cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
16175 Rypatterson
16175 Rypatterson estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Ryan Randall Patterson, finalisto en 2002 de la Intel Science Talent Search, scienca konkurso por lernantoj en lasta jaro de mezlernejo. Ryan estis lernanto ĉe la Central High School de Grand Junction (Koloradio, Usono).
Fordson
Fordson estis varomarko de traktoroj kaj kamionoj. Ĝi estis uzata por gamo de amasproduktitaj ĝeneral-celaj traktoroj fabrikitaj de Henry Ford & Son Inc ekde 1917 ĝis 1920, de Ford Motor Company (Usono) kaj de Ford Motor Company Ltd (Britio) ekde 1920 ĝis 1928, kaj de Ford Motor Company Ltd (Britio) ekde 1929 ĝis 1964. Tiu lasta (Ford de Britio) ankaŭ poste produktis kamionojn kaj kamionetojn kun la marko Fordson.
Historio
Usona inĝeniero, inventisto kaj negocisto Henry Ford konstruis eksperimentajn traktorojn el pecoj da aŭtomobiloj dum la eko de la 20a jarcento, kaj lanĉis prototipon konatan kiel Modelo B en aŭgusto 1915. Pluaj prototipoj, kiel intencita traktordesegno, sekvis en 1916. Dum la Unua Mondmilito detruegis Centreŭropon, la unua regula produktado de traktoroj de Henry Ford & Son estis eksportita al Britio en 1917 por helpi al la brita agrikulturo. En 1918, pluis la eksportoj, la traktoroj ekestis etikeditaj kiel Fordson, kaj komencis la vendoj en Usono. La vendoj eksplodis en 1918 kaj 1919.
Inter 1917 kaj 1922, Fordson estis por traktoroj iel kiel la Ford Modelo T por aŭtomobiloj — ĝi kaptis la publikan imagopovon kaj amplekse popularigis la maŝinon, kun fidinda desegno, malalta prezo disponebla por laboristoj kaj farmistoj, disvastigita liverreto, kaj produktokapablo por grandaj nombroj. Ĝuste kiel la Modelo T helpis la publikon aprezi kiom tuje aŭtoj kaj kamionoj povus anstataŭi plej da ĉevaloj en transporto, la Fordson helpis homojn aprezi kiel tuje traktoroj povus anstataŭi plej da ĉevaloj en in farmado (pionira en la mekanizita agrikulturo). Same kiel ĉe aŭtoj, Ford neniam havis la tutan merkaton por si mem, sed ĝi dominis la merkaton dum ioma tempo (por aŭtoj, ĉirkaŭ 1910–1925; por traktoroj, ĉirkaŭ 1917–1925). Ford estis la nura aŭtomobila firmao kiu vendis aŭtojn, kamionojn kaj traktorojn samtempe el 1917 ĝis 1928.
Dum unu jardeko inter 1928 kaj 1939, Ford de Usono lasis la traktoran negocon. Dum tiu jardeko, Ford de Britio plue fabrikis Fordson-ojn kaj disvolvigis novajn variantojn, kiujn ili amplekse eskportis. En 1939 Ford de Usono reeniris en la traktora merkato per tute nova modelo, sed tiam kun la marko Ford. Ford de Britio plue uzis la markon Fordson ĝis 1964.
Fordson produktado okazis en Usono (1917–1928); Cork, Irlando (1919–1923 kaj 1928–1933); kaj en Dagenham, Essex, Anglio (1933–1964). Dekoj da miloj de Fordson-oj, ĉefe el Usono kaj kelkaj el Irlando, estis eksportitan en Sovetunio el 1920 ĝis 1927. Sovetaj Fordson-klonoj estis fabrikitaj en Leningrado el 1924 kaj en Stalingrado el 1930.
Ajak
Ajak estas urbo en Hungario, en regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Kisvárda. La loknomo signifas: lipo.
Situo
Ajak situas sur ebenaĵo, laŭ la ĉefvojo kaj fervojo Budapeŝto-Debrecen-Ungvár. Kisvárda troviĝas 6, Nyíregyháza 42, Debrecen 90, Budapeŝto 268 km.
Historio
Post la tatara invado en 1241 kumanoj vivis en tiu loko. La unua mencio devenis el 1270. Pro la kontraŭturkaj bataloj la vilaĝo preskaŭ senhomiĝis, tial alvenis slovakoj kaj hungaroj. En 1831 kaj en 1873 ĥoleroj okazis. Ajak urbiĝis en 2013.
Famuloj
En Ajak naskiĝis redaktoro Géza Aczél.
Netflix
Netflix, Inc. estas komerca entrepreno de Usono por distrado kiu provizas per monata unusola tarifo elsendfluon kun aŭdvidaĵa enhavo (precipe filmoj, televidserioj kaj dokumentfilmoj) laŭ amasa mendo tra interreto, kaj kiu antaŭe ekzistis sendante DVD per poŝto. La entrepreno estis fondita en 1997 kaj havas sian sidejon en Los Gatos (Kalifornio). Ĝiaj servoj per aliĝo komenciĝis en 1999.
En la jaro 2009, Netflix ofertis ampleksan kolekton el 100 000 titoloj per DVD kaj tiam superis 10 milionojn da aliĝintoj. La 25-an de februaro 2007, Netflix liveris sian DVD numero mil milionoj. En aprilo 2011, la entrepreno havis pli ol 23 milionojn da aliĝintoj en Usono kaj pli ol 26 milionojn tra la tuta mondo.
En la unua trimestro de 2015, ĝi havis pli ol 60 milionojn da aliĝintoj en la tuta mondo. Unu jaron poste ĝi atingis 81,5 milionojn, superante iliajn proprajn antaŭvidojn. La plejmulto el ĉi novaj aliĝoj venis ekster Usono. En decembro de 2016 atingis 89 milionojn da aliĝoj, el kiuj 48 loĝis en Usono.
La 16-an de januaro 2014, la nomumo de The Square por Oskar-premio fariĝis la unua tiaspeca nomumo en la historio por originala produkto de Netflix. Netflix maldungis 175 plentempajn kaj kontraktajn dungitojn
Jimbolia
Jimbolia [ĵimbolija] (hungare: Zsombolya ĵomboja, germane: Hatzfeld) estas urbo en Rumanio okcidente de Timișoara. La komunumo situas ĉe la limo al Vojvodino, kiu estas aŭtonoma regiono de Serbio.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 10893 loĝantojn (germanoj, hungaroj, serboj) kaj en 1992 11830 (rumanoj, 17% hungaroj, 9% germanoj).
Historio
La unua skriba mencio estas en 1333 en formo Chumbul. Post la turka erao en 1766 ŝvaboj estis koloniigitaj al la senhomiĝinta komunumo. La regiono rekte apartenis al Habsburga Imperio, en 1778 revenis al Hungario. La vilaĝo ricevis rajton por ĉiusemajna foiro en 1786, por granda ĉiujara tutlanda foiro en 1791. La fervojo atingis Zsombolya en 1857. Ĝis 1918 Zsombolya apartenis al Hungario, (Temes de 1779 al Torontál vármegye), poste armeo de Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj okupis ĝin, dume ankaŭ la rumana armeo sopiris okupi ĝin. Inter ili preskaŭ okazis milito, ĉar dum la 1-a mondmilito la angloj promesis la regionon al ambaŭ landoj. Fine precipe la angloj sugestis kompromison. En 1924 Rumanio ricevis la urbeton. En la lasta triono de la 20-a jarcento la germanoj plejparte relokiĝis en Germanion.
