cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koordinatsistemo
En geometrio, koordinatsistemo estas sistemo kiu uzas unu aŭ pluraj nombrojn, aŭ kunlaboras, por unike determini la pozicion de punkto aŭ alian geometrian elementon sur dukto kiel ekzemple eŭklida spaco. La ordo de la koordinatoj estas signifa, kaj ili foje estas identigitaj per sia pozicio en ordigita Opo kaj foje per litero, kiel en "la ikso-koordinato ". La koordinatoj estas prenitaj por esti realaj nombroj en rudimenta matematiko, sed povas esti kompleksaj nombroj aŭ elementoj de pli abstrakta sistemo kiel ekzemple komuta ringo. La uzo de koordinatsistemo permesas, ke problemoj en geometrio estu tradukitaj en problemoj pri nombroj kaj inverse; tio estas la bazo de analitika geometrio.
Oni uzas sistemojn el sferaj koordinatoj. Ili baziĝas je difino de akso, kiu fiksas la polusojn, kaj nulpunkto en la baza ebeno (ekvatora ebeno) de la koordinatsistemo. Sferaj koordinatoj konsistas el du angulkoordinatoj por direkto, longitudo (angula distanco de la nulpunkto laŭ la ekvatoro) kaj latitudo (alteco super la ekvatoro) plus radiusa koordinato. Ĉi lastan oni kutime ne indikas, ĉar ĝi ne gravas por la retrovo de la astronomia objekto.
Uzataj estas tri absolutaj koordinatsistemoj por determini astronomian pozicion: ekvatora koordinatsistemo, ekliptika koordinatsistemo kaj galaksia koordinatsistemo.
Kartezia koordinatsistemo
Kartezia koordinatsistemo en ebeno estas koordinatsistemo, kiu precizigas ĉiun punkton unike per paro da nombraj koordinatoj, kiuj estas la signitaj distancoj al la punkto de du fiksaj perpendikularaj orientitaj linioj, mezuritaj en la sama longounuo. Sur la rekto kun du diversaj punktoj A kaj B, ni povas elekti du direktojn: de A al B, aŭ de B al A. Ni nomu, ekzemple la direkton de A al B, la pozitiva direkto. Oni povas establi unu-al-unuan konformecon inter reelaj nombroj kaj la aro de la punktoj de donita rekto. Ni konformu al 0 ian punkton sur la rekto kaj nomi ĝin originpunkto. Ni akceptu ian detranĉon de la rekto kiel unuo de la longo. Al ĉiu reela nombro ni konformu la koncernan punkton, kiu distancas de originpunkto per a distanco: al pozitiva direkto por "+a" nombro kaj al negativa direkto por "-a" nombro. La konstruita rekto estas la nombra rekto aŭ koordinata akso.
Polusa koordinatsistemo
En matematiko, la polusa koordinatsistemo estas 2-dimensia koordinatsistemo en kiu ĉiu punkto sur ebeno estas difinita per angulo kaj distanco. La polusa koordinatsistemo estas aparte utila en situacioj, kiam la interrilato inter du punktoj estas plej facile esprimebla en terminoj de angulo kaj distanco; en la pli konata kartezia aŭ rektangula koordinatsistemo, tia angula interrilato povas esti kalkulita nur per trigonometriaj formuloj.
Ĉar la koordinatsistemo estas du-dimensia, ĉiu punkto estas difinita per du polusaj koordinatoj: la radiusa koordinato kaj la angula koordinato. La radiusa koordinato (kutime skribita kiel r) estas la distanco inter la koordinatigita punkto kaj la centra punkto de la koordinatosistemo. La centra punkto estas ankaŭ nomata poluso (ekvivalento de la origino en la Kartezia sistemo). La angula koordinato (ankaŭ nomata polusa angulo aŭ azimuta angulo, kutime skribita kiel θ aŭ t) estas la pozitiva angulo (aŭ angulo mezurita maldekstrume, malhorloĝdirekte) de la polusa akso (la 0°-a radio) al la koordinatigita punkto. La polusa akso estas ekvivalento de pozitiva duono de abscisa akso (x-akso) en la Kartezia koordinata ebeno.
Cilindra koordinatsistemo
La cilindra koordinatsistemo estas koordinatsistemo kiu etendas la du-dimensian polusan koordinatsistemon per aldono de tria koordinato, kiu estas la alto de punkto super la ebeno, simile al la maniero per kiu la karteziaj koordinatoj estas etendita en tri dimensiojn. La tria koordinato estas kutime skribata h, kaj do estas la tri cilindraj koordinatoj (r, θ, h).
La tri cilindraj koordinatoj povas esti konvertita al karteziaj koordinatoj per
Sfera koordinatsistemo
Polusaj koordinatoj ankaŭ povas esti etenditaj en tri dimensiojn kiel sfera koordinatsistemo de koordinatoj (ρ, φ, θ), kie ρ estas la distanco de la fonto, φ estas la angulo de la z-akso (nomata kiel la zenita distanco, ĝi estas inter 0 kaj 180°) kaj θ estas la angulo de la abscisa akso (kiel en la 2-dimensiaj polusaj koordinatoj). Ĉi tiu koordinatsistemo estas simila al la latitudo kaj longitudo uzataj por geografio, kun la fonto en la centro de Tero, la latitudo δ estas la komplemento de φ, difinita kiel δ = 90° − φ, kaj la longitudo l estas l = θ, ĉi tie l estas inter −180° kaj −180°.
La tri sferaj koordinatoj estas konvertataj al karteziaj koordinatoj per
KAJ
Kaj povas esti:
Kaj ankaŭ estas persona nomo (ĉefe en la dana):
Vidu ankaŭ: kaŭ
Kipra enanto
La Kipra enanto aŭ Kipra punktokrona enanto (Oenanthe cypriaca) estas malgranda paserina birdo kiu estis iam klasita kiel membro de la familio de Turdedoj, sed estas nuntempe pli ĝenerale konsiderata membro de malnovmonda grupo de la familio de Muŝkaptuledoj.
Ĝi estas malgranda, 14–15 cm longa paserina birdo kiu estis iam traktata kiel subspecio de la Punktokrona enanto sed Sluys kaj van den Berg (1982) asertis, ke tiu formo meritas plenan specistatuson, sur bazo de diferencoj en biometriko kaj ĉefe kanto, kaj manko de seksa dimorfismo en la plumaro de cypriaca.
Temas pri migranta insektomanĝanta specio kiu reproduktas nur en Kipro, kaj vintrumas en suda Sudano kaj Etiopio. Estas populacio de 18,000 ĉirkaŭkalkulitaj individuoj.
Tiu specio ege similas al la Punktokrona enanto, kvankam ĝi havas iom pli da nigro en vosto kaj dorso, krom en kapo. Tio estas birdo kun blanka krono nuance per grizaj punktoj kontraste kun la nigraj vizaĝo kaj gorĝo (eĉ supra brusto); ankaŭ la dorso kaj la flugiloj estas nigraj, dum la ventro, pugo kaj vostobazo estas blankaj: je la vostofino la kutima nigra renversita T kiel tiu de Mediteranea enanto. Ambaŭ seksoj estas similaj laŭ aspekto, kion unue dokumentis Christensen (1974).
