cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomi Ungerer
Biografio
Post la liberigo de Alzaco, Tomi Ungerer estis denove franco, sed li havis grandan malfacilecon adaptiĝi al tiu ĉi nova situacio. Ĉi-foje, ironie, li estis malpermesita paroli la alzacan. Nova traŭmo por li. Li diris amare en 2009: “Libereco estas antaŭ ĉio la rajto de la individuo al sia propra identeco. Egaleco estas la harmonio inter diferencoj, kiuj kompletigas unu la alian. Frateco estas kreita respektante la identecon de aliaj."
En 1952, li aliĝis al la Meharista Kompanio en Alĝerio kaj estis maldungita en 1953 pro malsano. Li tiam enskribiĝis ĉe la Supera Lernejo pri Artoj en Strasburgo sed estis forsendita post jaro pro maldisciplino. Li tiam laboris kiel reklamisto por malgrandaj entreprenoj. Inter 1954 kaj 1955, li faris multajn vojaĝojn al Eŭropo, precipe al Islando, Norvegio, Grekio kaj Jugoslavio per petveturado aŭ aliĝante kiel maristo sur kargoŝipoj.
Novjorko
En 1956, Tomi Ungerer foriris al Novjorko kun sesdek dolaroj en la poŝo kaj valizo da desegnaĵoj kaj manuskriptoj. Tiam estis tuja sukceso: li laboris por la plej prestiĝaj gazetoj kaj revuoj, kiel Esquire (revuo), Harper's Bazaar, Life, The New York Times kaj Village Voice. Lia renkonto kun Ursula Nordstrom de eldonejo Harper & Row estis decida por lia kariero en la kampo de literaturo por infanoj kaj junuloj. Estas liaj agadoj kiel reklam-dezajnisto kaj precipe kiel afiŝartisto kiuj alportis al li famecon. Li estis precipe la verkinto de la afiŝo por la filmo Doktoro Strangelove de Stanley Kubrick, publikigita en 1964. Li ankaŭ iĝis konata kiel politika karikaturisto per siaj afiŝoj kontraŭ la Vjetnama Milito kaj rasapartigo en Usono kaj kiel satira karikaturisto per sia kritiko de usona socio.
Nov-Skotio
Post eksedziĝo, Tomi Ungerer reedziĝis en 1971 kun Yvonne Wright kaj ekloĝis en Nov-Skotio en Kanado. Ĉi tiu sovaĝa regiono allogis ilin malgraŭ kvartalo inda je la Malproksima Okcidento. Tomi Ungerer rakontis ilian sperton en ilustrita rakonto, Far Out Isn't Far Enough, publikigita en 1983.
Irlando
En 1976, Tomi kaj Yvonne Ungerer translokiĝis definitive al Graflando Cork en Irlando, la lando de sia edzino, kaj tie naskiĝis iliaj tri infanoj.
27432 Kevinconley
27432 Kevinconley estas malgranda, malhela asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 4:9 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Kevin Conley, Inspektoro de Publikaj Programoj ĉe la Observatorio Lowell. Li faciligas eksperimentojn por gastoj per gvidaj turneojn en la historia kampuso, funkciigante teleskopojn, instruante la publikon pri astronomio, planante kaj plibonigante novajn programojn kaj trejnante novajn edukistojn.
Grio
Grio estas aro de grenoj, senigitaj de la ŝelo kaj maldelikate pistitaj.
Sekco (anatomio)
Sekco aŭ nekropsio estas speco de medicina aŭ veterinara faro, dum kiu faka specialisto apartigas po parte mortan korpon. La celo de sekco estas difini la kaŭzon de morto de la konkreta homo (aŭ alia besto) aŭ kompreni formon kaj funkcion de unuopaj organoj kaj sistemoj. La sekco estas uzata ankaŭ dum instruado de medicinistoj, doktoroj kaj agrikulturaj specialistoj. Sed kelkaj religiaj grupoj energie kondutas kontraŭ la sekco. La ĉambro, kie oni sekcas, nomiĝas sekcejo, la homo, kiu sekcas, estas patologo.
Metroo de Novjorko
La Metroo de Novjorko (New York City Subway) estas la publika transportilo la plej granda en Usono kaj unu el la plej grandaj de la mondo, kun 472 stacioj (424 unikaj stacioj) kaj 656 mejloj (1.056 km) da primaraj fervojoj.
Sekco (anatomio)
En junio 1600 Jan Jessenius estis la unua homo en Eŭropo kiu konate dissekcis kadavron.
Suzanne Lenglen
Suzanne Rachel Flore LENGLEN [lɑ̃'glɛn] (naskiĝis en Parizo, mortis  en Parizo), estis franca tenisistino. Kromnomita « la Divine » (la Diina), ŝi estis la unua internacia stelulino de virina teniso.
Metroo de Novjorko
Se oni kalkulus la sekundarajn fervojojn kaj riparejojn kaj parkejojn, la tuto altiĝus ĝis 842 mejloj (1.355 km). La metroo estas gvidata de publika entrepreno MTA New York City Transit apartenanta al la ŝtato Novjorkio. Kvankam ĝi estas konata kiel "subway" (subtera), ĉirkaŭ kvardek procentoj de la tuta sistemo troviĝas surtere. Ĝia unua linio malfermiĝis en 1904.
Grio
Grio estas preparita same kiel faruno, nur la regulado de la muelilo malsamas. La delikate muelita parto de la grenoj estas poste elkribrita kaj uzata kiel faruno. Male al ŝroto ĝi konsistas el pli-malpli samgrandaj eroj, ĉar oni plumuelas la pli grandajn kaj forkribras la pli malgrandajn.
Sekco (anatomio)
Malakcepto uzi kadavrojn kondukis al uzado de alternativoj kiaj uzado de virtuala dissekco de komputilaj modeloj.
La germana filmo Der Medicus rakontas la historion de doktoro, kiu kuraĝis la unua fari sekcojn en islama Persio.
Suzanne Lenglen
Omaĝo
Interalie, oni donis la nomon al haltejo de tramvojo T2 situanta en la 15-a arondismento de Parizo.
Grio
Cerealoj
Grio estas farata el diversaj cerealoj, sed ĉefe el tritiko. Por tiu plej ofta variaĵo de fajna tritika grio ekzistas aparta vorto semolo (vidu tie ankaŭ por interligoj al aliaj lingvoj, kiuj ne faras tian distingon).
Metroo de Novjorko
La nuntempa metroo formiĝis en 1940 per la unuiĝado de tri apartaj metroaj firmaoj: la Interkomunumo Metroo Firmao (IRT), la Broklino-Manhatano Transporto Firmao (BMT), kaj la Sendependa Metroo Sistemo (IND).
Grio
Cerealoj
Aliaj cerealoj uzataj estas aveno, hordeo, milio aŭ fagopiro (vidu artikolon Fagopira grio), el kiuj oni preparas aŭ dolĉajn aŭ salajn griaĵojn [(vidu artikolon Kaĉo).
El maizo oni preparas grion por polento.
Similamaniere oni prepraras la rizon kiel manĝaĵon.
Uzo
Grio utilas por prepari ne nur griaĵon, sed ankaŭ kukojn aŭ bulojn.
Manĝaĵoj por beboj estas ofte preparitaj baze de grio.
Grio servas ankaŭ por prepari salatojn.
