cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minesoto
Loĝantaro
La Usona Buroo de la Censo proksimumas la loĝantaron de Minesoto esti la, 6,33 procenta kresko ekde la 2010-a Usona Censo. La kvoto de ŝanĝo de loĝantaro kaj disvastigo de aĝo kaj sekso proksimumas la nacian averaĝon. La centro de la loĝantaro de Minesoto troviĝas en la kantono de Hennepin
Laŭ la censo de 2010 la loĝantaro de Minesoto estis. La seksa kvoto de la ŝtato estis 49,6% vira kaj 50,4 ina. 24,2% el la loĝantaro havis malpli da 18 jarojn; 9,5% inter la aĝoj de 18 kaj 24; 26,3% ekde 25 al 44; 27,1% ekde 45 al 64; kaj 12,9% je 65 jaroj aŭ pli. La sekvanta tabelo montras la rasan kunmetaĵon de la loĝantaro de Minesoto en la jaro 2017.
Laŭ la “American Community Survey” de 2017, 5,1% el la loĝantaro de Minesoto estis de Hispana origino: meksikanoj (3,5%), puertorikanoj (0,2%), kubanoj (0,1%), kaj alia hispana origino (1,2%). La deveno de pli da 5 procentoj de la loĝantaro estis: Germana (33,8%), Norvega (15,3%), Irlanda (10,4%), Sveda (8,1%), kaj Brita (5,4%.
En 2011 nehispanaj blankuloj raportis 72,3% de ĉiuj naskoj. La kreskantaj minoriaj grupoj de Minesoto, tamen, ankoraŭ formas malpli grandan procenton de la loĝantaro ol la tuta nacio.
Minesoto havas la pli grandan loĝantaron de Somalioj, kun proksimume homoj, la plej granda koncentriĝo ekstere la Korno de Afriko.
Religio
La plejmulto da minesotanoj estas protestantoj, el kiuj granda nombro estas luteranoj. La Romkatolika eklezio estas la plej granda eklezio en la ŝtato.
Kvankam la kristanismo dominas, Minesoto havas longan historion de nekristanaj religioj. Aŝkenazaj judaj pioniroj fondis la unuan sinagogon en Sankta Paŭlo en 1856. Minesoto estas hejmo de pli ol 30 moskeoj, la plejparto en la ĉirkaŭaĵo de la Ĝemelaj Urboj. La Templo de ECK, la spirita hejmo de Eckankar, baziĝas en Minesoto.
Ekonomio
Minesoto estis iame ĉefe produktanto de krudmaterialoj, sed la ekonomio de Minesoto transformiĝis kaj nun emfazas finitajn produktojn kaj servojn. Eble la plej signifa trajto de la ekonomio estas ĝia diverseco; la relativaj rezultoj de ĝiaj komercaj sektoroj tre proksime kongruas kun la tuta nacio. La Minesota ekonomio havis malnetan enlandan produkton de $ 262 miliardoj en 2008; 33 el la plej supraj 1 000 kompanioj de Usono havas ilian ĉefsidejon en Minesoto, inkluzive de Target, UnitedHealth Group, 3M, General Mills, US Bancorp, Ameriprise, Hormel, Land O 'Lakes, SuperValu, Best Buy, kaj Valspar. Privataj kompanioj bazitaj en Minesoto inkluzivas Cargill, la plej grandan privatposedatan kompanion en Usono, kaj Carlson Companies, la gepatra kompanio de Radisson Hoteloj.
La persona enspezo de Minesoto en 2008 estis po persono US$ 42 772, la deka plej alta en la nacio. Ĝia trijara meza hejmanara enspezo de 2002 ĝis 2004 estis US$ 55 914, rangante kvina en Usono kaj unue inter la 36 ŝtatoj ne sur la Atlantika marbordo.
En decembro 2018 la senlaboreca procento de la ŝtato estis 2.8 procentoj.
Industrio kaj komerco
La plej fruaj industrioj de Minesoto estis komerco de pelto kaj terkultivado. Mineapolo kreskis ĉirkaŭ la farunmuelilejoj uzantaj la akvopovon de la Akvofalo de Sankta Antonio. Kvankam nuntempe malpli ol unu procento de la popolo laboras en terkultivado, ĝi restas tre grava en la ŝtata ekonomio, metante ĝin sesa en la nacio kun la valoro de venditaj produktoj. La ŝtato estas la plej granda produktanto de sukerbetoj, dolĉaj maizoj kaj pizoj por procedado kaj hejmaj meleagroj. Minesoto ankaŭ estas granda produktanto de maizoj kaj sojfaboj, kaj havas la plej multnombron de manĝaĵaj kooperativoj popersone en Usono. Arbarlaboro daŭre estas forta, inkluzive de arbohakado, pulpa procesado, papera produktado, kaj fabrikado de arbaraj produktoj. Minesoto estis fama por siaj minoj de mola erco, kiuj produktis grandan kvanton de la fererco en la mondo dum pli ol jarcento. Kvankam la altakvalita erco estas nun elĉerpita, la minado de la malaltkvalita fererco takonito daŭras, uzanta lokajn disvolvigitajn procedojn pro savi la industrion. En 2004, la ŝtato produktis 75 procentojn de la uzebla fereco de la lando. La minada prospero kreis la havenurbon de Duluth, kiu daŭras esti grava por transporto de erco, karbo kaj agrikulturaj produktoj. La fabrikada sektoro nun inkluzivas teknologiajn kaj biomedicinajn firmaojn, aldone al la pli malnovaj manĝofabrikistoj kaj peza industrio. La unua vendejaro en Usono estis Southdale Center en Edina, kaj la plej granda estas Mall of America en Bloomington.
Minesoto havas loterion, kiu inkluzivas la ludojn Northstar Cash kaj Gopher 5 kaj tri multeŝtatajn ludojn: Powerball, Mega Millions kaj Lotto America.
Uzo de energio kaj produktado
Minesoto produktas etanolan hejtaĵon kaj estis la unua, kiu ordonas ĝian uzadon, miksaĵo enhavanta 10% etanolon (nomita E10). En 2019 ekzistis pli ol 411 benzinstacioj provizantaj E85-hejtaĵon, enhavante 85% etanolon kaj 15% benzinon. La ŝtato estas postulanta 2% biodizel-miksaĵon en dizel-hejtaĵo ekde 2005. Minesoto estas en 2019 la sepa plej granda ventenergia produktanto en la nacio kaj akiras preskaŭ kvinonon de sia tuta elektra energio el vento.
Ŝtataj Impostoj
Minesoto havas progresivan strukturon de enspezimposto; la kvar grupoj de ŝtataj enspezimpostoj estas 5,35, 7,05, 7,85 kaj 9,85 elcentoj, depende de enspezo. Aktuale en 2008 Minesoto estis klasita 12-a en la nacio laŭ totalaj ŝtataj kaj lokaj impostoj. En 2008 Minesotanoj pagis 10,2% de sia enspezo en ŝtataj kaj lokaj impostoj; la usona mezumo estis 9,7%. La ŝtata venda imposto en Minesoto estas 6.875%, sed vestaĵoj, preskribitaj drogaj medikamentoj kaj manĝaĵoj por hejma konsumo estas neimposteblaj. La ŝtata leĝdona parlamento rajtas permesi al municipoj estigi lokajn vendajn impostojn kaj specialajn lokajn impostojn, kiel la suplementan vendan imposton de 0,5% en Mineapolo. Ekzistas akcizoj sur alkoholo, tabako, kaj motora hejtaĵo. La ŝtato impostas aferojn aĉetitajn aliloke sed uzatajn en Minesoto. Posedantoj de terenaĵoj en Minesoto pagas bienimpostojn al sia konteo, municipo, lerneja distrikto, kaj specialaj impostaj distriktoj.
