cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Braksvingado
Braksvingado kaj homoj
Modernaj homoj gardas multajn fizikajn trajtojn, kiuj sugestas prabraksvingemulan antaŭveninton, inkluzive de flekseblaj ŝultrojuntoj kaj fingroj bone tenkapablaj. En simioj, tiuj trajtoj estis adaptoj por braksvingado. Kvankam homoj ne braksvingas, homa anatomio sugestas, ke braksvingado eble estas antaŭadapto al dupiedismo.
Referenco
Tiu ĉi artikolo estis rekte tradukita el la anglalingva versio je la 14-a de januaro, 2008.
Santa Izabel do Oeste
Santa Izabel do Oeste estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 13.134 enloĝantojn en 2010.
Ora Legendo
La Ora Legendo konsistas el rakontoj pri la Kristanaj sanktuloj. Ĝin skribis Jakobo de Voraĝino en la 13-a jarcento.Komence titolita Legenda sanctorum aŭ Lombardica hystoria, kio signifas «tio, kio devas esti legata pri la sanktuloj», tiu verko baldaŭ nomiĝis Legenda aurea ĉar la enhavo estis tiel altvalora kiel oro. Ĝi akiris sian popularecon el la titolo per kiu ĝi estas plej bone konata.
Krom la vivoj de la sanktuloj, ĉirkaŭ 40 % de la Ora Legendo estas dediĉita al klarigoj pri la plej gravaj religiaj festoj, kiuj rilatas al la vivo de Kristo. La vivoj de sanktuloj kaj la klarigoj pri la religiaj festoj aperas en la libro laŭ la kalendaro, kaj komenciĝas en la periodo de Advento.
Pli ol mil manuskriptaj kopioj de la verko postvivas, kaj kiam la presarto estis inventita en la 1450-aj jaroj, eldonoj aperis rapide, ne nur en la latina, sed ankaŭ en ĉiu grava eŭropa lingvo.
Skribita en simpla, legebla latina, la libro estis legita en sia epoko pro siaj historioj: kelkaj el tiuj estas bone verkitaj, sed en amaso ili fariĝas tedaj pro siaj ripetemaj priparoloj pri martiriĝoj kaj mirakloj. Tiu libro estas la verko plej proksimiĝanta al enciklopedio pri la folkloro de la sanktuloj en la forpasinta Mezepoko, kiun oni havas. Tial ĝi estas valorega por la historio de arto, historiistoj kaj specialistoj pri mezepoko, kiu provas identigi sanktulojn prezentitan en arto per iliaj faroj kaj ecoj.
7900 Portule
7900 Portule estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la italaj geastronomoj Maura Tombelli kaj Ulisse Munari elde la stacio Cima Ekar de la observatorio de Asiago, apud Asiago en Veneto (Italio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la Cima Portule, plej alta montopinto de la altaĵoj de Asiago. Tiu sovaĝa montaro estas loko de marŝado ŝatata de la lokalaj astronomoj.
Grellingen
Pri la komunumo
Grellingen estas komunumo en la distrikto Laufen en Kantono Bazelo Kampara, Svislando. Ĝi havis 1715 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Grellingen situas en la suba, okcidenta parto de la Laufenvalo ĉe la bordo de la rivero Birs 15 kilometrojn sude de Bazelo.
La areo de la komunumo etendiĝas sur 3,31 km², de kiuj 58% estas kovritaj de arbaro, 22 % servas al agrikulturo, 17 % konsistas el setlejoj kaj 3 % estas dezertaj.
Najbaraj komunumoj
Grellingen limas en nordo al Pfeffingen, en okcidento al Duggingen, en sudo al Himmelried (Kantono Soloturno), en sia plej okcidenta punkto al Brislach, kaj en nordokcidento al Nenzlingen.
Trafiko
La komunumo Grellingen situas ĉe la ĵurasa fervojlinio de Bazelo tra Delemonto al Bielo. La stacidomo de Grellingen estas servata de la regiona trajnlinio S3 en duonhora kadenco.
Historio
La unua dokumenta mencio de Grellingen datiĝas de la 18-a de aŭgusto 1274 jam sub la hodiaŭa nomformo Grellingen.
En la kaverno Chessiloch en la Kaltbrunnen-valo estis trovitaj homaj restaĵoj, kiuj datiĝas de la 10-a jarmilo a.K.
Proksimume en la jaro 1000 la regiono fariĝis posedaĵo de la Princepiskopejo Bazelo. Post la Franca Revolucio de 1789, en 1792 la vilaĝo unue aliĝis al la Raŭraĥa Respubliko kaj poste estis integrita al la departemento Mont Terrible de Francio. En la jaro 1815 la Viena Kongreso atribuis ĝin al Kantono Berno. En la jaro 1994 la komunumo kune kun la distrikto Laufen transiris al Kantono Bazelo Kampara.
Gábor Pluhár
PLUHÁR Gábor (pluha:r) estis hungara rakontisto, publicisto naskita en Székelyudvarhely la 11-an de junio 1877 kaj mortinta en Odorheiu Secuiesc la 30-an de decembro 1947.
Kariero
Pluhár Gábor post la studoj en katolika ĉefgimnazio (1887-96) fariĝis oficisto de Hungara Ŝtata Fervojo, inter 1906-19 staciestro de Szováta. Oni pensiigis lin kaj poste li estis direktoro kiel pensiulo de banejo Băile Homorod; de 1929 sekretario de industrigildo, de Székely Dalegylet, poste ĝia vicprezidanto, notario de loka sekcio de OrMaP.
Artaŝes la 1-a
Artaŝes la 1-a, en armena lingvo: Արտաշես Առաջին estis la fondinto de la Artaksia Dinastio, kiu regis la armenan reĝlandon dum preskaŭ du jarcentoj. Artaŝes regis la menciitajn teritoriojn de 190/189 a.K. al 160/159 a.K
Je la fino de la 3a jarcento a.K, Armenio estis reĝlando formita de ĉ. 120 regionoj regataj de nakhararoj (lokaj nobeloj). Kvankam Aleksandro la Granda ne konkeris Armenion, la greka kulturo multe influis la armenan socion. Kiam Antioko 3-a la Granda pridisputis la aŭtoritaton de Armenio kun la orontidoj, la monarko de Seleŭkio nomumis al Artaŝes kiel generalo, (en la greka lingvo στρατηγός strategos). Post la malvenko de Antioko kontraŭ la romianoj en la Batalo de Magnezio (190 a.K.), Artaŝes kaj lia subulo, Zariadres, ribeliĝis kaj sub konsento de Romio, ili fondis memstaran reĝlandon kaj proklamis sin reĝojn. Artaŝes regis en Granda Armenio kaj Zariadres en ''Malgranda Armenio
Artaŝes edziniĝis al Satenik, filino de la reĝo de la alanoj. El tiu ĉi geedziĝo naskiĝis ses filoj: Artavasdes la 1-a de Armenio, Vruyr, Mazhan, Zariadres, Tiran kaj Tigranes. Artaŝes fondis la politikan ĉefurbon de la reĝlando, Artashat, ĉe la rivero Aras, proksime de Lago Sevan. Post la malvenko en la Batalo de Zamo, Hanibalo rifuĝis sin en la kortumo de Antioko kaj kiam li ne plu povis protekti lin, la kartaga generalo rifuĝis en la kortumo de la armena reĝo. Artaŝes estis enprizonigita de Antioko la 4-a kiam li atakis Armenion en 165 a.K.