La kanto estas distinga, kaj tre diferenca el tiu de la Punktokrona enanto, kvazaŭ kiel de insekto. Ĝi konsistas el serio de altatonaj zumantaj ekkanteroj.
La kantejoj uzataj de tiu specio estas pli altaj ripozejoj ol tiuj de la tipaj enantoj, kutime 5 al 10 m supergrunde. Ili ofte reproduktiĝas en arbaraj habitatoj, malkiel aliaj enatoj (Oliver 1990 sugestis, ke ĝi okupas la ekologian niĉon uzatan ie ajn en la Okcidenta Palearkto de la Gardenruĝvostulo). Ĝi estas la plej arbema specio de enanto en la okcidenta palearkto kaj ĝi uzas ofte aeran movadon kaj taktikon de eksaltoj el ripozejoj. Ĵusaj studoj sugestas ekologian diferencon inter la Kipra enanto kaj la migrantaj Rokenanto O. oenanthe kaj la orienta Mediteranea enanto O. hispanica melanoleuca. Kipra enanto uzas pli da aera movado kaj okupas pli da arbaraj habitatoj, sed necesas minimuman kvanton de malferma aŭ nuda grundo, kaj minimumon de altaj arbustoj aŭ arboj (Randler et al. 2009 ).
La genra nomo, Oenanthe, estas ankaŭ la nomo de genro de plantoj, nome la enantoj, kaj devenas el la greka oenos (οίνος) "vino" kaj anthos (ανθός) "floro". Ĉe la plantogenro, ĝi aludas al la vinaromo de la floroj. Ĉe la birdoj enantoj, ankaŭ nomataj saksikoloj pro la parenca genro Saxicola, ĝi aludas al la reveno de la Rokenanto al Grekio printempe ĝuste dum la epoko de la apero de burĝonoj en vitoj. .
Regiono Sjælland
La Regiono Sjælland estas unu el kvin administraj regionoj de la eŭropa ŝtato Danio kaj ampleksas grandan parton de la insulo Sjælland plus la insuloj Lolland, Falster kaj Møn. Ĉefurbo de la regiono estas Sorø. La regionoj kreiĝis komence de la jaro 2007 kaj anstataŭigas la antaŭajn administrajn distriktojn, kiuj dane nomiĝis amtskommuner.
Gyula Méhes
MÉHES Gyula (pro. me:heŝ) estis hungara farmakologo, biologo, universitata profesoro naskiĝinta en Kraszna la 28-an de marto 1897 kaj mortinta en Budapeŝto la 10-an de oktobro 1970.
Biografio
Gyula Méhes studis en Koloĵvaro kaj Szeged. De 1923 li laboris en la Instituto Pri Farmacio de la universitato de Segedo. En lernojaro 1925–26 kiel stipendiulo li alvenis en Instituton pri Farmacio de Vieno. De 1927 li estis kunlaboranto de Hungara Esplorinstituto pri Biologio de Tihany. En 1928–29 li studis kiel ŝtatstipendiulo en Londono. Inter 1940–44 li estis universitata profesoro en Koloĵvaro, direktoro de Instituto pri Farmacio. De 1946 li instruis en la katedro pri farmacio en Universitato de Pécs ĝis sia pensiuliĝo (1969). Li estis dufoje dekano de la fakultato de medicino (1949–50 kaj 1951–54).
17178 Caitlinrita
17178 Caitlinrita estas mezgranda, malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro de la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝi estas proksima de la orbita resonanco 1:3 kun Marso.
Nomo
Ĝia nomo honoras Caitlin Rita Kunchur, finalistinon de la Regeneron Science Talent Search de 2020, scienca konkurso por gelernantoj en lasta jaro de mezlernejo, pro ŝia projekto pri fiziko. Ŝi estis lernantino ĉe la Dutch Fork High School de Irmo (Suda Karolino).
Passail
Passail estas komunumo de Aŭstrio. Ĝi apartenas al la federacia lando Stirio kaj al la distrikto Weiz. Fine de en la komunumo vivis.
Franca (urbo)
Franca  (oficiale Município de Franca) estas municipo en la subŝtato San-Paŭlio de Brazilo. Ĝi situas en la sudorienta regiono de Brazilo, en la mezoregiono Ribeirão Preto kaj en la mikroregiono Franca. Laŭ la stato de en la municipo vivis   sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². El tiuj, la nombro de voĉdonrajtuloj en la municipo en estis. La teritorio havas komunan limon kun.
Franca estas nomata "ĉefurbo de ŝuoj" ĉar en ĝi estas unu el la ĉefaj ŝuofabrikoj de Brazilo. En ĝi ankaŭ estas la ĉefaj teamoj de basketbalo de Brazilo.
Esperanto en Franca
Salvador Rocha estis pioniro de Esperanto en Franca jam en la fino de 20-a jarcento. Li ne nur instruis Esperanton, sed ankaŭ propagandis la lingvon per la spiritisma ĵurnalo “Nova Era”, kie li aperigis plurajn kaj interesajn artikolojn pri la lingvo.
De la loka grupo “Ĝardeno Esperantista Zamenhof”, sub aŭspicio de Esperanto-Asocio de San-Paŭlo]] (EASP) kaj apogo de Sekretariejo pri Edukado kaj Kulturo, estis okazita la 21-a Esperanto-Renkontiĝo de Ŝtato San-Paŭlo, la 2-an, 3-an kaj 4-an de aprilo 1999, kun granda sukceso.
La temo de la renkontiĝo estis “Perspektivoj de Esperanto en la Proksima Jarmilo”. Kunordigis la eventon Symilde Schenk Ledon (komitatano A de UEA) kun partopreno de Ivon Barbosa, prezidanto de EASP, James Rezende Piton (ano de Amerika Komisiono de UEA), kaj Osvaldo Pires de Holanda, prezidanto de BEL.
La renkontiĝejo estis la impona “Colégio Champangnat”. Multe laboris por la sukceso de la evento Alzira dos Anjos, (kareseme nomata “Alzirinha”), prezidantino de Esperantista Zamenhof, kaj ŝia skipo. Elstara punkto de la renkontiĝo estis la partopreno de multaj infanoj, preskaŭ ĉiuj parolantaj Esperanton.
Veuves - Monteaux (stacidomo)
Veuves - Monteaux estas franca stacidomo sur linio Paris-Austerlitz -, situanta en Veuves, apud Monteaux, en departemento Loir-et-Cher, regiono Centro-Valo de Luaro.
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Paris-Austerlitz - Bordeaux-St-Jean (570000).
Lochum
Lochum estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Westerwald de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn.
Provinco Ruyigi
Ruyigi aŭ Rujigio estas unu de la dek-ok provincoj de Burundo. Ĝi situas en la plej orienta parto de la lando. Oriente la provinco havas limon kun Tanzanio. Ruyigi havas areon de 2 339 kvadrataj kilometroj kaj laŭ la stato de 2007 en ĝi vivis proksimume 387 000 loĝantoj. La provinca ĉefurbo estas Ruyigi.
