn. En ĉio escepte ĉe la plej primitiva grupo, nome Mesothelae, araneuloj havas la plej centralizitan nervosistemojn el ĉiuj artropodoj, ĉar ĉiuj ties ganglioj estas fuziitaj en unu amaso en la cefalotorako. Malkiel plejmulto de artropodoj, araneuloj ne havas etendajn muskolojn en siaj membroj kaj anstataŭe etendas ilin per hidraŭlika premo.
Ĝenerale ili estas sinkaŝemaj, solemaj kaj malgrandaj. Ili produktas silkon por fari araneretojn aŭ "araneaĵojn", kunligi siajn rifuĝejojn kaj eĉ veturi uzante la venton. Ties abdomenoj portas apendicojn kiuj iĝis modifitaj en silkillinioj kiuj produktas silkon el ĝis ses tipoj de glandoj. Araneretoj varias amplekse laŭ grando, formo kaj la kvanto de glufadeno uzita. Ŝajne la spirala reto povas esti unu el plej fruaj formoj de la mondo, kaj la araneuloj kiuj produktas interplektitajn araneretojn estas pli abundaj kaj diversaj ol tiuj de la familio de Araneidae. Araneaj Araneoidoj kun silko-produktaj kranoj aperis en la Devonio antaŭ ĉirkaŭ 386 milionoj da jaroj, sed tiuj animaloj ŝajne ne havis tiujn silkilliniojn. Veraj araneoj estis trovitaj en rokoj de Karbonio el 318 al 299 milionoj da jaroj, kaj estas tre similaj al la plej primitivaj survivantaj subordo, nome la Mesothelae. La ĉefaj grupoj de modernaj araneoj, nome Migalomorfuloj kaj Araneomorfuloj, unuafoje aperis en la Triaso, antaŭ 200 milionoj da jaroj.
Herbovora specio, nome Bagheera kiplingi, estis priskribita en 2008, sed ĉiuj aliaj konataj specioj estas predantoj, ĉefe de insektoj kaj de aliaj araneoj, kvankam kelkaj grandaj specioj ankaŭ kaptas birdojn kaj lacertojn. Araneoj uzas ampleksan gamon de strategioj por kapti predon: kaptas ilin ĉe gluaj retoj, lazas ilin per gluaj ĵetbuloj, imitante la predon por eviti detekton, aŭ surveturante ilin. Plej detektas predon ĉefe per sentado de vibrado, sed la aktivaj ĉasistoj havas akutan vidkapablon, kaj ĉasistoj de la genro Portia montras indikojn de inteligento en ties elekto de taktikoj kaj kapabloj por disvolvigi novajn. La intestoj de araneoj estas tro mallarĝaj por akcepti solidaĵojn, kaj tiele ili likvidigas ties manĝon inundante ĝin per digestaj enzimoj kaj muelanta ĝin per la bazoj de siaj piedtuŝiloj, ĉar ili ne havas verajn makzelojn.
Masklaj araneoj identigas sin per vario de kompleksa pariĝa ceremonio por eviti esti manĝataj de inoj. Maskloj de plej specioj survivas kelkajn pariĝojn, limigite ĉefe per siaj mallongaj vivodaŭroj. Inoj teksas silkajn ovujojn, ĉiuj el kiuj povas enhavi centojn da ovoj. Inoj de multaj specioj zorgas siajn idojn, por ekzemplo portante ilin aŭ kunhavante manĝon kun ili. Minoritato de specioj estas sociaj, kaj konstruas komunajn retojn kiuj povas esti hejmo de kelkaj ĝis 50,000 individuoj. Socia kutimo gamas el malforta tolero, kiel ĉe la genro de "vidvinoj" Latrodectus ĝis kooperativa ĉasado kaj manĝo-kunhavado. Kvankam plej araneoj vivas ĝis maksimume du jaroj, tarantuloj kaj aliaj migalomorfaj araneoj povas vivi ĝis 25 jarojn en kaptiveco.
