cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cañamero
Flaŭro kaj faŭno
Montaro hegemonias en la plej parto de la teritorio. Tiu komencas je mildaj deklivoj kie abundas la olivarbaroj, ĉerizarbo aŭ kaŝtanarbo kaj poste plialtiĝas al terenoj kie plie abundas pinoj, kverkoj kaj korkokverkoj. Kie la grundo malabundas prosperas nur cistoj kaj erikoj, kaj eĉ pli alte frangoloj kaj juniperoj. En la ebenaĵoj hegemonias la anzinoj.
La rivero Ruecas, alfluanto de la Gvadiano, formas la valon ĉe kiu setlas la vilaĝo. Ĉe tiu kaj aliaj riveretoj estas arbaroj de alnoj mallarĝaj je malmultaj metroj sed longegaj je kilometroj, formate vegetalajn tunelojn kie apenaŭ eniras la lumo ĝis la alveno de la aŭtuno. Eblas trovi ankaŭ ĉerizlaŭroj, ileksoj, mostajo kaj aceroj.
Pri faŭno kun pli komunaj specioj estas la apro. En arbaroj abundas cervoj kaj kapreoloj, kaj ĉe rojoj survivas kelkaj lutroj. Oftas la esto de ansergrifoj kaj monaĥvulturoj, kaj foje de kadavrogrifoj. La Sierra de las Villuercas kaj la valo de la rivero Guadarranque estis deklaritaj "zonoj de speciala protektado por birdoj".
Homa kaj ekonomika geografio
Cañamero havas ĉirkaŭ 1.992 loĝantojn, populacio kiu duobliĝas somere pro la reveno de multnombraj elmigrintoj, ties posteuloj kaj somervizitantoj. La loĝdenso estas de 13,1 loĝ/km².
Agrikulturo kaj brutobredado. Estas famkonata la produktado de hejma vino ("de pitarra"). Oni produktas ankaŭ ce también miel y aceite de oliva. Cañamero integriĝis kiel subzono en la zono de denominación de origen Ribera del Guadiana. La municipoj en ĝi enhavataj estas la jenaj: Alía, Berzocana, Cañamero, Guadalupe kaj Valdecaballeros. La mielo ĝuas agnoskon de alia "denominación de origen" (geografia marko) konata kiel D.O. Miel Villuercas-Ibores. La vilaĝo ĝuas elstarajn servojn rilate turismo por la vizitantoj kaj por tiuj de Guadalupe kaj ties Monaĥejo. Komerce, por mezlernejo kaj sansistemo oni dependas de la najbara vilaĝo de Logrosán. Tiuj du lokoj estas tradicie frataj kaj separataj apenaŭ de 14 km kaj apartenas al la sama municiparo. Cañamero disponas ankaŭ de malgranda industria areo.
Ekde la Prahistorio
La plej antikvaj restaĵoj de homa ĉeesto estas de la Paleolitiko, kiam la komarko estis trairata de nomadoj ĉasistoj kaj kolektistoj. La unuaj setlejoj estis jam de la Neolitiko, kun restoj kiaj dolmenoj, gravuraĵoj kaj Prahomaj pentraĵoj. Dum la Bronzepoko oni ekspluatis la kuŝejojn de stano de la najbara Logrosán kaj la orportantajn aluviojn de la rivero Ruecas, kio postlasis surŝtonajn enskribaĵojn el la kulturo de Tartezo. Poste la zono estis loĝata de keltoj, brutobredistoj kaj militistoj, kiuj konstruis fortikaĵojn kaj alianciĝis kun Viriato en la lukto kontraŭ la invado fare de romianoj.
La arkeologiaj restoj trovitaj en la interno de la domaro, tio estas tri funebraj altaroj, permesas supozi, ke Cañamero eble naskiĝis en la 4-a jarcento, ĉirkaŭ romia vilao ĉe la riĉa valo de la rojo Vacianchas kaj kiu utilis sinsekve kiel alloga kerno de la futura Cañamero.
Ekde la fondo ĝis sia sendependo
En la epoko de visigotoj (5-a jarcento-8-a jarcento) oni konstruas fortikaĵon hegemoniantan la vilaĝon, sur la roko konata kiel El Castillo (La Kastelo). La vilaĝo estis tiam konata kiel "Villa Realenga de Cañamales", kaj nur poste iĝis "Cañamero", probable pro tiama abundo de la kultivo de la kanabo en la zono.
En 713 la araboj konkeras la urbon de Mérida kaj survoje al Toledo okupis la komarkon, kie poste setlixgos triboj el la Berberoj nome Nafza, Miknasa kaj Haŭara. Kiel en la resto de Iberio, la indiĝenoj islamiĝas kaj arabiĝas iom post iom. En tiu epoko oni konstruas la kastelon de Cañamero kaj kelakjn militejojn ĉirkaŭe.
La konkero fare de kastilianoj okazas ĉirkaŭ la jaro 1133, kiam la trupoj de Alfonso la 7-a trapasas la lokon revene de ekspedicio en Sevilo. Cañamero tamen pluestis landlimo kaj luktejo inter andalusanoj kaj kastilianoj ĝis 1220, kiam la vilaĝo estis konkerita definitive de la armeoj de la princo leona Sanĉo Fernández, filo de la reĝo Fernando la 2-a de Leono kaj de Urraca López de Haro. En sia antaŭeniro al Sevilo, tiu armeo haltas ĉe la malplena kastelo de Cañamero kaj uzas ĝin kiel bazo por raboperacoj domaĝe por araboj kaj kristanoj, laŭ la tiamaj kronikistoj. Venas novaj loĝantoj, kultivas linoj kaj kanabon kaj Cañamero inkludiĝas ene de la tiama municipo de Trujillo.
En 1415 fama predikisto de dominikanoj nome Sankta Vicente Ferrer konvertis la judojn kaj moriskojn kiuj loĝis ĉefe la disaj kampardomarojn kaj konstruigas la preĝejon dediĉitan al Sankta Dominiko, ĉirkaŭ kiu formiĝas la futura vilaĝo.
En 1538 Cañamero sendependiĝis de Trujillo paginte 6.000 dukatojn al la reĝo Karlo la 1-a de Hispanio. La domaro estas deklarita mempova jure kaj administre kun rajto je malliberejo, ĉenoj, pendumilo kaj pilorio.
Ekde la 16-a jarcento ĝis nuntempe
Cañamero prosperas en la jaroj 1590-1640, kiam duobligas la populacion kaj pligrandiĝas la vilaĝo kaj poste venis dekadenco, inter 1700 kaj 1850. En la 1960-aj jaroj okazis intensa elmigrado de lokanoj al industriitaj zonoj de Eŭropo: Germanio, Francio..., kaj al la plej industriitaj regionoj hispanaj: Madrido kaj Katalunio.
En 1985 oni konstruis la akvobaraĵon de Cancho del Fresno, de 15 Hm³3.
Gasĉapo
Gasĉapo ( gas cap; Gaskappe) estas amasiĝo de libera gaso en la plej levita parto de la naftotavolo, super naftokuŝejo.
