cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mogola arkitekturo
Historio
La historio de la mogola arkitekturo komenciĝas en la jaro 1526, kiam Baburo invadis en Baraton kaj kapablis meti fundamenton de la Mogola imperio. Malgraŭ tio ke la mogoloj derivis sian devenon de Ĝingis-Ĥano, ili estis de la turka deveno. Tiu ĉi fakto estas grava, ĉar iliaj artaj kaj arkitekturaj radikoj apartenis en Iranon kaj tial ili ne alportis en la lokan arkitekturon ĉinan, nek mongolan nek iliajn elementojn.
En Barato (respektive en Delhio la mogoloj renkontiĝis kun jam la klare profiligita islama arkitekturo, kiun ili evoluigis tiel, por ke ĝi estu taŭga por ĉiuj loĝantoj de ilia imperio, kio signifis malfermi ĝin ankaŭ por aliaj influoj. La konstruagado de l' unua reganto de la mogola imperio Baburo estis minimuma kaj ne eblas vicigi ĝin en la mogolan arkitekturon, ĉar ĝi estis tute subinflue de tiama islama arkitekturo. Ekzemplo de tiaj ĉi konstruaĵoj estas moskeo Panipat aŭ moskeo konata sub nomo moskeo de Baburo.
La komencoj de la mogola arkitekturo
Regado de Hamajuno, la filo de Baburo, estis akompanata per politikaj ĥaosoj, kiuj fine gvidis al firmigo de la imperio. Dum lia regado estiĝis minimumo de konstruaĵoj, malgraŭ tio en la jaro 1536 aperis en la moskeo Kilaekuhno en Delhio elementoj de nova stilo.
Sed la grandega plimulto de la unuaj konstruaĵoj en tiu ĉi stilo estis konstruita inter la jaroj 1540 - 1545, kio estas periodo, kiam al Delhio kaj al ties ĉirkaŭaĵo regis Ŝerŝaho Suru. Tiu ĉi reganto, kiu ne apartenis al la mogoloj, sed al afgana dinastio de Suruoj, kapablis priregi dumtempe tiun ĉi teritorion kaj forpuŝi la mogolajn regantojn el Barato. La konstruagado reprezentanta tiun ĉi stilon estas relative riĉa, kiel plej signifaj ekzemploj eblas konsideri moskeon Qila i Kuhna konstruita en la jaro 1541 proksime de Delhio kaj ties maŭzoleo, kiun finis lia filo Islamŝaho Suru. Maŭzoleo de Ŝerŝaho en Sasaram havas kvadratan bazplanon, sur kiu estas soklo, kiu havas la murojn konstruitaj tiel, por ke ili reciproke ĵetu ombron unu al la alia, kio impresigas efekton de la konstruaĵo. Sur tiu ĉi soklo estas du okedraj etaĝoj, sur kiuj estas kupolo kun turetoj. Ties lokigo meze de lago pligrandigas impreson el tiu ĉi konstruaĵo, kiu estas forte inspirita per aspekto de klasikaj barataj stupaoj.
Tiu ĉi stilo montriĝis ankaŭ en armea arkitekturo, kie eblas kiel ekzemplon noti alikonstruon de Malnova fortikaĵo en Delhio.
La elektismo de Akbar
Baldaŭ post denova prirego de Barato fare de la mogoloj mortis Humajuno (1556) kaj en la imperio komencis preskaŭ kvindekjara milito de lia filo Akbar (m. 1605). Tiu ĉi periodo estadas markata kiel la elektismo de Akbar, ĉar Akbar provis kunigi la baratajn tradiciojn en unu tutaĵon. En terenoj de la arkitekturo kaj arto eblas tiun ĉi klopodon konsideri kiel sukcesan, en la religia tereno li ne sukcesis realigi ŝanĝojn.
En la paso de lia regado okazis grandega konstruo de novaj konstruaĵoj, kiuj ebligis evoluigi tiun ĉi stilon. La evoluo de arkitekturo estis en tiu ĉi periodo tre dinamika kaj eblas diri, ke la stilo komence de lia regado estis karakterize diferenca de la stilo fine de lia regado.
La unua konstruaĵo, kiun Akbar lasis konstrui, estis kripto de Humajuno en Delhio, kiu estis definitive finita nur en la jaro 1572. Por tiu ĉi kripto havis decidan influion persa arkitekturo, kiu estis ankaŭ laŭ la persa modelo metita en ĝardenon, en kiu estas kelke da akvaj kanaloj kaj kies plena plano baziĝas en kuniĝo de verdaĵo kaj akvo.
Sidejurbo de lia regado fariĝis Agra, kie en tiu ĉi periodo okazis ampleksa konstruagado, sed el kiu konserviĝis sole malgranda parto. El vidpunkto de la arkitekturo verŝajne la plej valora estas fortikaĵo apud Delhia pordego kaj palaco de Ĝahangiro.
Kiel lastan signifan laboraĵon de tiu ĉi reganto oni konsideras lia propra kripto. Kvankam ĝi estis finita en la jaro 1614, t.e. naŭ jaroj post la morto de Akbar, oni supozas, ke ties aspekton kaj lokigon destinis ĝuste Akbar. Tiu ĉi kripto troviĝas proksime de Agra en Sikandro. Sed tiu ĉi konstruaĵo prefere apartenas en klasikan baratan arkitekturon, kvankam eĉ ĉi tie realiĝis kelkaj elementoj el la mogola arkitekturo. Malgraŭ tio eblas aserti, ke ĝuste tiu ĉi kripto metis fundamentojn de la mogola sepulta arkitekturo.
La regado de Ĝahangiro
Ĝahangiro ekregis post la morto de sia patro (1605) kaj li regis ĝis sia morto en la jaro 1627. Dum lia regado la mogola arkitekturo profiliĝis pli klare, kio montriĝis per tio, ke la arkitekturo re limigis elementojn de la hinda arkitekturo. Tiu ĉi trendo venis jam dum lia patro kaj Ĝahangiro prefere koncentriĝis al pentrista arto, la arkitekturon li lasis prefere al ties natura evoluo, malgraŭ tio ankaŭ li daŭrigis en proporcie ampleksa konstruagado. Tio kondukis al tio, ke la mogola arkitekturo celis pli proksime al la irana arkitekturo, kiu estis karakterize pli konvena por uzado de pentrado.
En tiu ĉi periodo realiĝis domina uzado de blanka marmoro, kiu tre bone eminentis kombinita kun la ĝardena arkitekturo kaj akvaj fosaĵoj. Arkitekture plej signifaj laboraĵo de lia tempo estas verŝajne ĝardenoj en Ŝrinagaro kaj Granda moskeo apud Lahore, kiu estas kovrita per smaltitaj tegoloj. En la ĝardena arkitekturo realiĝis plano, kies celo estis harmoniigi la konstruaĵon kun la ĝardeno, samtempe en la ĝardenoj aperas multe da tipoj de fontanoj kaj malgrandaj konstruaĵoj (altanoj) ktp.
Kulmino de la mogola arkitekturo - la regado de Ŝaho Jahano
Kiel kulmino de la mogola arkitekturo oni ĝenerale konsideras la regado de Ŝaho Jahano, kiu regis en la jaroj 1628 - 1658. Kvankam en tiu ĉi periodo aperas tendencoj, per kies helpo estis evidente evoluigata premo por reveno al la persaj tradicioj, tiu ĉi periodo signifis grandegan arkitekturan evoluon. Tiu ĉi evoluo montriĝis kaj en laboro kun detalo, kaj en laboro kun la tutaĵo.
