cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benzimidazolo
La enkorpigo de la benzimidazola kerno estas grava sinteza strategio por la disvolvo de medicinaj drogoj. Kaj la terapeŭtikaj proprecoj de la ĝis nun malkovritaj drogoj enkuraĝigas la medicinajn kemiistojn por la sintezado de granda nombro da novaj kemoterapeŭtikaj agentoj.
Kunrilataj kemiaĵoj
<Gallery> Omeprazole.svg| Omeprazolo Carbendazim Structural Formulae V.1.svg| Karbendazimo Thiophanate.svg| Tiofanato Fuberidazole.svg| Fuberidazolo Methyl_(1-(butylcarbamoyl)-1H-benzo(d)imidazol-2-yl)carbamate_200.svg| Benomilo Fenbendazole_200.svg| Febendazolo Mebendazol.svg| Mebendazolo 4-(1H-benzo(d)imidazol-2-yl)thiazole_200.svg| Tiabendazolo </Gallery>
Ignác Zsoldos
Ignác Zsoldos [ĵoldoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Zsoldos Ignác estis hungara juristo, juĝisto, membro (korespondanta en 1837, ordinara en 1838) de Hungara Scienca Akademio.
Ignác Zsoldos naskiĝis la  1803 en Pápa. Li mortis la 1885 en Veszprém (urbo).
Biografio
Ignác Zsoldos komence lernis en sia naskiĝurbo kaj Sopron, poste li lernis juron en Pozsony kaj Vieno. En 1826 li advokatiĝis, krome li partoprenis en la hungara parlamento en Pozsony. En 1827 li ricevis juran postenon en distrikto de Pápa, en 1834 li jam estis ĉefnotario de Veszprém (historia departemento). En 1843 li estis elektita parlamenta deputito kaj ankaŭ juĝisto en Pest (urbo). Komence li apogis la hungaran revolucion en 1848, sed post la sendependa deklaro li translokiĝis al Vieno, kie li ricevis postenon. En 1865 li estis prezidanto de la supera juĝejo. Post jardeko li pensiuliĝis. Liaj artikoloj aperis ekzemple en Athenaeum (revuo). Li ricevis premion unuafoje.
Satoru Yamagishi
Satoru Yamagishi (japane 山岸 智, n. ) estas japana futbalisto. Li de 2006 ĝis 2008 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Kantono Humboldt (Iovao)
Kantono Humboldt (Humboldt County) estas unu el la 99 kantonoj de la usona subŝtato Iovao (Iowa). Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas Dakota urbo (Dakota City). La kantono estis fondita la. Ĝi estas nomata laŭ la germana sciencisto Alexander von Humboldt.
Municipoj kaj komunumoj
Jenaj urbaj municipoj (cities) situas en la kantono:
Lederzeele
- jen france, origine nederlande respektive flandre Lederzele - estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Nord [], en la administra regiono Hauts-de-France (jen france, prononco [], pikarde Heuts-d'Franche) kaj en la tradicia, historia regiono Nordo-Kaleza Markolo (france Nord-Pas-de-Calais ). Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Dunkerque kaj al la kantono .
Ĉefa fokusa distanco
Ĉefa fokusa distanco de objektivo estas distanco inter la ĉefa fokuso (F) kaj la ĉefa ebeno de objektivo.
Oni ĝin skribas kiel f'  aŭ f.
Ĉefa fokusa distanco determinas skalon de la bildo, kiam la objekto estas en malfinio.
Václavov (Děčín)
Václavov (Wenzelsdorf) estas XXII-a parto de statuta urbo Děčín en Ĉeĥio. Ĝi troviĝas sudokcidente de Děčín. Estas ĉi tie registritaj 97 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Václavov situas en katastra teritorio Podmokly kun areo 6,88 km².
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1787.
(13665) 1997 GK17
(13665) 1997 GK17 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Edmund Nelson
. Li estis anglikana sacerdoto, kaj patro de la grafo William Nelson kaj de la admiralo Horatio Nelson.
Li lernis en la Gonville and Caius College de Kembriĝo. La, li edziĝis kun Catherine Suckling, pranepino de Robert Walpole kaj fratino de la oficiro de la Royal Navy Maurice Suckling.
Miĥail Lvov
Miĥailo Dmitrieviĉ Lvov (Михаил Дмитриевич Львов; 1848-1899) estis rusa kemiisto, asista profesoro kaj direktoro de la kemia laboratorio en la Universitato de Sankt-Peterburgo, kie li esploris plurajn kemiaĵojn, kaj profesoro pri neorganika kemio Virina Pedagogia Instituto de Sankt-Peterburgo kaj Teknologia Instituto de Petrogrado (1896). Li estis proksima amiko kaj asistanto de Aleksandro Butlerov (1828-1886.
Edmund Nelson
Ili havis dekunu infanojn, sed tri mortis en juna aĝo. William estis la 5-a (1757); kaj Horatio la 6-a (1758). Catherine mortis la kaj Edmund neniam reedziĝis.
Miĥail Lvov
Li diplomiĝis en 1871, en la Universitato de Sankt-Peterburgo kaj liaj sekvaj aktivaĵoj estas ligitaj al la universitato. Lvov estis la unua sintezanto de la neopentano, krom kompari la proprecojn de ĉiuj tri pentanaj isomeroj. Li ankaŭ esploris klorigadon, oksidadon, polimerigadon kaj aliajn reakciojn envolvantajn nesaturitajn organikajn kombinaĵojn. En 1883, li malkovris ke la klorigado de la etilenaj hidrokarbonidoj estigas nesaturitajn alilajn kloridojn kaj detale studis ĉi-reakcion. L reakcio nuntempe estas uzata en la sintezo de la glicerino.
Tordómar
Tordómar estas la nomo de vilaĝo kaj municipo, apartenanta al la jurisdikcio de Lermo, distrikto Arlanza, sudokcidento de la provinco Burgoso, Kastilio la Malnova, hodiaŭ regiono Kastilio kaj Leono, Hispanio.
Ĝeneralaĵoj
Ĝi havas areon de 30,06 km² kun 329 enloĝantoj (2021). Tordómar havas kiel ĉefa simbolo sian romian ponton super la rivero Arlanza, konstruita de la imperiestro Trajano komence de nia erao.
Estas multaj restaĵoj de la romia epoko, krom la ponto, kiel mejloŝtonoj.
Eksteraj rilatoj
Hejmpaĝo pri Tordómar
(36259) 1999 XM74
(36259) 1999 XM74 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun iome granda klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L4 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata «Greka Tendaro».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
NGC 1030
NGC 1030 (aliaj indikoj — PGC 10088, UGC 2153, MCG 3-7-39, ZWG 462.39, IRAS02370+1748) estas galaksio en konstelacio Ŝafo.
Julio de 2011
Jen listo de okazaĵoj en julio 2011.
Lusail
Lusail (لوسيل) estas planita urbo en Kataro, situanta ĉe la marbordo, en la suda parto de la komunumo Al Daayen. Lusail situas ĉirkaŭ 23 km norde de la urbocentro de Doho, norde de West Bay Lagoon, kovras areon de pli ol kaj estonte havos infrastrukturon por gastigi  homojn. El tiuj homoj, oni taksas, ke  aŭ malpli estos loĝantoj,  estos oficejaj laboristoj kaj  estos podetalaj laboristoj.
