cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konrad Henlein
NSDAP kaj SdP
Ankoraŭ antaŭ ol estis ofice malpermesitaj en la jaro 1933 Germana Nacia Socialisma Laborista Partio (NSDAP) kaj Germana Nacia Partio, en la fakto brakoj de NSDAP de Hitler, Henlein heroldis bezonon de fondo de Sudetendeutsche Heimatfront (laŭvorte: Sudetogermana fronto de hejmlando). Tiutempe li publike esprimis sin kontraŭ naziismo kun tio, ke: Ni, sudetaj germanoj, devas ĉiam emfazi - ĉar tio estas nia nazia konvinko - ke kiel la faŝismo, tiel la nacia konvinko perdas en limoj de propraj ŝtatoj naturkondiĉojn de sia ekzistado... La faŝismo kaj regnogermana nacia socialismo ne estas varo eksporta. Tiujn ĉi ideojn li prezentis en sia parolo en Česká Lípa en la jaro 1934 kaj pleje li proklamis, ke lia movado konfesas al demokrata-respublikana formo de Ĉeĥoslovakio. Kiam li poste en la jaro 1941 en Vieno proklamis, ke la menciita vidpunkto estis nur afero de taktiko, li tute ne pravis, ĉar la polikito de la sudetgermana fronto kaj poste la partio evoluis kaj ankaŭ en la movado estis diferencaj fluoj. Henlein mem de komence nepre apartenis al neniaj radikaloj. Sed en balotoj en Ĉeĥoslovakio en la jaro 1935 SdP fariĝis la plej forta partio kaj ĝis la jaro 1938 ĝi havis en parlamentejo 44 deputitojn. Baldaŭ komencis flui financa subteno el Germanio kaj tio signife influis pluan evoluon. En la jaro 1937 en la partio firmigis pozicion Karl Hermann Frank kaj SdP orientiĝis al nazia Germanio. Kaj ĝuste tiam ano de tiu ĉi orientado fariĝis ankaŭ Henlein, kiu aliĝis al moto: Ein Volk, ein Reich, ein Führer! (Unu popolo, unu regno, unu gvidanto!)
Anekso de Aŭstrio
Anekso de Aŭstrio al Germanio kaŭzis falon de aktivismaj germanaj partioj en Ĉeĥoslovakio. En organo de sia partio Die Zeit Henlein eldonis la 17-an de marto de 1938 apartan proklamon, en kiu li apelis al unueco kaj disvastiĝon de sudetogermana fronto kaj la 22-an de marto de 1938 al SdP aliĝis germana agrara partio kaj je du tagoj pli maldfrue ankaŭ germanaj kristanaj demokratoj. Kunsido en Karlovy Vary en la tagoj de 23-a kaj la 24-a de marto de 1938 estis embarasita de parolo de Henlein, en kiu li rifuzis kodifikon de ĝisnunaj minoritataj destinoj proklamitaj de ĉeĥoslovaka registaro kaj li formulis postulojn de sudetgermanoj. La partio de Henlein kun plena konscio de sia idea reprezentanto fariĝis "troja ĉevalo" de la nazia Germanio, kies celo estis disbato de Ĉeĥoslovakio.
Post pluaj traktadoj kun Hitler somere kaj en septembro de 1938 Henlein klopodis influi ankaŭ ĉefon de brita misio lordon Runcimanon en senco de "justaj postuloj" de SdP. Post parolo de Hitler en kunsido de NSDAP en Nurenbergo la 12-an de septembro de 1938 eksplodis inter germana loĝantaro en Ĉeĥoslovakio malfermitaj maltrankviloj. Sed al granda trompo de nazioj la ĉeĥoslovaka registaro reagis rapide kaj sukcese kaj provo je puĉo ĝi tre rapide subpremis. SdP estis malpermesita kaj je lia gvidanto estis donita arestigordono. Henlein fuĝis Germanion kaj li stariĝis en frunton de armitaj sudetogermanaj taĉmentoj nomataj Freikorps, kiuj entreprenis atakojn en la ĉeĥoslovaka teritorio.
Munkena interkonsento
Munkenan interkonsenton Henlein konsideris kiel grandan venkon. Por finigo de Freikorps li ordonis: La sudetogermana Freikorps estas disigita. Mi dankas al viroj por ilia senlima kaj kuraĝa interveno en batalo je germaneco kaj libereco de ilia patrujo. Mi atendas, ke nun ili plenumos siajn devojn en batalorganizoj de la partio kaj de ŝtato same ofereme. La 5-an de novembro de 1938 SdP unuiĝis kun NSDAP kaj Henlein fariĝis Gruppenführer (kaj pli poste Obergruppenführer) de SS kaj deputito de regna koncilio. Post la 15-a de marto de 1939 li estis ĉefo de civila administracio de okupaciaj soldataroj kaj la 1-a de septembro li ekfruntiĝis en sudeta guberniero kiel regna guberniestro. En tiu ĉi funkcio li oficis ĝis fino de la dua mondmilito, kiam li estis militkaptita de usonanoj. Li ne faris iluziojn pri sia sorto kaj la 10-an de majo de 1945 li memmortigis sin en militkaptitejo en pilzena artileria kazerno.
Clevelândia
Clevelândia estas municipo de la brazila subŝtato Paranao, kiu taksis 17.232 loĝantojn en 2010.
Akvorezervejo de Cíjara
La Akvorezervejo de Cíjara [ziĥAra] estis konstruita en la jaro 1956 ene de la agado de la Plan Badajoz ĉe la rivero Gvadiano en enklavo nome Portillo del Cíjara (pordegeto), en la limo inter la provincoj de Toledo kaj provinco de Badajoz.
Ĝi inundas totalon de 6565 ha kaj havas longon de 45 km, tuŝe la setlejojn de Villarta de los Montes, Helechosa de los Montes, Setlejo de Cíjara, Anchuras, Bohonal de los Montes, Santa Quiteria kaj Puerto Rey. La ĉefaj riveroj kiuj plenigas ĝin estas Gvadiano kaj Estena.
Natura medio
La akvorezervejo lokas ene de la Nacia Ĉasrezervejo de Cíjara, formata de lokoj de granda beleco ene de la pli de 25000 hektaroj etenda de ĉi tiu protektita spaco kiu loĝigas cervojn, aprojn, damaojn, lutrojn, aglojn, perdrikojn, linkojn, nigrajn cikoniojn... Krome, la akvorezervejo de Cíjara konstituas unu el la pli bonkvalitaj naciaj fiŝkaptaj rezervejoj en Ekstremaduro, kie oni povas trovi ekzemplerojn de ezokoj, nigraj perkoj, barbfiŝoj...
La vegetaĵaro estas formata de arbaro kaj mediteraneaj makiso, kvankam en iuj zonoj aperas ankaŭ pinoj kaj eŭkaliptoj de rearbarigo.
Turismo
La Akvorezervejo de Cíjara havas plurajn distrajn areojn. Ĉi tiuj disponas de parkadejoj por aŭtoj kaj subĉielaj manĝejoj kun rostokradoj. La aktivecoj kiuj pli oni praktikas estas banado en somero kaj akvaj aktivecoj kiaj navigacio kaj fiŝkaptado. Oni povas realigi ankaŭ aktivecojn de padumado, montobiciklado, piedirado, ĉasado, birdumado kaj media edukado.
