cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Johann Friedrich Reichardt
Biografio
Dum la reveno de sia unua vojaĝo tra Italio en 1783 li staciiĝis en Vieno, je kio li konatiĝis kun imperiestro Jozefo la 2-a kaj Gluck. Pluaj vojaĝoj al Francujo kaj Anglujo ne rezultigis la esperitan daŭran efikon – kontraŭvole li revenis al Berlino. Ekde 1786 li ektenis pli intimajn rilatojn al Goethe, Herder, Schiller kaj Hamann. Pluaj provoj (1788), enradikiĝi en Parizo, malsukcesis, tamen Reichardt estis fervora pri la ideoj de la revolucio. Post apero de siaj Vertraute Briefe (1792) en 1794 li, kiel simpatianto de la franca revolucio, estis maldungita sen pensio de sia posteno kiel kortega kapelmajstro kaj vivis poste komence en Hamburgo, kie li eldonis la ĵurnalon Frankreich (Fancujo), Poste ekde 1794 ein Giebichenstein ĉe Halle (Saale). En 1796 li estis amnestiita kaj nomumita salfarejo-direktoro en Halle, ekde kie li pli ofte iris al Berlino por direkti la prezentadojn de siaj komponaĵoj.
Reichardt daŭre vojaĝis: en 1783 al Italujo, Svisujo, Vieno kaj Hamburgo; en 1785 kaj 1792 al Londono; en 1785/86/87, 1792, 1802/03 al Parizo; en 1790 al Italujo; en 1793 al Kopenhago kaj Stokholmo. La samtempuloj rapide forgesis lin kaj lian verkaron.
La unua filo, Wilhelm (1777–1782), frue mortis. Lia filino Luise Reichardt (* 11-an de aprilo 1779 en Berlino, † 17-an de novembro 1826 en Hamburgo) ankaŭ konatiĝis per lidkomponaĵoj. Viena Klasikismo
Verkaro
Famon de komponisto Reichardt aparte akiris per siaj komponaĵoj pri poemoj de Goethe, en kiuj li povis disvolvi sian indiviuecon per plena libereco, ne malpli tamen per siaj kantoteatraĵoj, artoĝenro, kiun li ankaŭ sciis kulturi helpe de Goethe kaj ties verkoj Claudine von Villa Bella (1789), Erwin und Elmire (1790), Jery und Bätely (1790). Li ankaŭ muzikigis 49 lidojn de Johann Gottfried Herder.
Liaj literaturaj verkoj estas ĉiel de daŭra valoro, nome la Briefe eines aufmerksamen Reisenden die Musik betreffend (Leteroj de atenteme vojaĝanto rilate la muzikon; 1774–76); Über die deutsche comische Oper (Pri la germana komika opero; 1774); Musikalisches Kunstmagazin (Muzika artmagazeno; 1781–1792); Studien für Tonkünstler und Musikfreunde (Studoj por tonartistoj kaj muzikemuloj; 1793); Vertraute Briefe aus Paris (Konfidaj leteroj el Parizo; 1804); Vertraute Briefe aus Wien (Konfidaj leteroj el Vieno; 1810) kaj aliaj.
La poemaro Des Knaben Wunderhorn de Clemens Brentano kaj Achim von Arnim estas – en la postparolo – dediĉita al Reichardt. Tio verŝajne je la atendo, ke Reichardt muzikus la tekstojn. Tio tamen ne plu okazis.
Verklistoj ekzistas fare de Hanns Dennerlein (1929, pianoverkoj, DenR, Brook 1038), Rolf Pröpper (1965, scenejaj verkoj, PröR, Brook 1039) kaj Swantje Köhnecke (1998, lidoj, KöhR, Brook deest).
Arthur Maurice Hyde
Arthur Maurice Hyde (hajd), (ps. Antoni Delsudo; n. 5-an de aprilo 1891 en Melbourne; mortodato ĉi tie ankoraŭ mankas) estis aŭstralia esperantisto kaj ŝtatoficisto. Li estis prezidento de Aŭstralia Esperanto-Asocio en 1921. Arthur Hyde starigis Esperanto-kurson inter ĉinoj en Nov-Gvineo. Li estis aŭtoro de lernolibro, 1918, kaj de la libro Aŭstralio: lando kaj popolo(kunlabore kun Lauri Laiho, finno), 1927. Krome li estis la unua redaktisto de la revuo La Suda Kruco.
Samtgemeinde Sögel
Samtgemeinde Sögel estas komunumaro, do administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, de la federacia lando Malsupra Saksio en nordokcidenta Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Emsland, proksime de la limo al Nederlando. Administra centro estas la komunumo Sögel. Fine de la komunumaro sume havis  loĝantojn.
Teodozio (Krimeo)
Teodozio - ruse Феодосия, ukraine Феодосія (ambaŭ latinliterigeblaj Feodosija), krimetatare Kefe - estas ĉemara kuracloka urbo en Krimeo, centro de la Teodozia urba municipo. La urbo estas fama ripoz- kaj kurac-loko.
Historio
La urbo estis fondita de helenaj koloniistoj el Mileto en la 6-a jarcento a.K.. En la 4-a jarcento p.K. la urbo estis detruita fare de hunoj. Dum kelkaj sekvaj jarcentoj ĉi tie estis nur malgranda vilaĝo, kiu en la 8-a jarcento iĝis regata de la Ora Hordo.
En la sama jarcento (la 8-a) la urbon elaĉetis la ĝenovaj komercistoj, kiuj kreis ĉi tie prosperan komerc-urbon Kaffa, kiu estis la centro de ĉiuj ĝenovaj kolonioj en la nordaj bordoj de la Nigra Maro. Kaffa iĝis la plej granda centro de sklav-komerco en Eŭropo. Oni supozas, ke la urbo ludis gravan rolon ankaŭ en disvastigo de la bubona pesto tra Eŭropo (kiam en la jaro 1347 la armeo de la Ora Hordo sieĝis la urbon, ili ĵetis la kadavrojn de la soldatoj, kiuj mortis pro pesto, trans la urbajn murojn; la ĝenovanoj, fuĝante, transmisiis la malsanon al la sudo de Eŭropo).
La urbo estis definitive konkerita disde ĝenovanoj en la jaro 1475 sub gvido de otomata militestro Gedik Aĥmet Paŝa. Turkoj alinomis la urbon Kefe; la urbo iĝis unu el la plej gravaj turkiaj havenoj ĉe la Nigra Maro.
12184 Trevormerkley
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la 30-a de septembro 1975 de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de la Monto Palomar (Kalifornio, Usono).
Teodozio (Krimeo)
Historio
En la jaro 1783 la urbo (kaj tuta Krimeo) iĝis parto de la Rusia Imperio. En la jaro 1784 la urbo estis alinomita Teodozio. En la urbo naskiĝis, multe laboris, mortis kaj estas sepultita granda pentristo Ivan Ajvazovskij.
12184 Trevormerkley
Nomo
Ĝia nomo honoras Trevor Franklin Merkley, kiu kontribuis al la NASA-a troja asteroida misio Lucy kiel Estro pri Protekto de la Kosmoveturilo kontraŭ Paneoj kaj planadis la programaran algoritmon de sunpanela disfaldo.
Teodozio (Krimeo)
Historio
Inter 1954 kaj 2014, Teodozio kaj tuta Krimeo estis parto de Ukrainio.
