cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aristeo
Naskiĝo kaj unuaj jaroj
Tuj post la naskiĝo de Aristeo, Hermeso prenis lin kaj iĝis lia ĉefa vartisto, ĝis kiam oni portis lin al la kaverno de Ĥirono. Oni nutradis Aristeon per nektaro kaj ambrozio, kaj Geo finfine senmortigis lin. La mirtaj nimfoj lernis el li utilajn artojn kaj misterojn, kiaj la manieron kazeigi lakton por fari fromaĝon, malsovaĝigi la abelojn de la diino kaj konservi ilin en insekt-nestoj aŭ kultivi sovaĝajn eleagnojn por produkti olivojn. Pro tio, Aristeo iĝis kultura dio, kaj patrono pri paŝtistado kaj bredado, fruktaj arboj, ĉasado kaj abelbredado. Li ankaŭ instruis al la homaro pri laktaĵ-fabrikado (fromaĝo inkluzive) kaj la uzado de retoj kaj bestkaptiloj en ĉasado.
Aristeo, Eŭridiko kaj la abelaro
En la tempoj de Vergilio, Aristeo ankaŭ rolis en la rakonto de Orfeo kaj Eŭridico. Laŭ tiuj versioj, li estis loĝanta en la valo Tempe kiam li renkontis la edzinon de Orfeo ĝuste post ŝia edziniĝo. Pasie, li persekutadis ŝin, ĝis kiam serpento pikis Eŭridicon, ĝuste pro sia kurado tra la arbaro, kaj mortigis ŝin. Venĝeme, la akompanantinoj de Eŭridico mortigis la abelaron de Aristeo, lia plej ŝatata posedaĵo, kvankam pliaj versioj asertas ke la kialo de ĝia malsaniĝo kaj posta morto restis nekonata.
Senespere, Aristeo vizitis la fontanon Aretuzo por ricevi konsilon fare de la akompanantinoj de sia patrino, la najadoj. Ili bonvenigis lin, kaj gastigis Aristeon en sia subakva palaco, kie li renkontis sian patrinon. Kireno konsilis lin konsulti Proteon, la mara maljunulo, kiu scias ĉiujn sekreton de la mondo. Tamen, la saĝulo ne helpos lin volonte: oni devas kapti lin, kaj perforte devigi lin respondi la demandon. Do Aristeo profitis la dormon de Proteo por katenigi lin. La maljuna dio ribeliĝis kaj eĉ ŝanĝis sian formon (li iĝis fajro, rivero, monstro, ktp.), sed sensukcese, ĉar Aristeo forte malliberigis lin. Finfine, Proteo diris la solvon: oni devas establi altarojn, plenumi kelkajn kompensajn ritojn honore al Orfeo kaj Eŭridiko kaj ofere buĉi bovarojn kaj forlasi iliajn kadavrojn subĉiele. Post naŭ tagoj, novaj abel-larvoj aperis el la bova karno (laŭ la tiama kredo pri spontana generado, «bugonio» ).
NGC 4211B
NGC 4211B (aliaj indikoj — UGC 7277, MCG 5-29-43, ZWG 158.53, KCPG 327B, ARP 106, VV 199, PGC 39195) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Aristeo
La vojaĵoj de Aristeo
Plenkreskite, Aristeo velis el Libio al Beotio, kie li estis induktitaj en pliajn misterojn ĉe la kaverno de Ĥirono, la ĉevalviro. Tie, li edziĝis al Aŭtonoo, kaj iĝis patro per ŝi de Makriso (vartistino de la infana Dionizo), Polidoro kaj la malfeliĉa Akteono , kiu heredis la familian pasion al ĉasado, kiu iĝis fatala al li: la morton de Akteono kaŭzis diino de ĉasado Artemiso. Kiam li senvole ekvidis ŝin nuda, la diino transformis lin en cervon, por ke li ne povu pri sia travivaĵo fanfaroni. Dum mallonga tempo la cervon serĉtrovis la hundoj de Akteono, kiuj kompreneble ne povis ekkoni lin, pelis la cervon ĝis elĉerpiĝo kaj disŝiris ĝin en pecojn. Krome, la alternativa versio de Ferecido konsideras Aristeon la patro de Hekato (diino pri magiarto, vojkruciĝoj kaj nokto), kvankam Heziodo sugestas ke ŝiaj gepatroj estis Perseso kaj Asterio.
NGC 4211B
Ĉi tiu objekto ne estis en la originala versio de NGC-katalogo kaj estis aldonita poste.
Aristeo
La vojaĵoj de Aristeo
Onidire, Aristeo sukcesis edziniĝi al Aŭtonoo danke al la interveno de ŝia frato Agenorido, kiu konsideris lin fama kaj sindonema homo kiu kunportas valorajn donacojn kaj instruon por ĉiuj. Ankaŭ la muzoj kaj la horoj helpis tiucele. Ili ankaŭ instruis lin la artoj kuraci kaj diveni, kiujn li plie lernis el Ĥirono. Aristeo iĝis la ŝafisto de la muza ŝafaro, en la sakrala valo de la Apidano, la ebenaĵo Atamantio kaj la monto Ortriso, en Ftiolando. Pro la eltrovo de mielo, li konkuris kun la vino de Dionizo en bonfaro al homaro, malgraŭ la partopreno de Aristeo en la kampanjo de la vina dio kontraŭ Barato. Tamen, la juĝista Zeŭso deklaris la vinon venkinto de tiu stranga konkuro.
Post la morto de Akteono, kiu vizitis sian patron dum sonĝo, Aristeo droniĝis en malĝojo. Tamen, la konsilo de sia patro konvinkis lin forlasi Ptiolandon kaj migri al Keoso. De antaŭ kelka tempo, la minoaj insuloj suferadis pro plago kaj varmego sendita al ili fare de la hundstelo Siriuso, kiu senesperigis la lokan loĝantaron. Tamen, Apolono kaŝe instigis ilin help-voki Aristeon, do tiu lasta profitis la ŝancon, grupigis la parrasian tribon (Ptiaj devenantoj de la iama reĝo Likaono) kaj kune migradis al tiu egea insulo. Ĵus post sia alveno, li savis la loĝantaron de la plago, kaj pro tio oni identigis lin al Zeŭso. Per la postaj ritoj establitaj honore al li oni atentigis pri la fakto ke li fine venkis la «hundon» (Siriuso) por bonfaro al homaro, kvankam hundaro mortigis lian karan filon kaj malĝojigis lian vivon.
En Keoso Aristeo iĝis patro de multnombra idaro, kiu akompanis lin revene al Libio post kelkaj jaroj. Tamen, ili restis malmultan tempon tie: lia patrino pretigis ŝiparon per kiu li atingis kaj iĝis reĝo de Sardinio, kiun li riĉigis per kultivado, ĉar Aristeo konsideris tiun insulon sia hejmo. Tie naskiĝis du el liaj filoj, kies nomo memorigas pri bona epoko: Karmo («Ĝojoplena») kaj Kalikarpo («bela frukto»).
Tamen, li ne pasigis sian ceteran vivon tie, ĉar translokiĝis en Sicilion, paŝtista kaj agrikultura insulo kie la instruoj de Aristeo estis ege bonvenitaj. Pro tio, ankaŭ la tiea loĝantaro, ĉefe la kultivantoj de olivarboj, konsideris lin bonfaranta dio. Poste li vizitis multajn mediteraneaj insuloj, el kie kultado al li divastiĝis en Granda Grekio kaj aliaj grekaj kolonioj.