Gimnazio Ostrava-Zábřeh
Gimnazio Ostrava-Zábřeh (oficiala nomo: Gimnazio, Ostrava-Zábřeh, Volgogradská 6a, kontribua organizaĵo) estas ŝtata gimnazio, kies establinto estas Moraviasilezia regiono. Historio de la lernejo datiĝas ekde la 1-a de septembro 1957. En lerneja registro la lernejo havas registritaj fakojn Gimnazio - ĝenerala kvarjara (79-41-K/401) kaj okjara (79-41-K/801), sed de la jaro 2001 ĝi malfermas sole klasojn de la okjara studa ciklo de ĉiutaga formo de studado.
Vizitintoj
El iliaj vicoj rekrutiĝis kelke da konataj personecoj - ni nomu almenaŭ MUDr. Jiří Pekárek, prezidanto de Ĉeĥa stomatologia kamero, Bořek Slezáček, populara kantisto kaj moderatoro aŭ Jiří Sedláček, konata aktoro kaj moderatoro.
Fininvest
Fininvest S.p.A. (Finanziaria Investimento) estas unu de la plej gravaj entreprenaroj financaj de Italio. En 2007 la negocadoj estis de 6.169,4 milionoj da eŭroj. La ĉefa estrarano kaj fondinto estas Silvio Berlusconi.
Historio
La entrepreno Fininvest estis formale fondita en 1978 en Milano de Silvio Berlusconi, sed la ekonomia agado de la italia riĉulo venis de 1961 kun ia agado entreprena en la sektoro de la konstruado (Milano 2, Milano 3, Brugherio ktp). Je la fino de la 1970-aj jaroj (1977) Berlusconi akiris gravajn partojn de la Società Europea di Edizioni (kiu kontrolas la ĵurnalon Il Giornale) kaj venontjare naskiĝis la televida kanalo Telemilano kaj li akiris la Teatron Manzoni.
En 1978 naskiĝis Fininvest, la entreprenaro havas la tutajn proprietaĵojn de Berlusconi, kiu venontjare fondis Reteitalia kaj la entrepreno de reklamado Publitalia '80 por agadi ene de la televida merkato de la pliiĝanta Telemilano. Tamen la televida negocado ne bone funkciis kaj en 1993 Fininvest estas la dua italia entrepreno laŭ la ŝuldaro de 1992. Okazas restrukturigo danke al novalveninto Franco Tatò kiu enmetas la entreprenaron en borso, kio sukcesas venontjare , kvankam la ŝuldado ankoraŭ pliiĝas pro malsukceso de la televida sektoro. Tiu lasta reorganiziĝis kiel Mediaset.
En 1980 Telemilano iĝas Canale 5; la grupo etendiĝis kaj akiris Italia 1 (1983) kaj Rete 4 (1984) krom la ĉiusemajnan gazeton TV Sorrisi e Canzoni (unu de la plej grandaj italiaj gazetoj pri spektakloj kaj televido). En 1986 Silvio Berlusconi fondis La Cinq unua privata televidelsendajo senpaga en Francio (ĉesis en 1992) kaj en 1988 Tele 5 en Germanio (ankaŭ ĉesis en 1992) kaj en 1990 Telecinco en Hispanio (ankoraŭ funkcianta kaj unu de la plej grandaj televidkanaloj iberie).
En 1996 Fininvest fondis Mediaset, kie enmatis la 3 televidkanaloj teraj de Italio. De tiam la grupo pli kaj pli enmetas la novajn sistemojn de televido (pagaj, satelitaj, perkablaj ktp) kaj iĝas unu el la plej gravaj entreprenoj en tiu sektoro de la mondo.
Dum la 1990-aj jaroj la grupo aĉetis entreprenon Mediolanum pri asekuroj kaj fondis gravan financan sistemon ĉirkaŭ la Banca Mediolanum. En 1991 la grupo aĉetas parton de la fama eldonejo Mondadori, kiun ekkontrolas.
Alia agado
En 1988 Fininvest akiris la entreprenon Montedison.
En 1995 eniris en la sektoro de la produktado kaj distribuado de kino kun la entrepreno Medusa film (poste kunigita en Mediaset en 2007).
Simbolo
La simbolo de la grupo estas la Bazilisko, reprenita de heraldiko kaj specife de la blazono de la familio Visconti de Milano.
La bazilisko (kies nomo signifas "reĝo de la serpentoj") estas simbolo de la povo kaj tiusence estis uzata de multaj nobeluloj aŭ komunumoj kiel Bazelo.
La bazilisko viskontia aperas manĝanta maŭron. La bazilisko de la grupo Fininvest anstataŭe havas floron en buŝo.
Uhelná
Uhelná (ĝis la jaro 1948 ĝi nomiĝis Serksdorf) estas submontara vilaĝo en Ĉeĥio en distrikto Jeseník etendiĝanta sur norda montopiedo de monto nomata Suť (717 m). La malsupra parto de vilaĝo Uhelná situas en fekunda Vidnava valo, la supra fino de Uhelná sur montarpiedo de montaro Riĥleba montaro, pli precize sur ties subtutaĵo nomata Travenská montetaro. Vivas ĉi tie.
Historio
Uhelná estis fondita en la 1-a duono de la 13-a jarcento. Dominaĵo de la vilaĝo estas preĝejo de sankta Katarino el la jaro 1801. En la pasinteco Uhelná famis pro siaj potfaristaj majstroj, en la 19-a jarcento ĉi tie estiĝis brikfabriko, kiu funkciis ĝis la 1-a duono de la 20-a jarcento. Proksime malantaŭ la vilaĝo ĝis la jaro 1957 oni minis ligniton, kio donis estiĝon de la nomon de tiu ĉi vilaĝo. Tiu ĉi supraĵa minejo estis nevole inundita, per tio estiĝis la hodiaŭa bela lago, la centrejo de somera refreŝigado.
Turismo
En Uhelná kaj en la apuda parto de Riĥleba montaro ni povas trovi grandan kvanton de abelujoj, tio estas pro kvanto de belegaj kaj puraj montaraj herbejoj kaj arbaroj. Ankaŭ ni trovos ĉi tie kvanton de turismaj padoj kaj ciklopadoj, vintre idealaj terenoj por skikurantoj, kiuj gvidos nin tra belega regiono de eksaj kaj senĉese ekzistantaj montaraj vilaĝoj en la ĉirkaŭaĵo de Uhelná.
Zastávka
Zastávka (Stillstand) estas eksvilaĝeto proksime de vilaĝo Uhelná. La nomo venas de tio, ke en pasinteco oni malpermesis konstrui ion ajn en tiu ĉi regiono, en la ĉeĥa haltigita konstruaĵo (zastavena stavba). Pri la regiono de tiu ĉi vilaĝeto estis kverelo inter episkopoj de Vroclavo, kiuj posedis la vilaĝon Uhelná, kaj najbaraj aristokratoj de Maltitz, kiuj posedis bienon Vlčice.
