cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valentin Oswald Ottendorfer
Fine de la 1870-aj jaroj ili ambaŭ fariĝis tre estimataj civitanoj. Li eĉ estis propnita kiel urbestro de Novjorko, sed la kandidatecon li rifuzis. Lia edzino fondis plurajn bonfarajn institutojn, orfejojn, malsanulejojn, malriĉulejojn. Ilia devizo estis: kiu posedas sanajn manojn, havas devon helpi al tiuj, kiuj helpon bezonas.
Pondita geometria meznombro
En statistiko, por donita aro da datumoj:
Valentin Oswald Ottendorfer
En 2008 ĉi tie estis inaŭgurita Esperanto-muzeo en Svitavy kunlabore kun ĈEA en teretaĝa salono.
Elektromagneta ondo
Elektromagnetaj ondoj estas ondoj kun elektra kampo (\vec{E}) kaj magneta indukdenso (\vec{B}) de fotonoj. La du kampoj estas ortaj inter si kaj havas fiksan rilaton.
Pondita geometria meznombro
la pondita geometria meznombro aŭ laŭpeza geometria meznombro aŭ pezita geometria meznombro aŭ laŭpeza geometria averaĝo aŭ estas kalkulata kiel
Se ĉiuj pondantaĵoj estas egalaj inter si, la pondita geometria meznombro estas la samo kiel la geometria meznombro.
Elektromagneta ondo
Elektromagnetaj ondoj havas diversajn frekvencojn ( f ), ligitajn al la ondolongo (λ) per la lumrapido c ( f·λ = c ). La rapido de iliaj fotonoj ne varias laŭ la moviĝo de la mezursistemo, sed estas absoluta kaj konstanta. Tiun fakton Albert Einstein eltrovis en sia speciala teorio de relativeco.
Elektromagnetaj ondoj montras fenomenojn, kiuj klare distingas ilin kiel ondojn, ekzemple interferon. Aliflanke ili montras ankaŭ fenomenojn, kiuj pruvas ilian partiklan naturon, ekzemple la fakton (lasero), ke la joniga kapablo de lumo dependas ne de ties intenso, sed de ties frekvenco. Elektromagnetaj ondoj do klare montras duoblan naturon, kaj sin tenas kiel ondoj kaj partikloj.
Pondita geometria meznombro
La dua formo de la ekvacio bildigas, ke la logaritmo de la pondita geometria meznombro egalas al la pondita aritmetika meznombro de la logaritmoj de la unuopaj datumoj.
Ponditaj versioj de ankaŭ la aliaj meznombroj povas esti kalkulataj. Inter ili estas la pondita aritmetika meznombro, kutime simple nomata kiel la pondita meznombro. La alia versio de pondita meznombro estas la pondita harmona meznombro.
Kötz
Kötz estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Günzburg kaj en la distriktaro Ŝvabio de la federacia lando Bavario. Fine de la komunumo havis  loĝantojn. Samtempe la komunumo estas la administra centro de komunumaro, nomata Verwaltungsgemeinschaft Kötz.
Felice Bertoletti
Felice BERTOLETTI (mortis la 18-an de septembro 1986) estis konsilanto de Itala Esperanto-Federacio.Dum multaj jaroj li estis delegito de UEA kaj aktivis en Milana Esperanto-Klubo dum pli ol 50 jaroj.
Al Esperanto li alproksimiĝis junaĝe kaj tuj li ĝin praktikis en la korespondado kun eksterlandanoj: sperta leter-amiko, li ofte pri tio parolis al la milanaj klubanoj kaj al kurso-vizitantoj por konvinki ĉiujn, ke Esperanto estas ĝusta ilo por malfermi al si la vojon al kontaktoj kun la tuta mondo.
Al li plaĉis rakonti pri la unua sperto, kiel aktoro: dum la Universala Kongreso de 1935 en Romo, li rolis en la komedio de Goldoni Kurioza okazaĵo, kiun esperantigis "Mevo" (pseŭdonimo de Rinaldo Orengo). La reĝisoro estis tiam Julio Baghy.
La dua mondmilito haltigis la agadon de la movado en Milano, sed tuj poste, sin ŝarĝante per la heredaĵo de la pioniroj Paolo Meazzi, Ippolito Piatti, Giovanni Tanzi, Bertoletti fariĝis ĝia motoro. Li komprenis, ke oni bezonas ion novan por progresigi la movadon: profesiulo en la industria mondo, li iniciatis la starigon de "Centro por Esperanto en Komerco, Industrio kaj Turismo" (CEKIT): la celo estis informi pri la industriaj kaj komercaj entreprenoj uzantaj Esperanton kaj helpi la kontaktojn inter ili.
Kiel gvidanto de la Milana Klubo kaj de CEKIT, kiel regula partoprenanto en la kongresoj, li akiris grandan sperton, kiun li metis je dispono de la Itala Esperanto-Federacio, kiam pro pluraj kaŭzoj ties sidejo ne plu povis resti en Torino. La itala esperantistaro decidis, ke la nova sidejo estu CEKIT, en Milano, kaj ke Felice Bertoletti gvidadu la sekretariejon kun la helpo de samideanino Antonietta Gaio.
Kun granda sindediĉo li surprenis la novan taskon, kaj krom tio, li trovis ankaŭ la fortojn por zorgi pri Esperanto-stando ĉe la foiro de Milano kaj por kontribui je la laboro de la Esperanta eldona kooperativo (CoEdEs) organizante la vendadon de la libroj.
Modesta en ĉia okazo, li estis ĉiam preta labori por Esperanto, kiam prezentiĝis la okazo: li estis praktika homo, kiu tamen atentis ĉiujn detalojn. Helpema li estis. Li ne pretendis dankojn nek rekonojn, kiam li donis sian tempon ĉu kiam malavare li elspezis sian monon por la lingvo internacia.
Sed tio, kion li faris, ne estis por li sufiĉa: tro multe li amis Esperanton kaj sian urbon kaj pro tio lia sekreta deziro estis organizi Universalan Kongreson en Milano. Nacian Kongreson organizi en tiu urbo ne estis oportune, ĉar ĝi ne estus havinta grandan propagandan efikon, kaj pro tio li multe agadis por la okazigo de kongreso en San Pellegrino. Post la kongreso li firme kredis, ke oni devas konvinki la italan esperantistaron kaj Universalan Esperanto-Asocion, ke Milano indas esti sidejo por kunvenigi oficiale la tutmondan samideanaron.
Li estis tia homo, ke li neniam serĉis honoron, sed eventuale laboron kroman.
(17054) 1999 GL2
(17054) 1999 GL2 estas asteroido de la asteroida zono malkovrita la de la kroata astronomo Korado Korlević elde la Observatorio de Višnjan (Kroatio).
Lacco Ameno
'  estas komunumo de Italio. Ĝi apartenas al la regiono Kampanio kaj la provinco Napolo. Fine de en la komunumo vivis  sur areo de  kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de  loĝantoj/km².
Najbaras la komunumoj Casamicciola Terme kaj Forio.
Matematika terminaro (Kiselman 1985)
Matematika terminaro estas libro pri matematika analitiko de Christer Kiselman, publikigita per la matematika instituto de la Upsala universitato en 1985.
Enhavo
La libro estas mallonga skizo esperantlingve pri terminaro pri matematiko. La enhavo estas tiel dividita:
Fake grandparte revizita per la nova PIV (eldono 2002 kaj 2005), kies redaktisto iĝis la aŭtoro rilate matematikajn kapvortojn post sia verko. Do la matematikaj terminoj en PIV de 2002/05 montras la evoluon de la verkinto koncerne sian terminologian vidpunkton.