Diiĝo
Finfine, li translokiĝis en Trakion, kie li iniciĝis en la dionizaj misteroj kaj, post fondi la urbon Aristaeon kaj loĝi dum kelkaj jaroj en monto Hemo, li malaperis kaj neniam plu oni vidis lin denove. De tiam, oni konsideris lin diigita, kaj komencis kultadi kaj honori lin pro tio en diversaj regionoj de Grekio, kiaj Tesalio, Keoso kaj Beotio, sed ĉefe en la egeaj, ioniaj kaj adriatikaj insuloj, kiujn iam estis loĝigitaj de la pelasgoj. Li aliĝas, do, al la ekzemplerdona grupeto de herooj kies konduto kaj prodaĵoj por bonfaro al homaro meritis diiĝon, kune kun Britomartiso, Heraklo, Anfiarao, Polukso kaj Kastoro.
Kiel dirite, oni konsideris lin bonfaranta agrikultura dio, kiu benadas la kamparanoj en multaj aspektoj de siaj vivoj. Oni alvokis lin kiel ĉasista helpanto (laŭ lia kromnomo Agreo, «ĉasisto») por ke la hundoj flaru la kaptaĵojn kaj kiel elpensinto de utilaj porĉasadaj rimedoj. Ankaŭ por abelbredado, fabrikado de oleo kaj fromaĝo, manĝigo de paŝtistaro (pro tio oni nomis lin Nomio, «paŝtisto»), eltrovo de bonaj herbejoj, por kontraŭefiki troan varmon kaj gregigi la paŝistaron (li estis la unua kiu tion faris). Li eĉ elpensis taŭgan flutkantojn por pastistoj, ĉar li «ĝojigas la korojn de siaj ŝatantoj». Lia alvoko ankaŭ utilis por aŭgurado kaj kuracado, ĉar li instruis la homaron pri herboj kaj radikoj utilaj al sanigado, ekzemple silfio.
Post lia diiĝo, multaj konsideris lin parto de la tiaso, tio estas, la akompanantaro de Dionizo. Fakte, tuj post la naskiĝo de tiu filo de Zeŭso, liaj onklinoj Ino, Agavo kaj Aŭtonoo, portis lin al la kaverno en Eŭbeo kie loĝis tiam Aristeo por ke li, kun helpo de lokaj driadoj, virinoj kaj nimfoj, vartadu la bebon pere de mielo kaj fruktoj. Tamen, tiu rakonto verŝajne devenas el identigo al sileno Astreo, varianto de la dio Sileno, same kiel lia atributo kiel eltrovinto de mielo iel rilatas lin al dajmono Meliseo («miel-homo»).
Malofta versio asertas ke post lia malapero, la gedioj lokigis Aristeon en la firmamento, kiel la zodiaka konstelacio Akvisto.
Kultado
Aristeo (kun signifo, «la plej bona») estis ankaŭ kultada titolo en pluraj lokoj, ekzemple Beotio, Arkadio, Keoso, Sicilio, Sardio, Tesalio aŭ Makedonio. Sekve, oni atribuis al tiu figuro aron da ritaj «vojaĝoj», rilantaj al lia teofanio, por tiel kialigi liajn diversajn elmontrojn kaj aperojn en la mitaro.
Kvankam Aristeo estis dua ranga diaĵo en Ateno, li ricevis elstaran kultadon ĉefe en Beotio, kiel Paŝtista Apolono, kaj partoprenis la miton pri la fondiĝo de Tebo per sia edziĝo al Aŭtonoo, filino de Kadmo, la urbofondinto.
La kultado al Aristeo en Keoso, atestita en la kvara kaj kvina jarcento a.K., eble devenis el la profetaĵo de la orakolejo de Delfo kiu konsilis tiun dion veli al la insulo, ĉar tie li ricevus grandajn honorojn. Laŭ la tradicio, li trovis ke la loka loĝantaro malsaniĝis kaj multe suferadis pro la sufokanta influo dela Hundstelo Siriuso, dum sia unua apero antaŭ la altiĝo de la suno, komence de julio. En keosa fondiĝa legendo pri specifa veter-magia ritaro, oni atribuis al Aristeo ĉijaran duoblan oferon kiu kontraŭstaris la mortigan influon de la stelo: oferon al Iĥmaiosa Zeŭso («pluvofaranta Zeŭso») ĉe montpinta altaro kaj sekve, antaŭtagiĝan ktonian oferadon al Siriuso, la Hundstelo, okaze de ĝia debuta apero surĉielen, kiu alportis la helpon de la malvarmigajn etesiajn ventojn.
En evoluita rakonto, kiu klarigas pli tujan kaŭzecon de la mito, Aristeo ekkonsciis pri ke la problemoj de la keosanoj devenis el la ĉeesto de krimuloj kaŝitaj en la insulo: la murdintoj de Ikario. Kiam oni trovis kaj ekzekutis tiujn malkredulojn, kaj establis sanktejoj dediĉitan al Iĥmaiosa Zeŭso, la reĝa dio ekfavoris al ili, kaj dekretis ke ekde tiam la etesiaj ventoj blovu kaj malvarmigu la egeajn insulojn dum kvardek tagoj post la leviĝo de Siriuso. Tamen, la loĝantaro de Keoso daŭrigis sian oferadon al la Hundstelo, ĝuste antaŭ ĝia apero, por esti pli certaj. Rezulte de sia kultado en la insulo, Aristeo aperis sur la moneroj de Keoso. Verŝajne, tiu Keosa Asterio eble devenas el identigo aŭ konfuzo kun Astreo, titano rilanta al ventoj kaj steloj, kaj de tio devenus la originala genealogio kiun Bakilido atribuas al li.
Post sia restado en Keoso, Aristeo vizitis Arkadion, en civiliziga komisio. Pro tio, oni konsideris ke la flugilhava figuro aperanta sur marmoraj slabetoj ĉe la sanktejo de Ortheia kiel partnero de la diino estas ĝuste la abelbredista dio.
Oni kultadis lin ankaŭ en Hemonio, regiono de Tesalio, kiel dio de ĉasistoj kaj paŝtistoj; en Eŭbeo, kie oni montradis la kavernon kie supozeble li vartadis la bebon Dionizo; en Kireno, kune kun sia patrino, kiel urbofondintoj; en Sirakuzo, en kies templo dediĉita al Dionizo troviĝis skulptaĵon de li ; kaj en Sardinio, ĉefe kiel dio de oliv-kultivantoj.
Nuntempe, la apolona asteroido 2135 Aristeo ricevis sian nomon honore al tiu mita rolulo.
Aristeo, epiteto
Prefere ol nomo, Aristeo (kun signifo «la plej bona») estas epiteto per kiu oni vokis Zeŭson kaj Apolonon. Ankaŭ la pajnoj Agreo kaj Nomio ricevis tiun kromnomon, laŭ Pindaro. Tiu identigo konfuzigas la diversajn rolulojn, do oni eĉ konsideras ke Nomio kaj Agreo estis fratoj de Aristeo aŭ eĉ kromnomoj liaj.
Dum historiaj tempoj, Aristeo iĝis greka familinomo, atestite de tiamaj enskribaĵoj. Fakte, kelkaj el la atenaj arkontoj nomiĝis tiel.
Aristeo, la giganto
Krom la antaŭe priskribita, Aristeo estas ankaŭ la nomo de giganto, la nura kiu postvivis la militon kontraŭ la gedioj. Lia patrino, Geo, kaŝis lin en la insulo Sicilio, laŭ formo de sterko-skarabo. Oni iel konfuzis lin kun la unua Aristeo, en la versio laŭ kiu tiu lasta estis titana filo de Urano kaj Geo.
