cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Distrikto Lhunce
La Distrikto de Lhunce (dzonke ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཁག་ transliterumita Lhuntse), estas unu el la dudek distriktoj de Butano. Ĝi kovras areon de 3.462 km² kaj en ĝi loĝas 27.800 personoj (2005). La ĉefurbo estas Lhunce. Lhunce estas la malpli evoluigita regiono de Butano. ĝi havas malmultajn stratojn, la unua benzinejo estis malfermita en 2005, la elektro ne atingas ĉiujn lokojn, kvankam la tereno estas favora al kultivado, la malbonaj infastrukturoj bremsas ĝin.
10470 Bartczak
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Przemysław Bartczak, esploristo ĉe la Astronomia Observatorio de la Universitato Adam Mickiewicz en Poznano, Pollando, kiu studis la teknikojn de inverso de luma kurbo de asteroidoj, taugaj ambaŭe por konveksaj kaj ne-konveksaj formoj kaj solvoj de rotacio.
Distrikto Lhunce
Loĝlokoj
ELa distrikto Lhunce dividiĝas en ok loĝlokoj:
Douglas Tompkins
Douglas (Doug) TOMPKINS (naskiĝinta 1943 en Novjorko, Usono, mortinta la, Aysén, Ĉilio) estis usona mediprotekta aktivisto kaj eko-entreprenisto, same fondinto kaj ĉefo de la iama teksaĵmarkoj The North Face kaj Esprit Holdings Limited.
Tompkins kaj lia pli frua edzino Susie Russell vendis en 1990 siajn porciojn en Esprit kontraŭ 125 milionoj da usonaj dolaroj. Per la sumo ili volis krei grandan nacian parkon en Patagonio.
Tompkins aĉetis 1992-94 en Ĉilio ĉ. areon de la Oceano ĝis la Andoj. Liajn celojn konraŭbatalis ĉilia lobio de entreprenistoj kaj aliaj konservativaj politikistoj.
21633 Hsingpenyuan
21633 Hsingpenyuan estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Wallbach
Wallbach havas diversajn signifojn:
14698 Scottyoung
14698 Scottyoung  estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo Spacewatch elde la Nacia Observatorio de Kitt Peak, proksime de Tucson (Arizono, Usono).
Nomo
Ĝia nomo honoras Scott Douglas Young , de la Manitoba Planetario. Li estis direktoro de la Planetario Alice G. Wallace en Fitchburg (Masaĉuseco, Usono) dum 1996 - 1999.
Sándor Zolcsák
ZOLCSÁK Sándor [zolĉa'k] (naskiĝis la 14-an de julio 1934 en Nisipeni, mortis la 22-an de februaro 2016 en Cegléd) estis rumanuja hungara pentristo, industriartisto. Li estas la edzo de pentristino Borbála Porzsolt, la patro de arkitekto Péter Zolcsák.
Studoj
Inter 1952-58 Sándor Zolcsák studis en Arta Altlernejo Ion Andreescu de Kluĵo ĉe Tibor Kádár, Béla Abodi Nagy.
Stacio Ishizu-Kita
Stacio Ishizu-Kita (japane: 石津北停留場 [Iŝizu-Kita-tejrjuuĝoo], angle: Ishizu-Kita Station) estas fervoja stacio en Niŝi-ku, Sakaj, Japanio. La stacio servas 1 linion de la trama reto Tramvojo Hankai: Linio Hankai.
Gladau
Gladau estas eksa komunumo kaj ekde la 1-a de julio 2009 parto de la urbo Genthin  en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Jerichower Land de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de la jaro 2007 la tiutempa komunumo havis 694 loĝantojn. Al ĝia areo tiam krom la ĉefa loĝloko x apartenis ankaŭ la loĝloko x.
Het Esperanto in tien lessen
Het Esperanto in tien lessen [Esperanto en dek lecionoj], eldonita kaj verkita en 1902 de la flandra Esperanto-pioniro Antoon Jozef Witteryck, estas la unua presita Esperanto-lernolibro por nederlandlingvanoj en Flandrujo. Ĝi baziĝis sur la franca L'espéranto en dix leçons verkita de Théophile Cart kaj Maurice Pagnier.
Notinde estas ke la nederlanda lingvouzo de tiu libro tre malsimilas al tiu de nuntempe. Kontraŭe, la Esperanto estas tiom klasika kvazaŭ ĝi estus skribita hieraŭ.
Listo de sendependaj ŝtatoj
Jen listo de sendependaj ŝtatoj. Ŝtato estas teritorio havanta difinitajn limojn kaj ŝtatan suverenecon. Nuntempe ekzistas 193 ŝtatoj.
Alfabeta listo de la ŝtatoj
Afganio – Albanio – Alĝerio – Andoro – Angolo – Antigvo kaj Barbudo – Argentino – Armenio – Aŭstralio – Aŭstrio – Azerbajĝano – Bahamoj – Bangladeŝo – Barato – Barbado – Barejno – Belgio – Belizo – Belorusio – Benino – Birmo – Bocvano – Bolivio – Bosnio kaj Hercegovino – Brazilo – Brunejo – Bulgario – Burkino – Burundo – Butano – Ĉado – Ĉeĥio – Centr-Afrika Respubliko – Ĉilio – Ĉinio – Danio – Demokratia Respubliko Kongo – Dominika Respubliko – Dominiko – Ebur-Bordo – Egiptio – Ekvadoro – Ekvatora Gvineo – Eritreo – Estonio – Etiopio – Federacio de Mikronezio – Fiĝioj – Filipinoj – Finnlando – Francio – Gabono – Gambio – Ganao – Germanio – Grekio – Grenado – Gujano – Gvatemalo – Gvineo Bisaŭa – Gvineo – Ĝibutio – Haitio – Hispanio – Honduro – Hungario – Indonezio – Irako – Irano – Irlando – Islando – Israelo – Italio – Jamajko – Japanio – Jemeno – Jordanio – Kaboverdo – Kamboĝo – Kameruno – Kanado – Kartvelio – Kataro – Kazaĥio – Kenjo – Kipro – Kirgizio – Kiribato – Kolombio – Komoroj – Kosovo – Kostariko – Kroatio – Kubo – Kuvajto – Laoso – Latvio – Lesoto – Libano – Liberio – Libio – Liĥtenŝtejno – Litovio – Luksemburgo – Madagaskaro – Malajzio – Malavio – Maldivoj – Malio – Malto – Maroko – Marŝaloj – Maŭricio – Maŭritanio – Meksiko – Mikronezio - Moldavio – Monako – Mongolio – Montenegro – Mozambiko – Namibio – Nauro – Nederlando – Nepalo – Niĝerio – Niĝero – Nikaragvo – Nord-Koreio – Nord-Makedonio – Norvegio – Nov-Zelando – Omano – Orienta Timoro – Pakistano – Palaŭo – Panamo – Papuo-Nov-Gvineo – Paragvajo – Peruo – Pollando – Portugalio – Respubliko Kongo – Ruando – Rumanio – Rusio – Salomonoj – Salvadoro – Samoo – Sankta-Kito kaj Neviso – Sankta Lucio – Sankta Vincento kaj la Grenadinoj – San-Marino – Santomeo kaj Principeo – Sauda Arabio – Sejŝeloj – Senegalo – Serbio – Sieraleono – Singapuro – Sirio – Slovakio – Slovenio – Somalio – Srilanko – Sud-Afriko – Sudano – Sud-Koreio – Sud-Sudano – Surinamo – Svazilando – Svedio – Svislando – Taĝikio – Tajlando – Tajvano - Tanzanio – Togolando – Tongo – Trinidado kaj Tobago – Tunizio – Turkio – Turkmenio – Tuvalo – Ugando – Ukrainio – Unuiĝinta Reĝlando – Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj – Urugvajo – Usono – Uzbekio – Vanuatuo – Vatikano – Venezuelo – Vjetnamio – Zambio – Zimbabvo
Afriko
🇩🇿 🇦🇴 🇧🇯 🇧🇼 🇧🇫 🇧🇮 🇹🇩 🇨🇫 🇨🇩 🇨🇮 🇪🇬 🇬🇶 🇪🇷 🇪🇹 🇬🇦 🇬🇲 🇬🇭 🇩🇯 🇬🇳 🇬🇼 🇨🇻 🇨🇲 🇰🇪 🇰🇲 🇱🇸 🇱🇷 🇱🇾 🇲🇬 🇲🇼 undefined 🇲🇦 🇲🇺 undefined 🇲🇿 🇳🇦 🇳🇬 🇳🇪 🇨🇬 🇷🇼 🇸🇹 🇸🇨 🇸🇳 🇸🇱 🇸🇴 🇿🇦 🇸🇩 🇸🇸 🇸🇿 🇹🇿 🇹🇳 🇺🇬 🇿🇲 🇿🇼
Ameriko
🇦🇬 🇦🇷 🇧🇸 🇧🇧 🇧🇿 🇧🇴 🇧🇷 🇨🇱 🇩🇴 🇩🇲 🇪🇨 🇬🇩 🇬🇾 🇬🇹 🇭🇹 🇭🇳 🇯🇲 🇨🇦 🇨🇴 🇨🇷 🇨🇺 🇲🇽 🇳🇮 🇵🇦 🇵🇾 🇵🇪 🇸🇻 🇰🇳 🇱🇨 🇻🇨 🇸🇷 🇹🇹 🇺🇾 🇺🇸 🇻🇪
Azio
🇦🇫 🇦🇿 🇧🇩 🇮🇳 🇧🇭 🇲🇲 🇧🇳 🇧🇹 🇨🇳 🇵🇭 🇮🇩 🇮🇶 🇮🇷 🇮🇱 🇯🇵 🇾🇪 🇯🇴 🇰🇭 🇶🇦 🇰🇿 🇰🇬 🇰🇼 🇱🇦 🇱🇧 🇲🇾 🇲🇻 🇲🇳 🇳🇵 🇰🇵 🇴🇲 🇹🇱 🇵🇰 🇵🇸 🇸🇦 🇸🇬 🇸🇾 🇱🇰 🇰🇷 🇹🇯 🇹🇭 🇹🇼 🇹🇷 🇹🇲 🇦🇪 🇺🇿 🇻🇳
Eŭropo
🇦🇱 🇦🇩 🇦🇲 🇦🇹 🇧🇾 🇧🇪 🇧🇦 🇬🇧 🇧🇬 🇨🇿 🇩🇰 🇪🇪 🇫🇮 🇫🇷 🇩🇪 🇬🇷 🇪🇸 🇭🇺 🇮🇪 🇮🇸 🇮🇹 🇨🇾 🇭🇷 🇱🇻 🇱🇮 🇱🇹 🇱🇺 🇲🇰 🇲🇹 🇲🇩 🇲🇨 🇲🇪 🇳🇴 🇵🇱 🇵🇹 🇷🇴 🇷🇺 🇸🇲 🇷🇸 🇸🇰 🇸🇮 🇸🇪 🇨🇭 🇺🇦 🇻🇦
Oceanio
🇦🇺 🇫🇯 🇰🇮 🇲🇭 Mikronezio 🇳🇷 🇳🇿 🇵🇼 🇵🇬 🇸🇧 🇼🇸 🇹🇴 🇹🇻 🇻🇺
Nardus
Nardo (science: Nardus) estas palearktisa genro de plantoj el la familio de Poacoj kun nur unu specio Nardus stricta. Nardo estas staŭda herbo el la montaraj herbejoj.
Esperanto-muzikalbumoj
La historio de Esperanto-muziko estas preskaŭ tiel longa kiel tiu de Esperanto mem; la unuaj muzikaj gramofondiskoj kun kantata teksto en Esperanto aperis jam en la dudekaj jaroj aŭ pli frue. Ĉi-sube la ĝis nun aperintaj muzikalbumoj estas listigitaj kun kelkaj datumoj; mankas ankoraŭ indikoj pri diskoj antaŭ 1964.
Kresko
Malgraŭ kelkaj mankoj en la datumoj eblas laŭ la sumiga tabelo jam konstati klaran tendencon de kresko: En la sesdekaj jaroj aperis ĉirkaŭ 4 albumoj, en la sepdekaj ĉirkaŭ 17, en la okdekaj ĉirkaŭ 58, en la naŭdekaj ĉirkaŭ 75, en la unua jardeko de la 21a jarcento ĝis proksimume decembro 2007 ĉirkaŭ 105 (dum 8 jaroj). (La listo entenas krome ĉirkaŭ 12 albumojn, kies eldonjaro estas nekonata; entute en la listo fine de julio 2008 estas ĉirkaŭ 273 albumoj.) Alimaniere dirite ekde 1977 ĉiujare eldoniĝis almenaŭ unu albumo, ekde 1987 almenaŭ kvar jare, ekde 1996 almenaŭ ok.
Resumo laŭ jardekoj
Oni povas supozi, ke en ĉiu albumo estas kutime dek ĝis dek kvin kantoj, do sume temas ĝis 2010 pri proks. 3 000 ĝis 4 000 kantoj. (Kp. ke en Libera Esperanto-Kantaro ĝis majo de 2013 kolektiĝis jam 3 000 kantotekstoj.)
La sumoj por la unuopaj jaroj estas troveblaj sube ĉe Statistiko.
Koncertoj kiel bazo
Grava bazo por tiu kresko estis la koncertoj dum renkontiĝoj: Ekde ĉirkaŭ 1984 IS havis pli ol 200 partoprenantojn kaj regulajn koncertojn, estiĝis krome interalie IJF kaj IJS kaj povis ekflori la koncerta kulturo, kiu stimulis la muzikon.
Tabelo de muzikalbumoj
La ĉi-sekva tabelo de albumoj servas interalie por krei la statistikon pri la aperinta Esperanto-muziko laŭ jaroj. Por ne duoble kalkuli albumojn, kiuj aperis plurfoje, la alia(j) eldono(j) estas menciitaj en la rubriko disko/kasedo/lumdisko (kaj en la rubriko jaro, se temis pri malsamaj jaroj).
Se vi deziras ordigi laŭ du kriterioj (ekzemple unue laŭ la eldonejoj, due laŭ la titoloj), tiam ordigu unue laŭ la dua kriterio (ĉi-kaze titoloj), poste laŭ la ĉefa kriterio (ĉi-kaze eldonejoj).
Statistiko pri jare aperintaj albumoj
Nombro de albumoj; reeldonoj en alia formo (disko/kasedo) kaj en posta jaro ne estas kalkulataj. La falo ekde 2001 supozeble havas rilaton al la pli vasta uzado de la mp3-formato por sondosieroj. La sumoj por la jardekoj estas troveblaj ĉe Kresko supre.
(Laŭ la stato de la kolekto je la 29a de julio 2008)
Laŭ jaroj
Juasseh
Juasseh estas urbeto en Negeri-Sembilano, Malajzio.
Geografio-Loko
La Sekolah Menengah Vokasional Juasseh (Juasseh Teknika trajna lernejo ) estas situanta proksima.
