cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brunkapa mevo
Kutimoj
Ili faras neston ĝenerale sur malkompakta aŭ sabloza terpeco unue en la mezo de insulo, kaj poste ĉe ĝia bordo. Ili pariĝas en nesto aŭ ties ĉirkaŭaĵo. Ili demetas ovojn de aprilo ĝis junio. En ĉiu nesto estas 1-6 ovalaj ovoj en koloroj helverda, helbruna, helgriza aŭ okra, kaj surhavantaj tebrunajn makulojn kaj striojn. Ordinare la gebirdoj alterne ekkovas tuj post kiam la birdino ellasas la unuan ovon. Kiam unu el ili kovas ovojn, la alia staras apud la nesto aŭ serĉas nutraĵon ekstere. Reveninte, la nutraĵserĉanta birdo malleviĝas ĉe la neston kaj ekkaresas la kovantan birdon per la beko, balancas la kapon kaj poste ili interŝanĝas la lokon. La kovado daŭras 22-24 tagojn. La novnaskitoj kovritaj de lanugo estas helbrunaj, laktflavaj, grizblankaj, okraj kaj punktitaj de nigraj makuletoj, kun karnoruĝa beko kaj malhelruĝaj tarsoj kaj ungoj. Dum unu semajno post sia naskiĝo, la idoj moviĝas sub la flugiloj de la gepatroj, poste ili jam povas paŝi ĉirkaŭ la nesto. La gepatroj nutras siajn idojn per akvaj puloj kaj fiŝetoj. Post ĉirkaŭ kvar semajnoj iliaj plumoj bone elkreskas, sed ili ankoraŭ bezonas nutradon de siaj gepatroj. En la mezo de oktobro ili translokiĝas al la sudo.
El Pozuelo (Cuenca)
El Pozuelo (La Puteto) estas municipo de Hispanio, en la Provinco Kvenko, regiono de Kastilio-Manĉo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas pozueleño. La censita loĝantaro en 2016 estis de 57 loĝantoj kaj la denseco estas de 1,38 loĝ/km².
Situo
El Pozuelo estas situanta en la orienta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Serranía Alta en la norda parto de la Provinco Kvenko, je altitudo de 1,218 m super marnivelo; je malpli ol 80 km el Kvenko, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 41,26 km². La geografiaj koordinatoj estas 40°37′13″N 2°16′37″Ok. Ĝi distas 223 km el Toledo, 167 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo, 538 km el Barcelono, 279 km el Valencio.
Limas kun la municipoj de la kvenka provinco Carrascosa, Cañizares kaj Alcantud, kaj kun tiuj de la provinco Guadalajara El Recuenco kaj Villanueva de Alcorón.
Elst
Elst povas interalie esti
Emanuele Notarbartolo
Emanuele Notarbartolo, Markizo de San-Giovanni (naskiĝis en Palermo, la 23-an de februaro 1834 - mortis en Termini Imerese, la 1-an de februaro 1893) estis itala bankisto kaj politikisto. Li estas vaste konsiderata kiel la unua eminenta viktimo de Mafio en 1893.
El aristokrataj originoj, Notarbartolo estas unu el la plej elstaraj familioj de la sicilia nobelaro kaj lia avo, Francesco Paolo, princo de Sciara, partoprenis la ekspedicion de Giuseppe Garibaldi kaj fariĝis distingita membro de la historia rajto. Li estis la Urbestro de Palermo kaj ĝenerala Direktoro de Banko de Sicilio. La integreco, kiun li montris en siaj publikaj oficoj, precipe ĉe la Banko, finfine kostis al li sian vivon.
La 1-an de februaro 1893, sur la trajno de Termini Imerese al Trabia, li estis ponardita 27 fojojn de Matteo Filippello kaj Giuseppe Fontana, du anoj de Cosa Nostra.
Unu el la ĉefaj stratoj de Palermo estas dediĉita al li, kaj ankaŭ la fervoja Stacidomo Notarbartolo.
El Pozuelo (Cuenca)
Historio
Post la Hispana Enlanda Milito la loĝantaro falis, tio estis oni perdis loĝantojn pro diversaj tialoj: nome bataloj, prizono, politika persekutado, malsato ktp. Meze de la 20a jarcento la loĝantaro de multaj vilaĝoj de la regiono atingis pinton, kaj ankaŭ ĉe El Pozuelo kun 340, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la loĝantaro, kaj ankaŭ ĉe El Pozuelo kie oni alvenis al la nunaj 57.
Ekde la Hispana transiro al la demokratio la urbestro estis ofte el maldekstra partio PSOE sed lastatempe el dekstra PP.
Stacio Kami-Kosawa
Stacio Kami-Kosawa (japane: 上古沢駅 [Kami-Kosaŭa-eki], angle: Kami-Kosawa Station) estas fervoja stacio en Kudojama, Gubernio Ŭakajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai-Kōya.
Tamim bin Hamad Al Thani
Tamim bin Hamad Al Thani (arabe الأمير تميم بن حمد آل ثاني, en angla transskribo Tamim bin Hamad Al Thani) (*1980, Doho, Kataro) estas filo de antaŭa katara emiro Hamad bin Ĥalifa Al Thani, kaj ekde 2013 la nuna emiro de Kataro.
Edzinoj kaj infanoj
Ŝejko Tamim havas 3 edzinojn kaj 13 infanojn: 7 filojn kaj 6 filinojn.
Lia unua edzino (kaj prakuzo), Jawaher bint Hamad Al Thani, naskis 2 filojn kaj 2 filinojn:
Pál Venetianer
Pál Venetianer, laŭ hungarlingve kutima nomordo Venetianer Pál estas hungara biologo, biokemiisto, genetikisto, profesoro, membro (korespondanta en 1987, ordinara en 1995) de Hungara Scienca Akademio, membro de Academia Europaea (1992), membro de Leopoldina (akademio) (1993).
Tamim bin Hamad Al Thani
Edzinoj kaj infanoj
Lia tria edzino, Noora bint Hathal Al Dosari, naskis 3 filojn kaj 1 filinon:
Pál Venetianer
Biografio
Pál Venetianer frekventis universitaton en Budapeŝto inter 1953-1957. Post la diplomo li eklaboris en medicina instituto, ekde 1970 en biologia instituto en Szeged. Li atingis la sciencan gradon PhD en 1965, li doktoriĝis antaŭ la akademio en 1975. Li dufoje esploris ankaŭ en Usono. En 1975 li atingis la instruan rangon titulara profesoro en Szeged. Li okupiĝis precipe pri molekula biologio, enzimoj kaj proteinoj. Li havas edzinon, kiu naskis filon. Li ricevis premiojn inter 1969-1998.
Antares
Antares estas aŭstra filmo de la reĝisoro Götz Spielmann el la jaro 2004.
Temo
La flegistino Eva kaj ties mallonga amafero kun la kuracisto Thomasz.
La kasistino Sonja prave malfidas sian amikon Marco kaj luktas por li, se necese ankaŭ per memmortiga probo.