Gaso de gasĉapo laŭ siaj lokiĝo kaj deveno estas ligita al nafto. Enhavo de la pezaj hidrokarbonoj en gasĉapo grave superas tiun en la pure gasa kuŝejo kaj atingas sume 35-40%.
Por konservi la tavolenergion oni kutime elminigas gason de gasĉapo post elĉerpiĝo de nafto. Dum la naftoelminigado gasĉapo larĝiĝas, forpremiĝante nafton.
Gasĉapoj povas formiĝi ankaŭ dum la ekspluatado de la supra parto de naftotavolo danke al eliĝo de gaso, dissolvita en nafto, kun samtempa kaj signifa malaltiĝo de tavolpremo.
Suda zanzibara-inhambana marborda arbarmozaiko
La suda zanzibara-inhambana marborda arbarmozaiko estas tersupraĵa ekoregiono el la orientafrik-savana ekoprovinco de la afrotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al la tropikaj kaj subtropikaj humidaj foliarbaroj de Orientafriko. Ĝi estas variaĵo de la norda zanzibara-inhambana marborda arbarmozaiko.
Priskribo
Kelkaj etaj izolitaj enklavoj en la flankaj montaroj de la okcidento de Mozambiko, Malavio kaj Zimbabvo ankaŭ inkludiĝas en tiu ĉi ekoregiono, same kiel pluraj insuloj de Mozambiko.
La areo troviĝas en la pluvombro de Madagaskaro, tial ĝi ricevas malpli da precipitaĵo ol la Norda zanzibara-inhambana marborda arbarmozaiko.
Faŭno
La biodiverseco de la ekoregiono ne estas bone pristudata kaŭze de la longdaŭra interna milito de Mozambiko.
Endemiismoj
Oni konas nur unu solan endemian mamulon, Paraxerus vincenti (sciuredoj), kiu troviĝas nur en Namuli-Monto, en Mozambiko.
(15481) 1999 CK19
(15481) 1999 CK19 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Suda zanzibara-inhambana marborda arbarmozaiko
Endemiismoj
Estas ankaŭ 18 specioj de reptilioj, kaj unu amfibio: la bufo Stephopaedes loveridgei.
Konservado
La ekoregiono estas krize endanĝerigata. La ĉefa minaco estas la senarbarigo por ligno kaj por la agrikulturo.
Gebhard Leberecht von Blücher
Vivo
Estante filo de hesio-kasela oficiro li soldatiĝis ĉe la svedoj je la komenco de la Sepjara milito. Arestite en 1760 li eniris la prusan regimenton husaran kie li servis ĝis 1770 kaj denove ekde 1787. En 1793 li gvidis ĝin lertege kontraŭ la francoj. En 1806 li devis kapitulacii kun 6000 viroj apud Ratekau. Post la packontrakto de Tilsit (1807) li iĝis ĉefkomandanto en Pomerio kaj centra figuro de ĉiuj aviduloj je forpelo de la okupantaj francaj trupoj. Pro tio li devis laŭ komisio de Napoleono Bonaparte retiriĝi.
En 1813 Blücher metitis je la pinto de la armeoj batalantaj en Silezio; liaj trupoj batalis do en Lützen, Bautzen kaj Chojnów kaj venkis en la 26-a de aŭgusto la korpuson de marŝalo Jacques MacDonald ĉe la rivero Kaczawa/Katzbach. En la 3.10.1813 li sukcese transiris la Elbon proksime de Wartenburg, venkis en la 16.10. apud Möckern la armeon de Marmont kaj enmarŝis Lepsikon unue en la 19.10. Pro lia rapideco oni kromnomis lin "La marŝalo antaŭen". En la 1.1.1814 li transiris apud Kaub la Rejnon kaj malvenkigis Napoleonon en la 1.2. apud La Rothière, en la 9.3. apud Laon. Post la akiro sturma de Montmartre Blücher ebligis la enmarŝon de la monarkoj en la franca ĉefurbo en la 31.3.1814.
La reĝo prusa titoligis lin "princo de Wahlstatt" (hodiaŭ Legnickie Pole en Pollando) en la 3.6.1814 pro la venko de ĉe Kaczawa/Katzbach. Kvankam Napoleono venkis lin ankoraŭfoje en 1815 proksime de Ligny en la 16.6., li decide finis la ĝeneralan venkon de la aliancanoj kontraŭnapoleonaj en la 18.6. apud Belle-Alliance. Do sekvis en la 7.6.1815 lia dua okupo de Parizo. Post la fino de la militoj li retiriĝis je siajn bienojn en Malsupra Silezio. Por li nomitis multaj stratoj en Germanio kaj diversaj taĉmentoj, ekz. la kvina prusia husara regimento (»Fürst Blücher von Wahlstatt«).
(12424) 1995 VM
(12424) 1995 VM estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Kojneo (apartigilo)
Kojneo aŭ kojnea lingvo havas plurajn signifojn. Bonvolu elekti:
Little Mosque on the Prairie
Little Mosque on the Prairie estas humura televidprogramo farita en Kanado. Temas pri la Islama komunumo en fikcia kampara urbeto en Saskaĉevano. La kreinto de la programo estas Zarqa Nawaz.
La titolo estas vortludo de la klasika Usona televidserio Little House on the Prairie, sed havas neniun alian rilaton kun tiu pli frua serio.
Ĝia aktoraro inkluzivas Zaib Shaikh, Carlo Rota, Manoj Sood, Sheila McCarthy, Arlene Duncan, Derek McGrath, Debra McGrath kaj Neil Crone.
Iom nekutime por Kanada televidprogramo, la serio gajnis multe da atento en la internacia gazetaro.
Lernejo UNIFEV
La lernejo UNIFEV (Colégio UNIFEV en la portugala) estas privata lernejo en la brazila urbo Votuporango, aganta en la lernadoj infana, elementa kaj meza.
En 2017 la lernejo transdonis siajn instalaĵojn de la urbocentro al la norda kampuso de Votuporanga Universitata Centro, kaj komencis labori ankaŭ en frua infana edukado, celante infanojn en la aĝoj 4 kaj 5 jaroj.
Geomancio
Geomancio (de la greka geo = tero, manteia = aŭgurado, vidu ankaŭ mantike, de la greka mantia, arto de la viziulo) estas aŭgura arto aŭ tekniko, konsistanta en divenado per interpretado de la figuroj, estigitaj de manpleno da polvo, sablo ks, ĵetita sur tablon.
Helpe de sensitiveco por la naturo kaj ĝiaj energioj geomantistoj klopodas laŭ bezono transformi, resanigi aŭ aktivigi ilin.
Oni ne konfuzu ĝin kun fengŝuo (esperanto: ventakviko).
Eksteraj ligiloj
(germane) Qi Mag Instituto
Cinq Avenues - Longchamp (Metroo de Marsejlo)
Cinq Avenues - Longchamp estas stacio sur linio 1 de la Metroo de Marsejlo, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Marsejlo. Ĝi estis malfermita la.
37645 Chebarkul
37645 Chebarkul estas tre malgranda neordinare hela asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
La, malgranda asteroido eksplodis super la urbo Ĉeljabinsk. Granda ero plu vojaĝis ĝis la urbo Ĉebarkul kie ĝi penetris la surfacon de najbara lago, kreante truon de 8 metroj de diametro.