Belartoj kaj scenaj artoj
La superaj belartaj muzeoj de Minesoto inkluzivas la Mineapola Instituto de Arto, la Walker Artmuzeo, la Frederick R. Weisman Artmuzeo, kaj La Muzeo de Rusa Arto. Ĉiuj troviĝas en Mineapolo. La Minesota Orkestro kaj la Sankta Paŭla Ĉambra Orkestro estas elstaraj profesiaj musikaj ensembloj, kiuj koncertas kaj disponigas edukajn programojn al la komunumo de la Ĝemelaj Urboj. La mondfama Guthrie Teatro transloĝiĝis je 2006 en novan konstruaĵon kun tri scenejoj kaj elvido sur la Rivero Misisipo. Teatraj, muzikaj, kaj komikaj spektakloj en la regiono estas tre popularaj. La Ĝemelaj Urboj havas pli da teatraj sidlokoj por ĉiu persono ol iu ajn urbo krom Novjorko, vendanta jare 2,3 milionojn da biletoj. La Minesota “Fringe Festival” estas ĉiujara celebrado de teatro, danco, improvizaĵo, pupteatro, vidaj artoj, muzikaloj, kaj spektaloj por infanoj. La somera festivalo konsistas el pli ol 800 prezentaĵoj en 11 tagoj in Mineapolo, kaj estas la plej granda arta festivalo en Usono sen enirĵurio.
Distriĝo
Minesotaj muzikistoj inkluzivas Bob Dylan, Eddie Cochran, La Fratinoj Andrews, The Castaways, The Trashmen, Prince, Soul Asylum, David Ellefson, Chad Smith, John Wozniak, Hüsker Dü, Owl City, The Replacements, kaj Dessa. Minesotanoj influis la historion de muziko per popola kulturo: "Boogie Woogie Bugle Boy" de la Fratinoj Andrews estis populara kanto neforgeseble ligita al la Dua Mondmilito; simile "Surfin' Bird" de la Trashmen kaj la kantoj de Bob Dylan reprezentis la du flankojn de la 1960-aj jaroj. En la 1980-aj, influaj muzikistoj kaj grupoj inkluzivis Prince, The Original 7ven, Jimmy Jam & Terry Lewis, The Jets, Lipps Inc., kaj Information Society.
Minesotanoj faris signifoplenajn kontribuaĵojn al komedio, teatro, amaskomunikiloj, kaj filmo. La bildstrio Peanuts estas kreita de Charles M. Schulz, kiu naskis en Mineapolo kaj plenkreskiĝis en Sankta Paŭlo. La fama radioprogramo A Prairie Home Companion, kiu komenciĝis en la jaro 1974, estis elsendita dum 40 jaroj. Kulta sciencfikcia programo, Mystery Science Theater 3000, kiu aperas en kabla televido, estas kreita de Joel Hodgson je Hopkins kaj Mineapolo. Alia populara komedia programo, The Daily Show, estas kreitaĵo de Lizz Winstead kaj Madeleine Smithberg.
Joel kaj Ethan Coen, Terry Gilliam, Bill Pohlad, kaj Mike Todd kontribuis al la arto de filmoproduktado kiel skriptistoj, reĝisoroj, kaj produktistoj. Konataj aktoroj el Minesoto estas Loni Anderson, Richard Dean Anderson, James Arness, Jessica Biel, Rachael Leigh Cook, Julia Duffy, Mike Farrell, Judy Garland, Peter Graves, Josh Hartnett, Garrett Hedlund, Tippi Hedren, Jessica Lange, Kelly Lynch, E.G. Marshall, Laura Osnes, Melissa Peterman, Chris Pratt, Marion Ross, Jane Russell, Winona Ryder, Seann William Scott, Kevin Sorbo, Lea Thompson, Vince Vaughn, Jesse Ventura, kaj Steve Zahn.
Populara kulturo
Ĝeneralaj trajtoj de Minesotanoj inkluzivas trean sed supraĵan afablecon, Luteranismon, fortan senton de komunumo kaj komuna kulturo kaj distingan subspecon de la angla lingvo, la Nordcentra Usonangla Lingvo, kiu uzas multajn skandinavajn esprimojn. Aliaj (sed maloftaj) spuroj de skandinava kulturo ankoraŭ restas en tradiciaj kristnaskaj manĝaĵoj, ekzemple “lutefisk” (moruo prezervita en lesivo) aŭ “lefse” (krespoj el terpomoj kaj faruno). Komunaj manĝoj (potluck) ofte troviĝas; la partoprenantoj alportas kutime varmajn unupotajn manĝaĵojn (hotdish), kiuj ofte enhavas nudelojn, viandon aŭ legumojn en saŭco.
La vivo en Minesoto estas bildigita (aŭ uzita kiel fono) en multaj filmoj kaj en famaj televidaj serioj. Kelkaj gravaj filmoj estas ankaŭ filmita en Minesoto.
La Minesota Ŝtata Foiro, en reklamoj nomita la Grandan Minesotan Kuniĝon, estas grava tutŝtata kultura evento. En ŝtato kun 5,6 millionoj da civitanoj, venis 2,1 millionoj da visitantoj al la foiro en 2019, kio estas nova rekordo. La foiro ampleksas la diversecon de la Minesota vivo, inkluzive de bela arto, scienco, agrikulturo, kuirarto, bestobredado, muziko, spektakloj kaj komercaĵoj. Ĝi estas konata pro sia semarto, skulptaĵoj de foiraj princinoj el butero, la akuŝo-brutejo, kaj la “plej dika porko” konkurso. Oni povas ankaŭ trovi diversajn manĝaĵojn, tre ofte trempfrititajn. Multaj el ĉi tiuj atrakcioj troviĝas malgrandskale ankaŭ je pli malgrandaj kantonaj foiroj.
Aliaj grandaj festivaloj inkluzivas la Sanktan Paŭlan Vintran Kermeson, la Minesotan Renesancfeston, la Mineapolan Paradon de la “Aquatennial” (kiu festas lagojn, riverojn kaj riveretojn), la Muelilurban Muzikfestivalon, la Kristanan Muzikfestivalon “Sonshine” en Willmar, la Judy Garland-Festivalon en Grand Rapids kaj multajn aliajn.
Sano
Minesotanoj havas malaltajn kvotojn de trofruaj naskoj, infana morteco, kardiovaskula malsano kaj enlaboraj mortoj. Ili havas longajn vivdaŭrojn kaj altajn kvotojn de sansekuro kaj regulara ekzercado. Pro tiuj mezuroj, du grupoj juĝis Minesoton la plej sana ŝtato de la nacio; tamen, en unu el tiuj rangoj, Minesoto malsupreniris de la unua ĝis la sesa rango en la nacio inter 2005 kaj 2009 pere de malalta financado de saneco kaj la prevalenco de la trodrinkado. Malgraŭ la fortaj sanindikoj, Minesoto ankoraŭ havas grandan sanmalegalecon inter siaj minoritaj popoloj.
La 1-an de oktobro 2007, Minesoto iĝis la dek sepa ŝtato leĝigi la Akto de Libera Spirado, ŝtata interdikto de fumado en restoracioj kaj drinkejoj.