En fruaj konstruaĵoj de lia regado montriĝas tendenco serĉi novajn formajn esprimojn, tiu ĉi klopodo kondukis al kunigo de la arkitekturo kaj la ornamado en tiun mezuron, ke la celo de la ornamado estis potencigi la impreson de konstruaĵo. En la konstruaĵoj venis novaj elementoj kiel ekz. konklavaj tegmentoj. Plu oni emfazis perfektajn formojn. Tiuj ĉi trendoj montriĝis precipe dum konstruado de fortikaĵo en Agra kaj fortikaĵo en Delhio. Precipe en la fortikaĵo en Agra estis dum la konstruado de perla moskeo uzita la spaco tiel, por ke eminentu la leĝereco kaj la eleganteco de tiu ĉi konstruaĵo.
Krom tiuj ĉi konstruaĵoj li partoprenis en finkonstruo de fortikaĵo en Lahore, li lasis konstrui moskeon en Thatta, kiun li nomigis laŭ sia nomo - moskeo de Ŝahĝahano.
Falo de la mogola arkitekturo
Post morto de Ŝahĝahano regis en la jaroj 1658 - 1707 Aurangzeb, kiu okupiĝis precipe en religia tereno kaj li estis radikala sunito. La artista tereno iom post iom komencis esti neglektata kaj pase okazis anstataŭigado de pli valoraj materialoj per pli malmultekostaj kaj la arkitekturo komencis gliti al ripetado. Tre sinkis kvalito de metiista prilaboro. Aurangzbeg partoprenis en finkonstruo de fortikaĵo en Lahore. Krom tio li lasis konstrui kelke da moskeoj. Kripto de lia edzino el la jaro 1689 estas fakte kopio de Taĝ-Mahalo, sed ties farigo estis en karakterize malalta kvalito.
Stacio Higashi-Okayama
Stacio Higashi-Okayama (japane: 東岡山駅 [Higaŝi-Okajama-eki], angle: Higashi-Okayama Station) estas fervoja stacio en Naka-ku, Okajama, Japanio. La stacio servas 2 liniojn de JR Okcidenta: Linio Sanyō (ĉefa), Linio Akō.
Mogola arkitekturo
Vidu ankaŭ
Islama arkitekturo
Eksteraj ligiloj
Mogolaj ĝardenoj
Port-Vendres (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj dumnoktaj Intercités kaj.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Narbonne - Port-Bou (frontière) (677000).
Angelikata acido
Angelikata acido estas unukarboksilata nesaturita organika acido, volatila solido kun morda gusto kaj akre acida odoro, kiu facile konvertiĝas en la trans-izomero tiglikata acido sub hejtado aŭ agado kun neorganikaj acidoj. La inversa reakcio okazas multe malpli facile. La saloj kaj esteroj de la angelikata acido estas nomataj angelikatoj. Esteroj de angelikata acido estas aktivaj komponantoj en herba medicino uzataj kontraŭ vasta gamo da pluraj sanperturboj inklude de doloroj, febro, podagro, stomakacideco, ktp.
Proprecoj
Angelikata acido trovatas en multaj plantoj de la familio apiacoj aŭ umbeliferacoj kaj magnoliacoj kaj en 1842 la germana apotekisto Ludwig Andreas Buchner (1813-1897) izolis ĝin el la radikoj de la ĝardenangelikoj kaj moskoj. La substanco estiĝas per alkohola distilado de moskaj radikoj, vaporigante la filtritan solvaĵon kaj bolante la restanta balzamo kun solvaĵo de kalia hidroksido. La distilitaĵo deponiĝas kiel angelikata acido kiu povas puriĝi per duobla saturigo kun natria karbonato, distilante kun sulfata acido kaj finfine boligante longatempe por separado de la sumbulamata acido. La angelikata acido kristaliĝas per larĝaj prismoj jk nadloj.
Batalo de Arras (1940)
La batalo de Arras okazis dum la batalo de Francio, en la unuaj etapoj de la Dua Mondmilito. Ĝi estis kontraŭatako de aliancanoj kontraŭ la flanko de la germana armeo, kiu okazis ĉe la urbo Arras, en la nordoriento de Francio. La germanaj fortoj estis atakantaj el la nordo, al la Manika Markolo, cele al ĉirkaŭkapto de la aliancaj fortoj kiuj estis antaŭenirantaj orienten en Belgion. La kontraŭatako de Arras estis klopodo de la aliancanoj por haltigi la germanan avangardon kaj malhelpi ties antaŭeniron. Kvankam la aliancanoj dekomence sukcesis venki, ili estis forpelitaj fare de la germanaj trupoj kaj devigitaj retiriĝi por eviti la ĉirkaŭkapton fare de la germanaj trupoj.
Oni informis pri perdo de 32 tankoj de la flanko de germanoj, dum 50 de la flanko de aliancanoj. Pro homaj perdoj la germanoj perdis ĉirkaŭ 300 homojn (mortintojn aŭ vunditojn) kaj 400 estis kaptitaj, dum aliancanoj perdis ĉirkaŭ 100 (mortintojn aŭ vunditojn) kaj 200 estis kaptitaj.
Nonnenbach (Ahr)
La rojo Nonnenbach estas sep kilometro longa alfluanto de la rivero Ahr en la ĉirkaŭaĵo de la komunumo Blankenheim en la distrikto Euskirchen (Nordrrejn-Vestalio).
Rivervojo
La fonto de la rojo Nonnenbach situas en la arbaro ĉirkaŭ 2 km oriente de Schmidtheim proksime al la jam parte akvoplentigita gravelfosaĵo. Ĝi preterfluas la vilaĝon samnoman vilaĝon kaj enfluas post iom pli ol 2 km sude de Blankenheim en la riveron Ahr. Alfluas ĝin la rojoj Seidenbach kaj Günzelbach.
Cifereca videoregistrilo
La tradiciaj magnetoskopoj komencis eksmodiĝis komence de la 21a jarcento, lasante spacon al novaj registraj procezoj, ĉu optikaj aŭ eĉ plu magnetaj, sed ambaŭkaze, ili bitaj, male al malnovaj analogaj procezoj.
Cifereca videoregistrilo estas elektronika aparato por bite registri sur fiksan durdiskon televidaĵojn.
Novaj funkcioj
Novaj funkcioj estis enkondukitaj kun apero de unuaj videoregistriloj :
Pli bona stabileco en la tempo
Bita registrado, implikanta nur la statojn 1 kaj 0, kapablas mastrumi procezojn pri detektado kaj erar-korektado realtempe, povas signali ekmalnoviĝon ĝustatempe por ke la enhavo estu rekopiita sen informperdo en novan datenujon.
Male al analoga registrado, tiu transdatenujigo ne estigas kvalitan difekt-riskon.