Böhmerwald-Volksbote
Böhmerwald-Volksbote (kun la flanka titolo Sozialdemokratisches Organ für Südböhmen) estis semajna gazeto germanlingva kun socialdemokratia fokuso.
Ĝi aperis la unuan fojon en la 8.10.1909 kaj la lastan en la 13.7.1919 en Linz kaj Český Krumlov.
La antaŭula produkto estis Böhmerwaldbote.
József Mátéffy
Esperanton li ekstudis jam en 1919, kaj baldaŭ fariĝis aktivulo kaj gvidanto en la hungara Esperanto-movado. Post la dua mondmilito li plenumis gravajn postenojn en la naciaj Esperanto-organizaĵoj, inkluzive de prezidanto de HEA en la jaroj 1965- 1977. En sia profesia vivo kiel juristo kaj juĝisto, li aŭtoris ses fakajn librojn kaj multajn artikolojn ankoraŭ legatajn, kaj tiun akran vidpovon li alportis al siaj gvidaj, redaktaj kaj pedagogiaj laboroj por la Internacia Lingvo.
(47834) 2000 EN114
(47834) 2000 EN114 estas tre malgranda sed tre hela marsrenkonta asteroido, kiu ŝajnas proksima de la orbita resonanco 1:2 kun Marso.
Malkovro
Ĝi estis malkovrita la dum la astronomia kampanjo "LINEAR" (Lincoln Near-Earth Asteroid Research) elde la situejo de Socorro de la Laboratorio Lincoln (Nov-Meksiko, Usono).
Ĝia tre discentra klinata orbito ekstere tanĝas tiun de Marso, sed ĝia granda orbita klinangulo tenas ĝin malproksima de tiu planedo. Ĝia marsa MOID estas 0,312282 AU, tie estas 46,717 milionoj da km.
(9644) 1994 WQ3
(9644) 1994 WQ3 estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la japanaj astronomoj Yoshisada Shimizu kaj Takeŝi Urata elde Observatorio de Naĉikacura en gubernio Ŭakajama (Japanio).
Garrett Morgan
Garrett Augustus Morgan, Sr. (4-a de Marto, 1877 – 27-a de Julio, 1963) estis afrik-usonana inventinto kaj komunuma gvidanto.
Bibliografio
(franca) Lilian Thuram, Les étoiles noires - De Lucy à Barack Obama (la nigraj steloj-de lucy al obama)
NGC 1158
NGC 1158 (aliaj indikoj — PGC 11157, MCG -3-8-49, NPM1G -14.0147) estas galaksio en konstelacio Eridano.
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
La Forto de la Destino
La Forto de la Destino (La Forza del Destino) estas opero komponita de Giuseppe Verdi laŭ libreto de Francesco Maria Piave laŭ hispana dramo de la duko de Rivas, Don Álvaro o la fuerza del sino.
Kreita je la 10-a de novembro 1862 en Sankt-Peterburgo.
Metroo de Minsko
La Metroo de Minsko estas la metrosistemo de Minsko, ĉefurbo de Belorusio. Malfermita en 1984 ĝi konsistas el 2 linioj kaj 28 stacioj. Ĝi estas uzata de 800 mil pasaĝeroj ĉiutage.
La Forto de la Destino
Malgraŭ nekredebla libreto, tiu opero havas grandan sukceson ĉie, kie oni ludas ĝin, precipe pro la muzika etoso, kiun Verdi verkis kreante streĉajn kontrastojn.
Metroo de Minsko
La metroo de Minsko nuntempe nur konsistas el du metrolinioj: Maskoŭskaja estis la unua kiu malfermiĝis en 1984 post kvar jaroj da konstruado ĝi transiras la urbon sudokcidente nordorienten. La dua Aŭtazavodskaja estas perpendikulara al Maskoŭskaja. Ĝi estis malfermita en 1991 kun 14 funkciantaj metrostacioj. La komunikiĝo de ambaŭ linioj troviĝas en la urbocentro.
La Forto de la Destino
Tiu opero estas la lasta de la unua epoko de Verdi, tiu, kiu ne ankoraŭ havas fremdan influon.
Metroo de Minsko
La tabulkoloroj korespondas al la koloroj de la linioj en la metroskemo.
Isik-Köl
Isik-Köl (kirgize Ысык-Көл, ruse Иссык-Куль ["Issyk-Kul"]) estas la dua plej granda monta lago en la mondo, post la Titikaka Lago. Ĝi situas proksime al la limo de Ĉinio en la nordoriento de Kirgizio. Isik-Köl trakukiĝas “varmega lago” — kio indikas ke la lago neniam frostiĝas. La lago donas sian nomon al la ĉirkaŭa provinco Isik-Köl, kies loĝantoj plejparte loĝas ĉe la laga bordo, aparte en la urboj Balikĉi proksime de la okcidenta laga finaĵo, kaj la provinca ĉefurbo Karakol proksime de ĝia orienta finaĵo.
Geografio
Isik-Köl estas 182 kilometrojn longa, ĝis 60 kilometroj larĝa, kaj ĝia areo estas 6,236 kvadrataj kilometroj. Ĝia alto estas 1,607 metroj, kaj ĝia profundo atingas 668 metrojn.
Ĉirkaŭ 118 riveroj kaj riveretoj fluas en la lagon. Ĝi estas ankaŭ nutrata de fontoj, inkluzive de multaj termofontoj kaj de neĝodegelaĵoj. La lago havas neniun videblan elfluaĵon.
Kail
Kail estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Cochem-Zell de la federacia lando Rejnlando-Palatinato. Fine de la jaro la komunumo havis 0 loĝantojn. Ĝis junio 2014 la loĝloko estis parto de administra komunumaro nomata Verbandsgemeinde Treis-Karden, kiu tiam malfondiĝis - ekde la 1-a de julio 2014 ĝi apartenas al pligrandigita komunumaro Kaisersesch.
3785 Kitami
3785 Kitami estas asteroido de la ekstera asteroida zono, malkovrita la de la japana astronomo Tsutomu Seki elde Geisei en la Gubernio Koĉi (Japanio).
Nomo
Ĝi ŝuldas sian nomon al la japana urbo Kitami en Abaŝiri-subgubernio (Hokajdo).
Reuilly (Indre) (stacidomo)
Temas pri stacidomo de Société nationale des chemins de fer français (SNCF), priservata de trajnoj aŭ aŭtoĉaroj Centro-Valo de Luaro.
Ĝi situas ĉe kilometra punkto (PK) de linio Les Aubrais-Orléans - Montauban-Ville-Bourbon (590000).
Eatonville (Vaŝingtonio)
Eatonville estas urbeto en Kantono Pierce (Vaŝingtonio) en Usono. En 2010 ĝi havis 2 758 loĝantojn. Ĝia poŝtkodo estas 98328. Ĝiaj kodoj laŭ la landaj normoj FIPS kaj GNIS estas 53-20260 kaj 1519161, respektive.
Arbitre granda
En matematiko, la frazo arbitre granda estas uzita en ĉirkaŭtekstoj kiel:
kiu estas reale stenografio por:
Eatonville (Vaŝingtonio)
Geografio
Eatonville lokiĝas ĉe (46.868253, -122.270065). Laŭ la Usona Buroo de la Censo, la urbeto ampleksas areon de 4.4 km², tute sekteran.
Arbitre granda
Ĉi tio estas malsama de la frazo "sufiĉe granda". Ekzemple, veras ke primo povas esti arbitre granda, sed ne veras ke ĉiu sufiĉe granda nombro estas primo. Ankaŭ "arbitre granda" ne estas malsama de "malfinie granda" - ekzemple, primo povas esti arbitre granda, ne estas tia aĵo kiel malfinie granda primo.