La zorgo de la sano en la ŝtato provizas kompleta reto de malsanulejoj kaj klinikoj funkciigitaj de de diversaj firmaoj, inkluzive de Allina Hospitals & Clinics, CentraCare Health System, Essentia Health, Fairview Health Services, HealthPartners, kaj la Mayo Clinic Health System. Estas du instruantaj malsanulejoj kaj medikaj lernejoj en Minesoto. La Medika Fako de la Universitato de Minesoto estas altgrada institucio de instruado kiu faris multaj eltrovoj de kuracado, kaj siaj esploradoj grave kontribuas al la kreskanta industrio de bioteknologio de la ŝtato. La Mayo Clinic, mondfama malsanulejo bazita en Rochester, fondis William Worrall Mayo, enmigranto de Britio.
Edukado
Unu el la unuaj agoj de la Minesota parlamento kiam ĝi malfermiĝis en 1858 estis la kreado de nova lernejo en la urbo Winona por eduki instruistojn. La sindevigo de Minesoto al edukado kontribuis al literata kaj bonedukita populacio. En 2009, laŭ la Usona Oficejo de Censo, Minesoto havis la duan plej altan proporcion de mezlernejaj diplomiĝintoj, kun 91,5% de homoj, kiu aĝas almenaŭ 25 jarojn, posedantaj diplomon, kaj la dekan plej altan proporcion de homoj kun bakalaŭroj.
En 2014, Minesotaj studentoj gajnis la dekan plej altan mezan kunmetaĵan poentaron en la nacio en la universitata akcepto-ekzameno. En 2013, Minesoto elpezis po lernanto pli da mono por publika edukado ol 29 aliaj ŝtatoj. La ŝtato ne kompensas al gepatroj la kostojn de privata lernejo de iliaj infanoj; tamen ĝi subtenas sendependajn lernejojn.
La ŝtato havas multajn publikajn universitatojn kaj kolegiojn, inkluzive de 37 institutoj en la Minesota Ŝtata Kolegia kaj Universitata Sistemo, kaj kvin ĉefaj terenoj en la sistemo de la Universitato de Minesoto. Ekzistas pli ol 20 privataj kolegioj kaj universitatoj, ses de kiu lokas inter la dek plej bonaj kolegioj por liberalaj artoj.
Transporto
Sur la ŝtata nivelo transporton en Minesoto kontrolas la Minesota Departemento de Transporto (Minnesota Department of Transportation, mallonge MnDOT). Regionaj kaj lokaj registaroj kontrolas transporton sur siaj niveloj. Ĉefaj transportaj koridoroj radias el la metropola areo de Mineapolo-Sankta Paŭlo kaj sekvas la interŝtataj ŝosejaj koridoroj en regionoj ekster tiu metropola areo. La ĉefaj interŝtataj ŝoseoj estas Interŝtata 35 (Interstate 35, mallonge I-35), I-90 kaj I-94. I-35 kaj I-94 trairas kaj interkonektas la metropola areo de Mineapolo-Sankta Paŭlo. I-90 estas en la sudo de Minesoto, kaj ĝia ĝenerala direkto estas oriente-okcidente. En 2006 Minesotanoj aprobis konstitucian amendon, kiu devigas, ke vendimpostojn kaj uzadimpostojn de motoraj veturiloj oni uzu por transporto. Ĝi devigas, ke oni uzu almenaŭ 40 procentojn por publika transporto. Estas preskaŭ dudekoj da fervojaj koridoroj en Minesoto, la plimulto de kiuj transiras Mineapolo-Sankta Paŭlon aŭ Duluth. Estas akvotransporto per la Misisipa riversistemo kaj el la havenoj de Supra Lago.
Akotango
Akotango aŭ Acotango estas la centra kaj plej alta el la grupo de stratovulkanoj sur la landlimo inter Bolivio kaj Ĉilio. Ĝi estas 6 052 m alta. La grupo estas konata kiel Kimsaĉata kaj konsistas el tri montoj: Akotango, Umurata (5 730 m) norde kaj Kapurata (5 990 m) sude.
Minesoto
Transporto
La ĉefa flughaveno en Minesoto estas Minneapolis–St. Paul International Airport (mallonge, MSP), grava pasaĝera kaj frajta nabo por la flugkompanioj Delta Air Lines kaj Sun Country Airlines. La plimulto de aliaj enlandaj flugkompanioj servas la flughavenon. Grandan komercan jetan servicon provizas flughavenoj ĉe Duluth kaj Rochester. Ili havas planitajn pendolveturajn servicojn al kvar pli malgrandaj urboj per tri flugkompanioj de la marko Delta Connection: SkyWest Airlines, Compass Airlines kaj Endeavor Air.
Akotango
La grupo kuŝas laŭlonge de nord-suda liniigo. La Akotango estas tre eroziita, sed lafofluaĵo en ties norda flanko estas morfologie juna, sugeste ke Akotango estis aktiva en la Holoceno. Lasta esplorado sugestis ke la lafofluaĵo povas esti el Plejstoceno. Glacia aktiveco eksponis partojn de la interna vulkano, kiu estis hidroterme ŝanĝita. Glaciaj morenoj kuŝas je altitudo de 4 200 m sed nuna glaciĉapo troviĝas nur pasinte 6 000 m de altitudo.
La vulkano estas populara vojo por montogrimpistoj en la Nacia Parko Sajama kaj en la Nacia Parko Lauca. Grimpi la montopinton el la ĉilia flanko estas danĝera pro terminoj, tamen ĝi estas relative sekura grimpebla el la bolivia flanko. La suda ascendejo startas ĉe glaĉero kaj preterpasas abandonitan kuprominon.
Minesoto
Transporto
Krom bustransporto, la Empire Builder (Chicago–Seattle/Portland) de Amtrak, ĉiutaga traijno kiu transiras Minesoton, haltas ĉe Saint Paul Union Station kaj kvin aliaj stacioj. Interurbaj buskompanioj inkluzivas Jefferson Lines, Greyhound kaj Megabus. Lokan publikan transporton provizas busaj sistemoj en la pli grandaj urboj kaj du trajnaj sistemoj. La pendolvetura trajno Northstar Line iras el Big Lake al la stacio de Target Field en urbocentra Mineapolo. El tie, malpeza trajno iras al Saint Paul Union Depot per la Green Line kaj al la flughaveno MSP kaj la vendejaro Mall of America per la Blue Line.
Registaro
Same kiel la federacia registaro de Usono la registaro de Minesoto konsistas el ekzekutiva, leĝdona, kaj juĝista branĉoj.
Ekzekutivo
La ekzekutiva sekcio havas ŝtatestron kiel ĉefestron. La nuna ŝtatestro, Tim Walz, estas membro de la Minnesota Democratic-Farmer-Labor Party (en Esperanto, la Minesota Demokrata-Kultivista-Labora Partio) aŭ, mallonge, DFL. Li eniris la oficejon la 7-an de januaro 2019. La ŝtatestro havas kabineton kiu konsistas el la ĉefoj de diversaj ŝtataj agentejoj de la registaro, nomataj komisarojn. La aliaj elektitaj konstituciaj oficejoj estas ŝtata sekretario, ĝenerala advokato, kaj ŝtata kont-kontrolisto.