Șerbeni
Șerbeni [ŝerbenj] (hungare: Soropháza [ŝorophaza]) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Reghin kaj administracie apartenas al la komunumo Beica de Jos.
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 645 loĝantojn (rumanoj) kaj en 1992 451.
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas el 1453. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Peillac
(jen france, bretone Paolieg) estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Morbihan (jen france, Mor-Bihan), en la regiono Bretonio (Bretagne, Breizh). Fine de en la komunumo vivis.
Azione Cattolica Italiana
Itala Katolika Agado (itale: Azione Cattolica Italiana, mallonge ACI) estas la plej malnova, granda kaj disvastiĝinta el la katolikaj asocioj kaj movadoj de laikuloj en Italio.
En 1954 ĝi havis 2,5 milionojn da membroj, kies 1,7 milionojn en la junularaj asocioj; en 1959 ĝi atingis la maksimumon de 3.372.000 membrojn.
Walldorf
Walldorf havas diversajn signifojn:
Gvamo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj ekde la jaro 1988 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ nur unufoje, en 1988, estis unusola gvama partoprenanto (kiu fakte estis usona kaj nur sep jarojn antaŭ la olimpiko translokiĝis al Gvamo).
La teamo ĝis la stato de somero 2022 ankoraŭ neniam atingis olimpikan medalon.
Kunordigas la teamon la Gvama Olimpika Komitato.
29508 Bottinelli
29508 Bottinelli estas malgranda malhela asteroido de la asteroida zono malkovrita la far'de la teamo de la astronomia kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Nomo
Ĝi estas nomita en memoro de la franca radioastronomino Lucette Bottinelli (1937–2015) de la Observatorio de Parizo-Meudon, kiu instruis en la Universitato Parizo Sudo de 1962 ĝis 2005. Observinte la linion ĉe 21 cm de galaksioj, ŝi helpis reakordi la tiam malsamajn valorojn de la konstanto de Hubble. Ŝi estis fondinta anino de la Comité de Liaison Enseignants et Astronomes (Kunliga Komitato Instruantoj kaj Astronomoj).
Raŭmismo
Por ke personoj ekinteresiĝu pri Esperanto, neprus ke ĝi estas uzata por plej diversaj celoj. Raŭmismo celas atenti la vastigon de la uzo de la lingvo en diversaj kampoj per konkretaj kaj pli realigeblaj agadoj, ekzemple la disvolvon de la Esperanta kulturo aŭ de turismo pere de Esperanto.
La kritiko de la "praceloj" en la Manifesto asertas i. a., ke "la oficialigo de Esperanto estas nek verŝajna nek esenca dum la 80-aj jaroj" kaj ke "la faligo de la angla lingvo estas nek tasko nek zorgo de la esperantistoj".
Laŭ priskribo sur retpaĝo de la Esperanta Civito la raŭmismo "aplikas al Esperanto la modernan lingvistikan principon, laŭ kiu vivanta lingvo estas kaj komunikilo kaj identigilo". Kontraste al 'finvenkistoj' la 'raŭmistoj' ne nur dubas ke la 'finvenkisma revo' realiĝos, sed vidas en Esperanto ne nur simplan komunikilon, sed perilon por arto kaj kulturo, samkiel identigilon de nova transnacia komunumo, perceptata kvazaŭ diaspora lingva malplimulto al kiu iu aliĝas laŭ tute libera elekto , kio proksimigas al popolo (ne kiel ethnos, sed jam kiel demos) en kiu eblas trovi ĉiun filozofian aŭ politikan tendencon.
TEJO komprenas sian agadon pli komplete kaj amplekse difinita kiel raŭmisma finvenkismo. Se oni kredas ke Esperanto povos kaj devos fariĝi ĉies dua lingvo, disvastigo de Esperanto iĝas la plej grava afero, sed plena finvenkismo ja ne malebligas ke oni povas partopreni la komunumon en la nuntempo kaj havi avantaĝojn de ties servoj .Se oni ne kredas ke Esperanto povos esti io plia ol malgranda malplimulta lingvo, la disvastigo de la lingvo direktiĝas al la bezonoj de tiu minoritata komunumo: kiel oni zorgu ke ĝi ne malaperu, aŭ ĝis kioma grado ĝi kresku aŭ povas kreski.
Yusuke Akahoshi
Yusuke Akahoshi (赤星 雄祐, n. ) estas japana futbalisto.
Li futbalis ĉe Kamatamare Sanuki.
Bakonya (Baranya)
Bakonya [bakonja] estas malgranda vilaĝeto en Hungario, en regiono Suda Transdanubio, en departemento Baranya, en Distrikto Pécs.
Situo
Bakonya situas en montaro Mecsek, laŭ traira flankovojo. Pécs troviĝas je 15 km-oj.
Historio
La loko estis loĝata jam dum la neolitiko, la plej frua konata tie vivinta popolo estis la keltoj. La unua mencio pri la vilaĝo devenis el la 13-a jarcento. Dum la socialismo oni minadis tie uranion.
En Bakonya migra poŝto servas.
Paco
Konceptoj
Pli specife paco estas manko je perforto, aŭ milito. Laŭ tiu senco paco inter nacioj estas celo de multaj homoj kaj organizoj, ekz. Unuiĝintaj Nacioj. Paco povas esti libervola, kie eblaj agitantoj decidas deteni sin je perturbo, aŭ paco povas esti trudata, se tiuj, kiuj povus komenci militon estas malhelpataj. Ĝi devas esti sen akuzantoj; tio estas forte komprenata kiel baza regulo, ĉar akuzoj estas grava minaco kontraŭ la paco kaj instigas perforton en ĉiu sfero; la finfina konsekvenco de tia afero estas klara pro la fakto, ke la nazioj murdis la gefilojn de Zamenhof dum aliaj nacioj pretendis klopodi por paco, sed faris nenion por helpi ilin.
Laŭ PIV estas:
Oni povas paroli pri socia paco kiel interkonsento kaj bona rilataro inter grupoj, klasoj aŭ sociaj tavoloj ene de lando. Tio malofte okazas, kvankam estas nemilita epoko.
Religiaj kredoj kaj paco
Religiaj kredoj ofte serĉas identigi kaj trakti la bazajn problemojn de homa vivo, inkluzive de la konfliktoj inter kaj ene de personoj kaj socioj.
Multaj kristanoj nomas Jesuon de Nazareto la "Princo de Paco", kaj vidas lin 'Mesio,' (kiu, transliterumita, signifas 'Sakrigitulo'), la "Kristo", kiu por la kristanoj manifestiĝis kiel la Filo de Dio sur la Tero por establi la Dian Regnon de Paco, en kio personoj, socioj, kaj ĉio el la mondo estas kuracotaj de malico. La Paco de Dio estis spirita movado de la 10-a kaj 11-a jarcentoj, organizita de la Katolika Eklezio kaj subtenata de civila aŭtoritato. Ĝia celo estis atingi pacigon de la okcidenta kristana mondo kaj kontroli la uzon de perforto en la socio.
Budhanoj kredas, ke paco povas esti ekhavita, post kiam ĉia suferado finiĝas. Ili rigardas ĉian suferon kiel devenadon de avidoj (en la ekstremaĵo, avideco), malemoj (timoj), aŭ iluzioj. Elimini tian suferon kaj atingi personan pacon, anoj en la pado de la Budho adheras al aro de instruoj nomitaj la Kvar noblaj veroj - centra dogmo en budhana filozofio.
