cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mandi
Mandi (laŭ la Friula mandi saluton, sano) estas neologisma salutvorto uzebla en la Friula en situacioj same de alveno kiel de foriro.
Etimologio
Estas prezentitaj pluraj hipotezoj pri ĝia etimologio. La plej antikva, kiu nune estas la plej verŝajna, subtenas, ke ĝi elvenas el antikva m'arcomandi (mi petas) aŭ ankaŭ mi racomandi a Diu (mi rekomendas al Dio).
Leonel Fernández
Leonel Antonio FERNANDEZ Reyna (naskiĝis la 26-an de decembro 1953 en Santo Domingo) estas juristo, politikisto kaj prezidento de Domingo.
Mandi
Etimologio
La unua citaĵo de la vorto aperas en deksesjarcenta poeziaĵo de Giovanni Battista Donato, kiu naskiĝis ĉe Portogruaro en 1536 kaj tiel skribis: M'arecomandi a voo per cent mil dijs (mi rekomendas al Vi por centmil tagoj); poste tiun ĉi saluton oni retrovas en la versoj de la grafo Ermes di Colloredo (1622-1692): Marcomandi, Pascute: Bundì la me vitute (mi rekomendas, Pasketo: bonan tagon mia viveto). La vorto mi racomandi kun la signifo de adiaŭ ĉeestas en poeziaĵo skribita ĉe Paularo en 1772: Mi racomandi vita cjara, A riviodisi (mi rekomendas, kara vivo: ĝis la revido). Krom la priskribitaj, kiuj estas la sciencaj etimologioj, ekzistas aliaj, kiuj falas en la kategorion de la popolaj pseŭdoetimologioj kaj kiuj ne havas sciencan fundamenton. Ne estas same kontentigaj la aliaj etimologioj proponitaj dum la lastaj du jarcentoj. Inter tiuj oni memoras:
Bibliografio
<br clear-all>
Leonel Fernández
Kiel infano li elmigris al Usono. Li estis proksima kunlaboranto de Juan Bosch. Li kandidatiĝis por la socidemokrata partio '' Partido de la Liberación Dominicana (PLD) kaj estis elektita por la periodo de 1996 ĝis 2000 kaj denove la 16-an de majo 2004 por alia balotado (ekde la 16-a de aŭgusto 2004). La 16-an de majo 2008 Fernández elektiĝis denove ĉe la prezidenta baloto en Domingo.
Val Masino
estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Lombardio kaj la provinco Sondrio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Ardenno, Buglio in Monte, Chiesa in Valmalenco, Civo kaj Novate Mezzola.
Villafranca del Bierzo
Villafranca del Bierzo (galege: Vilafranca do Bierzo) estas municipo kaj urbo situanta okcidente de la komarko El Bierzo, en la provinco Leono, regiono Kastilio-Leono, Hispanio. En ĝi kunfluas la riveroj Burbia kaj Valcarce. Estas unu el leonaj municipoj kie oni parolas galegan, do ekster la teritorio de la regiono Galegio.
Geografio
La populacio disiĝas en diferencaj loĝkernoj, multaj el kiuj apartenis al iama municipo Paradaseca, oficiale malaperinta kaj poste aligitaj al tiu ĉi en 1967: Tiuj estas jenaj: Aira da Pedra, Campo del Agua, Cela, Landoiro, Paradaseca, Paradiña, Pobladura de Somoza, Porcarizas, Prado de la Somoza, Puente de Rey, Tejeira, Valtuille de Arriba, Valtuille de Abajo, Veguellina, Vilela, Villafranca del Bierzo (kerno) kaj Villar de Acero.
Historio
Estas atestaĵoj de antaŭromia kaj romia loĝado rilata al la orminado; en Mezepoko okazis reloĝado. La areo apartenis al la Regno Leono kaj suferis pro la militoj kontraŭ Portugalio kaj pro la Milito de Hispana Sendependiĝo. En la jaroj tuj post la Hispana Enlanda Milito la tuta areo de El Bierzo estis rifuĝejo de kontraŭfrankisma gerilo kaj tial okazis oftaj konfliktoj de policaj civilgvardianoj kontraŭ gerilanoj kaj apogantoj.
Demografio
Laŭ informo de la INE de 2008 la municipo havas 3.504 loĝantojn, sur etendo de 177,37 km². Temas pri 1717 viroj kaj 1787 virinoj. La urba kerno de Villafranca del Bierzo, sen Paradiña, Cela, Paradaseca... havas populacion de 2417 loĝantoj, nome 1168 viroj kaj 1249 virinoj.
Mizieș
Mizieș [mizieŝ] (hungare Mézes) estas vilaĝo en Rumanio doriente de Beiuș. Administre ĝi apartenas al Drăgănești. Ĝia poŝtkodo estas 417254.
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 654 loĝantojn (rumanoj), en 1992 608.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1341. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Bihar).
Nitrica
Nitrica, hungare Rákosvölgyudvarnok [rAkoŝvoldjudvarnok] estas unuigita vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Situo
Nitrica situas laŭ rojo same tiel nomata Nitrica, laŭ ĉefvojo Nováky-Bánovce nad Bebravou. Prievidza troviĝas je 18 km.
Historio
Nitrica konsistas el du iamaj sube menciitaj vilaĝoj. Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Nyitrazsámbokrét, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1960 la vilaĝoj unuiĝis. En 2001 vivis en Nitrica 1244 homoj, (1235 slovakoj).
Rákosvölgy/Ratschitz/Račice
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113 en germana formo "Radsciz". En 1828 loĝis tie 573 vilaĝanoj en 82 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Rákosvölgy 550 homoj, (plejparte slovakoj).
Avro 534 Baby
La Avro 534 Baby estis brita, malpeza biplano desegnita kaj produktita iom post la Unua mondmilito. La unua prototipo flugis por la unua fojo la 30-an de aprilo 1919, sed kraŝis post du minutoj pro eraro de la piloto. La dua prototipo ankaŭ kraŝis, severe vundante sian kreinton Roy Chadwick. La Baby tamen rapide famiĝis danke al pilotoj kiel Bert Hinkler.
Piri Karátson
KARÁTSON Piri [pr. kara:ĉon] estis hungara aktorino naskiĝinta en Temeskenéz la 7-an de julion 1849 kaj mortinta  ?.
Avro 534 Baby
La 31-an de majo 1920, Hinkler plenumis senhaltan flugon inter Croydon kaj Torino en 9 horoj kaj 30 minutoj. En junio 1922, alia Baby kun alia piloto plenumis la unuan flugon inter Londono kaj Moskvo.
Piri Karátson
Kariero
Ŝi debutis en 1926 en la Gaja Teatro. En jaroj 1927–1929 ŝi estis anino de la Teatro Új, en 1929–30 de la Teatro Belvárosi, poste en jaroj 1930–1932 denove de la Új Színház.
Avro 534 Baby
Speciale modifita Avro 534 Baby akompanis la ekspedicio Shackleton-Rowett de Ernest Shackleton al Antarkto en 1921.
Budureasa
Budureasa [budurjasa] (hungare: Bondoraszó) estas komunumo en Rumanio oriente de Beiuş. En 1910 ĝi nombris 1 072 loĝantojn (rumanoj); en 1992 1 604. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588. Ĝis 1919 apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi Saca, Teleac, Sălişte de Beiuş. En 1956 oni aligis al ĝi Cărbunari.