Nuntempo
Nuntempe la urbo estas grava kurac- kaj ripoz-loko. En la urbo estas plaĝoj, fontoj de minerala akvo, ŝlim-kuracejoj, famaj sanatorioj kaj ripoz-domoj. Krom la turismo por la ekonomio de la urbo gravas la agrikulturado, fiŝkaptado, nutra industrio kaj produktado de tabako. En la urbo estas konstru-uzino kaj mebla fabriko. La urbo havas teknikan lernejon kaj kelkajn filiojn de diversaj institutoj. En la urbo estas fervoja stacidomo kaj busa stacio.
En la urbo loĝas iom pli ol 70 mil homoj (plejparte rusoj, estas iom da ukrainoj kaj krime-tataroj); la ĉefe uzata lingvo estas la rusa.
Vidindaĵoj
La ĉefaj vidindaĵoj de Teodozio estas la sufiĉe bone konserviĝinta ĝenova fortikaĵo, kelkaj preĝejoj, moskeo Muftij Ĝami, kelkaj belaj fontanoj. En la urbo troviĝas pentraĵ-galerio de pentristo Ivan Ajvazovskij, regionstuda muzeo kaj muzeo de fama rusa verkisto Aleksandro Grin (kiu pasigis ĉi tie la lastajn jarojn de sia vivo).
Kribaĝo
Kribaĝo estas kartludo por du, tri, kvar aŭ ses ludantoj. Ludantoj provas formi specialajn kombinaĵojn de kartoj por gajni poentojn dum serioj de manoj. Kribaĝo havas multajn distingajn trajtojn, inkluzivante la uzon de kribaĝ-tabulo por poento-kalkulado, la "kribo" aŭ "skatolo" (aparta mano de kartoj formitaj de diskartoj de la ludantoj, kaj du fazoj gajni poentojn. Ankaŭ la poento-sistemo inkluvizas - inter aliaj - gajnadon de poentoj por formi grupojn de kartoj kiuj totaligas dekkvin.
Izopropila fosfato
Izopropila fosfato aŭ triizopropila ortofosfato estas organika kombinaĵo rezultanta el interagado de la izopropila alkoholo kaj fosfata acido. Ĝi estas senkolora likvaĵo, nesolvebla en akvo, sed solvebla en etanolo, kloroformo kaj nepolaraj organikaj solvantoj. Izopropila fosfato posedas 9 karbonatomojn, 21 hidrogenatomojn, 4 oksigenatomojn kaj 1 fosforatomon. Izopropila fosfato uzatas en kemiaj sintezoj kaj en la preparado de izopropilaj derivaĵoj.
Kronshagen
Kronshagen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Rendsburg-Eckernförde de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Ghimbav
Ghimbav [gimbav] (Vidombák, Weidenbach) estas urbo en Rumanio okcidente de Braŝovo.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1639 loĝantojn (germanoj, rumanoj, hungaroj); en 1992 ĝi havis 5380 (rumanoj, 5,3 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio skriba estas el 1342. Ĝis 1919 ĝi apartenis al Hungario (Brassó).
Sumiswald
Sumiswald estis ĝis la 31-a de decembro 2009 komunumo de la distrikto Trachselwald kaj ek de la 1-a de januaro 2010 komunumo de la administra distrikto Emme-Valo en Kantono Berno, Svislando. Ĝi havis 5051 loĝantojn je la 31-a de decembro 2009.
Geografio
La komunumo Sumiswald situas en la suba Emme-Valo kaj konsistas el la ĉefvilaĝo Sumiswald kaj la vilaĝoj Grünen kaj Wasen. Tra la komunumo fluas de oriento al okcidento la rivereto Grüne, kies supra parto nomiĝas Hornbach, kiu fontas okcidente de la montarmasivo Napf, kaj kiu alfluas en la najbara komunumo Lützelflüh al Emme. En Sumiswald kaj ĉirkaŭo ludas la konata svisa romano La nigra araneo de Jeremias Gotthelf.
Najbaraj komunumoj
La komunumo Sumiswald limas en nordo al Dürrenroth, en nordnordoriento al Wyssachen, en nordoriento al Eriswil, en oriento al Luthern (LU), en sudsudoriento al Trub, en sudoriento al Langnau en Emme-Valo, en sudo al Trachselwald, en sudokcidento al Lützelflüh, en okcidento al Rüegsau, kaj en nordokcidento al Affoltern en Emme-Valo.
Trafiko
Sumiswald estas fina haltejo de trajnlinio al Lützelflüh kaj Burgdorf, kiu antaŭe aliflanke plukondukis al Langenthal. Tra la komunumo ankaŭ cirkulas diversaj poŝtaŭtolinioj. Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo n-ro 23 de Lützelflüh al Langenthal.
Historio
La unua dokumenta mencio de Summiswald datiĝas el la jaro 1130. Dum mezepoko Sumiswald estis propra Senjorujo de loka nobela familio.
Personecoj
Du el la sep aktualaj (2010) federaciaj konsilantoj de Svislando forte rilatas al Sumiswald, nome Didier Burkhalter estas civitano de la komunumo kaj Johann Schneider-Ammann ĉi tie naskiĝis.
(16652) 1993 TT12
(16652) 1993 TT12 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la usona astronomo Henry E. Holt elde la Observatorio de la Monto Palomar Kalifornio, Usono).
NGC 1345
NGC 1345 (aliaj indikoj — PGC 12979, ESO 548-26, MCG -3-9-46, UGCA 74, VV 690, HARO 21, IRAS03272-1756) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
2061
2061 estos normala jaro komenciĝanta sabate (vidu ĉi tie kalendaron).
Dum la jaro 2061 post Kristo okazos, interalie:
Naskiĝoj
Ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Mortoj
Same ankoraŭ ne vere antaŭvideblaj...
Kanada cervo
La siberia kaj nordamerika kanada cervo (Cervus canadensis) estas la due plej granda cervo-specio de la mondo post la alko. La origine palearktisa specio disvastiĝis nearktisen post la formorto de la amerika megafaŭno fine de la glaciepokoj. La besto longas 1,65 – 2,5 metrojn, kun vostoj je 12 – 15 centimetroj longa, altas 1,2 – 1,5 metrojn kaj pezas 100 – 250 kilogramojn. Ĝi estas ruĝbruna kun abdomeno iom hela. Ĝi portas helkoloran makulon sur la koksoj kaj malhelkoloran strion sur la dorso laŭlonge de la spino.
Ĝis lastatempe oni kredis ke la kanada cervo kaj la eŭropa ruĝa cervo estis unu specio, sed lastatempaj geno-esploroj indikas ke ili estas apartaj specioj. Laŭ ĉi tiuj studoj, la makula cervo (Cervus nippon) de Azio estas eĉ pli proksime parenca al la kanada cervo ol la ruĝa cervo.
La kanadaj cervoj vivas en miksaj arbaroj, altmontaj arbaroj kaj herbejoj aŭ maldensaj arbetaroj. Somere ili aktivadas sur altaj montoj kun prosperaj arboj kaj vivas 3 – 5 – ope. La cervino loĝas kune kun siaj idoj. La vircervo ĝenerale vivas sola aŭ formas kun aliaj samseksuloj grupon. Kiel plejparto de la alispecaj cervoj, la ruĝa cervo manĝas kaj trinkas akvon en frumateno kaj vespero, kaj tre viglas ĉe tagiĝo. Somere ĝi banas sin en marĉo aŭ lago. Ĝi manĝas arbofoliojn, ŝosojn kaj herbojn, ofte trinkas mineralan akvon aŭ lekas naturan salon. Ĝi estas sprita kaj lerta en kurado, havas akrajn flaradon kaj aŭdadon, sed malbonan vidadon. La vircervo defaligas kornajn vilojn en aŭgusto kaj septembro, kaj tuj post tio ĝi komencas serĉi por si kunulinojn dum seksa sezono. Tiam ĝi ofte krias, kaj ĝia basa krio povas aŭdiĝi fore je pli ol 1 kilometro. Dum tiu tempo intensa lukto okazas inter la vircervoj. La venkinto kolektas ĉirkaŭ sin grupon da cervinoj kaj pariĝas al ili. En majo kaj junio de la sekvanta jaro la cervino naskas ĝenerale unu idon ĉiufoje. La gravedeco daŭras 230 – 240 tagojn. La ĵus naskita ido havas makulojn sur si. La juna cervino maturiĝas en la aĝo de 3 aŭ 4 jaroj, dum la juna vircervo en la aĝo de 5 aŭ 6 jaroj. Ĝenerale ili povas vivi 15 – 18 jarojn.