Ĉar la veneno de kelkaj specioj estas danĝera al homoj, sciencistoj estas nuntempe esplorante la uzadon de araneveneno en medicino kaj kiel ne-poluaj pesticidoj. Aranea silko havigas kombinon de malpezeco, forto kaj elasteco kiu estas supera al tiu de sintezaj materialoj, kaj la aranesilkaj genoj estis enmetitaj en mamulojn kaj plantojn por vidi ĉu tiuj povas esti uzataj kiel silkofabrikoj. Kiel rezulto de ties ampleksa gamo de kutimoj, araneoj iĝis oftaj simboloj en arto kaj mitologio simbolante variajn kombinojn de pacienco, krueleco kaj kreivaj povoj. Nenormala timego al araneoj estas nomata araneofobio.
Ne-predanta manĝado
Kvankam araneoj estas ĝenerale rigarditaj kiel predantoj, la saltaraneo Bagheera kiplingi akiras ĉirkaŭ 90% el sia manĝo el tre solida plantomaterialo produktita de akacio kiel parto de reciproke profita rilato kun specio de formikoj.
Junuloj de kelkaj araneoj de la familioj Anifenedoj, Korinedoj, Klubionedoj, Tomisedoj kaj Salticedoj manĝas plantan nektaron. Laboratoriaj studioj montris ke ili faras tion intence kaj dum ĉirkaŭ etendaj periodoj, kaj periode ili purigas sin dum manĝado. Tiuj araneoj ankaŭ preferas sukersolvaĵojn al simpla akvo, kio indikas ke ili serĉas nutraĵojn. Ĉar multaj araneoj estas noktemaj, la etendo de nektarkonsumado fare de araneoj povas esti subkalkulita. Nektaro enhavas aminoacidojn, lipidojn, vitaminojn kaj mineralojn aldone al sukeroj, kaj studoj montris ke aliaj aranespecioj vivas pli longdaŭre kiam nektaro estas disponebla. Manĝi nektaron evitas la riskojn de lukto kontraŭ predoj, kaj la kostojn produkti venenon kaj digestajn enzimojn.
Oni konas ke variaj specioj manĝas mortintajn artropodojn (kadavromanĝado), retosilkon, kaj ties proprajn muditajn ekzoskeletojn. Ankaŭ la poleno kaptita en retoj povas esti manĝata, kaj studoj montros ke junaj araneoj havas pli bonan ŝancon survivi se ili havas la oportunon por manĝi polenon. En kaptiveco, estas konataj ankaŭ kelkaj aranespecioj kiuj manĝas bananojn, marmeladon, lakton, ovoflavon kaj kolbason.
Metodoj kapti predon
La plej bone konata metodo predokapti estas per rimedoj de gluecaj araneretoj. Variaj lokigoj de araneretoj permesas al diferencaj specioj de araneoj kapti diferencajn insektojn en la sama areo, por ekzemplo ebenaj horizontalaj araneretoj kaptas insektojn kiuj flugas supren el suba vegetaĵaro dum ebenaj vertikalaj araneretoj kaptas insektojn kiuj praktikas horizontalan flugon. Araneoj kiuj konstruas araneretojn havas malbonan vidkapablon, sed estas tre sensivaj al vibrado.
Inoj de akvaraneo Argyroneta aquatica konstruas subakve "skafandrajn" araneretojn kiujn ili plenigas peraere kaj uzas por digesti predon, mudi, pariĝadi kaj idozorgi. Ili loĝas preskaŭ tute ene de la skafandroj, ponardante predantajn animalojn kiuj tuŝas la skafandron aŭ la minacojn kiuj venas. Kelkaj araneoj uzas la surfacojn de lagoj kaj flakoj kiel "retoj", kiuj detektas kaptotajn insektojn pere de la vibrado kiun ili okazigas dum baraktado.