Disponigo de enhavoj ĉe interreto
Enhavojn oni povas facile disponigi ĉe la reto, eĉ disstoki ilin ĉe pluraj komputiloj (aŭ pluraj centoj da komputiloj), ekde kiam la enhavo interesas eĉ nur dekon da homoj en la mondo, ekzemple familianojn, asocianojn, ktp... (vidu Samtavola ŝutado)
Intereso
Tiu procezo solvas gravan problemon: tiu de la konservado de verkaĵoj. Kiam ili estas disstokitaj ĉe la reto, la multeco de kopioj dividas la perdriskon, aparte de maloftaj verkaĵoj kies centrala savkonservado elpetus tro da financaj kaj homoj resursoj. Se tiaj procezoj estus ekzistintaj unu jarcenton pli frue, ĉiuj filmoj de Georges Méliès estintus tiel savitaj.
Joachim Barrande
Vivo
Li estis Inĝeniero. Poste li devenis guvernisto de Henriko, la nepo de la rego Karlo la 10-a. Kiam la rego ekzilis en Pragon, li postiris lin tie.
Li konis Josef Dobrovský aŭ František Palacký. Li devenis paleontologo kaj studis interalie la trilobulojn.
George Stephenson
George Stephenson (9-a de junio 1781 en Wylam ĉe Newcastle-on-Tyne - 12-a de aŭgusto 1848 en Chesterfield) estas konata kiel la eltrovinto de la vapora lokomotivo. Ankaŭ lia filo Robert Stephenson estis grava fervoja inĝeniero.
Kvankam jam en la jaro 1804 Richard Trevithick konstruis lokomotivon, tamen Stephenson estas rekonita kiel la eltrovinto. La lokomotivo kiun konstruis Trevithick ne estis praktike uzebla pro multaj problemetoj.
Cloyes (stacidomo)
Cloyes, plennome Cloyes-sur-le-Loir, estas franca stacidomo sur linio -, situanta en  Cloyes-sur-le-Loir, en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Brétigny - La Membrolle-sur-Choisille (550000).
Kesovce
Kesovce, hungare Sajókeszi estas malgranda vilaĝo en Slovakio, en Regiono Banská Bystrica, en Distrikto Rimavská Sobota.
Situo
Kesovce situas en valo sub monto 382 m-ojn alta, laŭ la hungara landlimo, laŭ rojo, fine de sakovojo. Tornaľa troviĝas 9 km-ojn.
Historio
La vilaĝo estis unue menciita en la jaro 1232, en 1247 en formoj "Kezew, Kezw". En 1910 loĝis en Sajókeszi 222 da homoj, (ĉiuj hungaroj). Ĝis Traktato de Trianon Sajókeszi apartenis al Hungara reĝlando, al Gömör kaj Kis-Hont, al distrikto de Tornalja, poste al Ĉeĥoslovakio, fine ekde 1993 al Slovakio. Inter 1938-1945 Sajókeszi rehungariĝis. La unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. Post la 2-a mondmilito multe la hungaroj iĝis senrajtaj laŭ Dekretoj de Beneš. En 2001 loĝis en Kesovce 118 da homoj, (80 hungaroj, 19 ciganoj, 13 slovakoj). Ekde 2008 Slovakio kaj Hungario apartenas al interna zono de Schengen, sekve la limo estas ie aijn trapasebla senĝene.
Dunkleosteo
Dunkleosteo (latine Dunkleosteus) estis unua superpredanto de foraj maroj kaj ĝiaj timigataj forkigitaj makzeloj vekas timon eĉ je 400 milionoj da jaroj pli poste. La preskaŭ dek metrojn longa fiŝo el familio Dunkleosteus blendita per ŝirmaj tabuloj atingis eĉ kvartunan pezon, kiu terorigis la ceterajn loĝantojn de devoniaj maroj antaŭ 415 ĝis 360 milionoj da jaroj.
Tiu ĉi monstro ja ne disponis dentojn en ĝusta vorto de senco, sed ĝi uzis iajn longajn ostajn dentegojn aŭ elstaraĵojn elirantaj el la makzeloj, por ke ili ĉasu kaj diserigu preskaŭ iun ajn kreitulon, kiu pro malfeliĉa hazardo troviĝis en ĝia sufiĉa proksimeco.
La ostaj elstaraĵoj, preskaŭ tute certe kovritaj per emajlo simile kiel dentoj, koncentris forton de mordo en malgrandan parton sur pinto per grandega forto 36.000 kilogramoj sur kvadrata colo (6,5 cm kvadrataj).
Pont-à-Vendin (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj Hauts-de-France.
Dunkleosteo
Premo kiel tiranosaŭro
Tiu ĉi fakto farigas laŭ sciencistoj el dunkleosteo remaĉantan fiŝan ĉampionon de ĉiuj tempoj. Eble sole blanka ŝarko kapablas mordi proksimume almenaŭ per duona forto. En la kapablo evoluigi la plej grandan mordpremon ĝi viciĝas al flanko de grandaj krokodiloj kaj aligatoroj kaj grandaj dinosaŭroj kiel estis tiranosaŭro.
Navalmoralejo
Navalmoralejo estas municipo de Hispanio, en la Provinco de Toledo, regiono de Kastilio-Manĉo. En ties teritorio troviĝas la nuna senhoma iama setlejo de Fuente el Apio.
Dunkleosteo
Premo kiel tiranosaŭro
Dunkleosteo aperis sur Tero (vere en la maro!) proksimume 175 milionoj da jaroj antaŭe, ol komencis sur ĝi kuradi dinosaŭroj. La domina predanto voris ĉion, kion ĝi volis. Ĝian menuon enhavis amonoidoj kun fortaj krustoj kaj multaj tentakloj, sed ankaŭ aliaj "blenditaj" fiŝoj. Kaj verŝajne ĝi nutris sin ankaŭ per primitivaj specioj de ŝarkoj. Ŝarkoj vere atingis grandan grandecon kaj diversspeciecon post tio, kiam Dunkleosteo kaj al ĝi similaj specioj pereis pro neklaraj kaŭzoj el tiamaj maroj.
Navalmoralejo
Toponimio
La termino "Navalmoralejo" devenas de Navalmoral kiu estas fonetika kunmetaĵo de 'Nava del Moral'. Nava estas malgranda altebenaĵo, dum moral devenas per sufikso -al de mora, el vulgara latina MORA, 'rubuso aŭ moruso'.
La populara legendo rakontas ke la vilaĝo estis kreata de eksilita maŭro nome llamado Alejo (Alekso), kiu devenis el iama proksima setlejo nome "Ciudad de Vascos" (Urbo de eŭskoj), kaj kiu pro malamikeco kun ties estro estis ekzilita al tiu loko, kie dediĉis sin al paŝtado kaj fondis la vilaĝo. De tio devenus la nomo Navas del Moro Alejo, kio mallonĝiĝus en Navalmoralejo. Tiun eblon oni malakceptas ĉar, krom la evidenta fuŝo de la teorio, oni scias, ke antaŭ la 17a jrcento oni konis la municipon per la nomo de Navalmoral kaj kiu por distingi ĝin el aliaj lokoj samnomaj, kiaj la relative proksima Navalmoral de la Mata, oni aldonis la diminutivan sufikson -ejo.
La komenca nomigo rilatas al la fakto ke la vilaĝo situantas sur altebenaĵo kiu enhavis ĉu morusarbojn ĉu rubusarbustojn. Jiménez de Gregorio estas pli preciza kaj indikas ke ekzistis fonto antaŭ la vilaĝo, konata kiel Fuente del Moral (fonto de la moruso aŭ rubuso), kiel deveno de la nomo.