Enikő Börcsök
Enikő Börcsök [borĉok], laŭ hungarlingve kutima nomordo Börcsök Enikő estis hungara aktoro, voĉoaktoro, universitata instruisto.
Enikő Börcsök naskiĝis la  en Mezőtúr, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Biografio
Enikő Börcsök akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1991. Post siaj studoj ŝi aliĝis al trupo de Teatro Csiky Gergely (Kaposvár). Ekde 1994 ŝi apartenas al Gaja Teatro, baldaŭ ŝi estis teatrestro. Ŝi komence estis ankaŭ asistanto en la menciita altlernejo, ekde 2014 ŝi instruas samloke en pli alta instrua rango. Somere ŝi aranĝas tendaron por geknaboj pri la aktorado. Ŝi ricevis plurajn premiojn inter 1993-2016.
Les Angles (Pyrénées-Orientales)
Les Angles (Els Angles) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Anglois, Anglesins aŭ Anglesencs.
Michitaka Akimoto
Michitaka Akimoto (秋本 倫孝, n. ) estas japana futbalisto.
Renève
Renève estas franca komunumo, kiu situas en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Michitaka Akimoto
Li futbalis ĉe Ventforet Kofu, Kyoto Sanga FC, Kataller Toyama, Thai Honda Ladkrabang kaj Fujieda MYFC.
Renève
Geografio
Renève etendiĝas sur kaj havis  loĝantojn laŭ la lasta oficiala nombro de, tiel ke la loka loĝdenso estas po  homoj laŭ kvadrata kilometro. La komunumo situas en Côte-d'Or, en la nordorienta parto de Burgonjo.
La rivero Vingeanne kaj la kanalo inter Ĉampanjo kaj Burgonjo trapasas la komunumon.
La Komunumo enhavas la vilaĝon Renève (ankaŭ nomita Renève-la-preĝejo) kaj la vilaĝeton Renève-la-kastelo.
Ekonomio
Fandejo fabrikas multajn agrikolajn ornementajojn. Marmorejo fabrikas tombojn.
Historio
En 613 Klotaro la 2-a la reĝo de Neŭstrio mortigis tie la reĝinon Brunehilde.
Ĝemeleco
.
Bartolomeo Merelli
Merelli naskiĝis en Bergamo kaj studis komponsciencon tie ĉe Simon Mayr. (Gaetano Donizetti estis en la sama klaso kiel Merelli.) Li translokixgis al Milano ĉirkaŭ 1812 kaj laboris tie kiel teatra agento, dum samtempe verkis nombrajn libretojn por Mayr, Donizetti, Nicola Vaccai kaj aliaj komponistoj.
Referencoj
Notoj
Fontoj
61386 Namikoshi
61386 Namikoshi estas asteroido de la ĉefa asteroida zono nemalproksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la de la svisa amatora astronomo Stefano Sposetti elde la Observatorio de Gnosca (Svislando).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la japana praktikisto Tokujiro Namikoshi (japane : 浪越徳治郎, Namikoshi Tokujirō, 1905 — 2000), fondinto de la terapio de Namikoŝia ŝiacuo, kiu implicas masaĝon per la dikfingroj. Lia difino de la ŝiacuo estis " La koro de Ŝiacuo estas kiel patrina amo. Premo de la fingro fluigas la fonton de vivo ".
Adamstaŭno
Adamstaŭno (angle Adamstown) estas la plej malgranda ĉefurbo de la mondo kun loĝantaro de proks. 40 (en 2002: 46) personoj. Ĝi situas en la norda areo de la insulo Pitkarno. Ĝi estas parto de la Pitkarna Insularo, kiu apartenas al Britio.
La urbo ricevis sian nomon laŭ John Adams, unu el la ribelantoj de ŝipo Bounty.
Geografio
La urbo troviĝas en mez-norda parto de Pitkarna insulo apud Pacifiko proksime al golfo Bounty Bay, kie troviĝas la haveno.
Kuriozaĵo
La urbo posedas policejon kun du arest-ĉeloj, kiuj ĝis nun neniam estis uzataj.
Karl Valentin
Karl VALENTIN, naskita Valentin Ludwig FEY (naskiĝis la  en Munkeno; mortis la  en Planegg apud Munkeno, Germanio) estis bavara komikulo, kabareda prezentisto, klaŭno, verkinto kaj film-produktanto. Li havis signifan influon sur la kulturon de Vajmara Germanio. Valentin ĉefrolis en multaj mutaj filmoj en la 1920-aj jaroj, kaj estis foje nomata la "Charlie Chaplin de Germanio".
Frua laboro
Karl Valentin venis de sufiĉe bonhava etburĝa familio; lia patro havis partnerecon en meblar-transporta komerco. Valentin unue funkciis kiel ĉarpentista metilernanto, kaj tiu sperto pruvis utila en la konstruado de liaj scenoj kaj teatrorekvizitoj poste en vivo. En 1902, li komencis sian komikan karieron, partoprenante dum tri monatoj en subspeciolernejo en Munkeno, sub gvido de Hermann Strebel. Lia unua tasko kiel prezentisto estis ĉe la Zeughaus en Nurenbergo. En la sekvo de la morto de lia patro Valentin prenis trijaran paŭzon de surscenado, dum kiu li konstruis sian propran dudekpecan unu-viran grupon (kun kiu li poste travojaĝis en 1906).
Baldaŭ Valentin sursceniĝis regule en la kabaredoj kaj biero-haloj de Munkeno. Li ekhavis reputacion por skribado kaj prezentado de mallongaj komikaj rutinoj, kiujn li prezentis en forta bavara dialekto, kutime kun lia ina partnero, Liesl Karlstadt. Valentin ankaŭ produktis multajn filmojn, kaj mutajn kaj kun sono; sed estis kiel scenoprezentisto en kabaredoj ke Valentin konstruis reputacion kiel unu el la gvidaj komikaj prezentistoj en Germanio dum la Vajmara Respubliko.
Surscena stilo
Multaj nuntempaj artistoj, inkluzive de kinoaŭtoro Herbert Achternbusch kaj Christoph Schlingensief ("Valentin estas unu el la plej bonegaj por mi!"), spuras siajn artajn radikojn reen al Karl Valentin.
Siding Spring Survey
La programo Siding Spring Survey (aŭ SSS anglaĵo por « Enketo elde Siding Spring ») estas usona-aŭstralia astronomia kampanjo de serĉo pri elde la Observatorio de Siding Spring proksime de Coonabarabran (Novsudkimrio, Aŭstralio). Ĝi estas la kongruaĵo por la suda duonglobo de la Catalina Sky Survey por la norda kaj estas la ununura profesia serĉo pri farita elde la suda duonglobo ; ĝi estas kune kondukita de la Universitato de Arizono kaj la Aŭstralia Nacia Universitato, kun monhelpo de la NASA.
La programo komenciĝis en 2004 kaj ĉesis en julio 2013, kiam la monhelpo estis haltigita.
Ĝi uzis la Upsalan Sudan Schmidt-Teleskopon de Uppsala de 0,5 m kuplita kun ŝargkuplita aparato 4 × 4K. Komputila programaro serĉis objektojn movantajn rilate al la steloj.
Malkovroj
De 2004, Siding Spring Survey malkovris 3760 numerotitajn asteroidojn el kiuj 400 potence danĝerajn de pli ol 100 m.