Mateo (Bulonjo)
Mateo, Grafo de Bulonjo, ankaŭ konata kiel Mateo de Alzaco (1137-1173), estis la dua filo de Teodoriko (1099-1168), Grafo de Flandrio, kaj Sibila de Anĵuo (1112-1165). Mateo perforte forrabis la monaĥinon Maria de Bulonjo, filino de Stefano, reĝo de Anglio, kaj devigis ŝin al edziniĝo, postulante la titolon "jure uxoris" kiel Grafo de Bulonjo en 1160. La perfortita geedziĝo ne kalkulis je la apogo de la eklezio kaj finfine ĝi nuliĝis en 1170, tamen, li plue regis kiel grafo ĝis siaj lastaj jaroj.
Universitato de Primorska
La Universitato de Primorska (UP, slovene Univerza na Primorskem, itale Università del Litorale) estas ŝtata universitato en la slovena regiono Primorska. Ĝi estis fondita la kaj troviĝas en la urboj Koper (Kapodistrio), Izola kaj Portorož.
En 2008 ĝi havas ĉ. 100 profesorojn kaj 5.400 studentojn. Administre ĝi konsistas el kvar fakultatoj, du kolegioj kaj du esplorejoj:
Mateo (Bulonjo)
Mateo kaj Maria havis du infanojn: Ida, Grafino de Bulonjo (1160-1216), kaj Matilda de Bulonjo (1170-1210), Grafino de Flandrio. Matilda edziniĝis al Henriko la 1-a, Duko de Brabanto (1165-1235). En 1171, Mateo edziĝis al Eleanor, filino de Ralfo la 1-a, Grafo de Vermandois, kaj ili havis filinon kiu vivis mallongatempe.
Sărățeni (Mureș)
Sărățeni [sərəcenj] (hungare: Sóvárad [ŝo:va:rad]) estas vilaĝo en Rumanio sur la bordo de rivero Târnava Mică sudokcidente de la urbo Sovata.
Mateo (Bulonjo)
Mateo estis apoganto de Henriko la juna reĝo (1155-1183), kaj interŝanĝe li ricevis propraĵojn en Anglio. Li mortis dumbatale en la sieĝo de Trenton, nuna Neufchâtel-en-Bray, en la ribelo de 1173-1174 kun la filoj de Henriko la 2-a (1133-1189), sub la komando de Filipo la 2-a (1143-1191), Grafo de Flandrio. Vundita de arbalesto, li neniam resaniĝis.
Sărățeni (Mureș)
Administre ĝi apartenis al Sovata ĝis 2004, kiam ĝi estis fondita kiel aparta komunumo per la leĝo 84/2004.
Historio
Ĝi estis unue menciita skribe en 1331. Ĝis 1919 kaj inter 1940 kaj 1944 ĝi apartenis al Hungario (Maros-Torda vármegye).
Klemento la 1-a
Sankta Klemento la 1-a, aŭ Klemento el Romo, naskiĝis ĉirkaŭ 50 en Romo; li mortis en 97, eble en Romo aŭ Krimeo. Li estis la 4-a episkopo de Romo, do iusence la kvara papo (post Sankta Petro, Lino kaj (Ana)kleto). Oni taksas, ke li oficis de la jaro 88 ĝis sia morto en 97. Li sukcesis konverti altrangajn romanojn, eĉ anojn de la imperiestra familio, al kristanismo.
Kvankam kelkaj kredas ke dum Klemento ekzistis multaj episkopoj en Romo
Pliprecizigoj
Por pli precizigi rilate lian pozicion en la posteuleco de Petro videblas la suba skizo:
NGC 385
NGC 385 (aliaj indikoj — PGC 3984, UGC 687, ARP 331, MCG 5-3-56, VV 193, ZWG 501.85, 4ZW 38, Z 0104.7+3203) estas galaksio en konstelacio Fiŝoj.
9525 Amandasickafoose
9525 Amandasickafoose estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la de la usona astronomo Schelte J. Bus elde la Observatorio de Siding Spring, apud Coonabarabran en Novsudkimrio (Aŭstralio).
Klemento la 1-a
Pliprecizigoj
(En kelkaj tekstoj aperas la varianta nomformo Klimento anstataŭ Klemento.)
NGC 385
Ĉi tiu objekto estis jam en la originala versio de NGC-katalogo.
9525 Amandasickafoose
Nomo
Ĝia nomo honoras Amanda A. Sickafoose Gulbis, astronominon ĉe la Suda Afrika Granda Teleskopo. Ŝia sciencaj kontribuoj iras de la teoriaj studoj de la ecoj de la polvo sur malgrandaj korpoj, la stelaj kaŝado far de objektoj de la Kujper-zono, al la astronomia instrumentaro.
Klemento la 1-a
En Esperanto aperis
Komenteto pri la Klementa letero al la Korintanoj. Ĝi estis adresita ĝuste al la Korintanoj, eklezio fondita de Paŭlo, do, ne dependa de Romo. En tiu eklezio internaj kontrastoj kulminiĝis per la eloficistigo de laŭleĝaj regantoj de la eklezio mem. Eble invitite de tiej kristanoj, Klemento verkas leteron kiu dokumentas gravajn aferon koncerne tiutempan kristanismon kaj la konscion pri mandato de la roma episkopo. En la letero, Klemento ordonas, ke la regado revenu al la laŭeklezia leĝo elektitoj kaj invitas la ribelulojn modli sian konduton laŭ edifaj ekzemploj de la obeantaj personuloj de la Biblio kaj intertempe konigas kia estas la kredo de la eklezio tiutempa. Sed la plej alta valoro de la dokumento konsistas en la fakto ke episkopo de Romo "entrudiĝas" en aferojn de alia eklezio: ĉu Klemento ekspensis sian devon interveni pro la eminemteco de la eklezio fondita de Petro kiu ricevis de Jesuo specifan mandaton laŭ evangelio de Mateo? Fakuloj diskutas, sed restas fakto signifaplena.
Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg
La regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg - germane Region Schwarzwald-Baar-Heuberg - estas unu el 12 administraj regionoj en la federacia lando Baden-Virtembergo de Germanio. Ĝi troviĝas ene de la distriktaro Freiburg, en la sudokcidento de la federacia lando.
Klemento la 1-a
En Esperanto aperis
Restas pluaj verkoj atribuataj al Klemento, sed certe tutsenfundamente. Temas pri:
Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg
La regiono konsistas el la distriktoj
Klemento la 1-a
En arto
En arto Clemens estas identigita kiel papo tenanta ankron kaj fiŝon, foje kun aldono de muelŝtono kaj ŝlosiloj aŭ kun akvofonto kiu eksplodas post liaj preĝoj. Li foje montriĝas kuŝanta en apudmara templo. Kaj li ankaŭ aperas kiel la ĉefrolulo de frua romancara am-afero, kiu travivis en versio konata kiel klementina literaturo, kie li erare estas identigita kun Tito Flavio Klemens, kiu estas reprezentanta kiel la peranto, per kiu la apostoloj instruas la eklezion.
Regiono Nigra Arbaro-Baar-Heuberg
Administra centro estas la urbo Villingen-Schwenningen.
Geografie la teritorio ampleksas la orientan parton de la suda duono el la mezalta montaro Nigra Arbaro, la altebenaĵon Baar kaj la monton Heuberg kaj ĉirkaŭaĵo en la okcidenta parto de la mezalta montaro Schwäbische Alb. Sude la regiono je malmultaj kilometroj limas al la svisa kantono Ŝafhaŭzo.
