cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Armilo
Mezepoko
Eŭropa militado dum la Mezepoko estis dominita fare de elitgrupoj de kavaliroj apogitaj fare de amasigita infanterio. Ili estis implikitaj en mova batalo kaj sieĝoj kiuj implikis diversajn sieĝarmilojn kaj taktikojn. Kavaliroj sur ĉevaldorso evoluigis taktikojn por ŝargado per lancoj disponigantaj efikon al la malamikaj formacioj kaj tiam tirantaj pli praktikajn armilojn (kiel ekzemple glavoj) post kiam ili eniĝis en la manbatalo. Dume infanterio, en la aĝo antaŭ la fiksado de strukturitaj formacioj, fidis je malmultekostaj, fortikaj armiloj kiaj ekzemple lancoj kaj ĝardentranĉiloj en proksima batalo kaj ĵetitaj de fore. Ĉar armeoj iĝis pli profesiaj, ilia ekipaĵo estis normigita kaj infanterio transiris al lancoj. Lancoj estas normale sep al ok futoj longaj, lige kun pli malgrandaj mallongaj glavoj.
En orienta kaj sudokcident-azia militado, similaj taktikoj estis evoluigitaj sendepende de eŭropaj influoj.
La enkonduko de pulvo de la Malproksima Oriento ĉe la fino de tiu periodo revoluciigis militadon. Formadoj de muskedistoj, protektitaj fare de bariergardistoj dominis senkaŝajn batalojn, kaj la kanono anstataŭigis la ĵetmaŝinon kiel la domina sieĝarmilo.
Moderna epoko
La eŭropa Renesanco markis la komencon de la efektivigo de pafiloj en okcidenta militado. Pafiloj kaj raketoj estis enkondukitaj en la batalkampo.
Turgon
jen france, en limoĝia okcitana lingvo Turgont - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĉarento (france Charente, prononco []), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine) kaj en la antaŭa regiono Puatuo-Ĉarentoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Confolens (prononco []) kaj al la kantono .
Armilo
Moderna epoko
La aĝo de angulhavaj armiloj finiĝis subite ĵus antaŭ la Unua Mondmilito per rifl-artilerio. Bombardiloj povis detrui masonaĵajn fortikaĵojn kaj aliajn fortikaĵojn. Tiu ununura invento kaŭzis revolucion en militaferoj kaj establis taktikojn kaj doktrinon kiuj daŭre estas en uzo hodiaŭ. Grava kvalito de industria militado estis teknologia eskalado - inventoj estis rapide egalitaj tra reproduktado aŭ rebatitaj per ankoraŭ plia novigado. La teknologia eskalado dum la Unua Mondmilito estis profunda, produktante armitajn aviadilojn kaj tankojn. Denove nemilita aparato iĝis armilo: aviadiloj celis dekomence nur transporton, sed evidente transporto povas esti de militistoj aŭ armiloj (bomboj), kaj tio okazis jam dum la Unua Mondmilito, kun dekomence milita uzado nur por spioni la situacion de la malamiko, poste por bombardado, kio iĝos terure detruega dum la Dua Mondmilito.
Tio daŭris en intermilita tempo (inter Unua kaj Dua Mondmilitoj) kun kontinua evoluo de ĉiuj armilsistemoj de ĉiuj gravaj industriaj potencoj. Multaj modernaj militarmiloj, precipe surteraj, estas relative negravaj plibonigoj de armilsistemoj evoluigitaj dum la Dua Mondmilito. Vidu armean teknologion dum Dua Mondmilito por detala diskuto.
Nuntempa epoko
Ekde la mezo de la 18-a-jarcenta nordamerika franc-hinda milito tra la komenco de la 20-a jarcento, hom-energiaj armiloj estis reduktitaj de la primara armilaro de la batalkampo pasanta al pulv-bazita armilaro. Foje referite kiel la "Epoko de Fusiloj", tiu periodo estis karakterizita per la evoluo de pafiloj por infanterio kaj kanonoj por subtenado, same kiel la komencoj de mekanizitaj armiloj kiel ekzemple la maŝinpafilo, la tanko kaj la larĝa enkonduko de aviadiloj en militadon, inkluzive de maramea militado kun la enkonduko de la aviadilŝipoj.
La Unua Mondmilito markis la eniron de tute industriigita militado same kiel armiloj de amasa neniigo (ekz., kemiaj kaj biologiaj armiloj), kaj armiloj estis evoluigitaj rapide por renkonti milittempajn bezonojn. Ĉefe, ĝi promesis al la armeaj komandantoj la sendependigon disde la ĉevalo kaj la revigliĝon en manovromilitado tra ampleksa uzo de motorveturiloj. La ŝanĝoj kiujn tiuj armeaj teknologioj spertis antaŭ ol kaj dum la Dua Mondmilito estis evoluaj, sed difinis la evoluon por la cetero de la jarcento.
La Dua Mondmilito tamen, eble markis la plej panikan periodon de armilevoluo en la historio de la homaro. Masivaj nombroj da novaj dezajnoj kaj konceptoj estis lanĉitaj, kaj ĉiuj ekzistantaj teknologioj estis plibonigitaj inter 1939 kaj 1945. La plej potenca armilo inventita dum tiu periodo estis la atombombo, aliflanke multaj pliaj armiloj influis la mondon laŭ malsamaj manieroj.
Armaro post la Dua Mondmilito
Post la Dua Mondmilito, pro alveno de la Malvarma Milito, oni instituciis la konstantan disvolvigon de novaj armiloj, kaj la grandaj potencoj eniris en teknologia konkurenco por disvolvigi kaj armilojn kaj kontraŭ-armilojn. Tiu situacio pluas ĝis nun kaj estis origino de multaj krizoj kaj konfliktoj por multaj landoj.
Unu de la plej rimarkindaj aspektoj de la armilaro disvolvigita post la Dua Mondmilito estis la kombino de atomarmiloj kun balistikaj misiloj, kio kondukis al la kreado de la plej pova armilo kiu ekzistas en la aktualo: nome la interkontinenta balistika misilo. Ankaŭ la tiele nomita "Malvarma Milito" kondukis al la kreado kaj posta disvolvigo kaj obligo de armiloj kiaj la atombombo, en konkurenco kiu frontigis ties posedantojn nome Usono kaj Sovetunio- kiel militemaj potencoj kun sufiĉa povo por detrui la tutan homan civilizacion: fakte, oni supozas, ke neniu el tiuj potencoj deziris komenci militon kiu estas supozata kiel la propra tutekstermo, laŭ la nomata doktrino de la reciproke garantiita neniigo. La nekontrolita naturo de tiuj armoj faris ke la atomaj misiloj de pli malgranda skalo estis konsiderataj relative neutilaj. La alternativo en la konvenciaj batalkampoj alvenis pere de la aplikado de la teknologio de informadiko, municio de alta precizeco -nomata ankaŭ "inteligenta bombo"- kaj teknologio de nevidebleco, jam kutimaj en diversaj tipoj de militaviadiloj.