Nicole finfine, kiu klopodas forlasi sian koramikon, kiu kontraŭbatalas, perforte alkroĉiĝante al ŝi.
Eksplica sekso
Finfine por la unua fojo en "normala filmo" estas montrata sceno kun eksplica buŝa seksumado (Petra Morzé al Andreas Patton).
Wauwil
Pri la komunumo
Wauwil (prononcu: vaŭvil) estas komunumo en la distrikto Willisau en Kantono Lucerno, Svislando. Ĝi havis 1695 loĝantojn je la 31-a de decembro 2008.
Geografio
Wauwil situas sude de la monto Santenberg kaj norde de la Marĉo de Wauwil, kiu estis ĝis la jaro 1859 kovrita de la Lago de Wauwil. La vilaĝo komplete kunkreskis kun la setlejoj de la najbara komunumo Egolzwil. Per la sekigo de la Marĉo de Wauwil en la 19-a jarcento la komunumo gajnis multe da kultivebla frukta teritorio.
La teritorio de la komunumo etendiĝas sur areo de 2,96 km², de kiuj 10,2% estas kovritaj de arbaro, 71,9% servas por agrikulturo kaj 18,0% por setlado.
Ŝarado
Ŝarado estas ludo per enigmo konsistanta en la diveno de vorto pere de indiko pri ties signifo, malkomponado en partoj, kiuj formas aliajn vortojn. Tiu tempopasigilo estas rilata ĉefe kun la krucvortenigmo.
Wauwil
Najbaraj komunumoj
La komunumo Wauwil limas en nordo al Dagmersellen, en oriento al Mauensee, en sudo al Ettiswil, en sudokcidento al Schötz, kaj en okcidento al Egolzwil.
Ŝarado
Tiu ludo estas pli malfacila ol iom simila rebuso.
Wauwil
Trafiko
Wauwil disponas pri stacidomo ĉe la trajnlinio de Svisaj Federaciaj Fervojoj de Olten al Lucerno.
Tra la komunumo pasas la kantona ĉefvojo de Dagmersellen al Sursee. La plej proksima alveturejo al la svisa aŭtovojo A2 situas tri kilometrojn nordokcidente en Dagmersellen.
Vidindaĵoj
En Wauwil troviĝas arkeologia lernopado en kiu estis rekonstruitaj longdomoj el la neolitiko. En Wauwil jam setlis homoj antaŭ 16000 jaroj, kiel diversaj trovaĵoj pruvis.
Historio
Dum mezepoko en Wauwil regis la Habsburgoj. La komunumo apartenis al ties Grafejo Willisau. En la jaro 1407 la urbo Lucerno aĉetis la Grafejon Willisau, kiu tiam fariĝis Lucerna voktejo. Inter la jaroj 1450 kaj 1515 la urbo Lucerno akiris ankaŭ la malaltan jurisdikcion pri Wauwil. En la jaro 1798 eksplodis al Helveta Revolucio. Dum la kvin jaroj de la Helveta Respubliko la komunumo Wauwil apartenis al la helveta distrikto Altishofen. Per la restaŭracio de la jaro 1803 Wauwil estis atribuita la la nova distrikto Willisau de Kantono Lucerno.
Senpintigita kubokedro
La senpintigita kubokedro estas pluredro, arkimeda solido. Ĝi havas 12 regulajn kvadratajn edrojn, 8 regulajn seslaterajn edrojn, 6 regulajn oklaterajn edrojn, 48 verticojn kaj 72 laterojn. Ĉar ĉiu el la edroj havas punktan simetrion (aŭ 180° turnan simetrion) do la senpintigita kubokedro estas zonopluredro.
Nomoj
La aliaj nomoj de la pluredro estas:
La nomo senpintigita kubokedro, donita originale de Keplero, estas iom iluzia. Se oni senpintigas kubokedron tranĉante la anguloj for, la rezulto estas ne unuforma pluredro, iuj el la edroj estos ortanguloj kiu ne estos kvadratoj. Tamen, la rezultanta plurero estas topologie ekvivalenta al la unuforma senpintigita kubokedro kaj povas esti misformita ĝis kiam la edroj estas regulaj.
La alternativa nomo granda rombokub-okedro referas al tiu fakto ke la 12 kvadrataj edroj kuŝas en la samaj ebenoj kiel 12 edroj de la romba dekduedro kiu estas duala al la kubokedro. Komparu kun malgranda rombokub-okedro.
Tamen estas ankaŭ ebleco de konfuzo: ekzistas nekonveksa unuforma pluredro kun la sama nomo. Vidu en unuforma granda rombokub-okedro.
Areo kaj volumeno
La areo A kaj la volumeno V de la senpintigita kubokedro de latera longo a estas:
Karteziaj koordinatoj
Karteziaj koordinatoj de verticoj de senpintigita kubokedro centrita je (0, 0, 0) de latera longo 2 estas ĉiuj permutoj de
Groß Rheide
Groß Rheide (dane: Store Rejde) estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Schleswig-Flensburg de la federacia lando Ŝlesvigo-Holstinio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. La teritorio estas parto de la komunumaro Kropp-Stapelholm, administra ligo de pluraj formale sendependaj politikaj komunumoj, kun administra centro en la komunumo Kropp.
Okulon pro okulo
Okulon pro okulo, denton pro dento estas praa proverbo - jam en la Biblio, per kiu oni esprimis similmetodan venĝon aŭ monan kompenson pro misagado.
La regulo traplektas la sangovenĝon kaj vendetton, en kiu oni deziras sangon pro elfluigita sango, grava ofendo.
Argirita
Argirita (oficiale Município de Argirita) estas municipo en Brazilo. Ĝi apartenas al la mikroregiono Cataguases (esperante: Katagŭazjs) kaj al la mezoregiono Zona da Mata (esperante Zono de la Ĝangalo) de la brazila subŝtato Minas-Ĝerajso. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
La loĝloko estis levita al la rango de municipo en 1962. La subŝtata ĉefurbo Belo Horizonte situas en distanco de 300 km.
Racoșul de Sus
Racoșul de Sus [rakoŝul de sus] (hungare: Felsőrákos [felŝø:ra:koŝ], sakse: Riukesch [riukeŝ], germane: Ober-Krebsdorf, Kormosbach) estas komunumo en Rumanio nordokcidente de Sfântu Gheorghe. Administre ĝi apartenas al Baraolt, kiu situas 4 km oriente.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 1270 loĝantojn (hungaroj); en 1992 996 (99 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1421. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Háromszék). En proksima minejo oni en aŭgusto 2008 oni trovis skeleton de mastodonto, 2,5 ĝis 3 milionoj jaraĝan. Ĝi estas la plej bone konservita mastodonta skeleto iam trovita en Europo.
Lukavice (distrikto Chrudim)
Vilaĝo Lukavice situas en Ĉeĥio, regiono Pardubice, distrikto Chrudim, sur norda rando de Bohemia-Moravia montetaro, 4 km sude de la urbo Slatiňany, kaj 8 km sude de la urbo Chrudim. Vivas ĉi tie.