NGC 2557
NGC 2557 (aliaj indikoj — UGC 4330, MCG 4-20-21, ZWG 119.48, PGC 23329) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(16844) 1997 XY3
(16844) 1997 XY3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Elemér Császár
Elemér CSÁSZÁR [ĉAsAr], laŭ hungarlingve kutima nomordo Császár Elemér estis hungara literaturhistoriisto, instruisto, profesoro, membro ordinara de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi.
Biografio
Elemér Császár frekventis universitaton en Budapeŝto, ekde 1896 li instruis en gimnazio, ekde 1908 en universitatoj en Budapeŝto, Pozsony, Pécs. Li okupiĝis precipe pri la hungara literaturo en la 18-a kaj 19-a jarcentoj. Li longe redaktis diversajn literaturajn periodaĵojn. Li ricevis premion en 1930.
1674
1674 estis normala jaro komenciĝanta lunde (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1674 post Kristo okazis, interalie:
Mosisberg
La monto Mosisberg proksime al Hofstätten en la  Rejnlando-Palatinata distrikto  Südwestpfalz estas ĉirkaŭ 610 m alta  monto en la centra parto de la mezmontaro  Palatinata Arbaro. Ĝi estas la plej alta monto de la montarparto Frankenweide.
Situo
La Mosisberg situas en la Naturparko Palatinata Arbaro kaj en la biosfera rezervejo Palatinata Arbaro – Nordaj Vogezoj. Ĝia pinto estas 2,3 km sude de la domareto Hofstätten, kiu apartenas al la komunumo Wilgartswiesen. La monto estas parto de Frankenweide, kiu estas centra masivo de la Palatinata Arbaro. Ĝi estas la dua plej norda monto el vico da kvar pintoj, kiuj superas altecon de 600 m super marnivelo. En la nordo staras la Eschkopf (alteco 608,3 m), al sudo sekvas la  Hortenkopf (alteco 606,2 m) kaj la  Weißenberg (alteco 609,9 m). Trans Eschkopf, Mosisberg kaj  Hortenkopf iras la Palatinata ĉefa akvodislimo inter  Mozelo/meza Rejno (okcidente) kaj supra Rejno (oriente).
Mosisbruch
En alte situanta plata kavaĵo, kiu troviĝas ĉirkaŭ 700 m sudoriente de la pintoekzistis antaŭe  pluvmarĉo, la  Mosisbruch. Ĝin nutris du kilometro longa rojo, kiu post tuj poste enfluas la rivereton Wellbach, alfluanto de la rivereto Queich. Oni sekigis la marĉon.
André Masséna
André Masséna (naskiĝis en Nice, mortis ) estis franca militisto.
De burĝa deveno, li faris karieron en komerca navigado antaŭ ol aliĝi al Nacia Gardistaro de Francio.
Dum la revoluciaj militoj de Francio, li rapide supreniris en la armea hierarkio pro siaj atingoj dum la kampanjo de Napoleono en Italio.
Jam dum la Imperio, li estis farita Princo de Essling fare de Napoleono Bonaparte.
Estis tiu franca generalo kiu en 1810 kaj 1811 gvidis la Trian Francan Invadon de Portugalio dum la Duoninsula milito. Li devis retiri la soldataron pro la linioj de Torres Vedras.
9891 Stephensmith
9891 Stephensmith estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Stephen Smith, kiu publikigis The Shallow Sky Bulletin (La Bulteno pri la malprofunda Ĉielo) de 1986 ĝis 2000. Li publikigis en tiu bulteno efemeridojn pri kometoj kaj rapide disdonis ĝin por la ĵus malkovritaj kometoj.
Lantenay (stacidomo)
Lantenay estas franca stacidomo sur linio Paris-Lyon -, situanta en , en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Burgonjo-Franĉkonteo.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Lyon - Marseille-St-Charles (830000).
Orsolya Kirkósa
Orsolya KIRKÓSA (naskiĝis en Kluĵo la 31-an de majo 1974) estas hungara operkantistino (soprano). Ŝi akiris diplomon en la Muzika Ĉeflernejo Gh. Dima de Kluĵo en 1999. De 2000 ŝi vivis en Hungario kaj de 2007 ŝi vivas en Nederlando.
Karl (Burgenlando)
Karl, kroate Karlin, hungare Répcekároly [rEpcekAroj] estas vilaĝeto en Aŭstrio, en la federacia lando Burgenlando kaj en distrikto de Oberpullendorf, en municipo de Draßmarkt.
Situo
Karl situas en valo. Oberpullendorf troviĝas je 15 km-oj.
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo okazis en 1279. Tiam la kampoj apartenis al fortikaĵo Lánzsér. En 1831 pro ĥolero mortis kelkaj vilaĝanoj. En 1910 vivis en Répcekároly 349 homoj (plejparte aŭstroj). Ĝis 1921 la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Sopron (reĝa departemento), al distrikto de Felsőpulya, poste al Aŭstrio, inter 1938-1945 al Germanio. Karl aliĝis al Draßmarkt en 1971.
Aŭstria Popola Partio
Österreichische Volkspartei (Aŭstria Popola Partio), mallongigote ÖVP, estas unu el du grandaj partioj de Aŭstrio. ÖVP konsistas el 3 ligoj: "Aŭstria Ligo de Gelaboristoj kaj Laborprenantoj" (ÖAAB - www.oeaab.com), "Ligo de Kamparanoj" kaj "Ekonomia Ligo".
ÖVP estas kristan-konservativa, burĝa partio. Ĝi estas grava forto kaj en la Nacia Konsilio kaj la Federacia Konsilio, la du ĉambroj de la parlamento de Aŭstrio. Dum multaj jaroj ĝi partoprenis la registaron en koalicio kun la Socialdemokratia Partio.
Ĝi venkis en la balotoj de la jaro 2017, kaj ĝia prezidanto Sebastian Kurz fariĝis ĉefministro, post atingo de interkonsento kun la ekstremdekstra Freiheitliche Partei Österreichs. Post skandalo de tiu ĉi partio, li kunvokis noman elekton en 2019, kie la partio denove venkis kaj formis registaron ĉifoje kun la ekologiisma partio La Verduloj – La Verda Alternativo. Ses el la naŭ landestroj de Aŭstrujo (en Malsupra Aŭstrujo, Supra Aŭstrujo, Salcburgio, Tirolo, Vorarlbergo, kaj Stirio) estas membroj de ÖVP.
Ŝiptombejo
Ŝiptombejo estas loko kie oni restigas aŭ kie oni lasas « morti » la ŝeloj de ŝipoj.
Nun, la media regularo, kaj pli precize la regularo pri la ruboj forte instigas al senpoluigo kaj poste al recikligo de la civilaj kaj militaj ŝipoj, iaj ajn ili estu: lignaj, metalaj, plastaj aŭ plurmateriaj ;
Iuj ŝipriparaj basenoj, kie oni tranĉas la strukturon por recikligi la metalojn kaj eltiri la danĝerajn materiojn kiel asbesto, netaŭge ricevis ankaŭ tiun nomon "ŝiptombejo".
Gravito (filmo)
Gravito (2013) estas filmo reĝisorita de Alfonso Cuarón kiu gajnis 7 Oskar-premiojn de la akademio. Kuriozaĵo, por esperantistoj, de tiu filmo estas ke ties produktora entrepreno nomiĝas Esperanto Filmoj.
Ŝiptombejo
Beletro
Tio estas ankaŭ la komenco de titolo de romano de Arturo Pérez-Reverte: Cimetière des bateaux sans nom (eo: Tombejo de la sennomaj ŝipoj).