La Robert H. McNaught malkovris la kometon C/2013 A1 (Siding Spring), uzinte datumojn kolektitajn dum la serĉo pri asteroidoj.
Ravensca
Rovensko (jen ĉeĥe, rumane: Ravensca [ravenska], hungare: Almásróna) estas unu el ses ĉeĥaj vilaĝoj en la rumana Banato sudoriente de Oraviţa. En 1910 ĝi havis 355 loĝantojn (ĉeĥoj), en 1956 317, kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis. Ĝia unua mencio skribe estas en 1826. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (departemento Krassó-Szörény). Administre ĝi apartenas al la komunumo Şopotu Nou. La vilaĝo situas en montara pejzaĝo.
2842 Unsöld
2842 Unsöld estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la Indianaa Programo pri la Asteroidoj elde la Observatorio Goethe Link, apud Broklino (Indianao, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la germanan astrofizikiston Albrecht Unsöld (1905–1995).
Burgo Pyrmont
La burgo Pyrmont staras okcidente de Münstermaifeld proksime al Roes kaj Pillig sur ardeza roko super la akvofaloj de la rivero Elzbach en la suda Ejfelo. Ĝi apartenas al la komunumo Roes en la distrikto Cochem-Zell, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Johann Voldemar Jannsen
Johann Voldemar Jannsen (n. la 16-an de majo 1819 en Vana-Vändra proksime de Pärnu, m. la 13-an de julio 1890 en Tartu) estis ĵurnalisto kaj poeto de Estonio.
István Gróh
István Gróh [iŝtvAn grO], laŭ hungarlingve kutima nomordo Gróh István estis hungara industriartisto, arthistoriisto, verkisto, altlerneja instruisto, instruisto. Liaj fratoj estis Gyula Gróh kaj József Gróh.
Johann Voldemar Jannsen
Li verkis la tekston de la estonia nacia himno, Mu isamaa, mu õnn ja rõõm, kaj estis la patro de la poetino Lydia Koidula. Kiel gvidanto de la korusa societo kiu organizis la unuan nacian kantofestivalon en Tartu dum la jaro 1869, Jannsen ludis ŝlosilan rolon en la estonia nacia vekiĝo.
István Gróh
István Gróh naskiĝis la  en Nagyberezna (Hungara reĝlando, nuntempa Velikij Bereznij en Ukrainio), li mortis la  en Budapeŝto.
Viljĥovicja
Viljĥovicja, ukraine Вільховиця, rutene Вôлховиця [volĥovicja], ruse Ольховица [oljĥovica], slovake Vulchovica aŭ Olšovice,hungare Egercske [egerĉke] estas malgranda, ne memstara vilaĝeto en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve, en municipo de Bistricja.
István Gróh
Biografio
István Gróh frekventis gimnaziojn en Esztergom kaj Budapeŝto, poste li akiris diplomon en Reĝa Modela Desegna Lernejo. Liaj plej gravaj instruistoj estis Bertalan Székely kaj Károly Lotz. Inter 1891 kaj 1894 li instruis en gimnazio de Nyíregyháza, li instruis ekzemple Gyula Krúdy. En 1895 li instruis en Rozsnyó, inter 1896-1917 en Industriarta Altlernejo de Budapeŝto, inter 1917-1926 li estis ties rektoro, poste li pensiuliĝis.
Viljĥovicja
Historio
La historiaj hungaraj loknomoj estis Olhovica kaj Vulchovica. Pro la hungariga politiko la vilaĝo ricevis fantazian hungaran nomon. Ĝis Traktato de Trianon Egercske apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, poste al Ĉeĥoslovakio. En 1939 la plej orienta regiono de la disfalanta Ĉeĥoslovakio deklaris malgrandan sendependan respublikon. Poste Hungario okupis la respublikon kaj tuj aranĝis aŭtonomion, kies apartaĵo estis ankaŭ Viljĥovicja. Ekde 1945 ĝi apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio.
RT en Español
RT en Español (RT en hispana), konata ankaŭ kiel Actualidad RT (Aktualo RT), estas kanalo de novaĵoj per televido subskribenda de rusa deveno en hispana kun sidejo en Moskvo, Rusio. Ĝi estis lanĉita en 2009 kun centroj de operacioj permanentaj en Miami, Novjorko, Vaŝingtono, Meksikurbo, Madrido, Bonaero, Karakaso kaj Havano. ​ Estas la hispanlingva versio de la kanalo RT (antaŭe Russia Today), kiu posedas diferencajn eldonojn por la elsendado de novaĵoj en rusa, angla, franca, germana kaj araba.
Aktuale la laborantaro de RT en español, estas de ĉirkaŭ 200 personoj, inklude 35 eksterlandajn ĵurnalistojn de Hispanio, Argentino, Meksiko, Usono, Ĉilio kaj Venezuelo. Ĝi disponas ankaŭ de ĵurnalistoj devenaj el Rusio kaj Serbio, kiuj regas la hispanan. ​
La kanalo estis celo de kritikoj, oni akuzis ĝin estis komunikilo de propagando de la Kremlo, kiu misinformas partiece, kaj manipulas la informon favore al registaroj kaj sektoroj de maldekstro de Latinameriko. ​
Gadoformaj
La gadoformaj fiŝoj (Gadiformes) estas ordo de ostaj fiŝoj.
Ilin karakterizas, ke ili ne havas en la naĝiloj ostajn dornojn. La ventraj naĝiloj troviĝas ĉegorĝe tio estas antaŭ la brustaj naĝiloj. Ili vivas plej ofte en la maroj.
Ili havas familiojn, el kiuj la plej grava estas la
Gadedoj
gravaj genroj
Kalvinana grandpreĝejo (Karcag)
La kalvinana grandpreĝejo estas religia monumento historia en urbo Karcag (Hungario). Ĝi estas unu el la 3 kalvinanaj kirkoj en la urbo, ankaŭ la plej granda kaj malnova konstruaĵo en la urbo.
Historio
Pri erao de reformacio (16-a jarcento) en Karcag informoj ne restis. En la sekva jarcento ekzistis kirko ĉirkaŭita per defenda muro, la turo estis alkonstruita en 1633. La muro kaj kirko estis malkonstruita en 1743 kaj sen permeso estis konstruita nova preĝejo, kiu finiĝis en 1756. Inter 1793 kaj 1797 precipe la fasado estis trakonstruita, la turo ricevis ĉambreton por la fajrobrigado. Inter 1860-1867 la turo ricevis ĉirkaŭbalkonon, la navo pligrandiĝis. La preĝejo klasikismiĝis en 1906. La orgeno estis kreita en 1866, trakonstruita en 1906, fine moderna elektronika orgeno alvenis el Italio en 2012. 4 sonoriloj loĝas en la turo.
Konstruaĵo
La kirko situas sola ĉe la ĉefplaco en korto. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo kun la enirejo estas videbla. Flanke ekzistas ankoraŭ 3 enirejoj. La turpinto estas piramida. Interne galerio etendiĝas. La predikejo estis farita en ligno. La mebloj estis faritaj en la 19-a jarcento.