La juna korno de la kanada cervo estas valora ĉina drogo. Ĝia kvalito estas malpli bona ol tiu de la makula cervo, sed pli granda ol tiu de la lasta.
662 Newtonia
662 Newtonia estas malgranda, hela asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Joel Hastings Metcalf elde Taunton (Masaĉuseco).
Ĉar oni ne sciis, ĉu Metcalf volis honori la britan fizikiston Isaac Newton aŭ la usonan astronomon Hubert Anson Newton, Zaccheus Daniel, de la Universitato Princeton decidis nomi la asteroidon laŭ usona urbeto Newton (Masaĉuseco).
Gyula Sárosi
SÁROSI Gyula (pro. ŝvajczer), familinomo Sárosy Lajos estis hungara poeto naskita en Borossebes la 12-an de februaro 1816 kaj mortinta en Peŝto la 16-an de novembro 1861. Li estis membro de Societo Kisfaludy.
Biografio
Gyula Sárosi studis juron en kolegio de Eperjes, dume li instruis hungaran lingvon kaj literaturon en la tiea gimnazio. En 1838 li estis vicnotario de la departemento Sáros, en 1840 tribunala notario en Arado. En aprilo de 1849 oni elektis lin deputito. Li verkis kronikpoemon titolitan Arany trombita pri la hungara revolucio de 1848. En 1851 oni kondamnis lin al morto foreste, li kaŝvagadis kaj inter 1850 – 52 sub pseŭdnimo Sorsich Albert li estis lingvoinstruisto en Gyöngyös. En 1852 oni kaptis lin kaj oni denove kondamnis lin al morto, sed oni ŝanĝis la juĝon al dumviva malliberejo. Li eliberiĝis je la fino de 1855 el Königgrätz. En 1859 je influo de malveno de Aŭstrio ĉe Solferino pro la poemo Krinolin-vers internis lin al Budweis (marto- novembro 1860).
Preĝejo Sankta Triunuo (Balatonlelle)
Preĝejo Sankta Triunuo estas romkatolika preĝejo en Hungario, en urbo Balatonlelle.
Flago de Afganio
La flago konsistas el tri vertikalaj strioj: nigra, ruĝa kaj blanka. La koloroj jam estis kutimaj ĉe preskaŭ ĉiuj antaŭaj flagoj de la lando.
Preĝejo Sankta Triunuo (Balatonlelle)
Historio
En tiu loko jam en la 11-a jarcento estis baziliko. La konstruado de tiu moderna (laŭvice la tria) preĝejo komenciĝis dum la 2-a mondmilito laŭ plano de Bertalan Árkay, sed plene ĝi pretiĝis nur en la 1970-aj jaroj. La turo pretiĝis en 1972, pli frue en 1965 la interna parto trakonstruiĝis.
Hankovce (distrikto Bardejov)
Hankovce (hungare Hankvágása [hankvAgAŝa], germane Hinzendorf im Scharosch) estas vilaĝo kaj municipo en Slovakio.
Preĝejo Sankta Triunuo (Balatonlelle)
Konstruaĵo
La preĝejo situas sola en korto. La konstruaĵo havas unusolan turon, 3 navojn, subpreĝejon aŭ kelon kaj du flankokapelojn. La sakristio (kiu estas alta, simbolizanta la sanktan monton) finiĝas en absido. La interna alto estas 9 m.
Hankovce (distrikto Bardejov)
Situo
Hankovce situas fine de sakovojo. Bardejov troviĝas je 18 km.
Preĝejo Sankta Triunuo (Balatonlelle)
Konstruaĵo
Ekde 2009 la preĝejo estas Monumento historia. Kermeso okazas en la tago de Sankta Triunuo.
Hankovce (distrikto Bardejov)
Historio
La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1377, la hungara formo "Hankuagasa" uziĝis ekde la 16-a jarcento. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Hankvágása 345 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Sáros, al distrikto de Giraltovce, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Hankovce 586 homoj, (582 slovakoj).
Taĥro
Taĥroj estas tri specioj de grandaj aziaj parhufuloj parencaj al la sovaĝa kapro. Ĝis nelonge la tri specioj estis pensitaj tre proksime parencaj kaj estis lokitaj en unu genron, Hemitragus. Genetikaj studoj pruvis ke la tri taĥroj ne estas tiel proksime parencaj kiel antaŭe pensite. Nun ili estas konsiderataj kiel membroj de tri apartaj monotipaj genroj; Hemitragus estas nun rezervita por la himalaja taĥro; Nilgiritragus por la nilgiria taĥro; kaj Arabitragus por la araba taĥro.
Disvastiĝo
Dum la araba taĥro de Omano kaj la Nilgiri-taĥro de Suda Barato ambaŭ havas malgrandajn vivareojn kaj estas konsiderataj minacataj specioj, la himalaja taĥro estas relative disvastiĝinta en la Himalajo, kaj estis enkondukita al la Sudaj Alpoj de Nov-Zelando, kie ĝi estas ĉasita. Ekzistas ankaŭ populacio en la Tablo-Monto en Sud-Afriko, descenda de paro da taĥroj, kiuj eskapis de bestoĝardeno en 1936.
Sudokcidenta svingo
Sudokcidenta svingo aŭ sudokcidenta ĵazo ekestis en Teksaso kaj Oklahomo kaj estas kunfando de svingo kaj kontreo kun bluselementoj.
Historio
Komence de la kvardekaj jaroj ankaŭ en Kalifornio formiĝis sudokcident-svingaj ensembloj. La plej sukcesa estis Spade Cooley, kies orkestro dumtempe ampleksis pli ol dudek muzikistojn. La sudokcidenta svingo laŭ kalifornia maniero havis pli malkrudan kaj pli plaĉan sonon ol la originalo.
Al-Azhar-universitato
La Azhar-universitato (aŭ al-Azhar, arabe: جامعة الأزهر / ĵamiʿat al-azhar / = "la floranta") en Kairo estas unu el la plej renomaj klerigaj institucioj en la islama mondo kaj la plej malnova, daŭre funkcianta universitato de la tuta mondo. Ĝia nomo devenas de az-Zahra, kromnomo de Fatima, la plej juna filino de profeto Mohamedo.
Ĝi estas religia institucio dum nereligia estas la Universitato de Kairo.
Historio
Unue estis konstruita la Azhar-moskeo, post dujara konstruado finita en 961. La studoj komenciĝis en oktobro 975 (koresponde al jaro 365 AH - post la hiĝro), jam funkciis la jura fako (ĉefjuĝisto Abul Hasan Ali ibn an-Nu'man prelegis pri "al-Ichtisar", tre baza verko de ŝijaa juro - nur en 1171 ĝi fariĝis sunaa).