Islamo volas diri submetadon al Alaho. La nomo "islamano" - etimologie rekte ligita al salam (paco) kaj la nomo Islamo - volas diri personon, kiu submetiĝas al Alaho en salam. La submetado al Alaho (la araba nomvorto por "La dio", unu kaj unika) estas bazita sur humileco. Sinteno de humileco ene de onia propra memo ne povas esti plenumita sen totala malakcepto de perforto, kaj persona sinteno kaj paraleligo direkte al paco.
Politika paco
Ne en ĉiuj kulturoj kaj epokoj oni konsideris pacon pozitive. En popoloj kiel Vikingoj aŭ Hunoj, kies ĉefa agado estis rabado kaj marodado de komunumoj ĉu proksimaj ĉu malproksimaj, oni laŭdis male la militistojn kaj la proprajn virtojn de tiuj. Por modernaj imperioj, kiel la hispana, franca, brita ktp, milito estis sinonimo de konkero kaj pligrandigo de la propra gloro, do paco ne estis interese konsiderata. Eĉ aktuale militon oni konsideras foje ne kiel la lastan rimedon de la politiko kaj diplomatio, sed foje kiel la ĉefa agado por plifortigi la propran povon, kiel Usono dum la invado al Irako, kiam paco estis tute nekonsiderinda valoro. Krome paco malebligas disvolvigon de povega industrio de armiloj. Male milito estas la konstanta stato en la scienc-fikcia mondo de 1984 nome la fama romano de George Orwell.
En I Ĉing malo de paco estas stagnado. Simbole tio indikas, ke paco ne estas absoluta valoro, sed serĉo konstanta. Krome ĝi indikas, ke konflikto ne estas malo de paco. Konvenas en trapaso al paco, transformi la konflikton kaj ne forigi ĝin. La paca administro plenumas tiun trapason de paca transformado de la konflikto.
Pax Romana (latinaĵo por "Romia paco") estis la longa periodo de relativa paco kaj minimuma vastiĝo de militforto travivita de la Romia Imperio en la unua kaj duaj jarcentoj a.K. Poste oni uzis similajn esprimojn por similaj historiaj situacioj en kiuj ne estis milito, sed ankaŭ ne justa egaleco inter popoloj, kiel ĉe la Pax Europaea, la Pax Americana, la Pax Britannica, la Mongola Paco kaj la Pax Ottomana.
La fama nederlanda filozofo Erasmo de Roterdamo asertis: "La plej malavantaĝa paco estas pli bona ol la plej justa milito."
Martin Luther King diris en sia Letero de Birmingham verkita en prizono ke la vera paco ne estas simple neesto de streĉiteco: estas stato de justeco.
Ecoj
Politika paco ne nur entenas en foresto de milito. Unu el la multaj aspektoj de paco estas ankaŭ kunlaboro inter la landoj en diversaj kampoj, kiel internacia komerco, komunaj turismaj kaj infrastrukturaj entreprenoj kaj kulturaj kaj sportaj interŝanĝoj. Pacrilatoj kiuj ne inkluzivas tiujn kromajn aspektojn estas foje referitaj kiel "malvarma paco".
La atingo kaj mastrumado de paco inter landoj, ĉefe najbaraj kiuj kundividas komunan landlimon, estas la celo de multaj individuoj kaj organizoj, inkluzive de Unuiĝintaj Nacioj. Paco povas esti atingita per memvola elekto, kiam la partioj konsentas sindeteni de perforto, aŭ per devigo - subpremante tiujn faktorojn kiuj povas malobservi la pacon, eĉ per tiel nomata preventa milito.
Kvankam la pinto de porpacaj politikaj klopodoj estas la ambaŭflanka signado de packontrakto, kutime en publika ceremonio per la ŝtatestroj, tamen la klopodoj al paco ofte komencas per la muljaraj agadoj de eksterparlamentaj politikaj kaj sociaj movadoj, kiuj celas prepari la publikan opinion kaj faciligi la ŝtatan politikon al la deziro atingi pacon.
Multaj pensuloj konsideris pacon kiel la preferatan staton de aferoj, ĉar ĝi reprezentas staton de sekureco sendependa de militforto. Ekzemple, Spinoza en sia Tractatus Politicus, ĉapitro 5, sekcio 4, asertis ke "Paco ne estas nura foresto de milito, sed estas virto kiu fontas de forto de karaktero.", tiel argumentante ke paco estas la "celo de la politika situacio", tio estas, la kialo de la ekzisto de la ŝtato (male al la vidpunkto de faŝismo, kiu kultadis la militon kaj malhonoris la pacon kiel deĝeneriga stato).
Iuj landoj en la mondo ĝuas precipe longajn periodojn de pacaj rilatoj, ĉefe Svislando, kiu ne estis implikita en neniu milito ekde 1814 kaj prenas neŭtralan pozicion en siaj eksteraj rilatoj, kaj Svedio, kiu ankaŭ ĝuadas similan longan pacan periodon.
Batalhalto kaj armistico
Batalhalto estas la fino de milito aŭ alia perforta konfrontiĝo (kverelo) post la interkonsento de la militantaj partioj pri ĉi tiu paŝo. Tio estas stato de modus vivendi, en kiu la du flankoj de aparta konflikto kunhavas provizoran kaj neoficialan interkonsenton pri ĉesigo de tiu konflikto, pro volo atingi aŭ obei certajn aranĝojn kiuj certigos la ĝustan kurson de siaj vivoj.
Pacismo kaj senperforto
Pacismo estas persona filozofio, socia movado kaj politika doktrino celantaj forigi ĉiajn militojn kaj kosntanta ĝuo de paco. La vorto "pacisto" estas uzata kiel traduko de la angla "peacekeeper" [en]. Ne eblas atingi tiun rangon sen rekta partopreno en iu projekto, aŭ sen konstanta engaĝiĝo en komplementa aktiveco (ekzemple administrado).
Senperforto estas koncepto forĝita de Gandhi el la sanskrita vorto ahimsa (a: sen kaj himsa: perforto), estas metodo de politika batalado kontraŭ violento teoriita de Mohandas Karamchand Gandhi dum lukto por sendependigo de Hindio el Britia koloniorego. Hindia proverbo, kiu klarigas la filozofion de senperforto, asertas jenon: "La justulo devas simili je l'santal-ligno, kiu bonodorigas la hakilon per kiu ĝi estas batita." La 2-a de oktobro, la naskiĝdatreveno de Gandhi, estas observata kiel Internacia tago de senperforto.
La pacismo estas la aktiva opozicio al militoj, al la militarismo (inklude kontraŭ la deviga militservo) kaj al la violento. La vorto "pacismo" estis stampita de la franca pac-aktivulo Émile Arnaud kaj adoptita de aliaj pac-aktivuloj en la Deka Kongreso de Universala Paco en Glasgovo en 1901. Rilata termino estas ahimsa (ne damaĝi), kiu estas kerna filozofia koncepto en hindiaj religioj kiel hinduismo, budhismo kaj ĝajnismo. Kvankam la moderna uzado de la koncepto estas relative ĵusaj, ĉar ili estis esprimitaj en Okciidento nur ekde la 19-a jarcento, abundas la historiaj antikvaj referencoj.
La senperforto havas elementojn "aktivajn" aŭ "aktivulojn", en la senco ke la sekvantoj ĝenerale akceptas la neceson de la senperforto kiel rimedo por akiri la politikajn kaj sociajn ŝanĝojn celitajn. Tiel, por ekzemplo, la senperforto de Tolstoj kaj de Gandhi estas kaj filozofio kaj strategio de socia ŝanĝo kiu malakceptas la uzadon de la senperforto, sed samtempe rigardas la senperfortan agadon (nomita ankaŭ civitana rezistado) kiel alternativo al la pasiva akceptado de la subpremado aŭ al la armita lukto kontraŭ tiu. Ĝenerale, la defendantoj de aktivema filozofio de la senperforto uzas diversajn metodojn en siaj kampanjoj por la socia ŝanĝo, inklude kritikajn formojn de edukado kaj konvinkado, amasa malkunlaborado, civila malobeo, senperforta rekta agado kaj formojn de sociaj, politikaj, kulturaj kaj ekonomiaj intervenoj.