Zazaa lingvo
La Zazaoj estas etna malplimulto en orienta Turkio. Ilia lingvo, Zazaki, estas proksime parenca al la Irana lingvaro. La plej proksima parenco estas la sorana lingvo aŭ "centra kurda lingvo". La gorana lingvo foje konsideratas membro de aparta subgrupo de la irana lingvaro, kun la zazaa lingvo.
Dialektoj kaj lingvokodoj
La lingvokodo por la zazaa lingvo estas zza laŭ ISO 639-2. ISO 639-3 havas ankaŭ apartajn kodojn por du el la ĉefaj regionaj variantoj, la suda, aŭ dimla, kode diq, kaj la norda, aŭ kirmanĵla, kode kiu. Ial, la zazaa Vikipedio uzas la dimlan kodon, dum la priskribo ĉe Ethnologue uzas la kirmanĵlan kodon. Ial, la centra varianto ne havas apartan kodon.
Michel Fournier
Michel FOURNIER (4-an de majo 1944 en Tréban, Francio) estas franca testpiloto kaj paraŝut-saltisto.
Post longa kariero kiel paraŝut-ĉasisto de la franca armeo kaj post la katastrofo de Challenger en 1986, li estis elektita por testprogramo de la franca registaro. La programo celis analizon de efiko de la paraŝutaj saltadoj en granda alto je la homa organismo (kiel ĉe savado de kosmonaŭtoj el kosmopramoj. Fine de la 1980-aj jaroj komenciĝis diskutoj pri forlaso de ESA la eŭropan kosmopraman programon (Hermes, okazis en 1992), samtempe estis ĉesigita la testprogramo de Fournier, fare de la franca registaro.
Ekde tiam Fournier daŭrigas la programon je propraj kostoj – sed kun apogo de gravaj francaj kosmospertuloj, sed ankaŭ la astronaŭto Jean-François Clervoy kaj la konata scienca ĵurnalisto Michel Chevalet. Laŭ propraj aldonoj, li investis jam pli ol 12,7 milionojn da eŭro en la projekton, kiuj venis de privataj sponsoroj kaj el la propra havaĵo.
Li planas leviĝon per helia balono je ĉ. 40.000 m ( stratosfero ) kaj tiel elsaltas en premvesto kaj subfalas libere ĝis 3000 m, kie li ekuzas la paraŝuton. Okaze de sveno, paraŝuto aŭtomate disvolviĝas en alto de 1000 m.
La celo de la projekto („Le Grand Saut“ ; La granda salto) estas superi samtempe plurajn rekordojn:
Post du vanaj provoj en 2002 kaj 2003 kaj post 5-jara paŭzo malsukcesis ankaŭ la tria rekorda provo la 27-an de majo 2008. La leviĝa balono liberiĝis iome antaŭ la starto kaj la kapsulo leviĝis. La balono malaperis sen Fournier en la ĉielo kaj oni troovis ĝin poste je distanco de ĉ. 40 km, damaĝinte. Fournier planas pluan provon en aŭgusto de 2008.
Similan rekordatingan eksperimenton antaŭpreparas la brita Steve Truglia, same por 2008.
Medlov (distrikto Olomouc)
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1315.
Yohei Onishi
Yohei Onishi (大西 容平, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Ventforet Kofu kaj Kataller Toyama.
Miklós Malek (pli aĝa)
Miklós Malek [miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun distinga vorteto (=pli aĝa) '''id. Malek Miklós''' estas hungara komponisto, dirigento. Lia edzino estas Mária Toldy, lia filo estas Miklós Malek (pli juna).
Miklós Malek naskiĝis la en Budapeŝto.
Essen (apartigilo)
Essen povas esti:
Zaire
Zaire, Zaïre, esperantigite kiel Zairo aŭ Zairio estis la nomo uzita por la aktuala teritorio kaj ŝtato de la Demokratia Respubliko Kongo dum la dua respubliko, inter 1971 kaj 1997. Kvankam tiu nomo datiĝas nur el 1971, la nomo Zaïre estas ĝenerale uzita ankaŭ por la periodo 1965-1971 de la dua respubliko, ĉar la tuta periodo estis markita de la enpovigo diktatora de Joseph-Désiré Mobutu.
Joseph-Désiré Mobutu ekhavis la povon en Kongo en 1965, kaj ordonis la enkarcerigon de Lumumba, kiu estis mortigita en karcero danke al la kompliceco de la belga sekreta servo. De 1965 la ŝtaton regis Mobutu Sese Seko. En 1971-1999 ĝi eknomiĝis Zaira Respubliko. Fakte en 1971, la tiama prezidento Mobutu ŝanĝis la nomon de la lando al Respubliko Zaire, nomo derivita el malĝusta prononcado en portugala de la vorto en kikongo nzere aŭ nzadi, kio tradukeblas kiel "la rivero kiu englutas ĉiujn riverojn", alude al la rivero Kongo, kiu same ŝanĝis sian nomon al Zaire.
Post 1980 la korupto kaj malbona administrado de la reĝimo de Mobutu lanĉis Kongon en la mizeron kaj la intercivitanan militon. De 1991 Mobutu dividis ŝtatpotencon kun la opoziciulo Etienne Tshisekedi, sed baldaŭ eloficigis lin el la ĉefministra posteno. Politika malharmonio transformiĝis al milita kontraŭstaro. De 1994 en la landon venis rifuĝintoj el la najbara Ruando, kio havis detruan influon al la landa ekonomio.
En 1994 Mobutu ŝajne apogis la amasbuĉadon ĉefe de tutsioj nomita Ruanda genocido. En 1996 oni proklamis la forpelon de tutsioj el la lando kaj eksplodis ribelo en orientaj regionoj; krome aliaj kontraŭantoj de Mobutu insurekciis kaj en majo de 1997 la ribelo eniris en Kinŝaso, Mobutu forfuĝis kaj la landon ekregis Laurent-Désiré Kabila, kiu redonis al la lando kaj al ŝtato la nomon de Demokratia Respubliko Kongo.
La vorto Zaire utilis ankaŭ por la tiama valuto.
Maldivoj
La Maldivoj, aŭ en ilia oficiala nomo la Respubliko de la Maldivoj (en la Diveha: ދިވެހިރާއްޖެ Divhirĝ, ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ Divhirĝ ĵumhurija) estas insulara ŝtato en la Hinda arĥipelago en Suda Azio. Ĝia plej alta punkto troviĝas je nur 2 metroj super la marnivelo. La ŝtato konsistas el 1 190 insuloj, de kiuj 220 estas loĝataj de indiĝenoj kaj aliaj 87 utiligataj por turismaj celoj. La Maldivoj konsistas je 99% de akvo kaj nur 1% landtereno. La plej sudaj atoloj Fuvahmulah kaj Addu konsistigas la parton de la Maldivoj en la Suda Hemisfero.
La 26-an de julio 1965, Maldivoj iĝis sendependa ŝtato, kaj proksimume tri jarojn poste, la 11-an de novembro 1968, la reĝimo estis ŝanĝita kaj ĝi estis deklarita respubliko. Maldivoj estas la lando kun la plej malgranda loĝantaro en Azio, same kiel la plej malgranda islama lando.
Geografio
Dum la 20-a jarcento la marnivelo altiĝis je pli ol dudek centimetroj. Ĉi tiu tendenco estas atendita daŭri, kaj ĝi minacas la ekziston de la respubliko.