Villaflores
Villaflores estas unu el la 118 komunumoj de la meksika subŝtato Chiapas, kiu estas la subŝtato kiu situas plej sude. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Villaflores. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 07108.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 93023 loĝantojn. El tiuj estis 45779 viroj kaj 47244 virinoj. La komunumo havas surfacon de 1232 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 540 metroj super la marnivelo.
Sociogeografio
En la jaro 2000 (laŭ INEGI) en la komunumo vivis 53965 personoj pli aĝaj ol 15 jaroj. El tiuj 43507 scipovis legi kaj skribi kaj 10428 personoj estis analfabetoj. Do 81% de la personoj scipovis legi kaj skribi kaj 19% estis analfabetoj.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Skizoida personeca perturbo
Skizoida personeca perturbo estas personeca perturbo karakterizata per konstanta indiferentemo, ĝenerala malintereso pri sociaj rilatoj kaj limigita emocia esprimemo en interhomaj rilatoj. Ĝin oni devas ne konfuzi kun skizofrenio, aŭtismo, aŭ evitema personeca perturbo.
Priskribo
Pli ĝenerale, tiuj homoj estas nereagemaj. Ili ŝajnas sperti malpli da plezuro aŭ malplezuro el siaj sensaj kaj korpaj perceptoj. Ili aspektas senzorgaj pri tio kion la aliaj homoj pensas pri ili, pri gravaj vivokazaĵoj aŭ ŝanĝoj. Ili malofte esprimas emociojn, kaj malofte reagas per ridetoj aŭ kapjesoj. Eĉ se iu aŭ io provokas ilin, ili povas ne montri koleron. Konsekvence, ili povas aspekti kiel sendirektaj vivtrapasantoj.
Prevalenco
Laŭ diversaj studoj, 1% ĝis 5% de la homaro havus skizoidan personecan perturbon. Tian malprecizecon oni povas klarigi parte pro tio ke skizoida personeco ne havas rigoran difinon, pro ĝia facila konfuzeblo interalie kun skizofrenio, kaj pro malofta diagnozado. Ja malmultaj skizoid-personaj homoj petas psikologian helpon, kvankam laŭ Philip Manfield ili entute kunigus ĝis 40% de la homoj kun personeca perturbo.
Skizoida personeca perturbo ŝajne estas iom pli ofta ĉe viroj ol ĉe virinoj,.
DSM-5 kriterioj
Laŭ la Diagnoza kaj Statistika Manlibro de Mensaj Malordoj, skizoid-personaj homoj havas almenaŭ 4 simptomojn el tiuj ĉi-subaj : Krome, tiuj simptomoj devas esti aperintaj dum frua plenkreskeco.
KIM-11 kriterioj
La 11a aperonta versio de Klasifiko Internacia de Malsanoj planas plene renovigi la kriteriojn de personecaj perturboj.
Kulturo
Meursault (Mjorso), ĉefrolulo de La Fremdulo, romano verkita de Albert Camus, povas esti rigardata kiel skizoid-persona homo.
861 Aida
861 Aida estas mezgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, ano de la Higia familio.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la germana astronomo Max Wolf elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la opero Aida de Giuseppe Verdi.
Quenoche
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Haute-Saône (prononco [],, arpitane Hiôta-Sona), en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Vesoul (france arrondissement de Vesoul), la suda kaj okcidenta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Kovářov (Potštát)
Kovářov (Schmiedsau) situas en Ĉeĥio, ĝi estas loka parto de urbo Potštát en distrikto Přerov. Ĝi troviĝas nordoriente de Potštát. En la jaro 2009 ĉi tie estis registritaj 57 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Kovářov situas en katastra teritorio Kovářov u Potštátu kun areo 3,92 km².
Ĉielo
La vorto ĉielo ordinare nomas la ŝajnan volbon, kiu ĉirkaŭas la Teron super la linio de la horizonto. Ĝi devenas de la greka vorto koilos ("konkava") per la latina caelum, ĉar la ĉielo ŝajnas grandega konkavaĵo.
Antikvaj ĉinoj opiniis, ke la ĉielo estas plej granda kaj plej alta. Tial, ili konis la ĉielon pere de la alternado de la kvar sezonoj kaj la irado de la steloj. En la prahistorio ĉiuj ŝanĝiĝoj de la naturo, ĉu grandaj ĉu malgrandaj, kaŭzis maltrankvilon de homoj, ĉar ili havis striktan rilaton kun la homa vivo: Vintre la sunlumo portis al ili varmon, somere pluvego kaŭzis inundon kaj forrabis de ili la loĝejon... La sunlumo, la pluvo kaj la neĝo devenas de la ĉielo, tial ili opiniis, ke la ĉielo estas la reganto de la universo. Ĉio en la universo naskiĝis laŭ la volo de la ĉielo. Tiu, kiun la ĉielo volas fari reganto, estas imperiestro. La imperiestro ja regas la homan socion en la nomo de la ĉielo, tial la popolo devas obei lin senkondiĉe. Ankaŭ la imperiestroj kredis pri la volo de la ĉielo. Foje la unua imperiestro de la Okcidenta Han-dinastio Liu Bang (206-194 a.K. sur la trono) grave malsaniĝis. Lia edzino volis venigi kuraciston, sed Liu diris, ke li suverenas kaj malsanas laŭ la volo de la ĉielo, kaj kontraŭ tio kuracisto povas fari nenion.
Ĉina teorio pri ĉiela volo
La teorio de ĉiela volo naskiĝis en pratempo, tamen ĝi ne estas la unika aserto de la antikvaj ĉinoj pri la ĉielo. Xunzi (313-238 a.K.), granda pensulo de la periodo de la Militantaj Regnoj, opiniis, ke la irado de la suno kaj la luno, la alternado de la kvar sezonoj, la vento, la pluvo kaj la kresko de ĉiuj vegetaĵoj estas naturaj fenomenoj. La ĉielo ne estas dio.
Wang Chong (27-97 p.K.), filozofo de la Orienta Han-dinastio, diris, ke same kiel la tero, ankaŭ la ĉielo estas korpo. Ĝi, je dekoj da miloj da kilometroj super la tero, havas neniun volon kaj ne povas havi spiritan efikon sur la homoj. Laŭ li, se la ĉielo koleras per tondro kaj ĝojas per pluvo, kial do ĝi ofte ĝojas kaj koleras samtempe? Ĉu ĝi estas freneza? Se la ĉielo ofte faras tondron por puni krimulojn sur la tero, kial ĝi ofte tondre fortimigas ŝafojn en arbarojn, sed ne senkompatajn buĉistojn? Ĉu la ŝafoj estas krimaj?
Laŭ Wang Chong la ĉielo havas formon. La konstelacioj en la ĉielo estas ripozejoj por la suno kaj la luno, kiel postiljonaj stacioj sur la tero por poŝtistoj. Poste iuj montris, ke la ĉielo estas senlima kun neniu formo, dum la suno, la luno kaj la steloj ne havas devenon kaj agas ne tute same. Ilia irado kaj halto dependas de la aero. Zhang Zai (1020-1077), filozofo de la Norda Song-dinastio, opiniis, ke la ĉielo ja estas aero kaj la leviĝon de la suno kaj la luno en la oriento kaj ilian malleviĝon en la okcidento kaŭzas ne la rotacio de la ĉielo, sed tiu de la tero. Jen la unua fojo, ke antikvaj ĉinoj metis la tezon pri la rotacio de la tero.