Plej gravaj urboj (germane Mittelzentren) de la regiono estas
Bobolice
Bobolice (kaŝube: Bubòlc, dum historio estis diversaj nomoj de la urbo: Bobolitz 1262, Bublitz 1288, Bubblytze 1369, germane: Bublitz) - estas urbo en la provinco Okcidenta Pomerio de Pollando. Ĝi apartenas al samnoma komunumo Bobolice en distrikto Koszalin.
<!-- Capitro lingve fuŝa
Béla Imets
IMETS Béla Tusnádi Imets [imeĉ] estis rumanuja hungara verkisto, redaktoro naskiĝinta en Gyergyószentmiklós 1896 kaj mortinta en Balatonfüred la 6-a de januaro 1944.
Bobolice
Historio
Historio de la urbo havas siajn radikojn en la bronza epoko kaj en la komenco de la ferepoko. Jam dum la 1a jc kaj 2a jc p.K. al la ĉirkaŭaĵoj de Bobolice venadis la komercistoj de Romia Imperio. W urnie w Goździe znajdowały się szczypce, w Starem Bornem znajdował się miecz, a w grobowcach Głodowej i Trzebienia znaleziono agrafki i małe miseczki. Ówcześni osadnicy trudnili się rolnictwem. W I oraz II wieku n. e. docierali w te okolice kupcy rzymscy, którzy pozostawili po sobie brązowe kociołki, misy i rondle. Dum la frua Mezepoko kaj en Mezepoko tiu regiono estis dense setligita fare de slavoj, post ili restis multaj burgoj, ekzemple burgo en Bobolice. W tym czasie przez Bobolice prowadził kilka szlaków handlowych, lądowych i wodnych. Takim ważnym szlakiem był szlak z Margraflando Brandenburgio kaj ĝia orienta parto nomata: Nova Markio al Prusio, który zyskał jeszcze większe znacznie gdy posiłki dla Teŭtona Ordeno szły przez Kołobrzeg kaj Bobolice al Człuchów kaj Szczytno. Istniało również połączenie rzeczne (rzeka Chociel) pomiędzy Bobolicami kaj Kołobrzeg. En la jaro 1107 Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa dum sia milit-kampanjo en Pomerio konkeris ankaŭ la Teron de Bobolice. La Tero de Bobilice kelkfoje estis en la posedo de episkopeco de Kamień Pomorski aŭ de la klostro de Cistercianoj. Finfine la cisterciana klostro transdonis tiun Teron al la Teŭtona Ordeno. Za 1850 grzywien srebra 27 lutego 1339 roku biskupi kamieńscy odkupili ziemię bobolicką od niemieckich rodów rycerskich, z zamierzeniem zbudowania twierdzy. Biskup kamieński Fryderyk I von Eickstedt, w dniu 17 kwietnia 1340 roku nadał osadzie nazwę Bublitz i lubeckie prawa miejskie. Miasto miało być położone po prawej stronie rzeki Chociel. Biskup kamieński Johann von Sachsem-Lauenburg w dniu 13 kwietnia 1350 roku potwierdził wszystkie przywileje i własności przyznane miastu. Ludność zamieszkała w granicach miasta, otrzymała miary i pieniądze, takie same jak Kołobrzeg. 13 kwietnia 1350 roku rozpoczęła działalność Rada Miejska. Bobolice szybko się rozwinęły jako miasteczko handlowe. Mieszkało w nim wielu kupców i rzemieślników. Tia disvolvo de la urbeto allogis la germanajn setlantojn (koloniistojn), iom post iom pli grandan.
Béla Imets
Kariero
Li estis en 1924-1925 redaktoro de Székely Szó kaj en 1926-1927 de Gyergyói Újság en Gheorgheni.
Bobolice
Historio
(la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)
Historio de Bobolice de la 16a jc ĝis la 19a jc
Bobolice eĉ kvarfoje ŝanĝadis la proprietulon, kelkfoje estis bruligita, ĝi havis kelkfoje epidemiojn de variolo kaj ĥolero. Miasto często przechodziło z rąk do rąk różnych właścicieli. Było między innymi własnością biskupów kamieńskich i pomorskich rodzin. Ta częsta zmiana właścicieli nie sprzyjała rozwojowi miasteczka. Dopiero w 1626 roku miasteczko otrzymując prawo do organizowania czterech jarmarków w roku, zyskało szansę dalszego rozwoju. W tym czasie mieszkał w nim 64 rzemieślników i 24 rolników. Wśród budowli z tego okresu należy wymienić ratusz i kościół, jednak do dnia dzisiejszego nie zachowały się żadne ślady tych budowli.
Gdy jednak w XVII wieku stało się częścią Brandenburgio (vidu la apudan mapon), zeszło do rzędu osad marginalnych dla gospodarki regionu. Dopiero XVIII i XIX wiek przyniosły miastu znaczny rozwój. Rozwinęło się tradycyjne rzemiosło, ale również sukiennictwo, cegielnie, gorzelnie, mleczarnie, tartaki, powstała również manufaktura garbarstwa. W 1872 roku powołano powiat bobolicki. Fine de la 19a jc oni establigis la fervojan ligon kun la aliaj urboj de la regiono.
En la unua duaon de la 20a jc estis tie la fabriko de agrikultur-maŝinoj, fabriko de mebloj, muelejoj kaj segejo. W 1925 roku Bobolice liczyły 5432 mieszkańców, w 1930 roku rozszerzono granice miasta, które składało się z trzech części: Ackerhof, Bublitz i Friedenshof. W 1938 roku podczas nocy kryształowej zniszczono synagogę, a w 1940 roku na jej miejscu wybudowano kino. Po 27 lutego 1945 roku podczas walk z wkraczającą Armią Czerwoną zabudowa miasta została zniszczona w 75%. Post la fino de Dua Mondmilito la urbo eniris Pollandon laŭ la decido de la Potsdama konferenco kaj ankaŭ laŭ la decidoj de la konferenco komenciĝis la procedo de translokiĝo de la germana popolo kaj anstataŭigo de ili per poloj de la centra Pollando kaj de orienta Pollando de post la Curzon-linio (vidu la apudan mapon). Bobolice utraciły wówczas prawa miejskie, które odzyskały dopiero w 1958 roku. Post la jaro 1945 oni establigis teks-entreprenon, disvolviĝis la konsum-indistrio, oni rekonstruis la segejon, estas ankaŭ la stacio de la planto-kulturado.
Bibliografio
Sport i Turystyka, 2001.
Montetuloj
La variaj kulturoj kolektive nomitaj en angla Mound Builders, tio estas Monteto-konstruantoj aŭ pli simple Montetuloj estis loĝantoj de Nordameriko, kiuj dum periodo de 5,000 jaroj, konstruis variajn stilojn de elteraj holmoj por religiaj kaj ceremoniaj, enterigaj, kaj elitloĝejaj celoj. Tiuj estis antaŭ-kolumbaj kulturoj de la arkaika periodo de Ameriko; nome arbara periodo (kulturoj Adena kaj Hopewell); kaj misisipa periodo; datitaj el ĉirkaŭ 3400 a.K. al la 16a jarcento, kaj loĝantaj en regionoj de la Grandaj Lagoj, la valoj de la rivero Ohio, kaj de la Misisipo kaj de ties alfluantoj.
Hispana Falango
La Hispana Falango (Falange Española de las Juntas de Ofensiva Nacionalsindicalista) estas ekstremdekstra politika movado naskiĝinta dum la 1930-aj jaroj. Ĝi estis totalisma klerikisma politika organizo fondita de José Antonio Primo De Rivera en 1933 kontraŭe al la Dua Hispana Respubliko. Dum la Hispana Enlanda Milito la Falango iĝis unu el la ĉefaj fortoj de la naciista flanko, apoganta la generalon Franko kaj poste konsistigis la kernon de la oficiala unika partio en Hispanio, inter 1939 kaj 1975.