La fino de la Malvarma Milito kaj la aktualo
En la 1970-aj jaroj, la politikaj rilatoj malstreĉiĝis, ekzemple "pere de la Interkonsentoj SALT [anglalingva siglo de la Negocado por la limigo de Strategiaj Armiloj], en kiuj la du ĉefaj superpotencoj metis limigon al la kvanto de misiloj ICBM kaj strategiaj misiloj kun atomenhava kapablo", indikas la Encyclopædia Britannica. Fine de la 1980-aj jaroj, la Malvarma Milito ekfiniĝis, kvankam aliaj surlokaj militoj pluis ĉu por longe ĉu por mallonge.
“La fino de la Malvarma Milito nutris la esperojn vidi la ĉeson de la atomarmilara konkurenco kiu dum tiom da tempo estis oponigante Usonon kaj Sovetunion”, estas dirata en informo de la Carnegie Endowment for International Peace. La negocado pri la atoma malarmado kaj kontrolo estis kondukinta al malmuntado de centoj da atomaj armilejoj en la lastaj jaroj. En 1991, Sovetunio kaj Usono subskribis la Interkonsenton START I, kiu devigis tiujn du atomhavajn superpotencojn ne nur al limigo, sed ankaŭ al malgrandigo la unuan fojon en la historio de la nombro de strategiaj atom-ogivoj pretaj por ties lanĉado ĝis resti ĉe 6 000 unuoj por ĉiu flanko. Fine de 2001, ambaŭ landoj konfirmis ke ili estis plenumintaj la terminojn de la interkonsento. Krome, en 2002 oni subskribis la Interkonsenton de Moskvo, kiu devigas pluigi la malpliigon de la armilaro dum la venontaj dek jaroj ĝis alveni al kvanto de inter 1 700 kaj 2 200 unuoj.
La kapablo prepariĝi, manovri kaj ataki antaŭ la malamiko povus reagi kontraŭ la minaco montriĝis kiel decidiga avantaĝo, kaj ties uzado disvastiĝis inter ĉiuj la armebranĉoj. Tiele, al la uzado de teknologio de nevidebleco, jam menciita, oni aldonas la ekipadon de nokta vidkapablo disvolvigita por operacantaj unuoj en kondiĉoj de malmulta aŭ nenia videblo. La taskoj de viglado, de speciala risko, estis atribuita al telestiraviadiloj, kiuj povas memdetruiĝi okaze de eventuala detektado. La kunordigo de la fortoj estis alia el la aksoj de la doktrino de nuntempaj militoj, kaj tiele oni montris per la enkonduko de sistemoj de kriptologio kaj novaj komunikiloj, same kiel de sistemoj de interrompo de la informaro de malamikoj.
La disrompo de la malamika infrastrukturo, ties spiona reto kaj ties komunikado devas fariĝi per la karaktero tre informadikita de ties ekiparoj, kaj tiele jam oni parolas pri la cifereca milito kiel nova armilo kapabla paralizigi ekiparojn, sendi ordonojn konfuzajn simple por saboti strukturojn de la malamiko. La kosmokonkuro, aperinta kiel epizodo ene de la armilkonkuro, metis la bazon por plani hipotezan spacan militon kiu uzus satelitojn ne nur kiel komunikiloj aŭ spionaj satelitoj, sed kiel efikaj armiloj kontraŭ la surfaco.
En januaro 2009, ok ŝtatoj posedis totalon de pli ol 23 300 atomarmiloj, laŭ la Internacia Instituto de Stokholmo de Esplorado por la Paco, de Svedio.
Elspezoj en armilaro fare de la ŝtatoj
La landoj kiuj estas inter la zonoj tre disputataj pro landlimaj konfliktoj, aŭ minacataj de landoj pli potencaj pro militaj aferoj; nome la superpotencoj, estas inter la plej grandaj aĉetantoj, eksportantoj, kaj fabrikantoj de armiloj de ĉiaj klasoj.
El pli ol 350 000 milionoj de usonaj dolaroj kiujn la landoj de Latinameriko ŝuldas al la bankoj de Okcidento, preskaŭ 90 000 milinoj estas elspezataj en armilaj kostoj. La armilaj elspezoj de la landoj de Centrameriko kiuj estis en milito pliiĝis 50 % inter 1979 kaj 1983. Spite la ekonomian situacion en kiu troviĝas kelkaj landoj, kies inflacio estas altega, la imposta kvanto kiun ĉiu persono devas pagi ĉiujare por elteni la armeon rezultas ege grava: En Argentino, la 3,5% de ties MEP; en Ĉilio, la 3,5% de ties MEP; en Meksiko, la 2,5% de ties MEP; en Brazilo, la 3,4% de ties MEP. Kiel escepto al la regulo, en la aktualo Venezuelo kaj Ĉilio, spite ties malgrandan elspezon en defendo, estas la plej grandaj aĉetantoj de armilaro en la regiono subkontinenta sudamerika.
Kritikaro
Laŭlonge de la jaroj, diversaj asocioj de diversaj medioj insistis por la nuligo de la armiloj, argumentante ke ili spronas al la violento en la socioj. En multaj landoj oni akceptis tiun tipon de proponoj kaj oni venis eĉ al la realigo de planoj de senarmiligo. Kelkaj konfliktoj, kiel la Milito de Vjetnamio, helpis al la konstruado en la publika opinio de kritikan sintenon rilate al la militaj intervenoj de la koncernaj registarol. La pacismo, aperinta parte kiel reago al ia usona imperiisma doktrino, intencas proponi alian paradigmon de internaciaj rilatoj.
Komerco de armiloj
Kvankam kelkaj publikaj transakcioj de armiloj okazas laŭleĝe inter registaroj, en multaj okazoj (kaj kontraŭ regularoj pli malpli rigoremaj ĉu enlandaj aŭ internaciaj) ili estas enkanaligitaj pere de privatuloj, grupoj aŭ ŝtatoj kiuj partoprenas en la kontraŭleĝa komerco de armilaro. La adopto de interkonsentoj por nuligi kelkajn tipojn de armiloj konsiderataj neakcepteblaj (kiaj la grapolbomboj aŭ kelkaj kontraŭpersonaj minoj) neevitable vekas malakceptojn de la flanko de la produktantaj landoj, kiuj estas plej ofte industriigitaj landoj malproksimaj de la konfliktoj en kiuj tiuj armiloj estas uzataj.
Armindustrio aŭ armilindustrio inkludas la komercan industrion dediĉita al la esplorado, disvolvigo, produktado kaj servo de materialo, ekipoj kaj armeaj instalaĵoj. La entreprenoj produktantaj de armiloj, konataj ankaŭ kiel kontraktistoj de defendo aŭ de la militista industrio, produktas armilojn ĉefe por la armitaj fortoj de la ŝtatoj. Ankaŭ registaraj instancoj (institucioj, servoj, publikaj entreprenoj) funkcias en la industrio armilara, la aĉeto kaj vendo de armiloj, municio kaj aliaj armeaj artikoloj. La produktoj inkludas pafilojn, municion, misilojn, armeajn aviadilojn, armeajn veturilojn, ŝipojn, elektronikajn sistemojn, inter aliaj. La industrio de armiloj ankaŭ realigas projektojn de esplorado kaj disvolvigo.