NGC 1031
NGC 1031 (aliaj indikoj — PGC 9907, ESO 154-5, AM 0235-550) estas galaksio en konstelacio Horloĝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Lusail
Unu el la proponitaj lokoj por la Futbala Mondpokalo 2022 estas la Stadiono Lusail. Ĝi ankaŭ estas la loko de la konkursa kurejo de Formulo 1 kaj la Unua Doha Grandpremio estis okazigita ĉi tie en 2021.
Gy
GY, Gy aŭ gy povas esti:
Róza Juhász
Róza Juhász [juhAs], laŭ hungarlingve kutima nomordo Juhász Róza estis hungara aktoro, voĉoaktoro, reĝisoro. Ŝia edzo estas Pál Oberfrank.
Róza Juhász naskiĝis la  en Sarkad.
Biografio
Róza Juhász akiris aktoran diplomon en Altlernejo pri Teatro kaj Filmo en 1984. Ŝia ĉefinstruisto estis Imre Kerényi. Ŝi komencis sian aktoran karieron en Nacia Teatro (Szeged). Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Teatro Szigligeti (Szolnok), Nacia Teatro (Budapeŝto) (1986-1990), Teatro Madách (1990-2004), Teatro Csokonai (Debrecen). Baldaŭe ŝi ne ligiĝas al teatro. Ŝi edziniĝis kaj naskis 2 filinojn.
6529 Rhoads
6529 Rhoads estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de la Monto Palomar, kantono San Diego, norde de San-Diego (Kalifornio, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras la usonan mekanisman inĝenieron R. Rhoads Stephenson, gravan kontribuinton al la progresoj de la teknikoj de esplorado de ekstera kosmo per robota kosmoveturilo. Li estis adjunkta direktoro de la Jet Propulsion Laboratory, kie li estis responsulo pri la ellaborado kaj apliko de la teknikoj, kiuj permesas la usonajn misiojn de kosmaj esploradoj.
16623 Muenzel
16623 Muenzel estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la belga astronomo Henri Debehogne elde la Observatorio La Silla en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Gisela Münzel, partnerino en la vivo de la germana astronomo Hilmar W. Duerbeck (1904–2012). Dum la pasintaj 20 jaroj, ŝi kontribuis al diversaj artikoloj pri la historio de la astronomio, kaj kunlaboris kun Duerbeck sur diversaj historiaj arkivoj pri astronomoj kaj observatorioj.
Königsfeld en la Nigra Arbaro
Königsfeld im Schwarzwald estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schwarzwald-Baar, en la Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La Kuracloko estas centro de la Moraviaj fratoj.
En la komunuma parto Burgberg mortis Gerhard Domagk, pioniro de medicino, konata patologo, mikrobiologo kaj laŭreato de Nobel-premio pri medicino en la jaro 1939.
9622 Terryjones
9622 Terryjones estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la "Enketo de Upsalo-ESO pri Asteroidoj kaj Kometoj" (Uppsala-ESO Survey of Asteroids and Comets, aŭ "UESAC"), elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la brita aktoro Terry Jones, ano de la humura grupo Monty Python.
Spacograndigita kontraŭprismo
En geometrio, la spacograndigita kontraŭprismo aŭ kvinlatera duopa kontraŭprismosimilaĵo estas uniforma plurĉelo barita de 320 ĉeloj: 20 kvinlateraj kontraŭprismoj, kaj 300 kvaredroj. Ĝi ne povas esti konstruita per la konstruo de Wythoff.
La vertica figuro de la spacograndigita kontraŭprismo estas sekcita regula dudekedro: regula dudekedro en kiu 8 trianguloj estas anstataŭigitaj per du trapezoj kun lateraj longoj φ, 1, 1, 1 (kie φ estas la ora proporcio) kunigitaj laŭ ilia latero de longo φ. Do edroj de la vertica figuro estas la 2 trapezoj kaj la 12 egallateraj trianguloj restantaj de dudekedro.
Strukturo
La spacograndigita kontraŭprismo havas du disajn ringojn ĉiu el 10 kvinlateraj kontraŭprismoj. La kontraŭprismoj en ĉiu ringo estas kunigitaj unu la alia per iliaj kvinlateraj edroj. La du ringoj estas reciproke ortaj, en strukturo simila al duprismo.
La 300 kvaredroj kunigas la du ringojn unu al la alia, kaj estas kuŝas ekstere en 2-dimensia ordigo topologie ekvivalenta al la 2-toro kaj la rando de duprismo.
Ĉi tiu strukturo estas analoga al tiu de la 3-dimensiaj kontraŭprismoj. Tamen, la spacograndigita kontraŭprismo estas la sola uniforma analogo de la kontraŭprismo en 4 dimensioj (krom la 16-ĉelo, kiu ankaŭ estas analogo de degenera dulatera kontraŭprismo).
Konstruado
La spacograndigita kontraŭprismo povas esti konstruita per malkreskigo de la 600-ĉelo - subtraho de 20 piramidoj kies bazoj estas tri-dimensiaj kvinlateraj kontraŭprismoj.
Kansajo
Kansajo, Regiono Kinki ( [Kinki-ĉihō]) aŭ Regiono Kansajo ( [Kansai-ĉihō]) estas regiono de Japanio, situanta en la centro de la insulo Honŝuo. La regiono havas 7 guberniojn (gubernio Hjogo, gubernio Kioto, gubernio Mie, gubernio Nara, gubernio Osaka, gubernio Ŝiga kaj gubernio Ŭakajama).
Spacograndigita kontraŭprismo
Konstruado
Eblas konstrui en la mala maniero, komencante de la spacograndigita kontraŭprismo. Ĉiu kvinlatera kontraŭprismo de la du ringoj de la spacograndigita kontraŭprismo povas esti anstataŭigita per 10 kvaredroj kunigitaj al la triangulaj edroj de la kontraŭprismo. Cirklo el 5 kvaredroj tiam devas esti aldonita inter ĉiu paro de la forigataj kvinlateraj kontraŭprismoj. Entute rezultiĝas 150 kvaredroj por la ringo. Ĉi tiuj kvaredroj kombinitaj kun la 300 kvaredroj de spacograndigita kontraŭprismo kune liveras la 600 kvaredrojn de la 600-ĉelo.
Kansajo
"Kin" en Kinki signifas la vorton "proksima", kaj "Ki"  signifas "metropolon" en japana lingvo, t.e. Kinki estas "La loko, kiu estas proksima al metropolo". Kaj oni nomis "Kinki" la regionon, kiu ĉirkaŭas tiama ĉefurbo Kioto (Tokio iĝis ĉefurbo nur dum Epoko Meiĵi).
Spacograndigita kontraŭprismo
Konstruado
Ĉi tiu interrilato estas analoga al tio kiel kvinlatera kontraŭprismo povas esti konstruita de dudekedro per forpreno de du kontraŭaj kvinlateraj piramidoj kaj aldono anstataŭe de du kvinlateroj.
Ankaŭ la riproĉa 24-ĉelo povas esti konstruita per alia malkreskigo de la 600-ĉelo, kun forpreno de 24 dudekedraj piramidoj.