Lloret de Vistalegre
(jen katalune) estas municipo de la mediteranea insulo Majorko, en la aŭtonoma komunumo de la Balearaj Insuloj apartenanta al Hispanio kaj al la Eŭropa Unio. Laŭ la stato de en la municipo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
NGC 1829
NGC 1829 (alia indiko — ESO 56-SC57) estas malfermita stelamaso kun emisia nebulozo en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
724 Hapag
724 Hapag estas asteroido de la ĉefa asteroida zono, malkovrita la de la aŭstria astronomo Johann Palisa elde la observatorio de Vieno.
Nomo
Ĝia nomo venas de la akronimo HAPAG (Hamburg-Amerikanische Packetfahrt-Actien-Gesellschaft), hamburga ŝipa kompanio.
Ĝi estis perdita nelonge post sia malkovro kaj retrovita nur en 1988 de la japanaj astronomoj Tsutomu Hioki kaj Nobuhiro Kawasato. Ĝi tiam ricevis la provizoran nomon 1988 VG2.
Terek (rivero)
Tereko estas rivero en Norda Kaŭkazio, kiu fluas laŭ teritorioj de Kartvelio (kie ĝi fontas), Nord-Osetio, Kabard-Balkario, Stavropola regiono, Ĉeĉenio kaj Dagestano kaj enfluas en la Kaspian maron. 623 kilometrojn longa Tereko kolektas akvon el centoj da montaraj riveroj kaj riveretoj.
La fluo de la rivero estas tiom forta, ke eĉ en ĝia apudmara parto apenaŭ eblas perŝipa navigado. La akvonivelo draste varias depende de sezono: plej forta fluo estas somere, kiam degelas montaraj glaciriveroj. Signifan leviĝon de akvonivelo povas kaŭzi ankaŭ pluvoj.
Parte la akvo de Terek estas uzata por akvumi kampojn en Stavrapola regiono kaj Kalmukio pere de sistemo de kanaloj, kiu ligas la riveron kun Kuma kaj Ĉograja akvorezervejo.
1472
En la jaro 1472 post Kristo okazis, interalie:
Terek (rivero)
La ĉefaj urboj apud la rivero estas Vladikavkaz, Mozdok kaj Kizlar. Post Kizlar formiĝas marĉa riverdelto granda de 4.000 kvadrataj kilometroj.
Hidroelektra centraloj
La totala kapacito de elektrocentraloj estas 57 Megavato (MW). Averaĝa jara elektroproduktado de ĉirkaŭ 277 milionoj kWh. Mozdokskaja, Darijalskaja kaj Dlinnodolinskaja elektrocentraloj estas desegnitaj.
Duboz
Duboz (hungare: Temesdoboz) estas vilaĝo en Rumanio sudoriente de Timișoara. En 1910 ĝi havis 1 019 loĝantojn (rumanoj, hungaroj); en 1992 466 (rumanoj, 41% hungaroj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1442. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Temes vármegye). Administre ĝi apartenas al Niţchidorf.
Dneboh
Dneboh estas vilaĝo en Ĉeĥio, parto de urbo Mnichovo Hradiště, troviĝanta en distrikto Mladá Boleslav. Estas ĉi tie registritaj 76 adresoj. En la jaro daŭre vivas ĉi tie.
Dneboh estas ankaŭ nomo de katastra teritorio.
Historio
La 27-a de junio 1926 okazis en deklivo super la municipo ampleksa terglito en longeco proksimume 2 km, kies sekvo estis neniigo de 11 domoj.
Memorindaĵoj
En la vilaĝo estas statuo de sankta Venceslao el la 18.a jarcento kaj malfrue baroka kapelo.
En la katastra teritorio Dneboh troviĝas sur edro de muro de Příhrazské skály ruinoj de rokburgoj Drabaj ĉambretoj kaj Klamorna kaj sur monta plataĵo de promontoro eksa burgejo Hrada.
Trevi nel Lazio
Trevi nel Lazio estas komunumo de Italio.
Burgo Wincheringen
La burgo Wincheringen estas la ruino de iama akvoburgo en alteco de 240 m super marnivelo en la komunumo Wincheringen en la distrikto Trier-Saarburg, germana federacia lando Rejnlando-Palatinato.
Historio
La akvoburgo estis konstruita en la 14a jarcento fare de la senjoroj de Wincheringen.
Juliano de Antioĥio
Juliano de Antioĥio (Latine: Julianus), ankaŭ konata kiel Juliano la martiro, Juliano de Tarso, Juliano de Kilikio aŭ Juliano de Anazarbo estis kristana martiro de la 4-a jarcento.
En 1225 Rimini elektis lin patrono de la urbo. Kiel lia mortodato estas konsiderata la. Oni honoras lin ankaŭ en aliaj lokoj, precipe en Italio.
Ĉiuj fontoj pri la sanktulo, escepte de lia sarkofago, estas el la 14-a jarcento. Pri lia vivo do nenio estas sciata.
Stirilo
Stirilo aŭ direktilo estas elemento de veturilo per kiu oni gvidas la veturilon al la celata direkto.
Rosariaĵo
La Rosariaĵo (Rosariazo) estis serio de protestaj movadoj, inkluzive de manifestacioj kaj strikoj en la urbo Rosario, Santa Fe, Argentino, inter la monatoj de majo kaj septembro 1969 kontraŭ la diktaturo de Juan Carlos Onganía.
Ĝi okazis en klimato de ĝeneraligita streĉiĝo kontraŭ la milita registaro, kiel la kulmino de eskalado ekiĝinta kelkajn tagojn antaŭe, la 13-an de majo en la provinco Tucumán, kie la laboristoj de la sukerfabriko Amalia prenis la instalaĵojn kiel protesto kontraŭ la nepago de iliaj salajroj. La sekvan tagon manifestacioj en la urbo Kordobo prenis la straton kontraŭ la forigo de la dimanĉa ripozo (angla sabato, valida ekde la 1920-aj jaroj). Ĉirkaŭ 3500 laboristoj kunvenintaj en asembleo por fiksi la pozicion de ilia sindikato alfrontis la policon, kiu rezultigis totalon de 11 vunditoj kaj 26 arestitoj. Fine, en la provinco Corrientes, la studentoj universitataj protestis kontraŭ la anonco de kresko de la 500% de la prezoj de la kantino universitata; la polico subpremis la marŝon kontraŭ la gvidanto Carlos Walker, mortigante studenton de Corrientes Juan José Cabral. La studentoj de Rosario protestis kontraŭ ĉi tiuj aranĝoj, gvidante la militistan registaron deklari la areon en kriz-okazo kaj ordonis la altrudon de militista jurisdikcio.
Stirilo
Bicikloj havas stirstangon kun centra akso kiuj ekzistas en diversaj formoj: konkursa biciklo havas malaltan kurban stirilon, montara biciklo havas ofte rektan stirilon.
Ankaŭ motorboatoj kaj kelkaj remboatoj uzas stirstangon, sed ne kun centra akso kiel ĉe bicikloj, sed kun akso en la plej malantaŭa pinto de la boato.