Gravito (filmo)
Intrigo
La D-ino Ryan Stone (Sandra Bullock) estas specialisto en sia unua misio en la kosmopramo Explorer. Akompanas ŝin la veterana kosmonaŭto Matt Kowalski (George Clooney). Dum spaca promenado por ripari la kosmoteleskopo Hubble, la rusoj detruis artefaritan sateliton kaj tio kreis nubon de kosmorubo kiu komencis detrui diversajn aliajn satelitojn.
Tiu nubo trafis Explorer-n kaj apartigis Stone-n de la kosmopramo sed Kowalski rapide trovas ŝin kaj ambaŭ revenas al la kosmopramo. Tie ili malkovras ke la aparato estas severe damaĝita, do ili decidas vojaĝi al la Internacia Kosmostacio kiu troviĝas 100km for, por reveni teren pere de la kosmoŝipo "Sojuz".
Kiam ili atingas la stacion ili vidas ke unu Sojuz jam ne estas kaj la alia havas siajn paraŝutojn neuzeblajn por reveni al la tero. Kowalski tamen proponas uzi tiun Sojuz por vojaĝi al la Ĉina kosmostacio Tiangong. Pro diversaj problemoj Kowalski apartiĝas de Stone kaj li ne plu povas akompani ŝin, do ŝi vojaĝas sola al Tiangong kaj de tie ŝi sukcesas eniri la kosmoŝipon Shenzhou por trapasi la atmosferon kaj surakviĝi en lago.
Santa Tereza do Oeste
Santa Tereza do Oeste estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 10.342 loĝantojn en 2010.
János Mailáth
János Mailáth naskiĝis la en Pest (urbo) (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio), li mortis la  en Starnberger See (Bavario).
1,4-Dumetilpiperazino
Dumetilpiperazino aŭ C6H14N2 estas heterocikla organika kombinaĵo kie du metilaj grupoj ligiĝas al piperazina ringo. Ĝi estas senkolora likvaĵo kun farmaciaj proprecoj uzata en la fabrikado de sennombraj medikamentoj.
János Mailáth
Biografio
János Mailáth unue estis edukita hejme, li poste studis filozofion en Eger kaj juron en Jura Akademio (Győr). Post siaj studoj li estis ŝtata oficisto en la administracio, sed post jardeko liaj okuloj jam estis en malbona stato, tial li adiaŭis de la ofico. Tamen poste li dediĉis sin al la hungaraj kaj germanaj literaturoj kaj historioj. Kelkfoje li partoprenis en la hungara parlamenta vivo, kie li estis kontraŭlo de politiko de Lajos Kossuth. Pro la revolucioj en 1848 li vojaĝis al Bavario kune kun sia filino. En la jaroj 1853 kaj 1854 li estis edukisto pri la hungaraj lingvo kaj moro al Elizabeto de Aŭstrio-Hungario. Poste li vivis mizere, tial li mortigis sin kune kun sia filino.
Komencanto (revuo)
Komencanto estas revuo por ĉiu, kiu lernas, posedas, aŭ instruas Esperanton. La revuo Komencanto ("K") speciale taŭgas por kursoj, grupoj kaj societoj. Ĝi regule aperis ekde 1998 ĝis 2008 kun 16 paĝoj en formato A4 kun 6 kajeroj jare.
“K” ne havas urĝajn informojn, tial ĝia enhavo estas ĉiam aktuala. La abonantoj ricevas la plenan stokon, sendepende de momento de abono.
Ĉiujare la revuo publikigas verkojn de 40 ĝis 50 komencantaj aŭtoroj el 20 ĝis 25 landoj el la tuta mondo.
Enhavo
En la revuo “KOMENCANTO” oni trovas jenajn temojn:
Kiel tio komenciĝis? Konataj aktivuloj, prezidantoj de asocioj, redaktoroj, eminentaj esperantistoj rakontas, kiel ili estis komencantoj.
Literatur-historiaj paĝoj Estas praktikaj provoj de komencantaj aŭtoroj:poemoj, rakontoj originalaj kaj tradukitaj.
Neelpensitaj historioj Estas amuzaj okazaĵoj, kiuj vere okazis al niaj legantoj aŭ iliaj proksimuloj
Tempo kaj homoj Temo por filozofiumi pri eterno — bildetoj, frazoj, aforismoj, proverboj…
Aforismoj "Aforismo estas kvazaŭ mini-jupo: kurte kaj vidinte”.
Anekdotoj Multaj diverstemaj materialoj, de iu regiona kanto ĝis kulinara recepto.
Invitoj kaj Informoj informoj pri kaj Invitoj al E-renkontoj aû konkursoj
'Korespondu! Aliaj temoj Pentraĵoj kaj desegnaĵoj…' Tra la tuta revuo, de kovrilo ĝis kovrilo estas farita kaj desegnita nur por esperantistoj — por legantoj de KOMENCANTO.
Tarsigeroj
Tarsigeroj estas la membroj de la genro Tarsiger, genro de birdoj de la familio de Muŝkaptuledoj iome rilataj al la ruĝvostuloj, kvankam en tiu genro kelkaj specioj havas rimarkindajn kolorajn vostojn ne ruĝecajn kiel ĉe tiuj, sed bluajn kaj pro tio kelkaj uzas la nomon de Bluvostuloj kiuj ne precize kongruas kun ĉiuj specioj de la genro, sed ja kun la Ruĝecbrusta tarsigero kaj la Bluvostulo.
Koko (gorilo)
Koko (naskiĝinta je 4-a de julio, 1971 en San-Francisko, Kalifornio) estas la nomo de gorilino instruita de D-ro Francine 'Penny' Patterson kaj aliaj sciencistoj ĉe Universitato Stanford komuniki per pli ol 1.000 signoj bazitaj sur Usona signolingvo, kaj kompreni proksimume 2.000 vortojn de la parolata angla lingvo. Ŝi ĝis nun vivis plejparte en Woodside, Kalifornio, sed oni planas eventuale translokigi ŝin al sekurejo en Maui, Havajo.
Koko estas mallongigo de la nomo Hanabi-Ko, signife "artfajraĵa infano" en la japana, referenco al ŝia naskiĝtago, la 4-a de julio, kiam en Usono oni ofte festas la tiaman nacian tagon per artfajraĵoj.
Lingvouzo
Iuj sciencistoj asertas ke la signouzo de Koko, kaj ŝiaj agoj konsekvencaj kun tiu signouzo, indikas ke ŝi nun mastrumas lingvokapablon. Aliuloj kontraŭas, pretendante ke ŝi ne komprenas la signifon de tio, kion ŝi faras, sed lernas elmontri la signojn simple ĉar la esploristoj rekompencas ŝin pro tio (indikante ke ŝiaj agoj estas la produkto de respondo al kondiĉoj). Tamen, la dua pretendo ne konsekvencas je la observaĵo, ke Koko uzas lingvon libere kaj novmaniere, eĉ kiam ekzistas neniu antaŭvidebla rekompenco. Alia zorgo rimarkita pri la kapablo de Koko esprimi koherajn pensaĵojn per signouzo estas ke interpreto de la konversacio de la gorilino dependas pri ŝia mastro, kiu povus vidi malprobablajn ligojn de signoj kiel signifoplenaj.
