cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Clemente (Kvenko)
Situo
San Clemente estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Kvenka Manĉo en la sudokcidenta parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 722 m; je 110 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 277,51 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°24′14″N 2°25′46″Ok.
Historio
Dum la intercivitana milito de la 1470-aj jaroj la lokanoj apogis la partion de la posta reĝino Isabel, kaj poste multe pliriĉiĝis.
Dum la Milito de Hispana Sendependiĝo franca soldataro okupis la urbon. Dum la Hispana Enlanda Milito instaliĝis tie flughavenon por militaj aviadiloj de la flanko de la Dua Hispana Respubliko.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie. Servoj kaj loĝejoj. Industrio kaj komerco. Ĉefaj produktoj estas vino, ajloj, cepoj kaj fromaĝo.
Klaso 125
La Klaso 125, rezervita por motorcikloj de delokiĝo ĝis 125 cm³, estis kategorio de la mondĉampionumo de MotoGP de 1949 ĝis 2011, jaro en kiu estis anstataŭigita de Moto3.
127803 Johnvaneepoel
127803 Johnvaneepoel estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Catalina Sky Survey, plenumita elde la Stacio Catalina de la Observatorio Steward kaj elde la Observatorio de Monto Lemmon, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estas nomita en honoro de John M. Van Eepoel, kiu kontribuis al la Asteroida Specimen-Alveniga Misio OSIRIS-REx kiel ano de la Teamo pri Dinamiko de Flugo kaj Navigado.
Yves Nevelsteen
Yves NEVELSTEEN [if ne:velste:n] (naskiĝis la 21-an de junio 1974 en Kapellen), estas belga esperantisto. Esperanton li eklernis en 1989.
Inter 2004 kaj 2007 li estis prezidanto de FLEJA (Flandra Esperantista Junulara Asocio), poste vicprezidanto. Ekde 2007 li estis kasisto de E@I.
Plenkreskinta en Kalmthout kaj finstudinta pri komunikado ĉe altlernejo en Antverpeno, li poste loĝis interalie en Gent, Deinze, Putte kaj Loveno.
Profesie Yves estis interalie tradukisto de komputilaj programoj kaj sendependa eldonisto.
Yves Nevelsteen aktivis kiel prizorganto de pluraj agadoj de FLEJA (retpaĝaro, revuo Jongeren Esperanto Nieuws, (kun)organizanto de PSKK). Li aktivas kiel redaktanto en la Vikipedio en Esperanto, kompilinto de la esperantlingva Manlibro pri Vikipedio kaj kreinto de prikomputila terminokolekto Komputeko, projekto evoluigata kadre de E@I. Al la kopirajta sceno li kontribuis per oficiala Esperanto-traduko de la permesiloj Creative Commons.
Verkoj
Praktika manlibro por ĉiu, kiu interesiĝas pri la reta, libera enciklopedio "Vikipedio".
Valencio
Valencio (Valencia, València) estas la tria plej granda urbo de Hispanio. Ĝi estas la ĉefurbo de la Valencia Regiono. Ĝi situas ĉe la rivero Túria. Antaŭe la rivero trairis la urbon, sed post pluraj inundoj oni apartigis ĝin, kaj oni konstruis diversajn parkojn en la antaŭa fluejo.
Ĝia loĝantaro estas de ĉirkaŭ 800.000 homoj; se oni konsideras la aglomeraĵon, la tuto estas preskaŭ 1.600.000.
Valencio estas konata pro la festo de Les Falles, kie oni bruligas monumentajn figurojn faritajn el ligno kaj papero, je la 19-a de marto.
Historio
Kun loĝantoj en la pratempo, la urbo tamen fariĝis grava post la araba konkero en 711.
Fine de la 11-a jarcento, ĝin rekonkeris la fama hispana eposheroo El Cid, kiu tie mortis en 1099, sed baldaŭ la araboj ĝin denove prenis. La lasta ŝanĝo de dominado okazis en 1238, post la batalo de Jakobo la 1-a de Aragono.
Dum la 15-a jarcento ĝi havis fortan disvolvon.
Valencio estis la ĉefurbo de la respublikana flanko dum granda parto de la Hispana Intercivitana Milito.
Provinco
Valencio estas ĉefurbo de la samnoma provinco, kun ĉirkaŭ 2.300.000 loĝantoj. Ĉefaj urboj: Alzira, Sagunt, Burjassot, Cheste (Xest), Gandio, Cullera kaj Torrent.
Cindrobrusta muŝkaptulo
La Cindrobrusta muŝkaptulo (Muscicapa randi) estas malgranda specio de birdo de la familio de Muŝkaptuledoj kaj de ties plej tipa genro nome Muscicapa. Ĝi estas endemia de Filipinoj. Ties natura habitato estas subtropikaj aŭ tropikaj humidaj arbaroj de malaltaj teroj. Ĝi estas minacata pro habitatoperdo.
Tema pri birdo grizbruna supre kaj helgriza sube kiel la aliaj membroj de la genro. Krome tiu ĉi estas pli griza (cindrokolora, de kio devenas la nomo) en brusto kaj flankoj, dum la ventro estas pli blankeca. La okulo estas tre nigra kaj granda, dum la beko estas hela kun pli malhela pinto.
Valencio
Regiono (Komunumo aŭ Lando)
Valencio estas la nomo de aŭtonoma komunumo de Hispanio. Vidu artikolon Valencilando.
Sporto
En 1995 la Federacia Pokalo (nova nomo ekde septembro 2020 Pokalo Billie Jean King), la plej grava konkurso pri naciaj virinaj naciaj teamoj de teniso, okazis en Valencio.
Esperanto en Valencio
Valencio estis historie kaj plu estas unu el la centroj de la hispana Esperanto-movado. Tie havis sian sidejon dum multaj jaroj la Hispana Societo por la Propagando de Esperanto, komence de la 20-a jarcento, kaj tie fondiĝis en la 40-aj jaroj la Hispana Esperanto-Federacio.
En Valencio okazis en 1934 Kongreso de SAT kaj la 13-a Hispana Kongreso de Esperanto okazis en 1952 ankaŭ en Valencio.
Ankaŭ tie okazis la Universala Kongreso de 1993.
Sciadopitiacoj
La sciadopitiacoj (Sciadopityaceae) estas planta familio el gimnospermoj. Tiu familio apartenas al la ordo pinaloj (Pinales). Ĝi entenas ununuran speciojn, Sciadopitys verticillata .
Valencio
Esperanto en Valencio
Valencio estas la naskiĝurbo de diversaj famaj esperantistoj, inter kiuj Luis Hernández Lahuerta, Andrés Piñó Alegret kaj Antonio Guinart.
Sciadopitiacoj
Taksonomio
Jen la listo, laŭ The Plant List kaj World Flora Online (1 apr. 2020), , de la akceptitaj taksonoj, kaj ties Esperantaj nomoj :
Ustica
Ustica estas malgranda vulkana insulo de Italio en la Tirena maro, parto de la Mediteraneo, norde de Sicilio. Ustica estas ankaŭ nomo de sola komunumo sur la insulo. Ĝi apartenas al la insulo kaj administra regiono Sicilio kaj al la provinco Palermo, ekde aŭgusto 2015 formale itale nomata città metropolitana di Palermo, do metropola urbo Palermo. Fine de en la komunumo vivis.
La insulo Ustica havas la surfacon de 800 ha, plej alta altaĵo estas la Monte Guardia dei Turchi kun 240 m. La insulo situas 66 km de la provinca ĉefurbo Palermo. La insulanoj vivtenas sin ĉefe per agrikulturado, fiŝkaptado kaj turismo.