Magia kvadrato
Magia kvadrato estas kvadrata tabelo n\times n, plenigita per diversaj nombroj tiel, ke la sumo de nombroj en ĉiu horizontalo, vertikalo kaj diagonalo estas sama. Magiaj kvadratoj ekzistas por ĉiuj ordoj n\ge 1 krom n=2. La kazo n=1 estas triviala, ĉar tiuokaze la kvadrato konsistas nur el unu nombro.
Difinoj
La magia konstanto estas sumo de nombroj en iu horizontalo, vertikalo aŭ diagonalo de magia kvadrato. La magia konstanto de norma magia kvadrato de la ordo n=2 dependas nur de n=2 kaj ĝin oni povas kalkuli per la sekva formulo:
La komenco de la sinsekvo de la magiaj konstantoj de normaj magiaj kvadratoj M (n) (n\geq 3) estas jena:
15, 34, 65, 111, 175, 260, 369, 505, 671, 870, 1105, ….
Klasifiko de magiaj kvadratoj
Se en kvadrato egalas nur la sumoj de horizontaloj kaj vertikaloj do oni nomas ĝin duonmagia.
Magia kvadrato estas asocieca aŭ simetria se sumo de ĉiuj du nombroj, simetriaj rilate de la centro, estas sama kaj egalas n^2+1. Simetriaj kvadratoj ne ekzistas por nepare paraj ordoj.
Magia kvadrato estas kunmetita aŭ kompunda se ĝi konsistas el pluraj magiaj kvadratoj, tute aŭ parte, kaj la subkvadratoj povas povas havi aŭ ne havi komunan parton. Laŭ tiu ĉi difino borderita magia kvadrato estas kunmetita. Sed foje oni postulas, ke subkvadratoj ne havu komunajn partojn kaj kune donu la tutan kunmetitan kvadraton, tiuokaze magian kvadraton kun malpligranda kvadrato ene de si oni nomas inkrustita, kaj la enan subkvadraton inkrustaĵo.
La kvadrato estas tut-diagonala aŭ diabla magia kvadrato, se sumo de nombroj ankaŭ en rompitaj diagonaloj egalas al la magia konstanto. Do ne nur post rotacio aŭ reflekto, sed ankaŭ post translacio (supren/malsupren aŭ dekstre/maldekstre) la kvadrato restas magia. Rompita diagonalo iras trans rando de kvadrato kaj aperas el la kontraŭa rando, kvazaŭ la kvadrato estas volvita en toro. Aliaj nomoj de tiaj kvadratoj: perfektaj aŭ ĝajnaj kvadratoj. Vidu la ekzemplon de tut-diagonala kvadrato de ordo 4 maldekstre. Unu el rompitaj diagonaloj estas montrita sur ĝi per pli malhela koloro.
Ultramagia kvadrato samtempe estas asocieca kaj tut-diagonala. Tiaj kvadratoj ekzistas nur por ordoj n\ge 5.
Eblas aliaj klasifikoj de magiaj kvadratoj.
Ĉinio kaj Japanio
La unua nun konata norma magia kvadrato estas tiel nomata kvadrato Lo Ŝu (ĉine tradicie 洛書; simpligite 洛书; pinjine luò shū). Ĝi estas norma magia kvadrato de ordo 3. Ĉina legendo pri prahistoria Ju la Grana (大禹), la fondinto de la dinastio Xia, rakontas pri mistere aperinta testudo, sur kies karapaco nombroj ekde 1 ĝis 9 estis desegnitaj per rondaj punktoj. Lo Ŝu estis malklare menciita en ĉ. 650 a.K., en ĉ. 500 a.K. kaj en ĉ. 300 a.K., en 80 estis menciita klare kaj en 570 donita la kvadrato mem. Se Ju la Granda efektive vivis en 22-a—21-a jarcentoj a.K kaj en lia tempo oni efektive konis la kvadraton Lo Ŝu, do plej verŝajne tiu estas la plej malnova norma magia kvadrato, konata de homoj.
La aŭtoro de la plej malnova el ĝis nun konservintaj traktaĵoj pri magiaj kvadratoj en 1275 estis Yang Hui, sed lia verko estis kompilita el plu fruaj. Li donos unu norman magian kvadraton de ordo 3, po du kvadratojn por ĉiu ordo ekde 4 ĝis 8, unu kvadraton por ordo 8 kaj unu duonmagian kvadraton de ordo 10.
Supre estas la normaj magiaj kvadratoj el la traktaĵo de Yang Hui, en kiuj oni povas trovi principon de Lo Ŝu. La kvadratoj de ordoj 5 kaj 7 estas borderitaj. En kvadratoj de ordo 8 kelkaj internaj subkvadratoj ankaŭ estas magiaj. La kvadrato de ordo 9 konsistas el 9 subkvadratoj de ordo 3, ankaŭ magiaj. Sed Yang Hui ne donis ĝeneralan metodon por konstruado de magiaj kvadratoj. Post Yang Hui magiaj kvadratoj nemalofte aperis en ĉina matematiko, sed la ĝenerala metodo ne aperis.
En Japanio oni ekinteresiĝis pri magiaj kvadratoj en 17-a jarcento post disvastiĝo de verkoj de Yang Hui kaj Cheng Dawei, kaj en Japanio oni esploris magiajn kvadratojn multe pli rapide ol en Ĉinio. Seki Takakazu (関 孝和) en 1683 jam donis algoritmojn por konstrui multajn magiajn kvadratojn de ordoj neparaj, unuope paraj kaj duoble paraj (n=4\cdot k).
Barato
En Barato oni uzis magian kvadraton por ritaj celoj ekde antikvaj tempoj kaj uzas nun. Kiel ekzemplo oni povas rigardi Kubera-kolam-on, la magian kvadraton de ordo 3\times 3. Fakte, estas la reflektita laŭ horizontala akso kvadrato Lo Ŝu, al kies nombroj oni aldonis po 19, do la magia konstanto estas 72. Tiun kvadraton oni kutime desegnas sur plankoj, en ĝiaj ĉeloj metas monerojn kaj florojn.
La plej malnova pseŭdo-magia kvadrato de ordo 4 oni trovis en verko de Varahamihira (वराहमिहिर), skribita en ĉ. 587. En la verko la kvadrato ne havis iun magian kvaliton, ĝi estis nur helpilo por miksi el 16 ingrediencoj po 4 kaj ricevi diversajn parfumojn ĉiam samkvante. Jen tiu kvadrato:
La magia konstanto estas 18. La kvadrato estas nek norma, nek magia, en ĝi la nombroj ekde 1 ĝis 8 aperas dufoje. Se la kvadrato estus magia, ĝi estus tut-diagonala aŭ diabla magia kvadrato. Krom tio, la kvadrato de Varahamihira estus plej perfekta magia kvadrato.
El la kvadrato de Varahamihira oni povas ricevi 4 diversajn normajn magiaj kvadratojn. Por tio oni aldonu po 8 al unu nombro el ĉiu paro de samvaloraj nombroj tiel, ke en ĉiu horizontalo, vertikalo kaj ambaŭ ĉefaj diagonaloj estu po 2 kaj nur po 2 aldonoj. Jen estas tiuj kvar kvadratoj:
Konstruadon de magiaj kvadratoj de ordo 4 priskribis la barata metalurgisto kaj alkemiisto Nagarjuna(angle) en 10-a jarcento. Unu el donitaj de Nagarjuna magiaj kvadratoj estas nomita je lia honoro. Rimarkinde estas, ke la kvadrato de Nagarjuna ne povas esti konstruita per la metodo, donita de Nagarjuna. Jen tiu kvadrato: Estas tut-diagonala kvadrato. Ĝia magia konstanto estas 100. La kvadrato konsistas el po 8 membroj el du aritmetikaj vicoj, kies komencaj membroj estas 6 kaj 16 kaj komuna diferenco de najbaraj membroj estas 4.