Katedralo de Salisbury
La katedralo de Salisbury (angle kaj oficiale The Cathedral Church of St Mary ) estas anglikana katedralo kaj episkopa sidejo de la episkopujo Salisbury. Ĝi troviĝas en la urbo Salisbury (graflando Wiltshire) en suda Anglujo kaj estas konsekrita al Sankta Virgulino Maria, pro kio ĝi ankaŭ havas la kromnomon Maria-Katedralo.
Pro la relative mallonga konstruotempo de la katedralo ĝia arĥitektura stilo plejparte konformas kun la frua angla gotiko (Vidu angla frugotiko). Decide por la rapida realigo estis la libera konstrutereno kaj la malavara financa subteno fare de Henriko la 3-a. La navkrucoturo alkonstruata en la 14-a jarcento estas ekde tiam per 123 metroj la plej alta preĝejturo de Britujo kaj faras tial la tutan sanktejon gravan konstruaĵon en la mezepoka preĝejarĥitektura historio kaj apud la katedraloj de Canterbury, Lincoln samkiel de Abatejo Westminster unu el la vojmontraj konstruaĵoj de angla gotiko.
Historio de la katedralo
Kiel la plej multaj anglaj katedraloj la katedralo de Nov-Sarumo (nun Salisbury) havis normanan antaŭaĵon laŭ stilo de romaniko, kiu tamen troviĝis en proksima Malnov-Sarumo. Male al aliaj gotikaj katedraloj oni konstruis la katedralon de Salisbury sur tereno ne-surkonstruita, laŭlitere sur „verda herbejo“ seninterrompe kaj laŭ kontinua koncepto. La konstruado komenciĝis en la jaro 1220, la 28-an de aprilo oni engrundigis la unuan fundamentoŝtonon. Ekestis ankaŭ vasta katedrala distrikto, tipa por anglaj katedraloj tiutempaj.
Mallonge poste reĝo Henriko la 3-a inspektis la konstruejon kaj altigis Nov-Sarumon al foirourbo. En 1226 Vilhelmo Longespée, tria grafo de Salisbury kaj ekstergeedza filo de la angla reĝo Henriko la 2-a Plantagenet, estis entombigata en la kapelo. La kuŝanta figuro de lia tombo estis entute la unua en katedralo kaj la unua prezentanta kavaliron en kompleta kiraso. Mallonge poste ankaŭ okazis la transtombigo de la tri antaŭulaj episkopoj, inter ili Osmundo de Sées. Kiam en 1228 episkopo Rikardo Poore iris al Durham, la nova episkopo, Roberto Bingham (1228–1246), antaŭe ĉefepiskopo de Jorko, daŭrigis la konstruadon. Sub lia direktado en 1236 ekestis la ĥorseĝaro. Li kovrigis la tegmenton de la ĥorejo kaj eble ankaŭ de la okcidenta transversa navo per plumbo kaj enmetigis vitralojn. Dum la 1240-aj jaroj ekestis la laŭlonga navaro.
En 1256 episkopo Giles de Bridport ekprenis la respondecon, li plejparte finkonstruigis la katedralon en 1258 kaj konsekris ĝin je ĉeesto de reĝo Henriko la 3-a. Per tio ankaŭ la episkopejo estis translokata al Nov-Sarumo, la nuna Salisbury. La konstruado de la katedralo tamen plue daŭris. Laŭ fonto el la 14-a jarcento la katedralo estis finkonstruata nur en 1266. Jaron antaŭe, en 1265, la okcidenta fasado estis finfarita. La konstruado de la granda klostro daŭris de 1270 ĝis proksimume 1310 kaj ĉirkaŭis la kapitulejon finkonstruitan en 1280 kaj ĝis tiam liberstaran. Entute la katedralo estis konstruata en nekutime mallonga konstrutempo laŭ tiamaj cirkonstancoj.
Postatempe oni konstruis nur la navkrucoturon laŭ frua ornamita gotiko kun ĝia impona pinto, kies konstruado daŭris de 1310 ĝis proks. 1333. Ĉar oni preskaŭ ne spertis pri konstruo-statiko, kaj gotika arĥitekturo esence baziĝis sur spertoj samkiel la principo elprovo kaj eraro, la turo montriĝis per pezo da 6500 tunoj kiel tro peza por la apoga konstruaĵo kaj eble estus kunfalegonta, kiel ekzemple la eĉ pli alta de la katedralo de Lincoln. Tial Christopher Wren instigis en 1668 dum inspektado la postan stabiligon. Tiun ĉi oni realigis per kontraŭfortaj pilastroj en la navokruciĝo kaj la armado per ŝtalbendoj.
Riparo kaj alikonstruo
La katedralon de Salisbury reformacio kaj angla enlanda milito de la 17-a jarcento preskaŭ ne difektis. Tamen en la malfrua 18-a kaj en la 19-a jarcentoj ĝi estis ĝisfunde riparata. Aparte perforte agis James Wyatt sub episkopo Shute Barrington inter 1789 kaj 1792: li malkonstruis la liberstaran sonorilturon, kiu intertempe funkciis kiel biertrinkejo, kaj ebenigis la terenon antaŭ la katedralo al ankoraŭ nuntempe videbla herbeja areo.
En la interno Wyatt anstataŭis la mezepokan ĥorbarilon per novgotika kaj translokis la ĉefaltaron en la okcidenton de la Triunuo-Kapelo. Li detruigis du kapelojn en rektangul-gotika stilo el la 15-a jarcento, kiuj flankis oriente de la Triunuo-Kapelo. Krome Wyatt novigis grandparton de la restintaj vitraloj, la orientan fenestron per Releviĝo de Jesuo laŭ koncepto de Joshua Reynolds. La tombojn dismetitajn en la ĥorejo Wyatt metigis sur soklobenkoj inter la pilastroj de la laŭlonga navo.
Duan grandan renovigon George Gilbert Scott realigis en la jaroj 1863–1878. Li remetigis la ĉefaltaron ne nur sur sian originan lokon, sed aldonigis al ĝi alte elstaran, masivan retablon. Li anstataŭigis la ĥorbarilon de Wyatt per malferma metalkonstruaĵo. La restaĵojn de la mezepokaj vitraloj li arigigis kaj konceptigis al ili konvenajn novgotikajn. Krom tio oni enkonstruis gaslumigon kaj hejtinstalaĵon; en 1877 firmao Henry Willis & Sons kenkonstruis orgenon. Pli vastaj estis tamen la laboroj de Scott ĉe la ekstera konstruaĵo, kie lie elŝanĝigis grandajn partojn kaj enmetigis kontraŭfortajn arkojn. Tiel ankaŭ Salisbury same kiel la plej multaj anglaj katedraloj ne restis indulgata de la alikonstruadoj de la 19-a jarcento.
