cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historio de matematiko
17-a jarcento
Aldone al la apliko de matematiko al la studoj de la ĉielo, aplika matematiko komencis elvolvi en novajn areojn, kun la korespondado de Pierre de Fermat kaj Blaise Pascal. Paskalo kaj Fermat metis la fundamentaĵon por la ekzamenoj de la teorio de probabloj kaj la respektivaj reguloj de kombinatoriko en siaj diskutoj super hazardludo. Paskalo kun sia veto, provis uzi la nove ellaboratan teorion de probabloj por argumenti por vivo dediĉita al religio, sur la bazo, ke eĉ se la probablo de sukceso estas malgranda, la rekompenco estas malfinia. En ia senco ĉi tiu antaŭombris la postan evoluon de utileco-teorio en dum 18-a kaj 19-a jarcentoj.
18-a jarcento
Kiel ni vidis, scio pri la naturaj nombroj, 1, 2, 3,..., kiel konservita en monolitaj_ strukturoj, estas pli malnova ol iu ajn travivinta skribita teksto. La plaj fruaj civilizoj -- en Mezopotamio, Egiptio, Barato kaj Ĉinio -- sciis aritmetikon.
Maniero vidi la evoluon de la diversaj nombrosistemoj de moderna matematiko estas rigardi novajn nombrojn studatajn kaj esploratajn por respondi demandojn pri aritmetiko faritajn super pli malnovaj nombroj. En pratempoj, frakcioj respondis la demandon: kiu nombro obligita per 3, donas la respondon 1. En Barato kaj Ĉinio, kaj multe poste en Germanio, negativaj nombroj estis ellaboritaj por respondi la demandon: kio doniĝas kiam vi subtrahas pli grandan nombron de pli malgranda? La invento de la nulo eble sekvis de simila demando: kio doniĝas kiam vi subtrahas nombron de si?
Alia natura demando estas: kia nombro estas la kvadrata radiko de du? La grekoj sciis, ke ĝi estis ne frakcio, kaj ĉi tiu demando eble ludis rolon en la evoluo de ĉenfrakcioj. Sed pli bona respondo venis kun la invento de dekumaj frakcioj ellaboritaj de John Napier (1550 - 1617) kaj perfektigitaj poste de Simon Stevin. Uzante dekumajn frakciojn, kaj ideon, kiu anticipis la koncepton de la limeso, Nepero ankaŭ studis novan konstanton, kiun Leonhard Euler (1707 - 1783) nomis <font face="times new roman">e.
19-a jarcento
Tute tra la 19-a jarcento matematiko iĝis pli-kaj-pli abstrakta. En tiu jarcento vivis iu el la plej grandaj matematikistoj de ĉiam, Carl Friedrich Gauss (1777 - 1855). Flanken lasante liajn multajn kontribuojn al scienco, en pura matematika li faris revolucian laboron super funkcioj de kompleksaj variabloj, en geometrio, kaj super la konverĝo de serioj. Li donis la unuajn kontentigajn pruvojn de la fundamenta teoremo de algebro kaj de la kvadrata reciprokeca leĝo.
Tiu jarcento vidis la evoluon de la du formoj de neeŭklida geometrio, kie la paralela postulato de eŭklida geometrio ne plu tenas. En eŭklida geometrio, donite linion kaj punkton ne sur tiu linio, estas nur unu paralelo al la donita linio tra la donita punkto. La rusa matematikisto Nikolaj Ivanoviĉ Lobaĉevskij kaj lia rivalo, la hungara matematikisto Janos Bolyai, sendepende esploris hiperbolan geometrion, kie unikeco de paraleloj ne plu tenas. En tiu geometrio la sumo de anguloj en triangulo adiciiĝas al malpli ol 180°. Elipsa geometrio estis ellaborita poste en la 19-a jarcento far la germana matematikisto Bernhard Riemann; ĉi tie neniu paralelo povas troviĝi kaj la anguloj en triangulo adiciiĝas al pli ol 180°. Reimmann ankaŭ ellaboris rimanan geometrion, kiu interligas la tri specojn de geometrio, kaj li difinis la koncepton de sternaĵo, kiu ĝeneraligas la ideojn de kurboj kaj surfacoj. Tiuj konceptoj pruviĝis gravaj en la Teorio de Relativeco de Albert Einstein.
Ankaŭ dum la dek-naŭa jarcento William Rowan Hamilton ellaboris nekomutan algebron.
Aldone al novaj direktoj en matematiko, pli malnova matematiko ricevis pli fortan logikan fundamenton, aparte en la kazo de kalkulo, per laboro per Augustin-Ludovika Koŝio kaj Karl Weierstrass.
Nova formo de algebro estis ellaborita en la dek-naŭa jarcento nomita bulea algebro, inventita de la brita matematikisto George Boole. Ĝi estis sistemo en kiu la nuraj nombroj estis 0 kaj 1, sistemo kiu hodiaŭ havas gravajn aplikojn en komputiko.
Ankaŭ, por la unua fojo, la limigoj de matematiko estis esploritaj. Niels Henrik Abel, norvego, kaj Évariste Galois, franco, pruvis, ke estas neniu ĝenerala algebra maniero solvi polinomajn ekvaciojn de grado pli granda ol kvar. Aliaj 19a-jarcentaj matematikistoj ekspluatis ĉi tion en siaj pruvoj, ke liniilo kaj cirkelo solaj estas ne sufiĉaj por trionigi (en:"trisect") ajnan angulon, por konstrui la flankon de kubo duoble volumena ol donita kubo, nek por konstrui kvadraton egalan en areo al donita cirklo. Matematikistoj jam vane provadis solvi ĉiujn ĉi tiuj problemoj ekde la tempo de la antikvaj grekoj.
La esploroj de Abel kaj Galois en la solvoj de diversaj polinomaj ekvacioj faris la fundamentojn por pluaj evoluaĵoj de grupa teorio, kaj la asociitaj kampoj de abstrakta algebro. En la 20-a jarcento fizikistoj kaj aliaj sciencistoj estas vidintaj grupan teorion kiel la ideala vojo por studi simetrion.
La 19-a jarcento ankaŭ vidis la establadon de la unuaj matematikaj asocioj: la Londona Matematika Socio en 1865, la Société Mathématique de Francio en 1872, la Circolo Mathematico di Palermo en 1884, la Edinburga Matematika Socio en 1864, kaj la Amerika Matematika Socio en 1888.
Antaŭ la 20-a jarcento, estis tre malmultaj kreivaj matematikistoj en la mondo en iu ajn tempo. Grandaparte, matematikistoj estis ĉu naskiĝintaj riĉaj, kiel Nepier, aŭ subtenataj de riĉaj mecenatoj, kiel Gaŭso. Estis malmultaj kiuj trovis magran vivtenadon instruante ĉe universitato, kiel Fourier. Niels Henrik Abel, neebla ricevi postenon, mortis malriĉa de malbonnutrado kaj tuberkulozo je la aĝo dudek-ses.