La teologia akademio (madraso) estis fondita nur en 988 dum rego de Fatimidoj per ministro (veziro) Ya'qūb ibn Kilis (979-991) kiel kleriga kaj klerika centro, ĉefe por teologio kaj juro (Fikho). Studentoj kaj profesoroj loĝis kaj manĝis en la centro.
La universitato fariĝis pli kaj pli konata kaj post detruo de Bagdado per la mongoloj (gvidataj de Ĥülegü en 1258), al-Azhar fariĝis nekontesteble la plej grava islama klerigejo. Studentoj tiam venis ĉefe el Nordafriko, Nubio kaj Okcidentazio. Hodiaŭ krome estas multaj "Azhari" (Azharanoj) el Eŭropo kaj Nordameriko, kiuj konvertiĝis al islamo (ili kutime loĝas en aparta universitatejo).
Plian gravecon al-Azhar akiris depost la 19-a jarcento kaj altiris studentojn el la tuta mondo. Sub reĝo Faruk la 1-a okazis reformo per Klerigad-leĝo de 1950: la universitato estis strukturita en tri fakoj – Islama juro (madh'hab), teologio kaj araba lingvo. En 1961, dum regado de Gamal Abdel Nasser, estis plua reformo, kiu malfermis teknikan, pedagogian kaj medicinan fakultatojn.
Al-Azhar akceptas nur islamajn studentojn. Komuna klerigo de viraj kaj virinaj studentoj (kiel eblas ĉe ŝtataj universitatoj en Egiptio) ne okazas. La universitato havas 375.000 (!) studentojn, inter ili 150.000 virinojn. La instruistaro ampleksas 16.000 personojn.
Elektrosila (metrostacio en Sankt-Peterburgo)
Elektrosila (Электросила) estas stacio de la Metroo de Sankt-Peterburgo sur Moskovsko-Petrogradskaja linio, ĝi situas inter la stacioj ' kaj ' en Sankt-Peterburgo.
Venceslao la 2-a (Bohemio)
Venceslao, ĉeĥe Václav, pole Wacław, (nask. la, mort. la ), de la dinastio Přemyslidoj, estis reĝo Venceslao la 2-a de Bohemio kaj Venceslao la 1-a de Pollando.
Foso
Foso (Cryptoprocta ferox) estas afrotropisa karnomanĝanta besto. Ĝi estas la plej granda surtera karnomanĝanta besto en Madagaskaro, kie ĝi estas endemia.
Mio Otani
Mio Otani (大谷 未央 n. ) estas japana futbalisto. Ŝi de 2000 ĝis 2007 membris en la japana virina nacia teamo de futbalo. Ŝi estis aktiva teamano kiu partoprenis en 73 matĉoj kaj atingis 31 golojn.
SUP
La vorto havas plurajn signifojn:
Huŝang Moradi Kermani
Huŝang Moradi Kermani (naskita la 7-an de septembro 1944 en Sirĉ, vilaĝo en Provinco Kermano, Irano) estas irana verkisto plej bone fama pro infana kaj junula fikcio. Li estis finalisto en 2014 por la Premio Hans Christian Andersen.
Biografio
Moradi Kermani naskiĝis en Sirĉ, vilaĝo en Provinco Kermano kaj estis edukita en Sirĉ, Kermano kaj Teherano.
Pluraj iranaj filmoj kaj televid-serioj estas faritaj bazite sur liaj libroj. En 2006, Darjuŝ Mehrĝui direktis Mehman-e Maman (La gasto de la patrino) bazitan sur la Moradia romano kun la sama titolo.
Kelkaj el la Moradiaj libroj kaj noveloj estas tradukitaj en la anglan, Esperanton, germanan, francan, hispanan, nederlandan, araban kaj armenan. Lia mem-biografio estas eldonita de Moin Eldonistoj en 2005, titolita "Vi ja ne estas fremdulo" (Ŝoma ke garibe nistid).
Huŝang Moradi Kermani estis kandidato por la Astrid-Lindgren-premio de 2018.
Membiografio de Moradi Kermani
"Vi ja ne estas fremdulo" (“Ŝoma ke garibe nistid”) estas premio-gajninta membiografio de Huŝang Moradi Kermani.
Knabo nomata Huŝu (simila nomo al Huŝang) el malgranda vilaĝo en Irano, batalas kontraŭ malriĉeco kaj sia mense malsana patro, kiu multfoje embarasas lin per ekapero ĉe lian lernejon. Lia patro kondutas strange kaj pro tio la infanoj moketas lin amuzante sin. Huŝu neniam vidis sian patrinon ĉar ŝi forpasis nur kelkajn monatojn post kiam li naskiĝis. Estanta prizorgata de siaj geavoj, Huŝu fariĝas la propeka kapro por ĉiu katastrofo kiu trafas la parencojn: ilia malriĉeco kaj eĉ la morto de liaj parencoj. Li ofte luktas kontraŭ malsato ĝis la punkto, ke li devas manĝi krudajn tomatojn de ies ĝardeno. Li trovas eskapon en alian mondon per legado de romanoj. Li revas studi persan literaturon, sed lia onklo rifuzas eĉ lasi lin labori en librovendejo. Li revas fariĝi verkisto de komikaĵoj en radia stacio. Li poste ankaŭ eltrovas en si amon por teatro kaj kino. Li provas gajni monon per vendado de biletoj por ĉio ajn, kion li povas fari, eĉ ludi rolon de klaŭno. Sed li estas mokita kaj avertita ke li alportos nenion sed honton al la parencaro. Li petas laborpostenon ĉe la loka radia stacio, sed malsukcesas pro sia loka akcento. Kiam la direktoro de la radia stacio vidas lian skribadon, li proponas uzi ilin en radio-komikaĵoj. Por subteni sin, Huŝu akiras laborpostenon kiel skribisto en divorca tribunalo, sed fine li trovas sin batata de koleraj homoj. Li poste moviĝas al Teherano, kie li konfidas sian patron al mensa institucio kaj komencas sian studadon ĉe la universitato. Tertremo en Sirĉ, lia naskiĝloko, detruas la vilaĝon kaj multaj el liaj parencoj kaj amikoj mortas. La libro finiĝas per lia komunikaĵo pri la vivo - tio, ke malgraŭ ĉiuj doloroj kaj afliktoj, vivo povas esti ankoraŭ gajoplena kaj valora. La ĝojo esti kapabla legi kaj skribi, havi rilaton kun parencoj kaj amikoj, piediri sub la suno kaj aŭdi la birdojn, kiuj pepas, k. s. faras la vivon ĉiel inda.
Graveco
Huŝang Moradi Kermani, kiu grandiĝis en la vilaĝo Sirĉ, fariĝis eminenta aŭtoro de Irano de fikcio por infanoj kaj junuloj. Multaj el liaj skribaĵoj estas veraj rakontoj pri la vivo de li mem, kio fakte inspiris lin, kaj surbaze de pluraj el liaj verkoj oni faris televidajn seriaĵojn kaj kinfilmojn. Kun patrino, kiu mortis dum lia infanaĝo kaj patro, kiu suferas de mensa malsano, juna Huŝang estas prizorgata de siaj geavoj. Post iliaj forpasoj, li estas defiita ĉe tre frua aĝo venki emociajn trostreĉiĝojn kaj eltrovi sian identecon. Lia amo por legado kaj skribado fariĝas lia ilo por pluvivado tra la doloroj, kiujn li sentas pro sia situacio. Li elspezas benoplenan kaj nostalgian fruan junaĝon en la vilaĝo antaŭ moviĝi al la urbo dum lia junaĝa vivado en orfeja lernejo. Liaj spertoj en Kermano formas lian destinon, faras lin pli forta kaj gvidas lin al la loko en la vivo, al kiu li sciis, ke indis por li atingi.
