cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heinz Conrads
Vivo
Conrads trejnitis kiel ĉarpentisto kaj jam frue aktoris ĉe diversaj kluboj teatraj En 1933 li iĝis profesia soldato (radia komunikado) pro manko de aliaj dungiĝoj. Paralele li gvidis festojn porkamaradajn. Dum la Dua mondmilito li ĝuis trejnadon aktoran kaj havis la premieron surscenejan en 1942 ĉe la teatrejo "Wiener Stadttheater". Dum la kampanjo kontraŭ Pollando (1939) li gravege malsaniĝis kaj pro tio oni hejmensendis lin al Vieno.
Postmilite li kantadis kaj distre gvidadis dum diversaj distraj vesperoj aŭ modparadoj. En decembro 1945 oni venigis lin al la fama Kabaredo Simpl, kie li restis ĝis 1948. En 1950 li revenis tien (ĝis 1955). Krome li aktoris ĉe diversaj teatrejoj kaj en kelkaj filmoj.
Ekde 1960 li dediĉis sin al engaĝiĝo televida kaj radifonia. Tio komenciĝis jam en februaro 1946 per la elsendo dimanĉmatena "Was machen wir am Sonntag, wenn es schön ist?". Dum 40 jaroj daŭris tiu ĉi engaĝiĝo (ĝis 9.2.1986); la nomo de la rekte elsendata elsendo estis poste ŝanĝita al "Was gibt es Neues hier in Wien?" kaj en 1953 al "Was gibt es Neues?". Akompanis lin piane Gustav Zelibor, Norbert Pawlicki, Karl Wimmer kaj Carl de Groof.
Televide li furoris per "Guten Abend am Samstag". Ekde la 1970-aj jaroj li ofte aktoris la rolon de Frosch en la opereto Die Fledermaus de Johann Strauß, ofte ĉe la operejo "Wiener Volksoper".
20804 Etter
20804 Etter estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Delores M. Etter, fama por ŝia dumviva plenumado en cifereca signala prilaborado kaj kontribuoj al la scienca eduko.
Sandrine Kott
Sandrine Kott (naskiĝinta en Parizo ; nun -jara) estas franca historiistino, profesorino ĉe la universitato de Ĝenevo. Ekde junio 2015 ŝi estas ministeria delegitino por la plifortigo de la lernado de la germana lingvo en Francio.
Biografio
Ekde 2004 ŝi estas profesorino por la nuntempa historio de Eŭropo ĉe la universitato de Ĝenevo post posteno ĉe la universitato de Poitiers. Ŝi estis membro de la "Institut universitaire de France" (grupo de altkvalitaj esploristoj) inter 1997 kaj 2002. Ŝi estas asociita esploristino ĉe la centro por esplorado pri sociaj sciencoj Marc-Bloch en Berlino. Ŝi estas membro de la Academia Europaea.
Schiersfeld
Schiersfeld - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Donnersberg de la federacia lando Rejnlando-Palatinato kaj administre apartenas al la komunumaro Alsenz-Obermoschel, prononcata. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Sandrine Kott
Biografio
Ŝiaj ĉefaj kampoj de esplorado estas la socia kaj kultura historioj de la filantropiaj agoj kaj de la socia ŝtato en Francio kaj en Germanio; krome la soci-historio de la komunismaj kaj post-komunismaj landoj de centra Eŭropo. Ŝi laboras nuntempe pri la cirkulado de scioj kaj kapabloj en la kampoj de ekonomiko kaj socio en la eŭropa regiono dum la periodo de la Malvarma Milito surbaze de la fontoj de la internaciaj organizaĵoj kaj aparte tiuj de la Internacia Labor-Organizaĵo.
Ekde aprilo 2013 ŝi estas membro de la komisiono de historiistoj por la historio de la germana ministerio pri laboro sub la naziismo (Unabhängige Historikerkommission zur Erforschung der Geschichte des Reichsarbeitsministeriums im Nationalsozialismus).
La 17an de junio 2015 ŝi estis nomita ministeria delegitino por la plifortigo de la lernado de la germana lingvo fare de Najat Vallaud-Belkacem, ministrino pri nacia edukado, supera instruado kaj esplorado en Francio.
Verkoj
Plena listo de verkoj sur la retejo de la universitato de Ĝenevo
Aĥmedo
Aĥmedo (Ахматъ, Əxmət, Әхмәт, آحمد) (mortis 6-a de januaro 1481) - estis ĥano de Granda Hordo (kune kun frato ekde 1460 ĝis 1471). Filo de ĥano Kiĉi-Muhamado. Lasta horda ĥano, de kiu vasaloj estis regantoj de Granda Duklando de Moskvo. Praavo de Rusia caro Simeono Bekbulatoviĉ.
(32501) 2000 YV135
(32501) 2000 YV135 estas malgranda malhela troja asteroido de Jupitero, kiu orbitas, kun iome granda klinangulo, proksime de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, do en la tiel nomata «Troja Tendaro».
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la astronomia kampanjo « LINEAR » (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
ISO 3166-2:RW
Ŝanĝoj
Post la unua publikigo estis anoncita ŝanĝo de ISO 3166-2:RW en la bulteno N I-8:
(11540) 1992 PV3
(11540) 1992 PV3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Maria Stella Thomazi
Maria Stella THOMAZI (ma'rija iŝ'tela to'mazj) estis brazila esperantistino.
Ŝi estis kompetenta sekretariino de Esperanto-Asocio de San-Paŭlo en 1960 kaj 1964. Ŝi multe monhelpis la asocion. Doktorino pri publikaj rilatoj, profesorino kaj, en 1994, prezidanto de brazila asocio de profesiuloj en publikaj rilatoj. Multe skribis portugallingve pri historio de publikaj rilatoj kaj estas unu el ĉefaj aŭtoritatuloj pri tiu fako en Brazilo.
Stacio Kasuganomichi (Hanshin)
Stacio Kasuganomichi (japane: 春日野道駅 [Kasuganomiĉi-eki], angle: Kasuganomichi Station) estas fervoja stacio en Kvartalo Ĉuo, Kobe, Gubernio Hjogo, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Hanshin: Linio Hanshin (ĉefa).
Stacio Kasuganomichi
Stacio Kasuganomichi (japane: 春日野道駅 [Kasuganomiĉi-eki]) estas komuna nomo de du fervojaj stacioj en Kobe, Gubernio Hjogo, Japanio:
NGC 5691
NGC 5691 (aliaj indikoj — UGC 9420, MCG 0-37-20, ZWG 19.73, IRAS14353-0011, PGC 52291) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Rapid Wien
Sportklub Rapid Wien estas tre konata aŭstra futbala klubo ludanta en la ĉefurbo Vieno. La klubo fonditis en 1897 nomate Erster Wiener Arbeiter-Fußball-Club.
Priskribo
Temas pri la plej sukcesa aŭstra klubo laŭ ligotitoloj; ĝi venkis 32 ligotitolojn, kaj iĝis germana ĉampiono en 1941 kiam Aŭstrio ne ekzistas: ĉar la lando tiam estis okupita fare de la nazioj post Anschluss. Rapid dufoje atingis la finalon de la Eŭropa pokalo de Pokalgajnintoj, en 1985 kaj 1996, perdante dum ambaŭ okazoj.
