Jakub_Kolas
1915 - 1940
Dum Unua mondmilito, en 1915, pro alproksimiĝinta frontlinio, Jakub Kolas kune kun sia familio evakuis en Moskva hubernio, kie li estis mobilizita al militservon. post fino de milita lernejo (Moskvo 1916) Jakub Kolas militservis en rezerva regimento en urbo Pjerm. Somere 1917, en rango de subleŭtenanto, li estis sendita al ruminia fronto, sed post iam da tempo, pro malsano, ricevis ferion kaj veturis al familio, en urbo Obojan (ĉe Kursko). Poste, kiel instruisto, Jakub Kolas estis liberigita de militservo, kaj laboris en sia profesio en Obojan. En versoj de tia periodo, sonas kontraŭmilitaj temoj, angoro pro fato de Belorusio dum novaj historiaj cirkonstancoj, aperintaj pro militon kaj Oktobra revolucio kaj samtempe alvoko al laboron por patrujo (versaro "Resonoj", eldonita en la jaro 1922 en Minsko). Samtempe Jakub Kolas daŭriĝis verki poemojn "Nova tero" kaj "Simono-muzikisto", verkis teatraĵo - "Antosj Lata" (1917, surscenigita en la jaro 1918, en Minsko). Peza historia periodo inter februara kaj oktobra revolucio, meditoj de la poeto pri fato de Belorusio estis spegulita en teatraĵo "Sur vojo de vivo (1917, surscenigita en Minsko en la jaro 1921. En la jaro 1921 pro alvoko de registaro de Belorusa SSR, Jakub Kolas revenis en Minsko, kie li eklaboris kiel kunaganto en Sciens-terminara komisiono ĉe popola komisarejo pri edukado, en Literatura komisiono pri kolektado de folkloro ĉe Intituto de belorusa kulturo, instruis en Belorusa pedagoga lernejo, lekciis pri gramatiko kaj metodoj de instruado de belorusa lingvo dum instruistaj kursoj en Sluck, laboris kiel instruisto de belorusa lingvo en Belorusa Ŝtata Universitato. En la jaro 1921 en Kovno estis eldonita verkaro "Fabeloj de vivo" (plejparte estis verkita antaŭ 1917, sed aŭtoro prilaboradis ĝin kaj poste). En ĉi tia verkaron estis alegorie priverkitaj rigardo pri hidtorio kaj viva filosofio de belorusoj kiel nacio, ilia loko inter najbaraj popoloj, estis menciitaj gravaj social-politikaj kaj morale-etikaj problemoj, estis almontrita strebo de homo al ekscio de sekretojn de naturo kaj vivo. En unua duono de la jaroj 1920-aj Jakub Kolas finis grandajn verkojn, kiaj estis komencitaj antaŭe, kaj en kiaj li priverkis vasta vivo de belorusoj en fino de 19-a, komenco de 20-a jarcentojn, epitomigis siaj pensojn pri vojo de nacia evoluado. En 1923, en Minsko estis eldonita poemon "Nova Tero", kia prezentis artan encikloprdion de vivo de belorusaj kamparuloj dum ŝanĝo de jarcentojn. En 1925 estis publikigita tria versio de poemon "Simono-muzikisto". En ĉi tia poemo estis priverkita rolo de arto en vivo de popolo, plene estis demonstriitaj estetikaj opinioj de Jakub Kolas. Dum ĉi tia periodo Jakub Kolas priverkis vivajn vojojn de belorisa intelektularon dum komenco de 20-a jarcento, ilia spirita serĉado. Li verkis du tiel nomataj "palesjeaj noveloj": du grandaj prozajn verkojn "Inter palesjeaj densejoj" (Vilno, 1923) kaj "En palesjea malproksimo" (Minsk, 1927)kiuj poste estis inkluditaj kiel 1-a kaj 2-a partoj en trilogio "Sur vojkruciĝo" - unu el unuaj romanoj en belorusa literaturo, kaj pli granda proza verko de Janka Kupala, havas biografiaj epizodoj el vivo de aŭtoro. En la jaro 1925 estis eldonita teatraĵo "Strikistoj" - pri tio, kiel belorusaj instruistoj inkludiĝis en revolucia lukto. Ĝi havas aŭtobiografiajn trajtojn el vivo de aŭtoro. Ĉi tia verko ne estis surscenigita. Krom tio, en 1925 estis verkita novelo "Sur vastaĵo", en kia estis tiatempa junularo, iliaj problemoj, spirita starigo, edukado, kulturo, streboj al transformado de vivo. Dum la jaroj 1920-aj - 1930-aj Jakub Kolas okupis multe da postenoj en Scienca Akademio kaj estraro de Belorusa SSR, sed samtempe sur li atentigis organoj de persekutado. En la jaro 1925 lia loĝejo estis priserĉita kaj la poeto mem estis enketita pro proceso pri "kontrevolucia organizacio" en Slucko. Poste, la poeton kalumnis pro propagando de kontraŭreĝimajn ideojn, en la jaro1930 Janka Kupala estis devigita publike penti en politikaj "eraroj". Poste estis planita aresto de la poeto, sed sankcio pri tio de plej alta sovetunia estraro ne estis donita, eble pro vasta fameco de Janka Kupala. La poeto restis vivi kiel garantiulo kaj kontraŭvola ideologia propagandisto. En la jaro 1926 Janka Kupala komencis verki poemon "Sur vojoj de libero", pri revoluciaj eventoj del a jaro 1917. Sur ĉi tia verko la poeto multe laboris dum 1930-aj kaj 1950-aj, sed ne finis. En sia novelo "Renegato" (1930-1931, eldonita en 1932) estis priverkita temo de kolektivigon. Krom tio, Jakub Kolas verkis pri eventoj de Unua mondmilito, ĉefe de soldata vidpunkto - teatraĵo "Milito kontraŭ militon" (1927-1931, lasta varianto en 1938) kaj pri interna milito - novelo "Marĉa profundo" (1933) kaj bazita sur ĝi teatraĵo "Inter paljesjeaj praarbaregoj" (1937). En la jaro 1940 la poeto komencis verki poemon "Hato de fiŝkaptisto" pri vivo de laboristoj de Okcidenta Belorusio en Polujo kaj pri ilia lukto pro siaj rajtoj. En ĉi tia periodo Jakub Kolas multe tradukis el rusa, ukraina kaj pola lingvoj.