Dum la 1960-aj jaroj la hipia subkulturo estis tre forta socia movado kies ĉeftemoj de propagando kaj vivpraktiko estis la amo kaj paco. La t.n. flor-infanoj de la flowerpower estas tre konataj per ties tipaj desegnoj kaj sloganoj pri ambaŭ amo kaj paco.
Konstitucio de Japanio
La Konstitutcio de Japanio (la dua klaŭzo de artikolo 9) stipulas ke la japana popolo "ne tenas landan, maran kaj aliajn militfortojn. Ĝi ne agnoskas la rajton de la ŝtato al milito". Tio jam havis la efikon ke Japanio n eaktive aliĝis al militoj post la Dua Mondmilito, nek mortigis alilandanojn en batalkampoj, kvankam la registaro subtenis la usonajn militojn en Azio kaj finance kontribuis al la Golfa Milito. La artikolo 9 entenas implicitan intencon liberigi la homaron disde la milita sistemo (la nuna internacia sistemo de suverenaj ŝtatoj) kiu faras militon laŭleĝa. por realigi senmilitan mondon, ĉiuj ŝtatoj devas eksterleĝigi militon kaj tiubaze konstrui mondskalan sekurecan sistemon. Japanio per sia Konstitucio deklar!s "rezigni militon kiel rimedon por solvi internacian konflikton" (inkluzive memdefendan militon) antaŭ ol aliaj ŝtatoj, tiurilate pioniris en la movado survoje al la abolo de militado en la tuta mondo.
Teorioj
Estas multaj diversaj teorioj pri "paco" en la mondo fare de la fakuloj pri paco, kiuj enhavas studojn pri malkonfliktigo, transformado de konfliktoj, malarmado kaj ĉeso de perforto. La difino de "paco" povas varii laŭ la religio, la kulturo aŭ la studfako.
Ekvilibro de povo
La klasika "realisma" sinteno asertas, ke la ŝlosilo por promocii la ordon inter la ŝtatoj kaj tiel por pliampleksigi la oportunojn por pluteni pacon, estas la elteno de povekvilibro inter la ŝtatoj, nome situacio en kiu neniu ŝtato estu tiom dominanta ke tiu povas "trudi la leĝon al la cetero". La eksponantoj de tiu vidpunkto inkludis Metternich, Bismarck, Hans Morgenthau kaj Henry Kissinger. Rilata kompreno, pli en la tradicio de Hugo Grotius ol de Thomas Hobbes, estis esprimita de la nomata "angla skolo de teorio de la internaciaj rilatoj", kiel ekzemple fare de Martin Wight en sia libro Power Politics (1946, 1978) kaj Hedley Bull en The Anarchical Society (1977).
Ĉar la plutenado de povekvilibro en kelkaj cirkonstancoj povus necesigi la volon iri al milito, kelkaj kritikistoj rigardis la ideon de povekvilibro kiel fakta promocio de milito anstataŭ de paco. Tiu estis radikala kritiko fare de tiuj partianoj de la Aliancaj kaj Asociaj Potencoj kiuj justigis la eniron en la Unua Mondmilito sur la bazo ke necesas konservi la povekvilibron en Eŭropo kontraŭ la germanaj klopodoj por akiri la totalan hegemonion.
En la dua duono de la 20-a jarcento, kaj speciale dum la Malvarma Milito, aperis partikulara formo de povekvilibro, nome la reciproka atomarmila konvinko, kiel doktrino amplekse akceptita kiel ŝlosilo por paco inter la grandaj potencoj. La kritikistoj argumentis, ke la disvolvigo de atomaj arsenaloj pliigis la eblojn de milito anstataŭ de paco, kaj ke la "atoma pluvombrelo" faris "sekurecon" ĉe malgrandaj militoj (por ekzemplo, ĉe la milito de Vjetnamio kaj la soveta invado de Ĉeĥoslovakio por finigi la ribelon de la Praga Printempo), kio faras, ke tiaj militoj kaj konfliktoj estas pli probablaj.
Libera komerco, interdependeco kaj tutmondiĝo
Estis kerna principo de la klasika liberalismo, por ekzemplo inter la anglaj liberalaj pensuloj de fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a, ke la libera komerco tendencas al la promocio de la paco. Por ekzemplo, la ekonomikisto de Kembriĝo nome John Maynard Keynes (1883-1946) diris, ke oni lin "edukis" en tiu ideo kaj li plutenis ĝin sendispute ĝis almenaŭ la 1920-aj jaroj. Dum la tutmondiĝo de la ekonomio en la jardekoj antaŭ la Unua Mondmilito, verkistoj kiel la poste Nobel-premiito Norman Angell argumentis, ke la pliigo de la ekonomia interdependenco inter la grandaj potencoj faris, ke la milito inter ili estas neutila kaj, tial, malprobabla. Li esprimis tiun argumenton en 1913. Unu jaron poste, la ŝtatoj ekonomie interkonektitaj de Eŭropo interplektiĝis en tio kio poste estos konata kiel la Unua Mondmilito.
Tiuj ideoj regraviĝis inter la liberalaj internaciistoj dum la tutmondiĝo de fino de la 20-a jarcento kaj komenco de la 21-a. Tiuj ideoj rigardis kapitalismon kiel kohera kun la paco, kaj eĉ tendenca al tiu. Abstrakte, ili pravas, ĉar kapitalismo postulas ĝeneralan trankvilecon por la disvolvigo de libera komerco kaj la ekonomia fluado. Tamen, konkrete, la precizaj interesoj en militaj necesaĵoj (armiloj, municioj, liveraĵoj ktp.) kaj la konkurenco por alirado al krudmaterialoj kaj al mondoregionaj merkatoj povas rezulti kaj fakte rezultas en militoj, kaj konfliktoj kontraŭ fakta paco.
Militludo
Kiam la pacistoj pliriĉiĝis laŭlonge de la tempopaso, evidentiĝis, ke militagado estas pli kosta ol tio antaŭvidita dekomence. Unu de la strategioj bone studitaj por akiri riĉaĵojn plej rapide estis pruvita per la evoluo de Ĝingis-Ĥano, tio estas, konstanta agresanto kiu militagadas kontinue por akiri resursoojn. Tio rezultis kontraste en la disvolvigo de tio kion oni konas kiel la "strategio de la agrabla provokulo", nome pacisto ĝis oni atakas lin, kio pliboniĝas simple por atingi porokazan pardonon eĉ se oni atakas lin. Kiel rezulto de la strategio, oni konstatas, ke oni akiras riĉon per kunlaborado dum oni venkas ludiston konstante agreseman.
Socialismo kaj administrita kapitalismo
La liberalaj, socialistaj, komunistaj kaj ĝenerale maldekstremaj verkistoj de la 19-a kaj 20-a jarcentoj (por ekzemplo, Lenin, J.A. Hobson, John Strachey) argumentis, ke estis la kapitalismo kio okazigis la militon (por ekzemplo, promociante imperiajn aŭ ekonomiajn rivalecojn kio kondukas al internaciaj konfliktoj). Pro tio multaj fakuloj argumentis, ke la internacia socialismo estos la ŝlosilo por atingi la pacon.