En iu okazoj, frazoj kiel "f(x)>0 estas vera por arbitre granda x" estas uzita unuavice por emfazo, kiel en "f(x)>0 estas vera por ĉiuj x, ne gravas kiel granda x estas." En ĉi tiaj okazoj, la frazo "arbitre granda" povas ne havi la signifon indikis pli supre, sed estas fakte logike sinonima kun "ĉiuj."
6605 Carmontelle
6605 Carmontelle estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 22-an de septembro 1990 de la belga astronomo Eric Walter Elst elde la Observatorio La Silla, en Ĉilio.
Nomo
Ĝi estis nomita en memoro de la franca pentristo kaj arkitekto Louis Carrogis, kromnomita Louis de Carmontelle (1717 — 1806). Li inventis sistemon, kiu montris pentraĵojn en movo, (en kiu oni povas vidi praformo de la magia lanterno) kaj kreis la pejzaĝan ĝardenon "Folies de Chartres" en Parizo. (nun Parko Monceau).
Hebrea Esperanto-Asocio
La Hebrea Esperanto-Asocio estis Esperanto-asocio fondita en 1925 por kunigi la hebreajn esperantistojn el diversaj regnoj. La unua prezidanto estis Izrael Lejzerowicz.
Mâtnicu Mic
Mâtnicu Mic (mitniku mik) (hungare:Kismutnok) estas vilaĝo en Rumanio oriente de Lugoj. En 1910 ĝi havis 343 loĝantojn (rumanoj); en 1992 225 (rumanoj). Ĝia unua mencio skribe estas en 1364. Ĝis 1919 apartenis al Hungario, (Krassó-Szörény vármegye). Administre ĝi apartenas al Fârdea.
Colombiers (Orne)
Colombiers estas franca situanta en departemento Orne, regiono Normandio.
Ĝiaj enloĝantoj nomiĝas Colombariens.
Peter Zlatnar
Peter ZLATNAR (naskiĝis 1914 - mortis la 7-an de februaro 1987 en Ljubljana) estis unu el la plej elstaraj jugoslaviaj esperantistoj.
Dum jaroj li estis UEA-fakdelegito. D-ro Zlatnar lernis Esperanton en 1933, kaj poste estris kaj Slovenian E-Ligon kaj (de 1954 ĝis 1960) la tiutempan Jugoslavian Esperanto-Federacion. Li kontribuis redaktajn laborojn al La suda stelo kaj Jugoslavia esperantisto kaj al du libroj: Jugoslavio kaj ĝiaj popoloj (1953 kaj Esperanto kaj lernejo (1959). Dum pluraj jaroj li estis komitatano de UEA, kaj atingis pionirajn sukcesojn kiel ĝia komisiito en la kampo de lerneja agado.
Jeprem Ĥan
Jeprem Ĥan Davidjan (armene: Եփրեմ Խան, Եփրեմ Դավթյան; perse: پرم‌خان داویدیان), krome Jefrem Ĥan, (1868-1912) estis armena revolucia gvidanto kaj popola heroo de Persio (Irano). Li naskiĝis en armena familio en la vilaĝo Barsum (armene: Բարսում), situanta en Elizavetpolo (Ganĝa), gubernio de la Rusa Imperio, situanta en nuna Azerbajĝano.
Kiam junulo, Jeprem partoprenis armenajn naciismajn kaj partiajn agadojn kontraŭ la Otomana Imperio. En septembro 1890, Jeprem estis arestita fare de la rusaj kozakoj kaj ekzilita ĝis Siberio antaŭ 1892, de kie li povis eskapi al Tabrizo en 1896. En Tabrizo, li komencis labori por la Daŝnako, kies agado en Irano estis ĉefe direktita kontraŭ la Otomana Imperio, kaj establis ĝiajn lokajn sekciojn en Tabrizo kaj Raŝto.
Jeprem estis tre grava en la Irana Konstitucia Revolucio, kaj, antaŭ 1907, konvinkis la Daŝnakon por formale partopreni ĝin.
En oktobro 1908, dum la Tabrizo-rezisto, Jeprem Ĥan formis sekretan Komitaton Sattar (en honoro de Sattar Ĥan) en Raŝto, kaj establis kontaktojn kun la Socialista Revolucia Partio kaj Daŝnakoj en Kaŭkazio. Kun helpo de 35 kartveloj kaj 20 armenoj de Bakuo, Jeprem kaptis Raŝton kaj tiam operacie enmetis sian ruĝan flagon sur la urbodomo de Anzali. Plue plifortikigite fare de Mohammad Vali Sepahdar, ĉefo de la Kaspiaj provincoj kaj iama kaĝar-komandanto, Jeprem Ĥan marŝis kun siaj fortoj el kaŭkazaj geriloj kaj Mazandaran-kamparanoj direkte al Teherano, kie li eniris en julio 1909.
En novembro 1909, la Dua Nacia Asembleo de Irano, nomumis Jeprem Ĥan kiel la policestro de Teherano. Poste, li disiĝis de la revoluciuloj, kiam en 1910, Sattar Ĥan, heroo da la interna milito, rifuzis obei la registarordon senarmigi. Post mallonga sed perforta konfrontado ĉe Parko Atabek en Teherano, Jeprem Ĥan, uzanta la armeon de la ŝaho kaj policanojn, senarmigis Sattar Ĥan. Jeprem Ĥan mortis la 19-an de majo 1912.
Jiĉang
Jiĉang aŭ Yíchāng (ĉine 宜昌) estas grandurbo kaj regiono en la okcidento de la provinco Hubejo de Ĉinio. La urbego havas pli ol 4 milionojn da loĝantoj. Ĝi situas inter la supra kaj centra parto de la rivero Jangzio. Proksimas la akvobaraĵo Gezhouba.
Proksime de la urbo momente konstruiĝas la giganta akvobaraĵo Tri Gorĝoj, kiu plene ekfukncios dum la jaro 2009.
Administra disdivido
La urbego Jiĉang administre konsistas el kvin urbaj distriktoj, 3 distriktoj, 2 aŭtonomaj distriktoj kaj 3 eksterdistriktaj urboj. Temas pri:
We Insist! Freedom Now Suite
'''We Insist! Freedom Now Suite''' estas politika konceptalbumo enhavanto komilaĵon de ĵazpecoj, kiujn verkis frapinstrumentisto Max Roach (muziko) kaj Oscar Brown Jr. (teksto) kaj surdiskigis per sia bando kaj per elstaraj gastmuzikistoj. La albumo „ekestis el politika sperto“ kaj klare esprimis sian opinion en la batalo de la nigruloj de usono kontraŭ rasdiskriminacio.
Ekesto-historio
Post kiam la 1-an de februaro 1960 komencis sidostrikaj manifestacioj de nigrulaj studentoj en restoracio en Greensboro (Norda Karolino), kiu estis rezervita nure por blankuloj, kaj poste disvastiĝis en aliaj urboj de la usonaj sudaj ŝtatoj, eĉ antaŭe nepolitikemaj ĵazmuzikistoj kiel Duke Ellington, Count Basie kaj Art Blakey publike deklaris sian subtenon.