Projekcioj
Ĉi tiuj estas du perspektivaj projekcioj, projekciantaj la hiperpluredron en la 3-sfero, kaj aplikantaj rektlinian sferan projekcion en 3-spacon.
621 Werdandi
621 Werdandi estas granda, meze hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo August Kopff elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de unu el la Nornoj de la nord-ĝermana mitologio : Verdandi, kiu personigas "tiun, kiu estas okazanta".
Castelnuovo Cilento
Castelnuovo Cilento - prononco - estas komunumo de Italio. Ĝi situas en la regiono Kampanio kaj la provinco Salerno.
Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Kristana patrono estas Maria Magdala, kies memortago sekve estas la komunuma festotago.
Najbaras la komunumoj Ascea, Casal Velino, Ceraso, Salento kaj Vallo della Lucania.
József Kiss
József Kiss
Sankta Johana de la Buĉejoj
Sankta Johana de la Buĉejoj (Die Heilige Johanna der Schlachthöfe) estas teatraĵo de la germana modernisto kaj dramisto Bertolt Brecht verkita inter 1929 kaj 1931, post la sukceso de lia muzikalo La Trigroŝa Opero kaj dum la periodo de lia radikala eksperimenta laboro Lehrstücke. Ĝi estas bazita sur la muzikalo kiun li verkis kune kun Elisabeth Hauptmann, Feliĉa fino (1929). En tiu versio de la rakonto pri Johana de Arko, Brecht ŝanĝas ŝin al "Johana Dark," ano de la Black Straw Hats, grupo de la Armeo de Savo en la 20-a jarcenta Ĉikago. La teatraĵo lokigas johanan batalon kun Pierpont Mauler, la posedanto de viand-pakuma planto. Kiel ŝia antaŭulo, Johana estas kondamnita virino, martiro kaj (komence, almenaŭ) naivulo en mondo de malstrikuloj, grasaj katoj, kaj malriĉegaj laboristoj. Kiel multaj el la ludoj de Brecht ĝi estas ligita kun humuro kaj kantoj kiel parto de ĝia eposa dramaturgia strukturo.
La teatraĵo estis elsendo de Berlina Radio la 11-an de aprilo 1932, kun Carola Neher kiel Johana kaj Fritz Kortner kiel Mauler. La rolantaro ankaŭ inkluzivis Helene Weigel, Ernst Busch, Peter Lorre, Paul Bildt kaj Friedrich Gnass. La teatraĵo ne ricevis sian unu-teatran produktadon ĝis la 30-a de aprilo 1959, ĉe la Deutsches Schauspielhaus en Hamburgo, post la morto de Brecht.
Brecht verkis du aliajn versiojn de la rakonto pri Johana de Arko: La Vizioj de Simone Machard (1942) kaj La Atesto de Johana de Arko de Proven, 1431 (1952).
Hideo Sakai
(laŭ sistemo Hepburn, japane 堺井秀雄, n. la 10-an de junio 1909, m. la 3-an de junio 1996 en gubernio Hjogo) estis japana futbalisto. En 1934 li membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Hebrea lingvo
Oni kredas ke iam inter la jaroj 200 kaj 400 de nia erao en la sekvoj de la Bar-Koĥba-ribelo, ĝi iom post iom ĉesis esti lingvo parolata, dum en la regiono la aramea kaj je malpli etendo la greka estis jam en uzado kiel internaciaj lingvoj, ĉefe inter elitoj kaj enmigrantoj. . La hebrea tamen restadis, dum la tuta historio, la ĉefa skriblingvo de la judoj, ne sole por religio kaj studado, sed ankaŭ por ĉiutagaj dokumentoj, interjuda komerco, literaturo, filozofio, medicino kaj scienco. La Jud-Germana kaj poste la orienteŭropa movado de la "Haskala" ĝin modernigis kaj preparis por laika uzo. La moderna nacia movado (cionismo) ĝin revigligis kiel verkitan kaj parolatan lingvon en Otomana Palestino en la du lastaj jardekoj de la 19-a jarcento. La Brita Mandato de Palestino rekonis la hebrean kiel unu el la tri oficialaj lingvoj de la nova ŝtato (nome la angla, la araba kaj la hebrea). La hebre-parolanta komunumo en Palestino rapide kreskis kaj jam post la unua mondmilito, ekde la jaroj 1920-aj, la hebrea fariĝis la ĉefa lingvo, skribe kaj parole, de la juda komunumo. Ĝi nature fariĝis la ĉefa lingvo de la nova ŝtato Israelo en 1948. Hodiaŭ ĝi estas la ĉefa lingvo de ĉirkaŭ 5 milionoj da israelaj judoj kaj almenaŭ la dua lingvo de unu miliono da israelaj araboj. Laŭ Etnologiisto, ĉirkaŭ 1998, la hebrea estis iĝanta la lingvo de 5 milionoj da personoj tutmonde. Usono estis la dua plej granda hebreparolanta loĝantaro, kun 220,000 fluaj parolantoj, ĉefe el Israelo.
Kastelo Lincoln
La Kastelo Lincoln estis konstruigita de reĝo Vilhelmo la 1-a, konata kiel la Konkeranto (angle: the Conqueror) en 1068 sur loko kiu estis okupita ek de la romia epoko.
Hebrea lingvo
La moderna hebrea estas unu el la du oficialaj lingvoj de Israelo (dum la alia estas la moderna normiga araba), dum antaŭmoderna hebrea estas uzata por preĝado aŭ studado en Judaj komunumoj ĉirkaŭ la tuta mondo nuntempe. Antikva hebrea estas ankaŭ la liturgia lingvo de Samarianoj, dum la moderna hebrea aŭ la araba estas ties gepatra lingvo. Kiel fremda lingvo, ĝi estas studata ĉefe de Judoj kaj studentoj de Judismo kaj de Israelo, kaj de arkeologoj kaj de lingvistoj specializiĝantaj en Mezoriento kaj ties civilizacioj, same kiel de teologoj en kristanaj seminarioj.
Kastelo Lincoln
Ĝi situas sur monto apud la katedralo kun bonaj vidindaĵoj de la urbo kaj la kamparo.
Ĝi estas unu el du kasteloj en Britio konstruitaj kun du artefaritaj teramasoj kaj terfosaĵoj. La Kastelo en Lewes en la provinco Sussex estas la alia ekzemplo.
Hebrea lingvo
Trajtoj
La hebrea estas skribata per la hebrea alfabeto, kiu devenas de la internacia aramea alfabeto, kies origino estas la hebrea-fenica antikva alfabeto, uzata de ĉiuj variantoj de la hebrea-fenica lingvo kaj ankaŭ la origino de la greka, etruska kaj latina alfabetoj. Tiu malnova hebrea-fenica alfabeto tamen ne malaperis komplete ĝis la ribelo kontraŭ la romanoj en 125 kaj la Bar-Koĥba-ribelo. La nova hebrea alfabeto ankaŭ estis uzata por skribi multajn aliajn "judajn" lingvojn, kiel la jud-germanan, la jud-hispanan, la jud-araban, la jud-persan, la jud-ĉeĥan, ktp.