Unuiĝintaj Nacioj
La 2an de Aprilo 2013, la Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj adoptis la unuan Traktaton pri la komerco de armiloj, per 154 voĉdonoj poraj, tri kontraŭaj (de Sirio, Irano kaj Nord-Koreio) kaj 23 sindetenoj (inter kiuj rimarkinde Rusio, Ĉinio, Barato, Egipto, Indonezio, Pakistano). Tiu internacia jura instrumento malfermiĝis por esti ratifita el la 3a de junio 2013 kaj ĝi devis akiri 50 subskribojn por veni al valideco. Ĉiu lando estis libera subskribi aŭ ne la traktaton kaj ratifi ĝin. La 25an de Septembro 2014, la limo de la 50 ratifoj de la Traktato estis trapasata, kaj la 24an de Decembro 2014, la Traktato ekvalidiĝis post 90 tagoj el la dato de la 50a ratifo, kiel estis postulita de la artikolo 22a de la Traktato. El tiam, por la landoj kiuj estis subskribintaj ĝin, estos kontrolataj la eksportado, la importado, la transirado, la transŝipiĝo kaj la vendado de armiloj. Kontraste, ĝi ne estis aplikata al la internacia transporto fare de ĉiu ŝtato membro aŭ je ties konto de klasikaj armiloj «destinitaj al ties uzado, dum tiuj armiloj restu ties propraĵo». Ĝi indikas ok kategoriojn de armiloj: nome tankoj, blendaj militveturiloj, sistemoj de artilerio de granda kalibro, milit-aviadiloj, milit-helikopteroj, militŝipoj, misiloj kaj misil-lanĉiloj, kaj malgrandkalibraj armiloj. Pri municio, ĉiu ŝtato membro de la traktato estas postulata institucii kaj ĝisdatigi «reĝimon de ŝtata kontrolo por reguligi la eksportadon de municioj por esti pafitaj, lanĉitaj aŭ liveritaj inter klasikaj armiloj» menciitaj kaj aplikas la disponaĵojn antaŭviditajn de la teksto antaŭ permesi la eksportadon de municio. Tiu traktato malfaciligu la liveradon de mortigaj armiloj al la nigra merkato kaj kontribuu eviti ke militsenjoroj, piratoj, teroristoj kaj aliaj krimuloj akiru tiajn armilojn,.
Eŭropa Unio
Estis adoptita kondutkodo de la Eŭropa Unio pri armilaro, jure deviga, la 10an de Decembro 2008 fare de la Konsilio de eŭropaj ministroj por eŭropaj aferoj. Ĝi anstataŭas la volontan kondutkodon de 1998. Oni devas respekti ok kriteriojn, inter kiuj la respekton al la homaj rajtoj kaj al la internacia humanitara juro en la landoj de fina destino.
Specoj de armoj
ankaŭ:
...
aliaj specoj de armiloj:
Proverbo
Ekzistas proverbo pri armilo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof :
Paroloj al miaj gefiloj
Paroloj al miaj gefiloj estas verko de Walter Francini. Kiel spiritista patro li verkis tiun libreton (80-paĝa) kun orientigo al siaj gefiloj, komencante per amo al Dio. Poste li decidis publikigi en formo de libro por uzo de ĉiuj gepatroj.
Francisco Jaílson de Sousa
Francisco Jaílson de Sousa (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Montedio Yamagata.
Jaime Scolnik
Jaime SCOLNIK (1908-1999), dumviva membro, dojeno de la esperantistaro en Kordobo (Argentino), mortis la 18-an de aŭgusto.
Esperantisto ekde 1933, li kunfondis Argentinan E-Ligon en 1941, kaj funkciis kiel UEA-delegito inter 1937 kaj 1956. Pioniro de natura kuracado en Ameriko, li multe verkis en la hispana pri tio kaj pri siaj multlandaj vojaĝoj. En Esperanto li publikigis diversajn lernolibrojn en pluraj eldonoj ekde 1938 ĝis 1982 (unu kun sia fratino Rosa), krome la verkojn Kiel kuracas la naturista medicino (1961, tradukitan en plurajn lingvojn) kaj '''Sanon! Kuracu vin mem per naturaj metodoj''' (1995).
NGC 5523
NGC 5523 (aliaj indikoj — UGC 9119, MCG 4-34-8, ZWG 133.18, KARA 621, IRAS14125+2533, PGC 50895) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Comitini
Comitini estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sicilio kaj al la provinco Agriĝento. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Aragona, Favara kaj Grotte.
29348 Criswick
29348 Criswick estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la kanada astronomo David D. Balam elde la Dominia Astrofizika Observatorio en Saanich (Brita Kolumbio, Kanado).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la kanada entreprenisto John Criswick, lerninto de la Universitato de Viktorio, kiu kiel rezulto de lia fervoro por astronomio, estis entuziasma proponanto de la eduko pri astronomio en Kanado.
(116930) 2004 GE29
(116930) 2004 GE29 estas troja asteroido de la tiel nomata «Greka Tendaro»: ĝi orbitas, kun iom granda klineco, proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, plenuita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward, nord-oriente de Tucson (Arizono, Usono), kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon.
Mariakerke
Mariakerke ("Maria kirko") estas la nomo de diversaj loĝlokoj en Nederlandlingvio. Interalie temas pri parto de la belgaj municipoj
Toaso
Toaso (latine Thoas) estas en la greka mitologio sufiĉe ofta nomo.
Toaso - reĝo sur insulo Lemnos
Pro tiu ĉi perfido la ceteraj virinoj vendis ŝin en sklavecon al nemea reĝo Likurgo. Kiam tie pro ŝia malzorgo estis de granda serpento mortsufokita, la reĝa fileto Ofelto, minacis al ŝi per morto kaj nur pledo de soldatoj irantaj en militon Sep kontraŭ Tebo savis al ŝi la vivon.
Toaso - reĝo sur Taŭrido
Li regis sur Taŭrido (nuna Krimeo) en tempo, kiam tie estis pastrino de diino Artemiso filino de la reĝo Agamemno Ifigenia.
Tom Selleck
Thomas William ("Tom") SELLECK (n. la 29-an de januaro, 1945) estas usona aktoro kaj filmproduktisto.
11504 Kazo
11504 Kazo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).
Tom Selleck
Lia konateco devenas ĉefe de lia rolo kiel detektivo Thomas Magnum en la usona televida serio Magnum P.I. (1980-1988). Li ricevis plurajn honorojn kaj premiojn pro tiu rolo, inkluzive de Emmy en 1984. Li rolis poste en pluraj aliaj televidaj serioj (plej grave en Friends), kaj en kinofilmoj, reklamfilmetoj ktp., interalie rolante kiel generalo Eisenhower en Ike: Countdown to D-Day, kaj kiel reĝo Fernando la 2-a en Christopher Columbus: the Discovery (gajnante la malpremion "Razzie").
11504 Kazo
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la japana urbo Kazo (japane : 加須市, Kazo-shi) en gubernio Sajtama, 50 km norde de Tokio.