Loĝantoj
La loĝanto nomiĝas Navalmoralejano. La censita populacio en 2011 estis de 67 loĝantoj kaj la denseco estas de 3,05 loĝ/km².
Situo
Navalmoralejo estas situanta en la nordokcidenta parto de Kastilio-Manĉo en la komarko aŭ distrikto Campana de Oropesa en la okcidenta parto de la provinco de Toledo, je altitudo de 423 m; je 116 km el Toledo, provinca kaj regiona ĉefurbo, je 178 km el Madrido, ŝtata ĉefurbo, kaj je 56 km el Talavera de la Reina, polej proksima urbo. La areo de ties teritorio estas de 22 km². La geografiaj koordinatoj estas 39°44′21″ N 5°8′36″ Ok.
Geografio
La plej alta pinto troviĝas en la monto Peladilla kun 604 msm. Nordoriente estas la akvorezervejo de Azután kie fluas la akvo el rivero Huso, kies fluejo limas kun la teritorio de Aldeanueva de Barbarroya. De sudo norden ĝi estas trafluata de la rojo Andilucha kiu pasas ĉe la domaro kaj enfluas en la riveron Taĵo ene de la teritorio de Azután.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado tradicie.
Historio
Estas proksime ruinoj de islama epoko. Oni reloĝigis la areon el 13a al 15a jarcento.
Meze de la 19a jarcento ĝi havis 52 domojn el ardezo kaj la municipa buĝeto estis de 3.080 "reales" el kiuj 1.300 estis por la sekretario.
Meze de la 20a jarcento la populacio atingis ĝis 400 loĝantojn, sed poste okazis elmigrado, senloĝigo kaj maljuniĝo de la populacio, kiu preskaŭ sesoniĝis al malpli da 70.
Bouray (stacidomo)
Bouray (plennome Bouray-sur-Juine) estas franca stacidomo sur linio C (branĉo C6) de RER, situanta en komunumo Lardy, apud Bouray-sur-Juine, en departemento Essonne, regiono Francilio.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de la linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).
Listo de gravaj personoj de Gheorgheni
Listo de gravaj personoj de Gheorgheni
Navalmoralejo
Historio
El 1979 al 2011 ĉiam regis la vilaĝon sama urbestro nome Manuel Ramón Chico López, laŭ diversaj politikaj instancoj, ĉiam dekstra
Arondismento Nontron
La arondismento Nontron (france arrondissement de Nontron) estas administra parto de Francio nomata arondismento. Ĝi lokiĝas en la norda parto de la departemento Dordogne kaj en la regiono Nova Akvitanio. La arondismenta ĉefurbo estas la samnoma urbo Nontron. Komence de la jaro en la arondismento vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Monto Kosciuszko
La Monto Kosciuszko (, angle Mount Kosciuszko []) estas monto de Aŭstralio. Temas pri la plej alta monto sur la aŭstralia kontinento. La monto situas en la subŝtato Novsudkimrio en la montaro Snowy Mountains.
La plej alta monto en la ŝtata teritorio de Aŭstralio estas la 2745 metrojn alta monto Mawson Peak sur la insulo Heard, kiu tamen ne geografie apartenas al la aŭstralia kontinento. Foje la monto Carstensz-Piramido en Novgvineo, 4884 metrojn alta, konsideratas parto de la aŭstralia kontinento, kaj tiam superas la monton Kosciuszko, sed tiu difino de la kontinento pridisputatas.
La monto en 1840 unuafoje grimpiĝis fare de la pola malkovristo kaj montgrimpisto Paweł Edmund Strzelecki, kiu donis al ĝi nomon honore al la pola nacia heroo Tadeusz Kościuszko.
La monto estas ĉirkaŭata de la Nacia Parko Kosciuszko, kiu kovras areon de 6 900 kvadrataj kilometroj kaj sekve estas la plej granda nacia parko de Novsudkimrio - ĝi ekestis cele al protekto de la alpojsimila kaj unika monteca flaŭro kaj faŭno de Aŭstralio.
Laŭ konsideroj de montgrimpado la monto Kosciuszko ne estas granda defio: simpla, sed longa migra vojo kondukas ĝis la pinto.
Rilatoj al Esperanto
Interalie, ankaŭ la esperantista verkisto kaj vojaĝisto Tibor Sekelj en 1970 grimpis la monton, sendita de jugoslavaj televidoj al sesmonata restado en Aŭstralio, Novzelando kaj Novgvineo.
Filo
Filo estas ankaŭ milono (kontraste al centono) de la kuvajta dinaro.
Antropologio > Parenceco
Filo de iu persono estas vira infano de tiu persono.
Karakalo (besto)
''Por la romia imperiestro, vidu Karakalo.
La karakalo (science: Caracal caracal; antaŭe: Felis caracal aŭ Lynx caracal) estas feroce teritori-defenda mezgranda kato.
Filo
Tradicie la unue naskitaj filoj havis tutan rajton je la heredaĵo. Nuntempe en aziaj kaj afrikaj landoj kun tradiciaj moroj, la filoj estas pli alte taksitaj ol filinoj. En Ĉinio, kie la registaro instigas (ne monpunas ĝis unu infano) naski nur unu infanon, gepatroj ofte abortigas gravedecon kun filino.
En skandinavaj kaj arabaj kulturoj (vidu araba lingvo) la nocio eĉ penetris la nomojn.
En konfucea filozofio, filpieco (ĉine, xiào) estas virto de respekto fare de filoj al propraj gepatroj, kaj prauloj.
Proverbo
Ekzistas pluraj proverboj pri filo en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Arthur et les Minimoys (filmo)
Arthur et les Minimoys ("Arturo kaj la Minimojoj") estas franca filmo de Luc Besson, adaptita el la libro "Arthur et les Minimoys" kaj aperinta la en Francio.
DVD de la filmo aperis la.
Temo
La aventuroj de Arthur, dek-jarojn aĝa knabo, trapasanta ferion ĉe sia avino, minacata de forpelo fare de malbona dom-konstruisto. Ĉi tiu infano provos malkovri la sekreton de avo Archibald, mistere malaperinta, kiu povus konduki lin al grandega trezoro.
Iu minimoy nomita Bétamèche, malgrandega kreitaĵo kovrita de lentugoj, kun pintaj oreloj kaj blu-okula, enkondukos Arthur-on en mirindan mondon.
Transformita en minimoy-on, li enamiĝos al Sélénia, fratino de Bétamèche, ĉarma princino de la miniatura popolo, kaj batalos kontraŭ la terura malbenita Maltazard kaj lia malbona filo, Darkos, kiuj minacas tiun fantastan reĝlandon...
Albert Pálffy
Albert Pálffy, hungare Pálffy Albert estis hungara verkisto, ĵurnalisto, politikisto, membro de Societo de Dekopo, membro de Hungara Scienca Akademio, membro de Societo Kisfaludy, membro de Societo Petőfi. En hungaraj fontoj lia nomo aperis ankaŭ en formoj Pálfi kaj Pálffi.