Allineuc
Allineuc (prononco, jen france, bretone Alineg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Côtes-d'Armor (jen france, Aodoù-an-Arvor), “marbordoj de la lando ĉe la maro”, en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Leona muro
La Leona muro estas mezepoka remparo, kiu ampleksis la roman urboparton I Borghi kaj plejparton de Vatikanurbo. Restoj de la muro troviĝas en la okcidenta parto ene de la vatikanaj ĝardenoj. Sekve hodiaŭ la leona muro jam ne estas la limo de Vatikanurbo. Elstariĝis la muro meze de la 9-a jarcento, kiam Vatikano ankoraŭ ekster la romaj urbomuroj troviĝis, dum la regno de papo Leono la 9-a. Ili protektu kontraŭ atakoj de la saracenoj.
La areo inter la muroj nomiĝas "Urbo Leona" (latine: Civitas Leonina).
Pordegoj
La nunaj pordegoj apartenantaj al la Leona muro (laŭ la senco de horloĝa montrilo):
The Animals
The Animals (la animaloj) estas angla bando de ritmenbluso kaj rok-muziko, formita en Newcastle upon Tyne komence de la 1960-aj jaroj. La bando translokiĝis al Londono serĉe de famo en 1964. The Animals estis konataj pro sia aspra, bluseca sonstilo de la pronfud-voĉa estro Eric Burdon, montrita ekzemple ĉe ilia mejloŝtona kanto kaj transatlantika No. 1a sukceso, "House of the Rising Sun" (la domo de la elirsuno), same kiel ĉe aliaj sukcesoj kiaj "We Gotta Get Out of This Place", "It's My Life", "I'm Crying" kaj "Don't Let Me Be Misunderstood". La bando ekvilibris akrajn, rok-ecajn popajn unuopaĵojn kun ritmenblusecaj albumaj materialoj kaj estis parto de la Brita Invado de Usono.
The Animals trairis multnombrajn personarajn ŝanĝojn meze de la 1960-aj jaroj kaj suferis pro malbona negoca administrado. Laŭ la nomo Eric Burdon and the Animals, la tre ŝanĝita bando translokiĝis al Kalifornio kaj atingis komercan sukceson kiel muzikgrupo de psikedela rokmuziko kaj ŝtonroko per muzikpecoj kiaj "San Franciscan Nights", "When I Was Young" kaj "Sky Pilot", antaŭ disbandiĝi fine de la jardeko. Entute, la grupo havis dek sukcesojn Top Twenty (inter dudek pintaĵoj) kaj en la brita listo de UK Singles Chart kaj en la usona US Billboard Hot 100.
La originala anaro de Burdon, Alan Price, Chas Chandler, Hilton Valentine kaj John Steel reunuiĝis por bonfara koncerto en Newcastle en 1968. Ili poste faris mallongajn revenojn en 1975 kaj en 1983. Ili estis ankaŭ kelkaj partaj regrupigoj de la origina anaro laŭ variaj nomoj. The Animals estis enmetitaj en la Fam-Salono kaj Muzeo de Rokenrolo en 1994.
409
En la jaro 409 post Kristo okazis, interalie:
NGC 1830
NGC 1830 (alia indiko — ESO 56-SC56) estas malfermita stelamaso en konstelacio Orfiŝo.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
(19376) 1998 BE1
(19376) 1998 BE1 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la japana astronomo Takao Kobayashi elde la Observatorio de Ooizumi en gubernio Gunma (Japanio).
3139 Ŝantoŭo
3139 Ŝantoŭo estas mezgranda malhela asteroido de la asteroida zono, malkovrita la elde la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankingo (Ĉinio).
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina havenurbo Ŝantoŭo, aŭ Shàntóu (ĉine : 汕頭).
Esperantoplatsen
Esperantoplatsen (La Esperantoplaco) estas loko en la distrikto Inom Vallgraven en la centra Gotenburgo. Ĝi longas ĉirkaŭ 100 metrojn kaj etendiĝas inter Rosenlundsgatan 2 kaj Kungsgatan 1.
Historio
La loko ricevis sian nomon en 1954 - laŭ iniciato de la urbaj Esperanto-kluboj - kaj oni decidis elekti lokon en la regiono, kie la Laborista Eduka Unio kaj la Esperanto-movado delonge agadis.
Federico García Lorca
Federico GARCÍA LORCA, oficiale Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca, ofte konata nur per sia dua familinomo Lorca (naskiĝis la 5-an de junio 1898 – mortpafita la 19-an de aŭgusto 1936) estis hispana poeto, dramaturgo kaj teatrodirektoro. García Lorca atingis internacian rekonon kiel embleman membron de la literatura skolo nomata Generacio de 1927. Li estis mortpafita fare de mortoskadroj organizitaj de la ribelintaj trupoj en la komenco de la Hispana Enlanda Milito. Liaj restaĵoj neniam estis ĝis nun trovitaj. Pluraj liaj verkoj estis tradukitaj en Esperanton.
Junaĝo
García Lorca estis naskita en Fuente Vaqueros, urbeto kelkajn kilometrojn okcidente de Granado, suda Hispanujo. Lia patro, Federico García Rodriguez, estis terposedanto kun bieno en la fekunda Vega ĉirkaŭanta Granadon, kaj kun komforta vilao en la centro de la urbeto. Rodriguez vidis siajn riĉaĵojn pliiĝi kun ekprospero en la sukerindustrio. La patrino de García Lorca, Vincenta Lorca Romero, estis instruistino kaj talenta pianistino. En 1909, kiam la knabo estis 11-jara, la familio transloĝiĝis en la centron de Granado. Por la resto de sia vivo, li interesiĝis pri la vivo proksime de la natura mondo, laŭdante sian edukadon en la kamparo. En 1915, post la mezlerneja studado, García Lorca frekventis la Universitaton Sankta Koro. Dum tiu tempo liaj studoj inkludis juron, literaturon kaj komponadon. Ĝenerale en lia adoleskeco li sentis pli profundan afinecon por teatro kaj muziko ol por literaturo, ekzercante sin plene kiel klasikan pianiston. Liaj unuaj artaj inspiroj ekestiĝis el la partituroj de Debussy, Chopin kaj Beethoven.