La hebrea alfabeto konsistas ĉefe el konsonantoj, sed eblas aldoni strekojn kaj punktojn por montri vokalojn, sed tio estas kutima nur en la vortaroj, en eldonoj de la Biblio, en libroj por infanoj kaj en poezio. Precipe en post-bibliaj verkoj, estas emo uzi kelkajn literojn ankaŭ kiel vokalojn. Hebreaj vortoj, kiel la vortoj de ĉiuj ŝemidaj lingvoj, baziĝas sur trikonsonantaj radikoj. Rilatajn ideojn eblas formi per aldono aŭ ellaso de prefiksoj kaj finaĵoj, kaj ŝanĝo de internaj vokaloj. Ekzemple, la vorto sefer signifas «libro». Ĝia radiko estas s-f-r, kaj per aldonoj al tiu radiko eblas formi sifrija («biblioteko»), sifrut («literaturo»), kaj sipur («rakonto»; la konsonantoj kaj  estas unu sama fonemo en la hebrea). Oni legas hebreajn tekstojn de dekstro al maldekstro, kiel la arameajn kaj la arabajn.
Kastelo Lincoln
Antaŭ ol konstrui la kastelon kaj pligrandigi la lokon 166 domoj estis malkonstruitaj.
Ĉefturo kun 15 flankoj estis konstruita sur la pli granda teramaso. Oni nomas ĝin la Turo Lucy memore al Lucy, Grafino de Ĉestro (angle: Chester). Kvadrata turo estis konstruita sur la pli malgranda teramaso kaj dum la 19a jarcento observejo estis aldonita.
Hebrea lingvo
Trajtoj
En la hebrea lingvo la kromsignoj de la hebrea skribo estas kombinaĵoj da punktetoj kaj strekoj sub, super kaj en tekstaj linioj, indikantaj vokalojn (vd vokalizo) kaj diakritojn, precizigantaj la sonvaloron de literoj. Hebree tio nomiĝas נְקֻדּוֹת (/nikudót/, «punktoj») aŭ נִקּוּד (/nikúd/, «punktado») — ne tute ĝuste, ĉar krom la punktoj estas uzataj ankaŭ strekoj.
Kastelo Lincoln
La du teramasoj kaj turoj estas ĉirkaŭitaj de grandegaj muregoj el la 12a jarcento.
La kastelo estis la malliberejo de Lincoln inter 1787 kaj 1878. La benkoj en la ĉapelo similas al ĉerkoj por certigi ke malilberuloj ne povis rigardi unu la alian dum diservoj.
Hebrea lingvo
Lingva familio
La hebrea apartenas al la nordokcidenta grupo de la ŝemidaj lingvoj kaj al la Kanaana subgrupo. Tiu subgrupo inkludas ankaŭ lingvomanierojn kiel la fenic-punika, la moaba kaj la amona. Al alia subgrupo de la ŝemidaj lingvoj nordokcidentaj apartenas la aramea, kies similecoj kun la hebrea kaj la fenica estas ege evidentaj. Eble kelkaj variaĵoj de fenica kaj kelkaj de hebrea estis reciproke interkompreneblaj altgrade.
La vorto hebrea (ivrît) ne estis fakte uzata en la lingvo ĝis la periodo asiria. En la Biblio estas menciata «la lingvo de Kanaano» en Libro de Jesaja 19:18. Sed en 2-a libro de la Reĝoj 18: 26, 28 estas specifa referenco al la hebrea lingvo dum la asira periodo. La Libro de Neĥemja, aliflanke, memoras, ke la jerusalemanoj parolas yehûdît (la lingvo de Judeo, laŭvorte «judea lingvo»). La Libro de Jesaja kaj la 2-a libro de la Kroniko referencas al la hebrea kiel «la lingvo de Judao».
La simileco inter la Biblia hebrea kaj la fenica, same kiel tiu de kelkaj kanananaj vortoj kiuj aperas en la leteroj de Amarna el la 14-a jarcento a.K., montras, ke la lingvo de la israelidoj ne estis multe diferenca disde tiu de la kanaanoj. Kelkaj karakteroj estas komunaj al la hebrea kaj al la kanaana. La vortoj de Readmono 26:5, «mortonta arameo estis mia patro» eble sugestas, ke kelkaj prauloj de la israelidoj parolis aramean kaj poste adoptos la lingvon de la kanaanoj, kio poste estos konata kiel hebrea. Tamen, ne klaras ĉu tiu fragmento alportas informaron pri lingva historio.
Tamen, la simileco de la hebrea kun la kanaana lingvo povus esti klarigitaj per la hipotezo ke la israelidoj kaj ties prauloj jam estis parolantaj lingvon tre forte rilatan kun tiu de la kanaananoj.
Klasigoj laŭ historiaj etapoj
Konsiderante la periodojn en kiu la hebrea lingvo estis uzata kaj disvolvigita, estas establita diferenco inter la antikva hebrea parolata, nome la hebrea de la Antikveco, kaj la moderna hebrea, nome la formo de lingvo uzata post ties renaskigo en la modernaj tempoj. En multaj aferoj la du formoj estas tre diferencaj, partikulare la moderna hebrea, kiu enhavas nombrajn pruntojn de aliaj lingvoj, kio helpas la fakton, ke la israelidoj estas tre toleremaj kun la eksterlandaj akĉentoj. Tiu moderna hebrea estas bazita sur gramatikaj reguloj relative facilaj, kio rezultas en lingvo facile lernebla.
Ekzistas aldona klasigo kiu starigas distingon inter la tri historiaj periodoj plej gravaj por la hebrea antaŭ-moderna lingvo:
Antikva hebrea
En la Steleo de Tel Dan, verkita en hebrea meze de la 8-a jarcento a.K., rememoras la venkojn de la siria reĝo Hazael super Ĥoram, filo de Aĥabo, reĝo de Israelo, kaj super Oĥozio de Judao, filo de Ĥoram, reĝo de Judujo, de la dinastio de Davido. Estas la skriba mencio plej antikva rilate al tiu dinastio. Ĉar la antikva hebrea estis tre uzita dum periodo de preskaŭ dekkvar jarcentoj, en tiu periodo la hebrea lingvo suferis ŝanĝojn, pro kio la plej antikva hebrea diferencas en kelkaj aspektoj de la pli malfrua hebrea; el tio proksimuma periodigo de la antikva hebrea estus la jena:
La hebrea jam ne plu estis parolita ĉirkaŭ la 4-a jarcento, kvankam plue estis uzita en literaturo kaj, ĉefe, en liturgio kaj kun akademiaj celoj. En Palestino ĝi estis anstataŭita kiel parola lingvo ĉefe fare de la aramea. Pri la diasporo de judoj, iliaj gepatraj lingvoj estis historie ĉefe du nome la jenaj: la jida inter la judoj nomitaj aŝkenazoj (centro kaj oriento de Eŭropo) kaj "ladino" aŭ judhispana lingvo inter la judoj nomitaj sefardoj, devenaj de la Iberia Duoninsulo.
Moderna hebrea
La renaskigo de la hebrea kiel moderna lingvo estis grandparte iniciatitaj per la klopodoj fare de Eliezer Ben-Jehuda, arda revoluciulo en la cara Rusio en siaj komencoj, kiu, poste, unuiĝis al la Nacia Juda Movado, ĝermo de la cionisma movado, kaj elmigris en 1881 al la tiam Palestino, nome provinco de la otomana imperio. Motivita de la idealoj de renovigo kaj malakcepto de la juda vivostilo en la diasporo, Ben-Jehuda dediĉis sin al disvolvigo de nova lingvo kiun la israelidoj povu uzi por la ĉiutaga komunikado.