Portebla dokumentformo
Historio
Ĝi debutis en 1993 per Acrobat 1. Ĝi komence estis pagenda, sed pli poste oni disŝutis ĝin senkoste.
Simmerbach
La rivereto Simmerbach estas 57,2 km longa, orografie maldekstra flankrivero de la rivero Nahe en la germana federacia lando Rejnlando-Palatinato. En sia malsupra parto ekde Gemünden la rivereto nomiĝas ankaŭ Kellenbach.
Flankriveroj
Ekvas listo de la flankriveroj de la Simmerbach ekde la fonto al la enfluejo. Indikitaj estas la orografia situo de la enfluejo, la longeco, la grandeco de la akvokolekta areo, la alteco de la enfluejo kaj la Germana Akveja Kodo.
2901 Bagehot
2901 Bagehot estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉeĥa astronomo Luboš Kohoutek elde la Observatorio de Hamburgo (Germanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la britan verkiston kaj ĵurnaliston Walter Bagehot (1826–1877).
Dead Can Dance
Dead Can Dance (t.e. Mortintoj Povas Danci en la angla) estas muzikgrupo kies ĉefaj membroj estas aŭstraldevena aldistino, Lisa Gerrard kaj britdevena baritono, Brendan Perry. La grupo debutis en 1981 en Melburno kie ĝi muzikumis dum unu jaro, antaŭ transurbiĝi Londonen. Post ok albumoj grade aperitaj de 1984 al 1996, la grupo dismembriĝis en 1998, sed provizore rekuniĝis en 2005 okaze de tutmonda turneo.
Abraham Sofaer
Abraham Isaac SOFAER (1896 – 1988) estas juddevena brita aktoro naskita en Birmo, kiam ĝi estis brita kolonio. Li edukigis unue en Birmo kaj post en Britio. Ĉirkaŭ 1935 li loĝiĝis en Usono.
Kariero
En teatro li debutis en 1921 en Londono, kaj post li aperis ankaŭ en teatroj de Novjorko. Li eklaboris ĉe radio en 1930-aj jaroj.
Li komencis sian kinan karieron per filmo Dreyfus (1931), post li daŭris ĝin per filmoj kiel The Flag Lieutenant, The Wandering Jew, Nell Gwyn, The Private Life of Don Juan, Things to Come, inter aliaj.
Dum 1940-aj jaroj li aperis en kinfilmoj The Prime Minister, A Matter of Life and Death, Dual Alibi, Christopher Columbus ktp.
Li debutis en televido per televidfilmo The Queen of Spades (1946).
En 1950-a jardeko li aktoris ĉe kinfilmoj kiel Cairo Road, Quo Vadis, Elephant Walk, His Majesty O'Keefe, Bhowani Junction, The First Texan, Omar Khayyam, The Story of Mankind kaj The Sad Sack. Li aperis en multaj televidaĵoj kiel Tales of the 77th Bengal Lancers, Have Gun - Will Travel, Father Knows Best kaj Wagon Train.
Dum 1960-aj jaroj li partoprenis televidaĵojn Sea Hunt, The Twilight Zone, Alfred Hitchcock Presents, Maverick, Gunsmoke, Naked City, Dr. Kildare, The Outer Limits, The Man from U.N.C.L.E., Daniel Boone, Crime, Drama, Horror, The Girl from U.N.C.L.E., Laredo, Mission: Impossible, The Time Tunnel, The Rat Patrol, Tarzan, Lost in Space, I Dream of Jeannie, The High Chaparral, Star Trek, Ironside, ktp. Krome, li aperis en kinfilmoj kiel Song Without End, Hitler, Taras Bulba, Captain Sindbad, Twice-Told Tales, 4 for Texas, The Greatest Story Ever Told, Journey to the Center of Time, Head kaj Che!.
Li finis sian karieron en 1970-jaroj per kinfilmo Chisum kaj televidaĵoj Search, Assignment: Vienna kaj The Magician lia lasta laboro estis rolo en televidserio Kolchak: The Night Stalker (1974).
117156 Altschwendt
117156 Altschwendt estas asteroido de la ĉefa asteroida zono en orbita resonanco 4:9 kun Marso.
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la rura vilaĝo Altschwendt, en distrikto Schärding, Supra Aŭstrio. La rura ĉirkaŭaĵo kun malmulte da luma poluo alportas esceptajn kondiĉojn por astronoma observo. Tiu asteroido estas la unua numerotita malkovrita elde la Observatorio Seng en Altschwendt.
NGC 5858
NGC 5858 (aliaj indikoj — MCG -2-39-2, PGC 54075) estas galaksio en konstelacio Pesilo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Valdeir Vieira
Valdeir Vieira (n. ) estas brazila futbalisto kaj trejnisto.
Li trejnis ĉe Kyoto Sanga FC.
Caneggio (komunumaro)
La komunuaro Caneggio  estas administra unuo de Kantono Tiĉino kaj parto de la distrikto Mendrisio. Ĝi havis 1965 loĝantojn la 31-an de decembro 2011. Ĝia ĉefloko estas Breggia.
Geografio
La komunumaro Caneggio etendiĝas en la orienta flanko de la Valo de Muggia. La rivero Breggia formas ĝian okcidentan limon. La suda komunumo Vacallo apartenas al la aglomeraĵo de Chiasso.
Trafiko
La komunumaro Caneggio situas flanke de la gravaj trafikvojoj. Sude de ĝi pasas la kantona ĉefvojo n-ro 2 kaj la svisa aŭtovojo A2. Al la publika transportreto la komunumaro estas konektita pere de la buslinioj de la regiono Mendrisiotto.
Komunumoj de la komunumaro Caneggio
La komunumaro Caneggio konsistas (stato en 2011) el 2 komunumoj, el kiuj Vacallo estas la plej granda. Jen la listo:
Kopiante Betovenon
Kopiante Betovenon (angle: Copying Beethoven) – germana-usona-brita filmo muzika reĝisorita de Agnieszka Holland en 2006. La filmo i.a. estis nomumita por BAFTA-premio. Ĝi estas rakonto pri juna kopiantino (fikcia rolulino) de Ludwig van Beethoven.
Ilagan
Ne miskomprenu kun Iligan!
Ilagan, - Lungsod ng Ilagan - estas kvinaklasa, komponanta urbego kaj diocezo en Filipinoj, en insulo Luzono, en regiono Kagajana Valo, kie ĝi estas ĉefurbo de provinco Isabelo. La urbego havas 91 distriktojn, el kio 12 estas urbaj distriktoj.
Geografio
Ilagan situas en norda parto de la insulo for de la marbordo. Baguio troviĝas 160, Kezonurbo 287, ĉefurbo Manilo 301, Legazpio (Albajo) 487, Cebuurbo 791, Puerto Princesa 891, Cagayan de Oro 1012, Dabao 1192, General Santos 1278 kilometrojn (aere).