Sur la muro de la ĝajnista templo Parshvanatha en Khaĝuraho troviĝas la fama magia kvadrato de ordo 4, farita en 11-a aŭ 12-a jarcento. Jen estas ĝi:
Ĝi estas tut-diagonala kvadrato kaj havas la magian konstanton 34. Pro tiu ĉi kvadrato alia nomo de tut-diagonalaj kvadratoj estas “ĝajnaj kvadratoj”.
Laŭ nunaj scioj, en Barato la unuan sisteman esploron de magiaj kvadratoj faris undefined ĉ. 1315 en sia verko Ganitasara Kaumudi. La verko enhavas malgrandan parton pri magiaj kvadratoj. Tie li donis kvadraton de ordo 4 kaj rearanĝado de ĝi; klasifikis magiajn kvadratojn en tri grupoj (neparaj, pare paraj kaj nepare paraj) laŭ iliaj ordoj; donis kvadrato de ordo 6; priskribis po unu metodo por konstruado paraj kaj neparaj kvadratoj.
Narayana Pandita (নারায়ণ পণ্ডিত) en sia verko de 1356) donis ĉiuflankan esploron de magiaj kvadratoj. Laŭ li, la koncepton de magia kvadrato homoj ricevis de Ŝivo.
Irano, Arabio, Norda Afriko, Andaluso
Kvankam oni nun ne scias pri la frua historio de magiaj kvadratoj en Irano kaj Arabio, tamen supozeblas, ke ili estis sciataj en praislama tempo. Klaras, tamen, ke la esploro de magiaj kvadratoj estis ofta en mezepokaj Islamaj landoj, eble tio komenciĝis post la disvastigado de ŝako en la regiono. La unua apero de magia kvadrato de ordo 3 (kiu iel eblas dati) troviĝas en alkemiaj verkoj de Jabir ibn Hayyan (721—815). Estas sciate, traktaĵoj pri magiaj kvadratoj estis skribitaj en la 9-a jarcento, sed la plej fruaj ĝis konserviĝintaj havas datojn el la 10-a jarcento: unu de Abu al-Wafa' Buzjani (ĉ. 998) kaj la alia de Ali b. Ahmad al-Antaki (ĉ. 987). Tiuj fruaj traktaĵoj estis pure matematikaj, kaj magian kvadraton oni nomis harmonia dismetado de nombroj. El la traktaĵoj oni povas vidi, ke jam antaŭe matematikistoj de la pritraktata regiono scipovis krei borderitajn kvadratojn de ajna ordo, simplajn magiajn kvadratojn de malgrandaj ordoj (n\geq 6), kiujn oni uzis por konstruo de kunmetitaj magiaj kvadratoj.
Ekzemploj de magiaj kvadratoj de ordoj ekde 3 ĝis 9 troviĝas en Enciklopedio de frataro de pureco (رسائل إخوان الصفا) (ĉ. 983). La kvadratojn ekde 3 ĝis 7 el la verko vidu malsupre:
En 11-a jarcento oni trovis kelkajn metodojn por konstrui magian kvadraton de neparaj kaj pare paraj (n=4k) ordoj; pli komplikan problemon pri nepare paraj (n=4k+2) ordoj solvis Alhazen en la dua duono de 11-a jarcento aŭ en la komenco de 12-a jarcento. Pli-malpli samtempe oni konstruadis tut-diagonalajn kvadratojn. Traktaĵoj pri magiaj kvadratoj multis en la 11-a kaj 12-a jarcentoj, plej ofte estas simpligo aŭ perfektigo de jam ekzistantaj metodoj. Komence de 13-a jarcento pli kaj pli ofte oni uzis magiajn kvadratojn por okultaj celoj, kaj plej ofte donis magiajn kvadratojn mem, sed ne metodojn por ilin konstrui. Esceptoj malmultaj ekzistis, ekzemple, egiptiano Ahmad al-Buni, kiu donis ĝeneralajn metodojn por konstruo de borderitaj magiaj kvadratoj.
Plej frue menciis ligon inter 7 magiaj kvadratoj kaj 7 planedoj la andalusano Ibn Zarkali (1029-1087). Poste la tradicio ligi 7 certajn magiajn kvadratojn de ordoj ekde 3 ĝis 9 kaj uzi la kvadratojn en astrologiaj kalkuloj iĝis vaste konata, sed aperigis tiu ligo, verŝajne, araboj.
Eŭropo
Unuafoje en Eŭropo magiaj kvadratoj aperas en Andaluso, ĉe jam menciita Ibn Zarkali. Laŭ verko de tiu lasta en 1280-aj jaroj estis kompilita Libro de Astromagia, atribuata al Alfonso la 10-a. En la teksto de Alfonso diversordajn magiajn kvadratojn oni ligas kun diversaj planedoj; el ĉiuj konsideritaj kvadratoj en la manuskripto estas prezentita nur la kvadrato de ordo 3, ligita kun Marso.
Magiaj kvadratoj denove aperis en Florenco en 14-a jarcento. Kvadratoj 6\times 6 kaj 9\times 9 troviĝas en manuskripto Trattato d'Abbaco de Paolo Dagomari (1282–1374). Luca Pacioli (ĉ. 1447–1517) en sia verko De Viribus Quantitatis en la fino de 14-a jarcento priskribis magiajn kvadratojn de ordoj ekde 3\times 3 ĝis 9\times 9. Estas interese, ke Paolo Dagomari, same kiel Luca Pacioli post li, rigardis magian kvadraton utilaj por elpensi matematikajn demandojn aŭ ludojn kaj preskaŭ ne menciis pri magia uzado de ili. Paolo Dagomari ja nomis ilin kvadratoj de la Suno kaj de la Luno kaj menciis, ke oni ilin uzas por astrologiaj kalkuloj, sed ne detaligis tion.
La planedaj kvadradoj disvastiĝis en norda Evropo en la fino de 15-a jarcento. Ekzemple, en la krakova manuskripto de Picatrix estas donitaj magiaj kvadradoj de ordoj ekde 3 ĝis 9. La sama kvadrataro, kvankam forte misformita, poste aperis en Archidoxis magica, atribuita de Paracelso. En 1514 Alberto Durero eternigis kvadraton de ordo 4 en sia fama gravuro Melankolio. Agrippa von Nettesheim, la samtempulo de Paracelso, publikigis sian trivoluman verkon De occulta philosophia en 1531, en ĝi li dediĉis la ĉapitron 22 el la volumo 2 al la planedaj kvadratoj (vidu ilin malsupre). La sama kvadrataro denove aperis en 1539 en Practica Arithmetice de Gerolamo Cardano. La tradicion de planedaj kvadratoj daŭrigis en 17-a jarcento Athanasius Kircher en Oedipi Aegyptici (1653). En Germanio ankaŭ estis skribitaj matematikaj traktaĵoj fare de Michael Stifel, kiu reinventis borderitajn kvadradojn, kaj de Adam Ries, kiu reinventis la metodon de kontinua numerado por konstruado de ordigitaj neparaj kvadratoj, jam inventitan fare de Agrippa. Sed pro religiaj militoj iliaj verkoj estis nekonataj en la cetera Eŭropo.