Konstituciaj oficuloj:
Leĝodona parlamento
La leĝodona parlamento de Minesoto estas duĉambra korpo kiu konsistas el la Senato kaj la Ĉambro de Reprezentantoj. La ŝtato havas 67 senatajn distriktojn, ĉiu kun proksimume homoj. Ĉiu senata distrikto havas unu senatanon kaj du reprezentantojn, ĉiu senata distrikta dividita en sekcioj A kaj B, kiuj estas ĝiaj reprezentantaj distriktoj. La senatanoj servas kvar jarojn kaj la reprezentantoj du jarojn. Dum la voĉdonado de novembro 2010, la Respublikana Partio de Minesoto gajnis 25 reprezentantajn seĝojn, donante al ili majoritaton en la Ĉambro de Reprezentantoj de 72-62. En la voĉdonado de 2010, la voĉdonantoj elektis respublikanan majoritaton en la Senato por la unua fojo ekde 1972. En 2012, la Demokratoj regajnis la Ĉambron de Reprezentantoj kun marĝeno de 73-63, gajnante 11 seĝojn; la Demokratoj ankaŭ regajnis la Senaton de Minesoto. Rego de la ĉambroj revenis al la Respublikanoj en la voĉdonado de 2016.
Gvidado de la Ĉambro de Reprezentantoj
Gvidado de la Senato
Juĝistaro
La Minesota Sistemo de Kortumoj havas tri nivelojn. Procesoj komenciĝas en distriktaj kortumoj, kiuj estas kortumoj de ĝenerala jurisdikcio. Ekzistas 279 distriktaj kortumoj en dek juĝaj distriktoj. Apelacioj el la distriktaj kortumoj estas juĝitaj de la Minesota Kasacia Kortumo, konsistanta el 19 juĝoj, kiuj kutime funkcias per tribunaloj. La sepjuĝa Minesota Ĉefkortumo, la plej supera kasacia kortumo, aŭskultas ĉiujn apelaciojn de la Kasacia Kortumo, la impost-kortumo, kaj ĉiuj kondamnoj por premedita murdo. Ĝi havis ankaŭ originalan jurisdikcion pri pridisputataj elektadoj. Du fakaj kortumoj ekzistas ene administraciaj agentejoj: la kortumo pri laborista akcident-asekuro, kaj la impost-kortumo, kiuj traktas nekrimajn kazojn.
Regiona
Krom la urbaj kaj kantonaj registarniveloj, Minesoto havas aliajn registarajn organizaĵojn, kiuj efektivigas kontroladon kaj planadon. Regionaj komisianoj pri disvolviĝo disponigas teknikajn asistadon al lokaj registaroj en larĝaj multkantaj areoj de la ŝtato. Metropolaj Planadaj Organizacioj (MPO-j), kiel la Metropola Konsilio, efektivigas kontroladon kaj planadon de landutiligo en metropolaj areoj. Multaj lagoj kaj riveroj estas kontrolataj de akvodislimo-komisionoj kaj ter- kaj akvo-konservadaj komisionoj.
Federala
La usonaj senatanoj de Minesoto estas Demokrato Amy Klobuchar kaj Demokrato Tina Smith. La rezulto de la voĉdonado por la usona senato en 2008 en Minesoto estis kontestita ĝis la 30-a de junio 2009. Kiam la Suprema Tribunalo de Minesoto reĝis favore al Al Franken, Respublikano Norm Coleman koncedis la venkon. Franken demisiis la 2-an de januaro 2018, kaj la Minesota Ŝtatestro Mark Dayton nomis sian vicŝtatestron, Tina Smith, al la seĝo de Franken ĝis speciala voĉdonado en novembro de 2018. La ŝtato havas ok kongresajn distriktojn. Ili estas reprezentitaj de Jim Hagedorn (1-a distrikto; R), Angie Craig (2-a; DFL), Dean Phillips (3-a; DFL), Betty McCollum (4-a; DFL), Ilhan Omar (5-a; DFL), Tom Emmer (6-a, R), Collin Peterson (7-a; DFL), and Pete Stauber (8-a; R).
Federalaj procesoj okazas en la Usona Distrikta Tribunalo por la Distrikto de Minesoto, kiu havas tribunalojn en Mineapolo, Sankta Paŭlo, Duluth, kaj Fergus Falls. Apelacioj okazas en la Oka Cirkuita Tribunalo de Apelacioj, kiu baziĝas en Sankta Luiso, Misurio kaj kutime ankaŭ aŭdas procesojn en Sankta Paŭlo.
Triba
La Ŝtato de Minesoto estis kreita de la Usona federala registaro en la tradiciaj kaj kulturaj etendiĝo de terenoj okupitaj de la Dakotaj kaj Aniŝinabaj popoloj, krom aliaj usonaj indiĝenaj popoloj. Post multaj jaroj de malegalaj traktadoj kaj devigitaj resetladoj pere de la ŝtata kaj federala registaroj, la triboj reorganiziĝis en suverenaj tribaj registaroj. Aktuale, la tribaj registaroj dividiĝas en 11 semi-aŭtonomaj rezervejoj kiuj negocias kun Usono kaj la ŝtato ambaŭflanke:
Kvar Dakotaj Mdevakantonaj komunumoj: Sep Aniŝinabaj rezervejoj
La unuaj ses el la Aniŝinabaj grupoj komponas la Minnesota Chippewa Tribe, la kolekta federale rekonita triba registaro de la rezervejo de Bois Forte, Fond du Lac, Grand Portage, Leech Lake, Mille Lacs, kaj White Earth.
Politiko
Minesoto estas konata por poltike aktiva civito, kaj popolismo delonge estas forto en la politikaj partioj de la ŝtato. El tiuj civitanoj kiuj havas voĉdonrajton, Minesoto regule havas grandajn procentojn kiuj balotas. En la elekto de 2008 por usona prezidento, 78,2% de voĉdonrajtaj Minesotanoj balotis—la plej grandaj procentoj de iu ajn usona ŝtato—kompare kun la nacia meznombro de 61,2%. Civitanoj kiuj volas baloti povas, kun pruvo de loĝado, enskribiĝi ĉe iliaj balotejo la tagon de la elekto.
Kiam li alparolis la Demokratan Nacian Kunvenon de 1948, Hubert Humphrey gajnis nacian atenton por la ŝtato. Minesotanoj pliofte donas siajn voĉojn de la usona elektantaro (angle United States Electoral College) al la demokrataj kandidatoj por prezidento, ekde 1976, pli longe ol iu alia ŝtato. Minesoto estas la nura ŝtato kiu ne voĉdonis por Ronald Reagan en liaj du prezidentaj kampanjoj. Minesoto voĉdonis por la Demokrata Partio en ĉiuj prezidentaj elektoj ekde 1960, krom la elekto de 1972, kiam la respublikana kandidato Richard Nixon gajnis.
La Demokrata kaj Respublikana Partioj ambaŭ havas ĉefpartian statuson en Minesoto, tamen sur la ŝtata nivelo, la ”Demokrata” partio fakte estas aparta partio, oficiale nomita la Minnesota Democratic-Farmer-Labor Party (en Esperanto, la Minesota Demokrata-Kultivista-Labora Partio) aŭ, mallonge, DFL. Ĝi fariĝis el alianco en 1944 de la Minnesota Democratic Party kaj la Minnesota Farmer-Labor Party.
La ŝtato havis kaj kontinuas havi aktivajn triaj-partiajn movadojn. La Reform Party (Reforma Partio), nun la Independence Party (Sendependa Partio), sukcesis elekti la eksurbestron de Brooklyn Park kaj eksspektaklan luktiston Jesse Ventura kiel ŝtatestron en 1998. La Independence Party ricevis sufiĉan subtenon por gardi sian ĉefpartian statuson. La Green Party (Verda Partio), kvankam ĝi ne plu havas ĉefpartian statuson, havas gravan rolon en urbaj registaroj, precipe en Mineapolo kaj Duluth, kie ĝi rekte konkuras kun la partio DFL por lokaj oficoj. La ŝtato de Minesoto donas monon por elektoj al ĉefaj partioj. Oni rezervas ĉefpartian statuson al tiuj partioj kies kandidatoj gajnis kvin procentojn aŭ pli de la voĉoj en iu traŝtata elekto (ekz., ŝtatestro, sekretario de ŝtato, usona prezidento).