Vilaĝpartoj
Al la komunumo apartenas vilaĝpartoj:
Instruado
Infanoj el Lukavice origine vizitis lernejon en Žumberk. Krome oni koncedis eksponitan stacion por infanoj de la 1-a kaj 2-a lernejjaro. Oni instruis en vilaĝdomo n-ro 11 dum kvar vintraj monatoj.
Produktado
En pasinteco estis Lukavice grava ekonomia centro de la regiono. De la jaro 1620 oni ĉi tie minis piriton kaj ĉi tieaj minejoj, en kiuj laboris pli ol 200 laboristoj apartenis al la plej grandaj kaj plej malnovaj en la lando. La plej profunda ŝakto atingis profundecon de 210 m, ĝi havis dek etaĝojn kaj mingalerioj iris ĝis kelkaj kilometroj. Ĉe ĉiu ŝakta faŭko staris ŝaktoturo kaj kugla bestmova turnilo, kiujn movigis ĉevaloj aŭ kastritaj virbovoj. Nuntempe estas la ŝakto fermita per betona plato kaj plena de akvo. Proksime estis drenada ŝakto Vilemina, kies profundeco estis 66 m. La akvo el ĝi fluis per ŝtolo 1593 m longa en la riveron Chrudimka. Ĉe domaro Brusy estas sabloŝtona ŝtola portalo, kiu estas protektata kiel teĥnika memorindaĵo. La pumpilojn movigadis akvorado kun diametro 8 m. La akvon por ĝi certigadis sistemo de fiŝlagoj konstruita en duono de la 18-a jarcento apud vilaĝo Libáň. La mineja akvo estis ege acida kun alta enhavo de feraj kombinaĵoj, kiuj sedimentis en la rivero kiel okulfrapaj rustaĵoj kaj kaŭzadis damaĝojn je teĥnikaj ekipaĵoj en la rivero. De la 17-a jarcento ĉi tie laboris fabriko por prilaborado de la pirito, kiu fabrikis sulfuron kaj pli poste ankaŭ sulfatan acidon. 92 laboristoj en la jaro 1901 en produktejoj Lukavice kaj Slatiňany fabrikis 3,2 mil tunojn da acido jare. La minejoj estis fermitaj en la jaro 1892 kaj en la jaro 1905 oni provis ilin ree malfermi. Bedaŭrinde la rezultoj estis malbonaj kaj la provo estis baldaŭ haltigita. Post fermo de la minejoj en Lukavice estis pirito veturigata el norda Hungario. Restaĵo post fabrikado estis forveturigata en ferfabrikon en Vítkovice. Pro tio en la jaro 1905 tuta ĥemia produktado estis el Lukavice transigita al proksima urbo Slatiňany, kie estis rekta ligo al fervojo.
Estintaj minejoj
En lokoj, kie estis iam minejoj estas nun betula arbareto kun informtabuloj. Memorindaĵo je minista pasinteco estas minista altaro en preĝejo de Sankta Bartolomeo en proksima vilaĝo Bítovany.
Baroka kasteleto
En la jaro 1700 princa familiaro de Auersperg konstruigis en la vilaĝo barokan domon de Princa mineja ofico. Nuntempe en ĝi estas la komunuma ofico.
Monumento
Monumento je falintaj soldatoj en la mondmilito 1914 - 1918 estis konstruita en la jaro 1921. Monumenton kreis František Drajer, skulptisto el Chrudim.
Resurso
De la homa starpunkto, natura resurso estas ajna natura fonto de energio aŭ materio, kio estas akirita el la medio por kontentigi homajn bezonojn.
Lukavice (distrikto Chrudim)
Memorinda kverko
Trans Lukavice iras du biciklismaj vojoj n-ro 4118 el Bítovany al Bojanov kaj n-ro 4113 el Trhová Kamenice al Slatiňany.
Resurso
Klasificado de resursoj
Surbaze de ilia repleniĝo kaj disponebleco, resursoj povas esti klasifikitaj kiel:
Surbaze de ilia nivelo de disvolvigo kaj uzo, ili povas esti klasifikitaj kiel:
Surbaze de ilia origino, ili povas esti klasifikitaj kiel:
Surbaze de ilia distribuo, ili povas esti klasifikitaj kiel:
Jan Stanisław Skorupski
Jan Stanisław SKORUPSKI (naskiĝis la en Łoszniów en Pollando) estas pola poeto kaj eseisto, redaktoro de radiaj kaj televidaj elsendoj pri literaturo.
En 1972 li estis gvidanto de la tutmonde unua ekologia kampanjo sub veloj sur la rivero Danubo, kun la alvoko "Protekto super la natura medio de l' homo estas urĝe bezona", en la tempo, kiam ĉispeca agado estis en ĉedanubaj landoj malpermesita (Greenpeace sur la ŝipo "Rainbow Warrior 1" faris la saman aktivadon en 1978).
Jan Skorupski estas aŭtoro de unu el la tutmonde unuaj libroj pri la turnoperiodo de 1989, kiu estis tradukita parte al 14 lingvoj ("...kompreni polojn", "Pola purgatorio" ktp. - en postaj eldonoj estis diversaj titoloj), aŭtoro de la eseoj pri ŝanĝoj en Eŭropo (ekz. en la germana lingvo "Eŭropo - aŭtonoma aŭ universala?"); aŭtoro de la ciklo de sonetoj SONETADO, 8784 sonetoj en la pola kaj en Esperanto (ne estas tradukoj de la unua lingvo al la dua). Krome li estas aŭtoro de multaj aliaj cikloj de sonetoj kaj sonetoidoj, baladoj kaj kanzonoj, kiuj dum poeziaj koncertoj estis surbendigitaj kaj libre aŭ diske eldonitaj (pole, germane kaj en Esperanto kun akompano fortepiana de Witold Czajkowski).
Nun li loĝas en Zuriko kaj Venecio, iam antaŭe li vivis en la Malnova Urbo de Varsovio, en la vilaĝo Księżyce, en Turoszów, en Berlino, en Parizo kaj en Vieno.
Guinness-libro de rekordoj
En la jaro 1997 Skorupski aperis pro siaj sonetoj verkitaj paralele en Esperanto kaj en la pola lingvo en la germanlingva eldono de la Guinness-libro de rekordoj: "La plej multajn sonetojn verkis la pola verkisto vivanta en Zuriko (Svislando), Jan Stanisław Skorupski: 732 poemojn li verkis inter la 1-a de januaro 1995 kaj la 3-a de novembro 1995 en po du lingvoj, la pola kaj Esperanto."
Notepad++
Notepad++ estas senpaga tekstoredaktilo por Vindozo. Danke al la facileco kaj riĉeco de ĝiaj funkcioj, oni povas uzi ĝin por multaj celoj, sed ĝi estas kreita ĉefe por programado (ĝi rekonas ĉiujn plej konatajn programlingvojn kaj multajn aliajn). Notepad++ enhavas multajn funkciojn, kiuj helpas dum legado kaj redaktado de tekstdosieroj, inter kiuj estas la ebleco malfermi multajn dokumentojn samtempe, tuta menuo kun opcioj por signarkodoj (unikodaj kaj regionaj), tre povaj funkcioj pri serĉado; aliaj funkcioj estas tre utilaj por redaktado de fontkodo, ekzemple rekono kaj kolorigo je ŝlosilvortoj, evidentigo je krampoj, aŭtomataj krommarĝenoj, kreado/rekono de nova programlingvo, rekono de funkcioj (C++) ktp.