Historio
La antaŭhispana indiĝena nomo estis Bolo. Hispana misiisto malkovris regionon de Ilagan en 1587, poste dominikanoj oficiale fondis la komunumon en 1619. La indiĝenoj forlasis sian kompromison post bruligado de la vilaĝo en 1622. Oni fondis novan vilaĝon en 1678 sur la orienta flanko de la rivero sub nomo Ilagan, kiu estas inverso de la vorto Nagali kun la signifo "translokigo". La dominikanoj akceptis la novan vilaĝon kiel eklezian mision donitan la nomon San Fernando de Ilagan. En 1686 Ilagan estis oficiale fondita kaj misiistoj konvertis la indiĝenojn al kristanismo. Baldaŭ Ilagan fariĝis la provinca ĉefurbo. En Ilagan ribelo okazis en 1763 pro la tabaka monopolo. Pirataj atakoj ofte okazis, eĉ la havenurbo estis detruita, la loĝantoj sklaviĝis. Dominado de Usono komenciĝis en 1901, kiun interrompis la mallonga japana okupo (1942-1945). Ilagan atingis la internacian klasifikadon grandurbo en la fruaj 1990aj jaroj, poste la komponentan urborangon en 2012, fine en 2015 oni proklamis la urbon la nova maiza ĉefurbo de Filipinoj.
Ekonomio
Ilagan estas la ĉefa produktanto de maizoj, krome oni kultivas rizojn, legomojn, fruktojn, bredas fiŝojn, jam ekde la hispana erao produktas tabakojn. Ankaŭ la komerca branĉo gravas, krome ekzistas meblo- kaj triciklofaradoj.
Religio kaj eduko
La loĝantoj estas plejparte katolikoj, la urbego estas centro de diocezo. Ekzistas ankaŭ protestantoj, baptistoj, adventistoj. En Ilagan universitato mankas, nur kolegioj kaj akademio funkcias.
Trafiko
Ilagan estas atingebla per nacia aŭtovojo, helpas la trafikon 2 gravaj pontoj. Enurbe tricikloj, aŭtorikiŝoj, aŭtobusoj kaj busetoj trafikas.
Klimato
Ilagan situas en la ekvatora klimato. Jare pluvas po 1651 mm. En ĉiuj monatoj pluvas, tamen inter majo-decembro pli ofte. La averaĝa jara temperaturo varias inter 22-32 °C. Ne estas grandaj diferencoj inter la monatoj.
Love for Sale
Love for Sale estas ĵaza normkanto de Cole Porter el la jaro 1930 el la muzikalo The New Yorkers.
Fono
La kantoteksto prilumas la perspektivon de amvendistino, kiu proponas diversajn specojn de aĉetebla amo (“old love, new love, every love but true love”). La kanto estis en 1930 furoraĵo, kiun oni pli malfrue sentis tro malpruda, kaj la radiostacio evitis dum jardekoj ĝian dissendadon.
Multaj ĵazmuzikistoj surdiskigis la kanton, interalie Billie Holiday (1945), Oscar Peterson (1953), Ella Fitzgerald (1956), Tony Bennett (1957), Miles Davis, Bill Evans kaj Cannonball Adderley (1958), Chet Baker, The Manhattan Transfer (1976), Elvis Costello, Harry Connick la pli juna, Dave Brubeck kaj multaj aliaj. Sur la omaĝo-albumo por Cole Porter, Red Hot + Blue (1990), ĝin interpretis Fine Young Cannibals.
Irwin Winkler uzis la kanton en la filmo De-Lovely – The Cole Porter Story (Usono, 2004) dum sceno en samseksemula noktoklubejo. Brian De Palma uzis la kanton en simila sceno de sia filmo The Black Dahlia (2006).
Duratón
La rivero Duratón estas rivero ĉe la centro de Hispanio, alfluanto je la maldekstra flanko de la rivero Doŭro, kiu trapasas la provincojn de Madrido, Segovia kaj Valadolido. Ĝi longas 106 km kaj drenas basenon de 1.487 km².
Etimologio
Ebla deveno de ĝia nomo estas la antikva mallongigo en la hispana «ón» sume al la vorto «Duero» (Doŭro), do «Duratón» signifus «malgranda Doŭro». Ankaŭ eblas ke ĝi signifu «Fonto el grandaj akvofaloj»
Geografio
La rivero Duratón naskiĝas en la proksimeco de la municipo Somosierra (Madrido), ĉe la kunfluejo de la rivero Pedrizas kaj la rivero De la Peña, kie troviĝas la ruinaĵoj de la muelilo "Peña del Chorro", apud la monto "peña Cebollera", ĉe la montoĉeno Ayllón. Forlasas Madridon preskaŭ je la komenco kaj interniĝas en la provinco de Segovia, kie ĝi pasas apud la vilaĝo Duratón, kies nomo ĝi prenas el la rivero, poste la rivero trapasas la municipon Sepúlveda. Tie ĝi estas uzita por la akvorezervujoj de la urboj Burgomillodo kaj San Miguel de Bernuy. Ankaŭ ĝi estas uzita por la akvorezervujoj de aliaj urboj kiel Vencías kaj Fuentidueña. fine ĝi enfluas en la maldekstran flankon de rivero Doŭro, apud la vilaĝo Peñafiel, en la Provinco Valadolido. Ĝiaj alfluantoj estas la riveroj Hoz (Falĉilo), Serrano, Caslilla kaj San Juan.
La rivero traboris valon kiu nomiĝas Natura Parko Hoces del Río Duratón. Ĝi gravas ĉar de tie la rivero enfluas en Peñafiel kaj kreas la river-bordon nomatan Ribera del Duero. Sur unu el la riveretoj kiuj formas la valojn, meze de la parko, stariĝas ermitejo dediĉita al Sankta Frutos, la plej vizitata loko de la parko. Lia situo, ĉe rando de la klifo, permesas bonan rigardadon de la kanono kiun formas la rivero Duratón kaj la fluohaltado kiu kreiĝas kun la akvorezervujo de Burgomillodo.
La rivero Duratón pasas apud la valadolida vilaĝo Rafano, kiu situas je naŭ kilometroj for el Peñafiel, kie enfluas la riveron. La vilaĝo estas populara fiŝkaptejo pro la ekzisto de la truto ĉielarko kaj ankaŭ de la krabo señal (Krabo signalo).
Silfo
Silfo estas mitologia spirito de aero, elementa feo de aero. La termino originis en la 16a-jarcentaj verkoj de Paracelsus, kiu priskribis silfojn kiel nevideblaj estaĵoj de aero, elementaĵoj el aero.
Ĉar la termino silfo originis ĉe Paracelsus, relative malmultas antaŭ-Paracelsaj legendoj kaj mitologio, kiuj povas esti fidinde asociata kun ĝi, sed grava kvanto da posta literaturo kaj okultismaj verkoj inspiriĝis de tiu ideo. Robert Alfred Vaughan notis ke "la naturaj sed poeziaj fantazioj" de Paracelsus probable faris pli grandan influon super sia epoko kaj postaj ol oni ĝenerale supozas, precipe ĉe la Rozkruculoj, sed ke tra la 18a jarcento ĝi iĝis "maŝinaro por teatraĵoj" kaj "operaj figurantoj kun flugiloj el gazo kaj brilaĵetoj."
Cabañas de Polendos
Cabañas de Polendos [kaBAnjas depoLENdos] estas municipo en la sudocentro de la provinco Segovio, en la regiono Kastilio-Leono, Hispanio. Ĝi apartenas al la administracia dividaĵo Partido Judicial de Segovia (jurisdikcia partio de Segovio) en la sudoriento de la provinco kaj ene de la teritorio de la komarko Campiña Segoviana. La loknomo Cabañas de P. estas etimologie komprenebla kiel Kabanoj de P.