Biografio
Li naskiĝis en Gyula en la 20-an de aprilo 1820. Lia patro estis oficisto pri salaj liveradoj. Li studis komence teologion, poste juron (el kio li diplomiĝis). Tamen li iĝis elstara ĵurnalisto en Pest. Post la revolucio en 1848 li redaktis revolucieman periodaĵon. Post unu jaro li atakis eĉ la hungaran kabineton, tial li arestiĝis. Post la senarmigo ĉe Világos li kaŝvagadis ĝis la ektrovo, rezulte li deportiĝis en 1953 al Budweis. En 1856 li edziĝis kaj revenis al Pest por daŭrigi la verkadon. Ekde 1867 li iĝis ano de la Societo Kisfaludy. Dum lasta periodo de sia vivo li verkis precipe romanojn. Li mortis en Budapeŝto, en la 22-an de decembro 1897.
Verkoj
Liaj verkoj ne tradukiĝis al aliaj lingvoj, la originalaĵoj nuntempe forgesiĝis.
Péter Povázsay
Péter Povázsay [povAĵai], laŭ hungarlingve kutima nomordo Povázsay Péter estas hungara kanuisto, olimpiano, mondĉampiono, ilfaristo.
naskiĝis la en Budapeŝto.
Biografio
akiris licencon pri ilfaristo kaj en sia sensporta vivo li havis tiun profesion. Li havis edzinon.
Sporta kariero
ekde sia aĝo 14 estis kanuisto en pluraj ĉefurbaj sportkluboj. Li estis hungara ĉampiono unufoje en 1974 pare. Li estis olimpiano en Hungario en la Somera Olimpiko 1972 sen medalo, sed en mondĉampionumo en 1975 li estis la unua pare en distanco 1000 m. Liaj partneroj en kanuo estis ekzemple Miklós Darvas kaj Gábor Árva.
Dr. Zamenhofparko
La Dr. Zamenhofpark estas urboparko en la urbo Leeuwarden en la nederlanda provinco Frislando.
La parko nomiĝis, ekde 1942, Oosterpark (Orienta parko). En 1959 ĝi estis alinomita al Dr. Zamenhofpark. Nomumita laŭ Ludwik Lejzer Zamenhof kun sia pseŭdonimo Dr. Esperanto.
Lia statuo estis inaŭgurita en 1975 fare de la tiama urbestro Harmsma (Brandsma?) kaj farita de la artisto Doekle Blanksma, admiranto de Zamenhof. Li faris la betonan statuon en la 1950-aj jaroj en sia libertempo. La origina statuo estas prilaborita kaj gisita en bronzon fare de J. Kipte.
La busto estis ŝtelita en 2017.
La parko kun lageto longas 350 metrojn kaj havas areon de 2 hektaroj. Ĝi situas inter la Pasteurweg, Boerhavestraat, Robert Kochstraat kaj la Archipelweg. En la parko ankaŭ situas artaĵo el 1966 de la artisto Tseard Visser.
Belo Oriente
(oficiale Município de) estas municipo en la subŝtato Minas-Ĝerajso de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Vale do Rio Doce (do "Valo de Rivero Dolĉa") kaj en la mikroregiono Ipatinga. Laŭ la stato de en la komunumo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Ibolya Nagy
Ibolya NAGY [iboja nadj], laŭ hungarlingve kutima nomordo Nagy Ibolya estis hungara aktoro. Ibolya Nagy naskiĝis la  en Szentes, ŝi mortis la  en Budapeŝto.
Belo Oriente
En la municipo ekzistas konata fabriko de celulozo, CENIBRA.
Ibolya Nagy
Biografio
Ibolya Nagy akiris diplomon en Teatra Altlernejo. Post siaj studoj ŝi ricevis rolojn en Popolteatro en 1884. Post 2 jaroj ŝi aliĝis al Nacia Teatro (Budapeŝto). En 1914 ŝi pensiuliĝis kaj plene retiriĝis, sed post 4 jaroj ŝi denove estis aktiva. En 1923 ŝi estis nomumita eterna membro de la Nacia Teatro, en la sekva jaro ŝi ricevis oran ringon kiel distingon.
Belo Oriente
Eksteraj ligiloj
<!-- Eble utilas ankoraŭ ion reenmeti de la antaŭa, tro mallonga teksteto, plej bone per enporto en vikidatumojn:
Sovaĝa kato
La sovaĝa kato (Felis silvestris) estas malgranda sovaĝa besto loĝanta en Eŭropo, la okcidenta parto de Azio kaj Afriko. Ĝi ĉasas malgrandajn mamulojn, birdojn kaj aliajn kreaĵojn similgrandajn. Estas du subspecioj kun nomoj: la afrika sovaĝa kato aŭ dezerta kato (Felis silvestris lybica), kaj la hejma kato (Felis silvestris catus), kiu estas enportita en ĉiun loĝeblan kontinenton kaj la plej multajn el la grandaj insuloj.
En sia natura ĉirkaŭaĵo la sovaĝa kato povas adapti al diversaj vivmedioj: savano, duonarbaro kaj stepo. Kvankam malsovaĝaj specoj ofte tre varias laŭ formo kaj koloro, la sovaĝaj estas mez-brunaj kun nigraj strioj, inter 50 kaj 80 cm longaj, kaj inter 3 kaj 6 kg pezaj. La afrikaj sub-specio emas esti malpli granda kaj havi pli helan koloron.
Priskribo
Sovaĝa kato havas hararon blugrizan aŭ flavbrunan, iam iom malhele makulitan. Ĝia vosto estas tre longa kun nigra fino. Ĝi aspektas kiel granda hejma kato (5–11 kg, 75 – 100 cm). Katidojn ĝi naskas en kavoj en la tero aŭ en arboj. Pariĝo kun multa kraĉado kaj miaŭado okazas en februaro aŭ marto, post 60 tagoj naskiĝas 2 ĝis 4 katidoj, kiuj post 12 tagoj malfermas la okulojn. La patrino mamnutras siajn idojn kvar monatojn, sed jam post du monatoj instruas al ili ĉasadon.
Subspecioj
Afrikaj subspecioj:
Aziaj subspecioj:
Eŭropaj subspecioj:
Hejma kato
Eŭropa sovaĝa kato
La eŭropa sovaĝa kato (Felis silvestris silvestris) enloĝas la arbarojn de okcidenta, centra kaj orienta eŭropo; samkiel la skotlandajn kaj turkiajn. Ĝi ne troviĝas en Skandinavio, Anglio kaj Irlando. Ĝia aspekto estas pli malfajna ol tiu de la dezertaj kaj domkatoj. Ĝia dika felo kaj grandeco estas apartigilo pro kiu la sovaĝaj kato kutime ne estas miskonata kiel domkato.
Sovaĝaj katoj oftis dum la eŭropa plejstoceno; kiam la glacio malpliiĝis, ili adaptiĝis al vivo en densa arbaro. Mal al la domkatoj, ili aktivas dumtage.
Sovaĝaj katoj timemegas; ili klopodas forresti de homaj setlejoj. Ili vivas sole kaj havas teritoriojn po ĉirkaŭ 3 km2. En la plej multaj eŭropaj landoj ili iĝis tre maloftaj. Kvankam ili estas lauleĝe protektataj, ili ofte estas pafataj de ĉasistoj kiuj mise rekonas ilin kiel domkatojn. En Skotlando, intermiksado kun sovaĝiĝintaj katoj ankaŭ danĝerigas la sovaĝan populacion.