Origino
La falango estis partieto kiam ĝi estis fondita en Madrido en 1933 de José Antonio Primo de Rivera, juristo kaj filo de la antaŭa diktatoro generalo Miguel Primo De Rivera, de lia fratino Pilar, de Onésimo REDONDO kaj aliaj. En 1934, ĝi unuiĝis kun pluraj aliaj malgrandaj partioj, iĝante Falange Española de las JONS (Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista), aŭ "Hispana falango de la asembleoj de Naci-Sindikatista ofensivo". Ĝia popolismo kaj patriota aŭtoritatismo estis plurpunkte komparebla kun la samtempaj germana naziismo kaj la itala faŝismo. Ĝiaj membroj surmetis bluajn ĉemizojn.
Post la balota venko de la maldekstra Popola Fronto en 1936, la streĉoj iĝis pli kaj pli akraj kun la maldekstraj partioj. Post murdatenco kontraŭ la instruisto pri juro kaj socialisto Jiménez de Asúa la 11an de marto 1936 fare de anoj de la studenta falangista unuiĝo, la Falango estis malpermesita de la registaro.
Primo de Rivera estis arestita la 6an de julio 1936, kaj la partio aliĝis al la konspiro por faligi la respublikon. La 17an de julio, la afrika kolonia armeo direktita de Franko ribelis, sekvita la postan tagon de aliaj dekstraj organizoj.
Hispana Enlanda Milito
Dum la Hispana Enlanda Milito, la falangistoj batalis ĉe la naciista flanko kontraŭ la maldekstre orientita respubliko. Primo de Rivera gvidis unu el la ĉefaj grupoj de la naciista koalicio, sed pro sia malliberigo li ne povis havi veran influon (rezulte de tio, oni referencis al li en la gvidantaro per la kromnomo el Ausente (la forestanto)). La 20-an de novembro 1936, Primo de Rivera estis ekzekutita en respublikana malliberejo, kaj tiel akiris la statuso de martiro por la falangistoj.
Post kiam Franko instaliĝis ĉe la povo, li unuigis la Falangon kun la karlista Comunión Tradicionalista, formante tiel la Falange Española Tradicionalista de las JONS (FET de las JONS = Hispana Tradiciista Falango de la JONS). Tiuj, kiuj kontraŭstaris, kiel Manuel Hedilla, estis likviditaj. Tiu organizo ankaŭ estis konata sub la nomo Movimiento Nacional (nacia movado).
Post la milito
Post la milito, la partio estis komisiita pri la disvolvo de ideologio por apogi la reĝimon de Franko. Ĝi iĝis la tipa "vojo al honoroj" por la ambiciaj politikuloj. Tiuj novaj konvertitoj estis nomitaj "novaj ĉemizoj", male al la pli malferme populismaj kaj ideologiemaj "malnovaj ĉemizoj" el antaŭ la milito. Multaj el la "malnovaj ĉemizoj" protestis kontraŭ tiu "perfida" enŝtatigo de la movado, kaj subtenis la movadon de revolución pendiente, proponante faŝisman nacisindikatistan Novan Ordon por la hispana socio. Ili tiel kreis "dekstran opozicion" al la reĝimo de Franko. Unu el tiuj grupoj estis al Fronto de Studentoj Sindikatistaj (Frente de Estudiantes Sindicalistas, FES), fondita en 1963.
La falango kreis junularajn organizojn, (Flechas, Pelayos; kompareblaj al Hitlera junularo kaj al la faŝistaj "Balilla", ĝi havis virinan sekcion (Sección Femenina) direktitan de la fratino de Primo de Rivera, kiu instruis al la junaj virinoj kiel iĝi "bonaj patriotoj, bonaj kristanoj kaj bonaj edzinoj".
15008 Delahodde
15008 Delahodde estas asteroido de la asteroida zono, malkovrita la en la kadro de la kampanjo OCA-DLR Asteroid Survey (ODAS) elde la Observatorio de la altebenaĵo de Calern, en Caussols (Alpes-Maritimes, Francio).
Hispana Falango
Post la milito
Falangistaj ministroj havis gravan rolon en la frua frankismo, sed post la malfermo al Usono kaj la "hispana miraklo", Franko turnis sin al Opus Dei kaj pli junaj teĥnokratoj.
15008 Delahodde
Nomo
Ĝia nomo honoras la francan astronominon Catherine Delahodde, aktivan observantinon, kiu retrovis plurajn kometonj. Ŝi estis ĉe la Eŭropa suda observatorio de La Silla dum pluraj jaroj.
Hispana Falango
Nunaj Falangistoj
Hodiaŭ plu ekzistas en Hispanio malgrandetaj partioj kiel Falange Auténtica (Aŭtenta falango) kaj Falange Española de las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista, prenita el la historia nomo de la partio.
La Hispana Falango inspiris movadojn kiel Lebanona Falango, dekstrema partio de lebanonaj maronitoj.
Debato
Daŭre ekzistas debato inter tiuj, kiuj konsideras sin aŭtentaj falangistoj kaj homoj el aliaj partioj, aparte inter maldekstristoj, ĉu falangismo estas aŭ ne ekstremdekstra movado. Tio okazas ĉar la falangistoj konsideras sin mem nek konservativaj nek maldekstraj, sed preter tiuj dividoj, kiel asertis Benito Mussolini siatempe. Tamen, la plimulto el modernaj esploristoj konsentas ke falangismo estas dekstra politika movado.
Mannix
Mannix estas usona televidserio pri krimfikcio kiu estis elsendita el 1967 ĝis 1975 pere de la kanalaro CBS. Ĝi estis kreita de Richard Levinson kaj William Link kaj disvolvigita de la produktoro Bruce Geller. La nomiga rolulo, Joe Mannix, estas privata detektivo. Ĝi estis ludita de la aktoro Mike Connors.
Ĝenerala anksia perturbo
La ĝenerala anksia perturbo (ĜAP) estas anksia perturbo karakterizata per troa, neregebla kaj ofte neracia zorgado, tio estas, maltrankvila atendado pri eventoj aŭ agoj. Tiu trozorgo ofte interrompas ĉiutagan funkciadon, ĉar individuoj kun GAD tipe anticipas katastrofon, kaj tro maltrankviliĝas pri ĉiutagaj aferoj kiel problemoj pri sano, mono, morto, familiaj problemoj, amikecaj problemoj, interhomaj rilataj problemoj, aŭ laboraj malfacilaĵoj. Individuoj povas montri diversajn fizikajn simptomojn, inkludante lacosenton, movetiĝadon, kapdolorojn, sensentecon en manoj kaj piedoj, muskolan streĉiĝon, glutajn problemojn, stomakan maltrankvilon, vomadon, lakson, spirajn problemojn, koncentriĝajn problemojn, tremadon, malpaciencon, ŝvitadon, nepovon trankviliĝi, dormajn problemojn, varm-eksentojn, erupciojn, kaj malkapablon plene regi la anksion. Tiaj simptomoj devas esti koheraj kaj daŭri almenaŭ ses monatojn por formala diagnozo de ĜAP.
Ottó Herman
Ottó HERMAN (hungare Herman Ottó) estis sciencisto, etnografo, arkeologo, ornitologo, iĥtiologo, lingvisto kaj politikisto. Lia nevo estis Jenő Vadas. Li naskiĝis en Breznóbánya, en la 26-an de junio 1835, li mortis en Budapeŝto, en la 27-an de decembro 1914.