Padre Paraíso
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Jequitinhonha (foje esperantigita: Valo de Ĵekitinjonja) kaj en la mikroregiono Araçuaí. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Eksteraj ligiloj
<!-- Probable utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Milovan Miković
Milovan Miković (naskiĝis la 17-an de julio 1947 en Subotica) estas kroata verkisto el Vojvodino. Rilate al la literaturo de Esperanto elstarigindas, ke li inter alie en 1983 en la revuo Rukovet (numero 5/83, paĝoj 60-72) en la serbokroata lingvo je titolo »Do Akonkagve i nazad« (Ĝis Akonkagvo kaj reen) kun la kunaŭtoro Petar Vukov publikigis tre ampleksan intervjuon kun la esperantlingva mondvojaĝisto kaj verkisto Tibor Sekelj, kaj ankaŭ kunlaboris en la amplekse bildigita ekspozicia katalogo "Simileco kaj diverseco, el la etnologia kolekto de mondvojaĝanto Tibor Sekelj", pretigita okaze de ekspozicio en Subotica de la 18-a de majo ĝis la 10-a de junio 1995, sed libroforme publikigita nur en 2012 (ISBN 978-86-915679-0-3).
Cikloheptila trikloroacetato
Cikloheptila trikloroacetato aŭ C9H13Cl3O2 estas kemia kombinaĵo rezultanta el interagado de la trikloroacetata acido kun cikloheptanolo, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. Cikloheptila trikloroacetato ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.
Teréz Kantay
KANTAY Teréz [pr. kantai] Rácz estis hungara operet- kaj popoldramkantistino naskiĝinta en Nagybánya en 1849 kaj mortinta en Óbuda la 31-an de decembro 1930.
Kariero
Ŝi debutis en aŭtuno de 1862 en trupo de Pál Fekete en Makó kiel infanaktorino. Ŝi estis eminenta ankaŭ kiel operetkomikulino. Ŝi plurfoje elpaŝis ankaŭ en pesta Népszínház. En printempo de 1905 ŝi pensiuliĝis.
Manuelo la 2-a Palaeologa
Manuelo la 2-a Palaeologa (27-a de junio, 1350 – 21-a de julio 1425) estis orient-romia imperiestro. Li regis de 1391 ĝis 1425.
Fine de la 14a jarcento li surpaperigis siajn "Dialogojn kun perso" pri la rilatoj inter la biblio kaj la korano. Je la sepa dialogo pri kredo kaj perforto, Manuel diris "Montru al mi kiujn novajn aferojn Mohamedo alportis, kaj vi trovos nur malbonajn kaj malhumanajn aferojn, kiel lian proponon diskonigi la kredon per glavo. Papo Benedikto la 16-a citis tiun ĉi diraĵon je la 12a de septembro 2006 dum prelego pri kredo, prudento kaj perforto. Islamaj kredgvidantoj estis furiozaj kaj en la tuta islama mondo homoj reagis.
3302 Schliemann
3302 Schliemann estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 11-an de septembro 1977 de la rusa astronomo Nikolaj Stepanoviĉ Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Ukrainio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana arkeologo Heinrich Schliemann (1822–1890).
114025 Krzesinski
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona astronomo Jurek Krzesinski, kiu signife kontribuis al la Sloan Digital Sky Survey.
Provinco Ghardaia
La Mzaba valo en la Provinco Ghardaia (vilaja) estis enskribita kiel Monda Heredaĵo en 1982, kiel kultura propraĵo taksita laŭ la kriterioj II (pro ties setlejoj kaj urba planado eĉ ĝis la nuna jarcento), III (pro kulturaj valoroj de Ibadioj), kaj V (setleja kulturo kiu pluis ĝis la nuna jarcento).
Pedro Avelino
Pedro Avelino estas urbo de la brazila subŝtato Norda Rio-Grando. Fondita en 1948, la municipo havas 7.559 loĝantojn.
CYM
La vorto havas plurajn signifojn:
Meziad
Meziad (hungare Mézged) estas vilaĝo en Rumanio norde de Beiuş. Administre ĝi apartenas al Remetea (Bihor).
Loĝantaro
En 1910 ĝi nombris 2 002 loĝantojn (rumanoj), en 1992 608.
Mongolaj invadoj kaj konkeroj
Mongolaj invadoj kaj konkeroj estas kolektiva nomo por serio de konkeroj de la Mongola Imperio, kiu igis ĝin la dua plej granda imperio en la mondo. Tiuj progresis tra la 13a jarcento, rezulte en la formado de la vasta Mongola Imperio, kiu, ĉirkaŭ 1300, kovris multe de Azio kaj de Orienta Eŭropo. Historiistoj rigardas la mongolajn atakojn kaj invadojn kiel kelkaj el plej mortigaj konfliktojn en homa historio. Laŭ Brian Landers, "Unu imperio partikulare superis ajn kiuj estis ĝistiame, kaj trairis el Azio al Eŭropo en orgio de violento kaj detruado. La Mongoloj alportis teroron al Eŭropo en skala ne vidota denove ĝis la 20a jarcento." Diana Lary asertas ke la Mongolaj invadoj okazigis dislokigon de loĝantaroj "je skalo neniam antaŭe vidita" - partikulare en Centra Azio kaj orienta Eŭropo - aldonante ke "la alvenanta alveno de la Mongolaj hordoj disvastigis teroron kaj panikon." Aldone, ili aportis la bubonan plagon kun ili, etendante ĝin tra multe de Azio kaj Eŭropo kaj helpante amasan perdadon de vivoj pro la Nigra morto. Tsai konkludas ke "la Mongolaj konkeroj agitis Eŭrazion kaj estis grava influo en la monda historio."
Eŭropo
La mongola invado de Eŭropo konsistis plejparte el la rusa konkero de Kievo, la plimulto de nuntempa Rusio, t.e. la Rusaj princlandoj: Novgoroda Respubliko kaj Grandprinclando Moskvo, reĝlandoj Pollando kaj Hungario. Dum tri jaroj (1240-1237) la mongoloj tute detruis ĉiujn ĉefajn urbojn de Rusio, krom la urboj Novgorod kaj Pskovo.
Giovanni de Carpini, la papa sendito al Mongolio, kiu pasis tra Kievo en februaro 1246, skribis: "'Ili [la mongoloj] atakis Rusion, detruis grandurbojn kaj fortikaĵojn kaj buĉis virojn kaj postlasis enorman detruon; ili sieĝis Kievon, la ĉefurbo de Rusio; Post kiam ili longe sieĝis la urbon, ili kaptis ĝin kaj mortigis ĉiujn loĝantojn. Dum ni travojaĝis la urbon ni renkontis sennombrajn kraniojn kaj ostojn de homoj kiuj estis disĵetitaj sur la tero. Kievo estis granda kaj dense loĝata urbo, sed nun preskaŭ nenio restas de ĝi, ĉar hodiaŭ restas nur 200 domoj, kaj la loĝantoj fariĝis sklavoj.'"