En 1624 en Francio Claude-Gaspard Bachet de Méziriac priskribis “diamantan metodon” por konstruado de ordigitaj neparaj kvadratoj de Agrippa en sia libro “Problèmes Plaisants”. Ankaŭ estas sciate, ke Blaise Pascal, Bernard Frénicle de Bessy kaj Pierre de Fermat scipovis konstrui samcentrajn borderitajn kvadratojn, la plej fruan raporton pri ilia metodo donis Antoine Arnauld en sia “Nouveaux éléments de géométrie” (1667). En du traktaĵoj “Des quarrez magiques” kaj “Table générale des quarrez magiques de quatre de côté”, publikigitaj en 1693, je 20 jaroj post lia morto, Bernard Frénicle de Bessy demonstris, ke ekzistas ĝuste 880 diversaj magiaj kvadratoj de ordo 4, kaj priskribis metodojn por serĉi magiajn kvadratojn de ajna para ordo. En 1691 Simon de la Loubère en sia libro “Du Royaume de Siam” priskribis la baratan kontinuan metodon por konstruado de ordigitaj neparaj kvadratoj, kiun li eksciis dum diplomata vojaĝo. La metodo estis pli rapida ol “diamanta metodo”.
Literaj kvadratoj
Literaj kvadratoj estas kvadrata tabelo de literoj, el kiu formiĝas vortoj. Fama ekzemplo de tiuj estas la sator-kvadrato. Tiaj kvadratoj el literoj oni ofte ankaŭ nomas magiaj.
Pytlov
Pytlov (Pittlau) estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Černošín, troviĝanta en distrikto Tachov. Ĝi troviĝas proksimume 3,5 km sudoriente de Černošín. Estas ĉi tie registritaj 17 adresoj. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
(24471) 2000 SH313
(24471) 2000 SH313 estas malrapide rotacianta troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun sufiĉe granda klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata "Troja Tendaro".
Pytlov
Pytlov estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 3,27 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1353.
(24471) 2000 SH313
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la farde la teamo de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Stroncia metafosfato
Stroncia metafosfato aŭ stroncia metafosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la stroncia hidroksido kaj metafosfata acido. Ĝi estas blanka solidaĵo, nesolvebla en akvo. Stroncia metafosfato posedas 1 stronciatomon, 2 fosforatomojn kaj 6 oksigenatomojn. Stroncia metafosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de metafosfataĵoj.
Marco Zoro
Marco Andrè KPOLO ZORO (naskiĝis la 27-an de decembro, 1983 en Abiĝano, Ebur-Bordo) estas futbalisto kiu ludas en 2005 ĉe itala futbalteamo Messina.
Ekzistadismo
Ekzistadismo aŭ ekzistismo aŭ ekzistencialismo estas filozofia tendenco, kiu demandas: "Kio karakterizas la estadon? Kion signifas ekzisti?" kaj insistas, ke la estado de ĉiu homa individuo havas specifan valoron, kaj ke tiun estadon karakterizas necerteco. Ĝi do oponas kontraŭ asertoj de klerismo kaj ideismo. Laŭ la ekzistismo ĉiu homo devas fronti al bazaj problemoj kaj temoj. Al ili apartenas anksio, teruro, libero, soleco (kaj ekzistada soleco), konscio pri ekzisto, vivo kaj morto. Ilin oni ne povas forigi, redukti aŭ klarigi laŭ la maniero de la natursciencoj. Neniel eblas liberiĝi de tiuj problemoj de la ekzisto. Ŝlosilajn ideojn de la ekzistismo esprimas la frazoj "La homo estas ties ekzisto" kaj "La estado antaŭiras la esencon" (Jean-Paul Sartre), kaj tio signifas, ke la homo antaŭ ĉio ekzistas, kaj nur tiam sia ekzisto estas signifoplena. Martin Heidegger diris, ke la homo estas "ĵetita en ekziston", per aliaj vortoj: elmetita al la ekzisto. La ekzistismo estas ne nur aperaĵo filozofia, sed ekokupis spacon larĝan kaj signifoplenan ankaŭ en la literaturo kaj en aliaj artoj. Krome ĝi influis la kutimojn de la homoj.
Marco Zoro
Lia kariero ekis en ludsezono de 1998/1999 en Salernitana, kie li ludis ĝis januaro de 2003, kiam li aliĝis al Messina.
Ferenc Kendi
KENDI Ferenc estis hungara grandbienulo, magnato naskita ? kaj mortinta en Gyulafehérvár la 31-an de aŭgusto 1558.
Marco Zoro
Zoro estas regula ludisto de la Ebur-Borda nacia teamo, akiris internacia atenton, kiam li - la 27-an de novembro 2005 - ŝtopis la ludfluon de Messina-Inter Milan pro rasismaj krioj de la zelotantoj, prenante la pilkon kun si. Lin trankviligis ludantoj de Inter (Adriano kaj Obafemi Martins). Tiuj faktoj kaŭzis, ke la itala futbala asocio petis pardonon kaj sekvasemajne ĉiu ludo malfruis 5 minutojn memorante pri rasismo.
Ekzistadismo
Laŭ la ekzistismo homoj povas esti komprenataj nur el la interno, pere de la realaĵoj kaj dilemoj, kiujn ili spertas, ne deekstere, pere de sciencaj teorioj pri la homo kaj ties vivo, korpo kaj psiko. Ĝi emfazas agadon, liberecon, kaj decidon kiel fundamentojn de la homa ekzisto kaj estas ĝisradike kontraŭ raciismaj kaj pozitivismaj tradicioj. Laŭ la ekzistismo ne taŭgas difini la homon kiel estulon, kiun baze direktas racio kaj scio. Por la homo la realo ne estas unuavice objekto de scio. La homajn agojn ne eblas kaj ne indas reguligi per raciaj principoj. Ne eblas priskribi aŭ difini alian homan individuon sur la bazo de esploro de ties konduto. Ekzististoj emas konsideri la homon kiel subjekton en indiferenta, ofte ambigua kaj absurda universo. Tiu universo ne per ia natura ordo provizas celojn kaj signifojn. Tamen tiujn la homoj povas krei, portempe kaj malfirme, per siaj agoj kaj interpretoj.
Historio
Alia signifa limŝtono en la historio de ekzistadismo estas la penso de la germana filozofo Friedrich Nietzsche, kiu asertis, ke la homa raso kulpas pri la morto de Dio. Ĉi tiu voko akre esprimas la sencon de sensignifeco kaj perdo al la esenco de la homo ĝenerala en tiu tempo. Ĝi ne estas ateismo en la simpla senco, sed prefere kompleta rezigno al ĉiu celo kaj fino diktita de ekstere aŭ de iu eksterulo.
Pro la granda diverseco, kiu karakterizas ekzistadismon, multaj kritikoj estis skribitaj pri ĝi kaj ŝajnas, ke ĝi sukcesis altiri fajron de ĉiuj direktoj: la eklezio, la konservativuloj, la marksistoj, la komunistoj, la faŝistoj kaj multaj aliaj.