Taftan (vulkano)
Taftan (, Taftân) estas aktiva stratovulkano en sud-oriento de Irano situanta en la provinco Sistano kaj Baluĉistano. Kun preskaŭ 4,000 metrojn super marnivelo, ĝi estas la plej alta monto en sudorienta Irano. La plej proksima urbo estas Ĥaŝ. Taftan estas Baluĉi vorto kiu signifas "la loko de varmego".
Laŭ la Tutmonda Vulkanisma Programo, "alt-aktiva, Sulfuro-inkrusto Fumarolo okazas ĉe la pinto de la [sud-orienta] konuso. la profunda [nord-okcidenta] sekc-konuso estas de Plejstoceno aĝo. en Januaro 1902 la vulkano estis raportita fumi peze por multaj tagoj, kun foje forta fosforesko. unu laf-fluo estis raportita ĉe Taftan en 1993, sed eble estis erar-observo de Sulfur-fluo kiu estis fandita.
1976 Kaverin
1976 Kaverin estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.
Nomo
Oni ne konfuzu ĝin kun 2458 Veniakaverin.
Walter Francini
Walter Augusto FRANCINI [vaŭter aŭgustŭ fransinj] (naskiĝis en la 3-a de junio 1926, en San-Paŭlo, kaj mortis en la 3-a de majo 1996, en la sama urbo) estis brazila ĵurnalisto kaj esperantisto. Li verkis originalajn verkaĵojn, tradukis multe da verkoj en Esperanton kaj abunde informis kaj propagandis pri la Internacia Lingvo. Li aktivis en la grava bonfara organizaĵo Legio de Bona Volo, i.a. ankaŭ por Esperanto.
Ĝis sia 33-jaraĝo Francini ne akceptis Esperanton, tial ke dum sia universitata tempo lerta profesoro, kiun li tre estimis, diradis, ke artifikaĵoj ne prosperas sur la lingva kampo. Tamen en 1959 li lernis Esperanton kun Erlindo Salzano en la urbo Porto Ferreira, kie Francini estis gimnazia instruisto. Poste li loĝis kaj propagandis Esperanton en São Carlos.
Walter Francini poste instruis Esperanton kaj estis delegito pri Edukado kaj Homaranismo dum preskaŭ 30 jaroj.
Schafflund
Schafflund (dane: Skovlund) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto kaj la administra centro de la samnoma komunumaro Schafflund, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj.
Fagner Ribeiro da Costa
Fagner Ribeiro da Costa (n. ) estas brazila futbalisto.
Li futbalis ĉe Montedio Yamagata kaj Albirex Niigata.
Sudanhavenurbo
Sudanhavenurbo aŭ Sudanhaveno (en multaj lingvoj Port Sudan, en la araba ‏بور سودان‎, Būr Sūdān) estas la ĉefurbo de la sudana subŝtato Ruĝa Maro. Ĝi havas 489.725 loĝantojn (2007). Ĝi situas ĉe la Ruĝa Maro kaj estas la ĉefa havenurbo de la Respubliko Sudano.
Historio
Sudanhavenurbo estis fondita de Britio en 1909 kiel celurbo de fervojo liganta la Ruĝan Maron al la Rivero Nilo. Ĝi utilis kiel nova moderna haveno anstataŭanta Sawakin. La fervojo estis uzata por transporti la nacian produktadon de kotono kaj sezamo, krome sorgo, el la agrikulturaj riĉaj areoj de la Nil-valo.
Turismo
Sudanhavenurbo estas konata inter turistoj pro siaj eksterordinaraj subnaĝejoj kaj strandoj. Kaj turistoj kaj grandaj nombroj de islamaj pilgrimantoj survoje en la unufoja haĝo al Mekao uzas tiun havenon kiel enŝipiĝejon por transpasi la Ruĝan Maron al Ĝido en Saŭdarabio.
Tasso Marchini
Tasso Marchini estis italdevena rumanihungara pentristo naskita en Beogrado en 1907 kaj mortinta en Arco en 1936.
Kariero
La patro de Tasso Marchini malaperis je la eksplodo de la unua mondmilito kaj kaj la patrino perdis sian filon dum fuĝado. Militkaptito (instruisto pri literaturo) portis lin kun si al Kluĵo kaj li adoptis lin filo. Marchini finis la gimnazion en Kluĵo en 1924 kaj li fariĝis studento de la artlernejo Belle Arte de Kluĵo. Pli poste li fariĝis unu el elstaraj pentristoj de Artistkolonio de Baia Mare. Li malsaniĝis pro tuberkulozo kaj li mortis en sanatorio de Arco. Dum sia agonio li diris: „Lasu min! Mi deziras hejmeniri al Kluĵo!”.
Walter Levente Zavaczki
Kariero
Walter Levente Zavaczki diplomitiĝis pri skulptoarto en Arta Universitato de Oradea en 2002. Li loĝas en Odorheiu Secuiesc.
Stabila versio
Stabila versio estas versio de programaro kiu ne enhavas gravajn erarojn, kaj ideale ne plu havu eraretojn, mankojn aŭ misfunkciojn komputscience nomataj cimoj. Kelkafoje, precipe ĉe grandaj aŭ komplikaj projektoj, estas konataj eraroj ankaŭ en stabila versio sed ne estas gravegaj kaj estos korektotaj en plia stabila versio. Ĝi estas testita per testuloj kaj plibonigita per programistoj en testaj versioj. Normale estas stabila versio sama kiel lasta eldona kandidato.
Snoopy
Snoopy estas la dorlotbesto de Charlie Brown. Li estas biglo en la bildstrio Peanuts de Charles M. Schulz. Li povas ankaŭ esti trovata en filmoj kaj televido de Charlie Brown, kiel La Arakidoj Filmo.
Survivre avec les loups (filmo)
Survivre avec les loups (Postvivi kun la lupoj) estas franca filmo de Véra Belmont, aperinta en 2007.
Temo
Dum la Dua mondmilito Misha estas 8-jara, ŝi estas juda. Ŝiaj gepatroj estas ĵus deportitaj. Ŝi scias nur tion: ili troviĝas oriente. Helpe de eta kompaso, ŝi forlasas Belgion, sian naskiĝlandon kaj piedirante atingas Ukrainion en 1944, trairinte Germanion kaj Pollandon, esperante retrovi ilin. Por plu vivi, ŝi devas alfronti homojn kaj ties perforton. Por plu vivi, ŝi aniĝas al aro da lupoj kaj fariĝas unu el ili. Post Ukrainio, kie traktis ŝin bonkoraj homoj, ŝi revenas al Belgio. Tie Jean, ŝia maljuna amiko, trovas ŝin en malsanulejo - liaj hundoj, simile al ŝiaj lupoj instigas ŝin reveni al vivo.
Videoteko
Aperis DVD de la filmo.
Internaj ligiloj
Pro preskaŭ samtempa aperdato, oni ne konfuzu la titolon kun:
124114 Bergersen
124114 Bergersen estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la usona astronomo Roy A. Tucker elde la Observatorio Goodricke-Pigott, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la norvega komponisto Thomas Jacob Bergersen, kiu komponis pli ol milon da filmomuzikoj kaj. Lia muziko havas tipan epopean econ.