20-a jarcento
En periodo de la dua mondmilito estas en atentocentro kriptografio (scienco pri ĉifrado), kunigita kun germana ĉifra maŝino enigma. Aliancanoj sukcesis trabati kodon kaj tio mallongigis la militon preskaŭ je du jaroj. La plene evoluinta kapitalismo alportis ŝtorman evoluon de ekonomio, kiu eluzas la matematikon. La matematiko plu enpenetris en multajn sciencojn kaj fariĝis ilia nedisigema parto. John Forbes Nash venas kun sia teorio de ludoj (ĝi validiĝis en ekonomio). Grandan rompon alportas rapide evoluanta komputiltekniko, kiu grandege plirapidigas kalkulojn. En tereno de geometrio aperas fraktaloj (geometriaj objektoj similaj al si, kiuj havas je unua ekvido tre komplikan formon, sed ili estas generitaj per ripetata uzo de simplaj reguloj). La nocion fraktalo unuafoje uzis Benoît Mandelbrot en la jaro 1975, sed tiaj ĉi objektoj estis konataj jam antaŭe. Temas pri la plej komplikaj geometriaj objektoj esplorataj per la hodiaŭa geometrio. Ili validiĝas en komputila grafiko. La matematiko daŭrigas en abstrakto ĝis tiaj operacioj kiel estas teorio de ĥaoso, kvanta ĥaoso ktp.
La nuntempo kaj estonteco de matematiko
La granda abstrakteco de la hodiaŭa matematiko kreas supozojn por ties validiĝo ne nur kiel tradicie en la fiziko kaj koneksantaj teknikaj sciencoj, sed ankaŭ en la tuta vico de natursciencoj kaj sociaj sciencoj. Senĉese disvastiĝas amplekso de la terenoj de matematiko. Tio ne estas nur klasikaj terenoj - algebro, analizo, geometrio, teorio de nombroj, statistiko kaj teorio de probablo. Granda emfazo estas metata al matematika logiko, filozofia klarigo (metamatematiko) kaj kunigo de la plej modernaj teorioj kun la praktiko. La matematiko estiĝis el praktika bezono de la homaro kaj iom post iom ĝi transŝoviĝis ĝis abstrakto kaj ĝi senĉese atendas multajn teoriojn. Tiuj teorioj, kiuj hodiaŭ ŝajnas neimageble malproksimaj al hodiaŭa kutima praktiko, povas en estonteco montriĝi kiel tre utilaj.
La profesio de matematikisto iĝis multa pli grava en la 20-a jarcento. Ĉiujare, centoj da novaj PH.D.-oj en matematiko estas aljuĝataj, kaj postenoj estas haveblaj, kaj en instruado, kaj en industrio. Matematika evoluo kreskis je eksponenta rapido, kun tro multaj novaj evoluoj por ke superrigardo eĉ menciu mallonge ajnajn krom kelkajn el la plej profundaj.
En 1900, David Hilbert prezentis liston de 23 nesolvitaj problemoj en matematiko ĉe la Internacia Kongreso de Matematikistoj. Ĉi tiuj problemoj tragamis multajn areojn de matematiko kaj formis centran fokuson por multe de 20-jarcenta matematiko. Hodiaŭ dek jam estas solvitaj, sep estas parte solvitaj, kaj du problemoj restas ankoraŭ malfermaj. La ceteraj kvar estas tro lozaj por ke oni diru ĉu ili estas solvitaj, ĉu ne.
En la 1910-aj jaroj, Srinivasa Aiyangar Ramanujan (1887-1920) ellaboris pli ol 3000 teoremojn, inkluzivantajn propraĵojn de maksimume divideblaj nombroj, la dispartigan funkcion kaj ties asimptotojn, kaj mokajn θ-funkciojn. Li ankaŭ faris gravajn breĉojn kaj malkovrojn en la areoj de γ-funkcioj, modulaj formoj, malkonverĝaj serioj, hipergeometriaj serioj kaj la teorio de primoj.
Famaj konjektoj de la pasinteco cedis al novaj kaj pli povaj teĥnikoj. Wolfgang Haken kaj Kenneth Appel uzis komputilon por pruvi la kvar-koloran teoremon en 1976. Andreo Wiles, laborante sola en sia oficejo por jaroj, pruvis la lastan teoremon de Fermat en 1995.
Tutaj novaj areoj de matematiko kiaj matematika logiko, topologio, kompliko-teorio, kaj ludo-teorio ŝanĝis la specojn de demandoj kiuj povas esti respondataj per matematikaj metodoj.
La franca Bourbakia Grupo provis kunigi la tutan matematikon en koheran rigoran tuton, publikigante sub la pseŭdonimo Nicolas Bourbaki. Ilia (mult)ampleksa laboro havis disputatan influon sur matematikan klerigadon.
Estis ankaŭ novaj esploroj pri limigoj al matematiko. Kurt Gödel pruvis, ke en iu ajn matematika sistemo kiu inkluzivas la entjerojn, estas veraj propozicioj kiuj estas nepruveblaj. Paul Cohen pruvis la sendependecon de la kontinum-hipotezo disde la normaj aksiomoj de aroteorio.
Jam je la fino de la jarcento, matematiko eĉ trovis sin penetranta arton, ĉar fraktala geometrio produktis belajn geometriajn formojn neniam antaŭe viditajn.
21-a jarcento
En la krepusko de la 21-a jarcento, multaj edukistoj esprimis zorgojn pri nova subklaso, la matematike kaj science analfabetaj (malkleraj). Samtempe, matematiko, scienco, inĝenierado, kaj teĥnologio kune kreadis scion, komunikadon, kaj prosperon nerevitajn de antikvaj filozofoj.
Ĉi-jarcente kalkuloj estas faritaj per kompleksaj komputiloj. En mez-marto, 2007, teamo de sciencaj esploristoj trae tra Nordameriko kaj Eŭropo uzis retojn de komputiloj por mapi E8-on. Kvankam estas ankoraŭ ne sciate ĝuste kiel ĉi tiu kompreno de E8 povas esti aplikota, la malkovro estis granda signo kaj de teama laboro kaj de komputa teĥnologio en moderna matematiko.
Eksteraj ligiloj
গণিত
2714 Matti
Ĝi ricevis la viran antaŭnomon "Matti", en honoro de la filo de la malkovrinto
Dihuo
Dihuo (低胡, pinjine: dīhú) estas granda arĉa kordinstrumento de Ĉinio. Ĝi apartenas al familio de huĉjinoj kaj, kiel plimulto de aliaj huĉjinoj, havas du kordojn, prisma sonkesto kaj vertikalan kolon. Antaŭan flankon de sonkesto oni kovras per haŭto de serpento. La unua ideogramo de vorto dihuo (低, dī) signifas malalta, ĉar diversaj variaĵoj de dihuo okupas la plej malaltajn voĉojn en la harmonio de Ĉina orkestro.
Dihuoj estis inventitaj en la 1930-aj jaroj por orkestra uzo kaj havis tri variaĵojn:
La dihuoj ofte uzatis tra la tuta 20-a jarcento, sed en la fino de ĝi ili perdis popularecon. Tio okazas parte pro tio, ke dihuoj estis pezaj kaj malgraciaj pro iliaj grandegaj sonkestoj. Ankaŭ la tradiciaj huĉjinaj trajtoj kiel arĉaj haroj inter du kordoj kaj kordoj ne tuŝantaj la kolon igas perfingran ludon tre malfacila tasko (kvankam kelkaj muzikistoj tamen sukcesas en tio). Pro tio nuntempe dihuojn uzas plejparte individuaj entuziasmuloj, kaj en orkestroj ilin plejparte anatataŭigis gehuoj kaj dijingehuoj (aŭ simple eŭropaj violonĉeloj kaj kontrabasoj).
Rakoŝino
Bazaj informoj
Rakoŝino, ukraine Ракошинo, hungare Beregrákos estas vilaĝo en Ukrainio, en Transkarpata provinco, en distrikto de Mukaĉeve. Ankoraŭ 5 vilaĝoj apartenas al la municipo.