La klubo ofte estas konata kiel la Die Grün-Weißen / La Verduloj-Blankuloj (legoma-blankuloj) por ĝiaj teamkoloroj aŭ kiel Hütteldorf-anoj, en referenco al la loko de la Gerhard-Hanappi-stadiono (=Allianz-stadiono) kiu estas en Hütteldorf, parto de Penzing, la 14-a urbodistrikto viena.
Unu el plej famaj futbalistoj de tiu temo estis Hans Krankl.
Yuto Takeoka
Yuto Takeoka (武岡 優斗, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Sagan Tosu, Yokohama FC, Kawasaki Frontale kaj Ventforet Kofu.
Norda Kaŭkazio
Norda Kaŭkazio estas parto de Kaŭkaza regiono. Ĝia teritorio troviĝas en konsisto de Rusia Federacio. Nun en Norda Kaŭkazio estas jenaj administraj subjektoj de Rusio:
Ankaŭ Rostova provinco foje estas konsiderata parto de la regiono. Nesignifaj partoj de Azerbajĝano kaj Kartvelio povas esti konsiderataj geografie Norda Kaŭkazio.
La nomo Norda Kaŭkazio foje estis malprave misuzata por nomi pli grandan regionon de la Suda federacia distrikto de Rusio. En 2010 la Suda federacia distrikto estis disigita je du: la Suda kaj la Nord-Kaŭkazia federacia distrikto.
Pepper Adams
Pepper Adams (fakte Park Adams, naskiĝis la 8-an de oktobro 1930 en Highland Park, Miĉigano; mortis la 10-an de septembro 1986 en Novjorko) estis usona baritonsaksofonisto de malmolbopo. Li preferis male al Gerry Mulligan malmildan, kaptoprenan ludmanieron, por kio la kolegoj el la orkestro de Stan Kenton nomis lin "The Knife" („La tranĉilo“). Kromaj gravaj stacioj estis la kunlaboro kun Charles Mingus, lia kvinopo kun kunbandestro Donald Byrd kaj la bandego de Thad Jones kaj Mel Lewis.
Vivo kaj verkado
Pepper Adams alkreskis en Roĉestro, Novjorkio kaj havis tie unuajn prezentadojn kiel tenorsaksofonisto kaj klarnetisto. Kiam lia familio transloĝiĝis al Detrojto, la dekkvinjara Pepper konatiĝis kun nigrulaj muzikistoj kaj muzikis en 1947 kiel baritonsaksofonisto ĉe Lucky Thompson. Post studo kaj dujara militservo en Koreio li muzikis ekde 1953 interalie kun Tommy Flanagan, Paul Chambers, Elvin Jones kaj Kenny Burrell, kun kiu li en 1956 iris al Novjorko. Post mallonga gastmuzikado en la bandego de Stan Kenton li laboris ĉe Maynard Ferguson. Post koncertvojaĝo kun Mel Lewis laŭlonge de la okcidenta marbordo Adams verkis ĉefe en Novjorko kun propraj ensembloj, ekz. kun Donald Byrd, Jimmy Knepper kaj Bobby Timmons, kun kiuj li ankaŭ koncertis en la ĵazklubejo Five Spot, muzikis libere i.a. kun Thelonious Monk kaj kun Charles Mingus, kun kiu li en 1959 sonregistris por la albumoj Blues and Roots kaj Mingus Ah Um. En la 1960-jaroj komencis lia kunlaboro kun la orkestro de Thad Jones kaj Mel Lewis, al kiu li kun interrompoj apartenis ekde 1965 ĝis 1978. Krom tio Adams verkis pri propraj albumoj, ekz. kun Zoot Sims, Walter Norris aŭ Roland Hanna. En 1981 li estis membro de la Dizzy Gillespie Dream Band. Mallonge antaŭ sia morto li kunverkis kiel gastsoloisto la Suiton Mingus de Denny Christianson.
Lia baritonsaksofonluda stilo influis i.a. Scott Robinson kaj Gary Smulyan.
Luis Bolivar Fosca
Luis Bolivar FOSCA estis jam fervora esperantisto, radioamatoro je la fondiĝo de San-Paŭla Esperanto-Klubo en 1937. Li estis la unua instruisto de la klubo. De li estis organizata la Rondo de Radiomatoraj Esperantistoj en 1946, kaj, kiel pioniro de San-Paŭla Esperanto-Klubo, simbole ricevis la ŝlosilon de ĝia unua propra sidejo en 1964.
Profesoroj de Scienca Universitato de Szeged
Jen listo de elektitaj instruistoj en Scienca Universitato de Szeged (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo kaj ankaŭ al la aliĝintaj altlernejoj):
Fontoj
La listo estas elekto el datenoj de la biografioj en Vikipedio.
2008 Konstitutsiya
2008 Konstitutsiya estas mezgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono,malkovrita la 27-an de septembro 1973 de la rusa astronomino Ljudmila Ivanovna Ĉerniĥ elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno.
Nomo
Ĝia nomo, Konstitutsiya (cirile Конституция "Konstitucio" en rusa lingvo), celebras la konstitucion de Sovetunio.
(14231) 1999 XD102
(14231) 1999 XD102 estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la dum la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Kalkulata por la epoko de la, ĝia orbita granda duonakso estis 3,20642960 : ĝi tiam orbitis ĉ. 962 000 km trans la konvencia limo de 3,2 AU inter la meza kaj la ekstera asteroida zono.
Radkovice (distrikto Plzeň-sudo)
Radkovice (Radkowitz) estas municipo en Ĉeĥio, troviĝanta en distrikto Plzeň-sudo, en Regiono Plzeň. Vivas ĉi tie.
Historio
La unua skribmencio pri la municipo devenas el la jaro 1389.
Patagonia Breto
La Patagonia Breto aŭ Argentina Breto estas parto de la Sudamerika kontinenta breto en la Atlantika marbordo, sude de ĉirkaŭ 35°S. Ĝi atingas la marbordojn de Urugvajo, Argentino kaj la Malvinoj.
Diversaj fakuloj indikas diferencajn dimensiojn de la breto, depende el kiel oni difinu ties limojn. Cititaj statistikoj mencias ties areon kiel el 1.2 al 2.7 milionoj da km² kaj ties maksimuman larĝon kiel inter 760 kaj 850 km.
Kornél Rados
Kornél Rados [radoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Rados Kornél estis hungara arkitekto, profesoro.
Kornél Rados naskiĝis la  en Hungara reĝlando en Pozsonynádas (nuntempa Trstín en Slovakio). Li mortis la en Budapeŝto.
Biografio
Kornél Rados akiris inĝenieran diplomon en Teknikuniversitato József en 1926. Komence li laboris en privataj firmaoj, sed en 1932 li establis propran arkitektan firmaon. En 1944 li estis trudlaboristo, eĉ li estis deportita. Inter 1945 kaj 1948 li estis ĉefkonsilisto de la ĉefurba municipo, inter 1948-1950 li estis institutestro, poste li instruis en la menciita universitato. Li fondis novan katedron, kiun li gvidis ĝis la pensiuliĝo en 1971. Li estis rektoro inter 1952-1954 kaj 1957-1960. Li kandidatiĝis en 1959. Li ricevis plurfoje premiojn. Li okupiĝis precipe pri projektoj de fabrikoj.
Malibu
Malibu estas urbo de Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio kaj en la kantono Los-Anĝeleso. Laŭ la stato de la censo en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La loĝloko ricevis urbajn rajtojn je la.