Afrika sovaĝa kato
La afrika sovaĝa kato aŭ dezerta kato (Felis silvestris lybica) distribuiĝas tra dezertoj kaj savanoj en Afriko kaj la Araba Duoninsulo. Ĝi estas multe pli malgranda ol la eŭropa sub-speco kaj havas pli mallongan felon. Oni kredas la afrikan sovaĝan katon esti la antaŭ-speco de la domkato, ĉar ĝi estas malpli sovaĝa ol la eŭropa kaj aktivas dumnokte.
Kvankam iuj aŭtoritatuloj pretendas ke malsovaĝigo de la katoj okazis jam dum 8-a jarmilo a.K., la plej malnova indikaĵo estas egiptaj bildoj de ĉirkaŭ la 4-a jarmilo a.K..
Azia sovaĝa kato
La Azia sovaĝa kato, Azia stepa sovaĝa kato, aŭ Barata dezerta kato (Felis silvestris ornata) ĉefe loĝas en la Raĝastana dezerto kaj en Rann de Kuĉ en Barato. Ĝi estas proksimume samgranda kiel hejma kato kaj havas pale flavan korpon kun nigraj makuloj. Nuntempe ĝi estas endanĝerigata specio parte pro tio ke ĝia altvalora felo igas ĝin dezirata ĉasaĵo de ŝtelĉasistoj.
Vachel Lindsay
Nicholas Vachel LINDSAY (/ˈveɪtʃəl ˈlɪnzi/; 10a de novembro, 1879 – 5a de decembro, 1931) estis usona poeto. Li estis konsiderata fondinto de la moderna kantopoezio ("singing poetry"), kiel li mem referencis ĝin, en kiu versoj devas esti kantitaj aŭ deklamitaj.
Li abandonis la karieron de medicino, intencita de la gepatroj, por studi pentrarton, unue en Ĉikago kaj poste en Novjorko. Tiuj artostudioj probable kondukis lin al aprezo de la nova arta formo de silenta kinarto. Lia libro de 1915 nome The Art of the Moving Picture estas ĝenerale konsiderata la unua libro pri kinkritiko, ekzemple laŭ la kritikisto Stanley Kauffmann, kiu studas Lindsay en For the Love of Movies: The Story of American Film Criticism.
La granda diktatoro kaj la historio de la metaforo de kinarta Esperanto
Dum la UK 2019 kadre de Internacia Kongresa Universitato doktorino Alessandra Madella prelegis pri Esperanto kiel metaforo en la kunteksto de la salto fare de Charlie Chaplin el la muta al la sonkino. Tiu salto okazis pere de "La granda diktatoro". Multaj esperantistoj konsideris la aperigon de la esperantlingvaj reklamaĵoj kiel montro de simpatio al la internacia lingvo. Sed doktorino Madella montras tute alian komplementan kaj pli ambician rigardon kaj klarigon pri tiu eksterordinara uzado de Esperanto. Tiun skriban uzon de Esperanto Madella rilatigas al la prifilma studo de Vachel Lindsay nome The Art of the Moving Picture (1915), kie oni komparas la filmojn de D.W. Griffith kun la egiptaj hieroglifoj en la senco ke ambaŭ estis universale komprenataj en momento kiam la usona kinindustrio estis konkeranta la mondon, dum la eŭropaj landoj estis enkotigitaj en la Unua Mondmilito kaj amaso da neanglalingvaj parolantaj enmigrintoj estis alvenintaj al Usono.
Liège (pariza metrostacio)
Liège [ljɛʒ] (Lieĝo) estas stacio sur linio 13 de la Metroo de Parizo, inter la 8-a kaj 9-a arondismentoj de Parizo.
Stacio
La stacio estis malfermita la fare de Kompanio Nord-Sud, sur linio B, nuna parto de linio 13.
Ĝia unua nomo estis Berlin (Berlino), kaj ĝi estis alinomita Liège (Lieĝo) la.
Ĝi situas sub Strato d'Amsterdam, ambaŭflanke de Strato de Liège, ĉirkaŭ 300 metrojn norde de stacidomo Gare de Paris-Saint-Lazare. La stacio eltiras sian nomon de Strato de Liège, kiu kiel la plimulto de stratoj de la Kvartalo de l'Europe, kreita en la 1820-aj jaroj, havas nomojn de grandaj urboj de Eŭropo.
Pro la mallarĝeco de la strato, kajoj ne frontas unu la alian: la stacio konsistas el du apartaj duon-stacioj, norda kaj suda, por priservi ambaŭ direktojn de la linio.
La stacio restis longe fermita post la Dua mondmilito.
Alirejoj
La stacio disponas pri unusola alirejo: ŝtuparo sur inter-ŝoseo fronte al n-ro 21, Strato de Liège.
Nicolești (Mureș)
Nicolești (hungare: Káposztásszentmiklós ) estas vilaĝo en Rumanio 8 km sude de Târgu Mureș.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 646 loĝantojn (hungaroj).
Historio
Ĝia unua mencio estas el 1332 kiel ekleziejo. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario, al Maros-Torda. En 1964 oni aligis ĝin al Crăciunești. En 2006 ĝi estis rekreita kiel memstara vilaĝo per administra ŝanĝo de la komunumo, al kiu ĝi plu apartenas.
Saint-Aubin (Jura)
Saint-Aubin estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Jura, nomita laŭ la montaro Ĵuraso, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la arondismento Dole kaj al la kantono  (ĝis 2015 en la kantono Chemin). Krome ĝi apartenas al la kunurbaro komunumaro Grand Dole.
Nowy Targ
Nowy Targ (plena nomo: Królewskie Wolne Miasto Nowy Targ, latine: Novum Forum, Neoforum, germane: Neumarkt, jide: Neimarkt, slovake: Nový Targ) – estas urbo en Malgrandopolio en Pollando. Ĝi apartenas al komunumo Nowy Targ en distrikto Nowotarski. Historia ĉefurbo de Podhale.
Nuklea elektrejo Temelín
Nuklea elektrejo Temelín (NE Temelín, NETE) estas nuklea elektrejo situanta en la Sudbohemia regiono de Ĉeĥio, proksime de la urbo Týn nad Vltavou ĉe vilaĝo Temelín en lokoj, kie antaŭe troviĝis vilaĝo Temelínec. Fridigturoj de la elektrejo kreas ankaŭ dominaĵon de la tuta ĉirkaŭaĵo kaj ili estas videblaj el distanco de 30 km, vaporo super ili ĝis distanco 70 km.
Eksterlande - precipe en senpere najbaranta Aŭstrio kaj Bavario - kaŭzis konstruado de NE Temelín timojn kunigitaj kun superstiĉoj aŭ malkonfido rilate al teknologioj evoluintaj en landoj de la eksa soveta bloko kaj al nuklea energetiko kiel tia.
Meldola
Meldola estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Emilio-Romanjo kaj al la provinco Forlì-Cesena. En 2005 la komunumo havis 9686 loĝantojn. La teritorio apartenas al la montara komunumaro Appennino Cesenate.
Nuklea elektrejo Temelín
Historio
Samtempe ne estis pro sociaj ŝanĝoj klare, kia estos energia konsumo de la ŝtato post pereo aŭ restrukturaligo, vico da entreprenoj de energie pretendema peza industrio. En 1993 estis fine aprobita finkonstruo de la unua kaj la dua blokoj el origine kvar planataj (sed konstrulaboroj en la tria kaj la kvara blokoj estis interrompitaj jam pli baldaŭ). La tria kaj la kvara blokoj estis enkonservumitaj en amplekso de komplete finitaj terlaboroj sur fundamenta linio.