Proksima oriento
La mongola invado de la Proksima Oriento inkludis kaj konkerojn, kaj la libervolan kapitulacon, de la teritorioj kiuj nun estas: Irano, Irako, Sirio, kaj partoj de Turkio en 1260 kaj 1300. Dum tiuj jaroj, la mongoloj ankaŭ regis Palestino, sed nelonge. La plej gravaj bataloj en Mezoriento estis la Batalo de Bagdado en 1258, kiam la mongoloj prirabis la urbon kiu estis la centro de la islama mondo dum 500 jaroj, kaj la Batalo de Ajn Ĝalut en la Orienta Jizre'el Valo en 1260, en kiu la egiptaj mamlukoj sukcesis haltigi por la unua fojo la mongolan progreson.
Pro kombinaĵo de politikaj problemoj kaj geografiaj faktoroj, kiel manko de ĉevalpaŝtantaj kampoj, la mongola invado de la Proksima Oriento estis la plej malproksima limo kiun la mongoloj atingis en la mediteranea regiono.
Vaspurakana reĝlando
Vaspurakan (ankaŭ transliterumita kiel Vasburagan en okcidenta armena; armene: Վասպուրական, (Vaspurakan) ("noblan tero" aŭ "lando de princoj") estis la unua kaj plej granda provinco de Granda Armenio, kiu poste fariĝis sendependa Vaspurakana reĝlando  dum Mezepoko, centrita ĉirkaŭ la lago Van. Ĝi situis en nuna orienta Turkio, nordokcidente de Irano, la regiono estas konsiderata kiel la lulilo de la armena civilizo.
23617 Duna
23617 Duna estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Vaspurakana reĝlando
Dum la plej granda parto de ĝia historio ĝi estis regita de la arcrunidoj, kiu unue sukcesis krei princlandon en la areo. En ĝia plej granda mezuro Vaspurakano konsistis el la teroj inter Lago Van kaj Lago Urmia (ankaŭ konata kiel Kaputan) en 908. Dum ĉi tiu tempo ili estis sub la suvereneco de la bagratida reĝlando kun ĉefurbo en Ani.
23617 Duna
Kalkulita por la epoko 2457600.5 TDB, la granda duonakso de ĝia orbito estis 3,19599584  ; tio, kiu tiam metis ĝin ĉ. 599 000 km cis la arbitra limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Duna estas la malnova nomo de la rivero Daŭgavo, sur kiu la latvia ĉefurbo Rigo estis konstruita. Kun tuta longo de 1020 km, ĝi havas sian fonton en la Valdaja Altaĵo en Rusio, trafluas Belorusio kaj sinĵetas en la Golfon de Rigo, golfo de la Balta Maro.
Vaspurakana reĝlando
Post la bizanca aneksado la dinastio daŭrigis kun Derenik, filo de Gurgen Ĥaĉik, kiu fariĝis sinjoro de Antzivazik antaŭ 1004 kaj havis du fratojn: Gugik kaj Aŝot. Reĝo Hovhannes-Senekerim ankaŭ havis plurajn infanojn inter ili David, Atom, Abuŝal kaj Konstantino. Estas legendo, ke oni pensas, ke unu el la filinoj de Senekerim edziniĝis kun Mendo Alao, alano, kiu loĝis en Lusitanio. David havis filinon, kiu geedziĝis kun Reĝo Gagik la 2-a de Ani.
Alia branĉo de la familio aperis sur la persono de Ĥaĉik la Granda en 1040, kiu havis tri infanojn: Hasan, Ĝenĝluk kaj Iŝĥanik. Hasan havis filon nomatan Abelgharib, kiu havis filinon, kiu geedziĝis kun Reĝo Davido de Ani.
La regno de Vaspurakano ne havis specifan ĉefurbon, la kortego moviĝis kiam la reĝo translokigis sian loĝejon de loko al loko - Van, Ostan/Vostan (moderna Gevaş), ktp.
Otomana Grekio
La plej multaj el la teritorioj hodiaŭ ene de la limoj de moderna Grekio estis almenaŭ unufoje parto de la Otomana Regno de la mezo de la 15-a jarcento ĝis sia sendependiga deklaro en 1821, historia periodo ankaŭ konataj kiel Turkokratio (en greka: τουρκοκρατία, "Turka regado", ). Kelkaj regionoj, aliflanke, kiel la Ioniaj insuloj aŭ Mani en Peloponezo estis neniam parto de la otomana administracio.
La Orientromia imperio, la sukcedanto al la Romia Imperio kiu regis la plej grandan parton de la grek-parolanta mondo dum pli ol 1100 jaroj, estis mortige malfortigita ekde la rabado de Konstantinopolo fare de la Latinaj Krucistoj en 1204.
Historio
La otomana antaŭeniĝo en Grekion estis antaŭita per venko super la serboj en ĝia nordo. Unue la otomanoj venkis en la Batalo de Marica en 1371. La serbaj trupoj tiam estis gviditaj fare de la reĝo Vukasin Mrnjavcevic, la patro de Princo Marko kaj la kunreganto de la lasta imperiestro de la serba Nemanjia dinastio. Tio estis sekvita per alia otomana venko en la Batalo de Kosovo en 1389.
Kun neniu plua minaco de la serboj kaj de la postaj bizancaj enlandaj militoj, la otomanoj konkeris Konstantinopolon en 1453 kaj avancis suden en Grekion, konkerante Atenon en 1458. La grekoj rezistis en Peloponezo ĝis 1460, kaj la venecianoj kaj ĝenovanoj venis al kelkaj el la insuloj, sed antaŭ 1500 la plej multaj el la ebenaĵoj kaj insuloj de Grekio estis en otomanaj manoj. La montoj de Grekio estis plejparte netuŝitaj, kaj estis rifuĝo por grekoj por fuĝi de fremda regado kaj okupiĝi pri gerilo.
Kipro falis en 1571, kaj la venecianoj retenis Kreton ĝis 1669. La Ioniaj insuloj estis nur nelonge regita fare de la otomanoj (Kefalonio de 1479 ĝis 1481 kaj de 1485 ĝis 1500), kaj restis ĉefe sub la regado de la Venecia respubliko.
Malgraŭ perdado de ilia politika sendependeco, la grekoj restis dominaj en la kampoj de komerco kaj negocado. La firmiĝo de otomana potenco en la 15-a kaj 16-a jarcentoj igis la Mediteranean Maron sekura por greka kargado, kaj grekaj ŝipposedantoj iĝis la maraj ŝip-kompanioj de la Imperio, farante enormajn profitojn. Post la otomana malvenko ĉe la Batalo de Lepanto tamen, grekaj ŝipoj ofte iĝis la celo de brutalaj atakoj de katolikaj (aparte hispanaj kaj maltaj) piratoj.
Tiu periodo de otomana okupo havis profundan efikon en greka socio, kiam novaj elitoj aperis. La greka terposedanta aristokrataro kiu tradicie dominis la Orientromian imperion suferspertis tragedian sorton, kaj preskaŭ estis tute detruita. La nova gvida klaso en loĝata Grekio estis la prokritoj (πρόκριτοι en la greka) nomita kocabasis fare de la otomanoj. La prokritoj estis esence burokratoj kaj imposto-kolektistoj, kaj akiris negativan reputacion pro korupto kaj nepotismo. Aliflanke, la fanariotoj iĝis elstaraj en la imperia ĉefurbo Konstantinopolo kiel komercistoj kaj diplomatoj, kaj la Greka Ortodoksa Eklezio kaj la Ekumena Patriarko ekstaris al granda potenco sub la protekto de la sultano, akirante religian kontrolon de la tuta ortodoksa loĝantaro de la Imperio, nome kaj la greka kaj la slava.