Geografio
Ĝia municipa teritorio okupas totalan areon de 26,41 km² kaj laŭ la demografia informo de la municipa censo fare de la INE en 2021, ĝi havis 184 loĝantojn. Ĝi perdis 350 loĝantojn el la 1940-aj jaroj pro migrado al urbaj areoj, kiel ja okazis en multaj loĝlokoj de la regiono. Ĝi enhavas la submunicipon Mata de Quintanar kun 79 loĝantoj en 2021. Ene de la municipa teritorio estas la senhomejo Agejas, el kiu restas la ruinoj de romanika ermitejo.
Ĝi distas 17 km de Segovio, provinca ĉefurbo kaj limas kun municipoj Escobar de Polendos, Torreiglesias, Cantimpalos, Encinillas, Adrada de Pirón, Brieva, Valseca, Bernuy de Porreros kaj Espirdo.
Historio
La areo apartenis unue al la Regno Kastilio. En Mezepoko okazis reloĝado.
Aktualo
Tradiciaj enspezofontoj estis agrikulturo (cerealoj, vitejoj, legomoj kaj terpomoj) kaj brutobredado (ŝafoj, porkoj) kaj rilata komercado. Lastatempe funkciado de servoj plej ekgravis, kune kun piedirado tra naturaj lokoj. De la historia pasinteco restis diversaj vizitindaj vidindaĵoj inter kiuj menciindas la preĝejo kaj la ruinoj de romanika ermitejo.
Amy Macdonald
Amy MACDONALD (naskiĝis en Glasgovo, Skotlando) estas skota kantistino kaj kanzon-verkistino. Ŝiaj muzikaj ĝenroj inkluzivas Folklor-muzikon, Pop-muzikon, Alternativ-muzikon kaj "Indie" (sendependan muzikon). Ŝi ludas gitaron, drumojn kaj pianon.
Debuto
Amy Macdonald (naskiĝis la en Glasgovo, Skotlando) estas skota kantistino kaj kanzon-verkistino. Ŝia debuta albumo, "This Is The Life" (Tio Estas La Vivo), aperis la, ŝia 1-a unuopaĵo, ""Poison Prince" aperis la . Ŝi estis enprogramigita por kanti en muzikaj festivaloj kiel "Glastonbury Festival", "Hyde Park Calling", "T in the Park" kaj "V festival". Ŝi subskribis kontrakton kun "Vertigo Records", la sama disko-marko kiu gastigas "The Killers" kaj "Razorlight". Amy komencis ludi en koncertoj kiam ŝi estis 15-jara. Ŝiaj ĉefaj influoj inkluzivas "Travis" kaj "The Libertines".
Lirikoj
La lirikoj de Amy estas ofte verkitaj en tipa pop-muzika stilo. Ŝi deklaris en intervjuoj, ke ŝiaj lirikoj estas pli bazitaj sur veraj travivaĵoj kaj situacioj ol sur melodramaj lirikoj ofertataj de aliaj samaĝaj artistoj. Ŝia kanzono "Footballer's Wife" (edzino de futbalisto) estas verkita surbaze de obseda kulturo de britaj tablojdoj dum "Poison Prince" (Princo de Veneno) fokusiĝas sur la venena drog-dependeco de antaŭulo Pete Doherty de Babyshambles, alia kelkfoja brita kultura ikono.
Publika bildo
Recenzistoj ofte citas Amy Macdonald kiel parol-timeman 20-jaran knabinon, kiu fariĝas vivanta dank'al sia tondra kantanta voĉo. Ŝi ankaŭ nomis sin iom fuŝita knabo. En ŝia blogo, ŝi mencias aŭtomobilojn, kiel Audi, kaj videoludojn kiel siajn ŝatokupojn. Amy ankaŭ plurfoje esprimis kiel rapide sia vivo ŝanĝiĝas, kiam ŝi mencias sian admiron renkontante aliajn britajn kantistojn kiel Fran Healy de Travis kaj Elton John. Tamen, en sia kanzono "Footballer's Wife", ŝi komprenigas, ke ŝi ne volas vivstilon de famulo kaj preferas fokusiĝi al sia muziko. Ŝi apogis tiun diraĵon en intervjuo de oktobro 2007, dirante ke ŝi estas feliĉa ke Kate Nash alvenis al fameco samtempe kun ŝi, ĉar ŝi sentas ke Nash forprenis kelkajn lumradiojn de ŝi, tiel ke ŝi devas pluiri per sia muziko.
Aperoj
Macdonald estas ankaŭ la unua artisto kiu havis unuopaĵon prezentitan en Bebo/iTunes kiel "Senpaga unuopaĵo de la semajno" en programo komencinta la. La senpaga unuopaĵo, "Youth Of today" (Hodiaŭa Juneco), estis verkita kiam ŝi estis 15-jara. La muzikvideo de ŝia posta unuopaĵo, "L.A.", estis filmita en Malaga, Hispanio. La kanzono mem temas pri havi kaj aprezi proprajn revojn. Ŝi ankaŭ aperis kiel muzikista gasto en pluraj popularaj britaj spektakloj kiel "The Album Chart Show", "Loose Women", "Friday Night Project", kaj "This Morning".
Nätschen (stacidomo)
Nätschen estas fervoja stacidomo en Andermatt, Svislando.
Losinivka
La urbo Losinivka (Лосинівка) situas en la Ĉernihiva provinco (Чернігівська область) en la nordo de Ukrainio. Laŭ la stato de ĝi havis.
Preĝejo apostolo Bartolomeo (Hegyeshalom)
Preĝejo apostolo Bartolomeo estas romkatolika Monumento historia en Hungario, Hegyeshalom.
Antonina Żabińska
Antonina Maria Żabińska, el domo Erdman (naskiĝis la 18-an de julio 1908 en Peterburgo, mortis la 19-an de marto 1971 en Varsovio) – pola verkistino, per sia edzo Jan Żabiński ligita kun Varsovia Bestoĝardeno, justulino inter la popoloj.
Preĝejo apostolo Bartolomeo (Hegyeshalom)
Historio
Laŭ la esploroj en la 1100-aj jaroj ununava romanika kirko kun duonronda absido funkciis tie. Baldaŭe la preĝejo ricevis gotikan aspekton kaj interne oni pentris bildojn. En la 14-a jarcento oni malkonstruis la absidon por pli nova plurangula absido. Ankaŭ la navo iĝis pli longa. En la 1600-aj jaroj oni konstruis turon super la absido kaj ankaŭ defendan muron ĉirkaŭ la preĝejon. En la sekva jarcento germanoj alvenis kaj konstruis novajn partojn al la preĝejo. En 1663 la preĝejo situis en mezo de tombejo kaj ĉirkaŭis ĝin defenda muro. En la 18-a jarcento la turo plialtiĝis kaj barokiĝis precipe interne. En 1850 oni konstruis novan sanktejon kaj la pli malnova iĝis loko de la orgeno. En 1979 renovigo okazis.
Konstruaĵo
La konstruaĵo prezentas diversajn stilojn kaj aspektas fortresopreĝejo. En 1720 oni konstruis novan ĉefaltaron, kiu prezentas apostolon Bartolomeon. En 1780 nova predikejo konstruiĝis.
Antonina Żabińska
Vivo
Dum la dua mondmilito kune kun la edzo kaŝis sur teritorio de malplenigitaj ejoj de la ĝardeno judojn, interalie forkurintojn de la Varsovia geto. En 1965 ricevis kun li la titolon Justulino inter la popoloj.
Preĝejo apostolo Bartolomeo (Hegyeshalom)
Konstruaĵo
Kermeso okazas en la 24-an de aŭgusto.