NGC 5524
NGC 5524 estas duopa stelo en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Muzeo Brukenthal
La Muzeo Brukenthal (germane: Brukenthal-Museum, rumane: Muzeul Brukenthal) estas sendube la plej grava tia instituto en Sibio kaj unu el la plej belaj muzeoj de Rumanio. Ĝia ĉefa sidejo estas la Palaco Brukenthal urbokerne ĉe Granda Placo.
Priskribo de la domo kaj de la bildaro
La palacon urban konstruis de 1778-85 nekonata arkitekto. En la supra etaĝo estis iam la salonoj por akceptoj. Brukenthal mem aranĝis la kolekton en la domo kaj faris ĝin vizitebla de ĉiuj en 1817, afero nekutime tiutempe. Post la restaŭradoj la kolekto nove aranĝitis. Troviĝas tie ĉi krom pentraĵoj de la flandra/holanda skoloj ankaŭ pentraĵoj de germanaj, francaj kaj hispanaj majstroj kiel ankaŭ de gravaj rumanaj artistoj el la 19-a kaj 20-a jarcentoj: de Theodor Aman, Lucian Grigorescu, Stefan Luchian kaj Theodor Pallady. Ankaŭ aŭstria pentra arto de la 16-a ĝis la 19-a jc estas abunde reprezentata. Ekster tio oni povas admiri plastikojn kaj riliefojn de Tullio Lombardo kaj verkoj el la skolo de Giovanni da Bologna. Artmetiaĵoj kiel fornoj, mebloj, kestegoj, kandelingoj kristalaj ankaŭ videblas. Komenciĝas rondirado je la supra etaĝo. Ĝuste en la ŝtuparo pendas granda bildo kun vido malnova de la urbo, pentrite de Franz Neuhauser. Oni invitatas kompari tiun ĉi kun la aspekto de la moderna urbo, kiu konservis multon da malnovaĵoj.
Mihály Babits
szentistváni BABITS Mihály [babiĉ mihAj] (naskiĝis la en Szekszárd, mortis la  en Budapeŝto) estis krom Endre Ady la plej granda poeto de la generacio de Nyugat. Li estis ankaŭ verkisto, tradukisto kaj literaturhistoriisto.
La poeto Babits, kiu jam en 1913 partoprenis la unuan Ido-kurson, vidis en Ido-movado por la internacia lingvo forton kontraŭ la naciismo kaj kontraŭ la ŝovinismo. En 1918 li iĝis honora membro de ULII, krome li estis membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Petőfi kaj membro de Societo Kisfaludy.
Biografio
Miĥaelo Babits (nomformo aperinta en 1929, vidu bildon) frekventis bazlernejojn en Budapeŝto kaj Pécs, poste cistercianan gimnazion. Li akiris pedagogian diplomon en Scienca Universitato Pázmány Péter. Dum la studentaj jaroj li konatiĝis kun Gyula Juhász kaj Dezső Kosztolányi. Li instruis en diversaj urboj, en la komenciĝanta 20-a jarcento li komencis kontribui. En 1921 li edziĝis al Ilona Tanner, li donis al ŝi pseŭdonimon Török Sophie.
Dezső Márkus
Dezső Márkus [deĵO mArkuŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Márkus Dezső estis hungara juristo, juĝisto.
Dezső Márkus naskiĝis la  1862 en Paks. Li mortis la 1912 en Budapeŝto.
Biografio
Dezső Márkus devenis el juda familio. Li akiris juran diplomon en Universitato de Budapeŝto en 1885, en la sekva jaro advokatan diplomon. Inter 1894 kaj 1906 li laboris en la ministerio pri justico kiel juĝisto, poste li havis postenon en la supera juĝejo. Li strebis multe pri egaleco de virinoj. Li multe redaktis diversajn jurajn revuojn, eldonaĵojn, eĉ leksikonon.
Zamboanga Duoninsulo
La Zamboanga Duoninsulo (Tangway ng Zamboanga, Zamboanga Peninsula, ĉabakane Peninsula de Zamboanga) aŭ "regiono 9" estas unu el 17 administraj regionoj de la ŝtato Filipinoj. Ĝia teritorio grupigas tri provincojn, kiuj ĉiuj havas propran registaron, estratan de guberniestro (gobernador), kaj du eksterprovincajn urbojn. Por elektoj la provincoj estas subdividitaj al kongresaj distriktoj (distrito), kiuj elektas po deputiton.
La ĉefurbo estas Pagadiano.
La regiono geografie ampleksas la okcidentan parton de la insulo Mindanao, kaj aldone parteton de la insulo Basilano. Ĝi kovras areon de 16 823 kvadrataj kilometroj, kaj en 2010 havis 3 407 353 loĝantojn, kio rezultigas loĝdenson de 200 homoj po kvadrata kilometro.
La unuopaj provincoj de la regiono estas
Aldone ĝi konsistas el la eksterprovincaj urboj Zamboanga en la suda pinto de la duoninsulo, kaj Isabela en la norda parto de la insulo Basilano sude de la duoninsulo. La urbo Isabela (Basilano) estas la ĉefurbo de la samnoma provinco Basilano, kies teritorio tamen nur kovras la reston de la insulo krom la urbo Isabela.
Zavoja Lago
Zavoja Lago (Завојско језеро) estas baraĵlago en Serbio, ĉe la Balkana Montaro (stara planina), en distrikto Pirot (Пиротски округ), 17 km norde de ties ĉefurbo Pirot (Пирот). Ĝi interrompas la fluon de rivero Visoĉica (Височица). Ĝia ĝenerala direkto estas de sud-oriento al nord-okcidento.
La lago ekestis en somero 1963 sen homa interveno, kiam ŝutiĝo de ter-amasoj 50 metrojn altaj blokis kaj baris riveron Visoĉica. Oni timis, ke provoj liberigi la fluejon de la rivero rezultos en subita rompiĝo de la baraĵo, kaj ke la subita liberiĝo de la akvo inundu la regionon. Tial la armeo firmigis la baraĵon per muro kaj instalis ankaŭ elektro-centralon.
Per sia ekesto la lago subakvigis la vilaĝon Zavoj kaj ricevis ties nomon. Oni konstruis novan vilaĝon Novi Zavoj (nova Zavojo) por la iamaj loĝantoj.
La akvo de la lago iras tra riveroj Visoĉica, Temštica, Nišava kaj (Južna) Morava en Danubon. Estas planoj transkonduki akvon de Temštica en la lagon por pliefikigi la akvocentralon.
Ĉar la akvokvanto de la lago dependas de la uzo de la baraĵo, ĝi varias; la kvanto kaj la alteco en la informkadro estas la maksimumaj. La larĝo de ĉ. 1 kilometro estas nur ĉe iuj flankaj valoj; aliloke la lago larĝas maksimume ĉ. 500 metrojn.
Condrò
Condrò estas komunumo en la sudo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono kaj insulo Sicilio kaj al la provinco Mesino. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Gualtieri Sicaminò, Pace del Mela kaj San Pier Niceto.