Malibu situas borde de la Pacifika Oceano kaj konatas pro siaj sablaj plaĝoj, kiel metropolo de usonaj bretovelistoj kaj kiel hejmurbo de filmaj steluloj kaj aliaj kunlaborantoj de la filmindustrio ligita al la proksima metropolo Los-Anĝeleso kaj ties "filma urbo" Holivudo.
La plej multaj loĝantoj vivas kelkcent metrojn for de la "pacifika marborda ŝoseo" (Pacific Coast Highway), kiu trairas la urbocentron. For de la marbordo kaj la sablaj plaĝoj, oriente proksimas naturaj parkoj kiel la ŝtata parko Malibu Creek  kaj la nacia parko Santa Monica Mountains. La urba administrejo emas varbi per la slogano „Where the mountains meet the sea“ ... "kie la montoj renkontas la oceanon".
La urbo estas sidejo de la universitato Pepperdine.
Judaso Tadeo
Judaso Tadeo estas la tradicia eklezia nomo por unu el la dek du apostoloj de Jesuo Kristo. Li deklariĝis kristana sanktulo.
Biblio
Kadre de la nova testamento, en la Evangelio laŭ Luko 6,16 kaj la Agoj de la Apostoloj 1,13 en la listoj de la dek du apostoloj de Jesuo menciiĝas apostolo de la nomo Judaso Tadeo. En la Evangelio laŭ Mateo 10,3 menciiĝas apostolo de la nomo "Lebeo, nomita Tadeo", kaj same en la Evangelio laŭ Marko 3,18 la apostolo nomiĝas nur "Tadeo", ne Judaso. En la Evangelio laŭ Johano 14,22 fine menciatas apostolo "Judaso, ne Judaso Iskarioto".
Tradicio kaj legendo
Laŭ la eklezia kristana tradicio sub ĉiuj tiuj nomoj identiĝas la sama persono kun duobla nomo Judaso Tadeo.
Ankaŭ la tiel nomita epistolo de Judaso en la nova testamento tradicie konsideriĝas de Judaso Tadeo aŭtorita. Ankaŭ la legendan personon Mar Addai, la fondinto de la Asiria Eklezio de la Oriento, oni identigas kun Judaso Tadeo. Konsiderante tion, ankaŭ partoj de la Abgar-legendo – sen diskuti, je kioma parto ili baziĝas sur historia vero – temus pri Judaso Tadeo.
La persono de Tadeo pro la malsamaj mencioj do ne tute sendube identigeblas kaj sekve instigis al ekleziaj spekulacioj.
Kiel kristana patrono de komunumoj, preĝejoj, monaĥejoj aŭ profesioj li plejparte aperas kune kun Simono Zeloto kiel "Sanktuloj Simono kaj Judaso" (kiel en la eksa germana imperiestra katedralo en Goslar).
Laŭ la tradicio Judaso disvastigis la kristanan evangelion en okcidenta Azio, aparte ĉirkaŭ la montaro Tur Abdin (en la nuna sudoriento de Turkio), en la nuna teritorio de Sirio kaj en Fenicio (la nuna Libano kaj suda Turkio). Tie laŭlegende li estis martire pikmortigita, senkapigita aŭ per klabo mortbatita. En kristanaj bildigoj li tial foje montriĝas kun halebardo, foje kun hakilo aŭ kun klabo.
Laŭ konvinko de multaj armenaj kristanoj, la armena Monaĥejo de Sankta Tadeo dum la jaro 66 fondiĝis fare de la sanktulo.
Memortagoj
La katolika, protestanta kaj anglikana memortago de Judaso Tadeo estas la 28-a de oktobro, kune kun la apostolo Simono Zeloto. Ne nur inter anglalingvaj kristanoj li popularas kiel patrono de la "angoraj kaj senesperaj kazoj" kaj kiel helpantoj de "la tre premataj kaj de la tuta mondo forlasitaj homoj". En la Armena Apostola Eklezio liaj festotagoj estas la 7-a de julio, 21-a de julio kaj 1-a de decembro.
(54655) 2000 SQ362
(54655) 2000 SQ362 estas malgranda, malhela troja asteroido de Jupitero, malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi orbitas, kun iom granda klinangulo, en la ĉirkaŭaĵo de la punkto de Lagrange L5 de la sistemo Suno-Jupitero, tie estas en la tiel nomata « Troja Tendaro ».
Voĉoj el Japanio
Voĉoj el Japanio estas esperanta retradio elsendata de Saliĥ Zakirov. Ĝi temas pri Japanaj novaĵoj kaj japanaj esperantistoj. Ĝi haveblas laŭ la permesilo de Kreaj Komunaĵoj 3.0 internacia.
Roland Selmeczi
Roland Selmeczi [ŝelmeci], laŭ hungarlingve kutima nomordo Selmeczi Roland estis hungara aktoro, voĉoaktoro.
Roland Selmeczi naskiĝis la  en Budapeŝto. Li mortis la en Újhartyán.
Biografio
Roland Selmeczi frekventis mezlernejon, kiam li ricevis rolon en serio en Hungara Televizio. Li akiris diplomon en Teatra kaj Filma Altlernejo en 1993 en Budapeŝto. Post siaj studoj li aliĝis al trupo de Vígszínház, poste li estis liberprofesia aktoro. Post jaroj li estis membro de Teatro Petőfi (Sopron). Li aĝis 38, kiam li mortis en trafikakcidento. Li estis eksedziĝinta, li postlasis 2 gefilojn. Li estis hungaraj voĉoj ekzemple de John Travolta, Antonio Banderas, Brad Pitt.
Granda lanio
La Granda lanio aŭ Nordgranda lanio (Lanius excubitor) estas granda paserina birdo kiu apartenas al plej tipa genro Lanius de la familio de Laniedoj. Tiu specio reproduktiĝas ĝenerale norde de 50° de norda latitudo en nordaj Eŭropo kaj Azio, kaj en Nordameriko (kie ĝi estas konata kiel Norda lanio) norde de 55° de norda latitudo en Kanado kaj Alasko. Plej parto de populacioj migras suden vintre al moderklimataj regionoj.
Aspekto kaj sistematiko
Grandaj lanioj estas kutime ĉirkaŭ 24 al 25 cm longaj, tio estas ĉirkaŭ tiom grandaj kiom granda turdo. Plenkreskulo kutime pezas ĉirkaŭ 60 al 70 g, kvankam kelkaj subspecioj estas notinde pli malgrandaj aŭ pli grandaj ol la averaĝa membro de tiu specio, kaj eĉ ĉe la nomiga subspecio plenkreskulo pezas inter 48 kaj 81 g. Enverguro estas ĉirkaŭ 11.4 cm longa kaj la vosto ĉirkaŭ 10.9 cm longa ĉe la nomiga subspecio, dum la beko estas ĉirkaŭ 23 mm el pinto al bazo.