D-ro Patterson raportis pri Koko inventanta novajn signojn por komuniki novajn pensaĵojn. Ekzemple, ŝi asertas, ke neniu instruis al Koko la vorton por "ringo," tial por referenci ĝin ŝi kombinis la vortojn "fingro" kaj "braceleto," tiel "fingrobraceleto."
Tia debato postulas zorgeman konsideradon pri tio, kion signifas 'lerni' aŭ 'uzi' lingvon. Tiu ĉi debato daŭris ekde la unua signolingvaj eksperimentoj kun simioj, kun la ĉimpanzo Washoe dum la 1960-aj jaroj. Aliaj bone konataj signouzantaj simioj inkluzivas je ĉimpanzo Nim Chimsky kaj je la orangutano, Chantek. Goriloj kaj bonoboj (etaj ĉimpanzoj) estas sufiĉe lertaj pri iuj komunikformoj, dum komunaj ĉimpanzoj kaj orangutanoj emas pli pri mastrumo de manaj lertecoj, inkluzive de braksvingado.
La trejnado de Koko komenciĝis kiam ŝi unujaraĝis. D-ro Patterson asertas, ke apartenis al Koko vortostoko da pli ol 1.000 signoj, kiu igas ŝin inter la plej kapablaj nehomaj lingvouzantoj.
Miĥaelo kaj Ndume
Miĥaelo, gorilo kiu vivis kun Koko dum kelkaj jaroj, ankaŭ evoluigis vastan vortostokon de signoj, pli ol 600, sed ne tiom lertiĝis kiom Koko antaŭ sia morto en 2000. La prizorgistoj de Miĥaelo kredas, ke li ĉeestis kaj memoris la morton de sia patrino fare de kontraŭleĝĉasistoj, sed ne kapablis klare esprimi la okazon. En la natura programo de PBS (la usona Publika Elsenda Servo aŭ Public Broadcasting Service) Koko: Konversacio kun Gorilo, grupo de la signoj de Miĥaelo interpretiĝas kiel provo transdoni priskribon de sia patrino estante pafita dum la infaneto rigardis. Dum oni intencis, ke Koko kaj Miĥaelo eble produktus gorilidon al kiu ili instruus signojn, la du goriloj vidis unu la alian kiel gefratoj kaj ne sekskuniĝis.
Alia gorilo, Ndume, estis elektita de Koko el grupo de vidbendoj montritaj al ŝi de sia "patrino" Penny, kiu ludigis kelkajn vidbendojn montrantajn virajn gorilojn, en tio, kion oni povus prksiribi kiel provo pri "vidbenda rendevuado." Malgraŭ tiuj penoj, Koko kaj Ndume ankaŭ ne pariĝis.
La katoj de Koko
Tamen ne unika, Koko estas unu el malmulte da nehomoj, kiujn oni konas gardi dombestojn de alia specio. Ŝi prizorgis kelkajn katojn tra la jaroj, kaj la interrilato de Koko kun la kato All Ball estis figurita en la libro de 1987 Koko's Kitten aŭ La Katido de Koko (Scholastic Press, ISBN 0-590-44425-5), kiun verkis D-ro Patterson.
Aliaj goriloj, kiujn oni konas esti gardinta dombestojn, inkluzivas je Toto.
Koko en la amaskomunikiloj
Oni faris multajn instrufilmojn pri Koko, inkluzive de Koko: A Talking Gorilla, esperante Koko: Parolanta Gorilo (1977). Je 27-a de aprilo, 1998, Koko okazigis "surretan babiladon" aktualan per AOL.
En aŭgusto de 2004, Koko denove estis en la novaĵoj pro dentodoloro. Ŝi komunikis, ke ŝi doloris, kaj laŭ ŝiaj prizorgistoj povis indiki sian dolornivelon per skalo de 1 ĝis 10.
Aktoro Robin Williams iom pritraktis sian renkonton kun Koko en sia speciala programo Live on Broadway. Ŝi ankaŭ estis la inspiro por Amy la "parolkapabla" simio en la romano de Michael Chrichton Congo.
Seksa atakado
Koko engaĝiĝis en kelkaj procesoj pri seksa atakado. Almenaŭ tri ekslaboristinoj pretendis, ke oni insistis ke ili montru siajn mamojn al Koko. Ili diras ke D-ro Patterson kuraĝigis tiun konduton, ofte interpretante signojn de Koko kiel peto por cicomontro, kaj sciigis al ili ke sia posteno estus minacita se ili "ne indulgis la cicofetiĉon de Koko." Oni observis, ke Koko ofte ludeme ekkaptas kaj virajn kaj inajn cicojn sen averto aŭ incito. D-ro Patterson pretendas, ke Koko uzas la vorton "cico" por referenci homojn.
Ĉiuj pretendoj pri atakado estis porĉiame forlasitaj je la 21-a de novembro, 2005, post la fondaĵo kaj partioj engaĝitaj atingis finaranĝon.
Jody Weiner, la advokatino de Koko, skribas pri Koko kaj seksa atakado en la libro Kinship With Animals, esperante Familieco kun bestoj (2006, Council Oak Books).
Abu Nasr Mansur
Abu Nasr Mansur ibn Ali ibn Iraq (ĉ. 960 – 1036) estis persa islama matematikisto. Li estas tre bone konata pro sia laboro pri la sfera Leĝo de sinusoj.
Abu Nasr Mansur naskiĝis en Provinco Gilano, Persio, el la reganta familio de Ĥorezmo, nome Afrigidoj. Li estis tiele princo ene de politika sfero. Li estis studento de Abu'l-Vafa kaj instruisto kaj ankaŭ grava kolego de matematikisto, Al-Biruni. Kune, ili estis responsaj pri grandaj malkovroj en matematiko kaj dediĉis multajn verkojn unu al la alia.
Plej el verkoj de Abu Nasr fokusiĝis al matematiko, sed iome da liaj verkaĵoj temis pri astronomio. En matematiko, li havis multajn gravajn verkojn pri trigonometrio, kiuj siavice disvolviĝis el la verkoj de Ptolemeo. Li ankaŭ konservis la verkojn de Menelao de Aleksandrio kaj reverkis multajn el la grekaj teoremoj.
Li mortiĝis en la Gaznavida Imperio (nuntempa Afganio) ĉe la urbo Gazni.
Romulana lingvo
Laŭ la irlanda-usona verkistino Diane Duane, kiu por sia sciencfikcia libroserio Rihannsu analizis kaj mem pluevoluigis la romulanan lingvon, la lingvo evuolis el praa formo de la vulkana lingvo (la vulkana lingvo mem en la filmoj estas inventaĵo de la lingvisto Marc Okrand, kiu ankaŭ respondecas pri kreo de la klingona lingvo) kaj laŭsone por ordinara terano similas kiel miksaĵo de latino kaj la kimra lingvo.
1672
1672 estis superjaro komenciĝanta vendrede (ligilo montras kalendaron).