Formo de la ĉielo
Jam antaŭ pli ol 3 000 jaroj antikvaj ĉinoj inventis la ĉaron. Por ŝirmi sin de la pluvo kaj la vento ili tegmentis ĝin. Pro tio iuj opiniis, ke la tero similas al la ĉaro, dum la ĉielo al la tegmento. En iliaj okuloj la ĉiela tegmento estas volba kaj ŝvebas super la tero.
La anktivaj grekoj kaj romioj kredis pri ekzisto de multaj ĉieloj supermetitaj, el solida kaj travidebla materio, formantaj samcentrajn sferojn kun la Tero en la centro. Rivoluante ĉirkaŭ la Tero, tiuj sferoj kuntrenis la astrojn troviĝantaj en ilia volbo.
Laŭ la plej ĝenerala opinio en la antikvo, ekzistis sep ĉieloj; la islamanoj rekonis naŭ ĉielojn. La astronomo Ptolomeo kalkulis dek unu kaj nomis la lastan Empireo (el la greka pyr, fajro) pro la brila lumo en ĝi reganta.
Aliaj popoloj supozis, ke la tero similas al kvadrata ŝaktabulo, dum la ĉielo al ronda kovrilo, tio ja estas la tezo pri la ronda ĉielo kaj la kvadrata tero. Tiu koncepto montriĝas ankaŭ en la formo de la tomboj de la hanoj: La rektangula kavo aludas pri la tero, dum la ronda teramaso pri la ĉielo. Sur iuj ĉerkoj pentriĝis pordo, fenestroj kaj gardistoj; tio montras, ke la hejmo de la mortinto daŭre troviĝas inter la ĉielo kaj la tero. Antikvaj ĉinoj faris rondan teramason altaro por kulti la ĉielon; dum la kulta ceremonio oni portis kostumojn kun broditaj suno, luno kaj steloj por fandiĝi kun la ĉielo. Ili prenis ankaŭ la teramason kiel kultejon de la tero kaj metis ĝin en akvon, opiniante, ke la akvo kaj la tero formas la terglobon. La Ĉiela Altaro en Pekino konstruita antaŭ 400 jaroj ja estas ronda halo kaj la Tera Altaro - kvadrata konstruaĵo. Antaŭe ĉi tiu estis ĉirkaŭita de akvo.
Aliaj opiniis, ke la tuta universo similas al ovo. En la Okcidenta Han-dinastio (206 a.K.-25 p.K.) oni faris ĉielglobuson kun signitaj konstelacioj sur ĝi. Oni klarigis per la globuso, ke kiam la suno estas elteriĝanta, tagiĝas kaj dum ĝia enteriĝo noktiĝas. Poste Wang Chong neis tiun ĉi tezon, dirante, ke se la suno vere enteriĝas, do kial oni povas ĉerpi akvon el la tero? Ĉu la suno iras en akvon? Li opiniis, ke la suno rivoluas laŭ difinita direkto, sed ne enteriĝas. Nelonge post Wang, Zhang Heng, alia fama sciencisto, aldonis ion gravan al la teorio de la ĉielo-sfero. Li diris, ke la ĉielo similas al ovoŝelo, dum la tero al ovoflavo, tial la ĉielo rivoluas ĉirkaŭ la tero.
Laŭ la teorio de la ĉielo-sfero en la tuta mondo la tago kaj la nokto ne nur estas samlongaj, sed ankaŭ okazas samtempe. Post la 7-a jc., kiam la armeo de la Tang-dinastio ekspediciis norden, oni trovis ke tie la tagoj estas longaj, dum la noktoj daŭras nur unu aŭ du horojn. Pro tio oni malkovris eraron en la teorio de la ĉielo-sfero.
Kompare kun tiu teorio, la tezo pri la ĉielo kiel tegmento estas preskaŭ scienca. Laŭ tiu tezo la ĉielo estas ronda tegmento kaj la suno iras sur ĝi laŭ certa orbito. Oni supozis, ke sur la ĉielo estas 7 cirkloj kun sama centro. Kiam la suno atingas la ekstreman nordon, la nordo estas en tagmezo, dum la sudo en noktomezo kaj sekve ankaŭ la tago kaj la nokto estas en malsamaj horoj en diversaj lokoj. Kaj kiam la suno atingas la internan sferon plej proksime de la Arkto, estas somera solstico en ĝi kaj la tago estas plej longa kaj varma. Kiam la suno atingas la eksteran sferon plej malproksime de la Arkto, estas vintra solstico en ĝi kaj la tago estas plej malvarma kaj mallonga. Kiam la suno atingas la mezan sferon, la tago estas tiom longa kiom la nokto kaj la vetero estas nek varma nek malvarma. Tiam estas ekvinokso printempa aŭ aŭtuna. Tiu teorio havas ion komunan kun la moderna astronomio. La interna sfero sur la ĉiela tegmento similas al la tropiko de Kankro, dum la ekstera al la tropiko de Kaprikorno kaj la meza al la ekvatoro. Laŭ la tezo pri la ĉielo kiel tegmento, la loko kie la tago daŭras 6 monatojn kaj la nokto ankaŭ tiom longe, kaj somere la glacio ne degelas, ja estas nenio alia ol la Arkto, dum la loko, kie la greno dufoje maturiĝas en la jaro, kaj vintre verdas la herboj, ja estas la tropikaj zonoj proksimaj al la ekvatoro. Modernaj astronomoj opinias, ke tiu tezo ne estas hazardo, sed la rezulto de konoj akiritaj de antikvuloj probable en la Arkto kaj la tropikaj zonoj. Sed kiamaniere ili atingis la lokojn antaŭ miloj da jaroj?
Origino de la ĉielo
En la komenco oni opiniis, ke la ĉielo estis kreita de dioj. Antaŭ la naskiĝo de la ĉielo, en la tuta universo regis granda ĥaoso, kaj poste aperis du dioj, kiuj malfermis la ĉielon kaj la teron. Poste cirkulis alia mito, ke la universo estis ovoforma kun la dio Pan Gu ene. Li faris la klaran aeron supran, tio ja estis la ĉielo, kaj la malklaran malsupran, tio ja estis la tero. Jen la ĉielo apartiĝis de la tero. Kaj poste la korpo de Pan Gu kreskis kun leviĝo de la ĉielo kaj dikiĝo de la tero. Tiamaniere forpasis 18 000 jaroj, La ĉielo fariĝis ekstreme alta kaj la tero ekstreme dika. Tiam mortis Pan Gu. Sed lia dekstra okulo fariĝis la luno, lia maldekstra - la suno, liaj dentoj - steloj, liaj kvar membroj - altaj montoj, lia sango - rivero kaj maro, liaj haroj - arboj kaj herboj.