Jam antaŭe la Nacia Asocio por la Antaŭenigo de Koloruloj mendis en 1959 de frapinstrumentisto Max Roach kaj tekstverkisto Oscar Brown oratorion prezentotan okaze de la 100-a reveno de la dato, kiam validiĝis la proklamado de la forigo de la sklaveco en 1863. Roach kaj Brown malpaciĝis tamen dum la verkado. „Pro politikaj kialoj“, asertis Oscar Brown poste, ĉar li tiam trovis Martinon Luther King pli kredinda ol Melkomon X. Monaton antaŭ la sonregistradoj por „Freedom Now Suite“ krome Elijah Muhammad, tiama estro de la Nation of Islam, konsidere la sendependiĝantaj ŝtatoj en Afriko estis postulinta la fondadon de aparta nigrula ŝtato en Nord-Ameriko (ĝis nun postulo de la nigrula naciisma movado).
Laŭ la memoro de Brown la du komence elplumigis longan verkon titole „The Beat“, kiu priskribu „la historion de la afrika tamburo de Afriko ĝis la nuna tempo“. Ili ne nur konceptis, sed ankaŭ verkis komune plurajn el tiuj ĉi partoj. Roach je tio antaŭludis al Brown la planitajn melodiojn sur blovklavaro, kiam la du ekverkis. Konsidere la akriĝantajn politikajn okazaĵojn post la malpaciĝo estis neklare, ĉu la du iamajn kunlaborus. Pro tio Roach decidiĝis, surdiskigi la suiton ŝanĝitforma per bandeto antaŭ la pretigo de la kompleta verko kaj publikigi ĝin. La ĵus naskiĝinta sendependa ĵaz-eldonejo Candid proponis tion al li; ĝia produktisto Nat Hentoff eĉ esperis, poste ankaŭ surmerkatigi la verkon laŭ la origine planita formo.
Brown eksciis de la planita sonregistrado nur per poŝtkarto, per kiu Hentoff petis lin pri vivhistoriaj indikoj, kiujn li volis konsideri en sia akompanteksto. Roach arigis por la registrado de la verko krom sia sesopo, al kiu apartenis ankaŭ lia posta edzino, pluajn muzikistojn – unuaflanke la svingosaksofoniston Coleman Hawkins, aliaflanke perkutinstrumentistojn el afrikaj kaj karibaj muzikkulturoj, antaŭ ĉiuj Olatunji devena el Niĝerio. La nomo de la du elstaregis sur la diskokovraĵo – same kiel tiu de Abbey Lincoln.
Du registro-kunsidoj okazis la 31-an de aŭgusto (kun Coleman Hawkins) kaj la 6-an de septembro 1960 (kun la perkutinstrumentistoj) en la loĝejo de Hentoff, kiun li alifunkciigis al studio. Soninĝeniero estis Bob d’Orleans. La publikaĵo estis la dua disko de la nova eldonejo (post disko de Otis Spann).
Strukturo de la albumo
La albumo estas komprenebla kiel suito pro la tekstoj de Oscar Brown, kiuj ligas la suiterojn laŭ enhavo. La tekstoj transarkas la tempon de la sklaveco en Usono ĝis al la nuntempo. Roach submetis al siaj komponaĵoj plurritmajn tavoligojn, enigis parte malparajn 5/4-mezurojn, sed ankaŭ komplikajn afrikajn ritmajn ŝablonojn en siajn aranĝaĵojn. En la unuaj tri pecoj Roach aldone referencas al muzikaj simboloj de nigrula identeco kiel bluso kaj gospelo. La 5/4-takton, kiun mallonge antaŭe en 1959 popularigis la ĵazfuroraĵo „Take Five“ kaj per kiu Roach jam antaŭe eksperimentis, li utiligas en pluraj pecoj (Driva Man, Tryptich – Peace kaj Tears for Johannesburg). Al la du lastaj pecoj la uzado de perkutensemblo, de ritmaj ostinatoj kaj de modala kadro donas klaran afrikan stampon.
La malferma peco Driva Man muzike estas laborkanto baziĝanta sur bluso. Abbey Lincoln komencis nurvoĉe en c-minoro kaj sin akompanis per tamburino. Per sia interpretaĵo Abbey Lincoln plendegis seksatencon kaj seksspecan ekspluatadon de sklavinoj (kiu per sia insista kantado trans eŭropa tonaleco „anticipas la liberĵazan kantadon de Patty Waters aŭ Jeanne Lee“). La interagado inter ŝiaj „kolerkrioj“ kaj la saksofonfrazoj de la vira kontraŭrolulo Coleman Hawkins (kiu ĉi tie faris sian ununuran registraĵon en la 5/4-takto interese prokrastita de la basisto) montras parte trans la tiama muzika lingvo de ĵazo kaj estas de emocia intensenco.
Freedom Day tamen estas pli kutima rapidega peco de moderna ĵazo. Ĝi finfine festas la liberigon de la sklaveco per melodie viglaj instrumentsolooj de Booker Little, Walter Benton, Julian Priester kaj Roach.
Tryptich origine estis konceptita kiel baleto-peco kaj staras en la centro de la suito: La triparta peco baziĝas sur la heredaĵo de gospelo. Ĝia unua parto, „Prayer“, estas nigrula preĝokanto senteksta, baziĝanta sur kvintona gamo en e-minoro. Roach agordis por tio la tamburojn tiel, ke ili bone konvenis al la sono de la voĉo de Lincoln. Tryptich rezignas pri la sesopa instrumentistaro kaj estis surdiskigita kiel duopo por kanto kaj frapinstrumentaro: La esprimplena, engaĝiĝa kanto gamas plene de gajeco ĝis preskaŭa histerio. Tiel en dialogo kun la frapinstrumentaro de Roach povis ekestis animskua insisto. Je tio „estis preĝata (Prayer), kriata (Protest) kaj profunde traspiregata (Peace). La batojn de la sklavopelanto oni ne nur povis aŭdi, oni sentis ilin.“ Aparte en Protest Lincoln uzas novajn kaj nekutimajn voĉajn esprimeblecojn.
All Africa priskribas la rekonsciiĝon pri la afrika heredaĵo – kaj en Afriko kaj ankaŭ en Nordameriko. Post aŭdigo de la poemo de Brown super tamburfrapoj okazas kanta interŝanĝo de Lincoln, kiu nomas la nomojn de popolgrupoj de Afriko, kun la niĝeria frapinstrumentisto Olatunji, kiu kantante je tio en la joruba komentas ties sinteno al la libereco (je kio la blovistoj ankaŭ partoprenas je la voko kaj respondo), kaj poste kun Roach kaj la pluaj perkutinstrumentistoj ludas longan komunan frapinstrumentan pasaĵon.
Tears for Johannesburg estas plendokanto, kiun Roach dediĉis al la viktimoj de la masakro je Sharpeville, je kiu la polico kunpafis paceman manifestacion kontraŭ la pasportleĝojn de la apartismo. La peco atakas la rasismon de la apartisma reĝimo kaj prezentas la aktualecon de perforta subpremado de la ne-blankuloj en Sudafriko. Komence Abbey Lincoln havas, akompanate nur de baso, perkutinstrumento kaj frapinstrumentaro „senvortan kantprezentadon, kiu sendube apartenas al la plej emociigaj politikaj komentoj de la epoko“ (jen verkisto kaj muzikisto Ben Sidran). La postsekvaj solooj de Booker Little, Walter Benton, Julian Priester de la frapinstrumentisto devis klarigi, ke la liberecovolo ne estas subpremebla. La esprimplena soloo de trumpetisto Booker Little estas laŭ „Jazz thing“supro de la albumo.
La kovrofoto
La kovraĵo de la originala disko ĉe Candid aludas la sidostrikon en Greensboro. La grandformata foto montras tri usonajn nigrulojn en rapidmaĝejo, kiuj turnas sin al fotoaparato, dum kiam je la aliaflanko blankula kelnero purigas glasojn.