Senscheid
Senscheid - prononco - estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Ahrweiler de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Senscheid estas parto de la samnoma administra ligo komunumaro Adenau. Ĝi situas en la mezalta montaro Eifel.
Minesoto
Politiko
La du seĝoj de la ŝtato en la Usona Senato ĝenerale estis dividitaj ekde la fruaj jaroj 1990-aj, kaj en la 108-a kaj 109-a Usona Kongreso. La Kongresa delegitaro de Minesoto estis dividitaj, kun kvar usonaj reprezentantoj kaj unu usona senatano el ĉiu partio. En la ne-prezidenta elekto de 2008, Minesotanoj elektis Demokratojn por ĉiuj ŝtataj oficoj krom ŝtatestro kaj vicŝtatestro, en kiu konkuro Respublikanoj Tim Pawlenty kaj Carol Molnau apenaŭ estis re-elektitaj. La DFL multe gajnis en ambaŭ ĉambroj de la ŝtata parlamento, elektis Amy Klobuchar al la Usona Senato kaj pligrandigis per unu sian nombron de usonaj reprezentantoj. Keith Ellison (DFL) estis elektita la unuan Afrik-usonanan usonan reprezentanton el Minesoto. Li estis ankaŭ la unua islamano elektita al la Kongreso el la tuta nacio. En 2008, DFL-ano kaj ekskomikisto kaj eksgastiganto de konversacia radioprogramo Al Franken superis la tiaman usonan senatanon Norm Coleman. Franken gajnis per 312 voĉoj el totalo de 3 milionoj.
En la elekto de 2010, respublikanoj ekregis ambaŭ ĉambrojn de la Minesota parlamento por la unua fojo en 38 jaroj. Kun la elekto de Mark Dayton, la DFL-a partio ekregis la oficon de la ŝtatestro por la unua fojo en 20 jaroj. En 2012, la DFL-a partio ekregis ambaŭ ĉambrojn, kaj kun Ŝtatestro Dayton, la partio havis sampartian regon de ambaŭ la leĝodona kaj plenuma povoj, por la unua fojo ekde 1990. En 2014, la respublikanoj ekregis la Minesotan reprezentantaron, kaj en 2016, ili ekregis la ŝtatan senaton.
En 2018, la DFL-a partio ekregis la Minnesotan reprezentantaron, kaj elektis kiel ŝtatestron Tim Waltz.
Amaskomunikiloj
La areo de Ĝemelaj Urboj estas la dekkvina plej granda amaskomunikila merkato en Usono, laŭ la firmao Nielsen Media Research. La aliaj ĉefaj merkatoj de la ŝtato estas Fargo-Moorhead (118-a nacie), Duluth-Superior (137-a), Rochester-Mason City-Austin (152-a), kaj Mankato (200-a).
Elsendo-televido en Minesoto kaj la Supra Mezokcidento komenciĝis la 27-an de aprilo 1948, kiam la stacio KSTP-TV komencis dissendi. La firmao Hubbard Broadcasting, kiu posedas KSTP, nun estas la sola loke posedata televida kompanio en Minesoto. La stacio WCCO-TV, posedata de la reto Columbia Broadcasting System (CBS), kaj la stacio KMSP-TV, posedata de la reto FOX, estas funkciigitaj de iliaj respektivaj retoj. Ekzistas 39 analogaj elsendostacioj kaj 23 ciferecaj kanaloj elsenditaj tra Minesoto.
La kvar plej grandaj ĉiutagaj gazetoj estas la Stelo-Tribuno en Mineapolo, la Pionira Gazetaro en Sankta Paŭlo, la Novaĵa Tribuno de Duluth, kaj la Poŝta Bulteno en Roĉestro. La Minesota Ĉiutaga estas la plej granda studente administrita gazeto en Usono. Retejoj prezentantaj ĉiutagajn novaĵojn en la retejo inkluzivas The UpTake, MinnPost, la Ĉiutaga Planedo, kaj la komerca novaĵa retejo Financo kaj Komerco. Semajnaj ĵurnaloj kiel Urbaj Paĝoj kaj ĉiumonataj publikaĵoj kiel Minesoto Ĉiumonata estas haveblaj.
Du el la plej grandaj publikaj radio-retoj, Minesota Publika Radio (MPR) kaj Publika Radio Internacia (PRI), estas bazitaj en la ŝtato. MPR havas la plej grandan aŭdiencon de iu ajn regiona publika radio-reto en la nacio, elsendante en 46 radiostacioj ekde 2019. PRI disponigas pli ol 400 horojn da programado al preskaŭ 800 aliĝantoj. La plej malnova radiostacio de la ŝtato, KUOM-AM, komenciĝis en 1922 kaj estas inter la dek plej malnovaj radiostacioj en Usono. Tiu stacio, posedata de la Universitato de Minesoto, elsendas ekde 1993 la formaton de kolegia rok-musiko.
1104 Siringo
Nomo
Ĝi ricevis la nomon de la floro Siringo (el la familio de la Oleacoj).
Harrods
Harrods estas prestiĝa kaj fama ĉiovendejo (grandmagazeno) sur strato Brompton en la Knightsbridge areo de Londono, Anglio. La vendejo estas parto de grupo de kompanioj, kiuj inkluzivas Harrods Banko, Harrods Mansions, kazinon kaj flugkompanion.
La areo de la vendejo estas pli ol 20,000 kvadrataj metroj kaj ĝi etendiĝas sur pluraj konstruaĵoj kaj super kvin etaĝoj. La devizo de la vendejo estas - "Ĉio, por ĉiuj homoj, ĉie" ( latine : "Omnia Omnibus Ubique"). La butiko estas precipe konata pro sia manĝplanko kaj kristnaska ornamado-sekcio. Egipta miliardulo Mohamed El Fayed aĉetis la butikon en 1985 por 615 milionoj £.
Historio
Harrods estis fondita en la East End de Londono de Londono dum la regado de reĝino Viktorio, fare de Charles Henry Harrod - teokomercisto kaj importisto de manĝaĵoj. Harrod starigis la butikon antaŭ sia domo, sed pro la ĥolerepidemio kiu ekis en la grandurbo en 1849, li movis sian butikon (kaj sian loĝejon) al la Knightsbridge-areo, kiu tiam estis kampara areo malproksime de la grandurbo.
En 1861 Charles Henry Harrod testamentis la vendejon al sia filo Charles Digby Harrod. Post kiam fajro ekis en la konstruaĵo kaj tute detruis ĝin la 6-an de decembro 1883, la vendejo estis rekonstruita, en la strukturo kiu ekzistas ĝis hodiaŭ. En 1889 la akcioj de la butiko komencis esti interŝanĝitaj sur la Londono-Borso kaj en 1912 la unua transoceana branĉo estis malfermita en Bonaero, Argentino.