CYP
La vorto havas plurajn signifojn:
70444 Genovali
70444 Genovali estas tre malgranda malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la italaj geastronomoj Luciano Tesi kaj Maura Tombelli elde la Observatorio de la Montoj Pistoiese en San Marcello Pistoiese (Italio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la astrofizikistino Katia Genovali, kiu laboras pri kataklismaj kaj simbiozaj ĉe la Universitato de Pizo. Krom sia astrofizika laboro, ŝi estas tre aktiva por komprenigi al la publiko sciencon kaj astronomion.
(19929) 1981 DL3
(19929) 1981 DL3 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, proksime de Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Chelsea F.C.
Chelsea Football Club aŭ Chelsea F.C. (Futbalklubo de Chelsea) estas angla futbalklubo fondita en la jaro 1905 de la fratoj Mears. La hejmstadiono de la teamo, foje nomata The blues (la bluuloj), estas la stadiono Stamford Bridge en la okcidenta Londono.
La plej granda sukceso de Chelsea estas venko en Ligo de Ĉampionoj 2011/12.
Rukovet
Rukovet - serbokroate, en Esperanto "manpleno" - estas komence dumonata, poste monata gazeto pri literaturo, arto kaj sociaj temoj, kiu ekaperis en majo 1955, kiel voĉo de literatura rondo de la urbo Subotica en la aŭtonoma regiono Vojvodino de tiutempa Jugoslavio kaj nuna Serbio. Unua ĉefredaktoro de la revuo estis Lazar Merković. Pluraj literaturaj publikaĵoj ankaŭ aperis libroforme, tiel ke la revuo ankaŭ konsidereblas libroeldonejo.
Rilate al la literaturo de Esperanto elstarigindas, ke plurfoje en la revuo temiĝis la internacia lingvo kaj ties literaturaj verkoj: interalie en 1974 kaj 1975 je tri partoj (numero 11-12/1974, 1-2/1975 kaj 3-4/1975) aperis ampleksa artikolo de la esperantlingva mondvojaĝisto kaj verkisto Tibor Sekelj pri la vojaĝisto kaj aventuristo Oskar Vojnić, en 1987 (numero 2/1987, paĝoj 173-174) aperis la serbokroata poemo »Svet u njenim rukama« ("La mondo en ŝiaj manoj") de li, kaj en 1983 (numero 5/83, paĝoj 60-72) je titolo »Do Akonkagve i nazad« (Ĝis Akonkagvo kaj reen) la aŭtoroj Milovan Miković kaj Petar Vukov pri Tibor Sekelj informis en tre ampleksa intervjuo kun li.
Éterville
Éterville estas franca situanta en departemento Calvados, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Étervillais.
Val Rezzo
Val Rezzo estas malgranda alpa komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Lombardio kaj la Provinco Como. Fine de en la komunumo vivis.
Tibor Bogdán
Tibor Bogdán
Val Rezzo
Najbaras la komunumoj Carlazzo, Cavargna, Corrido, Porlezza, San Nazzaro Val Cavargna kaj Valsolda.
Buntești
Buntești [bunteŝtj] (hungare: Bontesd) estas komunumo en Rumanio sudoriente de Beiuș. En 1910 ĝi nombris 656 loĝantojn (rumanoj); en 1992 588. Ĝi estis unue menciita skribe en 1588. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Bihar vármegye). Administre apartenas al ĝi Stâncești kaj Lelești.
Kastelo de Nagycenk
La Kastelo de Nagycenk (konata ankaŭ pri la iama posedanto Kastelo de Széchenyi [sEĉEnji]) estas impona baroka-klasikisma historia monumento en Hungario, en vilaĝo Nagycenk.
Historio
La kastelo estis konstruita en la 18-a jarcento laŭ la surskribo sur la fasado en 1750. En 1783 jam Ferenc Széchényi loĝis en la kastelo kaj en 1799 li faris etaĝon kaj novajn alojn. En 1796 en la kastelo kolektiĝis biblioteko kun 13 mil libroj, kolektaĵo pri medaloj, botanikaĵoj. Ili iĝis fundamento de Tutlanda Biblioteko Széchényi. Lia filo István Széchenyi faris la bienon moderna, poste ankaŭ la kastelon en la 1830-aj jaroj. En 1840 Ferenc Deák, József Eötvös, Gábor Klauzál kaj aliaj miris la banĉambrojn gasolampojn kaj aliajn modernaĵojn. En 1944 iomete bombardo okazis, en la sekva jaro la loka loĝantaro faris detruojn en la interna parto. Post rekonstruo en 1973 oni malfermis memormuzeon, en la sekvaj jardekoj denovaj renoviĝoj okazis.
Konstruaĵo
La fasado estas klasikisma, la meza parto estas rizalito. Teretaĝe estas 3 pordoj, sur la unua etaĝo balkono etendiĝas. Kapelo apartenas al la kastelo, iam estis interne teatrejo, ekstere ĉevalejo.
Parko
En la parko estis kolektitaj kreskaĵoj el 4 kontinentoj (kaŭkaza abio, sekvojadendroj). Béla Széchenyi multe zorgis pri la parko. La aleo pri tilioj aĝas 250 jarojn.
59828 Ossikar
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la kartuna rolulo Ossikar, kreita de la germana karikaturisto Manfred Sondermann, bopatro de la malkovrinto. Ossikar, ĉefa heroo de multnombraj karikaturoj kun ĉiutaga humuro, aperis en multnombraj magazinoj dum 1991-2006 kaj en libro en 1993.
Sándor Tolnay
Sándor Tolnay [ŝAndor tolnai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Tolnay Sándor estis hungara bestkuracisto, profesoro, fondinto de la hungara bestkuracista instruado. Sándor Tolnay naskiĝis la  1747 en Nagycsömöte. Li mortis la 1818 en Pest (urbo).
Biografio
Sándor Tolnay komence lernis en Kőszeg kaj Trencsén, poste inter 1769 kaj 1775 li studvojaĝis al Parizo kaj Londono, kie li lernis bredadon kaj kuracadon de la ĉevaloj. Hejmenveninta ĝuste tiam oni komencis fondi katedron pri bestkuracado en Universitato de Pest, tiam li ricevis stipendion por studi la samon en Vieno. Li akiris 2 diplomojn, poste en 1787 li komencis instrui bestkuracadon (sen lernoĉambro) en Universitato de Pest. Inter 1788 kaj 1794 li instruis en diversaj ĉambroj de la urbo, en 1800 li establis forĝistejon kie oni instruis ferumojn de la ĉevaloj, krome venis permeso instrui parte hungare. Post sia morto la bestkuraca katedro ne formortis.
Cu (kanao)
つ (hiragana) aŭ ツ (katakana) estas litero de la japana kanao. Prononcata kiel [cu, IFA:tsu/tsɯ]. Kune malgrandaj vokalaj kanaoj, tio havas [c-] sonon. Tiu litero estas 18-a litero de Goĵūon, 19-a litero de Iroha.