Tamen, reage al tiaj teoriuloj de la 1930-aj jaroj kiuj subtenis, ke estis la kapitalisma sistemo kio okazigis la militon, la ekonomikisto John Maynard Keynes (1883-1946) argumentis, ke la kapitalismo ĝenerale, ĝuste kaj juste administrita povus promocii la pacon. Tio rezultis en la internacia kunordigo de la fiskaj kaj moneldonaj politikoj, en internacia monsistemo kiu ne kontraŭu la interesojn de la landoj inter si kaj en alta grado de libera komerco. Tiuj ideoj estas la bazo de la laboro de Keynes dum la Dua Mondmilito kiu kondukis al la kreado de la Internacia Monfonduso kaj de la Monda Banko en Bretton Woods en 1944, ka poste de la Ĝenerala Interkonsento pri Doganoj kaj Komerco (poste Monda Organizo de Komerco).
Justeco kaj integreco
Sekvante la instruojn de la norvega teoriulo Johan Galtung, nome unu de la pioniroj de la fako de pacesploroj pri la 'pozitiva paco', kaj la verkojn de la kvakero de Maine Gray Cox, konsorcio de teoriuloj, aktivuloj kaj profesiuloj en la eksperimentaj iniciatoj de la John Woolman College alvenis al teorio pri la "aktiva paco". Tiu teorio postulas parte, ke la paco estas parto de triopo, kiu inkludas ankaŭ justecon kaj integrecon (aŭ bonfarto), interpreto kongrua kun la bibliaj interpretoj fare de la fakuloj pri la signifo de la fruhebrea vorto "ŝalom". Krome, tiu konsorcio integris la instruon de Galtung pri la signifoj de la esprimoj "establado de paco", "plutenado de paco" kaj "plifirmigo de paco", por ke ankaŭ ili kongruu en triopa formulado aŭ strukturo interdependa. La kvakero de Vermont nome John V.Wilmerding postulas kvin kresketapojn aplikeblaj al individuoj, komunumoj kaj socioj, en kiuj oni transiras unue la 'supraĵan' konscion kiun plej parto de homoj havas pri tiu tipo de problemoj, kaj aperas sinsekve en la konsento, la pacismo, la pasiva rezistado, la plena rezistado, kaj fine la aktiva paxo, konduke al la stablado de paco, la plutenado de paco kaj la plifirmigo de paco.
Internaciaj juro kaj organizado
Unu de la plej gravaj kaj influaj por la estonteco pacteorioj, speciale ekde kiam Woodrow Wilson estris la kreadon de la Ligo de Nacioj en la Konferenco de Parizo de 1919, asertas, ke la paco progresos se oni anstataŭas la malordon en la intencoj de la ŝtatoj pere de la disvolvigo de la promociita internacia juro. Tiu klopodo estas aplikata tra internaciaj organizoj kiel la Ligo de Nacioj, la Unuiĝintaj Nacioj kaj aliaj funkciantaj internaciaj organizoj. Unu de la unuaj eksponantoj plej gravaj pri tiu vidpunkto estis Alfred Zimmern, por ekzemplo en sia libro de 1936 The League of Nations and the Rule of Law.
Solidareco internacia
Multaj "idealistaj" pensuloj pri la temo de internaciaj rilatoj - por ekzemplo, en la tiom diversaj tradicioj de Kant kaj Karl Marx - argumentis, ke ŝlosilo por atingi pacon estas la kresko de ia formo de solidareco inter popoloj (aŭ sociaj klasoj) kiu preterpasu la dividliniojn inter nacioj aŭ ŝtatoj. kiuj kondukas al militoj. Laŭ
Specifa versio de tio estas la ideo promocii la internacian interkomprenon inter nacioj tra la internacia interŝanĝo de studentoj, ideo tre elpelita de Cecil Rhodes per la kreado de la Stipendioj Rhodes kaj ties sukcedantoj, kiel J. William Fulbright. Tiu klopodo estas ankoraŭ plenumita pere de la diversaj tiucelaj projektoj de la Eŭropa Unio, nome Erasmo, Komenio, Leonardo ktp.
Posmodernismo de Lyotard
Sekvante la idearojn de Wolfgang Dietrich, Wolfgang Sützl ksj la proponojn de la Skolo de Pac-studoj de Innsbruck, kelkaj pac-pensuloj estis abandonintaj la klopodojn unike kaj tutmonde difini la koncepton de paco. Male, ili promocias la ideon ke ekzistas multaj pacoj, tio estas, multaj konceptoj kaj praktikoj de paco. Ili argumentas, ke ĉar ne povas ekzisti unika kaj ĝusta difino de paco, la paco devas esti perceptita kiel plureco. Tiu postmodernisma kompreno de la paco estis bazita sur la filozofio de Jean-François Lyotard. Ĝi utilis kiel fundamento por la plej ĵusa koncepto transracia paco kaj transformado de alvenantaj konfliktoj.
En 2008, Dietrich ampleksigis sian fokuson al la koncepto de multaj pacoj al la nomitaj kvin familioj de interpretado de la paco: nome la energia, morala, moderna, postmoderna kaj transracia fokusoj. La transracieco kunigas la racian kaj mekanikisman komprenon de la moderna paco per rilata maniero bazita sur la kulturo kun spiritaj diskursoj kaj energiaj interpretadoj. La sistemeca kompreno de transraciaj pacoj celas metodon de transformado de konfliktoj centrita en la kliento (ricevanto), nome la nomita "okazigita fokuso".
Internaciaj klopodoj
La Pariza Konferenco por Paco estas internacia ĉiujara konferenco fondita en 2018, celante progresigi pacon kaj plibonigi internaciajn rilatojn, okazanta en Parizo. Estas gastigataj regnestroj kaj reprezentantoj de internaciaj organizaĵoj kaj de neregistaraj organizaĵoj.
La UNESKO-premio por pacedukado estis kreita en la jaro 1980 kaj estas ĉiujare aljuĝata ekde 1981. Ĉi tiu premio, en valoro de 60 000 usonaj dolaroj, ĉefe celas antaŭenigi ĉiajn agadojn, kiuj celas "konstrui en la mensoj de homoj la defendon de paco" per la honorigo de eksterordinaraj aktivecoj por pacedukado en la spirito de la konstitucio de Unesko. Laŭ ĝia konstitucio, la ĉefa celo de Unesko estas kontribui al paco kaj sekureco en la mondo per kunlaborado inter nacioj per edukado, scienco, kulturo kaj komunikado por antaŭenigi universalan respekton por justeco, por la regado de juro, kaj por homaj rajtoj, fundamentaj liberecoj kaj toleremo, kiuj estas konfirmitaj por la popoloj de la mondo, sendepende de raso, sekso, lingvo, aŭ religio, laŭ la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj.
Internacia Civila Servo, aŭ SCI kiel Servo Civila Internacia estas ne-registara organizo, kies celo estas la organizo de naciaj kaj internaciaj staĝoj, longdaŭraj, edukaj kaj klerigaj. Dum konkreta laboro por paco homoj el diversaj kulturoj konatiĝadas kaj interkompreniĝadas por realigi komunan celon.
La Stokholma Internacia Pacesplora Instituto (Stockholm International Peace Research Institute, mallongigita SIPRI) estas fondaĵo de tipo de esplorinstituto-pensfabriko situanta en Stokholmo, Svedio. La instituto estis fondita en 1966 kaj ĝia misio estas disponigi informojn, analizojn kaj rekomendojn pri armitaj konfliktoj, elspezoj por aĉetado de armiloj, armilkomerco, same kiel la malmuntado kaj kontrolo de armiloj. La esplorado de la instituto estas bazita sur malfermaj fontoj kaj estas celita por decidantoj, esploristoj, amaskomunikilaj kanaloj same kiel la ĝenerala publiko.