Antonina Żabińska
Vivo
Post la milito publikigis por pli junaj legantoj la volumojn Rysice (Linkinoj) (1948) kaj Borsunio (Melĉjo) (1964). En 1968 eldonis rememorojn Ludzie i zwierzęta (Homoj kaj bestoj), en kiu prezentis interalie sian agadon sub la germana okupado. En 1970 aperis ŝia lasta libro Nasz dom w ZOO (Nia domo en la Bestoĝardeno) dediĉita al la varsovia ĝardeno.
Milton Mendes
Milton Mendes (n. ) estas brazila futbalisto kaj trejnisto.
Antonina Żabińska
Vivo
Ŝi estis entombigita en Tombejo Powązki en Varsovio.
Linio Hanshin-Mukogawa
Linio Hanshin-Mukogawa (japane: 阪神武庫川線 [Hanŝin Mukogaŭa-sen], angle: Hanshin Mukogawa Line) estas linio de la fervojo reto Elektra Fervojo Hanshin en Kinki-regiono, Japanio.
Antonina Żabińska
Memorigo
En 2007 Diane Ackerman, utiligante ŝiajn rememorojn Homoj kaj la bestoj, faris el ŝi heroinon de sia libro The Zookeeper's Wife (la pola eldono Azyl. Opowieść o Żydach ukrywanych w warszawskim ZOO (Azilo. Rakonto pri judoj kaŝitaj en la Varsovia Bestoĝardeno) (2009). La libro estis filmigita en 2017, en la filmo kiel Antonina Żabińska ludis Jessica Chastain.
En 2008 estis postmorte distingita per Komandora Kruco de la Ordeno Polonia Restituta.
Milton Mendes
Li trejnis ĉe Kashiwa Reysol.
Edward Zwolski
Edward ZWOLSKI (naskiĝis la 9-an de februaro 1932 en Warszewka apud Płock, mortis la 19-an de septembro 1997 en Konstancin) – pola historiisto, klasika filologo, tradukisto, specialisto pri la helena civilizo.
Vivo
Diplomito pri historio kaj klasika filologio de Katolika Universitato de Lublin (1955). En la jaroj 1959-1961 studis eksterlande. Doktoriĝis en 1960 en Roma Universitato kaj en 1964 en Varsovia Universitato. De 1955 engaĝita en KUL. Habilitiĝo 1976 en VU. De 1992 eksterordinara profesoro. Lia ĉefa esplordirekto estis greka religio. Tradukisto de antikva literaturo kaj laboraĵoj de okcidentaj historiistoj.
Lia disĉiplo estas Lech Trzcionkowski. Li legis, kiel mem diris, en ĉiuj lingvoj de la mondo - kiel prezentas lin la regopovoj de KUL. - Pli poeto ol sciencisto. Eminenta figuro. Konscion de tio havis ĉiuj, al kiuj estis donita ebleco de kontakto. Liaj lekcioj el la limo de literaturo, historio de arto, teologio kaj filozofio altiris grandajn studentamasojn. Laŭ edukiteco klasika filologo kaj historiisto fascinanta sin pri Platono, Dante kaj Ŝekspiro, ĝis fino restis fidela al siaj junecaj filologiaj fascinaĵoj. En la aĝo de 21 jaroj tradukis "Bankedon" de Platono. Li gvidis seminariojn, ĉe kiuj komentis dialogojn de Platono. Laŭ spiriteco apartenis al alia epoko.
Li estis entombigita en Lublin en tombejo ĉe la strato Lipowa (Tilia).
Vacoas-Phoenix
Vacoas-Phoenix estas unuigita grandurbo (el Vacoas kaj Phoenix) en Maŭricio.
Geografio
Vacoas-Phoenix situas sur altebenaĵo laŭ rivereto en centra kaj okcidenta partoj de la lando. Port-Luiso troviĝas 16 km. Laŭ areo la urbo estas la plej granda en Maŭricio.
Historio
En 1846 sukerobiendomo estis starigita pro 2 riveretoj, kie muelejo funkciis. En 1892 granda ŝtormo detruis la muelejon. Vacoas-Phoenix estis proklamita urbo en 1963. En 1968 ĝi ricevis la statuson de municipo. Kaj Vacoas kaj Phoenix konsistas el loĝdomoj kaj komercaj areoj, sed en Phoenix estas ankaŭ industriaj areoj.
Klimato
En Vacoas-Phoenix la temperaturo varias inter 15-28 °C. En la tuta jaro pluvas iom pli, ol 1000 mm. Inter junio-novembro la pluvo estas malpli, ol en la ceteraj monatoj.
Robert Alfred Vaughan
Robert Alfred Vaughan (1823–1857) estis angla pastoro de la Eklezio de Kongregaciismo kaj verkisto.
Vaughan ordeniĝis en la 8a de Septembro 1850. Li lernis hispanan kaj nederlandan (krom plej oftajn francan, germanan, kaj italan) por alproksimiĝis al verkoj de mistikoj, kaj kontribuis konstante al la British Quarterly. Aŭtune de 1854 li vizitis Glasgovon sed malakceptis alvokon por sukcedi Ralph Wardlaw, revenis hejmen malsane pro la pulmoj.
László Marton (skulptisto)
László Marton [lAslO], hungare Marton László, Esperante ’’Ladislao Marton’’ estis hungara skulptisto. László Marton naskiĝis la 1925 en Tapolca. Li mortis la 2008 en Budapeŝto.
Biografio
László Marton frekventis Industriartan, poste Belartan Ĉeflernejojn en Budapeŝto inter 1940-1952, kie li lernis precipe de Pál Pátzay kaj Béni Ferenczy. Li aĝis 17, kiam li faris la unuan skulptaĵon. Pli, ol 150 da liaj skulptaĵoj estas videblaj tutlande, inter ili en Budapeŝto 40. Li ricevis premion Kossuth en 2003, pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn.
NGC 5859
NGC 5859 (aliaj indikoj — UGC 9728, MCG 3-39-5, ZWG 106.7, KCPG 455B, IRAS15052+1946, PGC 54001) estas galaksio en konstelacio Bovisto.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
10286 Shnollia
10286 Shnollia estas tre malgranda, tre hela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 16-an de septembro 1982 de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno, tiam en Sovetunio, de 1992 en Aŭtonoma Respubliko Krimeo, nun en Respubliko Krimeo (de facto en Rusio).
Nomo
Ĝia nomo honoras la rusan sovetunian biofizikiston kaj biokemiiston Simon Eljeviĉ Ŝnol (cirile : Симон Эльевич Шноль, 1930–2021), de la Instituto pri Biofiziko de la Rusia Akademio de Sciencoj. Li verkis librojn pri la sorto de elstaraj sovetuniaj biologiistoj.
Hipoteza satelito
Observoj de en 2019 kaj 2021 far'de Eric Barbotin, Raoul Behrend, André Debackère, Matthieu Conjat, Anaël Wünsche kaj Marc Bretton lasas suspekti, ke ĝi estus duopa asteroido.
5179 Takeshima
5179 Takeshima estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Toshio Takeshima, amiko de la malkovrinto. Li estas ankaŭ majstro en la luktosporto laj kaj, kiel fotisto pri naturo, faris bonegajn fotojn de birdoj.
Kalvinana preĝejo (Fehérgyarmat)
La Kalvinana kirko estas religia historia monumento en Hungario, en urbo Fehérgyarmat.