Laŭdindas, ke jam antaŭ pli ol 2 000 jaroj la homoj havis tian koncepton pri la ĉielo kaj la tero. En la 1-a jc. sciencisto Zhang Heng montris, ke la universo estas senlima. En la 13-a jc. laŭ makroskopa vidpunkto iu erudiciulo eksplikis la koncepton pri la universo. Li diris, ke en la patrina ventro oni ne scias, ke ekstere estas granda mondo kun multege da homoj. Laŭ li en la senlima universo estas multaj mondoj, en ĉiu el ili la homoj naskiĝas kaj mortas kaj ankaŭ la ĉielo kaj la tero naskiĝas kaj mortas, sed en malsamaj tempoj, ili ŝanĝiĝas senfine.
Ĉiela paradizo
Preskaŭ ĉiuj popoloj metis siajn diojn en la ĉielon, kaj la divido de ĉielo en sferojn, faris el ili stumpojn de feliĉo: la lasta el ili estis ŝirmejo de la superega feliĉo.
La kristana teologio agnoskis tri ĉielojn: la unuan, kiu estas la regiono de aero kaj nuboj; la duan, kiu estas la spaco, en kiu ĉirkaŭiras la astroj; kaj, trans la dua, la trian, kiu estas la loĝejo de la Dio, la restadejo de tiuj kiuj vidalvide Lin rigardas. Tiel Sankta Paŭlo diris ke li (ĉu en la korpo, ĉu ekster la korpo) estis eklevita ĝis en la trian ĉielon ([http://esperantobiblio.org/deliver.php?book=47&chap=12 2 Korintanoj 12:2).
Tia fizika konceptado pri la mondo estas komuna al ĉiuj kristanaj familioj. Necesas paroli ne pri teologio (kaj eĉ malpli pri dogmo), ĉar tiu ĉiela vizio interesas pli la fantazion por literaturumi pri aferoj altaj kaj superaj ol koheran fizikan mondformon: la ĉiela empireo, ekzemple, pli ol loka restadejo de Dio, estis simbolo de la nekaptiteco aŭ transcendo de Dio.
La kreiteco de la ĉielo estas, laŭ antropologoj kaj esploristoj pri la origino de religioj, kvazaŭ apartaĵo aŭ “singularaĵo” de la Biblio.
La esenca koncepto (ne vizio, kiu tamen respektas la unuan) pri la ĉielo, en kristanismo estas ripetata kaj konfermita tiu de la hebrea Biblio. Se preskaŭ ĉiuj antikvaj praaj kulturoj imagis la ĉielon diaĵo aŭ io dia, la biblia kulturo tuj, ekdekomence, deklaris ĝin kreaĵo de Dio (vidu Gn 1, kaj psalmaron): tio okazis kvankam la najbaraj kulturoj (aramea, egipta ktp, kaj ankaŭ la foraj kiel la greka kaj ĉina) preferis al ĝi adorkliniĝi. Kaj, do, la "biblia" ĉielo ekestiĝis en la tempo, ne daŭras laŭeternece. Ankaŭ por la biblia kulturo la ĉielo estas la loĝejo de Dio kaj de ties kortego, sed samtempe la psalmisto kontentas trovi Dion ĉiuloke eĉ en Adeso. Foje la ĉielo estas ĝuata kiel poezia fonto (psalmo 19). En la evangelio estas preĝate “Patro nia kiu estas en la ĉielo”, sed ĉi tie la ĉielo estas nur simbolo de transcendo ĉar estas ankaŭ dirate, ke la dia regno identiĝas kun Dio mem kiu estas ĉie; en la Apokalipso (21,1) kaj 2Pt (3) estas skribate pri “novaj ĉieloj kaj nova tero”, kie la novaj ĉieloj estas metaforo de la nova vivo ĉe Dio mem kiu estas la vera, neloka paradizo. Ofte en la Nova Testamento oni uzas la esprimon “regno de ĉieloj” (latine: regnun coelorum) (vidu Mateon), sed per ĝi estas aludata la regno de Dio en la homaj koroj kaj strukturoj, ne la superaj spacoj.
Foje, sed ne tute korekte, oni opinias ke: koncerne la ĉielan paradizon, la diversaj doktrinoj apogas sin sur la duobla eraro rigardi la Teron kiel la centron de la Universo, kaj kiel limigitan la regionon de la astroj. Trans tiun imagan limon ĉiuj ja lokis la feliĉajn loĝejojn kaj la restadejo de Dio.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri ĉielo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
NGC 3270
NGC 3270 (aliaj indikoj — UGC 5711, MCG 4-25-29, ZWG 124.34, KARA 423, IRAS10287+2507, PGC 31059) estas galaksio en konstelacio Leono.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Provinco Burgoso
Burgoso (Burgos) estas la nomo de hispana provinco, ĉirkaŭ la samnoma urbo, kiu estas ties ĉefurbo, en la regiono Kastilio-Leono. Ĝi estas unu el la naŭ provincoj kiuj kunformas tiun regionon.
Ĝenerala priskribo
En la provinco estas la historiaj teritorioj kiuj naskis la graflandon Kastilio, kiu poste iĝis Reĝlando Kastilio, siavice la ĉefa komponanto de la estonta Hispanio. Tra la provinco estas la Jakoba Vojo.
La geografia etendo estas de km² kaj en 2018 ĝi havis  loĝantojn.
Ĝi estas la hispana provinco kun plej granda nombro de municipoj, totale 371, grupigitaj aktuale en sep jurisdikciaj partioj: nome de Aranda de Duero, Briviesca, Burgos, Lerma, Miranda de Ebro, Salas de los Infantes kaj Villarcayo. Simile oni povas konsideri dek komarkojn. ​Krom la ĉefurbo, la provinco havas aliajn du municipojn kiuj superas 30 000 loĝantojn: nome Miranda de Ebro kaj Aranda de Duero, kun ioma industria disvolvigo.
La provinco Burgoso estas la 6a de Hispanio en kiu estas plej granda procento de loĝantoj koncentritaj en la provinca ĉefurbo (, antaŭ de la hispana totalo).
Jurisdikciaj partioj
Estas en la provinco sep partidos judiciales nome la jenaj:
Komarkoj
La provinco Burgoso ne havas oficialan disdividon de komarkoj, pro kio laŭ diversaj kriterioj oni trovas diferencajn komarkigojn. Tial estas naturaj, administraciaj, historiaj kaj agrikulturaj komarkoj.
La provinco Burgoso plej ofte estas konsiderata kiel dividita en dek ĉefaj komarkoj, nome la jenaj:
Municipoj
Estas 371 municipoj en la provinco.
Proceso de Verono
La Verona Proceso (processo di Verona) okazis en la Itala Sociala Respubliko (ISR) por puni - pere de kvin preskaŭ tujaj mortopunoj kaj unu 30-jara enprizonigo - la membrojn de la Granda Faŝisma Konsilantaro kiuj faris la "krimon" voĉdoni por la elpostenigo de Benito Mussolini en la Reĝlando Italio kaj estis poste arestitaj fare de la trupoj de Mussolini.
Tiu estis elstara okazaĵo de la periodo de la Dua Mondmilito.