Kvankam kreita ĉefe por programado, eblas facile personigi ĝin laŭ onia gusto aŭ bezonoj. La funkcioj estas ofte plimultigitaj je novaj versioj, aldone la programo permesas la kreadon kaj instalon de kromaĵoj.
Notepad++ estis longtempe elŝutebla de retejo Sourceforge, kie en junio 2010 ĝi estis elŝutita pli ol 25 milionojn da fojoj.
Tradukoj
La programo estas plurlingva, kun ĉirkaŭ 70 lingvoj, sed ĝi ne estas 100% tradukebla, ĉar iuj tradukeroj estas enkodigitaj kaj vidataj en la angla en ĉiuj versioj. Ekde 2011 ĝi havas ankaŭ tradukon en Esperanto, tradukita de Francesco Costanzo, kiu okupigas ankaŭ pri ĝia ĝisdatigo.
En pasinteco, diversaj lingvoj estis defaŭlte haveblaj en Notepad++, sed nuntempe (2013) por havi la tradukojn al ĉiuj lingvoj, oni devas elekti ilin dum instalado; se ne nur la angla estos uzebla.
Aliaj informoj
Inter la programlingvoj rekonataj de Notepad++ estas:
Preĝejo Sainte-Radegonde (Talmont-sur-Gironde)
La preĝejo Sainte-Radegonde [] estas katolika preĝejo situanta en Talmont-sur-Gironde, en Francio. Ĝi estis konstruita en la 12-a jarcento.
La preĝejo staras sur klifo ĉe la estuaro Ĝirondo.
Ĝi estis deklarita historia monumento en 1890.
Kočín-Lančár
Kočín-Lančár (hungare Köcsény-Lancsár [koĉEnj-lanĉAr]) estas kunigita vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
Situo
Kočín-Lančár situas sub monto 297 m alta, fine de 2 mallongaj sakovojoj, kiuj estas interligitaj en la duobla vilaĝo. Piešťany troviĝas je 16 km.
Historio
La unua mencio okazis pri Lancsár en 1262 en formo "Kuerencher," pri Köcsény en 1436 en formo "Kotlyn". En 1423 la komunumo jam havis rangon kampurbo. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Kočín 259 homoj, en Lančár 217 homoj, (en ambaŭ plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumoj apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto Piešťany, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 2001 vivis en Kočín-Lančár 538 homoj, (534 slovakoj).
Maranjaj mangrovoj
La maranjaj mangrovoj estas ekoregiono el la orient-sudamerika ekoprovinco de la neotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome ĝi apartenas al la mangrovarbaroj.
Priskribo
La ekoregiono okupas areon de 11 300 kvadratajn kilometrojn je la atlantika marbordo de la brazilaj subŝtatoj de Maranjo kaj orienta Parao. Oni povas konsideri orientajn kaj okcidentajn partojn de la ekoregiono. La okcidenta parto etendiĝas ekde apud Belemo sur la Pará-Rivero laŭlonge de la marbordo de orienta Parao kaj okcidenta Maranjo ĝis Baía de São Marcos (Golfeto de Sankta Marko). Tie ĉi la marborda linio ampleksas centojn da insuloj kaj ŝlimobenkoj, konstituitaj el fajna silto, alfundigita de la Amazono.
La orienta parto etendiĝas ekde la Baía de São Marcos laŭlonge de la orienta marbordo de Maranjo ĝis la elfluejo de la Parnaíba-Rivero. Tie ĉi la marbordo estas superregata de vastaj sablodunoj, alternante kun kavaĵoj en golfetoj kaj riverelfluejoj.
(137284) 1999 RZ182
(137284) 1999 RZ182 estas marsrenkonta asteroido, malkovrita la 9-a de septembro 1999 en la kadro de la astronomia kampanjo LINEAR elde la observatorio de la Laboratorio Lincoln en Socorro (Nov-Meksiko, Usono).
Orbito
Ĝi estas en orbita resonanco 7:2 kun Jupitero.
Ĝia discentra orbito ekstere malproksime tanĝas tiun de Marso. Ĝia marsa MOID estas 0,274722 astronomia unuo, tie estas 41,098 milionoj da km.
Promenbastono
Promenbastono estas bastono, kiu helpas al homoj kun handikapoj paŝi kaj iradi; ekzemple tiuj, kiuj ne komplete resaniĝis fizika vundo aŭ maljunuloj, aŭ por helpi iri en lokoj malfacile preterpaseblaj. En certaj periodoj kaj lokoj, tia bastono ankaŭ estis uzata kiel moda akcesoraĵo por multaj homoj.
Raffaele Palizzolo
Raffaele PALIZZOLO (Termini Imerese, julio 1843 - 7-an de septembro 1918) estis itala politikisto.
Li estis municipa konsilisto de Palermo. Li estis elektita deputito al la Ĉambro en 1882 kaj rekonfirmita por pliaj 4 leĝdonaj periodoj, ĝis 1890 kaj de 1892 ĝis 1900.
Li estis implikita en borsaj transakcioj efektivigitaj per la mono de aliaj kaj en rilatoj kun la Mafio. Registaro de Agostino Depretis aliĝis al la tiama direktoro ĝenerala Emanuele Notarbartolo kiel estro de la Banko de Sicilio.
Li estis akuzita kiel la incitanto de la mortigo de markizo Emanuele Notarbartolo la 1-an de februaro 1893, dum la trajnvojaĝo inter Termini Imerese kaj Trabia, kiu estis mortigita per 27 ponardoj de Matteo Filippello kaj Giuseppe Fontana, ligitaj al la sicilia mafio. Ĉi tiu kazo kaŭzis gravan debaton pri la situacio de la mafio en Sicilio kaj Italio kaj, ĉefe, pri la konspiro inter la mafio kaj la politiko, sed komence neniu kuraĝis diri la nomon.
En 1899 la Ĉambro de Deputitoj rajtigis la proceson kontraŭ Raffaele Palizzolo kiel la instiganto de la murdo. En 1902 li estis juĝita en Bolonjo kaj kondamnita al 30 jaroj da malliberigo, sed la Kasacio nuligis la kondamnon kaj en la nova proceso, kiu okazis en julio 1904, li estis malkondamnita de la Kortumo de Atencoj de Florenco pro nesufiĉaj pruvoj.
Lendelede
Lendelede ( [LENd'le:d']) estas municipo en Belgio. Komence de ĝi havis  loĝantojn. La municipo apartenas al la distrikto Kortrejko.
San Cesario di Lecce
San Cesario di Lecce estas komunumo de Italio.
Kyoung-Ja Choo
Kyoung-Ja CHOO (koree 추경자) estas sud-korea astronomino.