Lia medio de junaj artistoj kolektiĝis en El Rinconcillo ĉe la kafejo Alameda en Granado. Dum 1916 kaj 1917, García Lorca vojaĝis tra Kastilio kaj Leono, Galegujo, en la norda Hispanujo, kun profesoro de sia universitato, kiu ankaŭ instigis lin por verki sian unuan libron, Impresiones y Paisajes (Impresoj kaj Pejzaĝoj – publikigitan en 1918). Don Fernando de Los Rios ankaŭ konvinkis la gepatrojn de García Lorca enskribi lin en la progresema, Oxbridge-inspirita Residencia de estudiantes (Rezidejo de studantoj) en Madrido en 1919. Madrigalo, el Libro de Poemas, 1921
Kiel juna verkisto
Ĉe la Rezidejo de Studentoj en Madrido García Lorca amikiĝis kun Manuel de Falla, Luis Buñuel kaj Salvador Dalí kaj multaj aliaj kreemaj artistoj kiuj estis, aŭ iĝus, influaj en tuta Hispanujo. Li estis okupita sub la flugilo de la poeto Juan Ramon Jimenez, iĝante proksima al dramisto Eduardo Marquina kaj Gregorio Martínez Sierra, la direktoro de la Teatro Eslava de Madrido. En 1919-20, je la invito de Sierra, li skribis kaj enscenigis sian unuan teatraĵon, El maleficio de la mariposa (La malica sorĉado de la papilio). Ĝi estis versoteatraĵo dramigante la maleblan amon inter blato kaj papilio, kun apoga rolantaro de aliaj insektoj; nebontaksanta publiko ridis pri la enscenigo kaj la teatraĵo postvivis nur kvar prezentadojn. Tiu influis la sintenon de García Lorca al la teatro-iranta publiko por la resto de lia kariero. Li poste asertus ke Mariana Pineda, verkita en 1927, estis, fakte, lia unua teatraĵo. Dum la tempo ĉe la Rezidejo de Studantoj li obtenis titolojn pri juro kaj pri filozofio kvankam li havis pli da intereso por skribi ol por studi.
La unua libro de poemoj de García Lorca estis publikigita en 1921, kolektante verkon skribita ekde 1918 kaj selektita kun la helpo de lia frato Francisco. Ĝi koncernas la temojn de religiema kredo, izoliteco kaj naturo ke plenigis liajn prozoreflektadojn. Frue en 1922 en Granado García Lorca sin turnis al la komponisto Manuel de Falla por promocii la Concurso de Cante Jondo (Konkurso de Kanto Profundo), festivalo dediĉita al la plifortigo de flamenka prezentado. La jaron antaŭ ol García Lorca estis ekskribanta sian Poema del cante jondo (Poemo de la profunda kantado, ne publikigita ĝis 1931), tiel li kompreneble verkis eseon sur la arto de flamenko, kaj ekparolis publike en subteno de la Concurso. Ĉe la muzika festivalo en junio li renkontis la famkonatan Manuel Torre, flamenko-kantiston.
La sekvintan jaron en Granado li ankaŭ kunlaboris kun Falla kaj aliaj rilate la muzika produktado de teatraĵo por infanoj, adaptitaj fare de García Lorca surbaze de andaluza rakonto. Inspirite per la sama struktura formo de sekvenco kiel "Profunda kantado", lia kolekto Suites (1923) neniam estis finita kaj ne publikiĝis ĝis 1983.
Dum la venontaj malmultaj jaroj García Lorca iĝis ĉiufoje pli engaĝita en la avangardo de Hispanujo. Li publikigis poeziokolektojn inkluzive de Canciones (Kantoj) kaj Romancero Gitano (Cigana Romancaro, 1928), kiuj iĝis lia plej konata libro de poezio. Ĝi estis tre stiligita imito de la baladoj kaj poemoj kiuj daŭre estis rakontitaj tra la hispana kamparo.
Filologoj kiel ekzemple Ramón Menéndez Pidal laboris kun li por kolekti versiojn de la sudo, multaj ekzistantaj ekde la mezepoko. García Lorca priskribas la laboron kiel "ĉizitan retablon" de Andaluzujo kun "ciganoj, ĉevaloj, arkanĝeloj, planedoj, ĝiaj judaj kaj romiaj brizoj, riveroj, krimoj, la ĉiutaga karaktero de la kontrabandisto kaj la ĉiela aspekto de nudaj infanoj de Kordobo". Libro kiu apenaŭ esprimas la videblan Andaluzujon entute, sed kie la kaŝa Andaluzujo tremas" . En 1928, la libro alportis al li famon en tuta Hispanujo kaj en la hispanlingva mondo, kaj li nur akiris agnoskon kiel dramaturgon multe poste. La resto de sia vivo, la verkisto serĉis la radikojn de la andaluza kulturo, provante trovi ĝian esencon sen uzado de la "pitoreska" aŭ de kliŝeoj de "loka kolorumo" . Lia dua teatraĵo Mariana Pineda, kun enscenigoj de Salvador Dalí, malfermiĝis kun bonega agnosko en Barcelono en 1927 . En 1926, García Lorca skribis la teatraĵon La zapatera prodigiosa (La mirinda ŝuisto-edzino) kiu ne estus montrita ĝis la fruaj 1930-aj jaroj. Ĝi estis farso pri fantazio, surbaze de la rilato inter koketa, iritiĝema edzino kaj subpremita ŝuisto.
De 1925 al 1928 li estis pasie implikita kun Dalí. La amikeco kun García Lorca havis fortan elementon de reciproka pasio, sed Dalí (jardekojn poste) malaprobis la erotikajn amindumojn de la poeto. Kun la sukceso de "tiu de la Baladoj Ciganaj", venis fremdiĝo de Dalí kaj la kolapso de amafero kun la skulptisto Emilio Soriano Aladrén. Tiu kunportis kreskantan deprimon, situacion pliseverigitan per la angoro pri lia samseksemo. Li sentis ke li estis kaptita inter la rolo de la sukcesa verkisto, kiun li devis publike konservi, kaj la torturita, aŭtenta memo, kiun li povis nur agnoski malpublike. Li ankaŭ havis la senton ke li estis etĉambrigita kiel "ciganopoeto". Li skribis "La ciganoj estas temo. Kaj neniu da pli. Mi ĵus tiel bone povus esti poeto pri pingloj aŭ hidraŭlikaj pejzaĝoj. Cetere, tiu ciganismo donas al mi la aspekton de neklera, senscia kaj primitiva poeto kiu, vi scias tre bone, mi ne estas. Mi ne ĉiam volas esti enroligita". La kreskiginta fremdiĝo inter García Lorca kaj liaj plej proksimaj amikoj atingis sian kulminon kiam la surealistoj Dalí kaj Luis Buñuel kunlaboris rilate al ilia filmo de 1929 Un chien andalou (Andaluza Hundo). García Lorca interpretis ĝin, eble erare, kiel malbonvola atako kontraŭ li mem. En tiu tempo Dalí ankaŭ renkontis sian estontan edzinon Gala. Konscia pri tiuj problemoj (kvankam eble ne pri iliaj kialoj), la familio de García Lorca aranĝis ke tiu ĉi longdaŭre vizitus Usonon en 1929-30.
En junio 1929, García Lorca vojaĝis al Ameriko kun Ferdinando de Los Rios sur la RMS Olimpic, fratinkursoŝipo de la RMS Titanic. Ili restis plejparte en Novjorko, kie Rios komencis prelegturneon kaj García Lorca studis ĉe Columbia University - School of General Studies (Columbia Universitato - Lernejo de Ĝeneralaj Fakoj), financite fare de liaj gepatroj. Li studis la anglan sed kiel antaŭe, estis pli okupita pri skribado ol studado. Li ankaŭ pasis tempon en Vermonto kaj poste en Havano, Kubo.