La ĝenerala koloro de la supraj partoj estas perlogriza, nuanca al bruneca ĉe la oriento de la eŭrazia teritorio. La vangoj kaj mentono, same kiel fajna kaj ofte malfacile videbla superokula strio, estas blankaj, kaj larĝa nigra masko etendas el beko tra la okulo al la orelkovriloj; la areo tuj super la beko estas griza. La ŝultroplumoj estas blankaj kaj la flugiloj estas nigraj kun blanka strio formata de la bazoj de la unuarangaj plumoj, sekva en la bazoj de la duarangaj en kelkaj regionoj. La vosto estas nigra, longa, kaj pinteca pinte; la eksteraj vostoplumoj havas blankajn angulojn. La subaj partoj estas blankaj, iom nuance al griza en plej parto de subspecioj. Precize la brusto estas kutime pli malhela kaj foje pli bruna ol la resto de la hela subo, kaj povas ŝajni kiel nesekva zono inter la pli hela ventro kaj la blanka gorĝo. Ĉe la subspecioj ĉirkaŭ la Norda Pacifiko ĉefe kaj ĉe inoj ĉefe, povas esti svagaj brunecaj strioj en brusto. La beko estas granda kaj hokoforma pinte kaj preskaŭ nigra, sed pala ĉe bazo de la suba makzelo (kvankam la etendo varias laŭsezone). Kruroj kaj piedoj estas nigrecaj.
Voĉo
La kanto de la masklo konsistas el mallongaj agrablaj trilecaj strofoj, intersendataj kun fluaj fajfoj. Precizaj frazoj povas esti io kia tu-tu-krr-prii-prii aŭ trr-turit trr-turit.... Por anonci la eston de ia entrudulo en sia teritorio ĉu ino ĉu masklo de sia specio aŭ granda mamulo, li elsendas longajn stridajn raspajn fajfojn kiel trrii(u) or (t')kŭiiet. Por anoncixgi al inoj, li ofte miksas tiujn fajfojn kun strofo de kanto. Pli milda fajfo sonas kvazaŭ trŭi(t). Tiuj fajfoj estas uzataj ankaŭ kiel duetoj inter partneroj vintre kaj inter najbaroj dunm la reprodukta sezono. Diversaj kontaktalvokoj estis priskribitaj kiel ĉlii(p), gihrrr, kŭe aŭ ŭuut. Tion oni aŭdas ofte dum pariĝado, interelsenditaj kun mallongaj frazoj kiel la akraj fajfoj de la antaŭpariĝado. La kanto iĝas pli milda kaj pli trileca dum la masklo montras al la ino sian teritorion, kaj je eblaj nestolokoj la masklo elsendas viglan babiladon enhavantan flutecajn trilojn tli-tli, prrr kaj alvokojn kŭiŭ...pah.
Kaze de ĝenado la alarmalvoko estas akra garoleca k(ŭ)ii, grii aŭ jaaa, ofte ripete dufoje. Ju pli ekscititaj iĝas la birdoj, des pli altaj kaj rapidaj iĝas la alvokoj, per ĉek-ĉek-ĉek al sonorado trr-trr-trr aŭ al eksploda aak-aak-aak. Alarmo pri rabobirdo konsistas el fajfa briiziik. Alvokoj kiel knak okazas kiam plenkreskuloj fruntas eventualan minacon al la idoj. Por peti manĝon -ĉu idoj al plenkreskuloj aŭ partneroj unu al alia- oni uzas alvokojn kiel ŭeik. Tiu specio foje klopodas allogi malgrandajn kantobirdojn per atakintenca imitado de ties alvokoj, por kapti ilin kiel manĝo.
Similaj specioj
La Sudgranda lanio (L. meridionalis) estis iam inkludataj en la Granda lanio kiel subspecio. Ĝi loĝas en sudokcidenta Eŭropo (Iberia duoninsulo kaj Francio) suden al Afriko sub la Saharo, kaj ankaŭ en Centra Azio. Ĝi preferas diferencan habitaton – maldensa arbara herbejo ĉe la Granda, pli arida arbustaro ĉe la Sudgranda lanio- kaj kie la teritorioj de la du specioj koincidas, ili ne hibridiĝas nuntempe (kvankam ili povus esti farinta tion en pasintaj jarmiloj).
Krome, la sudaj parapatriaj parencoj de la L. excubitor estas la Ĉina lanio (L. sphenocerus) el Orienta Azio kaj la Nordamerika lanio (L. ludovicianus) el Nordameriko. La Granda lanio estas simpatria en vintrejoj kun ĉiu el siaj tri proksimaj parencoj de la nordo de sia teritorio. La supra koloro estas - ŝajne plesiomorfe – kunhavata en la subsahara Afriko de iom pli malproksimaj Grizdorsa maskolanio (L. excubitoroides), kiu troviĝas el Sahelo orienten, kaj la Makinona lanio (L. mackinnoni) de la regiono de la Konga Baseno. La Nigrafrunta lanio (L. minor, Balkanio al Centra Azio) ŝajne estas tre distinga kaj estas simpatria kun la superspecio de la Grizaj lanioj el Orienta Eŭropo kaj Centra Azio; ĝi devas esti pli proksime rilata al la malgrandaj brunaj lanioj kaj similas al kuraĝaj, agresemaj kaj malfacile kapteblaj grizaj lanioj pro Batezia imitado.
La Sudgranda lanio estas pli klara kaj kutime pli malhelgriza supre, kaj ne nuance griza sed ofte klare rozkoloreca ventre kaj ĉefe bruste; la blanka supreokula strio etendas super la beko, kiu havas tipe pli grandan palan bazon. La strieca bildo estas malpli disvolvita je ĉiuj aĝoj.
Orientaziaj L. excubitor estas malmultre simpatriaj kun la Ĉina lanio. Tiu lasta estas pli granda kaj ĝenerale diferenciĝas el la nordaj specioj kiaj la sudaj, kaj krome havas multe pli grandajn blankajn areojn en flugiloj kaj vosto.
La Nordamerika lanio estas malfacile distingebla, sed la proporcio de kapo al beko (kiu ŝajnas fortika ĉe L. ludovicianus kompare kaj krome estas tute malhela) estas kutime fidinda. Krome ĝi havas tre grandan kapon.
La Nigrafrunta lanio estas pli malgranda kaj kompare mallongvosta birdo. Ĝi povas esti rekonata pro sia pli granda nigra areo super la beko, preskaŭ atinge la frunton kaj sen blanka strio super ĝi. Dumfluge, la larĝa anstataŭ pinteca nigra vostopinto de L. minor estas karaktera. La afrikaj specioj estas tute alopatriaj kun L. excubitor; ili ne havas blankan flugilstriecon (Grizdorsa maskolanio) aŭ flugilpunktojn (Makinona lanio) kaj diferenciĝas pro kelkaj detaloj, ĉefe la vostobildo.
Taksonomio kaj sistematiko
La scienca nomo de la Granda lanio laŭlitere signifas "gardanta buĉisto": Lanius estas la latina termino por buĉisto, dum excubitor estas latina vorto por gardostaranto. Tio aludas al la plej videblaj kutimoj nome stoki manĝanimalojn per palisumado de la kadavraĵoj ĉe dornoj, kaj uzado de elstaraj arbopintoj aŭ fostoj por gvati la ĉirkaŭan areon por eblaj predoj. Uzado de la unua fare de Conrad Gessner starigis la preskaŭsciencan termon lanius por lanioj. Linnaeus elektis tian sciencan nomon ĉar tiu specio "observas la alproksimigon de akcipitroj kaj anoncas [la eston] de kantobirdoj". Tiu kutimo estis konita ankaŭ en falkado, kiel poste memoros William Yarrell.