Laŭ Minor Planet Center, ŝi kunmalkovris la asteroidon 94400 Hongdaeyong la en kunlaboro kun Young-Beom Jeon kaj Yun-Ho Park.
Ŝi laboras ĉe la Nacia Universitato Kyungpook
Xavier Dewidehem
Xavier Dewidehem estas franca esperantisto. Inter la jaroj 2011 kaj 2015 li estis la prezidanto de la asocio Espéranto-France (ĝis 2000 nomata Unuiĝo Franca por Esperanto), kaj meze de la 2010-aj jaroj li funkciis kiel prezidanto de la Loka Kongresa Komitato de la UK 2015 en Lille. Kome ekde mezo de decembro 2022 li duafoje estas la prezidanto de la Nordfrancia Esperanto-Federacio, aktiva en la regiono Hauts-de-France, kiun li jam prezidis en 2005-2010. Laŭ informoj de la retejo edukado.net, li komence de la 2000-aj jaroj esperantistiĝis pere de ĉiusemajnaj duhoraj kursoj de Claude Longue-Épée, antaŭulo en la prezidanteco de Espéranto-France, en la Beletra Universitato «Lille-3» por studentoj kaj al malpli junaj universitatanoj.
Toulon Sainte-Musse (stacidomo)
Toulon Sainte-Musse estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Toulon, en departemento , regiono Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Provenco-Alpoj-Bordo Lazura.
Attila Szabó T.
SZABÓ T. Attila (sabo) Törpényi estis hungara lingvisto, historiisto, literaturhistoriisto, etnografo naskita en Fehéregyháza la 12-an de januaro 1906 kaj mortinta en Kluĵo la 3-an de marto 1987. Li estis la patro de lingvisto Ádám Szabó T. kaj biologo Attila Szabó T. E., avo de poetino Anna Szabó T.
Biografio
Attila Szabó T. sian infanaĝon pasiĝis en Deĵo. Li studis en Kluĵo, poste en universitatoj de Edinburgo kaj St. Andrews. Ekde 1926 li laboris en la arkivejo de Erdélyi Múzeum. Liaj unuaj sciencaj publikaĵoj aperis ekde 1929. Li akompanis Bálint Csüry, sian profesoron inter csángókn en 1929. Post mallonga instruado en Nagyenyed kaj Zilah li fariĝis definitive la kunlaboranto de Erdélyi Múzeum apud arkivisto Lajos Kelemen. Ekde 1942 li instruis hungaran lingvistikon en la Universitato Koloĵvaro, gvidis la muzeon Erdélyi Múzeum kaj Erdélyi Tudományos Intézet. Li redaktis la revuon Erdélyi Múzeum, la eldonaĵojn Erdélyi Tudományos Füzetek (Kolozsvár, 1941-47) kaj Magyar Népnyelv (Debrecen, 1941-43, kun Géza Bárczi).
En 1977 li iĝis honora membro Hungara Scienca Akademio.
1370 Hella
1370 Hella estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la germana astronomo Karl Wilhelm Reinmuth elde la Nacia Observatorio de Hejdelbergo - Königstuhl.
Ĝi rivevis la virinan antaŭnomon "Hella", en honoro al la germana astronomino Helene Nowacki. Oni ne konfuzu kun 699 Hela nek 435 Elao
Vermiljono
Vermiljono estas aŭ brila ruĝa aŭ skarlata pigmento, originale farita el la pulvorigita minerala cinabro, kaj la nomo de la rezultanta koloro. Ĝi estis vaste uzita en la arto kaj ornamaĵo de Antikva Romio, en la bildigitaj manuskriptoj de la mezepoko, en la pentraĵoj de la Renesanco, kiel Sindur (hindie सिन्दूर) en Hindujo, kaj en la arto kaj lakaĵoj de Ĉinio.
Etimologio
La vorto devenas el la portugala lingvo vermelhão (prononco proksime vermeljaon), kiu signifas "forta ruĝo" tra la franca vermelion.
Gergely Vajda
Gergely Vajda [gergej vajda], laŭ hungarlingve kutima nomordo Vajda Gergely, en Usono Gregory Vajda estas hungara-usona komponisto, dirigento, klarnetisto. Lia patrino estis Veronika Kincses.
Gergely Vajda naskiĝis en muzikista familio la en Budapeŝto.
Biografio
Gergely Vajda frekventis muzikartan mezlernejon en sia naskiĝurbo, poste li akiris diplomon en Muzikarta Altlernejo Ferenc Liszt en 1996. Liaj plej gravaj instruistoj estis Béla Kovács (klarnetisto), Ervin Lukács kaj Miklós Kocsár, krome private Péter Eötvös, László Tihanyi, József Sári kaj Zoltán Jeney. Dum la studentaj jaroj li helpis al Péter Eötvös kaj partoprenis en liaj someraj kursoj. Jam en 1993 li estis ano en ĉambra orkestro. Inter 1995-1997 li instruis en la muzikarta mezlernejo, poste en muzikpedagogia altlernejo. Inter 1998 kaj 2000 li havis stipendion. Li debutis en la Budapeŝta Ŝtata Operejo en 1999 kiel dirigento, en 2002 jam en Milwaukee, iom poste en Portland. Pro la sukcesoj en Usono li ricevis plurajn taskojn kaj postenojn en Usono, tamen inter 2011-2014 li estis dirigento de simfonia orkestro de Hungara Radio. Li ricevis premiojn inter 1997-2018.
Odorrana tormota
Konata kiel kav-orela torenta rano, la Odorrana tormota estas la sola rano (nuntempa la sola nemamulo), kiu uzas por la komunikado ultrasonon. Ĝi estas rara amfibio en Ĉinio, provinco Anhui.
Ĝi apartenas al genro Odorrana, pli frue oni klasifikis ĝin al genro amolops.
Heisdorf
Heisdorf estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Bitburg-Prüm de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
São João Evangelista
(prononco: saunĵoaŭ evanĵelista, oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Guanhães. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun São José do Jacuri, Coluna, Paulistas, Sabinópolis, Guanhães, Peçanha, Cantagalo kaj São Pedro do Suaçuí
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Jean Guillaume
Jean GUILLAUME estis franca esperantisto. Ĉefdelegito de Universala Esperanto-Asocio por Francio dum 30 jaroj, li krome funkciis kiel prezidanto de Unuiĝo Franca por Esperanto en 1974 kaj 1975. Li estis la edzo de Julia Guillaume-Isbrücker (1916-1999), la filino de Julia Isbrücker (1887-1971, la fondintino de la Internacia Esperanto-Instituto en Hago).
(9412) 1995 GZ8
(9412) 1995 GZ8 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Sejĝi Ueda kaj Hiroŝi Kaneda elde la observatorio de Kuŝiro en Hokajdo (Japanio).
Víchovská Lhota
Víchovská Lhota estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de municipo Víchová nad Jizerou. Ĝi troviĝas proksimume 1,5 km norde de Víchová nad Jizerou. Estas ĉi tie registritaj 54 adresoj. En la jaro ĉi tie daŭre vivis.
Víchovská Lhota estas ankaŭ nomo de katastra teritorio kun areo 2,5 km².