Ret-ĵetantaj araneoj teksas nur malgrandajn retojn, sed poste ili manipulas ilin por kapti predojn. Tiuj de la genro Hyptiotes kaj tiuj de la familio Teridiosomatedoj etendas siajn retojn kaj poste liberigas ilin kiam predo frapas ilin, sed ne movas ilin aktive, Tiuj de la familio Deinopedoj teksas eĉ pli malgrandajn retojn, tenas ilin etenditaj inter siaj du unuaj paroj de kruroj, kaj lanĉas kaj premas ilin tiom multe kiom ĝis dufoje siajn proprajn korpolongojn por kapti predon, kaj tiu movo povas pliigi la retajn areojn laŭ faktoro de ĝis dek. Eksperimentoj montris ke la Deinopis spinosus havas du diferencajn teknikojn por kapti predon: malantaŭaj frapoj por kapti flugantajn insektojn, kies vibradon ĝi detektas; kaj antaŭaj frapoj por kapti grundirantan predon kiun ĝi vidus. Tiuj du teknikoj estis observitaj ankaŭ en aliaj deinopedoj. Piedirantaj insektoj formas plej el la predo de plej deinopedoj, sed unu populacio de Deinopis subrufa ŝajne vivas ĉefe el tipoledaj muŝoj kiujn ili kaptas per la malantaŭaj frapoj.
Plenkreskaj inoj de bul-araneoj de la genro Mastophora konstruas "retojn" kiuj konsistas el nur unusola "trapezlinio", kiun ili kontrolas. Ili konstruas ankaŭ ĵetbulojn faritajn el unusola fadeno, kiuj estas grandaj buloj el tre malseka silko. Ili elsendas kemiaĵojn kiuj similas al la feromonoj de tineoj, kaj poste ili svingas la bulojn al la tineoj. Kvankam ili mistrafas ĉirkaŭ 50% el la frapoj, ili kaptas ĉirkaŭ la saman pezon de insektoj nokte kiel la ret-teksantaj araneoj de simila grando. La araneoj manĝas la bulojn se ili ne faras mortigon en ĉirkaŭ 30 minutoj, ripozas iome, kaj poste ili faras novajn bulojn. Junuloj kaj plenkreskaj maskloj estas multe pli malgrandaj kaj ne faras bulojn. Anstataŭe ili liberigas diferencajn feromonojn kiuj allogas humidtineojn, kaj kaptas ilin per siaj antaŭaj paroj de kruroj.
La primitivaj Lifistiedoj, nome "klapo-pordaj araneoj" de familio Ktenizedoj kaj multaj tarantuloj estas embuskaj predantoj kiuj gvatas en truoj, ofte fermitaj per klappordoj kaj ofte ĉirkaŭataj de retoj de silkaj fadenoj kiuj alertas tiujn araneojn pri la esto de predo. Aliaj embuskopredantoj faras tion sen tia helpo, kiaj multaj krabaraneoj, kaj kelkaj specioj kiuj predas abelojn, kiuj vidas ultraviolan radiadon, povas alĝustigi sian ultraviolan reflekton por kongrui kun la floroj en kiuj ili gvatas. Luparaneoj, saltaraneoj, fiŝkaptaraneoj kaj kelkaj krabaraneoj kaptas predon ĉasante ĝin, kaj fidas ĉefe el vidkapablo por lokigi predon.
Kelkaj saltaraneoj de la genro Portia ĉasas aliajn araneojn laŭ manieroj kiuj ŝajnas inteligentaj, trompante siajn viktimojn aŭ allogante ilin el siaj retoj. Laboratoriaj studoj montras ke la instinktaj taktikoj de la genro Portia estas nur startaj punktoj por alproksimiĝo laŭ teknikoj de prov-eraro laŭ kiuj tiuj araneoj lernas tre rapide kiel povi kapti novajn predospeciojn. Tamen, ili ŝajnas esti relative malrapidaj "pensuloj", kio ne estas surpriza, ĉar ties cerboj estas multe pli malgrandaj ol tiuj de mamulaj predantoj.
Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj
La Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj (franclingve Déclaration des droits de l'homme et du citoyen) estas unu el la plej fundamentaj aktoj de la franca revolucio de 1789. Ĝin alprenis la Nacia Konstitucifara Asembleo (Assemblée nationale constituante) la 26-an de aŭgusto 1789. La deklaracio devis esti la unua ŝtupo antaŭ kompleta konstitucio.