Lia poemaro Poeta en Nueva York (Poeto en Novjorko, publikigita postmorte en 1942) esploras la fremdiĝon kaj izolitecon tra kelkaj grafike eksperimentaj poeziaj teknikoj kaj estis influita de la borsa bankroto de 1929 kiun li mem travivis. Tiu kondamno de la urba kapitalisma socio kaj materialisma moderneco estis malmilda foriro de lia pli frua laboro kaj etikedo de folkloristo. Lia teatraĵo de tiu tempo El Público (La publiko) ne estis publikigita ĝis la malfruaj 1970-aj jaroj kaj neniam estis publikigita en sia tuteco, la manuskripto perdiĝis. Tamen, pluraj da liaj privataj leteroj estas konservitaj ĉe La Hispana Socio de Ameriko en Novjorko.
La Respubliko
La reveno de García Lorca al Hispanujo en 1930 koincidis kun la falo de la diktatoreco de Miguel Primo de Rivera kaj la restarigo de la Dua Hispana Respubliko. En 1931, García Lorca estis nomumita kiel direktoron de universitata studento-teatrosocieto, Teatro Universitario la Barraca (La Barako). Tiu ĉi estis financita de la Edukministerio de la Dua Respubliko, kaj ĝi estis ŝargita de organizi turneoj en la plej malproksimaj kamparaj areoj de Hispanujo por senpage prezenti radikale modernajn interpretojn de la klasika hispana teatro al spektantoj. Kun portebla scenejo kaj malmulte da ekipaĵo oni klopodis alporti teatron al homoj kiuj neniam vidis ajnan. García Lorca estis kaj direktoro kaj aktoro.
Li komentis: "Ekster Madrido la teatro, kio estas en ĝia esenco parto de la vivo de la homoj, estas preskaŭ mortinta, kaj homoj suferas sekve, kiel ili faris se ili perdis siajn du okulojn aŭ orelojn aŭ gustosenson. Ni [La Barako] donos ĝin ree al ili". Liaj travivaĵoj vojaĝante en la malriĉigita kampara Hispanujo kaj en Novjorko (precipe inter la senrajtigita afrik-usona loĝantaro), radikaligis lin en pasian rekomendanton de socie aganta teatro. Li skribis "La teatro estas lernejo de ploro kaj de rido, libera forumo kie homoj povas pridubi normojn kiuj estas eksmodaj aŭ erarkomprenitaj, kaj klarigi kun vivanta ekzemplo la eternajn normojn de la homa koro".
Vojaĝante al Bonaero en 1933 por prelegi kaj por instrukcii la argentinan premieron de Bodas de Sangre, García Lorca parolis pri siaj teorioj de arta kreado kaj realigo en la fama prelego Prezentado kaj Teorio de la Duende. Tiu provis difini modelon de arta inspiro, argumentante ke granda arto dependas de vigla konscio pri la morto, de ligo kun la grundo de la nacio, kaj de agnosko de la limoj de la racio.
Samtempe kiel li revenis al la klasikaj radikoj de la teatro, García Lorca ankaŭ turniĝis al tradiciaj formoj en poezio. Lia lasta poezia laboro (Sonetoj al lia malluma amo, 1936) estis inspirita per entuziasmo por Rafael Rodriguez Rapun, sekretario de La Barraca. La amosonetoj estas inspiritaj de la 16-a-jarcenta poeto Johano de la Kruco. La subvencio de La Barraca estis duonigita far la nova registaro en 1934, kaj la lasta teatraĵo okazis en aprilo 1936.
García Lorca konservis Huerta de San Vicente kiel sia somerdomo en Granado de 1926 ĝis 1936. Ĉi tie li verkis, totale aŭ parte, kelkajn el siaj plej gravaj verkoj, inter ili Así que pasen cinco años (Tuj kiam kvin jaraj pasas 1931), Bodas de sangre (1932), Yerma (1934) kaj Diván del Tamarit (1931-1936). La poeto vivis en Huerta de San Vicente en la tagoj ĵus antaŭ sia aresto kaj morto en aŭgusto 1936.
Kvankam la grafika arto de García Lorca ne ofte ricevas atenton li ankaŭ estis fervora artisto.
Morto
Estas opiniite ke García Lorca estis pafita kaj mortigita fare de naciisma milico la 19an de aŭgusto 1936. La verkisto Ian Gibson en sia libro The Assassination of García Lorca (La Atenco de García Lorca) asertas ke li estis pafita kun tri aliaj (Joaquin Arcollas Cabezas, Francisco Galadi Mergal kaj Dioscoro Galindo Gonzalez) ĉe loko konata kiel Fuente Grande (La Granda Fonto), kiu troviĝas sur la vojo inter Viznar kaj Alfacar.
El "La Fablo kaj Rondo de la Tri Amikoj", Poeto en Novjorko (1939), García Lorca
Motivoj por la atenco
Signifa polemiko restas pri la motivoj kaj detaloj de la murdo de García Lorca. Personaj, nepolitikaj motivoj ankaŭ estis proponitaj. La biografo de García Lorca, Stainton, konstatas ke liaj murdintoj faris rimarkojn pri lia seksa identeco, sugestante ke tiu ĉi estus ludinta rolon en lia morto. Ian Gibson indikas ke la atenco de García Lorca estis parto de kampanjo de amasmortigadoj celintaj eliminadon de subtenantoj de la marksista Popola Fronto. Tamen, Gibson proponas ke rivaleco inter la kontraŭ-komunista CEDA kaj la Hispana Falango estis grava elemento en la morto de García Lorca. Iama parlamenta deputito por la CEDA, Ramon Ruiz Alonso ne nur arestigis García Lorca ĉe la Rosales-familio hejme, sed respondecis ankaŭ por la origina denunco kiu kondukis al la arestordono estante proklamita.
Estis argumentite ke García Lorca estis senpolitika kaj havis multajn amikojn kaj en la respublika kaj en la naciisma partioj. Gibson disputas pri tio en sia libro de 1978 koncerne la morto de la poeto. Li citas, ekzemple, la publikigita manifesto de Mundo Obrero, kiu García Lorca poste subskribis, kaj asertas ke li estis aktiva subtenanto de la Popola Fronto. García Lorca laŭtlegis tiun manifeston dum bankedo en honoro de kamarado-poeto Rafael Alberti la 9-an de februaro 1936.
Multaj kontraŭ-komunistoj estis komprenemaj al García Lorca aŭ helpis lin. En la tagoj antaŭ lia aresto li trovis rifuĝon en la domo de la artisto kaj gvida Falango-membro Luis Ortiz Rosales. Efektive, estas pruvoj ke Rosales estis tre preskaŭ mortpafita ankaŭ, por helpado de García Lorca, far la Civila Guberniestro Valdes. La eŭska komunista poeto Gabriel Celaya skribis en siaj memuaroj ke li foje trovis García Lorca en kompanio de falangisto José Maria Aizpurua. Celaya plue skribis ke García Lorca tagmanĝis ĉiun vendredon kun la fondinta kaj gvidanta falangisto José Antonio Primo de Rivera. La 11-an de marto 1937 artikolo ekaperis en la falangista gazetaro kondamnante la murdon kaj glorante García Lorca; la artikolo malfermiĝis: "la plej bona poeto de imperia Hispanujo estis murdita ." Jean-Louis Schonberg ankaŭ prezentis la "samsekseman ĵaluzo-" teorion. La dosiero sur la murdo, kompilita laŭ la peto de Franco kaj menciita de Gibson kaj aliaj, devas ankoraŭ ekaperi.