San Donaci
San Donaci estas komunumo de Italio.
Vodice (apartigilo)
Nomon Vodice portas
Marolles-en-Hurepoix
Marolles-en-Hurepoix [maʁɔl ɑ̃ yʁǝpwa] estas franca situanta en departemento Essonne, regiono Francilio.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Marollais.
Volkswagen
La aŭstra profesoro kaj aŭto-inĝeniero Ferdinand Porsche kaj la judgermana inĝeniero Josef Ganz staris ĉe la lulilo de Volkswagen.
Gregorio la 6-a
Papo Gregorio la 6-a, naskiĝinta en Romo Giovanni Graziani (dirita ankaŭ "Graziano") posteulis papon Benedikto la 9-a, lia baptofilo, (kiu vendis al li la papadon per enorma kvanto da oro), la 1-an de majo 1045. Li estis tie konsekrita. Samokaze kandidatoj al la papado estis ankaŭ estonta papo Silvestro la 3-a (kiu, tamen, ne aspiris esti tia, sed oni lin devigis kandidatiĝi) kaj la sama Benedikto la 9-a (kiu poste ŝanĝis opinion kaj volis reakiri al si la papadon): la unua (Silvestro) rifuĝinta en la regiono Sabina kaj la dua (Gregorio) barikadita en la Urbo.
Tiu situacio fariĝis neeltenebla kiam Henriko la 3-a (Sankta Romia Imperio) volis esti kronita imperiestro por ke ne naskiĝu duboj pri lia laŭleĝeco, kaj malsupreniris Italion.
Henriko estis grandhonore ricevita de Gregorio la 6-a en Piaĉenco. Estis decidite kunvoki la koncilion en Sutri, urbeto 40 kilometrojn norde de Romo, fore tial el la perfortoj de la urbaj frakcioj.
Antaŭ la asembleo, Gregorio konfesis ke mem estis, “laŭ bonafido kaj simpleco”, simonie akirinta la papadon kun la konsento de la vendanto Benedikto la 9-a la 1-an de majo 1045. Post la foriro de Benedikto la 9-a kaj furiozaj sangaj luktoj daŭrintaj kvar monatojn, la 13-an de januaro la juna papo (Gregorio la 6-a) estis deklarita malpostenigita de la popolo, instigita de Krescencoj kaj patricio Gerardo el Galeria, kaj estis popolvoĉe deklarite ke la nova papo estu Johano Krescenco-Ottaviani (ĉiam per la instigo de Krescencoj kaj Gerardo); tiu ĉi, fakte, estis oficiale elektita kaj entronigita la 20-an de januaro kun la nomo Silvestro la 3-a. En la aprilo de 1045 Benedikto la 9-a revenis al Romo kaj renovigis siajn pretendojn al la papado, pro tio ke mem neniam estis senoficigita de episkopa sinodo regule kunvokita kaj tial, formale, mem daŭrigis esti papo reganta dum Silvestro la 3-a estis kontraŭpapo (kiu tamen akceptis la oficon kontraŭvole).
Fakte, Benedikto reprenis por si la praktikadon de papado por ĝin cedi al la baptofilo Johano Graciano ĉi-foje kun oficiala formulo de abdiko kaj mem indikante sian posteulon, tute neglektante Silvestron opiniigita entrudiĝinto. La popolamaso, per aklamo altrudis ankaŭ la nomon al la nova elektito: Gregorio la 6-a kiel la rigida germana papo Gregorio la 5-a kiu estis reginta ĝis 46 jaroj antaŭe. Gregorio la 6-a sin estimis la rekta posteulo de Benedikto la 9-a, ĉiam neglektante Silvestron la 3-a.
Kuriozaĵo de kuriozaĵoj! Post la laŭleĝa elektado de Gregorio la 6-a, lia elektanto Sankta Petro Damiani - la sama kiu iam strebegis por la senoficiĝo de Kontraŭpapo Benedikto la 10-a (1058-1059) por elekti papon Nikolao la 2-a, (1059-1061) - ĝojege salutis la elekton de personeco reformanta, dirante ke fine revenis al la arkeo de Noa la kolombo kun la olivarba branĉeto kaj ke Gregorio la 6-a estus foriginta simonion; sed Damiani baldaŭ sciiĝos ke ĝuste Gregorio la 6-a estis simonie elektita!
La pretendantoj antaŭ la koncilio de Sutri
Dume la sinodo-koncilio daŭrigis sian analizon de la situacio: ĝi kunvokis la tri pretendantojn, sed fakte prezentiĝis nur Silvestro la 3-a kaj Gregorio la 6-a. Ĉiuj revenĝoj de la tri estis rifuzitaj. Silvestro estis senigita je la sacerdota digneco kaj ekzilita en monaĥejo, sed lia puno estis baldaŭ ŝanĝita al bonstata ekzilo en la Sabina en Latio ĉar li revenos reokupi la oficon de episkopo en si antaŭa diocezo. Gregorio la 6-a abdikis kun la vortoj: “Mi, Gregorio, episkopo, servisto de la servistoj de Dio, sentencas ke mem devas esti senoficigita el la funkcio de papo de la Sankta Roma Eklezio, pro la enorma eraro kiu, pro la malpuro simonia, kondiĉis kaj malvirtigis mian elektiĝon”. La koncilio ĉesigis la laborojn la 23-an de decembro de la sama jaro.
Johano Graciano, ne plu Gregorio la 6-a, ritiriĝis en Germanio, kie mortis en la sekvanta jaro (1047). Al li posteulis Klemento la 2-a, kiu mortis la saman jaron, sed kelke da tempo antaŭ Graziano (la eksa Gregorio la 6-a). Kiam Klemento mortis, multaj (inter kiuj la episkopo Vazono de Lieĝo, petis al Hentiko la 3-a ke estu reintegrita Graziano, ĉar oni lin konsideris laŭleĝa pontifiko, perforte pusita al la abdiko; ne nur Henriko rifuzis, sed ankaŭ Graciano forpasis tuj post. Henriko, male, adresuĝis al Popono de Brixen, kiu fariĝis papo Damaso la 2-a.
La kapelano de Graciano, lia kompanulo ĝis lia morto en ekzilo, estis la junulo Ildebrando Aldobrandeschi el Soana, destinita, 26 jarojn poste, esti elektita papo kun la nomo de Gregorio la 7-a.
Stacio Kii-Hosokawa
Stacio Kii-Hosokawa (japane: 紀伊細川駅 [Kii-Hosokaŭa-eki], angle: Kii-Hosokawa Station) estas fervoja stacio en Koja, Gubernio Ŭakajama, Japanio. La stacio servas 1 linion de Elektra Fervojo Nankai: Linio Nankai-Kōya.
Groß Rodensleben
Groß Rodensleben estas eksa komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Börde de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 ĝi havis 1066 loĝantojn. Ekde la 1-a de januaro 2010 la loĝloko estas parto de komunumo Wanzleben-Börde.
(11906) 1992 AE1
(11906) 1992 AE1 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Shuji Hayakawa elde Okutama (distrikto de Tokio).