Tomohiko Miyazaki
Tomohiko Miyazaki (宮崎 智彦, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kashima Antlers, Yokohama FC kaj Júbilo Iwata.
5114 Yezo
5114 Yezo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Hiroŝi Kaneda kaj Sejĝi Ueda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo.
Yezo (Yeso aǔ Ezo) estis la malnova nomo de Hokajdo ĝis 1869. Mallongdaŭra respubliko de Ezo ekzistis inter 1868 kaj 1869.
Muzeo pri presado (Erfurto)
La Benary-vartenejo (germane: Benary-Depot) estas parto de granda banko en Erfurto (Brühler-strato nr. 37; la deponejo mem estas en al apuda Business-strato) kaj utiliĝis parte kiel muzeo.
La domo
La ekonomia sukceso de Erfurto ŝuldiĝas ankaŭ al ĝiaj pioniroj kaj komercistoj de hortikulturado kaj semaĵkultivado, nome al: Christian Reichart, Jacob Platz, Christoph Schmidt aŭ Niels Lund Chrestensen. Alia familio de tiu branĉo donis la nomon al la domo: Ernst Benary fondis en la dua triono de la 19-a jc. ĝardenentreprenon, kiu baldaŭ evoluis kiel unu el la plej grandaj de sia speco. Poste ili specialiĝis en semaĵkultivadon kaj eksportadon. En 1865 la familio havis 20 hektarojn da kultivadtereno. Proksime al atrakcia adminstradejo kaj al la vilaoj de la familio stariĝis en 1879 deponejo.
La konstruo estas kvaretaĝa kun klinkera fasado kun ornamaĵoj estintaj tre modaj tiutempe. Ĉe la restaŭrado oni sukcesis remontrigi la internajn konstruitaĵojn el ligno. Samtempe oni instalis modernan lifton. La tuta domo estas monumentprotektita. Kultura uzo eblas ekde 2001.
Muzeo pri presado
Antaŭ aprilo 2001 ekspozicio en la t.n. Gutenberg-kelo en la erfurta Johannes-strato klarigis pri la riĉegaj presadaj tradicioj. Laboristoj de la samloka presejo Fortschritt kunmetis perfektan kolekton kovrantan la epokon de inter 1860 kaj 1930, kiu estis malfermita en 1982. La Urba muzeo akiris ĝin en 1994.
Ĉi tie en la Benary-deponejo kondiĉoj por tia ekspozicio estas bonegaj. Funkciantaj presadmaŝinoj de la lastaj 200 jaroj videblas, kiel por ekzemplo: Kniehebelpresse (1865), Boston-Tiegeldruckpresse (1880), kompostmaŝinon (1910). Krome rigardeblas aparatoj tondilaj, ongletigaj, broŝuradaj.
Dum la lastaj jaroj la ekspozicio kompletiĝis per diversaj donacoj. Oni sukcesis transpreni la kompletan atelieron de la erfurta artpresisto Ernst August Zimmermann. Dua ekzemplo estas la starigo de interpreslitera-kompostmaŝino (angle: Intertype; germane: Zeilengußmaschine) de 1930/40. Tiun oni tre ofte prezentas al la vizitantoj. Je la fino de gvidado fare de faksperta kompetentulo, ciu vizitanto rajtas mem presi.
Elmontrada loko por du muzeoj
Je la supra etaĝo troviĝas granda kolekto apartenanta al la Muzeo pri turingia folkloro kaj al la Anger-muzeo.
Vidu ankaŭ
Turingia Rekonstrubanko
Károly Szathmáry
SZATHMÁRY Károly, (satmari) P. Szathmáry estis hungara verkisto, instruisto. Li naskiĝis en Szilágysomlyó la 24-an de julio 1831 kaj mortis en Budapeŝto la 14-a de januaro 1891.
Biografio
Károly Szathmáry studis en Zilah kaj poste juron en Kolozsvár kaj li iĝis oficisto (1847). Post la liberecbatalo en 1848-1849 li estis malliberigita. Poste li instruis en privatinstituto. Ekde 1858 li instruis en Máramarossziget, Nagyenyed, en 1869 li iĝis deputito en la landkunveno. Li redaktis ekde 1878 la Országgyűlési Napló (Taglibro de Landkunveno). Li estis ano de la Societo Kisfaludy (1869) kaj de la Societo Petőfi (1876). En 1872 li establis la asocion Országos Kisdedóvó Egyesület (Asocio Landa por Infanĝardenoj), kies li fariĝis prezidanto en 1877.
Hispana Maroko
La Hispana Maroko (Protectorado español de Marruecos, حماية إسبانيا في المغرب, nome en marokaj medioj; ankaŭ الاحتلال الإسباني للمغرب signifanta 'hispana okupado de Maroko') estas la jura koncepto aplikita al serio de teritorioj de la sultanlando de Maroko en kiuj Hispanio, laŭ la franca-hispana interkonsentaro subskribita la 27-a de novembro de 1912, organizis reĝimon de protektorato. La protektorato konsistis el du teritorioj de la aktuala Maroko, geografie disaj: la zono de la norda Maroko, kiu inkludas la regionojn de la Rif-montaro kaj Jebala, havis limon norde kun la urboj de Sebto kaj Melilo (kiu ne apartenis al la teritorio de la protektorato ĉar temas pri hispana teritorio) kaj kun la internacia kunposedaĵo de Tanĝero; kaj sude kaj oriente limis kun la Franca Protektorato de Maroko. La suda zono estis Tarfajo, lime sude kun la tiama hispana kolonio de Hispania Saharo, kaj sudokcidente kaj norde kun la rivero Dra kiel limo.
Ok monatoj antaŭ tiu interkonsento, Francio jam estis kreinta sian propran protektoraton ĉe la plej parto de la nuna Maroko. Tamen la kreado de kolonia administrado ĉe la teritorioj de la protektorato en Rif ne okazos ĝis 1927, post kiam la zono estis pacigita. La protektorato daŭris ĝis la 7-a de aprilo de 1956, escepte ĉe tio konata kiel la suda protektorato aŭ norda regiono el la tri en kiu oni dividis la teritorion de la Hispania Saharo.
Frankismo
Inter 1940 kaj 1945, la protektorato de la Internacia Zono de Tanĝero sur tiu urbo estis suspendita, kaj Frankisma Hispanio plenumis la efektivan suverenecon metante ĝin en la Hispana protektorato.
János Arany
ARANY János [Aranj Janoŝ] (n. la en Nagyszalonta, (nuntempa Salonta en Rumanio), m. la  en Budapeŝto) estis hungara poeto. Li estis sendube la plej signifa poezia kreanto en la periodo inter Sándor Petőfi - lia intima amiko - kaj Endre Ady. Li estas plej konata pro la verkitaj baladoj kaj la trilogio en la rimoj "Toldi". Li estis la patro de László Arany kaj Julianna Arany.