Aŭto
Aŭto aŭ aŭtomobilo (el la greka autos [mem] kaj latina mobilis [mobila]) estas, krom biciklo, unu el la plej ofte uzataj veturiloj de la persona kaj ŝarĝo-transporto. Aŭtomobilo estas difinebla kiel memmova veturilo, kiu memstare movas sin per helpo de propra movilo - sen helpo de tirbestoj - sur stratoj, vojoj (sendepende de reloj).
Rakoŝino
Situo
Rakoŝino situas sur rande de ebenaĵo, Latorica preterfluas, laŭ ĉefvojo Uĵhorodo-Mukaĉeve. La lasta troviĝas 9, Uĵhorodo 30 km-ojn.
Historio
La unua mencio devenis el 1332 en formo Rakus. Post la mezepoko la regiono foje apartenis al Habsburga Imperio, foje al Transilvanio. En 1657 la poloj faris detruojn. En 1910 loĝis en Beregrákos 2726 da homoj, (1538 hungaroj, 1043 rutenoj, 139 germanoj). Ĝis Traktato de Trianon Beregrákos apartenis al Hungara reĝlando, al Bereg, al distrikto de Munkács, poste al Ĉeĥoslovakio. Beregrákos rehungariĝis inter 1938-1945, ĉar la unua Arbitracio de Vieno deklaris, ke tiuj komunumoj, kie la hungaroj vivas en majoritato, apartenu al Hungario. La alveninta Ruĝa Armeo fine de 1944 deportis 171 da hungaroj al la gulago, el ili tie mortis 71. Ekde 1945 Rakoŝino apartenis al Sovetunio, fine ekde 1991 al Ukrainio. Nun loĝas en la municipo 7620 da homoj, en Rakoŝino 3280 (1493 hungaroj).
Vg
La literkombino havas plurajn signifojn:
Aŭto
Aŭto estas radohava motorveturilo uzata por transporto. Plej difinoj koincidas en la faktoj ke aŭtoj funkcias unuarange sur ŝoseoj, sidigas el unu al ok personoj, havas kvar radojn, kaj transportas ĉefe personojn pli ol varoj.
Aŭtoj venis al ĝenerala uzado laŭlonge de la 20a jarcento, kaj disvolviĝintaj ekonomioj dependas el ili. La jaro 1886 estis konsiderata kiel la naskojaro de la moderna aŭto kiam la germana inventisto Karl Benz patentis sian triradan motoraŭton Benz Patent-Motorwagen. Iom post iom aūtoj iĝis amplekse disponeblaj jam komence de la 20a jarcento. Unu el la unuaj aŭtoj relative facile akirebla por homamasoj estis la Ford Modelo T de 1908, nome usona aŭto fabrikita de Ford Motor Company. Aŭtoj estis rapide adoptitaj en Usono, kie ili anstataŭis besto-tiritajn ĉarojn kaj aliajn vehiklojn, sed ili bezonis multe pli da tempo por esti akceptitaj en Okcidenta Eŭropo kaj en aliaj partoj de la mondo.
Aŭtoj havas kontrolilojn por direktigo, haltigo, komforto de pasaĝeroj, kaj ĝenerala sekureco, kaj por kontroli ampleksan varion de lampoj. Laŭlonge de jardekoj, oni aldonis kromajn trajtojn kaj kontrolilojn al la vehikloj, kio faris ilin iom post iom pli kompleksaj. Ekzemploj estas kameraoj por rigardi la retroiron, klimatiziloj, navigiloj, kaj internaj distriloj (radio, muziko, televido en malantaŭaj sidlokoj ktp). Plej aŭtoj nuntempe uzataj en la 2010-aj jaroj estas pelataj pere de internaj eksplodmotoroj, kiuj uzas energion el brulado de fosiliaj brulaĵoj. Elektraj aŭtoj, kiuj estis inventitaj jam komence de la historio de aŭtoj, ekiĝis komerce disponeblaj nur en 2008.
La unuaj modernaj aŭtoj kun la konata stirrado kaj pedaloj estis la Cadillac kaj Aston Martin 7. En la 1930-aj jaroj Volkswagen Tipo 1, populare nomata skarabo laŭ ĝia aerdinamika ferma formo, estis produktita en Germanio, kiu estis populara malmultekosta aŭto tra la tuta mondo.
Estas multaj profitoj kaj malprofitoj en la uzado de aŭtoj. Altaj kostoj rezultas el akiro de la vehiklo, pago de interesoj (se la aŭtaĉeto estis financita), riparoj kaj bontenado, brulaĵo, elĉerpiĝo kaj malvaloriĝo, ŝoforado (lacigo kaj tempoperdo), malfacilo trovi aŭ pagi haltigejojn, impostoj kaj asekurado. Kostoj por la socio (ŝtato), estas bontenado de ŝoseoj, uzado de tereno, ŝoseŝtopiĝo, aer-poluado, publika sano, sansistemo, kaj disponi el la vehiklo je la fino de ĝia vivo. Trafikakcidentoj estas la plej granda kaŭzo de vundo-rilataj mortoj en la tuta mondo.
Profitoj estas facilo por transportado, moveblo, sendependo, kaj konveno. Sociaj profitoj estas ekonomiaj profitoj, kiel laborpostenoj kaj riĉokreado el la aŭtomobila industrio, transporto provizo, socia bonfarto el oportunoj por plezuro kaj veturebloj, kaj generado de enspezoj el la multaj impostoj. La aktuala kapablo de la personoj por moviĝi facile kaj flekseble el unu loko al alia okazigis alt-atingajn rezultojn por la naturo de la socioj kaj ties trajtoj. Oni ĉirkaŭkalkulis en 2014 ke la nombro de aŭtoj estas ĉirkaŭ 1.25 mil milionoj da vehikloj, el la 500 milionoj de 1986. Tiuj ciferoj pliiĝas tro rapide, speciale en Ĉinio, Barato kaj aliaj nove industriigitaj landoj.
Invento de la aŭtomobilo
La verŝajne unua aŭtomobilo (pelita per vaporo) estis dezajnita kaj eble konstruita kaj ekuzita en 1678 fare de la jezuita pastro Ferdinand Verbiest (1623–1688) en la ĉina kortego. Temis pri memmova vapormaŝino. Li estis partoprenanto en Jezuita misio en Ĉinujo. Temis pri 65-cm-longa skal-modela ludilo por la imperiestro de Ĉinujo, kiu estis malkapabla porti ŝoforon aŭ pasaĝeron. Oni ne konas certe ĉu la modelo de Verbiest estis sukcese konstruita kaj funkciigita.
La piŝta motoro, laŭ kies skemo funkcias ankaŭ la hodiaŭaj motoroj, estas la elpensaĵo de la nederlanda fizikisto Christiaan Huygens (1629–1695). Temis pri eksploda motoro, kies eksplodaĵo estis verŝajne pulvo.