La proceso
Post la Aliancana invado de Sicilio, la Granda Faŝisma Konsilantaro voĉdonis la 25an de julio 1943, pere de 19 kontraŭ 8 kaj unu memdeteno, elpostenigi Mussolini el lia funkcio kiel Duce. Kiam Mussolini malakceptis tiun decidon kaj sian propran demision fare de la reĝo, li estis arestita. Septembre 1943, germanaj paraŝutistoj savis Mussolini el liaj kaptintoj pere de la ŝturmatako de Gran Sasso aŭ Operaco Kverko. Li estis poste instalita kiel la estro de la Itala Sociala Respubliko, fakte pupa ŝtato de Nazia Germanio.
Pro premo de la germanaj aŭtoritatoj, la ISR persekutis la komplotintojn kiujn ili povis trovi, ses nombre. Tiuj estis Giovanni Marinelli; Carlo Pareschi; Luciano Gottardi; Galeazzo Ciano, la iama ministro de eksterlandaj aferoj kaj bofilo de Mussolini; la marŝalo Emilio De Bono; kaj Tullio Cianetti. La ses kaptitoj estis konsideiraj kulpaj, kaj ĉiuj, escepte Cianetti, estis kondamnitaj al mortopuno. Ankaŭ aliaj tri el la deknaŭ elstaruloj kiuj estis voĉdonintaj kontraŭ Mussolini, kvankam nekaptitaj, estis juĝitaj kaj kondamnitaj al mortopuno in absentia (foreste), inter kiuj Dino Grandi, kiu estis respondeca pri la organizado de la kunsido de la 25a de julio.
La juĝo okazis en Verono inter la 8a kaj la 10a de januaro 1944. La ekzekuto de la kvin kaptitoj kiuj estis kondamnitaj al mortopuno estis plenumita tujtuje, fare de pafroto, matene de la 11a de januaro 1944. La kondamnitoj estis ligitaj al seĝoj kaj pafitaj al dorso fare de pafroto de nigr-ĉemizuloj, sub superrigardo de oficiroj de SS kiuj fotis la okazaĵon.
Papa legato
Papa legato aŭ legato de la Roma Pontifiko, estas sendito de la papo, lia stabila reprezentato ĉe propraj lokaj eklezioj aŭ ĉe ŝtataj aŭtoritatoj.
Narvo (luno)
Malkovro
Observinte ĝin de la ĝis la, Scott S. Sheppard, David C. Jewitt kaj Jan Kleyna anoncis ĝian malkovron la. Ĝi ricevis maldaŭran nomon S/2003 S 1.
Papa legato
Alifoje legatoj estas “delegitoj” aŭ “observantoj” ŝarĝitaj por “papa misio” ĉe episkoparaj konferencoj aŭ kongresoj.
Narvo (luno)
Malkovro
Kiel ĉiuj lunoj de la norda grupo, ĝi estas sur retrograda orbito.
Papa legato
Kiam legato estas oficiale akreditita ĉe ŝtata registaro li prenas la nomon de apostola nuncio.
Narvo (luno)
Nomo
Ĝi ricevis en 2005 la nomon Narvo, laŭ Narvi (aŭ Nari, aŭ Narfi) filo de Loki en la nord-ĝermana mitologio.
Papa legato
Kiam legato estas akreditita ĉe apartaj memjuraj Eklezioj, li taskiĝas informi la Apostolan Seĝon pri la kondiĉoj de la lokaj eklezioj, kaj asisti la lokan episkopon, en la respekto de lia jura povo.
Papa legato dum la Papa Ŝtato
Kun la foriĝo de la papa sidejo el Italio (Papado en Avinjono), la malĉeesto de la papa aŭtoritato prezentiĝis oportuno al la papŝtataj municipoj konsistuiĝi en politikaj korpoj preskaŭ sendependaj. En urboj kie nobela familio estis uzurpinta la povo al la municipoj, la sinjoroj ekkonduktis tirane.
Okazis pro merito de la agado de granda legato, origine hispana, Egidio Albornoz se la apostola Seĝo povis rekonstrui la unuecon de la Papa ŝtato. Albornoz sukcesis, eĉ per la uzo de la armeo, altrudi obeon kaj disciplinon: la apartaj kvazaŭŝtatoj reakceptis la kontrolon de la Eklezia rektoro provinva. Kun Albornoz, la legata ofico komencis esti ĉiandaŭra.
La legato, nomumita laŭplaĉe de la suvereno kaj investita de vastegaj povoj kaj ne limigita de la buleoj, foje ricevis povon sur pli ol unu provinco kaj foje okupis la oficon de la eklezia rektoro.
Niedere Börde
Niedere Börde estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Papa legato
Papa legato dum la Papa Ŝtato
En la elekto de la legatoj. la papoj laŭlongatempe profitis de parencoj (kardinalo Nepo) kaj, se la papo estis n-itala, de samnacianoj. Kiam temas pri administrado-regado, la ofico de la legato daŭris ĉirkaŭ tri jaroj.
Kun la reveno de la papo al Romo, la ofico kaj funkcio de la "unika legato" iom post iom malaperis. Komence de la 15-a jarcento la papoj decidis konfidi la kvin grandajn provincojn al “Kardinaloj Legatoj”.
Diversaj tipoj de papa legato
Legatus a latere (el la latina lingvo latus = flanko, nome “intima, plenŝarĝita). Kutime tiu legata ofico estas konfidita al la plej altaj ranguloj de la sacerdota grupo, nome al kardinaloj. Temas pri ekstraordinara investado kiel alter ego (kiel li, kiel la papo mem) kaj kiel tia li posedas plenajn povojn.
Legatus natus (legato naskita), nome ne individue nomumita, sed pro la ofico mem plenumita: kutime temas pri episkopo aŭ episkopo de aparta diocezo kiel okazis por la antaŭreforma ĉefepiskopo de Canterbury kaj Prago.
Legatus Missus (laŭlitere “legato sendito”): temas pri kurtdaŭra tasko limigita al aparta problemo.
Ĉelo-transitiva
En geometrio, hiperpluredro aŭ kahelaro estas ĉelo-transitiva, se ĉiuj ĝiaj ĉeloj restas la samaj, kaj la tuta hiperpluredro transformiĝas en sin mem per ĉia rigida transformo, per kiu iu ĝia ĉelo estas transformita en iun alian. Do, ĉiuj ĉeloj devas esti ne nur kongruaj sed devas esti transitivaj, do ili devas kuŝi en la sama simetria orbito.
La ĉelo-transitiveco aplikeblas al hiperpluredroj de dimensio ekde 4 (do ekde plurĉeloj) kaj al kahelaroj de dimensio ekde 3 (do ekde ĉelaroj).
Ĉiuj regulaj plurĉeloj kaj kahelaroj estas ĉelo-transitivaj, kaj ankaŭ la mem-dualaj dutranĉitaj uniformaj plurĉeloj kaj uniformaj kahelaroj estas ĉelo-transitivaj. Aldone, ĉiuj dualaj plurĉeloj al la uniformaj plurĉeloj kaj kahelaroj estas ĉelo-transitivaj.
3933 Portugalio
3933 Portugalio estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la dana astronomo Richard Martin West elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Ampelodesmos mauritanicus
Ampelodesmos mauritanicus estas specio de plantoj de la subfamilio de Pooideae, ĝi estas la nura specio de la genro Ampelodesmos. La specio devenas el la mediteranea ekoprovinco.