En la jaro 1672 post Kristo okazis interalie:
Kristana Popola Partio Nova Slovenio
La Kristana Popola Partio Nova Slovenio (slovene: Nova Slovenija Krščanska ljudska stranka, mallongigo N.Si.) estas politika partio en Slovenio. Ĝi fondiĝis la 4-an de aŭgusto 2000. La nuna estro (ekde 2018) estas Matej Tonin. Eksa partia prezidantino en la periodo 2008-2018 estis Ljudmila Novak (kiu infanaĝe lernis Esperanton kaj tre pozitive rilatas al plifortigo de la subteno de la lingvo en la Eŭropa Unio). Unua partia prezidanto estis la eksa slovenia ĉefministro Andrej Bajuk, kiu demisiis kiam la partio en la parlamenta baloto de 2008 ne sukcesis havi la minimuman procentaĵon de voĉoj por reprezentiĝi en la nacia parlamento. Ekde la balotoj de 2011 la partio denove havas deputitojn en la nacia parlamento.
Parlamenta reprezentiĝo:
Abu 'Ubajd al-Ĝuzĝani
Abu 'Ubajd al-Ĝuzĝani (Abū ʿUbaid al-Ǧuzǧānī,, Sorsanus aŭ Arsanus) estis persa kuracisto, astronomo, matematikisto, disĉiplo kaj biografo de Aviceno. Aviceno estis 32-jara kiam li konatiĝis kun Al-Ĝuzĝani, kiu iĝis lia sindediĉa amiko kaj disĉiplo, kaj al kiu li diktis sian aŭtobiografion ĝis la periodo de ilia renkontiĝo. Al-Ĝuzĝani tiam reskribis la historion ekde tiu epoko prinotante ke "Ekde tiu punkto mi mencias ĉi-epizodojn en la vivo de mia Majstro, kies atestanto mi estis dum nia asociiĝo ĝis la momento de lia morto."
Biografio
Tiuepoke, Aviceno komencis verkis sian plej grandan medicinan tekston "Al-Qanun fi'l-tibb", lia Kanonlibro pri Medicino, enciklopedia verko kiu prenis el li pli ol dek jarojn por kompletiĝi. En la venonta jaro, Al-Ĝuzĝani translokiĝis al Rayy, Irano, unu el la gloroj de la islama lando, kaj naskiĝloko de Harun ar-Raŝid.
Unperfekthaus
Unperfekthaus (eo: malperfektodomo) estas kultura institucio en Essen. La domo proponas gastejon kaj tranokteblecojn, en la centro tamen staras la dispono de ĉambroj por seminarioj same kiel metiejoj por artaj aktivecoj. La institucio, kiun fondis Reinhard Wiesemann en 2004, troviĝas en la urbocentro en iama ehemaligen franciskana monaĥejo.
Abu 'Ubajd al-Ĝuzĝani
Biografio
Aviceno kuniĝis al la kortego de la bujida emiro Majd al-Dawla (997-1029), al kiu li sukcese traktis pri melankolio. En la sekvanta jaro, Al-Ĝuzĝani akompanis Avicenon el Rayy al Kazvino kaj poste al Hamadano, kie li eniris serve al la emiro Shams al-Dawlah (regis inter 997 kaj 1021), frato de Majd al-Dawlah, al kiu li sukcese traktis pri koliko.
Unperfekthaus
Koncepto
Unperfekthaus donas sur sep etaĝoj je entute 4000 kvadrataj metroj kreemuloj kaj artistoj la eblecon verki. Ĝi rezignas ajnan cenzuron aŭ antaŭkondiĉojn, nur tiujn, ke la verkado estu laŭleĝa, artkrea kaj publika.
Abu 'Ubajd al-Ĝuzĝani
Biografio
Al-Ĝuzĝani rakontas ke kiam Aviceno lasis sian dankoplenan pacienton, li estis plena je multekostaj vestaĵoj ... pasiginte kvardek tagojn kaj noktojn en la palaco kaj iĝinte unu el la plej intimaj amiko de la emiro. Iam, Aviceno akompanis la emiron Shams al-Dawlah, kiel lia persona kuracisto, al milito kontraŭ la kurdoj, kaj reveninte li estis altigita al la posteno de veziro.
Unperfekthaus
Koncepto
Unperfekthaus celas per tio laŭ propra eldiro, esti „Ekejo por profesiigi sian revon aŭ fondi firmaon“ sen gravaj financaj riskoj. Por la artistoj ne ekestas fiksaj kostoj, ĉar la uzon de la ĉambroj por ili estas senpagaj.
Abu 'Ubajd al-Ĝuzĝani
Biografio
Ial la armeo ne akceptis tion ĉar ili timis pro ili mem tiurilate. Kaj Al-Ĝuzĝani rakontas ke ili ĉirkaŭis la loĝejon de Aviceno, trenis lin en la malliberejon, kaj prirabadis liajn havaĵojn. Ili deklaris ke Aviceno eĉ devis esti mortigita, sed la emiro tion ne permesis, kvankam li konsentis forpeli lin el la lando, celante trankviligi ilin. Aviceno estis devigata kaŝi sin en loĝejo de amiko dum kvardek tagoj, sed poste Shams al-Dawlah suferis pri alia koliko-atako kaj portis lin ree al sia palaco, restaŭrigante lian postenon kiel veziron.
Unperfekthaus
Koncepto
Esenco de la koncepto estas la vizitantoj. La tuta domo estas malferma por vizitantoj, kiuj pagas enirkotizon, kiu tamen ankaŭ inkluzivas ĉiujn senalkoholajn trinkaĵojn ankaŭ en la gastejo. La vizitantoj rajtas libere vagi tra la tuta domo kaj rigardi verkadon kaj verkojn de la verkantoj. Krom tio oni povas uzi la ĉambrojn por publikaj okazigoj aŭ renkontiĝoj. Ekzemple en 2009 ĉi tie okazis publika koncerto de Alejandro Cossavella, kiun organizis la Esperanto-Grupo Essen. Al la domo apartenas ankaŭ hotelo kun 14 litoj, kiun oni tamen povas nur lui entute.
Abu 'Ubajd al-Ĝuzĝani
Biografio
Al-Ĝuzĝani skribas ke tiuepoke li sugestis ke lia majstro verku komenton pri la filozofio de Aristotelo. Aviceno respondis ke li havis malmulte da libertempo por fari tion, ĉar dum la tagoj ili devis esti serve de la emiro kaj nur vespere li povis labori sur sian "Qanun", "tamen, se vi kredas ke mi devas kompili libron pri tiu kampo de la scienco kiun mi kredas esti sana afero, ne disputante kun ajnaj oponantoj, nek maltrankviliĝante pri respondoj al iliaj argumentoj, mi tion faros".
Kaj tiam aperis "Kitab al-Shifa" aŭ "La libro pri la kuracado", unu el la plej longaj kaj ne plu ekzistantaj verkoj pri la aristotela filozofio. Kiel oni povas konstati, la vivo de Al-Ĝuzĝani miksiĝas kun tiu de sia majstro, pro tio ke li servis la grandan majstron ĝis la fino de lia vivo. Kvankam fragmentaj, kelkaj biografiaj linioj cirkulis en la latina ekde la komenco de la 16-a jarcento. Oni scias ke en la propraĵo de la itala kuracisto kaj arabisto Andreo Alpago (1450-1522), longvoluma araba manuskripto estis trovata.