Efiko
La konceptalbumo komence ne estis komerce sukcesa, kvankam ĝi finfine ja estis unu el la plej efikaj politikaj ĵazdiskoj. Temis pri „unu el la unuaj ĵazdiskoj, kiuj tiel ofensive kiel radikale alprenis starpunktojn de black nationalism en la politika konfrontado kun la movado por civitanaj rajtoj.“ Don DeMichael, recenzisto de la usona Down Beat, ne hezitis en 1961, distingi la albumon per la plej alta taksado – kvin steloj, opiniis tamen: „Mi ne scias, ĉu tio ankoraŭ estas ĵazo. Tio tamen nur malmulte tuŝas la aferon. Ĉar mi scias, ke estas grandioza muziko, energia muziko, viveca muziko. Oscar Brown la pli maljuna kaj Max Roach kreis verkon (…), kiu en densigita formo prezentas historion de la fuĝo antaŭ subpremado en ĉi tiu lando. Ĉi tiu mesaĝo estas grava.“
Por ĵazkritikisto Gudrun Endress la Freedom Now Suite estas animskua muzika „atestaĵo de la batalo por libereco de la nigruloj en Usono“, per kiu Roach volis agiti. Ben Sidran aŭdas en la suito „ekkrion kontraŭ la rasismo kaj por la agnosko de la grandaj kontribuoj de la afrika kaj de la afrika-usona kulturo“. Stanley Crouch glorkronas ĝin en 1996 kiel „himno de la nigrula movado“. Laŭ Ekkehard Jost la suito estas „fundamentŝtono por ĵazo sinkomprenanta politika“. Kontraŭe Werner Burkhardt kritikas, ke al la suito – kaj precipe al duopaĵo Tryptich mankas la „necesa distanco“, necesa por politikaj intervenoj; „se oni ĝuste rigardas la aferon, oni sentas sin traktita malhoneste, ĉar al oni pro la mondkoncepta engaĝiĝo de la artistoj la manoj estas ligitaj kaj oni ne povas voki, kion oni volus voki: »Pli da arto, malpli da enhavo!«“
Kiam la albumo aperis, estis klare, ke temas pri muziko, „kiu afekcias la renojn, krioj, pro kiu oni koleris kontraŭ la interpretintoj“. Pro ĉi tiu sonregistraĵo la diskeldonejoj bojkotis Makson Roach dum la 1960-aj jaroj: Li havis kelkajn jarojn malpli da eblecoj por studiolaboro; ankaŭ Abbey Lincoln povis re-establiĝi en la tutmonda ĵaznegoco nur en la 1990-aj jaroj. La peco Tears for Johannesburg ankaŭ rezultigis, ke la reĝimo en Sudafriko cenzuris la diskon kaj malpermesis ĝian vendadon. Roach ofertis post tio al amikaj monakiraj organizaĵoj, prunti senpagan kopion de la disko.
Publikaj prezentadoj
La 15-an de januaro 1961 la suito estis unuafoje prezentata kadre de benefickoncerto por la civitanrajta organizo CORE, kiu okazis en la novjorka ĵazklubejo Village Gate kaj kostis $2,50 da enirkotizo. Dum ĉi tiu prezentado kunmuzikis parte aliaj muzikistoj ol je la surdiskigo: menciindas ĉefe Eric Dolphy, sed ankaŭ Marcus Belgrave kaj kiel basisto Larry Ridley ; entute kvar kongao-ludantoj partoprenis, ankaŭ rakontisto kaj pluraj dancistoj (inter ili Maya Angelou). „La interagado inter muziko kaj danco estis “, laŭ impreso de recenzisto Dan Morgenstern, „eble ne tiel organa, kiel ĝi estintus en Savoy Ballroom, sed sufiĉe forte, por klare surmontri la daŭrajn rilatojn inter la du ĝenroj.“ Almenaŭ unu kroma prezentado okazis aprilon de 1961 en la Jazz Gallery New York; partoj de la verko estis prezentataj en Filadelfio okaze de la 25-a ĉiujara renkontiĝo de National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) trovante tie „entuziasman aŭskultantaron“. Koncertvojaĝo tra la sudaj ŝtatoj de usono planita de NAACP ne estis realigebla.
Abbey Lincoln memoras, ke la duopaĵo Tryptich dumtempe estis prezentata ankaŭ sen la tuta suito, ekzemple iun nokton en Birdland – trans ties regula programo: „Erroll Garner sidis en la publiko. Oni poste rakontis, ke li ne aŭskultis, kaj kiam mi komencis krii, li dirus al iu alia: ‚Kio okazas al ŝi?‘“
Komence de 1964 Roach kaj Lincoln vojaĝis kun la suito tra Eŭropo, kie radiostacioj kaj la televidstacio en Baden-Baden sonregistris ĝin; kunmuzikis nun Clifford Jordan (ts), Coleridge-Taylor Perkinson (p) kaj Eddie Khan (b). En Danujo (aŭ alia lando) la publiko laŭ memoroj de Abbey Lincoln treege malakceptis la pecon. Tie post la prezentado bildo de Roach aperis „sur la titolpaĝo de unu el ĉi tiuj grandaj revuoj kun du vipoj enmane anstataŭ du tamburbastonoj aŭ broso“. La suito krome estis prezentata en 1965 je benefickoncerto por la studenta civitanrajta organizo Student Nonviolent Coordinating Committee. ''We Insist! Freedom Now Suite'' dum la sekvaj jaroj ankaŭ fariĝis temo de koreografoj, filmfaristoj kaj ekster-brodvejaj teatraĵoj.
Signifo por Max Roach
Por Roach mem la albumo estis grava mejloŝtono en lia evoluo kiel komponisto. Ein intervjuo kun „Down Beat“ en 1961 post publikigo de la albumo li diris: „Neniam plu mi ludos ion, kio ne havas socian gravecon. Ni usonaj ĵazmuzikistoj afrikdevenaj sendube pruvis, ke ni kiel muzikistoj pri niaj instrumentoj estas majstroj. Nun ni devas investi niajn kapablojn por tio, rakonti la dramecan historion de nia popolo, kaj kion ni spertis.“ Tiun eldiron li ankaŭ poste konfirme ripetis.
Danlingva Vikipedio
La danlingva Vikipedio estas aŭtonomeca eldono de Vikipedio en la dana lingvo. Sialingve ĝi havas la titolon Dansk Wikipedia. La projekto fondiĝis en februaro 2002 kaj atingis 100 000 artikolojn en decembro 2008. La 1-an de 2023 ĝi enhavas  artikolojn.
12165 Ringleb
12165 Ringleb estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la 30-an de septembro 1973 de la usona astronomo Tom Gehrels, de la Observatorio de la Monto Palomar (Usono) kaj de la nederlandaj geastronomoj kaj geedzoj Ingrid van Houten-Groeneveld kaj Cornelis Johannes van Houten, de la Observatorio de Leiden (Nederlando) en la kadro de la "Dua Enketo pri Trojanoj" (Second Trojan Survey).
Nomo
Ĝi estis nomita en honoro de la germana kuracisto Peter A. Ringleb, neŭrologiisto de la departemento pri apopleksio de la Universitata Kliniko de Hajdelbergo (germane Universitätsklinikum Heidelberg). Li estas granda gvidanto kiu alportis multe da sperto al sia elstara teamo.
Johannes Stockem
Johannes Stockem (Stokem, Stokhem, Jean de Prato alias Stochem) (*ĉ. 1445 Flandrio - † ĉ. 1500 en Hungario?, estis nederlanda polifoniisto, kantisto kaj komponisto.