Ĝia spektra klaso "Sq" indikas "ŝtonan" asteroidon, konsistanta ĉefe el silikatoj de fero kaj de magnezio.
Ruseni
Ruseni [rusenj] (hungare: Kézdioroszfalu kezdiorosfalu) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Târgu Secuiesc.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 428 loĝantojn (hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estis en 1567. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Háromszék). En 1949 ĝi estis aligita al Târgu Secuiesc.
Asama makako
La ursmakako aŭ asama makako (Macaca assamensis) el la ordo de primatoj kaj familio de cerkopitekedoj vivas en Junano kaj Gŭangŝio de Ĉinio kaj ankaŭ en Birmo, Vjetnamio, Barato, Nepalo, Butano kaj Sikimo.
Priskribo
Ĝi similas al la resuso, sed estas pli forta ol la lasta kaj malpli granda ol la stumpovosta makako. Ĝi havas dikan kaj longan muzelon, mallongan voston, harvorticon sur la verto kaj malhelbrunan hararon. Ĝi longas 56-65 centimetrojn, pezas pli ol dek kilogramojn, kaj ĝia vosto longas 23-25 centimetrojn.
Vivejo kaj kutimaro
Tiuj orientalisaj kaj palearktisaj makakoj loĝas en densaj arbaroj sur montoj je 700-2 000 metroj super la marnivelo. Ili aktivadas en aro el kelkaj eĉ dekoj kun unu fortika plenaĝa virsimio kiel sia gvidanto. Nokte ili dormas kaj tage serĉass nutraĵojn. Ili manĝas sovaĝajn fruktojn, foliojn, burĝonojn, maldikajn branĉojn kaj florojn, kiujn ili iom maĉas kaj tuj konservas en vanga saketo por remaĉi kaj engluti en libera tempo. Frumatene ili estas plej viglaj. La makako havas vivkutimojn similajn al tiuj de la resuso, sed ĝi estas malpli lerta kaj pli sovaĝa ol la lasta. Ĝi estas facilmova tiel surtere kiel surarbe. Ordinare ĝi iras per la kvar membroj, sed ĝi povas iri ankaŭ per siaj postaj kruroj. Krom vegetaĵoj, ili manĝas ankaŭ insektojn kaj birdovojn. Iafoje ili eĉ amase malsupreniras montojn por ŝteli fruktojn kaj legomojn. Renkontinte malamikojn, ili tuj surgrimpas sur arbojn aŭ sin kaŝas en herbaro. Ili povas pariĝi la tutan jaron. Post kiam la ursmakakino gravedas ses monatojn, ĝi naskas unu idon ĉiufoje. La patrino tre amas sian idon, kiun ŝi ĉiam portas sur sia brusto. Kiam ŝi sin movas per la kvar membroj, la ido do firme ĉirkaŭprenas ŝin je la brusto.
Elektrodukto
La Elektrodukto estas inĝeniera reta infrastrukturo destinita por transportado de alt-tensia elektro, inkluzivanta kaj la suprajn kurantajn lineojn kaj la subterajn kablajn lineojn en specialaj strukturoj aŭ ene de kablaj tuboj.
Inkvizitoro
Inkvizitoro estis membro de Inkvizicia tribunalo.
Granda inkvizitoro estis la ĉefo de ĉiuj inkvizitoroj en certa regiono.
La mezepokaj inkvizitoroj estis konataj pro fanatika pieco kaj senkompata krueleco kontraŭ herezuloj kaj aliaj kulpintoj kontraŭ la katolika eklezio, sed ankaŭ ĉe aliaj kristanaj eklezioj.
La plej fama inkvizitoro estis Tomás de Torquemada. Aliaj estis Alonso de Salazar y Frías
Borůvková hora
Post la jaro 1945, kaj antaŭ difino de la nuntempa pola nomo la monto nomiĝis ankaŭ Wrzesiec, Wrzosiec aŭ Wrzosówka. Tiu ĉi nomo restis en municipo Wrzosówka situanta sur deklivo.
Sur la pinto estas konstruita belvedero Borůvková hora, konstruita fare de ĉeĥoj.
Krakovany (distrikto Piešťany)
Krakovany, hungare Krakovány [krakovAnj] estas vilaĝo en Slovakio, en Regiono Trnava, en Distrikto Piešťany.
Situo
Krakovany situas laŭ rojo, laŭ flankovojoj, laŭ fervojo Vrbové-Piešťany. La lasta urbo troviĝas je 6 km-oj.
Historio
La loko estis loĝata ekde la paleolitiko. La unua mencio okazis pri la vilaĝo en 1113 en formo "Craco". En 1531 kaj en 1600 la turkoj bruldetruis la komunumon. En 1910 laŭ la popolnombrado vivis en Krakovány 910 homoj, (plejparte slovakoj). Ĝis Traktato de Trianon la komunumo apartenis al Hungara reĝlando, al Nyitra (reĝa departemento), al distrikto Nové Mesto nad Váhom, poste al Ĉeĥoslovaka respubliko, dum la 2-a mondmilito kaj ekde 1993 al Slovakio. En 1944 la najbara vilaĝeto aliĝis al Krakovany. En 2001 vivis en Krakovany 1311 homoj, (1292 slovakoj).
Neognatoj
La Neognatoj (Neognathae) formas unu el la du subklasoj de la Birdoj kaj subkomprenas per siaj proksimume 9000 specioj la plej grandan parton de la diverseco de la birdoj.
La plej granda rekonilo, kiu distingas la Neognatojn de la Paleognatoj, estas la strukturo de la palato. Al Neognatoj mankas la „Pterigoido-palata-komplekso“ (PPC), kunfiguriĝo de ostoj konsistanta el pterigoido (flugil-osto), palateno (palat-osto) kaj vomero. Malsimile al la Paleognatoj, krom tiu ne ekzistas alia speciale eminenta karakterizilo. Inter la Neognatoj ekzistas kaj flugantaj kaj ne flugantaj birdoj, kiel la Pingvenoj, la Kakapoj, kiuj apartenas al la Papagoj, kaj la Kaguoj, kiuj estas propra familio. La plej granda Neognato estas la Kondoro (Vultur gryphus) kun longeco de 1,30 metroj kaj flugilvasteco de ĝis 3,20 metroj.
Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando
Landlimo de Ĉeĥio kaj Pollando (Granica polsko-czeska) estas ŝtatlimo inter Ĉeĥio kaj Pollando. Ĝia longeco al la 20-a de marto 2013 oficiale faras 795,9103 km kaj troviĝas sur ĝi randaj punktoj de Ĉeĥio.