Araneuloj
Metodoj kapti predon
Formik-imitaj araneoj frontas kelkajn defiojn: ili ĝenerale disvolvigas pli sveltajn abdomenojn kaj falsajn "taliojn" en la cefalotorako por imiti la tri distingajn regionojn (tagmata) de korpo de formiko; ili svjngas la unuan paron de kruroj antaŭ siaj kapoj por imiti antenojn, kion araneoj ne havas, kaj por kaŝi la fakton ke ili havas ok krurojn anstataŭ ses; ili disvolvigas grandajn kolormakulojn ĉirkaŭ unu paro de okuloj por maski la fakton ke ili ĝenerale havas ok simplajn okulojn, dum formikoj havas du komponitajn okulojn; ili kovras siajn korpojn kun reflektaj haroj por simili al brilaj korpoj de formikoj. En kelkaj aranespecioj, kaj maskloj kaj inoj kamuflimitas diferencajn formikospeciojn, ĉar araneinoj estas kutime multe pli grandaj ol maskloj. Ankaŭ formik-imitaj araneoj modifas sian kutimon por simili tiun de la celaj specioj de formikoj; por ekzemplo, multaj adoptas zigzagan modelon de movado, formik-imitaj saltaraneoj evitas saltadon, kaj araneoj de la genro Synemosyna piediras sur la eksteraj bordoj de folioj en la sama maniero kiel Pseudomyrmex. Formik-imitado en multaj araneoj kaj aliaj artropodoj povas celi protekton el predantoj kiuj ĉasas per vido, inklude birdojn, lacertojn kaj araneojn. Tamen, kelkaj formik-imitaj araneoj predas ĉu formikojn ĉu la "brutaron" de la formikoj, kiaj afidoj. Ripoze, la formik-imita krabaraneo Amyciaea ne multe similas al Oecophylla, sed dum ĉasado ĝi imitas la kutimaron de mortanta formiko por allogi laboristajn formikojn. Post mortigo, kelkaj formik-imitaj araneoj tenas siajn viktimojn inter ili kaj grandajn grupoj de formikoj por eviti esti atakitaj.
Malgranda megaluro
La Malgranda megaluro (Megalurus gramineus) estas kantobirdo de la familio de Megaluredoj kaj genro de Megaluroj aŭ herbobirdoj. Ili estis iam lokitaj en la grupo de la Silviedoj. Ĝi troviĝas en Aŭstralio kaj en la de Indonezio okupita duono de Nov-Gvineo, pli precize tra orienta Aŭstralio kaj Tasmanio, internen al centra Aŭstralio kaj en sudokcidenta Aŭstralio. Ties habitato estas marĉoj, prefere densaj kanejoj, kaj loĝas en humidaj teroj postpluve.
Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj
Tiu ĉi akto difinas plurajn individuajn aŭ kolektivajn rajtojn por la franca popolo. Ĝi supozeble havas universalan signifon ĉar rajtoj estas difinitaj ne nur al la francaj civitanoj sed eĉ por "ĉiuj homoj senescepte", do plivaste al la Usona Deklaro de Sendependeco de 1776.
Araneuloj
Defendo
Estas forta pruvaro ke la koloraro de araneoj estas kamuflado kiu helpas ilin eviti siajn ĉefajn predantojn, nome birdoj kaj parazitajn vespojn, ambaŭ el kiuj havas bonan koloran vidkapablon. Multaj aranespecioj estas koloraj por konfuziĝi antaŭ ties plej oftaj fonoj, kaj kelkaj havas varian koloraron, striojn kaj makulojn kiuj rompas siajn konturojn. En kelkaj specioj, kiaj la Havaja feliĉvizaĝa araneo, Theridion grallator, kelkaj kolorskemoj estas en proporcio kiu ŝajnas resti konstanta, kaj tio malfaciligas ke la predantoj agnosku la speciojn. Plej araneoj estas nesufiĉe danĝeraj aŭ nebongustaj por ke avertokoloraro havigu multan profiton. Tamen, malmultaj specioj kun povegaj venenoj, grandaj makzeloj aŭ iritantaj haroj havas makulojn de avertaj koloroj, kaj kelkaj aktive memmontras tiujn kolorojn okaze de minaco.