Dum la forta cunamo en decembro 2004, la plej multaj el la insuloj estis kovritaj per akvo dum pluraj minutoj. La cunamo kaŭzis tiajn signifajn ŝanĝojn en la geografio de kelkaj el la insuloj ke ekzistis neniu ebleco krom ĝisdatigi la mapojn de la respubliko.
Por alfronti la altiĝantan marnivelon, la lando aliĝis al la Alianco de Malgrandaj Insulaj Ŝtatoj.
La lando estas traigata de la ekvatoro sed verŝajne ne rekte transiras ajnan insulon en la lando sed pasas proksime de ĝi.
Administrado
Administre la Maldivoj estis dividitaj en 7 provincojn. Aktuale en 2010 ĝi estas dividita en 18 atolojn kaj 2 urbojn kun aparta statuso. La nomoj de la atoloj estas fakte la inicialoj de siaj originaj nomoj en la dibhi-lingvo, ĉar la originaj nomoj estas malfacile prononceblaj por la eksterlandanoj venantaj al la lando.
Noonu Atolo estas administra divizio de Maldivoj koresponda al la suda parto of Miladhunmadulu Atolo. La ĉefurbo estas Manadho.
Historio
En 1558 la insuloj iĝis kolonioj de la Portugala Imperio, en 1654 de la Nederlanda Orienthinda Kompanio kaj en 1887 de la Brita Imperio. En 1965 la insuloj deklaris sendependecon de Britio sub la nomo Maldivoj. En 1968 la insuloj estis deklaritaj respubliko.
En 1985 ĝi iĝis membro de la Brita Komunumo kaj en 1988 puĉo estis subpremita en la respubliko, post kiam en antaŭaj jaroj estis faritaj pluraj puĉoprovoj kiuj ankaŭ malsukcesis.
Priskribo de Ibn-Batuta
La islama vojaĝanto Ibn Batuta (1304-1377) vizitis la Maldivojn. Li diris, ke 2 000 insuloj estas disĵetitaj kiel perla kolĉeno. Li alvenis en Malé, la ĉefurbo de Maldivoj. La ŝtato, kiu tiam ampleksis Islamon, honoris lin kiel juĝisto, la islama religititolo de Kadio. La reganto, reĝino Rehendi Kilege aŭ Khadija, serĉis fakulon pri la praktikoj de Islamo. Ili atendis la okazon, ke oficiala kadio alteriĝis sur la insulon, aljuĝis al li oron, perlojn kaj junajn sklavinojn kaj petis, ke li konsentu resti longan tempon por instrui ilin pri la islamaj praktikoj. Ibn Batuta komprenis ke li ne povis rifuzi kaj jese respondis. Li akiris la fidon de la loĝantoj kiam li sukcesis ĉesigi la ĉiumonatan kutimon oferi virgulinon al demono.
En sia rolo de ĉefĵuĝisto, Ibn Batuta decidis enkonduki novajn kutimojn kiel kutimas en Islamo: la manoj de ŝtelistoj estu fortranĉitaj, tiuj, kiuj damaĝas maljunulojn, estu punitaj kaj tiuj, kiuj ne vizitas la moskeon vendrede, estu publike malestimitaj. La kulminaĵo de lia religia entrepreno estas en provado ĉesigi la praktikon per kiu virinoj portas veston nur en la malsupra duono de la korpo. Laŭ ilia priskribo eĉ la edzino de la sultano faris tion, sed Ibn Batuta estis nekapabla ĉesigi tiun praktikon, tre konvena en la varmego ĉe la tropiko de la ekvatoro. Alia kutimo malkonforme al lia volo estis la praktiko de maristoj, kiuj venos al la insuloj, kunportis kaj geedziĝis al lokaj virinoj sed rapide deportis kaj eksedziĝis ilin kiam ili forlasis la insulon.
Ekonomio kaj turismo
En la pasinteco, la fiŝkapta industrio estis la plej grava industrio en la Maldivoj, sed ekde 1989, post registaraj ekonomiaj reformoj, turismo fariĝis la plej grava industrio por la Maldiva ekonomio. Hodiaŭ ĝi respondecas pri proksimume triono de la malneta enlanda produkto de la Maldivoj kaj proksimume 60% de fremdvalutaj enspezoj.
Pli ol 90 procentoj de la impostenspezo de la ŝtato venas de impostoj sur importado kaj turismo. En 2006, pli ol 600,000 turistoj vizitis la insulojn, la plej multaj el kiuj eniris la landon tra la Velana Internacia Flughaveno.
Komence de 2021, estis decidite en precedenca movo en Maldivoj, malpermesi unufojan uzon de plasto, ĝis 2023 en ĉi tiu etapo. La decido estis farita pro tre grandaj kvantoj da rubaĵoj, kiujn ĉiujare produktas la loĝantoj kaj turistoj, kiujn la ŝtato malfacile traktas.
Kulturo
Tana-skribo aŭ Thaana estas la moderna skribsistemo uzata por lingvo divehi, la oficiala lingvo de la Maldivoj.
Filatelio
En la fruaj 1960-aj jaroj, la indico de poŝtmarkemisio de la Maldivoj akcelis, iĝante ene de kelkaj jaroj inundo de emisioj destinitaj ĉefe por la stampkolektistmerkato. Sed la proliferado de redundoj emisioj ekde la mez-1960-aj jaroj, kaj la inundado de la stampomerkato kun poŝtmarkoj dediĉitaj al temoj tute ne rilatitaj al la loka kulturo, naturo, kaj historio de la Maldivoj, igis la plej multajn poŝtmarkkolektantojn perdi intereson en la Maldivoj.
Ekde la republikiĝo, fakte en la sama tago, du poŝtmarkoj estis emisiitaj en la Maldivoj portantaj la surskribon "Respubliko de Maldivoj" por la unua fojo anstataŭe de la surskribo "Maldivaj Insuloj".
Rascislau Lapicki
Rascislau Lapicki (Расціслаў Лапіцкі; naskiĝis la en vilaĝo Kasuta en distrikto Vilejka (Minska regiono), murdita la ) sur kvazaŭnomo Krasny Bjeraĵok apud Vilejka) – belorusa kontraŭsoveta aganto, kreinto de subtera movado.
Biografio
Li naskiĝis en Vilno-regiono en familio de ortodoksa kleriko. En 1944 ligis kontakton kun kontraŭsoveta rezista movado en Vilnio, kies centro troviĝis en Vilna Klerika Animzoregejo, al kiu frekventis lia frato Aleh. Pro opozicia agado sovetaj regopovoj kondamnis Aleh al 10 jaroj de mallibero, Rascislau al 3 jaroj, tamen en 1945 rezulte de amnestio li liberiĝis. De 1946 ĝis 1949 instruis en mezlernejoj en Mjadzjel kaj Smarhon, kie fondis kontraŭsovetan junularan movadon, batalanta kontraŭ komunista sistemo, disvastigante kontraŭsovetajn flugfoliojn. En 1950 la grupo estis enketata de la soveta NKVD. Roscislau fuĝis perpiede al Kobylnik, tamen tie estis arestita. Ankaŭ aliaj membroj de la grupo estis kaptitaj kaj prijuĝitaj. Plejparte oni kondamnis ilin al 25 jaroj de mallibero, sed du gvidantoj: Lapicki kaj Fakunda Nieściarowicz estis kondamnitaj al mortpuno (la verdikton por Nieściarowicz oni ŝanĝis je ĝisviva mallibero).