La kreska malakcepto de la novgotiko kaŭzis denovan alikonstruon, kiu en 1959/1960 rezultigis la malkonstruon de la ĥorbarilo kaj retablo de Scott kaj la forigom de la gaslampoj. Ankaŭ viktimiĝis la viktoriana planko kaj multaj vitraloj. Per ĉi tiuj rimedoj ankaŭ ekestis la malferma, longa vidakso karakteriza nun por la katedralo de Salisbury. Lasta riparado de turo kaj okcidenta fasado okazis ĝis la jaro 2000.
Plano
La diferencoj, kiujn montras gotika arĥitekturo en Anglujo kaj aparte la katedralo de Salisbury al francaj konstruaĵoj tiuepokaj, klariĝas klare en komparo kun la katedralo de Amiens, kiun oni ankaŭ konstruis ekde 1220. La plano de Salisbury montras trinavan galerio-bazilikon kun du transversdomoj tipaj por la angla frugotiko. Tial oni diras „du-transversdoma plano“. Krome tipa por ĉi tiu periodo kaj por Salisbury estas rektangula plano, longigita laŭlonga navaro, manko de malferma kontraŭforto, dikaj muroj kaj la pasejo en la fenestrozono. Ankaŭ ĉi tie mankas apsidokapelaro tipa por francaj gotikaj katedraloj. Anstataue oni starigis kapelojn en la flanknavoj de la transversaj navoj.
Granda transversa domo, kies okcidenta navo estas duoble larĝa kiel la orienta, subdividas la planon de la katedralo en la mezo de la konstruaĵo. Tiun ĉi interkruciĝejon akcentas navkrucoturo. Pli oriente staras dua, pli malgranda transversdomo. Malantaŭ ĝi viciĝas orienten la ĥorejo kun pluraj, malsame altaj konstrupartoj laŭ formo de malalta kapelo, de rektangule kondukita ĥorĉirkaŭirejo interna ĥorejo (ankaŭ nomata pastrejo). Norde de la katedralo origine staris sonorilo laŭ speco de la italaj kampaniloj. Sude troviĝas klstro, kiun superstaras plurangula kapitulejo. Tiaj plurangulaj aŭ rondaj kapitulejoj ankaŭ estas tipaj por angla gotiko.
La laŭlonga navaro de la katedralo de Salisbury longas interne 134,7 metrojn kaj larĝas 23,4 metrojn. La larĝeco de la pli okcidenta transversa navaro estas 62 metroj. La volbo altas maksimume 25,5 metrojn. Ekzistas sidlokoj por 1900 personoj. La nombro de la kolonoj en la tuta katedralo estas 8760, tiel por ĉiu horo de la jaro po unu. Salisbury havas pli marmoro el Purbeck ol ĉiu alia katedralo. Ankaŭ la nombro de la fenestro havas simbolan rilaton, ekzistas de ili 365, do por ĉiu tago po unu. Ili estas ornamitaj per vitraloj el plej diversaj jarcentoj.
Ekstera vidaĵo
La longigita laŭlonga navaro kun la norda antaŭhalo en la mezo, la vaste elpaŝa granda transversdomo kun la krute elstara navkrucoturo sure kaj la pli malgranda transversdomo en la oriento estas de sama alteco. Ĉiuj konstruelementoj havas rektangulajn finaĵojn kaj estas strukturitaj de egala sinsekvo da lancetfenestroj inter kontraŭfortaj pilastroj. En flanknavojn kaj kapelojn oni enkonstruis po du lancetojn por navero. En la fenestrozono tamen estas videblaj la tipe anglaj tri-arkoŝtupoj. Pli distingan strukturon havas nur la fasadoj en la oriento kaj de la transversaj aloj. La orienta fasado de la Triunuo-Kapelo estas ornamita de lancetfenestraj triopoj, sekvataj en la gabloj de egalaj ornamarkoj.
Biblioteko
La katedrala biblioteko estis konstruata proksimume 1445 ĉe la orienta flanko de la klostro. Ĝi entenas interalie unu el la kvar konserviĝintaj manskribaĵoj de la Magna Charta, kiu troviĝas ekde 1215 en Salisbury kaj validas kiel la plej bonstata ekzemplero.
Egesheim
Egesheim estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Tuttlingen, en la Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg kaj en la distriktaro Freiburg de la federacia lando Baden-Virtembergo. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Scienca socialismo
Scienca socialismo estas esprimo stampita de Pierre-Joseph Proudhon en ties verko ''Qu'est-ce que la propriété? ou Recherche sur le principe du Droit et du Gouvernment'', kiu referencas al socio regata per scienca registaro, tio estas, suvereneco bazita sur la racio, anstataŭ sur la nura volo.
Kvankam la termino "socialismo" signifas specife kombinon de politika scienco kaj ekonomiko, ĝi estas aplikebla ankaŭ al pli ampleksa areo de la scienco, kiu gamas inter la nuntempa sociologio kaj la homaj sciencoj.
La distingo de la scienca socialismo ekis en la 19-a jarcento fare de Karl Marx kaj Friedrich Engels, nomita "viva socialismo" marksista. Tiu ideologio rompis el la utopiaj socialistoj, ĉar tiuj ne indikis en la praktiko kiel batali kontraŭ la kapitalismo, sed ili agnoskis la gravon de la kritika analizo de la politika kaj ekonomia realo de la kapitalismo dum la industria revolucio. La nomata utopia socialismo referencas al tiuj formoj de socialismo planitaj antaŭ Marx publikigis sian sciencan metodologion (historia materiismo).
Scienca komunismo (kiel sinonimo de scienca socialismo) estas unu el la tri konsistigaj partoj de marksismo, esploranta socian movadon, strebantan al likvido de kapitalismo kaj al konstruo de komunisma socio. Scienca komunismo montras realan, bazitan sur scienco vojon al likvido de ekspluatado de homo fare de homo kaj al enkonduko de nova, sen kapitalismaj kontraŭecoj, organizo de la socio, pri kiu revis adeptoj de Utopia socialismo (nome Owen, Saint-Simon, Fourier).
Lison (stacidomo)
Lison estas franca stacidomo sur linioj -  kaj Lison -, situanta en  Moon-sur-Elle, departemento Manche, apud Sainte-Marguerite-d'Elle kaj Lison, departemento Calvados, regiono Normandio.
NGC 7781
NGC 7781 (aliaj indikoj — MCG 1-60-47, ZWG 407.72, PGC 72785) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Diego de Torres y Villarroel
Biografio
Li estis filo de librovendisto de Salamanko. Li ekstudis ĉe Juan González de Dios, kiu poste iĝos profesoro de Beletroj en la Universitato de Salamanko. Li ricevis stipendion por la salamanka Trilingva Lernejo. Sed, lia agita temperamento pelis lin foresti el klaso, kverelegi, ŝteladi ktp. Li legis multe en librovendejo patra, sed sen ordo nek programo, kvankam plaĉis al li la matematiko. La lego de Astrolabium, nome traktaĵo pri la ĉiela sfero fare de la pastro Kristoforo Klavius (1537-1612), klinis lin al la astrologio. Alia libro nome Tratado de la esfera, enkondukis lin al la matematiko, sciencio ne moda tiuepoke.