Biografio
Lia patro estis saksa kuracisto havanta grandan familion. En 1847 ili sanĝis loĝlokon al Miskolc. Otto frekventis lernejon en Miskolc, sed en 1848 li volis esti soldato, sed pro la juna aĝo tio fiaskis. Tamen li restis fidelulo de Lajos Kossuth. Inter 1853–1856 li lernis en Vieno. Inter 1879-1886 li estis parlamentano. En 1885 li edziĝis.
Verkaro
Li verkis kompletan verkon pri araneoj vivantaj en Hungario, libron pri Historio de la hungara fiŝkaptado kaj longe redaktis sciencajn eldonaĵojn. Nepre menciinda estas kolektaĵo pri birdoj.
Opta nervo
La opta nervo, ankaŭ konata kiel krania nervo, estas parigita nervo, kiu transdonas vidan informon de la retino al la cerbo. En homoj, la opta nervo devenas el optaj tigoj dum la sepa semajno de la evoluo.
La opta nervo estis klasifikita kiel la dua el dek du paraj kraniaj nervoj, sed teknike estas parto de la centra nerva sistemo, anstataŭ la periferia nerva sistemo ĉar ĝi estas derivita de eksterpaŝaĵo de la optaj tigoj dum embria disvolviĝo. Sekve, la fibroj de la opta nervo estas kovritaj de mielino produktita de oligodendrocitoj, anstataŭ Schwann-ĉeloj de la ekstercentra nerva sistemo, kaj estas enfermitaj ene de la meningoj. Ekstercentraj neŭropatioj kiel la sindromo de Guillain-Barré ne influas la optan nervon. Tamen, plej ofte la opta nervo estas grupigita kun la aliaj dek kraniaj nervoj kaj konsiderata kiel parto de la ekstercentra nerva sistemo.
La opta kruciĝo aŭ opta kiasmo estas tie en cerbo kie la du optaj nervoj kruciĝas.
Amikumu
Amikumu povas esti:
Chabrignac
Chabrignac estas franca komunumo lokita en la departemento Corrèze kaj en la regiono Limoĝio. Ĝi havis 467 loĝantojn laŭ censo plenumita en 2004.
Geografio
Chabrignac etendiĝas sur 11,04 km², kaj havis 467 loĝantojn laŭ la lasta oficiala censo, tiel ke la loka loĝdenso estas 42 homoj po kvadrata kilometro. La vilaĝo situas en Corrèze, kiu estas kampara, maldense loĝata franca departemento en la nordokcidenta parto de la Centra Masivo.
Historio
Okaze de la municipa baloto de 2008 venkis en la komunumo S-ro Jean-Luc Dupuy, kiu do fariĝis la loka urbestro.
Administrado
Chabrignac apartenas al la kantono de Juillac, kies ĉefurbo estas Juillac. Tiu kantono mem estas parto de la arondismento de Brive-la-Gaillarde, unu el la tri arondismentoj de la departemento Corrèze.
Dannemarie (Doubs)
Dannemarie estas komunumo de Francio. Ĝi situas en la departemento Doubs, en la regiono Burgonjo-Franĉkonteo (Bourgogne-Franche-Comté, prononco []) kaj en la historia regiono Franĉkonteo. Fine de en la komunumo vivis. Administre la komunumo apartenas al la arondismento Montbéliard (france arrondissement de Montbéliard), la norda kaj orienta parto de la departemento, kaj al la kantono .
Portugalparolantaj afrikaj landoj
La Portugalparolantaj afrikaj landoj konsistas el kvin afrikaj landoj kie la Portugala lingvo estas oficiala lingvo: nome Angolo, Kaboverdo, Gvineo Bisaŭa, Mozambiko kaj Santomeo kaj Princo. Krom havi komunan lingvon, tiuj iamaj kolonioj de la Portugala Imperio, kunhavas fortan “kulturan identecon, similan sistemon de regado kaj longan tradicion de kontaktoj kaj interŝanĝoj inter ili”. En 1992, la kvin Lusofonaj Afrikaj landoj formis interŝtatan organizon nome PALOP, siglo kiu aludas al la Afrikaj Landoj de Portugaala Oficiala Lingvo (en portugala Países Africanos de Língua Oficial Portuguesa). La landoj de PALOP subskribis oficialajn interkonsentojn kun Portugalio, La Eŭropa Unio kaj la Unuiĝintaj Nacioj, kaj ili kunlaboras por helpi la disvolvigon de kulturo, edukado kaj konservado de la portugala lingvo. Kun Portugalio kaj Brazilo en 1996, la Portugalparolantaj afrikaj landoj starigis la Komunumo de portugallingvaj landoj (en portugala Comunidade dos Países de Língua Portuguesa}, mallongigita al CPLP), kaj Orienta Timoro poste aliĝis en 2002.
The Time Tunnel
The Time Tunnel (La tempotunelo) estas usona tutkolora televidserio pri scienc-fikcio kreita ĉirkaŭ la temo de tempovojaĝado, en kiu stelulis James Darren kaj Robert Colbert. La produktoro estis Irwin Allen. Ĝi estis publikigita de 20th Century Fox Television kaj elsendita pere de ABC. Tiu programo estis elsendita dum unu sezono de 30 epizodoj el septembro 1966 al aprilo 1967.
La agado de la serio okazas en 1968. La Usona Registaro havas sekretan projekton nome Tik-Tok kiu konsistas en la konstruo de tempomaŝino. La maŝino, ia koridoro de cilindra formo nome tempotunelo, troviĝas en subtera kompleko en Arizono. La projekton estras la generalo Heywood Kirk (Whit Bissell). La operaco de la tunelo estas zorgita de du sciencistoj: nome la doktorino Ann McGregor (Lee Meriwether) kaj la doktoro Raymond Swain (John Zaremba).
Intrigo
La intrigo de la serio traktas sekretegan, altbuĝetan kaj eksperimentan armean projekton kies celo estas lanĉi homojn ĝustatempe. Dum la esplorado kaj konstruado de la projekto, la projektteamo eksciis dum la vizito de senatano ke li intencas tranĉi la buĝeton de la projekto, tiel metante ĝin en riskon de fermo. La sciencisto D-ro Tony Newman, kiu teruriĝis aŭdinte la tranĉplanon, decidis lanĉi sin ĝustatempe por pruvi la kapablojn de la tempomaŝino, kvankam la esploro ankoraŭ ne estis finita. Lia sciencista amiko D-ro Douglas Phillips (Doug) estis sendita post li por helpi lin. La intrigo de la filmo konsistas el iliaj spertoj de ilia vojaĝo tra la tempo. En preskaŭ ĉiu ĉapitro interplektiĝas gravaj historiaj eventoj kaj konataj figuroj el la pasinteco. La vizitoj de Tony kaj Doug en historiaj tempoj estas akompanitaj per teknikaj malfacilaĵoj ekestiĝantaj de la fakto ke la tempomaŝino estas eksperimenta kaj la malfacileco alporti ilin reen al la estanteco.
La premiera epizodo elsendita en Usono en septembro 1966 estis nomita "Rendezvous with Yesterday", en kiu Tony alteriĝas de la tempotunelo sur la Titaniko kaj provas savi ĝin de la atendata sinkigo.