Ĝis hodiaŭ vivas fratino de Roscislau - Alona Szarepa-Łapicka, kiu strebas pri jura helpo kaj socia senkulpigo de la frato. En 2009 belorusaj sendependecaj agantoj laŭ iniciato de Alaksej Siudak plurfoje memorigis la ribelintojn kaj Lapicki sur la mortloko, tamen starigitaj krucoj ĉiufoje estis forigataj de lokaj regopovoj.
Bibliografio
Vortaro de persekutataj aktivuloj de Belorusio (beloruse)
NGC 4960
NGC 4960 (aliaj indikoj — NGC 4961, IRAS13033+2800, UGC 8185, KUG 1303+280, MCG 5-31-126, ZWG 160.134, PGC 45311) estas galaksio en konstelacio Berenica Hararo.
Ĉi tiu objekto estas en NGC-katalogo kelkfoje, kun indikoj NGC 4960, NGC 4961.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Distrikto Zwettl
La Distrikto ZWETTL (germane: Bezirk Zwettl) troviĝas en la nordokcidenta parto de la aŭstria federacia lando Malsupra Aŭstrio. Distrikta ĉefurbo estas Zwettl. Areo: 1.399,76 km², loĝantaro: 43.794 (en 2011).
Petnic
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1238 loĝantojn (rumanoj), en 1992 937 (rumanoj), kaj laŭ la stato de en la loĝloko vivis.
Universitato de Kopenhago
La Universitato de Kopenhago (Københavns Universitet) estas la plej antikva kaj granda esplorcentro kaj universitato de Danio. Ĝi havas ĉirkaŭ studentojn, el kiuj plejmulto estas virinoj, kaj pli ol  dungitojn. La Universitato havas plurajn universitatajn areojn en diversaj partoj de la urbo, sed la plej antikvaj troviĝas en la urbocentro. La Universitato estis fondita en 1479. La plejmulto de la kursoj estas instruataj dane, sed nuntempe multaj okazas angle kaj kelkaj germane. Ĝi membras en la.
Sándor Szabó (aktoro)
Sándor Szabó [ŝAndor sabO], hungare Szabó Sándor estis hungara aktoro. Lia edzino estis Kató Bárczy.
Sándor Szabó naskiĝis la 1915 en Budapeŝto - mortis la  1997 en Budapeŝto.
Biografio
Sándor Szabó frekventis aktoran akademion en Budapeŝto, poste li komencis sian aktoran karieron en 1937 en Nacia Teatro (Budapeŝto). Baldaŭe li apartenis al diversaj teatraj trupoj. Post la revolucio en 1956 li migris al Usono, kie li same havis rolojn kaj hungare, kaj angle (Holivudo, Brodway). En 1976 li hejmenvenis kaj aliĝis al Nacia Teatro (Pécs), poste al aliaj teatroj en Budapeŝto. Li ricevis premion Kossuth en 1991, pli frue ankaŭ aliajn premiojn.
Akavaja lingvo
La Akavaja Lingvo estas Kariba lingvo parolata ĉefe en Gujano, plej kutime en la regiono Supra Mazaruni. Kvankam multaj parolantoj ne loĝas en vilaĝoj, estas nombro de loĝantaraj centroj, rimarkinde Kamarang, Jawalla, Waramadong, kaj Kako. Ĉirkaj 6 000 homoj parolas la Akaŭajan. Ĝi estas ankaŭ parolata je malpli granda kiomo en Venezuelo.
Rosenbach (Supra Luzacio)
Rosenbach estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Görlitz de la federacia lando Saksio. Fine de la jaro la komunumo havis  loĝantojn.
Manci Zelch Zathureczkyné
ZATHURECZKYNÉ Zelch Manci (zaturecki), edzino de Zathureczky, estis rumania hungara verkistino pri dommastrumado, ĵurnalistino. Ŝi naskiĝis en Baraolt la 17-an de januaro 1900 kaj mortis en Miŝkolco la 11-an de februaro 1984.
Kariero
Manci Zelch Zathureczkyné studis en romkatolika porfraŭlina lernejo de Nagyszeben. Ĝis 1963 ŝi vivis en Baraolt. Ŝi gvidis la porvirinan rubrikon de gazeto Brassói Lapok. Ŝi publikis ankaŭ poemojn, novelojn.
Kazunari Hosaka
Kazunari Hosaka (保坂 一成, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Ventforet Kofu kaj Fagiano Okayama.
Preĝejo Ĉieliro de Maria kaj Sankta Jozefo (Székesfehérvár)
Karmelana Preĝejo Ĉieliro de Maria kaj Sankta Jozefo aŭ pli simple seminaria preĝejo estas romkatolika historia monumento en Hungario, en urbocentro de Székesfehérvár.
Historio
La karmelanoj konstruis la preĝejon inter 1731 kaj 1769. En 1783 la karmelanoj estis forigitaj, poste la diocezo uzis la preĝejon. En 1800 tertremo faris difektojn. Ekde la sekva jaro la seminario estis la posedanto, sed ekde 1951 denove dioceza posedaĵo. La konstruaĵo estis renovigita en 1903 kaj 1955.
Konstruaĵo
La preĝejo situas laŭ trotuaroj de placo kaj 2 stratoj kune kun la monaĥejo. La fasado estas simetria, meze la turo altiĝas. Ekstere estas videbla skulptaĵo pri Ludoviko la 1-a (Hungario), kiu estis iama bonfaranto de la karmelanoj. Interne la freskoj estis pentritaj de Franz Anton Maulbertsch en 1768.
Monaĥejo
La monaĥejo estis konstruita same en 1732. Ankaŭ ĉi tie pentradis Maulbertsch. En la sekvaj jarcentoj ĝi estis plialtigitaj plurfoje. Nun ĝi estas parte du-, parte trietaĝa. En 1801 ĝi iĝis seminario, tio estis la unua altlernejo de la urbo. Nuntempe maljunaj pastroj loĝas interne.
Kermeso okazis en la 16-an julio.
Zigofilaloj
La zigofilaloj (Zygophyllales) estas planta ordo el la dukotiledonaj angiospermoj. Tiu ordo enhavas 2 familiojn, ĉirkaŭ 30 genrojn kaj preskaŭ 250 speciojn,. Ĝia tipa genro estas zigofilo.
Taksonomio
Laŭ la tria kaj kvara eldonoj de la klasifiko de la Angiosperma Filogeneza Grupo, la ordo zigofilaloj konsistas el la jenaj du familioj:
Laŭ la pli malnova sistemo de Cronquist, la zigofilacoj estis parto de sapindaloj, kaj la krameriacoj estis parto de poligalaloj (nun fabaloj).
Laŭ WFO kaj TPL
Laŭ World Flora Online kaj The Plant List (23 maj. 2020), , jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Erula
Erula estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sardio kaj al la provinco Sassari, ekde aprilo 2021 nomata metropola urbo Sassari. Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patroneco estas la senmakula koro de Maria, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaraj komunumoj estas Chiaramonti, Ozieri, Perfugas, Tempio Pausania kaj Tula.
Fontrabiouse
Fontrabiouse (Font-rabiosa) estas franca situanta en departemento Pyrénées-Orientales, regiono.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Fontrabiousois.