Atako de IRA
Harrods estis la celo de IRA- atakoj tri fojojn. La 15-an de decembro 1974, la butiko estis trafita per bombo plantita sur la unua etaĝo de la butiko, ĉe la elirejo kondukanta al la Londona metrostacio. La plej malbona atako okazis la 17-an de decembro 1983, semajnon antaŭ Kristnasko, tempo kiam la vendejo estis plena de aĉetantoj por la ferio. En tiu terora atako, ses homoj estis mortigitaj kaj pli ol 90 estis vunditaj kiel rezulto de aŭtobombeksplodo ĉe la enirejo de la butiko. La konstruaĵo estis difektita, sed ĝi estis rapide reestigita kaj la butiko malfermiĝis tri tagojn post la atako.
Cenzopapa
Cenzopapa estas Interreta memo, kiu mokas aŭ insultas papon Johano Paŭlo la 2-a aŭ aĵon rilatan al li. Ĝi prenas la formon de bildo, GIF, filmo, muziko aŭ malpli ofte objekto aŭ evento.
Priskribo
La figuro de Johano Paŭlo 2 estas prezentita kiel pedofilo, ŝtelisto, militkrimulo, degenerulo. En memoj, li ofte estas akompanita fare de Adolf Hitler aŭ Anders Breivik.
Memeoj ofte rilatas al lia vivo, paroladoj, aspekto, nomo kaj cirkonstancoj de morto. Oftaj temoj estas: 21:37 (la horo de lia morto) aŭ nombro 2137, akronimo JP2GMD (Johano Paŭlo la 2-a seksperfortis infanetojn), żółta twarz (flava vizaĝo) sur memoj, multaj moknomoj kiel Bestia z Wadowic (Bestio el Wadowice).
Laŭ interretaj kulturesploristoj Marcin Grabowski kaj Maciej Kapka, cenzopapa estas reago al la troiga kulto de Johano Paŭlo la 2-a en Pollando.
7301 Matsuitakafumi
7301 Matsuitakafumi estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Takeŝi Urata kaj A. Natori elde la Stacio de Jakiimo en Ŝizuoka (gubernio Ŝizuoka, Japanio).
Nomo
Ĝia nomo honoras Takafumi Matsui, direktoron de la Planeda Scienca Esplorada Centro ĉe la Instituto de Teknologio de Ĉiba kaj emeritan profesoron ĉe la Universitato de Tokio. Li estas fakulo pri astrobiologio, kompara planedoscienco, kaj la studo de la efiko de la meteoroidoj por la evoluo de la Tero kaj de la vivo.
Ĉevalfabo
Macrotyloma uniflorum aŭ ĉevalfabo estas plantspecio el la genro Macrotyloma en la subfamilio Faboideoj (Faboideae) ene de la  familio de la Fabacoj (Fabaceae). Ĝi estas uzata de kelkaj jarcentoj en suda Hindujo. Ĝi estas kultivata en multaj regionoj de la mondo.
La utilplanto estas proksime parenca al la terfabo.
Priskribo
Macrotyloma uniflorum kreskas kiel volvanta, duone vertikala, unujara ĝis multjara herba planto kaj atingas kreskoalton de 30 ĝis 90 cm. La alternestarantaj folioj havas tigojn kaj estas tripartaj. La tri ovformaj folietoj estas ĉe la bazo rondigitaj kaj 3,5 ĝis 5 (2,5 ĝis 7,5) cm longaj kaj 2 ĝis 4 cm larĝaj. La fina folieto estas simetria kaj la flankaj folietoj estas nesemetriaj. Supraj kaj malsupraj surfacoj de la folietoj estas mollane haraj. La stipuloj estas 7 ĝ 10 mm longaj.
La neharaj aŭ lane haraj, iom fleksita, 2,5 ĝis 6 cm longa kaj ĉ. 6 mm larĝa guŝo finas en ĉ. 6 mm longa pinto kaj enhavs kvin ĝis ok semoj. La ovoformaj semoj estas plej ofte 4 ĝis 6, malofte ĝis 8 mm longaj, 3 ĝis 5 mm larĝa. Ilia koloro estas helruĝa trans bruna al nigra, kelfoje kun makuloj. La hilumo estas centra. La milgrajna pezo estas inter  30 kaj 50 g.
Disvastigo
La hodiaŭ disvastigejo estas granda: en Afriko: Angolo, Bocvano, Kongolo, Etiopio, Kenjo, Mozambiko, Namibio, Ruando, Somalio, Sudafriko (Transvalo), Sudano, Tanzanio, Ugando kaj Zimbabvo; en Azio: Butano, Ĉinujo, Hindujo, Indonezio (Javo), Nepalo, Pakistano,  Filipinoj, Srilanko kaj Tajvano; ankaŭ  Aŭstralio.
Sistematiko
La unua priskibo okazis en 1786 kiel Dolichos uniflorus LAM. fare de Jean-Baptiste de Lamarck en ''Encyclopedie Methodique. Botanique ... Paris'', 2, paĝo 299. La aktualevalida nomo Macrotyloma uniflorum (LAM.) VERDC. estis en 1970 pblikigita fare de Bernard Verdcourt en Kew Bulletin, 24: 322, 401.
L. Miklós Gyárfás
Lajos Miklós GYÁRFÁS [dja:rfa:ŝ] estas rumania hungara karikaturisto, humurista verkisto. Li naskiĝis en Odorheiu Secuiesc la 29-an de septembro 1939.
Biografio
L. Miklós Gyárfás pristudis juron kaj ekonomikon en UBB de Kluĵo (1969). Li estis ekonomikisto en Târgu Mureș. Li debutis per siaj verkoj kaj desegnaĵoj de 1974 en gazetoj A Hét, Utunk, Korunk, Új Élet kaj en tagĵurnaloj. Inter 1978 kaj 1981 li faris intervjuserion kun karikaturaĵoj titolitan Kép a keretben en Vörös Zászló interalie kun Károly Molter, Andor Bajor, Tibor Oláh (literaturhistoriisto), László Gagyi, István Szőcs, Tibor Bálint, György Bözödi, József Izsák, Ilona Varró, Béla Markó, George Sbârcea.
Yosuke Ishibitsu
Li futbalis ĉe Vissel Kobe, Nagoya Grampus kaj Kyoto Sanga FC.
Eŭgenila acetato
Eŭgenila acetato aŭ C12H14O3 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la esteroj de la acetata acido kaj eŭgenila alkoholo, senkolora aŭ flaveca solidaĵo kun aromata odoro, uzata kiel odorigagento. Kutime ĝi estiĝas per kondensiĝa reakcio aŭ per esterigo de Fischer-Speyer kun sulfata acido kiel katalizilo. Eŭgenila acetato estas malmulte solvebla en akvo, sed estas solvebla en alkoholo, duetila etero, kloroformo kaj plejmulto el la organikaj solvantoj. Eŭgenila acetato estas nature trovata en pluraj plantoj kaj planto-derivaĵoj kaj uzatas en fabrikado de parfumoj kaj kosmetikaĵoj.
Lamazière-Haute
La vilaĝo situas en la natura regiona parko Millevaches.
Geografio
Lamazière-Haute etendiĝas sur 15,31 km², kaj havis 74 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 5 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
La regiono ĉirkaŭ Ussel ĉefe konsistas el malaltaj montoj kaj altebenaĵoj : la plej alta punkto de Lamazière-Haute situas je alteco de 916 metroj.
Historio
La departemento Corrèze estis oficiale kreita la 4-an de marto 1790 dum la franca revolucio. Lamazière-Haute antaŭe apartenis al la reĝa provinco Limoĝio.
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-François Michon, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Lamazière-Haute apartenas al la kantono de Eygurande, kies ĉefurbo estas Eygurande. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Ussel, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
Árpád Gyéresi
Árpád GYÉRESI [dje:reŝi] estas rumania hungara apotekisto. Li naskiĝis en Marosvásárhely la 26-an de julio 1941.