Tiu holarktisa specio estis unuafoje science priskribita de Carl Linnaeus en sia eldono de 1758 de Systema Naturae laŭ la nuna scienca nomo. Lia priskribo estas L[anius] cauda cuneiformi lateribus alba, dorso cano, alis nigris macula alba – "lanio kun kojnforma blankaborda vosto, griza dorso, nigraj flugiloj kun blanka makulo". Je tiu epoko, neniu el la aliaj grizaj lanioj -inklude la Nigrafrunta lanio (L. minor), por kiu la priskribo de la vostobildo estus malĝusta kaj kiun kelkaj aŭtoroj jam agnoskis kiel distinga- estis konsiderata separata specio fare de Linnaeus, sed tio estis ŝanĝota tuj. La de Linnaeus dunoma nomo anstataŭis la pezajn kaj konfuzajn priskribajn nomojn de la antaŭaj prinaturaj libroj: en sia Fauna Svecica li nomis ĝin ampelis caerulescens, alis caudaque nigricantibus ("helblua bombicilo, flugiloj kaj vosto nigrecaj"), dum ĝi estis nomata pica cinerea sive lanius major ("cindragriza pigo aŭ granda lanio") de Johann Leonhard Frisch, kiu en sia bonega kolorbildo konfuzis masklon kaj inon. Sed plej parto de autoroj cititaj de Linnaeus -Eleazar Albin, Ulisse Aldrovandi, John Ray kaj Francis Willughby- nomis ĝin lanius cinereus major aŭ simile, kio estas preskaŭ laŭlitera ekvivalento de la komuna nomo "Granda griza lanio". La tipa loko de Linnaeus estis simple donita kiel Europa ("Eŭropo").
Rilatoj kaj evoluo
La familio de Laniedoj estas membro de la grupo de Corvoidea, la plej antikva de kvar grandaj superfamilioj de kantobirdoj. En tiu superfamilio, la plej proksimaj parencoj de la Laniedoj estas probable la Korvedoj (korvoj kaj proksimuloj). Estas malmultaj fidindaj informoj pri ties evoluo; certe (eĉ kvankam la supozata pralanio "Lanius" miocaenus povus ne aparteni al Laniedoj, kaj probable ne apartenas al sama genro kiel L. excubitor) la genro datiĝus el la epokoj de la Mioceno. Fosilio de Lanius el Fina Mioceno de la epoko Turoliano, antaŭ ĉ. 6 Ma, estis trovata ĉe Polgárdi (Hungario). Ties rilato kun modernaj specioj ne estas klara. Tamen ĉiukaze la stirpo de la grizaj lanioj probable reprezentas la fratan taksonon en Holarkto de la afrika radiado de la kolumlanioj. Tiuj du ŝajne originiĝis en okcidenta aŭ sudokcidenta etendo el la genrorigino, kiu (konsiderinte la biogeografion de la nune vivantaj stirpoj de Lanius) estis probable ie inter Turkio kaj Centra Azio. Je la epoko de la fosilio de Polgárdi, estis plej verŝajne ke la grizaj lanioj estis distinga stirpo jam; ĉar ili kaj la kolumlanioj ĝenerale sekvas la nomatan Regulo de Bergmann, dum la malgrandecaj fosilioj eble ne estas de praulo de la grandaj grizaj lanioj eĉ konsiderinte iom la pli varman klimaton de la Mioceno.
Nissoria
Nissoria estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Sicilio kaj al la provinco Enna. Fine de en la komunumo vivis. Najbaraj komunumoj estas Agira, Assoro, Gagliano Castelferrato, Leonforte kaj Nicosia.
Granda lanio
Rilatoj kaj evoluo
La superspecio de grizaj lanioj konsistus el L. excubitor kaj ties parapatriaj sudaj parencoj. La aliaj membroj de tiu grupo estus, kiel jam dirite, la Sudgranda lanio (L. meridionalis), la Ĉina lanio (L. sphenocerus) kaj la Nordamerika lanio (L. ludovicianus). La centro de la radiado de tiu grupo estus probable en la oriento de la Mediteranea regiono, kaj la Sudgranda lanio reprezentus la plej bazan formon. La aliaj tri diverĝus nur dum la etendo al moderklimataj regionoj. Tio estus okazinta ĵuse, ĉar la kono de stirpoj ne estas kompleta ĉe la grizaj lanioj kaj plej parto de la nunaj habitatoj de la L. excubitor estis neloĝeblaj dum multe de la glaciepoko de Plejstoceno. Pro la necerto pri filogenetiko pri tiu grupo pro malesto de bonaj fosilioj, kelkaj evitas disigi ilin en distingajn speciojn; plej parto de modernaj aŭtoroj faras ĝin tamen.
Subspecioj
Okcidenta eŭrazia grupo
Orienta eŭrazia grupo
Nordamerika grupo
Distribuado
La Granda lanio loĝas tra plej parto de moderklimataj kaj subarktaj regionoj de la Norda Hemisfero. Ĝenerale, ties reprodukta teritorio estas limigita al areoj norde de 50° de norda latitudo en Eŭrazio, kaj norde de 55° de norda latitudo en Nordameriko. En la altaj montoj de Altajoj – regiono de Tianŝan, ĝi havas sudan teritorion eble ĝis 42° de norda latitudo. Ties norda limo estas ĝenerale 70° de norda latitudo, escepte en orienta Kanado (Kebekio) kie ĝi atingas nur ĝis ĉirkaŭ 60° de norda latitudo. Ĝi troviĝas nur kiel vaganto en Islando, la Brita Insularo, la Mediteranea regiono (eksklude la regionojn de la Iberia duoninsulo kaj eble Rumanio sed inklude en Kipro), kaj Koreio. Ŝajne ne estas reprodukta informo el la tuta Kamĉatka duoninsulo; en Svisio, Ĉeĥio kaj suda Germanio troviĝis malgrandaj populacioj en la mezo de la 20a jarcento sed malpliiĝis aŭ eĉ malaperis ekde tiam.
Escepte ĉe la subspecio bianchii kiu estas de tutjare loĝantaj birdoj, kaj subspecio excubitor en moderklimataj eŭropaj partoj de sia teritorio kun milda marklimato, tiu specio estas mallongdistanca migranto. La migrado estas provokata de manĝa malabundo kaj tiele, laŭ la predopopulaciaj niveloj, la vintra teritorio povus iom etendigi suden la reproduktan teritorion, aŭ esti tute parapatria al ĝi. La populacioj de la montaroj de Centra Azio ĉefe migras subdekliven pli ol suden. Inoj pretas pli migri ol maskloj; ili ŝajne ne migras, averaĝe, pli longajn aŭ mallongajn distancojn ol maskloj, kaj sekve estas la hegemonia sekso en multaj partoj de la vintra teritorio. Birdoj eliras al vintraj teritorioj pli malpli tuj post reproduktado – julio al oktobro, kun plej parto de birdoj restantaj al septembro – kaj revenas nestumi ĉefe en marto/aprilo, sed kelkaj alvenas nur en majo. Lastatempe pliiĝas la nombro de la birdoj restantaj en la reproduktaj teritorioj en Fenoskandio, dum ekzemple borealis ŝajne estas rara vintra vizitanto en norda Ohio kiel antaŭ unu jarcento.