Malgranda Cu
Vidu artikolon sokuon.
Tu ajnua
ツ゚estas uzata por ajnua lingvo historie. Tiu prononco estas [tu]. Ankaŭ tiu litero ne ekzistas en la Unikodo sed JIS X 0213.
Aghdzink
Aghdzenik, Aghdznik, Ałjnik’, Altzniq (Աղձնիք) aŭ Arzanene estis la tria provinco de la historia Armenio laŭ Anania Ŝirakaci, kaj unu el la kvar regionoj de la armena reĝlando. Ĝia teritorio nun situas en la oriento de Turkio. Ĝi etendiĝis laŭlonge de, pli ol la duono de la nuna Armenio, kaj estis dividita en 11 distriktoj.
Necesujo
Necesujo povas signifi:
Mossautal
Mossautal estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Odenwald, kiu havas sian nomon de la mezalta montaro Odenvaldo, en la federacia lando Hesio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
La akvobaraĵa lago "Marbach-Stausee", pitoreske situanta inter arbaraj montetoj, ne nur estas akvoprovizejo, sed somere ankaŭ (senkosta) natura naĝejo kaj ripozejo.
Val di Nizza
Val di Nizza estas komunumo de Italio.
Três Palmeiras
Três Palmeiras estas municipo en la subŝtato Suda Rio-Grando de Brazilo. Ĝi situas en la mezoregiono Nordokcidento de Rio-Grando (portugale Noroeste Rio-grandense), kaj apartenas al la mikroregiono Frederico Westphalen. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km² - en 2010 estis 4 381 loĝantoj.
Três Palmeiras signifas en la portugala Tri Palmoj, kiuj ja aperas en la blazono.
Dénes Szabó
Dénes Szabó
Balotejo
En Francio
En Francio, la balotejoj plej ofte situas interne de urbodomoj, de kvartalaj urbodomoj kaj de unuagradaj lernejoj aŭ de taŭga ejo, indikita par prefekta dekreto sekve de propono de la urbestro, responsa pri organizado de la balotoj en sia municipo. De 2005, balotejo devas est alirebla de handikapuloj.
Tie estas tablo por la balotiloj kaj kovertoj, unu aŭ pluraj balotbudoj kaj tablo dur kiu estos instalitaj la balotilujo kaj kopio de la listo de balotantaro por ricevi la subskribojn de la balotintoj, same kiel la personoj responsaj pri la bona disvolviĝo de la baloto.
La stabo de balotejo konsistas el prezidanto (la urbestro, vicurbestro, kaj, kiam estas multaj balotejoj en municipo, municipa konsiliano, aŭ eĉ persono komisiita de la urbestro se estas pli da balotejoj ol da elektitoj), sekretario kaj almenaŭ du asistantoj, kiuj reprezentas la kandidatojn aŭ la listoj
Ĉiuj diskutoj de la balotantoj estas malpermesitaj interne de la balotejoj.
En la balotejo okazas la voĉnombrado, kaj la protokolo, subskribita de ĉiuj stabanoj de la balotejo kaj de ĉiuj delegitoj de kandidatoj, estas sendita al la prefektejo por aglomerado kaj kontrolo.
En Svislando
En Svislando, la balotejoj estas plej ofte instalitaj interne de la municipa administracio kaj en lernejoj. Ĉiu balotanto ricevas perpoŝte balotajn dokumentojn (balotiloj kaj balotkarto) kaj povas voĉdoni perkoresponde perpoŝte se la responda letero alvenas antaŭ tempolimo kaj estas sufiĉe afrankita. Eblas ankaŭ enmeti la respondan leteron en leterskatolojn de la administracio ĝis en la vendredo antaŭanta la balotan tagon.
En la balotejo estas stampilo por validig kartojn, unu aŭ pluraj balotbudoj kaj tablo, kie staras du aŭ pluraj balotilujoj, unu por la balotiloj kaj alia por la legitimaj kartoj, same kiel kopio de la registrolibro de balotantaro utila por ricevi la subskribojn de la balotantoj. Se estas pluraj temoj submetataj al balotado, povas esti balotilujo aparta por ĉiu temo. Personoj elektitaj aŭ nomumitaj de la municipa estraro, estas komisiitaj pri bona disvolviĝo de la baloto.
La voĉnombrado estas publika. Ĉiu municipo sendas sian rezulton al la prefektejo, poste al sia kantona kancelierejo, kiu validigas la baloton, kantonan aŭ federacian.
CZK
La vorto havas plurajn signifojn:
Boiu (Albești)
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 2200 loĝantojn (rumanoj, hungaroj, ciganoj), en 1992 1544 (rumanoj, 27 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1301. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Kis-Küküllő vármegye). Ĝia rumana loĝantaro loksidiĝis en la 17-a jarcento en la areo de Boiu Mare aŭ Boiu de Sus. Boiu Mic aŭ Boiu de Jos, Țopa (Alsóbún, aŭ Kisbún) estas menciita unue skribe en 1630.
Oberstadion
Oberstadion estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Alb-Donau kaj en la distriktaro Tübingen de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Sjunika reĝlando
Sjunika reĝlando (armene: Սյունիքի թագավորություն Sjuniki tagavorutjun), ankaŭ konata kiel la Baghka reĝlando kaj foje kiel la reĝlando de Kapano, estis mezepoka dependa armena reĝlando sur la teritorio de Sjuniko, Arcaĥo kaj Gegharkunik. Regata de la Sjunika dinastio, la urbo Kapan estis la ĉefurbo de la regno. La reĝlando ekzistis ekde la jaro 987 ĝis 1170.
Opatovce nad Nitrou
Opatovce nad Nitrou, hungare Bajmócapáti, germane Abtsdorf an der Neutra kaj Weinitz-Apathy estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113, en 1424 en hungara formo "Apathy". Longe ĝi estis eklezia bieno. En 1778 loĝis tie 366 vilaĝanoj, en 1828 444 vilaĝanoj en 63 domoj. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Bajmócapáti 775 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto de Privigye, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Opatovce nad Nitrou 1471 homoj, (1446 slovakoj).
Jodido
Jodido aŭ jodaj kombinaĵoj sub la formala oksida stato -1 troveblas kiel komponantoj el jodaj saloj kaj estas unu el la plej grandaj monoatomaj anjonoj. Oni atribuas al la jodanjono radio ĉirkaŭ 260 pikometroj. Kompare, la pli malpezaj halogenidoj estas konsiderinde pli malgrandaj: bromido (196 pm), klorido (181 pm), kaj fluorido (133 pm). La kialo kuŝas en ĝia grandeco, jodido formas relative malfortajn ligojn kun la plej multaj elementoj.
Plejmulto el la jodidaj saloj estas solveblaj en akvo, sed ofte malpli ol la rilataj kloridoj kaj bromidoj. Jodidoj, estante grandaj, estas malpli hidrofilaj kompare kun la pli malgrandaj anjonoj. Unu konsekvenco de tio estas ke natria jodido estas tre solvebla en acetono, dum natria klorido ne estas. La malalta solvebleco de arĝenta (I) jodido kaj plumba (II) jodido reflektas la kovalentan karakteron de tiuj metaljodidoj.