Ekzistadisma penso atingis sian pinton antaŭ la dua mondmilito, sed post la milito aperis la problemo de aŭtenteco. Unu el la plej elstaraj reprezentantoj de la ekzistadisma fluo, la franca filozofo kaj verkisto Jean-Paul Sartre, argumentis en siaj fruaj verkoj por kompleta libereco kaj strebo por aŭtenteco, inspirita de Nietzsche, sed post la dua mondmilito aperis la problemo, kaj kio se la aŭtentikeco de persono signifas esti murdema kiel la naziistoj? Do en 1946 Sartre publikigis influan artikolon titolitan Resumo de du Prelegoj titolitan "Ekzistadismo estas Humanismo", en kiu li malkaŝis siajn pensojn pri la rilato inter la individuo kaj socio kaj la koncepto de postmilita libereco. La eseo de Sartre kreas kontraŭdiron en lia pensado kaj en la tuta skolo, ĉar tie li revenis al la dua kategoria imperativo de Kant, kiu kontraŭdiras la koncepton de absoluta elekto kaj libereco.
Ekzistadismo kiel literatura ĝenro finis sian rolon per la morto de ĝiaj eminentaj kreintoj kaj pensuloj en la 1960-aj kaj 1970-aj jaroj, sed kiel filozofia fluo ĝi havas multajn aliajn sekvantojn. Ekzistadismo influis ankaŭ la kampon de psikologio. Multaj psikologoj adoptis liajn filozofiajn principojn kaj kreis kampon nomatan "ekzistadisma psikologio" kies ĉefa celo estas helpi homon trovi sencon en sia vivo.
Alberto Granado
Alberto Granado Romero estas sciencisto kaj verkisto argentina, naskiĝinta la 8-a de aŭgusto de 1922 en Hernando, Córdoba, Argentino - mortis 5-an de marto 2011. Filo de Dionisio T. Granado kaj Adelina Jiménez Romero.
Li studis Biokemion, Farmacion, Natursciencon, kaj kiam li estis tridekjaraĝa, decidis ekveturi tra tuta Latinameriko kun sia amiko Ernesto "Che" Guevara. La survoja observado de la senĉesaj mizeroj de la plej malsupraj tavoloj ege efikis sur la modladon de la politika penso de ambaŭ junuloj kaj eĉ sur la historion de la dua duono de la 20a jarcento.
Tiu veturado estis filmigita kiel Diarios de motocicleta, de Walter Salles (2004). En tiu filmo eblas aŭskulti la veran voĉon de Granado, en la aktualo, rakontante kelkajn anekdotojn de la historia veturado.
Post la venko de la revoluciuloj estrataj de Fidel Castro li translokiĝis en Kubon, kie li loĝis ĝis sia morto, kaj kunlaboris kun sia amiko Che en la preparo de gerilo en la argentina provinco de Salta, kie esploris kaj rekrutis kelkajn de la estontaj gerilanoj, kiuj formos la organizon de la Ejército Guerrillero del Pueblo (E.G.P.) kiu insurekciis armite en 1963.
Ĝermanaj diaĵoj
En Ĝermana paganismo, la naturreligio de la antikvaj ĝermanaj popoloj kiuj enloĝis la ĝermanan Eŭropon, ekzistis kelkaj diversaj dioj kaj diinoj. Ĝermanaj diaĵoj estas atestitaj de multaj fontoj, inkluzive de verkoj de literaturo, diversaj kronikoj, runskribajoj, personaj nomoj, loknomoj, kaj aliaj fontoj. Tiu artikolo prezentas ampleksan liston de tiuj diaĵoj.
Lalo Schifrin
Lalo SCHIFRIN (naskiĝis la 21-an de junio 1932 en Bonaero; civita nomo: Boris Claudio Schifrin) estas argentina pianisto, komponisto, muzikaranĝisto kaj dirigento. Al liaj plej famaj komponaĵoj apartenas la titolmuzikoj de la televidserioj Mission: Impossible kaj Mannix.
Vivo
Lalo Schifrin lernis en la aĝo de ses jarojn pianludon de Enrique Barenboim, patro de dirigento Daniel Barenboim; junaĝe li profundigis siajn konojn kiel lernanto de Andreas Karalis kaj Juan Carlos Paz; tiutempe ankaŭ vekiĝis lia intereso pri ĵazo. En la aĝo de 20 li studis ĉe la Konservatorio de Parizo, kie li lernis de Olivier Messiaen kaj Charles Koechlin. Sian studon li financis perlaborante kiel ĵazpianisto en parizaj noktoklubejoj.
Ree en Argentino, li fondis ĵazorkestron, en kiu muzikis interalie Gato Barbieri. Li ankaŭ koncertis kune kun Bola Sete, kiu tiutempe vojaĝis tra Sudameriko. En la jaro 1956 li ekkonis Dizion Gillespie, por kies orkestro li komponis la suiton Gillespiana. Post malfondo de la Ĝilespia bandego Schrifrin alliĝis al ties nova kvinopo. Li jam promociiĝis kiel muzika direktisto kaj aranĝisto. Gillespiana surdiskiĝis finfine en 1960, kaj Schifrin restis en la ensemblo de Gillespie ĝis 1962. Por Gillespie li verkis ankaŭ The new continent, unuafoje prezentata en 1962 dum la Monterey Jazz Festival. Li ankaŭ kunmuzikis pianiste je la unua tango-albumo Concert for Bandoneón and Orchestra de Astor Piazzolla, surkiskiĝonta en Parizo, kaj li kunverkis kun Sarah Vaughan, Ella Fitzgerald, Stan Getz, Eric Dolphy kaj Count Basie.
Prahistoria Armenio
Prahistoria Armenio rilatas al la historio de la regiono kiu eventuale estus konata kiel Armenio, kovrante la periodon de la plej frua konata homa ĉeesto en la Armena Altebenaĵo de la Frua Paleolitiko antaŭ pli ol 1 miliono da jaroj ĝis la Ferepoko kaj la apero de Urarto en la 9-a jarcento antaŭ Kristo, kies fino en la 6-a jarcento antaŭ Kristo markas la komencon de Antikva Armenio.
Lalo Schifrin
Vivo
En 1963 lia diskeldonejo MGM propronis al Schifrin, komponi la filmmuzikon por la filmo Rhino!. Estos la unua el pli ol cent filmmuzikoj. La ĵaza kompozicia stilo de Schifrin por filmklasikaĵoj kiel Bullitt (1968) aŭ Dirty Harry (1971) donis al la filmmuziko novajn impulsojn. Dum la malfruaj 1960-aj kaj 1970-aj jaroj Schifrin komponis krome kelkajn el la plej konataj titolmelodioj de televidserioj kiel Mission: Impossible aŭ Mannix.
Prahistoria Armenio
Paleolitiko
La Armena Altebenaĵo estis loĝita de homaj grupoj de la Frua Paleolitiko ĝis modernaj tagoj. La unuaj homaj spuroj estas subtenataj de la ĉeesto iloj de la Aŝela kulturo, ĝenerale proksimaj al la obsidianaj iloj antaŭ pli ol 1 miliono da jaroj. Mezaj kaj superaj paleolitikaj setlejoj ankaŭ estis identigitaj kiel tiuj de la kaverno Hovk 1 kaj la mezolitika trialeta kulturo.
La kulturo Ŝulaveri-Ŝomu de la centra Transkaŭkaza regiono estas unu el la plej fruaj prahistoriaj kulturoj en la areo, karbono-datita al ĉirkaŭ 6000-4000 a.K. La kulturon Ŝulaveri-Ŝomu en la regiono sukcedis la kulturo Kura-Aras de la Bronzepoko, datita ĝis la periodo de ĉ. 3400 - 2000 a.K.