Ekologio
La habitato de la L. excubitor estas ĝenerale malferma herbejo, eble kun intermetita arbustaro, kaj apudaj elstaraj rigardejoj. Tiuj estas normale arboj – ĉe arbarbordoj en multe de la habitatoj. Ĉe stepoj, ili uzos iun ajn izolatan ripozejon, ĉu telefonfostoj, elektraj fostoj aŭ eĉ rokoj. Ĝenerale, oni bezonas ŝajne habitaton kun 5–15 ripozejoj por hektaro. Ili evitas malaltan herbejon sen ripozejoj kaj nestolokoj (arbaroj aŭ grandaj arbustoj), krom densa arbaro sen ĉastereno. Aparte herbejoj, tiuj birdoj uzas varion de ĉashabitatoj, inklude marĉoj, klarejoj aŭ neindustriaj farmoj kaj kampoj. Reproduktantaj birdoj ŝajne havas diferencajn preferojn pri mikrohabitatoj, sed pri tio oni scias malmulte ankoraŭ.
Tiu specio estas teritoriema, sed emas reproduktiĝi en disaj grupoj de ĉirkaŭ dekduduono da plenkreskuloj. Oni ne scias kiaetende estas la rilato inter tiuj birdoj. En la moderklimataj partoj de la teritorio, grupoj estas eble dise je 5 km, dum individuaj teritorioj ene de ĉiu grupo povas esti tiom malgranda kiom ĝis 20 ha sed pli tipe estas duoble grandaj. En malpli gastigaj klimatoj, teritorioj povas esti pli da 350 ha grandaj. Dum la reprodukta sezono la habitataj teritorioj estas okupataj de pariĝintaj paroj kaj solaj maskloj serĉe de partnero. En malpli produktaj habitatoj, malfruaj reproduktantoj okupas teritoriojn pli efemere. Tio kaŭzas ŝanĝojn en loĝdenso inter regionoj, ĉar "malfruaj reproduktantoj" moviĝas inter grupoj de teritoriaj birdoj serĉe de abunda nereklamita teritorio por setliĝi kaj pariĝonta partnero. En vintraj teritorioj, paroj separiĝas por profiti pli malgrandan kvanton de manĝodisponeblo, sed se ambaŭ membroj migras, ili klopodas havi siajn vintrejojn ne tro for. Ŝajne kiam individua Granda lanio trovis ŝatatan vintrantan teritorion, ĝi revenos tie kaj eble eĉ klopodas defendi ĝin kontraŭ konkurenculoj kiel ĉe somera teritorio. Tra la jaro birdoj regule sed mallonge moviĝas tra teritorio trioble granda kiel sia teritorio; tio estas tolerata de teritoriposedantoj vintre pli facile ol somere, kaj la partoj de Eŭropo kie tutjarajn loĝantoj kaj vintraj vizitantoj koincidas tipe havas loĝdensojn ĉirkaŭ 8 birds/km² kaj eĉ pli.
Antaŭ kaj malantaŭ la nestosezono, grupoj de reproduktuloj foje komencas arigadojn; tio ŝajne okazas je la limoj de la kombinita teritorio de la grupoj aŭ ĉe nereklamita tero separanta ĝin el najbaraj grupoj. La eksignalo estas rimarkinda flugomontro fare de birdo gvatanta sian teritorion: ĝi spiralumas dekojn da metroj alte enaere, kutime mallonge faras energian glisadon pinte de la spiralo, kaj poste subeniras. Najbaraj grupoj respondas per sama flugmaniero kaj eventuale ĉirkaŭ la duono de la grupanoj aliras al renkontiĝejo kie ili pasas dekojn da minutoj – foje pli da unu horo – babilante, alvokante, duetante, kaj ekscite moviĝante ĉirkaŭ la renkontiĝejo) kiu tipe estas malgranda arbo aŭ arbusto). Vintre birdoj ofte ariĝas en malgrandaj grupoj kaj ripozas kune, ĉefe por teni sin varmaj dumnokte; tio ŝajne ne komencas per specifa asembleo aŭ memmontrado.
La flugo de la Granda lanio estas ondeca kaj peza, sed la direkto estas rekta kaj decida. Ĝi kapablas glisi aŭ ŝvebi, kio daŭras mallonge sed povas esti ripetita pro la konsiderinda stamino de tiuj birdoj. Ili flugas kutime malalte supergrunde, alproksime al ripozejo el sube kaj surteriĝas per subita elsupriro. En socia interagado, birdosignalo estas agresema rekta sinteno, agitante la voston kaj eventuale la flugilojn dum la birdo ekscitiĝas. Tio montras sian preton forpeli entrudulon per ŝanĝo al horizontala sinteno kaj plumogonflado, kaj formado de eta kresto kappinte. Birdoj pacigas samspecianojn per kapforigo (deproksime), aŭ per imitado de la sinteno de la manĝopetantaj kunuloj (se patro estas for). La submeta sinteno por eviti atakon de samspeciano estas indiko per la beko rekten.
Nordamerikaj junuloj ŝajne havas nur unu plumoŝanĝon en sia unua printempo, kie ili akiras plenkreskan plumaron. Eŭraziaj junuloj ŝanĝas parton de sia junula plumaro antaŭ la unua vintro, kaj la reston printempe. Plenkreskuloj plumoŝanĝas en siaj reproduktaj teritorioj antaŭ migrado, aŭ antaŭ centra vintro se ili estas loĝantaj. Foje plenkreskuloj ankaŭ ŝanĝas kelkajn plumojn antaŭ ekreproduktiĝi. Ĉar plumoŝanĝo postulas konsiderindan investon de energio, oni supozas iajn evoluajn profitojn el tiu fakto. Malpliigo de plumokvanto kaj de ties kvanto de parazitoj povas fari birdon pli alloga fizike kaj pli sana kaj tio povas pligrandigi ties ŝancojn de sukcesa reproduktado. La fenomeno ne estas bone komprenata tamen.
Manĝo kaj manĝigado
La Granda lanio manĝas malgrandajn vertebrulojn kaj grandajn senvertebrulojn. Por ĉasi, tiu birdo ripozas sur pinta branĉo de arbo aŭ telefonfosto per karaktera rekta sinteno kelkajn metrojn (almenaŭ 1 al 18 m) supergrunde. Alternative, ĝi povas gvati la suban herbejon el flugo, ĉefe restanta en unu loko dum glisado kiu povas daŭri ĝis 20 minutoj. Ĝi lerte flugofalos sur surtera predo aŭ akcipitrece al fluganta insekto. Ankaŭ malgrandaj birdoj estas foje kaptataj dumfluge, kutime post alproksimiĝo el sube kaj el malantaŭe kaj kaptante ties piedojn per beko. Se ne aperas predo en malfermo, la Granda lanio traserĉos la subkreskaĵaron aŭ sidos ĉe kaŝejo kaj ekmontros siajn blankajn markojn de flugiloj kaj vosto por timigi malgrandajn animalojn kaj kapti ilin. Kiel jam menciite supre, ili foje agreseme imitas kantobirdojn por allogi ilin al danĝera distanco.