Testo por la ĉeesto de jodidaj jonoj estas la formado de flavaj precipitaĵoj de tiuj kunmetaĵoj sur traktado de solvaĵo de arĝenta nitrato aŭ plumba (II) nitrato. Plej multaj jodidoj estas senkoloraj. Jodidoj havas multajn praktikajn rolojn, estante trovataj en kontraŭkonvulsiaĵoj, flamrezistaj materialoj, kaj ĉelmakuloj. Kvankam nekutima, kronika tokseco de jodido povas rezultigi jodismon, sindromon kun multoblaj neŭrologiaj simptomoj. jodido-tokseco ankaŭ povas kaŭzi specon de haŭta erupcio. Vidu kalia jodido. La jodida jono havas jonan radiuson de 196 pm.
Turuberano
Turuberano (Տուրուբերան) estis la kvara provinco de Granda Armenio. En la antikva epoko ĝi estis parto de la Armena reĝlando de 189 ĝis 387 p.K. Poste ĝi estis parto de la Sasanida Imperio, Bizancio, Araba Kaliflando, Armena reĝlando, Zakarida Armenio, Otomana Imperio. Granda armena loĝantaro estis tie ĝis 1915 kiam okazis la Armena Genocido. Nuntempe ĝi situas en sudorienta Turkio. Turuberano etendiĝis sur kaj havis 16 distriktojn.
Adolf Vorbuchner
Adolf VORBUCHNER, laŭ hungarlingve kutima nomordo Vorbuchner Adolf estis hungara pastro, instruisto, episkopo, abato.
Adolf Vorbuchner naskiĝis la  1890 en Hungara reĝlando en Arad (nun en Rumanio). Li mortis la 1938 en Aŭstrio en Vieno.
Hierofalkoj
La Hierofalkoj estas kvar tre proksime rilataj specioj de falkoj kiuj formas la subgenron nome Hierofalco:
La Nigra falko de Aŭstralio estas foje konsiderata apuda al hierofalkoj: fakte ĝi ŝajnas ege proksima al ili (Wink et al. 2004).
Ili reprezentas membrojn de sia genro kiu estas similaj al specioj kiaj la Migra falko laŭ ekstera aspekto, sed kutime kun pli da feomelanino kiu havigas ruĝecajn aŭ brunajn kolorojn, kaj ĝenerale pli fortan plumarbildon similan al tiu de akcipitroj. Ties subaj partoj kutime havas ampleksan bildon de malhelaj makuloj, linioj aŭ sagokapaj markoj. Ili ĉasas kutime laŭ nivela flugo, pli kiel akcipitroj ol kiel Migra falko per sia plonĝatako aŭ ol kiel apusfalkoj per siaj akrobatiaj persekutadoj.
Analizoj per DNA konfirmis, ke la hierofalkoj estas monofiletika grupo - kaj, krome, ke hibridiĝo okazas pliiĝe en la nuna specikomplekso. Komencaj rezultoj de analizoj per DNA kiuj sugestis, ke ili estas bazaj inter ĉiuj vivantaj falkoj estis eraraj, pro transgenofluo (Wink & Sauer-Gürth 2000). La biogeografie tute distinga Prerifalko estis foje klasata kun la hierofalkoj pro sia simila koloraro; ĝi estas nune konsiderata kiel ne apartenanta al tiu subgenro, la similoj estus rezulto de konverĝa evoluo por adaptado al simila habitato.
La stirpo de la hierofalkoj ŝajnas de origino de fina Plioceno, eble tiom malnova kiom ĉe la "tipaj" turfalkoj (Gelaziano, antaŭ ĉirkaŭ 2.5–2 milionoj de jaroj ), eble iome pli malnova, kvankam oni scias malmulte pri ties fosilia historio. Ŝajne ĝi originis en Afriko aŭ apudaj regionoj, sed ŝajne iĝis preskaŭ formortintaj en la pasinteco: la nuna hierofalka diverseco estas de sufiĉe ĵusa origino, eble ne pli malnova ol la Eemia interglacialo (antaŭ ĉirkaŭ 130.000–115.000 jaroj) je la starto de la fina Pleistoceno; nur unu el la specioj de hierofalkoj kiu supozeble diverĝis inter la Plioceno kaj la meza Pleistoceno lasis vivantajn posteulojn. La Balkanfalko ŝajne estas la plej filogenetike malnova specio (ĉefe laŭ biogeografio); la aliaj diverĝis – ŝajne for el populacio izolata en nordorienta Afriko iam dum la glacialo Riss, antaŭ 200,000 al 130.000 jaroj – dum mallonga kaj rapida eksplodo de evoluo. Analizoj per DNA en tiu grupo suferis pro la etenda hibridiĝo kaj nekompleta kunprauleco konfuziga de informo, kaj studoj el malgranda ekzemplokvanto ne povas esti konsiderataj fidindaj. Foje ĉiuj hierofalkoj estis kunigitaj en unusola specio, Falco hierofalco.
Eblaj ekzemploj de tia formortinta stirpo de hierofalkoj estas sennoma specio de la genro Falco loĝinta el la komenca Plioceno de Bulgario al komenca Pleistoceno de Hispanio kaj Ĉeĥio kaj Falco antiquus konata el Meza Pleistoceno de Noailles (Francio) kaj eble el Hór-völgy (Hungario).
Ties nomo povas signifi "sanktigita falko" (greka ἱερος = "sankta") aŭ malpli probable "akcipitro-falko" (greka ἱεραξ = "akcipitro", sed kun greka eraro: la ĝusta kombinaĵo de ἱεραξ estus "hieraco-").
Tarono
La ĉefa fonto de la historio de la princlando dum la Alta Mezepoko estas la Historio de Taron, relative mallonga "historia" am-verko en kvin partoj, intencante priskribi signifajn okazaĵojn de la distrikto de Tarono dum la bizanc-sasanidaj militoj kiam la sasanida imperiestro estis Ĥosro la 2-a (590-628). Dum la regado de Ĥosro, Tarono estis ofte invadita por la persoj. La Historio priskribas la agadon de kvin generacioj de mamikonjanoj (la princa domo de Tarono), defendante kaj venĝante la distrikton. Ĉiu sekcio aŭ ciklo de la rakonto estas dediĉita al la heroaĵoj de unu el la defendantoj: Mushegh, Vahan, Smbat, lia filo Vahan Kamsarakan, kaj la lasta filo Tiran. La herooj foje estas superhome kuraĝaj aŭ duoblaj, saĝaj aŭ ruzaj, humilaj aŭ bombastaj, humanaj aŭ brutale senkompataj laŭ la situacio. Ĉefe, ili estas la sanktaj militistoj de Sankta Karapet (Johano la Baptisto, ilia patrona sanktulo), kaj ili fervore defendas la Monaĥejon de Sankta Karapet (Glakavank) same kiel ĉiujn preĝejojn kaj kristanojn en la distrikto. Granda parto de la rakonto priskribas batalojn kaj la ruzajn taktikojn uzitajn de la Taronidoj por venki la invadajn irananojn.
Ekozono
La ekozono aŭ biogeografia regno estas la plej grandskala biogeografia subdivido de la tersupraĵo surbaze de historiaj kaj evoluaj disvastiĝmodeloj de plantoj kaj bestoj. Ĝenerale tiuj ĉi havas arealojn, kiuj kovras nur limigitajn areojn aŭ eĉ estas endemiaj. Tamen ekzistas ankaŭ taksonoj kun kosmopolita distribuo.