Deklaracio pri Homaj kaj Civitanaj Rajtoj
Ĉi tiuj principoj formulitaj en la Deklaracio havas konstitucian valoron en la nuntempa franca juro kaj povas esti uzataj por kontraŭstari leĝaron aŭ aliajn registarajn agojn. Fakte, hodiaŭ la nuna konstitucio de Francio plu referencas al la Deklaracio en sia antaŭparolo, tiel ke la franca Konstitucia Konsilio kontrolas la laŭkonstituciecon de io ajn novdonita leĝo i.a. surbaze de tiu ĉi deklaracio (ekde 1971).
La fama devizo de franca revolucio Liberté, Égalité, Fraternité ne estis uzata en la deklaracio, kvankam "libereco" kaj "egaleco" estis eksplicite difinitaj en ĝi.
Adopto
Dum la deklaracio estis formulita kaj akceptita de la markizo de La Fayette kaj adoptita de la Nacia Asembleo, ĝi devis esti parto de transiro de absoluta monarkio al konstitucia monarkio. Multaj el la principoj en la deklaracio celas kontraŭstari la instituciojn kaj praktikojn de la malnova reĝimo en antaŭrevolucia Francio. Fakte Francio fariĝis respubliko en mallonga tempo, sed ĉi tiu dokumento restas bazŝtono de postaj leĝaĵaroj.
La principoj formulitaj en la deklaracio devenas de la filozofiaj kaj politikaj principoj de la klerismo, kiel individuismo, socia kontrakto elpensita de Jean-Jacques Rousseau kaj la disiĝo de povoj laŭ Montesquieu. Ĝi eble ankaŭ baziĝis sur la Sendependeca Deklaro de Usono kaj la Deklaro pri Rajtoj de Virginio ellaborita de George Mason, kiu mem baziĝis sur la Bill of Rights (Anglio) de 1689.
Iom de kaj pri la enhavo
La deklaracio enhavis la kernon de multe pli radikala reorganizado de la socio ol jam okazis. Nur ses semajnojn post la Okupo de la fortreso Bastille, kaj tri semajnojn post la forigo de feŭdismo en francio, la deklaracio afirmis la doktrinon pri populara regado kaj egalrajteco:
Artikolo 3 - "La origino de ĉiu registaro estas en la nacio, kaj neniu povas postuli ajnan aŭtoritaton, kiu ne klare devenas de ĝi." Ĉi tiu principo kontraŭdiras la antaŭrevolucian situacion, en kiu la politika doktrino de la monarkio asertis, ke la fonto de la leĝo estas en la Didevena rajto de reĝoj.
Artikolo 6 - "Ĉiuj civitanoj, egalaj en la okuloj de la leĝo, same rajtas ricevi registarajn postenojn, publikajn oficojn kaj publikajn funkciojn, laŭ siaj kapabloj kaj sen ia distingo krom siaj talentoj kaj kvalitoj." Denove, ĉi tiu principo klare kontraŭas la antaŭrevolucian dividon de la socio en tri statojn (la nobelaro, la klerikaro, kaj la resto de la loĝantaro, konata kiel la tria stato), kiam la unuaj du statoj ĝuis specialaj rajtoj. Precipe ĝi kontraŭas la ideon ke homoj, kiuj "naskiĝas" en la nobelaro aŭ alia klaso, sekve ĝuas specialajn rajtojn.
Al ĉiuj civitanoj estas garantiitaj la rajtoj de "libereco, posedaĵo, sekureco kaj rezisto al subpremo." La deklaracio diras, ke la bezono de la leĝo fontas el tio, ke "... la naturaj rajtoj de ĉiu homo ekzistas, se ili ne malhelpas, ke alia persono ĝuas tiujn rajtojn." Tiel, la Deklaracio vidas la leĝon kiel "esprimo de la ĝenerala volo", celita helpi ĉi tiun rajton-egalecon kaj malpermesi ĉian "agon malutilan al la socio".