Jam en 1768 estis konstruita fare de Nicolas-Joseph Cugnot por la franca armeo vapormaŝino por transporto de kanonoj, sed ĝi funkciis nur tre hazarde. Cugnot estas amplekse agnoskita kiel la konstruinto de la unua plen-skala, mem-pelita mekanika vehiklo aŭ aŭto ĉirkaŭ 1769; li kreis vapor-energian triciklon. Li konstruis ankaŭ du vaportraktorojn por la franca armeo, unu el kiuj estas konservita en la Nacia Konservatorio de Artoj kaj Metioj. Liaj inventoj tamen suferis pro problemoj kun la akvoliverado kaj bontenado de la vaporpremo. En 1801, Richard Trevithick konstruis kaj pruvis sian Puffing Devil, nome lokomotivo por ŝoseoj, konsiderita de multaj kiel la unua pruvo de vapor-energia vehiklo por ŝoseo. Ĝi ne kapablis pluteni sufiĉan vaporpremon por longaj periodoj kaj pro tio ĝi estis de malmulta praktika uzo.
En 1807, Nicéphore Niépce kaj lia frato Claude kreis tion kio estis probable la unua internan brulmotoron en la mondo (kiun ili nomis Pyréolophore), sed ili elektis instali ĝin en boato sur la rivero Saone en Francio, anstataŭ en aŭto. Koincide, en 1807 la svisa inventisto François Isaac de Rivaz desegnis sian propran internan brulmotoron de de Rivaz kaj uzis ĝin por disvolvigi la unuan vehiklon en la mondo uzantan energion el tia motoro. La Pyréolophore de la Niépce-oj uzis energion el mikso de pulvoro el Lycopodium (nome sekigitaj sporoj de la planto likopodio), fajne muelita karbopolvo kaj rezino kiu estis miksita kun oleo, dum de Rivaz uzis mikson de hidrogeno kaj oksigeno. Neniu el tiuj desegnoj estis tre sukcesa, kiel okazis ankaŭ ĉe aliaj kiel Samuel Brown, Samuel Morey, kaj Etienne Lenoir kun sia hipomobilon, kiuj produktis vehiklojn (kutime adaptitajn ĉarojn aŭ kaleŝojn) kiuj uzis energion el internaj brulmotoroj. Jam en 1828 okazis pli-malpli regula naveda trafiko de vaporbuso inter Londono kaj Bath. En la 20-a jarcento estis konstruita sukcesa vapor-aŭto, la t.n. Sentinel.
La moderna aŭtomobilo
En novembro 1881, la franca inventisto Gustave Trouvé montris la unuan funkciantan (triradan) aŭton kiu uzis energion el elektro en la Internacian Ekspozicion pri Elektro, en Parizo. Kvankam kelkaj aliaj germanaj inĝenieroj (kiel Gottlieb Daimler, Wilhelm Maybach, kaj Siegfried Marcus) estis jam laboranta pri tiu afero en la sama epoko, Karl Benz estas ĝenerale agnoskita kiel la inventisto de la moderna aŭto.
En 1879, Benz ricevis patenton por sia unua motoro, kiu estis desegnita en 1878. Multaj el siaj aliaj inventoj faris uzadon de la interna eksplodmotoro preta por havigi energion por vehiklo. Lia unua Motorwagen estis konstruita en 1885 en Mannheim, Germanio.
La evoluo de la moderna aŭtomobilo komenciĝis en 1886 en Germanio. Ĝi estis inventita la 3-an de julio 1886 en Mannheim fare de Carl Benz. Iom poste sekvis lin – sendepende de tio – en Cannstatt ĉe Stuttgart Gottlieb Daimler kaj Wilhelm Maybach kaj en Vieno Siegfried Marcus. Benz ricevis la patenton por sia invento el sia postulo de la 29a de januaro 1886 (laŭ kovroj de sia ĉefa kompanio, Benz kaj Kompanio, kiu estis fondita en 1883). Benz ekdisvastigis sian vehiklon la 3an de julio 1886, kaj oni vendis ĉirkaŭ 25 Benz vehiklojn inter 1888 kaj 1893, kiam lia unua kvar-rada estis enkondukita kun modelo kiu intencis pli da komforto. Ili ricevis energion el kvartaktaj motoroj de sia propra dezajno. Emile Roger de Francio, jam produktis Benz motorojn sub permesilo, aldoninte la Benz aŭton al sia produktaro. Ĉar Francio estis pli malferma al la fruaj aŭtoj, dekomence oni konstruis kaj oni vendis en Francio pere de Roger ol Benz vendis en Germanio.
La unuan longdistancan veturon entreprenis la edzino de Carl Benz, Bertha Benz la 5-an de aŭgusto 1888 de Mannheim al Pforzheim.
En 1896, Benz desegnis kaj patentis sian unuan internan ebenan (kun horizontala cilindraro) eksplodmotoron, nome boxermotor. Dum la lastaj jaroj de la 19-a jarcento, Benz estis la plej granta aŭtokompanio en la mondo, produktis 572 unuojn en 1899 kaj, pro sia grando, Benz kaj Kompanio, iĝis akcia kompanio. La unua motoraŭto en centra Eŭropo kaj unu el la unuaj faritaj en fabriko en la tuta mondo, estis produktita de entrepreno el Ĉeĥio nome Nesselsdorfer Wagenbau (poste renomita Tatra) en 1897, nome la aŭto Präsident.
Daimler kaj Maybach fondis la entreprenon Daimler Motoren Gesellschaft (DMG) en Cannstatt en 1890, kaj vendis sian unuan aŭton en 1892 sub la markonomo Daimler. Temis pri ĉevaltirita vehiklo konstruita de alia fabriknato, kiun ili adaptis kun motoro siadesegna. Ĉirkaŭ 1895 ĉirkaŭ 30 vehikloj estis konstruita de Daimler kaj Maybach, ĉu en la atelieroj de Daimler aŭ en la Hotelo Hermann, kie ili muntis vendejon post disputado kun siaj patronoj. Benz, Maybach kaj la teamo de Daimler ŝajne sciis nenion pri la dekomencaj laboroj de la aliaj. Ili neniam kunlaboris; je la epoko de la kunigo de ambaŭ kompanioj, Daimler kaj Maybach jam ne plu estis parto de DMG. Daimler mortis en 1900 kaj poste en tiu jaro, Maybach desegnis motoron nome Daimler-Mercedes kiu estis adaptita en speciale mendita modelo konstruita laŭ precizaj postuloj de Emil Jellinek. Tio estis produktado de malgranda nombro de vehikloj por Jellinek por kurkonkurenco kaj komerco en sia lando. Du jarojn poste, en 1902, oni produktis novan modelon DMG kaj tiu estis nonita Mercedes laŭ la motoro de Maybach engine, kiu generis 35 hp. Maybach forlasis DMG tuj poste kaj malfermis sian propran negocon. La rajtoj pri la markonomo Daimler estis venditaj al aliaj fabrikantoj.
Karl Benz proponis kunlaboradon inter DMG kaj Benz kaj Kompanio kiam la ekonomiaj kondiĉoj ekmalboniĝis en Germanio post la Unua Mondmilito, sed la direktoroj de DMG malakceptis konsideri ĝin dekomence. Negocado inter ambaŭ kompanioj pluis kelkajn jarojn poste kiam tiuj kondiĉoj malboniĝis, kaj en 1924 ili subskribis Interkonsenton de Reciproka Intereso, valida ĝis la jaro 2000. Ambaŭ entreprenoj normigis dezajnojn, produktadon, aĉetadon kaj vendadojn kaj ili reklamis aŭ komercigis siajn aŭtomodelojn kune, kvankam retenante siajn respektivajn markojn. La 28an de junio 1926, Benz kaj Kompanio kaj DMG finfine kuniĝis kiam la kompanio Daimler-Benz nomigis ĉiujn siajn aŭtojn Mercedes Benz, kiel marko honoranta la plej gravan modelon de la aŭtoj DMG, kaj la dezajno Maybach estis poste referencata kiel la Mercedes-35 hp de 1902, kun la nomo Benz. Karl Benz restis membro de la direktoraro de Daimler-Benz ĝis sia morto en 1929, kaj foje ankaŭ liaj du filoj partoprenis en la administrado de la kompanio.