Elfosado ĉe Alfácar
En malfrua oktobro 2009, teamo de arkeologoj kaj historiistoj de la Universitato de Granado komencis elfosadojn ekster Alfácar. La ejo estis identigita tri jardekoj antaŭe fare de viro kiu asertis esti helpinta por fosi la tombon de García Lorca. La poeto supozeble estis entombigita kun almenaŭ tri aliaj viroj apud kurbiĝema montvojo kiu interligas la vilaĝojn de Viznar kaj Alfácar.
Ekzistas kreskanta deziro en Hispanujo por repaciĝi kun la enlanda milito, kiu dum jardekoj estis ne malkaŝe diskutita. La juĝisto en la afero, Baltasar Garzón Real, formale petis lokan administracion kaj preĝejojn por malfermi iliajn dosierojn koncerne miloj da homoj kiuj malaperis dum la interna milito kaj sub la diktatoreco de generalo Franco ĝis 1975.
La elfosadoj komenciĝis laŭ la peto de la familio de alia viktimo. Post multjara kontraŭstaro, la familio de García Lorca ankaŭ konsentis. En oktobro 2009 Francisco Espinola, reprezentanto de la justicministerio de la andaluza regiona registaro, diris ke post jaroj da premo la kadavro de García Lorca "estus elfosita en kelkaj semajnoj". La parencoj de García Lorca, kiuj komence kontestetis la elfosadon, diris ke ili disponigus DNA-provaĵon por identigi liajn restaĵojn.
En malfrua novembro 2009, post du semajnoj de elfosado, oni trovis organikan materialon kaj supozis ke temis pri homaj ostoj. La restaĵoj estis alportitaj al la Universitato de Granado por ekzameno. Sed en meza decembro 2009, oni pridubis ĉu la restaĵoj de la poeto estus troveblaj. La elfosado produktis "ne unu oston, eron de vestaĵo aŭ kartuŝo", diris Begoña Álvarez, justicministro de Andaluzujo. Ŝi aldonis, "la grundo profundas nur 40 cm, igante ĝin tro malprofunda por tombo".
Cenzuro
La falangista reĝimo de Francisco Franco starigis ĝeneralan malpermeson de la verkoj de García Lorca, kiu ne estis nuligita ĝis 1953. Tiun jaron, la (cenzuritaj) Obras Completas (Kompletaj verkoj) estis publikigitaj. Sekvante tiun, Bodas de Sangre, Yerma kaj La casa de Bernarda Alba estis sukcese prezentitaj en la ĉefaj hispanaj teatrejoj. Obras Completas ne inkludis la malfruajn multe gejerotikajn Sonetos del amor oscuro (Sonetoj de la amo tenebra), skribitaj en novembro 1935 kaj disvastigitaj nur ĉe intimaj amikoj.
Ili estis perditaj ĝis 1983/84 kiam ili estis finfine publikigitaj en malneta formo (neniuj finaj manuskriptoj iam estis trovitaj). Estis nur post la morto de Franco ke la vivo kaj morto de García Lorca povis esti malkaŝe diskutataj en Hispanujo. Tio ŝuldiĝis ne nur al la politika cenzuro, sed ankaŭ al la nevolemo de la familio de García Lorca por permesi publikigon de nefinitaj poemoj kaj teatraĵoj antaŭ la publikigo de kritikema eldono de liaj verkoj.
La sud-afrika katolika poeto Roy Campbell, kiu entuziasme apogis la naciistojn kaj dum kaj post la Hispana Interna Milito, poste produktis aklamitajn tradukojn de la verkoj de García Lorca. En sia poemo The Martyrdom of F. García Lorca, Campbell skribis : "Ne nur li perdis sian vivon, De pafoj murdita, …Sed kun martelo kaj tranĉilo…".
Monumentoj kaj Fondumo
En Granado, lia naskiĝurbo, la Parko Federico García Lorca estas dediĉita al lia memoro kaj inkludas Huerta de San Vicente, la somerdomo de la familio de García Lorca, malfermita por la publiko en 1995 kiel muzeo. La terenoj, inkluzive de preskaŭ du hektaroj da parko, la du najbaraj domoj, artaĵoj kaj la originaj meblaraj aranĝoj estis konservitaj. Estas nova statuo je la Avenida de la Constitución (Avenuo de la konstitucio) en la centro de la urbo, kaj nova kulturcentro portanta lian nomon nuntempe estas konstruanta kaj ludas ĉefan rolon por la konservado kaj la disvastigo de liaj verkoj.
La Parko Federico García Lorca, en Alfácar, situas apud Fuente Grande kaj estis la scenejo de la sensukcesaj elfosadoj de 2009 kiuj ne povis lokalizi la tombon de García Lorca. Proksime de la olivujo indikanta laŭ iuj la ejo de la tombo, troviĝas ŝtona monumento al Federico García Lorca kaj ĉiuj viktimoj de la Hispana Interna Milito, 1936-39. Floroj metiĝas je la monumento ĉiun jaron je la datreveno de lia morto, rememora evento inkludanta muzikaĵojn kaj recitaĵojn de la verkoj de la poeto ĉiun jaron okazas en la parko por marki la datrevenon. Je la 17-a de aŭgusto 2011, por rememori la 75-an datrevenon de la murdo de García Lorca kaj por soleni lian vivon kaj heredaĵon, tiu evento inkludis dancon, kantojn, poezion kaj dramajn recitaĵojn kaj altiris centojn da spektintoj.
Je Barranco de Viznar, inter Viznar and Alfácar, estas memorŝtono portanta la vortojn "Lorca eran todos, 18-8-2002" (Lorca estis ĉiuj). Barranco de Viznar estas ejo de amastomboj kaj estis proponita kiel alian eblan situon de la restaĵoj de la poeto.
García Lorca estas honorita per statuo elstare situanta en la madrida Placo Sankta Ana. La politika filozofo David Crocker skribis ke "la statuo, minimume, estas daŭra simbolo de la pridisputata pasinteco:" ĉiun tagon, iu maldekstrulo metas ruĝan koltukon ĉirkaŭ la kolon de la statuo, kaj iu dekstrulo poste venas por depreni ĝin. ".
Fondumo Federico Garcia Lorca
La Fondumo Federico García Lorca, administrita de Laura García Lorca, nevino de la poeto, propagandas kaj disvastigas ties verkojn kaj nuntempe estas konstruanta la Centron Federico García Lorca en Madrido. La familio de García Lorca legacis ĉiujn ties dokumentaron al la fondumo kiu konservis ĝin por ilia konto. <!--Federico GARCÍA LORCA [federiko garsia lorka] (naskiĝis la 5-an de junio 1898 en Fuente Vaqueros, apud Granado, mortpafita la 19-an de aŭgusto 1936 en Víznar) estis hispana poeto kaj dramisto, ankaŭ pentristo, pianisto kaj komponisto. Oftaj temoj en liaj verkoj estas amo kaj morto kaj la konflikto inter liberiĝemo kaj tradicio.