Kvankam dekomence lia laboro estis malaprezita, la neceso por komuna lingvo ekestis komprenita de multaj. Tuj oni formos la Komitaton de la Hebrea Lingvo kun David Yellin, Chaim Hirschensohn, Ze'ev Yavetz, Abraham Moses Luncz, Yaakov Meir kaj Yechiel Michael Pines.. Poste tiu iĝos la Akademio de la Hebrea Lingvo, nome organizo ankoraŭ ekzistanta. La rezultoj de lia laboro kaj de la komitato estis publikigitaj en vortaro (La Kompleta Vortaro de Antikva kaj Moderna Hebrea). La verko de Ben-Jehuda trovis finfine fekundan terenon kaj komence de la 20a jarcento, la hebrea estis fariĝinta la ĉefa lingvo de la judaj loĝantaroj, kaj en la teritorioj de la tiama otomana Palestino kaj en la cionisma movado de la diasporo.
Ĉar, dekomence, la majoritato de parolantoj de moderna hebrea havis eŭropajn praulojn, kaj dum jarcentoj la hebrea estis lingvo de liturgia kaj akademia uzado, kaj estis morta lingvo de tipo liturgia, la renaskigo de la hebrea kiel gepatra lingvo de komunumo estis akompanata de forta influo de subtavolo de eŭropaj lingvoj, kaj tiel perdiĝis la faringalaj kaj kelkaj frikativaj.
Tamen, post la ondoj de judaj rifuĝintoj, elpelitaj de islamaj landoj el 1948, laŭ nombroj kiuj dekomence egalis kaj, pro la tempopaso, iliaj posteuloj, superis laŭnombre tiujn de eŭropa deveno, oni restaŭris, grandnombre, la tradician prononcmanieron. Ankaŭ en gramatiko la uzado de la lingvo kiel vehikla lingvo en Israelo aperigis novajn uzojn ne ekzistantajn en la biblia hebrea.
Fontoj
La Biblio estas la ĉefa fonto por la klasika hebrea kaj tiu lingvo estis uzata ankaŭ en variaj surskriboj de la Antikveco. Inter la famaj surskriboj elstaras tiuj de la kalendaro de Gezer (10-a jarcento a.K.), nome listo de monatoj difinitaj per la agrikultura laboro karaktera de ĉiu monato; la surskriboj de Kuntillet 'Ajrud kaj Ĥirbe el-Kom (de fino de la 9-a jarcento aŭ komenco de la 8-a jarcento a.K.), kiuj mencias la Tetragramon kaj ties Aŝerah; la Ostraka de Samario (8-a jarcento a.K.) listigas pagojn de vino, oleo, ktp.; la surskribo de la tunelo de Silŭan (fino de la 8-a jarcento a.K.), trovita en la tunelo konstruita de Ĥizkija sub la urbo de Davido por alporti akvon de la fonto de Gihon ĝis la rezervejo de Silŭan; la surskriboj en la Ostraka de Laĉiŝ (komenco de la 6-a jarcento a.K.) kun militaj mesaĝoj de antaŭ la invado fare de babilonianoj; la Ostrako de Arad (de la sama periodo) kiu listigas la provizoj liveritaj al la soldatoj; kaj la Meŝa-steleo (ĉirkaŭ 830 a.K.), en kiu la reĝo moaba Meŝa fanfaronas pri siaj venkoj super la israelidoj, kun enhavo redaktita en lingvaĵo praktike identa al la biblia hebrea.
Historiaj dialektaj aspektoj
La antikva hebrea ne estis lingvo tute homogena. Estas bone konata ke estis diferencoj dialektaj inter la israelanoj. Juĝistoj 12:5-6 rakontas, ke la efraimaj fuĝintoj estis malkapablaj diri "*ŝibboleth" kaj anstataŭŭe ili diris "sibboleth" kaj pro tio ili mem konfesis sian devenon al siaj galaadidaj malamikoj.
La hebrea Biblio estis transmitita fare de la homoj de Judujo, sed restoj de alia dialekto - eble norda - estis konservitaj en la Biblio. La Kanto de Debora (Juĝistoj 5), kiu ŝajne estas de norda deveno, uzas la malinan pluralon kun finaĵo en -în en la v. 10 kaj la partiklon relativan sa- en la v. 7, kie la dialekto de Judujo estus uzinta -îm kaj aser, respektive.
Estis aliaj diferencoj inter la norda kaj suda hebrea, kiel en la dua persono de la singulara ino de la pronomo kaj en la sufikso pronoma. Ankaŭ rakonto kiel tiu de 2-a libro de la Reĝoj (en kiu la profeto de la nordo Eliŝa aperas) retenis ion de la norda dialekto. Poste, kelkaj nordaj skribaĵoj montras dialektajn diferencojn. Por ekzemplo, la vorto de la hebrea Biblio por "domo" estas bayit, sed la nordaj skribaĵoj montras bt, kio kongruas probable kun prononco [bet], kaj "jaro" estas st kontraste kun la suda snh. La Libro de Hoŝea enhavas multajn lingvajn kaj tekstajn malfacilaĵojn, kaj kelkak el ili povas esti eble klarigitaj kiel rezulto de la norda dialekto de la respektiva profeto.
Historia evoluo
La hebrea ŝanĝis laŭlonge de la tempopaso. La lingvo de la libro de la Kronikoj, por ekzemplo, estas diferenca disde tiu de Reĝoj. La aramea iĝis la lingvo dominanta en la regiono Siri-Palestina kaj influis super la hebrea kaj, finfine, anstataŭis ĝin en kelkaj areoj. Neĥemja 13.24 plendas, ke kelkaj infanoj de miksaj geedzoj jam ne povis paroli en la lingvo de Judujo sed male ili parolis en "la lingvo de Aŝdod". Eble tio estas referenco ne al restaĵo de la filiŝta lingvo (kvankam tio estas io kiu povus ebli) sed al la aramea lingvo.
La lingvo de la Kohelet diferencas klare disde tiu de la tekstoj de antaŭ la ekzilo, kaj la lingvaj pekuliarecoj de la Kantaro de Salomono estas ofte atribuitaj al malfrua dato. Kelkaj tamen povus ankoraŭ verki en la primitiva stilo, kiel videblas en la juĝo de Jesuo ben Sira, verikta ĉirkaŭ la jaro 180 a.K. kaj en la parta skribaĵo de Kumrano. Ĉiuokaze, tiaj provoj de kompono en klasika hebrea estis nur klopodoj arkaiki. Ankaŭ la prologo al la greka traduko de Siraĉ enhavas la primitivan uzon de la henrea termino por la lingvo de la antikva Israelo.