Ĝi estis unu el la unuaj televidaj serioj de sia speco, kiu traktis la kampon de tempovojaĝado, kaj estis tiel pionira kaj kreiva. Malgraŭ tio, kiam ĝi unue estis elsendo en la malfruaj 1960-aj jaroj, ĝi ne estis sukceso kaj estis deprenita la ekranoj post 30 epizodoj. Nur en postaj jaroj "tempovojaĝado" fariĝis priparolata temo en la kampo de sciencfikcio, kiu ankaŭ sukcesis en la kina kaj televida dimensio.
Kehnert
Kehnert estas komunumoparto de la urbo Tangerhütte en Germanio. Ĝi troviĝas en la distrikto Stendal de la federacia lando Saksio-Anhalto. Fine de 2008 la loĝloko havis 371 loĝantojn. La 31-an de majo 2010 la antaŭe sendependa komunumo kun aliaj komunumoj de la ĝis tiam ekzistinta komunumaro Tangerhütte-Land aliĝis al la urbo Tangerhütte.
Dezerto
[[Dosiero:Trockenklimate.png|eta|300px|Sekaj kaj sekegaj klimatoj de la tero:
]]
Dezerto estas biomo nome regiontipo, kiu ricevas malpli da precipitaĵo (pluvo) ol vaporiĝas. Dezertoj kovras ĉirkaŭ 20% de tersurfaco kaj etendiĝas en vastaj spacoj de norda kaj sud-okcidenta Afriko, centra kaj sud-okcidenta Azio, Aŭstralio, okcidenta bordo de Sud-Ameriko.
La arideco influas la ekosistemon: tipaj kreskaĵoj de la dezertoj estas kaktoj kaj similaj kserofitoj, ankaŭ animaloj: antilopoj, zizeloj, lacertoj, insektoj k.a.
Foje oni konsideras, ke dezertoj posedas malmultan vivon, sed tio dependas de la dezertoklaso; en multaj estas abunda vivo, la vegetaĵaro adaptiĝas al malmulta humideco (dezertoj kaj kserofitaroj) kaj la faŭno kutime kaŝiĝas dumtage por konservi humidecon. La establado de sociaj homaj grupoj en dezertoj estas komplika kaj postulas gravan adaptadon al ekstremaj kondiĉoj hegemoniaj en ili. La dezertoj formas la plej etendan zonon de la surtera areo: kun pli ol 50 milionoj de kvadrataj kilometroj, okupas preskaŭ unu trionon de tiu. El tiu totalo, 53 % korespondas al varmaj dezertoj kaj 47 % al malvarmaj dezertoj. ''
La procezoj de erozio estas gravegaj faktoroj en la formado de la dezerta pejzaĝo. Laŭ la tipo kaj grado de erozio fare de ventoj kaj sunradiado, la dezertoj prezentas diferencajn tipojn de grundo: sabla dezerto estas tiu kiu estas komponita ĉefe de sablo, kiu pro agado de vento formas dunojn, ŝtona dezerto aŭ roka estas tiu kies tereno estas konstituita de rokoj aŭ gruzo (tiu tipo de dezerto kutime oni nomas per la araba vorto hamada).
La dezertoj povas enhavi valorajn mineralajn kuŝejojn formitajn en la arida etoso, aŭ eksponigitaj fare de la erozio. En malaltaj zonoj povas formiĝi sallagoj. Pro la sekegeco de la dezertoj, ili estas lokoj taŭgaj por la konservado de homaj restaĵoj kaj fosilioj.
Plej grandaj dezertoj
(Plej grandaj dezertoj laŭ surfaco, mil km²)
Tipoj de dezerto
Laŭ la grundo oni distingas dezertojn jene:
Laŭ la pozicio en la kontinento oni distingas:
Dezertoj laŭ kontinentoj
Teritorioj kun ekstreme malhumida klimato estas nomataj dezertoj. La areo apartenanta al la speco ricevas malpli ol 250 mm da atmosfera akvo jare - forvaporado pliigas tiun procedon multoble. Agrikulturado estas neebla sen artefarita irigacio. La grundoj entenas etkvanton da organikaĵoj. Dezertoj havas specialan, insulan karakteron de situo sur la terglobo: en neniu mondoparto ili aperas kiel kontinua zono (kompare al tiu de arktaj, tropikaj, aŭ tundraj zonoj).
En la suda hemisfero dezertoj troviĝas inter 6° kaj 33° (suda latitudo) (inkluzive dezertojn: Kalaharo, Namib kaj ankaŭ dezertajn teritoriojn de Somalio kaj Etiopio).
En Nordameriko dezertoj okupas sud-okcidentan parton de la kontinento inter 22° kaj 24° norde (Sonora-Dezerto, Mojave-Dezerto, k.a.).
En Sudameriko, la dezertoj situantaj inter 5° kaj 30° sude, formas oblongan strion etenditan laŭ okcidenta, pacifika bordo de la kontinento. Tie de nordo al sudo sekvas dezertoj: Seĉura-Dezerto, Pampa del Tamarugal, Atakama-Dezerto, antaŭ aŭ respektive malantaŭ Andoj - Patagona Stepo.
Aziaj dezertoj troviĝas inter 15° kaj 48-50° norde kaj inkluzivas la grandajn: Rub-al-Ĥalo, Granda Nefudo, Al-Hasa sur la Araba duoninsulo, Daŝti-Kivir, Daŝti-Lut, Daŝti-Margo, Registano, en Irano kaj Afganio; Karakumo en Turkmenio, Kizilkumo en Uzbekio; Taro en Barato kaj Thal en Pakistano; Dezerto Gobi en Mongolio kaj Ĉinio; Taklamakano en Ĉinio.
La aŭstraliaj dezertoj okupas grandan teritorion inter 20 kaj 34° sude - tio estas la Granda Viktoria Dezerto, la Gibson-Dezerto kaj la Granda Sabla Dezerto.
Suma areo de tipaj dezertoj (ekskluzive duondezertoj) estas ĉirkaŭ 28.000.000 km², tio signifas - 19% de kontinenta tero.
Dezertaj klimatoj
La dezertoj estas distribuitaj en diversaj zonoj:
Ekologio
Ekologiistoj kutimas zorgi konservadon de arbaroj, oceanoj aŭ eĉ tundro, sed ne de dezertoj. Tiuj ofte estas konsiderataj kiel senutilaj malplenejoj, uzeblaj nur kiel rubaĵejo por ruinita teknikaro aŭ rakedolanĉejo.
Dezertojn damaĝas ne nur agrikultura kaj mastruma agado, sed ankaŭ plivarmiĝo de la planeda klimato.
Dum la lasta kvaronjarcento averaĝa jartemperaturo en la mondo kreskis je 0,45 °C, dezertoj iĝis pli varmaj je 2 gradoj. Sekvis malpliigo de, sen tio magra, akvorezervo.
Malgraŭ tio, en distriktoj apudaj al dezertoj evoluas agrikulturado, kiu postulas grandan kvanton de akvo. Nivelo de subgrundaj akvoj pro tio draste malaltiĝas. Ankaŭ establo de novaj urboj en dezertoj - ekz. en Usono kaj Saŭdio, kondukas al malŝpara konsumo de la akvoj. Konsiderinda minaco al dezertoj estas tendarejoj da rifuĝintoj, kiuj kreskas amase pro politikaj perturboj, kaj lokitaj en "sentaŭgaj terenoj" kvazaŭ prizonoj.
Sed ekzistas ekzemploj de pli zorgaj metodoj mastrumadi en dezerto. Sunaj elektroakumuliloj sukcese laboras en la regionoj, preskaŭ dum tuta jaro sennubaj - ekz. se munti la sunpanelojn en Saharo, sur la 640 km² da tereno - do eblus kontentigi bezonojn de la tuta mondo pri elektroenergio.