La deklaracio ankaŭ prezentis iujn rimedojn similajn al tiuj de la Usona Konstitucio kaj la Deklaro de Rajtoj, redaktitaj tiun jaron. Kiel la Usona Konstitucio, ĝi diskutas la bezonon havigi ĝeneralan sekurecon, kaj formulas iujn ĝeneralajn principojn de impostado, precipe egalecon en impostado (grava diferenco de la antaŭrevolucia periodo, kiam la eklezio kaj la nobelaro estis esceptitaj de plej multaj impostoj).
Ĝi ankaŭ emfazas la publikan rajton al travidebleco, kiu devigas la administradon eksciigi, kiel oni uzis publikajn financojn. Simile al la usona Deklaro de Rajtoj, ĝi ne permesas la retroaktivan aplikon de puna juro kaj starigas aldonajn principojn kiel ekzemple supozi la senkulpecon de persono ĝis pruvite alie, esprimlibereco kaj libereco de la gazetaro, same kiel iomete malpli ampleksa religia libereco - "kondiĉe ke ... la esprimo de iliaj religiaj vidpunktoj ne malobservas la publikan ordon laŭ leĝo." Ĝi asertas la rajton al posedaĵo, konservante publikajn rajtojn: "... kaj estas kompenso por la elproprigo de posedaĵo."
Dum Robespierre (unu el la elstaraj gvidantoj de la revolucio) sidis en malliberejo antaŭ sia ekzekuto per gilotino, lia ĉelkamarado levis la kapon al kopio de la deklaracio, kiu estis pendita sur la ĉela muro kaj diris al li: "Almenaŭ ĝin ni sukcesis akiri!"
Distingo inter aktivaj kaj pasivaj civitanoj
Dum la Franca Revolucio donis rajtojn al pli granda parto de la loĝantaro, restis distingo inter tiuj, kiuj akiris la politikajn rajtojn en la deklaracio kaj tiuj, kiuj ne. Tiuj, kiuj laŭdire tenis ĉi tiujn politikajn rajtojn, estis nomataj aktivaj civitanoj. Aktiva civitaneco estis donita al viroj francaj, almenaŭ 25-jaraj, pagantaj impostojn egalajn al tri tagaj laboroj, kaj ne povus esti difinitaj kiel servistoj. Ĉi tio signifis, ke je la dono de la deklaracio nur viroj posedantaj propraĵon, laŭ la tiama posedjuro, akiris ĉi tiujn rajtojn. La deputitoj en la Nacia Asembleo kredis, ke nur tiuj, kiuj havas palpeblajn interesojn en la nacio, povas fari informitajn politikajn decidojn. Ĉi tiu distingo rekte tuŝas artikolojn 6, 12, 14 kaj 15 de la Deklaro, ĉar ĉiu el ĉi tiuj rajtoj rilatas al la rajto voĉdoni kaj partopreni aktive en la registaro. Kun la dekreto de 29 oktobro 1789, la esprimo aktiva civitano eniĝis en la franca politiko.
La koncepto de pasivaj civitanoj estis kreita por ampleksi tiujn populaciojn, kiuj estis ekskluditaj de politikaj rajtoj en la Deklaracio. Pro la postuloj difinitaj por aktivaj civitanoj, la voĉdono estis donita al proksimume 4,3 milionoj da francoj el ĉirkaŭ 29 milionoj da loĝantoj. Ĉi tiuj preterlasitaj grupoj inkluzivis virinojn, sklavojn, infanojn kaj eksterlandanojn. Ĉar ĉi tiuj rimedoj estis promulgitaj de la Ĝenerala Asembleo, ili limigis la rajtojn de iuj civitanaj grupoj dum efektivigo de la demokratia procezo de la nova Franca Respubliko (1792–1804). Ĉi tiu leĝaro, aprobita en 1789, estis ŝanĝita de la kreintoj de la Konstitucio de la 3-a jaro por forigi la etikedon de aktiva civitano. La voĉdona povo tiam estis donota nur al posedantoj de sufiĉe granda posedaĵo.