En 1890, Émile Levassor kaj Armand Peugeot el Francio ekproduktis vehiklojn enhavantajn motorojn Daimler, kaj tiel oni metis bazon por la aŭtomobila industrio en Francio. En 1891, Auguste Doriot kaj lia kolego el Peugeot nome Louis Rigoulot finkompletigis la plej longan veturadon per bezin-pelita vehiklo kiam ilia mem-dezajnita kaj memkonstruita Daimler haviginta energion por la Peugeot Type 3 finkompletigis la 2,100 km (1,300 mejlojn) el Valentigney al Parizo kaj Brest kaj reen denove. Ili estis ligitaj al la unua bicikla kurkonkurenco "Paris–Brest–Paris", sed ili finis 6 tagojn post la venkinta biciklisto, nome Charles Terront.
En Usono kaj aliaj landoj
La unua dezajno por usona aŭto kun benzina interna eksplodmotoro estis farita en 1877 de George Selden el Roĉestro (Nov-Jorkio). Selden postulis patenton por aŭto en 1879, sed la patentopostulo elvalidiĝis ĉar la vehiklo neniam estis konstruita. Post prokrasto de dekses jaroj kaj serio de aldonoj al la patentopostulo, la 5an de novembro 1895, Selden ricevis usonan patenton 549160 por dutakta aŭtomotoro, kiu malhelpis pli ol kuraĝigis la disvolĝigon de aŭtoproduktado en Usono. Lia patento estis plendita de Henry Ford kaj aliaj, kaj elvalidiĝis en 1911.
En 1893, oni fabrikis la unuan funkciantan, benzin-pelitan usonan aŭton kaj estis pruvita sur vojo fare de la fratoj Charles kaj Frank Duryea el Springfield (Masaĉuseco). La unua funkciigo publika de la nomata "Duryea Motor Wagon" okazis en la 21a de septembro 1893, en Taylor Street de Metro Center en Springfield. The Studebaker Automobile Company, filio de delonge establita fabrikanto de vagonoj kaj ĉaroj, ekkonstruis aŭtojn en 1897 kaj ekvendis elektrajn vehiklojn en 1902 kaj benzinajn vehiklojn en 1904.
En Britio, estis kelkaj klopodoj por konstrui vaporaŭtojn atingante variajn gradojn de sukceso, el kiuj tiu de Thomas Rickett eĉ atingis produktadon en 1860. Santler el Malvern estis agnoskita de la "Veteran Car Club" de Granda Britio kiel la unua benzinaŭto en la lando en 1894, sekvita de Frederick William Lanchester en 1895, sed tiuj ambaŭ estis unikaĵoj. La unuaj produktitaj vehikloj en Granda Britio venis el la Daimler Company, kompanio fondita de Harry J. Lawson en 1896, post aĉeti la rajton uzi la nomon de la motoroj. La kompanio de Lawson faris sian unuan aŭton en 1897, kaj ili uzis la nomon Daimler.
Amasproduktita veturilo
La usonano Henry Ford disvolvigis sian praaŭton Kvarciklo Ford aŭ en angla Ford Quadricycle kiel la unua vehiklo disvolvigita industrie en Usono. La unua aŭto de Ford estis simpla kadro kun etanol-energia motoro kaj kvar biciklaj radoj muntitaj sur ĝi. La unuaj aŭtoj estis estintaj mankonstruitaj, unu post alia, kaj tre multekostaj. Tiuj pekuliaraj maŝinoj estis vidataj preskaŭ ludiloj por riĉuloj. En la 1890-aj jaroj, la "senĉevala veturilo" estis relative nova ideo, kaj neniu havis fiksan, universalan ideon pri kiel aŭto devas aspekti aŭ funkcii. Plej el la unuaj aŭtokonstruantoj estis inventistoj, pli ol negocistoj, kaj laboris per sia imagopovo kaj pri la elementoj kiujn ili havis disponeblaj. Tiele, la invento de la Quadricycle markis gravan plinovigon kiel pra-aŭtomobilo kiu metos la fundamenton por la futuro, kiam venos pli praktikaj desegnoj.
Henry Ford en 1903 en Detroit (Usono) malfermis aŭtomobilan produktejon kaj dum la unua jardeko de sia firmao sisteme enkondukis la tempo-ŝparan produktoprocezon de muntoĉeno. La furora Modelo T de firmao Ford tial produkteblis en pli grandaj kvantoj ol iu antaŭa aŭto, kaj la aliaj produktejoj iom post iom transprenantaj la muntoĉenan produktadon (ekzemple firmao Opel en Germanio dum 1924) kune kontribuis, ke la aŭtomobilo iĝis amasprodukto, kiu ŝanĝis la konduton kaj ĉiutagon de la homoj kiel neniu alia produkto.
La hodiaŭa aŭtomobilo
Entute, oni ĉirkaŭkalkulas ke ĉirkaŭ 100 000 patentojn estis necesaj por la nuna moderna aŭtomobilo kaj motorciklo.
Ekde 1900 estis fonditaj pli ol 2500 firmaoj, kiuj produktis por la merkato aŭtomobilojn. Multaj entreprenoj, kiuj produktis en la 19-a jarcento fervarojn aŭ ŝtalon, komencis meze de la jarcento la produktadon de armiloj aŭ bicikloj kaj tiel akiris la bezonatajn konojn, scion, por produkti jarcenton poste aŭtomobilojn.
Ankaŭ hodiaŭ ekzistas malgrandaj entreprenoj, kiuj muntas ekskluzivajn aŭtojn ĉefe permane; ekz. la firmaoj Stutz (Usono) kaj Morgan (Britio).
Tekniko
La plej ofte produktitaj aŭtomobiloj baziĝas sur la baza konstruo de Mercedes Simplex (1906 – vidu supran foton, la t. n. simpleks-konstruaĵon): en tiu modelo la motoro troviĝas antaŭe. La nocio Simpleks originas de la germana imperiestro Vilhelmo la 2-a, kiu nomis en 1906 dum aŭtomobila ekspozicio en Berlino ekveturon kaj la 10-minutan veturon kun Mercedesa aŭto "Simplex". La germana imperiestra familio estis tre aŭtomobil-ravita, la frato de la Imperiestro Vilhelmo la 2-a, princo Heinrich, inventis glacoviŝilon du jarojn post la usonanino Mary Anderson kiel unua germano kaj anoncis la inventaĵon en 1905 por patento.
La funkciigo
La aŭtoj hodiaŭ havas ĝenerale eksplodan motoron. Pelaĵoj estas antaŭ ĉio benzino (karbura motoro) kaj dizeloleo (dizelmotoro), en kelkaj landoj oni uzas ankaŭ alkoholon. Pro emisiaj kaŭzoj aŭ por doni alternativon al la fosiliaj brulaĵoj, iuj firmaoj evoluigis modelojn kun pelaĵoj kiel tergaso, likva gaso, plantoleo (ekz. kolzoleo, biodizeloleo) aŭ hidrogeno. Nuntempe pliiĝas la aŭtomobiloj kun elektromotoroj. La energio venas tiuokaze kiel ŝarĝita energio de akumulatoro aŭ brulaĵ-ĉeloj, kiuj povas funkcii per hidrogeno aŭ alkoholo. Ĉe hibridmovo de du japanaj produktantoj, la aŭtoj havas kaj karburan motoron kaj elektromotoron. La karbura motoro ŝargas normalkaze la pilon por la elektromotoro, kiu eluzas la avantaĝon de granda turnomomanto en la tuta turnonombra amplekso. Aliaj tipoj estas la aŭtoj kun pura elektromovo aŭ enŝaltado de karbura motoro ĉe granda povobezono (vidu ankaŭ Toyota Prius kaj Honda).