La rabena skribmaniero de la unuaj jarcentoj de la komuna erao uzas formon de la hebrea kiu estas kutime konata kiel miŝna hebrea (de la kolekto de juraj traktadoj konata kiel Miŝno, de ĉirkaŭ la jaro 200). Tiam ĝenerale oni kredis, ke tiu lingvo neniam estis uzata de la popolo sed ke temas pri lingvo de saĝuloj kreita sub la influo de la aramea. Nuntempe ĝenerale oni komprenas, ke la rabenoj ne prilaboris lingvon de saĝuloj sed ke ili uzis formon de la hebrea kiu estis disvolvigita en la lastaj jarcentoj a.K. Tiu konkludo aperas el la profunda studado de la naturo de la lingvo kaj de la referencoj en la rabenaj tekstoj ĝis ties uzado fare de la popolo, kaj tiu popola uzado sendube sugestas ties restadon en la fundo de la rulaĵoj Copper de Kumrano kaj en kelkaj leteroj de la Bar-Koĥba-ribelo (132-135).
Iom post la Bar-Koĥba-ribelo, la hebrea mortis kiel popola lingvo en Palestino, probable fine de la 2-a aŭ 3-a jarcentoj. Tamen ĝi plue estis uzata de la judoj kiel religia, akademia kaj literatura lingvo, kaj eĉ parolata en precizaj cirkonstancoj. Ĝi estis revivigita kiel popola lingv nur fine de la 19a jarcento, kaj nuntempe estas la unua oficiala kaj popola lingvo de la ŝtato Israelo.
Akademio de la Hebrea Lingvo
La Akademio de la Hebrea Lingvo (hebree, הַאֲקָדֶמְיָה לַלָּשׁוֹן הַעִבְרִית, Ha'Akademja La'Laŝón Ha'Ivrít), kreita laŭ leĝo de la Kneset de 1953 kiel la supera institucio por la hebrea lingvo, difinas la normigon de la gramatiko, la ortografio, la reguloj de la transkribado kaj hebreaj interpunkciaj diakritoj, bazitaj sur la historia evoluo de la lingvo. La Akademio konsistas el 23 membroj, inter ili lingvistoj, profesoroj de judaj studoj kaj bibliaj, kaj ankaŭ fakuloj en aliaj kampoj, poetoj, verkistoj, tradukistoj kaj aliaj. La decidoj de la Akademio pri lingvistiko, leksiko kaj idiomaĵo estas devigaj por ĉiuj oficialaj instancoj de Israelo.
Diversaj variantoj
Biblia Hebrea (Hebree: עִבְרִית מִקְרָאִית Ivrit Miqra'it aŭ לְשׁוֹן הַמִּקְרָא Leshon ha-Miqra), nomita ankaŭ Klasika Hebrea, estas arkaika formo de Hebrea, nome kanaana ŝemida lingvo parolata de judoj en la Izraela Lando, iome okcidente de la rivero Jordano kaj oriente de la Mediteranea Maro. La termino "Hebrea" ne estis uzata por la lingvo de la Biblio, kiu estis referencata kiel Kanaana aŭ Judaha, sed la nomo estis uzata en tekstoj en Greka kaj Miŝna Hebrea.
La Miŝna Hebrea estis parolata ĝis la dua jarcento a.K.
La aŝkenaza hebrea prononco aŭ aŝkenaza hebrea estas la prononca sistemo de liturgia uzado kaj studado de la hebrea, kiun tradicie preferis aŝkenazoj. Ĝi supervivas hodiaŭ kiel aparta religia dialekto ene de kelkaj partoj de la ĥareda komunumo, eĉ apud la moderna hebrea en Israelo, kvankam ĝia uzado inter neĥaredaj kaj neisraelanaj aŝkenazaj judoj draste malpliiĝis favore de la moderna hebrea prononco, kiu baziĝas sur la sefarda tradicio.
La sefarda hebrea prononco estas la prononca sistemo por la antaŭmoderna hebrea lingvo, preferita de sefardoj (striktasence) por studado kaj preĝado. Ties fonologio influiĝis de kontaktaj lingvoj kiel la hispana, la judhispana (Ladino), la araba, la portugala kaj la moderna greka.
NGC 1032
NGC 1032 (aliaj indikoj — PGC 10060, UGC 2147, MCG 0-7-73, ZWG 388.86) estas galaksio en konstelacio Baleno.
Hebrea lingvo
Literaturo
La Hebrelingva poezio (en hebrea: שירה עברית, Ŝira Ivrit) estas la plej antikva ĝenro de la hebrea literaturo. Ĝi estas komponita kaj verkita en hebrea lingvo fare de verkistoj kaj hebreaparolanta kaj judaj el la diasporoj, kies gepatra lingvo ne estis la hebrea sed ili uzis ĝin kiel liturgia lingvo. La plej fruaj montroj de poezio verkita en la hebrea datas el la Biblio, kaj specife la Malnova Testamento kaj la kvin libroj de Moseo, kvankam oni supozas, ke la parola poezio estis kultivata ekde multe antaŭe. Tiu poezio estis klasita en du grandaj tipoj, kun rimo kaj kun metriko, el kiuj estas pli antikva la unua ol la dua. Hebrea poezio estis verkita ekde bibliaj tempoj kaj daŭre estas verkita ĝis hodiaŭ. Tra la generacioj, la stilo de poezio estis formita kaj perfektigita, kaj poetoj de pli postaj periodoj inkludis en sia poezio referencon al la poemoj de la periodoj kiuj antaŭis ilin.
Hebrea influo en Esperanto
La uzo de la hebrea lingvo kiel lingvo de la Biblio kaŭzis, ke pluraj hebreaj etimoj estis adoptataj en la fontolingvoj de Esperanto (same kiel en multaj aliaj lingvoj), kaj de tie en Esperanto. Ekzemple: Javeo, Kabalo, Mesio, rabeno, Pasko, sabato, ŝemidoj.
Ofta eraro estas la senpensa transpreno de la angla transkribado de la hebreaj nomoj al Esperanto. Se la angla teksto skribas sh, tie plej verŝajne devas stari en Esperanto ŝ (ekzemple angle Sharon, en Esperanto Ŝaron).
Multaj personaj nomoj de la okcidenta civilizo estas origine hebreaj: ekzemple Ana, Davido, Johano, Jozefo, Lazaro, Luko, Marko, Mateo, Miĥaelo, Raĥel, Jesuo, Maria, ktp.
Pluraj vortoj venis rekte el la hebrea : aŝkenazoj, gojo, koŝera, Pesaĥo, sefardoj, ŝabato.
János Bethlen
BETHLEN János, bethleni (betlen) estis kanceliero de Transilvanujo, historiverkisto naskita Kisbún en 1613 kaj mortinta enNagyszeben la 13-an de februaro 1678.
Taŝkento
Taŝkento (Toshkent), estas nuntempa ĉefurbo de Uzbekio, grava politika, ekonomia, kultura kaj scienca centro de la lando. Taŝkento estis grava haltejo en komerca vojo (Silka Vojo) de Azio al Eŭropo. Post rusa revolucio en 1917 multaj historiaj konstruaĵoj estis detruitaj kaj pli poste en 1966 forta tertremo neniigis multajn konstruajn heredaĵojn.