La itala anatomo Niccolò Massa (1489-1569) ĝin tradukigis en la italan de araba interpretisto Marcus Fadella, kiu estis baptita de veneciaj negociistoj. La verko temis pri latina versio de la vivo de Aviceno kaj lia disĉiplo Al-Ĝuzĝani post eldono de Rinius (1556) far Aviceno, kiu estis regule aneksita al la latinaj eldonoj de la Medicinaj Kanonlibroj de Aviceno. Kiel publikigisto de la verko "La libro pri la rekuperado" de Aviceno, Al-Ĝuzĝani faris la prefacon en kiu li donas sufiĉan biografian informon pri la instruisto.
Lantenay (Côte-d'Or)
Lantenay estas franca situanta en departemento Côte-d'Or, regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Șăulia
Șăulia (hungare: Mezősályi) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Târgu Mureș. En 1910 ĝi havis 1 630 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 2 003 (rumanoj). Ĝia unua skriba mencio estas el 1377. Ĝia hungara loĝantaro dum la detruoj turkaj-tataraj en la jaroj 1658–1661 plejparte pereis. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Torda-Aranyos vármegye). Administre apartenas al ĝi la vilaĝoj Leorința-Șăulia, Măcicășești kaj Pădurea.
Koko (apartigilo)
La vorto havas plurajn signifojn:
Capriate San Gervasio
Capriate San Gervasio estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la administra regiono Lombardio kaj al la provinco Bergamo. Fine de en la komunumo vivis. Najbaras la komunumoj Bottanuco, Brembate, Canonica d'Adda, Filago, Trezzo sull'Adda (MI) kaj Vaprio d'Adda (MI). Kristanisma patrono de la komunumo estas la sanktulo Aleksandro de Bergamo, kies religia memortago sekve estas la komunuma festotago.
Aladár Bányai
Aladár Bányai [bAnjai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Bányai Aladár estis hungara komponisto, dirigento. Lia familia nomvarianto estis Bányay [bAnjai]].
Biografio
Aladár Bányai frekventis militan akademion, poste li iĝis oficiro. Baldaŭ li studis en Muzikakademio de Budapeŝto, kie liaj pli gravaj instruistoj estis Zoltán Kodály, Albert Siklós kaj Béla Szabados. Post siaj studoj li estis dirigento en pluraj provincaj urboj, fine en Budapeŝto, eĉ en Nacia Teatro (Budapeŝto). Li ankaŭ komponadis hungarecajn kaj soldatajn kantojn. Pro eksedziĝo li edziĝis dufoje.
Atelo
Laŭ PIV, Atelo estas "G. de Amerikaj simioj kun longegaj membroj kaj tre longa vosto prenpova (Ateles)." La termino Ateles signifas senpoleksaj, ĉar vere mankas al ili polekso.
Kurioza trajto estas ke inoj havas klitoron longan kiu foje superas la grandon de la peniso de la masklo. ​
Árpád Balázs (1937)
Árpád Balázs [balAĵ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Balázs Árpád estas hungara komponisto pri klasika muziko, membro de Eŭropa Scienca kaj Arta Akademio (2002). Lia filo estas Ádám Balázs.
Árpád Balázs naskiĝis la en Szentes.
Biografio
Árpád Balázs akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1964. Lia ĉefinstruisto estis Ferenc Farkas (komponisto). En 1967 li plustudis en Moskva Ĉajkovskij Konservatorio, lia majstro estis Aram Ĥaĉaturjan. En 1970 helpe de stipendio li studis en it:Accademia Nazionale di Santa Cecilia, lia majstro estis it:Goffredo Petrassi. En 1971 li edziĝis, lia edzino naskis filon post 2 jaroj. Dekomence li estis liberprofesia komponisto, nur kelkfoje li gvidis majstrokursojn en Palermo, Gorizia kaj Pardubice. Inter 1978 kaj 1981 li havis muzikan programon en Hungara Televizio. Li ricevis premiojn inter 1969-2014.
NGC 2558
NGC 2558 (aliaj indikoj — UGC 4331, MCG 4-20-22, ZWG 119.50, NPM1G +20.0168, PGC 23337) estas galaksio en konstelacio Kankro.
Ĉina inko
Ĉina inko, aŭ Ĥina inko estas inko uzata ĉefe en ĉina, japana kaj korea kaligrafioj, en kiu oni uzas fakte plej ofte la sumi-e (墨絵 sumi e?). Poste ĝi alvenis al Japanio dum la 14-a jarcento en la Epoko de Muromaĉi kaj estis uzata por fari unukolorajn pentraĵojn per inko, kiuj faris fortan influon sur la ĉina kulturo kaj kiu estis disvastigita fare de la monaĥoj de Zeno, pioniroj de la tekniko de sumi-e.
Juárez (Chihuahua)
Juárez estas unu el la 67 komunumoj de la meksika subŝtato Chihuahua, kiu situas en norda Meksiko kun limo al Usono. La ĉefurbo de la komunumo same nomiĝas Juárez. La kodnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 08037.
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 1313338 loĝantojn. El tiuj estis 658346 viroj kaj 654992 virinoj. La komunumo havas surfacon de 4853,8 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1140 metroj super la marnivelo.
Klimato
En la komunumo jare falas averaĝe 275,2 mm/m2 de precipitaĵo. La averaĝa jara temperaturo estas 11,0 °C.
Tempozono
La komunumo, kiel la tuta subŝtato apartenas al la tempozono UTC -7 (Monta Tempo – Tiempo de la Montaña). Al tiu tempozono la subŝtato Chihuahua nur ŝanĝis en 1998. Antaŭe ĝi apartenis al la centra tempo (UTC -6).
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
(16845) 1997 XA9
(16845) 1997 XA9 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Jacques Loussier
Jacques Loussier (* 26-an de oktobro 1934 en Angers -- 5-a de marto 2019) estis franca pianisto kaj aranĝisto.
Vivo
Jam en la aĝo de dek jaroj li sekvis pianolecionojn. Sian unuan pecoj de Bach, preludo el Notenbüchlein für Anna Magdalena Bach, li ludis je la ĉagreno de sia familio kvardek-, kvindekfoje sinsekve. „Kaj tiam ĝi okazis; mi elprovis etajn ŝanĝojn, ĉirkaŭludis la temon.“ Ĉi tiun proprecon same kiel la ŝatego de Bach Jacques Loussier ankaŭ daŭrigis, kiam li forlasis sian nakiĝurbon Angers, por studi je la pariza konservatorio ĉe la fama Yves Nat.
Post la konservatorio li vojaĝis kun rumanaj ciganoj en Kubo sub diktatoro Batista, militservis en Alĝerio, je kio li krome prezentiĝis en la alĝeria radio, kaj verkis por televido, filmoj, kanzonoj kaj aliaj.
Li famiĝis per siaj ĵazigitaj interpretadoj de multaj verkoj de Johann Sebastian Bach. Ĉi tiun kombinaĵon ekideis Loussier 1959 dum sia studo, kiam li inter siaj kunstudentoj jam ĝuis vastan famon, sekve de kio li fondis la ensemblon Play Bach Trio, kun kiu li prezentis kaj surdiskigis ĉi tiujn modernajn komponaĵojn. Al la ensembleo instrumentita kiel pianotrio en ĵazo, apartenis kontrabasisto Pierre Michelot kaj frapinstrumentisto Christian Garros. La kvar Decca-diskaroj vendiĝis nur ĝis 1999 ses milionojn fojojn.