Izsófalva
Izsófalva [iĵOfalva] estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en Distrikto Kazincbarcika.
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1283 en formo Hurva, kio estas misformo de kroato. Verŝajne kroatoj vivis en la vilaĝo, baldaŭe la komunumo havis la nomon "Disznóshorvát" (=porka-kroato) por distingi ĝin de proksima alia kroata vilaĝo. Ĉi vilaĝo famiĝis pri porkobredado. La turkoj faris senhoma lavilaĝon, oni refondis ĝin en la 18-a j.c. Ekde la 19-a jarcento karbonominado komenciĝis, ankaŭ nun estas malgranda surfaca minejo. Ĉi tie naskiĝis Miklós Izsó (skulptisto), pri kiu en 1950 la vilaĝo alinomiĝis (=vilaĝo de Izsó). En 1971 la komunumo ricevis la rangon grandvilaĝo. Ormosbánya en 1993, Rudolftelep en 1994 eliĝis kaj ili estas memstaraj vilaĝoj.
Vidindaĵo estas preĝejoj postgotika kalvinana kaj katolika. Sur loko de iama minejo fiŝkaptista lago etendiĝas.
Kantono Warren (Iovao)
La kantono Warren (Warren County) estas unu el la 99 kantonoj de Usono en la subŝtato Iovao. Laŭ la stato de la jaro en la kantono vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La kantona ĉefurbo estas . La kantono estis fondita la.
Juan Martín Díez
Juan MARTÍN DíEZ, kromnome «el Empecinado» (La obstinulo) (Castrillo de Duero, Valladolid, 5-a de septembro de 1775 - Roa, Burgos, 20-a de aŭgusto de 1825) estis hispana militestro, heroo de la Hispana Milito de Sendependigo en kiu li partoprenis kiel ĉefo de unu el la legendaj geriloj kiuj venkis ofte super la napoleona armeo. Lia figuro estis pritraktita de Benito Pérez Galdós en la novelo Juan Martín el Empecinado, nome parto de la serio Naciaj epizodoj kaj portretita de la fama pentristo Francisco de Goya.
Laŭdire post perforto al virino samloka, li organizis roton de gerilo komponita de amikaj kaj parencoj. Dekomence ili agadis ĉe la ŝoseo inter Madrido kaj Burgoso. Poste ili luktis kun la hispana armeo en la komenco de la Milito de Hispana Sendependiĝo: ekzemple ĉe la ponto de Cabezón de Pisuerga (Valladolid) la 12-an de junio 1808; kaj ĉe Medina de Rioseco (Valladolid), batalo kiu okazis la 14-an de julio samjare. Post tiuj malvekoj en malferma batalkampo oni decidis ke ili havos plian sukceson pere de la sistemo de geriloj kaj tiele li eksukcesis ĉe Aranda de Duero, Sepúlveda, Pedraza kaj la baseno de la rivero Doŭro.
Kalvinana preĝejo (Kaba)
La Kalvinana preĝejo estas religia monumento historia en urbo Kaba (Hungario).
Juan Martín Díez
En 1809 li estis nomumita kapitano de kavalerio. En la printempo samjare lia batalkampo etendis laŭ la montaroj de Gredos, Ávila kaj Salamanca, kaj poste tra la provincoj Cuenca kaj Guadalajara.
Kalvinana preĝejo (Kaba)
Historio
La unua mencio pri (katolika) kirko de Kaba okazis en 1220. Laŭ priskribo el 1569 ĝi estis ĉirkaŭita per defenda muro kaj remparo. En 1660 la turkoj parte detruis ĝin. La revenintaj loĝantoj (tiutempe jam kalvinanoj) supozeble faris la necesajn renovigajn laborojn. Pli nova kalvinana kirko estis konstruita inter 1736-1741, sed la turo estis preta nur en 1744. Ŝtormo en 1851 detruis la turpinton, post 6 jaroj la turpinto estis plene trakonstruita. En 1919 la rumanoj kanonpafis la komunumon, ankaŭ la preĝejon, en la sekva jaro okazis la renovigo, samtempe oni konstruis apogpilierojn al la turo. Dum la 2-a mondmilito la kirko denove ricevis pafojn, oni denove rekonstruis ĝin en 1956. Tiam oni konstruis la rondan terason por la turo. La unua orgeno estis kreita en 1878, la dua en 1895, la tria en 1957.
Juan Martín Díez
La ĉefa celo de tiuj geriloj estis damaĝi la komunikvojojn kaj liveradon al la franca armeo, kaj tiele ili interrompis poŝton de la malamiko kaj kaptis konvojojn de provizoj, mono, armiloj ktp. Tia damaĝo al la armeo de Napoleono estis tiom konsiderinda, ke oni nomumis la generalon Joseph Léopold Sigisbert Hugo kiel «persekutanto» de la Empecinado kaj ties homoj. La franca generalo, post malsukcesi kapti lin, decidis aresti la patrinon de la gerilano kaj aliajn parencojn. La reago de Juan Martín estis plifortigi sian militagadon kaj minaci al mortpafado de 100 francaj soldatoj prizonuloj. La patrino kaj parencoj estis liberigitaj.
Kalvinana preĝejo (Kaba)
Konstruaĵo
La konstruaĵo situas sola laŭ la trotuaro. La fasado estas simetria, meze la kvadrata turo plene reliefas. La enirejo funkcias tra la turo. Interne 2 galerioj estas videblaj.
Insulo Saltspring
Insulo muffin blueberry estas la insulo de la brit-muffin blueberry muffin blueberry-Insularo kun plej granda areo, plej multaj loĝantoj, kaj plej multaj vizitantoj. La muffin blueberry la Kompanio de la Hudsona Golfo nomis ĝin laŭ la malvarmaj salakvaj fontoj je la norda finaĵo de la insulo.
Múcsony
Múcsony (mUĉonj) estas grandvilaĝo en Hungario, en regiono Norda Hungario, en departemento Borsod-Abaúj-Zemplén, en subregiono Kazincbarcika.
Bazaj informoj
Múcsony situas en valo, laŭ maldekstra bordo de Sajó (kontraŭe estas Kazincbarcika), laŭ traira flankovojo, laŭ ne funkcianta fervojo Rudabánya-Kazincbarcika, la lasta kaj Edelény estas proksime. Grava ponto funkcias al Kazincbarcika.
Historio
La unua skriba mencio devenis el 1219, kiam sevutuloj apartenentaj al terfortikaĵo Borsod. La turkoj faris senhoma la vilaĝon, oni refondis ĝin precipe slovakoj kaj rutenoj. En 1878 granda incendio okazis, poste nova grek-katolika preĝejo omaĝe al Maria konstruiĝis. Ekde 1910 minado de terkarbo komenciĝis. La ĉeĥoj okupis la vilaĝon en 1919, sed la tiutempa hungara Ruĝa Armeo reokupis ĝin. Tie ne estis grandbieno, tial en 1945 ne okazis terdisdono. Dum la socialismo en 1960 kolĥozo formiĝis. La vilaĝo iĝis grandvilaĝo en 1971. En 1991 parto disiĝis kaj memstara vilaĝo Szuhakálló formiĝis.
En la grandvilaĝo aŭtonomio de rutenoj kaj ciganoj funkcias.