3933 Portugalio
Nomo
Ĝi estis nomita por celebri la aliĝon de Portugalio al la Eŭropa suda observatorio.
Ampelodesmos mauritanicus
Priskribo
La specio estas geofita kun mallongaj rizomoj kaj ĝi estas forte tufa. Folioj estas raspaj, liguloj estas membraj, lancoformaj kun haraj randoj. Floraro estas paniklo de spiketoj kun 2 ĝis 5 floroj. Glumoj iomete neegalaj estas ofte ruĝetaj. Paleoj estas haraj.
Parazitoj
Ergotfungo parazitas ampelodemoson.
1644 Rafita
1644 Rafita estas malgranda, meze hela asteroido, de ŝtona konstituo de la asteroida zono, malkovrita la de la hispana astronomo Rafael Carrasco Garrorena elde Madrido.
Nomo
Ĝia nomo omaĝas al mortinta filo de la malkovrinto.
16947 Wikrent
16947 Wikrent estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Brian Wikrent, mentoro de unu finalisto de la Intel Science Talent Search de 2003, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Brian Wikrent estis instruisto ĉe la Robbinsdale Cooper High School de New Hope (Minesoto, Usono).
Kati Gábor
GÁBOR Kati [ga:bor] estas rumanuja hungara aktorino naskita en Oradea la 26-an de majo 1950. Ŝi estas la filino de aktoro, reĝisoro József Gábor kaj de aktorino Katalin Gábor.
Kariero
Ŝi estis ekde 1973 la anino de la teatro Nagyváradi Állami Színház Szigligeti Társulat de Oradea. Ekde 1985 ŝi ankaŭ reĝisoras.
Benita akvo
Benita akvo aŭ sankta akvo aŭ sanktigita akvo (latine aqua benedicta) estas benita, sanktigita akvo en kelkaj kristanaj eklezioj, per kiu la sacerdoto ŝprucigas, tuŝas la kredantojn komence aŭ fine de la sankta meso aŭ la kredantoj mem tuŝas sin per tio en la hejmo, ĉe eniro de la preĝejo aŭ ĉe foriro.
Benitan akvon uzas la romkatolika eklezio, la orienta ortodoksa eklezio, la prakatolika eklezio, la anglo-katolika eklezio kaj aliaj eklezioj.
Oni rezervas la benitan akvon en aparta duonronda baseno el ŝtono, kiu estas lokata ĉe la enirejo en preĝejoj, malofte en privataj domoj. Krom tiu benita akvo, la eklezio faras benadon de tempo al tempo (dum festo de la tri reĝoj, dum Sankta Sabato kaj dum antaŭtago de pentekosto kaj dum sanktigo de preĝejoj, altaroj, sonorilegoj (Gregoria akvo).
La benita akvo havis gravan rolon pli frue en kuracado de bestoj, homoj. Oni santigis per tio liton de gravedaj virinoj, metis el ĝi en kavon de novnaskito, ŝprucis per tio la fianĉon akj fianĉinon antaŭ la geedziĝo, eĉ la kadavron de mortinto.
Kiel superstiĉo, oni taksis ĝin efika kontraŭ la damaĝaj spiritoj, malbonintencaj spiritoj, por forpeli tempeston.
Proverbo
Ekzistas proverbo pri benita akvo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Klerikfaŝismo
Klerikfaŝismo estas ideologio kiu enhavas la politikajn kaj ekonomiajn doktrinojn el klerikismo kaj faŝismo. La esprimo estis uzata por priskribi organizojn kaj movadojn kiuj kombinas fanatikajn religiajn elementojn kune kun faŝismo, apogon el religiaj organizoj al faŝismo, aŭ faŝistajn reĝimojn ene de kiuj la klerikaro ludis gravan rolon.
Klerikfaŝismaj movadoj
Ekzemploj el diktaturoj aŭ politikaj movadoj kiuj enhavis elementojn el klerikfaŝismo estis:
Sankta sabato
Sankta sabato estas antaŭtago de la pasko, en la kristana kalendaro. En la naciaj lingvoj, kelkaj eklezioj, ĝi havas ankaŭ aliajn nomformojn (en la nacia lingvo) kiel Blanka Sabato (ĉeĥa), Nigra Sabato aŭ Glora Sabato (filipina), Granda Sabato (hungara). La anglikanoj nomas la tagon Easter Even, Low Saturday.
La Sankta sabato estas la komenco de la paska ĝojfesto. Vespere komenciĝas la festo per fajrobenado (pogana kutimo el la 8-a jarcento), tion sekvas sanktigo de benita akvo kaj la vigilio (nokta meso) festas jam la resurekton.
Kojneo (lingvoscienco)
En lingvoscienco, kojneo (κοινή komuna en la greka) estas norma lingvo aŭ dialekto, kiu elmerĝiĝis el kontakto inter du aŭ pliaj reciproke kompreneblaj variaĵoj (dialektoj) de la sama lingvo.
Ĉar parolantoj jam komprenis unu la alian antaŭ ol la alveno de la kojneo, la kojneiga procedo ne estas tiom drasta, kiom piĝinigado kaj kreoligado. Malsame de piĝinigado kaj kreoligado, ne ekzistas "celo" en la formigado de kojneo. Ĝi havas kontinuecon tiel, ke parolantoj ne devas abandoni siajn lingvajn variaĵojn.
Normalan influon inter najbaraj dialektoj oni ne rigardas kiel kojneigadon. Kojnea variaĵo elmerĝiĝas kiel nova parolata variaĵo aldona al la originaj dialektoj; ĝi ne ŝanĝas iun ekzistan dialekton. Tio apartigas koineigadon de la normala evoluado de dialektoj.
Domo de Quatrans
La Domo de Quatrans (Maison des Quatrans) estas trabfaka domo konstruita en la 1460-aj jaroj en la malnova urbocentro de Caen. La tuto de la malnova domego de Quatrans estis klasita de la Historiaj Monumentoj la. La nomo devenas de konfuzo kun alia domego, nomita Four Quatrans, posedita de la familio Quatrans, notarioj de la reĝo en Caen, kiu situis iom pli norde.
Eudocimus
Eudocimus estas genro de ibisoj, nome vadbirdoj de la familio Treskiornitedoj. Ili loĝas en plej varmaj partoj de Ameriko kun reprezentantoj el Suda Usono suden tra Centrameriko, Karibio kaj Sudameriko.
Estas nur du specioj en tiu genro, nome
Ambaŭ specioj hibridiĝas, kaj estas foje konsiderataj samspecifaj.
Aspekto kaj kutimaro
Tiuj birdoj troviĝas en marĉaj humidejoj, ofte ĉe marbordoj. Ili konstruas nestojn el bastonetoj en arboj aŭ arbustoj super akvo, kaj la tipa ovaro estas de 2 al 5 ovoj. La ibisoj de la genro Eudocimus estas monogomaj kaj koloniemaj, ofte nestumante en miksitaj kolonioj kun aliaj specioj de vadbirdoj.