Lalo Schifrin
Vivo
Ekde 1987 ĝis 1992 li estis muzika direktisto de la Filharmonia Orkestro de Parizo. Li dirigentis multajn el la plej elstaraj simfoniaj orkestroj de la mondo, ekzemple la Londonan Filharmonian Orkestron kaj la Londonan Simfonian Orkestron, la Vienaj Simfoniistoj, la Los-Anĝelesan Filharmonian Orkestron, la Israelan Filharmonian Orkestron, la Meksikan Filharmonian Orkestron, la Hjustenan Simfonian Orkestron, la Orkestron de Saint Luke kaj la Nacian Simfonian Orkestron de Argentino.
Prahistoria Armenio
Paleolitiko
La plej freŝa kaj grava elfosado estas el la ŝtonepoko Nor Geghi 1 en la valo de la rivero Hrazdan. Miloj de artefaktoj de pli ol 325,000 jaroj montras, ke homa teknologia novigo intermite okazis tra la Malnova Mondo, anstataŭ disvastiĝi de ununura devenpunkto (kutime hipotezita esti Afriko), kiel antaŭe oni pensis.
Lalo Schifrin
Vivo
Ekde 1989 ĝis 1995 Schifrin estis muzika direktisto de la Glendejla Simfonia Orkestro. Por la prezentado de la Tri Tenoroj (Plácido Domingo, Luciano Pavarotti kaj José Carreras) en Caracalla 1990 li verkis la finalon. En 1992 Diana Ross, Plácido Domingo kaj José Carreras prezentis kune kun la Vienaj Simfoniistoj liajn aranĝaĵojn dum tradicia Viena Kristnaska evento.
Ekde 1993 li surdiskigis kun la Londona Filharmonia Orkestro la serion Jazz Meets the Symphony, kiun kunverkis ĵazmuzikistoj kie Ray Brown, Grady Tate, Jon Faddis, Paquito D'Rivera kaj James Morrison. Kroma fama „miksstila verko“ estis The Dissection and Reconstruction of Music from the Past as Performed by the Inmates of Lalo Schifrin's Demented Ensemble as a Tribute to the Memory of the Marquis De Sade (ankaŭ konata kiel Schifrin/Sade).
Prahistoria Armenio
Neolitiko
La lokoj Aknaŝen kaj Arataŝen en la Ararat-ebenaĵo verŝajne apartenas al la neolitika periodo. La arkeologia ejo Mecamor, situanta en la sudokcidento de armena vilaĝo Taronik en la provinco Armaviro, ankaŭ montras pruvojn de setlejo komenciĝanta de la neolitika epoko.
Lalo Schifrin
Vivo
Ankaŭ en 1993 ekestis lia Lili’Uokalani Symphony honore al la lasta reĝino de Havajo, kiun en la sama jaro la Vienaj Simfoniistoj surdiskigis. Kiel mendo de la sultano de Omano ekestis liaj Symphonic Sketches of Oman, kiun en 2001 surdiskigis la Londona Simfonioa Orkestro. En 2003 li dirigentis antaŭ la Georgia Ŝtata Simfonia Orkestro, la Moskva Simfonia Orkestro kaj la Orkestro de Romandio en Ĝenevo.
(158217) 2001 SJ122
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 16-an de septembro 2001 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Prahistoria Armenio
Bronzepoko
Frua bronzepoka kulturo en la areo estas la kulturo Kura-Aras, atribuita al la periodo inter ĉ. 4000 kaj 2200 a.K. La plej fruaj pruvoj pri ĉi tiu kulturo troviĝas sur la Ararat-ebenaĵo; de tie ĝi disvastiĝis al Kartvelio antaŭ 3000 a.K. (sed neniam atingis Kolĉidon), irante okcidenten kaj sudoriente en areo sub la baseno de Urmijo kaj Van.
Lalo Schifrin
Vivo
En siaj komponaĵoj Schifrin kunfandis elementojn de klasika muziko kun ĵazo kaj modernaj kompoziciaj teknikoj de la 20-a jarcento. Li komponis interalie du pianokonĉertojn, konĉerton por duobla baso, Pulsations, Tropicos, La Nouvelle Orleans kaj Resonances.
Schifrin ricevis kvar Gremiojn, estis nomumita ses fojojn por Oskar-premio kaj dufojojn por la Premion Ora Globo. Ankaŭ li ricevis stelon sur latrotuaro de famo en Holivudo.
Prahistoria Armenio
Bronzepoko
De 2200 a.K. ĝis 1600 a.K., la kulturo Trialeti-Vanadzor floris en Armenio, suda Kartvelio kaj nordorienta Turkio. Oni konjektis, ke temas pri hindeŭropa kulturo. Aliaj eventuale parencaj kulturoj estis disvastigitaj tra la Armena Altebenaĵo dum ĉi tiu tempo, nome en la regionoj Aragaco kaj Lago Sevan.
Fakuloj de la 20-a jarcento sugestis, ke la nomo "Armenio" eble estis registrita unuafoje sur surskribo, kiu mencias Armanî (aŭ Armânum) kune kun Ibla, el teritorioj konkeritaj de Naram-Sin (2300 a.K.) identigitaj kun akada kolonio en la nuna regiono Dijarbekiro ; tamen la precizaj lokoj kaj de Armani kaj Ibla estas neklaraj. Kelkaj modernaj esploristoj metis Armani (Armi) en la ĝeneralan areon de moderna Samsat,  kaj sugestis, ke ĝi estis loĝata, almenaŭ parte, de frua hindoeŭrop-parolanta popolo. Hodiaŭ, la modernaj asirianoj (kiuj tradicie parolas novaramean, tamen ne akadan) nomas la armenojn per la nomo Armani. Tutmoso la 3-a de Egiptio, en la 33-a jaro da sia regado (1446 a.K.), menciis kiel homoj de "Ermenen", asertante ke en ilia tero "ĉielo ripozas sur siaj kvar kolonoj". Armenio estas eventuale ligita al Manna, kiu povas esti identa al la regiono de Minni menciita en la Biblio. Tamen, al kio ĉiuj ĉi mencioj rilatas, ne povas esti determinita kun certeco, kaj la plej frua certa mencio de la nomo "Armenio" devenas de la Behistun-Surskribo (ĉ. 500 a.K.).
La plej frua formo de la vorto "Hajastan", endonimo de Armenio, eble povus esti Hajasa-Aci, reĝlando en la Armena Altebenaĵo, kiu estis registrita en hititaj registroj de 1500-1200 a.K.
Ferepoko
La ĉefa celo de fruaj asiriaj trudeniroj en Armenion estis akiri metalojn. La fera laborepoko sekvis tiun de bronzo ĉie, malfermante novan epokon de homa progreso. Ĝia influo rimarkeblas en Armenio, kaj la transira periodo estas tre markita. Tomboj, kies metalaj enhavoj estas ĉiuj el bronzo, estas de pli malnova epoko. En la plej multaj esploritaj tombejoj troviĝis mebloj kaj bronzaj kaj feraj, kio indikis la laŭpaŝan progreson en la Ferepoko.
Richard Beer-Hofmann
Richard BEER-HOFMANN (naskiĝinta la 11-an de julio 1866 en Rodaun, mortinta la 26-an de septembro 1945 en Novjorko) estis aŭstra verkisto. Li kontribuis al la t.n. Literaturo kafeja.
Vivo
Per siaj en 1893 aperintaj noveloj Novellen kaj la rakonto Der Tod Georgs (1900), brilantaj per altnivela formo artista, melodia lingvodukto kaj etosoplena bildeco, la aŭtoro jam post mallonga tempo eknombriĝis al la plej gravaj anoj de la Viena Moderno.