János Bethlen
Biografio
Li partoprenis en manovro de Georgo Rákóczi la 1-a en 1644. Ekde 1651 ĝis 1656 li estis ĉefprefekto de departemento Torda, ekde 1656 de departemento Küküllő. En aŭtuno de 1653 li estis la sendito de Georgo Rákóczi la 2-a ĉe la reĝo de Pollando. En la malbonŝanca pola manovro de 1657 li estis inter 27-a de aprilo ĝis 14-a de aŭgusto komandanto de Krakovo. En oktobro de 1657 li estis konsilanto de Francisko Rhédey, poste en 1658 adepto de Akoŝo Barcsai. La 2-an de junio 1659 li fariĝis kanceliero. Tiam li verkis por informi la eksterkandon sian memoraĵon Innocentia Transylvaniae, en kiu mallaŭdis reganton Georgo Rákóczi la 2-a. Ekde 26-a de junio 1660 li estis ĉefkapitano de Udvarhelyszék. En decembro 1660 li aliĝis al Johano Kemény. La 22-a de januaro 1662 li partoprenis en la batalo de Keménynagyszöllős kaj tuj post tiu li aliĝis al Apafi la 1-a kaj li plurestis kanceliero.
Taŝkento
Vidindaĵoj de la urbo: Madraso Kukeldaŝ el la 16-a jarcento. Ĝi estiĝis dum regnado de ĥano Abdullah la 2-a (1557-1598), reganto de la Ĥanlando Buĥaro, kaj nun estas supervidata de la provinca religia Konsilio de Mavaranahr. La konstruaĵo nun estas uzita kiel moskeo.
Proksime de Taŝkento troviĝas la tombo de Amir Temur, pli konata kiel Tamerlan — iam konkerita de li teritorio etendiĝis de Hindio ĝis la Mediteranea Maro.
La urbo havas modernan subteran fervojon (metroo), kiu estas unika en Centra Azio.
Origino de televido
Unua manifestacio de plene elektronika televidilo al publiko kaj komitato estis farita en Taŝkento en somero 1928 per Boris Grabovskij kaj lia teamo. En sia metodo kiu estis patentita en Samara en 1925, Boris Grabovskij proponis novan principon de televida figurado bazita sur la vertikala kaj horizontala elektrono trabo balai sub alta tensio. Nuntempe tiu principo de televida figurado estas uzita preskaŭ en ĉiuj modernaj katodo-radio tuboj. Historiisto kaj etnografo Boris Golender en sia filma prelego priskribis pri tiu evento. Tiu dato de pruvo de la plene elektronika televidilo estas la plej frua konata ĝis nun. Malgraŭ tiu fakto, la plejparto de la modernaj historiistoj konsideras Vladimir Zvorikin kaj Philo Taylor Farnsworth kiel inventistoj de la unua plene elektronika televidilo. En 1964 la kontribuo farita al la evoluo de frua televido de Boris Grabovskij estis oficiale agnoskita de la Registaro kaj al li estis premiita prestiĝa grado Estiminda Inventinto de la Uzbeka Soveta Socialisma Respubliko.
Partneraj urboj
Inter la partnerurboj estas:
Hartmanice (distrikto České Budějovice)
Historio
La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro 1219.
Ekumena Rogate-monaĥejo
La ekumena Rogate-monaĥejo (Ökumenisches Rogate-Kloster Sankt Michael zu Berlin) estis fondita la 29-a de septembro 2010, je la tago de ĉefserafo Mikaelo. Li estas la patrono de la ideo fondi monaĥejon por ĉiuj religioj en la germana metropolo, lokon de espero, kie oni povus preĝi kaj soleni sanktan eŭkaristion sen disigon. Impulsa forto de la fondo estas la luterana aŭgustenano-frato Franziskus M. Schaar. La kirko kolektas donacojn por proksimigi la realiĝon de la projekto.
Lokossa
Lokossa estas urbo situanta en la sud-okcidento de Benino proksime al la landlimo kun Togolando. Ĝi havas  proksimume 80.000 loĝantojn kaj estas la ĉefurbo de la departemento Mono.
En 2001 la urbo aliĝis al la Internacia asocio de franclingvaj urbestroj.
Sándor Veress
Sándor Veress
Dakota urbo (Iovao)
Dakota City - en Esperanto Dakota urbo - estas urbo de Usono, en la subŝtato Iovao. Temas pri efurbo de la kantono Humboldt (Iovao). La loĝantaro estis 911 homoj en 2000.
Dakota City situas apud la multe pli granda urbo Humboldt.
József Kótai
József Kótai [jOĵef], laŭ hungarlingve kutima nomordo Kótai József estas hungara oraĵisto, medalisto, restaŭristo, membro de Hungara Belarta Akademio (2002).
József Kótai naskiĝis la en Sopron.
Biografio
József Kótai abiturientis en industriarta mezlernejo en Budapeŝto en 1958, poste li akiris diplomon en Industriarta Altlernejo en 1963. Liaj plej gravaj instruistoj estis Gyula Illés kaj József Litkei. En la 1960-aj jaroj li produktis diversajn ornamaĵojn, krome li restaŭradis en Hungara Muzeo pri Metia Arto kaj en aliaj similaj muzeoj. En la sekva jardeko li kreis ankaŭ medalojn. Li longe laboris ankaŭ en la Industriarta Entrepreno. En 1989 li fondis revuon por oraĵistoj, kie liaj artikoloj ofte aperis. Li ricevis premiojn inter 1976–2016.
Akva rezervujo Lipno
Akva rezervujo Lipno troviĝas en sudokcidenta parto de Bohemio en la montaro Šumava (Böhmerwald), plejparte en la teritorio de CHKO Šumava (Chráněná krajinná oblast Šumava, PPR Šumava) kaj de Nacia parko Šumava, kiu troviĝas ene de la CHKO. Ĝi estis konstruita sur la supra parto de la rivero Vltava (Vultavo) kiel duŝtupa baraĵo Lipno 1 kaj Lipno 2 en la jaroj 1952-1959 kaj ĝi fariĝis la plej granda valdiga konstruaĵo en Ĉeĥa respubliko kaj samtempe ankaŭ kun la areo de 48,7 km² la plej granda lago. Lipno 1 troviĝas 725 m super la marnivelo kaj Lipno 2, kiu situas laŭflue ĉe Vyšší Brod kaj servas nur kiel reguliga baraĵo havas tre varieblan kuban amplekson kaj la marnivelon 557 m kun pli malpli 5 m.
Lipno
Lipno nun havas signifan rolon inter la turismaj taskoj de la regiono, sed ĉefa restas la produktado de la kurento kaj tute ne lastloke ankaŭ la ŝirmo kontraŭ la inundoj. La akvobaraĵo kapablas enteni tian provizon da akvoj, ke ĝi povas nuligi danĝeron eĉ dum la plej forta inundo minacanta la tutan fluon de Vultavo. La digo estas 25 m alta kaj ĝia longo estas 296 m, kaj la meza profundo de la lago estas 6,5 m. Sed se ni imagos la longecon de la lago 42 km kaj la maksimuman larĝecon 5 km ĉe Ĉerná, ni ekkredos la faktan volumenon de la lago 309.5 milionoj da kubaj metroj. Por neordinaraj kazoj sufiĉus rezervo de uzeblaj 186 milionoj, kiuj estas sufiĉaj por la plej krizaj situacioj. Por normalaj ĉiujaraj inundoj sufiĉas kutime nur rezervo de 12 milionoj da kubaj metroj por plene eviti ĉiujn danĝerojn.