Laŭ rakonto de lia Vida, biografio tre noveleca, post la lernejo fuĝis pro la konsekvencoj de siaj fiagoj al Portugalio, pli precize al Porto kaj Koimbro, kie li faris aventureman vivon de sinsekve ermitisto, dancisto, alkemiisto, matematikisto, soldato, taŭrludisto, studento de medicino, ĉarlatano, astrologo kaj divenisto. Pro tiu romaneca biografio liaj samtempuloj atribuis al li kuriozan legendon. Ŝajne li serioziĝis post reveno al Salamanko kaj tiam legis multe pri natura filozofio, magio kaj matematiko, kaj por vivteni sin muntis eldonan negocon kiel verkisto de ĉiujaraj almanakoj kaj prognozoj laŭ la seŭdonimo de "El gran Piscator de Salamanca", ĝenro de populara ĵurnalismo kies fondinto li estis tie kaj tiam kaj per kiu li famixgis.
Parto de la legendo de Torres rilatas kun liaj profetaĵoj, al kiuj poste oni atribuis pravigojn. Ekzemple en 1724 prognozis prave la fruan morton de la juna reĝo Ludoviko la 1-a, kiu fakte mortis la 31an de aŭgusto samjare. Kaj ŝajne same profetis pri la Tumulto de Eskilaĉo kaj eĉ pri la Franca Revolucio.
En 1723 translokiĝis al Madrido kie dekomence suferis malriĉon kaj eĉ malsaton. Studis medicinon kaj gradiĝis en Avilo, en kies universitato enposteniĝis, sed li preferis translokiĝis al Madrido, kie denove povris dekomence, kaj vivtenis sin per brodado por vendsito ĉe la Sunpordo. Tiu epoko eĉ planis dediĉi sin al kontrabando, sed helpis lin la Grafino de Arcos. Li estisd ĵurnalisto por la Gaceta de Madrid kie li rakontis klaĉadon. Pro fenomeno de poltergeist hejme de la Grafino de Arcos kaj pro lia famo kiel magiisto, estis alvokita por sensorĉigi ĝin kaj tiele li akiris postenon de servisto por du jaroj. En tiu palaco li legis kaj verkis abunde, sed li publike kritikis la altajn klasojn kaj pro tio li estis elpelita el Madrido pro kio li revenis al Salamanko.
Tie li iĝis profesoro pri matematiko, spite la malaltan tiaman konsideron de tiu sciencio. Dum kvin jaroj li fakte instruis matematikon kaj en 1732 gradiĝis pri Artoj. Dum tiu epoko li somerumis en Madrido. Pro novaj fiagoj li devis foriri al Bordozo kaj poste denove al Portugalio. Post trista veturado tiea li malsaniĝis dum du jaroj kaj la fratinoj sukcesis atingi pardonon kaj permeson por reveni, kio okazis en 1734. Ĝis 1743 li dediĉos sin al la Universitato, al verkado kaj al irado kaj revenado al kaj el Madrido. Lia fama altiĝis kaj loĝis ĉe la dukino de Alba (Palaco de Monterrey). En 1742 publikigis la kvar unuajn «Trozos» (onojn) de sia Vida. Kreis gazeton Piscator historial de Salamanca.
En 1745 suferis deprimon kaj penton pri la junaj fiagoj kaj satiraj verkoj. En marto de 1746 reaperis denove ĉe la klasoj kaj en novembro revenis al Madrido, kie oni supozis ke li estis mortinta. Li iĝis pastro kiam li estis jam 52jara.
Verkaro
Li vendis multe siajn librojn kaj verkis abunde, ekzemple Los desdichados del mundo y la gloria (1737), krom sciencaj libroj kiaj Anatomía de lo visible e invisible de ambas esferas (1738). Laŭ Russell P. Sebold, la vivo de Torres estas kontrasta inter burĝa konformismo kaj bohemia malaprezo. Kiel sciencisto, lia kontribuo estis nula kaj eĉ ne komprenis la gravon de Newton.
Lia stilo kaj temaro inspiriĝis ĉefe en la verkaro de Francisco de Quevedo, el kiu imitas la stilon konceptisman, sed mankas al li la pesimismon de tiu kaj male ĝia stilo estas vivisma kaj festeca. Kiel poeto, elstaras liaj sonetoj (Los ladrones más famosos no están en los caminos (plej famaj ŝtelistoj ne estas sur vojoj); El presente siglo (la nuna jarcento)), la satiraj komponoj ktp. Krome li verkis kelkajn priamajn poemojn kiaj A una dama aŭ primortajn, ¿Cuándo vendrá la muerte? (kiam venos morto?).
La plej grava prozaĵo estis lia biografieca Vida, ascendencia, nacimiento, crianza y aventuras del doctor don Diego de Torres y Villarroel, (1743 kun postaj ampleksigoj), kiu similas al pikareska romano, sen imiti kiel ĉe aliaj liaj verkoj la stilon de Quevedo, sed uzante alian pli naturan. Gravas ankaŭ Visiones y visitas de Torres con D. Francisco de Quevedo por Madrid, 1727-1751), tre konceptista. En El ermitaño y Torres (1752) parolas pri la ŝtono de la saĝuloj. Verkis pri fantomoj kaj similaj fenomenoj kiel ĉe Juicio y pronóstico del globo y tres columnas de fuego que se dejaron ver en el horizonte español (1726). Li verkis ankaŭ vivojn de religiuloj (Vida de Sor Gregoria de Santa Teresa) kaj de poetoj (Vida de Gabriel Álvarez de Toledo). Li verkis ankaŭ mallongajn teatraĵojn kaj satiraĵojn kiaj Barca de Aqueronte, Hospital de incurables, ktp.
Moshe Lewin (historiisto)
Moshe "Misha" Lewin (/ˌləˈvin/ lə-VEEN; 7a de Novembro 1921 – 14a de Aŭgusto 2010), estis fakulo pri Historio de Rusio kaj Historio de Sovetunio. Li estis grava figuro en la skolo de sovetaj studoj kiu aperis en la 1960-aj jaroj.
Moshe Lewin naskiĝis en 1921 en Wilno, Pollando (nune Vilno, Litovio), filo de judoj kiuj poste mortis en la Holokaŭsto. Lewin vivis en Pollando la unuajn 20 jarojn de sia vivo, kaj fuĝis al Sovetunio en Junio 1941 tuj antaŭ la invadanta Nazia armeo. Dum la sekvaj du jaroj, Lewin laboris kiel laboristo de kolektiva farmo kaj de altforno en metalurgia fabriko. En somero 1943, li enlistiĝis en la Soveta armeo kaj estis sendita al lernejo por oficiroj. Li estis promociita en la lasta tago de la milito.