Julja Lermontova
Julja Vzevolodna Lermontova (1847-1919) (ruse: Юлия Всеволодовна Лермонтова), estis rusa kemiistino, sciencistino, unua rusa doktorino pri kemio, kaj tria en Eŭropo kiu ricevis doktorecon. Ŝi studis en la Universitatoj de Hajdelbergo kaj Berlino antaŭ ol ricevi sian doktorecon en la Universitato de Göttingen. Ŝi estis membro de la Rusa Societo pri Fiziko-kemio. Ŝiaj samtempuloj ŝin rigardis kiel unu el la tiamaj plej gravaj kemiistinoj. Dum sia tuta vivo, Lermontova restis sub la ombro de sia amikino, Sofja Kovalevskaja (1850-1891), la matematikistino kiu iĝis la unua profesorino pri matematiko en Eŭropo.
Biografio
Ŝi estis filino de la generalo Vzevolod Lermontov kaj ties edzino Elizaveta Andrejjevna Kossikovskj. Julja kreskis laŭ la grekortodoksa tradicio same kiel la romkatolika tradicio. Dum ŝia infanjaroj ŝi loĝis en Moskvo kie ŝia patro aktivis en la Kadeta Korpuso de Moskvo. Kvankam ŝia familio ne povis cedi al ŝia interesoj pri sciencoj, ili ne malhelpis la disvolviĝon de ŝia kono pri ĉi fako. Ŝi legis kaj posedis la tutan profesian literaturon kiun ŝi bezonis, kaj ekplenumis hejme simplajn eksperimentojn. Ŝi komence studis Medicinon, tamen, la vido de skeletoj en la dissekcia ĉambro tiom ŝokis ŝin, ke ŝi decidis enmatrikuliĝi en la Petrovskaja Kolegio pri Agrikulturo, en Moskvo, kiu havis bonegan prikemian programon. Kvankam ŝi estis apogita de granda nombro da profesoraro, ŝi ne trovis postenon kaj decidis vojaĝi eksterlanden. Ŝi havis malfacilaĵojn kaj la plejmulto el la virinoj havis malmultajn financajn rimedojn: monrimedoj kelfoje estis destinitaj al junuloj kaj viroj.
Pere de sia kuzino Anna Jevreinova (1844-1919), la unua virino doktoriĝi pri juro en Rusio, ŝi konatiĝis kun Sofja Korvin-Kruskovskaja (1850-1891), la unua matematikistino en Rusio, kiu engaĝiĝis en konvena edziniĝo al Vladimir Kovalevsky (1848-1935), kiel oportunokazo por studi eksterlanden kiel edziniĝinta virino. Sofja Kovalevskaja do persvadis la gepatrojn de Julja lasi ŝin iri. Aŭtune de 1869, Julia alvenis al Hajdelbergo, kie ŝi restis kun la geparo Kovaleskij. Kiel rezulto je la energio de Kovalevskaja, Julia estis akceptita en la laboratorio de Robert Bunsen (1811-1899), kiu estis konata pro sia malamo al virinoj. En la laboratorio de Bunsen, li esploris la platinajn kombinaĵojn. Ŝia kuzino, Anna Jevreinova, baldaŭ kuniĝis al ili pro tio ke ŝiaj gepatroj forte malaprobis ke ŝi studis eksterlanden. Ŝia patro preferis vidi ŝin morta ol en Universitato. Ĉar konvena edzineco estis al ŝi malebla, ŝi decidis fuĝi tra la bordo, kaŝita sub la nokto-ombro, ĉe la fajrarmiloj de la gardistoj.
En 1871, Lermontova kaj Kovalevskaja interŝanĝis Hajdelbergo je Berlino. Tie, Lermontova laboris en la laboratorio de August von Hofmann (1818-1892) kaj publikigis siajn unuajn eksperimentojn. Komence de 1874, ŝi kompletigis sian disertacion, kiun ŝi bonsukcese defendis en Göttingen.
Reirinte al Rusio, en 1874, Lermontova estis elkore salutita de Dmitri Mendeleev (1834-1907) kaj aliaj kemiistoj. Kelkatempe ŝi laboris en la laboratior de Vladimiro Markovnikofo (1837-1904), en Moskvo, set, pli malfrue ŝi reiris al Sankt-Peterburgo, kie ŝi laboris en la universitata laboratorio de Aleksandro Butlerov (1828-1886) kaj Miĥail Ljvov (1848-1899).
En 1877, la patro de Lermontova mortis kaj la familia negocaro devigis ŝin resti en Moskvo. Butlerov provis persvadi ŝin reiri al Sankt-Peterburgo por instrui en la ĵuse malfermita Altrangaj Kursoj por Virinoj, tamen, ŝi hezitis: ŝi timis ke la Ministro pri Eduko eble ne aprobus ŝian indikon kaj ŝi same menciis aliajn personajn kialojn. Butlerov malkontentiĝis kaj metis la kulpon, ne kialosenan, sur Kovalevskaja, al kiu li akuzis pri ekspluatado de Lermontova, ĉar tiuulino lasadis sian filinon sub la zorgoj de Lermontova, dum ŝi iris vagabondi eksterlanden (laŭ liaj paroloj).
En 1880, ankoraŭ en Moskvo, Lermontova estis invitita partopreni en studo pri petrolo. Ĉi-brulaĵo, kiu estis malkovrita larĝakvante en la regiono de Baku, estis tiam komencanta ekspluatiĝi en Rusio, kaj ekzistis malmulte da nativaj esploroj pri tiu temo. Lermontova kuniĝis al la Rusa Teknika Societo kaj laboris en ties kemi-teknika teamo ĝis 1888.
Vidu ankaŭ
<Center> <Gallery> Ethene-2D-flat.png| Olefinoj
Pastorano
Pastorano estas komunumo de Italio.
Julja Lermontova
Vidu ankaŭ
Benzene_circle.svg| Aromataj hidrokarbonidoj
Carbene.png|  Metileno
Friedrich_W%C3%B6hler_Stich.jpg| Friedrich Wöhler (1800-1882) J-B-Listing.jpg| Johann Listing (1808-1882) Mikhail_lermontov.jpg| Михаил Лермонтов (1814-1841) Robert_Bunsen_02.jpg| Robert Bunsen
Karl_Weierstrass.jpg| Karlo Vajarstraso (1815-1897) August_Wilhelm_von_Hofmann01.jpg| August von Hofmann (1818-1892) Lord_Kelvin_photograph.jpg| Lordo Kelvin (1824-1907) Butlerov_A.png| Aleksandro Butlerov (1828-1886) Dmitri_Ivanowitsh_Mendeleev.jpg| Dmitri Mendeleev (1834-1907) Prof. Dr. Hans Hübner 1837-1884.jpg| Hans Hübner (1837-1884) VladimirMarkovnikov.jpg| Vladimiro Markovnikofo (1837-1904) Nadezhda_Suslova.jpg| Nadezda Suslova (1843-1918) Evreinova, Anna Mihajlovna.jpg| Анна Евреинова (1844-1919) Eltekov.jpg| Александр Эльтеков (1846-1894) Технологический институт СПБ.jpg| Александр Летний (1848-1883) Технологический институт СПБ.jpg| Михаил Львов (1848-1899) Ковалевский Владимир Иванович 1.jpg| Vladimir Kovalevsky (1848-1934) Sofja_Wassiljewna_Kowalewskaja_1.jpg| Sofja Kovalevskaja (1850-1891) Ida Noddack-Tacke.png| Ida Noddack (1896-1978) </Gallery> </Center>
Rikárd Margittay
MARGITTAY Rikárd (pro. margitai) estis hungara ĵurnalisto, redaktoro, esploristo de Balatono naskita en Lugos la 12-an de oktobro 1898 kaj mortinta en Buchenwald je kristnasko de 1944.