Streĉoj ekestis inter aktivaj kaj pasivaj civitanoj tra la Revolucio. Ĉi tio okazis, kiam pasivaj civitanoj komencis alvoki pli da rajtoj, aŭ kiam ili malkaŝe rifuzis aŭskulti la idealojn prezentitajn de aktivaj civitanoj.
Virinoj, precipe, estis forte tenitaj kiel pasivaj civitanoj, malgraŭ ke multaj ludis signifan rolon en la Revolucio. Olympe de Gouges skribis ŝian Deklaracion pri la Rajtoj de Virino kaj de la Virina Civitano en 1791 kaj atentigis pri la bezono de seksegaleco. Subtenante la idealojn de la Franca Revolucio kaj dezirante vastigi ilin al virinoj, ŝi reprezentis sin kiel revolucia civitano. Sinjorino Roland ankaŭ establis sin kiel influan figuron tra la Revolucio. Ŝi vidis virinojn de la Franca Revolucio okupi tri rolojn; "instigante revolucian agadon, formulante politikon kaj informante aliajn pri revoluciaj eventoj." Kunlaborante kun viroj, kontraste al labori aparte de viroj, ŝi eble povis antaŭenigi la batalon de revoluciaj virinoj. Kiel ludantoj en la Franca Revolucio, virinoj okupis signifan rolon en la civita sfero formante sociajn movadojn kaj partoprenante popularajn klubojn, permesante al ili socian influon, malgraŭ sia manko de rekta politika influo.
Influo ĝis nuntempo
Laŭ la preambulo de la Konstitucio de la Kvina Franca Respubliko (adoptita la 4an de oktobro 1958, kiu estas la nuna Konstitucio), la principoj en la Deklaracio havas konstitucian valoron. Multaj leĝoj kaj regularoj estis nuligitaj ĉar ili ne konformis al ĉi tiuj principoj interpretitaj de la franca Konstitucia Konsilio.
Multaj el la principoj en la Deklaracio de 1789 havas hodiaŭ vastajn implicojn:
Antaŭparolo
La Reprezentantoj de la Franca Popolo, kuniĝintaj en Nacia Asembleo; konsiderante, ke la malagnosko, la forgeso aŭ la malrespekto de la homaj rajtoj estas la solaj kaŭzoj de la publikaj malfeliĉoj kaj de la registara korupto; decidis elmeti en solena Deklaracio la naturajn, necedeblajn kaj sanktajn rajtojn de la homo, por ke tiu Deklaracio -- konstante antaŭ la membroj de la socia korpo -- senĉese memorigu al ili iliajn rajtojn kaj devojn; por ke la aktoj de la leĝfara povo kaj tiuj de la plenuma povo -- povantaj esti ĉiumomente komparataj kun la celo de ĉia politika institucio -- estu pli observataj; por ke la petoj de la civitanoj -- de nun bazitaj sur simplaj kaj nekontesteblaj principoj -- ĉiam celu la vivtenon de la Konstitucio kaj ĉies feliĉon.
Konsekvence la Nacia Asembleo agnoskas kaj deklaras, kun la ĉeesto kaj sub la egido de la Supra Estulo, la jenajn homajn kaj civitanajn rajtojn.
Artikolo 1
La homoj denaske estas liberaj kaj egalaj laŭ rajtoj. La sociaj diferencigoj povas baziĝi nur sur la komuna utilo.
Struer
La komunumo Struer en Danio en sia nuna formo ekestis komence de la jaro 2007 kadre de administra reformo de la lando. La 1-an de januaro 2008 la komunumo havis 22.672 loĝantojn. Struer estas parto de la - same nove kreita - administra regiono Meza Jutlando – dane Region Midtjylland. Al la komunuma teritorio krm la duoninsulo Thyholm apartenas la insuloj Jegindø kaj Venø en fjordo.
Flagoj de Aŭtosporto
Flagoj estas uzataj en aŭtosporto por tradoni specialajn signalojn.