Aŭtoj kun sunĉeloj kaj opcia pedalmovo estas ĝis nun eksperimentaĵoj.
Oni povas dividi la motorojn laŭ funkciado:
Vidu ankaŭ:
Sekureco
Oni povas la sekurecon de la aŭtomobiloj plibonigi per administraj kaj konstruaj rimedoj.
Malavantaĝo de la aŭtoj
Ekzistas ankaŭ malavantaĝoj de la aŭtouzado por la socio, unuopaj homoj, pro kiuj unu konsideras aŭtomobilon kiel riskon por la homo kaj medio:
Produktadaj statistikoj
En 2005, 63 milionoj aŭtoj estis produktitaj tutmonde.
Lok (Serbio)
Лок, serbe Лок, hungare Sajkáslak estas vilaĝo en Serbio, en provinco Vojvodino, en distrikto Suda Baĉka, en municipo de Titel.
Situo
Lok situas sur ebenaĵo, laŭ traira flankovojo, Danubo preterfluas.
Historio
Ĝis Traktato de Trianon la vilaĝo apartenis al Hungara reĝlando, al Bács-Bodrog, al distrikto de Titel, poste al Reĝlando de serboj, kroatoj kaj slovenoj, depost 1928 al Jugoslavio, ekde 2006 kiel Serbio. Inter 1941-1944 la hungara armeo reokupis la regionon. En 2002 loĝis en Lok 1255 homoj, (864 serboj (69 %), 240 hungaroj, 27 jugoslavianoj, 18 ciganoj, 12 kroatoj kaj aliaj).
Murego de Avinjono
La Murego de Avinjono (france, Remparts, t.e., muregoj, defendmuroj) estas antikva murigitaĵo de la urbo Avinjono (Francio). Ĝi estas Monda heredaĵo de Unesko ekde la jaro 1995, kune kun la Palaco de la Papoj, la katedralo, la Palaceto kaj la ponto sur Rodano.
Marĉotroglodito
La Marĉotroglodito, Longbeka cistotoro aŭ Longbeka marĉotroglodito, (Cistothorus palustris) estas malgranda birdo de la familio de Trogloditedoj en Ameriko. Ĝi estas foje nomata Longbeka cistotoro por distingi ĝin el la Mallongbeka cistotoro, konata ankaŭ kiel Mallongbeka marĉotroglodito.
La kanto de la masklo estas laŭta pepado uzita por sciigi posedon de teritorio; okcidentaj maskloj havas plei varian kantaron.
La reprodukta habitato de la Marĉotroglodito, kiel ties nomo sugestas, estas marĉoj kun alta kreskaĵaro kiaj tifao en Nordameriko. En okcidenta Usono, kelkaj birdoj estas loĝantaj birdoj. Aliaj birdoj migras al marĉoj kaj salmarĉoj de suda Usono kaj Meksiko.
Tiuj birdoj manĝas aktive en vegetaĵaro, foje ekflugsaltante por kapti insektojn dumfluge. Ili manĝas ĉefe insektojn, sed ankaŭ araneojn kaj helikojn.
La nesto estas ovoforma bulko ligita al marĉoplantaro, kun flanka enirejo. La ino demetas kutime 4–6 ovojn, kvankam tiu nombro povas gami el 3 al 10. La masklo konstruas multajn neuzatajn nestojn en sia teritorio; li povas pikorompi ovojn de aliaj birdoj nestumantaj najbare.
Tiu birdo estas ankoraŭ komuna, kvankam ties nombroj malpliiĝis pro perdo de taŭga humideja habitato. Sekigado de marĉoj povas kaŭzi lokan formorton. Ankoraŭ tiu specio estas tiom disvastigata ke oni povas konsideri ĝin Ne Minacata laŭ la kriterioj de la IUCN.
Občina Slovenska Bistrica
Obĉina Slovenska Bistrica estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la Regiono Podravska. La municipo konsistas el 79 komunumoj kovrante areon de 260,1 km². Komence de 2018 tie loĝis 25524 homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo Slovenska Bistrica.
Loko, priskribo
La aŭtovojo Al1 / E57 kuras de Ljubljana al Maribor. Ĉe la orienta rando de la regiono en la vilaĝo de Pragersko ekzistas fervoja kuntaro.
La apudaj municipoj estas:
Občina Ruše norde, Občina Hoče-Slivnica al la nordoriento, Občina Rače-Fram, Občina Kidričevo kaj Občina Majšperk en la oriento, Občina Makole en la sudoriento, Občina Poljčane en la sudo, Občina Slovenske Konjice en la sudokcidento, Občina Oplotnica kaj Občina Zreče en la okcidento kaj Občina Lovrenc na Pohorju en la nordokcidento.
Komunumoj
La municipo konsistas el la sekvaj 79 vilaĝoj:
Bojtina, Brezje pri Slovenski Bistrici, Bukovec, Cezlak, Cigonca, Devina, Dolgi Vrh, Drumlažno, Črešnjevec, Farovec, Fošt, Frajhajm, Gabernik, Gaj, Gladomes, Hošnica, Ješovec, Jurišna vas, Kalše, Kebelj, Klopce, Kočno ob Ložnici, Kočno pri Polskavi, Korplje, Kostanjevec, Kot na Pohorju, Kovača vas, Križni Vrh, Laporje, Leskovec, Levič, Lokanja vas, Lukanja, Malo Tinje, Modrič, Nadgrad, Nova Gora nad Slovensko Bistrico, Ogljenšak, Ošelj, Planina pod Šumikom, Podgrad na Pohorju, Pokoše, Pragersko, Preloge, Prepuž, Pretrež, Razgor pri Žabljeku, Rep, Ritoznoj, Sele pri Polskavi, Sevec, Slovenska Bistrica, Smrečno, Spodnja Ložnica, Spodnja Nova vas, Spodnja Polskava, Spodnje Prebukovje, Stari Log, Šentovec, Tinjska Gora, Trnovec pri Slovenski Bistrici, Turiška vas na Pohorju, Urh, Veliko Tinje, Videž, Vinarje, Visole, Vrhloga, Vrhole pri Laporju, Vrhole pri Slovenskih Konjicah, Zgornja Bistrica, Zgornja Brežnica, Zgornja Ložnica, Zgornja Nova vas, Zgornja Polskava, Zgornje Prebukovje, Šmartno na Pohorju, Žabljek.
Referencoj
Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php
Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:113_x539583_y140523.5_s12_b4
Shabeellaha Dhexe
Meza Shabele (Shabeellaha Dhexe) estas administra regiono (gobolka) en suda Somalio. Kiel parto de la iama regiono Benadir, ties ĉefurbo estis Mogadiŝo ĝis meze de la 1980-aj jaroj, kiam la urbo de Jowhar iĝis ĉefurbo. Ĝi limas kun la somaliaj regionoj de Galguduud, Hiiraan, Malsupra Shabele kaj Banaadir, kaj kun la Hinda Oceano sudoriente.