Jam en la verko Schlaflied für Mirjam (1898) anoncis sin la ĉefa temo de la sekvanta verkaro: la juda destino. Tuj post la komenco de la nova jarcento li komencis verki la dramociklon Die Historie von König David, el kiu tamen finskribitis nur la simbolisma-patosoriĉa antaŭludo Jaákobs Traum (1918) kaj sep scenoj de Der junge David (1933).
Graveco
Kun Martin Buber li estas ekzemplodona reprezentanto de la t.n. juda renesanco: li rekonvertiĝis al la juda fido, vizitis Palestinon en 1936 kaj devis, post la t.n. Anschluss, forlasi sian patrujon por ekzile vivi en Usono.
Cosmas Alder
Cosmas ALDER (naskita ĉ. 1497 en Baden, mortinta la 7-an de novembro 1550 en Berno) estis svisa komponisto kaj politikisto.
Biografio
Junuljare Adler estis korusa knabo - ĝis 1511 daŭris lia lerneja tempon. En 1524 li fariĝis mallongan tempon kantisto (ne kantoro!) en la konvento de Sankta Vincenco (katedralo) en Bern. Post la enkonduko de la Reformacio laŭ la reformita versio la konsilantaro urba elektis lin Sekretario pri publika konstruado en la 15.4.1528. Tiun oficon li havis ĝismorte. Samjare li iĝis ankaŭ sekretario de la bienposedantoj de Frienisberg: li verkis kelkajn katastrajn dokumentojn por la Frienisberg-domo en Berno.
En 1538 li iĝis deputito parlamenta. En la 7.8.1542 la parlamento elektis lin sekretario de la Supra hospitalo. Ekde 1543 li laboris ĉe la korporacio publika Mittellöwen. Post la morto de la unua edzino Alder edziĝis la 9.12.1545 al Barbara Schwäbler. Li mortis en la vintro de 1550 de pesto.
Graveco komponista
En liaj motetoj kaj kantoj Adler sekvis la teknikon de nederlandaj kaj francaj idoloj. La du Germanaj motetoj verkitis kiel interludoj por popolaj teatraĵoj; ili estas, kiel la Epitafkomponaĵoj je Ulrich Zwingli, gravaj ekzemploj de polifonia muziko el la 16-a jarcento.
La moteto pri la kanto Innsbruck, muß ich dich lassen montras melodiajn similaĵojn al la Innsbruck-kanto de Heinrich Isaac.
(114924) 2003 QL41
(114924) 2003 QL41 estas tre malgranda, ne tre hela marsrenkonta asteroido malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lincoln Near-Earth Asteroid Research elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 10:3 kun Jupitero.
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,26284 astronomia unuo, tie estas 39,320 milionoj da km.
Gyula Rónai
RÓNAI Gyula pli aĝa [pr. ro:nai], Mórocz József estis hungara aktoro, reĝisoro naskiĝinta en Somlóvásárhely la 6-an de januaro 1828 kaj mortinta en Nagyvárad la 4-an de septembro 1874.
Lia kariero
Gyula Rónai forlasis la jurkarieron, ŝanĝis sian nomon kaj iĝis aktoro. Li debutis kiel amatorulo en 1847 en Buda. Post la hungara revolucio de 1848 li aperis en Koloĵvaro. Post provincaj ludoj inter 1859 kaj 1862 li estis ano de la Nacia Teatro de Pest. Ekde 1865 dungis lin István Reszler al la teatro de Debrecen, kie li restis ĝis sia morto (escepte de 1872 Szatmár). Li estis unu el la plej bonaj Shakespeare-aktoroj de la provinco (Reĝo Lear; Otelo; Macbeth; Rikardo la 3-a), kaj bonege li prezentis ankŭ Bánk, Petur (Madách I.), Brankovics (Obernyik K.). Lia edzino estis la aktorino Lilla Prielle, la pli juna fratino de Kornélia Prielle.
5798 Burnett
5798 Burnett estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 13-an de septembro 1980 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar, apud San-Diego (Kalifornio Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la usona profesoro pri geokemio Donald S. Burnett de la Kalifornia Instituto de Teknologio. Li esploris pri la kemia evoluo de la sunsistemo per la studo de la nukleosintezo kaj de la natura abundeco de la elementoj.
Piotr Naimski
Piotr Aleksander Naimski (naskiĝis la 2-an de februaro 1951 en Varsovio) – pola politikisto, biokemiisto, akademia instruisto, aganto de opozicio en Pola Popola Respubliko, publicisto.
En la jaroj 2005–2007 vicministro pri ekonomio, parlamentano al Sejmo, de 2015 ŝtatsekretario en Kancelario de Ĉefministro kaj ĉefo de la Oficejo pri Ŝtat-Protekto.
Vivo
En 1968 finis la 6-an Ĝeneralklerigan Liceon je la nomo al Tadeusz Reytan en Varsovio, poste studis en Kemia Fakultato de Varsovia Universitato. En 1981 akiris gradon de doktoro pri naturscienco. En la jaroj 1976–1980 laboris en Instituto pri Biokemio kaj Biofiziko de Pola Scienca Akademio. De 1981 ĝis 1984 estis en Usono, kie fariĝis scienca laboranto de New York University School of Medicine. En la jaroj 1984–1989 okupiĝis pri apliko de biokemiaj metodoj en medicina diagnozo. De 1996 ĝis 2009 surposteniĝis kiel adjunkto en Supera Lernejo de Negoco – National-Louis University en Nowy Sącz. Estis dekano de la Fakultato pri Politika scienco en la sama altlernejo kaj gvidanto de la magistra programo Internaciaj rilatoj kaj Diplomatio.
La Violencia
La epoko de la Violencia (Violento, Perforto) en Kolombio estas nomigo por periodo inter 1948 kaj 1960, karaktera pro dupartia violento kaj murdo de la liberala estro Jorge Eliécer Gaitán la 9-a de aprilo de 1948, kio eksplodigis serion de malordaĵoj konataj kiel Bogotazo, karaktera pro la akraj bataloj inter Liberaluloj kaj Konservativuloj, inklude murdojn, agresemojn, persekutadojn, detruadon de privata posedaĵo kaj eĉ terorismo pro la politika liniigo. Kelkaj fakuloj ampleksigas tiun periodon ĝis 1953.
Vigny (apartigilo)
Vigny nomiĝas kelkaj lokoj en Francujo:
Tri Korvoj
La Tri Korvoj estas angla balado popola. La baladon unue dokumentis la komponisto Thomas Ravencraft en 1611, sed probable estas eĉ pli malnova. Ĝia versio ankaŭ aperas kiel numero 26 en la kolekto de Child (de la 19a jarcento). La balado havas multajn versiojn, same kiel pli malhelan skotan popolan version nomatan "Du Korvoj" (The Twa Corbies).
Intrigo
La balado malfermiĝas kun la konversacio de tri korvoj (kadavromanĝantoj ) diskutantaj kie manĝi sian matenmanĝon. Unu el ili mencias korpon kuŝantan sur la kampo de mortigita kavaliro. Sed la korvoj malkovras, ke la korpo de la kavaliro estas gardata de liaj lojaluloj - ĉashundoj kaj akcipitro (aŭ en iuj versioj, akcipitroj en pluralo). Krome, cervino (en la angla fonto de la balado: Fallow doe) venas por kisi la vundojn de la mortinta kavaliro. La cervino estas klare simbola priskribo de la kavalira amo, kaj estas priskribita kiel estante en la progresinta gravedeco (Great with young, Granda kun junulo). Ŝi surŝarĝas sin de la korpo de la kavaliro sur sian dorson, kaj alportas lin por entombigo.