Historio
En 1479 Stefano Báthori kaj Paŭlo Kinizsi venkis la turkojn. Tiu (komence katolika) preĝejo estis konstruita pro la granda venko. Ekde la 1560-aj jaroj la loĝantoj jam sekvis la kalvinismon, ili transprenis la konstruaĵon kaj trakonstruis ĝin. En 1672 la katolikoj reokupis la kirkon, sed en 1683 la kalvinanoj rericevis ĝin. Inter 1766-1794 la konstruaĵo estis pligrandigita, plejparto de la goziko malaperis. Ankaŭ la mebloj estis ŝanĝitaj al novaj. La orgeno ekfunkciis en 1869, sed en 1910 pli moderna muzikilo alvenis.
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola en korto. En la korto oni konstruis tre modernan kirkon havanta la nomon "Preĝejo de la 3-a jarmilo". Fasado de la malnova kirko konsistas preskaŭ el kvadrata turo. Malsupre kaj meze estas videbla la enirejo. La navo estas nur iomete pli larĝa, ol la fasado. La longa navo finiĝas en plurangula absido. Interne ligna galerio troviĝas. La predikejo estas baroko el la 18-a jarcento.
Valderice
Valderice estas komunumo de Italio. estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono kaj insulo Sicilio kaj al la provinco Trapanio. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Buseto Palizzolo, Custonaci kaj Erice.
Denes nad Makedonija
Denes nad Makedonija (cirile: Денес Над Македонија; en esperanto: Hodiaŭ super Makedonio) estas nacia himno de Nord-Makedonio. Tekston de la himno verkis Vlado Maleski, unu el la plej elstaraj makedonaj verkistoj. La melodion preparis Todor Skalovski. Post la Dua Mondmilito la kanto iĝis himno de Socialisma Respubliko Makedonio, poste ĝi estis akceptita kiel oficiala himno de sendependa makedona ŝtato.
Esperanta traduko
Hodiaŭ super Makedonio naskiĝas nova suno de libereco. Makedonoj luktas por siaj rajtoj! Makedonoj luktas por siaj rajtoj!
Nun denove svingiĝas la flago de Kruŝeva Respubliko Goce Delĉev, Pitu Guli, Dame Gruev, Sandanski! Goce Delĉev, Pitu Guli, Dame Gruev, Sandanski!
Makedonaj arbaroj kantas novajn kantojn kaj novaĵojn! Makedonio estas libera, ĝi vivas en libereco! Makedonio estas libera, ĝi vivas en libereco!
Nov-Zelando
Nov-Zelando aŭ Novzelando (New Zealand [njuːˈziːlənd]; maorie: Aotearoa [aɔˈtɛaɾɔa]) estas lando en Oceanio, kiu konsistas el du ĉefaj insuloj, nomataj Norda Insulo (Te Ika-a-Māui) kaj Suda Insulo (Te Waipounamu), aliaj mezgrandaj kiel Stuarto-Insulo kaj el ĉirkaŭ 700 kromaj insuletoj. Ĝi kovras entute totalan areon de 268 021 kvadratajn kilometrojn. Nov-Zelando estas ĉirkaŭ 2 000 kilometrojn oriente de Aŭstralio tra la Tasmana Maro kaj 1 000 kilometrojn sude de la insuloj de Nov-Kaledonio, Fiĝioj, kaj Tonga. La varia topografio kaj krutaj montopintoj de la lando, kiel la Sudaj Alpoj, rezultas multe el tektona levo kaj vulkanaj erupcioj. La novzelanda ĉefurbo estas Velingtono (331 mil), ties plej loĝata urbo estas Aŭklando (953 mil), kaj aliaj urboj estas Christchurch (325 mil), Hamilton, Tauranga, Napier-Hastingo kaj Dunedin. La totala loĝantaro estas de 4 699 755 (2018), inter ili 87% blankuloj, 16,5% maorioj.
Disvolviĝinta lando, Nov-Zelando alte rangas en internaciaj komparoj de landaj atingoj, kiel vivkvalito, edukado, protektado de civilj liberoj, registara travideblo, kaj ekonomia libero. Nov-Zelando trapasis gravajn ekonomiajn ŝanĝojn dum la 1980-aj jaroj, kiuj transformis ĝin el protektisma al liberigita ekonomio de libera komerco. La serva sektoro hegemonias en la landa ekonomio, sekvita de la industria sektoro, kaj de agrikulturo. Ankaŭ eksterlanda turismo estas grava fonto de enspezo. Interne, la leĝofara aŭtoritato estas elektita, unuĉambra Parlamento, dum la plenuma politika povo estas farita de kabineto, estrata de Ĉefministro, nune Jacinda Ardern. La reĝino Elizabeto la 2-a estas la landa monarko kaj estas reprezentata de la Ĝenerala Guberniestro. Aldone, Nov-Zelando estas organizita en 11 regionaj konsilioj kaj 67 teritoriaj aŭtoritatoj por lokregaj celoj. La Regno Nov-Zelando inkludas ankaŭ dependajn teritoriojn kiel Tokelao (dependa teritorio); Kukinsuloj kaj Niuo (mem-regaj ŝtatoj en libera asocio kun Nov-Zelando); Insulo Scott, Dependaĵo Ross, kiu estas novzelanda teritoria postulo en Antarkto ktp.
Nov-Zelando estas membro de Unuiĝintaj Nacioj, Komunumo de Nacioj, ANZUS, OEKE, ASEAN Plus Ses, APEK, la Pacifika Komunumo kaj la Pacifikinsula Forumo.
Nomo
La vorto Nov-Zelando aludas la plej okcidentan provincon de Nederlando, kiu nomiĝas Zelando. La vorto Aotearoo estas esperantigo de la maoria vorto Aotearoa, kiun maorioj uzas por nomi sian landon. La deveno de la vorto ne estas ekzakte konata, sed sciencistoj pri maoria kulturo opinias, ke originale ĝi estis ao tea roa - laŭlitere "nubo blanka longa", ofte tradukita kiel "la lando de la longa blanka nubo". Tio estas, ĉar nuboj okaze amasiĝas super la insuloj, kaj vidita de la oceano la nov-zelanda bordo ja aspektas kiel granda blanka nubo.
La tradicia nomo de la lando en Esperanto estas Nov-Zelando, aŭ alternative sen streketo Novzelando. Ankaŭ kelkaj esperantistoj uzas la vorton Aotearoo, kiu estas esperantigo de la maoria nomo. Tiu esperantigo estas uzata de la Aotearoa Ligo de Esperantistoj Junaj (ALEJ), la esperantista junularo de la lando.
Fine de la 20-a jarcento, Aotearoa iĝis vaste uzata en dulingvaj nomoj de naciaj organizoj kaj institucioj. Ekde la 1990-aj jaroj iĝis pli kutime, ke oni kantas la nov-zelandan himnon dulingve, do en la angla kaj la maoria. Tio kaŭzas, ke pli kaj pli da homoj konas la maorian nomon.