Boecio
Boecio, plennome Anicius Manlius Torquatus Severinus Boethius, aŭ, kelkfoje skribite Boëthius (naskiĝis ĉirkaŭ 480/485, mortis ĉirkaŭ 524/526) estis elstarega kultanto de filozofio kaj mem filozofo grande influa tra la tuta mezepoko.
Biografio
Li naskiĝis en Romo ĉirkaŭ 480 pK. Infanaĝe orfiĝis pro la perdo de la patro Manlio Boecio kaj estis adoptita de "Kvinto Aŭrelio Memjo Simako", atingis la rangon de konsulo kaj senatano kaj, pliposte, de konsilisto de Teodoriko (La Granda) reĝo de Gotoj en Italio. El la edukitiĝo ĉe Simako li alprenis simpation al kristanismo al kiu montris ĉiam altiriĝon, kaj ankaŭ fariĝis lia bofilo edziĝinte al unu el la filinoj de sia adoptinto.
Boecio instruiĝis antaŭe en Romo, poste perfektigis siajn studojn en La Lernejo de Ateno tiam estrata de la lernejestro Izidoro, el kie li revenis por esti levita al la konsula ofico kun rajto je permanenta seĝo en la roma senato, en 487 (kaj denove en 510 kaj 511) fare de la imperia kortego de Konstantinopolo dum fare de reĝo Teodoriko li fariĝis ankaŭ responsulo pri gravaj oficoj ĉe la reĝa kortego. Sed lia “fortuno” certamomente dependis de la akuzo, ĉe Teodoriko, pri malfidelaj tendencoj al la konstantinopola romia imperiestro, per kies konsento Teodoriko jam konkeris kaj estris Italion sed tiujn jarojn malakceptita ĉe la sama romia kortego. Oni, laŭ akuzo, interhaltigis liajn leterojn urĝantajn intervenon de la imperiestro por savi la romiajn morojn kaj liberecojn. Teodoriko lin procesigis antaŭ la roma senato, kiu trovis lin kulpa kaj mortkondamnis: kion la suvereno efektivigis en Pavio en 525. Dekomence ankaŭ liaj bienoj estis konfiskitaj, sed la posteulino de Teodoriko, lia filino Amalasunta, ilin redonis al vidvino de Boecio.
Tuj post la mortigo de Boecio, la sama sorto kaptis la senatanon Simakon kaj aliajn politikajn elstarulojn.
Ne pro tiuj eventoj, kvankam interesaj por la historio (fakte, pri lia vivo atentis biografiistoj kaj hagiografiistoj), Boecio eniris la liston de liaj tempaj elstaruloj pli sekvitaj kaj studitaj, sed pro liaj multegaj verkoj kiuj, eble, estis lia precipa tasko eĉ meze de la ŝtataj aferoj, kaj kiuj faris el li majstro kaj saĝulo por ĉiu epoko.
Verkoj de Boecio
Liajn verkojn oni reunuigis kaj publikigis en Venecio (1491), en Bazelo (1570), Glasgovo (1571) kaj Jena (1843). De consolatione philosophiae (Pri konsoligo per la filozofio), male, estis publikigita plurfoje kaj diverslingve tradukita ĉiuepoke, eĉ ankaŭ pro la fakto ke ĝi estis komentita de Tomaso el Akvino.
Jen listo de liaj verkoj:
Filozofiaj pensoj de Boecio
Kiel oni vidas el la komplekso de la verkoj, Boecio estis plurfaka verkisto kaj pensulo tiom ke li estas taksata, fakte kaj oniopinie, la ligo inter la klasika filozofio kaj tiu mezepoka, kaj eĉ kun la moderna. Li kompilis verkojn pri filozofio, teologio, matematiko kaj muziko, logiko. Li adheris al la filozofio de Aristotelo, kies verkojn li komentis. Oni diskutas ĉu li estis kristana, kiel lia protektanto Simmako, sed el liaj verkoj eblas dedukti nur dubojn: li verkis kompetentece pri gravaj kristanaj teologiaj doktrinoj kaj samtempe en sia precipa verko, De consolatione philosophiae, li apogas siajn konkludojn sur la paganaj majstroj neniam sur Kristo kiun li eĉ neniam mencias; krome liaj verkoj estas impregnitaj je novplatonismo, kiu certe superas la krudan paganismon sed ankoraŭ ne havas klaran distingon inter la kreanto kaj la kreito. Oni emis fari lin vera kristano (eĉ kristana martiro), eble konfuzante lian vivon kun tiu de alia Boecio, sesjarcenta afrika episkopo. Eblas ankaŭ ke li adheris al kristanismo laŭkelkatempe aŭ ke li en lasta verko volis montri la proksimecon de la pagana saĝeco al tiu kristana.
Boecio verkis en la latina, sed multe tradukis kaj komentis el la greka, ekzemple li latinigis la prilogikan verkon “Isagoge” de Porfirio kiu fariĝis, laŭ diversaj jarcentoj la precipa fonto kaj ligo de okcidento kun la filozofio de Aristotelo, kies ses “kategorioj” li majstre aplikis fariĝante modelo por la Skolastikaj Lernejoj. Al li oni agnoskas la meriton de la konservado kaj transdonado de la esenco de la aristotela filozofio.
Li kreis la terminologion «Quadrivium» (Kvarvojo), kiun li profilis por la kvar studobjektoj Aritmetiko, Geometrio, Astronomio kaj Muziko, kaj «Trivium» (Trivojo) kiu rilatis al lingvaj sciencoj, nome Gramatiko, Dialektiko kaj Retoriko. Tiu terminologio restos en la kultura lingvaĵo de la estontaj jarcentoj.
De consolatione philosophiae
Se Boecio malofte estas originala filozofo, eble lia De consolatione philosophiae meritas la respekton pri originaleco kune kun tiu de la eleganta literatura formo, pri kiu en aliaj verkoj li ne zorgis.
Tonino Cervi
Tonino CERVI (naskiĝis 14-an de junio 1929 en Romo; mortis 1-an de aprilo 2002 en Rapolano Terme) estis itala reĝisoro kaj produktoro. Li estis filo de Gino Cervi.
Boecio
De consolatione philosophiae
De Consolatione philosophiae estas ekzemplo de Prosimetro, nome kompilaĵo en kiu poezio alternas kun prozo, laŭ modelo kies originon oni agnoskas al la latina verkisto Varono kaj praktikita de Marksiano Cappella kaj de cinika Menippo el Gadara de la tria jarcento en verko simila kompilita unu jarcenton antaŭe. Modelo imitita poste ankaŭ en la Vita Nuova de Dante Alighieri.
La verko dividiĝas laŭ libroj, kvin se necesas precizigi: ĉiu el ili pritraktas temon je filozofio karakterizita. La aŭtoro imagas, laŭ literatura kutimo ege disvastigita en mezepoko kaj en la klasika epoko (ekzemplon konstitigas la paŝtisto de Ermaso), esti konsolita de la Filozofio, personigita de virino.
Gvidita de sia Majstrino, Boecio sin demandas pri la ĉeesto kaj furiozo de la malbono kaj pri ties naturo, pri fortuno, pri feliĉo kaj libera volo.