Pabellón de Arteaga
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 38.912 loĝantojn. El tiuj estis 18.799 viroj kaj 20.113 virinoj. La komunumo havas surfacon de 199,34 km². La meza alteco (de la ĉefurbo) estas 1900 metroj super la marnivelo.
En la komunumo ekzistas entute 117 tiel nomataj loĝlokoj (laŭ INEGI statistike por urboj, vilaĝoj kaj domaroj). La ĉefaj estas la sekvaj:
Sociogeografio
En la jaro 2005 en la komunumo vivis 33.764 personoj, pli aĝaj ol 5 jaroj. El tiuj 71 personoj sciis paroli indiĝenan lingvon. Tio signifas ke 0,21 % de la loĝantaro en la koncerna jaro sciis paroli indiĝenan lingvon.
Fontoj: Statistikoj de la INEGI: Conteo de Población y Vivienda 2005 k. a., (hispane: popol- kaj loĝejnombrado).
Suda Kasaio
Suda Kasaio, Suda Kasai, aŭ en la franca Sud-Kasaï, estis regiono kiu apartiĝis centre de la Demokratia Respubliko Kongo komence de la 1960-aj jaroj.
La regiono sendependiĝis laŭ kondiĉoj similaj al tiuj de Katanga dum la konfuza periodo kiu sekvis post la senkoloniigo de la Belga Kongo. La etnaj konfliktoj kaj politikaj kontraŭstaroj inter la estroj de la centra registaro kaj la lokaj estroj eksplodis ĉe la diamantoproduktaj regionoj de Kasai (Société internationale forestière et minière du Congo). La 14-a de junio 1960, kelkajn tagojn antaŭ la formala proklamo de la sendependenco de la kolonio, estis proklamita ankaŭ la sendependeco de la federala ŝtato suda. Poste estis elektita kiel ĉefurbo Bakwanga (nuna Mbuji-Mayi). Albert Kalonji estis nomumita prezidento kaj Joseph Ngalula estro de la registaro. Oni eĉ proklamiĝis imperio. Post kvarmonata milito la centra registaro ekkontrolis la teritorion kaj arestis Kalonji en la 30-a de decembro 1961, post kio li fuĝis el prizono kaj klopodis restarigi malsukcese sian povon.
Dum la reĝimo de Joseph Mobutu (Mobutu Sese Seko), la iama Suda Kasaio estis dividata por senkuraĝigi ĉian novan separisman klopodon. Bakwanga estis integrita en Orienta Kasai, dum la resto en Okcidenta Kasai.
Wessel J. Nijweld
Nederlanda esperantisto
Wessel J. NIJVELD (naskiĝis 1913 - mortis la 18-an de decembro 1993 en Amsterdamo) estis internacie rekonata specialisto pri farboj kaj vernisoj, kunaŭtoro de Plena Ilustrita Vortaro pri kemio, UEA-fakdelegito pri la sama fako dum 50 (!) jaroj kaj membro de Akademio Internacia de Sciencoj.
Hendrik Thien
Hendrik THIEN (naskiĝis en en Winterswijk, mortis la 7-an de decembro 1993 en Amsterdamo) estis nederlanda esperantisto.
Thien ricevis lernejan diplomon de la reallernejo en 1929, kaj diplomitiĝis kiel instruisto en 1931 kaj kiel lernejestro en 1933. Lu konatiĝis kun Esperanto en 1928, sed eklernis nur en 1931. Ekde 1934 li instruis Cseh-metode en Nederlando, Belgio kaj Francio.
Thien kolektis fotojn pri Zamenhof ekde 1957 kaj starigis foto-servon, kiun li heredigis al la Universala Esperanto-Asocio. En 1984 Thien eldonis la fotolibron La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj.
En 1983 aperis lia lernolibro Een nieuwe methode… por nederlandlingvanoj, kun aparte didaktika prezento de la fonetiko.
2843 Yeti
2843 Yeti estas malgranda, ne tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la hipoteza jetio, homsimila estaĵo kiu loĝus en la neĝejoj de Himalajo.
György Szinovácz
György Szinovácz [djordj sinovAc], laŭ hungarlingve kutima nomordo Szinovácz György estis hungara juristo, juĝisto, korespondanta membro de Hungara Scienca Akademio (1861).
György Szinovácz naskiĝis la  1807 en Bársonyos. Li mortis la 1867 en Pest (urbo).
Biografio
György Szinovácz post lernado komence estis ĉefamilia instruisto. En frekventis mezlernejon en 1830 li iĝis sekretario, baldaŭe li estis nomita juĝisto en Tolna (historia departemento). En 1833 li edziĝis baldaŭe havanta filon. En 1840 li estis notario en Pozsony, post 7 jaroj denove li estis juĝisto. Tiun profesion li daŭris ankaŭ en Trencsén (historia departemento), fine li havis diversajn jurajn postenojn en urbo Pest.
Turfalko
La turfalko, tinunkolo (Falco tinnunculus) estas la plej ofte renkontata el la falkoj, nome malgrandaj rabobirdoj apartenantaj al la genro Falco de la falka familio de Falkedoj. Ĝi estas konata ankaŭ kiel Eŭropa turfalko, Eŭrazia turfalko, aŭ Malnovmonda turfalko. En Britio kaj aliaj landoj kie ne estas aliaj brunaj falkoj, ĝi estas ĝenerale nomata simple kiel "la turfalko".
Aspekto
Ordinara turfalko estas 32–39 cm longa el kapo al vosto, kun enverguro de 65–82 cm. Inoj estas rimarkinde pli grandaj kaj tiele la maskla plenkreskulo pezas 136-252 g, ĉirkaŭ 155 g averaĝe; dum ina plenkreskulo pezas 154-314 g, ĉirkaŭ 184 g averaĝe; tio estas iom pli granda ol la Malgranda turfalko. Ili estas tiele malgrandaj kompare kun aliaj rabobirdoj, sed pli grandaj ol plej parto de kantobirdoj. Kiel la aliaj specioj de la genro Falco, ili havas longajn flugilojn same kiel distingan longan voston.
Estas specio kun evidenta kazo de seksa duformismo, malkiel plej parto de rabobirdoj. Ties plumaro estas ĉefe helbruna kun nigrecaj makulpunktoj en dorso, kio estas diferenco kompare kun la Malgranda turfalko, kaj sablokolora kun mallarĝaj nigrecaj strioj ĉe subaj partoj, sed dumfluge la turfalko montras pli da nigraj punktoj ol la Malgranda turfalko kaj la flavbruna nuanco ne estas nur en korpo, sed ankaŭ en antaŭaflugilo; krome la vosto montras nigran preskaŭfinan strion sed ondoforman ĉe turfalko, dum iomete pinta ĉe la Malgranda turfalko. La flugilplumoj estas nigrecaj. La masklo havas malpli da nigraj punktoj kaj strioj, nome laŭ vertikalaj disaj linioj en dorso (dum la ino laŭ pli markataj horizontalaj strioj) same kiel blugrizaj kapo kaj vosto. La vosto estas bruna kun nigraj strioj ĉe inoj kaj en ambaŭ seksoj havas nigran pintozonon kun mallarĝa blanka bordo. Ĉiuj ekzempleroj de ordinara turfalko havas rimarkindan nigran vangan strion inter la helaj suborelareo kaj gorĝo, kiel siaj plej proksimaj parencoj.