En 1978 Loussier malfondis la trion pro tro alta vojaĝostreĉo („mi estas laca je vojaĝado“) kaj la volo sindediĉi al propraj komponaĵoj kaj la vinkultivado. Li retiriĝis en sian Chateau Miraval en Provenco. Mallonge poste Loussier instalis propran sonregistrejon, kie li verkis por akustikaj kaj elektraj instrumentoj. En ĉi tiu tempo ekestis i.a. la "Baroka meso de la 21-a jarcento" nome Lumières. Li kunlaboris ankaŭ kun muzikistoj kiel Pink Floyd, Elton John, Sting, Muse, Sade, Steve Winwood kaj Yes.
En 1985, tricent jarojn post la naskiĝo de Bach, li denove fondis „Play Bach Trio“ kun du kunuloj spertaj pri ĵazo. Liaj akompanantoj en ĉi tiu dua „Play Bach Trio“ estis komence Vincent Charbonnier (baso) kaj André Arpino (frapinstrumentaro). Kiam Charbonnier en 1997 suferis apopleksion, ĵazbasisto Benoît Dunoyer de Segonzac anstataŭis lin. En pli nova tempo Loussier registris interpretaĵojn de komponaĵoj de Erik Satie, Claude Debussy, Maurice Ravel, Antonio Vivaldi kaj aliaj.
La 28-an de julio 2004 la trio ludis kadre de MDR-Musiksommer (muziksomero) koncerton kun selektaj pecoj de Bach, Debussy ktp. en la Thomas-preĝejo je Lepsiko.
Honorigoj
En 2010 Jacques Loussier ricevis pro sia vivoverko la germanan premion German Jazz Trophy.
Ceteraĵoj
Glenn Gould, fama interpretisto de Bach-komponaĵo, onidire diris pri Loussier: „Play Bach is a good way to play Bach” (Play Bach estas bona metodo por ludi Bach-on).
Arbara svastiko
La Arbara svastiko (Svastiko ĉe Zernikow) estis larikoplantado en formo de svastiko, ene de pinoarbaro, proksime al la vilaĝo Zernikow, parto de la komunumo Nordwestuckermark en la distrikto Uckermark de la federacia lando Brandenburgio en orienta Germanio.
Tuneiras do Oeste
Tuneiras do Oeste estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 8.697 loĝantojn en 2010.
Arbara svastiko
La plantoformado okazis en 1938 kaj tuŝis areon de ĉ. 60 × 60 m. Oni uzis por la svastiko ĉ. 100 larikojn. Poste la svastika plantado estis forgesita ĝis 1992-1995, kiam oni rimarki ĝin kaj elhakis parte la arbojn. La formo estis rimarkebla nur el la aero kaj nur de aŭtuno ĝis printempo, kiam ili diferencis de la verdaj pinoj.
La arbara svastiko travivis la komunisman epokon de la GDR kaj estis parte en 1995 kaj en 2000. Oni elhakis 25 arbojn - en 2000 - el la restantaj 57 larikoj, ĉar la simbolo estis plu identigebla.
La temo atingis la internacian gazetaron.
Aljamiado
Aljamía ( en la moderna hispana aŭ en malnova hispana, kataluna kaj portugala), alyamía aŭ aljamiado estas la nomo kiu aludas al la tekstoj skribitaj en latinida lingvo per arabaj literoj kaj ne per latina alfabeto, fare de islamaj iberoj dum la regado de la Maŭroj en Iberio (Al-Andalus).
Sándor Ajtai Kovách
AJTAI KOVÁCH Sándor (kova:ĉ) estis hungara justicafera medicina esploristo, universitata profesoro naskiĝinta en Kolozsvár la 23-an de marto 1845 kaj mortinta en Budapeŝto la 4-an de junio 1917.
Aljamiado
La nomo devenas el la araba جمية (ʾaǧamiyah), eksterlanda. Malgraŭ tio ke dum tiu epoko la araba estis la oficiala lingvo, la latino aŭ la latinidaj dialektoj neniam ĉesis esti parolataj en la teritorio, eĉ en skribaj kuntekstoj, kaj la araba alfabeto estis la preferata maniero por tiu celo.
Sándor Ajtai Kovách
Biografio
Sándor Ajtai Kovách havigis diplomon de kuracisto en 1868 en Pest kaj li iĝis asistanto en la katedro de malsananatomio. En 1872 en Universitato Francisko Jozefo Kolozsvár li estis eksterordinara, ekde 1873 pensiula ordinara profesoro de ĝenerala patologio kaj farmakologio. En 1874 li estis profesoro de tribunaja medicino. En 1881–82 li estis rektoro de la universitato. Ekde 1883 ĝis 1915 li estis profesoro de la tribunala medicino en la Universitato de Budapeŝto, en 1906–07 ĝia rektoro.
Aljamiado
La uzo de la araba alfabeto por la skribado de neŝemidaj lingvoj estas tre kutima. Ekzemploj estas la persa, la urdua, multaj tjurkaj lingvoj, la volofa lingvo, la malaja, kaj iam eĉ la serbokroata, eĉ se tio devigas kelkfoje la uzon de artifikaĵoj. Tio necesis en la kazo de la aljamiado. Aliflanke, tio permesas nun la studon de la pronocado de la malnovaj latinidaj iberaj lingvoj.
La uzo de la aljamiado malaperis iom post iom post la fina kristana konkero, kaj ĝi estis sporada ĉe la restintaj muzulmanoj kiuj konservis sian religion (moriskoj).
(19553) 1999 JF71
(19553) 1999 JF71 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Alegorio
Alegorio devenas el la greka allegorein "paroli figure". Ĝenerale, alegorio estas konkreta reprezento de priskribaj elementoj de abstrakta ideo. Alegorio estas:
Alegorioj estas elementoj de simbola lingvo ofte kun nerekta signifo. Por rekoni kaj kompreni alegorion oni bezonas fonan scion pri la uzata simbolo.
Laŭ Francisko Azorín ĝi estas Abstraktaĵo klarigita per bildo.
Adorján Pataki
PATAKI Adorján estas rumania hungara operkantisto (tenorulo) naskita en Târnăveni la 26-an de marto 1981.
Georg Joachim Rheticus
Georg Joachim von Lauchen, ankaŭ konata kiel Rheticus, esperantlingva Retiko (1514-1574) estis germana matematikisto, astronomo, kuracisto, teologo, kartografo kaj konstruisto de muzikinstrumentoj. Li famiĝis pro tio ke li decidas publikigi la verkon de Nikolao Koperniko (1473-1543), De revolutionibus orbium coelestium (Pri la revolucio de la ĉielaj mondoj), kie la aŭtoro detale prezentas sian teorion pri la heliocentrismo. Retiko unue prezentis la samajn principojn en sia verko "Narratio Prima", publikigita en 1540. Ĉi unua raporto konsideratas bonega enkonduko pri la ideoj de Koperniko. Kiel matematikisto, li same estas konata dank'al siaj laboroj pri la trigonometriaj tabeloj. Ili estis publikigitaj en 1596 de sia lernanto Valentinus Othon (1548-1603), sub la titolo "Opus Palatinum de Triangulis".
Kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj (Fegyvernek)
La kapelo Sankta Maria Helpo de Kristanoj estas romkatolika moderna konstruaĵo en urbo Fegyvernek (Hungario), en urboparto Szapárfalu.