Plenkreskulo estas 56–61 cm longa kun enverguro de 85–95 cm. Ili havas longajn kurbajn bekojn, rozkolorajn krurojn kaj nudajn ruĝajn bridovizaĝojn. La plumaro estas tutblanka (albus) aŭ tutruĝa (ruber), escepte ĉe la nigraj flugilpintoj, kiuj estas facile videblaj dumfluge. Junuloj estas tre brunaj kun blankaj subaj partoj kaj pli senkoloraj nudaj partoj.
La ibisoj de la genro Eudocimus manĝas per tuŝoserĉado per sia longa, subenkurba beko. Ties dieto konsistas el fiŝoj, ranoj, krustulojn kaj insektojn. Ili flugas havante kolon kaj krurojn etende, ofte en longaj, izolaj linioj, ĉefe survoje el aŭ al la noktaj ripozejoj.
Evoluo
La genro Eudocimus ŝajne estas plej proksime rilata al (sed pli primitiva ol) Plegadis, tiu lasta distingata anatomie pro la formo de la tarsometatarso. Fosiliaj trovĵoj estas malabundaj, sed fosilia specio de komenca Mioceno nome Plegadis paganus havas kelkajn intermezajn karakterojn. Ĝi havas du foramenojn en la intertroklea fendo de sia fora tarsometatarso, kiel Plegadis kontraste kun la ununura forameno de Eudocimus kaj de multaj aliaj birdospecioj. La naturo de tiu specio indikas, ke ibisoj apartenantaj al genro Eudocimus jam ekzistis en tiu epoko.
Studo de 2010 pri mitokondria DNA de plataleoj fare de Chesser kaj kolegoj, kiu inkludis E. ruber, Nipponia nippon kaj Threskiornis aethiopicus trovis, ke E. ruber estis frua posteularo kaj ne tre proksime rilata al klado enhavanta la plataleojn kaj la malnovmondajn ibisojn.
Restoj similaj al tiuj de E. albus estis trovataj en kuŝejoj de meza Plioceno de Bone Valley en centra Florido, kaj de pli malsupra Plioceno de Yorktown ĉe Lee Creek en Norda Karolino. Du specioj, el kiuj unu vivanta kaj unu formortinta, estis trovataj el Talara Tar en norda marborda Peruo. Eudocimus peruvianus estis priskribita el tarsometatarso kiu iome diferencis el tiu de E. albus, kies restoj same troviĝis tie. Restoj de neniu el ambaŭ specioj estas komunaj tie. Ili estis datataj de antaŭ 13,900 jaroj. La Amerika blanka ibiso ankoraŭ troviĝas en Peruo.
Tamás Szana
Tamás Szana naskiĝis la 1844 en Tiszafüred. Li mortis la 1908 en Budapeŝto.
Biografio
Tamás Szana frekventis lernejojn en Debrecen, poste en 1867 li eklaboris en redaktejo de revuo. Ankaŭ baldaŭe li redaktis diversajn revuojn, gazetojn precipe en Budapeŝto. En 1876 li estis unu el la fondintoj de Societo Petőfi, kie li estis ĉefsekretario. En 1901 li aliĝis ankaŭ al Societo Kisfaludy kaj li gvidis teatron.
Komence li helpis junajn verkistojn, kiel Kálmán Mikszáth, Sándor Bródy, Viktor Rákosi, sed ekde la 1890-aj jaroj li okupiĝis pri arthistorio, kie li faris pioniran laboron.
Sharon Maas
Ŝi devenas el politikema familio de tre miksa etna deveno. En 1973 ŝi veturis tutmonde al Barato tra Anglio, Turkio, Irano, Afganio kaj Pakistano. Post du jaroj en Barato ŝi translokiĝis al Germanio, kie ŝi edziniĝis al germano. Ŝi loĝis en Germanio dum ĉirkaŭ 40 jaroj kaj en 2018 translokiĝis al Irlando.
Ŝi verkis dek romanojn. Ŝiaj unuaj tri romanoj, publikigitaj de HarperCollins, fokusas esence al la maturiĝo de la roluloj ("Formadromanoj"), en barata kaj gujana kuntekstoj. Ŝia kvara libro, Sons of Gods (Filoj de dioj) estas rerakonto de Mahabarato. Ŝiaj verkoj estis tradukitaj en germanan, hispanan, franccan, danan, hungaran kaj polan.
Historia centro de Panamurbo
La Historia centro de Panamurbo (konata sub la nomoj Casco Viejo, Casco Antiguo aŭ San Felipe) situas en Panamurbo. Kompletigita kaj ekloĝata en 1673, ĝi estis konstruita sekve al la preskaŭ totala detruo de la origina urbo, Malnova Panamurbo, en 1671, kiam ĉi-lasta estis atakita de piratoj. Ĝi estis deklarita ejo de monda heredaĵo en 1997.
Historio
Urbo Panamo estis fondita la kaj ĝi daŭris cent kvindek du jarojn. En januaro 1671, la guberniestro Juan Perez de Guzman forbruligis ĝin, antaŭ la atako kaj rabado fare de la pirato Henry Morgan. En 1672, Antonio Fernández de Córdoba komencis la konstruon de nova urbo, kiu tiam estis fondita la. Ĉi tiu urbo estis konstruita sur duoninsulo tute izolita de la maro kaj defenda sistemo de muroj. Hodiaŭ tiu loko konservas la unuajn instituciojn kaj konstruaĵojn de la moderna urbo de Panamo. Ĝi estas konata kiel Casco Viejo (hispane por Malnova urbo).
Ceanu Mare
Ceanu Mare [ĉanu mare] (hungare: Mezőcsán) estas komunumo en Rumanio nordoriente de Turda. En 1910 ĝi havis loĝantojn (rumanoj, hungaroj), en 1992  (rumanoj, 4% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1293. Ĝi estis mezepoko hungara servutulvilaĝo. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Administre apartenas al ĝi Boian (Ceanu Mare), Iacobeni (Ceanu Mare).
Dorĝ Balduuz
Dorĝ BALDUUZ estas mongola esperantisto, kiu naskiĝis en Arĥangai aimag (provinco) en 1951. En 1975 li diplomiĝis en la Mongola Ŝtata Universitato kaj fariĝis laŭ profesio instruisto pri mongola lingvo kaj literaturo.
Vieiras
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) kaj en la mikroregiono Muriaé. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Dorĝ Balduuz
En 1971-1973 li finstudis dujaran E-kurson sub la gvido de s-ro Dogsuren en la Universitato. Li laboris kiel scienca esploristo pri Mongola historio kaj Budhismo dum 1975-1996 en Scienca Akademio de Mongolio.
Vieiras
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1953.
Dorĝ Balduuz
Krome li tradukis kelkajn verkaĵojn el Esperanto al mongola lingvo.
János Surányi (kanoniko)
János Surányi [jAnoŝ ŝurAnji], laŭ hungarlingve kutima nomordo Surányi János estis hungara katolika pastro, preposto, kanoniko, altlerneja instruisto. Lia origina familia nomo estis Schaub [ŝaŭb] ĝis 1868.
János Schaub naskiĝis la en Oka (Hungara reĝlando, Habsburga Imperio, nuntempa Oggau am Neusiedler See en Aŭstrio), li mortis la  en Győr (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).