Li aktivis ekde 1487 ĝis 1489 kiel kantisto ĉe la papa kapelo. Poste li troviĝis ĉe la hungara reĝokortego. Pro la geedziĝo de reĝino Beatrix, filino de reĝo Ferdinando la 1-a de Napolo, kun la hungra reĝo Matiaso Korvinuso, muzikistoj el okcidenta Eŭropo akiris pli kaj pli influon ĉe la hungara kortego. Evoluo, kiu tiam montriĝis ankaŭ en aliaj orienteŭropaj princodomoj. Nur malvigle tie evoluis aparta muzika tradicio.
Fontoj
Johannes Stokem en la germanlingva vikipedio
Lacedonia
Lacedonia estas komunumo de Italio.
Hiroki Fujiharu
Hiroki Fujiharu (藤春 廣輝 n. ) estas japana futbalisto. Li en 2015 membris en la japana nacia teamo de futbalo.
Kotzen
Kotzen estas komunumo en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Havelland de la federacia lando Brandenburgio. Fine de la komunumo havis  loĝantojn.
Metroo de Stokholmo
La Metroo de Stokholmo (Stockholms tunnelbana) estas la metrosistemo kiu funkcias en la urbo Stokholmo ĉefurbo de Svedio kaj al ĝia metropolita areo. Ĝi havas 110 km longe konsistanta el tri grupoj: blua, ruĝa kaj verda grupoj kiuj samtempe dividiĝas en metrolinioj. Ĝi havas 100 metrostaciojn el kiuj 47 estas subteraj kaj 53 surteraj. La metroo de Stokholmo estas konsiderata kiel unu el la plej belaj de la mondo pro ĝiaj internaj dekoraciadoj komparindaj kun la metroo de Moskvo aŭ la metroo de Lisbono.
Listo de Esperanto-kluboj
Jen listo de Esperanto-kluboj en la tuta mondo, laŭ landoj.
La listo estas plu prilaborata, kaj ĉiuj aldonoj estas bonvenaj. Kategorio:Esperanto-asocioj laŭ landoj estos utila por listigo.
Antarkto
En Majo 2022 la unua Esperanto klubo de Antarkto estis fondita en la Polusa stacio Amundsen-Scott.
Jakob Kortkamp
Jakob Kortkamp (ankaŭ: Kurtzkampff; * ĉirkaŭ 1615; † ĉirkaŭ 1665) estis germana komponisto kaj orgenisto de la Nordgermana Orgenskolo.
Vivo kaj verkaro
De la vivo de Kortkamp estas ege malmulte postlasita. Kune kun Matthias Weckmann li estis lernanto de Jacob Praetorius la pli maljuna. Kortkamp estis orgenisto ĉe la Preĝejo St. Nikolai in Kiel. Johann Rist priskribis lin kiel „majstro trafe rutina kaj sperta de la kant‘ kaj orgenarto“.
De Kortkamp estis postlasitaj ĥoralmuzikigoj por orgeno kiel ankaŭ voĉkantaj verkoj.
La fratoj Karamazov
Influo
La romano havis konsiderindan influon sur kelkaj el la grandaj verkistoj kaj filozofoj. Sigmund Freud priskribis ĝin kiel "la plej imponan romanon iam verkita" [fonto postulita], kaj estis fascinita per la libro kaj ĝiaj edipaj elementoj. En 1928, Freud publikigis artikolon titolitan "Dostojevskij kaj Murdo de Patro", en kiu li esploris la proprajn kompleksojn de Dostojevskij kaj ilian kontribuon al la verkado de la romano. Laŭ Freud, la epilepsio de Dostojevskij ne estis natura, sed fizika esprimo de la kaŝita kulpo de la verkisto pro la morto de lia patro kaj ke, Dostojevskij (kaj fakte ĉiu filo) sopiras al la morto de sia patro pro kaŝa deziro al sia patrino, kaj kiel indico Freud citas la fakton ke la la malsano de Dostojevskij nur ekis kiam li estis 18 - la jaro kiam lia patro mortis. Laŭ Freud, la ĉefaj temoj en la romano: la murdo de la patro kaj sentoj de kulpo, kaj precipe la morala kulpo kiel esprimita en Ivan Kremzov - estas literatura pruvo de siaj teorioj.
Franz Kafka estis dankema al Dostojevskij pro la romano, dirante ke ekzistis "sanga rilato" inter li kaj Dostojevskij [fonto postulis], eble pro la ekzistadismaj ĉeftemoj en liaj libroj. Kafka sentis sin proksima al Dostojevskij ankaŭ ĉar li batalis kontraŭ la malfortiga tuberkulozo-malsano, same kiel Dostojevskij luktis kontraŭ lia malsano. Alia paralelo inter la du verkistoj ekzistas en la streĉita rilato inter ili kaj iliaj patroj. Kafka estas tirita al la malamo kiun la filoj de Fjodor esprimas direkte al sia patro. Li mem traktis la temon de patroj kaj filoj en multaj el siaj verkoj, kaj eksplicite en la novelo "La Verdikto".
En 1911 la franca dramisto Jacques Copeau adaptis la romanon en teatraĵon.
Esperanto-muziko
Esperanto-muziko estas ĉia muziko kun kantotekstoj en Esperanto. La lingva kaj muzika nivelo de Esperanto-artistoj tre varias. Kelkaj el ili eĉ ne parolas la lingvon, sed papage rekantas parkerigitajn tekstojn. La historio de Esperanto-muziko komenciĝas mallonge post la publikiĝo de la unua libro pri Esperanto.
Diversaj muzikpecoj troveblas en la interreto, ekzemple historie ĉe musicexpress.com.br kaj daŭre ĉe Spotify, Deezer , ĉe la interreta radio last.fm , la publika kantaro kaj la Kantaro-Vikio. Vidu ankaŭ la liston de ĉirkaŭ 300 Esperanto-muzikalbumoj.
Muzikistoj kaj grupoj
Atentigo: Multaj artistoj ludas pli ol unu stilon kaj apartenas do al pli ol unu el la sekvaj kategorioj.
Ceteraj (kategoriindaj)
Alien - Anjo Amika - Neide Barros Rêgo- Asorti - Torsten Bendias - Blera Brothers - Max Roy Carrouges - John Douglas - Ewe-calyptus - Fantom' - Thierry Faverial - Feri Floro - Inspiro - Ale Kosabela - Kredo - Valerio Mottola - Nikolin' - Piero Nissim - Radikulo - Jan Stanislaw Skorupski - Vladimir Soroka - Trattbandet - Miguel Klav
Ivan Bella
Li estis la unua slovako eniri kosman spacon nekonsidere la usona astronaŭto de slovaka origino, Eugene Cernan. Li partoprenis 9-tagan kunmisionon rusan-francan-slovakan en kosmostacio Mir en 1999.
Alnus incana
La griza alno, blanka alno (aŭ Alnus incana), estas foliarbo el la genro de la alnoj kaj el la familio de la Betulacoj (Betulaceae). Ĝia disvastigejo etendiĝas trans norda, meza kaj orienta Eŭropo ĝis Kaŭkazo. En okcidenta Eŭropo la griza alno mankas. Subspecioj de la griza alno troviĝas en Nordameriko kaj Azio. La ligno de “Alnus incana” estas nur malofte uzata, ĉar la arbo ofte havas nerektajn trunkojn kun maldika perimetro. Ĝi ofte estas uzata por plantigi novajn arbarajn areojn sur kaj por stabiligi deklivojn kaj talusojn. Pro la simbiozo kun la bakterio Frankia alni ĝi povas fiksi nitrogenon el la aero kaj tiel altigas la nitrogenon en la grundo.