En Israelo estas ricevita speco de tomatoj "ŝerry", kiu ankaŭ toleras aspergadon de saleta elsubgrunda akvo. Koncerna ligo:
Flaŭro kaj faŭno
La faŭno de la dezertoj estas malabunda kaj malmulte varia. Ĝi inkludas reptiliojn, kiaj serpentoj kaj lacertoj; insektojn, kiaj skaraboj kaj formikoj de la ĝenro Cataglyphis; araneedojn, kiaj skorpioj; rabobirdojn, kiaj gipoj, kaj mamulojn, kiaj musoj, vulpoj, ŝakaloj, gazeloj, kameloj ktp.
La flaŭro de la dezerta klimato estas malabunda, malalta kaj disa (maldensa). Ĝi lasas etendajn areojn senŝirme, kiuj estas okupataj de sablo, ŝtonoj aŭ rokoj. Ĉe stepoj estas malaltaj herboj kaj izolitaj arbustoj, kaj en dezertoj, dornenhavaj plantoj, kiaj kaktoj kaj makiso. Nur ĉe oazoj ekzisto de akvo permesas abundan vegetaraĵon, inter kiu elstaras palmoj, kaj kelkaj arbustoj.
Hidrografio
La precipitaĵoj estas tre malabundaj kaj malregulaj, pro la konstanta influo de tropikaj kontraŭciklonoj. En la bordoj duonaridaj de la dezerto, estas inter 750 kaj 150 mm jare, kaj por la aridaj monatoj nur pli ol 7. En dezerto, la precipitaĵo jara ne atingas la 150 mm, kaj ĉiuj monatoj estas sekaj. Kutime precipitaĵo falas laŭ formo de violentaj pluvegoj kaj la akvo alportita tuj malaperas pro vaporiĝo aŭ pro enfiltriĝo en subgrundo.
La riveroj de la dezertoj (nome Uadi aŭ Uedo) portas akvo nur postpuve; la cetero de la tempo ties fluejoj restas sekaj. Nur malofte ili elfluas en maron, ĉar ties malabunda akvo vaporiĝas aŭ restas ŝtopita en fermitaj naturaj depresioj.
Homaj rilatoj
Homoj delonge faris uzadon de dezertoj kiel lokoj loĝeblaj, kaj pli ĵuse komencis ekspluati ilin por akiri mineralojn kaj energion. Dezertoj ludas gravan rolon en la homa kulturo en etenda literaturo.
Historio
Popoloj loĝis en dezertoj dum jarmiloj. Multaj, kiel la Boŝmanoj en Kalahari, la Indiĝenoj en Aŭstralio kaj variaj triboj de Nordamerikaj Indianoj, estis origine ĉasistoj-kolektistoj. Ili disvolvigis kapablojn por la manfabrikado kaj la uzado de armiloj, animaltrenado, trovado de akvo, manĝado de manĝeblaj plantoj kaj uzado de aĵoj kiujn ili povis trovi en ties natura medio por plenumi siajn ĉiutagajn bezonojn. Iliaj mem-sufiĉigaj kapabloj kaj sciaroj pasis tra generacioj perparole. Aliaj kulturoj disvolvigis nomadan vivmanieron kiel paŝtistoj de ŝafoj, kaproj, bovoj, kameloj, gruntbovoj, lamoj aŭ boacoj. Ili veturis tra grandaj areoj kun siaj gregoj, movante ilin al novaj paŝtejoj dum sezona kaj hazarda pluvo kuraĝigis la kreskon de novaj plantoj. Ili kunportis siajn tendojn faritajn el tolo aŭ haŭtoj muntitaj super fostoj kaj ilia dieto inkludis lakton, sangon kaj foje viandon de iliaj bestoj.
La dezertaj nomadoj estis ankaŭ komercistoj. Saharo estas tre granda etendo de tero etenda el la Atlantika bordo al Egiptio. Komercaj vojoj disvolviĝis ligantaj la Sahelon sude kun la fekunda Mediteranea regiono norde kaj grandaj nombroj de kameloj estis uzataj pro porti valorajn varojn tra la dezerta interno. La Tuaregoj estis komercistoj kaj la varoj transportitaj tradicie estis sklavoj, eburo kaj oro iranta norden kaj salo iranta suden. Berberoj kun sciaro pri la regiono estis uzitaj kiel gvidistoj de la karavanoj inter la variaj oazoj kaj la akvoputoj. Kelkaj milionoj da sklavoj estis portitaj norden tra Saharo inter la 8a kaj 18a jarcentoj. Tradiciaj rimedoj por surtera transporto malpliiĝis pro la alveno de motorvehikloj, ŝipebloj kaj aviadiloj, sed karavanoj ankoraŭ veturas laŭlonge de vojoj inter Agadez kaj Bilma kaj inter Timbuktu kaj Taoudenni portante salon el la interno al la dezert-limaj komunumoj.
Ĉe la bordoj de dezertoj, kie okazas iom pli da pluvokvanto kaj la vivkondiĉoj estis pli taŭgaj, kelkaj grupoj klopodis kultivadi. Tio povis okazi ĉefe kiam fortaj sekegoj okazigis la morton de iliaj brutaroj, devigante la paŝtistojn turniĝi al kultivado. Atingante malmulton da rezulto, ili ege dependis el la vetero kaj plej verŝajne ili vivis je malaltaj vivtenaj niveloj. La terenon kiun ili kultivis malpliigis la areon disponeblan por nomadaj paŝtistoj, kio okazigis disputojn pri la tero. La duon-aridaj bordoj de la dezerto havas maldikajn grundojn kiuj suferas riskon de erozio se eksponitaj, kiel okazis dum la usona Polvosekego de la 1930-aj jaroj. La herboj kiuj tenas la grundon surloke estis subplugita, kaj serio de sekaj jaroj okazigis malsukceson de rikoltoj, dum enormaj polvoŝtormoj forblovis la supran grundon foren. Duono de milionoj da usonanoj estis devigitaj forlasi sian teron en tiu katastrofo.
Simila damaĝo estas farata nuntempe al duon-aridaj areoj kiuj bordas dezertojn kaj ĉirkaŭ dekdu milionoj da hektaroj de tero estas ŝanĝita al dezerto ĉiun jaron. Dezertigo estas kaŭzita de faktoroj kiel sekego, klimataj ŝanĝoj, preparoj por agrikulturo, tropaŝtado kaj senarbarigo. Vegetaĵaro ludas gravan rolon en la determinado de la kompono de la grundo. En multaj medioj, la proporcio de erozio kaj elfluaĵoj pliigas draste pro la malpliigo de vegetaĵara kovro.