Lipno 1 kaj Lipno 2
Akva elektrejo Lipno 1 uzas du Francis-turbinojn, ĉiu kun la kapacito 60 MW. Kompare kun ĉi tiuj du estas la Kaplan-turbino ĉe Lipno 2 kun sia kapacito de 1,6 MW eta, tamen por reguligi la konstantan elfluon en la riveran valon de Vltava ĉe Vyšší Brod tute optimala. La Francisaj turbinoj estas uzataj kurtlonge por subitaj altkreskoj de la bezonata kurento. La pintotempan alfluon de akvo en la lagon Lipno 2 sufiĉas la Kaplana turbino dum la diurno egaligi.
Turismo
Se ni fokusiĝos al la problemo de turismo ne nur ĉirkaŭ la akvobaraĵo, uzata por fiŝkaptado kaj akvosportoj, sed konekse al la alfluo de homoj, kiuj venas diverscele por pasigi sian liberan tempon ĉirkaŭ la akvobaraĵo kaj en la Nacia parko kaj entute en la montaro Šumava, ni renkontos diverstendencajn planojn, projektojn kaj klopodojn de institucioj kaj publikaj organoj kun malfacile harmoniigeblaj solvoj. Mi ne sentas min sufiĉe sperta kaj preparita eĉ nur por skizi la nunan objektivan situacion, kiu dirus al la publiko, kiu el la ideoj por taŭga solvo de la jam nun elstarantaj problemoj estus la plej akceptebla kaj tial mi ne rekomendos eĉ la nunajn eblojn por tia restado ĉirkaŭ CHKO Šumava, kiu estus salubra ne nur por allogitaj vizitantoj, sed ankaŭ por la estonteco de la regiono.
Étienne de Jouy
Victor-Joseph Étienne, nomita de Jouy (19a de oktobro 1764 – 4a de septembro 1846), estis franca dramaturgo, kiu lasis fruan militistan karieron por sukcesa literatura agado. Li dediĉis sin speciale al opero.
Fine de la 18a jarcento li estis militista funkciulo de la koloniisma Franca Imperio en Ameriko kaj Azio. Post la Franca Revolucio ekde 1807 li dediĉis sin al la literaturo kaj ĉefe al opero.
Jacob Praetorius la pli juna
Jacob (ankaŭ: Jacobus) Praetorius la pli juna, fakte Jacob Schultz (n. 8-an de februaro 1586 en Hamburgo; m. 21-an aŭ 22-an de oktobro 1651 samloke), estis germana orgenisto kaj komponisto, apartenate al la Nordgermana Orgenskolo
Vivo
Devenante de orgenista familio (lia avo estis Jacob Praetorius la pli maljuna) li jam junaĝe ricevis orgeninstruon de sia patro Hieronimo Praetorius.
Jam en la aĝo de 18 jaroj li transprenis la postenon de orgenisto ĉe la preĝejo St. Petri en Hamburgo kaj per tio li eksukcedis Heinrich Thor Molen. Tiun ĉi postenon li tenis dumvive. Ekde ĉ.1606 li iris al Amsterdamo, kie li studis ĉe Sweelinck. Li estas samtempulo de Heinrich Scheidemann.
Verkaro
Lia kompona verkaro precipe ampleksas motetojn, pecojn por orgeno samkiel gajlardojn. Krome li renomiĝis kadre de sia okupo ĉe la preĝejo St. Petri en hamburgo kiel instruisto por orgenludado kaj komponado.
Lia komponstilo enhavas kaj tradiciajn kaj progresemajn elementojn. Liaj tri konservitaj preludoj montras internas diversecon, kiu poste estas tipa por la ĝenro. En ili sinsekvas liberaj, fantaziaj partoj anticipantaj la stylus phantasticus kaj imitaj partoj strikte fugaj, formprincipo kiun ankaŭ preferis Dietrich Buxtehude.
Postefikoj
Kiel plej elstaraj lernantoj siaj certe estas rigardendaj Matthias Weckmann samkiel Berendt Petri.
Vladimir Sapoĵnikov
Vladimir Sergejeviĉ Sapoĵnikov (Владимир Сергеевич Сапожников) estas rusia esperantisto. Li vivas en Krasnojarsk, la 25-an de novembro en 1975 estis inter la fondintoj de la urba Esperanto-klubo kaj iĝis ĝia unua prezidanto.
Interalie li publikigis en Esperanto:
István Ferenczi (geologo)
Ferenczi István hungara geologo: Zalatna, 21-a de oktobro 1890 – Washington, 27-a de novembro 1966.
Biogarfio
Li studis en Universitato Ferenc József (1914) kaj estis asistanto de Gyula Szádeczky-Kardoss ĝis 1918, pli poste li laboris en la Geologia Instituto. Ekde 1937 li instruis en la Universitato de Debrecen kaj estis direktoro de Minerala kaj Geologia Intituto. En 1940–45 en la Universitato de Szeged kaj gvidis la Geologian Instituton. Post la dua mondmilito li elmigris Usonon. Unu jaron li estis en Charlottsville, poste tri jarojn li lekciis en Raleigh.
Gardoŝ
Gardoŝ, serbe Гардош, kroate Gardoš, hungare Gárdos [gArdoŝ] estas loĝata loko en Serbio, en distrikto Beogrado (sed geografie en Srem (regiono)), en municipo de Zemun.
Geografio
Gardoŝ etendiĝas sur unu el la 3 montetoj de Zemun. La aliaj 2 montetoj estas ĉe Cjukovac kaj Kalvarija (Zemun).
Historio
Kiel apartenaĵo, la historio estas sama, ol de Zemun.
Canandaigua
Canandaigua estas la kvara plej granda de la Fingraj Lagoj, en la usona ŝtato Nov-Jorkio.<!-- Ĝi estas nomita la "Elektita (Akno, Aknero)" en la unu de la lingvoj de la Haudenosaunee. Je la norda fino estas la urbo de _Canandaigua_ kaj la suda fino estas proksima la urbo de Napolo, enigita en la koro de la Fingra Laga vina lando.
Arnold Rüütel
Arnold RÜÜTEL (naskiĝis, do nun -jara) estas estona politikisto. Inter la 8-a de oktobro 2001 kaj la 9-a de oktobro 2006 li estis la tria ŝtata prezidento de Estonio, post kiam li jam antaŭe en 1992 kaj 1996 sensukcese kandidatis kontraŭ Lennart Meri. Antaŭ tio, li inter la 29-a de marto 1990 kaj la 6-a de oktobro 1992 estis la lasta gvidanto de la Supera Soveto de Estona SSR respektive de la Supera Konsilio de Estonio, depende de tio kiam oni konsideras akceptite la deklaron de Estonio ne plu esti parto de Sovetunio kaj ree esti sendependa suverena ŝtato.
Canandaigua
Canandaigua estas 15 1/2 mejloj (25 km) longa, 1 1/2 mejloj (2.4 km) larĝa, kaj havas borda linio de pri 36 mejloj (58 km). Proksima la norda fino estas _Squaw_ Insulo. Pri kvindek centono de la ĉirkaŭbaranta lando estas en arbaro, sed la plejparto de la resto estas sub agrikulturo.
Canandaigua (Ŝtato, Stato, Stati) _Marine_ Parko estas situita en la Urbo de _Canandaigua_ sur la norda fino. Ĝi (oferas, ofertas) boato lanĉi por _powerboats_ kaj fiŝkaptada atingo de (Majo, Povas) al _mid_-Oktobro.