En la verko revenas la temo pri la sufero de la justulo, la justulo kiu pagas dum la pekulo triumfas. Boecio komparas sian vivofinon kun tiuj de antaŭaj filozofoj kiel Anaksagoro forigita el Ateno, Sokrato kaj Seneko mortigitaj, Zenono eble malaperigita pro persekuto. Al tiu surtera maljusteco li kontraŭmetas la Filozofion, kiu estas konsolo providenca, ŝatinda virino kiu forigas putinojn el la scenejo, frivolajn muzojn kiuj ekscitas nur vantemon kaj ne veremon. Filozofio tial estas la unika Diino inda je amo.
Dio, kiu identiĝas kun Filozofio, estas la plejalta bono kiu, ĉiam respektante la liberan volon, ne nur antaŭvidas la homan konduton sed ankaŭ ĝin havas ĉiam antaŭ si ĉar en li ne estas pasinto kaj estonto, kaj do lia antaŭvido estas Providenco kaj inter Fato kaj Providenco ne estas kontrasto.
Senst
Senst ekde la 1-a de januaro 2009 estas parto de la urbo Coswig (Anhalto) en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Wittenberg de la federacia lando Saksio-Anhalto. La 31-an de decembro 2005 la tiam ankoraŭ administre sendependa komunumo havis 239 loĝantojn.
20584 Brigidsavage
20584 Brigidsavage estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la en la kadro la kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Brigid Savage, kiu mentoris en 2004 unu finalist(in)on de la scienca konkurso de mezlernejoj The Discovery Channel Young Scientist Challenge (DCYSC). Ŝi instruis ĉe la Feagin Mill Middle School en Warner Robins (Georgio, Usono).
Stadiono U. J. Esuene
Stadiono U. J. Esuene (aŭ angle U. J. Esuene Stadium) estas plur-uza stadiono en niĝeria urbo Kalabaro. Malfermita la, ĝi havas kapaciton por 12 000 rigardantoj. Dum la 13-a Sub-17-Futbalmondĉampionado (2009), ĝi gastigis 8 matĉojn.
Anna Zöldhelyi
ZÖLDHELYI Anna [pr. zoeldheji] Grünhut estis hungara aktorino naskiĝinta en Nagyvárad la 4-an de februaro 1902 kaj mortinta en Budapeŝto ?.
Kariero
Anna Zöldhelyi finis en 1918 la aktorlernejon de Szidi Rákosi kaj ŝi ludis en urboj Arado, Pozsony, Oradea, Kluĵo, Bukareŝto, Braŝovo. Post la dua mondmilito interrompis ŝia kariero. Ŝi aperis de tempo al tempo en la teatro Városligeti Liliputi Színház en Budapeŝto.
Illinois Jacquet
Li famiĝis en 1942 pro sia 80-sekunda soloo en Flying Home de Lionel Hampton. Ekde 1981 li koncertis kun sia propra bandego. Jacquet validis kiel unu el la plej grandiozaj saksofonistoj de la ĵazhistorio. Al pli vasta publiko li konatiĝis en 1993, kiam li kune kun la tiama prezidanto de Usono kaj ŝatokupa saksofonisto Bill Clinton ludis duope okaze de ties solena enoficiĝo. Lastan fojon li koncertis 16-an de julio 2004 en Novjorko; ses tagojn poste li mortis pro korinfarkto.
Vivo
Jean-Baptiste „Illinois“ Jacquet estis filo de siuanino kaj de kreola fervojlaboristo. La ŝercnomo „Illinois“ devenas de la indiana vorto ilinivek (= superulo). Lia pli aĝa frato estis trumpetisto Russell Jacquet (1917–1990).
Jacquet komencis labori en la aĝo de tri jaroj kiel frapdancisto en la patra bando. Poste li ludis tie komence frapinstrumentaron, postsekve saksofonon. Kiel membro de la bandego de Lionel Hampton Jacquet ludis en 1942 je la aĝo de 19 jaroj dum la kanto Flying Home tute novstilan soloon. Tiel li atentigis aliajn popularajn muzikistojn pri si. En 1945 li anstataŭis Lesteron Young ĉe la bando de Count Basie kaj surdiskigis kun ĝi multajn furorkantojn. En 1946 Jacquet fondis sian unuan propran bandon kaj jam frue koncertvojaĝis kun ĝi tra la mondo.
En 1983 li elkonstruis ĝin al granda orkestro, kun kiu li vojaĝis pli ol 20 jarojn tra Usono kaj Eŭropo. Jacquet akompanis ankaŭ famulojn kiel Louis Armstrong, Nat King Cole, Dizzy Gillespie, Charlie Parker, Jo Jones, Buddy Rich, Ella Fitzgerald kaj Miles Davis.
Al la plej konataj pecoj de Jacquet apartenas Black Velvet, Robbin's Nest kaj Port of Rico. Lia impulsiĝemo faris lin publikomagneto de la tutmonde prezenta koncertserio Jazz at the Philharmonic. Lian vivon kaj verkadon dokumentis en 1992 Arthur Elgort per la filmo Texas Tenor - The Illinois Jacquet Story. Inter la aktoroj ankaŭ estas la mita basinstrumentisto Ray Brown.
Lia tombo troviĝas en Novjorko sur Tombejo Woodlawn en la urboparto Bronkso apud la tombo de Davis.
Luna 3
La kosmosondilo Luna 3 (ruse: Луна-3) estis lanĉita la 4-an de oktobro 1959 per porto-raketo "Vostok'" kaj donis la unuajn fotojn de la kaŝita flanko de Luno.
La lanĉa maso de la lasta etaĝo de la porto-raketo kun "Luna 3" estis 1553 kg. La maso de la sondilo mem estis 278,5 kg. Ĝi posedis radian kaj lum-orientiĝan sistemojn (ĉi-lasta orientiĝis laŭ Suno kaj Luno) kaj provizis sin per energio el sun-elektraj baterioj.
La 7-an de oktobro Luna 3 proksimiĝis ĝis 6200 km al Luno kaj per du fotiloj (long- kaj mallong-fokusa) fotis preskaŭ duonon de la luna surfaco: triono estis sur la videbla flanko, du trionoj sur la fora, kaŝita. La kvalito de la fotoj ne estis tre bona, sed tamen ebligis esplori la unuajn detalojn sur la kaŝita flanko.
Montriĝis, ke la kaŝitaa flanko havas pli da kraterojn ol la videbla kaj nur du grandajn malhelajn surfacojn, kiuj ricevis la latinajn nomojn Mare Moscoviense (Moskvia Maro; tiam Mare Moscovrae) kaj Mare Desiderii (Maro de Deziro, ne plu uzata nomo).
Luna 3 atingis maksimuman distancon de 480.000 km de Tero kaj tiam refalis al ĝi, forbrulante en la atmosfero. Ĝi neniam eniris en orbiton ĉirkaŭ la Luno.
Savouges
Savouges estas franca komunumo situanta en departemento Côte-d'Or kaj en regiono Burgonjo-Franĉkonteo.
Historio
La preĝejo datiĝas el la 13-a jarcento.
La malnova urbestro Pierre Damy estis anstataŭanto de la parlementano Alain Suguenot (2007-2012).
35053 Rojyurij
35053 Rojyurij estas asteroido de la ĉefa asteroida zono malkovrita la de la ukraina astronomino Ljudmila Vasilievna Ĵuravljova elde la Krimea astrofizika observatorio de Nauĉno en Krimeo, (en tiama Sovetunio, nun en Rusio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Jurij Arsentjeviĉ Roj (cirile Юрий Арсентьевич Рой) fakulo pri lasera telemetrio, kosme aŭ grunde bazitaj sistemoj de komuniko kaj kerna partoprenanto al la rusa luna programo. Li estas membro de la Rusia Akademio "K. E. Ciolkovskij" de Kosmonaŭtiko.