Komputado
Komputado estas la metio, arto kaj scienco pri la uzo, la konstruado kaj la ecoj de komputiloj. Se oni volas emfazi nur la sciencan flankon de ĝi, oni ankaŭ nomas ĝin komputoscienco. Ĉe la vorto komputiko kun la ne-oficiala sufikso -ik- tamen ne estas klare, ĉu ĝi celas nur la komputosciencon aŭ ĉiujn aspektojn de komputado.
Ekozono
Signifo
Ekozonoj reprezentas vastajn areojn de la tersupraĵo kie plantoj kaj bestoj estas disvolviĝintaj je relativa izolado dum longedaŭraj periodoj, kaj estas reciproke disigitaj per geologiaj karakterizoj, kiel oceanoj, larĝaj dezertoj, aŭ altaj montaraj sistemoj, kiuj konsistigis limojn por planta kaj besta migrado. Ekozonoj similas la Flaŭrajn regnojn de la botaniko aŭ la zoogeografiajn regionojn de la mamula zoologio.
Komputado
Komputado estas relative nova fako kun radikoj en elektra inĝenierarto, matematiko kaj lingvoscienco. Nur dum la lasta triono de la 20-a jarcento ĝi ekestis konsiderata kiel aparta fako kaj disvolvigis siajn proprajn metodojn kaj terminaron.
Ekozono
Signifo
Ekozonoj karakteriziĝas per la evolua historio de la plantoj kaj bestoj kiujn ili enhavas. Tiele, ili malsimilas la biomojn, ankaŭ konataj kiel ĉefaj tipoj de biotopoj, kiuj estas subdividoj de la tersupraĵo surbaze de vivformo, aŭ la adaptiĝo de plantoj kaj bestoj al klimato, grundo, kaj aliaj kondiĉoj. Biomoj karakteriziĝas per simila klimaksa vegetaĵaro. Ĉiu ekozono povas ampleksi iom da biomoj. Tropika humida foliarbaro el Mezameriko, ekzemple, povas esti simila al unu en Novgvineo laŭ ĝia vegetaĵara tipo kaj strukturo, klimato, grundoj, k.t.p., sed tiuj arbaroj estas loĝataj de plantoj kaj bestoj kun diferencaj evoluaj historioj.
La modeloj de disvastiĝo de plantoj kaj bestoj en la ekozonoj de la tero estis fasonitaj per la procezo de platotektoniko, kiu estas distribuinta la termasojn dum la geologia historio.
Komputado
Homoj, institucioj
Pensiga kaj instrua citaĵo:
Ekozono
Signifo
La termino ekozono, kiel prezentita ĉi tie, estas sufiĉe freŝdata disvolviĝo, kaj aliaj terminoj, inluzive reĝlando, regno, kaj regiono, estas uzataj de aliaj sciencistoj por indiki pli-malpli la saman signifon. En kelkaj pli malmodernoj publikaĵoj, oni parolas pri kontinento, kiu instigas al konfuzo kun la geografiaj kaj geologiaj kontinentoj. Ekozono precipe estas ujo de bestaj kaj plantaj specioj kaj taksonoj kun tre longa komuna historio kaj do kun specialaj ekologiaj interrilatoj kaj genetikaj karakterizoj. Ne estas iu peco de grundoj kaj rokoj.
La koncepto de la ekozonoj nuntempe estas internacie konsiderata kiel unueca sistemo celante kaj la identigon biogeografian kaj la naturprotektadon.
La klasifiko de Wallace
En 1872, la anglo Alfred Russel Wallace (1823–1913), jam fama zoografo, naturalisto, esploristo, geografo, antropologo kaj biologo — laŭ la instigo de multaj el siaj amikoj, inkluzive Charles Darwin, Philip Sclater kaj Alfred Newton — ekis esploron pri ĝenerala revizio de la geografia distribuo de la bestoj. Komence li ne kapablis progresi kaŭze de la multfoja ŝanĝado de la klasifiko-sistemoj de multaj tipoj de bestoj. Wallace daŭrigis sisteme la laboron en 1874 post la publikigo de serio de novaj verkoj pri la klasifiko. Plivastigante la sistemon de la birdoj disvolvigita de Sclater — kiu subdividis la teron en ses apartajn geografiajn regionojn por priskribi la distribuon de specioj — por ke ĝi ampleksu mamulojn, reptiliojn kaj insektojn, Wallace kreis la bazon de la zoogeografiaj regionoj kiuj ankoraŭ nuntempe estas uzataj. Li analizis ĉiujn faktorojn tiutempe konatajn kiuj povus influi la ekzistantan kaj ekzistintan geografian distribuon de la bestoj en ĉiu geografia regiono, inkluzive la efikojn de la apero kaj malapero de la terpontoj (kiel tiu kiu nuntempe ligas Nordamerikon kaj Sudamerikon) kaj ankaŭ la ĉefaj glaciepokoj. Li enmapigis tiujn faktorojn, kiaj la altecon de la montaroj, la profundecojn de la oceanoj kaj la karakteron de la regiona vegetaĵaro, kiuj influas la disvastiĝon de la bestoj.
Li ankaŭ katalogis ĉiujn konatajn altdisvolviĝit-bestajn familiojn kaj genrojn; kaj li listigis ilian konatan disvastiĝon. La teksto tiele estis organizita ke estis facile por vojaĝanto scii la bestospeciojn kiujn oni trovas en difinita loko. La rezulto de la laboro estis publikigita en du volumenoj en 1876 kun la titolo The Geographical Distribution of Animals [La geografia disvastiĝo de la bestoj], kaj servis kiel definitivan tekston pri la zoogeografio dum la sekvintaj 80 jaroj.
En 1880 Wallace publikigis la libron, kiel sekvon de sia antaŭa verko Island Life [La vivo en la insulo] studante la disvastiĝon de la besto- kaj plantospecioj en la insuloj. Wallace klasifikis la insulojn en tri diferencajn tipojn : unue, la oceanaj insuloj, kiaj Galapagoj kaj Havajo (tiam nomataj Sandviĉ-Insuloj) formitaj meze de la oceanoj kaj neniam estinte partoj de granda kontinento. Tiuj insuloj karakteriziĝas per kompleta manko de tersupraĵaj mamuloj kaj amfibioj, kaj ĝiaj loĝantoj (escepte de migrobirdoj kaj la home enmetitaj specioj) ĝenerale estas akcidenta rezulto de koloniigo kaj postea evoluo. Li subdividis la restantajn insulojn, kiujn li nomis kontinentaj, en du klasojn en funkcio de ilia kunligo kun kontinento pli (kiel Britaj Insuloj) aŭ malpi (kiel Madagaskaro) freŝdata kaj ekzamenis la formon laŭ kiu tiu diferenco influis la flaŭron kaj la faŭnon. Li eksplikis kiel la izolado influis la evoluon kaj kiel tiu povis kaŭzi la konservadon de bestoj, kiaj la lemuredoj de Madagaskaro, kiuj estas la postvivantoj de kontinenta faŭno de praa epoko. Li detale pristudis kiel la ŝanĝiĝoj de klimato, precipe dum la ĉefaj glaciepokoj, povas esti influintaj la distribuon de flaŭro kaj faŭno en iuj insuloj, kaj en la unua parto de la libro analiziĝas la eblaj kaŭzoj de tiuj grandaj epokoj de glacio. Island Life estis konsiderata tre gravan verkon en la tempo de ties publikigo kaj estis multvorte pridiskutita kaj en la sciencaj rondoj, kaj en la sciencaj revuoj, kaj en la privata korespondaĵo. La klasifiko de Wallace permesis la diferencigon de ses grandaj regionoj ( kiuj li simple tiele nomis, en realeco zoogeografiaj regionoj ) disigitaj de naturaj limoj :
Ekozonoj de la WWF
La ekozonoj ĉefparte estas bazitaj sur la biogeografiaj regnoj de Pielou (1979) kaj Udvardy (1975). Teamo de biologoj kunvokitaj de la Monda Natur-Fonduso (WWF) disvolvis sistemon de ok biogeografiaj regnoj (ekozonoj) kiel parto de ilia limigo de la pli ol 800 tersupraĵaj ekoregionoj de la tero.