Biografio
Li naskiĝis la 2-an de marto en 1817 en la urbeto Nagyszalonta, kiu hodiaŭ jam situas en Rumanio. La patro nomiĝis ARANY György, la patrino MEGYERI Sára. Liaj gefratoj jam forpasis antaŭ ol li naskiĝis, escepte de lia fratino, kiu tiutempe jam estis edzino, do Arany plenkreskis kvazaŭ unusola filo. Liaj maljunaj gepatroj aranĝis multon por doni ĉion eblan al sia filo. Arany jam frue ellernis la legadon, kaj legis multe, precipe verkojn de la 17-a kaj 18-a jarcentoj. Li entuziasmiĝis pri la malnoveska uzo de la hungara, tial li dum longa tempo estis malamiko de la hungara lingvonovigo. Same li aŭdis sian patron rakonti torentojn da legendoj pri hajdukoj. Lia interesiĝo pri literaturo rapide kreskis.
Platanacoj
La platanacoj (Platanaceae) estas planta familio el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo protealoj (Proteales). Ĝi enhavas ununuran genron (platano) kaj 9 speciojn,.
János Arany
Biografio
Dum la aktoraj jaroj li ekŝatis Shakespeare, kaj la tiutempe multe pridiskutatan verkon Bánk Bán. En tiu tempo li ekinteresiĝis pri la rilato inter arto kaj moralo konvinkiĝante pri tio, ke la plej severa formo de la puno estas konsciencriproĉoj.
Platanacoj
Taksonomio
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (14 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
János Arany
Biografio
Reveninte hejmen li fariĝis la intelekta gvidanto de la eta kamparana komunumo: li aranĝis aferojn, estis helpinstruanto en proksima vilaĝo, subnotario. Li edziĝis al Julianna ERCSEY, la neleĝa filino de loka advokato.
La "silentema homo" - tiu kromnomo gluiĝis al li en Nagyszalonta - plenumis siajn notariajn devojn je elstara nivelo. Li ne malfirmiĝis eĉ en tiaj gravaj situacioj, kiel ekzemple la incendio la 17-an de aprilo 1847, dum kies 12 hora furiozado 2175 domoj fariĝis egalaj al la nenio. Li ekkonis la urbojn Pest kaj Bécs dum misioj en la somero de 1843. Li vivis ege simplan vivon. Baldaŭ li devis prizorgi ankaŭ sian plivastiĝintan familion - Juliska naskiĝis en 1841, kaj László en 1843. Tiutempe li ne multe informiĝis kaj erudiciiĝis, sed lia iama kunstudento el Debrecen, Szilágyi István (pli poste historiisto), kiu iĝis rektoro en Szalonta, instigis lin traduki verkojn de Shakespeare kaj Sofoklo. Arany estis vera memlernanto, lia menso ensorbis ĉion, kion ĝi iam spertis.
Li estis direktoro de Societo Kisfaludy inter 1861-1867. Li mortis en Budapeŝto.
Stilo
La eposa poezio de János Arany prezentas la mitan kaj historian pasintecon de lia popolo. La elstaraĵo de lia eposa verko estis la trilogio "Toldi" (1847), "Toldi szerelme" (1848-1879) kaj "Toldi estéje" (1854). La ĉefrolulo de la trilogio, Toldi, estas prenita de rima kroniko de la 16-a jarcento verkita de Péter Ilosvai Selymes. Toldi estis juna kaj fortika heroo, kiu vivis, laŭ legendo, en la 14-a jarcento. La unua parto de la trilogio priskribas lian aventuran vojon al la korto de la reĝo. La dua parto estas dediĉita al la amo por lia vivo kaj la tria parto rakontas pri liaj konfliktoj kun la reĝo kaj lia morto. El alia epopea poemo, "Bolond Istók" (Istok la frenezulo) de 1850, restas nur unu pasejo.
La poeto ankaŭ prilaboris poemon dediĉitan al la historio de la hunoj, kiuj laŭ la hungara tradicio estas konsiderataj speco de prapatro de la hungaroj. Sed li sukcesis kompletigi nur la unuan parton "Morto de Reĝo Buda" (Buda halála) ‏ (1864. La resto de la partoj - "Ildiko" kaj "Princo Ĉaba" restas nefinitaj.
En 1853–1856 kaj 1877 li kreis "Baladojn", ĝenron, kiu kunigis popolajn legendojn kaj historiajn fundamentojn en la fama balado de Arany, "A Walesi Bárdok" (La Bardoj de Kimrio) rakontas pri la konkeroj de Eduardo la 1-a, reĝo de Anglujo, kontraŭ la kimroj kaj la opozicio de ĉi tiu popolo al la subpremo de ilia kulturo. Adoptante ĉi tiun historian temon, la poeto celis insinuigi la subpremon de la hungaroj fare de la aŭstroj. Li verkis ĝin okaze de la vizito de imperiestro Franz Josef al Hungario post la forigo de la revolucio de 1848–1849.
Elstaras ankaŭ du "lirikaj" periodoj en la verko de Arany: unu en la 1850-aj jaroj, en kiu li kreis sub la influo de funebro pri la morto de Petőfi kaj la malvenko de la Hungara Revolucio, kaj la alia en siaj lastaj jaroj - kiam li komponis la kantojn de Őszikék. Arany ankaŭ verkis poemon nomatan Dante, kiu, laŭ la opinio de kosmopolita aktoro kaj intelektulo Peter Ustinov, "malmultaj okcidentaj kantoj sciis percepti kiel ĝi, la plenan signifon kaj transcendecon de la homa vivo."
János Arany tradukis tri ŝekspirajn teatraĵojn al la hungara - Somermeznokta sonĝo, Hamleto kaj "Reĝo Johano". Ĉi tiuj tradukoj estas konsiderataj unu el la plej elstaraj el la hungarlingva tradukajaro. Li ankaŭ tradukis el Aristofano, Lermontov, Puŝkin kaj Moliere.
Itinero Karlomagna
Itinero Karlomagna (france: Route Charlemagne) estas imagita migradopado en Akeno kiu prezentas gravajn historiajn lokojn.
Transnacia projekto
Fakte, Akeno estas nur la finstacio de la Itinero en la pli granda senco: Laŭplane ĝi konduku tra la sekvaj lokoj en Francio kaj Belgio: Nanteuil-le-Haudouin, Villers-Cotterêts, Soissons, Laon, Vervins, Hirson (Francio); Chimay, Couvin, Philippeville, Dinant, Liège (Belgio).
La projekto naskiĝis por prepari la 1200-an datrevenon de la morto de Karolo la Granda en 2014. Celiĝas kontekto al aliaj historiaj padoj en Eŭropo.
Stacio Akeno
La itinero unuigas gravajn lokojn el la historio kaj montras al la futuro. Centre de ĝi estas la iama palatina komplekso de Karolo la Granda kun Katschhof, urbodomo kaj katedralo kiel ĝis nun videblaj spuroj de loko, kiu estis la kerno de la Sankta Romia Regno.
Akeno estas urbo historia, universitata, eŭropa. Tiuj gvidlinioj kaj aliaj kiel religio, potenco, ekonomio kaj amaskomunikikloj prezentiĝas sur la itinero per jenaj konstruaĵoj kaj lokoj (elekto):
Norman Williams
Norman WILLIAMS (naskiĝis la 8-an de aŭgusto 1908 en Liverpolo, Anglio - mortis la 11-a de oktobro 1996 en Denton apud Manĉestro) estis brita esperantisto, instruisto kaj lernejestro. Li estis honora membro de UEA ekde 1989.