Li loĝis en Residencia de Estudiantes (1919 - 1928), kie li konversaciadis kun Guillén, Rafael Alberti, Salvador Dalí kaj Luis Buñuel. Ili formis Generacion de 1927. Li fondis revuon Gallo en 1928. De 1929 al 1930 li vizitis Novjorkon. Post la alveno de Dua Hispana Respubliko en 1931, li kunlaboris por popolklerigaj iniciatoj kiel vaganta kompanio de universitata teatro La Barraca.
Post armea insurekcio, kiu komencis Hispanan Enlandan Militon, li estis kaptita de anoj de Francisco Franco, kiuj ekzekutis lin. La nova registaro malpermesis lian verkaron. Ĝis 1971, la malpermeso ne estis tute nuligita.
Alterna signa matrico
En matematiko, alterna signa matrico estas kvadrata matrico, ĉiu el eroj de kiu estas de unu el la tri eblaj valoroj 0, 1 kaj -1, tia ke sumo de ĉiu linio kaj kolumno estas 1 kaj la nenulaj elementoj en ĉiu linio kaj kolumno estas alternaj je la signo. Ĉi tiuj matricoj aperas se estas uzata kondenso de Dodgson por komputi determinanton. Ili estas ankaŭ proksime rilatantaj al la kvadrata glacia modelo de statistika mekaniko. Ili estis unue difinitaj de William Mills, David P. Robbins kaj Howard Rumsey en la antaŭa ĉirkaŭteksto. Ekzemple, la permutaj matricoj estas alternaj signaj matricoj.
Ekzemplo de alterna signa matrico:
La alterna signa matrica konjekto statas ke kvanto de n×n alternaj signaj matricoj estas
La unua kiu pruvis ĉi tiun konjekton estis Doron Zeilberger en 1992. En 1995, Greg Kuperberg donis mallongan pruvon kiu uzas la ekvacion de Yang-Baxter, kaj determinantan formulon de Anatoli Izergin kaj Vladimir Korepin, aplikitan al la kvadrata glacia interpretado.
Televisión Pública (Argentino)
Argentina Publika Televido (Televisión Pública) estas publike posedata argentina televidreto, kio estas la nacia publika elsenda organizo.
Komencis dissendi en 1951, kiam televidkanalo LR3 Radio Belgrano 7 en Bonaero kaj ĝia esenca stacio estis la unua televidstacio en la lando se temas pri dissendi.
Dissendoj
La reto havas varian horaron. Ĝia produktaĵo inkluzivas multajn kulturajn kaj edukajn programojn. Ĝi ankaŭ funkciigas sian propran novaĵservon, kun novaĵprogramoj kiel ekzemple Televisión pública Noticias (Publika Televida Novaĵo), kaj ĝia programo Fútbol para Todos (Piedpilko por Ĉiuj), kiu komencis dissendi de la 2009/10 sezono kaj tenas ĉiujn rajtojn al elsendoj de la Argentina Supra Ligo, la Argentina malalta ligo kaj Liga B Nacional (la tria plej grava) ĝis la fino de la sezono 2016/17. En 2013, la kanalo surprizis spektantojn kun sia unua posttagmezdramo kaj junulprogramo kaj iĝis la unua stacio se temas pri elsendi regionan programon en 2014.
Opisthokonta
Opisthokonta estas klado, kie oni trovas kaj bestojn kaj fungojn. La nomo devenas el la greka lingvo οπίσθω- opisthō = malantaŭe kaj κοντός kontós = flagelo).
Eric Burdon
Eric Victor BURDON (11a de Majo 1941) estas angla kantisto-kantoverkisto kaj aktoro. Li estis dekomence la kantisto de la rok-bando The Animals kaj de la grupo de funko nome War. Li estas konsiderita kiel unu el la plej gravaj kantistoj de la nomita Brita Invado pro sia profunda, povega blus-roka voĉo. Li estas konata ankaŭ pro sia agresema sursceneja konduto.
Kutime oni dividas lian karieron en kvar partoj: nome kun The Animals (kun kiuj li havis sukceson per la kanto The House of the Rising Sun, kun War, kiel soloisto kaj kun aliaj asociaĵoj.
Li estis rangigita la 57a en la listo de la gazeto Rolling Stone por la 100 plej grandaj kantistoj ĉiutempaj.
Internacia Flughaveno Borispilo
La Internacia Flughaveno Borispilo (Міжнародний аеропорт "Бориспіль") estas internacia flughaveno en Ukrainio. Flughaveno Borispilo estas la plej granda internacia flughaveno en Ukrainio. Kune kun Internacia flughaveno Kijiv-Ĵuljani, Flughaveno Borispilo estas ĉefa flughaveno de Kievo.
Historio
Flughaveno Borispilo estis konstruita en 1959, en bazo de militflugkampo de Borispilo. Dum la malvarma milito, Flughaveno Borispilo estis uzita nur por flugoj en Sovetunio. Soveta Aerarmeo uzis ĝin kiel bazon de transporta eskadro.
En 1993 ukrainia registaro permesis internaciajn flugojn. Flughaveno Borispilo estas nabo de Ukrainia flugkompanio Internacia Avialinio Ukrainio (Міжнародні Авіалінії України (МАУ)).
Aĥilo Tellini
Achille Tellini friule Achîl Telin, esperantigita kiel Aĥilo Tellini, naskiĝinta la en Udine kaj mortinta la  en Udine, estis itala friula geologo, lingvisto kaj esperantisto.
Biografio
Achille Tellini naskiĝis en Udine en 1866 en riĉa burĝa familio. Li magistriĝis pri naturscienco en la universitato de Torino kun la plej altaj notoj. Sekve li translokiĝis al Romo, kie li laboris kiel asistento en la fakultato de geologio de la universitato. Li faris gravajn esplorojn kaj fondis la unuan italan revuon pri geologio.
En 1902-1903 li partoprenis kiel natursciencisto en ekspedicio al Eritreo.
La jaro 1904 estas grava turnopunkto en la vivo de Achille Tellini. Pro sia amo al Friulo, li forlasis la natursciencojn kaj komencis studi filologion kaj ladinan literaturon.
Fine de la jaro 1908, pro familia problemo, li estis devigita forlasi la instruadon kaj translokiĝis al Bologna, kie li malfermis librejon pri uzitaj libroj kaj poŝtmarkoj. Li pasie okupiĝis pri Esperanto kaj pri la friula kaj ladina lingvo kaj kulturo. Li imagis ankaŭ politike sendependan ladinan federacion komprenanta ankaŭ friulon. Pro tiaj ideoj li estis forte kritikata, ĉar en tiu periodo regis forta itala naciismo kiu substrekis la italiecon de friulo.
Inter 1919 kaj 1927 li publikigis plurajn studaĵojn pri lingvo, kutimoj kaj tradicioj de friulo.
En 1928 Achille Tellini revenis al Udine, kie li daŭrigis sian agadon kaj plibonigis siajn konojn pri la lingvo kaj la historio de sia patrujo.
Li mortis en Udine la unuan de oktobro 1938.