Geografia limigo
Sur la pola flanko la limo prezentas limon kun Ĉeĥio proksimume 23 % el la longeco de la polaj ŝtatlimoj. Ĝi komencas en kontakto de tri limoj (Ĉeĥio, Pollando kaj Germanio) nordokcidente de Hrádek nad Nisou. Sekve en direkto al oriento ĝi ĉirkaŭiras Fridlantan terlangon, ĝi kondukas tra Jizera montaro, Gigantmontaro, ĝi ĉirkaŭiras terlangon de Broumov, ĝi daŭrigas malantaŭ ĝi tra Orlica montaro, Riĥleba montaro, Zlatohora montetaro kaj Opava montetaro ĝis Opava. De tie ĝi plu daŭrigas al Ostrava, kiun ĝi ĉirkaŭiras el nordo kaj tra Český Těšín ĝis Hrčava, kie troviĝas trilanda punkto inter Ĉeĥio, Pollando kaj Slovakio. Sur la limo estis sume 19 interŝtataj limpasejoj, hodiaŭ eblas transpaŝi ĝin kiel schengenan spacon libere.
Historio
La ŝtatlimo de Ĉeĥio kaj Pollando kopias la ĉeĥan parton de eksa ŝtatlimo de Ĉeĥoslovakio kaj Pollando, pri kiu en la pasinteco oni gvidis disputoj, kiuj en la ĉeĥa parto ekiris en la jaro 1919 en mallongan sepjaran kunpuŝiĝon kaj en la jaro 1938 en armean minacon devigitan rezignon de parto de la ĉeĥoslovaka teritorio al Pollando. Pro ŝovo de la limoj de Pollando okcidenten al linio Odro-Nisa estiĝis pluaj ĉeĥoslovakaj-polaj teritoriaj disputoj en regiono de Racibórz, Głubczyce kaj Kłodzko. La teritoriajn disputojn finigis nur interŝtata interkonsento el la jaro 1958.
Neognatoj
La unuaj fosile konservitaj Neognatoj originas el la malfrua Kretaceo, antaŭ proksimume 70 milionoj da jaroj. La nomo jam indikas, ke ili laŭ tradicia opinio evoluis el la Paleognatoj. Sed tiu opinio pri la sistematiko pridubiĝis per esploroj je mitokondria DNA, laŭ kiuj la origina disiĝo ne okazis inter Paleognatoj kaj Neognatoj, sed, en la frua Kretaceo, antaŭ proksimume 110 milionoj da jaroj, inter Paseroformaj birdoj kaj ĉiuj aliaj birdoj. El tiu perspektivo la ecoj de la Neognatoj estas la originaj, dum tiuj de la Paleognatoj supozeble evoluis per neotenio, tio estas la daŭrigo de ecoj de la junbesto en la adoltaĝon. Laŭ tio la Paleognatoj estus nur grupo ene de la Neognatoj, kiuj tiel ne plu formus monofilumikan taksonon, tio signifas, ke ili ne plu ampleksus ĉiujn idojn de sia komuna praulo, ĉar tiu ja estus la komuna praulo de ĉiuj vivantaj birdoj.
Sistematiko
La Neognatojn oni subdividas je jenaj 26 ordoj:
La paseroformaj birdoj kun siaj 5300 specioj entenas la je distancego plej grandan varion da specioj.
Čechy pod Kosířem (kastelo)
Čechy pod Kosířem estas nomo de kastelo en Ĉeĥio. Ĝi situas en Moravio, distrikto Prostějov en samnoma vilaĝo Čechy pod Kosířem. Origine baroka kastelo surloke de renesanca fortikaĵo, rekonstruita en malfruklasikisma stilo. La kastelo estas ligita kun restado kaj kreado de konata ĉeĥa pentristo Josef Mánes. Ĝi estas malfermita por publiko ekde aprilo ĝis septembro.
La konstruaĵon ĉirkaŭas pejzaĝparko, unu el la plej valoraj en tuta Moravio, kompletigita per pluraj romantikaj konstruaĵoj. Tra la parko kondukas aparta instrupado.
28057 Hollars
28057 Hollars estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, proksima de la orbita resonanco 9:4 kun Jupitero.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la en la kadro de la astronomia kampanjo Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (LONEOS) elde la Stacio Anderson Mesa de la Observatorio Lowell, sudoriente de Flagstaff (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Dennis R. Hollars, longtempan subtenanto de la Observatorio Lowell kaj de ties misio. Li estas astronomo, kiu ricevis sian Ph.D. de la Universitato de Nov-Meksiko, kie li studis kun Clyde Tombaugh. Dennis estas daùre malavara de sia tempo kaj talento, servante la Konsilantaron kaj la Teknologian komitaton de la Observatorio Lowell.
Semantikaj roloj
Du ekstremaj ekzemploj estas la lokisma teorio de Anderson (1971), kiu havas nur tri rolojn (ORIGINO, LOKO, CELO), el kiuj ĉiuj nelokaj valoroj estas deriveblaj, kaj la teorio Head-Driven Phrase Structure Grammar (kapregata frazstruktura gramatiko), kie ĉiu verbo havas la proprajn semantikajn rolojn, diferencajn al tiuj de ĉiuj aliaj verboj. Bedaŭrinde, en tiu lasta teorio, perdiĝas la avantaĝoj de la ĝeneralaj principoj de semantikaj roloj.
Alia problemo, pri listoj de roloj, estas kiel fajne dividi la diversajn rolojn. Jackendoff (1973) dividis la rolon AGANTO en du: AGANTO kaj AKTORO sed aliaj proponis ĝis 14 subtipojn. Ofte ne ekzistas klara limo inter la roloj. Ekzemple, en la martelo rompis la fenestron, la vorto martelo eble estas la AGANTO, ILO, FORTO, aŭ KAŬZO. Tamen, iuj semantikaj rilatoj estas pli kredeblaj ol aliaj.
La ideo pri semantikaj roloj estas tre malnova. Ĝi ŝajne venas de la skribaĵoj de Panini, en la kvara jarcento a.K.E., pri la sanskrita lingvo. En la moderna epoko Gruber (1965) kaj Fillmore (1966) instigis evoluigon pri la teorio.
Malpli longa listo de roloj
Jen mallonga listo de la plej ofte uzataj roloj Plejmultaj ekzemploj estas el CorpusEye
Semantika analizado
En la Komputa lingvoscienco, etikedi semantikajn rolojn estas la procedo, atribui etikedojn al vortoj aŭ vortgrupoj en frazo, por indiki ilian semantikan rolon en la frazo, ekzemple AGANTO, CELO, REZULTO. En tiu procedo, oni trovas la semantikajn argumentojn rilatajn al la predikato aŭ verbo de la frazo kaj klasifikas ilin en specifajn rolojn. Ekzemple, pri la frazo Alico vendis la libron al Johano, la tasko estas, rekoni la vorton vendi kiel predikaton, kaj doni al la vortoj Alico, libron, Johano la respektivan etikedon AGANTO, TEMO, RICEVANTO. Tio estas utila paŝo por kompreni la frazon. Tia semantika analizo havas pli malaltan nivelon de abstrakteco ol sintaksa arbo, t.e. ĝi havas pliajn kategoriojn, do ĝi grupigas malpliajn propoziciojn en ĉiu kategorio. Ekzemple, la libro apartenas al mi bezonas du etikedojn, por posedanto kaj posedato, dum la libro estas vendita al Johano bezonas du aliajn etikedojn, CELO (aŭ TEMO) kaj RICEVANTO, kvankam la du frazoj similas laŭ subjekto kaj objekto.