Mohammad Ali Ŝaho Kaĝaro
Mohammad Ali Ŝaho Kaĝaro (perse: حمدعلی شاه ), en bahaa ortografio Muḥammad Sh áh Qájár, (n. la 21-an de junio 1872 - m. la 5-an de aprilo 1925, en Sanremo) estis la ŝaho de Irano ekde la 8-a de januaro 1907 ĝis la 16-a de julio 1909.
Li estis kontraŭ la konstitucio kiu estis ratifita dum la regado de sia patro, Mozzafar-al-Din Ŝaho. En 1907 Mohammad Ali disigis la Nacian Asembleon kaj deklaris ke la konstitucio estis nuligita ĉar ĝi estis kontraŭ islama juro. Li bombadis la Asembleon kun la armea kaj politika subteno de Rusio kaj Britio. Tamen, li abdikis post la Persa Konstitucia Revolucio kaj estas memorita kiel simbolo de diktaturo.
Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato
Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato estis fondita en 1959 ĉe Kleriga Instituto en Prago por kunordigi la laboron de esperantistaj rondetoj en Ĉeĥoslovakio.
Mohammad Ali Ŝaho Kaĝaro
Li fuĝis al Odeso, Rusio (nuntempa Ukrainio). Mohammad Ali elpensis sian revenon ekde Odeso. En 1911 li atingis Astarabad, Irano, sed liaj fortoj estis venkitaj. Mohammad Ali Ŝaho fuĝis al Konstantinopolo kaj mortis en San-Remo, Italio. Ironie, ĉiu estonta ŝaho de Irano ekde Mohammad Ali Ŝaho mortus en ekzilo ankaŭ.
Alnus incana
Habito
La griza alno estas somerverda arbo, kiu atingas alton de 10 ĝis 15, maksimume 25 metroj. La arbo estas unu aŭ plurtrunka, havante multajn branĉojn kaj densan kronon. Ĝi ankaŭ povas kreski arbuste. Junaj branĉoj estas grize verdaj ĝis ruĝe brunaj, ĉe la pinto estas haroj kaj ekzistas malgrandaj ruĝe brunaj lenticeloj.
Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato
La antaŭa Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko sin mem likvidis en septembro 1952 sub forta premo de komunistoj, kiuj ne deziris kontaktojn de esperantistoj kun okcidentanoj, plie ili trudis ideon, ke internacia lingvo de laboristaro kaj de la socialisma tendaro estas la rusa.
Alnus incana
Arboŝelo kaj ligno
La planto ne havas ritidomon kaj la peridermo transprenas la taskojn de la ritidomo. Do ĝi estas tipa peridermarbo. La arboŝelo estas helgriza, glata kaj apenaŭ ne disŝiriĝas maljunaĝe. Ĝi estas kovrata de lenticeloj.
Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato
La rondetoj devis registriĝi ĉe lokaj kulturdomoj, transdoni al ili sian havaĵon, senĉese peti pri diversaj permesoj kaj toleri multajn ĉikanojn. Sed tia traktado esperantistojn ne fortimigis, male aktivigis, junularon eĉ entuziasmigis. La reĝimo baldaŭ konstatis, ke ĝi ne sufokis la movadon, sed nur perdis kontrolon super ĝi.
Alnus incana
Arboŝelo kaj ligno
Alnoj apartenas al la alburnarboj. La durameno kaj la alburno havas la saman koloron. La ligno estas ruĝece blanka ĝis helruĝece bruna. Freŝe faligitaj trunkoj havas ruĝan koloron, la koloro malaperas dum la sekigado de la ligno. La ligno de la griza alno similas al tiu de la nigra alno. Ĝi nur estas iomete pli hela kaj havas malpli da malfajnaj fibroj kaj la folioj pli brilas.
Ĉeĥoslovaka Esperanto-Komitato
Restarigon de asocio la reĝimo ne volis permesi, tial ĝi permesis almenaŭ la tutŝtatan komitaton, kiu eldonadis Informilon de ĈSEK, per kiu la komitatanoj anoncadis novaĵojn al esperantistoj. Inter 1959-1968 aperis tridek numeroj, en 1969 estis refonditaj asocioj, memstare ĉeĥa (ĈEA) kaj slovaka (AESSR), kaj la Informilon anstataŭis organoj Starto kaj Esperantisto Slovaka.
La unua komitato havis naŭ membrojn.
Alnus incana
Floroj kaj fruktoj
La griza alno estas kiel ĉiu alno anemofila kaj monoika. La floroj estas unuseksaj kaj kunigitaj en amentoj. La griza alno floras de februaro ĝis marto, tri semajnojn antaŭ la nigra alno.
Skipiono
Skipiono povas esti interalie
Alnus incana
Floroj kaj fruktoj
La kromosomnombro estas 2n = 28.
Multobligado, burĝoniĝo kaj kreskado
En la naturaj kreskejoj la arbo multobliĝas kaj per generativa multobligado per semoj kaj ankaŭ per vegetativa multobligado per draĵoj kaj ŝosoj. Dum la vintro la strobiloj disvastiĝas per vento (anemoĥorio) kaj akvo (hidroĥorio). Grizaj alnoj kreskas rapide. Ili atingas en la unua jaro altecon de ĝis 50 cm.
Disvastigejo
La natura disvastigejo de la griza alno etendiĝas en Eŭropo trans norda, meza kaj orienta Eŭropoj. En la sudo la planto kreskas nature de la Maralpoj kaj ĝis la nordaj Apeninoj kaj pluen al la Balkana montaro al Kaŭkazo. La norda limo en Skandinavio estas ĉ. 70° 30′ de norda latitudo.
Simbiozo
La griza alno formiĝas ĉe la radikoj nodetojn kie la bakterio Frankia alni transformas la nitrogenon en la aero al nitrogeno, kiun la planto povas uzi. Tiu okazas per simbiozo de Aktinorizo kun la radikoj de la alno. Esploroj montris, ke 30jara plantejo de griza alno liveras po 43 kg/ha da nitrogeno por jaro, kiun la plantoj povas uzi. La jara kvanto de nitrogeno en montara arbaro de alnoj ekzemple en la francaj Alpoj estas 42,5 kg/ha.
Sivan Perwer
Şivan Perwer, naskiĝnomo İsmail Aygün, (naskiĝis proksime de Viranşehir, Şanlıurfa, Turkio, la 23-an de decembro 1955) estas kurda poeto, verkisto, muzikologo, kantisto kaj muzikanta per la tembûr (t.e. kurda baglamo/saz). Li estas unu el la plej konataj dengbêj (kurdaj bardoj). La muziko de la kantisto fariĝis simbolo de la kurda nacia identeco. Kurda bardo devas memori centojn da kantoj, kiuj konservas la kurdan kulturon. Li prikantas la pejzaĝojn de Kurdio, historiajn kurdajn temojn kaj tradiciojn, sed ankaŭ la sorton de la kurdoj en Turkio, Irako, Sirio kaj Irano. Kvankam malpermesite, li kantis antaŭ dekmiloj da ĉeestantoj en sia denaska lingvo (kurdí) kaj tial estis enkarcerigita. Ankaŭ registri kanton tiutempe en Turkio eblis nur en la turka. Dum multaj jaroj liaj kantoj estis malpermesitaj en Irako, Irano kaj Turkio. Li kantas tradiciajn, popolajn, klasikajn kaj protestajn kantojn, sed ankaŭ kantojn pri libereco, amikeco, amo kaj paco, en kurda lingvaro.