Antaŭmilita censo ĉirkaŭkalkulis populacion de 1.4 milionoj. Nuntempe, la regiona konsilantaro postulas, ke la populacio de la regiono estas 1.6 milionoj.
La regiono estis ĉefe loĝata de diversaj subklanoj de la somala klano de la Havijeoj, ĉefe la Abgaal kaj la Gaaljecel. Minoritato inkludas la Moobleen kaj Hiilebi. Tamen, la subklano de Abgaal estas la hegemonia en Meza Shabelle.
EStas ankaŭ membroj de la nesomala etna minoritato de la bantua grupo Kaboole.
La regiono konsistas el sep (7) distriktoj: Jowhar – la regiona ĉefurbo, Bal’ad, Adale, A/yabal, War sheikh, Runirgon kaj Mahaday.
La regiono havas brutobredadon, irigaciitan agrikulturon kaj fiŝkaptadon, kun ĉiujara pluvokvanto de inter 150 kaj 500 mm kovrante areon de proksimume 60,000 km², la regiono havas 400 km de marbordo en la Hinda Oceano.
Emil Petri (teologo)
Emil Georg Christian PETRI (naskiĝis la 4-an de septembro 1850 en Linden apud Hanovro, mortis la 18-an de junio 1929 en Arnstadt) estis germana teologo kaj pastoro evangelia.
Vivo
Estante filo de la pastoro Moritz Petri, li studis post la lernejaj jaroj en Holzminden ĉe la universitatoj de Lepsiko kaj Göttingen teologion. Li edziĝis al Anne Marie Friederike (fraŭlina nomo: Bach).
Post la fino de la studoj fariĝis lia unua paroĥestra posteno la komunumo Wollershausen. En 1881 li estis helpanimzorganto de la konvento Luisenstift en Niederlößnitz kaj en 1884 societa animzorganto de la societo Evangelischer Verein der Inneren Mission en Hanovro.
Li eldonigis la Evangelian Dimanĉan Gazeton (Evangelisches Sonntagsblatt) kaj fondis la Anna-konventon en Hanovro. En 1891 li estis nomita superintendanto en Zellerfeld. En 1897 li vizitis la germanajn evangeliajn komunumojn en Suda Afriko.
Agado en Arnstadt
En la 1902-a jaro li estis enkondukita kiel superintendanto en Arnstadt. Per la helpo de ŝia princina moŝto Mario de Schwarzburg-Sondershausen li fondis la karitatan Marienstift-institucion estrotan de li ĝis la morto kiel pastoro kaj spirita gvidanto. Li tre frue eltrovis la gravecon de edukado lerneja por handikapitaj infanoj kaj junuloj kaj realigis planojn de ilia trejnado.
Honorigoj
Petri estis membro de la Princina Eklezia Konsilio (germane: Fürstlicher Kirchenrat) kaj de la Turingia Eklezia Konferenco (germane: Thüringer Kirchliche Konferenz). En la 1908-a jaro la Universitato de Göttingen donis al li honorigan doktoran titolon. Hodiaŭ la Emil-Petri-lernejo en Arnstadt portas lian nomon.
Kamero
La gloso kamero havas plurajn signifojn, inter aliaj:
Laŭ Francisko Azorín Kamero estas Malhela ĉambro; fermita spaco. Li indikas etimologion el greka kamara (volbo) kaj de tie la latina camara. Kaj li aldonas terminojn hela kamero, malhela kamero, distribua kamero, stereoskopa kamero.
Castello-di-Rostino
Castello-di-Rostino (Castellu di Rustinu) estas franca komunumo en la departemento Haute-Corse, en la regiono Korsiko.
Ĝiaj loĝantoj nomiĝas Castellois.
12628 Ackworthorr
12628 Ackworthorr estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geedzoj geastronomoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Palomar-Leiden Enketo pri Trojanoj" (Palomar-Leiden Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la brita astronomino Mary Ackworth Orr (1867–1949), edzino de John Evershed, suna fizikisto kaj direktoro de la suna observatorio de Kodaikanal. En 1913 ŝi publikigis detalan studon pri la multenombraj astronomiaj aludoj en la verko de la itala poeto Dante Alighieri.
Eva Rivas
Valerija Asaturjan (Վալերիյա Ասադուրյան), plej konata kiel Eva Rivas (Եվա Ռիվաս, Ева Ривас) estas armena-rusa kantistino. Ŝi reprezentis Armenion en la eldono de la Eŭrovido-Kantokonkurso 2010 per la kanto "Apricot stone" atinginte la 7-an lokon. Eva naskiĝis la en Rostov-na-Donu, Sovetio (nuna Rusio). Ŝiaj gepatroj estas armenoj kaj la praavoj estas rusoj, grekoj kaj armenoj. Ŝia artisma nomo venas de la praavino, ankaŭ el greka deveno. Ekde tre frua aĝo ŝi ĉiam estis multe pli proksima al ŝia armena origino kaj kulturo.
Granda Sabla Dezerto
La Granda Sabla Dezerto (Great Sandy Desert estas dezerto kiu troviĝas laŭlonge de 360 000 km² en la nordokcidento de Aŭstralio. Ĝi estas Biogeografia Bioregiono.
Ĝi estas la dua plej granda dezerto de Aŭstralio post la Granda Viktoria Dezerto kaj enhavas areon de 284,993 kvadrataj kilometroj.
Ĝi formas parton de vasta kaj ebena regiono konata kiel Okcidenta Dezerto, en la ŝtato Okcidenta Aŭstralio, inter la rokaj montaroj de Pilbara kaj Kimberley. Ĝi limas sudoriente kun la dezerto Gibson kaj la lago Mackay, oriente kun la Tanami-Dezerto kaj sudokcidente kun la lago Dora kaj la Nacia Parko Rivero Rudall. La tuta regiono estas apenaŭ loĝata kaj ne estas setlejo sufiĉe granda. Temas nur pri indiĝenaj aŭstralianoj, tro ofte elpelitaj per la agado de la minkompanioj.
La Granda Sabla Dezerto enhavas grandajn erg-ojn, normale formitajn de dunoj en longituda dispono. Nordoriente estas la kratero Wolfe Creek formita pro la frapego de meteorito.
Animaloj en la regiono estas sovaĝiĝintaj kameloj, dingoj, grandaj kaj malgrandaj lacertoj kaj birdoj, inter kiuj tri specioj de papagoj.
Olše
Olše (Olza) estas signifa rivero en Silezio. La rivero deakvigas montaron Beskydy. Olše fontas en teritorio de Pollando (pole Olza), en teritorion de Ĉeĥio ĝi alfluas sub Bukovec ĉe Jablunkov kaj ĝi enfluas en riveron Odra norde de urbo Bohumín en ties parto Kopytov. Ĝia longeco en la teritorio de Ĉeĥio estas 83 km. Olše kolektas siajn alfluojn preskaŭ ekskluzive el la maldekstra flanko. La rivero kreas en kelkaj sektoroj la naturan ĉeĥa-polan ŝtatlimon, la plej longa ŝtatlima sektoro kondukas ekde urbo Český Těšín ĝis urbo Karviná.