Biografio
Rikárd Margittay studis juron kaj muzikkomponadon, samtempe li finis komercakademion en Vieno. En la Universitato de Budapeŝto li fariĝis doktoro pri jur- kaj ŝtatsciencoj. Dum la unua mondmilito li estis soldato, poste li estis formulanto de la Ĉambro pri Komerco kaj Industrio, redaktoro pri ekonomiko de Pester Lloyd. Dum la hungara sovetrespubliko de 1919 li estis sekretario de komisaro Jenő Varga. De 1920 li estis privatdungito, verkisto, ĵurnalisto. Li esploris la pasintecon de Buda. De 1928 li vivis en Zamárdi. Inter 1936 – 43 li estis regula kunlaboranto de la semajngazeto de Balatoni Kurir. Li mortis en nazikoncentrejo. Li kolektis unikan bibliotekon de Balatono.
Gusztáv Miklós
Gusztáv MIKLÓS [gustav miklOŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo Miklós Gusztáv, ekster Hungario Gustave Miklos estis hungardevena franca pentristo, skulptisto. Gusztáv Miklós naskiĝis la  en Budapeŝto, li mortis la  en Oyonnax (Francio).
Biografio
Gusztáv Miklós studis en Industriarta Altlernejo inter 1904-1906. Lia ĉefinstruisto estis László Kimnach. Miklós vojaĝis Parizon en 1909, kie komence li studis arkitekturon, poste pentradon de Henri Le Fauconnier, fine de Jean Metzinger. Ekde 1910 li ekspoziciis en Parizo. Dum la 1-a mondmilito li estis franca soldato precipe en Grekio. Li iĝis franca civitano en 1922. Tiutempe li okupiĝis ankaŭ pri fasonadoj. Inter 1940 kaj 1952 li instruis en belarta lernejo de Oyonnax kaj li daŭre kreis artaĵojn, nur li ne plu ekspoziciis. Miklós ankaŭ ilustris pli ol tridek librojn, 200 librobindaĵojn, kreis afiŝojn, faris fasonaĵojn.
Makrofito
Makrofito estas akvoplanto kiu kreskiĝas en aŭ ĉe akvo kaj estas ĉu elmerĝa, submerĝa, aŭ flosanta. Ĉe lagoj makrofitoj havigas kovron al fiŝoj kaj sedimenton por akvaj senvertebrulojn, produktas oksigenon, kaj funkcias kiel manĝo por kelkaj fiŝoj kaj alia naturaj estaĵoj.
Popești (Cluj)
Popești [popeŝtj] (hungare: Nádaspapfalva) estas vilaĝo en Rumanio nordokcidente de Cluj-Napoca. Administre ĝi apartenas al Baciu.
Loĝantaro
En 1910 Nádaspapfalva havis 661 loĝantojn (rumanoj), en 1992 591 (rumanoj).
Historio
Ĝia unua dokumentita mencio estas en 1284. Ĝia rumana loĝantaro loksidiĝis tie post 1660. Ĝis 1919 kaj inter 1919 kaj 1944 Nádaspapfalva apartenis al Hungario (Kolozs).
Béla Pukánszky (literaturhistoriisto)
Béla Pukánszky [pukAnski], laŭ hungarlingve kutima nomordo Pukánszky Béla estis hungara literaturhistoriisto, profesoro, membro korespondanta de Hungara Scienca Akademio (1932).
Béla Pukánszky naskiĝis la  1895 en Hungara reĝlando en Pozsony (nuntempa Bratislavo en Slovakio). Li mortis la 1950 en Budapeŝto.
Biografio
Béla Pukánszky frekventis universitaton en Budapeŝto, poste li eklaboris kiel lektoro. En 1927 li ekinstruis en Universitato de Budapeŝto kiel privata profesoro. Li estis nomita katedrestro en 1941 en universitato en Debrecen, kie li instruis la germanajn lingvon kaj literaturon. En la studjaro de 1947 li iĝis dekano, sekvontjare rektoro. Li estis la plej grava kreinto de la germanlingva literaturo en Hungarlando.
Talismano
Talismano estas objekto, kiun oni kredas kapabla magie alporti feliĉon, ŝirmi kontraŭ malfeliĉo aŭ produkti mirindajn efikojn dum amuleto kovras kiun ajn objekton utiligitan por superstiĉo, taksatan “defendilo” kontraŭ malbonaĵoj aŭ danĝeroj aŭ favorantilo de fortuno. Sinonimas en ĝenerala uzo kun amuleto “talismano”. La efiko de talismano dependas de la objekto mem, ne de la moralaj aŭ intelektaj kapabloj de la posedanto, aŭ de favoro de iu dio aŭ supera estaĵo. Tiel, talismano apartenas ne al religio, sed al magio.
La vorto Talismano devenas el la persa lingvo, la etimologio de vorto amuleto necertas. Ĝi povus deveni de la latina a-molior (forigi, eksterigi), aŭ el la greka amulon, "speco de kuko" kiun oni kutimis oferi sur la altaroj por altiri la favoron de la dioj aŭ spiritoj de mortintoj. Laŭ Francisko Azorín amuleto estas Objekto, kiu magie efikas kontraŭ danĝero, malsano, sorĉo. Kaj la etimologio de la termino estus el araba jamalet (portitaĵo), el jamala (porti) kaj de tie la latina amuletum.
La amuletoj inkluzivas aŭ ornamiĝas per: gemoj aŭ simplaj ŝtonoj, statuoj, moneroj, ilustraĵoj, orelpendaĵo, ringoj, plantoj, bestoj ktp; ankaŭ frazoj diritaj dum memorindaj okazoj: ekzemple vade retro Satana (el la latina, "retroiru, Satano"), por forigi la diablon aŭ la malbonan sorton. La unuaj amuletoj, uzitaj de praaj ĉasistoj, estis ostaĵoj, dentoj aŭ kornoj, kiuj donis al la posedanto sekurecosenton kaj fidon en sia destino.
Amuletoj en la mondo
La amuletoj vaste varias tempe kaj space; tamen, la religiaj mem objektoj fariĝas amuletoj kiel la kruco por kristanoj aŭ la “okulo” de Horuso laŭ la antikvaj egiptoj. Budhistoj montras pendantaj el la kolo Budhojn. Kelkloke ankaŭ la simboloj de la zodiakaj signoj estas uzataj kiel amuletoj. En Ĉinio oni taksas bonŝancporta talpogrilon enfermita el skatolo.
Rilate al uzo de amuletoj ĉe la juda tradicio oni trovas interesajn elementojn. Troviĝas en muzeoj amuletoj uzitaj en epoko de reĝo Salomono: temas pri la kimiyah aŭ “teksto de la anĝelo” kun la nomoj de anĝeloj aŭ frazoj de la Torao skribitaj sur surporto inkluzivita en arĝenta skatoleto portata rekta sur la korpo. Ĉu temas pri devotismo aŭ pri superstiĉo? Oni diskutas
Famaj estas, en Afriko kaj Karabio la amuletoj de Vuduo, Umbando, Kimbando kaj Santerio kiuj uzas ankaŭ desegnaĵojn.