Bruligsubstanco por la unua bloko estis enveturigita en julio de 2000, la 9-an de oktobro de 2000 ĝi estis aktivigita kaj la 21-an de decembro de 2000 la unua bloko estis unuafoje konektita en disbranĉigreto. Provtrafiko de la unua bloko estis komencita la 10-ande junio de 2002.
En junio de 2002 estis enveturigita bruligsubstanco por la dua bloko kaj la 17-an de aŭgusto estis komencita reago. La dua bloko estis unuafoje konektita al la disbranĉigreto la 29-an de decembro de 2002 kaj provtrafiko komenciĝis la 18-an de aprilo de 2003.
Abd Allah ibn Husajn
Abd Allah ibn Husajn, Abdalao la 1a aŭ Abdulao la 1a (en araba عبد الله بن حسين) (OBI); variantoj de literumado: Abdullah; bin aŭ ben; Hussein, Husain, ktp.), konata kiel Abd Allah la 1-a de Jordanio, estis la unua reganto de Jordanio, kun sinsekvaj titoloj de emiro de Transjordanio (1923-1946), reĝo de Transjordanio (1946-1949) kaj fine reĝo de Jordanio (1949-1951). Li naskiĝis en 1882 kaj mortis en la 20-a de julio 1951.
(10636) 1998 QK56
(10636) 1998 QK56 estas apolona asteroido, malkovrita la en la kadro de la kampanjo 'Lincoln Near-Earth Asteroid Research'' elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Vilmos Pröhle (verkisto)
Kariero
Vilmos Pröhle estis studento en Debreceno pri historio-filozofio. Li debutis kiel ĵurnalisto, poste li fariĝis grandbiena administranto. Li publikigis poemojn, novelojn, raportaĵojn en gazetoj de Debreceno, poste en Katholikus Élet de Satmaro, Li estis kunlaboranto ankaŭ de porinfana gazeto Cimbora. La gazeto Vasárnapi Újság aperigis lian romaneton Kósza házak (1924). Li mem ilustris siajn verkojn.
Cloyes-sur-le-Loir
Cloyes-sur-le-Loir estas malaperinta franca situanta en departemento Eure-et-Loir, regiono Centro-Valo de Luaro.
NGC 4
NGC 4 (alia indiko — PGC 212468) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
(10636) 1998 QK56
Orbito
Ĝia discentra orbito trairas tiujn de Tero kaj de Marso. Ĝi estas terrenkonta kaj marsrenkonta asteroido. Ĝia orbita klinangulo gardas ĝin iom malproksima de Tero.
Cloyes-sur-le-Loir
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Cloysiens.
Abd Allah ibn Husajn
La reĝo Abd Allah estis gravulo malmulte populara inter la araboj de Mezoriento pro sia subiĝema politiko rilate al Usono kaj Granda Britio, sia proksimeco al Israelo kaj la subpremado kiun faris kontraŭ siaj opoziciantoj. Aliflanke, Abd Allah neniam abandonis la haŝemian ambicion esti reĝo, ne nur de la artefarita Transjordanio sed de araba unuigita regno, kio havigis al li la malamikecon de la estraroj de aliaj koncernaj ŝtatoj, kaj speciale de la saudoj. Tiuj, en la 1930-aj jaroj, elpelis la haŝemiojn el Heĝazo kaj kreis novan ŝtaton kiu portus la nomon de la familio: nome Sauda Arabio. Sekvantoj de pekuliara versio de Islamo, nome la doktrino nomata Ŭahabismo, kontraŭis la haŝemidojn ankaŭ ĉar tiuj estis la plej firmaj kandidatoj al la kaliflando en okazo de restaŭrado de la institucio.
Cloyes-sur-le-Loir
Ĝi nun formas parton de Cloyes-les-Trois-Rivières.
NGC 4
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Abd Allah ibn Husajn
En la 20-a de julio 1951 Abd Allah estis murdita per atenco en la Moskeo Al-Aksa de Jerusalemo, kiam li ĉeestis funebran ceremonion honore de la libana ĉefministro Riad Bej al-Solh, same murdita per atenco. Ambaŭ estis akuzitaj esti negocintaj sekrete kun Israelo cele al pactraktato separate (tio estas, marĝene de la interkonsentoj de la Araba Ligo).
Nuklea elektrejo Temelín
Teknikaj informoj
Akvon bezonatan por fridigado oni elprenas el vultava rezervujo Hněvkovice kaj ree ĝi estas ellasata en Vultavon en spaco de rezervujo Kořensko. La sistemon de tiuj ĉi du akvaj laboraĵoj oni konstruis samtempe kun la alektrejo. La elektrejo konsumas dum la plena trafiko proksimume 2 – 3 m3/s.
La Granada de Riotinto
La Granada de Riotinto estas municipo de Hispanio, en la provinco Onubo, regiono Andaluzio.
Granada signifas en la hispana "granato", kio aperas en la flago kaj blazono de la vilaĝo.
Loĝantoj
La loĝantoj nomiĝas granadeños. La censita populacio en 2009 estis 211 loĝantoj kaj la denseco estas 4,8 loĝ./km².
Situo
La Granada de Riotinto estas situa en la okcidenta parto de Andaluzio en la komarko aŭ distrikto Mineja Zono en la okcidenta parto de Sierra Morena kaj nordo de la provinco de Onubo, je altitudo de 437 m; je 90 km el Onubo, provinca ĉefurbo. La areo de ties teritorio estas de 44 km². La geografiaj koordinatoj estas 37º 46' N, 6º 30' Ok.
Ekonomio
Agrikulturo kaj brutobredado.
Pont-à-Vendin
Pont-à-Vendin estas franca situanta en departemento Pas-de-Calais, regiono Hauts-de-France.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Pont-à-Vendinois.
Julia Noe
Julia NOE (naskiĝinta la ) estas germana esperantistino. Ŝi studis bibliotekan kaj komunikilan mastrumadon en Stutgarto kaj kultursciencojn en Frankfurto ĉe Odro. De 2017 ŝi loĝas en Freiburg.
Esperanta agado
Ŝi estis estrarano de Germana Esperanto-Junularo (GEJ) kaj aktivis en la organiza teamo de la ĉiujara Internacia Seminario de GEJ. Inter novembro 2007 kaj novembero 2008 ŝi estis volontulo de TEJO en Roterdamo. Ŝi redaktis la novaĵleteron TEJO-aktuale de TEJO inter majo 2008 kaj aŭgusto 2015.
Nuntempe ŝi aktivas en la organiza teamo de la ĉiujara JES. Ŝi regule prizorgas gufujon dum diversaj aranĝoj. Ŝi komisie respondecis pri la kontaktadreslistoj de GEJ kaj GEA. De 2015 ĝis 2019 ŝi prizorgis kiel estrarano de GEA la membro-administradon kaj la retpaĝaron. Krome ŝi kunlaboras en la teamo de la podkasto movada-vid.punkto kaj la Radio Muzaiko.