En 1946, Lewin revenis al Pollando antaŭ elmigri al Francio. Kredanto en la Laborista Cionismo el sia junaĝo, en 1951 Lewin elmigris denove, tiam al Israelo, kie li laboris dum tempo en kibuco kaj kiel ĵurnalisto. Estante tridekjarulo, li faris akademiajn studojn, kaj ricevis sian bakalaŭrigon el la Universitato de Tel-Avivo, en 1961. Tiu saman jaron, Lewin ricevis esploran stipedion por la Sorbono en Parizo, kie li studis la kolektivigon de la Sovetunia agrikulturo. En 1964, li ricevis sian doktorigon tie.
13025 Zuriko
13025 Zuriko estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la svisa astronomo Paul Wild elde la Observatorio Zimmerwald apud Berno.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de Zuriko, ĉefurbo de la samnoma kantono kaj plej granda urbo de Svislando. La urbo estis fondita de la romianoj en la 1-a jarcento a.K. ĉe la nordokcidenta fino de Lago de Zuriko sur la dekstra bordo de la rivero Limato, ties elfluanto.
QR-faktorigo
En lineara algebro, QR-malkomponaĵo aŭ QR-faktorigo de matrico estas matrico malkomponaĵo de la matrico en ortan kaj dekstran triangulan matricojn. QR-malkomponaĵo estas ofte uzata por solvado de lineara problemo de plej malgrandaj kvadratoj, kaj estas la bazo por aparta ejgena algoritmo, la QR-algoritmo.
Por kvadrata matrico
QR-malkomponaĵo de reela kvadrata matrico A estas malkomponaĵo de A kiel
kie Q estas orta matrico (tio estas ke QTQ = I ) kaj R estas dekstra triangula matrico (ankaŭ nomata kiel supra triangula matrico).
Se A estas inversigebla matrico, tiam ĉi tiu faktorigo estas unika se postuli ke diagonalaj eroj de R estu pozitivaj.
Por ne-kvadrata matrico
Pli ĝenerale, oni povas faktorigu kompleksan m×n-matricon A, kun m≥n, kiel produton de unita matrico Q de dimensioj m×m kaj supra triangula matrico R de dimensioj m×n. En la malsupro (m-n-linioj) la supra triangula matrico de dimensioj m×n konsistas plene el nuloj. Estas ofte utile dispartigi matricon R, aŭ ambaŭ R kaj Q:
kie R1 estas supra triangula matrico de dimensioj n×n, Q1 estas m×n, Q2 estas m×(m-n), kaj Q1 kaj Q2 ambaŭ havas ortajn kolumnojn.
La Q1R1 estas nomata la maldika QR-faktorigo de A''. Se A estas de plena rango n kaj postuli, ke la diagonalaj eroj de R1 estu pozitivaj, tiam R1 kaj Q1 estas unikaj, sed ĝenerale Q2 ne estas unika. R1 estas tiam egala al la supra triangula faktoro de la malkomponaĵo de Cholesky de A*A (kio estas la samo kiel ATA se A estas reela).
QL-, RQ- kaj LQ-malkomponaĵoj
Analoge, oni povas difini QL-, RQ- kaj LQ-malkomponaĵojn, kie L estas suba triangula matrico.
Komputado de QR-malkomponaĵo
Estas kelkaj manieroj por reale komputi la QR-malkomponaĵon, per la procezo de Gram-Schmidt, transformoj de Householder aŭ turnadoj de Givens. Ĉiu havas kelke da avantaĝoj kaj malavantaĝoj.
Procezo de Gram-Schmidt
Konsideru la procezon de Gram-Schmidt aplikitan al kolumnoj de la matrico, kun ena produto (aŭ  por la kompleksa okazo).
Estu la projekcio:
tiam
Oni tiam reordigu la ekvaciojn pli supre tiel ke la  ai estu maldekstre, uzante tion ke la  ei estas unuoblaj vektoroj:
kie. Ĉi tio povas esti skribita en matrica formo:
kie:
Ekzemplo
Oni povas kalkuli matricon Q per procezo de Gram-Schmidt:
Tial
Rilato al RQ-malkomponaĵo
La RQ-malkomponaĵo konvertas la matricon A en produton de supra triangula matrico R (ankaŭ konata kiel dekstra triangula) kaj orta matrico Q. La nura diferenco de QR-malkomponaĵo estas la ordo de ĉi tiuj matricoj.
Unua Internacio
La Internacia Asocio de laboristoj (Association Internationale des Travailleurs aŭ AIT, International Workingmen's Association) estas la oficiala nomo de la organizaĵo ankaŭ konita sub nomo Unua Internacio, fondita la 28-a de septembro 1864 en Londono. En sia komenco la 1-a Internacio estis dividita inter marksistoj kaj anarkiistoj. Pro tio ĝi dividiĝis en 1872 (post elpelo de la anarkiistoj de Karl Marx). En la sama jaro la anarkiistoj, notinde spronitaj de la Ĵurasa Federacio, kongresis en Sankta-Imjero (Hainaut, Belgio) kie fondiĝis la Kontraŭ-aŭtoritata Internacio.
QR-faktorigo
Rilato al RQ-malkomponaĵo
QR-malkomponaĵo estas ortigo de Gram-Schmidt de kolumnoj de A, startigita de la unua kolumno.
Unua Internacio
Manifesto de la Unua Internacio
Tiu teksto komencas per la detiam famaj vortoj:
QR-faktorigo
Rilato al RQ-malkomponaĵo
RQ-malkomponaĵo estas ortigo de Gram-Schmidt de linioj de A, startigita de la lasta linio.
Uzo de reflektoj de Householder
Q povas esti uzata por reflekti vektoron en tia maniero ke ĉiuj koordinatoj krom unu nuliĝas.
Estu x ajna reela m-dimensia kolumna vektoro de A tia ke ||x|| = |α| por skalaro α. Se la algoritmo estas realigata per glitkoma aritmetiko, tiam α devus preni la kontraŭan signon de la unua koordinato de x por eviti malprofiton de signifeco. En la komplekso okazo
kaj anstataŭ transpono estas konjugita transpono en la konstruado de Q pli sube.
Tiam
kie  e1 estas la vektoro (1, 0, ..., 0)T, ||·|| estas la eŭklida normo kaj I estas identa matrico de dimensio m×m
Aŭ, se A estas kompleksa
Q estas matrico de Householder de dimensio m×m kaj
Ĉi tio povas esti uzata por laŭgrade konverti m×n-matricon A al supra triangula formo. Unue, oni multipliku A kun la matrico de Householder Q1 kiun oni ricevis kiam elekti la unua matrican kolumnon por x. Ĉi tio donas matricon Q1A kun nuloj en la maldekstra kolumno ĉie escepte de la unua linio.
Ĉi tio povas ripetiĝi por A′ (ricevita de Q1A per forviŝo de la unua linio kaj unua kolumno), rezultante en matrico de Householder Q′2. Noto ke Q′2 estas pli malgranda ol Q1. Pro tio ke oni bezonas ke ĝi reale al operaciu sur Q1A anstataŭ A′ oni bezonas elvolvi ĝin al la supro-maldekstro, enspacante per ero 1, aŭ ĝenerale per unua matrico:
Post t ripetoj de ĉi tiu procezo kie t = min(m-1, n),
estas supra triangula matrico. Do kun
A = QR estas QR-malkomponaĵo de A.