Elfosado de naturaj rimedoj
Dezertoj enhavas grandajn mineralrimedojn, foje sur la propra tuta surfaco, kio havigas al ili ties karakterajn kolorojn. Por ekzemplo, la ruĝo de multaj sablodezertoj venas el lateritaj mineraloj. Geologiaj procezoj en dezerta klimato povas koncentri mineralojn en valorajn kuŝejojn. Geologia lavado fare de grundakvo povas elfosi ercajn mineralojn kaj restoki ilin, laŭ la akvotavoloj, en koncentrita formo. Simile, forvaporiĝo tendencas koncentro mineralojn en dezertaj lagoj, kio kreas sekajn lagokuŝejojn aŭ akvejojn riĉajn en mineraloj. Vaporiĝo povas koncentri mineralojn, kiel ekzemple en kuŝejoj de varioj de evaporito, aŭ gipso, natria nitrato, natria klorido kaj boratoj. Evaporitoj troviĝas en la Usona Grandbasena Dezerto, historie ekspluatita de la "20-mulaj teamoj" kiuj trenis ĉarojn da borakso el Valo de Morto al la plej proksima fervojo. Dezerto speciale riĉa en mineralaj saloj estas la Atakama Dezerto, Ĉilio, kie natria nitrato estis elminita por produktado de eksplodaĵoj kaj sterko ekde ĉirkaŭ 1850. Aliaj dezertaj mineraloj estas kupro el Ĉilio, Peruo, kaj Irano, kaj fero kaj uranio en Aŭstralio. Multaj aliaj metaloj, saltoj kaj komerce valoraj tipoj de rokoj kiaj pumiko estas elfositaj el dezertoj tra la tuta mondo.
Nafto kaj gaso formas la fundon de neprofundaj maroj kiam mikro-organismoj malkomponiĝas sub anoksaj kondiĉoj kaj poste kovriĝis per sedimentoj. Multaj dezertoj estis samtempe la lokoj de neprofundaj maroj kaj aliaj havis subgrundajn kuŝejojn da hidrokarbo transportitajn el ili pere de la movado de platotektonikoj. Kelkaj gravaj naftokampoj kiel Ghawar troviĝas sub la sabloj de Saudarabio. Geologoj kredas, ke aliaj naftokuŝejoj estis formitaj pere de proventaj procezoj en antikvaj dezertoj kiel ekzemple ĉe kelkaj gravaj usonaj naftokampoj.
Agrikulturo
Tradiciaj dezertokultivaj sistemoj delonge establiĝis en Nordafriko, kaj irigacio estis la ŝlosilo por la sukceso en areo kie akvomanko estas limiga faktoro al kresko. Teknikoj kiuj povas esti uzataj estas gutirigacio, la uzado de organikaj restaĵoj aŭ animaldevenaj esterkoj kaj aliaj tradiciaj agrikulturaj administraj praktikoj. Post fekundeco estis komencigita, plua kultivoproduktado konservas la grundo el detruo fare de vento kaj de aliaj formoj de erozio. Oni trovis, ke plantaj kresko-helpaj bakterioj ludas gravan rolon en la pliigo de la rezistado de plantoj al akvomankaj kondiĉoj kaj ke radikobakteriaj solvaĵoj povas esti uzataj en la grundon najbare al la plantoj. Studo de tiuj mikroboj trovis, ke dezertokultivado bremsas dezertigon establante insulojn de fekundeco kiuj ebligu farmistojn atingi pliiĝantajn rikoltojn spite la malfacilajn medikondiĉojn. Kampeksperimento farita en la Sonora Dezerto, kiu eksponis la radikojn de diferencaj specioj de arboj al radikbakterioj kaj al la nitrogenfiksiga bakterio Azospirillum brasilense kun la celo restaŭri degraditajn terojn estis nur parte sukcesaj.
La Judea Dezerto estis kultivita en la 7a jarcento a.K. dum la Ferepoko por havigi manĝon por la dezertaj fortikaĵoj. Indiĝenaj usonanoj en sudokcidenta Usono iĝis agrikulturistoj ĉirkaŭ la jaro 600 kiam semoj kaj teknologioj iĝis disponeblaj el Meksiko. Ili uzis terasajn teknikojn kaj kreskigis ĝardenojn pere de filtrejoj, en humidaj areoj je la piedo de dunoj, ĉe rojoj kiuj havigas inundirigacion kaj en areoj irigaciitaj de etende speciale konstruitaj kanaloj. La Hohokama tribo konstruis ĉirkaŭ 800 km de grandaj kanaloj kaj bontenadis ilin dum jarcentoj, kio estas fakte impresa faro de inĝenierado. Ili kultivis maizon, fabojn, kukurbetojn kaj kapsikojn.
Moderna ekzemplo de dezerta kultivado estas la Imperia Valo en Kalifornio, kiu suferas altajn temperaturojn kaj averaĝan pluvokvanton de ĝuste 76 mm jare. La ekonomio estas forte bazita sur agrikulturo kaj la tero estas irigaciita pere de reto de kanaloj kaj tuboj kiuj fluigas tute el la rivero Kolorado tra la Tutusona Kanalo. La grundo estas profunda kaj fekunda, kaj estas parto de la riveraj inundebenaĵoj, kaj tio kio iam estis dezerto nuntempe estis transformita en unu el la plej produktivaj agrikulturaj regionoj de Kalifornio. Alia akvo el la rivero estas entubita al urbaj komunumoj sed tio ĉio estis fartia malprofite al la rivero, kiu sub la elprenejoj de akvo ne plu havas alian sub-grundan fluon dum plej al la jaro. Alia problemo por kultivi tiuvoje estas la formado de saleco en la grundo kaŭzita pere de la vaporiĝo de la riverakvo. La verdigo de la dezerto restas deziro kaj estis iam vidita kiel futura rimedo por pliigi la manĝoproduktadon por la kreskanta tutmonda loĝantaro. Tiu plano montriĝis malsukcesa ĉar ĝi malatentis la median damaĝon okazigitan de la elpreno de akvo por la projektoj por dezertirigacio.
Elsuna energikapto
Dezertoj estas pli kaj pli viditaj kiel fontoj por sunenergio, parte pro la malabunda nubokovro. Multaj sunergiaj plantoj estis konstruitaj en la Mojave-Dezerto kiel ĉe la Solar Energy Generating Systems kaj la Ivanpah Solar Power Facility. Grandaj areoj de tiu dezerto estas nune kovritaj per speguloj.
La potencialo por generadi sunenergion el la Sahara Dezerto estas enorma, certe la plej alta trovebla en la mondo. Profesoro David Faiman de la Universitato Ben-Gurion asertis, ke jam ekzistas teknologio por havigi la tutan bezonaron de elektro de la tuta mondo el 10% el la Sahara Dezerto. Desertec Industrial Initiative estis organizaro kiu serĉis 560 mil milionojn de usonaj dolaroj por investi ilin en nordafrikaj sun- kaj vent-instalaĵoj dum la venontaj kvardek jaroj por produkti kaj liveri elektron al Eŭropo tra kablaj linioj kiuj fluus sub la Mediteranea Maro. La eŭropa intereso en la Sahara Dezerto temas pri du aspektoj: nome la preskaŭ kontinua taga sunbrilo kaj la abundego de neuzata tero. Saharo ricevas pli da sunradioj por hektaro ol ajna parto de Eŭropo. La Sahara Dezerto ankaŭ havas la malplenan spacon kiu totalas centojn da kvadrataj kilometroj kiuj estus postulataj por gastigi kampojn de speguloj por sunplantoj.
La Negeva Dezerto, Israelo, kaj la ĉirkaŭa areo, kiel la Araba Valo, ricevas multon de sunbrilo kaj ĝi estas ĝenerale ne plugebla. Tio rezultis en la konstruado de multaj sunplantoj. David Faiman proponis, ke "gigantaj" sunplantoj en Negevo povus liveri la tuton de la elektraj bezonoj de Israelo.
Militoj
La Araboj estis probable la unua organizita forto kiu entreprenis sukcesajn batalojn en la dezerto. Rekonante vojojn kaj la lokojn de oazoj kaj uzante kamelojn, islamaj arabaj fortoj kapablis sukcese superi kaj romiajn kaj persiajn fortojn en la periodo de la jaroj 600 al 700 dum la etendo de la islama kaliflando.