Tipe almenaŭ duono de la predita biomaso estas formata de malgrandaj roduloj el la Kricetedoj aŭ Hamstredoj (kamporatoj, usonaj musoj kaj foje lemingoj) kaj Murenoj (eŭraziaj musoj kaj foje junaj eŭraziaj ratoj). Sorikoj, kantobirdoj, lacertoj, kaj ranoj kaj bufoj (tipe kiel ranidoj) formas plej parton de la restaj vertebrulaj predoj. Birdoj estas ĝenerale malgravaj escepte printempe kiam masklaj kantobirdoj implikiĝas en pariĝceremonio kaj ofte senzorge, somerfine kiam nespertaj junuloj abundas, kaj vintre kiam plej parto de malgrandaj mamuloj estas en Vintra dormo. Eventuale vespertoj, trituroj kaj salamandroj, kaj eĉ fiŝoj estas predataj. Predanimaloj povas escepte esti preskaŭ tiom grandaj kiom la propraj birdoj, ekzemple idoj de la Lagopo (Lagopus lagopus) aŭ junaj Ermenoj (Mustela nivalis). Grandaj artropodoj estas la dua plej grava predotipo laŭ kvanto, kvankam ne laŭ biomaso; laŭ tio ili estas nur iom pli gravaj ol birdoj, escepte kiel manĝo por idoj kie ili formas gravan parton de la dieto. Plej grava inter senvertebruloj estas insektoj, ĉefe skaraboj (Koleopteroj), griloj kaj lokustoj (Ortopteroj), kaj burdoj kaj vespoj (Himenopteroj). Senvertebruloj malpli gravaj estas araneoj kaj skorpioj (Araneoidoj), kankroj kaj izopodoj (Krustacoj), helikoj, kaj vermoj de Oligoĥetoj. Kadavraĵoj kaj beroj estas rare se iam manĝataj; kvankam ili povus eventuale rabi nestojn de kantobirdoj, tio ne estas bone dokumentata kaj oni ne scias ĉu ili manĝas ovojn.
Predoj estas mortigataj per frapo per la hokoforma beko, cele la cerbon ĉe vertebruloj. Se ili estas tro grandaj por engluti ilin per unu gluto, ili estas transportataj al manĝejo per la beko aŭ (se estas tro granda) per piedoj. La piedoj ne taŭgas por disŝiri predon, tamen. Ĝi estas palisumita ĉe akra pinto – dorno aŭ pinĉilo de pikdrato – aŭ enmetita firme inter forkaj branĉoj. Post tiu sekurigo, la manĝo povas esti disŝirita en glutograndajn pecojn per beko. Ortopteroj kiujn la birdoj scias ke enhavas venenajn kemiaĵojn estas lasataj palisumitaj en la manĝujo dum kelkaj tagoj, ĝis kiam la kemiaĵoj kiuj kutime forpelas predantojn estis degraditaj. Oni observis ankaŭ ke la Granda lanio palisumas bufojn (Bufo bufo) kaj elhaŭtigas ilin – per malfermo de la dorsa haŭto kaj forpelo de tiu super la kapo – por eviti la poluadon de la viando fare de la venenaj haŭtosekrecioj. Grandaj ostoj kaj similaj nemanĝeblaj partoj de la predanimaloj estas kutime ne englutitaj, sed pli malgrandaj kiel ostetoj aŭ elitro de skaraboj estas manĝataj kaj poste vomataj kiel birdovomaĵoj.
La baza metabola indico de la Granda lanio estas de ĉirkaŭ 800 milvatoj, aŭ iom pli da 11 milvatoj por gramo de korpomaso. Plenkreskulo de tiu specio bezonas ĉirkaŭ 50 g de predo ĉiutage, probable iom pli vintre. Laŭ plej parto de cirkonstancoj, tio korespondus al 1 aŭ 2 roduloj, 1 aŭ 2 aldonaj vertebruloj (inklude roduloj), kaj alian similan mason de senvertebruloj. Malmanko estu palisumita por stokado. Tiuj manĝujoj estas tipe ĉirkaŭ 1 metro supergrunde kaj povas troviĝi ie ajn en la birda teritorio, sed ĉefe proksime de la nestolokoj pli ol for el ili.
Reproduktado kaj vivohistorio
Grandaj lanioj reproduktiĝas dum somero, tipe unufoje jare. En escepte bonaj kondiĉoj, ili povas fari du ovodemetadojn, kaj se la unua ovodemetado estas detruita antaŭ eloviĝo ili kutime produktas duan ovodemetadon. Ties monogama parligo estas forta dum la reprodukta sezono kaj malfortiĝas vintre; birdoj ofte elektas diferencan partneron disde tiu de la pasinta jaro. Por serĉi eblan partneron, maskloj kuraĝas eliri el siaj reproduktaj teritorioj. Se ino tiele trovita trovas ŝatindan masklon, ŝi vizitos lian teritorion por kontroli la proponatajn nestolokojn. La pariĝa periodo estas ĝenerale pli longa ol ĉe la Sudgranda lanio (L. meridionalis), ĝenerale komencante marte kaj daŭre ĝis aprilo aŭ majo. Dekomence la ino malakceptas la masklon kaj permesas al li nur manĝigi ŝin. Masklo memmontras sin voĉe kaj montras siajn blankajn markojn flugilajn dumfluge kaj malfermas sian voston kaj foriras el la ino, kvankam foje revenas al ŝi. Eventuale, la ino kuniĝas al la maskla memmontrado kaj la kantoj iĝas duetoj. Por manĝigi la inon kaj montri sian ĉaslertecon, masklo faras tiam siajn manĝujojn en rimarkindaj lokoj. Dum prezentado de nestolokoj, maskloj faras varion de alvokoj kaj agitas sian kapon kaj malfermitan voston.
Seksumado estas tipe komencata de la masklo per alporto de alloga predo al la ino. Ambaŭ elsendas petemajn alvokojn kaj alproksimiĝas ĝis kiam ili estas apude. La masklo tiam leviĝas kaj balancigas sian korpon dekstren kaj maldekstren kelkajn fojojn kaj pasas la predon al la ino, sekve de la fakta seksumado. La arigado kun najbaroj haltas kiam komencas nestumado kaj kiam la ovoj estas demetotaj, la masklo zorgas la proksiman inon, ripoze pli alte ol ŝi por eviti minacojn kaj ofte manĝigas ŝin. Tio ŝajne sekurigas ŝian fizigan bonfarton pli ol eviti eksterparan seksumadon. Por tio, ili havas preskaŭ nur unu el tri eblojn de sukceso, kaj sekve la averaĝa nesto de Granda lanio plej verŝajne enhavas idojn de pli ol unu masklo. Inoj povas demeti siajn ovojn en najbaraj nestoj, sed tio ŝajne okazas tre rare; ĝenerale, pariĝintaj inoj ennestiĝas kiam la ovoj ekdisvolviĝas. La ovodemetado estas produktita de la ino dum ĉirkaŭ 10–15 tagoj.