Religioj por paco (RfP), angle ankaŭ konata kiel World Conference of Religions for Peace (WCRP) estas internacia koalicio de reprezentantoj de religioj en la mondo, dediĉita al la antaŭenigo de paco. La organizaĵo organizas mondajn konferencojn al kiuj partoprenas politikistojn kiel observantojn por ke tiuj vidu la potencialon de relgiaj komunumoj kaj por memorigi ilin pri ilia devo kontribui al paco.
Esperanto, lingvo de paco kaj internacia amikeco
Paroli la saman lingvon ne nepre alportas pacon, sed se oni ligas ĝin al amikeco, ĝi prezentas la plej bonan ŝancon por paco. Jen kial Esperanto-parolantoj uzas sian lingvon por antaŭenigi amikecon tutmonde.
Eirenefest
Eirenefest estis festivalo de la libro por la paco kaj kontraŭ la perforto okazigita en la kvartalo San Lorenzo en Romo de la 2-a ĝis la 5-a de junio. La ĉeforganizanto, mem esperantisto, Olivier Turquet, decidis ke la oficialaj lingvoj estu la itala kaj Esperanto, tiel ke la afiŝoj estis dulingvaj. Dum kvar tagoj okazis 130 eventoj, plej diversaj, prezento de libroj, teatraĵoj, prelegoj, diskutrondoj, koncertoj ktp. Itala Esperanto-Federacio partoprenis per konstanta deĵoro ĉe stando, per prezento de kelkaj libroj en itala traduko, kaj per prezento de la teatraĵo “Doktoro Esperanto” de Mario Migliuc.
Nobel-premio pri paco
La Nobel-premio pri paco estas unu el la kvin originalaj Nobel-premioj, kreitaj per la testamento de Alfred Nobel, laŭ kiu ĝi estu donata al tiu persono kiu
Ĉiujare, meze de Oktobro la ricevanto de la premio estas elektata de la Norvega Nobel-Komitato (kvin komitatanoj nomumitaj de la norvega parlamento Stortinget), kaj la premio transdonata je la 10-a de decembro en la urbodomo en Oslo - Tio malsamas al la aliaj Nobel-premioj, kiujn disdonas la Sveda Akademio en Stokholmo. La Nobel-premio pri paco estas iafoje donita al eminentaj politikistoj, kiuj laŭ la premio-komitato kontribuis al pacigo, al registaraj oficialuloj aŭ ne-registaraj organizaĵoj kiuj traktis ĝin, kaj ankaŭ estas kelkaj pacaktivuloj inter ĝiaj ricevantoj. Foje okazas polemikoj ĉar multaj konsideras, ke tiuj politikistoj ne estas tiom meritoplenaj kiom tiuj ĉi pacaktivuloj. Ekzemple Mahatma Gandhi, plej konata reprezentanto de moderna pacismo ne ricevis la Nobel-premion.
Proverboj
Ekzistas pluraj proverboj pri paco en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof, inter ili :
Moderna verkaro
Hans Morgenthau. Politics Among Nations. 1948
Aŭtonomigo
Aŭtonomio kiel metodologio estas ankaŭ asociata kun feminismo.
Historio
La koncepto naskiĝis komence de la 20-a jarcento en Usono en kunteksto de lukto, en tiu tempo konsiderata kiel povogajno fronte al dominanta grupo. La koncepto iom post iom estis uzita en pli larĝa vizio kaj pli loza, proksime al kulturo de partopreno.
Terminologio
En alilingvujoj la angla termino empowerment restas malfacile tradukebla. Oni referencas al ĝi foje kiel "agokapablo", "emancipacia kapablo" , "agopovo" aŭ fake eĉ per la neologismo "agentiveco" (agentivité).
18770 Yingqiuqilei
18770 Yingqiuqilei estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Yingqiuqi Lei, kiu gajnis en 2003 la trian rangon en la Intel International Science and Engineering Fair pro sia projekto en teamo pri scienco de la Tero kaj kosmo. Ŝi estis lernantino ĉe la Robert F. Kennedy High School en Flushing (Nov-Jorkio, Usono).
Klasika ĉina lingvo
Klasika ĉina lingvo estas tradicia formo de skribita ĉinlingvo. Ĝi baziĝas sur la gramatiko kaj vortaro de la antikva ĉina, pro tio ĝi estas malsama de iuj ajn modernaj parolataj formoj de la ĉina. La klasika ĉina iam estis uzata por preskaŭ ĉiuj formalaj leteroj antaŭ kaj dum la komenco de la 20a jarcento en Ĉinio, kaj dum pluraj malsamaj periodoj en Koreio, Japanio kaj Vjetnamio. Tiam, la lingvo funkciis kiel internacia lingvo inter diplomatoj en Orientazio. Inter ĉinaj parolantoj, la klasika ĉina estis plejparte anstataŭita de skribita regiona ĉinlingvo (白话; pinyin: báihuà, "ordinara parolado"). La skribita regiona ĉina estas skribstilo simila al la moderna parolata Mandarena ĉina. Samtempe, ne-ĉinaj parolantoj plejparte forlasis la klasikan ĉinan, kaj uzis siajn lokajn lingvojn aŭ dialektojn anstataŭe.
Wallhausen
Wallhausen havas diversajn signifojn:
2162 Anhujo
2162 Anhujo estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la ĉinaj astronomoj de la Observatorio de Purpura Monto, apud Nankino.
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la ĉina provinco Anhujo.
Țiptelnic
Loĝantaro
En 1910 ĝi havis 335 loĝantojn (rumanoj, hungaroj) kaj en 1992 185 (rumanoj, 12 % da hungaroj).
Historio
Ĝia unua skriba mencio estas en 1602. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda).
Los Altos (Kalifornio)
Los Altos estas urbo de Usono. Ĝi situas en la subŝtato Kalifornio, en la okcidenta parto de Nordameriko kaj apartenas al la kantono Santa Clara. Laŭ la stato de la censo en la urbo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km². La urbo estas parto de la fama Silicia Valo.
Evessen
Evessen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wolfenbüttel de la federacia lando Malsupra Saksio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Karl Jatho
Karl JATHO (* 3. Februar 1873 en Hannover; † 8. Dezember 1933 tie) estis germana flugpioniro kaj la unua, kiu sukcese flugis helpe de motoro.
Jatho konstruis sian flugaparaton dum 1896 en budo en Hannover. Malkontenta pri sia unua flugo kaj maltrankviligita per la morta akcidento de Otto Lilienthal dum la sama jaro li daŭre laboris pri plibonigoj de sia aparato.
Je la 18-a de aŭgusto de 1903, kvar monatoj antaŭ la unua flugo de la Fratoj Wright, li faris flugon kun motorpovumo en la Vahrenwalder Heide ĉe Hannover kiu estis konfirmita de kvar atestantoj helpe de notario. Lia flugilo estis biplano kun 36 m² planeo, havis motoron de 12 ĉevalpovumoj. Ĝi flugis ĉ. 20 m de distanco, ĉ. 30 cm super la grundo. Tri monatojn poste li sukcesis flugi 80 metrojn en alteco de 2,70 m.
Kiel videbla en la foto, la flugilo havis gravajn mankojn:
Li fondis firmaon Hannoversche Flugzeugwerke. Tie estiĝis plibonigitaj modeloj, i.a. "Jatho 2" dum 1907 kaj „Stahltaube“ dum 1911, kun kiu Jatho flugis tiam ĉirkaŭ Hannover. La firmao ne sukcesis, ĉar la armeo ne interesis pri tio kaj pri flugista lernejo. Tial ili estis ambaŭ finigitaj en 1914.