La skemo de la WWF sufiĉe similas la sistemon de Udvardy, la ĉefa diferenco estante la limigo de la Aŭstralazia ekozono rilate al la Antarkta, Pacifika, kaj Orientalisa ekozonoj. En tiu sistemo, la Aŭstralazia ekozono inkluzivas Aŭstralion, Tasmanion, la insulojn de Wallacea, Novgvineon, la Orient-Melaneziajn Insulojn, Novkaledonion, kaj Novzelandon. La Aŭstralia regno de Udvardy sole enhavas Aŭstralion kaj Tasmanion; li situigas Wallacea-n en la Orientalisa Regno, Novgvineon, Novkaledonion, kaj Orient-Melanezion en la Oceania Regno, kaj Novzelandon en la Antarkta Regno.
Zoogeografio
La ekozonoj regule estas menciataj en zoogeografio ĉar sufiĉe adaptaj por kompreni la disvastiĝon de la nuntempa faŭno (kaj speciale de la mamuloj), sed estas malpli interesaj por aliaj helpsciencoj biogeografiaj. Por la birdoj (speciale la migrantaj) la palearktiso estas disigita en du partojn de Uralo kaj de Kaspia Maro.
Klasifiko
Analizoj de la biodiverseco regiona estas realigitaj fare de la WWF, kaj kondukis al la difino de la limoj de la ekoregionoj de la tersupraĵo kaj al la listo de la tutmondaj 200.
La klasifiko en ekozonoj ankaŭ estas uzata de UNESKO kadre de ĝiaj klasifikoj rilate la liston de la Monda Naturheredaĵo de UNESKO.
Vysoká (distrikto Bruntál)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo estas el la jaro 1267.
2628 Kopal
2628 Kopal estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usonaj geastronomoj Eleanor Francis Helin kaj Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la ĉeĥan astronomon Zdeněk Kopal (1914–1993).
(19930) 1981 EV2
(19930) 1981 EV2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, proksime de Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Aranka Fodor
Aranka Weismann naskiĝis la  en Budapeŝto, ŝi mortis la  en Graz.
Biografio
Aranka Fodor devenis el juda familio. Ŝi debutis en Reĝa Operejo de Budapeŝto en 1906. En la sekva jaro ŝi havis kontrakton en la Operejo, tamen ŝi estis ankaŭ gastokantisto en Berlino. En la teatra jaro 1911 ŝi estis membro de operejo en Londono, poste ŝi revenis al Budapeŝto. Ekde 1919 ŝi kantadis ankaŭ en koncertoj. Ŝi edziniĝis en 1922, finis la kantadon en 1927.
Martin Chemnitz (pastro)
Martin Chemnitz (1564-1627) estis saksa luterana pastro, teologo kaj juristo. Li estis filo de la reformisto Martin Chemnitz (1522-1586), frato de la juristo Martin Chemnitz la Maljuna (1561-1627), patro de du filoj Christian Chemnitz (1615–1666) kaj Christoph Chemnitz (1613–1671), kaj onklo de Martin Chemnitz la Juna (1596-1645).
Martin Chemnitz studis protestantan teologion en Wittenberg ekde la 26-a de marto 1585 kaj magistriĝis la 19-an de marto 1588. La 10-an de decembro, 1592 li estis vokita al la pastra oficejo en Königsfeld (apud Rochlitz) kaj ordinita de la superintendanto Seyfried la 3-an de januaro, 1593.
Tie li mortis la 1-an de majo, 1627 kaj estis entombigita la 11-an de majo. Martin Chemnitz estis edziĝinta al Christina Chemnitz (m. 1606) por la unua fojo. Ili havis ses infanojn.
Pozo Cañada
Pozo Cañada (Puto de la Brutovojo, en Esperanto: pro tio aperas du ŝafoj trinkontaj putakvon en la suba duono de la blazono) estas vilaĝo de la provinco Albaceto en la regiono de Kastilio-Manĉo en Hispanio. Ĝi apartenas al la komarko Monte Ibérico-Corredor de Almansa en la oriento de la provinco. La areo estas de 117,16 km² kaj la loĝantaro de 2 797 loĝ. (2019), dum la denseco estas de 23,9 loĝ./km².
Geografio
Pozo Cañada estas en la okcidento de la provinco Albacete je 24 km de la provinca ĉefurbo, je 128 km de Murcio kaj je 275 km de Madrido.
La municipo estas inter la areo Llanos de Albacete kaj la Altaj Teroj ĉe Chinchilla de Monte-Aragón, en meza areo al Campos de Hellín, kio havigas diversajn karakterojn de ambaŭ komarkoj, pro tio la apero de la unua ventomuelilo de La Mancha en la suda parto, nome sur la Cerro del Molino (Monteto de la Muelejo).
Historio
Jam estis homa okupo en frua historio, kion pruvas restaĵoj en diversaj lokoj de la areo de la Bronzepoko, iberoj kaj romianoj.
En la 13a jarcento la areo jam estis kontrolita de la kristanoj de la Reĝlando Kastilio. La nomo de Pozo de la Cañada (Puto de la Brutovojo), jam figuris en la dokumentoj de Chinchilla datitaj en 1515. La signifo rilatas al loko por liverado de akvo al vagantaj brutaroj, gravaj en la mezepoka ekonomio. En la Mezepoko tiu municipo apertenis dum multaj jarcentoj al la markizlando de Villena, kaj dekomence al la senjorlando de don Juan Manuel, infanto de Kastilio, kiu iniciatis la reloĝigon kaj la koloniigon de tiu zono.
La 8a de majo de 1999 estas la plej grava dato de la historio de Pozo Cañada, kiam ĝi separiĝis disde la municipo de Albacete kaj iĝis la plej nova el la 87 ekzistantaj en la provinco Albacete.
Ekonomio
La ekonomio de Pozo Cañada estas fundamentata sur la agrikulturo, speciale en la kultivo de la vitoj, olivarboj, migdalarboj kaj cerealoj kaj malgrandaj fruktoĝardenoj. Estas ankaŭ produktado de vino.
19-a de septembro
La 19-a de septembro estas la 261-a tago de la jaro (la 262-a en superjaroj) laŭ la gregoria kalendaro. 104 tagoj restas.