Ĉi tiu maniero havas pli grandan nombran stabilecon ol la maniero de Gram-Schmidt pli supre priskribita.
La kvanto de operacioj en la k-a paŝo de la QR-malkomponigado per la transformo de Householder de kvadrata n×n-matrico estas
Sumante ĉi tiujn nombrojn tra la (n-1) paŝoj por kvadrata matrico de amplekso n, la komplekseco de la algoritmo (laŭ la glit-komaj multiplikoj) estas
Ekzemplo
Estu same kiel supre
Do kaj Ĉi tie,
Pro tio
Tiam
do oni jam havas preskaŭ triangulan matricon. Nun nur bezonatas nuligi la (3, 2)-elementon (de valoro 168).
Prenu la (1, 1)-minoron, kaj tiam apliku la procezon denove al
Per la sama maniero kiel pli supre, oni ricevas la matricon de la transformo de Householder
post aldono de valoro 1 je supro-maldekstro por havi taŭgan amplekson de la matrico por la sekva paŝo.
Nun
La matrico Q estas orta kaj R estas supra triangula, do A = QR estas la postulita QR-malkomponaĵo.
Uzo de turnadoj de Givens
QR-malkomponaĵo povas ankaŭ esti komputita per serio de turnadoj de Givens. Ĉiu turnado nuligas eron sub la diagonalo de la matrico, formante laŭgrade la matricon R. La kunmeto de ĉiuj turnadoj de Givens formas la ortan matricon Q.
En praktiko, turnadoj de Givens ne estas reale plenumataj per konstruado de la tuta matrico kaj faro de matrica multipliko. Turnada proceduro de Givens estas uzata anstataŭe, kiu faras la ekvivalenton de la multipliko de matrico de Givens enhavanta multajn nulojn, sen la superflua laboro. La turnada proceduro de Givens estas utila en situacioj, en kiuj estas nur relative malmultaj nenulaj nediagonalaj eroj, kaj ĝi estas pli facile paraleligebla ol transformoj de Householder.
Ekzemplo
Estu la same kiel pli supre
Unue, oni bezonas formi turnadan matricon kiu nuligas la plej malsupro-maldekstran eron, a31 = -4. Oni formas ĉi tiu matricon G1 uzante la turnadon de Givens. Oni unue turnas la vektoron (6, -4) al punkto laŭ la x-akso. Ĉi tiu vektoro havas angulon. Oni kreas matricon de la orta turnado de Givens:
La produto G1A havas nulon en la 3,1-ero:
Konsiderante ĉi tiun matricon, oni povas simile formi matricojn de Givens G2 kaj poste G3, kiuj nuligas la sub-diagonalajn erojn 2, 1 kaj 3, 2 respektive, formante triangulan matricon R. Tiam R = G3G2G1A kaj do la orta matrico QT estas formata per produto de ĉiuj matricoj de Givens QT = G3G2G1 kaj R=QTA aŭ A=QR estas la QR-malkomponaĵo.
Ligo al determinanto aŭ produto de ejgenoj
Oni povas uzi QR-malkomponaĵon por trovi la absolutan valoron de la determinanto de kvadrata matrico. Supozu ke matrico estas malkomponita kiel A=QR. Tiam
Pro tio ke Q estas unita, |det(Q)|=1. Tial,
kie rii estas la elementoj en la ĉefdiagonalo de R.
Plu, ĉar la determinanto egalas al produto de la ejgenoj
kie λi estas ejgenoj de A.
Oni povas etendi la pli supre donitajn propraĵojn al ne-kvadrata kompleksa matrico A per anstataŭo de ejgenoj per singularaj valoroj.
Estu QR-malkomponaĵo de ne-kvadrata matrico A:
kie O estas nula matrico kaj Q estas unita matrico, Q*Q = I.
De la propraĵoj de singulara valora malkomponaĵo kaj determinanto de matrico
kie σi estas singularaj valoroj de A.
Singularaj valoroj de A kaj R estas identaj, kvankam la kompleksaj ejgenoj de ili povas esti malsamaj. Tamen, se A estas kvadrata,
Elekto de kondukaj kolumnoj
QR-malkomponaĵo kun elekto de kondukaj kolumnoj enhavas ankaŭ la permutan matricon P:
Elekto de kondukaj kolumnoj estas utila se A estas proksima al havo de ne plena rango, aŭ estas suspektata ĉi tia. Ĝi povas ankaŭ plibonigi nombran akuratecon. P estas kutime elektata tiel, ke la diagonalaj eroj de R estas ne-pligrandiĝantaj:
Ĉi tio povas esti uzata por nombre trovi rangon de A je pli malgranda komputa kosto ol singulara valora malkomponaĵo.
Hipodoria modalo
La hipodoria modalo estas la plagaltonalo apartena al la doria modalo. La tonprovizo estas la sama, la tonampekso estas plilarĝigata almenaŭ je kvarto malsupron. La bazotono tamen restas la sama. (ekz.: d-doria ⇒ bazotono d, plej malalta tono d; d-hipodoria ⇒ bazotono d, plej malalta tono a)
Actinidia kolomikta
Actinidia kolomikta estas plantspecio el la genro Aktinidio (Actinidia) en la familio de la Aktinidiacoj (Actinidiaceae). Plej konata estas la ĉina aktinidio (Actinidia deliciosa), kiu liveras la ŝatatajn kivifruktojn.
Nacilingvaj nomoj
En la japana la frukto nomiĝas “Miyamamatatabi” “深山木天蓼, ミヤママタタビ”. La angla nomo estas “Arctic beauty kiwi”, “hardy kiwi”, “kishmish” aŭ “Manchurian-gooseberry”. En la franca „kiwi d'ornement“. La germana „Kolomikta-Strahlengriffel“, „Amur-Strahlengriffel“, „Bunter Strahlengriffel“, „Flamingo-Strahlengriffel“ aŭ „Mini-Kiwi“.
Aspekto kaj folio
Actinidia kolomikta estas ĉiamverda, lignoplanto. Ĝi kreskas al granda, grimpanta arbusto aŭ liano. La arboŝelo de la tigo estas kalvaj. La juna planto havas apenaŭ videblajn lenticelojn, poste la lenticeloj estas relative bone videblaj.
La folioj staras alternantaj ĉe la tigoj kaj tigeto. La 2,5 ĝis 5 cm longa folitigo estas flave-bruna. La simplaj foliplatoj estas maldikaj kaj pergamentecaj, 6 ĝis 15 cm longaj kaj 5 ĝis 10 cm larĝaj. La fino de la folio estas pinta. La rando duoble segilforma.
Floraro kaj floro
La planto floras en Ĉinujo de aprilo ĝis julio. Actinidia kolomikta estas dioika. La floraroj staras en foliakseloj unuope ĝis triope.