Norman Williams studis studis fizikon, matematikon kaj edukadon kaj post la finstudentiĝo laboris unue kiel instruisto, poste kiel lernejestro (1941-70). Li informiĝis pri Esperanto en 1947 ĉe klubo de Rotario, fako pri kiu li estis UEA-delegito ekde 1965. Jam en 1948 li enkondukis la lingvon kiel devigan studobjekton en sian lernejon. Malgraŭ diversaj kontraŭstaroj, tiu lerneja instruado daŭris 27 jarojn, kaj pli ol 3 000 geknaboj lernis Esperanton tie, precipe de James H. Sullivan (1913-93), kiun Williams postenigis en la lernejo. En la periodo inter 1950 kaj 1969 Williams organizis 16 internaciajn vojaĝojn por siaj lernantoj de Esperanto.
Similan agadon li poste stimulis kiel la ĉefa aganto (1966-86) de la Noriĉa Jubilea Esperanto-Fondaĵo (angle Norwich Jubilee Esperanto Foundation), kies celo estas subvencii vojaĝojn de junaj esperantistoj eksterlanden. Tio estis verŝajne la plej grava kaj efika kontribuo de Williams al Esperanto: multaj aktivuloj de la brita kaj internacia movadoj spertis sian unuan kongreson per helpo de la fondaĵo. Williams havis gravajn meritojn ankaŭ pri la daŭrigo de la tradicia instruado de Esperanto en la Universitato de Liverpolo. Sian ampleksan Esperanto-libraron li donacis al la Universitato de Manĉestro, kie ĝi restas daŭre alirebla por la publiko.
Pleistarĥo
Pleistarĥo estis filo de reĝo de Sparto Leonidaso la 1-a, kiu falis en batalo ĉe Termopiloj kaj de lia edzino Gorgo, kiu estis samtempe ties nevino.
Kiam Pleistarĥo transprenis memstran regadon ne estas konate, sed verŝajne tio estis post la jaro 478 a.K., kiam estis Paŭsanio post Greka ekspedicio en Kipron kontraŭ Persa garnisono kulpigita pro persofileco kaj kondamnita al monpuno. En tiu jaro Paŭsanio rezignis pri regentado kaj forlasis Sparton. Dum regado de Pleistarĥo, en la jaro 464, estis en Sparto grandega tertremo, kiu okazigis grandajn vivperdojn. Tion utiligis Mesenanoj kaj leviĝis kontraŭ Sparto. Spartanoj sub gvido de kunreĝo Arĥidamo bezonis tutajn ok jarojn por fini tiun ĉi trian Mesenian militon. En la jaro 458 a.K. Pleistarĥo ankoraŭ en junaĝo mortis. Ĉar li ne havis patrolinian sekvanton, eforoj destinis lian posteulon Pleistonakson, filon de estinta Pleistarĥa reganto Paŭsinio.
Zurika Unterlando
Zurika Unterlando estas regiono en nordokcidento de Kantono Zuriko.
Geografio
Zurika Unterlando (germane Zürcher Unterland) konsistas precipe el la distriktoj Dielsdorf kaj Bülach. Al ĝi apartenas la suba Tössvalo kaj Rejnvalo kaj la regiono de la ĵurasa montokresto Lägern. Dum ĝia suda parto ĉirkaŭ la Flughaveno Zuriko kun la urboj Kloten, Opfikon-Glattbrugg, Regensdorf kaj Bülach estas tre urbeca kaj komplete kunkreskis kun la grandurbo Zuriko, ĝia nordo restis kampara kaj estas markita de agrikulturo. Oni atribuas al Zurika Unterlando ankaŭ la Kampo de Rafz norde de Rejno, kvankam tiu regiono formas fakte apartan kamparon, kies ebeneco forte kontrastas al la montetoj de la cetere Zurika Unterlando.
Ekonomio
La ekonomio de la Zurika Unterlando grandparte dependas de la interkontienta Flughaveno Zuriko, kiu mem kaj ties liveristoj estas la plej grava labordonanto en la tuta regiono.
Trafiko
En sudo pasas tra Zurika Unterlando la svisa aŭtovojo A1, kiu tie estas kunigita kun la svisa aŭtovojo A4. De Zuriko tra Kloten preter la flughaveno al Bülach kondukas la svisa aŭtovojo A52, la tiel nomita Unterland-Aŭtovojo, kiu fakte estas unu el la plej malnovaj aŭtovojoj de Svislando. Tra la flughaveno pasas la grava fervojlinio de Zuriko al Vinterturo. De Zuriko kondukas alia grava internacia fervojlinio tra Bülach al Ŝafhaŭzo kaj Stuttgart en Germanio. Krome estas regionaj trajnlinioj tra la Furtvalo al Vetingo kaj de Oberglatt al Niederweningen. Ek de 2010 la urboj Opfikon-Glattbrugg, Kloten kaj Wallisellen disponas pri la tramreto de la Glattvalfervojo, kiu estas konektita kun la tramreto de la urbo Zuriko,
Mysločovice
Mysločovice estas municipo en Ĉeĥio troviĝanta en distrikto Zlín, en Regiono Zlín. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1397.
György Zerkula
György Zerkula [gjoerdj zerkula] rumania hungara/svisa violonisto. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc en 1986. Li estas la nepo de popolmuzikisto János Zerkula, la edzo de flautistino Kinga Király.
Schafstädt
Schafstädt ekde la 1-a de januaro 2008 estas parto de la urbo Bad Lauchstädt  en Germanio - ĝis tiam temis pri sendependa komunumo. Ĝi troviĝas en la distrikto Saale de la federacia lando Saksio-Anhalto (ĝis julio 2007 en la pli malgranda distrikto Merseburg-Querfurt). La 31-an de marto 2015 la komunumoparto havis 2015 loĝantojn.
2-Nonanolo
2-Nonanolo aŭ C9H20O estas kemia kombinaĵo rezultanta el hidratigado de la 2-Noneno, senkolora aŭ flaveca likvaĵo uzata en kemiaj sintezoj. 2-Nonanolo ne estas solvebla en akvo, sed estas solvebla en etanolo, propilena glikolo, kloroformo, eteroj, kaj oleoj.
Val-de-Bonnieure
jen france, en limoĝia okcitana lingvo Vau de Boniura - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Ĉarento (france Charente, prononco []), en la regiono Nova Akvitanio (Nouvelle-Aquitaine) kaj en la antaŭa regiono Puatuo-Ĉarentoj. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Confolens (prononco []) kaj al la kantono .
Stäbelow
Stäbelow estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rostock de la federacia lando Meklenburgo-Antaŭpomerio, kaj apartenas al la administra komunumaro Amt Warnow-West. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Al la teritorio apartenas la komunumopartoj Bliesekow kaj Wilsen.
Rpety
Rpety estas tre malnovepoka vilaĝo situanta en distrikto Beroun en Ĉeĥio, proksime de urbo Hořovice. Vivas ĉi tie.