Amuletoj, superstiĉo kaj religia devotismo
Teologoj de kristana matrico proponas distingon inter la uzo superstiĉa kaj devota de la amuleto. La uzo superstiĉa atribuas al la objekto mem la kapablon influi kaj protekti, la devota uzo male uzas la amuleton kiel memorigilo reirigantan al la aŭtoro de la ĉiuj bonaĵoj kaj elaĉetoj, Dio kaj Jesuo Kristo kaj iliaj sanktaj servantaroj. Foje, ankaŭ oficialaj esploristoj ŝajnas ne interesiĝis pri tiu distingo.
Vidu: sociologio de religio kaj psikologio de la Religio.
Al-Mutavakil
Ĝaʿfar ibn Muhammad al-Muʿtasim bi-llah (جعفر بن محمد المعتصم بالله; marto 822 – 11-a de decembro 861), pli bone konata laŭ sia lakab-nomo Al-Mutavakil (المتوكل على الله, "kiu fidas en Dio") estis abasida kalifo kiu regis en Samaro de 847 ĝis 861. Li sukcedis sian fraton al-Ŭatik, kiu estis konata ĉar finigis la mihna "pruvaĵon", simila al Inkvizicio, establita de la prauloj por trudi unusolan mutazili version de Islamo.
Stendal
Unue skribe menciita ĝi estis kiel vilaĝo Steinedal en la jaro 1022. En 1160 ĝi ricevis la merkatrajton laŭ Magdeburga juro. En 1350 la urbo apartenis al Hanso, kiun ĝi tamen ree forlasis en 1518. En 1525 estis starigita la rolando antaŭ la urbodomo. En 1640 la urbo fariĝis garnizon-urbo (kaj fakte restis tia ĝis la foriro de la lastaj sovetaj soldatoj en 1994). En 1682 terura pesto postulis tie 1205 viktimojn.
NGC 1346
NGC 1346 (aliaj indikoj — PGC 13009, MCG -1-9-42, KUG 0327-057, IRAS03277-0542) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ernő Bérczy
BÉRCZY Ernő; Márton [be'rci] estis hungara aktoro, reĝisoro naskita en Nagyvárad la 7-a de majo 1889 kaj mortinta en Budapeŝto en 1931.
Kariero
Li debutis en Koloĵvaro. Li laboris en Debrecen, Temesvár, ekde 1918 en Budapeŝto.
Akvoplanto
Akvoplantoj estas plantoj kiuj adaptiĝis al vivo en akvaj ekosistemoj (ĉu de sala akvo aŭ de nesala akvo). Ili estas aluditaj kiel hidrofitoj aŭ makrofitoj. Tiuj plantoj postulas specialajn adaptojn por vivi merĝe en akvo, aŭ ĉe la akva surfaco. La plej komuna adapto estas aerenkimoj, sed ankaŭ estas komunaj flosantaj folioj kaj fajne konstruitaj folioj. Akvaj plantoj povas kreskiĝi nur en akvo aŭ en grundo kiu estas konstante saturita el akvo. Ili estas komuna kompono de humidejoj.
Supra Silezio
Supra Silezio estas historia regiono de centra Eŭropo, antaŭ la Dua Mondmilito la plej granda parto en la limoj de Pollando iom en la limoj de Germanio kaj iomete en la limoj de Ĉeĥoslovakio post la Dua Mondmilito dividita inter Pollando kaj Ĉeĥoslovakio/ post la divido de tiu respubliko al Ĉeĥio, sed antaŭ tiu tempo ankaŭ signife influata de la germanlingvaj regnoj de la Sankta Romia Imperio (de la mezo de 14a jc), aparte de la reĝlando Prusio (de la 18a jc) respektive pli poste la Germana Regno unuflanke kaj la Aŭstria Imperio aliflanke kiam malperis Pollando dispartigita de Rusio, Aŭstrio kaj Germanio (Prusio).
En Supra Silezio situas Suprasilezia Ĉirkaŭejo Industria (pole Górnośląski Okręg Przemysłowy, mallonge GOP, germane Oberschlesisches Industriegebiet), kiu estas la plej granda industria loko en Pollando.
(37155) 2000 VD59
(37155) 2000 VD59 estas malgranda malhela asteroido de la ekstera asteroida zono, ano de la Hilda grupo, malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Supra Silezio
Estas regionoj, pri kies historio, naturbelecoj kaj loĝantoj estis eldonita multe da skribmaterialoj. Aliflanke ekzistas regionoj, pri kiuj oni tro ne skribas. Ĝis tempoj de antaŭ nelonge apartenis al ili la teritorio de kunlaborantaj vilaĝoj Píšť (pollingve Piszcz, germane Sandau), Hať (pollingve Hać, germane Haatsch) kaj Šilheřovice (pollingve Szilerzowice, germane Schillersdorf) en la ĉeĥa flanko kaj komunumo Krzyżanowice (ĉeĥe Křižanovice, germane Kreuzenort) (pollingve gmina Krzyżanowice) en la pola flanko. El vido de la areoj de Ĉeĥio kaj Pollando tio estas teritorio preskaŭ neglektebla. Sed ilia komuna historia evoluo, precipe ekde la duono de la 18-a jarcento, estas en la historio de ambaŭ ŝtatoj tute specifa. Ĝuste en tiu ĉi silezia regiono la rado de historio turniĝis tiel komplike, ke ankoraŭ eĉ ne hodiaŭ pluraj homoj, nuntempajn politikistojn ne esceptante, estas kapablaj kompreni ĝin. Certe ne estas ie aliloke en Eŭropo homo, al kiu povis okazi, por ke li naskiĝu en Prusio, vivu en Ĉeĥoslovakio aŭ en Pollando, poste li fariĝu regna germano kaj fine li devu postuli la ĉeĥoslovakan aŭ la polan ŝtatanecon. Ĉion ĉi atingis dum sia vivo loĝantoj de Hať, Píšť, Šilheřovice kaj de komunumo Krzyżanowice, eĉ en forlasinte siajn naskovilaĝojn. Multfoje ŝanĝiĝantaj ŝtatlimoj de Germanio, Ĉeĥoslovakio kaj Pollando „renkontiĝis“ fine de la jaro 1923 en urbeto Chałupki. Ĝuste tiuj ĉi ŝtatoj influis lingvon kaj kulturon en tiu ĉi mikroregiono, en kiu restadis la eminentaj komponistoj Ludwig van Beethoven kaj Franz Liszt.
Komuna historio
Malgrandan enklavon en tiu ĉi regiono kreas vilaĝoj Hať, Píšť kaj Šilheřovice en la ĉeĥa kaj najbaraj vilaĝoj de komunumo Krzyżanowice en la pola flanko de tiu ĉi limo. Ilia historio estas mallarĝe kunigita kun historio de la pola-ĉeĥa limregiono, nomata ankaŭ la silezia-moravia limregiono. Por tiu ĉi teritorio estas karakterize, ke en mezepoko estis tiu ĉi regiono loko de senĉesaj konfliktoj kaj la limregionaj vilaĝoj estis ekspoziciataj al oftaj interŝanĝoj de proprumantoj. Destini en tiu ĉi periodo precizajn limojn inter Moravio kaj la polaj landoj eblas nur tre malfacile. Kiam Grandmoravia regno (vidu la supran mapon) de la Svatopluk la 1-a estis disfalinta, Supra Silezio komune kun lando opava-a kaj racibórza venis sub regadon de la ĉeĥaj Přemyslidoj. Sed fine de la 10-a jarcento Silezio apartenis al al la pola regno, en kiu regis familio de Piastoj tio estas Mjeŝko la 1-a, la unua pola duko (vidu la supran mapon).