Alnus incana
Patologio
Griza alnoj estas precipe en danĝero pro la t.n. alna morto. La fungo Phytophthora alni damaĝas ĉefe nigrajn, grizajn, verdajn kaj korfoliajn alnojn. La lingvovora fungo kaŭzas trunkpudradon.
Sivan Perwer
Biografio
Şivan Perwer studis matematikon kaj muzikologion. Li fariĝis unu el la plej popularaj kantistoj de sia generacio en Kurdio kaj la kurda diasporo.
Dum multaj jaroj liaj kantoj estis malpermesitaj en Irako, Sirio kaj Turkio, ĉar ili estas kantataj en la kurda (kurmanĉa) kaj ofte esprimas la subpremadon de la kurda popolo en Mezoriento. Sonkasedoj de lia muziko estis transdonitaj kaj interŝanĝitaj kaŝe, malgraŭ la risko de malliberigo aŭ mortigo. Li ankaŭ donis koncerton por kurdaj rifuĝintoj.
Alnus incana
Patologio
Plia malsano ĉe alnoj estas sorĉistinaj balailoj, kio estas kaŭzita de la fungo Taphrina epiphylla kaj aliaj fungaj malsanoj. La alno estas ankaŭ atakataj de damaĝbestoj, kiel Kurkuliedoj kaj aliaj.
Sivan Perwer
Biografio
En 2004 Şivan prenis iniciaton por la "plibonigo de kulturo en socio" per la kreado de la Internacia Kultura Fondumo Şivan Perwer en Frankfurto, Germanio.
Şivan Perwer eldonis jam pli ol dudek kvin albumojn, muzikfilmetojn kaj dokumentajn filmojn. Li verkis plurajn librojn kaj diversajn aliajn publikaĵojn. Şivan ricevis multajn honorajn doktorigojn kaj internaciajn premiojn pri mondmuziko.
Alnus incana
Sistematiko
La genro Alno apartenas al la familio de la Betulacoj (Betulaceae). Ĝi estas enordigita en la genro Alnus (alno) al kiu apartenas ankaŭ la nigra alno. La verda alno apartenas al la subgenro Alnobetula.
Sivan Perwer
Biografio
En 2009 Şivan subskribis kontrakton kun la kurda televidkanalo de la Kurda Instituto en Parizo (fr. "Institut kurde de Paris"), kie li laboris kiel ĝia ambasadoro. Ĉi tiu instituto celas subteni la kurdan komunumon en Francio en la scio de siaj lingvo, historio kaj kultura heredaĵo. Ekde 2013 (post 38 jaroj) li sukcesis reveni al Irako.
Alnus incana
Sistematiko
La vasta disvastigo de la alnoj kaj la malgrandaj diferencoj kaŭzas neunuecan internan sistematikon. Pluraj formoj parte estas rigardataj kiel subspecio de Alnus incana aŭ kiel nuraj varioj. Ofte oni diferencigas kvar subspeciojn de Alnus incana nome la jenaj: La kvar subspecioj ofte estas rigardataj kiel propraj specioj:
Tinktura alno (Alnus incana subsp. hirsuta)
Tinktura alno (Alnus incana subsp. hirsuta (SPACH) Á.LÖVE & D.LÖVE respektive Alnus hirsuta (SPACH) TURCZ., sinonimo: Alnus tinctoria SARG.) estas 10 ĝis 15, maksime ĝis 20 m alta arbo kun junaĝe larĝa globforma arbokrono. La arboŝelo estas nigre bruna. La disvastigejo de la tinktura alno estas Japanujo, Koreujo, Ĉinujo, Saĥalino, Kamĉatko kaj orienta Siberio. Ĝi kreskas en alteco de 700 ĝis 1500 m.
Alnus incana subsp. kolaensis
La subspecio Alnus incana subsp. kolaensis (ORLOVA) Á.LÖVE & D.LÖVE hejmiĝas en Norvegio, Svedio kaj Suomio.
Sulkofolia alno (Alnus incana subsp. rugosa)
La sulkofolia alno (Alnus incana subsp. rugosa (DU ROI) R.T. CLAUSEN respektive Alnus rugosa (DU ROI) SPRENG.) kreskas plej ofte kiel arbusto, malofte kiel arbo. Ĝi atingas altecon de 9 m. La branĉoj estas kalvaj aŭ rugebrune haraj. La natura disvastigejo estas la oriento de Kanado, la (provincoj Manitobo, Nov-Brunsviko, Novlando kaj Labradoro, Nova Scotia, Ontario, insulo de Princo Eduardo, Kebekio kaj Saskaĉevano), la insuloj Sankta-Piero kaj Mikelono kaj la nordoriento de Usono (de Norda Dakoto kaj Majno ĝis Iovao, Ilinojso, Okcidenta Virginio kaj Nov-Ĵerzejo).
Alnus incana subsp. tenuifolia
La subspecio Alnus incana subsp. tenuifolia (NUTT.) BREITUNG estas ankaŭ rigardata kiel vario de la subspecio Alnus incana subsp. rugosa. Sinonimoj estas Alnus incana subsp. rugosa var. occidentalis (DIPPEL) C.L.HITCHC. aŭ Alnus tenuifolia NUTT. Ĝi diferenciĝas de la subspecio rugosa pro maldikaj, papirecaj foliplatoj kaj la rondigita folirando. Ĝi kreskas ofte arbece. Ĝi tamen povas kreski arbuste. Arboj atingas altecon de ĉ. 12 m. Ĝia disvastigejo etendiĝas de Alasko trans la okcidento de Kanado (provincoj Alberto, Brita Kolumbio, Nordokcidentaj Teritorioj, Saskaĉevano kaj Jukonio) trans la okcidento de Usono en Kalifornio, Kolorado kaj Nov-Meksikio. Ĝi bone kreskas en alteco de 100 ĝis 3000 m super marnivelo. Ofte ĝi kreskas apud riveroj en la Rokmontaro kaj aliaj montaroj en la okcidento de Nordameriko.
Hibridoj kaj kulturformoj
En la baltaj ŝtatoj naturaj hibridoj inter griza alno kaj nigra alno (Alnus incana × Alnus glutinosa) estas oftaj. Tiu ĉi hibridoj kreskas 16 % pli alten kaj havas 45 % pli grandan trunkan diametron ol la griza alno. Oni distingas plurajn kultivarojn:
Legato
La nocio legato povas signifi:
Rolf Wickstrøm
Rolf  (n. la 9-an de decembro 1912 - m. la 10-an de septembro 1941) estis norvega sindikatisto kaj viktimo de la nazia okupacio de Norvegio dum la Dua mondmilito.
Miloslavov
Miloslavov, hungare Annamajor estas freŝa malgranda vilaĝeto en Slovakio.
Situo
Miloslavov situas sur ebenaĵo laŭ traira flankovojo. Centro de Bratislavo troviĝas je 20 km-oj.
Historio
Dum la hungara erao estis tie nur 2 bienocentroj. La unua mencio okazis pri la templo de Erzsébetmajor en 1283. La loko estis dum la mezepoko eklezia bieno kaj ankaŭ vilaĝeto apartenis al ĝi. En 1781 vivis tie 17 vilaĝanoj. En 1921 oni disdonis parcelojn al 76 ĉeĥaj, hungaraj kaj kroataj familioj. La loko ricevis slovakan nomon Miloslavov en 1930, kiu iĝis municipo en 1997. En 2001 vivis en Miloslavov 864 homoj, (809 slovakoj, 30 hungaroj).
NGC 1159
NGC 1159 (aliaj indikoj — PGC 11383, UGC 2467, ZWG 540.23, IRAS02575+4257) estas galaksio en konstelacio Perseo.
Listo de urboj en Namibio
Jen listo de urboj en Namibio.