Frua alveno de polinezianoj
Nov-Zelando estis unu el la lastaj signifaj teroj kiun setlis homoj. Plej novaj esploroj de ostoj de la kioreo kaj alportitaj semoj helpe de radiokarbona datado, pruvoj de senarbarigo kaj varioj de mitokondrio en maoriaj grupoj evidentigas ke Nov-Zelandon unue setlis Polinezianoj inter 1250 kaj 1300 , konkludante longan serion de vojaĝoj tra la sudpacifikaj insuloj. Dum la sekvantaj jarcentoj tiuj setlantoj evoluigis apartan kulturon kiu nun nomiĝas Māori (maoria). La popolo dividiĝis en iwi (triboj) kaj hapū (subtriboj) kiuj kunlaboris, konkursis kaj eĉ interbatalis. Je iu punkto, grupo de maorioj migris al Rēkohu (Chatham-insularo), kie ili evoluigis apartan Moriorian kulturon. Grandan parton de la morioria popolo detruis inter 1835 kaj 1862 malsanoj el Eŭropo kaj invadoj kaj sklavigoj fare de maorioj el la pli grandaj insuloj. Nur 101 homoj travivis ĝis 1862, kaj la lasta konata tute moriora homo mortis en 1933.
Alveno de eŭropanoj
En 1642 Nov-Zelando estis malkovrita por okcidentanoj fare de la nederlanda vojaĝanto Abel Tasman, kiu nomis la insulojn laŭ la nederlanda provinco Zelando. Neniu alia eŭropano vizitis la landon ĝis la vojaĝo (1768-1771) de la kapitano James Cook en ŝipo la Endeavour. Li envenis en 1769 kaj mapigis la landon.
Post Cook, Nov-Zelando estis vizitata de nombraj ŝipoj de eŭropanoj kaj de nordamerikanoj por balenkaptado, fokoĉasado, kaj komerco. Ili alportis eŭropajn manĝaĵojn, metalajn ilojn, armilojn, kaj aliajn varojn por lignoproduktado, kaj elportis maoriajn manĝaĵojn, artefaktojn, kaj trinkakvon. La enkonduko de la terpomo kaj la muskedo transformis maoriajn agrikulturon kaj militagadon. Terpomoj havigis fidindan manĝoliveradon, kio ebligi pli longajn kaj pli eltenitajn militkampanjojn. La rezultaj intertribaj Muskedaj Militoj konsistis en ĉirkaŭ 600 bataloj inter 1801 kaj 1840, kiuj mortigis 30 000 ĝis 40 000 maoriojn. el la komenco de la 19a jarcento, kristanaj misiistoj eksetliĝis en Nov-Zelando, kaj finfine konvertis plej el la maoria loĝantaro. La maoria loĝantaro malpliiĝis je ĉirkaŭ 40% el sia antaŭ-kontakta nivelo dum la 19-a jarcento; enkondukitaj malsanoj estis la plej grava faktoro.
La Brita Registaro nomumis James Busby kiel British Resident en Nov-Zelando en 1832 post peto el nordaj Maorioj. Liaj taskoj estis protekti britan komercon, peri inter la neregataj Pākehā (eŭropaj) setlantoj kaj Maorioj, kaj kapti fuĝintajn malliberulojn. En 1835, post anonco de tuja franca setlejo fare de Charles de Thierry, la nebulaj Unuiĝintaj Triboj de Nov-Zalando sendis Deklaracion de Sendependeco al la reĝo Vilhelmo la 4-a|Vilhelmo la 4-a (Britio)Vilhelmo la 4-a petante protekton. Post sekva tumulto, la proponita setlado en Nov-Zelando fare de la Novzelanda Kompanio (kiu jam estis sendinta por la unua fojo ŝipon de termezuristoj por aĉeti teron el la Maorioj) kaj la dubinda jura statuso de la Deklaracio de Sendependeco movis la Kolonian Servon sendi kapitanon William Hobson postuli suverenecon por la Unuiĝinta Reĝlando kaj negocadi traktaton kun la Maorioj. En 1840, la traktato de Waitangi igis Nov-Zelandon brita kolonio kaj estis subskribita en Bay of Islands la 6an de Februaro 1840. Kiel reago al la klopodoj de la Novzelanda Kompanio establi sendependan setlejon en Wellington kaj al la fakto, ke francaj setlantoj aĉetis teron en Akaroa, Hobson deklaris britian suverenecon super ĉio el Nov-Zelando la 21an de Majo 1840, kvankam kopioj de la traktato estis cirkulante tra la tuta lando por ke la maorioj subskribu ĝin. Kun la subskribo de la traktato kaj la deklaro de suvereneco, la nombro de enmigrantoj, precize el Unuiĝinta Reĝlando, ekpliiĝis.
Nov-Zelando estis administrata kiel parto de la Kolonio Nov-Sud-Kimrio ĝis iĝi aparta Kronkolonio, nome Kolonio Nov-Zelando la 3an de Majo 1841. Armita konflikto startis inter la kolonia registaro kaj la maorioj en 1843 pro la afero Wairau pri tero kaj malkonsentoj pri suvereneco. Tiuj konfliktoj, ĉefe en la Norda Insulo, rezultis en miloj da imperiaj trupoj kaj anoj de la Reĝa Ŝiparmeo venis al Nov-Zelando kaj iĝis konata kiel la Novzelando Militoj. Post tiuj armitaj konfliktoj, grandaj kvantoj de teroj de maorioj estis konfiskitaj de la registaro por plenumi postulojn de setlantoj.
La kolonio akiris reprezentan registaron en 1852, kaj la unua Parlamento kunsidis en 1854. En 1856 la kolonio efektive iĝis mem-regata, kaj ekiris respondecon super ĉiuj enlandaj aferoj (escepte politikon pri indiĝenoj, kio estis konfirmita meze de la 1860-aj jaroj ). Pro probablo ke la Suda Insulo povus formi apartan kolonion, ĉefministro Alfred Domett demarŝis pri rezolucio por translokigi la ĉefurbon de Nov-Zelando el Auckland al loko pli proksime al la Kuka Markolo. Wellington estis elektita pro sia centra loko, kaj la Parlamento oficiale kunsidis tie por la unua fojo en 1865.
En 1891 la Liberala Partio enpoviĝis kiel la unua organizita politika partio. La Liberala Registaro, estrita de Richard Seddon dum plej parto de sia regotempo, aprobis multajn gravajn sociajn kaj ekonomiajn decidojn. En 1893 Nov-Zelando estis la unua lando en la mondo kiu garantiis al ĉiuj virinoj la balotrajton kaj en 1894 pioniris ankaŭ la adoptadon de deviga arbitracio inter dungistoj kaj sindikatoj.
Valdina
Valdina estas komunumo de Italio.
Nov-Zelando
Alveno de eŭropanoj
En 1907, je peto de la Novzelanda Parlamento, la reĝo Eduardo la 7-a proklamis Novzelandon Dominio ene de la Brita Imperio, kio pruvis ties memregadan statuson. En 1931 la lando akiris sendependecon de Britio; de 1945 ĝi estas ano de la Unuiĝintaj Nacioj, kaj de 1947 membro de la Brita Komunumo. En 1947 la lando adoptis la Statuton de Westminster, konfirmante, ke la Brita Parlamento jam ne plu povas leĝofari por Nov-Zelando sen la konsento de Nov-Zelando.
Komence de la 20a jarcento, Nov-Zelando eniris en tutmondaj aferoj, luktis en la Unua kaj Dua Mondmilitoj kaj suferia tra la Granda Depresio. La depresio kondukis al la elekto de la Unua Labor-registaro de Nov-Zelando kaj al la establado de kompleta socialema ŝtato kaj protektisma ekonomio. Nov-Zelando trapasis pliiĝantan prosperon post la Dua Mondmilito, kaj Maorioj eklasis sian tradician ruran vivon kaj ektranslokiĝis al urboj serĉe de laborpostenoj. Maoria protestomovado disvolviĝis, kiu kritikis eŭropcentrismon kaj laboros por pli ampleksa agnosko de la maoria kulturo kaj de la Traktato de Waitangi. En 1975, oni establis la Waitangi Tribunalojn por esplori akuzojn de rompoj de la Traktato kaj ĝi estis rajtigita esplori historiajn mistraktadojn en 1985. La registaro negocadis tiujn postulojn kun multaj iwi, kvankam la postuloj de maorioj al marbordoj kaj al marfundoj montriĝis polemikaj en la 2000-aj jaroj.