Ĉar ĝi manĝas ne nur insektojn, sed ankaŭ etajn vertebrulojn, tiu specio disponas je pli disvolvigitaj krifoj ol la Malgranda turfalko. La vaksaĵo, piedoj kaj mallarĝa okulringo estas brilflavaj; la ungoj, beko kaj irisoj estas malhelaj.
Junuloj aspektas kvazaŭ inaj plenkreskuloj, sed subaj partoj estas pli ampleksaj; la flava koloro de nudaj partoj estas pli pala. Idoj estas kovrataj per blanka lanugo, ŝanĝe al griz-sablokolora lanugo antaŭ la unua vera plumaro.
Kutimoj
Oni ofte vidas turfalkon ĉasi ŝvebante per vibrantaj flugiloj. Ĝi observas sian predon kaj subite malsuprenŝvebas rapide al ĝi. Kompreneble ĝiaj predoj estas terbestoj, malgrandaj dentoskrapuloj, lacertoj kaj dikaj insektoj; foje eĉ povas ŝtelmanĝi kanariojn el interno de la kaĝo. Tre ofte videblas ili ripoze sur fostoj aŭ kabloj.
Tiu birdo facile adaptas sin al variaj medioj, eĉ al urba centro kiam la homoj lasas lin trankvila: la turfalkoj de Notre Dame en Parizo estas famaj. Turfalkoj de Nordeŭropo kaj Centrazio migras respektive en Afrikon kaj Sudazion. En moderklimataj partoj de siaj teritorioj, la ordinara turfalko migras suden vintre; alie ĝi estas specio malnomada, kvankam junuloj povas ĉirkaŭvagadi serĉe de bona loko por setliĝi por matureco. Ĝi estas taga animalo de malaltaj teroj kaj preferas malfermajn biotopojn kiaj kampoj, makisoj, arbustaroj kaj marĉoj. Ili ne postulas arbarojn se estas alternativaj ripozejoj kaj nestolokoj kiaj rokoj aŭ konstruaĵoj. Ili loĝas en senarbaj stepoj kie estas abundaj herboj kaj arbedoj por elteni populacion de predobestoj. La ordinara turfalko pretas adaptiĝi al homaj setlejoj, se estas sufiĉaj vegetaĵaro, kaj povas troviĝi ankaŭ ĉe humidejoj, marĉoj kaj aridaj savanoj. Ĝi troviĝas de marnivelo al pli malaltaj montaj teritorioj, atingante ĝis 4,500 m super marnivelo en plej varmaj tropikaj partoj de siaj teritorioj sed nur ĝis ĉirkaŭ 1,750 m ĉe la subtropikaj klimatoj de la deklivaroj de Himalajo
Tutmonde tiu specio ne estas konsiderata minacata fare de la Internacia Unio por la Konservo de Naturo. Ties populaciaroj suferis la senmezuran uzadon de Klorkarbonhidrogeno kaj aliaj pesticidoj meze de la 20-a jarcento, sed ĉar iu faktoro de r/K-strategio permesis la specion multobliĝi rapide laŭ bonaj kondiĉoj, ĝi estis malpli damaĝita ol aliaj rabobirdoj. La tutmonda populacio fluktuas konsiderinde laŭ la jaroj sed restas ĝenerale stabila; oni ĉirkaŭkalkulas je 1-2 milionoj da paroj, ĉirkaŭ 20 % el kiuj troviĝas en Eŭropo. La subspecio dacotiae estas tre rara, kun nombroj de malpli da 1000 plenkreskaj birdoj en 1990, kiam la antikva subspecio de okcidentaj Kanarioj nome canariensis nombras ĉirkaŭ dekfoje tiom multaj birdoj.
Manĝo
Dum ĉasado la ordinara turfalko karaktere ŝvebas ĉirkaŭ 10–20 m super grundo, serĉe de predo, ĉu flugante en vento aŭ ŝvebe uzante ascendajn aerfluojn. Kiel plejparto de rabobirdoj, la ordinara turfalko havas akran vidkapablon kiu permesas al ĝi lokalizi malgrandajn predojn eldistance. Post kiam la predo estas vidata, la birdo faras mallongan, krutan falon al la celon. Ĝi povas ofte troviĝi ĉasante laŭlonge de flankoj de ŝoseoj kaj aŭtoŝoseoj. Tiu specio kapablas vidi preskaŭ ultraviolan lumon, kio permesas la birdojn detekti la spurojn de urino ĉe nestotruoj de roduloj ĉar ili brilas per ultravioleta koloro je sunlumo. Alia ŝatata (sed malpli rimarkinda) ĉastekniko estas ripoze iome super grundokovro, vigle la areon. Kiam la birdoj lokalizas predobestojn moviĝantajn, ili falas sur tiujn. Ili ankaŭ superflufas ioman terenon por surprizi hazarde preterpasantajn predojn.
Ordinaraj turfalkoj manĝas preskaŭ nur musgrandajn mamulojn: tipe kampomusoj, sed ankaŭ sorikoj kaj veraj musoj formas ĝis tri kvaronojn aŭ plie de la biomaso kiun plej parto de individuoj ingestas. Ĉe oceanaj insuloj (kie mamuloj estas ofte malabundaj), malgrandaj [[birdoj – ĉefe paserinoj- povas formi la kernon de ties dieto dum aliloke birdoj estas grava manĝo nur dum kelkaj semajnoj ĉiusomere kiam nespertaj idoj abundas. Aliaj taŭgagrandaj vertebruloj kiel kiropteroj, ranoj kaj lacertoj estas manĝataj nur rare. Laŭsezone artropodoj povas esti ĉefa predaĵo. Ĝenerale senvertebruloj kiel kamelaraneoj kaj eĉ tervermoj, sed ĉefe grandotaŭgaj insektoj kiaj skaraboj, ortopteroj kaj flugantaj termitoj estas manĝataj plezure kiam la birdoj trafas ilin.
F. tinnunculus postulas la ekvivalenton de 4-8 kampomusoj tage, depende de la energielspezo (jarepoko, kvanto de ŝvebo ktp.). Oni scias ke ili povas kapti kelkajn kampomusojn sinsekve kaj kaŝi ilin por posta konsumado.
Reproduktado
La ordinara turfalko ekreproduktiĝas printempe (aŭ komence de la seka sezono en tropikoj), tio estas aprilo/majo en moderklimata Eŭrazio kaj iome inter aŭgusto kaj decembro en tropikoj kaj suda Afriko. Ĝi nestas en kavaĵoj, prefere en truoj de klifoj, arboj aŭ konstruaĵoj; en homloĝataj areoj, la ordinaraj turfalkoj ofte nestumas en konstruaĵoj kaj ĝenerale ofte ili reuzas malnovajn nestojn de korvedoj se disponeblas. La malgranda subspecio dacotiae, la sarnicolo de orientaj Kanarioj estas partikulara pro nestumado foje en la seka foliaro sub la pintoj de palmoj, ŝajne kunvivante sufiĉe paceme kun malgrandaj kantobirdoj kiuj faras ankaŭ siajn nestojn tie. Ĝenerale la ordinaraj turfalkoj kutime toleras samspecianojn nestumantajn apude kaj foje dekduoj da paroj povas nestumi en unuopa kolonio.