Distrikto Mongar
La distrikto Mongar (dzonke མོང་སྒར་རྫོང་ཁག་), estas unu el la dudek distriktoj de Butano. Ĝi kovras areon de 1.830 km² kaj en ĝi loĝas 73.239 personoj. La ĉefurbo estas Mongar. Ĝi estas unu el la plej rapidaj evoluiĝantaj distriktoj de la oriento de Butano. Regiona hospitalo estis jam konstruita kaj viglas la ekonomiaj aktivecoj.
Loĝlokoj
La distrikto Mongar estas dividita en 16 loĝlokoj:
Vega de Alatorre
Vega de Alatorre estas komunumo en la meksika subŝtato Veracruz. La ĉefurbo de la komunumo estas Vega de Alatorre. La ŝlosilnumero de la komunumo laŭ la INEGI, do laŭ la nacia geografia instituto estas 30 192.
Artemizio
Artemizio (science: Artemisia) estas genro de plantoj apartenantaj al la asteracoj (Asteraceae).
Vega de Alatorre
Geografio
La komunumo havis en 2005 (lasta popolnombrado de la INEGI) 18507 loĝantojn. El tiuj estis 8825 viroj kaj 9682 virinoj. La komunumo havas surfacon de 310.9 kvadratkilometroj. La komunumo situas je 20 gradoj kaj 2 minutoj norda latitudo kaj 96 gradoj kaj 57 minutoj okcidenta longitudo. La meza alteco estas 10 metroj super la marnivelo.
Artemizio
En la kuirarto uzatas la florburĝonoj kaj la folioj de iuj specioj. Iuj specioj de artemizio ankaŭ fajnigas salatojn, saŭcojn, brasikon, fungojn kaj grasajn viandaĵojn.
Vega de Alatorre
Sociogeografio
En la jaro 1995 en la komunumo vivis 19412 personoj. En la jaro 2000 temis pri 18771, do temis pri kresko / malkresko je -0.67 %. En la jaro 2000 (INEGI) en la komunumo vivis 16614 personoj, kiuj aĝis pli ol 5 jaroj. El tiuj 103 personoj parolis indiĝenan lingvon. Tio egalas al 0.62 % de la loĝantoj.
Artemizio
Etimologio
La vorto venas de la nomo de la greka feino Artemizo. La planto rolas ankaŭ en la korea mito pri praa patro Dangun, kies patrino estis urso kaj sukcese vivis manĝante nur ajlon kaj artemizion dum konkurso inter si kaj tigro.
Vega de Alatorre
Sociogeografio
Fontoj: Statistikoj de la INEGI
Ida Huber
Ida Huber, laŭ hungarlingve kutima nomordo kaj kun plena nomo Huber Ida Alojzia estis hungara operkantisto (mezosoprano). Ŝia origina familia nomo estis Schleimer [ŝlejmer], ŝia geedziĝa nomo estis (laŭ hungarlingve kutima nomordo) Nagy Istvánné [nadj iŝtvAnE].
Ida Schleimer naskiĝis en 1836 en Varjas (Hungara reĝlando, Aŭstra Imperio, nuntempa Variaș en Rumanio), ŝi mortis la en Debrecen (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario).
Biografio
Ida Huber lernis en nacia muzikejo (nuntempa konservatorio). Ŝi debutis en Nacia Teatro (Pest) en 1859, kie ŝi estis membro ĝis 1865. Ŝiaj sekvaj teatraj stacioj estis Aachen, Kolonjo, Unua hungara konstanta teatro en Kolozsvár (1866–68), fine Debrecen ĝis sia frua morto. Ŝi edziniĝis en 1863.
János Haraszti
Biografio
János Haraszti maturiĝis en gimnazio en sia naskiĝurbo en 1943, poste li akiris diplomon en bestkuracista fakultato de Agrikultura Altlernejo de Gödöllő en 1950. Post la diplomo li estis bestokuracisto en Kaposvár kaj Baté, sed post 2 jaroj li revenis al la altlernejo. Komence li estis asistanto, en 1955 lektoro, en 1968 docento, en 1975 profesoro, inter 1973-1991 katedrestro, fine dufoje vicrektoro. Intertempe li kandidatiĝis (1962) kaj doktoriĝis (1986) ĉe Hungara Scienca Akademio. Li ankaŭ redaktis veterinaran revuon inter 1981–1990. Li ricevis premiojn inter 1968-2003. Li edziĝis en 1952, 2 gefiloj naskiĝis en 1954 kaj 1958.
Isabella Colbran
Isabella COLBRAN (la 2-an de februaro 1784 en Madrido - la 7-an de oktobro 1845 en Castenaso) estis hispana operkantistino kaj komponistino, filino de la kortega muzikisto Gianni Colbran.
Ŝia drameca soprana voĉo de ampleksa gamo havigis al ŝi ekstreme sukcesan operkarieron.
Vivo
Ŝi komencis siajn muzikajn studojn en la frua aĝo de ses jaroj kun la komponisto Francisco Pareja, la kastrato Carlo Martinelli kaj la fama kantisto kaj komponisto Girolamo Crescentini en Parizo kie ŝi debutis en 1801.
Sed sian karieron Isabella komencis en Bolonjo, daŭrigis ĝin en Milano, Venecio, Romo kaj Napolo, la tiama centro de la eŭropa muziko, kie ŝi estis dungita por la Teatro di San Carlo (1811). Dum preskaŭ jardeko en la frua 19-a jarcento Isabella Colbran estis konsiderita unu el la plej bonaj kantistinoj en Eŭropo kaj rikoltis ekstreme fervoran sekvantaron, precipe en Napolo, kie la reĝo rigardis ŝin kun alta estimo kaj admiro.
Ŝia voĉo estis sufiĉe aparta, laŭdita pro sia granda potenco kaj la unueco de siaj registroj; ĝi estis priskribita kiel ‘dolĉa’ kaj ‘mola’ kun riĉa meza registro. Ŝi havis la maloftan kapablon kanti rolojn de malsama tonamplekso (tessitura), de malalta mezosoprano ĝis alta soprana koloraturo. Ŝia voĉa registro intervalis de Sol 3 ĝis Mi 6. Pro tiu larĝa gamo de ne ofta kvalito, multaj fontoj nomas ŝian dramecan koloraturon kiel soprano sfogato.
Je la apogeo de ŝia kariero estis kiam Gioachino Rossini, ŝia estonta edzo, aŭdis ŝian pasian kanton. De tiam ili komencis proksiman muzikan kunlaboron, de kio naskiĝis la grandaj dramecaj operoj de Rossini verkitaj specife por ŝi kiel primadono. La komponisto kreis por ŝi la rolon de ‘Elisabetta, reĝino de Anglio’ (1815), Desdemona en Otello (1816), kaj multaj aliaj. La biblioteko de la Reĝa Konservatorio de Bruselo konservas cent okdek komponaĵojn de Rossini por Isabella Colbran, multaj el kiuj estas manuskriptoj.
Gvineo en la Olimpikoj
Sportista teamo de en la Olimpikoj unuafoje en 1968 kaj kontinue ekde la jaro 1980 ĝis inkluzive la olimpiko de 2020, pro la kronvirusa pandemio prokrastita al somero 2021, partoprenis en ĉiuj someraj eldonoj de la sporta evento. En vintraj olimpikoj ankoraŭ neniam estis gvineaj partoprenantoj.