La supra fluo de la rivero en teritorio de Pollando havas torentan karakteron; kiam la rivero estas enirinta en la ĉirkaŭaĵon de urbo Jablunkov, ĝia fluo kvietiĝante daŭrigas inter herbejoj, sub Jablunkov la fluo denove plialtiĝas kaj aperas sojloj kaj kaskadoj. Ĉe Hrádek la fluo denove malrapidiĝas kaj la rivero trafluas tra dense loĝigita, industria regiono. Sur Olše estas metitaj gravaj sidej- kaj industriaj centroj de Ĉeĥa Silezio, nome urboj Třinec, Český Těšín kaj Karviná.
188
En la jaro 188 post Kristo okazis, interalie:
NGC 3652
NGC 3652 (aliaj indikoj — UGC 6392, MCG 6-25-55, ZWG 185.49, ARAK 291, IRAS11199+3802, PGC 34917) estas galaksio en konstelacio Granda Ursino.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
Ve
La literkombino havas plurajn signifojn:
10064 Hirosetamotsu
10064 Hirosetamotsu estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Takuo Kojima elde Ĉijoda (Gubernio Gunma, Japanio).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de Tamotsu Hirose, astronomia gvidanto en la kvar gubernioj de la insulo Ŝikoku. Li komencis observi la sunmakulojn per heliostato en 1949, poste tio li konstruis sian propran privatan observatorion por konstanta observo de la sunmakuloj, grava kontribuo al la astronomio.
Natria heksafluoro-antimonato
Natria heksafluoro-antimonato, heksafluoro-antimonato de natrio aŭ NaSbF6 estas neorganika komponaĵo de natrio, fluoro kaj antimono, uzata kiel katalizilo en kemiaj neorganikaj sintezoj. Ĝi estas damaĝas per inhalado aŭ englutado kaj toksa al akvaj organismoj. Ĝi povas kaŭzi longedaŭrajn kontraŭajn efikojn en akvomedio.
Oszkár Engelberg
Oszkár ENGELBERG estis rumania hungara kuracisto. Li naskiĝis en Naszód la 10-an de oktobro 1894 kaj mortis en Deĵo la 28-an de marto 1976.
Kariero
Oszkár Engelberg komence estis kuracisto de kliniko en Kluĵo, poste ambulanceja gvidantkuracisto en Deĵo. Lia memoraĵo pri koncentrejo restis manuskripte.
Vn
La literkombino havas plurajn signifojn:
Igor Jovićević
Igor Jovićević (n. ) estas kroata futbalisto. Nun estas trejnisto de Druga HNL kaj GNK Dinamo Zagreb II. Li ludis kiel atakanto.
Friedrich Krupp AG
Friedrich Krupp AG estis germana pezindustria entrepreno kun sidejo en Essen. Ĝi ekestis komence de la 20-a jarcento sub direktado de entreprenisto Gustav Hartmann el Chemnitz el la familia entrepreno de Krupp. Per akiro de la plimulto el la akcioj de la Hoesch AG en 1992 la konzerno fandiĝis en 1999 kun ŝtalfandisto Thyssen al ThyssenKrupp AG.
Igor Jovićević
Li futbalis ĉe Real Madrid B, NK Zagreb, Yokohama F. Marinos, Guarani, Metz, FK Karpaty Lviv kaj Shanghai United.
Andrzej Niemojewski
Andrzej NIEMOJEWSKI ( – en Varsovio) - pola verkisto, publicisto kaj tradukisto, pioniro de la movado de liberpensuloj kaj kunkreinto de pola religiologio.
Andrzej Niemojewski, blazono Rola naskiĝis en Rokitnica apud Brodnica, kie en gimnazio bone ekkonis la germanan lingvon. Lia patro Feliks estis konvinkita adepto de tovianismo.
Vivo
En Universitato de Tartu studis juron. En Krakovo alproksimiĝis al socialisma movado, kaj poste en Sosnowiec ekkonis vivon de laboristoj. Okupiĝis pri tradukado de la franca lingvo, redakto kaj eldonado de semajnrevuo Myśl Niepodległa (Penso Sendependa). Famiĝis per klasika romano Listy człowieka szalonego (Leteroj de furioza homo; 1899). En ciklo de evangeliaj rakontoj Legendy (Legendoj; 1902) bildigis Kriston kiel la unuan proleton. La libro estis tradukita esperanten de Bronislaw Kuhl kaj eldonita de Hirt en Leipzig (Germanio) en 1923 kun antaŭparolo de Antoni Grabowski.
189
En la jaro 189 post Kristo okazis, interalie:
Nicolaas Beets
Nicolaas Beets, alinome Hildebrand ( – ) estis nederlanda verkisto, aŭtoro de ekzemple la Camera Obscura el kiu parto tradukiĝis Esperanten fare de Hendrik Coenraad Mees: El la Camera Obscura eldonita de Ferdinand Hirt & Sohn en Lepsiko (Germanio) en 1923.
Klejto
En la helena mitologio Klejto aŭ Klito (el la greka Κλειτώ, «renoma») estis atlantida princino, filino de la aŭtoktonoj Evenoro kaj Leŭkipo, kaj praulino de la dinastio kiu regis la mitan insulon.
Laŭ la filozofo Platono, en sia verkaĵo Kritio, Klejto kaj ŝiaj gepatroj loĝis en monteto en la centro de la insulo Atlantido. Pozidono, la senjoro de tiu lando, enamiĝis al ŝi, kaj kiam Evenoro kaj Leŭkipo forpasis, Klejto reciprokis. Por protekti sian novan amantinon, la mardio izoligis la monteton per tri samcentraj kanaloj sufiĉe larĝaj kiuj ĉirkaŭis ĝin. Do, neniu kapablis atingi la loĝlokon de Klejto, ĉar tiam ŝipoj kaj velado ankoraŭ ne estis elpensitaj. Pozidono riĉigis la ĵuskreitan insuleton per multnombraj akvofontoj kaj manĝeblaj kreskaĵoj, do Klejto pasigis bonan vivon kun sia dia amanto.
El tiu rilato naskiĝis kvin paroj da viraj ĝemeloj, sinsekve. La unuenaskito ricevis la nomon Atlaso, el kiu venis tiuj de la insulo kaj de la ĉirkaŭa oceano. La dua filo, ĝemelo de Atlaso, havis grekan nomon, Eŭmelo, kvankam laŭ la teoria loka lingvo ĝi estis Gadiro (klara referenco al la urbo Kadizo). La ceteraj paroj da ĝemeloj, laŭ naskiĝordo, estis Evemono kaj Amfero, Mnezeo kaj Aŭtoktono, Elazipo kaj Mestoro, Azaeso kaj Diaprepo. Krom tio, oni scias nenion pli pri Klejto kaj la fino de ŝia vivo, ĉar ŝi ne plu aperas en la fontaro. Ŝiaj filoj iĝis reĝoj de respektivaj regionoj de la insulo, eĉ de pliaj regnoj okcidente de Egiptio kaj Toskanio. Ili sukcesis krei progresintan civilizon, regata laŭ leĝoj skribitaj sur oriĥalka kolono.
Aliaj roluloj same nomiĝintaj
Klejto aŭ Klito (Κλεῖτος/Κλειτός) estis ankaŭ la nomo de diversaj personoj de la helena mitologio:
Aliaj rolulinoj same nomiĝintaj
Krom ties de la antaŭe priskribitaj, Klejto aŭ Klito (el la greka Κλείτη) estis ankaŭ la nomo de la jenaj rolulinoj:
Aldone, Klejto (Κλειτώ) nomiĝis la patrino de Helo, unu el la defendantoj de Trojo.