Frukto kaj semoj
La fruktoj estas maturaj en Ĉinujo de septembro ĝis oktobro. En matura stato la fruktoj estas oranĝkoloraj kalvaj beroj. Ili grandas 2 ĝis 2,5 cm. La semoj kuŝas en pulpo. La semoj havas longecon de ĉ. 2 mm.
Kromosomoj
La kromosomonombro estas x = 29; la kromosomnombro estas ĉe diploideco 2n = 58 aŭ ĉe tetraploideco 2n = 116.
Egestorf
Egestorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Harburg de la federacia lando Malsupra Saksio. La 31-an de decembro 2003 la komunumo havis 2408 loĝantojn.
Actinidia kolomikta
Origina kreskoregiono
En Ĉinujo la planto kreskas en montaraj miksarbaroj en malfermaj lokoj kaj alteco de 1600 ĝis 2900 metroj.
Sistematiko
La specio Actinidia kolomikta apartenas al la serio Lamellatae el la sekcio Leiocarpae'’ en la genro Actinidia''.
Uzado
La multkoloraj kultivaroj estas uzataj en moderaj regionoj kiel ornamplanto en parkoj kaj ĝardenoj.
Brygada Kryzys
Brygada Kryzys – pola grupo kiu ekestis en 1981 kreita de Robert Brylewski kaj Tomasz Lipiński.
4331 Hubbard
4331 Hubbard estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Norman G. Thomas elde la Stacio Anderson Mesa de la observatorio Lowell apud Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de Ralph "Doc" Hubbard (1885–1980), filo de la usona verkisto Elbert Hubbard. Ralf estis agnoskita fakulo pri la indianaj kulturoj.
Domfront-en-Champagne
estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Sarthe, en la administra regiono Luarlandoj. Ene de la departemento, la komunumo apartenas al la arondismento Mamers, kaj al la kantono . Ĝiaj loĝantoj en la franca kutime nomiĝas domfrontais.
Laŭ la stato de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun la najbaraj komunumoj.
Amonia ortomolibdenato
Amonia molibdenato, amonia ortomolibdenato aŭ (NH4)2MoO4 estas kemia neorganika kombinaĵo rezultanta el reakcio inter la "molibdena trioksido" kaj etanola solvaĵo de amoniako. Ĉe varmigo de ĉi-komponaĵoj, la amoniako malaperas por estigo de la duamonia (orto)molibdenato:
Oni trovas ankaŭ laŭ la kvarhidratigita formo aŭ NH4)2MoO4.4H2O. La amonia molibdenato uzatas kiel koroda inhibanto kaj ĝi estas peranto en sennombraj reakcioj de analiza kemio. La oksidiĝa nombro de la molibdeno en tiu molekulo estas +6.
La karakterizaĵo de la molibdeno en ĝiaj plej altaj oksidiĝonombroj estas kiel okso-specioj prezentanta finaj oksidoj aŭ oksido-pontoj aŭ ambaŭ. Oni povas kredi ke la estigo de la okso-specioj estas konsekvenco de la akvomolekula polarigo per la alte ŝarĝitaj katjonoj rezultante en liberigo de protonoj kaj formiĝo de multenombraj oksigenligoj, ekzemple:
La pluraj amoniaj molibdenatoj estas komerce disponeblaj kaj estas deirpunkto por preparado de sennombraj molibdenaj kombinaĵoj. Varmigo de amonia ortomolibdenato aŭ traktado kun acido estigas molibdenan trioksidon. Tiaj reakcioj okazas pere de la duamonia molibdenato. Ĉi-ekvilibro uzatas dum purigo de la molibdeno el ĝiaj ercoj. Akvosolvaĵoj de amonia ortomolibdenato reakcias kun sulfida acido por estigo de amonia kvartiomolibdenato.
NGC 7782
NGC 7782 (aliaj indikoj — UGC 12834, MCG 1-60-48, ZWG 407.73, IRAS23513+0741, PGC 72788) estas galaksio en la konstelacio Fiŝoj.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Antal Csicsátka
Antal Csicsátka [ĉiĉAtka], hungare Csicsátka Antal estis hungara inĝeniero kaj inventisto.
Antal Csicsátka naskiĝis en 1911 en Hungario, en Érsekújvár (nuntempa Nové Zámky en Slovakio). Li mortis la 1976 en Usono, en Utica.
Biografio
Antal Csicsátka frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris en Hungara Poŝto kiel inĝeniero. Post la 2-a mondmilito li fondis uzineton, kiu ŝtatiĝis en 1949, sed li restis estro. Baldaŭe tiu uzini iĝis "Mechanikai Laboratórium" produktanta precipe por la armeo diversajn telekomunikajn aparatojn. Antal Csicsátka kreis ekzemple la unuan hungaran magnetofonon. Li dufoje estis staĥanovisto. Post la revolucio en 1956 li migris al Usono, al General Electric, kie li okupiĝis pri radioaparatoj. Li havis multe da patentoj. Li ricevis premion Kossuth en 1953 kaj ankaŭ premion Steimetz.
21389 Pshenichka
21389 Pshenichka estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Paul Pshenichka, finalisto de la Intel Excellence in Teaching Award de Intel Science Talent Search 2004. Li estas instruisto ĉe la Chernivtsi Lyceum No. 1 en Ĉernivco (Ukrainio).
Hansgeorg Conert
Hansgeorg CONERT (19-a de Marto 1933 en Erfurt; 6.a de Januaro 2004 en Bremen) estis germana historiisto kaj verkisto. Li estis profesoro en la Universitato de Bremen.
Li pasigis sian junaĝon en la GDR kaj poste studis en Wilhelmshaven kaj en Bremen. Liaj fakoj estis ekonomiko, historio kaj politiko de la socialisma sistemo, kun fokuso al Sovetunio.
Anarcs
Anarcs [anarĉ] estas vilaĝo en orienta Hungario, regiono Norda Ebenaĵo, en departemento Szabolcs-Szatmár-Bereg, en Distrikto Kisvárda.
Geografio
Ĝi kovras areon de 17,06 km² kaj havas loĝantaron de 2010 homoj (2001). Anarcs situas sur ebenaĵo, laŭ flankovojoj. Kisvárda troviĝas nur 4 km.
Géza Pattantyús-Ábrahám
Géza Pattantyús-Ábrahám [patantjUŝ-AbrahAm], hungare Pattantyús-Ábrahám Géza estis hungara sciencisto, inĝeniero pri maŝinoj, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio. Lia frato estis Imre Pattantyús-Ábrahám. Géza Pattantyús-Ábrahám naskiĝis la 1885 en Hungario, en Selmecbánya (nuntempa Banská Štiavnica en Slovakio). Li mortis la 1956 en Budapeŝto.
Anarcs
Historio
La unua mencio pri la vilaĝo devenis el 1218, tiutempe ĝi havis jam preĝejon.
Géza Pattantyús-Ábrahám
Biografio
Géza Pattantyús-Ábrahám frekventis gimnazion, poste Teknikuniversitaton en Budapeŝto. Poste li estis helpanto de Károly Zipernowsky en la universitato en 1907. En 1910 li studvojaĝis en Germanio, Britio, Belgio, Usono. Hejmenveninta li instruis en la universitato, dume li verkadis faklibrojn, lernolibrojn por la studentoj. Lia agado faris skolon. Li ricevis premion Kossuth en 1952.