Nestoj estas konstruataj en aprilo aŭ majo pli da 1 metron supergrunde en arboj. Tiu alto varias laŭ habitato, sed dum troviĝis nestoj preskaŭ 40 m alte, plej partoj estas 2–16 m supergrunde. Esto de visko aŭ grimpoplantoj kiel hedero (Hedera helix) ĉe branĉoj apud la trunko (kie oni konstruas nestojn prefere) allogigas arbon. La Griza turdo (Turdus pilaris) nestumante en apudo pliigas la dezireblecon de la nestolokoj por la Grandaj lanioj, kiuj krome ofte malakceptas predi la idojn de tiuj turdoj kvankam estus oportuno. Ŝajne ambaŭ specioj estas pli efikaj je averto de eventualaj nestopredantoj – ĉefe korvedoj –. Krome ne estas klara prefero por precizaj taksonoj de nestarboj, kondiĉe ke ili estas sufiĉe densaj. Koniferoj ŝajne iĝis pli populara ĉe eŭropa L. excubitor lastatempe, sed oni uzas ankaŭ diversecon de deciduaj arboj. Pli rare oni uzas arbustojn de dornoj por nestumado. La fina nestoloko estas elektita de la masklo; la pariĝantaj vizitoj de la ino estas ĉefe por formi kaj plifortigi la parligon. Kvankam ambaŭ partneroj konstruas la neston kune, la masklo kolektas plejon de la nestomaterialon. La tasforma nesto estas 20 al 28 cm en ekstera diametro. La kerno estas konstruata el malfajna vegeta materialo – ĉefe branĉetoj kaj pecoj de musko. La interna ejo estas 8–12 cm de diametro kaj 10–15 cm profunde; ĝi estas kovrita el fajnaj branĉetoj kaj radiketoj, likeno, haro kaj plumoj. Tutkonstrui neston daŭras el 1 al 2 semajnojn, sed en bonaj nestolokoj restas uzeblaj la nestoj de la pasinta jaro, kiuj estas reparataj pli ol forgesitaj.
La Komuna kukolo (Cuculus canorus) estis regula nestoparazito de la L. e. excubitor iam; pro nekonataj kialoj tio finis el fino de la 1970-aj jaroj pli malpli. Eble la geno por demeti ovojn similajn al tiuj de la Granda lanio formortis. Inter predantoj de ovoj kaj idoj grave estas korvedoj (Corvidae) – tre proksimaj parencoj de lanioj (Laniedoj).
Kutime pli da duono de ĉiuj nestoj sukcesas kreski almenaŭ unu idon, kaj ĉirkaŭ tri kvaronoj de ĉiuj ovoj eloviĝas, sugeste ke se ovoj perdiĝas antaŭ eloviĝo temas pri la tuta ovodemetado. Duono al tri kvaronoj de la eloviĝintaj idoj atingas elnestiĝon. Ili iĝas sekse maturaj en sia unua printempo kaj ofte sukcesas reproduktiĝi. Averaĝe, Grandaj lanioj sukcesas havi kvar reproduktadon dum sia vivo, kaj plej parto de birdoj en naturo estas manĝata de granda rabobirdo aŭ karnovora mamulo aŭ mortiĝas pro alia kialo antaŭ la fino de sia kvina vintro. La maksimuma dokumentata vivodaŭro tamen estas de 12 jaroj.
Konservostatuso
Tamen la Granda lanio estas komuna kaj disvastigata kaj ne estas konsiderata minacata specio fare de la IUCN (kvankam ili ankoraŭ inkludas la novan specion L. meridionalis en L. excubitor). Ĉiukaze ili estas multaj centoj aŭ eĉ miloj por lando. Ties ĉefa regiono estas ĉirkaŭ Svedio, kie almenaŭ loĝas preskaŭ 20,000, eble tiom multaj kiom ĝis 50,000 fine de la 20a jarcento. Tamen, en kelkaj landoj ĝi ne estas forte setligita; en Estonio estas nur kelkaj centoj, kaj malpli da 200 en Belgio kaj nur ĉirkaŭ 100 en Latvio kaj Litovio, respektive. La malmultaj dekduoj en Nederlando kaj la nur ĉirkaŭ 10 birdoj en Danio povus malaperi pro malbonaj kondiĉoj dum kelkaj jaroj. Kontraste, en Luksemburgo estas multe da taŭga habitato; kvankam la nombroj de Grandaj lanioj en tiom malgranda lando estas necese limigita, la averaĝa loĝdenseco tie estas 25oble alta kompare kun Litovio.
12916 Eteoneo
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Donceel
Donceel (france: [DONse:l]) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn.
Ekde 1977 la municipoj Haneffe, Jeneffe kaj Limont apartenas al Donceel, la ĉefa municipo.
Alpercata
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Steinach (Turingio)
Steinach estas urba komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Sonneberg de la federacia lando Turingio. Fine de la urba komunumo havis  loĝantojn.
Alpercata
Eksteraj ligiloj
La municipo emancipiĝis en 1962.
Steinach (Turingio)
Vidu ankaŭ
Aliaj komunumoj kun la nomo Steinach.
Brian Stowell
Brian Stowell (naskiĝis -- mortis la 18-a de januaro 2019) ) estis lingvisto, radioĵurnalisto kaj verkisto de la britia insulo Mankso. Li konsideriĝas precipa kultura motoro pri la revivigo de la manksa lingvo. Dum la studaj jaroj li lernis flue paroli la lingvon, kaj faris sonregistrojn de iuj aĝaj lokaj parolantoj de la lingvo. Poste li lernis ankaŭ flue paroli la irlandan lingvon, kaj uzis siajn konojn por traduki linvolernajn kursojn pri la irlanda al lerniloj pri la manksa. Li estas ĵurnalisto kaj parolisto de la radiostacio Manx Radio.
En la festotago de la manksa parlamento Tynwald de 2010, li ricevis la Tynwald-honorigon, la pli altan premion kiun la manksa parlamento atribuas al individuo.
Brian Stowell interalie en 1990 publikigis la verkaĵon Contoyryssyn Ealish ayns Cheer ny Yindyssyn, la manksa traduko de la infanlibro Aventuroj de Alico en Mirlando. En marto 2006 lia verkaĵo Dunveryssyn yn Tooder-Folley (La Vampiraj Murdoj), la unua plenlonga novelo en la manksa, estis publikigita.
Vilous
Vilous estas retrakonton far Mick Ono pri vojaĝa metiisto kaj vendisto de la magifikcia mondo Tal. Ĝi estas unu ĉefverko de la felanaro, kiu aldonas tri "malfermajn speciojn": Agudner, Sergal, kaj Nevrean.
Priskribo
Nevrean signifas pri felano ke si havas birdeca korpo kun plenaj koloroj kaj formoj. Tia popolo temas pri specaj roloj de seksoj, kiel artistoj kaj dancistoj por viroj.
Kremla monteto
Kremla monteto (Кремлёвский холм, Боровицкий холм [Borovickij ĥolm]) estas monteto en centro de Moskvo ĉe alfluo de rivero Neglinnaja al Moskva; ĝi estas tradicie konsiderata unu el sep montetoj de Moskvo. Nuntempe tie situas Moskva Kremlo, Ruĝa placo, aliaj proksimaj lokoj.
Historio
Eke ĝi estis kovrita de arbaro. En 11-a jarcento tie ekestis slava loĝloko. En 1156 tie aperis unua moskva kremlo. Poste oni pliglatigis ĝin.
NGC 5692
NGC 5692 (aliaj indikoj — UGC 9427, MCG 1-37-39, ZWG 47.123, ARAK 454, IRAS14357+0337, PGC 52317) estas galaksio en konstelacio Virgo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Gabriella Schubert
Gabriella SCHUBERT [ŝubert], laŭ hungarlingve kutima nomordo Schubert Gabriella estis hungara-germana lingvisto, etimologo, etnografo, profesoro, membro (ekstera (2004)) de Hungara Scienca Akademio, membro de Serba Scienca kaj Arta Akademio.
Gabriella Schubert naskiĝis la  (?) en Budapeŝto.