Angolaj mopanearoj
La angolaj mopanearoj estas tersupraĵa ekoregiono el la sudafrik-savana ekoprovinco de la afrotropisa ekozono laŭ la tipologio de la Monda Natur-Fonduso (WWF). Biome la ekoregiono apartenas al tropikaj kaj subtropikaj herbejoj, savanoj kaj arbedaroj de sudokcidenta Angolo kaj norda Namibio. La mopanearo aŭ duonarbaro de mopane-arbo konstituas la ĉefan tipon de vegetaĵaro.
Priskribo
En Angolo la regiono ĉefe ampleksas la sudan Provincon Cunene kaj en Namibio la regionojn de Omusati, Oŝana kaj la orientan landinternan brakon de Kunene kaj areojn de Oŝikoto ĉirkaŭ Etoŝa Salebeno. La ekoregiono enhavas Kunene-Riveron kiu apartigas la du landojn, kaj estas unu el la ĉefaj resurcoj de akvo en tiu seka regiono. Ankaŭ estas grava la akvokolekta areo de Kuvelajo, areo de 7000 km2 en la nordo de Namibio formita de neregulaj kanaloj paralelaj kaj supraĵaj, nomataj oŝanas, kiuj dum inundadoj plenigas Oponono-Lagon, fonto de Ekuma-Rivero.
Tiu savana ekoregiono en la okcidenta ekstremo de la centrafrika altebenaĵo kovras 133 500 da kvadrataj kilometroj. Ĝi komplete ĉirkaŭas la halofitaron de la etoŝa depresio, en la nordo de Namibio. Norde ĝi limtuŝas la angolajn mjombarojn kaj la angolan montaran mozaikon de arbaro kaj herbejo, nordoriente la bajkiajajn arbajn savanoj de Zambezo, oriente la kalahariajn arbajn savanojn, sudoriente la kalahriajn kserofitajn savanojn kaj okcidente la namibiajn arbajn savanojn.
La tereno estas ebena, pli alta en la sudo, kie ĝi atingas altitudon de 1 857 metroj en la Montaro Vaterberg. La ekoregiono estas ĉirkaŭata en la nordo, la okcidento kaj la sudoriento de montaroj.
La jara precipitaĵo varias inter 400 mm (okcidente) kaj 600 mm (oriente), kaj okazas en la someraj monatoj, inter aŭgusto kaj aprilo, precipe tute en februaro. La averaĝaj temperaturoj ankaŭ plialtiĝas de la okcidento al la oriento, kun maksimumoj ekde 24 al 30 °C kaj minimumoj de 9 al 12 °C.
Flaŭro
La arbo kiu nomas la ekoregionon estas la mopaneo (Colophospermum mopane), la plej karakteriza de tiu savano. Ĝi prezentiĝas en formo arbeda aŭ unutrunke arba depende de la lokaj cirkonstancoj. Ĝi havas papilionoformaj folioj kaj vegetas densaĵe. En Angola, superregas la vepreja mopane-savano asociata kun aliaj arbospecioj kiaj akacioj (Acacia kirkii, Acacia nilotica, Acacia hebeclada kaj Acacia erubescens, Securinega virosa, Spirostachys africana, la terminaliospecioj Terminalia prunoides kaj Terminalia sericea, Ximenia americana, Jatropha campestris, k.t.p. . En Namibio, kontraŭe, la mopaneo atingas alton de sep al dek metroj kaj konstituas arban savanan kun arbusta subarbaraĵo.
Faŭno
La diverseco de mamuloj estas granda: la burĉela zebro (Equus quagga burchelli), la blua gnuo (Connochaetes taurinus), la saltema antidorko (Antidorcas marsupialis), la afrika elefanto (Loxodonta africana), la ĝirafo (Giraffa camelopardalis), la Hartman-zebro (Equus zebra hartmannae), la nigra rinocero (Diceros bicornis), la gazela retkornulo (Oryx gazelle gazella), la elando (Taurotragus oryx), la granda kuduo (Tragelaphus strepsiceros), la ĉevala hipotrago (Hippotragus equinus), la kaprikorna raficero (Raphicerus campestris), la Kirk-antilopo (Madoqua kirkii), la impalo (Aepyceros melampus), la leono (Panthera leo), la leopardo (Panthera pardus), la gepardo (Acinonyx jubatus), la makulita hieno (Crocuta crocuta), la bruna hieno (Hyaena brunnea), la nigradorsa ŝakalo (Canis mesomelas) kaj la kurtorela otociono (Otocyon megalotis). La larĝlipa ceratoterio (Ceratotherium simum) estas reenmetita freŝdate.
Estas registrinta 375 specioj de birdoj. La diverseco de araneedoj (Arachnida) estas ankaŭ tre alta.
Endemiismo
Estas kvar mamuloj kiuj estas kvazaŭ endemiaj en la ekoregiono : Aethomys thomasi (musenoj), Crocidura erica (sorikedoj) kaj Crocidura nigricans (sorikedoj), kaj la nigrafrunta impalo.
Kvar reptiliospecioj estas endemiaj : Afrogecko ansorgii (gekedoj), Coluber zebrina (kolubredoj), Pedioplanis rubens (lacertedoj) kaj Psammophylax ocellatus (kolubredoj). Estas sciata unu endemia amfibio : Ptychadena mapacha (anuroj).
El la araneedoj estas sep araneoj, du kamelaraneoj kaj du skorpioj endemiaj.
Minacoj kaj konservado
La ekoregiono estas krize endanĝerigata. La duonarbaroj estas vundeblaj kaŭze de ĉasado, senarbarigo por agrikulturo, brulligno kaj konstruligno, dum la herbejoj inter la arboj estas tro paŝtigataj.
Vizitado
La urbo kiu estas la plej apuda al la Nacia Parko Etoŝa estas Cumebo.
Akvolito
Akvolito jam dum jarcentoj estas uzata, eĉ antaŭ pli ol 3600 jaroj en Persio.
Surtabla rolludo
Iu ludmajstro gvidas ludantojn tra antaŭdifinita historio, kaj ludantoj agadas konsekvence al priskriboj de la ludmajstro, kiu mem ŝanĝas la historion laŭ la diversaj agadoj de la ludantoj, ktp.
Akvolito
Akvolito havas per akvo plenigitan matracon, kiu donas egalan subtenon al la homa korpo. Oni havas la senton kvazaŭ ŝvebi.
La matraco devas esti tre zorge plenigita, ĉar eventualaj aervezikoj kaŭzas ĝenajn sonojn. Kaj eĉ sen aero formiĝas post iom da tempo divido inter likvaĵo kaj nelikva partoj. Pro tio oni ofte ade movas la enhavon. Iuj dormantoj estas ĝenataj de tiu tre mallaŭta brueto.
Surtabla rolludo
Surtablajn rolludojn oni ludas per papero, krajono kaj ĵetkuboj multflankaj (ĵetpluredroj) (kvaredro, sesedro (kubo), okedro, dekedro, dekduedro, dudekedro, kelkfoje eĉ 30-edro kaj 100-edro). La ĵetkuboj solvas situaciojn laŭ regulsistemo aĉetebla (ekz. Dungeons and Dragons = Drakoj kaj Galerioj).
Akvolito
La matraco devas esti aldone varmigata ĉar alikaze la korpo de la dormanto tro multe malvarmiĝus. La elekto de la ĝusta temperaturo plialtigas la luksan efikon kaj komforton de la akvolito.
Pro tio ke la volumeno de la matraco estas granda, ĝi povas esti instalata nur sur firma planko kun sufiĉa portokapablo.