Anarcs
Famuloj
En Anarcs naskiĝis kaj mortis poeto Minka Czóbel.
3555 Miyasaka
3555 Miyasaka estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl (Germanio).
Gizella Péterfy
PÉTERFY Gizella [pe:terfi] estas hungara pentristino, skulptistino. Ŝi naskiĝis en Marosvásárhely la 3-a de marto 1943.
Biografio
Gizella Péterffy studis inter 1963 ka 1968 en Hungara Arta Altlernejo Budapeŝto ĉe la majstro Aurél Bernáth.
3555 Miyasaka
Nomo
Ĝia nomo honoras la japanan astronomon Seidai Miyasaka
Hipodamio
Hipodamio (el la greka Ἱπποδαμία, ĉeval-dresistino) estas la nomo de diversaj rolulinoj de la helena mitologio:
Hipodamio, edzino de Pelopso
Ŝi estis filino de Enomao, reĝo de Pizo aŭ Olimpio, kaj Steropo (unu el la plejadoj) aŭ Evareto, filino de Akrisio. Orakolo aŭguris al Enomao sangan morton fare de lia bofilo. Pro tio (aŭ ĉar li enamiĝis al sia propra filino) Enomao defiis ĉiun svatiĝanton al la princino al kruela ĉar-kurado: se la kandidato venkos, li rajtos edziĝi al la princino; sed se Enomao sukcesos trafi lin dum la kurado, li povos estis trapasita de lia lanco. Tiel, Enomao mortigis pli ol dek tri svatiĝantojn de la princino, tial kial la ĉevalinoj de Enomao, Psilo kaj Harpino, donacitaj al li de Areso, estis filinoj de la vento, kaj pro tio rapidegaj.
Kiam Pelopso alvenis en la urbon, li subite enamiĝis al Hipodamio, do akceptis la defion. Sed li ne estis tre certa pri sia venko, kaj pro tio li alvokis la maran dion Pozidono, sia antaŭa amanto, kaj post rememori ilian rilaton, petis helpon al li por venki Enomaon. Rideteme, Pozidono donacis al li ĉaron eltiritan de nelacigeblaj kaj nemorteblaj flugantaj ĉevaloj, kiuj eĉ kapablis rajdi sur la maro. Por provi ilin, Pelopso vojaĝis tra la Egea maro al monto Sipilo, kie li konstruis templon al Temnia Afrodito. La rajdado estis tiel rapida ke la koĉero de Pelopso, Cilo, ne sukcesis supervivi. Lia animo komunikiĝis per sonĝoj kun Pelopso, kiu honore entombigis lin en Lesbo kaj dediĉis templon al Cila Apolono. Oni diras ke la dankema animo de Cilo favore intervenis en la posta konkurado kun Enomao.
Tamen, eĉ havi tiun mirindan ĉaron ne trankviligis Pelopson (aŭ Hipodamion, laŭ aliaj versioj), kiu subaĉetis la koĉeron de Enomao, Mirtilo, per promeso de la duono de la regno kaj la rajto pasigi unu nokton kun la princino. La nokton antaŭ la ĉar-kurado, Mirtilo anstataŭis la stiftojn de la reĝa ĉaro per aliaj faritaj el vakso. Tiu provokis ke dum la kurado, ĝuste kiam Enomao pretiĝis por trafi kaj mortigi Pelopson, la radoj delasis, rompante la ĉaron. Mirtilo, kiu esperis tion, saltis ĝustatempe kaj supervivis, sed la reĝo estis trenita surteren de liaj ĉevaloj kaj mortis.
Kiam Mirtilo petis sian rekompencon, Pelopso ĵetis lin el klifo, publike akuzante la koĉeron pri klopodi seksperforti Hipodamion. Mortonte, Mirtilo malbenis sian murdinton pro lia perfido, kaj de tio devenis la anatemo kiu ruinigis la familion de Pelopso kaj Hipodamio, kies idaro suferis tragikajn vivojn, plenite de sufero kaj malamo, kaj kun katastrofa fino. Ankaŭ la nepoj kaj pranepoj de Pelopso suferis la malbenon de Mirtilo, inter ili Agamemno, Egisto, Menelao kaj Oresto.
Laŭ Palaifato, Pelopso ne venis al Piso en Elido per flugil-havaj ĉevaloj por peti edziĝi al Hipodamio. Prefere, li venis per ŝipo kur la skribaĵo «Flugil-havaj Ĉevaloj» sur ĝia tenda kajuto, kaj forrabis la virinon. Simple, oni diris tiam ke li fuĝis sur la "Flugilhavaj Ĉevaloj".
Kiam Lajo, antaŭa reĝo de Tebo kaj patro de Edipo, estis elpatrujita, li ricevis gastigadon ĉe la palaco de Pelopso kaj Hipodamio en Peloponezo. Tiam li enamiĝis al bastarda filo de sia gastiganto, Krisipo, kaj sukcesis forkapti (aŭ allogi) lin. Tial kial la elpatruja ordono jam estis nuligiita, ambaŭ rifuĝis en Tebo. Sed ofendite, Atreo kaj Tiesto persekutis kaj malliberigis Lajon, ĉar ili timis ke tiu unuiĝo helpos lian duonfraton iĝi heredinto de la regno de ilia patro. Sed Pelopso intervenis, kaj liberigis la teban reĝon, rezonante ke li ne kapablis puni neniun pro amo. Tamen, Hipodamio vojaĝis al Tebo kaj klopodis konvinki siajn filojn mortigi la bastardon kaj, tial kial ili rifuzis (laŭ la plimulto de la versioj) ŝi mem eniris la ĉambron kie Lajo kaj Krisipo dormis kaj vundis tiun lastan per la glavo de la teba reĝo, por ke oni kulpigu lin pri la murdo. Tamen, antaŭ morti, Krisipo klarigis la veron, kaj Pelopso elpatrujigis sian edzinon, kiu sinmortigis pro la honto. Kroma versio asertas ke Krisipo vojaĝis al Tebo tute nevole, kaj ke li sinmortigis pro tiu honta ofendo.
Oni atribuis multnombran idaron al Pelopso kaj Hipodamio, tial kial ili simbolis unuiĝintan Grekion kun kiu la plimulto de la dinastioj volis rilatiĝi. Inter ili elstaris Piteo (kiu fondis la urbon Trezeno), Alkatoo, Diaso, Plisteno, Atreo (reĝo de Mikeno), Tiesto, Kopreo kaj Hipalcimo. Tamen, la nombro kaj nomoj de la pelopidoj varias laŭ la diversaj aŭtoroj kiuj listigas ilin. La peloponezaj gereĝoj havis ankaŭ multajn filinojn, kelkaj el kiuj unuiĝis al la familio de Perseo per edziĝo. Tiel, Astidamio edziniĝis al Alceo, Nicipo al Stenelo kaj Eŭridiko al Elektriono.