Geografio
Nov-Zelando estas insula lando komponita ĉefe de du grandaj insuloj, krom aliaj pli malgrandaj. La tereno estas plej parte montara, inter kio granda parto estas vulkandevena, kaj kelkaj vulkanoj estas ankoraŭ aktivaj kiel tiu de la Blanka Insulo.
Nov-Zelando estas ĉe la centro de la nomita "akva hemisfero" (kie hegemonias maro al tero) kaj estas formita de du ĉefaj insuloj kaj pli ol 700 pli malgrandaj insuloj. La du ĉefaj insuloj (nome Norda Insulo, aŭ Te Ika-a-Māui, kaj la Suda Insulo, aŭ Te Waipounamu) estas separataj de la Kuka Markolo, 22 larĝa en sia plej mallarĝa punkto. Krom la Norda kaj Suda Insuloj, la kvin plej grandaj loĝataj insuloj estas Rakiura/Stewart (trans la Markolo Foveaux), Chatham, Granda Bariero (en la Golfo Hauraki), D'Urville (en la Riaro Marlborough) kaj Waiheke (ĉirkaŭ 22 km el centra Auckland).
Nov-Zelando estas longa kaj mallarĝa — ĉirkaŭ 1600 km laŭlonge de sia nord-nordorienta akso kun maksimuma larĝo de 400 km — kun ĉirkaŭ 15 000 km de marbordo kaj totala terareo de 268 000 km². Pro sia aro de malproksimaj ĉirkaŭaj insuloj kaj longa marbordo, la lando havas etendajn marajn resursojn. La ekonomia ekskluda zono de Nov-Zelando estas unu el la plej granda en la momdo, kovranta pli ol 15 fojojn siajn terareojn.
La Suda Insulo estas la plej granda teramaso de Nov-Zelando. Ĝi estas dividata laŭlonge de sia longo fare de la Sudaj Alpoj. Estas 18 montopintoj super 3000 m, el kiuj la plej alta estas Aoraki/Cook kun 3724 m. La krutaj montoj de Fjordlando kaj profundaj fjordoj rezultis el la etenda glaciepoka glaciigo de tiu sudokcidenta angulo de la Suda Insulo. La Norda Insulo estas malpli montohava sed ĝi estas tuŝita de vulkanismo. La tre aktiva Taupō Vulkana Zono formis grandan vulkanan altebenaĵon, markita per la plej alta monto de la Norda Insulo nome Ruapehu (2797 m). La altebenaĵo estas hejmo ankaŭ de la plej granda lago de la lando, nome Taupō, hejmigita en la kaldero de unu el la plej aktivaj vulkanegoj de la mondo.
La lando havas sian varian topografion, kaj eble eĉ ĝia apero el la marondoj, pro la dinamika limo sur kiu ĝi ĉevalrajdas inter la Pacifika kaj la Hind-Aŭstralia platoj. Nov-Zelando estas parto de Zelandio, nome kontinentero preskaŭ duono de la grando de Aŭstralio, kiu iom post iom dronis post rompiĝi el la kontinentego Gondvano. Antaŭ ĉirkaŭ 25 milionoj da jaroj, ŝanĝo en la movadoj de la platotektoniko komencis distordi kaj faldi la regionon. Tio estas nune plej evidenta en Sudaj Alpoj, formitaj per krustopremado ĉe la Alpa Faŭlto. Aliloke, la platolimo enhavas la subdukcion de unu plato super alia, rezulte en la Puysegur Fosego sude, la Hikurangi Fosego oriente de la Norda Insulo, kaj la Kermadeka kaj la Tonga Fosegoj plu norde.
Nov-Zelando estas parto de regiono konata kiel Aŭstralazio, kune kun Aŭstralio. Ĝi ankaŭ formas la sudokcidentan pinton de la geografia kaj etnografia regiono nomita Polinezio. La termino Oceanio estas ofte uzata por aludi al la pli ampleksa regiono kiu enhavas la Aŭstralian kontinenton, Nov-Zelandon kaj variajn insulojn en la Pacifika Oceano kiuj ne estas inkluditaj en la sep-kontinenta modelo.
Naturo en Nov-Zelando
Pro sia dumlonga izoliteco de 80 milionoj da jaroj Nov-Zelando estas hejmo de tre aparta naturo (flaŭro, faŭno kaj homo). La arbaro, trikvaronoj de praarbaro, okupas pli ol 30 % de la areo de la lando. Laŭ la tipologio de la monda natur-fonduso (WWF), Nov-Zelando kaj la apudaj insuloj biogeografie konstituas apartan ekoprovincon en la Aŭstralazia ekozono. En Nov-Zelando 70 % de la produktita elektro devenas el renovigantaj fontoj, kiel akvo, vento, geotermiko kaj biomaso.
Biodiverseco
La flaŭro kaj faŭno de Nov-Zelando estis dekomence supozita kiel origininta el la novzelanda fragmentado el Gondvano, tamen pli ĵusaj esploroj postulas, ke la specioj rezultis el disiĝo. Ĉirkaŭ 82% de la novzelandaj indiĝenaj vaskulaj plantoj estas endemiaj, kovrante 1 944 speciojn en 65 genroj. La nombro de fungoj registritaj el Nov-Zelando, inklude liken-formantajn speciojn, nek estas konata, nek la proporcio de tiuj fungoj kiuj estas endemiaj, sed unu ĉirkaŭkalkulo sugestas, ke estas ĉirkaŭ 2 300 specioj de liken-formantaj fungoj en Nov-Zelando kaj 40% el tiuj estas endemiaj. La du ĉefaj tipoj de arbaroj estas tiuj dominataj de larĝfoliaj arbaroj kun Podokarpacoj, aŭ sudaj betuloj en pli malvarmaj klimatoj. La cetera vegetaĵartipoj konsistas el herboj, majoritato el kiuj estas herbotufoj. Novzelando havis en la Praarbara Indico de 2019 rangon de 7.12/10, kio estas rango 55a tutmonde el 172 landoj.
Antaŭ la alveno de homoj, ĉirkaŭkalkule 80% el la tero estis kovrita el arbaroj, kun nur altalpaj, malsekaj, nefekundaj kaj vulkanaj areoj senarbaj. Amasa senarbarigo okazis post la alveno de la homoj, kaj ĉirkaŭ duono el la arbarkovro perdiĝis por incendio post la setlado de polinezianoj. Multo el la restinta arbaro perdiĝis post la setlado de eŭropanoj, suferante lignoproduktadon aŭ arbarklarigadon por brutobreda farmado, lasante arbaron okupanta nur 23% el la tero.
La arbaroj estis dominataj de birdoj, kaj la manko de mamulpredantoj kondukis kelkajn kiel la kivio, la kakapo, la weka kaj la takaheo evoluigi neflugecon. La alveno de homoj, alportis ŝanĝojn al la habitato, kaj la enkondukon de ratoj, furoj kaj aliaj mamuloj kondukis al la formorto de multaj birdospecioj, kiel grandaj birdoj kiel la dinornito kaj la aglo de Haast.